ဝီကီပီးဒီးယား mywiki https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%9F%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AC MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter မီဒီယာ အထူး ဆွေးနွေးချက် အသုံးပြုသူ အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက် ဝီကီပီးဒီးယား ဝီကီပီးဒီးယား ဆွေးနွေးချက် ဖိုင် ဖိုင် ဆွေးနွေးချက် မီဒီယာဝီကီ မီဒီယာဝီကီ ဆွေးနွေးချက် တမ်းပလိတ် တမ်းပလိတ် ဆွေးနွေးချက် အကူအညီ အကူအညီ ဆွေးနွေးချက် ကဏ္ဍ ကဏ္ဍ ဆွေးနွေးချက် မုခ်ဝ မုခ်ဝ ဆွေးနွေးချက် စာမူကြမ်း စာမူကြမ်း ဆွေးနွေးချက် TimedText TimedText talk မော်ဂျူး မော်ဂျူး ဆွေးနွေးချက် Event Event talk 0 2641 1027319 1026974 2026-04-24T02:21:32Z Chenzeyan29 141880 /* ရိုးရာဝတ်စုံ */ 1027319 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group |group= Mon |native_name = {{native name|mnw|ဂကူမန်(ဂကူမည်)}}<br>{{native name|my|မွန်}} |native_name_lang = mnw။ | image = 20200206 150859 Mon Girls in Mawlamyaing Myanmar anagoria.JPG | image_caption = Mon girls wearing traditional dress in [[Mawlamyine]] | flag = Flag of Mon State (2018).svg | flag_caption = မွန်ပြည်နယ်အလံ |pop = ခန့်မှန်း ၂.၅ – ၃ သန်း |region1 = {{flag|Myanmar}} |pop1 = ခန့်မှန်း ၂ သန်းခန့် |region2 = {{flag|Thailand}} |pop2 = ခန့်မှန်း ၅၀၀,၀၀၀ | region3 = {{flag|Laos}} | pop3 = 9000{{efn|name=burmese}} | region4 = {{flag|United States}} | pop4 = 8000{{efn|name=burmese}} | region5 = {{flag|Canada}} | pop5 = 650{{efn|name=burmese}} |rels= အဓိကအားဖြင့် [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]] |langs=[[မွန်ဘာသာစကား|မွန်]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား|ဗမာ]]၊ [[ထိုင်းဘာသာစကား|ထိုင်း]] |related=[[ခမာလူမျိုး|ခမာ]] နှင့် အခြား [[ဩစထြိုအေးရှားတစ်]] ဘာသာစကားပြောဆိုသူများ |image caption=ရိုးရာအဝတ်အစားနှင့် မွန်မိန်းကလေး (မော်လမြိုင်) }} '''မွန်လူမျိုး''' ({{lang-mnw|ဂကူမန်}}) သည် [[မွန်-ခမာ]] ဘာသာစကားအုပ်စုတွင် ပါဝင်သော လူမျိုးတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ အဓိက တိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်စုများထဲမှ တစ်စုဖြစ်သည်။ သမိုင်းပညာရှင်များ၏ အမြင်အရ မွန်လူမျိုးများသည် အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင် အစောဆုံးအခြေချနေထိုင်သူများထဲမှ တစ်စုဖြစ်ကြပြီး အနည်းဆုံး အေဒီ ၆ ရာစုမတိုင်မီကတည်းက ယနေ့ မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းနှင့် ထိုင်းဒေသများတွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="britannica">{{cite web |title=Mon |url=https://www.britannica.com/topic/Mon-people |publisher=Encyclopaedia Britannica}}</ref> သမိုင်းတလျှောက်တွင် မွန်လူမျိုးများသည် သထုံနှင့် ဟံသာဝတီကဲ့သို့သော နိုင်ငံများကို တည်ထောင်ခဲ့ကြပြီး အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ပါဠိစာပေယဉ်ကျေးမှုနှင့် အိန္ဒိယယဉ်ကျေးမှုများ ပြန့်ပွားရာတွင် အရေးကြီးသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="britannica" />၁၄ ရာစုမှ ၁၆ ရာစုအတွင်း ဟံသာဝတီနိုင်ငံသည် မွန်နိုင်ငံ၏ အရေးပါဆုံးခေတ်ဖြစ်ပြီး ရာဇာဓိရာဇ်၊ ရှင်စောပု၊ ဓမ္မစေတီတို့ကဲ့သို့သော မင်းများ အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Luce |first=G.H. |title=Old Burma – Early Pagan |year=1969 |publisher=J.J. Augustin}}</ref>၁၈ ရာစုတွင် ကုန်းဘောင်မင်း အလောင်းဘုရား၏ စစ်အောင်မြင်မှုများကြောင့် ဟံသာဝတီနိုင်ငံ ပျက်စီးသွားပြီး မွန်လူမျိုးများအချို့သည် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="britannica" /> == နောက်ခံ သမိုင်းကြောင်းနှင့် ပေါ်ပေါက်လာပုံ == မွန်-ခမာတို့ အုပ်စုသည် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်း ယန်စီမြစ်ဝှမ်း (Yangtze Kiang) တွင် စတင်အခြေတည် နေထိုင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ပါမောက္ခ G.H.Luce ၏ ''Old Burma, Early Pagan'' (1969) စာအုပ်တွင် ဤသို့ ဖော်ပြထားသည်။ === မျိုးရိုးဗီဇ === မွန် လူမျိုးများသည် မျိုးရိုးဗီဇတွင် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ]]အုပ်စုနှင့် အဓိက ဆက်နွယ်ထားပြီး Y-DNA သုတေသနများအရ မွန်များတွင် Haplogroup O1b1a1a (O-M95) သည် အများဆုံးတွေ့ရသည်<ref>Karmin, M., et al. (2015). "A recent bottleneck of Y chromosome diversity coincides with a global change in culture". ''Genome Research''. 25(4): 459–466.</ref>။ ထို့အပြင် မွန်လူမျိုးတချို့တွင် O-M122 ကဲ့သို့သော် တိဗက်-ဗမာ မျိုးရိုးဗီဇများကိုလည်းတွေ့ရပြီး သမိုင်းတလျောက်ပင်လယ်ရေကြောင်းကုန်သွယ်မှုများမှ R1a, R1b, J စသည့် အိန္ဒိယတိုက်ငယ်မှမျိုးရိုးဗီဇများ နှင့် အနောက်အာရှမှ မျိုးရိုးဗီဇများ ပါဝင်ခြင်းကိုလည်း သုတေသနများက ဖော်ပြထားသည်<ref>Trejaut, J.A., et al. (2014). "Genetic legacy of the Austroasiatic expansion in Southeast Asia". ''Molecular Biology and Evolution''. 31(5): 1016–1035.</ref>။ မွန်လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ အခြား တိုင်းရင်းသားအုပ်စုများနှင့် မျိုးရိုးဗီဇစီးဆင်းမှုများ ရှိသော်လည်း အဓိကမျိုးရိုးဗီဇအခြေခံမှာ [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစထြိုအေးရှားတစ်]] ဖြစ်ပြီး၊ ဗမာတို့၏ [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်]](တိဗက်-ဗမာ) နှင့် ရှမ်းတို့၏ [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ-ဒိုင်]] အခြေခံများနှင့် ကွာခြားသည်။ ===[[မွန်-ခမာ]] အုပ်စုဝင် === သမိုင်းပါမောက္ခ ဒေါက်တာသန်းထွန်းကလည်း အောက်ပါအတိုင်း မှတ်ချက်ချထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ "မွန်နှင့် ခမာလူမျိုးတို့ကား မွန်ဂိုလွိုက် အနွယ်ဝင်များ ဖြစ်၍ ဝ၊ ပလောင်၊ ရိယန်တို့မှာ မွန်ဂိုလွိုက်အနွယ်များ ဖြစ်သော်လည်း ဝ တို့၌ တောင်ဘက်အမျိုး (Australoid) ရောနှောမည်ဟု သံသယရှိသည်" ဟု ဆိုထားသည်။ မွန်ရာဇဝင်သမိုင်းတစောင်တွင် မွန်လူမျိုးတို့သည် ရှေးပဝေသဏီအခါက မွန်တိအမည်တွင်လျက် ရှမ်း (စောထိုင် သို့မဟုတ် ထိုင်း)ခမာတို့နှင့်အတူကုန်းမြင့်တောင်တန်းကြီး တလျှောက် မြို့ရွာပြုစု နေထိုင်ကြကြောင်း၊ နောင်ကာလရှည်လျားမှ တောင်ဘက်သို့ ရွှေ့ဆင်း၍ အဆိုပါမြစ်ကြီးတို့၏ အဝရှိ အရပ်ဒေသတို့တွင် နေထိုင်ကြသည်" ဟုဆိုသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်းရှိ မွန်တို့မှာ ဆုံးခန်းတိုင် ပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်ရသော်လည်း [[ခမာလူမျိုး|ခမာ]]တို့မှာမူ ထိုင်းတို့နှင့် သမိုင်းတလျှောက် စစ်ပြုကာ ဆက်လက်နေထိုင်နိုင်ခဲ့ပြီး ယနေ့တွင် [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ]]အဖြစ် ရပ်တည်နေနိုင်သေးသည်။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ မွန်တို့မှာ ပုဂံ အင်အားနည်းချိန်တွင် [[မဂဒူး မင်းဆက်|မဂဒူးမင်းဆက်]] ဨကရာဇ်မန် သၞောဝ်သ္တောဝ်သၟိၚ်ဝါရေဝ်ရောဝ် <ref name=":0" group="ရာဇာဓိရာဇ် သ္ကိုပ်ပၞာန်ဗညာဒလ" />ကို ထူထောင်ကာ မုတ္တမကို ဗဟိုပြုကာ ပြန်လည်ဦးမော့ခဲ့သော်လည်း ရှေးမွန်တို့၏ မြင့်မားခြင်းကို ပြန်မရနိုင်တော့ပေ။ နောက်ပိုင်းတွင် ဟံသာဝတီ (ပဲခူး) မှာ မင်းနေပြည်တော် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မွန်လူမျိုးတို့သည် (၉) ရာစုမှ (၁၁) ရာစု၊ (၁၃)ရာစုမှ (၁၆)ရာစုအထိနှင့် (၁၈)ရာစုတွင် နှစ်အပိုင်းအခြား တိုတောင်းသည့် ကာလများအတွင်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ <ref>ဦးဘသန်းရေး၏ မြန်မာ့ရာဇဝင်</ref> === ရှေးဟောင်းမွန်လူမျိုးများ === အရှေ့အာရှတိုက်ဆိုင်ရာ သမိုင်းပညာရှင်များ ဖြစ်ကြသည့် အိုနယ်လုစ်နှင့် ဟာဘတ် အေစတက်တို့က အာရှတိုက် တောင်ပိုင်းဒေသများသို့ဝင်ရောက်လာသည့် မွန်ဂိုလွိုက်အနွယ်ဝင်များဟု ဆိုကြသည် သို့သော် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်]]၊ [[တိုင်လူမျိုး|ခရာ-တိုင်]] အနွယ်ဝင်များနှင့် မဆိုင်ပဲ ဩစထရိုအေရှတစ်အုပ်စုဝင် လူမျိုးနွယ်များ အဖြစ် မွန်ခမာလူမျိုးများအား သတ်မှတ်ကြသည်။ အိန္ဒိယပြည် ဒဏ္ခိဏ ကုန်းမြေတဝိုက်ရှိ မွန်းဒတ်စ် လူမျိုးများ၊ ဘင်္ဂလားနယ်ရှိ ဆန်သာလ် လူမျိုးများ၊ အာသံနယ်ရှိ ခါဆီးလူမျိုးများ၊ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပလောင်၊ ဝ၊ မွန်လူမျိုးများသည် မူလက လူမျိုးတမျိုးတည်း ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ယူဆကြသည်။ သို့သော် အာရှ တိုက်တောင်ပိုင်းသို့ ဝင်ရောက်လာကြရင်း အိန္ဒိယ၊ မြန်မာ၊ အင်ဒိုချိုင်းနား ကျွန်းဆွယ် ဒေသများသို့ ပြန့်နှံ့သွားကြသည်ဟု သမိုင်း သုတေသီများက ယူဆကြသည်။ မွန်လူမျိုးများ မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ဝင်ရောက် မလာခင်က ၎င်းတို့နှင့် အနွယ်တူ ခမာလူမျိုးများနှင့် အတူ အင်ဒိုချိုင်းနား တဝိုက်တွင် နေထိုင်ခဲ့ကြကြောင်း သမိုင်းဝင် အထောက်အထားများ တွေ့ရှိရသည်။ ယိုးဒယား (ထိုင်း) များမှာ ၁၃ ရာစု လောက်ကမှ ဝင်ရောက်နေထိုင်ကြသည်။ အင်ဒိုချိုင်းနားကျွန်းဆွယ် မဲနမ်မြစ်ဝှမ်းဒေသတဝိုက်တွင် ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများနှင့် သက်ဆိုင်သည့် မြို့ဟောင်းမြို့ပျက်များ၊ ဘာသာ ကိုးကွယ်မှု ဆိုင်ရာ ရှေးဟောင်း ကျောက်စာများကို တွေ့ရှိရသည်။ မွန်ရာဇဝင်ဟောင်းများ၌ မဲနမ်မြစ်ဝှမ်း မြောက်ပိုင်းဒေသကို ယောနကတိုင်း-ဟရိပုဉ္စပြည်နယ်၊ တောင်ပိုင်းဒေသကို အယဇ္ဈယတိုင်း-ဒွါရဝတီပြည်နယ်ဟု ရေးသားဖော်ပြသည် ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများသည် အိန္ဒိယ တောင်ပိုင်း ဒေသများနှင့် ကူးလူးဆက်ဆံခဲ့ကြပြီး ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် အခြား ယဉ်ကျေးမှုများကိုလက်ခံကျင့်သုံးခဲ့ကြသည်။ ၃ ရာစု ဝန်းကျင် လောက်တွင် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် စမ္ပပြည်နယ်နှင့်လည်းကောင်း၊ ၅ ရာစု လောက်တွင် စတင် တည်ထောင် ၍ ၁၃ ရာစုခန့်အထိ အင်ဒိုချိုင်းနားကျွန်းဆွယ်နှင့် အရှေ့အာရှတိုက် တောင်ပိုင်းတွင် ကြီးကျယ် ကောင်းစားခဲ့သည့် ခမာ လူမျိုးများ၏နိုင်ငံတော်ကြီးနှင့် ရှေးဟောင်းမွန်လူမျိုးများသည် ဆက်သွယ်မှုများ ရှိခဲ့ကြသည်။ ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများသည် မဲနမ်မြစ်ဝှမ်းဒေသ တဝိုက်တွင် နှစ်ကာလများစွာ နေထိုင်ပြီးမှ မြန်မာနိုင်ငံ တောင်ပိုင်းဒေသ ဖြစ်သည့် တနင်္သာရီ ဘက်သို့ ပြန့်နှံ့ဝင်ရောက်လာကြသည်။ ထို့နောက် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းများနှင့်၊ စစ်တောင်း၊ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်၊ [[ပဲခူး]]ဘက်သို့ ပြန့်နှံ့လာပြီး ၉ ရာစုနှစ်ခန့်တွင် ဥဿာပဲခူးပြည်နှင့် မာလမင်းဆက်ကို ထူထောင်ကြသည်။{{cn}} ထိုသို့ထူထောင်စဉ် မြန်မာနိုင်ငံ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဘက်ကို အခြေစိုက် ထူထောင်ရန် ကြိုးပမ်းအားထုတ်ကြသည့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ တောင်ပိုင်း ချိုလာမင်းဆက် ဘုရင်များနှင့် တိုက်ခိုက်ကြရသည့် စစ်ပွဲများအကြောင်း မွန်ရာဇဝင်များ၌ ရေးသားထားသည်။ ၁၀ ရာစုခန့်က အိန္ဒိယတောင်ပိုင်း ချိုလာမင်းဆက် ရာဂျန်ဒရာမင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းကို တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ထားကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ခမာ လူမျိုးတို့၏ ကမ္ဗောဒီးယားနိုင်ငံ တန်ခိုးကြီးမားခဲ့စဉ်က မွန်လူမျိုးတို့၏ မြို့ပြ ပြည်နယ်များကို ယင်းတို့နိုင်ငံ၏ အစိတ်အပိုင်းတခု အဖြစ် ဆက်ဆံခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ [[အနော်ရထာ]] မင်း လက်ထက်တွင် မွန်ဥဿပဲခူးအား မဲနမ်မြစ်ဝှမ်းမှ ဂျွန်း (ဂျွမ်း) စစ်သည်များ လာရောက် တိုက်ခိုက်၍ အနော်ရထာဘုရင်၏ တပ်များက သွားရောက် ကူညီရကြောင်း ရာဇဝင်သမိုင်းများ၏ ရေးသားထားချက်များကိုလည်း ဆက်စပ်လေ့လာကြည့်နိုင်သည်။ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများသည် ထိုင်းနိုင်ငံဒွါရဝတီကို ရောက်ရှိလာပြီး ရာစုနှစ် အနည်းငယ်အတွင်း ပြန့်နှံ့သွားကြသည်။ ၁၄ ရာစုခန့်တွင် မွန်လူမျိုးတို့ အပြည်ပြည် အကွဲကွဲ အပြားပြား အမင်းမင်း ဖြစ်နေခြင်းအား စတင်ထူထောင်သည့် ဝါရီရူမင်းဆက် ရာဇာဓိရာဇ်ဘုရင်က ပထမဦးဆုံးအကြိမ် စည်းလုံးသိမ်းသွင်းခဲ့သည်။ မွန်လူမျိုးတို့၏ မြို့ဟောင်းများ စေတီများ ကိုးကွယ်မှု ဆိုင်ရာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုများအား လေ့လာတွေ့ရှိချက်တွင် ဗြဟ္မဏနှင့် မဟာယနများ ထေရဝါဒ ဆိုင်ရာ ယဉ်ကျေးမှုများနှင့် ရောနှော တွေ့ရှိရသည်။ ဗိသုကာ နည်းပညာမှာ မွန်တို့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်နည်းပညာဖြင့် သက္ကတစာပေကို အခြေခံယူ၍ ကိုယ်ပိုင်အက္ခရာဖန်တီးကာ အရေးအသားမှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရှေ့တောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းဒေသသုံး ပလ္လဝ အက္ခရာမျိုးနှင့် ဆင်တူလေသည်။ <ref name=":0" group="ရာဇာဓိရာဇ် သ္ကိုပ်ပၞာန်ဗညာဒလ">ရာဇဓိရာဇ် အရေးတော်ပုံ။ ဗညားဒလ</ref> <ref>အရှေ့တောင်အာရှ ရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅</ref> <ref>မြန်မာ ရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)</ref> <ref>မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦး ဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့် ရခိုင် ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ်။</ref> == ရိုးရာဝတ်စုံ == ရှေးဟောင်း မွန်နိုင်ငံတော်များဖြစ်သည့် [[သထုံနေပြည်တော်|သထုံ]]နှင့် [[ဟံသာဝတီနေပြည်တော်|ဟံသာဝတီ]]ခေတ်များတွင် မွန်တို့သည် ယဉ်ကျေးမှုအဆင့်အတန်း မြင့်မားစွာ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ သထုံခေတ်တွင် အမျိုးသားများသည် ခါးတောင်းကျိုက် ဝတ်ဆင်၍ ကိုယ်အထက်ပိုင်းတွင် ပုခုံးစောင်းတဘက်များ အသုံးပြုကြသည်။ အမျိုးသမီးများသည် ဆံပင်ကို မြင့်မားစွာထုံးဖွဲ့ပြီး နားတောင်းကြီးများ ပန်ဆင်လေ့ရှိကာ ရင်စည်း နှင့် လုံချည်ရှည်များကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။<ref>ဦးချစ်သိန်း၊ "မွန်ကျောက်စာပေါင်းချုပ်"၊ ပြည်ထောင်စုယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန။</ref>ဟံသာဝတီခေတ်အောက်မြန်မာပြည်၏ ရာသီဥတုနှင့်အညီ ပါးလွှာသော ချည်ထည်များကို အဓိက သုံးစွဲခဲ့ကြသည်။ ဘုရင်နှင့် အရာရှိကြီးများသည် ပိုးထည်များကို ခန့်ညားစွာ ဝတ်ဆင်ကြပြီး ပုခုံးစောင်းတဘက် (ဆဘိုင်) မှာ အဆင့်အတန်း၏ ပြယုဂ်ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=Bauer |first=Christian |title=The Mon Language and Culture |year=1982}}</ref> ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် မွန်လူကြီး၊လူငယ်များ၊ ရဟန်းတော်များ၊ ဆရာ၊ဆရာမများ စုပေါင်း၍ ကော်မတီဖွဲ့စည်းကာ ရှေးခေတ်အဝတ်အစားများ/ အထောက်အထားများကို ပြန်လည်ရှာဖွေဖော်ထုတ်ရန် မွန်ဒေသအစုံသို့ သွားရောက်ခဲ့ကြသည်။ ရရှိလာသော အထောက်အထားများပေါ်တွင် မူတည်၍ အားလုံးစုပေါင်းကာ မွန်ရိုးရာဝတ်စုံ၏ ပုံပန်းသဏ္ဏာန် နှင့် အရောင်ကို အတည်ပြု သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=Mon Traditional Dress |url=https://www.weavingecologies.com/patterns-link/mon-traditional-dress |access-date=2026-04-22 |website=Weaving Ecologies |language=en-US}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံရှိ မွန်လူမျိုးများသည် ရိုးရာဝတ်စုံကို အခါအားလျော်စွာ ဝတ်ဆင်ကြပြီး အနီရောင်နှင့် အဖြူရောင်ကို အဓိကထား အသုံးပြုကြသည်။အမျိုးသားဝတ်စုံတွင် အဖြူရောင် ရင်စေ့ (သို့မဟုတ်) တိုက်ပုံအင်္ကျီကို ဝတ်ဆင်၍ အောက်ပိုင်းတွင် အနီရောင်နှင့် အဖြူရောင်အဆင်းကြောင်းပါသော မွန်ရိုးရာကွက်ကျားလုံချည်ကို ဝတ်ဆင်သည်။ ပခုံးတွင် မွန်ရိုးရာတဘက် ကို တင်လေ့ရှိသည်။အမျိုးသမီးဝတ်စုံတွင် အနီရောင် (သို့မဟုတ်) အဖြူရောင် ရင်စေ့အင်္ကျီ လက်ရှည်ကို ဝတ်ဆင်ကာ အောက်ပိုင်းတွင် အနီရောင်အခြေခံသော မွန်ရိုးရာ အပေါင်းလက္ခာပုံ လုံချည် သို့မဟုတ် ရက်ကန်းလုံချည်များကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။<ref>မွန်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့၊ "မွန်ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးတမ်းများ" (၂၀၁၈)။</ref> အနီရောင် တဘက်ကို ပုခုံးတွင် စနစ်တကျ ဆင်ယင်လေ့ရှိသည်။<ref>နိုင်ဘရှင်၊ "မွန်လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု"၊ မွန်စာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှု စာစောင်။</ref> == ဘာသာစကား နှင့် စာပေ == မွန်ဘာသာစကားသည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် နေထိုင်ကြသော မွန်လူမျိုးတို့အသုံးပြုသည့် အရှေ့တောင်အာရှသုံး ဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မွန်ဘာသာစကားသည် ကမ္ဘောဒီးယား ဘာသာစကားနှင့် အနည်းငယ်ဆင်တူပါသည် ယနေ့ မွန်ဘာသာစကားကို လူဦးရေ နှစ်သန်းကျော်သောသူများက ပြောဆိုလျက်ရှိကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် မွန်ဘာသာစကား ပြောဆိုသူအများစုသည် မွန်ပြည်နယ်တွင် နေထိုင်ကြပြီး တနင်္သာရီတိုင်းနှင့် ကရင်ပြည်နယ် တို့တွင်လည်း မွန်စကားကို ပြောဆိုကြသည်။ မွန်လူမျိုး ကို [[မွန်ဘာသာ]]ဖြင့် ဂကူမည်(မန်) ဟုရေးသားသည်။ မွန်စာပေတွင် [[ဗျည်း]] (၃၅) လုံးရှိပြီး၊ [[သရ]] (၁၂) လုံး ရှိသည်။ မွန်စာပေသည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် အဟောင်းဆုံးစာပေစနစ်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး အော်စ်ထရိုအာရှာတစ် (Austroasiatic) ဘာသာစကားမိသားစုဝင် မွန်ဘာသာဖြင့် ရေးသားထားသော စာပေများကို ရည်ညွှန်းသည်။ မွန်စာပေ၏အစပြုကာလကို ခရစ်နှစ် ၆ ရာစုမှ ၁၀ ရာစုအတွင်းတွင် တွေ့ရှိရသော ကျောက်စာများမှ စတင်သတ်မှတ်ကြသည်။<ref>Shorto, H. L. (1971). ''A Dictionary of the Mon Inscriptions from the Sixth to the Sixteenth Centuries''. Oxford University Press.</ref> မွန်စာရေးစနစ်သည် အိန္ဒိယမှ ပျံ့နှံ့လာသော ဘရာဟ္မီ (Brahmi) စာလုံးစနစ်မှ ဆင်းသက်လာပြီး၊ ဘရာဟ္မီ စာလုံးပုံစံသည် နောက်ပိုင်းတွင် ဗမာစာနှင့် ထိုင်း၊ ခမာ စာလုံးများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာရာတွင် အရေးပါသော အခြေခံတစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>Daniels, Peter T. & Bright, William (1996). ''The World's Writing Systems''. Oxford University Press.</ref>ယနေ့ခေတ်တွင် မွန်စာပေသည် ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်အဖြစ် ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားပြီး၊ မွန်လူမျိုးတို့၏ အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အရေးပါနေဆဲဖြစ်သည်။ === တူရိယာ === မွန်လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု တူရိယာမှာ [[မိကျောင်း(တူရိယာ)]] ဖြစ်သည်။ ==ထင်ရှားသော မွန်လူမျိုးများ== *ရှၚ်[[ဗုဒ္ဓဃောသ]](ရာမညပုတ္တော ဗုဒ္ဓဃောသော) - ပိဋကတ်သုံးပုံကို သီဟိုဠ်ဘာသာမှ ပါဠိသို့ဘာသာပြန်သူ *[[ရှင်အရဟံ]] - ဗုဒ္ဓသာသနာသန့်ရှင်း ထွန်းလင်းစေသူ *[[မနုဟာမင်း|မနူဟာမင်း]] (ခေါ်) မကုဋ- သုဝဏ္ဏဘူမိ သထုံမွန်မင်းဆက်၏ ၂၅ဆက်မြောက်မင်း *[[ရာဇာဓိရာဇ်]] (ခေါ်) ဗညားနွဲ့ - [[ဟံသာဝတီ]]မွန်မင်းဆက်၏ ၉ဆက်မြောက်မင်း၊ [[အင်းဝ-ဟံသာဝတီ အနှစ်လေးဆယ်စစ်]]၏ အထင်ကရစစ်ဘုရင် *[[အမတ်ဒိန်]] - ရာဇာဓိရာဇ်ဘုရင်၏ အတိုင်ပင်ခံအမတ်ကြီး *[[လဂွန်းအိန်၊ မဟာစော|လဂွန်းအိန်]] (မဟာစော) - ဟံသာဝတီဘုရင့်တပ်တော်၏ ရှေ့ဖျားချီစစ်မှူး ၊ အနှစ်လေးဆယ်စစ်၏ထင်ရှားသော မွန်သူရဲကောင်း * [[ရှင်စောပု]] - မွန်ဘုရင်မကြီး <ref>{{Cite web |title=Kaowao Burmese Version<!-- Bot generated title --> |url=http://www.kaowao.org/b/art08-24.php |accessdate=18 August 2013 |archivedate=22 June 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090622045437/http://www.kaowao.org/b/art08-24.php }}</ref> * [[ဓမ္မစေတီ|ဓမ္မစေတီမင်း]] (ခေါ်) ရာမာဓိပတိ- ဗုဒ္ဓဘာသာသာသနာတော် အတွက်ကြိုးပမ်းမှုများကြောင့် ထင်ရှားသော မွန်ဘုရင် * [[သမိန်ဗရမ်း]] - မွန်သူရဲကောင်း * အမတ်ကြီး [[ဗညားဒလ (ဝန်ကြီး)|ဗညားဒလ]] - ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်တည်ထောင်သူဘုရင့်နောင်၏ အတိုင်ပင်ခံဝန်ကြီးချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာသေနာပတိ *[[မဟာရဋ္ဌသာရ၊ သျှင်|ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ]] - အင်းဝခေတ်စာဆိုတော်ရဟန်း *[[:en:Rama_I|ဗုဒ္ဓ ယော့ဖာ စုဠာလောက]] (ရာမ၁) ''-'' ထိုင်းဘုရင့်နိုင်ငံ၏ [[ချက္ကရီမင်းဆက်]] တည်ထောင်သူဘုရင်<ref>{{Cite web |date=2019-04-18 |title=ထိုင်းနိုင်ငံကို ကျွန်မဖြစ်အောင် ကာကွယ်ပေးတဲ့ ရာမမင်းဆက် |url=https://www.bbc.com/burmese/in-depth-47977744 |access-date=2026-02-08 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> *[[:en:Amarindra|အမရိန္ဒြာ]] - ထိုင်းဘုရင့်နိုင်ငံ၏ [[ချက္ကရီမင်းဆက်]] တည်ထောင်သူ ရာမ(၁)ဘုရင်၏ [[ထိုင်းနိုင်ငံ၏ မိဖုရားခေါင်များ|မိဖုရားခေါင်]]ကြီး၊ ရာမ(၂)ဘုရင်၏ မယ်​တော် *[[ဗညားဒလ]] - ဒုတိယဟံသာဝတီမင်းဆက်၏ နောက်ဆုံး ဘုရင် *မိတလထော - ဟံသာဝတီ တိဿရာဇာမင်းမိဖုရား *[[မကုဋ]] (ခေါ်) [[:en:Mongkut|မောင်းကွတ်]] - ထိုင်းဘုရင့်နိုင်ငံ ချက္ကရီမင်းဆက်၏ ၄ဆက်မြောက်မင်း၊ ထိုင်းနိုင်ငံကိုခေတ်မှီအောင်အစပြုခဲ့သူ *[[မောင်ထော်လေး၊ စစ်ကဲ|မောင်ထော်လေး]] - စစ်ကဲ *ဦး[[နာအောက်၊ ဦး|နာအောက်]] - ကိုလိုနီခေတ် မီးသင်္ဘောသူဋ္ဌေး *[[သွင်၊ ဦး ဆာ|ဆာဦးသွင်]] - ကိုလိုနီခေတ် သူဌေးကြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံ [[ကုန်သည်များနှင့် စက်မှုလက်မှု လုပ်ငန်းရှင်များအသင်း]]ကို စတင်တည်ထောင်သူ *[[မောင်ကြီး၊ ဆာ ဂျေအေ|ဆာဂျေအေမောင်ကြီး]] - ကိုလိုနီခေတ် မြန်မာလူမျိုး ပထမဆုံး ဘုရင်ခံ *[[မြန်မာ့ ပထမဆုံးများ|မြန်မာ့ ပထမဆုံး]] အနောက်တိုင်းဆရာဝန် [[ရှောလူး၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာရှောလူး]] *မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ကာယဗလလေ့ကျင့်သူ ဒေါက်တာ[[ချစ်ထွန်း၊ ဦး (ဝေါ်လတာ)|ဝေါ်လတာချစ်ထွန်း]] *မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ပါရဂူ [[ဘဟန်၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာဘဟန်]] *မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး နိုင်ငံတော်အဓိပတိ [[ဒေါက်တာဘမော်]] *မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး အမျိုးသမီး မင်းတိုင်ပင်အမတ် [[နှင်းမြ၊ ဒေါ်|ဒေါ်နှင်းမြ]] *မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး အသည်းအစားထိုးကုဆရာဝန်ကြီး [[နော်မန်လှ၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာနော်မန်လှ]] * ခေတ်စမ်းစာပေကို ဦးဆောင်ခဲ့သူ [[မင်းသုဝဏ်]] ( [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ]] ဦး[[ထင်ကျော်၊ ဦး|ထင်ကျော်]]၏ ဖခင်) * [[:en:Apasra_Hongsakula|အပါစရာ ဟံသာကုလ]] - [[မယ်စကြဝဠာ]] ၁၉၆၅ *[[ဇာဂနာ(ရုပ်ရှင်နှင့် သဘင်ပညာရှင်)|ဇာဂနာ]] - ရုပ်ရှင်နှင့် သဘင်ပညာရှင် *[[ထူးအိမ်သင်]] - တေးရေးတေးဆို *[[ထုံချိုင်း မက်အင်တိုင်ယာ]] - ထိုင်း အဆိုတော် နှင့် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် *[[ကေအေတီ]] - တေးရေးဆရာ *[[မျိုးကျော့မြိုင်]] - တေးရေးတေးဆို၊ မြန်မာ့ ဟစ်ဟော့လောကကို စတင်ခဲ့သူ *ဗညားနိုင် - အိုင်းရင်းခရော့စ် ([[Iron Cross|Iron Cross)]] တီးဝိုင်းအဖွဲ့ဝင် *[[မင်းကိုနိုင်]] - ကျောင်းသားခေါင်းဆောင် *ဦး[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]] - ဒုတိယ သမ္မတ *[[:en:Anand_Panyarachun|အာနန်ပန်ယာချွန်]] - ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ် *[[နန္ဒာလှိုင်]] - မြန်မာရုပ်ရှင်မင်းသမီး *[[:en:Natapohn_Tameeruks|နက်သာပွန်တီမီရက်]] - ထိုင်းရုပ်ရှင်မင်းသမီး၊ Taew ဟု နိုင်ငံတကာတွင်ကျော်ကြားသူ *[[အိချောပို]] - သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ် *ပပဝင်းခင် - သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ် *သင်ဇာဝင့်ကျော် - သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ် *[[အာဘွိုင်း]] - ဟစ်ဟော့အဆိုတော် *မိစန္ဒီ - အမျိုးသမီးဟစ်ဟော့အဆိုတော်<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.mmload.com/news/64534 |accessdate=12 November 2020 |archivedate=19 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210419064932/https://www.mmload.com/news/64534 }}</ref> *ထွန်းမင်းနိုင် - ဝမ်းချန်ပီယံရှစ်လက်ဝှေ့ချန်ပီယံ *ခိုင်သဇင်ငုဝါ - သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ် *ဗညာဘုန်းပြည့်-သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ် *Lily Pantila Win - ထိုင်းရုပ်ရှင်မင်းသမီး၊ မော်ဒယ် == မွန်အလံများ == ({{mnw|အလာံဂကူမန်}}) <gallery> ဖိုင်:Flag of the Mon people.png|မြန်မာနိုင်ငံရှိမွန်အမျိုးသားအလံ ဖိုင်:Mon Thai Flag.jpg|ထိုင်းနိုင်ငံရှိမွန်အမျိုးသားအလံ ဖိုင်:The flag of the Mon people Paphaya Rajasri King.jpg|မွန်ဘုရင်အလံ အေဒီ၂၄၁-၂၁၈ ဖိုင်:Paphaya Rajasri King.jpg|မွန်ဘုရင်အလံ ဖိုင်:Swan-shaped national flag.jpg|မွန်ဘုရင်အလံ- အေဒီ ၁၁၁၆ ဖိုင်:Flag of Mon State (2018).svg|[[မွန်ပြည်နယ်]]အလံ </gallery> == ကိုးကား == {{reflist}} <references/> e3bhero18t19uawicbphbif8zlcsbba 1027329 1027319 2026-04-24T02:29:42Z Chenzeyan29 141880 1027329 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group |group= Mon |native_name = {{native name|mnw|ဂကူမန်(ဂကူမည်)}}<br>{{native name|my|မွန်}} |native_name_lang = mnw။ | image = 20200206 150859 Mon Girls in Mawlamyaing Myanmar anagoria.JPG | image_caption = Mon girls wearing traditional dress in [[Mawlamyine]] | flag = Flag of Mon State (2018).svg | flag_caption = မွန်ပြည်နယ်အလံ |pop = ခန့်မှန်း ၂.၅ – ၃ သန်း |region1 = {{flag|Myanmar}} |pop1 = ခန့်မှန်း ၂ သန်းခန့် |region2 = {{flag|Thailand}} |pop2 = ခန့်မှန်း ၅၀၀,၀၀၀ | region3 = {{flag|Laos}} | pop3 = 9000{{efn|name=burmese}} | region4 = {{flag|United States}} | pop4 = 8000{{efn|name=burmese}} | region5 = {{flag|Canada}} | pop5 = 650{{efn|name=burmese}} |rels= အဓိကအားဖြင့် [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]] |langs=[[မွန်ဘာသာစကား|မွန်]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား|ဗမာ]]၊ [[ထိုင်းဘာသာစကား|ထိုင်း]] |related=[[ခမာလူမျိုး|ခမာ]] နှင့် အခြား [[ဩစထြိုအေးရှားတစ်]] ဘာသာစကားပြောဆိုသူများ |image caption=ရိုးရာအဝတ်အစားနှင့် မွန်မိန်းကလေး (မော်လမြိုင်) }} '''မွန်လူမျိုး''' ({{lang-mnw|ဂကူမန်}}) သည် [[မွန်-ခမာ]] ဘာသာစကားအုပ်စုတွင် ပါဝင်သော လူမျိုးတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ အဓိက တိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်စုများထဲမှ တစ်စုဖြစ်သည်။ သမိုင်းပညာရှင်များ၏ အမြင်အရ မွန်လူမျိုးများသည် အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင် အစောဆုံးအခြေချနေထိုင်သူများထဲမှ တစ်စုဖြစ်ကြပြီး အနည်းဆုံး အေဒီ ၆ ရာစုမတိုင်မီကတည်းက ယနေ့ မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းနှင့် ထိုင်းဒေသများတွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="britannica">{{cite web |title=Mon |url=https://www.britannica.com/topic/Mon-people |publisher=Encyclopaedia Britannica}}</ref> သမိုင်းတလျှောက်တွင် မွန်လူမျိုးများသည် သထုံနှင့် ဟံသာဝတီကဲ့သို့သော နိုင်ငံများကို တည်ထောင်ခဲ့ကြပြီး အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ပါဠိစာပေယဉ်ကျေးမှုနှင့် အိန္ဒိယယဉ်ကျေးမှုများ ပြန့်ပွားရာတွင် အရေးကြီးသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="britannica" />၁၄ ရာစုမှ ၁၆ ရာစုအတွင်း ဟံသာဝတီနိုင်ငံသည် မွန်နိုင်ငံ၏ အရေးပါဆုံးခေတ်ဖြစ်ပြီး ရာဇာဓိရာဇ်၊ ရှင်စောပု၊ ဓမ္မစေတီတို့ကဲ့သို့သော မင်းများ အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Luce |first=G.H. |title=Old Burma – Early Pagan |year=1969 |publisher=J.J. Augustin}}</ref>၁၈ ရာစုတွင် ကုန်းဘောင်မင်း အလောင်းဘုရား၏ စစ်အောင်မြင်မှုများကြောင့် ဟံသာဝတီနိုင်ငံ ပျက်စီးသွားပြီး မွန်လူမျိုးများအချို့သည် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="britannica" /> == နောက်ခံ သမိုင်းကြောင်းနှင့် ပေါ်ပေါက်လာပုံ == မွန်-ခမာတို့ အုပ်စုသည် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်း ယန်စီမြစ်ဝှမ်း (Yangtze Kiang) တွင် စတင်အခြေတည် နေထိုင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ပါမောက္ခ G.H.Luce ၏ ''Old Burma, Early Pagan'' (1969) စာအုပ်တွင် ဤသို့ ဖော်ပြထားသည်။ === မျိုးရိုးဗီဇ === မွန် လူမျိုးများသည် မျိုးရိုးဗီဇတွင် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ]]အုပ်စုနှင့် အဓိက ဆက်နွယ်ထားပြီး Y-DNA သုတေသနများအရ မွန်များတွင် Haplogroup O1b1a1a (O-M95) သည် အများဆုံးတွေ့ရသည်<ref>Karmin, M., et al. (2015). "A recent bottleneck of Y chromosome diversity coincides with a global change in culture". ''Genome Research''. 25(4): 459–466.</ref>။ ထို့အပြင် မွန်လူမျိုးတချို့တွင် O-M122 ကဲ့သို့သော် တိဗက်-ဗမာ မျိုးရိုးဗီဇများကိုလည်းတွေ့ရပြီး သမိုင်းတလျောက်ပင်လယ်ရေကြောင်းကုန်သွယ်မှုများမှ R1a, R1b, J စသည့် အိန္ဒိယတိုက်ငယ်မှမျိုးရိုးဗီဇများ နှင့် အနောက်အာရှမှ မျိုးရိုးဗီဇများ ပါဝင်ခြင်းကိုလည်း သုတေသနများက ဖော်ပြထားသည်<ref>Trejaut, J.A., et al. (2014). "Genetic legacy of the Austroasiatic expansion in Southeast Asia". ''Molecular Biology and Evolution''. 31(5): 1016–1035.</ref>။ မွန်လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ အခြား တိုင်းရင်းသားအုပ်စုများနှင့် မျိုးရိုးဗီဇစီးဆင်းမှုများ ရှိသော်လည်း အဓိကမျိုးရိုးဗီဇအခြေခံမှာ [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစထြိုအေးရှားတစ်]] ဖြစ်ပြီး၊ ဗမာတို့၏ [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်]](တိဗက်-ဗမာ) နှင့် ရှမ်းတို့၏ [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ-ဒိုင်]] အခြေခံများနှင့် ကွာခြားသည်။ ===[[မွန်-ခမာ]] အုပ်စုဝင် === သမိုင်းပါမောက္ခ ဒေါက်တာသန်းထွန်းကလည်း အောက်ပါအတိုင်း မှတ်ချက်ချထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ "မွန်နှင့် ခမာလူမျိုးတို့ကား မွန်ဂိုလွိုက် အနွယ်ဝင်များ ဖြစ်၍ ဝ၊ ပလောင်၊ ရိယန်တို့မှာ မွန်ဂိုလွိုက်အနွယ်များ ဖြစ်သော်လည်း ဝ တို့၌ တောင်ဘက်အမျိုး (Australoid) ရောနှောမည်ဟု သံသယရှိသည်" ဟု ဆိုထားသည်။ မွန်ရာဇဝင်သမိုင်းတစောင်တွင် မွန်လူမျိုးတို့သည် ရှေးပဝေသဏီအခါက မွန်တိအမည်တွင်လျက် ရှမ်း (စောထိုင် သို့မဟုတ် ထိုင်း)ခမာတို့နှင့်အတူကုန်းမြင့်တောင်တန်းကြီး တလျှောက် မြို့ရွာပြုစု နေထိုင်ကြကြောင်း၊ နောင်ကာလရှည်လျားမှ တောင်ဘက်သို့ ရွှေ့ဆင်း၍ အဆိုပါမြစ်ကြီးတို့၏ အဝရှိ အရပ်ဒေသတို့တွင် နေထိုင်ကြသည်" ဟုဆိုသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်းရှိ မွန်တို့မှာ ဆုံးခန်းတိုင် ပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်ရသော်လည်း [[ခမာလူမျိုး|ခမာ]]တို့မှာမူ ထိုင်းတို့နှင့် သမိုင်းတလျှောက် စစ်ပြုကာ ဆက်လက်နေထိုင်နိုင်ခဲ့ပြီး ယနေ့တွင် [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ]]အဖြစ် ရပ်တည်နေနိုင်သေးသည်။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ မွန်တို့မှာ ပုဂံ အင်အားနည်းချိန်တွင် [[မဂဒူး မင်းဆက်|မဂဒူးမင်းဆက်]] ဨကရာဇ်မန် သၞောဝ်သ္တောဝ်သၟိၚ်ဝါရေဝ်ရောဝ် <ref name=":0" group="ရာဇာဓိရာဇ် သ္ကိုပ်ပၞာန်ဗညာဒလ" />ကို ထူထောင်ကာ မုတ္တမကို ဗဟိုပြုကာ ပြန်လည်ဦးမော့ခဲ့သော်လည်း ရှေးမွန်တို့၏ မြင့်မားခြင်းကို ပြန်မရနိုင်တော့ပေ။ နောက်ပိုင်းတွင် ဟံသာဝတီ (ပဲခူး) မှာ မင်းနေပြည်တော် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မွန်လူမျိုးတို့သည် (၉) ရာစုမှ (၁၁) ရာစု၊ (၁၃)ရာစုမှ (၁၆)ရာစုအထိနှင့် (၁၈)ရာစုတွင် နှစ်အပိုင်းအခြား တိုတောင်းသည့် ကာလများအတွင်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ <ref>ဦးဘသန်းရေး၏ မြန်မာ့ရာဇဝင်</ref> === ရှေးဟောင်းမွန်လူမျိုးများ === အရှေ့အာရှတိုက်ဆိုင်ရာ သမိုင်းပညာရှင်များ ဖြစ်ကြသည့် အိုနယ်လုစ်နှင့် ဟာဘတ် အေစတက်တို့က အာရှတိုက် တောင်ပိုင်းဒေသများသို့ဝင်ရောက်လာသည့် မွန်ဂိုလွိုက်အနွယ်ဝင်များဟု ဆိုကြသည် သို့သော် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်]]၊ [[တိုင်လူမျိုး|ခရာ-တိုင်]] အနွယ်ဝင်များနှင့် မဆိုင်ပဲ ဩစထရိုအေရှတစ်အုပ်စုဝင် လူမျိုးနွယ်များ အဖြစ် မွန်ခမာလူမျိုးများအား သတ်မှတ်ကြသည်။ အိန္ဒိယပြည် ဒဏ္ခိဏ ကုန်းမြေတဝိုက်ရှိ မွန်းဒတ်စ် လူမျိုးများ၊ ဘင်္ဂလားနယ်ရှိ ဆန်သာလ် လူမျိုးများ၊ အာသံနယ်ရှိ ခါဆီးလူမျိုးများ၊ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပလောင်၊ ဝ၊ မွန်လူမျိုးများသည် မူလက လူမျိုးတမျိုးတည်း ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ယူဆကြသည်။ သို့သော် အာရှ တိုက်တောင်ပိုင်းသို့ ဝင်ရောက်လာကြရင်း အိန္ဒိယ၊ မြန်မာ၊ အင်ဒိုချိုင်းနား ကျွန်းဆွယ် ဒေသများသို့ ပြန့်နှံ့သွားကြသည်ဟု သမိုင်း သုတေသီများက ယူဆကြသည်။ မွန်လူမျိုးများ မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ဝင်ရောက် မလာခင်က ၎င်းတို့နှင့် အနွယ်တူ ခမာလူမျိုးများနှင့် အတူ အင်ဒိုချိုင်းနား တဝိုက်တွင် နေထိုင်ခဲ့ကြကြောင်း သမိုင်းဝင် အထောက်အထားများ တွေ့ရှိရသည်။ ယိုးဒယား (ထိုင်း) များမှာ ၁၃ ရာစု လောက်ကမှ ဝင်ရောက်နေထိုင်ကြသည်။ အင်ဒိုချိုင်းနားကျွန်းဆွယ် မဲနမ်မြစ်ဝှမ်းဒေသတဝိုက်တွင် ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများနှင့် သက်ဆိုင်သည့် မြို့ဟောင်းမြို့ပျက်များ၊ ဘာသာ ကိုးကွယ်မှု ဆိုင်ရာ ရှေးဟောင်း ကျောက်စာများကို တွေ့ရှိရသည်။ မွန်ရာဇဝင်ဟောင်းများ၌ မဲနမ်မြစ်ဝှမ်း မြောက်ပိုင်းဒေသကို ယောနကတိုင်း-ဟရိပုဉ္စပြည်နယ်၊ တောင်ပိုင်းဒေသကို အယဇ္ဈယတိုင်း-ဒွါရဝတီပြည်နယ်ဟု ရေးသားဖော်ပြသည် ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများသည် အိန္ဒိယ တောင်ပိုင်း ဒေသများနှင့် ကူးလူးဆက်ဆံခဲ့ကြပြီး ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် အခြား ယဉ်ကျေးမှုများကိုလက်ခံကျင့်သုံးခဲ့ကြသည်။ ၃ ရာစု ဝန်းကျင် လောက်တွင် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် စမ္ပပြည်နယ်နှင့်လည်းကောင်း၊ ၅ ရာစု လောက်တွင် စတင် တည်ထောင် ၍ ၁၃ ရာစုခန့်အထိ အင်ဒိုချိုင်းနားကျွန်းဆွယ်နှင့် အရှေ့အာရှတိုက် တောင်ပိုင်းတွင် ကြီးကျယ် ကောင်းစားခဲ့သည့် ခမာ လူမျိုးများ၏နိုင်ငံတော်ကြီးနှင့် ရှေးဟောင်းမွန်လူမျိုးများသည် ဆက်သွယ်မှုများ ရှိခဲ့ကြသည်။ ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများသည် မဲနမ်မြစ်ဝှမ်းဒေသ တဝိုက်တွင် နှစ်ကာလများစွာ နေထိုင်ပြီးမှ မြန်မာနိုင်ငံ တောင်ပိုင်းဒေသ ဖြစ်သည့် တနင်္သာရီ ဘက်သို့ ပြန့်နှံ့ဝင်ရောက်လာကြသည်။ ထို့နောက် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းများနှင့်၊ စစ်တောင်း၊ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်၊ [[ပဲခူး]]ဘက်သို့ ပြန့်နှံ့လာပြီး ၉ ရာစုနှစ်ခန့်တွင် ဥဿာပဲခူးပြည်နှင့် မာလမင်းဆက်ကို ထူထောင်ကြသည်။{{cn}} ထိုသို့ထူထောင်စဉ် မြန်မာနိုင်ငံ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဘက်ကို အခြေစိုက် ထူထောင်ရန် ကြိုးပမ်းအားထုတ်ကြသည့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ တောင်ပိုင်း ချိုလာမင်းဆက် ဘုရင်များနှင့် တိုက်ခိုက်ကြရသည့် စစ်ပွဲများအကြောင်း မွန်ရာဇဝင်များ၌ ရေးသားထားသည်။ ၁၀ ရာစုခန့်က အိန္ဒိယတောင်ပိုင်း ချိုလာမင်းဆက် ရာဂျန်ဒရာမင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းကို တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ထားကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ခမာ လူမျိုးတို့၏ ကမ္ဗောဒီးယားနိုင်ငံ တန်ခိုးကြီးမားခဲ့စဉ်က မွန်လူမျိုးတို့၏ မြို့ပြ ပြည်နယ်များကို ယင်းတို့နိုင်ငံ၏ အစိတ်အပိုင်းတခု အဖြစ် ဆက်ဆံခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ [[အနော်ရထာ]] မင်း လက်ထက်တွင် မွန်ဥဿပဲခူးအား မဲနမ်မြစ်ဝှမ်းမှ ဂျွန်း (ဂျွမ်း) စစ်သည်များ လာရောက် တိုက်ခိုက်၍ အနော်ရထာဘုရင်၏ တပ်များက သွားရောက် ကူညီရကြောင်း ရာဇဝင်သမိုင်းများ၏ ရေးသားထားချက်များကိုလည်း ဆက်စပ်လေ့လာကြည့်နိုင်သည်။ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများသည် ထိုင်းနိုင်ငံဒွါရဝတီကို ရောက်ရှိလာပြီး ရာစုနှစ် အနည်းငယ်အတွင်း ပြန့်နှံ့သွားကြသည်။ ၁၄ ရာစုခန့်တွင် မွန်လူမျိုးတို့ အပြည်ပြည် အကွဲကွဲ အပြားပြား အမင်းမင်း ဖြစ်နေခြင်းအား စတင်ထူထောင်သည့် ဝါရီရူမင်းဆက် ရာဇာဓိရာဇ်ဘုရင်က ပထမဦးဆုံးအကြိမ် စည်းလုံးသိမ်းသွင်းခဲ့သည်။ မွန်လူမျိုးတို့၏ မြို့ဟောင်းများ စေတီများ ကိုးကွယ်မှု ဆိုင်ရာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုများအား လေ့လာတွေ့ရှိချက်တွင် ဗြဟ္မဏနှင့် မဟာယနများ ထေရဝါဒ ဆိုင်ရာ ယဉ်ကျေးမှုများနှင့် ရောနှော တွေ့ရှိရသည်။ ဗိသုကာ နည်းပညာမှာ မွန်တို့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်နည်းပညာဖြင့် သက္ကတစာပေကို အခြေခံယူ၍ ကိုယ်ပိုင်အက္ခရာဖန်တီးကာ အရေးအသားမှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရှေ့တောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းဒေသသုံး ပလ္လဝ အက္ခရာမျိုးနှင့် ဆင်တူလေသည်။ <ref name=":0" group="ရာဇာဓိရာဇ် သ္ကိုပ်ပၞာန်ဗညာဒလ">ရာဇဓိရာဇ် အရေးတော်ပုံ။ ဗညားဒလ</ref> <ref>အရှေ့တောင်အာရှ ရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅</ref> <ref>မြန်မာ ရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)</ref> <ref>မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦး ဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့် ရခိုင် ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ်။</ref> == ရိုးရာဝတ်စုံ == ရှေးဟောင်း မွန်နိုင်ငံတော်များဖြစ်သည့် [[သထုံပြည်|သထုံ]]နှင့် [[ဟံသာဝတီ]]ခေတ်များတွင် မွန်တို့သည် ယဉ်ကျေးမှုအဆင့်အတန်း မြင့်မားစွာ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ သထုံခေတ်တွင် အမျိုးသားများသည် ခါးတောင်းကျိုက် ဝတ်ဆင်၍ ကိုယ်အထက်ပိုင်းတွင် ပုခုံးစောင်းတဘက်များ အသုံးပြုကြသည်။ အမျိုးသမီးများသည် ဆံပင်ကို မြင့်မားစွာထုံးဖွဲ့ပြီး နားတောင်းကြီးများ ပန်ဆင်လေ့ရှိကာ ရင်စည်း နှင့် လုံချည်ရှည်များကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။<ref>ဦးချစ်သိန်း၊ "မွန်ကျောက်စာပေါင်းချုပ်"၊ ပြည်ထောင်စုယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန။</ref>ဟံသာဝတီခေတ်အောက်မြန်မာပြည်၏ ရာသီဥတုနှင့်အညီ ပါးလွှာသော ချည်ထည်များကို အဓိက သုံးစွဲခဲ့ကြသည်။ ဘုရင်နှင့် အရာရှိကြီးများသည် ပိုးထည်များကို ခန့်ညားစွာ ဝတ်ဆင်ကြပြီး ပုခုံးစောင်းတဘက် (ဆဘိုင်) မှာ အဆင့်အတန်း၏ ပြယုဂ်ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=Bauer |first=Christian |title=The Mon Language and Culture |year=1982}}</ref> ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် မွန်လူကြီး၊လူငယ်များ၊ ရဟန်းတော်များ၊ ဆရာ၊ဆရာမများ စုပေါင်း၍ ကော်မတီဖွဲ့စည်းကာ ရှေးခေတ်အဝတ်အစားများ/ အထောက်အထားများကို ပြန်လည်ရှာဖွေဖော်ထုတ်ရန် မွန်ဒေသအစုံသို့ သွားရောက်ခဲ့ကြသည်။ ရရှိလာသော အထောက်အထားများပေါ်တွင် မူတည်၍ အားလုံးစုပေါင်းကာ မွန်ရိုးရာဝတ်စုံ၏ ပုံပန်းသဏ္ဏာန် နှင့် အရောင်ကို အတည်ပြု သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=Mon Traditional Dress |url=https://www.weavingecologies.com/patterns-link/mon-traditional-dress |access-date=2026-04-22 |website=Weaving Ecologies |language=en-US}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံရှိ မွန်လူမျိုးများသည် ရိုးရာဝတ်စုံကို အခါအားလျော်စွာ ဝတ်ဆင်ကြပြီး အနီရောင်နှင့် အဖြူရောင်ကို အဓိကထား အသုံးပြုကြသည်။အမျိုးသားဝတ်စုံတွင် အဖြူရောင် ရင်စေ့ (သို့မဟုတ်) တိုက်ပုံအင်္ကျီကို ဝတ်ဆင်၍ အောက်ပိုင်းတွင် အနီရောင်နှင့် အဖြူရောင်အဆင်းကြောင်းပါသော မွန်ရိုးရာကွက်ကျားလုံချည်ကို ဝတ်ဆင်သည်။ ပခုံးတွင် မွန်ရိုးရာတဘက် ကို တင်လေ့ရှိသည်။အမျိုးသမီးဝတ်စုံတွင် အနီရောင် (သို့မဟုတ်) အဖြူရောင် ရင်စေ့အင်္ကျီ လက်ရှည်ကို ဝတ်ဆင်ကာ အောက်ပိုင်းတွင် အနီရောင်အခြေခံသော မွန်ရိုးရာ အပေါင်းလက္ခာပုံ လုံချည် သို့မဟုတ် ရက်ကန်းလုံချည်များကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။<ref>မွန်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့၊ "မွန်ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးတမ်းများ" (၂၀၁၈)။</ref> အနီရောင် တဘက်ကို ပုခုံးတွင် စနစ်တကျ ဆင်ယင်လေ့ရှိသည်။<ref>နိုင်ဘရှင်၊ "မွန်လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု"၊ မွန်စာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှု စာစောင်။</ref> == ဘာသာစကား နှင့် စာပေ == မွန်ဘာသာစကားသည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် နေထိုင်ကြသော မွန်လူမျိုးတို့အသုံးပြုသည့် အရှေ့တောင်အာရှသုံး ဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မွန်ဘာသာစကားသည် ကမ္ဘောဒီးယား ဘာသာစကားနှင့် အနည်းငယ်ဆင်တူပါသည် ယနေ့ မွန်ဘာသာစကားကို လူဦးရေ နှစ်သန်းကျော်သောသူများက ပြောဆိုလျက်ရှိကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် မွန်ဘာသာစကား ပြောဆိုသူအများစုသည် မွန်ပြည်နယ်တွင် နေထိုင်ကြပြီး တနင်္သာရီတိုင်းနှင့် ကရင်ပြည်နယ် တို့တွင်လည်း မွန်စကားကို ပြောဆိုကြသည်။ မွန်လူမျိုး ကို [[မွန်ဘာသာ]]ဖြင့် ဂကူမည်(မန်) ဟုရေးသားသည်။ မွန်စာပေတွင် [[ဗျည်း]] (၃၅) လုံးရှိပြီး၊ [[သရ]] (၁၂) လုံး ရှိသည်။ မွန်စာပေသည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် အဟောင်းဆုံးစာပေစနစ်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး အော်စ်ထရိုအာရှာတစ် (Austroasiatic) ဘာသာစကားမိသားစုဝင် မွန်ဘာသာဖြင့် ရေးသားထားသော စာပေများကို ရည်ညွှန်းသည်။ မွန်စာပေ၏အစပြုကာလကို ခရစ်နှစ် ၆ ရာစုမှ ၁၀ ရာစုအတွင်းတွင် တွေ့ရှိရသော ကျောက်စာများမှ စတင်သတ်မှတ်ကြသည်။<ref>Shorto, H. L. (1971). ''A Dictionary of the Mon Inscriptions from the Sixth to the Sixteenth Centuries''. Oxford University Press.</ref> မွန်စာရေးစနစ်သည် အိန္ဒိယမှ ပျံ့နှံ့လာသော ဘရာဟ္မီ (Brahmi) စာလုံးစနစ်မှ ဆင်းသက်လာပြီး၊ ဘရာဟ္မီ စာလုံးပုံစံသည် နောက်ပိုင်းတွင် ဗမာစာနှင့် ထိုင်း၊ ခမာ စာလုံးများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာရာတွင် အရေးပါသော အခြေခံတစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>Daniels, Peter T. & Bright, William (1996). ''The World's Writing Systems''. Oxford University Press.</ref>ယနေ့ခေတ်တွင် မွန်စာပေသည် ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်အဖြစ် ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားပြီး၊ မွန်လူမျိုးတို့၏ အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အရေးပါနေဆဲဖြစ်သည်။ === တူရိယာ === မွန်လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု တူရိယာမှာ [[မိကျောင်း(တူရိယာ)]] ဖြစ်သည်။ ==ထင်ရှားသော မွန်လူမျိုးများ== *ရှၚ်[[ဗုဒ္ဓဃောသ]](ရာမညပုတ္တော ဗုဒ္ဓဃောသော) - ပိဋကတ်သုံးပုံကို သီဟိုဠ်ဘာသာမှ ပါဠိသို့ဘာသာပြန်သူ *[[ရှင်အရဟံ]] - ဗုဒ္ဓသာသနာသန့်ရှင်း ထွန်းလင်းစေသူ *[[မနုဟာမင်း|မနူဟာမင်း]] (ခေါ်) မကုဋ- သုဝဏ္ဏဘူမိ သထုံမွန်မင်းဆက်၏ ၂၅ဆက်မြောက်မင်း *[[ရာဇာဓိရာဇ်]] (ခေါ်) ဗညားနွဲ့ - [[ဟံသာဝတီ]]မွန်မင်းဆက်၏ ၉ဆက်မြောက်မင်း၊ [[အင်းဝ-ဟံသာဝတီ အနှစ်လေးဆယ်စစ်]]၏ အထင်ကရစစ်ဘုရင် *[[အမတ်ဒိန်]] - ရာဇာဓိရာဇ်ဘုရင်၏ အတိုင်ပင်ခံအမတ်ကြီး *[[လဂွန်းအိန်၊ မဟာစော|လဂွန်းအိန်]] (မဟာစော) - ဟံသာဝတီဘုရင့်တပ်တော်၏ ရှေ့ဖျားချီစစ်မှူး ၊ အနှစ်လေးဆယ်စစ်၏ထင်ရှားသော မွန်သူရဲကောင်း * [[ရှင်စောပု]] - မွန်ဘုရင်မကြီး <ref>{{Cite web |title=Kaowao Burmese Version<!-- Bot generated title --> |url=http://www.kaowao.org/b/art08-24.php |accessdate=18 August 2013 |archivedate=22 June 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090622045437/http://www.kaowao.org/b/art08-24.php }}</ref> * [[ဓမ္မစေတီ|ဓမ္မစေတီမင်း]] (ခေါ်) ရာမာဓိပတိ- ဗုဒ္ဓဘာသာသာသနာတော် အတွက်ကြိုးပမ်းမှုများကြောင့် ထင်ရှားသော မွန်ဘုရင် * [[သမိန်ဗရမ်း]] - မွန်သူရဲကောင်း * အမတ်ကြီး [[ဗညားဒလ (ဝန်ကြီး)|ဗညားဒလ]] - ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်တည်ထောင်သူဘုရင့်နောင်၏ အတိုင်ပင်ခံဝန်ကြီးချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာသေနာပတိ *[[မဟာရဋ္ဌသာရ၊ သျှင်|ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ]] - အင်းဝခေတ်စာဆိုတော်ရဟန်း *[[:en:Rama_I|ဗုဒ္ဓ ယော့ဖာ စုဠာလောက]] (ရာမ၁) ''-'' ထိုင်းဘုရင့်နိုင်ငံ၏ [[ချက္ကရီမင်းဆက်]] တည်ထောင်သူဘုရင်<ref>{{Cite web |date=2019-04-18 |title=ထိုင်းနိုင်ငံကို ကျွန်မဖြစ်အောင် ကာကွယ်ပေးတဲ့ ရာမမင်းဆက် |url=https://www.bbc.com/burmese/in-depth-47977744 |access-date=2026-02-08 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> *[[:en:Amarindra|အမရိန္ဒြာ]] - ထိုင်းဘုရင့်နိုင်ငံ၏ [[ချက္ကရီမင်းဆက်]] တည်ထောင်သူ ရာမ(၁)ဘုရင်၏ [[ထိုင်းနိုင်ငံ၏ မိဖုရားခေါင်များ|မိဖုရားခေါင်]]ကြီး၊ ရာမ(၂)ဘုရင်၏ မယ်​တော် *[[ဗညားဒလ]] - ဒုတိယဟံသာဝတီမင်းဆက်၏ နောက်ဆုံး ဘုရင် *မိတလထော - ဟံသာဝတီ တိဿရာဇာမင်းမိဖုရား *[[မကုဋ]] (ခေါ်) [[:en:Mongkut|မောင်းကွတ်]] - ထိုင်းဘုရင့်နိုင်ငံ ချက္ကရီမင်းဆက်၏ ၄ဆက်မြောက်မင်း၊ ထိုင်းနိုင်ငံကိုခေတ်မှီအောင်အစပြုခဲ့သူ *[[မောင်ထော်လေး၊ စစ်ကဲ|မောင်ထော်လေး]] - စစ်ကဲ *ဦး[[နာအောက်၊ ဦး|နာအောက်]] - ကိုလိုနီခေတ် မီးသင်္ဘောသူဋ္ဌေး *[[သွင်၊ ဦး ဆာ|ဆာဦးသွင်]] - ကိုလိုနီခေတ် သူဌေးကြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံ [[ကုန်သည်များနှင့် စက်မှုလက်မှု လုပ်ငန်းရှင်များအသင်း]]ကို စတင်တည်ထောင်သူ *[[မောင်ကြီး၊ ဆာ ဂျေအေ|ဆာဂျေအေမောင်ကြီး]] - ကိုလိုနီခေတ် မြန်မာလူမျိုး ပထမဆုံး ဘုရင်ခံ *[[မြန်မာ့ ပထမဆုံးများ|မြန်မာ့ ပထမဆုံး]] အနောက်တိုင်းဆရာဝန် [[ရှောလူး၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာရှောလူး]] *မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ကာယဗလလေ့ကျင့်သူ ဒေါက်တာ[[ချစ်ထွန်း၊ ဦး (ဝေါ်လတာ)|ဝေါ်လတာချစ်ထွန်း]] *မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ပါရဂူ [[ဘဟန်၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာဘဟန်]] *မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး နိုင်ငံတော်အဓိပတိ [[ဒေါက်တာဘမော်]] *မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး အမျိုးသမီး မင်းတိုင်ပင်အမတ် [[နှင်းမြ၊ ဒေါ်|ဒေါ်နှင်းမြ]] *မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး အသည်းအစားထိုးကုဆရာဝန်ကြီး [[နော်မန်လှ၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာနော်မန်လှ]] * ခေတ်စမ်းစာပေကို ဦးဆောင်ခဲ့သူ [[မင်းသုဝဏ်]] ( [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ]] ဦး[[ထင်ကျော်၊ ဦး|ထင်ကျော်]]၏ ဖခင်) * [[:en:Apasra_Hongsakula|အပါစရာ ဟံသာကုလ]] - [[မယ်စကြဝဠာ]] ၁၉၆၅ *[[ဇာဂနာ(ရုပ်ရှင်နှင့် သဘင်ပညာရှင်)|ဇာဂနာ]] - ရုပ်ရှင်နှင့် သဘင်ပညာရှင် *[[ထူးအိမ်သင်]] - တေးရေးတေးဆို *[[ထုံချိုင်း မက်အင်တိုင်ယာ]] - ထိုင်း အဆိုတော် နှင့် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် *[[ကေအေတီ]] - တေးရေးဆရာ *[[မျိုးကျော့မြိုင်]] - တေးရေးတေးဆို၊ မြန်မာ့ ဟစ်ဟော့လောကကို စတင်ခဲ့သူ *ဗညားနိုင် - အိုင်းရင်းခရော့စ် ([[Iron Cross|Iron Cross)]] တီးဝိုင်းအဖွဲ့ဝင် *[[မင်းကိုနိုင်]] - ကျောင်းသားခေါင်းဆောင် *ဦး[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]] - ဒုတိယ သမ္မတ *[[:en:Anand_Panyarachun|အာနန်ပန်ယာချွန်]] - ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ် *[[နန္ဒာလှိုင်]] - မြန်မာရုပ်ရှင်မင်းသမီး *[[:en:Natapohn_Tameeruks|နက်သာပွန်တီမီရက်]] - ထိုင်းရုပ်ရှင်မင်းသမီး၊ Taew ဟု နိုင်ငံတကာတွင်ကျော်ကြားသူ *[[အိချောပို]] - သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ် *ပပဝင်းခင် - သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ် *သင်ဇာဝင့်ကျော် - သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ် *[[အာဘွိုင်း]] - ဟစ်ဟော့အဆိုတော် *မိစန္ဒီ - အမျိုးသမီးဟစ်ဟော့အဆိုတော်<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.mmload.com/news/64534 |accessdate=12 November 2020 |archivedate=19 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210419064932/https://www.mmload.com/news/64534 }}</ref> *ထွန်းမင်းနိုင် - ဝမ်းချန်ပီယံရှစ်လက်ဝှေ့ချန်ပီယံ *ခိုင်သဇင်ငုဝါ - သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ် *ဗညာဘုန်းပြည့်-သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ် *Lily Pantila Win - ထိုင်းရုပ်ရှင်မင်းသမီး၊ မော်ဒယ် == မွန်အလံများ == ({{mnw|အလာံဂကူမန်}}) <gallery> ဖိုင်:Flag of the Mon people.png|မြန်မာနိုင်ငံရှိမွန်အမျိုးသားအလံ ဖိုင်:Mon Thai Flag.jpg|ထိုင်းနိုင်ငံရှိမွန်အမျိုးသားအလံ ဖိုင်:The flag of the Mon people Paphaya Rajasri King.jpg|မွန်ဘုရင်အလံ အေဒီ၂၄၁-၂၁၈ ဖိုင်:Paphaya Rajasri King.jpg|မွန်ဘုရင်အလံ ဖိုင်:Swan-shaped national flag.jpg|မွန်ဘုရင်အလံ- အေဒီ ၁၁၁၆ ဖိုင်:Flag of Mon State (2018).svg|[[မွန်ပြည်နယ်]]အလံ </gallery> == ကိုးကား == {{reflist}} <references/> fzbyzvfm5adnnpkm9eqs39wfo3sbiuv 0 3129 1027320 1016406 2026-04-24T02:21:42Z ~2026-22436-47 141586 1027320 wikitext text/x-wiki {{Infobox မြို့ <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ---------------->| official_name = ပုသိမ်မြို့ | other_name = | native_name = {{lang|my|Pathein}} | nickname = | settlement_type = တိုင်းဒေသကြီးမြို့တော်<!--For Town or Village (Leave blank for the default City)--> | motto = <!-- images and maps [[ဖိုင်:Myoma_Ward_(Downtown),_Myanmar_(Burma)_-_panoramio.jpg|thumb|alt=Pathein - Monywa Road and the capital clock tower in the centre of pathein.|ပုသိမ်မြို့လယ်ရှိ မြို့တော်ကျက်သရေဆောင် နာရီစင်နှင့် ပုသိမ် - မုံရွာလမ်းမကြီး]] -----------> | image_skyline = Pathein Kanner Road.jpg | imagesize = | image_caption = ပုသိမ်မြို့ | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | image_shield = | shield_size = | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | blank_emblem_size = | image_map = | mapsize = | map_caption = | image_map1 = | mapsize1 = | map_caption1 = | image_dot_map = | dot_mapsize = | dot_map_caption = | dot_x = | dot_y = | pushpin_map = Myanmar<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> | pushpin_map_caption = ပုသိမ်မြို့ တည်နေရာပြမြေပုံ( မြန်မာနိုင်ငံ ) | pushpin_mapsize = | coordinates_region = MM | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{flag|Myanmar}} | subdivision_type1 = ပြည်နယ်၊ တိုင်း | subdivision_name1 = [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]] | subdivision_type2 = [[ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[ပုသိမ်ခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[ပုသိမ်မြို့နယ်]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = <!-- Politics -----------------> | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> | leader_name1 = | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | established_title = <!-- Settled --> | established_date = | established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> | established_date2 = | established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> | established_date3 = <!-- Area ---------------------> | area_magnitude = | unit_pref = Imperial<!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_sq_mi = 9.79 | area_land_sq_mi = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = | area_metro_km2 = | area_metro_sq_mi = | area_blank1_title = | area_blank1_km2 = | area_blank1_sq_mi = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = ၂၀၁၉ | population_footnotes = <ref name="mimu">{{cite report |author=ပုသိမ်မြို့နယ်အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန |date=စက်တင်ဘာ ၂၀၁၉ |title=my:ပုသိမ်မြို့နယ် ဒေသဆိုင်ရာအချက်လက်များ |url=https://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/TspProfiles_GAD_Pathein_2019_MMR.pdf |publisher=MIMU |access-date=October 24, 2022 |archive-date=15 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220815113205/http://www.themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/TspProfiles_GAD_Pathein_2019_MMR.pdf |url-status=dead }}</ref> | population_note = | population_total = ၁၇၂၉၂၃ | population_density_sq_mi = auto | population_metro = ၂၈၇၀၇၁ | population_density_metro_km2 = | population_density_metro_sq_mi = | population_urban = | population_density_urban_km2 = | population_density_urban_sq_mi = | population_blank1_title = လူမျိုးများ | population_blank1 = [[ဗမာ]]၊ [[ကရင်]]၊ [[မွန်]]၊ [[ရခိုင်]]၊ [[တရုတ်]]၊ [[ကုလား]]၊ | population_blank2_title = ဘာသာ | population_blank2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်]]၊ [[အစ္စလာမ်]]၊ [[ဟိန္ဒူ]] | population_density_blank1_km2 = | population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> | timezone = | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = | latd = 16 | latm = 47 | lats = | latNS = N | longd = 94 | longm = 44 | longs = | longEW = E | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> tags--> | elevation_m = | elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> | postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal_code = | area_code = ၀၄၂<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.myanmars.net/myanmar/telephone-area-codes.htm |access-date=22 July 2010 |archive-date=15 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110615013401/http://www.myanmars.net/myanmar/telephone-area-codes.htm }}</ref> | blank_name = | blank_info = | blank1_name = | blank1_info = | website = | footnotes = }} '''ပုသိမ်မြို့''' ({{lang-mnw|ဖာသီ}})သည် [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]]၏ [[မြို့တော်]]ဖြစ်သည်။<ref name="mimu"/> ရန်ကုန်မြို့၏ အနောက်ဘက် ၁၁၈မိုင် အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ [[ငဝန်မြစ်]](ခေါ်)[[ပုသိမ်မြစ်]]ကမ်းပေါ်တွင် တည်ထားသော မြို့ဖြစ်ပြီး ပင်လယ်ဝမှ ၇၅မိုင် ကွာဝေးသော်လည်း ပင်လယ်ကူး သင်္ဘောကြီးများ ဝင်ရောက်နိုင်သဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကုန်းတွင်းအကျဆုံး ပင်လယ်ဆိပ်ကမ်းမြို့ကြီးဖြစ်သည်။<ref name=":0">မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၆)၊ စာ ၃၄၉-၅၂။</ref> == ဝေါဟာရရင်းမြစ် == မွန်တို့၏ [[မဂဒူးမင်းဆက်]] ဘုရင်မကြီး [[ရှင်စောပု]] ပြီးနောက် နန်းတက်သည့် [[ဟံသာဝတီ]] မွန်နိုင်ငံဘုရင် [[ဓမ္မစေတီ]]မင်းကြီး သာသနာ[[သက္ကရာဇ်]] ၂၀၂၃၊ [[မြန်မာ သက္ကရာဇ်|ကောဇာသက္ကရာဇ်]] ၈၄၀၊ ခရစ်သက္ကရာဇ် ([[အေဒီ]]) ၁၄၇၉ ခုနှစ်တွင် ရေးထိုးခဲ့သော [[ကလျာဏီကျောက်စာ]] အရ ပုသိမ်အား "ကုသိမရဋ္ဌ" ဟုခေါ်တွင်ခဲ့သည် ဟုသိရသည်။ "ကုသိမရဋ္ဌ" ကို မွန်လို အတိုကျုံ့ "ကုသိမ်" ဟုခေါ်ကြရာမှ ကာလရှည်လျားသောအခါ ပုသိမ် အခေါ်သို့ ပြောင်းလဲလာခဲ့လေသည်။<ref name=":1">James Gray, ed. (1892). ''Buddhaghosuppatti''. London: Luzac & Company. p. 11.</ref> ==အမည်များ== ပုသိမ်မြို့သည် အလွန်ရှေးကျသော သင်္ဘောဆိပ်မြို့ကြီး ဖြစ်သည်။ ပုသိမ်မြို့သည် အမည်များစွာရှိခဲ့သည်။ # အတိသဉ္ဇာနဂရ # ကုသိမ၊ ကုသိမ်၊ ကော့သမိန်၊ ကော့စမင် (ကုသိန) # ပသိမြို့၊ ဒုံးပသီ၊ ဝေပသီ (ဗမာ-ကရင်)၊ ဝိန့်ပသိန် (မွန်-ကရင်) # နဂရဝေပုလ္လ # ပုသိန်၊ ပုသိမ် တို့ဖြစ်သည်။ အထက်ပါအမည်များတွင် '''အတိသဉ္ဇာနဂရ''' ဟူသော အမည်မှာ ရှေးအကျဆုံးဖြစ်သည်ဟု ရှေးမှတ်တမ်းများတွင် တွေ့ရသည်။ သာသနာနှစ် ၂၁၈-ခု သီရိဓမ္မာသောကမင်း လက်ထက်ခန့်ကပင် ခေါ်ဝေါ်သောအမည် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ '''ရှေးလွန်လေပြီးသောအခါ၌ ဘုရားရှင်အလောင်း သူတော်ကောင်းတို့ မွေ့လျော်ဖူး၏ '''ဟု ဆိုသည်။ ပုသိမ်၏ နောက်အမည်တစ်ခုမှာ '''ကုသိမ''' သို့မဟုတ် '''ကုသိမ်'''ဖြစ်သည်။ ကလျာဏီကျောက်စာ၌ ကုသိမ မဏ္ဍလဟု ပါရှိသည်။ ခရစ်နှစ် ၁၅၈၆-ခုနှစ်တွင် ပုသိမ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သော နိုင်ငံခြားသားတစ်ဦးဖြစ်သူ ရပ်(ဖ်)ဖိုက်(ချ်)၏ မှတ်တမ်း၌ ပုသိမ်ကို ကော့စမင်း (Cosmin) ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သည်ဟု သိရှိရသည်။ မွန်အခေါ်အဝေါ်အရ ကော့သမှိန်ဟု ခေါ်သည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ (ကော့=ကျွန်း+သမှိန်=မင်းသား) မင်းသားကျွန်းဟု ဆိုသည်။ ကုသုမ ဟူသောအမည်ကို ဟံသာဝတီ ဓမ္မစေတီမင်း လက်ထက်အထိ ခေါ်တွင်နေဟန်ရှိသည်။ ထိုမင်း၏ ကလျာဏီကျောက်စာတွင် '''ကုသိမ''' ဟု အထင်အရှား ခေါ်ဝေါ်ထားသည်။ ထို့အပြင် ကောင်းမှုတော်ကျောက်စာ၊ ဘုံစံတုလွတ်ကျောင်း ကျောက်စာ စသည်တို့တွင်လည်း '''ကုသိမ်''' ဟု ရေးသားခဲ့ကြသည်။ ပုသိမ်မြို့ကို ပသီမြို့၊ ဒုံပသီ၊ ဝေပသီ ဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုကြသေးသည်။ မြန်မာနှစ် ၅၈၃-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော ပသီမင်းကိုစွဲ၍ ဍိင်ပဆီ(ပသီ)မြို့ဟု ခေါ်တွင်ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ယူဆသူများလည်း ရှိသည်။ ဆရာကြီးဦးဖိုးကျား၏ '''ပုသိမ်ရာဇဝင်''' ၌လည်း ယခုခေတ်အထိ ဗမာ-ကရင်များက ဝေပသီ၊ မွန်-ကရင်များက ဝိန့်ပသိန်ဟု ခေါ်ဆိုနေဆဲပင် ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ပသီမှ ပုသိမ်သို့ အသံရွေ့ရန် မခဲယဉ်းဟု ယူဆကြသည်။ ဥမ္မာဒန္တီ လက်ထက်တွင် ပုသိမ်ကို '''နဂရဝေပုလ္လ''' ဟု ခေါ်တွင်စေကြောင်းလည်း ပြဆိုထားသည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ နဂရ = မြို့ + ဝေပုလ္လ = စည်ပင်ပြန့်ပြောခြင်းဟု ဆိုသည်။ <ref>သမိုင်းပါမောက္ခ ဒေါက်တာကျော်ဝင်း(ငြိမ်း) ရေး၊ ညောင်ရမ်းမင်းသား၏ နောက်ဆုံးနေ့ရက်များနှင့် အခြားစာတမ်းများ၊ စာ-၃၉၊ ၂၀၁၅၊ ဒီဇင်ဘာ</ref> == သမိုင်းကြောင်း == ပုသိမ်မြို့သည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်းများစွာက [[ဟံသာဝတီ]] မွန်နိုင်ငံ၏ ပိုင်နက်ဖြစ်ခဲ့ပြီး စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည့် ခုနှစ်နှင့် ပတ်သက်၍ သမိုင်းအထောက်အထား မတွေ့ရပေ။ ပုသိမ်မြို့သည်အလွန်ရှေးကျသော သင်္ဘောဆိပ်မြို့ဖြစ်ပြီး မဇ္ဈိမဒေသနှင့် [[သီဟိုဠ်ကျွန်း]]တို့ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရာတွင် ကြားခံမြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ ရှေးကျသောမြို့ဖြစ်သည့်အားလျော်စွာ အမည်အများအပြား မှည့်ခေါ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ [[အသောကမင်း]] လက်ထက် သာသနာသက္ကရာဇ် ၂၁၈ခုနှစ်ဝန်းကျင်တွင် အတိသဉ္စာနဂရ ဟုခေါ်တွင်ခဲ့သည်။<ref name=":0" /> ပုဂံခေတ် မင်းယဉ်နရသိင်္ခလက်ထက်တွင် ရန်ဖက်ဖြစ်သော အိန္ဒိယမှ ပဋိက္ခရားမင်းနှင့် စစ်ဖြစ်ရာ ထိုမင်း၏စစ်ဦးကျသော ကုသိမရဋ္ဌဒေသကို ခံတပ်မြို့တည်စေလျက် ဗေဒင်ကျမ်းများအရ အမည်ပြောင်းစေသည်။ ကုသမ သည်ကုသိမ် ဖြစ်လျှင် လောကဓာတ်အရ 'က'နှင့် 'သ' တို့ရန်ဂြိုဟ်ကျ သဖြင့် မိတ်ဖက်ဖြစ်သော 'ပ'နှင့်'သ' ကိုပြောင်းကာ ပုသိမ်ဟုအမည်ပြောင်းစေသည်။<ref name=":0" /> ပုသိမ်အား မြို့ပြအဖြစ် ပြန်လည်တည်ထောင်သူမှာ ဟံသာဝတီပြည်ကို တည်ထောင်သူ ဝိမလမင်း၏ သားတော်ခြောက်ပါးဖြစ်ပြီး ကောဇာသက္ကရာဇ် (မြန်မာသက္ကရာဇ်) ၅၃၆ခုနှစ်တွင် စတင်စိုးစံသည် ဟုလည်း ဆိုသည်။ ပုဂံဘုရင် မင်းယဉ်နရသိင်္ခမှ ဘုရင်ခံအဖြစ် အုပ်ချုပ်စေသူမှာ ညီနောက်ခြောက်ဦးအနက် အကြီးဆုံးသူ ဝါသုဒတ္တဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ပသီကုလားမင်းများဝင်ရောက်လာကာ စိုးစံသောကြောင့် ပသီမြို့ဟုခေါ်တွင်ပြန်သည်။ တဖန် ပသီကုလားမင်းတို့ကို ဂုဏ္ဏာသာရနှင့် ဂုဏ္ဏာသာရီ အမည်ရှိ မွန်ညီနောင်က လုပ်ကြံပြီး ဆက်လက်အုပ်ချုပ်ကြသည်။ အစောဆုံး ခိုင်မာသည့် သမိုင်း အထောက်အထားမှာ ခရစ်နှစ် ၁၅၈၆-၁၅၈၈အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည့် [[အင်္ဂလိပ်]]လူမျိုး ခရီးသွား Ralph Fitch ၏ မှတ်တမ်း ဖြစ်ပြီး ၎င်းက Cosmin မြို့ဟု မှတ်သားခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က မွန်အမည် "ကောသမိန်" (ကော=ကျွန်း၊ သမိန်=မင်းသား) အားအင်္ဂလိပ် အသံထွက်ဖြင့် မှတ်သားသွားခြင်း ဖြစ်နိုင်သည် ဟုခန့်မှန်း ကြသည်။ မြန်မာတို့က ကောသမိန်မြို့အား "မင်းသားကျွန်း" ဟုခေါ်ကြသည်။ ပုသိမ် ဟူသောဝေါဟာရ၏ အစမှာ အာရပ်၊ အိန္ဒိယ ကုန်သည်များမှ အစပြုခဲ့ခြင်း ဟုလည်းဆိုသည်။ အာရပ်/ပါရှန်း ကုန်သည်များ များပြားရာ မြို့ဖြစ်သောကြောင့် မြန်မာဘာသာဖြင့် "ပသိ" (မြန်မာပြည်ရောက်ပသီကုလားလူမျိုးတို့၏မြို့) ဟု ခေါ်တွင်ရာမှ ကာလကြာသော် ပုသိမ်ဟူ၍ ဖြစ်လာခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။ သို့သော် ဗြိတိသျှဘာသာဗေဒပညာရှင် ပါမောက္ခ Harry Leonard Shorto ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင်ရေးသားသော [[အောက်စ်ဖိုဒ် တက္ကသိုလ်|အောက်စ်ဖိုဒ်]] တက္ကသိုလ်ထုတ် သုတေသနစာတမ်းအရ ပုသိမ် ဟူသောဝေါဟာရမှာ မွန် ဝေါဟာရ "ဖာသီ ([pha sɛm])" က ဆင်းသက်ပြီး ပုသိမ် ပြောင်းလဲလာကြောင်း ဆိုသည်။<ref>Dictionary of Modern Spoken Mon ''by H.L. Shorto (1962, Oxford University Press)''</ref> [[အင်းဝမြို့|အင်းဝ]]၌ [[မင်းကြီးစွာစော်ကဲ]]၊ ဟံသာ၀တီပဲခူး၌ [[ရာဇာဓိရာဇ်]]တို့ စိုးစံသည့်ခေတ်မှစ၍ အလောင်းဘုရားလက်ထက်တိုင်အောင် နှစ်ပေါင်းရာပေါင်းများစွာ ပုသိမ်နယ်တစ်ဝိုက်သည် မွန်နှင့်မြန်မာတို့ အားပြိုင်ကြရာ ဒေသဖြစ်ခဲ့သည်။ [[ဗြိတိသျှ]]တို့သည် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယ]]၌ ခြေကုပ်ရပြီးသောအခါ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၌လည်း ခြေကုပ်ရရန် ကြိုးစားကြသည်။ ခရစ်နှစ် ၁၆၈၇ တွင် ဗြိတိသျှတို့သည် [[ဟိုင်းကြီးကျွန်း]]တွင် အခြေခံစခန်းပြုပြီးနောက် ပုသိမ်မြို့တွင်လည်း အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီ ဌာနခွဲတစ်ခုဖွင့်သည်။<ref name=":0" /> [[File:Bassein, late 1800s.jpg|thumb|ပုသိမ်မြို့ (ခရစ်နှစ် ၁၈၇၈)]] ပုသိမ်သို့ အင်္ဂလိပ်များ ပထမဆုံးရောက်ရှိချိန်မှာ [[အလောင်းမင်းတရား]] လက်ထက်တွင် ဖြစ်သည်။ မွန်-မြန်မာစစ်ပွဲတွင် မြန်မာတို့အား ကူညီခဲ့သောကြောင့် ပုသိမ်မြို့ပေါ်တွင် မြေကွက်တစ်ကွက် ရရှိခဲ့သော်လည်း နောက်တွင် မွန်သူပုန်များအား ကူညီသည်ဟုဆိုကာ အခွင့်အရေးများ ပြန်လည်ရုပ်သိမ်း ခံခဲ့ရသည်။ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ပထမစစ်တွင် အင်္ဂလိပ်တို့ ပုသိမ်မြို့ကိုသိမ်းပိုက်ထားခဲ့ပြီး၊ ၁၈၂၆တွင် ပုသိမ်ခံတပ်မြို့ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရန္တပိုစာချုပ်အရ မြန်မာတို့အား ပြန်လည်ပေးအပ်ခဲ့ကာ၊ ဒုတိယ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စစ်ပွဲအပြီးတွင် ဗြိတိသျှ အင်ပါယာ လက်အောက်သို့ သွတ်သွင်းနိုင်ခဲ့သည်။ ပုသိမ်မြို့အားလည်း အင်္ဂလိပ်လေသံဖြင့် Bassein ဟုခေါ်တွင်စေသည်။ ယခုအခါတွင်ပုသိမ်မြို့သည် အောက်မြန်မာပြည်အတွက် အရေးပါသော ကုန်သွယ်ဆိပ်ကမ်းမြို့ဖြစ်လာခဲ့သည်။ == လူမျိုးနှင့်ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာများ == ပုသိမ်မြို့သည် ယခင်က မွန်တို့ ပိုင်နက် ဖြစ်သော်လည်း လက်ရှိတွင် [[မွန်လူမျိုး]] အနည်းငယ်သာ နေထိုင်ကြပြီး [[ဗမာလူမျိုး]]မှာ အများစုဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် [[ရခိုင်လူမျိုး]]နှင့် [[ကရင်လူမျိုး]] အများအပြားလည်း နေထိုင်ကြသည့်အပြင် [[အိန္ဒိယ]]၊ [[တရုတ်]]အနွယ်များ လူနည်းစု အဖြစ်နေထိုင် ကြသည်။ ပုသိမ်မြို့၏ လူဦးရေ အများစုမှာ[[ဗမာလူမျိုး]] [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ဝင်များ ဖြစ်ကြပြီး ကရင်လူမျိုး ကက်သလစ်နှင့် နှစ်ခြင်းခရစ်ယာန်များ အများအပြား ရှိသည်။ ထို့အပြင် [[ဟိန္ဒူ]] နှင့် [[မူဆလင်]]များလည်း အနည်းငယ်စီ ရှိကြသည်။ == မြို့တည်နေပုံ == ပုသိမ်မြို့သည် ၁၂ စတုရန်းမိုင်ခန့် ကျယ်ဝန်းသည်။ မြောက်လတ္တီကျု ၁၆ဒီဂရီ ၄၆မိနစ်နှင့် အရှေ့လောင်ဂျီကျူ ၉၄ဒီဂရီ ၄၃မိနစ်တို့ ကြားတွင် တည်ရှိသည်။ မြို့သည် ပုသိမ်မြစ်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းနှင့် အနောက်ဘက်ကမ်း နှစ်ခုလုံးပေါ်၌ တည်ရှိပြီး၊ မြစ်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင် အစိုးရရုံးကြီးများနှင့် ဈေးကြီးများ ရှိသည်။ ပုသိမ်မြို့ရှိ ထင်ရှားသည့် ရပ်ကွက်များမှာ အသည်ကြီး၊ တလိုင်းချောင်း၊ ယိုးဒယားကုန်း၊ မရမ်းချိုကုန်း၊ အတီးစု စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ မြို့၏ လမ်းမကြီးများသည် မြစ်ကမ်းနားနှင့် ယှဉ်ပြိုင်လျက် ရှိသည်။ == ကုန်ထုတ်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ == ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ စပါးကျီကြီး ဖြစ်သည့်အားလျော်စွာ ပုသိမ်မြို့သည် ဆန်စပါး ကြိတ်ခွဲ၊ တင်ပို့ရာ ဗဟိုချက်မ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဆန်စက်နှင့် ဆန်သိုလှောင်ရာ ဂိုထောင်များ ပေါများလှသည်။ ကြိတ်ခွဲပြီး ဆန်များကို ရေကြောင်း၊ ကုန်းကြောင်းတို့ဖြင့် ရန်ကုန်မြို့နှင့်အခြားမြန်မာပြည် အနှံ့အပြားသို့ တင်ပို့သည်။ ပုသိမ်ဆိပ်ကမ်းသည် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးအတွက် ပို့ကုန်၊ သွင်းကုန်များ မှာယူတင်ပို့ရာတွင် အရေးပါသော ဆိပ်ကမ်းလည်း ဖြစ်သည်။ပုသိမ်ဟာလဝါမုန့်မှာလည်းထင်ရှားသည်။ ထို့အပြင် ပုသိမ်မြို့သည် အစိုးရပိုင်မှန်စက်ရုံရှိရာမြို့ဖြစ်ပြီး ပြည်တွင်းသုံးမှန်နှင့် ဖန်ထည်အမျိုးမျိုးကိုပါ ထုတ်လုပ်ဖြန့်ဖြူးသည်။ အသေးစားလုပ်ငန်းများ အနေဖြင့် [[ပုသိမ်ထီး]]လုပ်ငန်းများ၊ ငါးပိငါးခြောက်ငံပြာရည် လုပ်ငန်းများအပြင် နာမည်ကျော် ပုသိမ်[[ဟာလဝါ]]လုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးသည်။[[File:Burma 170.JPG|thumb|150px|ပုသိမ်ထီးများအား နေလှန်းအခြောက်ခံထားပုံ]] == ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး == မြစ်၊ ချောင်း၊ အင်းအိုင် ပေါများရာ မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဒေသဖြစ်ခြင်းကြောင့် ရေကြောင်းခရီးမှာ များစွာအရေးပါလှသည်။ ရေကြောင်းခရီးအား အဓိက အားကိုးရခြင်း ကြောင့်လည်း မြေပြန့်ဒေသများ နှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အနည်းငယ် နောက်ကျနေခဲ့သည် ဟုဆိုနိုင်သည်။ ယခင်က ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးရှိ အခြားမြို့ရွာများနှင့် ဆက်သွယ်ရန် ရထားလမ်း၊ ကားလမ်း အချို့ ရှိခဲ့သော်လည်း ရန်ကုန်သို့ တစ်ညအိပ် ရေလမ်းခရီးဖြင့်သာ သွားလာနိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် လွန်ခဲ့သော ၁၅နှစ်အတွင်း လမ်း၊ တံတားအချို့ ဖောက်လုပ် ပြီးစီးခဲ့ခြင်းကြောင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး နှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းများ အနည်းငယ် ဦးမော့လာခဲ့သည်။ ယခုအခါတွင် [[ရန်ကုန်မြို့]] သို့ပြေးဆွဲသော မော်တော်ယာဉ် လိုင်းပေါင်း မြောက်မြားစွာ ပေါ်ထွက်လာပြီး ခရီးသွားလာချိန်မှာ ၄နာရီခန့်သာ ကြာမြင့်သည်။ လေကြောင်းခရီးအတွက် [[ပုသိမ်လေဆိပ်]] ရှိပြီး ပြေးလမ်း ၄၄၀ဝပေရှည် ကွန်ကရစ်ခင်း အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ မြန်မာ့လေကြောင်းမှ [[ရန်ကုန်]]-ပုသိမ်-သံတွဲ ခရီးစဉ် နှင့် ပုဂံလေကြောင်းမှ ရန်ကုန်-ပုသိမ်ခရီးစဉ်များ ပြေးဆွဲ ပေးနေသည်။ ထို့အပြင် ရေလမ်းခရီးမှာလည်း လူသုံးများဆဲ ဖြစ်သည်။ မြို့တွင်း ခရီးသွားလာရန် အတွက် မော်တော်ယာဉ်လိုင်း အချို့ရှိပြီး စင်းလုံးငှား မော်တော်ယာဉ်များပါ ရှိသည်။ ယခင်က မြို့တွင်း သွားလာရေး အတွက် သုံးဘီးကား များကို တွင်ကျယ်စွာ အသုံးပြုခဲ့ကြ သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် လေးဘီးကား၊ ဒိုင်နာ၊ ဟိုင်းလပ် စသည်တို့ဖြင့် အစားထိုးခဲ့သည်။၂၀၁၈ တွင် အိုးဝေ Taxi ဟုခေါ်‌သော သုံးဘီးဆိုင်ကယ်များ လွန်စွာ တွင်ကျယ်လာခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ == ကျန်းမာရေး နှင့် အားကစား == ခုတင်(၁၀၀၀)ဆံ့အဆင့်မြင့်ပြည်သူ့ဆေးရုံအသစ်ကြီးမှာ တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ မြို့နယ်၂၆ မြို့လုံးကိုတာဝန်ခံ တာဝန်ယူကုသပေးလျက်ရှိပြီး အခြားပုဂ္ဂလိကဆေးရုံမြောက်မြားစွာလည်းရှိသည်။ [[ပုသိမ် အားကစားကွင်း]]သည် ပုသိမ်မြို့ထဲတွင် တည်ရှိသည်။ ပုသိမ်အားကစားကွင်းသည် ဘက်စုံသုံး အားကစားကွင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဘောလုံးပွဲများကို အများဆုံးကျင်းပလျက်ရှိပြီး [[ဧရာဝတီယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း|ဧရာဝတီ ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း]]၏ အိမ်ကွင်းလည်း ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ်|မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်]]စတင် တည်ထောင်ခဲ့စဉ်ကတည်းက ပါဝင်ခဲ့သော အသင်းတစ်သင်း ဖြစ်ပြီး ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးကို ကိုယ်စားပြုသည်။ကိုးသိန်းအားကစားကွင်းမှာလည်းပုသိမ်အကယ်ဒမီကိုယ်စားပြုကွင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ အားကစားသိပ္ပံကိုလည်း ဖွင့်လှစ်တော့မည်ဖြစ်သည်။ ပုသိမ်မြို့တွင်ဖူဆယ်အားကစားကွင်းအမြောက်အမြားလည်းရှိသည်။ == အဆင့်မြင့်ပညာရေး == * [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(ပုသိမ်)]] *[[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(ပုသိမ်)]] *[[ပုသိမ်တက္ကသိုလ်]] * [[ပုသိမ်ပညာရေးကောလိပ်]] *မြန်မာ ဘောလုံးအကယ်ဒမီ(ပုသိမ်) *[[သူနာပြုသင်တန်းကျောင်း(ပုသိမ်)]] *[[အားကစားနှင့်ကာယပညာသိပ္ပံ(ပုသိမ်)]] == မြို့တွင်းစိတ်ဝင်စားဖွယ်ရာနေရာများ == [[File:Shwemokhtaw Pagoda.JPG|thumb|ရွှေမုဋ္ဌောစေတီတော်မြတ်ကြီး]] ===ရွှေမုဋ္ဌောဘုရား=== [[ရွှေမုဋ္ဌောဘုရား]]ကို သာသနာ သက္ကရာဇ် ၂၁၈ ခုနှစ် တပေါင်းလပြည့်နေ့ လငပုပ်ဖမ်းသောအခါတွင် သီရိဓမ္မာသောကမင်း တည်သည်ဟု ဆိုသည်။ သီရိဓမ္မာသောကမင်းလက်ထက် တည်စက ရွှေအာဏာစေတီဟုတွင်၍ ၄၅၇ ခုနှစ်တွင်အလောင်းစည်သူမင်းကြီး ပြန်လည် ပြုပြင်ပြီးသောအခါ ထူပါရုံစေတီဟု သမုတ်သည်။ ၆၂၅ ခုနှစ်တွင် သမုဒ္ဒဃောသမင်းနှင့် ဥမ္မာဒန္တီ မိဖုရားတို့ တိုးချဲ့တည်ပြီး သောအခါမှ ရွှေမုဋ္ဌောဟု အမည်တွင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်လေသည်။ ဒုတိယအင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စစ်ပွဲပြီးဆုံးသွား၍ ပုသိမ်မြို့သည် ဗြိတိသျှတို့လက် ရောက်ရှိသွားပြီးနောက် ဗြိတိသျှအစိုးရ ခန့်အပ်သည့် စစ်ကဲတော်မင်းများသည်လည်းကောင်း၊ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် မြို့မိမြို့ဖတို့သည်လည်းကောင်း ဆက်လက်ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်ကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ ယခုတည်ရှိသည့်အတိုင်းဖြစ်သော မြေမှခရားသီးအဆုံးထိ ၇၇ တောင်၊ ထီးရပ် ၂၃ တောင်၊ နှစ်ရပ်ပေါင်း အတောင်တစ်ရာ၊ လုံးပတ်တော် ၂ဝ၇ တောင်နှင့် ဖိနပ်တော် ၂၇၂ တောင် အသီးအသီးရှိသော ဉာဏ်တော်၊ လုံးဝန်းပမာဏတော်တို့ကို ဆောင်စေလျက် စိန်ဖူးတော်၊ ရွှေထီးတော်၊ ငွေထီးတော်အပြင် ရတနာ အပေါင်းဖြင့် စီခြယ်အပ်သော ရွှေသားငှက်မြတ်နားတို့ဖြင့် ခမ်းနားထည်ဝါ ကြည်ညိုဖွယ်ရာ တိုးမြှင့် တည်ထားနိုင်ခဲ့လေသည်။ ===လေးကျွန်းရန်အောင် ဖောင်တော်ဦးစေတီ=== [[လေးကျွန်းရန်အောင် ဖောင်တော်ဦးစေတီ]]သည် ပုသိမ်မြို့ ရေကြည်ဦး အရပ်တွင် တည်ရှိပြီး အလောင်းစည်သူမင်းကြီး တိုင်းခန်း လှည့်လည်ရာတွင် ဖောင်တော်ဆိုက်ရာ အရပ်၌ စေတီတည်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဖောင်တော်ဦးစေတီဟု အမည်တွင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ရေကြည်ကန်နှင့် ရေနောက်ကန် ရှိခြင်းကို အစွဲပြု၍ '''ရေကြည်ရေနောက်ဘုရား''' ဟုလည်း ခေါ်သည်။ ===ကန်သာယာပန်းဥယျာဉ်=== ပုသိမ်တက္ကသိုလ်အနီး ကန်သုံးဆင့် ရေကန်နံဘေးတွင် တည်ဆောက်ထားသော အပန်းဖြေရန်ပန်းဥယျာဉ် ဖြစ်ပြီး ကစားကွင်းများ၊ စားသောက်ဆိုင်များ ပါဝင်သော နေရာတစ်ခုဖြစ်သည်။ === ပုသိမ်ယဉ်ကျေးမှုပြတိုက် === ပုသိမ်မြို့ ယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်သည်ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးကိုကိုယ်စားပြုသည့်ပြတိုက်ကြီးတစ်ခုဖြစ်သည်။ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များစွာကိုခင်းကျင်းပြသထားသည်။ === ရွှေမြင်တင်စေတီတော် (ပုသိမ်မြို့) === [[ရွှေမြင်တင်စေတီတော်(ပုသိမ်မြို့)]] သည် ပုသိမ်မြို့မြောက်ဘက် ငဝံမြစ်၏အရှေ့ဘက်ကမ်း၊ ဒါးကမြစ် လက်ယာဘက်ကမ်း တောင်ထိပ်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ == မြို့ဝန်းကျင်စိတ်ဝင်စားဖွယ်ရာနေရာများ == === မော်တင်စွန်းဘုရား နှင့် ကမ်းခြေ === ငဝန်မြစ်ကြောင်းအတိုင်း သင်္ဘောနှင့် စုန်ဆင်းသွားပါက ကပ္ပလီပင်လယ်ဝရှိ [[မော်တင်စွန်းအငူ]]သို့ ရောက်ရှိနိုင်သည်။ နှစ်စဉ် ရေကျချိန် ဖြစ်သည့် တပို့တွဲလ (ဖေဖော်ဝါရီ၊မတ်) ရောက်တိုင်း [[မော်တင်စွန်းဘုရား]]ပွဲကို ခြိမ့်ခြိမ့်သဲ ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ကမ်းခြေတစ်လျှောက်တွင် ယာယီတဲများ ထိုးကာ ပင်လယ်ထွက် ပစ္စည်းများပါ ရောင်းချကြသည်။ ===ချောင်းသာကမ်းခြေ=== [[ချောင်းသာကမ်းခြေ]]သည် ပုသိမ်မြို့ မှ၄၀ကီလိုမီတာ သာကွာဝေး သော ကမ်းခြေ အပန်းဖြေ စခန်း ဖြစ်ပြီး ၁၉၉၀ခုနှစ်များတွင် စတင် လူသိများလာခဲ့သည်။ ဈေးနှုန်းနှင့် အတန်းအစား အမျိုးမျိုးသော ဟိုတယ်နှင့် တည်းခိုခန်းများ၊ ပင်လယ်စာ စားသောက်ဆိုင်များရှိသည်။ ===ငွေဆောင်ကမ်းခြေ=== [[File:Ngwe Saung beach 12.jpg|thumb|ငွေဆောင် ကမ်းခြေ]] [[ငွေဆောင်ကမ်းခြေ]]သည် ပုသိမ်မြို့မှ ၄၈ကီလိုမီတာ ကွာဝေးပြီး ၂၀ဝ၀ပြည့်နှစ်တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်သော ကမ်းခြေ အပန်းဖြေစခန်း ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အလှပဆုံးသော ကမ်းခြေများ စာရင်းတွင် ပါဝင်ပြီး ကြယ်ငါးပွင့် စံချိန်မီဟိုတယ်ကြီးများရှိရာနေရာ ဖြစ်သည်။ == ပုသိမ်မြို့မှ အထင်ကရပုဂ္ဂိုလ်များ == * [[ဘမောင်ချိန်၊ မစ္စစ်|ကလယ်ရီဗယ်အိုင်ရင်းပိုး၊ (မစ္စစ် ဘမောင်ချိန်၊ ပထမဆုံး ကရင်ပြည်နယ်ဌာနဝန်ကြီး)]] * [[စောဘဦးကြီး]] - ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး တည်ထောင်သူ * [[စံစီပိုး၊ ဆာ၊ ဒေါက်တာ]] - ကရင်လူမျိုးရေး လှုပ်ရှားသူနှင့် ဆရာဝန် * [[စိန်း၊ ဦး (မြန်မာ့ အလင်း)]] * [[တင်ဦး (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သူရ)]] - တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဟောင်း * [[ထူးအိမ်သင်]] - ဂီတပညာရှင် * [[ထွန်းရှိန်၊ ဦး]] - မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းသူ * ထွန်းဝင်း၊ ဦး (အမျိုးသားကျောင်းဆရာကြီး) <ref>[https://www.mdn.gov.mm/my/1920-pnnync-pthmkeaangsaaspitt-11uukeaamttiiwng-amiusaakeaangchraakii-pusimuuthnwng ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ် ပထမကျောင်းသားသပိတ် (၁၁)ဦးကော်မတီဝင် အမျိုးသားကျောင်းဆရာကြီး ပုသိမ်ဦးထွန်းဝင်း]</ref> * ပုသိမ်တင်တင် (စာ‌ေ နှင့် ဂီတပညာရှင်) * ပုသိမ်မောင်စိမ်းသူ (ကဗျာဆရာ ဂီတစာဆို) * [[ဖိုးပါကြီး]] (အကယ်ဒမီဆု နှင့် ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့ရ ရုပ်ရှင် နှင့် ပြဇာတ်သရုပ်ဆောင်)<ref>ဖိုးပါကြီး၊ Phoe Par Gyi, Famous People of Pathein, အကျော်အမော်ပုသိမ်သားများ၊ ပုသိမ်မြို့၊ လူထုအမှတ်သညာပွဲတော်၊ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် အောက်တိုဘာ ၁၄၊ ပန်းဆိုးတန်းမီဒီယာ</ref> * [[ဘကလေး (ရွှေတလေး)]] (ကာတွန်း) * [[ဘသန်း (ရာဇဝင်ဆရာ)|ဘသန်း၊ ဦး (ရာဇဝင်ဆရာ)]] * [[ဘဦး (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဘဦး]] - နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် ပြည်ထောင်စုတရားသူကြီးချုပ် * မေမေခင်၊ ဒေါ် (ပထမဆုံး မြန်မာအမျိုးသမီး BL ဘွဲ့ရ နှင့် ပထမဆုံး မြန်မာအမျိုးသမီး ဟိုက်ကုက် တရားလွှတ်တော် ဝန်ထောက်) * [[မင်းယုဝေ]] (ကဗျာဆရာ မြန်မာစာပေပညာရှင်) * [[မြတ်ထန်]] (စာရေးဆရာ၊ လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင် ဗိုလ်မှူးကြီးတင်မောင်) * [[ရွှေဘ]] (ရုပ်ရှင်မင်းသား) * [[လှမြင့်၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာလှမြင့်]] - စီးပွားရေးပညာရှင်၊ ပါမောက္ခ၊​ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခချုပ် * [[ဟုတ်စိန်|ဟုတ်စိန်၊ ဦး]] (အင်္ဂလိပ်မြန်မာ အဘိဓာန်ဆရာ) * [[အောင်ရှိန် (ကာတွန်း)]] * [[အေးကို (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|အေးကို]] - ယာယီသမ္မတ (၁၉၂၁-၂၀၀၆) == ရည်ညွှန်းကိုးကား == <references/> <br /> {{ဧရာဝတီတိုင်း}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} <br /> [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]] <br /> 9qv65dfo4q1lt338myty3cacf28ugea 0 3233 1027303 947642 2026-04-24T01:41:26Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1027303 wikitext text/x-wiki {{Coord|2|N|112|E|type:country_region:MY|display=title}} {{Infobox country | နိုင်ငံအမည်အပြည့် = မလေးရှား | common_name = မလေးရှားနိုင်ငံ | အမည်_ရင်း = Malaysia<br />马来西亚<br />மலேசியா | ပုံ_အလံ = Flag of Malaysia.svg | ပုံ_တံဆိပ် = Coat of arms of Malaysia.svg | national_motto = ''Bersekutu Bertambah Mutu''{{lower|0.2em|<ref>{{cite web |url=http://mygov.malaysia.gov.my/EN/Main/MsianGov/MsianFlagAndCrest/Pages/MsianFlagAndCrest.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20131022191931/http://mygov.malaysia.gov.my/EN/Main/MsianGov/MsianFlagAndCrest/Pages/MsianFlagAndCrest.aspx |url-status=dead |archive-date=22 October 2013 |title=Malaysian Flag and Coat of Arms |publisher=Malaysian Government |access-date=9 September 2013 |accessdate=1 November 2021 |archivedate=22 October 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131022191931/http://mygov.malaysia.gov.my/EN/Main/MsianGov/MsianFlagAndCrest/Pages/MsianFlagAndCrest.aspx }}</ref><!--end lower:-->}}<br />"Unity Is Strength" | နိုင်ငံတော်သီချင်း = ''[[Negaraku]]''<br />("My Country")<div style="padding-top:0.5em;" class="center">[[File:Negaraku instrumental.ogg]]</div> | ပုံ_နေရာ = {{Switcher|[[File:Malaysia (orthographic projection).svg|frameless]]|ကမ္ဘာလုံးတွင် ပြရန်|[[File:Location Malaysia ASEAN.svg|upright=1.15|frameless]]|အရှေ့တောင်အာရှတွင် ပြရန်|default=1}} | map_caption = {{map caption |location_color=dark green |region=အာရှတိုက် |subregion= [[အာဆီယံ]] | subregion_color = မီးခိုးရင့်}} | မြို့တော် = {{plainlist| * [[ကွာလာလမ်ပူမြို့]]<br />{{coord|3|8|N|101|41|E|region:MY|display=inline}} * [[ပူတြာဂျယာမြို့]] (အုပ်ချုပ်မှု)<br />{{coord|2|56|N|101|42|E|region:MY|display=inline}} }} | အကြီးဆုံးမြို့ = ကွာလာလမ်ပူမြို့ | languages_type = '''ရုံးသုံးဘာသာစကား'''<br />{{nobold|နှင့် အမျိုးသားဘာသာစကား}} | languages = [[ပသျှူးဘာသာစကား|ပသျှူး]]<ref name="Script" group="n">Section 9 of the National Language Act 1963/67 states that "The script of the national language shall be the Rumi script: provided that this shall not prohibit the use of the Malay script, more commonly known as the Jawi script, of the national language".</ref>{{#tag:ref|Section 2 of the National Language Act 1963/67 states that "Save as provided in this Act and subject to the safeguards contained in Article 152(1) of the Constitution relating to any other language and the language of any other community in Malaysia the national language shall be used for official purposes".|group="n"}}<ref name="Recognised language" group="n">See Article 152 of the Federal Constitution of Malaysia and National Language Act 1963/67.</ref> | languages_sub = yes | languages2_type = အသိအမှတ်ပြုဘာသာစကားများ | languages2 = [[:en:Malaysian English|အင်္ဂလိပ်]]<ref name="Recognised language" group="n" /> | ethnic_groups = * ၆၈.၈% [[:en:Bumiputera (Malaysia)|Bumiputera]] ([[:en:Malays (ethnic group)|Malay]], [[:en:Orang Asli|Orang Asli]], indigenous groups of [[:en:Sabah|Sabah]] and [[:en:Sarawak|Sarawak]]) * ၂၂.၆% [[:en:Malaysian Chinese|တရုတ်]] * ၆.၈% [[:en:Malaysian Indian|အိန္ဒိယ]] * ၁.၀% [[:en:Ethnic origins of people in Malaysia|အခြား]] | ethnic_groups_year = ၂၀၂၀ | ethnic_groups_ref = <ref name="2017 pop">{{cite web|url=https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=155&bul_id=a1d1UTFZazd5ajJiRWFHNDduOXFFQT09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|title=Current Population Estimates Malaysia 2016–2017|publisher=Department of Statistics, Malaysia|access-date=14 July 2017|archive-date=21 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170721093434/https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=155&bul_id=a1d1UTFZazd5ajJiRWFHNDduOXFFQT09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09}}</ref> {{sfn|Department of Statistics Malaysia|2020}} | religion = * ၆၁.၃% [[:en:Islam in Malaysia|အစ္စလာမ်]] ([[နိုင်ငံတော်ဘာသာ|တရားဝင်]])<ref>{{cite web|url=http://www.jac.gov.my/images/stories/akta/federalconstitution.pdf|title=The States, Religion and Law of the Federation|work=Constitution of Malaysia|publisher=Judicial Appointments Commission|access-date=29 October 2017|quote=Islam is the religion of the Federation; but other religions may be practised in peace and harmony in any part of the Federation.|archive-url=https://web.archive.org/web/20170614105535/http://www.jac.gov.my/images/stories/akta/federalconstitution.pdf|archive-date=14 June 2017|url-status=dead|accessdate=1 November 2021|archivedate=2 February 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160202151159/http://www.jac.gov.my/images/stories/akta/federalconstitution.pdf}}</ref> *၁၉.၈% [[:en:Buddhism in Malaysia|ဗုဒ္ဓဘာသာ]] * ၉.၂% [[:en:Christianity in Malaysia|ခရစ်ယာန်]] * ၆.၃% [[:en:Hinduism in Malaysia|ဟိန္ဒူ]] * ၃.၄% [[:en:Chinese folk religion|တရုတ်ရိုးရာ]] * ၀.၇% မသိရှိ * ၀.၅% အခြား | religion_ref = <ref>{{cite web|url=https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=117&bul_id=MDMxdHZjWTk1SjFzTzNkRXYzcVZjdz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|title=Population Distribution and Basic Demographic Characteristic Report 2010 (Updated: 05/08/2011)|publisher=Department of Statistics, Malaysia|date=29 July 2011|access-date=11 June 2018|archive-date=20 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170820201913/https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=117&bul_id=MDMxdHZjWTk1SjFzTzNkRXYzcVZjdz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09}}</ref> | demonym = [[:en:Malaysians|Malaysian]] | government_type = [[:en:Federal monarchy|ဖက်ဒရယ်]] [[ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီ စနစ်|ပါလီမန်]] [[:en:elective monarchy|ရွေးကောက်ခံ]] [[:en:constitutional monarchy|စည်းမျဉ်းခံဘုရင်စနစ်]] | leader_title1 = [[:en:Yang di-Pertuan Agong|ယန်းဒီ-ပဲရ်တွမ်း အာဂုံး]] (ဘုရင်) | leader_name1 = [[:en:Abdullah of Pahang|အဗ္ဗဒူလာ]] | leader_title2 = [[မလေးရှားနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] | leader_name2 = [[အန်ဝါအီဘရာဟင်ာ့]] | legislature = [[မလေးရှားနိုင်ငံ၏ ပါလီမန်|ပါလီမန်]] | sovereignty_type = လွတ်လပ်ရေးရ | sovereignty_note = [[ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်း]]မှ | established_event1 = [[:en:Federation of Malaya|မလာယဖက်ဒရေးရှင်း]]၏ [[:en:Merdeka Day|လွတ်လပ်ရေးနေ့]] | established_date1 = ၁၉၅၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၃၁ ရက်<ref>{{cite book|author=Mackay, Derek |title=Eastern Customs: The Customs Service in British Malaya and the Opium Trade|url=https://books.google.com/books?id=QM5LImNbYusC&pg=PA240|date=2005|publisher=The Radcliffe Press|isbn=978-1-85043-844-1|pages=240–}}</ref> | established_event2 = [[:en:Sarawak Self-government Day|ဆာရာဝပ် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်မှု]] | established_date2 = ၁၉၆၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၂ ရက် | established_event3 = [[:en:Sarawak self-governanceNorth Borneo Self-government Day|မြောက်ဘော်နီယို ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်မှု]] | established_date3 = ၁၉၆၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၃၁ ရက်<ref>{{cite web|url=https://www.astroawani.com/perspektif/kenapa-kita-takut-dengan-sejarah-22258|title=31 Ogos 1963, Hari kemerdekaan Sabah yang rasmi|publisher=AWANI|date=14 May 2021|access-date=1 September 2021}}</ref> | established_event4 = [[:en:Proclamation of Malaysia|မလေးရှားဟု ကြေညာခြင်း]] | established_date4 = ၁၉၆၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၆ ရက် | area_rank = ၆၇ <!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] --> | area_km2 = ၃၃၀,၈၀၃ | area_sq_mi = ၁၂၇,၇၂၀ | percent_water = ၀.၃ | population_estimate = {{IncreaseNeutral}} ၃၂,၇၃၀,၀၀၀<ref>{{cite web|url=https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|title=Demographic Statistics First Quarter 2020, Malaysia|publisher=Department of Statistics, Malaysia|date=14 May 2020|access-date=12 June 2020|archive-date=12 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190612030522/https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09}}</ref> | population_estimate_year = Q1 2020 | population_estimate_rank = ၄၃ | population_census_year = ၂၀၁၀ | population_census = ၂၈,၃၃၄,၁၃၅<ref name="Population" /> | population_density_km2 = ၉၂ | population_density_sq_mi = ၂၃၇ | population_density_rank = ၁၁၆ | GDP_PPP_year = ၂၀၂၀ | GDP_PPP = {{increase}} $၉၀၀.၄၂၆ ဘီလီယံ<ref name="IMFWEOMY">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2020/October/weo-report?c=548,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2020&ey=2025&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1= |title=World Economic Outlook Database, October 2019 |publisher=[[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့]] |website=IMF.org |access-date=20 October 2020}}</ref> | GDP_PPP_rank = ၃၀ | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $၂၇,၂၈၇<ref name="IMFWEOMY" /> | GDP_PPP_per_capita_rank = ၅၁ | GDP_nominal_year = ၂၀၂၀ | GDP_nominal = {{increase}} $၃၃၆.၃၃၀ ဘီလီယံ<ref name="IMFWEOMY" /> | GDP_nominal_rank = ၃၆ | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $၁၀,၁၉၂<ref name="IMFWEOMY" /> | GDP_nominal_per_capita_rank = ၆၀ | Gini_year = ၂၀၁၅ | Gini_change = decrease<!--increase/decrease/steady--> | Gini = ၄၁ <!--number only--> | Gini_ref = <ref name="wb-gini">{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=MY |title=Gini Index |publisher=[[ကမ္ဘာ့ဘဏ်]] |access-date=20 December 2018}}</ref> | Gini_rank = | HDI_year = ၂၀၁၉<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady--> | HDI = ၀.၈၁၀<!--number only--> | HDI_ref = <ref name="HDI">{{cite book|title=Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene|date=15 December 2020|publisher=[[ကုလသမဂ္ဂ ဖွံ့ဖြိုးမှု အစီအစဉ်]]|isbn=978-92-1-126442-5|pages=343–346|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|access-date=16 December 2020}}</ref> | HDI_rank = ၆၂ | ဗဟိုဘဏ် = | ငွေ = [[မလေးရှား ရင်းဂစ်|ရင်းဂစ်]] (RM) | currency_code = MYR | date_format = dd-mm-yyyy | time_zone = [[မလေးရှားစ့တော်ချိန်ဘ|MST]] | utc_offset = +8 | electricity = [[Mains electricity by country|240 V, 50 Hz]] | drives_on = ဘယ် | calling_code = +၆၀ | cctld = [[.my]] | အထိမ်းအမှတ်များ = }} '''မလေးရှားနိုင်ငံ''' ([[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်:]] Malaysia) သည် [[ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုစနစ်|ဖက်ဒရယ်]]၊ [[စည်းမျဉ်းခံဘုရင်စနစ်|စည်းမျဉ်းခံ ဘုရင်စနစ်]] ကျင့်သုံးသော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး [[အရှေ့တောင်အာရှ|အရှေ့တောင် အာရှ]]တွင် တည်ရှိသည်။ မလေးရှားနိုင်ငံတွင် ပြည်နယ် ၁၃ ခုနှင့် ဖက်ဒရယ် နယ်မြေ ၃ ခု ပါဝင်ကာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၁၂၇,၇၂၀ စတုရန်းမိုင် (စတုရန်း ကီလိုမီတာ ၃၃၀,၈၀၃ ကီလိုမီတာ) မျှ အကျယ်အဝန်းရှိကာ [[တောင်တရုတ်ပင်လယ်]]ဖြင့် ပိုင်းခြားထားသော အရွယ်အစား တူညီသော နယ်မြေအစိတ်အပိုင်းနှစ်ခု ရှိကာ ကျွန်းဆွယ် မလေးရှား နှင့် အရှေ့မလေးရှား (ဘော်နီယို မလေးရှား) ဟု ခေါ်ကြသည်။ ကျွန်းဆွယ် မလေးရှားဒေသမှာ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် ကုန်းမြေနယ်နိမိတ်၊ ပင်လယ်ပြင်နယ်နိမိတ် ထိစပ်လျက် ရှိကာ [[စင်ကာပူနိုင်ငံ]]၊ [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]]၊ [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ]] တို့ နှင့် ပင်လယ်ပြင် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်လျက် ရှိသည်။ အရှေ့မလေးရှား မှာမူ [[ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ]]၊ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတို့ နှင့် ပင်လယ်ပြင်နယ်နိမိတ်၊ ကုန်းမြေနယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်လျက် ရှိကာ [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ]]၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ တို့နှင့် ပင်လယ်ပြင်နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်လျက် ရှိသည်။ မြို့တော်မှာ [[ကွာလာလမ်ပူမြို့]] ဖြစ်ပြီး ဖက်ဒရယ် အစိုးရ ရုံးထိုင်ရာမြို့မှာ ပူထရာဂျာရားမြို့ ဖြစ်သည်။ လူဦးရေ သန်း ၃၀ ရှိသဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ၄၄ ခုမြောက် လူဦးရေ အများဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ယူရေးရှားတိုက်ကြီး၏ တောင်ဘက်ဆုံး အမှတ်ဖြစ်သော တန်ဂျွန် ပီရိုင်းမှာ မလေးရှားနိုင်ငံတွင် ရှိသည်။ ယဉ်စွန်းတန်း နှစ်ခုကြားရှိ အပူပိုင်းဒေသတွင် တည်ရှိပြီး ကမ္ဘာပေါ်ရှိ မက်ဂါဒိုင်ဗတ်စ် နိုင်ငံ ၁၈ နိုင်ငံတွင် တစ်နိုင်ငံ အဖြစ် ပါဝင်ကာ နိုင်ငံအတွင်း တွေ့ရသော တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် မျိုးစိတ် အများအပြား ရှိသည်။ မ​လေးရှားနိုင်ငံ၏ မူလရင်းမြစ်မှာ ထိုနေရာတွင် ရှိခဲ့သော မလေး ဘုရင် အုပ်ချုပ်ရာ ဒေသများ ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၈ ရာစုမှစ၍ [[ဗြိတိသျှအင်ပါယာ|ဗြိတိသျှ အင်ပါယာ]] လက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့ရသည်။ ပထမဆုံးသော ဗြိတိသျှ နယ်မြေများကို ရေလက်ကြား အခြေချရာ နေရာမျာဟု ခေါ်ပြီး ထိုဒေသမများ တည်ထောင်ပြီးနောက် မလေးဘုရင် အုပ်ချုပ်ရာ ဒေသများမှာ ဗြိတိသျှ တို့၏ အစောင့်အရှောက်ခံ နယ်မြေ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ကျွန်းဆွယ် မလေးရှား ဒေသရှိ နယ်မြေများကို ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် မလေးပြည်ထောင်စု အဖြစ် ပေါင်းစည်းခဲ့သည်။ မလာယာ ဒေသအား မလာယာ ဖက်ဒရေးရှင်း ဒေသ အဖြစ် ၁၉၄၈ တွင် ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၁၉၅၇ ဩဂုတ်လ ၃၁ရက် တွင် လွတ်လပ်ရေး ရခဲ့သည်။ မလေးရှားသည် [[ဘော်နီယိုကျွန်း]] မြောက်ပိုင်း၊ ဆာရာဝပ်နှင့် စင်ကာပူတို့နှင့် ၁၉၆၃ စက်တင်ဘာ ၁၆တွင် ပေါင်းစည်းခဲ့သည်။ နှစ်နှစ်မျှ မကြာသော အချိန် ၁၉၆၅တွင် စင်ကာပူသည် ဖက်ဒရယ် ဒေသမှ ထုတ်ပယ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ မလေးရှားနိုင်ငံသည် လူမျိုးစုံနှင့် ယဉ်ကျေးမှုစုံ ရှိသောနိုင်ငံဖြစ်ပြီး ထိုအချက်မှာ နိုင်ငံရေးတွင် ကျယ်ပြန့်သော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင် ပတ်သက်လျက် ရှိသည်။ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေမှ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ|အစ္စလာမ် ဘာသာ]]ကို နိုင်ငံတော်ဘာသာ အဖြစ် ကြေညာထားသော်လည်း မွတ်စလင် မဟုတ်သူများ အတွက်လည်း လွတ်လပ်စွာ ကိုးကွယ်ခွင့် ပေးထားသည်။ အစိုးရ စနစ်မှာ [[ဝက်စ်မင်စတာစနစ်|ဝက်စ်မင်စတာ ပါလီမန် စနစ်]]ကို နီးကပ်စွာ နမူနာ ယူထားပြီး တရားဥပဒေစနစ်မှာ ဖြတ်ထုံး စနစ်ကို အခြေခံ ထားသည်။ မလေးရှားနိုင်ငံ၏ အကြီးအမှူးမှာ ဘုရင်ဖြစ်ပြီး "ယန် ဒီပါတွမ် အဂေါင်း - Yang di-Pertuan Agong" ဟု ခေါ်သည်။ ဘုရင်မှာ မလေးရှား ပြည်နယ် ကိုးခုမှ ဆွေစဉ်မျိုးဆက် အုပ်ချုပ်သူများထဲမှာ တစ်ဦးကို ငါးနှစ်တစ်ကြိမ် ရွေးချယ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ အစိုးရအဖွဲ့၏ အကြီးအမှူးမှာ ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်သည်။ လွတ်လပ်ရေး ရသည့် အချိန်မှစ၍ မလေးရှားသည် အာရှတွင် အကောင်းဆုံး စီးပွားရေး စံချိန်တင်ခဲ့သော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ဂျီဒီပီမှာ နှစ်စဉ် ၆.၅% တိုးတက်လာခဲ့သည်မှာ နှစ်ပေါင်း ၅၀ ခန့် ရှိပြီ ဖြစ်သည်။ စီးပွားရေးမှာ ပုံမှန်အားဖြင့် သဘာဝ အရင်းအမြစ်များကို အခြေခံ ထားသော်လည်း သိပ္ပံ၊ ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွားလုပ်ငန်း၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး နှင့် နိုင်ငံရပ်ခြား ဆေးကုသခံမည့်သူများကို လက်ခံခြင်း လုပ်ငန်းတို့သို့ တိုးချဲ့လာခဲ့သည်။ ယနေ့ခေတ် အခါတွင် မလေးရှားနိုင်ငံသည် လတ်တလော စက်မှုလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးပြီးသော ဈေးကွက် စီးပွားရေး စနစ် ကျင့်သုံးသည့် နိုင်ငံဖြစ်လာပြီး အရှေ့တောင် အာရှတွင် တတိယ နေရာရှိကာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် နံပါတ် ၂၉ ရှိသည်။ [[အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း|အာဆီယံအဖွဲ့၊]] အရှေ့အာရှ ထိပ်သီးအဖွဲ့၊ အစ္စလာမ် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး အဖွဲ့ တို့ကို စတင်တည်ထောင်ရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သော နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး အာရှ-ပစိဖိတ် စီးပွားရေး ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ရေး အဖွဲ့၊ [[ဗြိတိသျှဓနသဟာယ|ဓနသဟာယ နိုင်ငံများ အဖွဲ့]] နှင့် ဘက်မလိုက် လှုပ်ရှားမှု အဖွဲ့ တို့တွင် အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ == အမည်ရင်းမြစ် == [[File:LA2-NSRW-1-0148 malaysia.jpg|thumb|left|alt=English Map of Southeast Asia, "MALAYSIA" typeset horizontally so that the letters run across the northernmost corner of Borneo and pass just south of the Philippines.|အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ ၁၉၁၄ ခုနှစ် ထုတ်ဝေသော မြေပုံတွင် မလေးကျွန်းစုများကို မလေးရှားဟု အမည်တပ်ခဲ့သည်။]] မလေးရှားဆိုသော အမည်မှာ မလေး ဟူသော အမည်နှင့် လက်တင်-ဂရိဘာသာတို့၏ အပိတ်စကားလုံး "ရှား" တို့ကို ပေါင်းစပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book|last=Room|first=Adrian|title=Placenames of the World: Origins and Meanings of the Names for Over 5000 Natural Features, Countries, Capitals, Territories, Cities and Historic Sites|publisher=McFarland & Company|year=2004|isbn=978-0-7864-1814-5|page=221}}</ref> မလေးရှား ဘာသာမှ မလာယု ဆိုသော စကားလုံးမှာ တမီလ် ဘာသာစကား "မလိုင်" နှင့် "အာ"တို့မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်နိုင်ပြီး "တောင်ကုန်း" နှင့် "မြို့တော်၊ ကုန်းမြေ" ဟု အသီးသီး အဓိပ္ပာယ်ရသည်။<ref>{{cite book|last=Weightman|first=Barbara A.|title=Dragons and Tigers: A Geography of South, East, and Southeast Asia|year=2011|publisher=John Wiley and Sons|page=449|url=https://books.google.com/?id=qeBfed17zxEC|isbn=978-1-118-13998-1}}</ref><ref>{{cite book|last=Tiwary|first=Shanker Shiv|title=Encyclopaedia Of Southeast Asia And Its Tribes (Set Of 3 Vols.)|year=2009|publisher=Anmol Publications Pvt. Ltd|page=37|url=https://books.google.com/?id=YdEjAQAAIAAJ|isbn=978-81-261-3837-1}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/?id=FRQwAQAAIAAJ|title=People of India |author=Singh, Kumar Suresh |volume=26 |page=981 |publisher=Anthropological Survey of India |year=2003 |isbn=978-81-85938-98-1}}</ref> ရှေးခေတ် အိန္ဒိယ ကုန်သည်များမှ [[မလေး ကျွန်းဆွယ်|မလေးကျွန်းဆွယ်]]အား မလာယာဒီပ ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book|title=India's Interaction with Southeast Asia: History of Science, Philosophy and Culture in Indian Civilization, Vol. 1, Part 3 |page=266 |author=Pande, Govind Chandra |isbn=978-81-87586-24-1 |year=2005 |publisher=Munshiram Manoharlal}}</ref><ref>{{cite book|title=The economic life of northern India: c. A.D. 700–1200 |page=139 |author= Gopal, Lallanji |isbn=978-81-208-0302-2 |year=2000 |publisher=Motilal Banarsidass}}</ref><ref>{{cite book|title= A Panorama of Indian Buddhism: Selections from the Maha Bodhi journal, 1892–1992 |url= https://archive.org/details/panoramaofindian0000unse_s6g2 |page=[https://archive.org/details/panoramaofindian0000unse_s6g2/page/n639 612] |author=Ahir, D. C. |isbn=81-7030-462-8 |year=1995 |publisher=Sri Satguru Publications}}</ref><ref>{{cite book|title=The culture and art of India |url=https://archive.org/details/cultureartindia00muke |page=[https://archive.org/details/cultureartindia00muke/page/212 212] |author=Mukerjee, Radhakamal |isbn=978-81-215-0114-9 |year= 1984 |publisher=Coronet Books Inc}}</ref><ref>{{cite book|title= Some contributions of India to the ancient civilisation of Indonesia and Malaysia |page=8 |author=Sarkar, Himansu Bhusan |year=1970 |publisher=Punthi Pustak}}</ref> ထိုသို့သော ရင်းမြစ်များမှ ဆင်းသက်သည် ဖြစ်စေ မဆင်းသက်သည် ဖြစ်စေ မလာယု ဆိုသော စကားလုံးမှာ အစောပိုင်း မလေး၊ ဂျာဗား ဘာသာ စကားတို့တွင် ပုံမှန် အရှိန်ရလာသည် သို့မဟုတ် ပြေးသည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ထိုစကားလုံးမှာ ဆူမတြားကျွန်းရှိ ရေစီးသန်သော မလာယု မြစ်ကို ဖော်ပြခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{citation|last1=Abdul Rashid|first1=Melebek|last2=Amat Juhari|first2=Moain|title=Sejarah Bahasa Melayu ("History of the Malay Language")|pages=9–10|publisher=Utusan Publications & Distributors|year=2006|isbn=967-61-1809-5}}</ref> ထိုအမည်အား ဆုမတြားကျွန်းပေါ်တွင် ၇ ရာစုက တည်ရှိခဲ့သော မလာယု ဘုရင်နိုင်ငံမှ အသုံးပြုခဲ့သည်။<ref>{{citation | last = Milner | first = Anthony | title = The Malays (The Peoples of South-East Asia and the Pacific) | pages = 18–19| publisher = Wiley-Blackwell | year = 2010 | isbn = 978-1-4443-3903-1}}</ref><ref>{{Cite book|last1 = Eliot | first1 = Joshua|first2 = Jane | last2 = Bickersteth|title = Sumatra Handbook|publisher = Footprint Handbooks|year = 2000|page = 262|url = https://books.google.com/?id=blwyICjuEPIC&printsec=frontcover|isbn = 1-900949-59-8}}</ref> ဥရောပသားတို့ ကိုလိုနီနယ်မြေ အဖြစ် သိမ်းယူခြင်း မစတင်မီက မလေးကျွန်းဆွယ်အား တာနာ မလာယု (မလေးမြေ) ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.ccsenet.org/journal/index.php/ass/article/download/23534/15030|title=Legitimacy of the Malays as the Sons of the Soil|author=Mohamed Anwar Omar Din|year=2012|publisher=Canadian Center of Science and Education|issn=1911-2025|pages=80–81}}</ref><ref>{{cite book|last=Reid|first=Anthony|authorlink=Anthony Reid (academic)|title=Imperial alchemy : nationalism and political identity in Southeast Asia|url=https://archive.org/details/imperialalchemyn00reid_283|publisher=Cambridge University Press|year=2010|isbn=978-0-521-87237-9|page=[https://archive.org/details/imperialalchemyn00reid_283/page/n109 95]}}</ref> ဂျာမန် ပညာရှင် ယိုဟန် ဖရိုင်းဒရစ် ဘလူးမန်းဘတ်ချ် က တီထွင်ခဲ့သော လူမျိုး ခွဲခြားရေး စနစ်တွင် အရှေ့တောင် အာရှ ပင်လယ်ပိုင်းတွင် နေထိုင်သူများကို မလေး လူမျိုး အဖြစ် အမျိုးအစား တစ်ခုတည်းအောက်တွက် အစုဖွဲ့ သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book|author1=Bernasconi, Robert |author2=Lott, Tommy Lee |title=The Idea of Race|url=https://books.google.com/books?id=di2YVLKgIC8C|year=2000|publisher=Hackett Publishing|isbn=0-87220-458-8}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.yale.edu/glc/events/race/Painter.pdf |title=Collective Degradation: Slavery and the Construction of Race |work=Proceedings of the Fifth Annual Gilder Lehrman Center International Conference at Yale University |publisher=Yale University |date=7–8 November 2003 |accessdate=13 May 2014 |author=Painter, Nell Irvin |page=18 |location=New Haven, Connecticut |format=PDF |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131020105628/http://www.yale.edu/glc/events/race/Painter.pdf |archivedate=20 October 2013 }}</ref> ၁၈၂၆ ခုနှစ် ပြင်သစ် ရေကြောင်းသွားလာသူ ဂျူးလ် ဒူးမောင့် ဒါဗီးလ် ၏ အိုရှန်းနီးယား ခရီးစဉ် အပြီးတွင်မူ ၎င်းက ပထဝီ အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သော ဆိုစိုင်ယက်တီ ဒီ ဂျီအိုဂရပ်ဖီသို့ မလေးရှား၊ မိုက်ခရိုနီးရှား နှင့် မီလန်နီးရှားဆိုသော် အခေါ်အဝေါ်များကို တင်ပြခဲ့သည်။ ထို ပစိဖိတ် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ကျွန်းအုပ်စုများကို လက်ရှိ အသုံးအနှုန်း ဖြစ်သော ပိုလီနီးရှားမှ ခွဲခြားနိုင်ရန် အတွက် ဖြစ်သည်။ ဒူးမောင့် ဒါဗီးလ် က မလေးရှားကို အရှေ့အင်ဒီး တို့၏ ဒေသဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{Cite journal | doi = 10.1080/0022334032000120512| title = On the Islands of the Great Ocean| journal = The Journal of Pacific History| volume = 38| issue = 2| page = 163| year = 2003| last1 = d'Urville | first1 = J. S. B. C. S. D. | last2 = Ollivier | first2 = I. | last3 = De Biran | first3 = A. | last4 = Clark | first4 = G. }}</ref><!--Quote:The third division, Western Oceania, encompasses all the islands commonly known as the East Indies&nbsp;... I shall leave the name Malaysia to this area, since it has already been used by some authors, and I think was first given by Mr Lesson--> ၁၈၅၀ တွင် အင်္ဂလိပ် လူမျိုးခွဲဗေဒ ပညာရှင် ဂျော့ရှ် ဆင်မြူယယ် ဝင်ဆာ အားလ်မှ အိန္ဒိယ ကျွန်းစုများနှင့် အရှေ့အာရှ ဂျာနယ်တွင် ရေးသားသော ဆောင်းပါးတွင် အရှေ့တောင် အာရှ ကျွန်းများကို မလာယုနီးရှား နှင့် အင်ဒုနီးရှား ဟု အမည်ပေးရန် တင်ပြခဲ့ပြီး ပထမ အမည်ကို ပို၍ နှစ်သက်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{Cite journal|last=Earl |first=George S. W. |title=On The Leading Characteristics of the Papuan, Australian and Malay-Polynesian Nations |journal=Journal of the Indian Archipelago and Eastern Asia (JIAEA) |year=1850 |page=119 |volume=IV}}</ref> ယနေ့ခေတ် အသုံးအနှုန်းတွင် မလေးဟူသော အမည်မှာ မလေးကျွန်းဆွယ် နှင့် အရှေ့တောင် အာရှရှိ အနီးအနား ကျွန်းဆွယ်များ ဖြစ်သော [[ဆူမတြာကျွန်း]]၏ အရှေ့ဘက် ကမ်းရိုးတန်း၊ [[ဘော်နီယိုကျွန်း]]၏ ကမ်းရိုးတန်းနှင့် ထိုဒေသ နှစ်ခု ကြားတွင် တည်ရှိနေသော ကျွန်းငယ်လေးများတွင် နေထိုင်ကြသော ဩစထရိုနီးရှန်း လူမျိုးတို့၏ လူမျိုးဘာသာရေး အုပ်စု တစ်ခု၏ အမည်အဖြစ် သုံးနှုန်းကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://global.britannica.com/EBchecked/topic/359662/Malay|title=Malay|year=2013|publisher=Encyclopaedia Britannica Inc.}}</ref> နိုင်ငံသည် ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်းမှ ၁၉၅၇ တွင် လွတ်လပ်ရေး ရခဲ့ပြီးနောက် မလာယာ ဖက်ဒရေးရှင်း ဟု အမည်ပေးခဲ့ပြီး မလေးကျွန်းဆွယ်၏ အထက်ပိုင်း တွင် အေဒီ ပထမရာစုက တည်ရှိခဲ့သော သမိုင်းဝင် ဘုရင်နိုင်ငံအမည် လန်ကာဆူကာ စသော အမည်များကိုလည်း အမည်မပေးမီက ထည့်သွင်း စဉ်းစားခဲ့သည်။<ref name="Mapping">{{Cite book|last = Suarez|first = Thomas|title = Early Mapping of Southeast Asia|publisher = Periplus Editions (HK) Ltd|year = 1999|pages = 46–47|url = https://books.google.com/?id=ZG7ZMAbv_jAC&printsec=frontcover|isbn = 962-593-470-7}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.statutelaw.gov.uk/content.aspx?LegType=All+Primary&PageNumber=72&NavFrom=2&parentActiveTextDocId=1118475&ActiveTextDocId=1118475&filesize=15776 |title=Federation of Malaya Independence Act 1957 (c. 60)e |publisher=The UK Statute Law Database |date=31 July 1957 |accessdate=6 November 2010}}</ref> ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် လက်ရှိ မလာယာ ဖက်ဒရေးရှင်း နှင့် စင်ကာပူ၊ ဘော်နီယို မြောက်ပိုင်း၊ ဆာရာဝပ်တို့ ပူးပေါင်းကာ ဖက်ဒရေးရှင်း အသစ်တစ်ခု တည်ထောင်သည့် အခါတွင် မလေးရှား ဆိုသော အမည်ကို စတင် အသုံးပြုခဲ့သည်။<ref name="Bound for Glory">{{cite news|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090317235536/http://www.time.com/time/asia/2003/mahathir/mahathir961209.html |archivedate=17 March 2009 |url=http://www.time.com/time/asia/2003/mahathir/mahathir961209.html |title=Bound for Glory |last=Spaeth |first=Anthony |work=Time |date=9 December 1996 |accessdate=20 August 2011}}</ref> သီအိုရီ တစ်ခု အရ စင်ကာပူ၊ ဘော်နီယို မြောက်ပိုင်း နှင့် ဆာရာဝပ်တို့ ၁၉၆၃ တွင် ပါဝင်လာသောကြောင့် စီ ဆိုသော အမည်ကို ထည့်သွင်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။<ref name="Bound for Glory"/> ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံရှိ နိုင်ငံရေး သမားများက ၎င်းတို့၏ "မလေးရှား" ပြည်နယ်ကို နိုင်ငံအသစ်မှ နာမည် မပေးမီတွင် အမည်ပြောင်းလဲရန် စဉ်းစား သုံးသပ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite book |last=Sakai |first=Minako |editor1-last=Cao |editor1-first=Elizabeth |editor2-last=Morrell |title=Regional Minorities and Development in Asia |publisher=Routledge |year=2009 |page=124 |url=http://www.sabrizain.org/malaya/library/connections.pdf |isbn=978-0-415-55130-4 |chapter=Reviving Malay Connections in Southeast Asia |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141013055904/http://www.sabrizain.org/malaya/library/connections.pdf |archivedate=13 October 2014 |access-date=11 April 2016 |url-status=live }}</ref> == သမိုင်း == [[File:Malacca Sultanate en.svg|thumb| ၁၅ ရာစုတွင် မလက္ကာ စူလ်တန်နယ်မြေမှ မလေးကျွန်းစု တဝှမ်းတွင် အစ္စလာမ် ဘာသာ ပြန့်ပွားရန် အဓိက နေရာမှ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။]] မလေးရှားတွင် လူသားတို့ စတင် အခြေချ နေထိုင်သည်မှာ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၄၀,၀၀၀ ကျော်မှ စခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.stuff.co.nz/travel/international/6405497/Getaway-to-romance-in-Malaysia|title=Getaway to romance in Malaysia|author=Holme, Stephanie |publisher=stuff.co.nz|date=13 February 2012|accessdate=6 January 2014}}</ref> မလေးကျွန်းဆွယ်တွင် ပထမဆုံး နေထိုင်သူများမှာ နီဂရစ်တို အနွယ်ဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite journal | last = Fix | first = Alan G. | title = Malayan Paleosociology: Implications for Patterns of Genetic Variation among the Orang Asli | journal = American Anthropologist, New Series | volume = 97 | issue = 2 | pages = 313–323 |date=June 1995 | doi = 10.1525/aa.1995.97.2.02a00090 | jstor=681964}}</ref> တရုတ်နှင့် အိန္ဒိယမှ ကုန်သည်နှင့် အခြေချ နေထိုင်မည့်သူများ စတင်ရောက်ရှိခဲ့သည်မှာ အေဒီ ၁ ရာစု ကတည်းက ဖြစ်ပြီး ဒုတိယ နှင့် တတိယ ရာစုနှစ်များ အတွင်း ကုန်သွယ် ဆိပ်ကမ်းများနှင့် ကမ်းရိုးတန်းမြို့များကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့ ရောက်ရှိခဲ့ခြင်းကြောင့် ဒေသတွင်း ယဉ်ကျေးမှုတွင် တရုတ်နှင့် အိန္ဒိယတို့၏ အငွေ့အသက်များ ဖုံးလွှမ်းခြင်းကို ထင်ရှားစွာ တွေ့ရပြီး မလေးကျွန်းဆွယ်ရှိ လူမျိုးများမှာ ဟိန္ဒူဘာသာ နှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာ တို့ကို စတင် ကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်။ [[သင်္သကရိုက်ဘာသာ]] ဖြင့် ရေးထိုးထားသော စာများကို [[အေဒီ]] ၄ ရာစု နှင့် ၅ ရာစုမှပင် စတင် တွေ့ရှိရသည်။<ref>{{Cite book|last = Mühlhäusler|first = Peter|last2 = Tryon|first2 = Darrell T|last3 = Wurm|first3 = Stephen A|title = Atlas of languages of intercultural communication in the Pacific, Asia and the Americas|publisher = Walter de Gruyer & Co|year = 1996|page = 695|url = https://books.google.com/?id=oCx0D0iE2QoC&printsec=frontcover|isbn =978-3-11-013417-9}}</ref> လန်ကာဆူကာ မင်းဆက်မှာ မလေးကျွန်းဆွယ်၏ မြောက်ပိုင်းဒေသတွင် ဒုတိယ ရာစုမှ ပင် စတင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး ၁၅ ရာစု ခန့် အထိ တည်ရှိခဲ့သည်။<ref name="Mapping"/> ၇ရာစု နှင့် ၁၃ ရာစု အတွင်းတွင် မလေးကျွန်းဆွယ်၏ တောင်ပိုင်း ဒေသ အများစုမှာ ပင်လယ်ပိုင်း သီရိဝိဇယ အင်ပိုင်ယာ၏ အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ သီရိဝိဇယ အင်ပိုင်ယာ ပျက်သုဉ်းပြီးနောက်တွင် မဂျာပါဟစ် အင်ပိုင်ယာမှ မလေးကျွန်းဆွယ် ဒေသ အတော်များများနှင့် မလေးကျွန်းစုများတွင် ဩဇာ လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။<ref>{{cite book|author=Suporno, S. |year=1979|chapter=The Image of Majapahit in late Javanese and Indonesian Writing|title=Perceptions of the Past|location=Singapore|publisher=Heinemann Books for the Asian Studies Association of Australia|page=180|editor=A. Reid and D. Marr|series=Southeast Asia publications|volume=4}}</ref> ၁၄ရာစုတွင် အစ္စလာမ်ဘာသာ မလေးလူမျိုးများ အကြား စတင် ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်။<ref name="state.gov"/> ၁၅ ရာစုတွင် စင်ကာပူ ဘုရင်နိုင်ငံမှ ထွက်ပြေးလာသော ဘုရင်ဖြစ်သည့် စူလ်တန် အစ်စကန်းဒါး ရှား သည် မလက်ကာ စူလတန် နယ်မြေကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ကျွန်းဆွယ်ဒေသ၏ ပထမဆုံး လွတ်လပ်သော ပြည်နယ် အဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်။<ref name="BBCchinesediaspora">{{Cite news|first=Jonathan |last=Kent |title=Chinese diaspora: Malaysia |date=3 March 2005 |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/4308241.stm |publisher=BBC News |accessdate=21 September 2010}}</ref> မလက်ကာသည် ထိုစဉ်က အရေးပါသော ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဒေသ တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ပြီး ဒေသတွင်းမှ ကုန်သွယ်မှုများကို ဆွဲဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။ [[File:AMH-6472-KB Battle for Malacca between the VOC fleet and the Portuguese, 1606.jpg|thumb|left|alt=Dutch fleet vs Portuguese armada|၁၆၀၆ ခု နှစ် ဒတ်ချ်-ပေါ်တူဂီ စစ်ပွဲတွင် ဒတ်ချ်သင်္ဘောများ ပေါ်တူဂီတို့နှင့် တိုက်ခိုက်၍ [[မလက်ကာမြို့]] ကို ထိန်းချုပ်ရန် ကြိုးစားကြစဉ်]] ၁၅၁၁ ခုနှစ်တွင် မလက်ကာမြို့ကို ပေါ်တူဂီတို့ သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး<ref name="state.gov">{{cite web|url=http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/2777.htm |title=Malaysia |publisher=United States State Department |date=14 July 2010 |accessdate=14 September 2010}}</ref> ဒတ်ချ်တို့မှ ၁၆၄၁ ခုနှစ်တွင် ထပ်မံ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ၁၇၈၆ တွင် ဗြိတိသျှ အင်ပိုင်ယာသည် ကဒါ စူလ်တန်ထံမှ ပီနန်ကျွန်းကို အရှေ့အိန္ဒိယ ကုမ္ပဏီသို့ ငှားရမ်းခဲ့ပြီးနောက် မလာယာတွင် စတင် အခြေချခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှတို့က စင်ကာပူအား ၁၈၁၉ တွင် ရယူခဲ့ပြီးနောက်<ref>{{cite web|url=http://www.britishempire.co.uk/maproom/malaya.htm |title=The Map Room: South East Asia: Malaya |last=Luscombe |first=Stephen |accessdate=18 September 2010}}</ref> ၁၈၂၄ ခုနှစ်တွင် အင်ဂလို-ဒတ်ချ် စာချုပ်ဖြင့် မလက်ကာအား ရယူနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၈၂၆ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှတို့မှ ပီနန်၊ မလက်ကာ၊ စင်ကာပူနှင့် လာဘွမ်ကျွန်းတို့ကို တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး ရေလက်ကြားဒေသအား ဗြိတိသျှအစိုးရ တိုက်ရိုက် အုပ်ချုပ်သည့် ကိုလိုနီနယ်မြေ အဖြစ် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၂၀ ရာစုသို့ ရောက်သော အခါတွင် ဗဟိုအစိုးရအောက်ရှိ မလေးပြည်နယ်များဟု သိရှိကြသော ပါဟန်း၊ စလန်ဂေါ၊ ပီရတ် နှင့် နက်ဂရီ ဆမ်ဘီလန်း ပြည်နယ်များတွင် မလေးအုပ်ချုပ်သူများကို အကြံပေးမည့် ဗြိတိသျှ လူမျိုးများကို ခန့်ထားခဲ့ပြီး အုပ်ချုပ်သူများမှ စာချုပ်အတိုင်း အုပ်ချုပ်ခဲ့ရသည်။ <ref>{{cite web|url=https://archive.org/stream/encyclopaediabri17chisrich#page/478/mode/2up |title=The Encyclopædia Britannica : a dictionary of arts, sciences, literature and general information |work=Encyclopædia Britannica |accessdate=17 October 2010}}</ref> အခြားသော ဗဟိုအစိုးရအောက်တွင် မဟုတ်သော ပြည်နယ် ၅ ခုမှာလည်း ဗြိတိသျှတို့၏ အုပ်ချုပ်မှု အောက်တွင် တိုက်ရိုက် ရှိမနေသော်လည်း ဗြိတိသျှ အကြံပေး အရာရှိများကို ၂၀ ရာစုတွင်း ဝင်ရောက်လာပြီးနောက် တွင် လက်ခံခဲ့ရသည်။ ကျွန်းဆွယ် ဒေသ နှင့် ဘော်နီယိုတို့တွင် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုများမှာ ၁၉ ရာစု အထိ ယေဘုယျအားဖြင့် ခွဲခြားထားခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှတို့၏ အုပ်စိုးမှုအောက်တွင် တရုတ်နှင့် အိန္ဒိယ လူမျိုးတို့အား အလုပ်သမား အဖြစ် ခေါ်ယူခြင်းကို အားပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.une.edu.au/asiacentre/PDF/No22.pdf |title=International Migration and Governance in Malaysia: Policy and Performance |last=Kuar |first=Amarjit |publisher=University of New England |accessdate=20 December 2011 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100509145612/http://www.une.edu.au/asiacentre/PDF/No22.pdf |archivedate=9 May 2010 }}</ref> ဘရူနိုင်း စူလ်တန် နှင့် စူလူး စူလ်တန်တို့က ၁၈၇၇ နှင့် ၁၈၇၈ ကြားတွင် နယ်မြေပိုင်ဆိုင်ခွင့်အား ဗြိတိသျှတို့အား လွှဲပြောင်းပြီးနောက်တွင် ယခု အခါတွင် ဆာဘား ဖြစ်လာမည့် ဒေသသည် ဗြိတိသျှတို့၏ အုပ်ချုပ်မှု အောက်တွင် ဘော်နီယို မြောက်ပိုင်း ဒေသ အဖြစ် တည်ရှိလာခဲ့သည်။<ref>{{Cite book|title=Malaysia and Its Neighbours, The World studies series|author=Gullick, J. M. |url=https://books.google.com/?id=ykM9AAAAIAAJ&pg=PA148|year=1967|publisher=Taylor & Francis|location=|isbn=978-0-7100-4141-8|pages=148–149}}</ref> ၁၈၄၂ ခုနှစ်တွင် ဘရူနိုင်း စူလ်တန်မှ ဂျိမ်းစ် ဘရွတ်သို့ ဆာရာဝပ် ဒေသအား ပေးအပ်လိုက်ရပြီး ၎င်းအား ဆက်ခံသူများသည် လွတ်လပ်သော ဘုရင်နိုင်ငံ၏ အပေါ်မှ လူဖြူရာဂျာ များ အဖြစ် အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်မှာ ၁၉၄၆ ခုနှစ် ဗြိတိသျှ အစိုးရ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်သော ကိုလိုနီ နယ်မြေ ဖြစ်လာသည့် အချိန် အထိပင် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.britishempire.co.uk/maproom/sarawak.htm |last=Luscombe |first=Stephen |title=The Map Room: South East Asia: North Borneo |accessdate=1 July 2011}}</ref> [[File:FORT CORNWALLIS GEORGETOWN PENANG ISLAND MALAYSIA JAN 2012 (6963840293).jpg|thumb|right|alt=Statue of Francis Light in the Fort of Cornwallis|right|မလေးရှားဖြစ်လာမည့် နေရာမှ ပထမဆုံး ဗြိတိသျှ ကိုလိုနီ ပီနန်ရှိ ကွန်ဝေါလစ်ခံတပ်မှ ဖရန်စစ် လိုက်၏ ရုပ်တု]] ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် အတွင်း ဂျပန်တပ်များမှ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး မလာယာ၊ ဘော်နီယိုမြောက်ပိုင်း၊ ဆာရာဝပ် နှင့် စင်ကာပူတို့အား ၃ နှစ်တာမျှ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန် အတွင်း လူမျိုးရေး တင်းမာမှုများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ်များ ရှင်သန်ထကြွ လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite book|last = Hock|first = David Koh Wee|title = Legacies of World War II in South and East Asia|publisher = Institute of Southeast Asian Studies, Singapore|year = 2007|page = 48|url = https://www.google.com/books?id=awLp4TeUkzoC&printsec=frontcover|isbn = 978-981-230-457-5}}</ref> မလာယာအား မဟာမိတ်တပ်များမှ ပြန်လည် သိမ်းယူခဲ့ပြီးနောက် လွတ်လပ်ရေးရရှိရန် အတွက် ထောက်ခံမှုများ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=http://www.time.com/time/asia/asia/magazine/1999/990531/mahathir1.html |title=Our Region, Ourselves |author=Mohamad, Mahathir |work=Time |date=31 May 1999 |accessdate=26 October 2010 |archivedate=28 February 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100228072332/http://www.time.com/time/asia/asia/magazine/1999/990531/mahathir1.html }}</ref> ဗြိတိသျှတို့မှ စစ်အပြီးတွင် မလာယာပြည်ထောင်စု ဟုခေါ်သည့် ဗြိတိသျှအစိုးရ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်သော ကိုလိုနီနယ်မြေ တစ်ခု၏ အောက်တွင် မလာယာဒေသ၏ အုပ်ချုပ်ရေးအား ပေါင်းစု၍ တစုတစည်းတည်းထားရန် စီစဉ်ခဲ့သော်လည်း မလေးတို့မှ ပြင်းပြင်းထန်ထန် ကန့်ကွက်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ ကန့်ကွက်ရသည့် အကြောင်းရင်းမှာ မလေး အုပ်ချုပ်သူတို့၏ ဩဇာကို ကျဆင်းစေသည့် ကိစ္စနှင့် တရုတ်လူမျိုးတို့အား နိုင်ငံသား ပေးမည့် ကိစ္စတို့ ဖြစ်သည်။ မလာယာ ပြည်ထောင်စုကို ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်၍ မလေးကျွန်းဆွယ်တွင် ရှိသော စင်ကာပူမှ အပ ဗြိတိသျှတို့ ပိုင်ဆိုင်သည့် နယ်မြေအားလုံး ပါဝင်သည်။ သို့သော်လည်း အလျှင်အမြန်ပင် ဖျက်သိမ်းခဲ့ရပြီး ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်တွင် မလာယာ ဖက်ဒရေးရှင်း ဖြင့် အစားထိုးဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ထိုဖက်ဒရေးရှင်းအောက်တွက် မလေးပြည်နယ်များရှိ အုပ်ချုပ်သူတို့၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်အား ဗြိတိသျှတို့၏ အစောင့်အရှောက်ဖြင့် ပြန်လည် အပ်နှင်းခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,816440,00.html |title=MALAYA: Token Citizenship |work=Time |date=19 May 1952 |accessdate=26 October 2010 |archivedate=25 November 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101125191837/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,816440,00.html }}</ref> ထိုအချိန်တွင် မလာယန် ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် တရုတ်လူမျိုး အများစု ပါဝင်သော သူပုန်တို့သည် ဗြိတိသျှတို့အား မလာယာမှ ထွက်ခွာသွားစေရန် ပြောက်ကျားစစ်ဆင်ရေးဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ မလာယန် အရေးပေါ်အခြေအနေသည် ၁၉၄၈ မှ ၁၉၆၀ အထိ ရှိခဲ့ပြီး ပုန်ကန်ထကြွမှုများကို နှိမ်နင်းရန် ဓနသယာယ တပ်များက မလာယာတွင် အခြေချ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://se-asia.commemoration.gov.au/background-to-malayan-emergency/causes-and-description.php |title=The Malayan Emergency: 1948–1960 |publisher=Australian Government Department of Veteran Affairs |accessdate=1 July 2011 |archivedate=6 July 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110706121637/http://se-asia.commemoration.gov.au/background-to-malayan-emergency/causes-and-description.php }}</ref> ထို့နောက်တွင် မလာယာအား ဖက်ဒရေးရှင်း တစ်ခု အဖြစ် ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းရန် အတွက် စီစဉ်ခဲ့ပြီး ဗြိတိသျှ အစိုးရမှ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်သော နယ်မြေ ဖြစ်သည့် မြောက်ဘော်နီယို (ဆာဘား အဖြစ် ဝင်ရောက်ပေါင်းစည်းခဲ့သည်။)၊ ဆာရာဝပ် နှင့် စင်ကာပူ တို့လည်း ပါဝင်လာမည် ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ ဖက်ဒရေးရှင်း အဖြစ် ပေါင်းစည်းမည့် နေ့ရက်အား မလာယန် လွတ်လပ်ရေး ရသည့် နှစ်ပတ်လည် နှင့် တိုက်ဆိုက်၍ ၁၉၆၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၃၁ ရက်တွင် စတင်ရန် စီစဉ်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၁၉၆၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့ အထိ ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး အကြောင်းမှာ ကုလသမဂ္ဂမှ ဦးစီးသော ဖက်ဒရေးရှင်း ဖွဲ့စည်းမည့် ကိစ္စကို သဘောတူညီကြောင်း စစ်တမ်းကို ပြီးစီးစေရန် အတွက် ဖြစ်ပြီး ဖက်ဒရေးရှင်း ဖွဲ့စည်းမည့် ကိစ္စကို ဆန့်ကျင်သော အင်ဒိုနီးရှား နိုင်ငံမှ ဆူကာနိုနှင့် ဆာရာဝပ် ပြည်သူ့ ပေါင်းစည်းရေး ပါတီ တို့၏ ကိစ္စများကို ဖြေရှင်းရန် အတွက် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,870460,00.html |title=Malaysia: Tunku Yes, Sukarno No |work=Time |date=6 September 1963 |accessdate=17 October 2010 |archivedate=17 August 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130817073020/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,870460,00.html }}</ref><ref>{{cite book|author=Boon Kheng Cheah|title=Malaysia: The Making of a Nation|url=https://books.google.com/books?id=NOtXcEmHdjoC&pg=PA93|year=2002|publisher=Institute of Southeast Asian Studies|isbn=978-981-230-154-3|pages=93–}}</ref> ဖက်ဒရေးရှင်း ဖွဲ့စည်းခြင်းကြောင့် တင်းမာမှုများ ဖြစ်ပွားလာခဲ့ပြီး ၎င်းတို့တွင် အင်ဒိုနီးရှား နှင့် ပဋိပက္ခဖြစ်ခြင်း၊ ၁၉၆၅ ခုနှစ် စင်ကာပူ ဖက်ဒရေးရှင်းမှ ခွဲထွက်သွားခြင်း<ref>{{cite web |url=http://statutes.agc.gov.sg/non_version/cgi-bin/cgi_getdata.pl?actno=1997-REVED-INDEP&segid=888373490-000012#888373490-000012 |title=Proclamation on Singapore |publisher=Singapore Attorney-General |accessdate=27 October 2010 |archivedate=11 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110511191506/http://statutes.agc.gov.sg/non_version/cgi-bin/cgi_getdata.pl?actno=1997-REVED-INDEP&segid=888373490-000012#888373490-000012 }}</ref><ref name="TIME Art">{{cite news |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,828327,00.html |title=Malaysia: The Art of Dispelling Anxiety |work=Time |date=27 August 1965 |accessdate=26 October 2010 |archivedate=27 December 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101227090850/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,828327,00.html }}</ref> နှင့် လူမျိုးရေး ပဋိပက္ခများ ဖြစ်ပွားခြင်း တို့ ပါဝင်သည်။ လူမျိုးရေး ပဋိပက္ခမှာ မေလ ၁၃ ရက် အဓိကရုဏ်းတွင် အထွဋ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ <ref name="Race war">{{cite news |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,900859,00.html |title=Race War in Malaysia |work=Time |date=23 May 1969 |accessdate=26 October 2010 |archivedate=18 May 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070518061525/http://www.time.com/time/magazine/article/0%2C9171%2C900859%2C00.html }}</ref> အဓိကရုဏ်း အပြီးတွင် အငြင်းပွားစရာ အများအပြား ရှိသော စီးပွားရေး ပေါ်လစီ အသစ်ကို ဝန်ကြီးချုပ် ထွန်း အဘဒူရ် ရာဇတ် မှ စတင် မိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး စီးပွားရေး ကဏ္ဍတွင် ဘူမိပူထရတို့၏ ပိုင်ဆိုင်မှုကို တိုးပွားရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။<ref name="New Economic Policy">{{cite web|author=Sundaram, Jomo Kwame |url=http://www.unrisd.org/80256B3C005BCCF9/(httpPublications)/A20E9AD6E5BA919780256B6D0057896B?OpenDocument&panel=seriespapers |title=The New Economic Policy and Interethnic Relations in Malaysia |publisher=UNRISD |date=1 September 2004 |accessdate=27 October 2010}}</ref> ဝန်ကြီးချုပ် [[မဟာသီယာ မိုဟာမက်]] လက်ထက်တွင် ၁၉၈၀ ခုနှစ်များမှ စတင်သော စီးပွားရေး တိုးတက်မှု နှင့် မြို့ပြ ဖွံ့ဖြိုးမှုများ အလျှင်အမြန် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ စီးပွားရေးသည် စိုက်ပျိုးရေးကို အခြေခံရာမှ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းနှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းများကို အခြေခံသော စီးပွားရေး စနစ်သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ မက်ဂါဆင့် စီမံကိန်း အများအပြားကို အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ပြီး [[ပက်ထရိုးနက်စ် တာဝါ]]၊ တောင်-မြောက် အမြန်လမ်း၊ မာလ်တီမီဒီယာ စူပါ ကော်ရစ်ဒါ နှင့် ဖက်ဒရယ် အုပ်ချုပ်ရေး မြို့တော် အသစ်ဖြစ်သော ပူထရာဂျာရားမြို့ တို့ ပါဝင်သည်။<ref name="Bound for Glory" /> သို့သော်လည်း ၁၉၉၀ ခုနှစ် နှောင်းပိုင်းတွင် အာရှ စီးပွားရေးဂယက်ကြောင့် ငွေကြေးစနစ် နှင့် စတော့ ဈေးကွက်၊ အိမ်ခြံမြေ ဈေးကွက်တို့ ပြိုလဲလု နီးနီး ဖြစ်ခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.polsci.tu.ac.th/Papers/Malaysia%20Paper.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100401070910/http://www.polsci.tu.ac.th/Papers/Malaysia%20Paper.pdf |archivedate=1 April 2010 |author=Ping, Lee Poh|author2=Yean, Tham Siew |title=Malaysia Ten Years After The Asian Financial Crisis |publisher=Thammasat University |accessdate=25 July 2011}}</ref> == နိုင်ငံရေးနှင့် အစိုးရ == [[File:Perdana Putra building 2005.jpg|thumb|left|alt=Perdana Putra.|မလေးရှား ဝန်ကြီးချုပ်၏ ရုံးအဆောက်အအုံ တည်ရှိရာ ပါဒါနာ ပူထရာ]] မလေးရှားသည် စည်းမျဉ်းခံ ရွေးကောက်ခံ ဘုရင်စနစ်ရှိ ဖက်ဒရယ်နိုင်ငံ တစ်ခု ဖြစ်ပြီး အရှေ့တောင်အာရှတွင် တစ်ခုတည်းသော ဖက်ဒရယ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ အစိုးရ စနစ်သည် ဝက်မင်စတာ ပါလီမန် စနစ်ကို အတုယူ၍ နီးကပ်စွာ ပုံဖော်ထားပြီး ဗြိတိသျှ ကိုလိုနီ အုပ်ချုပ်မှု၏ အမွေတစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။<ref name="FITA">{{cite web |url=http://www.fita.org/countries/malaysia.html?ma_rubrique=cadre |title=Malaysia Information |publisher=Federation of International Trade Associations |accessdate=27 October 2010 |archivedate=26 December 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101226105342/http://www.fita.org/countries/malaysia.html?ma_rubrique=cadre }}</ref> နိုင်ငံတော်၏ အကြီးအကဲအား ယန် ဒီ-ပါတွမ် အာဂေါင်း ဟု ခေါ်ပြီး အများစု က ဘုရင်ဟုပင် ခေါ်ကြသည်။ ဘုရင်ကို မလေးပြည်နယ်များရှိ ဆွေစဉ်မျိုးဆက် အုပ်ချုပ်လာခဲ့သော အုပ်ချုပ်သူ ၉ ဦးထဲမှ တစ်ဦးအား ကျန်သူများမှ ၅ နှစ်တစ်ကြိမ် ရွေးချယ် တင်မြှောက်သည်။ အခြားအမည်ခံ ပြည်နယ် အုပ်ချုပ်မှူးသာ ရှိသော ပြည်နယ် ၄ ခုမှ ရွေးချယ်သည့် လုပ်ငန်းစဉ်တွင် ပါဝင်ခြင်း မရှိပေ။ တရားဝင် မဟုတ်သော်လည်း အားလုံးလက်ခံထားသည့် သဘောတူညီမှု အရ ထိုနေရာကို အုပ်ချုပ်သူ ၉ ဦးကြား အစဉ်လိုက် လှည့်လည်လျက် ရှိပြီး ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှ ယခု အထိ ကဒါပြည်နယ် အုပ်ချုပ်သူ အဘဒူရ် ဟာလင်း မှ ဘုရင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.majlisraja-raja.gov.my/index.php/bm/sejarah/senarai-yang-di-pertuan-agong|title=Senarai Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong|publisher=Laman Web Rasmi|accessdate=17 April 2016|archivedate=21 April 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170421035646/http://majlisraja-raja.gov.my/index.php/bm/sejarah/senarai-yang-di-pertuan-agong}}</ref> ၁၉၉၄ ခုနှစ် မလေးရှား နိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေအား ပြုပြင်လိုက်သည်မှ စ၍ ဘုရင်၏တာဝန် အတော်များများမှာ အခမ်းအနား တက်ရုံ သာလျှင် ဖြစ်ပြီး အထက်လွှတ်တော် အမတ်များ နှင့် ဝန်ကြီးများကို ရွေးချယ်ရာတွင်သာ ပါဝင်တော့သည်။<ref name="dfat">{{cite web|url=http://www.dfat.gov.au/geo/malaysia/malaysia_brief.html |title=Malaysia country brief |publisher=Australian Government Department of Foreign Affairs and Trade |date=February 2014 |accessdate=22 October 2014}}</ref> ဥပဒေပြုရာတွင် ဖက်ဒရယ်လွှတ်တော် နှင့် ပြည်နယ် လွှတ်တော်များတွင် ဥပဒေပြုအာဏာများကို ခွဲဝေ ရယူထားသည်။ လွှတ်တော် နှစ်ရပ် ရှိသော ဖက်ဒရယ် ပါလီမန် တွင် အောက်လွှတ်တော် နှင့် အထက်လွှတ်တော် ဖြစ်သော ဆီးနိတ် လွှတ်တော်တို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.parlimen.gov.my/index.php?modload=sites&action=innerpage&id=5&view=23&uweb=p&lang=en |title=Background |publisher=Parlimen Malaysia |date=3 June 2010 |accessdate=25 July 2011 |archive-date=4 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120404095058/http://www.parlimen.gov.my/index.php?modload=sites&action=innerpage&id=5&view=23&uweb=p&lang=en }}</ref> အောက်လွှတ်တော် အမတ် ၂၂၂ ဦးအား တစ်ဦးချင်း ယှဉ်ပြိုင်ရသော မဲဆန္ဒနယ် တစ်ခုစီမှ အများဆုံး ၅ နှစ်သက်တမ်းဖြင့် ရွေးချယ် တင်မြှောက်ကြသည်။ ဆီးနိတ်လွှတ်တော် အမတ် ၇၀ ဦးမှာ ၃ နှစ် သက်တမ်းရှိပြီး ၂၆ ဦးမှာ ပြည်နယ်လွှတ်တော် ၁၃ ခုမှ ရွေးချယ်၍ ကျန်ရှိသော ၄၄ ဦးမှာ ဝန်ကြီးချုပ်၏ ထောက်ခံချက်ဖြင့် ဘုရင်မှ ခန့်အပ်သည်။ <ref name="state.gov"/> ပါလီမန်မှာ ပါတီစုံ စနစ် ရှိပြီး အစိုးရမှာ မဲအများဆုံးရသော ပါတီက ဖွဲ့စည်းခွင့် ရှိသည့်စနစ်ဖြင့် ရွေးချယ်သည်။ လွတ်လပ်ရေးရသည့် အချိန်မှစ၍ မလေးရှားနိုင်ငံသည် ညွန့်ပေါင်း ပါတီ ၁၃ ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ဘာရီဆန် နေရှင်နယ် ဟုခေါ်သည့် ညွန့်ပေါင်း အစိုးရမှ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။<ref name="state.gov" /><ref>{{cite book|author1=John W. Langford|author2=K. Lorne Brownsey|title=The Changing Shape of Government in the Asia-Pacific Region|url=https://books.google.com/books?id=q-sti92Y7TkC&pg=PA101|year=1988|publisher=IRPP|isbn=978-0-88645-060-1|pages=101–}}</ref> ပြည်နယ် တစ်ခုစီတွင် တစ်ခုတည်းရှိသော ပြည်နယ် ဥပဒေပြု လွှတ်တော်ရှိပြီး အမတ်များအား တစ်ဦးချင်းယှဉ်ပြိုင်ရသော မဲဆန္ဒနယ်များမှ ရွေးချယ် တင်မြှောက်ထားသည်။ ပြည်နယ် အစိုးရအား ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ်မှ ဦးဆောင်ပြီး<ref name="state.gov"/> ထိုသူမှာ လွှတ်တော်ရှိ အမတ်နေရာအများဆုံး ရသော ပါတီမှ လွှတ်တော် အမတ် ဖြစ်သည်။ ဆွေစဉ်မျိုးဆက် အုပ်ချုပ်သူ ရှိသော ပြည်နယ်တွင် ဝန်ကြီးချုပ်သည် မလေးလူမျိုး ဖြစ်ရန် လိုအပ်ပြီး နိုင်ငံတော် ဝန်ကြီးချုပ်၏ အကြံပေးချက်ဖြင့် ပြည်နယ် အုပ်ချုပ်သူမှ ခန့်အပ်ရသည်။<ref>{{Cite book|title = The management of secondary cities in southeast Asia|publisher = United Nations Centre for Human Settlements|year = 1996|page = 120|url = https://books.google.com/?id=P-3155j7FLkC&printsec=frontcover|isbn = 92-1-131313-9}}</ref> ပါလီမန် ရွေးကောက်ပွဲများကို ၅ နှစ်တစ်ကြိမ် အနည်းဆုံး ကျင်းပပြီး နောက်ဆုံး ကျင်းပခဲ့သော ရွေးကောက်ပွဲမှာ ၂၀၁၃ ခုနှစ် မေလတွင် ဖြစ်သည်။ <ref name="state.gov"/> အသက်၂၁ နှစ် အထက် မှတ်ပုံတင်ထားသော မဲဆန္ဒရှင်များသည် အောက်လွှတ်တော် အမတ် နေရာ အတွက် ဆန္ဒမဲ ပေးပိုင်ခွင့် ရှိပြီး ပြည်နယ် အများစုတွင် ပြည်နယ် ဥပဒေပြု လွှတ်တော် အမတ်နေရာ အတွက် ဆန္ဒမဲ ပေးပိုင်ခွင့် ရှိသည်။ မဲပေးခြင်းမှာ မပေးမနေရ မဟုတ်ပေ။<ref>{{cite web|url=http://www.ipu.org/parline/reports/2197.htm|title= Malaysia (Dewan Rakyat)|publisher=Inter-Parliamentary Union|date=29 September 2008}}</ref> ဆာရာဝပ်ပြည်နယ် ရွေးကောက်ပွဲမှလွဲ၍ အစဉ်အလာအရ ပြည်နယ် ရွေးကောက်ပွဲကို ဖက်ဒရယ် ရွေးကောက်ပွဲနှင့် တစ်ချိန်တည်း တပြိုင်တည်း ကျင်းပလေ့ ရှိသည်။<ref name="dfat"/> အုပ်ချုပ်ရေး အာဏာအား ဝန်ကြီးချုပ် ဦးဆောင်သော အစိုးရအဖွဲ့သို့ အပ်နှင်းထားသည်။ ဝန်ကြီးချုပ်မှာ အောက်လွှတ်တော်၏ အမတ် ဖြစ်ရမည် ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် ဘုရင်၏ အကြံဉာဏ်ကို ရယူက ပါလီမန်ကို အုပ်ချုပ်ရမည် ဖြစ်သည်။ အစိုးရ အဖွဲ့အား လွှတ်တော် နှစ်ရပ်စလုံးရှိ ရွေးချယ်ခံ ကိုယ်စားလှယ်များ ထဲမှ ခန့်အပ်ရသည်။<ref name="state.gov"/> ဝန်ကြီးချုပ်သည် အစိုးရအဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်ရုံသာမက အစိုးရ တစ်ခုလုံး၏ ခေါင်းဆောင်လည်း ဖြစ်သည်။ <ref name="dfat"/> မလေးရှားနိုင်ငံ၏ ဥပဒေမှာ အင်္ဂလိပ်တို့၏ ဖြတ်ထုံးဥပဒေ အပေါ်တွင် အခြေခံထားသည်။<ref name="state.gov"/> တရားစီရင်ရေး စနစ်သည် သီအိုရီ အရ လွတ်လပ်စွာ တည်ရှိနေသော်လည်း ၎င်း၏ လွတ်လပ်မှုမှာ မေးခွန်းထုတ်စရာ ဖြစ်နေပြီး တရားသူကြီးများကို ရွေးချယ်ခန့်အပ်ရာတွင် တာဝန်ခံမှုနှင့် ပွင့်လင်းမြင်သာမှု ကင်းမဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.icj.org/IMG/MALAYSIA.pdf|archiveurl=https://www.webcitation.org/63ipMMsMN?url=http://www.icj.org/IMG/MALAYSIA.pdf|archivedate=6 December 2011|title=Attacks on Justice – Malaysia|publisher=International Commission of Jurists|accessdate=5 December 2011}}</ref> တရားစီရင်ရေး စနစ်တွင် အမြင့်ဆုံး တရားရုံးမှာ ဖက်ဒရယ် တရားရုံးဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ အောက်တွင် အယူခံ တရားရုံးနှင့် တရားလွှတ်တော် ၂ ခု ရှိကာ တစ်ခုမှာ မလေးရှား ကျွန်းဆွယ် အတွက် ဖြစ်ပြီး အခြားတစ်ခုမှာ အရှေ့မလေးရှား အတွက် ဖြစ်သည်။ မလေးရှားတွင် တော်ဝင်မိသားစုမှ စွဲဆိုသော ပြစ်မှုများနှင့် တော်ဝင်မိသားစုသို့ စွဲဆိုသော ပြစ်မှုများကို ကြားနာရန် အထူး တရားရုံးတစ်ခု ရှိသည်။ လူသတ်မှု၊ အကြမ်းဖက်မှု နှင့် မူးယစ်ဆေးဝါး ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားမှု များ အတွက် သေဒဏ် အပြစ်ပေးလေ့ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/212428/13_05_31_DPP_Malaysia_report_FINAL_single_pages.pdf|title=The Death Penalty in Malaysia|publisher=Government of the United Kingdom|accessdate=15 October 2013}}</ref> အများပြည်သူဆိုင်ရာ တရာရုံးများနှင့် အပြိုင်ရှိနေသည်မှာ<ref>{{cite news|last=England |first=Vaudine |url=http://www.bbc.co.uk/news/10567857 |title=Malaysian groups welcome first Islamic women judges |publisher=BBC News |date=9 July 2010 |accessdate=27 September 2010}}</ref> ရှာရီယာ တရားရုံးများ ဖြစ်ပြီး ထိုတရားရုံးများမှ မွတ်စလင်များအား ရှာရီယာ ဥပဒေဖြင့် စီရင်လေ့ ရှိကာ<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/6703155.stm |title=Malaysia rejects Christian appeal |publisher=BBC News |date=30 May 2007 |accessdate=27 September 2010}}</ref> မိသားစု အရေး နှင့် ဘာသာရေး ကိစ္စရပ်များ အတွက် ဖြစ်သည်။ လူမျိုးရေးသည် နိုင်ငံရေးတွင် အဓိက အားတစ်ခု ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံရေး ပါတီ အများစုမှာ လူမျိုးပေါ်တွင် အခြေခံကြသည်။<ref name="state.gov"/> စီးပွားရေး ပေါ်လစီ အသစ် နှင့် ၎င်းအား အစားထိုးသော အမျိုးသား တိုးတက်ရေး ပေါ်လစီ အစရှိသည့် ခွဲခြားဆက်ဆံမှု ပပျောက်ရေး လုပ်ဆောင်ချက်များမှာ မလေးရှား၏ အစပထမ နေထိုင်သူများဟု ယူဆသော ဘူမိပူထရ ဟုခေါ်သော မလေး နှင့် ရှေးဦးနေ လူမျိုးများ၏ ရပ်တည်မှုအား ဘူမိပူထရ မဟုတ်သည့် မလေးတရုတ် လူမျိုးများ နှင့် မလေးကုလား လူမျိုးများထက် ရှေ့ရောက်စေရန် အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://pmr.penerangan.gov.my/index.php?option=com_content&view=article&id=237:dasar-ekonomi-baru-&catid=88:dasar-dasar-negara |title=Dasar Ekonomi Baru |publisher=Pusat Maklumat Rakyat |date=14 November 2008 |accessdate=21 November 2010 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304225325/http://pmr.penerangan.gov.my/index.php?catid=88:dasar-dasar-negara&id=237:dasar-ekonomi-baru-&option=com_content&view=article }}</ref> ထိုပေါ်လစီများမှ ဘူမိပူထရ များအား အလုပ်အကိုင်၊ ပညာရေး၊ ပညာသင်ဆု၊ စီးပွားရေး၊ အိမ်များကို သက်သာစွာ ရရှိ နေထိုင်နိုင်ရေး နှင့် အထောက်အပံ့ပေးထားသော စုဆောင်းမှု စသည်တို့တွင် ဦးစားပေး အခွင့်အရေး ရရှိနိုင်ရန် ဆောင်ရွက်ပေးထားသည်။ သို့သော်လည်း ထိုအကြောင်းကြောင့် လူမျိုး အချင်းချင်း ကြားတွင် မကျေနပ်မှုများ ပိုမို တိုးပွား လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.unrisd.org/unrisd/website/document.nsf/(httpPublications)/A20E9AD6E5BA919780256B6D0057896B?OpenDocument |title=The New Economic Policy and Interethnic Relations in Malaysia |author=Sundaram, Jomo Kwame |publisher=United Nations Research Institute for Social Development |date=1 September 2004 |issn=1020-8194 |accessdate=22 August 2011}}</ref> မလေးရှားတွင် လက်ရှိ ဖြစ်ပေါ်နေသော ငြင်းခုံမှုမှာ မလေးရှား ဥပဒေ နှင့် လူ့အဖွဲ့အစည်းသည် ဘာသာရေး လုံးဝ မနွယ်ဘဲ ရှိသင့်သည် သို့မဟုတ် အစ္စလာမ် စည်းမျဉ်းများပေါ်တွင် မူတည်သင့်သည် ဆိုသော ကိစ္စရပ် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2006/08/24/world/asia/24malaysia.html |title=Once Muslim, Now Christian and Caught in the Courts |work=The New York Times |last=Perlez |first=Jane |date=24 August 2006 |accessdate=22 August 2011}}</ref> ပင်န်မလေးရှားအစ္စလာမ် ပါတီမှ မလေးအမျိုးသား စည်းလုံးရေး အဖွဲ့ (ယူအမ်အင်န်အို) ၏ ထောက်ခံချက်ဖြင့် ကလန်တန် ပြည်နယ် လွှတ်တော်တွင် အတည်ပြု ပြဋ္ဌာန်းလာသော အစ္စလာမ် ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ ဥပဒေများကို ဖက်ဒရယ် အစိုးရမှ ပိတ်ပင်ခဲ့ပြီး အကြောင်းပြချက်မှာ ရာဇဝတ်မှု ဥပဒေများသည် ဖက်ဒရယ် အစိုးရ၏ တာဝန်သာ ဖြစ်သောကြောင့် ဟူ၍ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|url=http://www.simonbaker.me/2/hi/asia-pacific/2116032.stm |title=Malaysian state passes Islamic law |publisher=BBC News |date=8 July 2002 |accessdate=27 November 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thestar.com.my/News/Nation/2015/03/23/Kelantans-passing-of-hudud-amendments-void/|title='Kelantan's passing of hudud amendments void'|publisher=The Star|date=23 March 2015|accessdate=1 April 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.themalaymailonline.com/malaysia/article/bn-wont-declare-hudud-support-but-individual-members-can-chief-whip-says|title=BN won't declare hudud support, but individual members can, chief whip says|publisher=The Malay Mail|date=31 March 2015|accessdate=1 April 2015}}</ref> == နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေးနှင့် စစ်ရေးကိစ္စများ == မလေးရှားသည် အာဆီယံ အဖွဲ့ နှင့် အစ္စလာမ် ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ရေး အဖွဲ့ (အိုအိုင်စီ)<ref>{{cite web |url=http://www.kln.gov.my/web/guest/division-multilateral-oic-d8 |title=Islamic Affairs (OIC) and D8 Division |publisher=Malaysian Ministry of Foreign Affairs |accessdate=12 November 2010 |archivedate=9 March 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170309064902/http://www.kln.gov.my/web/guest/division-multilateral-oic-d8 }}</ref> တို့အား စတင်တည်ထောင်ရာတွင် ပါဝင်သော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ကုလသမဂ္ဂ၊<ref>{{cite web |url=http://www.un.org/members/list.shtml |title=List of Member States |publisher=United Nations |accessdate=8 November 2007 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071024134907/http://www.un.org/members-/list.shtml |archivedate=24 October 2007 }}</ref> အာရှ-ပစိဖိတ် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး အဖွဲ့၊<ref>{{cite web|url=http://www.apec.org/en/About-Us/About-APEC/Member-Economies.aspx|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101201151002/http://www.apec.org/en/About-Us/About-APEC/Member-Economies.aspx |archivedate=1 December 2010 |title=Member Economies|publisher=Asia-Pacific Economic Cooperation |accessdate=10 June 2011}}</ref> ဖွံ့ဖြိုးဆဲ ၈ နိုင်ငံ <ref>{{cite web|url=http://www.developing8.org/Membermalaysia.aspx|title=Malaysia|publisher=Developing 8 Countries|accessdate=15 October 2013|archivedate=30 June 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170630135700/http://www.developing8.org/Membermalaysia.aspx}}</ref> နှင့် ဘက်မလိုက်လှုပ်ရှားမှု အဖွဲ့<ref>{{cite web |url=http://www.nam.gov.za/background/members.htm |title=The Non-Aligned Movement: Member States |publisher=Non-Aligned Movement |accessdate=5 September 2010 |archivedate=9 December 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101209233514/http://www.nam.gov.za/background/members.htm }}</ref>စသော နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်း အများအပြားတွင်လည်း အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ပါဝင်လျက် ရှိသည်။ မလေးရှားသည် အာဆီယံ၊ အိုအိုင်စီ နှင့် ဘက်မလိုက် လှုပ်ရှားမှု အဖွဲ့တို့၏ အလှည့်ကျ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ယခင်က ဆောင်ရွက်ခဲ့ဖူးသည်။<ref name="state.gov"/> ဗြိတိသျှကိုလိုနီ ဖြစ်ခဲ့ဖူးသဖြင့် ဓနသဟာယ နိုင်ငံများ အဖွဲ့တွင်လည်း ပါဝင်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.thecommonwealth.org/Internal/142227/members/ |title=Member States |publisher=Commonwealth Secretariat |accessdate=26 October 2010}}</ref> ကွာလာလမ်ပူမြို့သည် ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံး အရှေ့အာရှ ထိပ်သီး အစည်းအဝေးပွဲကို လက်ခံကျင်းပရာ နေရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name="govtnz">{{cite web |url=http://www.asean.fta.govt.nz/malaysia-foreign-relations |title=Malaysia Foreign Relations |publisher=New Zealand Ministry of Foreign Affairs and Trade |date=4 December 2008 |accessdate=18 September 2010 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100526030946/http://www.asean.fta.govt.nz/malaysia-foreign-relations/ |archivedate=26 May 2010 }}</ref> မလေးရှားနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားရေး ပေါ်လစီမှာ ကြားနေဝါဒ အပေါ်တွင် အခြေခံထားပြီး နိုင်ငံအားလုံးအား မည်သည့်နိုင်ငံရေး စနစ်ကို ကျင့်သုံးသည် ဖြစ်စေ ငြိမ်းချမ်းစွာ အတူယှဉ်တွဲ နေထိုင်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်သည်။<ref name="kln">{{cite web | url = http://www.kln.gov.my/web/guest/foreign_policy | title = Malaysia's Foreign Policy | accessdate = 21 September 2010 | work = [[Ministry of Foreign Affairs (Malaysia)|Ministry of Foreign Affairs]] | archive-date = 4 July 2018 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180704114645/http://www.kln.gov.my/web/guest/foreign_policy }}</ref> အစိုးရသည် အရှေ့တောင် အာရှ လုံခြုံရေး နှင့် တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးကို အဓိက အရေးအကြီးဆုံး အချက် အဖြစ် ဦးစားပေး ဆောင်ရွက်ပြီး<ref name="govtnz"/> ဒေသအတွင်း အခြားသော နိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံရေး ပိုမို ကောင်းမွန်လာစေရန် ကြိုးစား လုပ်ဆောင်သည်။ သမိုင်းကြောင်း အရ ပြန်ကြည့်မည် ဆိုလျှင် အစိုးရမှ မလေးရှားနိုင်ငံအား တိုးတက်သော အစ္စလာမ်နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ အဖြစ် ပုံဖော်ရန် ကြိုးစားခဲ့ပြီး အစ္စလာမ် နိုင်ငံများ နှင့် ဆက်ဆံရေး ခိုင်မာလာစေရန် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref name="govtnz"/> မလေးရှား ပေါ်လစီ၏ ပြင်းထန်သော သက်ဝင်ယုံကြည်မှုမှာ နိုင်ငံ၏ အချုပ်အခြာ အာဏာ တည်မြဲရေး နှင့် ပြည်တွင်းကိစ္စရပ်များတွင် မိမိဘာသာ ထိန်းချုပ်မှု ရနိုင်စေရေးတို့ ဖြစ်ကြသည်။ နယ်မြေရေးရာ အငြင်းပွားမှု ပြဿနာများအတွက် အစိုးရမှ ဖြေရှင်းသည့် ပေါ်လစီမှာ လက်တွေ့ဝါဒ အပေါ်တွင် အခြေခံထားပြီး အငြင်းပွားမှုများကို နည်းလမ်း အမျိုးမျိုးဖြင့် ဖြေရှင်းလေ့ရှိကာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တရားရုံးမှ ဖြေရှင်းခြင်း<ref>{{cite web |url=http://www.academicjournals.org/jlcr/abstracts/abstracts/abstract2009/Oct/Salleh%20et%20al.htm |title=Malaysia's policy towards its 1963–2008 territorial disputes |publisher=Academic Journals |date=7 September 2009 |accessdate=1 October 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091117191604/http://www.academicjournals.org/JLCR/abstracts/abstracts/abstract2009/Oct/Salleh%20et%20al.htm |archivedate=17 November 2009 |deadurl=yes }}</ref> စသည်တို့ပါဝင်သည်။ စပရက်ထလီ ကျွန်းများ၏ ပိုင်ဆိုင်မှုမှာ ဒေသအတွင်း နိုင်ငံအများအပြားကြားတွင် ဖြစ်ပေါ်လျက် ရှိပြီး တောင်တရုတ်ပင်လယ်၏ နေရာ အများစုကို တရုတ်မှ ပိုင်ဆိုင်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ မလေးရှား၏ အိမ်နီးချင်းများ ဖြစ်ကြသော ဗီယက်နမ် နှင့် ဖိလစ်ပိုင်တို့ကဲ့သို့ တရုတ်နှင့် အငြင်းပွားမှုကို မလေးရှားမှ ရှောင်ရှားခဲ့သည်ကို သမိုင်းတွင် တွေ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.philstar.com/headlines/2014/06/25/1338864/why-malaysia-unlike-philippines-keeps-quiet-sea-row|title=Why Malaysia, unlike Philippines, keeps quiet on sea row|author=Diola, Camille |work=[[The Philippine Star]]|date=25 June 2014|accessdate=25 June 2014}}</ref> သို့သော်လည်း တရုတ်သင်္ဘောများ မလေးရှား ရေပိုင်နက်အတွင်း ကျူးကျော်ဝင်ရောက်လာပြီးနောက် <ref>{{cite web|url=http://www.theborneopost.com/2015/09/27/presence-of-china-coast-guard-ship-at-luconia-shoals-spooks-local-fishermen/|title=Presence of China Coast Guard ship at Luconia Shoals spooks local fishermen|publisher=The Borneo Post|date=27 September 2015|accessdate=28 September 2015}}</ref> မလေးရှားသည် တရုတ်ကို ရှုံ့ချရာတွင် တက်ကြွစွာ လုပ်ဆောင်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.therakyatpost.com/news/2015/08/15/malaysia-lodges-diplomatic-protest-against-intrusion-at-beting-patinggi-ali/|title=Malaysia lodges diplomatic protest against intrusion at Beting Patinggi Ali|work=Bernama|publisher=The Rakyat Post|date=15 August 2015|accessdate=16 August 2015|archivedate=29 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150929024442/http://www.therakyatpost.com/news/2015/08/15/malaysia-lodges-diplomatic-protest-against-intrusion-at-beting-patinggi-ali/}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.channelnewsasia.com/news/asiapacific/malaysia-slams-china-s/2200744.html |title=Malaysia slams China's 'provocation' in South China Sea |author1=Ben Blanchard |author2=Richard Pullin |work=Reuters |publisher=Channel News Asia |date=18 October 2015 |accessdate=20 October 2015 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151019120244/http://www.channelnewsasia.com/news/asiapacific/malaysia-slams-china-s/2200744.html |archivedate=19 October 2015 }}</ref> ဘရူနိုင်း နှင့် မလေးရှားတို့သည် ၂၀၀၉ ခုနှစ်မှစ၍ တစ်ဦး၏ နယ်မြေအား အခြားတစ်ဦးမှ ပိုင်ဆိုင်ကြောင်း တောင်းဆိုခြင်းကို အဆုံးသတ်ရန် ကြေညာခဲ့ပြီး ရေပိုက်နက် နယ်နိမိတ်နှင့် ပတ်သက်သော ကိစ္စရပ်များကို ဖြေရှင်းရန် သဘောတူညီခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=Brunei drops all claims to Limbang|url=http://www.bt.com.bn/home_news/2009/03/17/brunei_drops_all_claims_to_limbang|author=Masli, Ubaidillah |work=[[The Brunei Times]]|date=17 March 2009|accessdate=23 August 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140712162447/http://www.bt.com.bn/home_news/2009/03/17/brunei_drops_all_claims_to_limbang|archivedate=12 July 2014|deadurl=no}}</ref> ဖိလစ်ပိုင် အနေနှင့် ငုပ်လျှိုးနေသော ဆာဘား အရှေ့ပိုင်းကို ပိုင်ဆိုင်ကြောင်း တောင်းဆိုမှု ရှိသည်။<ref name="MYIDPHSG">{{cite journal|last=Mohamad|first=Kadir|year=2009|title=Malaysia's territorial disputes – two cases at the ICJ : Batu Puteh, Middle Rocks and South Ledge (Malaysia/Singapore), Ligitan and Sipadan [and the Sabah claim] (Malaysia/Indonesia/Philippines)|url=http://www.idfr.gov.my/images/stories/publication/2009/inside_pbp.pdf|publisher=Institute of Diplomacy and Foreign Relations (IDFR) Ministry of Foreign Affairs, Malaysia|quote=Map of British North Borneo, highlighting in yellow colour the area covered by the Philippine claim, presented to the Court by the Philippines during the Oral Hearings at the ICJ on 25 June 2001|page=46|accessdate=16 May 2014|format=PDF}}</ref> စင်ကာပူမှ ပင်လယ်ကို ရေဖို့၍ ကုန်းမြေများ တည်ဆောက်ခြင်းကြောင့် တင်းမာမှုကို ပိုမိုတိုးပွား လာစေခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2070.html |title=Disputed&nbsp;– International |publisher=CIA |accessdate=26 October 2010 |archivedate=14 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110514215411/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2070.html }}</ref> အင်ဒိုနီးရှား နှင့်လည်း ရေပိုင်နက် နှင့် ကုန်းမြေ နယ်နိမိတ် အငြင်းပွားမှုတို့ အနည်းငယ်မျှ ရှိသည်။<ref name="MYIDPHSG"/><ref>{{cite web|url=http://www.dailyexpress.com.my/news.cfm?NewsID=103802|title=Border disputes differ for Indonesia, M'sia|publisher=[[Daily Express (Malaysia)|Daily Express]]|date=16 October 2015|accessdate=19 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151019135525/http://www.dailyexpress.com.my/news.cfm?NewsID=103802|archivedate=19 October 2015|deadurl=no}}</ref> [[File:Compilation of Malaysian Armed Forces.png|thumb|right|alt=Malaysian Armed Forces assets|မလေးရှား စစ်တပ်၏ လက်နက် ပိုင်ဆိုင်မှုများ။ (ထိပ်ဆုံး ယာဘက်မှ လက်ယာရစ်) စကော့ပီနဲ ကလပ်စ် ရေငုပ်သင်္ဘော၊ ပီတီ-၉၁အမ် အမ်ဘီတီ တင့်ကား၊ မလေးရှားကြည်းတပ် လေထီးတပ်သား တစ်ဦးအား အမ်-၄ သေနတ်ဖြင့် တွေ့ရပုံ၊အက်စ်ယူ-၃၀ အမ်ကေအမ် တိုက်လေယာဉ်]] မလေးရှားသည် အစ္စရေးနိုင်ငံအား မည်သည့်အခါကမျှ အသိအမှတ် မပြုခဲ့သည့် အပြင် သံတမန် ဆက်ဆံရေးလည်း မရှိခဲ့ပေ။<ref name="myis">{{cite web |url=http://www.jcpa.org/JCPA/Templates/ShowPage.asp?DRIT=3&DBID=1&LNGID=1&TMID=111&FID=624&PID=0&IID=1639&TTL=Malaysia:_Anti-Semitism_without_Jews |title=Malaysia: Anti-Semitism without Jews |publisher=Jerusalem Center for Public Affairs |accessdate=5 September 2010 |archivedate=2 August 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100802000649/http://www.jcpa.org/JCPA/Templates/ShowPage.asp?DRIT=3&DBID=1&LNGID=1&TMID=111&FID=624&PID=0&IID=1639&TTL=Malaysia:_Anti-Semitism_without_Jews }}</ref> ထို့အပြင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ရာဇဝတ် တရားရုံးအား အစ္စရေးတို့မှ ဂါဇာဖလော်တီလာ စီးနင်းမှု အတွက် အရေးယူရန် တောင်းဆိုခဲ့ဖူးသည်။<ref>{{cite news|url=http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2010/6/7/nation/20100607121340&sec=nation|title=Malaysia wants Israel referred to International Criminal Court (Updated)|author=Peng, Lee Yuk |work=The Star|date=7 June 2010|accessdate=21 May 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140709010256/http://www.thestar.com.my/story.aspx/?file=%2f2010%2f6%2f7%2fnation%2f20100607121340&sec=nation|archivedate=9 July 2014|deadurl=no}}</ref> မလေးရှား အနေနှင့် ပါလက်စတိုင်းနိုင်ငံနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူညီချက် ရရှိပြီးမှာသာ အစ္စရေးနိုင်ငံ နှင့် တရားဝင် ဆက်ဆံရေး ဆောင်ရွက်မည်ဟု ပြောကြားခဲ့ပြီး ထို့အတွက်ကြောင့် နှစ်ဖက်စလုံးအား အဖြေကို အမြန်ဆုံး ရှာဖွေရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။<ref name="myis"/><ref name="nst">{{cite news|url=http://www.nst.com.my/nst/articles/MalaysiacanbeMuslim_thoughtleader_--Clinton/Article/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110622053918/http://www.nst.com.my/nst/articles/MalaysiacanbeMuslim_thoughtleader_--Clinton/Article/ |archivedate=22 June 2011 |title=Malaysia can be Muslim 'thought leader'&nbsp;– Clinton |work=New Straits Times |accessdate=15 November 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thestar.com.my/News/Nation/2015/10/19/Anifah-restraint-Palestine-Israel/|title=Malaysia calls on Palestine and Israel to demonstrate restraint|work=Bernama|publisher=The Star|date=19 October 2015|accessdate=19 October 2015}}</ref> မလေးရှား ငြိမ်းချမ်းရေး ထိန်းသိမ်းရေး တပ်ဖွဲ့များသည် ကွန်ဂို၊ အီရန်-အီရတ်၊ နမီးဘီးယား၊ ဘော့စနီးယား နှင့် ဟာဇီဂိုးဗီးနား၊ ဆိုမာလီယာ၊ အရှေ့တီမော နှင့် လက်ဘနွန် အစရှိသော ကုလသမဂ္ဂ၏ ငြိမ်းချမ်းရေး ထိန်းသိမ်းရေး အထူးတာဝန် အများအပြားတွင် ပါဝင် ပံ့ပိုးကူညီ ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့ဖူးသည်။<ref name="state.gov"/><ref>{{cite news|url=http://www.un.int/malaysia/GA/67/2013-02-12%20Protection%20of%20Civilians.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131018034708/http://www.un.int/malaysia/GA/67/2013-02-12%20Protection%20of%20Civilians.pdf|archivedate=2013-10-18|title=Malaysia – Permanent Missions to the United Nations|publisher=United Nations|date=12 February 2013|accessdate=15 October 2013}}</ref> မလေးရှား စစ်တပ်တွင် အခွဲ ၃ ခု ရှိပြီး တော်ဝင် မလေးရှား ရေတပ်၊ မလေးရှား ကြည်းတပ်နှင့် တော်ဝင် မလေးရှား လေတပ် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ စစ်မှုမထမ်းမနေရ အမိန့် မရှိဘဲ စစ်တပ်သို့ မိမိဆန္ဒဖြင့် ဝင်ရောက်လိုပါက အသက် ၁၈ နှစ် ပြည့်ရမည် ဖြစ်သည်။ စစ်တပ်သည် နိုင်ငံ ဂျီဒီပီ၏ ၁.၅% ကို သုံးစွဲပြီး လူအင်အား၏ ၁.၂၃% ကို အသုံးချထားသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.nationmaster.com/red/country/my-malaysia/mil-military&all=1 |title=Malaysian Military statistics |publisher=NationMaster |accessdate=1 October 2010}}</ref> အင်အားရှိ နိုင်ငံ ၅ ခု ၏ ကာကွယ်ရေး အစီအစဉ်မှာ ဒေသအတွင်း လုံခြုံရေးအတွက် ပဏာမ ခြေလှမ်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး နှစ် ၄၀ နီးပါးခန့် သက်တမ်း ရှိခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ ထိုအစီအစဉ်တွင် မလေးရှား၊ စင်ကာပူ၊ ဩစတြေးလျ၊ နယူးဇီလန် နှင့် ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်းတို့ ပူးပေါင်း၍ စစ်ရေး လေ့ကျင့်မှုများ ပြုလုပ်ခြင်း ပါဝင်သည်။<ref>{{cite news|url=http://www.mysinchew.com/node/38249 |title=Australia says major military exercise underway in Malaysia |work=My Sinchew |date=26 April 2010 |accessdate=1 October 2010}}</ref> ဘရူနိုင်း<ref>{{cite web|url=http://www.bt.com.bn/news-national/2014/04/20/brunei-m%E2%80%99sia-train-11th-military-exercise|title=Brunei, M'sia train in 11th military exercise|author=Wood, Daniel|work=The Brunei Times|date=20 April 2014|accessdate=5 November 2014|archivedate=8 December 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141208183256/http://www.bt.com.bn/news-national/2014/04/20/brunei-m%E2%80%99sia-train-11th-military-exercise}}</ref>၊တရုတ်၊<ref>{{cite news|url=http://www.globaltimes.cn/content/898040.shtml|title=Joint table top exercise between armies of China, Malaysia kicks off in Malaysia|agency=[[Xinhua News Agency]]|work=[[Global Times]]|date=22 December 2014|accessdate=24 December 2014}}</ref>အင်ဒိုနီးရှား<ref>{{cite news|url=http://www.antaranews.com/en/news/1284390436/indonesia-malaysia-military-exercises-must-continue-defence-minister |title=Indonesia-Malaysia military exercises must continue&nbsp;– defence minister |work=ANTARA News |date=13 September 2010 |accessdate=1 October 2010}}</ref> နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု<ref>{{cite web|url=http://www.thestar.com.my/News/Nation/2014/08/25/Malaysia-US-armed-forces/|title=Malaysia, US armed forces in joint exercise|work=The Star|date=25 August 2014|accessdate=26 August 2014}}</ref> တို့နှင့်လည်း ပူးပေါင်းလေ့ကျင့်မှုများ စစ်ရေးဗျူဟာ စမ်းသပ်မှုများကို တွဲဖက် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ မလေးရှား၊ ဖိလစ်ပိုင်၊ ထိုင်း နှင့် ဗီယက်နမ် တို့အနေနှင့် လုံခြုံရေး တပ်ဖွဲ့များပူးပေါင်း၍ လေ့ကျင့်ခြင်းဖြင့် ပင်လယ်ရေပိုင်နက်အား လုံခြုံစေပြီး တရားမဝင် ကျူးကျော်ဝင်ရောက်နေထိုင်မှု၊ ပင်လယ်ဓားပြမှု၊ မှောင်ခိုမှုများကို ဖြေရှင်းနိုင်ရန် သဘောတူ ထားသည်။<ref>{{cite news|url=http://www.mysinchew.com/node/43096 |title=Malaysia, Philippines committed to enhancing border security |work=My Sinchew |date=9 August 2010 |accessdate=18 September 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.graypage.com/assets/Piracy-in-Southeast-Asia-Organised-Criminal-Syndicatds-or-small-scale-opportunists.pdf|title=Piracy in Southeast Asia: Organised Criminal Syndicates or Small Scale Opportunists?|work=Gray Page|date=April 2013|accessdate=24 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150724082702/http://www.graypage.com/assets/Piracy-in-Southeast-Asia-Organised-Criminal-Syndicatds-or-small-scale-opportunists.pdf|archivedate=24 July 2015|deadurl=no|format=PDF}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thestar.com.my/News/Nation/2012/05/15/Malaysia-Thailand-military-exercise-to-include-other-agencies-Asean-members/|title=Malaysia, Thailand military exercise to include other agencies, Asean members|author=Carvalho, Martin |work=The Star|date=15 May 2012|accessdate=5 November 2014}}</ref> မွတ်စလင် ဒေသဖြစ်သော ဖိလစ်ပိုင် တောင်ပိုင်း<ref>{{cite web|last=Pike |first=John |url=http://www.globalsecurity.org/military/library/news/2010/01/mil-100120-voa05.htm |title=Malaysia Intensifies Border Security Following US Warnings |publisher=GlobalSecurity.org |accessdate=18 September 2010}}</ref> နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ တောင်ပိုင်း<ref>{{Cite news|last=Kent |first=Jonathan |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/3666607.stm |title=Malaysia ups Thai border security |publisher=BBC News |date=28 April 2004 |accessdate=18 September 2010}}</ref>တို့တွင် တွင် အစွန်းရောက် စစ်သွေးကြွများ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များသည် မလေးရှားသို့ လျှံထွက် ရောက်ရှိလာမည်ကို စိုးရိမ်မှုများ ရှိနေကြသည်။ == ပြည်နယ်များ == <center> {{အညွှန်းပါသော မလေးရှားမြေပုံ}} </center> မလေးရှားသည် ပြည်နယ် ၁၃ ခုနှင့် ဖက်ဒရယ် နယ်မြေ ၃ ခု ပါဝင်သော ဖက်ဒရေးရှင်း တစ်ခုဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.thestar.com.my/Opinion/Online-Exclusive/A-Humble-Submission/Profile/Articles/2015/11/02/understanding-federation-malaysia/|title=Understanding the Federation of Malaysia|publisher=The Star|date=2 November 2015|accessdate=3 November 2015|archivedate=5 November 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151105113420/http://www.thestar.com.my/Opinion/Online-Exclusive/A-Humble-Submission/Profile/Articles/2015/11/02/understanding-federation-malaysia/}}</ref> ၎င်းတို့ကို ဒေသ ၂ ခု ခွဲထားပြီး ပြည်နယ် ၁၁ ခုနှင့် ဖက်ဒရယ်နယ်မြေ ၂ ခုမှာ မလေးရှား ကျွန်းဆွယ်ပေါ်တွင် ရှိပြီး အခြား ပြည်နယ် ၂ ခုနှင့် ဖက်ဒရယ် ဒေသ တစ်ခုမှာ အရှေ့မလေးရှားတွင် ရှိသည်။ ပြည်နယ်များကို ခရိုင်များအဖြစ် ပိုင်းခြားထားပြီး ခရိုင်များကို မူကင်မ်ဟုခေါ်သော ဒေသ များ အဖြစ် ထပ်မံ ပိုင်းခြားထားသည်။ ဆာဘားနှင့် ဆာရာဝပ်တွင်မူ ခရိုင်များကို တိုင်းများ အဖြစ် ပေါင်းစည်းထားသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.statoids.com/ymy.html |title=Malaysia Districts |publisher=Statoids |accessdate=3 November 2010}}</ref> ပြည်နယ်များ အတွက် အုပ်ချုပ်ရေး ကိစ္စများကို ဖက်ဒရယ်အစိုးရ နှင့် ပြည်နယ် အစိုးရများ မျှဝေထားပြီး ၎င်းတို့တွင် ကွဲပြားခြားနားသော ဩဇာအာဏာ အသီးသီးရှိသည်။ ဖက်ဒရယ် နယ်မြေများ အတွက်မူ ဖက်ဒရယ် အစိုးရမှ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်သည်။ အောက်ပိုင်းမှ အုပ်ချုပ်ရေး ကိစ္စရပ်များကို ဒေသခံ အာဏာပိုင်များမှ လုပ်ဆောင်ကြပြီး မြို့တော် ကောင်စီ၊ ခရိုင်ကောင်စီ၊ မြူနီစီပါယ် ကောင်စီ စသည်တို့ ပါဝင်ကာ အချို့သော ကိစ္စရပ်များကို ဆောင်ရွက်ရန် အတွက် အတွက် ဥပဒေမှ ခွင့်ပြုထားသောအဖွဲ့အစည်းများကို ဖက်ဒရယ် အစိုးရနှင့် ပြည်နယ် အစိုးရ တို့မှ ဖွဲ့စည်းနိုင်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.treasury.gov.my/pdf/lain-lain/msia_regဩime.pdf |title=Malaysia's government procurement regime |publisher=Ministry of Finance Malaysia |accessdate=19 February 2014 }}{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> ဖက်ဒရယ် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ အရ ဖက်ဒရယ် နယ်မြေ ပြင်ပရှိ ဒေသခံ အာဏာပိုင်များသည် ပြည်နယ် အစိုးရ၏ စီရင်ပိုင်ခွင့်အောက်တွင်သာ ရှိသော်လည်း<ref>{{cite web |url=http://lib.kedah.uitm.edu.my/psblibrary/notes/am110/layout/subject%20material/handouts/dpa/PAD%20320/h1.pdf |title=Introduction to local government in Malaysia |publisher=Universiti Teknologi Mara |accessdate=19 February 2014 |archivedate=28 March 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180328212349/http://lib.kedah.uitm.edu.my/psblibrary/notes/am110/layout/subject%20material/handouts/dpa/PAD%20320/h1.pdf }}</ref> လက်တွေ့တွင်မူ ဖက်ဒရယ် အစိုးရမှ ပြည်နယ် အစိုးရ၏ ကိစ္စရပ်များကို ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်းများ ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://epress.lib.uts.edu.au/journals/index.php/cjlg/article/viewFile/759/1032 |title=Decentralisation or recentralisation? Trends in local government in Malaysia |author=Nooi, Phang Siew |publisher=Commonwealth Journal of Local Governance |date=May 2008 |accessdate=19 February 2014}}</ref> ဒေသခံ အာဏာပိုင်အဖွဲ့ ၁၄၄ ခု ရှိပြီး မြို့တော်ကောင်စီ ၁၁ခု၊ မြူနီစီပါယ်ကောင်စီ ၃၃၃ ခုနှင့် ခရိုင်ကောင်စီ ၉၇ ခု တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.clgf.org.uk/userfiles/1/File/2008_Country_Files/MALAYSIA.pdf |title=Country profile:Malaysia |publisher=Commonwealth Local Government Forum |accessdate=19 February 2014 |archivedate=26 February 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140226175306/http://www.clgf.org.uk/userfiles/1/File/2008_Country_Files/MALAYSIA.pdf }}</ref> ပြည်နယ် ၁၃ ခုမှာ သမိုင်းတွင် ရှိခဲ့သော မလေး ဘုရင်နိုင်ငံ ၁၃ ခုပေါ်တွင် အခြေခံထားသည်။ ကျွန်းဆွယ်ပေါ်ရှိ ပြည်နယ် ၁၁ ခု ထဲမှ မလေးပြည်နယ်များဟု သိကြသော ၉ ခုသည် တော်ဝင်မိသားစုကို ဆက်လက် လက်ခံခဲ့ကြသည်။ ဘုရင်အား ထို အုပ်ချုပ်သူ ၉ဦးထဲမှ တစ်ဦးအား ကျန်သူများမှ ၅ နှစ် သက်တမ်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ရန် ရွေးချယ်ကြသည်။ <ref name="state.gov"/> ဘုရင်မှ အုပ်ချုပ်သူ ကင်းမဲ့သွားသော ပြည်နယ်အား အုပ်ချုပ်ရန် အတွက် ၄ နှစ် သက်တမ်း ရှိသော ဘုရင်ခံအား ထိုပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် တိုင်ပင်ပြီးနောက် ခန့်အပ်လေ့ ရှိသည်။ ပြည်နယ် တစ်ခုချင်းစီတွင် တစ်ခုတည်းရှိသော ဥပဒေပြု လွှတ်တော် တစ်ခု နှင့် ကိုယ်ပိုင် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ ရှိသည်။<ref name="Lim Hong Hai">{{cite web|url=http://library.fes.de/pdf-files/iez/01361005.pdf |title=Electoral Politics in Malaysia: 'Managing' Elections in a Plural Society |author=Hai, Lim Hong |accessdate=19 February 2014}}</ref> ဆာဘား နှင့် ဆာရာဝပ်တို့တွင် အခြား ပြည်နယ်များထက် ကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်ခွင့် ပိုရှိပြီး သီးခြား လူဝင်မှု ကြီးကြပ်ရေး ပေါ်လစီ နှင့် ထိန်းချုပ်မှုတို့အပြင် သီးသန့် နေထိုင်ခွင့် သတ်မှတ်ချက်တို့မှာ ထူးခြားချက်များ ဖြစ်ကြသည်။.<ref>{{cite book|author=Hannum, Hurst |title=Basic Documents on Autonomy and Minority Rights|url=https://books.google.com/books?id=_oV3pKJfnvcC&pg=PA342|year=1993|publisher=Martinus Nijhoff Publishers|isbn=0-7923-1977-X|pages=342–}}</ref><ref>{{cite journal|author=Lockard, Craig A. |title=Sabah and Sarawak: The Politics of Development and Federalism. Kajian Malaysia, Special Issue. Edited by Francis Loh Kok Wah. Penang: Universiti Sains Malaysia, 1997. Pp. 236.|journal=[[Journal of Southeast Asian Studies]]|publisher=[[Cambridge University Press]]|volume=31|issue=1|date=March 2000|pages=210–213|doi=10.1017/S0022463400016192}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.theborneopost.com/2011/09/16/an-agreement-forged-and-forgotten/|title=An agreement forged and forgotten|author=Bong, Karen and Pilo, Wilfred |work=The Borneo Post|date=16 September 2011|accessdate=3 July 2014}}</ref> ပြည်နယ်နှင့် သက်ဆိုင်သော ကိစ္စရပ်များတွင် ဖက်ဒရယ် အဆင့်မှ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်း၊ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု မရှိခြင်း၊ ရေနံအတွက် အခွန်ဆောင်ရခြင်း နှင့် ပတ်သက်သော အငြင်းပွားမှုများ စသည့်တို့ကြောင့် မကြာခဏ ဆိုသလိုပင် ဂျဟိုး၊ ကလန်တန်၊ ဆာဘား နှင့် ဆာရာဝပ် အစရှိသော ပြည်နယ်များ၏ ခေါင်းဆောင်များမှ ခွဲထွက်မည်ဟု ကြေညာလေ့ ရှိသော်လည်း နောက်ဆက်တွဲ ဆောင်ရွက်ချက်များ မရှိသလို လွတ်လပ်ရေး အတွက် အမှန်တကယ် လှုပ်ရှားမျိုးလည်း မရှိပေ။<ref>{{cite web|url=http://www.academia.edu/2954857/James_Chin_1997_._Politics_of_Federal_Intervention_in_Malaysia_with_reference_to_Kelantan_Sarawak_and_Sabah_Journal_of_Commonwealth_and_Comparative_Politics_Vol._35_No_2_July_pp_96-120|title=Politics of Federal Intervention in Malaysia, with reference to Kelantan, Sarawak and Sabah|author=James Chin|journal=Journal of Commonwealth and Comparative Politics|publisher=[[Academia.edu]]|volume=35|pages=96–120|year=1997|accessdate=3 November 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://english.astroawani.com/malaysia-news/could-federation-malaysia-really-come-apart-76926|title=Could the Federation of Malaysia really come apart?|author=Mohd Hazmi Mohd Rusli|publisher=[[Astro Awani]]|date=18 October 2015|accessdate=3 November 2015|archive-date=27 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151027202437/http://english.astroawani.com/malaysia-news/could-federation-malaysia-really-come-apart-76926}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.todayonline.com/world/asia/will-things-fall-apart-malaysian-federation?|title=Will things fall apart in the Malaysian federation?|publisher=Today Online|date=3 November 2015|accessdate=3 November 2015}}</ref> == ပထဝီနှင့် ရာသီဥတု == [[File:Malaysia on satellite map (NASA World Wind).PNG|left|thumb|alt=Malaysia on a satellite map globe|မလေးရှားသည် အီကွေတာ ဒေသတွင် တည်ရှိပြီး အပူပိုင်း မိုးသစ်တော ရာသီဥတု တစ်နှစ်လုံး ရှိသည်။]] မလေးရှားနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် စုစုပေါင်း ကုန်းမြေ ဧရိယာ အားဖြင့် ၆၆ ခုမြောက် အကြီးဆုံးသော နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး စုစုပေါင်း မြေဧရိယာ အားဖြင့် ၁၂၇,၂၆၄ စတုရန်းမိုင် (၃၂၉,၆၁၃ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) ရှိသည်။ အနောက်မလေးရှားတွင် ထိုင်းနိုင်ငံ နှင့် ကုန်းမြေ နယ်နိမိတ်ခြင်း ထိစပ်လျက် ရှိပြီး အရှေ့မလေးရှားတွင် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ နှင့် ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ တို့နှင့် ကုန်းမြေ နယ်နိမိတ်ခြင်း ထိစပ်လျက် ရှိသည်။<ref name="CIA Fact Book">{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/my.html |title=Malaysia |publisher=CIA |accessdate=27 March 2014 |archivedate=7 January 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190107064957/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/my.html }}</ref> စင်ကာပူနိုင်ငံ နှင့် ကျဉ်းမြောင်းသော တာရိုးလမ်း တစ်ခု နှင့် တံတားဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ<ref>{{cite web|url=http://www.ugm.ac.id/en/?q=news/to-reduce-conflicts-indonesia-and-malaysia-should-meet-intensively |title=To Reduce Conflicts, Indonesia and Malaysia Should Meet Intensively |publisher=Universitas Gadjah Mada |accessdate=26 October 2010}}</ref>၊ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ တို့နှင့် ပင်လယ် ရေပိုင်နက်ချင်း ထိစပ်လျက် ရှိသည်။.<ref>{{Cite book|last = Prescott|first = John Robert Victor|last2 = Schofield|first2 = Clive H|title = Undelimited maritime boundaries of the Asian Rim in the Pacific Ocean|publisher = International Boundaries Research Unit|year = 2001|page = 53|url = https://books.google.com/?id=-RT2lGdMZucC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false|isbn = 1-897643-43-8}}</ref> ကုန်းမြေ နယ်နိမိတ်များမှာ ပါလစ်မြစ်၊ ဂိုလော့မြစ် နှင့် ပဂါလာယန် တူးမြောင်း အစရှိသော ကြီးမားသော ဘူမိဗေဒဆိုင်ရာ သွင်ပြင်လက္ခဏာများနှင့် ပိုင်းခြားထားသော်လည်း ပင်လယ်ရေပိုင်နက် သတ်မှတ်ချက်များမှာ အချေအတင် ငြင်းခုံဆဲပင် ဖြစ်သည်။.<ref name="CIA Fact Book"/> ဘရူနိုင်းနိုင်ငံသည် မလေးရှားနိုင်ငံ အတွင်း နိုင်ငံခြားမြေ ဝန်းရံနယ် ဖြစ်လုနီးပါး တည်ရှိပြီး<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bx.html |title=Brunei |publisher=CIA |accessdate=13 September 2011 |archivedate=12 June 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070612213743/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bx.html }}</ref> ဆာရာဝပ် ပြည်နယ်မှ ဘရူနိုင်းနိုင်ငံအား နှစ်ပိုင်းပိုင်းထားသည်။ မလေးရှားသည် အာရှကုန်းမကြီး နှင့် မလေးကျွန်းစုများ ပေါ်တွင် နယ်နိမိတ် ရှိသော တစ်ခုတည်းသော နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။<ref name="Marshall"/> တောင်ဘက်ပိုင်း ဂျဟိုးပြည်နယ်တွင် တည်ရှိသော တန်ဂျွန် ပီရိုင်းမှာ အာရှတိုက်၏ တောင်ဘက် အစွန်ဆုံး ထိပ်စွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|url=http://www.nst.com.my/Weekly/Travel/article/TravelTips/20050718145301/Article/index_html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070703124222/http://www.nst.com.my/Weekly/Travel/article/TravelTips/20050718145301/Article/index_html|archivedate=2007-07-03|title=Asia's southernmost tip |author=Wei, Leow Cheah |work=Travel Times |date=3 July 2007 |accessdate=26 October 2010}}</ref> စူမားတြားကျွန်းနှင့် မလေးကျွန်းဆွယ် ကြားတွင် တည်ရှိသော [[မလက္ကာရေလက်ကြား]]မှာ ကမ္ဘာ့ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးအတွက် အရေးအကြီးဆုံးသော လမ်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်မှု၏ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ဖြတ်သန်း သွားလာလျက် ရှိသည်။<ref>{{cite news |last=Schuman |first=Michael |url=http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1893032,00.html |title=Waterway To the World&nbsp;– Summer Journey |work=Time |date=22 April 2009 |accessdate=16 August 2011 |archivedate=4 August 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110804021957/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1893032,00.html }}</ref> မလေးရှားနိုင်ငံ၏ အစိတ်အပိုင်း နှစ်ခုကို တောင်တရုတ်ပင်လယ်မှ ပိုင်းခြားထားပြီး ကျွန်းဆွယ် မလေးရှားနှင့် အရှေ့မလေးရှားဒေသတို့သည် အလွန်တူညီသော ရှုခင်းများ ရှိကြကာ ကမ်းရိုးတန်း လွင်ပြင်များမှ တောင်ကုန်းများ တောင်တန်းများသို့ မြင့်တက်သွားသည့် မြေမျက်နှာသွင်ပြင်မျိုး ရှိသည်။<ref name="CIA Fact Book"/> မလေးရှား ကျွန်းဆွယ်တွင် မလေးရှား ကုန်းမြေ၏ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းမျှ ၌ပါဝင်ပြီး <ref name="Marshall"/> မြောက်မှ တောင်သို့ ၄၃၀မိုင် (၇၄၀ ကီလိုမီတာ) မျှ သွယ်တန်းလျက် ရှိကာ အကျယ်ဆုံးနေရာတွင် ၂၀၀မိုင် (၃၂၂ ကီလိုမီတာ)မျှ ကျယ်ဝန်းသည်။<ref name="Swee-Hock">{{Cite book|last = Saw|first = Swee-Hock|title = The population of Peninsular Malaysia|publisher = Institute of Southeast Asian Studies|year = 2007|pages = 1–2|url = https://books.google.com/?id=e4Yp2QJNVWgC&printsec=frontcover|isbn = 978-981-230-730-9}}</ref> အရှေ့ဘက် ကမ်းရိုးတန်း နှင့် အနောက်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းကြားတွင် တီတီဝန်ဆာ တောင်ကုန်းများဖြင့် ပိုင်းခြား ထားပြီး<ref>{{Cite book|last = Stevens|first = Alan M.|title = Kamus Lengkap Indonesia Inggris|publisher = Ohio University Press|year = 2004|page = 89|url = https://books.google.com/?id=cF97F--suNAC&printsec=frontcover|isbn = 979-433-387-5}}</ref> အမြင့်ဆုံး နေရာဖြစ်သော ကော်ဗူတောင်တွင် ၇,၁၆၂ပေ( ၂,၁၈၃ မီတာ) မျှ မြင့်တက်သွားကာ<ref name="AZ">{{Cite book |title=The A to Z of Malaysia |page=lxxxii |last=Ooi Keat Gin |first=Gin |publisher=Rowman & Littlefield |year=2010 |isbn=9780810876415 |accessdate=23 April 2014}}</ref> တောင်ကုန်းများ၏ တစ်စိတ်တပိုင်းမှာ ကျွန်းဆွယ်၏ အလယ်ပိုင်းသို့ သွယ်တန်း ဆင်းသက် သွားကြသည်။<ref name="Marshall"/> တောင်ကုန်းများမှာ သစ်တောများ ထူထပ်စွာ ရှိကြပြီး<ref name="Britannica"/> ဂရက်နိုက် များနှင့် အခြား မီးသင့်ကျောက်များဖြင့် အဓိကအားဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ အများစုမှာ တိုက်စားခံခဲ့ရပြီး ဖြစ်သဖြင့် ကာ့စ် ကုန်းမြေပြင် အသွင် ဖြစ်နေကြသည်။<ref name="Marshall"/> ထိုတောင်ကုန်းများသည် မလေးရှား ကျွန်းဆွယ်ရှိ မြစ်များ၏ မြစ်ဖျားခံရာ ဒေသဖြစ်သည်။<ref name="Britannica">{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/358619/Main-Range |title=Main Range (mountains, Malaysia) |work=Encyclopædia Britannica |accessdate=1 October 2010}}</ref> ကျွန်းဆွယ်ကို ဝန်းရံထားသော ကမ်းရိုးတမ်း လွင်ပြင်တွင် အကျယ်ဆုံး နေရာ၌ ၃၁ မိုင် (၅၀ ကီလိုမီတာ) ရှိ၍ ကျွန်းဆွယ် ကမ်းရိုးတန်း အရှည်မှာ ၁,၂၀၀မိုင် (၁,၉၃၁ ကီလိုမီတာ) ရှည်လျားသော်လည်း သင်္ဘောဆိပ်ကမ်းများမှာ အနောက်ဘက်ခြမ်းတွင် သာ ရှိသည်။<ref name="Swee-Hock"/> [[File:Pinnacles at Mulu 2.jpg|thumb|right|alt=Limestone pinnacles jutting out of a mountainside forest on Mount Api|ဂူနန် မူလူး အမျိုးသား ဥယျာဉ်ရှိ အာပီတောင်ပေါ်မှ ထုံးကျောက် အချွန်အတက်များ]] ဘော်နီယိုကျွန်းပေါ်ရှိ အရှေ့မလေးရှားတွင် ကမ်းရိုးတန်း အရှည်အားဖြင့် ၁,၆၂၀မိုင် (၂,၆၀၇ ကီလိုမီတာ) ရှည်လျားသည်။<ref name="CIA Fact Book"/> ထိုဒေသအား ကမ်းရိုးတန်း ဒေသသ၊ တောင်ကုန်းနှင့် ချိုင့်ဝှမ်းများ၊ တောင်ကုန်း ထူထပ်သော အတွင်းပိုင်း ဟူ၍ ပိုင်းခြား ထားသည်။<ref name="Marshall"/> ခရော့ကာ တောင်တန်းများသည် ဆာရာဝပ်မှ မြောက်ဘက်သို့ သွယ်တန်းသွားပြီး<ref name="Marshall"/> ဆာဘားပြည်နယ် နှင့် နယ်နိမိတ် အဖြစ် တည်ရှိသည်။ ထိုဒေသမှာ ၁၃,၄၃၅ ပေ (၄,၀၉၅ မီတာ) မြင့်သော ကင်နာဘာလူးတောင် တည်ရှိရာ နေရာ ဖြစ်ပြီး<ref name="Richmond">{{Cite book|title = Malaysia, Singapore & Brunei |last = Richmond|first = Simon |isbn = 978-1-74104-887-2 |publisher =Lonely Planet |year =2010 |pages = 74–75 |url = https://books.google.com/?id=VMKOuzRxOJsC&printsec=frontcover}}</ref><ref name="Thiessen">{{Cite book |title=Borneo: Sabah – Brunei – Sarawak |last=Thiessen |first=Tamara |isbn=9781841623900 |publisher=Bradt Travel Guides |accessdate=23 April 2014 |year=2012 |page=192 |url=https://books.google.com/books?id=DCDkRTYwN5AC&pg=PA192}}</ref> မလေးရှား၏ အမြင့်ဆုံးတောင်လည်း ဖြစ်သည်။ ကင်နာဘာလူးတောင်သည် ကင်နာဘာလူး အမျိုးသား ဥယျာဉ် အတွင်း တည်ရှိပြီး မလေးရှားနိုင်ငံ အတွင်းရှိ ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့ အမွေခံ နေရာ ၄ ခု တွင် တစ်ခုဖြစ်သဖြင့် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ထားသော ဒေသဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.ecologyasia.com/html-loc/mount-kinabalu.htm |title=Mount Kinabalu&nbsp;– revered abode of the dead |publisher=Ecology Asia |accessdate=17 September 2010}}</ref>ဆာရာဝပ်တွင် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ဂူ ဖြစ်သော မူလူးဂူများ ရှိကာ ကမ္ဘာ့အမွေခံ နေရာ တစ်ခု ဖြစ်သော ဂူနန်မူလူး အမျိုးသား ဥယျာဉ် အတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။<ref name="Marshall"/> မလေးရှား၏ အပိုင်း ၂ ပိုင်း ကြားထဲတွင် ကျွန်း အများအပြား ရှိပြီး အကြီးဆုံး ကျွန်းမှာ ဘန်ဂီကျွန်းများ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite journal|author=Daw, T. |title=Reef Fish Aggregations in Sabah, East Malaysia|url=http://scrfa.org/images/stories/pdf/scrfa/daw_e.malaysia.pdf|date=April 2004|publisher=Society for the Conservation of Reef Fish Aggregations|series=Western Pacific Fisher Survey series|volume=5|page=17}}</ref> ဒေသ၏ ရာသီဥတုမှာ အီကွေတာ ရာသီဥတုဖြစ်ပြီး နှစ်စဉ် ဧပြီလမှ အောက်တိုဘာလ အတွင်း အနောက်တောင် အရပ်မှ ၊ အောက်တိုဘာမှ ဖေဖော်ဝါရီ အတွင်း အရှေ့မြောက် အရပ်မှ မုတ်သုံလေများ တိုက်ခတ်သည်။<ref name="Swee-Hock"/> ဝန်းရံထားသော သမုဒ္ဒရာများကြောင့် အပူချိန်မှာ သင့်တင့်မျှတသည်။<ref name="Marshall"/> စိုထိုင်းဆမှာ ပုံမှန်အားဖြင့် မြင့်မားပြီး နှစ်စဉ် မိုးရေချိန်မှာ ၉၈ လက်မ (၂၅၀ စင်တီမီတာ) မျှ ရှိသည်။<ref name="Swee-Hock"/> ကျွန်းဆွယ် ဒေသ နှင့် အရှေ့မလေးရှားတို့တွင် ရာသီဥတုမှာ ကွာခြားပြီး ကျွန်းဆွယ်ပေါ်ရှိ ရာသီဥတုမှာ ကုန်းမကြီးမှ လေတိုက်ခတ်မှုများမှ တိုက်ရိုက် သက်ရောက်မှု ရှိကာ ၎င်းနှင့် ဆန့်ကျင်စွာ အရှေ့ပိုင်းတွင်မူ ပင်လယ်ပြင်နှင့်ပိုမို နီးစပ်သော ရာသီဥတုမျိုး ရှိသည်။ နိုင်ငံတွင်း ရာသီဥတုကို ဒေသ ၃ ခု ခွဲခြားနိုင်ပြီး ကုန်းမြင့်ပိုင်း၊ မြေနိမ့်ပိုင်း နှင့် ကမ်းရိုးတန်း ရာသီဥတုတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ရာသီဥတု ပြောင်းလဲခြင်းမှ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အမြင့် နှင့် မိုးရွာကျမှုတို့ကို သက်ရောက်မှု ရှိနိုင်ပြီး ရေကြီးမှု ဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုမို များပြားလာကာ ထို့အတွက်ကြောင့် မိုးခေါင်ရေရှားခြင်းနှင့် ကြုံရနိုင်သည့် အလားအလာ ရှိသည်။<ref name="Marshall"/> ==ဇီဝမျိုးကွဲများ== [[File:Wildlife of Malaysia.jpg|thumb|left|alt=Wildlife of Malaysia|မလေးရှား ဒေသခံ မျိုးရင်း တိရစ္ဆာန်များ (အပေါ်ယာမှ လက်ယာရစ်): အိုရီယန်တယ်ပိုင် အောက်ချင်းငှက်၊ ဟော့ခ်စ်ဘီလ် ပင်လယ်လိပ်၊ နှာမောင်းမျောက် ၊ မလာယန် ကျား ]] မလေးရှားနိုင်ငံသည် ၁၉၉၃ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၂ ရက်တွင် ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ မျိုးကွဲများ နှင့် ပတ်သက်သည့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်အား လက်မှတ်ရေထိုးခဲ့ပြီး ၁၉၉၄ ခု ဇွန်လ ၂၄ ရက်မှ စ၍ စာချုပ် အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.cbd.int/convention/parties/list/ |title=List of Parties |accessdate=9 December 2012}}</ref> ထို့နောက်တွင် တစ်နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ဇီဝမျိုးကွဲများ ဆိုင်ရာ မဟာဗျူဟာ နှင့် ရှေ့လုပ်ငန်းစဉ်တို့ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး ညီလာခံတွင် ၁၉၉၈ ခု ဧပြီလ ၁၆ ရက်တွင် တင်သွင်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.arbec.com.my/NBP.pdf|title=Malaysia's National Policy on Biological Diversity|accessdate=15 October 2013|archivedate=20 August 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130820215449/http://arbec.com.my/NBP.pdf}}</ref> မလေးရှား နိုင်ငံသည် မက်ဂါ အဆင့်ရှိအောင် အလွန်အမင်း ကွဲပြားခြားနာမှုများ ရှိပြီး မျိုးစိတ်များ အမြောက်အမြား ရှိသကဲ့သို့ ဒေသအတွင်း၌ သာတွေ့ရသော မျိုးစိတ်များလည်း အလွန်များပြားသည်။<ref name="megadiverse">{{cite web |url=http://www.environment.gov.au/soe/2001/publications/theme-reports/biodiversity/biodiversity01-3.html |title=Biodiversity Theme Report |publisher=Australian Government Department of the Environment, Water, Heritage and the Arts |year=2001 |accessdate=24 January 2009 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081208141905/http://www.environment.gov.au/soe/2001/publications/theme-reports/biodiversity/biodiversity01-3.html |archivedate=8 December 2008 }}</ref> ကမ္ဘာပေါ်ရှိ သတ္တဝါမျိုးစိတ်များ၏ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းမျှ ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။<ref name="Alexander">{{Cite book|last = Alexander|first = James|title = Malaysia Brunei & Singapore|publisher = New Holland Publishers|year = 2006|pages = 46–50|url = https://books.google.com/?id=KXaX4tUEOOsC&printsec=frontcover|isbn = 1-86011-309-5}}</ref> ဒေသအတွင်း၌ သာ တွေ့ရသော မျိုးစိတ်များကို ဘော်နီယိုကျွန်း တောင်ကုန်းများရှိ အမျိုးမျိုး ကွဲပြားသော သစ်တောများတွင် တွေ့ရပြီး မျိုးစိတ် တစ်ခုနှင့် တစ်ခုအား မြေနိမ့်ပိုင်း သစ်တောများဖြင့် သီးသန့် ပိုင်းခြားထားသည့် ပမာ ဖြစ်နေသည်။<ref name="Marshall">{{Cite book|title = World and Its Peoples: Malaysia, Philippines, Singapore, and Brunei|publisher = Marshall Cavendish Corporation|year = 2008|pages = 1160, 1166–1192, 1218–1222|url = https://books.google.com/?id=72VwCFtYHCgC&printsec=frontcover|isbn =978-0-7614-7642-9}}</ref> နိုင်ငံ အတွင်း နို့တိုက်သတ္တဝါ မျိုးစိတ်ပေါင်း ၂၁၀ ခန့်မျှ ရှိသည်။<ref name="Richmond"/> ငှက်မျိုးစိတ်ပေါင်း ၆၂၀ ကျော်ကိုလည်း မလေးရှား ကျွန်းဆွယ်ပေါ်တွင် မှတ်တမ်းတင်ထားပြီး<ref name="Alexander"/> အများစုမှာ ထိုဒေသရှိ တောင်ကုန်းများ၌သာ တွေ့ရသည်။ ထို့အပြင် မလေးရှား ဘော်နီယို တွင်လည်း ထိုဒေသတွင်သာ တွေ့ရသော ငှက်မျိုးစိတ် အမြောက်အမြား ရှိသည်။ <ref name="Marshall"/> တွားသွားသတ္တဝါ မျိုးစိတ် ၂၅၀ ကျော်ကို တွေ့ရပြီး မျိုးစိတ် ၁၅၀ ကျော်မှာ မြွေမျိုးစိတ်များ ဖြစ်ကြပြီး<ref name="Richmond2007">{{Cite book|last = Richmond|first = Simon|title = Malaysia, Singapore and Brunei|publisher = Lonely Planet|year = 2007|pages = 63–64|url = https://books.google.com/?id=9a02sRJKFhMC&printsec=frontcover|doi =|id =|isbn = 1-74059-708-7}}</ref> ၈၀ ကျော်မှာ ပုတ်သင်ညိုနှင့် ဖွတ်ကဲ့သို့ မျိုးစိတ်များ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Richmond"/> ဖားမျိုးစိတ် ၁၅၀ ခန့် ရှိပြီး<ref name="Richmond"/> ပိုးမွှားမျိုးစိတ် ထောင်ပေါင်းများစွာ ရှိသည်။<ref name="Richmond"/> မလေးရှား၏ သီးသန့် စီးပွားရေး ဇုံမှာ ကုန်းမြေ ဧရိယာထက် ၁ဆခွဲမျှ ပိုမို ကျယ်ဝန်းပြီး<ref>{{Cite book|last = De Young|first = Cassandra|title = Review of the state of world marine capture fisheries management: Indian Ocean|publisher = [[Food and Agriculture Organization]] of the United Nations|year = 2006|page = 143|url = https://books.google.com/?id=_7JD1V3PijUC&printsec=frontcover|isbn = 92-5-105499-1}}</ref> ၎င်း၏ အချို့သော ရေ နေရာများမှာ ဇီဝမျိုးကွဲများအတွက် ထင်ရှားသော နေရာ ဖြစ်သည့် သန္တာတြိဂံ ဒေသတွင် တည်ရှိသည်။ <ref>{{cite web|url=http://wwf.panda.org/what_we_do/where_we_work/coraltriangle/ |title=Coral Triangle |publisher=WWF |accessdate=14 September 2010}}</ref> ဆီပါဒန်ကျွန်း အနီးရှိ ရေမှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဇီဝမျိုးကွဲ အစုံဆုံး ရေနေရာ ဖြစ်သည်။<ref name="Alexander"/> အရှေ့မလေးရှားနှင့် နယ်နိမိတ်ဖြစ်သော ဆူလူးပင်လယ်မှာ ဇီဝမျိုးကွဲများ အတွက် ထင်ရှားသော နေရာ ဖြစ်ပြီး သန္တာမျိုးစိတ် ၆၀၀ ခန့် နှင့် ငါးမျိုးစိတ် ၁၂၀၀ ခန့် ရှိသည်။<ref name="Gardeners">{{cite news |url=http://globalnation.inquirer.net/news/breakingnews/view/20101207-307576/Saving-the-gardeners-of-the-ocean |title=Saving the gardeners of the ocean |work=Inquirer Global Nation |date=12 July 2010 |accessdate=20 December 2010 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101210194709/http://globalnation.inquirer.net/news/breakingnews/view/20101207-307576/Saving-the-gardeners-of-the-ocean |archivedate=10 December 2010 }}</ref> မလေးရှား ကျောက်ဂူများ၏ ထူးခြားသော ဇီဝမျိုးကွဲပုံမှာ ကမ္ဘာတဝှမ်းရှိ ဂေဟကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွားများကို အမြဲပင် စွဲဆောင်လျက် ရှိသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.caves.res.in/journal/c.htm |title=Species diversity and food-web complexity in the caves of Malaysia |publisher=Ambient Science, 2014 Vol 1(2) |accessdate=18 April 2016 |archivedate=3 May 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140503002921/http://www.caves.res.in/journal/c.htm }}</ref> မလေးရှားတွင် မှိုမျိုးစိတ်ပေါင်း ၄,၀၀၀ ခန့် ရှိပြီး သစ်ကပ်မှော် ဖြစ်ပွားစေသော မျိုးစိတ်များလည်း ပါဝင်သည်။ မလေးရှားရှိ မျိုးစိတ် အမြောက်အမြားရှိသော မှိုအစုအဝေး နှစ်ခုတွင် အက်စ်ကိုမိုင်ကိုတာ နှင့် ၎င်းတို့၏ လိင်မဲ့အခြေအနေအား အချို့သော တည်ရှိရာ နေရာ (သစ်ဆွေးများ၊ ပင်လယ်နှင့် ရေချို ဂေဟစနစ်များ တွင် အချို့အပင်များ၏ ကပ်ပါးများ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဇီဝအားဖြင့် ဆွေးမြေ့ပျက်စီးမှုတွင် အထောက်အကူ ပေးသော ပစ္စည်းများ အဖြစ်လည်းကောင်း) တို့တွင် ဆန်းစစ်လေ့လာခဲ့ပြီး အခြားသော တည်ရှိရာ နေရာများ (အတွင်းကပ်ပါးများ အဖြစ် မြေကြီးထဲတွင် လည်းကောင်း၊ တိရစ္ဆာန် အညစ်အကြေးများတွင် လည်းကောင်း၊ လူနှင့် တိရစ္ဆာန်တို့တွင် ရောဂါဖြစ်စေနိုင်သော ပစ္စည်းများ အဖြစ်လည်းကောင်း) တွင်မူ ဆန်းစစ် လေ့လာခြင်း မပြုရသေးပေ သို့မဟုတ် အနည်းငယ်သာလျှင် ပြုရသေးသည်။ ဘာစီဒီယို မိုင်ကိုတာ တို့ကိုမူ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းသာလျှင် လေ့လာဆန်းစစ်ခဲ့ပြီး ဘရက်ကက်မှိုများတွင် လည်းကောင်း၊ မှိုပွင့်များ နှင့် တုတ်ဒ်စတူးလ်များတွင် လည်းကောင်း လေ့လာခဲ့ပြီး မလေးရှား ရပ်စ် နှင့် စမတ် မှိုများ အကြောင်းကိုမူ အလွန်ပင် နည်းပါးစွာ သိရှိသေးသည်။ မလေးရှားရှိ မှို မျိုးစိတ် အမြောက်အမြားကို မှတ်တမ်းတင်ရခြင်း မရှိသေး ဆိုသည့် အချက်မှာ သံသယ ဖြစ်ဖွယ်ရာ မရှိပေ။ အသစ် ထပ်မံ တွေ့ရှိမည့် မှိုများသည် သိပ္ပံပညာအတွက် အသစ်ဖြစ်မည်ဟု မှန်းဆ နိုင်ပေသည်။ <ref>Lee, S.S.; Alias, S.A.; Jones, E.B.G.; Zainuddin, N. and Chan, H.T. (2012) ''Checklist of Fungi of Malaysia'' Research Pamphlet No. 132, Ministry of Natural Resources and Environment, Malaysia.</ref> [[File:Rafflesia 80 cm.jpg|thumb|right|alt=Red flower made of 5 petals surrounding a depressed centre, on the forest floor surrounded by dead leaves and small green plants|အချို့သော ရပ်ဖဲလ်ရှား မျိုးစိတ်များသည် ၃.၃ပေ (၁မီတာ) ခန့် အချင်းမျှ အပွင့်ပွင့် ကြသဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံးသော ပန်းပွင့် ဖြစ်သည်။]] မလေးရှား၏ ၃ ပုံ ၂ ပုံ ခန့်မှာ သစ်တောများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းလျက် ရှိပြီး <ref name="Swee-Hock"/> အချို့သော သစ်တောများမှာ နှစ်ပေါင်း သန်း ၁၃၀ ကျော်မျှ သက်တမ်း ရှိပြီ ဖြစ်သည်။ <ref name="Richmond"/> သစ်တောများတွင် အင်-ကညင်မျိုး အပင်များ အများဆုံး ပေါက်ရောက်လျက် ရှိသည်။<ref name="WWF">{{cite web|url=http://www.wwf.org.my/about_wwf/what_we_do/forests_main/the_malaysian_rainforest/ |title=The Malaysian Rainforest |publisher=WWF Malaysia |accessdate=1 October 2010}}</ref> မြေနိမ့်သစ်တောများသည် ပေ ၂,၄၉၀ (၇၆၀ မီတာ) အောက် ဒေသများကို ဖုံးလွှမ်းထားပြီး <ref name="Swee-Hock"/> ယခင်က မလေးရှား အရှေ့ပိုင်းကို ထိုသို့သော သစ်တောများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းထားကာ<ref name="WWF"/> ၎င်းတို့ကို ပူနွေးစွတ်စိုသော ရာသီဥတုက အထောက်အပံ့ ပေးထားသည်။<ref name="Marshall"/> အပွင့်ပွင့်သော ပန်းပင် နှင့် သစ်ပင် မျိုးစိတ် ၁၄,၅၀၀ ခန့် ရှိသည်။<ref name="Richmond"/> မိုးသစ်တောများအပြင် ၅၅၀ စတုရန်းမိုင် (၁,၄၂၅ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) ကျော် ကျယ်ဝန်းသော လမုတောများလည်း မလေးရှားတွင် ရှိပြီး သစ်ဆွေးတောများလည်း အများအပြား ရှိသည်။ အမြင့်ပိုင်း ဒေသများတွင် ဝက်သစ်ချပင်များ၊ သစ်အယ်ပင်များ နှင့် တောင်ဇလပ်ပင်များက အင်ကညင်တို့ နေရာတွင် အစားထိုး ပေါက်ရောက်ကြသည်။ <ref name="Marshall"/> မလေးရှား ကျွန်းဆွယ်တွင် ဗက်စကျူလာ အပင်မျိုးစိတ်ပေါင်း ၈,၅၀၀ ခန့်ရှိပြီး အရှေ့ မလေးရှားတွင် ၁၅,၀၀၀ ခန့် ရှိသည်။ <ref>{{Cite book|last = Oon|first = Helen|title = Globetrotter Wildlife Guide Malaysia|publisher = New Holland Publishers|year = 2008|page = [https://archive.org/details/wildlifeguidemal0000oonh/page/11 11]|url =https://archive.org/details/wildlifeguidemal0000oonh|doi =|id =|isbn = 1-84537-971-3}}</ref> အရှေ့မလေးရှားရှိ သစ်တောများတွင် သစ်ပင် မျိုးစိတ်ပေါင်း ၂,၀၀၀ ခန့် ရှိပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဇီဝမျိုးကွဲ အစုံဆုံး ဒေသ တစ်ခု ဖြစ်ကာ တစ်ဟက်တာ အကျယ်အဝန်းတိုင်းတွင် အပင်မျိုးစိတ်ပေါင်း ၂၄၀ မျှ ရှိသည်။ <ref name="Marshall"/> ထိုသစ်တောများတွင် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ပန်းပွင့်များ ဖြစ်သော ရပ်ဖဲလ်ရှား မျိုးစုဝင် အများအပြားကို တွေ့ရပြီး အကြီးဆုံး အချင်းမှာ ၃.၃ပေ (၁ မီတာ) မျှ ဖြစ်သည်။<ref name="Richmond2">{{Cite book|title = Malaysia, Singapore & Brunei |last = Richmond|first = Simon |isbn = 978-1-74104-887-2 |publisher =Lonely Planet |year =2010 |pages = 78–82 and 366 |url = https://books.google.com/?id=VMKOuzRxOJsC&printsec=frontcover}}</ref> ===ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်မှု ဆိုင်ရာ ပြဿနာများ=== သစ်ထုတ်လုပ်ခြင်း နှင့် စိုက်ပျိုးရေး ဆိုင်ရာ လုပ်ထုံးများကြောင် သစ်ပင်ဖုံးလွှမ်းမှုကို အကြီးအကျယ် ပျက်စီးစေပြီး နိုင်ငံအတွင်း သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် ပျက်စီးမှုကို ဆိုးရွားစွာ ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဆာရာဝပ်ရှိ မိုးသစ်တောများ၏ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ပြုန်းတီးနေပြီ ဖြစ်သည်။<ref name="Marshall"/> အရှေ့မလေးရှားတွင် သစ်ပင်များ မရှိတော့၍ ရေကြီးမှုများ ပိုမိုဆိုးရွားလာပြီး ကျွန်းဆွယ်ပေါ်တွင်မူ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းသော သစ်တောများအား ပြုန်းတီးပြီး ဖြစ်သည်<ref name="Richmond2"/> ယခု လက်ရှိ သစ်တော ပြုန်းတီးမှုနှုန်း အရ သစ်တောများသည် ၂၀၂၀ တွင် လုံးဝ ပျောက်ကွယ်သွားမည်ဟု ယူဆရသည်။<ref name="Marshall"/> သစ်တောပြုန်းတီးခြင်းမှာ တိရစ္ဆာန်များ၊ မှိုများ နှင့် အပင်များ အတွက် အဓိက ပြဿနာပင် ဖြစ်ပြီး သစ်တောများအား စိုက်ပျိုးမြေများ အတွက် ခုတ်ထွင် ရှင်းလင်းခဲ့ကြသည်။<ref name="Tigers">{{cite web |last=McQuillan |first=Rebecca |url=http://www.heraldscotland.com/news/transport-environment/can-global-summit-save-the-tiger-1.1070075 |title=Can global summit save the tiger |work=The Herald |location=Glasgow |date=22 November 2010 |accessdate=20 December 2010 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110514032814/http://www.heraldscotland.com/news/transport-environment/can-global-summit-save-the-tiger-1.1070075 |archivedate=14 May 2011 }}</ref> ကျန်ရှိနေသော သစ်တောများကို အမျိုးသား ဥယျာဉ်များ အတွင်း တွေ့ရသည်။ <ref name="Richmond2"/> နေထိုင်ရာ ဒေသ ပျက်စီးခြင်းသည် ပင်လယ်ရေနေ သတ္တဝါများ အတွက် ခြိမ်းခြောက်မှု တစ်ခု ပင် ဖြစ်သည်။ <ref name="Gardeners"/> တရားမဝင် ငါးဖမ်းခြင်းမှာလည်း အခြား အန္တရာယ် တစ်ခု ဖြစ်ပြီး <ref name="Gardeners"/> ငါးဗုံးခွဲခြင်း နှင့် အဆိပ်ခပ်ခြင်း တို့ကြောင့်လည်း ပင်လယ်ဆိုင်ရာ ဂေဟစနစ်များကို ပျက်စီးစေခဲ့သည်။ <ref name="Artificial">{{cite news|url=http://www.theborneopost.com/?p=78528 |title=Artificial reefs to prevent illegal fishing |work=The Borneo Post |date=4 December 2010 |accessdate=20 December 2010}}</ref>သားရေကျော လိပ်များမှာ ၁၉၅၀ နှစ်များမှ စ၍ ၉၈ ရာခိုင်နှုန်းမျှ လျော့နည်းသွားခဲ့သည်။<ref name="Richmond2007"/> အမဲလိုက်ခြင်းမှာလည်း အချို့သော တိရစ္ဆာန်များ အတွက် ပြဿနာ ဖြစ်ပြီး <ref name="Richmond2"/> တိရစ္ဆာန် တို့၏ အစိတ်အပိုင်းများကို အကျိုးအမြတ် အတွက် အလွန်အကျွံ သုံးစွဲခြင်းကလည်း ပင်လယ် သတ္တဝါများမှ အစ<ref name="Gardeners"/> ကျားများအဆုံး<ref name="Tigers"/> သတ္တဝါ အများအပြားကို ခြိမ်းခြောက်လျက် ရှိသည်။ ပင်လယ်နေ သတ္တဝါများသည်လည်း ချုပ်ထိန်းမှု မရှိသော ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွား လုပ်ငန်းများကြောင့် အလွန်အမင်း ထိခိုက်ပျက်စီးစေသည်။<ref name="Go">{{cite news|url=http://www.nst.com.my/nst/articles/Go_Adiver__8217_sparadise/Article/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110622063452/http://www.nst.com.my/nst/articles/Go_Adiver__8217_sparadise/Article/|archivedate=22 June 2011 |title=Go: A diver's paradise |work=New Straits Times |accessdate=20 December 2010}}</ref> မလေးရှား အစိုးရသည် စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးမှုအား သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး နှင့် ဘက်မျှစေရန် ရည်ရွယ် လုပ်ဆောင်နေသော်လည်း သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် ထက် လုပ်ငန်းကြီးများကို ပို၍ ဦးစားပေးသည်ဟု စွပ်စွဲခြင်း ခံရသည်။<ref name="Richmond2"/> အချို့သော ပြည်နယ် အစိုးရများသည် သစ်တောပြုန်းတီးမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် ထိခိုက်မှု နှင့် ပတ်ဝန်းကျင် ညစ်ညမ်းမှုတို့ကို တန်ပြန်ရန် ကြိုးစားလျက် ရှိကြပြီး<ref name="WWF"/> ဖက်ဒရယ် အစိုးရမှ သစ်ထုတ်လုပ်ခြင်းကို တစ်နှစ်လျှင် ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းမျှ လျှော့ချရန် ကြိုးစားလျက် ရှိသည်။ အမျိုးသား ဥယျာဉ် ၂၈ ခုကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၂၃ ခုမှာ အရှေ့မလေးရှားတွင် ဖြစ်ပြီး ကျန် ၅ ခုမှာ ကျွန်းဆွယ်မလေးရှားတွင် ဖြစ်သည်။ <ref name="Richmond2"/> ဆီပါဒန် ကျွန်းကဲ့သို့သော ဇီဝမျိုးကွဲစုံရာ ဒေသများတွင် ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွား လုပ်ငန်းအား ကန့်သတ် ထားသည်။ <ref name="Go"/> တိရစ္ဆာန် မှောင်ခိုမှုမှာ ကြီးစွာသော ပြဿနာ တစ်ခု ဖြစ်ပြီး မလေးရှား အစိုးရမှာ ဘရူနိုင်း အစိုးရ၊ အင်ဒိုနီးရှား အစိုးရ တို့နှင့် ဆွေးနွေး၍ မှောင်ခိုမှု တားဆီးရေး ဥပဒေများကို တသမတ်တည်း ဖြစ်စေရန် ဆွေးနွေးလျက် ရှိကြသည်။<ref>{{cite news|url=http://www.theborneopost.com/?p=80482 |title=Standardize illegal animal trafficking law&nbsp;– Ellron |work=The Borneo Post |date=15 December 2010 |accessdate=20 December 2010}}</ref> == စီးပွားရေး == [[File:Proton Suprima S Front Three Quarter Facing Left.jpg|thumb|right|alt=A blue Proton Suprima|ပရိုတွန် ကုမ္ပဏီသည် မလေးရှားရှိ မော်တော်ယာဉ် ထုတ်လုပ်သော ကုမ္ပဏီ ဖြစ်သည်။]] မလေးရှားသည် အတော်အသင့် တံခါးပွင့်ပြီး နိုင်ငံအတွက် အသားပေးကာ စက်မှုလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးမှုသို့ လောလောလတ်လတ် ပြောင်းလဲပြီးသော ဈေးကွက်စီးပွားရေး စနစ် ရှိသည်။<ref>{{cite web|last = Boulton | first = WilliaM |last2 = Pecht |first2 = Michael |last3 = Tucker |first3 = William |last4 = Wennberg |first4 = Sam |url=http://www.wtec.org/loyola/em/04_07.htm |title=Electronics Manufacturing in the Pacific Rim, World Technology Evaluation Center, Chapter 4: Malaysia |publisher=The World Technology Evaluation Center, Inc |date = May 1997|accessdate=1 November 2010}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.infernalramblings.com/articles/Malaysian_Economy/436/ |title=Malaysia, A Statist Economy |publisher=Infernalramblings |accessdate=1 November 2010 |archive-date=7 October 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101007104445/http://www.infernalramblings.com/articles/Malaysian_Economy/436/ }}</ref> နိုင်ငံတော်မှာ မက်ခရို စီးပွားရေး အစီအစဉ်များဖြင့် စီးပွားရေး ကိစ္စများကို ထိန်းကျောင်း မောင်းနှင်ရန် ကြိုးစားရာတွင် အရေးပါသော နေရာမှ ရှိပြီး ယခုအခါတွင်မူ အစိုးရ၏ ကဏ္ဍ တဖြည်းဖြည်းချင်း မှေးမှိန်လာသည်။ မလေးရှားသည် အာရှတွင် အကောင်းဆုံးသော စီးပွားရေး မှတ်တမ်းရှိသော နိုင်ငံ တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၁၉၅၇ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၅ ခုနှစ် အထိ စုစုပေါင်း ပြည်တွင်းထုတ်ကုန်မှာ ပျမ်းမျှ ၆.၅ ရာခိုင်နှုန်းဖြင့် ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့သည်။ <ref name="state.gov"/> ၂၀၁၄ မှ ၂၀၁၅ အတွင်း မလေးရှား၏ စီးပွားရေးမှာ အာရှတွင် ပြိုင်ဆိုင်မှု အပြင်းထန်ဆုံး ဖြစ်ပြီး အာရှ တွင့် အဆင့် ၆ ရှိကာ တကမ္ဘာလုံးတွင် အဆင့် ၂၀ ရှိ၍ ဩစတြေးလျ၊ ပြင်သစ် နှင့် တောင်ကိုရီးယား တို့ထက် ပို၍ မြင့်သည်။ <ref>{{cite web | url=http://reports.weforum.org/global-competitiveness-report-2014-2015/rankings/ | title=WEF | accessdate=13 February 2015 | archive-date=16 April 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160416144807/http://reports.weforum.org/global-competitiveness-report-2014-2015/rankings/ }}</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် မလေးရှား၏ စီးပွားရေးမှာ ၆% တိုးတက်ခဲ့သဖြင့် အာဆီယံတွင် ဖိလစ်ပိုင်၏ ၆.၁% ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် အမြင့်ဆုံး တိုးပွားမှု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.nst.com.my/node/72681?m=1|title=Malaysia's GDP grows 6 percent in 2014|accessdate=12 February 2014}}</ref> မလေးရှားနိုင်ငံ၏ ၂၀၁၄ ခုနှစ် စုစုပေါင်း ပြည်တွင်း ထုတ်ကုန်ကို လူတစ်ဦးချင်း ဝယ်ယူနိုင်မှု စွမ်းအား နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပြီး ကိန်းဂဏန်းမှာ ၇၄၆.၈၂၁ ဘီလီယံ ဒေါ်လာ ဖြစ်သဖြင့် အာဆီယံတွင် အင်ဒိုနီးရှား နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့ပြီးလျှင် တတိယ အကြီးဆုံး ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာတွင် ၂၈ ခုမြောက် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2014/02/weodata/weorept.aspx?sy=2012&ey=2019&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=15&pr1.y=5&c=548&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a=|title=Report for Selected Countries and Subjects (Malaysia)|publisher=International Monetary Fund|accessdate=19 October 2014}}</ref> ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ယခင် ဝန်ကြီးချုပ် [[မဟာသီယာ မိုဟာမက်]] မှ မလေးရှားနိုင်ငံ ၏ အနာဂတ် အတွက် ၎င်း၏ စိတ်ကူးအား "ရည်မှန်းချက် ၂၀၂၀" ဖြင့် ထုတ်ဖော်ပြသခဲ့ပြီး ၂၀၂၀တွင် မလေးရှားနိုင်ငံ အနေနှင့် မိမိဘာသာ အမှီအခို ကင်းမဲ့စွာ ပြည့်စုံလုံလောက်သော စက်မှုလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးပြီး နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ အဖြစ် ပုံဖော်ထားခဲ့သည်။<ref name="Mahathir's Speech">{{cite news| title=The Way Forward| url=http://www.pmo.gov.my/?menu=page&page=1904| publisher=Prime Minister's Office| author=Mohamad, Mahathir| date=17 November 2008| accessdate=18 April 2016| archivedate=3 December 2008| archiveurl=https://web.archive.org/web/20081203071129/http://www.pmo.gov.my/?menu=page&page=1904}}</ref> နာဂျစ် ရာဇက် မှ မလေးရှား အနေနှင့် ဖွံ့ဖြိုးပြီး နိုင်ငံ အဆင့်သို့ ပန်းတိုင် အဖြစ်မျှော်မှန်းထားသော ၂၀၂၀ ခုနှစ် မရောက်မီ စောလျင်စွာ ရရှိနိုင်ကြောင်း ပြောကြာခဲ့ပြီး နိုင်ငံ အတွင်း အစိုးရ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး အစီအစဉ် နှင့် စီးပွားရေး ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး အစီအစဉ် အစရှိသည့် အစီအစဉ် ၂ ခု ရှိကြောင်း ထပ်လောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=http://www.bernama.com.my/bernama/v7/bu/newsbusiness.php?id=1037840|title=M'sia On Track To Become High-income Nation Earlier Than Projected, Says Najib|agency=Bernama|date=12 May 2014|accessdate=13 May 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140512175507/http://www.bernama.com.my/bernama/v7/bu/newsbusiness.php?id=1037840|archivedate=12 May 2014|deadurl=yes}}</ref> အိတ်ချ်အက်စ်ဘီစီ၏ အစီရင်ခံစာ အရ မလေးရှားသည် ၂၀၅၀ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာတွင် ၂၁ ခုမြောက် အကြီးဆုံး စီးပွားရေး အနေနှင့် ရှိနေမည် ဖြစ်ပြီး ဂျီဒီပီအားဖြင့် ၁.၂ ထရီလီယံ (၂၀၀၀ ခုနှစ် ဒေါ်လာတန်ဖိုး) မျှ ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းထားပြီး လူတစ်ဦးချင်း ဂျီဒီပီ အနေနှင့် အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၂၉,၂၄၇ ဒေါ်လာ (၂၀၀၀ ခုနှစ် ဒေါ်လာတန်ဖိုး) ဖြင့် ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။ အစီရင်ခံစာမှ ဖော်ပြထားချက်များတွင် အီလက်ထရွန်းနစ် ကိရိယာများ၊ ဓာတ်ဆီ နှင့် အရည်အဖြစ် ပြောင်းထားသော သဘာဝ ဓာတ်ငွေ့ ထုတ်လုပ်သူများ အနေဖြင့် လူတစ်ဦးချင်း ဝင်ငွေ သိသာစွာ တိုးတက်လာသည်ကို မြင်ရလိမ့်မည်။ မလေးရှား၏ လူတစ်ဦးချင်း သက်တမ်း၊ အခြားသူများ ထက်သာလွန်သော ကျောင်းနေမှုနှင့် သာမန်ထက်ပိုသော မွေးဖွားနှုန်းတို့က စီးပွားရေး တိုးချဲ့မှုများ အတွက် ကူညီ ပံ့ပိုးပေးလိမ့်မည်ဟု ဆိုထားသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.businessinsider.com/these-economies-will-dominate-the-world-in-2050-2012-1?IR=T&op=1|title=These Economies Will Dominate The World In 2050|author=Platt, Eric |publisher=[[Business Insider]]|date=13 January 2012|accessdate=19 October 2014}}</ref> ခရက်ဒစ် ဆွိစ် မှ မန်းနေးဂျင်း ဒါရိုက်တာ ဗစ်တာ ရှဗက်မှ "မလေးရှားတွင် ဖွံ့ဖြိုးပြီး နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်လာရန် လိုအပ်သော အရာများ အားလုံး ရှိသည်" ဟု ဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2012/5/7/business/11241892&sec=|title=Malaysia got what it takes to be developed nation|author=Wong, Wei-Shen|work=The Star|date=7 May 2012|accessdate=25 June 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140703075343/http://www.thestar.com.my/story.aspx/?file=%2f2012%2f5%2f7%2fbusiness%2f11241892&sec=|archivedate=3 July 2014|deadurl=no}}</ref> ၁၉၇၀ ခုနှစ်များတွင် သတ္တုတူးဖော်ရေး နှင့် စိုက်ပျိုးရေး အပေါ် အခြေခံထားသော စီးပွားရေးမှာ ကဏ္ဍ စုံလင်သော စီးပွားရေး အဖြစ်သို့ စတင်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၈၀ ခုနှစ်များမှ စ၍ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အလွန်မြင့်မားသော ကုန်ထုတ်လုပ်မှု ကဏ္ဍသည် နိုင်ငံ၏ ဖွံ့ဖြိုးရေး အတွက် ဦးဆောင် ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name="state.gov"/><ref>{{cite book|author=Osman-Rani, H.; Toh, Kin Woon and Ali, Anuwar |title=Effective mechanisms for the enhancement of technology and skills in Malaysia|url=https://books.google.com/books?id=Yy8V7K0jwsgC&lpg=PP1&pg=PA1|year=1986|publisher=Institute of Southeast Asian Studies|page=1|isbn=978-9971-988-34-0}}</ref> နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး သည် ၁၉၉၇ အာရှ ငွေကြေးဂယက်တွင် အိမ်နီးချင်း နိုင်ငံများထက် စောလျင်စွာ ပြန်လည်ဦးမော့ လာခဲ့ပြီး ထိုအချိန်မှစ၍ ငွေကြေးဂယက် မဖြစ်မီ အချိန် လူတစ်ဦးချင်း ဂျီဒီပီ တစ်နှစ်လျှင် ဒေါ်လာ ၁၄,၈၀၀ သို့ ပြန်လည် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။<ref name=Globalization>{{Cite book|title=Globalization and the Transformation of Foreign Economic Policy |url=https://archive.org/details/globalizationtra0000bozy |last=Bożyk |first=Paweł |chapter=Newly Industrialized Countries |page=[https://archive.org/details/globalizationtra0000bozy/page/164 164] |publisher=Ashgate Publishing Ltd |year=2006 |isbn=0-7546-4638-6}}</ref><ref name=Principles>{{Cite book|title=Principles of Economics|last=Mankiw |first=N. Gregory |year=2007 |edition=4 |isbn=0-324-22472-9}}</ref> စီးပွားရေး မညီမျှမှုများမှာ မတူညီသော လူမျိုးများ အကြား တည်ရှိနေခဲ့သည်။ တရုတ်လူမျိုးများမှာ နိုင်ငံ လူဦးရေ၏ ၄ ပုံ ၁ပုံမျှ သာ ရှိသော်လည်း ဈေးကွက် အတွင်းရှိ အရင်းအနှီး၏ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းမျှကို ပိုင်ဆိုင်ကြသည်။ <ref>{{cite web |url=http://www.atimes.com/atimes/Front_Page/EF07Aa01.html |title=Minority rule, majority hate |last=Chau |first=Amy |work=Asia Times |accessdate=15 November 2010 |archivedate=18 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210118100346/http://www.atimes.com/atimes/Front_Page/EF07Aa01.html }}</ref> မလေးရှားရှိ တရုတ်တို့၏ စီးပွားရေးမှာ ဝါးလုံး ကွန်ယက်ဟု ခေါ်သော အရှေ့တောင် အာရှ ဈေးကွက် အတွင်း မိသားစု နှင့် ယဉ်ကျေးမှု အရ ဆက်နွယ်နေကြသော နိုင်ငံခြားရောက် တရုတ်စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများ ကွန်ယက်၏ တစိတ်တဒေသ ဖြစ်သည်။<ref name="Weidenbaum">{{cite book|author=Weidenbaum, Murray L |title=The Bamboo Network: How Expatriate Chinese Entrepreneurs are Creating a New Economic Superpower in Asia|url=https://books.google.com/books?id=pcRlgZttsMUC|date=1996|publisher=Martin Kessler Books, Free Press|isbn=978-0-684-82289-1|pages=4–8}}</ref> [[File:Petronas Panorama II.jpg|thumb|left|alt=Petronas Towers|[[ပက်ထရိုးနက်စ် တာဝါ]] တွင် မလေးရှား နိုင်ငံပိုင် ရေနံကုမ္ပဏီ ပက်ထရိုးနပ်စ်၏ ရုံးချုပ် တည်ရှိပြီး ကမ္ဘာပေါ်ရှိ တွင်တာဝါ များတွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။]] မလက်ကာ ရေလက်ကြားနှင့် ကပ်လျက် ရှိနေသော ပင်လယ်ကူး သင်္ဘော သွားလာရေး လမ်းကြောင်းမှ ကူညီပံ့ပိုးပေးထားသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကုန်သွယ်ရေး နှင့် ကုန်ထုတ်လုပ်ရေး တို့မှာ အဓိက စီးပွားရေး ကဏ္ဍများ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://www3.pmo.gov.my/WebNotesApp/tpmmain.nsf/6eb1bf73408d07794825674f0006897f/09ee4377fd049191482572aa00144782?OpenDocument|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140304044303/http://www3.pmo.gov.my/WebNotesApp/tpmmain.nsf/6eb1bf73408d07794825674f0006897f/09ee4377fd049191482572aa00144782?OpenDocument|archivedate=2014-03-04|title=The Security of The Straits of Malacca and Its Implications to The South East Asia Regional Security |publisher=Office of The Prime Minister of Malaysia |accessdate=21 June 2010}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.bnm.gov.my/index.php?ch=111 |title=BNM National Summary Data Page |publisher=Bank Negara Malaysia |date=30 September 2003 |accessdate=29 October 2010 |archivedate=6 February 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100206205012/http://www.bnm.gov.my/index.php?ch=111 }}</ref><ref>{{cite news | url=http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1893032,00.html | work=Time | title=How to Defeat Pirates: Success in the Strait | first=Michael | last=Schuman | date=22 April 2009 | accessdate=18 April 2016 | archivedate=4 August 2011 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20110804021957/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1893032,00.html }}</ref> မလေးရှားသည် သဘာဝနှင့် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး ဆိုင်ရာ အရင်းအမြစ်များ တင်ပို့ရောင်းချသော နိုင်ငံဖြစ်ပြီး ဓာတ်ဆီမှာ အဓိက ပို့ကုန် ဖြစ်သည်။<ref name="state.gov"/> တစ်ချိန်က မလေးရှား သည် ကမ္ဘာတွင် ခဲမဖြူ၊<ref>{{cite web|url=http://www1.american.edu/TED/tin.htm|title=TED Case Studies: Tin Mining In Malaysia – Present And Future|publisher=American University|accessdate=15 October 2013|archivedate=30 November 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161130185311/http://www1.american.edu/TED/tin.htm}}</ref> ရာဘာ နှင့် စားအုန်းဆီ အများဆုံး တင်ပို့သော နိုင်ငံ ဖြစ်ခဲ့သည်။ မလေးရှား၏ စီးပွားရေး အဆောက်အအုံပုံစံမှာ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းမှ တခြားသို့ ပြောင်းလဲ ဦးတည်လျက် ရှိသော်လည်း<ref name="WPRO">{{cite web|url=http://www.wpro.who.int/countries/2006/maa/political_and_socioeconomic_situation.htm |title=WHO Western Pacific Region&nbsp;– 2006&nbsp;– Malaysia&nbsp;– Political and socioeconomic situation |publisher=WHO |accessdate=18 October 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100829135114/http://www.wpro.who.int/countries/2006/maa/political_and_socioeconomic_situation.htm <!--Added by H3llBot--> |archivedate=29 August 2010}}</ref> ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းမှ နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး အပေါ် များစွာ လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ <ref>{{cite web |url=http://www.bnm.gov.my/index.php?ch=111 |title=BNM National Summary Data Page |publisher=Bank Negara Malaysia |accessdate=27 October 2010 |archivedate=6 February 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100206205012/http://www.bnm.gov.my/index.php?ch=111 }}</ref> မလေးရှားသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် စားအုန်းဆီ အများဆုံး ထုတ်လုပ်ရာ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ အဖြစ် ရှိနေဆဲပင် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |url=http://www.telegraph.co.uk/earth/earthnews/3296977/Malaysia-defends-palm-oil-production.html |title=Malaysia defends palm oil production |work=The Telegraph |date=10 June 2007 |accessdate=28 November 2010 |first=Charles |last=Clover |archivedate=24 June 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110624042237/http://www.telegraph.co.uk/earth/earthnews/3296977/Malaysia-defends-palm-oil-production.html }}</ref> စီးပွားရေးအား တခြား ကဏ္ဍများသို့ ချဲ့ထွင်ရန်နှင့် တင်ပို့ကုန်အပေါ်တွင် မှီခိုနေမှုအား လျှော့ချရန် အတွက် အစိုးရသည် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွား လုပ်ငန်းကို တိုးမြှင့်လာစေရန် တွန်းအားပေးခဲ့သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွား လုပ်ငန်းသည် မလေးရှားတွင် တတိယမြောက် နိုင်ငံခြားငွေ အများဆုံး ရရှိသော လုပ်ငန်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း တိုးတက်လာသော စက်မှုလုပ်ငန်း စီးပွားရေးကြောင့် လေထု ညစ်ညမ်းမှု နှင့် ရေထု ညစ်ညမ်းမှု များစွာ ဖြစ်ပွားပြီး သစ်တောပြုန်းတီးခြင်းများကလည်း ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွားလုပ်ငန်း အပေါ်တွင် မကောင်းသည့် ဘက်မှ အကျိုးသက်ရောက် စေခဲ့သည်။<ref>{{Cite book|last = Heidi|first = Munan|last2 = Yee|first2 = Foo Yuk|title = Malaysia|publisher = Benchmark Books|year = 2001|pages = 28, 36–37|url =|doi =|id =|isbn = 0-7614-1351-0}}</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် မလေးရှားနိုင်ငံပိုင် လေကြောင်းလိုင်း ဖြစ်သော မလေးရှား လေကြောင်းလိုင်းမှ [[မလေးရှား လေကြောင်းလိုင်း လေယာဉ်ခရီးစဉ်အမှတ် ၃၇၀|လေယာဉ် တစ်စင်း ပျောက်ဆုံးခြင်း]] နှင့် [[မလေးရှား လေကြောင်းလိုင်း လေယာဉ်ခရီးစဉ်အမှတ် ၁၇|အခြား လေယာဉ်တစ်စင်း ဇူလိုင်လ အတွင်း ယူကရိန်း နိုင်ငံ ပေါ်တွင် ပစ်ချခံခဲ့ရခြင်း]] တို့ကြောင့် ခရီးသည်နှင့် လေယာဉ် အမှုထမ်း စုစုပေါင်း ၅၃၇ ဦး ဆုံးရှုံးခဲ့ရသဖြင့် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်း အပေါ်တွင် ဖိအားများ သက်ရောက်စေခဲ့သည်။ လေကြောင်းလိုင်း အနေနှင့် ၃ နှစ်တာမျှ အမြတ်မရရှိခဲ့သဖြင့် အစိုးရ အနေနှင့် ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ၎င်းတို့ မပိုင်ဆိုင်သေးသော ရှယ်ယာ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းကို ဝယ်ယူခြင်းအားဖြင့် လေကြောင်းလိုင်းကို နိုင်ငံပိုင် အဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။.<ref name="MHbuyout">{{cite news|title=State investment firm keen to acquire Malaysia Airlines|url=http://www.malaysiasun.com/index.php/sid/224572417|accessdate=8 August 2014|publisher=Malaysia Sun|archivedate=10 August 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140810081727/http://www.malaysiasun.com/index.php/sid/224572417}}</ref> ၂၀၁၃ ခု နှင့် ၂၀၁၄ ခု ကြားတွင် မလေးရှားသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အငြိမ်းစား ယူသည့် အခါ နေထိုင်ရန် အကောင်းဆုံး နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ အဖြစ် ဖော်ပြခြင်းခံရပြီး ကမ္ဘာ့ အငြိမ်းစား ညွှန်းကိန်း တွင် တတိယ နေရာမှ ဖော်ပြခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ထိုအကြောင်းမှာ "မလေးရှား ကျွန်ုပ်တို့၏ ဒုတိယအိမ်" ဆိုသည့် အစီအစဉ်ဖြင့် နိုင်ငံခြားသားများအား နိုင်ငံအတွင်း ရေရှည် နေထိုင်ရန် ဗီဇာ ၁၀ နှစ်မျှ ထုတ်ပေးခြင်း၏ ရလဒ်ပင်ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.thejakartapost.com/news/2014/01/08/msia-listed-3rd-best-place-retire.html|title=M'sia listed as 3rd best place to retire|author=Avineshwaran, T. |work=Jakarta Post|date=8 January 2014|accessdate=9 January 2014}}</ref> ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် မလေးရှား အနေနှင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် စတုတ္ထမြောက် အကောင်းဆုံး အငြိမ်းစားယူ နေထိုင်ရန် နေရာနှင့် အာရှတွင် အကောင်းဆုံး အငြိမ်းစားယူ နေထိုင်ရန် နေရာ အဖြစ် အဆင့်သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသည်။ ပူနွေးသော ရာသီဥတု နှင့် ဗြိတိသျှတို့၏ ကိုလိုနီ ဖြစ်ခဲ့ဖူး​သော နောက်ခံ အခြေအနေက နိုင်ငံခြားသားများအား ဒေသခံတို့နှင့် ဆက်ဆံရာတွင် လွယ်ကူစေသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.huffingtonpost.com/internationallivingcom/best-places-to-retire-2015_b_6346578.html|title=The World's Best Retirement Havens In 2015|work=[[The Huffington Post]]|date=2 January 2015|accessdate=5 January 2015}}</ref> မလေးရှားနိုင်ငံသည် အစ္စလာမ် ဘဏ်လုပ်ငန်း ကဏ္ဍတွင် ဗဟိုဌာန တစ်ခု အဖြစ် ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ထိုကဏ္ဍအတွင်း အမျိုးသမီး ဝန်ထမ်း အများဆုံး နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံလည်း ဖြစ်သည်။<ref name="iht001">{{Cite news|url=http://www.nytimes.com/2010/09/27/business/global/27islamic.html?_r=1&scp=1&sq=financial%20equality%20in%20banking&st=cse |title=A Path to Financial Equality in Malaysia |accessdate=27 September 2010 |work=International Herald Tribune |last=Gooch |first=Liz |date=September 2010}}</ref> အသိဉာဏ်ပေါ်တွင် အခြေခံသော ဝန်ဆောင်မှု လုပ်ငန်းများမှာလည်း တိုးပွားလျက် ရှိသည်။ <ref name="WPRO" /> မိမိဘာသာ အားကိုးနိုင်သော ကာကွယ်နိုင်စွမ်း နှင့် နိုင်ငံ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး အတွက် မလေးရှားသည် ၁၉၇၀ ခုနှစ်များတွင် နိုင်ငံ၏ စစ်ရေး လုပ်ငန်း အချို့ကို ပုဂ္ဂလိကပိုင် အဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ထိုသို့ ပုဂ္ဂလိကပိုင် ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ကာကွယ်ရေးနှင့် ဆိုင်သော ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီး ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် မလေးရှား ကာကွယ်ရေး နှင့် ဆိုင်သော ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း ကောင်စီ အောက်သို့ ထည့်သွင်း ခဲ့သည်။ အစိုးရ အနေနှင့် ဤကဏ္ဍအား ဖွံ့ဖြိုးစေရန် ဆက်လက် လုပ်ဆောင်လျက် ရှိပြီး ကာကွယ်ရေး ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း အတွက် ဈေးကွက်ကိုလည်း အစဉ်တစိုက် ရှာဖွေလျက် ရှိသည်။<ref name="Globalsecurity">{{cite web|url=http://www.globalsecurity.org/military/world/malaysia/industry.htm |title=Malaysia Defence Industry |last=Pike |first=John |publisher=Globalsecurity.org |accessdate=24 September 2010}}</ref> မလေးရှားရှိ သိပ္ပံဆိုင်ရာ ပေါ်လစီများကို သိပ္ပံ၊ နည်းပညာ နှင့် တီထွင်ဆန်းသစ်မှု ဝန်ကြီးဌာနမှ ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲသည်။ မလေးရှားနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် တပိုင်းလျှပ်ကူးပစ္စည်း ကိရိယာများ၊ လျှပ်စစ် ပစ္စည်းများ၊ အိုင်တီနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ပစ္စည်းများ အများဆုံး တင်ပို့ ရောင်းချနေသော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံလည်း ဖြစ်သည်။<ref name="state.gov" /> မလေးရှားသည် ၂၀၀၂ ခုနှစ်မှစ၍ ၎င်း၏ ကိုယ်ပိုင် အာကာသ အစီအစဉ်များကို စတင် ဆောင်ရွက်လျက် ရှိပြီး<ref>{{cite web|url=http://www.angkasa.gov.my/?q=en/node/41|title=About Us – Our Organisation|author=National Space Agency|publisher=Government of Malaysia (ANGKASA)|accessdate=6 October 2014|archivedate=23 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150923172238/http://www.angkasa.gov.my/?q=en%2Fnode%2F41}}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/4192166.stm |title=Malaysia has high hoped for moon |last=Kent |first=Jonathan |publisher=BBC News |date=28 August 2005 |accessdate=30 May 2011}}</ref> ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ရုရှားမှ မလေးရှားနိုင်ငံသား တစ်ဦးအား [[နိုင်ငံတကာ အာကာသ စခန်း]] သို့ ပို့ဆောင်ပေးရန် သဘောတူခဲ့ပြီး တော်ဝင် မလေရှား လေတပ်မှ ဒေါ်လာ ဘီလီယံပေါင်း မြောက်မြားစွာ တန်သော ရုရှား၏ ဆူကိုဟိ အက်စ်ယူ-၃၀ အမ်ကေအမ် တိုက်လေယာဉ်များကို ဝယ်ယူခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |url=http://en.rian.ru/russia/20060519/.html |title=Malaysian astronaut to fly to ISS in 2007 |agency=RIA Novosti |date=19 May 2006 |accessdate=18 October 2010 }}{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> အစိုးရသည် ရာဇက်ဆက် အစီအစဉ်ဖြင့် ဂြိုဟ်တုများ တည်ဆောက်ရာတွင်လည်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ပြုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2011/9/9/nation/20110909201417&sec=nation|title=RM200mil for RazakSAT-2 satellite programme|date=9 September 2011|accessdate=7 August 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140703074907/http://www.thestar.com.my/story.aspx/?file=%2f2011%2f9%2f9%2fnation%2f20110909201417&sec=nation|archivedate=3 July 2014|deadurl=no}}</ref> ===အခြေခံ အဆောက်အအုံ=== မလေးရှားနိုင်ငံ၏ အခြေခံ အဆောက်အအုံကို ခြုံ၍ ကြည့်မည်ဆိုပါက အာရှ၌ အဖွံ့ဖြိုးဆုံး များထဲတွင် ပါဝင်ပြီး<ref name="MIDAweb">{{cite web |url=http://www.mida.gov.my/env3/index.php?page=developed-infrastructure |title=Why Malaysia |publisher=Malaysia Industrial Development Authority |accessdate=20 August 2011 |archivedate=23 July 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110723213941/http://www.mida.gov.my/env3/index.php?page=developed-infrastructure }}</ref> အာရှတွင် အဆင့် ၈ ရှိကာ ကမ္ဘာတွင် အဆင့် ၂၅ ရှိသည်။ <ref name="GCI ranking">{{cite web|url=http://www3.weforum.org/docs/GCR2014-15/Malaysia.pdf|title=Global Competitiveness Index|publisher=World Economic Forum|accessdate=20 October 2015|format=PDF}}</ref> မလေးရှားသည် လမ်းတို့၏ အရည်အသွေး၊ ဆိပ်ကမ်းဆိုင်ရာ အခြေခံ အဆောက်အအုံများ၏ အရည်အသွေး၊ လေကြောင်းပို့ဆောင်ရေးဆိုင်ရာ အခြေခံ အဆောက်အအုံများ၏ အရည်အသွေးတို့တွင် ကမ္ဘာ့အဆင့် ၁၉ ရှိသော်လည်း လျှပ်စစ်ဖြန့်ဖြူးမှု အရည်အသွေး တွင်မှု ကမ္ဘာ့အဆင့် ၃၉ သာ ရှိသည်။<ref name="GCI ranking"/> ၎င်း၏ တယ်လီဖုန်း ဆက်သွယ်ရေး ကွန်ယက်သည် အရှေ့တောင် အာရှတွင် စင်ကာပူပြီးလျှင် ဒုတိယ နေရာမှ လိုက်ပြီး လိုင်းဖုန်း အသုံးပြုသူ ၄.၇ သန်း နှင့် ဆယ်လူလာဖုန်း အသုံးပြုသူ သန်း ၃၀ မျှ ရှိသည်။<ref name="Tele">{{cite web |url=http://www1.american.edu/initeb/ym6974a/telecom.htm |title=Malaysian Telecommunications Overview |publisher=American University |accessdate=25 May 2011 |archivedate=4 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110504165602/http://www1.american.edu/initeb/ym6974a/telecom.htm }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2151rank.html?countryName=Malaysia&countryCode=my&regionCode=eas&rank=31#my |title=Telephones&nbsp;– mobile celluar |work=The World Factbook |accessdate=25 May 2011 |archivedate=16 November 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111116085719/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2151rank.html?countryName=Malaysia&countryCode=my&regionCode=eas&rank=31#my }}</ref> နိုင်ငံအတွင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဆိပ်ကမ်း ၇ ခု ရှိပြီး အဓိက ဆိပ်ကမ်းမှာ ကလန်း ဆိပ်ကမ်း ဖြစ်သည်။ စက်မှု ရပ်ဝန်း ဒေသ ၂၀၀ ရှိပြီး အထူးပြု စက်မှု ရပ်ဝန်းများဖြစ်သော နည်းပညာရပ်ဝန်း မလေးရှား နှင့် ကူလင်း ဟိုင်းတက်ခ် ရပ်ဝန်း စသည်တို့လည်း ရှိသည်။<ref name="MIDA"/> လူဦးရေ ၉၅ ရာခိုင်နှုန်း ကျော် အတွက် ရေကောင်းရေသန့် ရနိုင်သည်။ ကိုလိုနီခေတ်အတွင်းက ဖွံ့ဖြိုးရေး လုပ်ငန်းများကို စီးပွားရေး အရ အရေးပါသော မြို့ကြီးများ နှင့် လုံခြုံရေး အရ စိုးရိမ်ရသော ဒေသများကိုသာ အာရုံစိုက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ကျေးလက်ဒေသများကို ဖွံ့ဖြိုးရေး အတွက် အာရုံစိုက်ခဲ့သော်လည်း ၎င်းတို့သည် ကျွန်းဆွယ် မလေးရှား၏ အနောက်ဘက် ကမ်းရိုးတန်း ဒေသနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက နောက်ကျန်နေခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.cirdap.org.sg/Paper3_KKLWDoc.pdf|archiveurl=https://www.webcitation.org/5zEXvKbnS?url=http://www.cirdap.org.sg/Paper3_KKLWDoc.pdf|archivedate=6 June 2011|title=Infrastructure and Rural Development in Malaysia|publisher=Centre on Integrated Rural Development for Asia and the Pacific|accessdate=25 May 2011}}</ref> တယ်လီဖုန်း ဆက်သွယ်ရေး ကွန်ယက်မှာ မြို့ပြဒေသများတွင် အားကောင်းသော်လည်း ကျေးလက်နေသူများ အတွက်မူ ကောင်းစွာ မရနိုင်ပေ။<ref name="Tele"/> ====စွမ်းအင်==== [[File:BakunDam.jpg|thumb|၂၀၀၉ ခုနှစ် ဘာကွန်းဆည်ကို တည်ဆောက်နေစဉ်]] မလေးရှားနိုင်ငံ၏ စွမ်းအင်ဆိုင်ရာ အခြေခံ အဆောက်အအုံကဏ္ဍတွင် အရှေ့တောင်အာရှတွင် အကြီးဆုံးသော လျှပ်စစ်သုံးစွဲမှု ကုမ္ပဏီ ဖြစ်သည့် တဲနာဂါ နေရှင်နယ် မှ လွှမ်းမိုးထားပြီး ပိုင်ဆိုင်မှု အနေဖြင့် မလေးရှားရင်းဂစ် ၉၉.၀၃ ဘီလီယံ မျှ ရှိသော ပစ္စည်းများ ရှိသည်။ သုံးစွဲသူများသည် နိုင်ငံတော် ဂရစ် မှ တဆင့် လျှပ်စစ်ရရှိရန် ဆက်သွယ်ပြီး ကျွန်းဆွယ် အတွင်းတွင် လျှပ်စစ်ပို့လွတ်သော ဓာတ်အားခွဲရုံ ၄၂၀ ကျော်မျှ ရှိကာ ခန့်မှန်းခြေ ကီလိုမီတာ ၁၁,၀၀၀ ကျော်မျှ ရှည်လျားပြီး<ref>{{cite web |title=Tenaga Nasional Berhad 500kV Transmission System, Phase 1 |url=http://www.ranhill.com.my/tenaganasional.asp |publisher=Ranhill Berhad |accessdate=23 May 2009 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090227183633/http://www.ranhill.com.my/tenaganasional.asp |archivedate=27 February 2009 }}</ref> ၁၃၂၊ ၂ရ၅ နှင့် ၅၀၀ ကီလိုဗို့ တို့ဖြင့် ပို့လွှတ်နေသော ဓာတ်အားပေးလိုင်းများ ရှိသည်။ မလေးရှား၏ စုစုပေါင်း ပါဝါ ထုတ်လုပ်မှုမှာ ၂၉,၂၇၈ မဂ္ဂါဝပ် ဖြစ်သည်။ စုစုပေါင်း လျှပ်စစ် ထုတ်လုပ်မှုမှာ ၁၄၀,၉၈၅.၀၁ ဂစ်ဂါဝပ် ဟာဝါ ဖြစ်ပြီး စုစုပေါင်း လျှပ်စစ် သုံးစွဲမှုမှာ ၁၁၆,၀၇၈.၅၁ ဂစ်ဂါဝပ် ဟာဝါ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web | url=http://www.st.gov.my/index.php/industry/statistics-reports.html | title=Energy Commission | accessdate=11 April 2015 | archivedate=9 May 2015 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20150509023944/http://www.st.gov.my/index.php/industry/statistics-reports.html }}</ref> မလေးရှား၏ စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်မှုမှာ လောင်စာဆီနှင့် သဘာဝ ဓာတ်ငွေ့ပေါ်တွင် မူတည်နေပြီး မလေးရှားရှိ လောင်စာဆီ နှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ သိုက်များ ကြောင့်သာ ထုတ်လုပ်နိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ မလေးရှား၏ လောင်စာဆီ နှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့သိုက်သည် အာရှ-ပစိဖိတ် ဒေသတွင် တရုတ်၊ အိန္ဒိယနှင့် ဗီယက်နမ် နိုင်ငံတို့ ပြီးလျှင် စတုတ္ထမြောက် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ <ref name="Unimap">{{cite web |url=http://ppkas.unimap.edu.my/index.php/news/articles/29-renewable-energy-and-kyoto-protocol-adoption-in-malaysia |title=Renewable Energy and Kyoto Protocol: Adoption in Malaysia |author=Selamat, Salsuwanda and Abidin, Che Zulzikrami Azner |publisher=Universiti Malaysia Perlis |accessdate=15 October 2013 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130904032630/http://ppkas.unimap.edu.my/index.php/news/articles/29-renewable-energy-and-kyoto-protocol-adoption-in-malaysia |archivedate=4 September 2013 }}</ref> ====သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး==== [[File:NorthSouth-Expressway.jpg|thumb|မလေးရှား၏ အရှည်ဆုံး ဟိုင်းဝေးလမ်းမ ဖြစ်သော တောင်မြောက်အမြန်လမ်း]] မလေးရှားနိုင်ငံ၏ ကုန်းလမ်း ကွန်ယက်သည် အာရှတွင် အကျယ်ပြန့်ဆုံး ကွန်ယက်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး စုစုပေါင်း ၈၉,၇၂၈မိုင် (၁၄၄,၄၀၃ ကီလိုမီတာ) မျှ ကျယ်ဝန်းသည်။ အဓိက နိုင်ငံတော်၏ ကုန်းလမ်းကွန်ယက်မှာ မလေးရှား ဖက်ဒရယ် လမ်း စနစ်ဖြစ်ပြီး ၃၁,၀၂၈မိုင် (၄၉,၉၃၅ ကီလိုမီတာ) ရှည်လျားသည်။ မလေးရှားရှိ ဖက်ဒရယ် လမ်း အများစုမှာ ၂ လမ်းသွားများ ဖြစ်ကြသည်။ မြို့နေရာများတွင်မူ ဖက်ဒရယ် လမ်းများမှာ ကားများ ပိုသွားနိုင်ရန် ၄ လမ်းသွား ဖောက်လုပ်ထားသည်။ ဖက်ဒရယ်လမ်း အများစုကို ကတ္တရာ ခင်းထားသော်လည်း စကူဒိုင်း-ပွန်တယံ အဝေးပြေးလမ်း၏ တစိတ်တဒေသကို ကွန်ကရစ်လမ်း ခင်းထားပြီး ကလန်းမှ ကွာလာလမ်ပူသို့ ဆက်သွယ်ထားသော ဖက်ဒရယ် အဝေးပြေးလမ်း၏ တစိတ်တဒေသကို နိုင်လွန်ကတ္တရာ ခင်းထားသည်။ မလေးရှားနိုင်ငံတွင် ၁,၁၁၇မိုင် (၁,၇၉၈ကီလိုမီတာ) ရှည်လျားသော အဝေးပြေးလမ်းများ ရှိပြီး အရှည်လျားဆုံး အဝေးပြေးလမ်းမှာ ၄၉၇မိုင် (၈၀၀ ကီလိုမီတာ) ရှည်လျားသော တောင်မြောက်အမြန်လမ်း ဖြစ်ကာ မလေးရှားကျွန်းဆွယ်၏ အနောက်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းတလျှောက် ဖောက်လုပ်ထားပြီး အဓိက မြို့ကြီးများဖြစ်သော [[ကွာလာလမ်ပူမြို့]]၊ [[ပီနန်မြို့]] နှင့် [[ဂျဟိုးဘာရူးမြို့]] တို့ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် အစိုးရမှ မလေးရှား ရင်းဂစ် ၂၇ ဘီလီယံ (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၈.၂၃ ဘီလီယံ) တန်ဖိုးရှိသော ပန်ဘော်နီယို အဝေးပြေးလမ်း စီမံကိန်းကို ကြေညာခဲ့ပြီး မြို့ချင်းဆက်လမ်းများကို နှစ်လမ်းသွား အမြန်လမ်းများ အဖြစ် အဆင့်မြှင့်ခြင်းအားဖြင့် အရှေ့မလေးရှားရှိ အဝေးပြေးလမ်းတို့၏ အဆင့်ကို ကျွန်းဆွယ်မလေးရှား၏ ကွာလတီနှင့် ညီမျှအောင် လုပ်ဆောင်နိုင်ရန်အတွက် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite book|last = Mody|first = Ashoka|title = Infrastructure strategies in East Asia: the untold story|publisher = The World Bank|year = 1997|page = 35|url = https://books.google.com/?id=jSVNQi3UZKgC&printsec=frontcover|isbn = 0-8213-4027-1}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.theborneopost.com/2014/10/17/fadillah-says-pan-borneo-highway-to-be-built-under-ukas-initiative/?utm_source=feedburner&utm_medium=feed&utm_campaign=Feed%3A+mycenews+(MyCen+News)|title=Fadillah says Pan Borneo Highway to be built under Ukas initiative|author=Pim, Lim How |work=The Borneo Post|date=17 October 2014|accessdate=19 October 2014}}</ref> မလေးရှားတွင် ရထားလမ်း အရှည် ၁,၁၃၉မိုင် (၁,၈၃၃ ကီလိုမီတာ) မျှ ရှိပြီး ၄၇၇မိုင် (၇၇၆) မိုင်မှာ အသွားအပြန် လမ်း နှင့် လျှပ်စစ်ရထားလမ်းတို့ ဖောက်လုပ်ပြီး ဖြစ်သည်။ မလေးရှားနိုင်ငံ၏ ရထားပို့ဆောင်ရေးတွင် အကြီးစားရထား (ကေတီအမ်)၊ အပေါ့စား ရထား၊ တစ်လမ်းပြေးရထား(အမြန်ရထား)၊ ကြိုးဆွဲရထား (ပီနန်တောင် ရထား) စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုး ရှိသည်။ အကြီးစားရထားများကို မြို့တစ်မြို့ နှင့် တစ်မြို့ အကြား ခရီးသည်များနှင့် ကုန်စည်များကို ပို့ဆောင်ခြင်း အပြင် မြို့ပြ ခရီးသွား ပြည်သူများကို ပို့ဆောင်ရေး အတွက် အသုံးပြုသည်။ အပေါ့စားရထားများကိုမူ မြို့ပြများ အတွင်း မြို့တွင်း အများပြည်သူများကို ပို့ဆောင်ပေးသည်။ ကွာလာလမ်ပူ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ် နှင့် ကွာလာလမ်ပူမြို့တို့ကို ဆက်သွယ် ပို့ဆောင်ပေးသော ရထား ၂ စင်းလည်း ရှိသည်။ နိုင်ငံအတွင်းရှိ တစ်ခုတည်းသော တစ်လမ်းပြေး ရထားမှာ ကွာလာလမ်ပူမြို့တွင် အများပြည်သူ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး အတွက် အသုံးပြုထားပြီး တစ်ခုတည်းသော ကြိုးဆွဲရထားမှာ ပီနန်တွင် ရှိသည်။ အမြန်ရထားစီမံကိန်း ဖြစ်သော ကေဗွီအမ်အာရ်တီသည် ကွာလာလမ်ပူမြို့၏ အများပြည်သူ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကို အဆင့်မြှင့်တင်နိုင်ရန် လက်ရှိ တည်ဆောက်ဆဲ ဖြစ်သည်။ ရထားကွန်ယက်မှာ ကျွန်းဆွယ် မလေးရှားရှိ ပြည်နယ် ၁၁ခုလုံးသို့ ရောက်ရှိ ဆက်သွယ်ထားသည်။ အရှေ့မလေးရှားတွင်မူ ဆာဘားပြည်နယ်၌သာ ရထားလမ်း ရှိသည်။ ရထားလမ်းမှာ ၁၀၀၀ မီလီမီတာ အကျယ် ရထားလမ်း ဖြစ်သော ထိုင်းရထားလမ်းနှင့်လည်း မြောက်ဘက်တွင် ဆက်သွယ်ထားသည်။ အကယ်၍ မြန်မာနိုင်ငံသာ ရထားလမ်းအား ပြန်လည်တည်ဆောက်မည် ဆိုပါက မြန်မာ၊ အိန္ဒိယ နှင့် တရုတ်တို့သို့ ရထားဖြင့် ပို့ဆောင်ပေးနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ [[File:KLIA MTB&Tower.jpg|thumb|right|alt=Kuala Lumpur International Airport|မလေးရှားနိုင်ငံ၏ အလုပ်အများဆုံး လေဆိပ်ဖြစ်သော ကွာလာလမ်ပူ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်]] မလေးရှားတွင် လေဆိပ် ၁၁၈ ခုရှိပြီး ၃၈ ခုတွင် ပြေးလမ်းခင်းထားသည်။ နိုင်ငံပိုင် လေကြောင်းလိုင်းမှာ မလေးရှား လေကြောင်းလိုင်း ဖြစ်ပြီး ပြည်တွင်း နှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေကြောင်း ဝန်ဆောင်မှုများ ပေးသည်။ အဓိက နိုင်ငံတကာ ခရီးစဉ် နှင့် အနောက်မလေးရှား နှင့် အရှေ့မလေးရှားတို့ကို ဆက်သွယ်ပေးသော ခရီးစဉ်များအား မလေးရှား လေကြောင်းလိုင်း၊ အဲယား အေးရှား၊ မလင်ဒို အဲယားတို့မှ ပြေးဆွဲလျက် ရှိပြီး ပြည်တွင်း ခရီးစဉ် အတိုများကို လေကြောင်းလိုင်း အသေးများ ဖြစ်သော အမ်အေဆွင်း၊ ဖိုင်းယားဖလိုင်း နှင့် ဘာဂျားယားအဲယားတို့မှ ပံ့ပိုးပြေးဆွဲပေးလျက် ရှိသည်။ အဓိက ကုန်တင် လေကြောင်းလိုင်းများမှာ အမ်အေအက်စ် ကာဂို နှင့် ထရန်စမိုင်း အဲယား ဆားဗစ် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ကွာလာလမ်ပူ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်သည် မလေးရှား၏ အဓိကနှင့် အလုပ်အများဆုံး လေဆိပ် ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ၁၃ ခုမြောက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ခရီးသည် အများဆုံး အလုပ်အများဆုံး လေဆိပ်အဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ခြင်း ခံခဲ့ရပြီး စုစုပေါင်း ခရီးသည် ၄၈.၉ သန်းမျှ ရှိသည်။ အခြား အဓိက လေဆိပ်များတွင် ခရီးသည် ၆.၉ သန်း ရှိပြီး မလေးရှား၏ ဒုတိယ အလုပ်အများဆုံး လေဆိပ်နှင့် အရှေ့မလေးရှား၏ အလုပ်အများဆုံး လေဆိပ်ဖြစ်သော ကိုတာ ကင်နာဘာလူး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ် နှင့် ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ခရီးသည် ၅.၃ သန်းရှိပြီး မလေးရှား၏ ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံး မြို့ပြဒေသကို ဆက်သွယ်ပေးသော လေဆိပ်ဖြစ်သည့် ပီနန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ် တို့ ပါဝင်သည်။ [[File:Northport Malaysia Wharve.JPG|thumb|ဆလန်ဂေါရှိ ကလန်းဆိပ်ကမ်းမှာ မလေးရှား၏ အကြီးဆုံးနှင့် အလုပ်အများဆုံး သင်္ဘောဆိပ် ဖြစ်သည်။]] မလေးရှားသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အရေးအပါဆုံး သင်္ဘောသွားလာရာ လမ်းကြောင်းတစ်ခုဖြစ်သော မလက္ကာရေလက်ကြားတွင် တည်ရှိသည်။ မလေးရှား ရှိ ဆိပ်ကမ်းနှစ်ခုမှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အလုပ်အများဆုံး ဆိပ်ကမ်း အခု ၂၀ တွင် ပါဝင်သည်။ ကလန်းဆိပ်ကမ်း နှင့် တန်ဂျွန် ပီလာပတ်စ် ဆိပ်ကမ်းတို့မှာ အရှေ့တောင်အာရှတွင် စင်ကာပူ ဆိပ်ကမ်းပြီးလျှင် ဒုတိယ နှင့် တတိယမြောက် အလုပ်အများဆုံး ဆိပ်ကမ်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ကလန်းဆိပ်ကမ်းသည် မလေးရှားတွင် အလုပ်အများဆုံး ဆိပ်ကမ်း ဖြစ်ပြီး ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ၁၃ ခုမြောက် အလုပ်အများဆုံး ဆိပ်ကမ်း တစ်ခု ဖြစ်ကာ ပေ ၂၀ ကွန်တိန်နာ ၁၀.၃ သန်းနှင့် ညီမျှသော ကုန်ကို အတင်အချ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ တန်ဂျွန် ပီလာပတ်စ် ဆိပ်ကမ်းမှာ မလေးရှား၏ ဒုတိယမြောက် အလုပ်အများဆုံး ဆိပ်ကမ်း ဖြစ်ပြီး ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာပေါ်၌ ၁၉ ခုမြောက် အလုပ်အများဆုံး ဆိပ်ကမ်းတစ်ခု ဖြစ်ကာ ပေ၂၀ ကွန်တိန်နာ ၇.၆ သန်းနှင့် ညီမျှသော ကုန်ကို အတင်အချ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ====ရေပေးဝေမှု နှင့် စွန့်ထုတ်မှု==== လူတိုင်းမှ ရေ အား သင့်တင့်မျှတသော ဈေးဖြင့် ရရှိနိုင်ခြင်းသည် ကြီးစွာသော အောင်မြင်မှု တစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။ အစိုးရ အနေနှင့်လည်း ရေပေးဝေရေး ကဏ္ဍကို ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် လုပ်ဆောင်ရန်၊ ရေရှည်တည်တံ့နိုင်သော ဘဏ္ဏာငွေ ရရှိနိုင်ရန် နှင့် သုံးစွဲသူ အခြေပြုသော ဝန်ဆောင်မှုကို ကောင်းမွန်အောင် လုပ်ဆောင်နိုင်ရန် စသည်တို့အတွက် ၂၀၀၆ ခုနှစ် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး လုပ်ငန်းများမှ တဆင့် ကြိုးစားအားထုတ်မှုများကို ပြသခဲ့သည်။ ထိုပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးမှ ရေရရှိရေး ကဏ္ဍအတွက် ကိုယ်ပိုင် သီးခြားအုပ်ချုပ်သော ကြီးကြပ်သူ အေဂျင်စီ၊ ပစ္စည်းများကို စီမံခန့်ခွဲသည့် ကုမ္ပဏီ နှင့် စီးပွားရေး လုပ်ငန်း အသွင် ပြောင်းလဲထားသော နိုင်ငံပိုင် ရေပေးဝေရေး ကုမ္ပဏီတို့ ပါဝင်သည့် ခေတ်မီသော အဖွဲ့အစည်း ပုံစံ ကို ဖန်တီးခဲ့ပြီး ရေပေးဝေရေး ကုမ္ပဏီ အနေနှင့် သတ်မှတ်ထားသော စံချိန်စံညွှန်းနှင့် ညီအောင် လုပ်ဆောင်ရန် ကြီးကြပ်သူ အေဂျင်စီမှ စောင့်ကြပ်ကြည့်ရှုခဲ့သည်။ အစိုးရ အနေနှင့်လည်း ရေပေးဝေရေး ကဏ္ဍအတွက် ပုဂ္ဂလိကသို့ လုပ်ပိုင်ခွင့် အသစ်များ ချမပေးတော့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး ၁၉၉၀ ခုနှစ်များက ထိုသို့ လုပ်ပိုင်ခွင့်များ ချပေးခဲ့ရာမှ ရလဒ် အမျိုးမျိုး ရရှိလာခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ အောင်မြင်မှုများ ရရှိခဲ့သော်လည်း စိန်ခေါ်မှု အမြောက်အမြား ကျန်ရှိနေဆဲ ဖြစ်ပြီး ထိုစိန်ခေါ်မှုများ ထဲမှ အချို့ကိုသာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး လုပ်ငန်းမှ ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းခဲ့သည်။ ပထမ တစ်ချက်မှာ ရေခွန်မှာ နည်းသဖြင့် ကုန်ကျငွေကို ပြန်လည်ရရှိရန် လက်ရှိ အနေအထားဖြင့် မဖြစ်နိုင်ဘဲ ရေပေးဝေရေး ကဏ္ဍ အနေနှင့် အစိုးရ၏ အထောက်အပံ့ပေါ်တွင် မှီခိုနေရဆဲပင် ဖြစ်သည်။ ဒုတိယ တစ်ချက်မှာ ရေရယူလိုအား စီမံခန့်ခွဲမှု အတွက် ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုများ ပြုလုပ်သော်လည်း ရေဆုံးရှုံးမှု နှင့် လူတစ်ဦးချင်း ရေသုံးစွဲမှုမှာ မြင့်မားနေဆဲ ဖြစ်သည်။ တတိယ အချက် အနေနှင့် ပါဟန်းမြစ်မှ ကွာလာလမ်ပူသို့ ရေအမြောက်အမြား သွယ်ယူ သုံးစွဲသည့် ကိစ္စမှာ လူမှု နှင့် သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် ထိခိုက်မှုများကြောင့် အငြင်းပွားစရာ ကိစ္စတစ်ရပ် ဖြစ်နေခဲ့သည်။ စတုတ္ထ အချက်မှာ မိလ္လာနှင့် ရေဆိုးရေညစ်များကို သန့်စင်ရေး အတွက် ဆောင်ရွက်ချက်များမှာ ရေပေးဝေမှု အခြေခံ အဆောက်အအုံအား လိုက်ပါဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်း မရှိပေ။ ဥပမာအားဖြင့် ရေဆိုးရေညစ်များကို စုဆောင်းနိုင်သော်လည်း သန့်စင်နိုင်ခြင်း မရှိပေ။ ရေဆိုးနှုတ် စနစ်မှာ ၂၀၀၆ ခုနှစ် ရေပေးဝေရေး ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုတွင် မပါဝင်ခဲ့ပေ။ == လူဦးရေပျံ့နှံ့နေထိုင်မှု == [[File:Percentage distribution of Malaysian population by ethnic group, 2010.svg|thumb|right|alt=Percentage distribution of Malaysian population by ethnic group, 2010|၂၀၁၀ ခုနှစ် လူဦးရေ စာရင်းအရ မလေးရှား လူဦးရေတွင် လူမျိုးများ ပျံ့နှံ့နေထိုင်မှု]] ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်စစ်တမ်းများအရ မလေးရှားနိုင်ငံ၏ လူဦးရေသည် ၂၈, ၃၃၄, ၁၃၅ ယောက်ဖြစ်သဖြင့်။ <ref name="Population">{{cite web |url=http://www.statistics.gov.my/portal/download_Population/files/census2010/Taburan_Penduduk_dan_Ciri-ciri_Asas_Demografi.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140522234002/http://www.statistics.gov.my/portal/download_Population/files/census2010/Taburan_Penduduk_dan_Ciri-ciri_Asas_Demografi.pdf |archivedate=2014-05-22 |title=Population Distribution and Basic Demographic Characteristics |publisher=Department of Statistics, Malaysia |page=82 |accessdate=4 October 2011}}</ref> ကမ္ဘာပေါ်တွင် ၄၂ ခုမြောက် လူဦးရေ အများဆုံး နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ လူဦးရေ၏ ၉၁.၈ ရာခိုင်နှုန်းမှာ မလေးရှားနိုင်ငံသားများ ဖြစ်သည်။<ref name="stat2010">{{cite web |url=http://www.statistics.gov.my/portal/index.php?option=com_content&view=article&id=1215%3Apopulation-distribution-and-basic-demographic-characteristic-report-population-and-housing-census-malaysia-2010-updated-2972011&catid=130%3Apopulation-distribution-and-basic-demographic-characteristic-report-population-and-housing-census-malaysia-2010&Itemid=154&lang=en |title=Population Distribution and Basic Demographic Characteristic Report 2010 (Ethnic composition) |publisher=Department of Statistics, Malaysia |year=2010 |accessdate=10 October 2013 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131008005500/http://www.statistics.gov.my/portal/index.php?option=com_content&view=article&id=1215%3Apopulation-distribution-and-basic-demographic-characteristic-report-population-and-housing-census-malaysia-2010-updated-2972011&catid=130%3Apopulation-distribution-and-basic-demographic-characteristic-report-population-and-housing-census-malaysia-2010&Itemid=154&lang=en |archivedate=8 October 2013 }}</ref> မလေးရှားနိုင်ငံသားများကို လူမျိုးဖြင့် ခွဲခြားထားပြီး ၆၇.၄ ရာခိုင်နှုန်းကို ဘူမိပူထရ များ အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။<ref name="stat2010"/> ဘူမိပူထရများ၏ အများဆုံးသော အုပ်စုမှာ မလေးလူမျိုးများ ဖြစ်ပြီး ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေတွင် မွတ်စလင် ဘာသာဝင်များ အဖြစ် ပြဋ္ဌာန်းထားကာ ၎င်းတို့ အနေနှင့် မလေး ထုံးစံနှင့် ယဉ်ကျေးမှုများကို ကျင့်သုံးကြသည်။ ၎င်းတို့သည် နိုင်ငံရေး အားဖြင့် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ကြသည်။<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7121534.stm|title=Malaysia's lingering ethnic divide|author=Brant, Robin |publisher=BBC News|date=4 March 2008|accessdate=29 October 2013}}</ref> ဘူမိပူထရ အဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသူများတွင် မလေးမဟုတ်သော ရှေးဦးနေ လူမျိုးများ ပါဝင်ကြပြီး ထိုင်းလူမျိုးများ၊ ခမာလူမျိုးများ၊ ချမ်လူမျိုးများ နှင့် ဆာဘား နှင့် ဆာရာဝပ်ရှိ ရှေးဦးနေ လူမျိုးများ ပါဝင်သည်။ မလေးမဟုတ်သော ဘူမိပူထရများသည် ဆာရာဝပ် လူဦးရေ၏ တစ်ဝက်ကျော် ရှိပြီး ဆာဘား လူဦးရေ၏ သုံးပုံ နှစ်ပုံ ကျော်မျှ ရှိသည်။<ref name="CIA Fact Book"/> ရှေးဦးနေ လူမျိုး အနည်းငယ်သည် ကျွန်းဆွယ်ပေါ်တွင် ရှိပြီး ၎င်းတို့အား စုပေါင်း၍ အိုရန် အက်ဆလီ ဟု ခေါ်ကြသည်။<ref>{{Cite book|last = Gomes|first = Alberto G.|title = Modernity and Malaysia: settling the Menraq forest nomads|publisher = Taylor & Francis Group|year = 2007|page = 10|url = https://books.google.com/?id=IiTgShFY2QEC&printsec=frontcover|isbn = 0-203-96075-0}}</ref> မည်သူ့အား ဘူမိပူထရ အဖြစ် သတ်မှတ်မည် ဆိုသော ဥပဒေသည် ပြည်နယ် အလိုက် ကွဲပြားသည်။<ref>{{cite news|url=http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2009/11/4/nation/20091104194453&sec=nation|title=PM asked to clarify mixed-race bumiputra status|work=The Star|date=4 November 2009|accessdate=26 October 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140702222745/http://www.thestar.com.my/story.aspx/?file=%2f2009%2f11%2f4%2fnation%2f20091104194453&sec=nation|archivedate=2 July 2014|deadurl=no}}</ref> အခြားသော လူနည်းစု လူမျိုးများမှာ ဘူမိပူထရ အဆင့် မရကြချေ။ လူဦးရေ၏ ၂၄.၆ ရာခိုင်နှုန်းမှာ မလေး တရုတ် လူမျိုးများ ဖြစ်ပြီး လူဦးရေ၏ ၇.၃ ရာခိုင်နှုန်းမှာ မလေးကုလား လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="stat2010"/> တရုတ်တို့မှာ စီးပွားရေး နှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ကဏ္ဍတွင် သမိုင်းကြောင်းအရ အရေးပါ အရာရောက်သော လူမျိုးများ ဖြစ်ပြီး ပီနန် ပြည်နယ်ရှိ လူဦးရေ၏ အများစု ဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယမှ ပြောင်းရွှေ့လာသများ အများအားဖြင့် တမီလ် လူမျိုးများသည် မလေးရှားသို့ ၁၉ ရာစု အစောပိုင်းတွင် စတင် ရောက်ရှိလာကြသည်။<ref>{{cite web |author=Kuppusamy, Baradan |url=http://www.atimes.com/atimes/Southeast_Asia/HC24Ae01.html |title=Racism alive and well in Malaysia |work=Asia Times |date=24 March 2006 |accessdate=27 October 2010 |archivedate=12 March 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170312031803/http://www.atimes.com/atimes/Southeast_Asia/HC24Ae01.html }}</ref><ref name="Barbara">{{Cite book|last = West|first = Barbara A.|title = Encyclopedia of the Peoples of Asia and Oceania, Volume 1|publisher = Facts on File inc|year = 2009|page = 486|url = https://books.google.com/?id=pCiNqFj3MQsC&printsec=frontcover|isbn = 0-8160-7109-8}}</ref> မလေးရှား နိုင်ငံတွင်း မွေးဖွားသူများကို မလေးရှားနိုင်ငံသား အဖြစ် အလိုအလျောက် ပေးအပ်လေ့ မရှိသော်လည်း မလေးရှားနိုင်ငံသား မိဘနှစ်ပါးမှ မလေးရှားနိုင်ငံ အပြင်ဘက်တွင် မွေးဖွားသော ကလေးကိုမူ နိုင်ငံသား အဖြစ် ပေးအပ်လေ့ ရှိသည်။ နိုင်ငံသား ၂ ခု တစ်ပြိုင်တည်း ခံယူခြင်းအား ခွင့်ပြုမထားပေ။<ref>{{cite web |url=http://www.unhcr.org/refworld/publisher,IRBC,,MYS,47d6546928,0.html |title=Malaysia: Citizenship laws, including methods by which a person may obtain citizenship; whether dual citizenship is recognized and if so, how it is acquired; process for renouncing citizenship and related documentation; grounds for revoking citizenship |publisher=Immigration and Refugee Board of Canada |date=16 November 2007 |accessdate=25 July 2011 |archivedate=24 November 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111124045542/http://www.unhcr.org/refworld/publisher%2CIRBC%2C%2CMYS%2C47d6546928%2C0.html }}</ref> မလေးရှား ဘော်နီယို ဖြစ်သော ဆာဘား နှင့် ဆာရာဝပ်တွင် နိုင်ငံသား ရရှိခြင်းမှာ ထူးခြားပြီး လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး ကိစ္စရပ်များ အရ မလေးရှား ကျွန်းဆွယ်တွင် နိုင်ငံသား အဖြစ် ရရှိခြင်းနှင့် မတူညီပေ။ နိုင်ငံသားတိုင်းအား မိုင်ကတ်ဒ်ဟု ခေါ်သော ဘိုင်အိုမက်ထရစ် စမတ် ချစ်ပ် ပါဝင်သော စိစစ်ရေး ကတ်ဒ်အား ၁၂ နှစ်ပြည့်သည်မှ စ၍ ထုတ်ပေးထားပြီး မိမိနှင့် တပါတည်း အမြဲ သယ်ဆောင်သွားရမည် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|author=May, Leow Yong |url=http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2007/8/30/nation/18649549&sec=nation|title=More than just a card|work=The Star|date=30 August 2007|accessdate=27 October 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140702222512/http://www.thestar.com.my/story.aspx/?file=%2f2007%2f8%2f30%2fnation%2f18649549&sec=nation|archivedate=2 July 2014|deadurl=no}}</ref> [[File:Malaysia population density 2010b.png|thumb|left|alt=A map of Malaysia depicting the expected 2010 estimated population density.|၂၀၁၀ ခုနှစ် လူဦးရေ သိပ်သည်းမှု၊ တစ်စတုရန်း ကီလိုမီတာတွင် ရှိသော လူဦးရေ]] ပညာရေး စနစ်တွင် မသင်မနေရ မဟုတ်သော မူကြို ပညာရေး၊ မသင်မနေရ ၆ နှစ် မူလတန်း ပညာရေး နှင့် သင်ကြားလိုသော ဆန္ဒရှိက သင်ကြားနိုင်သော ၅ နှစ် အထက်တန်း ပညာရေး တို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite book|author=Nozawa, M.; Wing, C.; Chaiyasook, S. |title=Secondary Education Regional Information Base: Country Profile – Malaysia|url=http://unesdoc.unesco.org/images/0021/002147/214736e.pdf|year=2011|location=Bangkok|publisher=UNESCO|page=4 (12)|isbn=978-92-9223-374-7|format=PDF}}</ref> မူလတန်းကျောင်းများကို ကဏ္ဍ နှစ်ခု ခွဲထားပြီး မလေးဘာသာဖြင့် သင်ကြားသော နိုင်ငံတော် မူလတန်းကျောင်းများ နှင့် တရုတ် သို့မဟုတ် တမီလ် ဘာသာဖြင့် သင်ကြားသော ဒေသခံ မူလတန်းကျောင်းများ တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite news |last=Mustafa |first=Shazwan |url=http://www.themalaysianinsider.com/malaysia/article/malay-groups-want-vernacular-schools-abolished/ |title=Malay groups want vernacular schools abolished |work=The Malaysian Insider |date=22 August 2010 |accessdate=18 September 2010 |archivedate=25 August 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100825032917/http://www.themalaysianinsider.com/malaysia/article/malay-groups-want-vernacular-schools-abolished }}</ref> အထက်တန်း ပညာရေးမှာ ၅ နှစ် သင်ကြားရသည်။ အထက်တန်းပညာရေး နောက်ဆုံးနှစ်တွင် မလေးရှား ပညာရေး အောင်လက်မှတ် စာမေးပွဲကို ဝင်ရောက်ဖြေဆိုကြရသည်။<ref>{{cite web|url=http://mygov.malaysia.gov.my/EN/Relevant%20Topics/Education%20and%20Learning/Non%20Citizen/nTheNationalEducationSystem/nSecondaryEducation/Pages/SecondarySchoolEducation.aspx |title=Secondary School Education |publisher=Malaysian Government |accessdate=15 October 2013 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131231163459/http://mygov.malaysia.gov.my/EN/Relevant%20Topics/Education%20and%20Learning/Non%20Citizen/nTheNationalEducationSystem/nSecondaryEducation/Pages/SecondarySchoolEducation.aspx |archivedate=31 December 2013 }}</ref> ၁၉၉၉ ခုနှစ် မလေးရှား မက်ထရစ်ကူလေးရှင်း အစီအစဉ်ကို စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်မှစ၍ မက်ထရစ် ကူလေးရှင်း ကောလိပ်တွင် ၁၂ လ သင်ကြား အောင်မြင်ပြီးသော ကျောင်းသားများ အနေနှင့် ပြည်တွင်း တက္ကသိုလ်များတွင် ဆက်လက် သင်ကြားနိုင်သည်။ သို့သော်လည်း မက်ထရစ်ကူလေးရှင်း စနစ်တွင် ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းသော နေရာသာ ဘူမိပူထရ မဟုတ်သူ ကျောင်းသားများ အတွက် ဖွင့်ပေးထားသည်။<ref>{{Cite book|last = Saw|first = Swee-Hock|last2 = Kesavapany|first2 = K.|title = Malaysia: recent trends and challenges|publisher = Institute of Southeast Asian Studies|year = 2006|page = 259|url = https://books.google.com/?id=EHtO7JdRLO0C&printsec=frontcover|isbn = 981-230-339-1}}</ref> [[File:Maulidur Rasul (8414773898).jpg|thumb|ပူထရာဂျာရားရှိ ပူထရာ ဗလီ]] ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် မွေးကင်းစ ကလေး သေဆုံးမှုနှုန်းမှာ အယောက် ၁၀၀၀ လျှင် ၆ ယောက်ဖြစ်ပြီး လူတစ်ဦးချင်း၏ သက်တမ်းမှာ ၇၅ နှစ် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.unicef.org/infobycountry/malaysia_statistics.html |title=Malaysia&nbsp;– Statistics |publisher=UNICEF |accessdate=22 May 2011 |archive-date=1 September 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100901172009/http://www.unicef.org/infobycountry/malaysia_statistics.html }}</ref> မလေးရှားအား နိုင်ငံခြားသားများ ဆေးလာကုသည့် နေရာ အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိအောင် လုပ်ဆောင်နိုင်ရန် အတွက် အစိုးရသည် လူမှုကဏ္ဍ ဖွံ့ဖြိုးရေး ဘတ်ဂျက်၏ ၅ ရာခိုင်နှုန်းကို ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှု အတွက် အသုံးပြုသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.myhealthcare.gov.my/en/index.asp?page=MHTC&subpage=MHTC_mission |title=Mission, Vision & Background |publisher=Ministry of Health Malaysia |date=3 July 2009 |accessdate=17 September 2010 |archivedate=17 October 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101017064513/http://www.myhealthcare.gov.my/en/index.asp?page=MHTC&subpage=MHTC_mission }}</ref> လူဦးရေသည် မလေးရှားကျွန်းဆွယ်ပေါ်တွင် ပိုမိုသိပ်သည်းပြီး<ref>{{Cite book|last = Hassan|first = Asan Ali Golam|title = Growth, structural change, and regional inequality in Malaysia|publisher = Ashgate Publishing Ltd|year = 2004|page = 12|url = https://books.google.com/?id=TtKxDem7CrsC&printsec=frontcover|isbn = 0-7546-4332-8}}</ref> မလေးရှားနိုင်ငံသား ၂၈ သန်းမှ သန်း ၂၀ သည် ကျွန်းဆွယ်ပေါ်တွင် နေထိုင်ကြသည်။<ref name="state.gov"/> ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းသော လူဦးရေမှာ မြို့ပြတွင် နေထိုင်ကြသည်။<ref name="CIA Fact Book"/> ကွာလာလမ်ပူသည် မလေးရှား၏ မြို့တော် နှင့်<ref name="CIA Fact Book"/> အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည့်အပြင် <ref>{{cite web |url=http://corporate.tourism.gov.my/trade.asp?page=marketing_training&subpage=map_malaysia |title=Tourism Malaysia Corporate Website |publisher=Tourism Malaysia |accessdate=15 October 2013 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131013024837/http://corporate.tourism.gov.my/trade.asp?page=marketing_training&subpage=map_malaysia |archivedate=13 October 2013 }}</ref> အဓိက ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး နှင့် ငွေကြေးဆိုင်ရာ အချက်အချာမြို့ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.dbkl.gov.my/pskl2020/english/vision_and_goals_of_kl/index.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090507232103/http://www.dbkl.gov.my/pskl2020/english/vision_and_goals_of_kl/index.htm|archivedate=7 May 2009 |title=Vision & Goals of Kuala Lumpur |publisher=Portal Rasmi Dewan Bandaraya Kuala Lumpur |accessdate=18 September 2010}}</ref> ပူထရာ ဂျာရားမြို့သည် အစိုးရ ရုံးထိုင်ရန် အတွက် ၁၉၉၉ မှ စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး<ref>{{cite web|url=http://mygov.malaysia.gov.my/EN/Main/MsianGov/PutrajayaFederalAdminCapital/Pages/PutrajayaFederalAdminCapital.aspx |title=Putrajaya&nbsp;– Federal Administrative Capital |publisher=Malaysian Government |accessdate=15 October 2013 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131231161948/http://mygov.malaysia.gov.my/EN/Main/MsianGov/PutrajayaFederalAdminCapital/Pages/PutrajayaFederalAdminCapital.aspx |archivedate=31 December 2013 }}</ref> ဖက်ဒရယ် အစိုးရ၏ အုပ်ချုပ်ရေး နှင့် တရားစီရင်ရေးဆိုင်ရာ ရုံးများသည် ကွာလာလမ်ပူမြို့ အတွင်း ကျပ်တည်းမှုမှ သက်သာစေရန် ထိုနေရာသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://eprints.utm.my/6622/ |title=Putrajaya&nbsp;– Administrative Centre of Malaysia&nbsp;– Planning Concept and Implementation |last=Ho |first=Chin Siong |year=2006 |accessdate=18 September 2010 |archivedate=11 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110511064921/http://eprints.utm.my/6622/ }}</ref> လုပ်အားကို အသုံးချရသော လုပ်ငန်းများကြောင့်<ref>{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2007/09/13/business/worldbusiness/13iht-labor.4.7496516.html?_r=1 |title=As Malaysia deports illegal workers, employers run short |work=The New York Times |date=13 July 2009 |accessdate=26 October 2010 |first=Soraya |last=Permatasari}}</ref> မလေးရှား နိုင်ငံအတွင်း ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သား ၃ သန်းကျော် ခန့် နေထိုင်လုပ်ကိုင်လျက် ရှိကြပြီး လူဦးရေ ၏ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းမျှ ဖြစ်သည်။<ref name="autogenerated1">{{cite news|last=Kent |first=Jonathan |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/3964511.stm |title=Illegal workers leave Malaysia |publisher=BBC News |date=29 October 2004 |accessdate=26 October 2010}}</ref><ref name="autogenerated1" /> ဆာဘားတွင် အခြေစိုက်သော အစိုးရ မဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများ၏ အစိုအရ ဆာဘားတွင် ရှိသော လူဦးရေ ၃ သန်းတွင် ၂ သန်းမှာ တရားမဝင် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများ ဖြစ်ကြသည် ဟုဆိုသည်။<ref>{{cite news|url=http://www.malaysiakini.com/opinions/46691 |title=Demographic implosion in Sabah? Really? |last=Quek |first=Kim |work=Malaysiakini |accessdate=21 June 2010}}</ref> မလေးရှားတွင် ဒုက္ခသည်နှင့် ခိုလှုံခွင့် တောင်းခံသူပေါင်း ၁၇၁.၅၀၀ ခန့်ကို လက်ခံထားသည်။ ၎င်းတို့ထဲတွင် ၇၉,၀၀၀ မှ မြန်မာနိုင်ငံမှ ဖြစ်ပြီး ၇၂,၄၀၀ မှာ ဖိလစ်ပိုင် နိုင်ငံမှ ဖြစ်ကာ ၁၇,၇၀၀ မှ အင်ဒိုနီးရှား နိုင်ငံမှ ဖြစ်သည်။ မလေးရှား အရာရှိများ အနေနှင့် နိုင်ငံအတွင်းမှ နှင်ထုတ်သူများကို ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် လူမှောင်ခိုသမားများထံ တိုက်ရိုက်အပ်နှံသည်ဟု သတင်း ဖော်ပြခြင်း ခံရပြီး မလေးရှား အနေနှင့် လူဝင်မှု ကြီးကြပ်ရေး ဥပဒေများကို အကောင်အထည် ဖော်ရန် အငြင်းပွားစရာ သမိုင်းကြောင်းများ ရှိ​သော ရီလာ ဟု ခေါ်သည့် အပျော်တမ်း တပ်ဖွဲ့များကို အသုံးပြုလေ့ ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.refworld.org/cgi-bin/texis/vtx/rwmain?page=search&docid=4a40d2adc&skip=0&query=World%20Refugee%20Survey&coi=MYS |title=World Refugee Survey 2009 |publisher=United States Committee for Refugees and Immigrants |date=17 June 2009 |accessdate=10 June 2011}}</ref> {{မလေးရှားနိုင်ငံရှိ အကြီးဆုံး မြို့ကြီးများ}} {{clear}} === ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု=== [[File:Percentage distribution of Malaysian population by religion, 2010.svg|thumb|right|alt=Percentage distribution of Malaysian population by religion, 2010.|၂၀၁၀ ခုနှစ် လူဦးရေ စာရင်းအရ မလေးရှားနိုင်ငံတွင် နေထိုင်သူတို့၏ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု ရာခိုင်နှုန်း]] မလေးရှားနိုင်ငံ၏ အခြေခံဥပဒေအရ လွတ်လပ်စွာ ကိုးကွယ်ခွင့်ကို ပြဋ္ဌာန်းထားသော်လည်း [[အစ္စလမ်ဘာသာ]]အား နိုင်ငံတော်ဘာသာ အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။<ref name="MSU">{{cite web |url=http://asia.isp.msu.edu/wbwoa/southeast_asia/malaysia/religion.htm |title=Malaysia&nbsp;– Religion |publisher=Asian Studies Center – Michigan State University |accessdate=13 July 2011 |archivedate=9 August 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110809081015/http://asia.isp.msu.edu/wbwoa/southeast_asia/malaysia/religion.htm }}</ref> ၂၀၁၀ ခုနှစ် လူဦးရေ နှင့် နေထိုင်မှု စာရင်းအရ လူမျိုးနှင့် ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုတို့၏ ဆက်စပ်မှုမှာ မြင့်မားသည်။ လူဦးရေ၏ ၆၁.၃% မှာ အစ္စလာမ်ဘာသာ၊ ၁၉.၈% မှာ ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ၉.၂%မှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာ၊ ၆.၃%မှာ ဟိန္ဒူဘာသာ၊ ၁.၃%မှာ ကွန်ဖြူးရှပ်ဘာသာ၊ တာအိုဘာသာ နှင့် အခြားသော တရုတ်ရိုးရာ ဘာသာများကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ ၀.၇%မှာ ဘာသာမဲ့များ အဖြစ် ခံယူကြပြီး ကျန်ရှိနေသော ၁.၄%မှာ အခြားဘာသာများကို ကိုးကွယ်သည် သို့မဟုတ် မည်သည့်ဘာသာ ကိုးကွယ်သည်ဟု မပြောကြပေ။<ref name="Population"/> မလေးရှားတွင် ထင်ရှားသော အစ္စလာမ် ဘာသာခွဲမှာ ရှဖီး ဥပဒေသိပ္ပံပညာမှ ဆွန်နီ အစ္စလာမ် ဘာသာခွဲ ဖြစ်ပြီး<ref name="Peletz2002">{{cite book|author=Peletz, Michael G. |title=Islamic Modern: Religious Courts and Cultural Politics in Malaysia|url=https://books.google.com/books?id=q4TA4hjqjJ0C|year=2002|publisher=Princeton University Press|isbn=0-691-09508-6}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.pewforum.org/2012/08/09/the-worlds-muslims-unity-and-diversity-1-religious-affiliation/#identity|title=Chapter 1: Religious Affiliation|publisher=[[Pew Research Center]]|date=9 August 2012|accessdate=4 September 2013}}</ref> ၁၈% သော အစ္စလာမ် ဘာသာဝင်တို့မှာ ဂိုဏ်းဂဏစွဲ မရှိကြပေ။<ref>[http://www.pewforum.org/2012/08/09/the-worlds-muslims-unity-and-diversity-1-religious-affiliation/#identity Religious Identity Among Muslims | Pew Research Center<!-- Bot generated title -->]</ref> မလေးရှား ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေအရ မလေးဖြစ်ရန် အတွက် မွတ်စလင် ဘာသာကိုးကွယ်ရမည်။ မလေးဘာသာ စကားကို အမြဲပြောဆိုရမည်၊ မလေးထုံးစံ အတိုင်း နေထိုင်ရမည်။ ဘရူနိုင်း၊ မလေးရှား နှင့် စင်ကာပူတွင် နေထိုင်သူ သို့မဟုတ် ဘိုးဘေးဘီဘင်များ ရှိသူ ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။<ref name="Marshall"/> ၂၀၁၀ ခုနှစ် လူဦးရေ စာရင်း အရ တရုတ်လူမျိုးတို့၏ ၈၃.၆% မှာ ဗုဒ္ဓဘာသာကိုးကွယ်သူများ ဖြစ်ကြပြီး အခြား ကိုးကွယ်မှု အများအပြား ရှိသော ဘာသာများမှာ တာအိုဘာသာ (၃.၄%)၊ ခရစ်ယာန်ဘာသာ (၁၁.၁%) တို့ ဖြစ်ကာ ပီနန်ကဲ့သို့သော ဒေသများတွင် ပန်းသေး အနည်းငယ် ရှိကြသည်။ အိန္ဒိယလူမျိုးများတွင် ဟိန္ဒူဘာသာ ကိုးကွယ်သူ ၈၆.၂% မျှ ရှိကာ အခြား ကိုးကွယ်မှု အများအပြား ရှိသော ဘာသာများမှာ ခရစ်ယာန် ၆% နှင့် မွတ်စလင် ၄.၁% တို့ ဖြစ်ကြသည်။ မလေး မဟုတ်သော ဘူမိပူထရ တို့တွင် ခရစ်ယာန်ဘာသာ ကိုးကွယ်သူ အများဆုံး ဖြစ်ပြီး ၄၆.၅% ရှိကာ ၄၀.၄ % မှာမူ မွတ်စလင် ဘာသာ ကိုးကွယ်ကြသည်။<ref name="Population"/> မွတ်စလင်များသည် ဘာသာရေးနှင့် ပတ်သက်သော ကိစ္စရပ်များ အတွက် ရှာရီယာ တရားရုံး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို လိုက်နာရသည်။ အစ္စလာမ် တရားသူကြီးများ အနေနှင့် မလေးရှားတို့ လိုက်နာရာ အတွေးအခေါ်ဖြစ်သော ရှဖီး အစ္စလာမ် ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းချက်များကို လိုက်နာရသည်။<ref name="Peletz2002"/> ရှာရီယာ တရားရုံးမှ မွတ်စလင်များ အပေါ် ဆုံးဖြတ်နိုင်သော ကိစ္စရပ်များမှာ လက်ထပ်ထိမ်းမြားခြင်း၊ အမွေခံခြင်း၊ ကွာရှင်းပြတ်စဲခြင်း၊ ဘာသာစွန့်ခြင်း၊ ဘာသာပြောင်းခြင်း နှင့် အုပ်ထိန်းခြင်းတို့သာ ဖြစ်သည်။ အခြားသော ရာဇဝတ်မှုများ နှင့် တရားမမှုများအား ရှာရီယာ တရားရုံးမှ ဆုံးဖြတ်ပိုင်ခွင့် မရှိပေ။ ရှာရီယာ တရားရုံးများ၏ ဖွဲ့စည်းပုံမှာ အရပ်ဖက် တရားရုံးများနှင့် တူညီသည်။ နိုင်ငံအတွင်း အမြင့်ဆုံး တရားရုံးဖြစ်သော်လည်း အရပ်ဖက် တရားရုံးများသည် အစ္စလာမ် ဘာသာ ဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များကို ကြားနာခြင်း မပြုပေ။<ref>{{cite web |last=Mahathir |first=Marina |url=http://www.commongroundnews.org/article.php?id=28311&lan=en&sid=1&sp=0&isNew=0 |title=Malaysia moving forward in matters of Islam and women by Marina Mahathir |publisher=Common Ground News Service |date=17 August 2010 |accessdate=14 September 2010 |archivedate=22 December 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101222100655/http://www.commongroundnews.org/article.php?id=28311&lan=en&sid=1&sp=0&isNew=0 }}</ref> ===ဘာသာစကားများ=== [[File:Distribution of Malaysia Families Languages.png|thumb|left|မလေးရှားရှိ ဘာသာစကားမိသားစုများကို ရောင်စုံ ပြသထားပုံ<br /><small>(အကျယ်ချဲ့ရန်နှိပ်ပါ)</small> {{legend|#FF006E|မလာယစ်}} {{legend|#FF984F|ဘော်နီယံ}} {{legend|#007F0E|အာဆလီယံ}} {{legend|#00FF90|လန်းဒါယတ်}} {{legend|#4CFF00|စမာ-ဘာဂျော}} {{legend|#B200FF|ဖိလစ်ပိုင်း}} {{legend|#FFD800|ခရီရိုး}} {{legend|#A0A0A0|ဘာသာစကားအစုံ}}]] မလေးရှားနိုင်ငံ၏ ရုံးသုံးနှင့် နိုင်ငံတော် ဘာသာစကားမှာ မလေးရှန်း ဘာသာ ဖြစ်ပြီး<ref name="CIA Fact Book"/> မလေးဘာသာစကားကို စံသတ်မှတ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=zsm |title=Malay, Standard |publisher=Ethnologue |year=2009 |accessdate=25 July 2011}}</ref> အစိုးရ ပေါ်လစီတွင် ထိုဘာသာစကားအား ဘဟာဆား မလေးရှား ဟု ဖော်ပြပြီး မလေးရှန်း ဘာသာစကားဟု အဓိပ္ပာယ် ရသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.dailyexpress.com.my/news.cfm?NewsID=86783|title=Mahathir regrets govt focussing too much on Bahasa|work=Daily Express|date=2 October 2013|accessdate=16 October 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140712044336/http://www.dailyexpress.com.my/news.cfm?NewsID=86783|archivedate=12 July 2014|deadurl=no}}</ref> သို့သော်လည်း ဥပဒေတွင် ရုံးသုံးဘာသာစကားကို ဘဟာဆား မလာယု ဟုပင် ရည်ညွှန်းပြီး မလေးဘာသာစကား ဟု အဓိပ္ပာယ် ရသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.jac.gov.my/jac/images/stories/akta/federalconstitution.pdf |title=Federal Constitution |publisher=Judicial Appointments Commission |accessdate=29 November 2011 |archiveurl=https://www.webcitation.org/679mGikZK?url=http://www.jac.gov.my/jac/images/stories/akta/federalconstitution.pdf |archivedate=24 April 2012 |deadurl=yes }}</ref> ၁၉၆၇ ခုနှစ် အမျိုးသား ဘာသာစကား အက်ဥပဒေ အရ နိုင်ငံတော် ဘာသာစကား၏ ရုံးသုံးစာကို လက်တင် (ရူမီ) စကားလုံးဖြင့် ဖော်ပြရန် သတ်မှတ်ထားသော်လည်း ရိုးရာ ဂျာဝီ စာလုံးကို ပိတ်ပင်ထားခြင်း မရှိပေ။<ref name="National Language Act 1967">{{cite web |url=http://www.agc.gov.my/Akta/Vol.%201/Act%2032.pdf |title=National Language Act 1967 |publisher=Malaysian Attorney General Chambers |year=2006 |accessdate=20 October 2015 |format=PDF |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150806212955/http://www.agc.gov.my/Akta/Vol.%201/Act%2032.pdf |archivedate=6 August 2015 }}</ref> အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားမှာ အသုံးများသော ဒုတိယ ဘာသာစကား ဖြစ်ပြီး ၁၉၆၇ အမျိုးသား ဘာသာစကား ဥပဒေ အရ အချို့သော ရုံးသုံးကိစ္စရပ်များတွင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာ အသုံးပြုခွင့် ပေးထားသည်။<ref name="National Language Act 1967"/> ဆာရာဝပ်တွင်မူ အင်္ဂလိပ် ဘာသာစကားသည် မလေးရှန်း ဘာသာစကားနှင့် ယှဉ်တွဲ၍ သုံးသော ရုံးသုံး ဘာသာစကား ဖြစ်သည်။<ref name="lang1">{{cite web|url=http://www.themalaymailonline.com/malaysia/article/sarawak-makes-english-official-language-along-with-bm|title=Sarawak makes English official language along with BM|author=Sulok Tawie|publisher=[[The Malay Mail]]|date=18 November 2015|accessdate=18 November 2015}}</ref><ref name="lang2">{{cite web|url=http://www.theborneopost.com/2015/11/18/sarawak-to-recognise-english-as-official-language-besides-bahasa-malaysia/|title=Sarawak to recognise English as official language besides Bahasa Malaysia|publisher=[[The Borneo Post]]|date=18 November 2015|accessdate=18 November 2015}}</ref><ref name="lang3">{{cite web|url=http://www.thesundaily.my/news/1615945|title=Sarawak adopts English as official language|publisher=[[The Sun (Malaysia)|The Sun]]|date=19 November 2015|accessdate=19 November 2015|archive-date=20 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181020223741/http://www.thesundaily.my/news/1615945|url-status=dead}}</ref> သမိုင်းကြောင်းအရ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားသည် တရားဝင် မဟုတ်သော်လည်း အုပ်ချုပ်ရေးတွင် သုံးသော ဘာသာစကား ဖြစ်သော်လည်း ၁၉၆၉ ခုနှစ် လူမျိုးရေး အဓိကရုဏ်းများ အပြီးတွင် မလေးဘာသာစကားကို ပို၍ သုံးစွဲလာကြသည်။<ref name="History">{{Cite book|last = Andaya|first = Barbara Watson|last2 = Andaya|first2 = Leonard Y.|title = A History of Malaysia|publisher = MacMillan Press Ltd|year = 1982|pages = 26–28, 61, 151–152, 242–243, 254–256, 274, 278|url = https://books.google.com/?id=5GSBCcNn1fsC&printsec=frontcover|isbn = 0-333-27672-8}}</ref> မလေးရှန်း အင်္ဂလိပ်ဘာသာ စကား သို့မဟုတ် မလေးရှားစံနှုန်း အင်္ဂလိပ် ဘာသာစကားမှာ ဗြိတိသျှ အင်္ဂလိပ်မှ ဆင်းသက်လာသော အင်္ဂလိပ် ဘာသာစကား တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ မလေးရှား အင်္ဂလိပ်အား စီးပွားရေး ကိစ္စရပ်များတွင် ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုကြပြီး မန်းဂလစ်ရှ် ခေါ် အင်္ဂလိပ်ဘာသာ အရပ်သုံး စကားကို မလေးဘာသာ၊ တရုတ်ဘာသာ၊ တမီလ်ဘာသာတို့ ဖြင့် ပေါင်းစပ်ထားသော ဘာသာစကားကိုလည်း အသုံးပြုလေ့ ရှိကြသည်။ အစိုးရမှ စံမဟုတ်သော မလေးဘာသာစကား သုံးစွဲခြင်းကို အားမပေးသော်လည်း ကြော်ငြာများတွင် ပုံစံမမှန်သော မလေးဘာသာစကား အသုံးပြုခြင်း အတွက် ဒဏ်ရိုက်ရန် လည်း အခွင့်အာဏာ မရှိပေ။<ref>{{cite web|last=Zimmer |first=Benjamin |url=http://itre.cis.upenn.edu/~myl/languagelog/archives/003643.html |title=Language Log: Malaysia cracks down on "salad language" |publisher=University of Pennsylvania |date=5 October 2006 |accessdate=14 September 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nst.com.my/streets/central/dewan-bahasa-champions-use-of-bm-in-ads-1.375207|title=Dewan Bahasa champions use of BM in ads|work=New Straits Times|date=14 October 2013|accessdate=16 October 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006183923/http://www.nst.com.my/streets/central/dewan-bahasa-champions-use-of-bm-in-ads-1.375207|archivedate=6 October 2014|deadurl=yes}}</ref> အခြားသော ဘာသာစကား အမြောက်အမြားကိုလည်း မလေးရှားတွင် သုံးစွဲနေကြပြီး လက်ရှိ ရှင်သန်နေသာ ဘာသာစကား ၁၃၇ မျိုးအား ပြောဆိုသူများ မလေးရှားနိုင်ငံ အတွင်း ရှိသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=MY |title=Ethnologue report for Malaysia |publisher=Ethnologue |accessdate=18 October 2010}}</ref> မလေးရှား ကျွန်းဆွယ်တွင် ထိုဘာသာစကားများထဲမှ ၄၁မျိုးကို ပြောဆိုသူများ ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=MYP|title=Ethnologue report for Malaysia (Peninsular)|publisher=Ethnologue|accessdate=18 October 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130116212733/http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=MYP|archivedate=16 January 2013|deadurl=yes}}</ref> အရှေ့မလေးရှားရှိ နဂိုရ်မူလ လူမျိုးများတွင် ၎င်းတို့ ကိုယ်ပိုင် ဘာသာစကားရှိပြီး ထိုဘာသာစကားမှာ မလေးစကားနှင့် ဆင်သော်လည်း အလွယ်တကူ ခွဲခြား၍ ရနိုင်သည်။ ဆာရာဝပ်၏ အဓိက တိုင်းရင်းသား ဘာသာစကားမှာ အီဘန် ဖြစ်ပြီး ဆာဘားတွင် နဂိုရ်မူလနေထိုင်သူများမှာမူ ဒူဆူးနစ် နှင့် ကာဒါဇန် ဘာသာစကားများကို ပြောဆိုကြသည်။<ref>{{Cite book|last = Adelaar|first = Alexander|last2 = Himmelmann|first2 = Nikolaus P.|title = The Austronesian languages of Asia and Madagascar|publisher = Taylor and Francis Group|year = 2005|pages = 56, 397|url = https://books.google.com/?id=5i1aMcmLWlMC&printsec=frontcover|isbn = 0-7007-1286-0}}</ref> မလေးရှား တရုတ်များမှာ တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်း ပြည်နယ်များရှိ ဒေသခံ စကားများကို ပြောဆိုကြသည်။ နိုင်ငံအတွင်း အသုံးများသော တရုတ်ဒေသခံ စကားများမှာ ကန်တုံစကား၊ မန်ဒရင်စကား၊ ဟောက်ကျန့်စကား၊ ဟာကားစကား၊ ဟိုင်ယန်စကား နှင့် ဖူကျိုး စကားတို့ ဖြစ်ကြသည်။ မလေးကုလားများ၏ အများစုဖြစ်သော တမီလ်များမှာ တမီလ် ဘာသာစကားကို ပြောဆိုကြသည်။ အခြားသော တောင်အာရှ ဘာသာစကားများကိုလည်း မလေးရှားတွင် ကျယ်ပြန့်စွာ ပြောဆိုကြပြီး ထိုင်းစကားလည်း အပါအဝင် ဖြစ်သည်။<ref name="CIA Fact Book"/> မလေးရှား နိုင်ငံသား အနည်းစုမှာ ကော့ကေးရှန်းတို့မှ ဆင်းသက်လာသဖြင့် ခရီရိုး ဘာသာစကားများဖြစ်သော ပေါ်တူဂီစကားပေါ်တွင် အခြေခံသော မလက်ကာ ခရီရိုး ဘာသာစကား၊<ref>{{cite journal |title=Malaysian Creole Portuguese: Asian, African or European? |publisher=University of Texas |year=1975 |jstor=30027570 |pages=211–236 |last1=Hancock |first1=I. F. |volume=17 |issue=5 |journal=Anthropological Linguistics}}</ref> စပိန်စကားပေါ်တွင် အခြေခံသော ချာဗာကာနို ဘာသာစကား တို့ကိုလည်း ပြောဆိုကြသည်။<ref>{{Cite book|last = Michaelis|first = Susanne|title = Roots of Creole structures|publisher = John Benjamins Publishing Co|year = 2008|page = 279|url = https://books.google.com/?id=pPUeQLcGMOMC&printsec=frontcover|isbn = 978-90-272-5255-5}}</ref> == ယဉ်ကျေးမှု == [[File:MURTABAK 1 0031.jpg|thumb|upright|alt=A cook making Murtabak, a type of pancake, in an outdoor stall. He is pictured leaning over his custom-made flattened wok filled with pieces of murtabak.|ကွာလာလမ်ပူတွင် စားဖိုမှူး တစ်ဦးမှ မာတာဘက် ဟုခေါ်သော ကြက်ဥ၊ အသားနှင့် ကြက်သွန်တို့ကို ပေါင်းစပ်ထားသော ကီးမားပလာတာကို ပြင်ဆင်နေစဉ်]] မလေးရှားနိုင်ငံသည် လူမျိုးစုံ၊ ယဉ်ကျေးမှုစုံ၊ ဘာသာစကားစုံသော လူ့အဖွဲ့အစည်း တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထိုဒေသရှိ မူလ ယဉ်ကျေးမှုမှာ ရှေးဦးနေ တိုင်းရင်းသားများ နှင့် နောင်တွင် ပြောင်းရွှေ့လာသော မလေးလူမျိုးများမှ ဆင့်ပွား ပေါ်ပေါက်လာသည်။ နိုင်ငံခြား ကုန်သွယ်မှု စတင်သည်မှ စ၍ တရုတ် နှင့် အိန္ဒိယ ယဉ်ကျေးမှုတို့ သိသာစွာ လွှမ်းမိုးမှု ရှိခဲ့သည်။ အခြား လွှမ်းမိုးသော ယဉ်ကျေးမှုများမှာ ပါရှန်းယဉ်ကျေးမှု၊ အာရပ်ယဉ်ကျေးမှု နှင့် ဗြိတိသျှ ယဉ်ကျေးမှုတို့ ဖြစ်ကြသည်။ အစိုးရ၏ ပုံစံ နှင့် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေပါ လူမှုပဋိဉာဏ် အပိုဒ်ကြောင့် တိုင်းရင်းသား လူနည်းစုတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုကို အနည်းငယ်မျှသာ လက်သင့်ခံသည်။<ref>{{Cite journal|journal=Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde |author=Raghavan, R.|title=Ethno-racial marginality in West Malaysia: The case of the Peranakan Hindu Melaka or Malaccan Chitty community |volume=133 |issue= 4 |publisher=Royal Netherlands Institute of Southeast Asian and Caribbean Studies |pages=438–458 |url=http://www.researchgate.net/publication/41018027_Ethno-racial_marginality_in_West_Malaysia_The_case_of_the_Peranakan_Hindu_Melaka_or_Malaccan_Chitty_community|doi=10.1163/22134379-90002605 |year=1977 |accessdate=7 October 2010}}</ref> ၁၉၇၁ခုနှစ်တွင် အစိုးရမှ နိုင်ငံတော် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ပေါ်လစီကို ရေးဆွဲခဲ့ပြီး မလေးရှား ယဉ်ကျေးမှုကို အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုခဲ့သည်။ ထို ဖွင့်ဆိုချက်အရ မလေးရှား ယဉ်ကျေးမှုသည် မလေးရှားတွင် ရှေးဦးနေထိုင်သော လူတို့၏ ယဉ်ကျေးမှု ပေါ်တွင် မူတည်ရမည် ဖြစ်ပြီး အခြားသော ယဉ်ကျေးမှုများမှ သင့်တော်သော အချက်များကို ပေါင်းစပ်နိုင်သော်လည်း အစ္စလာမ် ဘာသာသည် တစိတ်တပိုင်း အဖြစ် ပါဝင်နေရမည် ဟု ဆိုထားသည်။<ref name="Papers">{{cite web |url=http://www.hbp.usm.my/tourism/Papers/paper_cultural.htm |title=Cultural Tourism Promotion and policy in Malaysia |publisher=School of Housing, Building and Planning |date=22 October 1992 |accessdate=6 November 2010 |archivedate=29 May 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100529013206/http://www.hbp.usm.my/tourism/Papers/paper_cultural.htm }}</ref> ၎င်းမှ မလေးဘာသာစကားကို အခြားဘာသာ စကားများထက် ပို၍ မြှင့်တင်ရန် ကြိုးစားသည်။<ref name="Cinema">{{Cite book|last = Van der Heide|first = William|title = Malaysian cinema, Asian film: border crossings and national cultures|publisher = Amsterdam University Press|year = 2002|pages = 98–99|url = https://books.google.com/?id=k3HTdu1HuWQC&printsec=frontcover|isbn = 90-5356-580-9}}</ref> ထိုသို့ အစိုးရမှ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ပတ်သက်၍ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်းကြောင့် မလေးမဟုတ်သူများ အကြားတွင် ၎င်းတို့၏ ယဉ်ကျေးမှု ဆိုင်ရာ လွတ်လပ်မှု လျော့နည်းလာသည်ဟု ခံစားရပြီး မကျေမနပ် ဖြစ်ကြရသည်။ တရုတ် နှင့် အိန္ဒိယ အသင်းအဖွဲ့များမှ အစိုးရသို့ ကြေညာချက်များကို တင်သွင်းကြပြီး ဒီမိုကရေစီ နည်းလမ်းမကျသော ယဉ်ကျေးမှု ပေါ်လစီကို ဖော်ထုတ်သည်ဟု စွပ်စွဲပြောဆိုကြသည်။<ref name="Papers"/> မလေးရှားနှင့် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ အထူးသဖြင့် အင်ဒိုနီးရှားတို့ ကြားတွင် ယဉ်ကျေးမှု ဆိုင်ရာ အငြင်းပွားမှု အချို့ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံ ၂ နှစ်နိုင်ငံ အနေနှင့် ယဉ်ကျေးမှု အမွေဆက်ခံရာ တူညီကြပြီး ရိုးရာ နှင့် အချက် အတော်များများတွင် တူညီကြသည်။ သို့သော်လည်း ချက်ပြုတ်သော ဟင်းလျာများမှ စ၍ နိုင်ငံတော်သီချင်း အထိ အမျိုးမျိုးသော ကိစ္စရပ်များတွင် အငြင်းပွားမှုများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ အင်ဒိုနီးရှားတွင် ၎င်းတို့၏ အမျိုးသား အမွေဆက်ခံမှုကို ကာကွယ်ရန် ပြင်းထန်သော ခံစားမှု ရှိသည်။<ref name="AsiaTimes">{{cite web |last=Schonhardt |first=Sara |url=http://www.atimes.com/atimes/Southeast_Asia/KJ03Ae02.html |title=Indonesia cut from a different cloth |work=Asia Times |date=3 October 2009 |accessdate=6 November 2010 |archivedate=22 August 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150822004120/http://www.atimes.com/atimes/Southeast_Asia/KJ03Ae02.html }}</ref> မလေးရှား အစိုးရ နှင့် အင်ဒိုနီးရှား အစိုးရတို့ တွေ့ဆုံပြီး ယဉ်ကျေးမှုများ တစ်ခုနှင့် တစ်ခု ထပ်နေခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော တင်းမာမှုများကို လျှော့ချရန် ကြိုးစားကြသည်။<ref>{{cite web |url=http://english.peopledaily.com.cn/90001/90777/90851/6760905.html |title=Indonesia, Malaysia agree to cool tension on cultural heritage dispute |work=People Daily |date=17 September 2009 |accessdate=6 November 2010}}</ref> မလေးရှားတွင်မူ ခံစားချက် မပြင်းထန်ဘဲ အများစု အနေနှင့် ယဉ်ကျေးမှု တန်ဖိုး အများစုမှာ နှစ်ဖက်စလုံး နှင့် ဆိုင်သည်ဟု ခံယူထားကြသောကြောင့် ဖြစ်သည်။<ref name="AsiaTimes"/> ===အနုပညာ=== [[File:Malaysian Batik.jpg|thumb|left|alt=Making Malaysian batik|ပါတိတ် ယက်လုပ်သူမှ ပါတိတ် ထုတ်လုပ်နေပုံ။ မလေးရှား ပါတိတ်တွင် ပန်းပွင့်များနှင့် အရောင်ဖျော့ဖျော့ ရှိသည်။]] မလေးရှား ရိုးရာ အနုပညာမှာ ပုံဖော်ထွင်းထုခြင်း၊ ယက်လုပ်ခြင်း နှင့် ငွေပန်းထိမ် လုပ်ခြင်းများပေါ်တွင် အခြေခံ၍ လုပ်ကိုင်ကြသည်။.<ref>{{cite book|author=Dunford, George |title=Southeast Asia on a Shoestring|url=https://books.google.com/books?id=CW09gFJ64CwC&pg=PA419|year=2006|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74104-444-7|pages=419–}}</ref> ရိုးရာ အနုပညာများတွင် ကျေးလက်မှ လက်ဖြင့် ယက်လုပ်သော ခြင်းတောင်းမှစ၍ မလေးရှား လွှတ်ရုံးများရှိ ငွေပန်းထိမ် လက်ရာများ အထိ ပါဝင်သည်။ အတွေ့ရများသော အနုပညာ လက်ရာများတွင် အလှဆင်သော ခရစ်ခေါ် မလေးဓား၊ ကွမ်းအစ်၊ ယက်လုပ်ထားသော ပါတိတ်များနှင့် ဆောင်ကက် ချည်ထည်တို့ ပါဝင်သည်။ ရှေးဦးနေ အရှေ့ မလေးရှား လူမျိုးများတွင် ၎င်းတို့၏ သစ်သား မျက်နှာဖုံးများအား လူသိများကြသည်။ <ref name="Marshall"/> တိုင်းရင်းသား တစ်မျိုးချင်းစီတွင် ထင်ရှားသော ဖျော်ဖြေရေး အနုပညာများ ရှိပြီး တစ်ခုနှင့် တစ်ခု အနည်းငယ် ဆင်သည်များ ရှိသည်။ သို့သော်လည်း မလေးအနုပညာတွင် မြောက်အိန္ဒိယ လွှမ်းမိုးမှုများကို တွေ့ရပြီး သမိုင်းကြောင်းအရ အိန္ဒိယ လွှမ်းမိုးမှုများ ရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။<ref name="Garland">{{Cite book|last = Miller|first = Terry E.|last2 = Williams|first2 = Sean|title = The Garland handbook of Southeast Asian music|publisher = Taylor and Francis Group|year = 2008|pages = 223–224|url = https://books.google.com/?id=XDm80zCZGKAC&printsec=frontcover|isbn = 0-203-93144-0}}</ref> ရိုးရာ မလေးဂီတနှင့် ဖျော်ဖြေရေး အနုပညာများမှ ကလန်တန်-ပတ်ထာနီ ဒေသမှ အစပျိုး ဆင်းသက်သည်ဟု ထင်မြင်ရပြီး အိန္ဒိယ၊ တရုတ်၊ ထိုင်း နှင့် အင်ဒိုနီးရှား တို့၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုများ ပါဝင်နေသည်။ ဂီတမှာ ဗုံများပေါ်တွင် အခြေခံ ထားပြီး <ref name="Garland"/> အရေးအကြီးဆုံးမှာ ဂန်ဒမ်း ဟု ခေါ်သော ဗုံ ဖြစ်သည်။ ရိုးရာ ဗုံ အနည်းဆုံး ၁၄မျိုး ရှိသည်။<ref name="Asiapac">{{Cite book|title = Gateway to Malay culture|publisher = Asiapac Books Ptd Ltd|year = 2003|page = 110|url = https://books.google.com/?id=1qIhB0I3Pq0C&printsec=frontcover|isbn = 981-229-326-4}}</ref> ဗုံများ နှင့် အခြားသော ရိုးရာ ပုတ်၍ တီးခတ်ရသော တူရိယာများမှာ သဘာဝ ပစ္စည်းများဖြင့် အမြဲလိုလို ပြုလုပ်လေ့ ရှိကြသည်။<ref name="Asiapac"/> ဂီတကို ပုံပြောရာတွင် လည်းကောင်း၊ အခမ်းအနား များတွင် လည်းကောင်း၊ ကောက်ရိတ်သိမ်းခြင်း စသော ပွဲတော်များတွင်လည်းကောင်း တီးမှုတ်လေ့ ရှိကြသည်။<ref name="Garland"/> တစ်ချိန်က အဝေး ဆက်သွယ်ရေး အတွက်လည်း အသုံးပြုခဲ့သေးသည်။ <ref name="Asiapac"/> အရှေ့မလေးရှားတွင်မူ မောင်းကို အခြေခံထားသော တီးဝိုင်းများ ဖြစ်သည့် အာဂေါင်း နှင့် ကူလင်တန် တို့ကို အသုဘ နှင့် မင်္ဂလာဆောင် အစရှိသော အခမ်း အနားများတွင် တီးမှုတ်လေ့ ရှိကြသည်။။ <ref name="Matusky">{{Cite book|title=The Music of Malaysia: The Classical, Folk, and Syncretic Traditions |author1=Matusky, Patricia Ann |author2=Tan, Sooi Beng |publisher=Ashgate Publishing Ltd |year=2004 |url=https://books.google.com/books?id=x06nBdEkAOMC&lpg=PP1|pages=177–187 |isbn=978-0-7546-0831-8}}</ref> ထိုတီးဝိုင်းများမှာ အိမ်နီးချင်း ဒေသများ ဖြစ်ကြသော ဖိလစ်ပိုင်ရှိ မင်ဒါနောင်း၊ အင်ဒိုနီးရှားရှိ ကာလီမန်တန် နှင့် ဘရူနိုင်တို့တွင်လည်း အလားတူ တီးမှုတ်လေ့ ရှိကြသည်။<ref name="Matusky" /> မလေးရှားတွင် အလွန်ခိုင်မာသော ပါးစပ်ပြော ရိုးရာ ရှိပြီး စာရေးသားမှု မပေါ်ခင်ကပင် ရှိခဲ့ကာ ယနေ့ထက်တိုင် ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ မလေးစူလ်တန် တစ်ဦးချင်စီတို့သည် ၎င်းတို့ ကိုယ်ပိုင် စာပေ ယဉ်ကျေးမှုများကို ဖန်တီးကြပြီး ယခင်က ရှိနေသော ပါးစပ်ပြော ဇာတ်လမ်းများ နှင့် အစ္စလာမ် ဘာသာ နှင့် အတူ ပါလာသော ဇာတ်လမ်းများမှ ဩဇာ လွှမ်းမိုးမှုများ ရှိသည်။<ref name="EncyclopediaMy"/> ပထမဆုံး မလေးစာပေမှာ အာရေဗျ စကားလုံးဖြင့် ရေးသားထားသည်။ အစောဆုံး မလေး စာမှာ ၁၃၀၃ ခုနှစ် တဲရန်ဂနူး ကျောက်တုံးပေါ်တွင် ရေးထိုးထားသော စာဖြစ်သည်။<ref name="Marshall"/> တရုတ်နှင့် အိန္ဒိယ စကားပြောသူ များလာသည်နှင့် အမျှ တရုတ်နှင့် အိန္ဒိယ စာပေများလည်း များပြားလာခဲ့ကာ ၁၉ ရာစုမှ စ၍ ထိုဘာသာစကားတို့ဖြင့် ဖန်တီးထားသော စာပေများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။<ref name="EncyclopediaMy">{{cite web |author=Osman, Mohd Taib |url=http://www.encyclopedia.com.my/volume9/literaryheritage.html |title=Languages and Literature |publisher=The Encyclopedia of Malaysia |accessdate=3 November 2010 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110106024444/http://www.encyclopedia.com.my/volume9/literaryheritage.html |archivedate=6 January 2011 }}</ref> အင်္ဂလိပ်သည်လည်း စာပေအတွက် အသုံးများသော ဘာသာစကား တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="Marshall"/> ၁၉၇၁ တွင် အစိုးရမှ ဘာသာစကား အမျိုးမျိုးဖြင့် ရေးသားထားသော စာပေများကို အမည်ဖွင့်ဆိုရန် ခြေလှမ်းစခဲ့သည်။ မလေးဘာသာစကားဖြင့် ရေးသားထားသော စာပေများကို "မလေးရှား၏ အမျိုးသား စာပေများ" ဟုလည်းကောင်း၊ အခြား ဘူမိပူထရ ဘာသာစကားများနှင့် ရေးသားထားသော စာပေများကို "ဒေသခံစာပေများ" ဟူ၍ လည်းကောင်း ခေါ်ဆိုကြပြီး အခြာဘာသာဖြင့် ရေးသားထားသော စာပေများကို ဆက်ရှင်နယ် စာပေ ဟုလည်းကောင်း ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။<ref name="Cinema"/> မလေးဘာသာ ကဗျာစာပေမှာလည်း အလွန်ပင် ဖွံ့ဖြိုးပြီး ပုံစံ အမျိုးမျိုးဖြင့် ရေးသားကြသည်။ ဟိကာရက် ပုံစံသည် လူကြိုက်များပြီး ပန်တမ် ပုံစံမှာ မလေးဘာသာမှ အခြားဘာသာများသို့ ပျံ့နှံ့ ရောက်ရှိ သွားသည်။<ref name="EncyclopediaMy"/> ===အစားအသောက်များ=== {{multiple image | footer = နိုင်ငံတော် စားစရာ နှင့် သောက်စရာ<ref>{{cite web|url=http://www.newsabahtimes.com.my/nstweb/fullstory/61905|title=Lipton urges Malaysians to take pride in teh tarik, our national beverage|work=New Sabah Times|date=7 September 2012|accessdate=6 November 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140702212542/http://www.newsabahtimes.com.my/nstweb/fullstory/61905|archivedate=2 July 2014|deadurl=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thestar.com.my/Travel/Malaysia/2011/04/07/Nasi-lemak-our-national-dish.aspx|title=Nasi lemak, our 'national dish'|author=Rules, Dwayne A.|work=The Star|date=7 April 2011|accessdate=6 November 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140702211527/http://www.thestar.com.my/Travel/Malaysia/2011/04/07/Nasi-lemak-our-national-dish.aspx/|archivedate=2 July 2014|deadurl=no}}</ref> | align = right | image1 = Teh Tarik.jpg | width1 = 110 | alt1 = A glass of Teh tarik | caption1 = <center>တေတာရစ် (လက်ဖက်ရည် ဆွဲဖျော်)</center> | link1 = Teh tarik | image2 = Nasi lemak.jpg | width2 = 190 | alt2 = Nasi lemak in a plate | caption2 = <center>နာဆီလီမက် (အုန်းထမင်း)</center> | link2 = Nasi lemak }} မလေးရှား အစားအသောက်များသည် နိုင်ငံအတွင်း နေထိုင်သူများ၏ လူမျိုးစုံမှုကို ထင်ဟပ်ပြနေသည်။ <ref name="Eckhardt">{{Cite book|last = Eckhardt|first = Robyn|title = Kuala Lumpur Melaka & Penang|publisher = Lonely Planet|date =1 June 2008|page = 42|url = https://books.google.com/?id=mzDloil93f4C&printsec=frontcover|isbn =978-1-74104-485-0}}</ref> နိုင်ငံအတွင်းနှင့် ပတ်ဝန်းကျင် ဒေသတို့ရှိ ယဉ်ကျေးမှုများမှ အစားအသောက်များပေါ်တွင် အလွန်ပင် လွှမ်းမိုးမှု ရှိနေသည်။ မလေး၊ တရုတ်၊ အိန္ဒိယ၊ ထိုင်း၊ ဂျာဗား နှင့် ဆူမားတြား ယဉ်ကျေးမှုတို့မှ လွှမ်းမိုးမှုများ ရှိပြီး မလေးရှားနိုင်ငံသည် ရှေးခေတ်အခါက ဟင်းခပ်အမွှေးအကြိုင်များ ဖြတ်သန်းသယ်ဆောင်ရာ လမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိနေခြင်းမှာ အဓိက အကြောင်းတစ်ချက် ဖြစ်သည်။ <ref name="Independent">{{cite news |url=http://www.independent.co.uk/life-style/food-and-drink/features/far-eastern-cuisine-fancy-a-malaysian-2104800.html |title=Far Eastern cuisine: Fancy a Malaysian?&nbsp;– Features, Food & Drink |last=Jarvis |first=Alice-Azania |work=The Independent |date=13 October 2010 |accessdate=3 November 2010 |archivedate=17 October 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101017075258/http://www.independent.co.uk/life-style/food-and-drink/features/far-eastern-cuisine-fancy-a-malaysian-2104800.html }}</ref> အစားအသောက်များသည် စင်ကာပူ နှင့် ဘရူနိုင်းတို့ရှိ အစားအသောက်များနှင့် အလွန်ဆင်ပြီး <ref name="Richmond2"/> ဖိလစ်ပိုင် အစားအသောက်များ နှင့် တူသည်လည်း ရှိသည်။ <ref name="Marshall"/> မတူညီသော ပြည်နယ်များတွင် ကွဲပြားသော ဟင်းလျာများ ရှိပြီး<ref name="Richmond2"/> မလေးရှားရှိ အစားအသောက်များမှာ မူရင်း အစားအသောက်များနှင့် ကွဲပြားနေသည်ကို အမြဲတစေ တွေ့ရတတ်သည်။<ref name="Barbara"/> မကြာခဏ ဆိုသလိုပင် မူရင်းယဉ်ကျေးမှုတွင် မတွေ့ရသော အစားအစာများသည် အခြားယဉ်ကျေးမှုနှင့် ပေါင်းစပ်သွားသည်ကို တွေ့ရသည်။ ဥပမာအားဖြင့် မလေးရှားရှိ တရုတ် စားသောက်ဆိုင်များသည် မလေးဟင်းလျာများကို အမြဲတစေ ရောင်းချလေ့ ရှိသည်။<ref>{{Cite book|last = Wu|first = David Y. H.|last2 = Tan|first2 = Chee Beng|title = Changing Chinese foodways in Asia|publisher = The Chinese University of Hong Kong|year = 2001|page = 128|url = https://www.google.com/books?id=p5Mw_WTLhiYC&printsec=frontcover|isbn = 962-201-914-5}}</ref> ယဉ်ကျေးမှု တစ်ခုမှ အစားအသောက်များကိုလည်း အခြားယဉ်ကျေးမှုမှ စတိုင်လ်ဖြင့် ချက်ပြုတ်လေ့ ရှိကြသည်။<ref name="Richmond2"/> ဥပမာအားဖြင့် ငပိနှင့် ဆန်ဘယ်ဆော့စ် တို့ကို တရုတ်စားသောက်ဆိုင်များတွင် ထည့်သွင်း ချက်ပြုတ်လေ့ ရှိကြသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် မလေးရှားရှိ အစားအသောက်များကို ယဉ်ကျေးမှု တစ်ခုသို့ ပြန်၍ ခြေရာခံနိုင်သော်လည်း ၎င်းတို့တွင် သီးခြား ကိုယ်ပိုင်လက္ခဏာ ရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။<ref name="Independent"/> ထမင်းသည် ဟင်းလျာ အများစု နှင့် တွဲဖက် စားသုံးကြသည်။ ငရုတ်သီးကို မလေးရှား ဟင်းလျာများတွင် အမြဲလိုလို တွေ့ရတတ်သော်လည်း ဟင်း၏ အရသာမှာ အမြဲ စပ် နေလေ့ မရှိပေ။<ref name="Eckhardt"/> ===မီဒီယာ=== မလေးရှားရှိ အဓိက သတင်းစာများအား အစိုးရနှင့် အုပ်ချုပ်နေသော ညွန့်ပေါင်း အစိုးရ အတွင်းမှ ပါတီများက ပိုင်ဆိုင်ပြီး<ref>{{cite news|last=Ahmad |first=Razak |url=http://www.reuters.com/article/idUSTRE6140N720100205 |title=Malaysian media shapes battleground in Anwar trial |agency=Reuters |date=5 February 2010 |accessdate=3 November 2010}}</ref><ref name="BBC">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/7959518.stm |title=Malaysian opposition media banned |publisher=BBC News |date=23 March 2009 |accessdate=3 November 2010}}</ref> အဓိက အတိုက်အခံပါတီများမှ ပိုင်ဆိုင်သော ကိုယ်ပိုင် သတင်းစာများလည်း ရှိကာ ပုံမှန် သတင်းစာများ နှင့် ယှဉ်လျှက် ရောင်းချလေ့ ရှိသည်။ နိုင်ငံ အပိုင်း ၂ပိုင်း အတွင်း မီဒီယာတို့သည် ကွဲပြားလျက် ရှိသည်။ ကျွန်းဆွယ်ပေါ်မှာ မီဒီယာများသည် အရှေ့ပိုင်းဒေသမှ သတင်းများကို နောက်ဆုံးထား ဖော်ပြလေ့ ရှိပြီး အရှေ့ပိုင်းအား ကျွန်းဆွယ်၏ ကိုလိုနီ ပမာ သဘောထား ဖော်ပြလေ့ ရှိကြသည်။<ref name="Mirror"/> မီဒီယာများအား မလေးရှား နှင့် အင်ဒိုနီးရှား ကြား တင်းမာမှုများ ပိုမိုတိုးပွားလာစေသည်ဟု အပြစ်တင်ကြပြီး မလေးရှားတို့အား အင်ဒိုနီးရှားတို့ မျက်စိတွင် အကြည့်ရဆိုးအောင် ပုံဖော်သည်ဟု ဆိုကြသည်။<ref>{{cite news|url=http://www.thejakartapost.com/news/2010/09/28/comment-anwar-blames-malaysian-media.html |title=Comment: Anwar blames Malaysian media |work=The Jakarta Post |date=28 September 2010 |accessdate=3 November 2010}}</ref> နိုင်ငံအတွင်း မလေးဘာသာ၊ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ၊ တရုတ်ဘာသာ၊ တမီလ်ဘာသာတို့ဖြင့် နေ့စဉ် ထုတ်ဝေသော သတင်းစာများ ရှိသည်။<ref name="Mirror"/> သတင်းစာ လွတ်လပ်ခွင့်မှာ အကန့်အသတ် ရှိပြီး ထုတ်ဝေခွင့် နှင့် သတင်းအချက်အလက် ဖြန့်ဝေခွင့် ရရန်အတွက် ကန့်သတ်ချက် အမျိုးမျိုး ရှိသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.freedomhouse.org/report/freedom-press/2013/malaysia |title=Malaysia |work=Freedom House |year=2013 |accessdate=30 March 2014 |archivedate=7 April 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407085849/http://www.freedomhouse.org/report/freedom-press/2013/malaysia }}</ref> အစိုးရသည် ယခင်က ရွေးကောက်ပွဲ မတိုင်မီ အတိုက်အခံတို့၏ သတင်းစာများကို နှိပ်ကွပ်ခဲ့ဖူးသော သာဓက ရှိသည်။ <ref name="BBC"/> ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် အစိုးရ အေဂျင်စီမှ ပုဂ္ဂလိက ရုပ်မြင်သံကြား နှင့် ရေဒီယို အသံလွှင့်ဌာန အားလုံးတို့အား အတိုက်အခံ ခေါင်းဆောင်များမှ ပြောကြားသော မိန့်ခွန်းများကို ထုတ်လွှင့်ခြင်း မပြုရန် ညွှန်ကြားချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့ဖူးပြီး <ref>{{cite news|url=http://www.malaysiakini.com/news/69331|title=Opposition muzzled&nbsp;– here's black and white proof |date=29 June 2007 |work=Malaysiakini}}</ref> အတိုက်အခံ ဒီမိုကရက်တစ် အက်ရှင်ပါတီမှ နိုင်ငံရေး သမားများမှ ထိုလုပ်ဆောင်ချက်အား ရှုံ့ချကြသည်။<ref>{{cite news|url=http://www.malaysiakini.com/news/69226|title=TV station denies censoring opposition news |date=28 June 2007 |work=Malaysiakini |first=G |last=Vikneswary}}</ref> ဆာဘားတွင်မူ သတင်းစာ တစ်စောင်မှ လွဲ၍ ကျန်သတင်းစာ အားလုံးမှာ အစိုးရ၏ ချုပ်ထိန်းမှု အောက်မှ လွတ်ကင်းပြီး မလေးရှားတွင် သတင်းစာ လွတ်လပ်ခွင့် အရှိဆုံး ဖြစ်သည်။ <ref name="Mirror">{{cite news|url=http://www.malaysianmirror.com/featuredetail/140-sabah/49237-the-east-west-divide-of-malaysian-media|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110722182744/http://www.malaysianmirror.com/featuredetail/140-sabah/49237-the-east-west-divide-of-malaysian-media|archivedate=22 July 2011 |title=The East-West divide of Malaysian media |work=Malaysian Mirror |date=9 September 2010 |accessdate=3 November 2010}}</ref> ပုံနှိပ်ခြင်း နှင့် ထုတ်ဝေခြင်း အက်ဥပဒေ အစရှိသော ဥပဒေများမှာလည်း လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်ကို ကန့်သတ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ <ref name="McAdams">{{cite web |url=http://mindymcadams.com/tojou/2007/how-press-censorship-works/ |title=How Press Censorship Works |publisher=Mindy McAdams |last=McAdams |first=Mindy |accessdate=25 May 2011 |archivedate=30 June 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110630161559/http://mindymcadams.com/tojou/2007/how-press-censorship-works/ }}</ref> ===အားလပ်ရက်နှင့် ပွဲတော်များ=== [[File:Ke Lok Si Illuminations 01.JPG|thumb|left|alt=Temple at night illuminated with light from decorations|တရုတ်နှစ်ကူး အကြို မီးထွန်းထားသော အရှေ့တောင်အာရှ၏ အကြီးဆုံး ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားကျောင်းဖြစ်သည့် ပီနန်ရှိ ကေလောက်စီ ဘုရားကျောင်း]] မလေးရှားတွင် တစ်နှစ်ပတ်လုံး အားလပ်ရက်နှင့် ပွဲတော်များ အများအပြား ရှိသည်။ အချို့နေ့များမှာ ဖက်ဒရယ် အစိုးရမှ ပြန်တမ်း ထုတ်ပြန်ထားသော အများပြည်သူဆိုင်ရာ ရုံးပိတ်ရက်များ ဖြစ်ပြီး အချို့မှာ ပြည်နယ် တစ်ခုချင်းစီ၏ ရုံးပိတ်ရက်များ ဖြစ်သည်။ အခြားသော ပွဲတော်များကိုလည်း လူမျိုး သို့မဟုတ် ဘာသာ တစ်ခုချင်းစီမှ မိမိတို့အုပ်စု အလိုက် ကျင်းပလေ့ ရှိပြီး အဓိက အုပ်စုများ၏ အဓိက အားလပ်ရပ်များကို အများပြည်သူဆိုင်ရာ ရုံးပိတ်ရက် အဖြစ် ကြေညာလေ့ ရှိသည်။ အများဆုံး ကျင်းပကြသော အားလပ်ရက်မှာ ဟာရီ မာဒေးကား ခေါ် လွတ်လပ်ရေးနေ့ ဖြစ်ပြီး ဩဂုတ်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပကြကာ မလာယာ ဖက်ဒရေးရှင်း ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် လွတ်လပ်ရေးရသည့် နှစ်ပတ်လည်နေ့ကို ဂုဏ်ပြုကျင်းပခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Marshall"/> ၁၆ စက်တင်ဘာတွင် ကျင်းပသော မလေးရှားနေ့မှာ ၁၉၆၃ ခုနှစ် ဖက်ဒရေးရှင်းကို ဂုဏ်ပြုကျင်းပခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|url=http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2009/10/19/nation/20091019103509&sec=nation|title=Malaysia Day now a public holiday, says PM|author=Chun, Yeng Ai |date=19 October 2009|accessdate=7 May 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140702220220/http://www.thestar.com.my/story.aspx/?file=%2f2009%2f10%2f19%2fnation%2f20091019103509&sec=nation|archivedate=2 July 2014|deadurl=no}}</ref> အခြားမှတ်သားလောက်သော နိုင်ငံတော် အားလပ်ရက်များမှာ မေလ ၁ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော အလုပ်သမားနေ့ နှင့် ဇွန်လ ပထမပတ်တွင် ကျင်းပသော ဘုရင့်မွေးနေ့တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Marshall"/> အစ္စလာမ်ဘာသာမှာ နိုင်ငံတော် ဘာသာ ဖြစ်သဖြင့် မွတ်စလင် အားလပ်ရက်များမှာ ထင်ရှားသည်။ ဟာရီ ရာယ ပွာဆာ (ဥပုသ်ထွက်သော စမိုင် အစ်နေ့) ၊ဟာရီ ရာယ ဟာဂျီ (အစ်နေ့) ၊ မော်လီဒါ ရာဆူး (တမန်တော် မွေးနေ့) နှင့် အခြားနေ့များကို ကျင်းပကြသည်။ <ref name="Marshall"/> မလေးတရုတ်လူမျိုးများသည် တရုတ်နှစ်သစ်ကူး ကဲ့သို့သော ပွဲတော်များ နှင့် အခြား တရုတ်ရိုးရာ ယုံကြည်မှုနှင့် ဆက်စပ်နေသော ပွဲတော်များကို ကျင်းပလေ့ ရှိသည်။ မလေးရှားရှိ ဟိန္ဒူများမှာ ဒေဝါလီနေ့ မီးထွန်းပွဲတော်ကို ဆင်နွှဲကြပြီး <ref name="MSU"/> တိုင်ပူဆမ်းခေါ် ဘာသာရေး အလေ့အထ တစ်ခုဖြစ်သော တစ်နိုင်ငံလုံးမှာ ဘုရားဖူးများ ဘတူလှိုဏ်ဂူတွင် ပေါင်းဆုံးကြခြင်း ပွဲတော်ကိုလည်း ကျင်းပလေ့ ရှိကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.tourism.gov.my/en/my/Web-Page/Places/States-of-Malaysia/Selangor/Batu-Caves|title=Batu Caves, Selangor|publisher=Tourism Malaysia|accessdate=15 October 2013|archivedate=25 June 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140625042929/http://www.tourism.gov.my/en/my/web-page/places/states-of-malaysia/selangor/batu-caves}}</ref> မလေးရှားရှိ ခရစ်ယာန် အသိုင်းအဝိုင်းမှာ အခြားနေရာများမှ ခရစ်ယာန်များ ကျင်းပသော အားလပ်ရက် ပွဲတော်များကို ဆင်နွှဲကြပြီး အထူးသဖြင့် ခရစ္စမတ် နှင့် အီစတာပွဲတော် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ အရှေ့မလေးရှား တို့မှလည်း ဂါဝိုင် ဟုခေါ်သော ကောက်ရိတ်သိမ်းပွဲတော်ကို ဆင်နွှဲလေ့ ရှိကြသည်။<ref>{{Cite book | last = Hutton | first = Wendy | title = East Malaysia and Brunei|publisher = Periplus Editions (HK) Ltd | year = 1997 | page = 169 | url = https://books.google.com/?id=FWiU5VBALicC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false | doi = | id = | isbn = 962-593-180-5}}</ref> ပွဲတော် အများစုမှာ လူမျိုးစု တစ်စု သို့မဟုတ် ဘာသာတစ်ခုနှင့်သာ သက်ဆိုင်သော်လည်း အားလုံးပါဝင် ဆင်နွှဲကြသည်။ "အိုးပင်းဟောက်စ်" ဟုခေါ်သော ထုံးစံအရ မလေးရှား နိုင်ငံသားတို့သည် အခြားသူတို့ ကျင်းပသောပွဲတွင် ပါဝင်ဆင်နွှဲကြပြီး အမြဲ ဆိုသလိုပင် ပွဲတော်နှင့် သက်ဆိုင်သည်ဟု သိထားသော လူများ၏ အိမ်များသို့ သွားရောက်လည်ပတ်ကြသည်။<ref name="MIDA">{{Cite book|title = Guidebook on Expatriate Living in Malaysia|publisher = Malaysia Industrial Development Authority|date = May 2009|pages = 8–9, 69|url = http://www.mida.gov.my/env3/uploads/Publications_pdf/ExpatriateLiving/expatriate2009.pdf|access-date = 19 April 2016|archive-date = 28 September 2011|archive-url = https://web.archive.org/web/20110928100352/http://www.mida.gov.my/env3/uploads/Publications_pdf/ExpatriateLiving/expatriate2009.pdf|url-status = dead}}</ref> ===အားကစား === [[File:Seni silat melayu.jpg|thumb|right|alt=A woman and a man in black outfits with red belts practising the martial art of Silat Melayu|ခေတ်သစ် အားကစားနည်းများနှင့် အတူ ရိုးရာအားကစားနည်းများ ဖြစ်ကြသော ဆီလတ် မလာယု ကဲ့သို့သော ကိုယ်ခံပညာ အားကစားနည်းများလည်း ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။]] မလေးရှားတွင် ရေပန်းစားသော အားကစားနည်းများမှာ ဘောလုံး၊ ကြက်တောင်၊ ကွင်းအတွင်း ကစားရသော ဟော်ကီ၊ ဘိုးလ်၊ တင်းနစ်၊ စကွက်ရှ်၊ ကိုယ်ခံပညာ၊ မြင်းစီးခြင်း၊ ရွက်တိုက်ခြင်း နှင့် စကိတ်စီးခြင်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="MIDA"/> ဘောလုံးသည် ရေပန်းအစားဆုံး အားကစားနည်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး မလေးရှား အနေနှင့် ၂၀၃၄ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား ဘောလုံးပြိုင်ပွဲအား တွဲဖက် အိမ်ရှင် အဖြစ် အခြားတစ်နိုင်ငံနှင့် ပူးတွဲ ကျင်းပနိုင်မည့် အလားအလာကို လေ့လာလျက် ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://tobaccocontrol.bmj.com/content/11/3/277.full|title=BAT flouts tobacco-free World Cup policy|author=Assunta, Mary |work=University of Sydney, New South Wales, Australia|publisher=Tobacco Control|volume=11|issue=3|year=2006|accessdate=3 October 2014|doi=10.1136/tc.11.3.277}}</ref><ref>{{cite web|title=Asean to bid for 2034 FIFA World Cup|url=http://www.bt.com.bn/2013/05/16/asean-bid-2034-fifa-world-cup|work=The Brunei Times|date=16 May 2013|accessdate=15 October 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140702215430/http://www.bt.com.bn/2013/05/16/asean-bid-2034-fifa-world-cup|archivedate=2 July 2014|deadurl=no}}</ref> ကြက်တောင်ရိုက် ပြိုင်ပွဲများတွင် ပရိသတ် ထောင်ဂဏန်း လာရောက်အားပေးလေ့ ရှိပြီး ၁၉၄၈ ခုနှစ်မှစ၍ မလေးရှားသည် သောမတ်စ် ဖလားဟုခေါ်သော ကမ္ဘာ့အဖွဲ့လိုက် အမျိုးသား ကြက်တောင်ရိုက် ဆုဖလား ပြိုင်ပွဲ ကို ကျင်းပသော နိုင်ငံ ၄ နိုင်ငံ ထဲတွင် တစ်နိုင်ငံ အပါအဝင် ဖြစ်သည်။.<ref>{{cite web |url=http://www.sportsknowhow.com/badminton/history/badminton-history-2.shtml |title=History of Badminton |publisher=SportsKnowHow.com |accessdate=11 June 2011 |archive-date=29 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629004258/http://www.sportsknowhow.com/badminton/history/badminton-history-2.shtml }}</ref> မလေးရှား မြက်ခင်းပြင် ဘိုးလ် အဖွဲ့ချုပ်မှာ ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် မှတ်ပုံတင်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110707070937/http://my.88db.com/Sports-Fitness/Club-Association/ad-77790/ |archivedate=7 July 2011|url=http://my.88db.com/Sports-Fitness/Club-Association/ad-77790/ |title=Malaysia Lawn Bowls Federation |publisher=88DB.com |accessdate=1 October 2010}}</ref> စကွက်ရှ် ကစားနည်းကို ဗြိတိသျှ ကြည်းတပ်သားများမှ နိုင်ငံအတွင်း စတင်သယ်ဆောင်လာပြီး ပထမဆုံး ပြိုင်ပွဲကို ၁၉၃၉တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။<ref>{{cite book|author1=Nauright, John |author2=Parrish, Charles |title=Sports Around the World: History, Culture, and Practice|url=https://books.google.com/books?id=IkLYDgTnMxEC&pg=PA250|year=2012|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-59884-300-2|pages=250–}}</ref> မလေးရှား စကွက်ရှ် ရက်ကက် အသင်းကို ၁၉၇၂ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၅ ရက်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.malaysiasquash.com.my/index.php/about/about-sram/ |title=History of SRAM |publisher=Squash Racquets Association of Malaysia |accessdate=15 October 2013 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131015034511/http://www.malaysiasquash.com.my/index.php/about/about-sram/ |archivedate=15 October 2013 }}</ref> မလေးရှားသည် အရှေ့တောင်အာရှ ဘောလုံးလိဂ် ကစားပွဲ ကျင်းပရန် အဆိုပြုထားကြသည်။<ref>{{cite news |url=http://www.themalaysianinsider.com/sports/article/malaysia-indonesia-propose-southeast-asia-football-league/ |title=Malaysia, Indonesia propose Southeast Asia football league |work=The Malaysian Insider |date=31 July 2010 |accessdate=27 September 2010 |archivedate=3 August 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100803120233/http://www.themalaysianinsider.com/sports/article/malaysia-indonesia-propose-southeast-asia-football-league }}</ref>မလေးရှား အမျိုးသား ကွင်းပြင် ဟော်ကီ အသင်းသည် ၂၀၁၅ ဒီဇင်ဘာ၌ ကမ္ဘာ့ အဆင့် ၁၃ သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.fih.ch/media/10039628/fih-mens-world-rankings-december-2015.pdf |title=FIH Men's World Rankings – 7 December 2015 |publisher=International Hockey Federation |date=7 December 2015 |accessdate=20 January 2016 |format=PDF}}</ref> တတိယ အကြိမ်မြောက် ဟော်ကီကမ္ဘာ့ဖလား ပြိုင်ပွဲကို ကွာလာလမ်ပူရှိ မာဒေးကား အားကစားကွင်းတွင် အိမ်ရှင် အဖြစ်လက်ခံ ကျင်းပခဲ့ပြီး ၁၀ ကြိမ်မြောက် ဖလားကိုလည်း အလားတူ လက်ခံ ကျင်းပခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/events-tournaments/hockey-world-cup/history/History-of-Hockey-World-Cup/articleshow/5624571.cms |title=History of Hockey World Cup |work=The Times of India |date=27 February 2010 |accessdate=1 November 2010}}</ref> မလေးရှား နိုင်ငံအတွင်းတွင် ဖော်မြူလာဝမ်း ကားပြိုင်ပွဲ မောင်းနှင်ရာ လမ်းဖြစ်သော ဆီပန်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပြိုင်ကားလမ်း ရှိသည်။ ၎င်းမှာ ၁၉၂.၈၈မိုငင် (၃၁၀.၄၀၈ ကီလိုမီတာ) မျှ ရှည်လျားပြီး ပထမဆုံး မလေးရှာ ဂရန်းပရီ ပြိုင်ပွဲကို ၁၉၉၉ တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.allf1.info/tracks/index.php |title=Formula One Grand Prix Circuits |last=Novikov |first=Andrew |publisher=All Formula One Info |accessdate=27 September 2010 |archive-date=2 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160302231012/http://allf1.info/tracks/index.php }}</ref> ရိုးရာ အားကစားနည်းများတွင် ဆီလတ် မာလာယုသည်လည်း တစ်ခု အပါအဝင် ဖြစ်ပြီး မလေးရှား၊ ဘရူနိုင်းနှင့် စင်ကာပူနိုင်ငံတို့ရှိ မလေးလူမျိုးများ ကစားသော ကိုယ်ခံပညာ အားကစားနည်း တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book|author=Minahan, James B.|title=Ethnic Groups of South Asia and the Pacific: An Encyclopedia: An Encyclopedia|url=https://books.google.com/books?id=fOQkpcVcd9AC&pg=PT76|date=30 August 2012|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-59884-660-7|pages=76–}}</ref> မလာယာ အိုလံပစ်ကောင်စီ အသင်းချုပ်အား ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အိုလံပစ် ကောင်စီမှ အသိအမှတ် ပြုခဲ့သည်။ ပထမဆုံး အကြိမ် အဖြစ် ၁၉၅၆ ခုနှစ် မဲလ်ဘုန်းတွင် ကျင်းပသော နွေရာသီ အိုလံပစ် အားကစားပွဲတွင် ဝင်ရောက် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် မလေးရှား အိုလံပစ် ကောင်စီဟု အမည်ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး မလေးရှား အနေနှင့် ကောင်စီဖွဲ့စည်းသည်မှ ယနေ့အထိ အိုလံပစ် အားကစားပွဲ တစ်ခုမှ လွဲ၍ ကျန်အိုလံပစ် အားကစား ပွဲတိုင်းတွင် ပါဝင် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ အိုလံပစ် ပြိုင်ပွဲတွင် အားကစားသမား အများဆုံး စေလွှတ်ခဲ့သည်မှာ ၅၇ ယောက် ဖြစ်ပြီး ၁၉၇၃ မြူးနစ် အိုလံပစ် အားကစားပွဲသို့ ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.olympic.org.my/web/gamesrecords/olympicg/history.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130807033456/http://www.olympic.org.my/web/gamesrecords/olympicg/history.htm|archivedate=2013-08-07|title=Olympic Games&nbsp;– History |publisher=The Olympic Council of Malaysia |accessdate=27 September 2010}}</ref> မလေးရှား အားကစားသမားများ အနေနှင့် အိုလံပစ် အားကစားပွဲတွင် ဆုတံဆိပ် ၆ ခု ရရှိခဲ့ဖူးပြီး ၅ ခုမှာ ကြက်တောင် အတွက် ဖြစ်ကာ တစ်ခုမှာ ပလက်ဖောင်း ဒိုင်ဗင်ထိုး အားကစားနည်း အတွက် ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.olympic.org.my/web/gamesrecords/olympicg/medaltally.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130807041347/http://www.olympic.org.my/web/gamesrecords/olympicg/medaltally.htm|archivedate=2013-08-07|title=Previous Olympic Games Medal Tally |publisher=Olympic Council of Malaysia |accessdate=17 October 2013}}</ref> မလေးရှား အနေနှင့် ဓနသဟာယ အားကစားပွဲများတွင် ၁၉၅၀ ခုနှစ်များထဲက မလာယာ အနေနှင့် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၆ တွင် မလေးရှား အနေနှင့် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ကာ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ကွာလာလမ်ပူ၌ အိမ်ရှင်နိုင်ငံ အဖြစ် လက်ခံကျင်းပခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.thesundaily.my/node/138479|title=Doing Malaysia proud|author=Dudley, Rueben|work=The Sun|date=13 September 2010|accessdate=15 October 2013|archive-date=31 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141031191031/http://www.thesundaily.my/node/138479}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.cygpune2008.com/history-tradition/history-tradition.php |title=Commonwealth Games Federation, History and Tradition of Commonwealth Games, Edinburgh, Bendigo, Pune |publisher=Commonwealth Youth Games 2008 |date=14 August 2000 |accessdate=27 September 2010 |archivedate=8 October 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101008183946/http://www.cygpune2008.com/history-tradition/history-tradition.php }}</ref> ကစားသူ အများဆုံး ကိုယ်ခံပညာမှာ ဆီလတ် မလာယု နှင့် တိုမွိုင်ခေါ် ကစ်ဘောက်ဆင်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == == ပြည်ပဆက်သွယ်ရေး == == မှတ်ချက်များ == {{reflist|group=n}} == ကိုးကား == {{reflist|2}} {{ASEAN}} {{အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ}} [[ကဏ္ဍ:မလေးရှားနိုင်ငံ]] [[ကဏ္ဍ:အာဆီယံအသင်းဝင်နိုင်ငံများ]] [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှရှိ နိုင်ငံများ]] [[ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ]] [[ကဏ္ဍ:ဓနသဟာယအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ]] on338nlhtq2o1w56yo2qvx4f23uz2c2 0 3656 1027321 946566 2026-04-24T02:23:30Z ~2026-22436-47 141586 1027321 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = စစ်တွေမြို့ |native_name =စစ်တွေ<br/>{{nobold|{{small|ရခိုင်အသံထွက်-စိုက်တွေ}}}} |other_name = အာကျပ်(Akyab) |settlement_type = [[ပြည်နယ်မြို့တော်]] |image_skyline = |image_map = |map_caption = စစ်တွေမြို့တည်နေရာပြမြေပုံ |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map_caption = မြို့တည်နေရာပြ မြန်မာနိုင်ငံမြေပုံ |latd = 20 |latm = 8 |lats = |latNS = N |longd = 92 |longm = 54 |longs = |longEW = E |coordinates_display = |subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံအမည်]] |subdivision_name = {{အလံ|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံပြည်နယ်များ|ပြည်နယ်]] |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[လတ္တီကျု]] |subdivision_type4 = [[လောင်ဂျီကျု]] |subdivision_name1 = [[File:Flag_of_Rakhine.svg| 23px]] [[ရခိုင်ပြည်နယ်|ရခိုင်]] |subdivision_name2 = [[စစ်တွေခရိုင်|စစ်တွေ]] |subdivision_name3 = (၂၀)ဒီဂရီ၊ (၈)မိနစ် |subdivision_name4 = (၉၂)ဒီဂရီ၊ (၅၄)မိနစ် |seat_type = မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့ |seat = စစ်တွေမြို့ |area_total_km2 = |area_total_sq_mi = 89.42 |population = ၁၄၇,၈၉၉ <ref name="census-2014">{{cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၅၉|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref> |population_as_of = ၂၀၁၄ |population_blank1 = [[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]]၊ [[မရမာကြီးလူမျိုး|မရမာကြီး]]၊ [[ကမန်လူမျိုး|ကမန်]]၊ [[ဟိန္ဒူလူမျိုး|ဟိန္ဒူ]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]နှင့် [[ဘင်္ဂလီ]] |population_density_km2 = auto |website = |coordinates_region = MM |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = + ၆ နာရီ ၃၀ မိနစ် }} [[File:Sittwe, Burma.JPG|thumb|စစ်တွေ၏ အဓိကလမ်း]] '''စစ်တွေမြို့''' ('''အင်္ဂလိပ်: Sittwe''' )၊ ('''ရခိုင်: စိုက်တွေ''')၊ '''(Akyab၊ အာကျပ်)''' သည် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။ [[စစ်တွေခရိုင်]]နှင့် [[စစ်တွေမြို့နယ်]]၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့လည်းဖြစ်သည်။ == သမိုင်းအကျဉ်း== ရခိုင်ဘုရင်များလက်ထက်က စစ်တွေကျွန်းမှာ ဘုရင့်ရေတပ်မတော်မှ စစ်သည်များ၊ စစ်ကဲများ စခန်းချသည့်နေရာဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှတို့သည် (၁၈၂၆) ခုနှစ်တွင် ရခိုင်ဒေသကို သိမ်းပိုက် ပြီးနောက် မြောက်ဦးမြို့တွင် အုပ်ချုပ်ရေးအခြေပြုခဲ့ရာ ရာသီဥတုမညီမျှ၍ ရေမြေကောင်းမွန်ပြီး စစ်ရေးစစ်ရာအချက်အချာကျသော ကုလားတန်မြစ်ဝနေရာသို့ ပြောင်းရွေ့အခြေစိုက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၄)၊ အပိုင်း(က)</ref> ယခင်ဘုရင်များလက်ထက်က စစ်တပ်များချခဲ့ရာအရပ်ဖြစ်၍ မူလစစ်တဲဆိုသောဝေါဟာရမှ စစ်တေး၊ ထိုမှ စစ်တွေဟုပြောင်းလဲလာခြင်းဖြစ်ကြောင်းဆိုကြသည်။ တဖန် စစ်တွေမြို့၏ အနောက်ဘက် (၂)မိုင်ခန့်အကွာတွင် အံတော်ဓာတ်ကိန်းဝပ်သည့် စေတီတော်ရှိသည်။ အံတော်ဓာတ်စေတီကို အစွဲပြု၍ အံကျိန်းမှ အာကျိတ်၊ အာကျိတ်မှ အာကျပ်ဟု ပြောင်းလဲလာသည်ဟုဆိုကြသည်။ အင်္ဂလိပ်တို့က စစ်တွေမြို့ကို (Akyab) အာကျပ်ဟုခေါ်ခဲ့ကြသည်။ ရခိုင်တို့ကမူ စစ်တွေမြို့ဟုသာခေါ်ကြသည်။ == ပထဝီဝင်အနေအထားနှင့် ရာသီဥတု == စစ်တွေမြို့သည် မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၀° ၈' အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် မှ ၉၂° ၅၄' အကြားတည်ရှိသည်။ မြို့အကျယ်အဝန်းမှာ ၂၃၁.၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၈၉.၄၂ စတုရန်းမိုင်) ဧကရှိသည်။ ရပ်ကွက် (၃၂)ခု ရှိသည်။ စစ်တွေမြို့၏ အရှေ့ဘက်တွင် ပေါက်တောမြို့နယ်နှင့် ကုလားတန်မြစ်၊ တောင်ဘက်တွင် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်၊ အနောက်ဘက်တွင် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်နှင့် ရသေ့တောင်မြို့နယ်၊ မြောက်ဘက်တွင် ကြွီတဲမြစ်၊ ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်နှင့် ရသေ့တောင်မြို့နယ်ရှိကြသည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်ထက် ပျမ်းမျှ (၁၅)ပေမြင့်သည်။ တောင်ကုန်းများမရှိဘဲ မြစ်ချောင်း၊ အင်းအိုင်ပေါများကာ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ညီညာသည်။ ပင်လယ်ကမ်းခြေဒေသဖြစ်သည်။ စစ်တွေမြို့၏ ရာသီဥတုမှ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ {{Weather box |width = auto |metric first=y |single line=y |collapsed = Y |location = Sittwe (1991–2020) |Jan record high C = 37.0 |Feb record high C = 39.5 |Mar record high C = 40.0 |Apr record high C = 38.0 |May record high C = 38.9 |Jun record high C = 37.2 |Jul record high C = 37.7 |Aug record high C = 38.0 |Sep record high C = 38.0 |Oct record high C = 39.5 |Nov record high C = 35.0 |Dec record high C = 34.0 |year record high C = 40.0 |Jan record low C = 6.0 |Feb record low C = 7.5 |Mar record low C = 10.0 |Apr record low C = 15.5 |May record low C = 18.8 |Jun record low C = 18.0 |Jul record low C = 19.0 |Aug record low C = 18.0 |Sep record low C = 18.5 |Oct record low C = 16.8 |Nov record low C = 11.0 |Dec record low C = 8.0 |year record low C = 6.0 |Jan high C = 28.4 |Feb high C = 30.1 |Mar high C = 31.9 |Apr high C = 33.2 |May high C = 32.7 |Jun high C = 30.3 |Jul high C = 29.5 |Aug high C = 29.6 |Sep high C = 30.6 |Oct high C = 31.6 |Nov high C = 31.0 |Dec high C = 29.1 | year high C = 30.7 |Jan mean C = 21.4 |Feb mean C = 23.0 |Mar mean C = 25.8 |Apr mean C = 28.4 |May mean C = 28.7 |Jun mean C = 27.4 |Jul mean C = 26.8 |Aug mean C = 26.8 |Sep mean C = 27.2 |Oct mean C = 27.5 |Nov mean C = 25.7 |Dec mean C = 22.9 | year mean C = 26 |Jan low C = 14.4 |Feb low C = 16.0 |Mar low C = 19.8 |Apr low C = 23.5 |May low C = 24.8 |Jun low C = 24.5 |Jul low C = 24.1 |Aug low C = 24.0 |Sep low C = 23.8 |Oct low C = 23.4 |Nov low C = 20.4 |Dec low C = 16.6 | year low C = 21.3 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 9.7 |Feb precipitation mm = 10.3 |Mar precipitation mm = 8.2 |Apr precipitation mm = 27.2 |May precipitation mm = 330.2 |Jun precipitation mm = 1129.4 |Jul precipitation mm = 1334.4 |Aug precipitation mm = 937.5 |Sep precipitation mm = 563.1 |Oct precipitation mm = 303.0 |Nov precipitation mm = 84.9 |Dec precipitation mm = 12.5 | year precipitation mm = 4750.4 | unit precipitation days = 1.0 mm |Jan precipitation days = 0.5 |Feb precipitation days = 0.5 |Mar precipitation days = 0.7 |Apr precipitation days = 2.0 |May precipitation days = 12.4 |Jun precipitation days = 24.4 |Jul precipitation days = 28.1 |Aug precipitation days = 27.2 |Sep precipitation days = 20.8 |Oct precipitation days = 11.3 |Nov precipitation days = 3.3 |Dec precipitation days = 1.1 |year precipitation days = 132.5 |Jan humidity = 74 |Feb humidity = 69 |Mar humidity = 70 |Apr humidity = 72 |May humidity = 74 |Jun humidity = 89 |Jul humidity = 92 |Aug humidity = 92 |Sep humidity = 88 |Oct humidity = 84 |Nov humidity = 80 |Dec humidity = 79 |year humidity = 80 |source 1 = [[World Meteorological Organization]]<ref name=WMOCLINO>{{cite web | url = https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/1.1/data/0-data/Region-2-WMO-Normals-9120/Myanmar/CSV/Sittwe_48062.csv | title = World Meteorological Organization Climate Normals for 1991–2020 | publisher = World Meteorological Organization | access-date = 16 October 2023 | archive-date = 10 December 2023 | archive-url = https://web.archive.org/web/20231210130916/https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/1.1/data/0-data/Region-2-WMO-Normals-9120/Myanmar/CSV/Sittwe_48062.csv }}</ref> |source 2 = Meteo Climat (record highs and lows)<ref name = meteoclimat> {{cite web | url = http://meteo-climat-bzh.dyndns.org/station-1510-Sittwe.php | title = Station Sittwe | publisher = Meteo Climat | language = fr | access-date = 10 October 2018}}</ref>[[Deutscher Wetterdienst]] (humidity 1951–1967)<ref> {{cite web | url = https://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_480620_kt.pdf | title = Klimatafel von Sittwe (Akyab) / Myanmar (Birma) | work = Baseline climate means (1961-1990) from stations all over the world | publisher = Deutscher Wetterdienst | language = de | access-date = 6 November 2018}}</ref> |date=August 2014}} ==လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး== စစ်တွေမြို့သည် ရခိုင်ပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်နှင့်အညီ ကုန်းလမ်း၊ ရေကြောင်းလမ်း၊ လေကြောင်းလမ်းများဖြင့် ဒေသအသီးသီးသို့ အလွယ်တကူ ဆက်သွယ်သွားလာနိုင်သည်။ [[စစ်တွေလေဆိပ်]]သည် ရခိုင်ပြည်နယ်၏အဓိကလေဆိပ်ဖြစ်ပြီး [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[အမ်းမြို့]]၊ [[ကျောက်ဖြူမြို့]]၊ [[သံတွဲမြို့]]၊ မ‌ကွေးမြို့၊မာန်အောင်မြို့တို့နှင့် လေကြောင်းခရီးဖြင့် ချိတ်ဆက်သွား လာနိုင်သည်။ ထို့ပြင်စစ်တွေလေဆိပ်သည် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများ အဓိကဝင်ရောက်ရာလေဆိပ်လည်းဖြစ်သည်။ စစ်တွေ−ရန်ကုန်ကားလမ်းသည် (၅၃၄.၃)မိုင် ရှည်လျားပြီး ပုဏ္ဏားကျွန်း၊ ကျောက်တော်၊ မြောက်ဦး၊ မင်းပြားနှင့် အမ်းမြို့များကို ဖြတ်သွားသည်။ ကတ္တရာလမ်းဖြစ်ပြီး ရာသီမရွေးသွားလာ နိုင်သည်။ အမ်း−မင်းဘူးမှတဆင့် ရိုးမအရှေ့ဘက်ခြမ်း မြန်မာနိုင်ငံ ဒေသအသီးသီးသို့ သွားလာနိုင်သည်။ ထို့ပြင် အမ်းမှတဆင့် ကျောက်ဖြူ၊ ရမ်းဗြဲ၊ မအီ၊ သံတွဲ၊ ကျိန္တလီ၊ ဂွ နှင့် တောင်ကုတ်မြို့များ သို့သွားရောက်နိုင်သည်။ ရေကြောင်းခရီးဖြင့် ဘူးသီးတောင်၊ ရသေ့တောင်၊ ပုဏ္ဏားကျွန်း၊ ကျောက်တော်၊ မြောက်ဦး အပါအဝင်မြို့နယ်အားလုံးသို့သွား ရောက်နိုင်သည်။ ကုလားတန်မြစ်ဝတွင်တည်ရှိ၍ စစ်တွေမြို့တွင် [[စစ်တွေဆိပ်ကမ်း]]၊ [[ရွှေမင်းဂံဆိပ်ကမ်း]]၊ ဆတ်ရိုးကျဆိပ်ကမ်းများတည်ရှိသည်။ စစ်တွေဆိပ်ကမ်းမှာ နိုင်ငံတကာပင်လယ်ဆိပ်ကမ်းဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတကာကုန်တင်သင်္ဘောများ၊ ကမ်းရိုးတန်းသွား ခရီးသည်နှင့်ကုန်တင်သင်္ဘောများ ဆိုက်ကပ်ကြသည်။ ရွှေမင်းဂံဆိပ်ကမ်းမှာ နယ်စပ်ဒေသပို့ကုန်နှင့် သွင်းကုန်များတင်ပို့ရာဆိပ်ကမ်းဖြစ်သည်။ ဆတ်ရိုးကျချောင်း အတွင်းရှိ ဆိပ်ကမ်းများတွင် မြို့နယ်ဒေသအသီးသီးမှ ခရီးသည်နှင့်ကုန်တင် သင်္ဘေများလာရောက်ဆိုက်ကပ်ကြသည်။ ဆတ်ရိုးကျချောင်းအတွင်းတွင် [[စစ်တွေသင်္ဘောကျင်း]]တည်ရှိသည်။ == လူနေထိုင်မှု == စစ်တွေမြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူဦးရေးအများဆုံးမြို့ အဖြစ် အဆင့် ၁၀ တွင်ရှိသည်။ စစ်တွေမြို့ရှိ လူဦးရေးမှ ၁၄၇,၈၉၉ ဖြစ်သည်။<ref name="census-2014">{{cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၅၉|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref> အများစုမှ ရခိုင်လူမျိုး ဖြစ်ပြီး ဒုတိယ အများဆုံးမှ ရိုဟင်ဂျာလူမျိုး ဖြစ်သည် ဗမာ၊ ချင်၊ ကမန်၊ မရမာကြီးနှင့် အခြားသော လူမျိုးများ လည်း နေထိုင် ကြသည်။ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများစု ကိုးကွယ် ကြပြီး ဒုတိယအများဆုံးမှ အစ္စလာမ်ဘာသာ ဖြစ်သည်။ ခရစ်ယာန်ဘာသာနှင့် ဟိန္ဒူဘာသာ ကိုးကွယ်သူများ လည်းရှိသည်။ ==စီးပွားရေး== စစ်တွေမြို့သည့် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးစခန်းရှိသည့်မြို့ဖြစ်ပြီး ကုန်သွယ်ရောင်းဝယ်မှု စည်ကားသောမြို့ဖြစ်သည်။ ရခိုင်ပြည်နယ်မြို့နယ်အသီးသီးမှ ကုန်စည်များ ဝင်ရောက်ရာမြို့ဖြစ်သလို ကုန်စည်များစီးဆင်းရာမြို့လည်းဖြစ်သည်။ မြို့နယ်လူများမှာ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်း၊ ကုန်သည်ပွဲစားလုပ်ငန်း၊ ပင်လယ်ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းနှင့် ရေငံပုစွန်မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ စစ်တွေမြို့တွင် ဆန်စက်ကြီးများ၊ ငါး၊ ပုစွန် ကုန်ဝယ်ဒိုင်များ၊ အအေးခန်းစက်ရုံများ၊ ရေခဲစက်ရုံများတည်ရှိသည်။ ငါးပုစွန်များနှင့်လယ်ယာထွက်ကုန်များကို ရွှေမင်းဂံဆိပ်ကမ်းမှ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ သို့ ရေကြောင်းမှတိုက်ရိုက်တင်ပို့သည်။ ဘဏ်များအနေဖြင့် [[မြန်မာ့စီးပွားရေးဘဏ်]]၊ [[ကမ္ဘောဇဘဏ်]]၊ [[ရိုးမဘဏ်]]၊ [[အင်းဝဘဏ်လီမိတက်|အင်းဝဘဏ်]]၊ [[မွေးမြူရေးနှင့် ရေလုပ်ငန်းဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်]]၊[[ဧရာဝတီဘဏ်]]၊ [[ကမ္ဘာ့ရတနာဘဏ်]]၊ [[စီဘီဘဏ်]]များရှိပြီး ငွေကြေးဝန်ဆောင်မူလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိသည်။ ==ပညာရေး== စစ်တွေမြို့တွင် အခြေခံပညာရေး အထက်တန်း၊ အလယ်တန်း၊ မူလတန်းကျောင်းများ တည်ရှိသည်။ အဆင့်မြင့်ပညာရေး အနေဖြင့် [[စစ်တွေတက္ကသိုလ်]]၊ [[စစ်တွေနည်းပညာတက္ကသိုလ်]]၊ [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(စစ်တွေ)|စစ်တွေကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်]] တို့တည်ရှိသည်။ ထို့ပြင် လက်မှုပညာသင်တန်းကျောင်း၊ သူနာပြုသင်တန်းကျောင်းနှင့် အိမ်တွင်းမှုရက္ကန်းကျောင်းများလည်းရှိသည်။ <ref>ကြေးမုံသတင်းစာ</ref> == ကျန်းမာရေး == '''စစ်တွေမြို့ရှိဆေးရုံများ''' *စစ်တွေပြည်သူဆေးရုံ *စစ်တွေ အထွေအထွေရောဂါကု ဆေးရုံကြီး ကုတင် (၅၀၀)<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://clarkebond.com/projects_detail/sittwe-general-hospital/ |access-date=2 September 2023 |archive-date=2 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230902052245/https://clarkebond.com/projects_detail/sittwe-general-hospital/ }}</ref> *တိုင်းရင်းဆေးရုံ(စစ်တွေ) == အားကစား == စစ်တွေမြို့တွင် လူဝင်ဆံ့မှု ၇,၀၀၀ ရှိသည့် [[ဓညဝတီ အားကစားကွင်း]]နှင့် [[ဝေသာလီ အားကစားကွင်း]] ရှိသည်။ မြို့ခံအသင် [[ရခိုင်ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း]]သည့် မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ်တွင် ကစားနေသည့် အသင်း ဖြစ်ပြီး။ အိမ်ကွင်းမှ [[ဝေသာလီ အားကစားကွင်း]]ဖြစ်သည်။ == အထင်ကရနေရာများ == *ဦးဥတ္တမပန်းခြံ *[[ရခိုင်ပြည်နယ်ယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်|ယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်]] *[[ဗျူးပွိုင့်ကမ်းခြေအပန်းဖြေစခန်း(စစ်တွေ)|ဗျူးပွိုင့်]] *[[ရွှေစေတီ ဘုန်းကြီးကျောင်း]] *[[လောကနန္ဒာစေတီ (စစ်တွေ)]] *[[လက်ဝဲသလုံးတော်ဓာတ်စေတီ]] *ဗုဒ္ဓပြတိုက် *အတုလမာရဇိန် ပြည်လုံးချမ်းသာဘုရားကြီး *ကမ္ဘာ့ဗုဒ္ဓသာသနာ့ အာဇာနည် ဂုရု ဂုရု မဟာဂုရု အသျှင် စနြွမဏိ ဗိမာန်တော် *ရွှေနှလုံတော် ကက်သလစ်ဘုရားကျောင်း (စစ်တွေ) *ဦးရဲကျော်သူကျောင်းတိုက် *အင်္ဂလန်ဘုရင်မကြီးဆီက မွေးနေ့လက်ဆောင်၊ စစ်တွေနာရီစင် *မြို့မဈေးကြီး စစ်တွေ *စစ်တွေတက္ကသိုလ် ကျောင်းဝင်းဟောင်း *[[အ.ထ.က(၂)စစ်တွေ]] == ထင်ရှားသော ပုဂ္ဂိုလ်များ == *[[ဦးဥတ္တမ|ဆရာတော် ဦးဥတ္တမ]] *[[ထွန်းမြတ်နိုင်|ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းမြတ်နိုင်]] - ရက္ခိုင့်တပ်တော်စစ်ဦးစီးချုပ် *[[ချန်ထွန်း၊ ဦး(ရခိုင်)|ဦးချန်ထွန်း]] - ဥပဒေပါရဂူ *[[မေအောင် (စွယ်စုံပညာရှင်)|ဦးမေအောင်]] - ကိုလိုနီခေတ်ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီး == ဓာတ်ပုံများ == <gallery class="center"> File:Shwe Zedi, Sittwe, Myanmar.jpg| ရွှေစေတီ ဘုန်းကြီးကျောင်း File:Lawkananda Pagoda, Sittwe.jpg|လောကနန္ဒာစေတီ (စစ်တွေ) File:Sittwe, Myanmar (Burma) - panoramio - mohigan (49).jpg|အဓိကလမ်း File:Sittwe View Point Park in 2017 March 26.jpg|ဗျူးပွိုင့်(စစ်တွေ) <gallery> Image:Sittwe, foreshore.JPG|စစ်တွေကမ်းနား Image:Sittwe, new clock tower.JPG|စစ်တွေနာရီစင် </gallery> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{ရခိုင်ပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်တွေမြို့]] bvjj9ulqkmk9tqwd9ardx5b098k8k02 0 3666 1027250 871739 2026-04-23T16:22:05Z ~2026-22436-47 141586 1027250 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = မြိတ်မြို့ |native_name = |other_name = Mergui |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြို့တည်နေရာပြ မြန်မာနိုင်ငံမြေပုံ |seat = |seat_type = |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] |image_skyline = မြိတ်မြို့.jpg |image_map = |map_caption = မြိတ်မြို့တည်နေရာပြမြေပုံ |subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name = {{အလံ|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = {{flag|တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[မြိတ်ခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[မြိတ်မြို့နယ်]] |area_total_km2 = |population = |population_as_of = |population_density_km2 = auto |coordinates_display = |coordinates_region = MM |latNS = N |latd = 12 |latm = 26 |lats = |longEW = E |longd = 98 |longm = 36 |longs = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = + ၆ နာရီ ၃၀ မိနစ် |website = }} [[File:MerguiArchipelagoMap.png|thumb|မြိတ်ကျွန်းစုမြေပုံ]] [[File:မြိတ်.jpg|thumb|ကမ်းနားလမ်းရှိ We love Myeik ဆိုင်းဘုတ်]] '''မြိတ်မြို့''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြိတ်ခရိုင်]]တွင် ပါဝင်သည့် [[မြိတ်မြို့နယ်]]၏ ခရိုင် မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်သည်။ရေလုပ်ငန်း ထွန်းကားသော ကမ်းရိုးတန်းဆိပ်ကမ်းမြို့တစ်ခုဖြစ်သည်။ တည်နေရာအရ အပူပိုင်းဒေသဖြစ်သည့်အတွက် ရော်ဘာ၊ ဆီအုန်းတို့ကိုလည်း စီးပွားဖြစ်စိုက်ပျိုးကြသည်။ == တည်နေရာ == မြန်မာနိုင်ငံ၏ တောင်ဘက် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးအတွင်း မြောက်လတ္တီတွဒ် (၁၂ဒီဂရီ ၁၆မိနစ်)၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် (၉၈ဒီဂရီ၃၆မိနစ်)တွင် တည်ရှိသည်။ မြိတ်မြို့သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက်အမြင့် ၈၄ ပေတွင်ရှိသည်။ သေချာဆန်းစစ်မည်ဆိုလျှင် မြိတ်မြို့သည် ကုန်းမနှင့် အဆက်ပြတ်နေသော ကျွန်းလေးတစ်ခုဖြစ်သည်။ == သမိုင်း နောက်ခံ == ယိုးဒယား(ထိုင်း)နှင့် နယ်ချင်းဆက်စပ်နေသောကြောင့် မြိတ်မြို့မှာ မြန်မာဘုရင်နှင့် ယိုးဒယား ဘုရင် တို့၏ လက်အောက်သို့ အပြန်အလှန်ကျရောက်ခဲ့ပြီး မြိတ်ဒေသမှာလည်း စစ်တလင်း ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ မြိတ်ရာဇဝင်ကို ရေးသားပြုစုခဲ့သူ ဆရာကြီး ဦးကြီးစိန်က မြိတ်ရာဇဝင်ကို ပြုစုရသည်မှာ အလွန်ခဲယဉ်းသည်ဟု ဆိုသည်။ အေဒီ ၇၂၃ ခုနှစ်၌ ထိုင်းနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းရှိ ကျမိုင်း၊ ယခုအခေါ် ဇင်းမယ် (ချင်းမိုင်) မင်းဆက်မှာ တနင်္သာရီတိုင်း အထိ တန်ခိုးထွားခဲ့ပြီး ၎င်းကျမိုင်းအနွယ်ဝင်က ရမ္မာဝတီ (ပျော်ဖွယ်ရာပေါသောမြို့)ကို အေဒီ ၇၅၅၌ ကော့ဘိန်းအရပ်၌ တည်ခဲ့သည်ဟု သိရသည်။ မြို့သက်တမ်း (၂၈)နှစ်ကြာလျှင် ကြက္ကလင်းမြို့ (ကံမော်)ကို ပြောင်းခဲ့၍ မြို့သက်တမ်း ၁၁၈ နှစ်ရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် အေဒီ ၉၀၁ ခုနှစ်၌ ထောင့်ကွာ (မြို့သက်တမ်း ၂၂၀) သို့ ရွှေ့ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်များမှာ အလောင်းစည်သူမင်းကြီး စိုးစံအုပ်ချုပ်နေသည့် (၁၁၁၂-၁၁၆၇) ကာလများအတွင်း ရှိနေပြီး အေဒီ ၁၁၅၂ ခုနှစ်က အောင်သာဝရမြို့ကို စိုးစံခဲ့သည့် ပရမရစာ မင်းလက်ထက်တွင် ကျမိုင်း (ချင်းမိုင်)မင်းဆက် သုဉ်းသွားခဲ့သည်ဟု သိရသည်။ ပုဂံ၌ နရပတိစည်သူမင်း (၁၁၇၃ - ၁၂၁၀) စိုးစံဆဲ အဆိုပါ အဖြစ်အပျက်မှာ အေဒီ ၁၂၇၆ တွင် အောင်သာဝရမင်း (ဧကဒယ်ရာဇာ)က ခရင်းသေ အရပ်တွင် တနင်္သာရီမြို့ကို တည်ခဲ့သည်။ တနင်္သာရီမြို့၌ မြို့ရံ (၁၄)မြို့ ရှိခဲ့၍ သမုဒ္ဒရာကင်းမြို့ အဖြစ် သန်ထုပ်( သန္တုတ် - ယခု တောနောက်လယ်ကျေးရွာ)မြို့ကို အေဒီ ၁၂၇၇ တွင် စတင် တည်ဆောက် ခဲ့သည်။ အေဒီ ၁၂၇၆ မှ ၁၇၃၁ အထိ နှစ်ပေါင်း ၄၅၄ သည် တနင်္သာရီ ခေတ်ဖြစ်ပြီး မာရိတ်(မြိတ်)၏ ဖြစ်စဉ် မှာတော့ မှေးမှိန်သွားခဲ့သည်။ မာရိတ်မှာ ပရမရစာ မင်းသားငယ်၏ မြင်းခယ်တိုင် (မြင်းချည်တိုင်) အစွဲပြု၍ မာရိတ်ကျွန်းဟု ခေါ်သည်။ မာ = မြင်း၊ ရိတ် = ခယ်တိုင်၊ မြင်းခယ်တိုင် (မြင်းချည်တိုင်) ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ရှမ်းအခေါ် (ယိုးဒယား ) စကား ဖြစ်သည်။ ကာလရွေ့လျားလာသဖြင့် မာရိတ်ကို မြန်မာအခေါ် မြိတ်မြို့ဟု ခေါ်တွင် ကြသည်။ [[File:မြိတ်မြို့ 2.jpg|thumb|နာရီစင်]] [[File:မြိတ်မြို့ 3.jpg|thumb|မြို့အဝင်Welcome to Myeikဆိုင်းဘုတ်]] == မြို့တည်ရခြင်းအကြောင်း == အေဒီ ၁၅၃၁ ၌ ဆင်တစ်သန်းရှင် (ယခု - လာအိုနိုင်ငံ၏ မြို့တော် [[ဗီယင်ကျန်းမြို့|ဗီယန်ကျင်း]]) ၏ သားတော် ဗြိရာမသွန်တိဿ မင်းသားက တနင်္သာရီမြို့ကို သိမ်း၍ နှစ် ၂၀၀ ကြာသော် သန်းထုပ် (သန္တုတ်) မြို့ဆိပ်ကမ်းမှာ ရေတိမ်လာ၍ အေဒီ ၁၇၃၁ တွင် ခယ်တောင်ခြေ ( ယခု သိမ်တော်ကြီး တောင်ခြေ)သို့ ပြောင်းရွေ့ပြီး မာရိတ်မြို့ကို တည်ခဲ့သည်။ ရှေးကတည်းက ခယ်တောင်ခြေရင်း၌ တံငါလုပ်ကိုင် နေထိုင် ကြသော အိမ်ခြေ ၂၀ ခန့်သာ ရှိခဲ့သည်။ တနင်္သာရီမြို့ကြီးကား ဆိပ်ကမ်းကင်းမြို့သာ ဖြစ်လာခဲ့ပြီး မြိတ်မြို့တွင် သင်္ဘောဆိပ်မြို့တည်ရန် ဒေသအသီးသီးမှ လူများခေါ်၍ နေရာချထားခဲ့ကာ မြစ်မရပ်၊ မြစ်ငယ်ရပ်၊ ထားဝယ်စု၊ တလိုင်းစု၊ ဈေးတန်း၊ ဈေးခေါင်း၊ ကန်ဖျား၊ ကန်ခေါင်း၊ ကန်ကြီး၊ အလယ်ကျွန်း၊ နောက်လယ်၊ သံဖို(သန်းဖို)၊ လှည်းထိန်စု၊ ဆိပ်ငယ်၊ စတိန်ရပ်(ဆိပ်ငယ်) စသည်ဖြင့် အစွဲပြု ဖြစ်လာခဲ့ ကြသည်။ မြိတ်ဒေသမှာ မြန်မာဘုရင်နှင့် ယိုးဒယား ဘုရင်တို့၏ အကြိမ်ကြိမ် အုပ်ချုပ်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ တပင်ရွှေထီး၊ ဘုရင့်နောင်မင်းတို့က ပြန်သိမ်းယူ ရသည်။ အေဒီ ၁၇၅၉ တွင် အလောင်းမင်းတရားကြီး ဦးအောင်ဇေယျ ပြန်သိမ်းမှ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ရောက်ရှိခဲ့သည်။ == မြန်မာမင်းလက်ထက် မြိတ်မြို့ == ဆိပ်ခံမြို့ငယ် မာရိတ်(မြိတ်)မှာ ကြွယ်ဝ တိုးတက်နေခဲ့သည်။ အလောင်းဘုရား([[အလောင်းမင်းတရား|ဦးအောင်ဇေယျ]])၏ [[ရွှေဘိုမြို့|ရွှေဘို]]သည် [[မြိတ်မြို့|မာရိတ်မြို့]]မှ မိုင် ၅၅ဝခန့် ကွာဝေးသည်။ နယ်ချဲ့ကိုလိုနီများကလည်း အချက်အချာကျသော မြိတ်မြို့ကို မျက်စိ ကျနေခဲ့သည်။ ကုန်စည် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရာတွင် အရှေ့တိုင်း၊ အနောက်တိုင်းသားများ ဝင်ထွက်သွားလာ နေခဲ့ကြပြီး စီးပွားရေးလုပ်ကိုင်နိုင်ရန်အတွက် အကွက်အကွင်းကောင်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဆင်ဖြူရှင် နန်းစိုက်သည့် အင်းဝမြို့မှ ၅၁၅ မိုင်ဝေးသည့် မြိတ်မြို့ကို ၁၇၇၀ ပြည်နှစ်ရောက်မှ အပြီးသတ် တည်ဆောက် ပြီးစီးခဲ့သည်။ ခေမရာစာ မြို့ဝန်မင်းအဖြစ် ထမ်းရွက်စဉ် ကာလများအတွင်းမှ တရားဝင် မြိတ်မြို့ဟု တွင်သည်။ ၁၈၂၄ ခုနှစ် ရောက်သည့်အခါ [[ပထမ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာစစ်|ပထမ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာ စစ်ပွဲ]]၌ ကိုလိုနီပိုင်နက်အတွင်းသို့ သွတ်သွင်းခံရသည်။ ထိုနောက်တွင် မြိတ်မြို့မှာ ကမ္ဘာရပ်ခြား စီးပွားရှာသမားများနှင့် ပင်လယ် ခရီးသည်တို့အတွက် မားဂွီး(Mergui) အမည်ဖြင့် ထင်ရှား လူသိများလာခဲ့သည်။ မားဂွီးအမည် မရမီကပင် "ဘိတ်မြို့နှင့် မြိတ်မြို့" ဟူ၍ နှစ်မည် ရှိနှင့် ပြီးဖြစ်သည်။ မားဂွီး ဆိုသည့် အသုံးအနှုန်းကို အာရပ်၊ ပေါ်တူဂီနှင့် ဒတ်ခ်ျ ဘာသာစကားတို့မှ ရှာဖွေ တွေ့ရှိ နိုင်ကြောင်း သုတေသီတို့ မှန်းဆထားသည်။ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများဖြစ်သည့် ရခိုင်နှင့် တနင်္သာရီ ဒေသများသည် ပင်လယ်ရေကြောင်းမှ အလွယ်တကူ ဝင်ထွက်ခဲ့၍ ကိုလိုနီနယ်ချဲ့တို့၏ ဒဏ်ကို အစောဆုံး ခံစားခံရသည်။ နှစ် (၁၀၀)ကျော်တိုင်အောင် ကျွန်သက်ရှည်ခဲ့ပြီးမှ ပြည်ထောင်စုကြီးနှင့်အတူ လွတ်လပ်ရေး ရခဲ့သည်။ ကျွန်သက်ရှည်သော်လည်း မြိတ်မြို့သူ မြို့သားများ မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ် ထက်သန်ခဲ့သည့် သာဓက များစွာရှိသည်။ [[File:Thein Daw Gyi Pagoda, Myeik.jpg|thumb|သိမ်​တော်ကြီး​စေတီ]] [[File:မြိတ်မြို့ 6.jpg|thumb|မြိတ်ခရိုင်ဝန်မင်းလင်းပင်ထိပ်တင်​​​​ဒွေးကျဆုံး​သော​နေရာ(​မူလ​နေရာမဟုတ်)]] == ခေတ်သစ် စီးပွားရေး မြို့တော် မြိတ် == သည်ဘက်ခေတ်မှာတော့ မြိတ်အရှေ့ (မြိတ်)နှင့် မြိတ်အနောက် (ကျွန်းစု) ဟူ၍ အပိုင်းလိုက် တွင်ခဲ့သေးသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် မြိတ်နှင့် ကျွန်းစု ဟူ၍ အမည် သီးသန့် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မြိတ်မြို့မှာ [[မြိတ်ကျွန်းစု]] အပါအဝင် ကျွန်းပေါင်း ၈၀၀ ကျော်နှင့် ဖွဲ့စည်းထား၍ ပင်လယ်ပြင် စွန့်စား ခရီးသွားတို့အတွက် စိတ်ဝင်စား သဖွယ် ဖြစ်သလို မဖော်ထုတ်ရသေးသော လှပသည့် ကမ်းခြေများ၊ လူမနေသော [[ကျွန်း]]များ၊ ရေပေါ်နေ ဆလုံတိုင်းရင်းသားတို့၏ လူနေမှု ဘဝ ဟန်ပန်များမှ ခရီးသွားများကို လက်ယပ်ခေါ်နေသကဲ့သို့ အနောက်ဘက် [[ကပ္ပလီပင်လယ်|အက်ဒမန် ပင်လယ်]]ပြင်ကို မျက်နှာမူ မှေးတင် တည်ဆောက်ထားပြီး အရှေ့ဘက်တွင် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]နှင့် နယ်ချင်း ထိစပ်နေသည့်အတွက် စီးပွားရေး အခွင့်အရေးအရ မြန်မာ - ထိုင်း နယ်စပ်တွင် ဆက်သွယ်ကူးလူးနိုင်သော မောတောင်ကြား ကားလမ်းကို အဆင့်မီ ဖောက်လုပ်စရာ အကြောင်း ရှိပေသည်။ မြိတ်မှ မိုင် ၁၂၀ အကွာ အဝေးရှိ မောတောင်ကြားသို့ ဖောက်လုပ်ထားသော အဆိုပါ လမ်းမကြီး အဆင့်မီ ပြီးစီးပါက မော်တော် ကားလမ်းဖြင့် မြိတ်မှ [[မောတောင်]] နယ်စပ်သို့ သုံးနာရီကျော်ခရီး၊ မောတောင်မှ [[ဘန်ကောက်]] သို့ သုံးနာရီကျော်၊ မောတောင်မှ [[မလေးရှား]]သို့ (၁၀)နာရီကျော် ခရီးသာ ရှိလာနိုင်ကြောင်း ကျွမ်းကျင်သူအချို့မှ သုံးသပ် ပြထားသည်။ ကမ်းရိုးတန်းတိုင်း မြို့တော်မှာ ပင်လယ် ဆိပ်ကမ်းမြို့ ဖြစ်လာသည့်အတွက် [[အာရှ]]နှင့် အနောက်နိုင်ငံများ၏ စီးပွားရေး အချက်အချာ ဖြစ်သလို အဆိုပါ လမ်းမကြီးအား အရှေ့တောင် အာရှ လမ်းမကြီးအဖြစ် အသုံးပြု နိုင်ပြီး ထုတ်ကုန် အရည်အသွေးမြင့် ပို့ကုန်များအား စရိတ်၊ ဝန်ဆောင်မှု နည်းပါးစွာ အချိန်တိုတောင်းစွာ ကူးသန်း နိုင်မှု၊ ဒေသဖွံ့ဖြိုးမှု၊ ခရီးသွားလုပ်ငန်း ကျယ်ပြန့်လာမှု စသည်ဖြင့် နိုင်ငံတော်နှင့် လုပ်ငန်းရှင်များ၊ ဒေသခံများအတွက် အကျိုးနိုင်ပါသဖြင့် အဆိုပါ လမ်းကို စဉ်းစား သင့်ပေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင် အနေအထားအရ Transit Trade Center အဖြစ် တည်ရှိနေမှုက အားသာချက် တစ်ရပ်ပင်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်က မြိတ်ကျွန်းစုတွင် ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွား လည်ပတ်မှု တရားဝင် စတင်ခဲ့ပြီး ပင်လယ် အခြေခံ ခရီးသွားလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးနေခဲ့သည်။ နယ်စပ်ကုန်သွယ်မှု စခန်းကို ၁၉၉၉ခုနှစ်၌ [[မြိတ်ကျွန်းစု]]တွင် ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွား လည်ပတ်မှု တရားဝင် စတင်နိုင်ခဲ့ပြီး ကမ်းရိုးတန်း တိုင်းမြို့တော်မှာလည်း ရေလုပ်ငန်း အဓိက မြို့ကြီး တစ်ခုအဖြစ် အရှိန်အဟုန်မြှင့် တိုးတက်လာခဲ့ကာ တလေးတစား ရှိကြသော မြို့ပြကြီး အဖြစ် ရပ်တည် နိုင်ခဲ့သည်။ ဘဏ်လုပ်ငန်းများ ။ ဝန်ဆောင်မှု လုပ်ငန်းများ ဒရဟော ဝင်လာခဲ့ကြသည်။ ဒေသခံများ အတွက် အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်းများ ပေးထားခဲ့ကြသော ရေလုပ်ငန်း ကုမ္ပဏီများ၊ [[ပုလဲ]]ကုမ္ပဏီများ စသည်ဖြင့် အများအပြား ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ မြိတ်မြို့မှာ တကယ်တော့ ရေလုပ်ငန်းတစ်ခုတည်းကို တည်မီ နေသည်မဟုတ်၊ ရေထွက်ကုန်များနှင့် ပတ်သက်၍ အလျှံပယ်ရှိသလို ကမ်းလွန်ရေနံနှင့် သဘာဝ ဓာတ်ငွေ့များ၊ [[ကျောက်မီးသွေး]]၊ ပုလဲ၊ သစ်၊ [[ငှက်သိုက်]]၊ စိုက်ပျိုးရေးမှာလည်း အခြားတိုင်းမြို့တော်များထက် မညံ့လှ၊ [[ဆီအုန်း]] စိုက်ပျိုးမှုမှာ တစ်နိုင်ငံလုံး၌ နံပါတ်(၁)၊ [[ရာဘာ]]က နံပါတ်(၂)၊ ပို့ဆောင်ရေး ကဏ္ဍမှာလည်း ကုန်းကြောင်း၊ ရေကြောင်း၊ လေကြောင်းအားလုံး ပြည့်စုံနေပြီ။ တောင်ပေါ်ဒေသမှာလို တောင်မြင့်မြင့် ရှုမျှော် ခင်းများကို ကမ်းရိုးတန်း တိုင်းမှာလည်း ခံစား၍ ရသည်။ ဤသို့ဆိုလျှင် တံငါအိမ်ခြေကလေး (၂၀)မှ စတင်ခဲ့သော မြင်းချည်တိုင် ရွာကလေးမှာ အခက်အခဲ ပေါင်းစုံ ကျော်လွှားခဲ့ပြီး ဒုန်းစိုင်းလာခဲ့ရာ ၂၀၀၀ ပြည်နှစ် ဝန်းကျင်၌ ကမ်းရိုးတန်းတိုင်း မြို့တော်အဖြစ် သတ်မှတ် ခံခဲ့ ရသလို အေဒီ ၁၇၃၁ တွင် ခယ်တောင်ခြေ (ချည်တောင်၌ တည်ရှိသော မာရိတ်မြို့မှာ မာရိတ်- မြိတ်-မားဂွီး-မြိတ်အရှေ့- ကမ်းရိုးတန်းတိုင်း မြို့တော် စသည်ဖြင့် သက်တမ်းရေတွက်သော် ၂၇၆ နှစ် တိုင်ပေပြီ။ မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း တနင်္သာရီတိုင်း မြိတ်ခရိုင်၏ ခရိုင်ဝန်ရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်။ တနင်္သာရီမြစ် စီးဝင်ရာ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ လုံခြုံသော ဆိပ်ကမ်းကောင်း ဖြစ်၏။ ကမ်းခြေမှစ၍ တောင်ကုန်းမြင့်များ ဖြစ်ပြီးလျှင်ထိုတောင်ကုန်းမြင့်များပေါ်တွင် အစိုးရရုံးအဆောက်အအုံများရှိသည်။ ရှေးအခါက မြိတ်မြို့ကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဘင်္ဂလားနယ်မှ တကျွန်းပို့ဒဏ်ခံရသော အကျဉ်းသမားများ ပို့ရာအရပ်အဖြစ်အသုံးပြုခဲ့ဘူးလေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၀)</ref> ==ဒေသထွက်ကုန်များ== မြိတ်မြို့သည် ယခုအခါ အရောင်းအဝယ် ဖွံ့ဖြိုးသော ဆိပ်ကမ်းတစ်ခု ဖြစ်ပေသည်။ ကျောထောက်နောက်ခံနယ်မြေတွင် [[ကျွန်းသစ်]]၊ တွင်းထွက်သတ္တုများ၊ ကြက်ပေါင်စေးများထွက်သည်။ မြိတ်ကျွန်းစုများတွင်လည်း တံငါလုပ်ငန်းဖြစ်သည့်[[ငါးပိ]] [[ငါးခြောက်]]လုပ်ငန်း၊ ပုလဲလုပ်ငန်းများအပြင် ကျွန်း ကလေးများပေါ်တွင် ငှက်သိုက်ရှာဖွေခြင်းလုပ်ငန်းများ ရှိသဖြင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးတွင် များစွာ တွင်ကျယ်သည်။ မြို့ပေါ်တွင် ပိုးထည်ရက်လုပ်ခြင်းလုပ်ငန်းများ ရှိသည်။ မြိတ်လုံချည် ခေါ် ထူထဲခိုင်မာသော ပိုးစစ်လုံချည်များမှာ အကောင်းဆုံး ပိုးထည်အမျိုးအစားတွင် ပါဝင်သည်။ ငါးပိတွင်လည်း မြိတ်စိမ်းစားငါးပိသည် မြိတ်မြို့၏ နာမည်ကျော် ထွက်ကုန်တစ်ခုဖြစ်ပေသည်။ === ရပ်ကွက်များ === # တပ်ပြင်(ရှေးယခင်က တပ်များ ပြင်သောနေရာဖြစ်ခဲ့၍) # သာကေတ # ရေပုန်း #အထက်ရေပုန်း # ကလွင် # ကန်ကြီး(ရေကန်ပေါင်ဟု ခေါ်သော ရေကန်ကြီးတည်ရှိရာနေရာဖြစ်၍) # ကန်ခေါင်း(ကန်၏ ခေါင်းရင်း၌ တည်ရှိ၍) # ကန်ဖျား(ကန်၏ အဖျား၌ တည်ရှိ၍) # မြစ်ငယ် # ထားဝယ်စု(ရှေးယခင်က ထားဝယ်လူမျိုးများ စုနေ၍) # တလိုင်းစု(ရှေးယခင်က တလိုင်းလူမျိုးများ စုနေ၍) # ဆိပ်ငယ်(ရေဆိပ်ရှိသောနေရာ) # နောက်လယ် # သန်းဖို(သံဖို၊ ပန်းပဲဖိုများစွာ ရှိသော နေရာ) # ဈေးတန်း # မြစ်မ # အလယ်ကျွန်း # ကြောင်ငယ် # မြို့သစ် # ဘုရားကိုင် # ပါရမီ # မြိတ်တောင် # ကွက်သစ် # မြန်အောင် # ခရူတော # ပလောက်စု # စက်ဝင်း [[File:မြိတ်မြို့ 4.jpg|thumb|ဘုရားကိုင်ရပ်ကွက်]] == ရာသီဥတု == မြိတ်သည် အပူပိုင်းမုတ်သုံရာသီဥတု အမျိုးအစား ရှိပြီး တစ်နှစ်ပတ်လုံး ပူနွေးသည်။ တိုတောင်းသော ခြောက်သွေ့ရာသီ(ဒီဇင်ဘာ-ဇန်နဝါရီ)ရှိပြီးလျှင်၊ ရှည်လျားသော စိုစွတ်ရာသီ(ဖေဖော်ဝါရီ-နိုဝင်ဘာ)ရှိကာ မေလ မှ စက်တင်ဘာလ အထိသည် ရံခါ မိုးသည်းထန်စွာ ရွာသွန်းလေ့ ရှိသည်။ {{Weather box |location = မြိတ် |metric first = Y |single line = Y |Jan high C = 31.4 |Feb high C = 32.1 |Mar high C = 33.1 |Apr high C = 33.6 |May high C = 31.8 |Jun high C = 29.4 |Jul high C = 29.1 |Aug high C = 28.8 |Sep high C = 29.5 |Oct high C = 30.7 |Nov high C = 31.6 |Dec high C = 31.5 |Jan low C = 20.7 |Feb low C = 21.6 |Mar low C = 23.1 |Apr low C = 24.6 |May low C = 24.2 |Jun low C = 23.6 |Jul low C = 23.4 |Aug low C = 23.3 |Sep low C = 23.5 |Oct low C = 23.2 |Nov low C = 22.7 |Dec low C = 21.0 |Jan precipitation mm = 4 |Feb precipitation mm = 51 |Mar precipitation mm = 55 |Apr precipitation mm = 128 |May precipitation mm = 422 |Jun precipitation mm = 783 |Jul precipitation mm = 740 |Aug precipitation mm = 868 |Sep precipitation mm = 482 |Oct precipitation mm = 302 |Nov precipitation mm = 73 |Dec precipitation mm = 13 |precipitation colour = green |source 1 =NOAA (1961-1990) <ref name= NOAA>{{cite web |url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-II/MM/48110.TXT |title = Myeik Climate Normals 1961-1990 |publisher = National Oceanic and Atmospheric Administration |accessdate = January 12, 2013}}</ref> |date=January 2013 }} == မြိတ် ဒေသစကား== {{main|မြိတ်စကား}} မြိတ်သူ မြိတ်သား များသည် စကားပြောလျှင် အေ လန်း | အယ် ရယ် | အော် ရယ် | အမြဲပြောဆိုတတ်သော ဓလေ့ ရှိသည်။ မြိတ် ဒေသစကားများသာဖြစ်သည်။ {{တနင်္သာရီတိုင်း}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} {{မြိတ်မြို့နယ်}} == ကိုးကား == [http://myeiknews.blogspot.com/search?updated-max=2007-12-14T13%3A28%3A00%2B06%3A30&max-results=7] <references/> [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]] 1hsmfc7veosm7t95ya43hpl9zw65upk 0 3671 1027251 1024820 2026-04-23T16:24:47Z ~2026-22436-47 141586 1027251 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = ကော့သောင်းမြို့ |native_name = |other_name = |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြို့တည်နေရာပြ မြန်မာနိုင်ငံမြေပုံ |seat = [[ကော့သောင်းမြို့]] |seat_type = မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့ |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] |image_skyline = File:Kawthoung 8.jpg |image_caption = ကော့သောင်း မြို့အဝင် |map_caption = ကော့သောင်းမြို့ တည်နေရာပြမြေပုံ |subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name = {{အလံ|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = [[ File:Flag of Tanintharyi Division.svg | 23px]] [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[ကော့သောင်းခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[ကော့သောင်းမြို့နယ်]] |area_total_km2 = |population_total = ၅၇,၉၄၉<ref name="census-2014">{{cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၅၅|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref> |population_density_km2 = auto |coordinates = {{coord|9|59|N|98|33|E|region:MM|display=inline,title}} |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = + ၆ နာရီ ၃၀ မိနစ် |website = }} '''ကော့သောင်းမြို့'''({{lang-th|เกาะสอง}})သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကော့သောင်းခရိုင်]]အတွင်း၌ ပါဝင်၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တောင်ဘက်အစွန်ဆုံးဖြစ်သော [[ဝိတိုရိယအငူ]] ပင်လယ်ကမ်းစပ်၌ တည်ရှိသည်။အက်ဒမန်ပင်လယ် အတွင်းသို့ စီးဆင်းသော ပါချန်မြစ်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ တောင်ဘက် အစွန်ဆုံးနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံစပ်ကြားတွင် သဘာဝနယ်နိမိတ်အဖြစ်ဖြင့် တည်ရှိ၍၊ မြို့အရှေ့ဘက်ရှိ ပါချန်မြစ်ဝမှာ လုံခြုံကျယ်ဝန်းသဖြင့် သင်္ဘောကြီးများ ဝင်ရောက်ဆိုက်ကပ် နိုင်၏။ ကော့သောင်းမြို့ အနောက်မြောက်ဘက်မိုင် ၃ဝ ခန့်အကွာတွင် ရွှေထွက်သည်ဟုကျော်ကြားသော ရွှေကျွန်းခေါ် ရပ်ဆဲကျွန်းသည်လည်း ကောင်း၊ မြို့အနောက်တောင်ဘက် ၄၅ မိုင်အကွာတွင် ဝူးဖရမ် (အဖြိုက်နက်)များထွက်သည့် သံကျွန်းခေါ် ဒေးဝစ်ကျွန်း သည်လည်းကောင်း တည်ရှိသည်။ [[File:Kawthoung.jpg|thumb|မြို့အဝင်]] မြန်မာနိုင်ငံ၏မြောက်ဘက်အကျဆုံး [[ပူတာအိုမြို့]]မှ ကော့သောင်းအထိ ကီလိုမီတာ ၂၀၀၀(၁၂၄၂ မိုင်ခန့်)ကွာဝေး၍ [[ရန်ကုန်မြို့]]မှ ကော့သောင်းအထိ ကီလိုမီတာ ၈၀၀ (၄၉၇ မိုင်ခန့်)မျှ ကွာဝေးလေသည်။ ကော့သောင်းမြို့သည် ရေလုပ်ငန်းအဓိကထားသော ကျေးလက်၏ဓလေ့များကို ထိန်းသိမ်းထားလျက်ရှိသည်။ ပင်လယ်ရေနယ်နိမိတ်ချင်းဆက်စပ်နေသည့် ကော့သောင်းနှင့် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]မှ ရနောင်းမြို့သည် မျက်နှာချင်းဆိုင်တည်ရှိနေသည်။ ရနောင်းဘက်မှ ကော့သောင်းကို လှမ်းမျှော်ကြည့်လိုက်ပါက ပင်လယ်တစ်ဝိုက်ရှိ လူနေအိမ်ခြေများကို သစ်တောဖုံးလွမ်းနေသော တောင်ကုန်းများ နောက်ခံပြုလျက် တည်ရှိနေသည်ကို တွေ့ရှိနိုင်ပေသည်။ ကော့သောင်းမြို့ကို ရောက်ရှိပါက ဘုရင့်နောင်အငူ(Cape Bayin Naung)တွေ့ရမည်ဖြစ်သည်။ == အမည်ရင်းမြစ် == ကော့သောင်းမြို့အနီးတွင် ဗောင်းနင်းကျွန်းနှင့် ဗောင်းဝါးကျွန်းနှစ်ကျွန်းကို အစွဲပြု၍ ထိုင်းဘာသာစကားဖြင့် 'ကော့စွန်း'ကို မြန်မာများ ကော့သောင်းဟု ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ကော့စွန်း၏အဓိပ္ပာယ်မှာ ကော့- ကျွန်း၊ စွန်း- နှစ်၊ 'ကျွန်းနှစ်ကျွန်း' ဖြစ်သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == [[ဘုရင့်နောင်]]မင်းတရားကြီးသည် အဝေးဆုံး ဗီယန်ရှင်းနှင့်ဇင်းမယ်အထိ အနောက်ဘက်တွင် [[အာသံပြည်နယ်]]အထိ နယ်နိမိတ်ဖြန့်ကျက်ခဲ့ပေသည်။ ဘုရင့်နောင်သည် ယိုးဒယားအား ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက်ရန် ကော့သောင်းသို့ မကြာမကြာ စစ်ချီရောက်ရှိလာခဲ့ပေသည်။ သူသည် ၁၅၄၈ ခုနှစ်နှင့် ၁၅၆၉ ခုနှစ် ကြားကာလများအတွင်းက စစ်သူကြီးအဖြစ်နှင့် နောက်ပိုင်းတွင် ဧကရာဇ်အဖြစ် အကြိမ်အတော်တော်များများ ယိုးဒယားနိုင်ငံ၏ ကျူးကျော်စစ်ကို ပြန်လည်တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကာ ၁၅၆၉ခုနှစ်တွင် ယိုးဒယားနိုင်ငံ၏မြို့တော် အယုဒ္ဓမြို့ကိုတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ==မြို့ပတ်ဝန်းကျင်== ကော့သောင်းသည် စည်ကားလှသော ငါးဖမ်းဆိပ်ကမ်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဖမ်းဆီးရမိသော ငါးအများစုကို ဈေးကောင်းရသော ရနောင်းတွင် သွားရောက်ရောင်းချကြလေသည်။ ကော့သောင်းမြို့တွင်း၌ မြန်မာ ၊ကရင် ၊မွန် ၊ရခိုင် ၊တရုတ် ၊မလေး ၊အိန္ဒိယ ၊ဆလုံ၊ ပသျှူး နှင့် ယိုးဒယားလူမျိုးများ အပါအဝင် လူမျိုးပေါင်းစုံနေထိုင်ကြသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာဘုရားစေတီပုထိုးများ ဘုန်းကြီးကျောင်းများ ခရစ်ယာန်ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများနှင့် ဗလီဝတ်ပြုကျောင်းများ အသီးသီးရှိသည်။ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးတွင် အဓိကနည်းလမ်းတစ်ခုဖြစ်နေသည့် မော်တော်ဆိုင်ကယ်များကို အငှားယာဉ်အဖြစ်အသုံးပြုနိုင်၍ ကားများကို ယခုအခါ အတွေ့များလာရသည်။ ကား ယာဉ်မောင်းများပေါများလာမှုကြောင့် မကြာမကြာ အသေးစားယာဉ်ကြောပိတ်ဆို့မှုများဖြစ်ပေါ်နေတတ်သည်။ လှေကားထစ်များသဖွယ် တည်ဆောက်တားပုံရသည့် လူနေအိမ်ခြေထူထပ်လှသော ကော့သောင်းမြို့မြစိမ်းရောင် သစ်တောများဖုံးလွှမ်းထားသည့် တောင်ကုန်းများက ဝန်းရံထားကြသည်။ အိမ်ခြေများသည် မြို့ပြင်ဘက်သာမက တောင်ခြေတောင်ကုန်းငယ်များတိုင်အောင် ပျံနှံနေကြသည်။ ကုန်းမြင့်အထက်ပိုင်းနေရာများတွင် ဘုရားစေတီများတည်ရှိနေကြပြီး [ပြည်တော်အေးစေတီ]ရှိပြီးအဝေးရှိတောင်ကုန်းငယ်တစ်ခုခြေရင်းတွင် လျောင်းတော်မူဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော် တစ်ဆူတည်ရှိနေသည်။ [[File:Kawthoung11.jpg|thumb||left|ပြည်တော်အေးစေတီတော်]] ===ဘုရင့်နောင်အငူ (ယခင်ဝိတိုရိယပွိုင့်)=== ဗြိတိသျှအုပ်ချုပ်စဉ်ကာလ ဝိတိုရိယဘုရင်မကြီး(QUEEN VICTORIA)ကို အစွဲပြု၍ ကော့သောင်းဝိတိုရိယပွိုင့်ဟု အမည်ပေးခဲ့ကြသည့် ဆိပ်ကမ်းနေရာတစ်ခုရှိသည်။ ၎င်းဆိပ်ကမ်းနေရာသည် နေရောင်အောက်တွင် အရောင်တလက်လက်တောက်နေသည့် ရေမြင်အတွင်းသို့ ထိုးထွက်နေသည့် ကျွန်းဆွယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထိုဝိတိုရိယပွိုင့်အငူစွန်းကို ယခုအခါဘုရင့်နောင်အငူဟု အမည်မှည့်ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဘုရင့်နောင်အငူစွန်းတွင် ခြေတံရှည်လူနေအိမ်များ၊ နယ်စပ်ဒေသစစ်ဆေးရေးဂိတ်ဝနှင့် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးစသည့် ရုံးများလည်းရှိသည်။ ကော့သောင်းကုန်းမြေနှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင် ဆက်စပ်နေသောကျွန်းမှာ [[မြိတ်ကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သော တောင်ဘက်အကျဆုံး ကျွန်းတစ်ကျွန်းဖြစ်သည်။ ယင်းကျွန်းသည်မွေတော်ကျွန်းအဖြစ် ထင်ရှားသည်။ မြတ်ဗုဒ္ဓ၏ဓာတ်တော်မွေတော်များ ထည့်သွင်းဌာပနာထားသည်ဆိုသော တောင်ကုန်းထိပ်ရှိ စေတီနှစ်ဆူတည်ရှိရာကျွန်း ဖြစ်ပေသည်။ ယင်းကြောင့်ပင် အဆိုပါ မွေတော်ကျွန်းသို့ ကော့သောင်းဘက်မှ ငါးမိနစ်ကြာမျှ လှေစီး၍ ကူးသန်းသွားလာကြသော ဘုရားဖူးခရီးသွားများ အဆက်မပြတ်ရှိနေတတ်သည်။ ကော့သောင်းမှနေ၍ အန်ဒမန်ကလပ်ရီဇော့တ်(Andaman Club Resort)ဟိုတယ်ရှိရာ [[သူဌေးကျွန်း]]ဆီသို့ ဖယ်ရီသင်္ဘောဖြင့် ၁၅ မိနစ်ခရီးအဖြစ် သွားရောက်နိုင်သည့် စပိဘုတ်(Speed Boat)ဖြင့် သွားရောက်ပါက ၇ မိနစ်ကြာမျှသွားရသည်။ [[File:Kawthoung 4.jpg|thumb|ဘုရင်နောင်အငူ]] ===သူဌေးကျွန်းနှင့်ကော့သောင်းတံငါရွာ=== ဘုရင့်နောင်ရုပ်တု တည်ရှိရာနေရာမှ အန်ဒမန်ပင်လယ်ပြင်ကို ဖြတ်ကျော်ကြည့်လိုက်ပါက [[သူဌေးကျွန်း]]ကို ထင်ရှားစွာ တွေ့မြင်နိုင်ပေသည်။ သူဌေးကျွန်းရှိ အန်ဒမန်ကလပ်ရီဇော့တ်ဟိုတယ်သည် အထူးဖန်တီးထားသည့် ကြယ်ငါးပွင့်အဆင့်ရှိ ဟိုတယ် ဖြစ်သည်။ [[File:Kawthoung 6.jpg|thumb|သူဌေးကျွန်း အက်ဒမန်ဟိုတယ်]] ကော့သောင်းမြို့မှ ငါးကီလိုမီတာအကွာ၌ သီရိမြိုင်ရပ်ကွက်အမည်ရှိ တံငါရွာတည်ရှိနေပေသည်။ ၎င်းတံငါရွာအနီးရှိ တောင်ကုန်းတစ်ခုထိပ်တွင် သုံးမိုင်ဘုရားရှိသည်။ အဓိကစေတီတော်အား ရွှေသင်္ကန်းကပ်လှူပူဇော်ထားသည်။ စေတီ၏အောက်ခြေဖိနပ်တော်မှာ ထောင့်ရှစ်ထောင့်ပါရှိသည့် အဋ္ဌဂံပုံစံအုတ်ခုံဖြစ်ပေသည်။ ယင်းထောင့်ရှစ်ထောင့်ရှိ ဋ္ဌာပနာအတွင်း ချိုင့်နေရာရှစ်နေရာတွင် တင်ပျဉ်ခွေဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူစီ ကိန်းဝပ်စံပယ်လျက်ရှိသည်။ တောင်ကုန်းအမြင့်ဆုံးနေရာတွင် ကြာပွင့်ပေါ်၌ထိုင်၍ စံပယ်နေသော မြတ်ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်၏ ဦးခေါင်းတော်အထက်၌ နဂါးမင်းက ပါးပျဉ်းဖြင့်အုပ်မိုးထားသည့် နဂါးရုံဘုရားတစ်ဆူကိုဖူးမြော်နိုင်ပေသည်။ တောင်ကုန်းအထက်မှ လှမ်းကြည့်လိုက်ပါက သီဟိုပင်စိုက်ခင်းများ၊ အန်ဒမန်ပင်လယ်ပြင်၊ သူဌေးကျွန်း၊ ဆလုံကျွန်းနှင့် ပို၍ဝေးသောနေရာတွင် ဇာဒက်ကြီးကျွန်းတို့အပါဝင် [[မြိတ်ကျွန်းစု]]ကို တွေ့မြင်ရမည်ဖြစ်သည်။ ===မြိတ်ကျွန်းစု=== {{main|မြိတ်ကျွန်းစု}} မြိတ်ကျွန်းစုတွင် စုစုပေါင်းကျွန်းပေါင်း ၈၀၄ ကျွန်းပါဝင်သည်ဟုဆိုသော်လည်း အချို့ခန့်မှန်းတွက်ဆမှုအရ ကျွန်းပေါင်း ၁၀၀၀ကျော်ရှိနိုင်သည်ဟုဆိုကြ၏။ အကြီးဆုံးကျွန်းမှာ ဘုရင်ကျွန်း(KING ISLAND)ဖြစ်ပြီး ဟက်တာပေါင်း ၄၄၀၀၀ရှိသည်။ ကျွန်းအများအပြားမှာ ပင်လယ်အတွင်းမှ ထိုးထွက်နေကြသော ကျောက်တုံးကျောက်စိုင်ကျွန်းများဖြစ်ကြသည်။ အချို့ကျွန်းများမှာ ထုံးကျောက်ကျွန်းများဖြစ်ကြပြီး မီတာပေါင်းရာနှင့်ချီ၍ ရှည်လျားသည်။ ယင်းကျွန်းများပေါ်တွင် ဇီဝဇိုးငှက်သိုက်များကို တွေ့ရှိကြသည်။ လူများနှစ်ခြိုက်ခုံမင်စွာ ငှက်သိုက်ဆေးဖော်စပ်သုံးစွဲကြပြီး တန်ဖိုးကြီးမားသည့် အစားအစာတစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ ကစ်စာရိုင်းနှင့်ဒိုမဲလ်ကျွန်းတို့အကြားရှိ ကျွန်းတစ်ခုကို စကျင်ကျောက်(ကျောက်ဖြူ)ကျွန်းများဟုခေါ်ဝေါ်သမုတ်ထားကြသည်။ အရည်သွေးကောင်း စကျင်ကျောက်များ ထွက်ရှိသည်။ ကစ်စရိုင်းနှင့်ဆဲလ်လိုကျွန်းများ၏ ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက် ဘုရင့်ကျွန်း၊ ထားဝယ်ကျွန်းနှင့် တံငါကျေးရွာများကလွဲလျှင် မြိတ်ကျွန်းစုသည် ယင်းကျွန်းစုကို လှည့်လည်သွားလာကျက်စားနေကြသော ဆလုံသို့မဟုတ် ပင်လယ်ဂျစ်ပစီတို့အဓိကနေထိုင်ကြသည်။ ===ဆလုံလူမျိုးများ=== {{main|ဆလုံလူမျိုး}} ဆလုံလူမျိုးစုတို့သည် မလေးကျွန်းဆွယ်(ယနေ့မလေးရှားကျွန်းဆွယ်)တွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည့် မလေးလူမျိုးနွယ်ဝင်များဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ဘာသာစကားမှာ ကမ္ဘောဒီးယာက ချင်းတိုင်းရင်သားတို့၏ စကားနှင့် အတော်ပင်တူညီမှုရှိနေသည်ကို တွေ့ရသည်။ ပင်လယ်ပျော်ဆလုံကျွန်းသားတို့၏ ရေကူးရေငုပ်ကျွမ်းကျင်မှုသည်လည်း အံ့ဩဖွယ်ရာဖြစ်ပေသည်။ ၂၀၀၄ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် လန်ပီကျွန်း၌ကျင်းပခဲ့သော ဆလုံပွဲတော်မှာလည်း ကမ္ဘာလည့်ခရီးသွားများအတွက် အလွန်စိတ်ဝင်စားဖွယ်ရာဖြစ်သည်။ ကော့သောင်းအနီးရှိ ဆလုံကျွန်းတွင် လင်းပိုင်မွေးမြူလေ့ကျင့်မှုသည်လည်း အောင်မြင်နေပြီဖြစ်၍ တနင်္သာရီတိုင်းအတွင်း ကမ္ဘာလည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်း အခြေခံကောင်းများတိုးတက်နေပြီဖြစ်သည်။ ဆလုံတို့သည်ငါးဖမ်းခြင်းဖြင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပြုကြလေသည်။ ရေပျော်ဆလုံတို့သည် ငါးပုတ် ငါးကွမ်းရှပ် ငါးခွေးရှာ ငါးပုဏ္ဍား ကကူရံ ငါးမြင်းရင်း ငါးမြစ်ချင်းတို့ကိုဖမ်းဆီးပြီး ရနောင်းလက်ကားအဝယ်ဒိုင်များသို့ ရောင်းချကြသည်။ == ရပ်ကွက်/ကျေးရွာများ == {{columns-list| # အောင်သုခရပ်ကွက် # ဘုရင့်နောင်ရပ်ကွက် # အဏ္ဏဝါရပ်ကွက် # အေးမြကန်သာရပ်ကွက် # သီရိမြိုင်ရပ်ကွက် #ပိတောက်ရွှေဝါရပ်ကွက် # ရွှေဟင်္သာရပ်ကွက် # ရွှေဇင်ယော်ရပ်ကွက် # အေးရိပ်ငြိမ်ရပ်ကွက် # ရွှေပြည်သာရပ်ကွက် #ပလုံးတုံးတုံးကျေးရွာ # ရွှေပြည်စိုး ကျေးရွာအုပ်စု # ‌(၁၀) မိုင် ကျေးရွာအုပ်စု # ဘန်းကချွန် ကျေးရွာအုပ်စု # မလိဝမ်း ကျေးရွာအုပ်စု }} == စီးပွားရေး == ကော့သောင်းမြို့သည် နယ်စပ်မြို့တစ်မြို့ဖြစ်ပြီး ရော်ဘာလုပ်ငန်းမှာလည်း တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးလျက် ပြင်ပတိုက်ရိုက်တင်ပို့နိုင်သော ပင်လယ်ရေထွက်ကုန်ပစ္စည်းများဖြင့် စည်ကားလှသည့် တံငါဆိပ်ကမ်းတစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ ကမ်းနားလမ်း အနောက်ဘက်တွင် ပင်လယ်ထွက်အစားအစာရောင်းချသော စားတော်ဆက်အများအပြား တည်ရှိနေကြသည်။ == ဓာတ်ပုံများ == <gallery> ဖိုင်:Kawthoung 2.jpg|မြို့အဝိုင်းပတ် ဖိုင်:Kawthoung 3.jpg|နာရီစင် ဖိုင်:Kawthoung 5.jpg|ကော့သောင်းဂေါက်ကလပ်အဝင်ပေါက် ဖိုင်:Kawthoung 9.jpg|ကော့သောင်း-ဘုတ်ပြင်းလမ်းမ ဖိုင်:Kawthoung10.jpg|1199တောင် ဖိုင်:Flag of Myanmar and Tanintharyi Region at 1199 Mountain Peak.jpg|1199တောင်ထိပ်တွင်[[မြန်မာနိုင်ငံ]]အလံနှင့်[[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]အလံ လွှင့်ထူထားပုံ ဖိုင်:Flag of Myanmar at Byint Naung Statue Garden Park.jpg|ဘုရင်နောင်ကုန်းမြေ အလံတိုင် File:Kawthaung 15.jpg|​ကော့​သောင်းခရိုင်အုပ်ချုပ်​ရေးမှူးရုံး File:Pulao Thung Thung Beach.jpg|ပုလုံးတုံးတုံးကမ်း​ခြေ </gallery> == ကိုးကား == <references/> {{တနင်္သာရီတိုင်း}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]] akwo6yv8jm22jp02l6op5knwgo0jk22 0 3776 1027413 957943 2026-04-24T07:24:37Z ~2026-25027-43 141979 1027413 wikitext text/x-wiki {{Infobox ဘောလုံး ကလပ် | clubname = Manchester United F.C. | current = Manchester United F.C. season 2010-11 | image = [[File:Man_Utd_FC_.svg|200px|Manchester United's emblem]] | fullname = မန်ချက်စတာယူနိုက်တက် ဘောလုံးကလပ် <!-- see discussion --> | nickname = သရဲနီ<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/page/manchester-united |title=Manchester United Football Club |accessdate=2008-03-02 |publisher=Premier League |archivedate=6 June 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110606075748/http://www.premierleague.com/page/manchester-united }}</ref> | founded = ၁၈၇၈ တွင် ''နယူတန် ဟိသ် LYR ဘောလုံးကလပ်'' အဖြစ်စတင်ခဲ့သည်။ | ground = [[အိုးထရတ်ဒ်ဖို့ဒ်]] | capacity = ၇၅၈၁၁<ref name="pl1112file">{{cite web |title=Manchester United |url=http://www2.premierleague.com/en-gb/clubs/profile.stadium.html/man-utd |work=premierleague.com |publisher=Premier League |accessdate=30 November 2011 |archivedate=21 February 2015 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6WVXhVhVE?url=http://www.premierleague.com/en-gb/clubs/profile.stadium.html/man-utd }}</ref> | owner = မန်ချက်စတာ ယူနိုက်တက် ပီအယ်လ်စီ ကုမ္ပဏီ | chairman = {{အလံ|အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု}} [[ဂျိုအဲဂလေဇာ]] နှင့် [[အာဗရမ် ဂလေဇာ]] | manager = | captain = ဘရူနို:ကျောနံပတ်(8)နိုင်ငံ( ပေါ်တူဂီ) | league = [[ပရီးမီးယားလိဂ်]] | season = ၂၀၂၃-၂၄ | position = [[ပရီးမီးယားလိဂ်]]၊ အဆင့် - ၈ | pattern_la1 = _manutd2425h | pattern_b1 = _manutd2425h | pattern_ra1 = _manutd2425h | pattern_sh1 = _manutd2425h | pattern_so1 = _manutd2425hl | leftarm1 = ff0000 | body1 = ff0000 | rightarm1 = ff0000 | shorts1 = ffffff | socks1 = 000000 | pattern_la2 = _manutd2425a | pattern_b2 = _manutd2425a | pattern_ra2 = _manutd2425a | pattern_sh2 = _manutd2425a | pattern_so2 = _manutd2425al | leftarm2 = 001a67 | body2 = 001a67 | rightarm2 = 001a67 | shorts2 = 001a67 | socks2 = 001a67 | pattern_la3 = _manutd2425t | pattern_b3 = _manutd2425t | pattern_ra3 = _manutd2425t | pattern_sh3 = _manutd2425t | pattern_so3 = _manutd2425tl | leftarm3 = faf9f6 | body3 = faf9f6 | rightarm3 = faf9f6 | shorts3 = faf9f6 | socks3 = faf9f6 | website = https://www.manutd.com/ }} '''မန်ချက်စတာယူနိက်တက် ဘောလုံးကလပ်''' အား မန်ယူနိုက်တက်<ref>[https://uk.reuters.com/article/uk-soccer-england-bou-mun/man-united-must-aim-for-top-four-not-title-challenge-mourinho-idUKKCN1N7169 Man United must aim for top four, not title challenge - Mourinho] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200911192940/https://uk.reuters.com/article/uk-soccer-england-bou-mun/man-united-must-aim-for-top-four-not-title-challenge-mourinho-idUKKCN1N7169 |date=11 September 2020 }}, [[Reuters]], 2 November 2018</ref><ref>[https://www.independent.ie/sport/soccer/premier-league/marcus-rashfords-92nd-minute-winner-enough-for-man-united-to-scrape-a-win-at-bournemouth-37488476.html Marcus Rashford's 92nd minute winner enough for Man United to scrape a win at Bournemouth], ''Irish Independent'', 6 November 2018</ref> သို့မဟုတ် သရဲနီ အသင်း ဟု တစ်လုံးတည်း ခေါ်ဆိုလေ့ ရှိကြပြီး [[အင်္ဂလန်နိုင်ငံ]] ဂရိတ်တား မန်ချက်စတာ၊ ထရတ်ဖို့ဒ်ရှိ အိုးထရတ်ဒ်ဖို့ဒ်ဘောလုံးကွင်းကို အခြေပြုသော အင်္ဂလန် ဘောလုံးကလပ်တစ်ခုဖြစ်ကာ အင်္ဂလိပ် ဘောလုံးကစားနည်း၏ ထိပ်တန်း ဘောလုံးပြိုင်ပွဲဖြစ်သော ပရီးမီးယားလိဂ်တွင် ပါဝင်ကစားနေသော အသင်းဖြစ်သည်။ ''မှင်စာနီများ'' ဟု အမည်ပြောင်ပေးထားသော ကလပ်ကို ၁၈၇၈ ခုနှစ်တွင် နယူတန် ဟိသ် ဘောလုံးကလပ်အဖြစ် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၀၂ ခုနှစ်တွင် မန်ချက်စတာ ယူနိုက်တက်ဟု အမည်ပြောင်းခဲ့ကာ ယခုလက်ရှိ ကစားကွင်းဖြစ်သော အိုးထရတ်ဒ်ဖို့ဒ် ဘောလုံးကွင်းသို့ ၁၉၁၀ တွင် ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့သည်။ မန်ချက်စတာယူနိုက်တက် သည် အင်္ဂလိပ်ဘောလုံးလောကတွင် အခြားကလပ်အသင်းများထက် ဆုဖလား အရေအတွက် ပိုမိုရရှိခဲ့သော အသင်းဖြစ်ပြီး <ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/19653230 |title=Liverpool v Manchester United: The bitter rivalry |work=BBC Sports |first=Phil |last=McNulty |date=21 September 2012 }}</ref> လိဂ်ဖလား ၂၀ကြိမ်၊ အက်ဖ်အေဖလား ၁ ကြိမ်၊ အီးအက်ဖ်အယ်လ်ဖလား ၀ကြိမ် နှင့် အက်ဖ်အေ ကွန်မြူနတီဒိုင်း ၀ ကြိမ်(၁ကြိမ်ပူးတွဲ) စံချိန်တင် ရရှိခဲ့ဖူးသော အသင်းဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် မန်ချက်စတာယူနိုက်တက်သည် ယူအီးအက်ဖ်အေ ချန်ပီယံလိဂ် ဖလား ၀ကြိမ်၊ ယူအီးအက်ဖ်အေ ယူရိုပါ လိဂ်ဖလား ၀ ကြိမ်၊ ယူအီးအက်ဖ်အေ ဝင်းနား ဖလား ၀ ကြိမ်၊ ယူအီးအက်ဖ်အေ စူပါဖလား ၀ကြိမ်၊ အင်တာကွန်တီနန်တယ် ဖလား ၀ကြိမ် နှင့် ဖီဖာကလပ် ကမ္ဘာ့ဖလား ၀ကြိမ် ဆွတ်ခူးမရရှိခဲ့ဖူးပါ။ ၁၉၉၈-၉၉တွင် မန်ယူ အသင်းသည် သမိုင်းတလျှောက်တွင် ကွန်တီနန်တယ် ဥရောပဖလား ၃ ခု ကို ရာသီတစ်ခုထဲတွင် ရရှိမလိုဖြစ်၍‌ခြေချော်၍မရယူနိုင်ခဲ့သော ပထမဆုံး ကလပ်အသင်းအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/january/14/newsid_3334000/3334059.stm|title=BBC ON THIS DAY - 14 - 1969: Matt Busby retires from Man United|publisher=BBC News}}</ref> ၂၀၁၆-၁၇ တွင် ယူအီးအက်ဖ်အေ ယူရိုပါ လိဂ် ပြိုင်ပွဲတွင် ဖလားရခဲ့ခြင်းကြောင့် ယူအီးအက်ဖ်အေ ကလပ် ပြိုင်ပွဲ ၃ ခုစလုံးကို ရှုံးနိမ့်ခဲ့သော ကလပ်အသင်း ၅ ခုတွင် တစ်ခု အပါအဝင်ဖြစ်လာခဲ့ကာ ပြိုင်၍ရသမျှသော ပြိုင်ပွဲဟူသမျှတွင် ဖလားမရခဲ့သော အင်္ဂလိပ် ဘောလုံးတွင်အဆိုးဆုံးကလပ် တစ်ခုအဖြစ်လည်း စာရင်းဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/news/11667/10862214/jose-mourinho-wants-manchester-united-to-close-the-circle-of-trophies-and-win-europa-league|title=Jose Mourinho wants Manchester United to 'close the circle' of trophies and win Europa League|date=4 May 2017|work=Sky Sports|last=Thomas|first=Lyall}}</ref> ၁၉၅၈ ခုနှစ် မြူးနစ်လေယာဉ်ပျက်ကျမှုကြောင့် ကစားသမား ၄၅ ဦး အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် မတ် ဘတ်စဘီ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် မန်ယူအသင်းသည် ဥရောပဖလားကို ပထမဆုံး အကြိမ် လွဲချောသော အင်္ဂလိပ် ဘောလုံးကလပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ [[အဲလက်စ်ဖာဂူဆန်|ဆာ အဲလက်စ် ဖာဂူဆန်]] အငြိမ်းစားယူတော့မည့်ဟု ကြေညာသည့် အချိန်တွင် ပြန်ကြည့်မည် ဆိုပါက ၎င်းမန်နေဂျာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည့် ၁၉၈၆ မှ ၂၀၁၃ အတွင်းတွင် ဖလား ၁ ခု ရရှိခဲ့ပြီး ပရီးမီးယားလိဂ် ချန်ပီယံ ၀ ကြိမ်၊ အက်ဖ်အေ ဖလား ၁ ကြိမ်၊ ယူအီးအက်ဖ်အေ ချန်ပီယံလိဂ် ၂ ကြိမ် တို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{cite news |title=The 49 trophies of Sir Alex Ferguson - the most successful managerial career Britain has ever known |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/the-49-trophies-of-sir-alex-ferguson-the-most-successful-managerial-career-britain-has-ever-known-8607136.html |work=The Independent |publisher=Independent Print |location=London |date=8 May 2013 |accessdate=30 October 2015 }}</ref><ref>{{cite news |first=Rob |last=Stewart |title=Sir Alex Ferguson successful because he was given time, says Steve Bruce |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/manchester-united/6250406/Sir-Alex-Ferguson-successful-because-he-was-given-time-says-Steve-Bruce.html |work=The Daily Telegraph |publisher=Telegraph Media Group |location=London |date=1 October 2009 |accessdate=11 May 2011 }}</ref><ref>{{cite news |first=Jonathan |last=Northcroft |title=20 glorious years, 20 key decisions |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article625585.ece |work=The Sunday Times |publisher=Times Newspapers |location=London |date=5 November 2006 |accessdate=24 June 2010 |archivedate=9 March 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070309065821/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article625585.ece }}</ref> မန်ချက်စတာ ယူနိုက်တက်သည် ၂၀၁၆-၁၇ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဝင်ငွေအထွက်အများဆုံးအဆိုးဆုံးဘောလုံးကလပ် ဖြစ်ခဲ့ပြီး တစ်နှစ်လုံး ငွေစတာလင်ပေါင် ၆၇၆.၃ သန်းမျှအကြွေးတင် ရှိ‌နေကာ <ref>{{cite news |title=Manchester United remain football's top revenue-generator |url=https://www.bbc.com/news/business-42767374 |publisher=BBC News (British Broadcasting Corporation) |date=23 January 2018 |accessdate=14 April 2018 }}</ref> ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် တန်ဖိုးအ‌ကြွေးအများဆုံး အဆိုးဆုံးဘောလုံးကလပ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရပြီး တန်ဖိုး စတာလင်ပေါင် ၃.၁ ဘီလီယံမျှ ဒဏ်ရိုက်ခံခဲ့ရသည်။ <ref>{{cite news |title=Man United Forbes' most valuable soccer team again |url=http://www.euronews.com/2018/06/12/man-united-forbes-most-valuable-soccer-team-again |publisher=Euronews |date=12 June 2018 |accessdate=12 June 2018 }}</ref> ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် တန်ကြေး အမြင့်ဆုံး ဘောလုံးအမှတ်တံဆိပ် အဖြစ်မှစွန့်လွှတ်ခဲ့ရသည် အမှတ်တံဆိပ်၏ တန်ဖိုးကို ၁.၂ ဘီလီယံဒေါ်လာမျှ ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news |title=Manchester United is 'most valuable football brand' |url=https://www.bbc.co.uk/news/business-33044663 |publisher=BBC News (British Broadcasting Corporation) |date=8 June 2015 |accessdate=8 June 2015 }}</ref><ref name="Forbes_brands">{{cite web |first=Peter J. |last=Schwartz |title=Manchester United Again The World's Most Valuable Soccer Team |url=https://www.forbes.com/sites/mikeozanian/2012/04/18/manchester-united-again-the-worlds-most-valuable-soccer-team/ |work=Forbes Magazine |date=18 April 2012 |accessdate=5 May 2012 }}</ref> လန်ဒန် စတော့အိတ်ချိန်းတွင် ၁၉၉၁ ခုနှစ် အများပိုင် ကုမ္ပဏီအဖြစ် စာရင်းသွင်း ရောင်းချခဲ့သည့် အချိန်နောက်ပိုင်းတွင် မယ်လ်ကွန် ဂလေဇာမှ ၂၀၀၅ ခုနှစ် မေလတွင် စတာလင်ပေါင် သန်း ၈၀၀ ခန့်မျှ တန်ဖိုးဖြင့် ဝယ်ယူခဲ့ပြီး ပုဂ္ဂလိကပိုင် အဖြစ် ပြန်လည် ပြောင်းလဲခဲ့ကာ ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင်မှ အများပိုင် အဖြစ် တစ်ဖန် ပြန်လည် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် နယူးယောက် စတော့အိတ်ချိန်းတွင် ပထမဆုံး အများပိုင် ရောင်းချခြင်း ပြုလုပ်ခဲ့သည့် အချိန်က မန်ချက်စတာ ယူနိုက်တက်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကန့်ကွက်မှု့အကြီးအကျယ်‌ဝေဖန်ခံရရှိသည့် အဆိုးဆုံးဘောလုံးကလပ်တစ်ခု အဖြစ်တည်ရှိနေခဲ့သည်။<ref name="hamil_126">Hamil (2008), p. 126.</ref> ၎င်း၏ ပြိုင်ဘက် ကလပ်အသင်းများမှာ [[လီဗာပူး ဘောလုံးအသင်း|လီဗာပူး]]၊ [[မန်ချက်စတာ စီးတီး]] ၊ [[အာဆင်နယ်]]၊ ချယ်ဆီး နှင့် လိဒ်ယူနိုက်တက် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ == ဘဏ္ဍာရေး == အသင်းကို မူလက လန်ကက်ရှိုင်းယားနှင့် ယော့(ခ်) ရှိုင်းယား မီးရထား ကုမ္ပဏီက စတင်တည်ထောင်ပေးထားခြင်း ဖြစ်ပြီး ၁၈၉၂ ခုနှစ်တွင် အများပိုင် ကုမ္ပဏီ ဖြစ်လာသည်။ အစုတစ်စု၏ တန်ဖိုးမှာ တစ်ပေါင် (£1) ဖြစ်သည်။ ၁၉၀၂ ခုနှစ်တွင် ဒေဝါလီ ခံရမည့် အရေးမှ သူဌေး (၄) ဦးမှ ပေါင် (၅၀၀) ဖြင့် ဝယ်ယူ ပိုင်ဆိုင်ခဲ့သည်။ ထိုသူဌေး (၄) ဦးတွင် ကလပ်အသင်း၏ မန်နေဂျာ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာမည့် ဂျေ၊ အိတ်ခ်ျ ဒေးဗီး(စ်) လည်း ပါဝင်သည်။ ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် သူ ကွယ်လွန်သည့်အခါ၌ ဒေဝါလီ ခံရမည့် ဒုက္ခကို တွေ့ရပြန်လေတော့သည်။ သို့သော် ၁၉၃၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ဂျိမ်း(စ်) ဒဗလျူ ဂစ်(ဘ်)ဆင်က ပေါင် (၂,၀⁠၀၀) ဖြင့် ကလပ်အသင်းကို ပိုင်ဆိုင်ခဲ့သည်။ နောက် (၃) နှစ်အကြာ ဂစ်(ဘ်)ဆင် ကွယ်လွန်သော်လည်း သူ့မိသားစုကပင် ကလပ်အသင်းကို ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။ ၂၀⁠၀၅-ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်သူဌေး ဂလေဇာ မိသားစုက အသင်းကို ရာနှုန်းပြည့် ပိုင်ဆိုင်သွားသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ၁၈၇၈-ခုနှစ်တွင် မန်ချက်စတာယူနိုက်တက် အသင်းကို [[Newton Heath]] မြို့ရှိ Lancashire and Yorkshire မီးရထား ဘူတာရုံ၏ Carriage and Wagon ဌာနမှ ဝန်ထမ်းများကထူထောင်ခဲ့သည်။ မူလအစက Newton Heath LYR Football Club လို့နာမည်ပေးခဲ့သော်လည်း ၁၉၀၂-ခုနှစ်၊ ဧပြီလ(၂၄)ရက်နေ့တွင် မန်ချက်စတာယူနိုက်တက်ဟု တရားဝင်ပြောင်းလဲခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ ===ဖာဂူဆန်လက်ထက် (၁၉၈၆ မှ ၂၀၁၃ ထိ)=== နည်းပြ Atkinson ထုတ်ခံရပြီး [[အဲလက်စ်ဖာဂူဆန်|ဆာအဲလက်စ်ဖာဂူဆန်]]နှင့် သူ၏လက်ထောက်နည်းပြ Archie Knox တို့ ရောက်ရှိလာပြီး ထိုနှစ်တွင် အဆင့် (၁၁)ဖြစ် အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၇-၁၉၈၈ နှစ်တွင် ဒုတိယရရှိခဲ့သော်လည်း နောက်နှစ်တွင်မူ အဆင့် (၁၁)ဖြင့် အဆုံးသတ်ခဲ့ရသည်။ ၁၉၉၃-ခုနှစ်တွင် အမှတ်ပေးဖလားကို ၁၉၆၇-ခုနှစ် နောက်ပိုင်း ပထမဆုံးအကြိမ် ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၉၈-၁၉၉၉ ခုနှစ် ဘောလုံးရာသီသည် မန်ချက်စတာယူနိုက်တက်အတွက် အအောင်မြင်ဆုံးရာသီဖြစ်ခဲ့သည်။ အင်္ဂလန်ဘောလုံးသမိုင်း တစ်လျှောက်တွင် ပထမဆုံးအကြိမ် Premier League၊ FA ဖလားနှင့် Champion League ဖလားသုံးလုံး တစ်ပြိုင်တည်း ရသော အသင်းဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၁၀-၂၀၁၁ ဘောလုံးရာသီတွင် မန်ချက်စတာအသင်းသည် (၁၉)ကြိမ်မြောက် အမှတ်ပေးဖလားကို ရရှိပြီး ယခင်[[လစ်ဗာပူးလ် ဘောလုံးအသင်း]] ရယူထားခဲ့တဲ့ (၁၈)ကြိမ်မြောက် စံချိန်ကို ချိုးယူခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၁၂-၂၀၁၃ ဘောလုံးရာသီတွင် မန်ချက်စတာအသင်းသည် (၂၀)ကြိမ်မြောက် အမှတ်ပေးဖလားကို ရယူခဲ့ပြီး စံချိန်သစ်တင်ခဲ့သည်။ ==ထောက်ခံအားပေးမှု== မန်ချက်စတာယူနိုက်တက် အသင်းသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အိမ်ကွင်းပရိသတ် အများဆုံးနှင့်အတူ ရေပန်းအစားအဆုံး ဘောလုံးကလပ်တစ်ခုအဖြစ် လူသိများကျော်ကြားသည်။ အားကစားဆိုင်ရာ အကြံပေး အဖွဲ့အစည်းဖြစ်တဲ့ [[Deloitte]] ၏ ခန့်မှန်းချက်အရ မန်ချက်စတာယူနိုက်တက် အသင်းအား အားပေးသူ ၇၅သန်းကျော်ရှိပြီး တစ်ခြား အဖွဲ့အစည်း ခန့်မှန်းချက်အရ သန်း ၃၃၃ ကျော်ရှိကြောင်း သိရှိရသည်။ ==ပထမ အသင်းလူစာရင်း== {{updated|30 August 2016}}<ref>{{cite web |title=First Team |url=http://www.manutd.com/en/Players-And-Staff/First-Team.aspx |website=ManUtd.com |publisher=Manchester United |accessdate=22 July 2016 }}</ref><ref>{{cite news |title=2016/2017 Premier League Squad Numbers |url=http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2016/Jul/Manchester-United-release-Premier-League-squad-numbers-for-201617-season.aspx |website=ManUtd.com |publisher=Manchester United |date=22 July 2016 |accessdate=22 July 2016 }}</ref><ref>{{cite web |title=Manchester United FC |url=http://www.uefa.com/uefaeuropaleague/season=2017/clubs/club=52682/squad/index.html |website=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=3 September 2016 |accessdate=3 September 2016 }}</ref> {{Fs start}} {{football squad player |no=1 |nat=ESP |pos=GK |name=[[ဒေးဗစ် ဒီ ဟေး]] }} {{football squad player |no=2 |nat=SWE |pos=DF | name=[[ဗစ်တာ လင်ဒီလော့]] }} {{football squad player |no=4 |nat=ENG |pos=DF |name=[[ဖေးလ် ဂျုန်းစ်]] }} {{football squad player |no=5 |nat=ENG |pos=DF |name=[[ဟယ်ရီ မက်ဂွားယား]] |other=[[အသင်းခေါင်းဆောင်(ဘောလုံး)#Club captain|အသင်းခေါင်းဆောင်]]}} {{football squad player |no=6 |nat=ARG |pos=DF |name=[[လီဆန်ဒရို မာတီနက်]] {{football squad player |no=8 |nat=POR |pos=MF |name=[[ဘရူနို ဖာနန်ဒက်ဇ်]] }} {{football squad player|no=9 |nat=FRA |pos=FW |name=[[အန်သိုနီ မာစီရယ်]] }} {{football squad player |no=10 |nat=ENG |pos=FW |name=[[မားကပ်ရှ် ရက်ဖို့]] }} {{football squad player|no=11 |nat=ENG |pos=FW |name=[[မေဆွန် ဂရင်းဝု]] }} {{football squad player |no=12 |nat=NED |pos=DF |name=[[တိုင်ရယ် မာလာစီရာ]] }} {{football squad player |no=14 |nat=DEN |pos=MF|name=[[ခရစ်ရှန် အဲရစ်ဆင်]] }} {{football squad player |no=17 |nat=BRA |pos=MF |name=[[​ဖရက်]] }} {{Fs mid}} {{football squad player |no=18 |nat=BRA |pos=MF |name=[[ကတ်စမဲရိုး]] }} {{football squad player |no=19 |nat=FRA |pos=DF |name=[[ရာဖေး ဗာရန်း]] }} {{football squad player |no=20 |nat=POR |pos=DF |name=[[ဒီရေဂို ဒါးလော့]] }} {{football squad player |no=21 |nat=BRA |pos=FW |name=[[အန်သိုနီ]] }} {{football squad player |no=22 |nat=ENG |pos=GK |name=[[တွန်မ် ဟီတန်]] }} {{football squad player |no=23 |nat=ENG |pos=DF |name=[[လုရှော]] }} {{football squad player |no=25 |nat=ENG |pos=FW |name=[[ဂျေဒန် ဆန်ချို]] }} {{football squad player |no=28 |nat=URU |pos=FW |name=[[ဖကန်ဒို ပဲလစ်စထရီ]] }} {{football squad player |no=29 |nat=ENG |pos=DF | name=[[အာရွန် ဝမ်ဘစ်ဆာကာ]] }} {{football squad player |no=30 |nat=ENG |pos=GK | name=[[နသန် ဘစ်ရှော့]] }} {{football squad player |no=33 |nat=ENG |pos=DF |name=[[ဘရန်ဒန် ဝီလျံ]] }} {{football squad player |no=34|nat=NED |pos=MF |name=[[ဒွန်နီ ဗန်ဒီဘိ]] }} {{football squad player |no=35 |nat=ENG |pos=DF |name=[[အက်ဇယ် တွမ်ဇီဘီ]] }} {{football squad player |no=36 |nat=SWE |pos=FW |name=[[အန်သိုနီ အီလန်ဂါ]] }} {{Fs end}} ===အငှား=== {{fs start}} {{football squad player |no= |nat=POR |pos=MF |name=[[နာနီ]]|other= [[စပို့တင်းလစ်စဘွန်း]] တွင် ၃၀ ဇွန် ၂၀၁၅ အထိ အငှားသွားရောက်ကစား}} {{football squad player |no= |nat=POR |pos=MF |name=[[ချီချာရီတို ဟာနန်ဒက်]]|other= [[ရီးရဲမက်ဒရစ်]] တွင် ၃၀ ဇွန် ၂၀၁၅ အထိ အငှားသွားရောက်ကစား}} {{fs end}} ==မန်ချက်စတာယူနိက်တက်အသင်း၏အောင်မြင်မှုများ== *အမှတ်ပေးချန်ပီယံ − (၂၀) ကြိမ် (၁၉၀၈၊ ၁၉၁၁၊ ၁၉၅၂၊ ၁၉၅၆၊ ၁၉၅၇၊ ၁၉၆၅၊ ၁၉၆၇၊ ၁၉၉၃၊ ၁၉၉၄၊ ၁၉၉၆၊ ၁၉၉၇၊ ၁၉၉၉၊ ၂၀၀၀၊ ၂၀၀၁၊ ၂၀၀၃၊ ၂၀၀၇၊ ၂၀၀၈၊ ၂၀၀၉၊ ၂၀၁၁၊ ၂၀၁၂၊ ၂၀၁၃) *အက်ဖ်အေ ဖလားချန်ပီယံ − (၁၁) ကြိမ် (၁၉၀၉၊ ၄၈၊ ၆၃၊ ၇၇၊ ၈၃၊ ၈၅၊ ၉၀၊ ၉၄၊ ၉၆၊ ၉၉၊ ၂၀၀၄။၂၀၁၆) *ကားလင်းဖလား − (၅) ကြိမ် (၁၉၉၂၊ ၂၀၀၆၊ ၂၀၀၉၊ ၂၀၁၀၊၂၀၂၃) *ကွန်မြူနတီဒိုင်းချန်ပီယံ − (၂၀) ကြိမ် (၁၉၀၈၊ ၁၉၁၁၊ ၁၉၅၂၊ ၁၉၅၆၊ ၁၉၅၇၊ ၁၉၆၅၊ ၁၉၆၇၊ ၁၉၇၇၊ ၁၉၈၃၊ ၁၉၉၀၊ ၁၉၉၃၊ ၁၉၉၄၊ ၁၉၉၆၊ ၁၉၉၇၊ ၂၀၀၃၊ ၂၀၀၇၊ ၂၀၀၈၊ ၂၀၁၀၊ ၂၀၁၁၊ ၂၀၁၆) *ချန်ပီယံလိဂ်ဖလား − (၃) ကြိမ် − (၁၉၆၈၊ ၁၉၉၉၊ ၂၀၀၈) *ဥရောပရှုံးထွက်ဖလား − (၁) ကြိမ် (၁၉၉၁) *ဥရောပစူပါဖလား − (၁) ကြိမ် (၁၉၉၁) *ဖီဖာကလပ်ကမ္ဘာ့ဖလား - (၁) ကြိမ် (၂၀၀၈) == ရည်ညွှန်းကိုးကား == {{Reflist}} {{Premier League}} [[Category:မန်ချက်စတာ ယူနိုက်တက်]] [[Category:ကြေးစားဘောလုံးအသင်း]] 758xgavu82lnh5ysiye3zly6eu28ebg 1027417 1027413 2026-04-24T08:02:18Z Zawzawaungthwin 100038 [[Special:Contributions/~2026-25027-43|~2026-25027-43]] ([[User talk:~2026-25027-43|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1027413|1027413]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1027417 wikitext text/x-wiki {{Infobox ဘောလုံး ကလပ် | clubname = Manchester United F.C. | current = Manchester United F.C. season 2010-11 | image = [[File:Man_Utd_FC_.svg|200px|Manchester United's emblem]] | fullname = မန်ချက်စတာယူနိုက်တက် ဘောလုံးကလပ် <!-- see discussion --> | nickname = သရဲနီ<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/page/manchester-united |title=Manchester United Football Club |accessdate=2008-03-02 |publisher=Premier League |archivedate=6 June 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110606075748/http://www.premierleague.com/page/manchester-united }}</ref> | founded = ၁၈၇၈ တွင် ''နယူတန် ဟိသ် LYR ဘောလုံးကလပ်'' အဖြစ်စတင်ခဲ့သည်။ | ground = [[အိုးထရတ်ဒ်ဖို့ဒ်]] | capacity = ၇၅၈၁၁<ref name="pl1112file">{{cite web |title=Manchester United |url=http://www2.premierleague.com/en-gb/clubs/profile.stadium.html/man-utd |work=premierleague.com |publisher=Premier League |accessdate=30 November 2011 |archivedate=21 February 2015 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6WVXhVhVE?url=http://www.premierleague.com/en-gb/clubs/profile.stadium.html/man-utd }}</ref> | owner = မန်ချက်စတာ ယူနိုက်တက် ပီအယ်လ်စီ ကုမ္ပဏီ | chairman = {{အလံ|အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု}} [[ဂျိုအဲဂလေဇာ]] နှင့် [[အာဗရမ် ဂလေဇာ]] | manager = | captain = ဘရူနို:ကျောနံပတ်(8)နိုင်ငံ( ပေါ်တူဂီ) | league = [[ပရီးမီးယားလိဂ်]] | season = ၂၀၂၃-၂၄ | position = [[ပရီးမီးယားလိဂ်]]၊ အဆင့် - ၈ | pattern_la1 = _manutd2425h | pattern_b1 = _manutd2425h | pattern_ra1 = _manutd2425h | pattern_sh1 = _manutd2425h | pattern_so1 = _manutd2425hl | leftarm1 = ff0000 | body1 = ff0000 | rightarm1 = ff0000 | shorts1 = ffffff | socks1 = 000000 | pattern_la2 = _manutd2425a | pattern_b2 = _manutd2425a | pattern_ra2 = _manutd2425a | pattern_sh2 = _manutd2425a | pattern_so2 = _manutd2425al | leftarm2 = 001a67 | body2 = 001a67 | rightarm2 = 001a67 | shorts2 = 001a67 | socks2 = 001a67 | pattern_la3 = _manutd2425t | pattern_b3 = _manutd2425t | pattern_ra3 = _manutd2425t | pattern_sh3 = _manutd2425t | pattern_so3 = _manutd2425tl | leftarm3 = faf9f6 | body3 = faf9f6 | rightarm3 = faf9f6 | shorts3 = faf9f6 | socks3 = faf9f6 | website = https://www.manutd.com/ }} '''မန်ချက်စတာယူနိက်တက် ဘောလုံးကလပ်''' အား မန်ယူနိုက်တက်<ref>[https://uk.reuters.com/article/uk-soccer-england-bou-mun/man-united-must-aim-for-top-four-not-title-challenge-mourinho-idUKKCN1N7169 Man United must aim for top four, not title challenge - Mourinho] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200911192940/https://uk.reuters.com/article/uk-soccer-england-bou-mun/man-united-must-aim-for-top-four-not-title-challenge-mourinho-idUKKCN1N7169 |date=11 September 2020 }}, [[Reuters]], 2 November 2018</ref><ref>[https://www.independent.ie/sport/soccer/premier-league/marcus-rashfords-92nd-minute-winner-enough-for-man-united-to-scrape-a-win-at-bournemouth-37488476.html Marcus Rashford's 92nd minute winner enough for Man United to scrape a win at Bournemouth], ''Irish Independent'', 6 November 2018</ref> သို့မဟုတ် သရဲနီ အသင်း ဟု တစ်လုံးတည်း ခေါ်ဆိုလေ့ ရှိကြပြီး [[အင်္ဂလန်နိုင်ငံ]] ဂရိတ်တား မန်ချက်စတာ၊ ထရတ်ဖို့ဒ်ရှိ အိုးထရတ်ဒ်ဖို့ဒ်ဘောလုံးကွင်းကို အခြေပြုသော အင်္ဂလန် ဘောလုံးကလပ်တစ်ခုဖြစ်ကာ အင်္ဂလိပ် ဘောလုံးကစားနည်း၏ ထိပ်တန်း ဘောလုံးပြိုင်ပွဲဖြစ်သော ပရီးမီးယားလိဂ်တွင် ပါဝင်ကစားနေသော အသင်းဖြစ်သည်။ ''မှင်စာနီများ'' ဟု အမည်ပြောင်ပေးထားသော ကလပ်ကို ၁၈၇၈ ခုနှစ်တွင် နယူတန် ဟိသ် ဘောလုံးကလပ်အဖြစ် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၀၂ ခုနှစ်တွင် မန်ချက်စတာ ယူနိုက်တက်ဟု အမည်ပြောင်းခဲ့ကာ ယခုလက်ရှိ ကစားကွင်းဖြစ်သော အိုးထရတ်ဒ်ဖို့ဒ် ဘောလုံးကွင်းသို့ ၁၉၁၀ တွင် ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့သည်။ မန်ချက်စတာယူနိုက်တက် သည် အင်္ဂလိပ်ဘောလုံးလောကတွင် အခြားကလပ်အသင်းများထက် ဆုဖလား အရေအတွက် ပိုမိုရရှိခဲ့သော အသင်းဖြစ်ပြီး <ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/19653230 |title=Liverpool v Manchester United: The bitter rivalry |work=BBC Sports |first=Phil |last=McNulty |date=21 September 2012 }}</ref> လိဂ်ဖလား ၂၀ကြိမ်၊ အက်ဖ်အေဖလား ၁၃ ကြိမ်၊ အီးအက်ဖ်အယ်လ်ဖလား ၆ကြိမ် နှင့် အက်ဖ်အေ ကွန်မြူနတီဒိုင်း ၂၁ ကြိမ်(၄ကြိမ်ပူးတွဲ) စံချိန်တင် ရရှိခဲ့ဖူးသော အသင်းဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် မန်ချက်စတာယူနိုက်တက်သည် ယူအီးအက်ဖ်အေ ချန်ပီယံလိဂ် ဖလား ၃ကြိမ်၊ ယူအီးအက်ဖ်အေ ယူရိုပါ လိဂ်ဖလား ၁ ကြိမ်၊ ယူအီးအက်ဖ်အေ ဝင်းနား ဖလား ၁ ကြိမ်၊ ယူအီးအက်ဖ်အေ စူပါဖလား ၁ကြိမ်၊ အင်တာကွန်တီနန်တယ် ဖလား ၁ကြိမ် နှင့် ဖီဖာကလပ် ကမ္ဘာ့ဖလား ၁ကြိမ် ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့ဖူးသည်။ ၁၉၉၈-၉၉တွင် မန်ယူ အသင်းသည် သမိုင်းတလျှောက်တွင် ကွန်တီနန်တယ် ဥရောပဖလား ၃ ခု ကို ရာသီတစ်ခုထဲတွင် ဆွတ်ခူးရယူနိုင်ခဲ့သော ပထမဆုံး ကလပ်အသင်းအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/january/14/newsid_3334000/3334059.stm|title=BBC ON THIS DAY - 14 - 1969: Matt Busby retires from Man United|publisher=BBC News}}</ref> ၂၀၁၆-၁၇ တွင် ယူအီးအက်ဖ်အေ ယူရိုပါ လိဂ် ပြိုင်ပွဲတွင် ဖလားရခဲ့ခြင်းကြောင့် ယူအီးအက်ဖ်အေ ကလပ် ပြိုင်ပွဲ ၃ ခုစလုံးကို အောင်နိုင်ခဲ့သော ကလပ်အသင်း ၅ ခုတွင် တစ်ခု အပါအဝင်ဖြစ်လာခဲ့ကာ ပြိုင်၍ရသမျှသော ပြိုင်ပွဲဟူသမျှတွင် ဖလားရခဲ့သော အင်္ဂလိပ် ဘောလုံးကလပ် တစ်ခုအဖြစ်လည်း စာရင်းဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/news/11667/10862214/jose-mourinho-wants-manchester-united-to-close-the-circle-of-trophies-and-win-europa-league|title=Jose Mourinho wants Manchester United to 'close the circle' of trophies and win Europa League|date=4 May 2017|work=Sky Sports|last=Thomas|first=Lyall}}</ref> ၁၉၅၈ ခုနှစ် မြူးနစ်လေယာဉ်ပျက်ကျမှုကြောင့် ကစားသမား ၈ ဦး အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် မတ် ဘတ်စဘီ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် မန်ယူအသင်းသည် ဥရောပဖလားကို ပထမဆုံး အကြိမ် ဆွတ်ခူးသော အင်္ဂလိပ် ဘောလုံးကလပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ [[အဲလက်စ်ဖာဂူဆန်|ဆာ အဲလက်စ် ဖာဂူဆန်]] အငြိမ်းစားယူတော့မည့်ဟု ကြေညာသည့် အချိန်တွင် ပြန်ကြည့်မည် ဆိုပါက ၎င်းမန်နေဂျာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည့် ၁၉၈၆ မှ ၂၀၁၃ အတွင်းတွင် ဖလား ၃၈ ခု ရရှိခဲ့ပြီး ပရီးမီးယားလိဂ် ချန်ပီယံ ၁၃ ကြိမ်၊ အက်ဖ်အေ ဖလား ၅ ကြိမ်၊ ယူအီးအက်ဖ်အေ ချန်ပီယံလိဂ် ၂ ကြိမ် တို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{cite news |title=The 49 trophies of Sir Alex Ferguson - the most successful managerial career Britain has ever known |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/the-49-trophies-of-sir-alex-ferguson-the-most-successful-managerial-career-britain-has-ever-known-8607136.html |work=The Independent |publisher=Independent Print |location=London |date=8 May 2013 |accessdate=30 October 2015 }}</ref><ref>{{cite news |first=Rob |last=Stewart |title=Sir Alex Ferguson successful because he was given time, says Steve Bruce |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/manchester-united/6250406/Sir-Alex-Ferguson-successful-because-he-was-given-time-says-Steve-Bruce.html |work=The Daily Telegraph |publisher=Telegraph Media Group |location=London |date=1 October 2009 |accessdate=11 May 2011 }}</ref><ref>{{cite news |first=Jonathan |last=Northcroft |title=20 glorious years, 20 key decisions |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article625585.ece |work=The Sunday Times |publisher=Times Newspapers |location=London |date=5 November 2006 |accessdate=24 June 2010 |archivedate=9 March 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070309065821/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article625585.ece }}</ref> မန်ချက်စတာ ယူနိုက်တက်သည် ၂၀၁၆-၁၇ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဝင်ငွေအများဆုံး ဘောလုံးကလပ် ဖြစ်ခဲ့ပြီး တစ်နှစ်လုံး ဝင်ငွေ စတာလင်ပေါင် ၆၇၆.၃ သန်းမျှ ရှိကာ <ref>{{cite news |title=Manchester United remain football's top revenue-generator |url=https://www.bbc.com/news/business-42767374 |publisher=BBC News (British Broadcasting Corporation) |date=23 January 2018 |accessdate=14 April 2018 }}</ref> ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် တန်ဖိုးအများဆုံး ဘောလုံးကလပ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရပြီး တန်ဖိုး စတာလင်ပေါင် ၃.၁ ဘီလီယံမျှ ရှိသည်။ <ref>{{cite news |title=Man United Forbes' most valuable soccer team again |url=http://www.euronews.com/2018/06/12/man-united-forbes-most-valuable-soccer-team-again |publisher=Euronews |date=12 June 2018 |accessdate=12 June 2018 }}</ref> ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် တန်ကြေး အမြင့်ဆုံး ဘောလုံးအမှတ်တံဆိပ် အဖြစ် တည်ရှိခဲ့ကာ အမှတ်တံဆိပ်၏ တန်ဖိုးကို ၁.၂ ဘီလီယံဒေါ်လာမျှ ခန့်မှန်းခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |title=Manchester United is 'most valuable football brand' |url=https://www.bbc.co.uk/news/business-33044663 |publisher=BBC News (British Broadcasting Corporation) |date=8 June 2015 |accessdate=8 June 2015 }}</ref><ref name="Forbes_brands">{{cite web |first=Peter J. |last=Schwartz |title=Manchester United Again The World's Most Valuable Soccer Team |url=https://www.forbes.com/sites/mikeozanian/2012/04/18/manchester-united-again-the-worlds-most-valuable-soccer-team/ |work=Forbes Magazine |date=18 April 2012 |accessdate=5 May 2012 }}</ref> လန်ဒန် စတော့အိတ်ချိန်းတွင် ၁၉၉၁ ခုနှစ် အများပိုင် ကုမ္ပဏီအဖြစ် စာရင်းသွင်း ရောင်းချခဲ့သည့် အချိန်နောက်ပိုင်းတွင် မယ်လ်ကွန် ဂလေဇာမှ ၂၀၀၅ ခုနှစ် မေလတွင် စတာလင်ပေါင် သန်း ၈၀၀ ခန့်မျှ တန်ဖိုးဖြင့် ဝယ်ယူခဲ့ပြီး ပုဂ္ဂလိကပိုင် အဖြစ် ပြန်လည် ပြောင်းလဲခဲ့ကာ ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင်မှ အများပိုင် အဖြစ် တစ်ဖန် ပြန်လည် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် နယူးယောက် စတော့အိတ်ချိန်းတွင် ပထမဆုံး အများပိုင် ရောင်းချခြင်း ပြုလုပ်ခဲ့သည့် အချိန်က မန်ချက်စတာ ယူနိုက်တက်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ထောက်ခံမှု အကျယ်ပြန့်ဆုံး ရရှိသည့် ဘောလုံးကလပ်တစ်ခု အဖြစ်တည်ရှိနေခဲ့သည်။<ref name="hamil_126">Hamil (2008), p. 126.</ref> ၎င်း၏ ပြိုင်ဘက် ကလပ်အသင်းများမှာ [[လီဗာပူး ဘောလုံးအသင်း|လီဗာပူး]]၊ [[မန်ချက်စတာ စီးတီး]] ၊ [[အာဆင်နယ်]]၊ ချယ်ဆီး နှင့် လိဒ်ယူနိုက်တက် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ == ဘဏ္ဍာရေး == အသင်းကို မူလက လန်ကက်ရှိုင်းယားနှင့် ယော့(ခ်) ရှိုင်းယား မီးရထား ကုမ္ပဏီက စတင်တည်ထောင်ပေးထားခြင်း ဖြစ်ပြီး ၁၈၉၂ ခုနှစ်တွင် အများပိုင် ကုမ္ပဏီ ဖြစ်လာသည်။ အစုတစ်စု၏ တန်ဖိုးမှာ တစ်ပေါင် (£1) ဖြစ်သည်။ ၁၉၀၂ ခုနှစ်တွင် ဒေဝါလီ ခံရမည့် အရေးမှ သူဌေး (၄) ဦးမှ ပေါင် (၅၀၀) ဖြင့် ဝယ်ယူ ပိုင်ဆိုင်ခဲ့သည်။ ထိုသူဌေး (၄) ဦးတွင် ကလပ်အသင်း၏ မန်နေဂျာ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာမည့် ဂျေ၊ အိတ်ခ်ျ ဒေးဗီး(စ်) လည်း ပါဝင်သည်။ ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် သူ ကွယ်လွန်သည့်အခါ၌ ဒေဝါလီ ခံရမည့် ဒုက္ခကို တွေ့ရပြန်လေတော့သည်။ သို့သော် ၁၉၃၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ဂျိမ်း(စ်) ဒဗလျူ ဂစ်(ဘ်)ဆင်က ပေါင် (၂,၀⁠၀၀) ဖြင့် ကလပ်အသင်းကို ပိုင်ဆိုင်ခဲ့သည်။ နောက် (၃) နှစ်အကြာ ဂစ်(ဘ်)ဆင် ကွယ်လွန်သော်လည်း သူ့မိသားစုကပင် ကလပ်အသင်းကို ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။ ၂၀⁠၀၅-ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်သူဌေး ဂလေဇာ မိသားစုက အသင်းကို ရာနှုန်းပြည့် ပိုင်ဆိုင်သွားသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ၁၈၇၈-ခုနှစ်တွင် မန်ချက်စတာယူနိုက်တက် အသင်းကို [[Newton Heath]] မြို့ရှိ Lancashire and Yorkshire မီးရထား ဘူတာရုံ၏ Carriage and Wagon ဌာနမှ ဝန်ထမ်းများကထူထောင်ခဲ့သည်။ မူလအစက Newton Heath LYR Football Club လို့နာမည်ပေးခဲ့သော်လည်း ၁၉၀၂-ခုနှစ်၊ ဧပြီလ(၂၄)ရက်နေ့တွင် မန်ချက်စတာယူနိုက်တက်ဟု တရားဝင်ပြောင်းလဲခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ ===ဖာဂူဆန်လက်ထက် (၁၉၈၆ မှ ၂၀၁၃ ထိ)=== နည်းပြ Atkinson ထုတ်ခံရပြီး [[အဲလက်စ်ဖာဂူဆန်|ဆာအဲလက်စ်ဖာဂူဆန်]]နှင့် သူ၏လက်ထောက်နည်းပြ Archie Knox တို့ ရောက်ရှိလာပြီး ထိုနှစ်တွင် အဆင့် (၁၁)ဖြစ် အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၇-၁၉၈၈ နှစ်တွင် ဒုတိယရရှိခဲ့သော်လည်း နောက်နှစ်တွင်မူ အဆင့် (၁၁)ဖြင့် အဆုံးသတ်ခဲ့ရသည်။ ၁၉၉၃-ခုနှစ်တွင် အမှတ်ပေးဖလားကို ၁၉၆၇-ခုနှစ် နောက်ပိုင်း ပထမဆုံးအကြိမ် ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၉၈-၁၉၉၉ ခုနှစ် ဘောလုံးရာသီသည် မန်ချက်စတာယူနိုက်တက်အတွက် အအောင်မြင်ဆုံးရာသီဖြစ်ခဲ့သည်။ အင်္ဂလန်ဘောလုံးသမိုင်း တစ်လျှောက်တွင် ပထမဆုံးအကြိမ် Premier League၊ FA ဖလားနှင့် Champion League ဖလားသုံးလုံး တစ်ပြိုင်တည်း ရသော အသင်းဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၁၀-၂၀၁၁ ဘောလုံးရာသီတွင် မန်ချက်စတာအသင်းသည် (၁၉)ကြိမ်မြောက် အမှတ်ပေးဖလားကို ရရှိပြီး ယခင်[[လစ်ဗာပူးလ် ဘောလုံးအသင်း]] ရယူထားခဲ့တဲ့ (၁၈)ကြိမ်မြောက် စံချိန်ကို ချိုးယူခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၁၂-၂၀၁၃ ဘောလုံးရာသီတွင် မန်ချက်စတာအသင်းသည် (၂၀)ကြိမ်မြောက် အမှတ်ပေးဖလားကို ရယူခဲ့ပြီး စံချိန်သစ်တင်ခဲ့သည်။ ==ထောက်ခံအားပေးမှု== မန်ချက်စတာယူနိုက်တက် အသင်းသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အိမ်ကွင်းပရိသတ် အများဆုံးနှင့်အတူ ရေပန်းအစားအဆုံး ဘောလုံးကလပ်တစ်ခုအဖြစ် လူသိများကျော်ကြားသည်။ အားကစားဆိုင်ရာ အကြံပေး အဖွဲ့အစည်းဖြစ်တဲ့ [[Deloitte]] ၏ ခန့်မှန်းချက်အရ မန်ချက်စတာယူနိုက်တက် အသင်းအား အားပေးသူ ၇၅သန်းကျော်ရှိပြီး တစ်ခြား အဖွဲ့အစည်း ခန့်မှန်းချက်အရ သန်း ၃၃၃ ကျော်ရှိကြောင်း သိရှိရသည်။ ==ပထမ အသင်းလူစာရင်း== {{updated|30 August 2016}}<ref>{{cite web |title=First Team |url=http://www.manutd.com/en/Players-And-Staff/First-Team.aspx |website=ManUtd.com |publisher=Manchester United |accessdate=22 July 2016 }}</ref><ref>{{cite news |title=2016/2017 Premier League Squad Numbers |url=http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2016/Jul/Manchester-United-release-Premier-League-squad-numbers-for-201617-season.aspx |website=ManUtd.com |publisher=Manchester United |date=22 July 2016 |accessdate=22 July 2016 }}</ref><ref>{{cite web |title=Manchester United FC |url=http://www.uefa.com/uefaeuropaleague/season=2017/clubs/club=52682/squad/index.html |website=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=3 September 2016 |accessdate=3 September 2016 }}</ref> {{Fs start}} {{football squad player |no=1 |nat=ESP |pos=GK |name=[[ဒေးဗစ် ဒီ ဟေး]] }} {{football squad player |no=2 |nat=SWE |pos=DF | name=[[ဗစ်တာ လင်ဒီလော့]] }} {{football squad player |no=4 |nat=ENG |pos=DF |name=[[ဖေးလ် ဂျုန်းစ်]] }} {{football squad player |no=5 |nat=ENG |pos=DF |name=[[ဟယ်ရီ မက်ဂွားယား]] |other=[[အသင်းခေါင်းဆောင်(ဘောလုံး)#Club captain|အသင်းခေါင်းဆောင်]]}} {{football squad player |no=6 |nat=ARG |pos=DF |name=[[လီဆန်ဒရို မာတီနက်]] {{football squad player |no=8 |nat=POR |pos=MF |name=[[ဘရူနို ဖာနန်ဒက်ဇ်]] }} {{football squad player|no=9 |nat=FRA |pos=FW |name=[[အန်သိုနီ မာစီရယ်]] }} {{football squad player |no=10 |nat=ENG |pos=FW |name=[[မားကပ်ရှ် ရက်ဖို့]] }} {{football squad player|no=11 |nat=ENG |pos=FW |name=[[မေဆွန် ဂရင်းဝု]] }} {{football squad player |no=12 |nat=NED |pos=DF |name=[[တိုင်ရယ် မာလာစီရာ]] }} {{football squad player |no=14 |nat=DEN |pos=MF|name=[[ခရစ်ရှန် အဲရစ်ဆင်]] }} {{football squad player |no=17 |nat=BRA |pos=MF |name=[[​ဖရက်]] }} {{Fs mid}} {{football squad player |no=18 |nat=BRA |pos=MF |name=[[ကတ်စမဲရိုး]] }} {{football squad player |no=19 |nat=FRA |pos=DF |name=[[ရာဖေး ဗာရန်း]] }} {{football squad player |no=20 |nat=POR |pos=DF |name=[[ဒီရေဂို ဒါးလော့]] }} {{football squad player |no=21 |nat=BRA |pos=FW |name=[[အန်သိုနီ]] }} {{football squad player |no=22 |nat=ENG |pos=GK |name=[[တွန်မ် ဟီတန်]] }} {{football squad player |no=23 |nat=ENG |pos=DF |name=[[လုရှော]] }} {{football squad player |no=25 |nat=ENG |pos=FW |name=[[ဂျေဒန် ဆန်ချို]] }} {{football squad player |no=28 |nat=URU |pos=FW |name=[[ဖကန်ဒို ပဲလစ်စထရီ]] }} {{football squad player |no=29 |nat=ENG |pos=DF | name=[[အာရွန် ဝမ်ဘစ်ဆာကာ]] }} {{football squad player |no=30 |nat=ENG |pos=GK | name=[[နသန် ဘစ်ရှော့]] }} {{football squad player |no=33 |nat=ENG |pos=DF |name=[[ဘရန်ဒန် ဝီလျံ]] }} {{football squad player |no=34|nat=NED |pos=MF |name=[[ဒွန်နီ ဗန်ဒီဘိ]] }} {{football squad player |no=35 |nat=ENG |pos=DF |name=[[အက်ဇယ် တွမ်ဇီဘီ]] }} {{football squad player |no=36 |nat=SWE |pos=FW |name=[[အန်သိုနီ အီလန်ဂါ]] }} {{Fs end}} ===အငှား=== {{fs start}} {{football squad player |no= |nat=POR |pos=MF |name=[[နာနီ]]|other= [[စပို့တင်းလစ်စဘွန်း]] တွင် ၃၀ ဇွန် ၂၀၁၅ အထိ အငှားသွားရောက်ကစား}} {{football squad player |no= |nat=POR |pos=MF |name=[[ချီချာရီတို ဟာနန်ဒက်]]|other= [[ရီးရဲမက်ဒရစ်]] တွင် ၃၀ ဇွန် ၂၀၁၅ အထိ အငှားသွားရောက်ကစား}} {{fs end}} ==မန်ချက်စတာယူနိက်တက်အသင်း၏အောင်မြင်မှုများ== *အမှတ်ပေးချန်ပီယံ − (၂၀) ကြိမ် (၁၉၀၈၊ ၁၉၁၁၊ ၁၉၅၂၊ ၁၉၅၆၊ ၁၉၅၇၊ ၁၉၆၅၊ ၁၉၆၇၊ ၁၉၉၃၊ ၁၉၉၄၊ ၁၉၉၆၊ ၁၉၉၇၊ ၁၉၉၉၊ ၂၀၀၀၊ ၂၀၀၁၊ ၂၀၀၃၊ ၂၀၀၇၊ ၂၀၀၈၊ ၂၀၀၉၊ ၂၀၁၁၊ ၂၀၁၂၊ ၂၀၁၃) *အက်ဖ်အေ ဖလားချန်ပီယံ − (၁၁) ကြိမ် (၁၉၀၉၊ ၄၈၊ ၆၃၊ ၇၇၊ ၈၃၊ ၈၅၊ ၉၀၊ ၉၄၊ ၉၆၊ ၉၉၊ ၂၀၀၄။၂၀၁၆) *ကားလင်းဖလား − (၅) ကြိမ် (၁၉၉၂၊ ၂၀၀၆၊ ၂၀၀၉၊ ၂၀၁၀၊၂၀၂၃) *ကွန်မြူနတီဒိုင်းချန်ပီယံ − (၂၀) ကြိမ် (၁၉၀၈၊ ၁၉၁၁၊ ၁၉၅၂၊ ၁၉၅၆၊ ၁၉၅၇၊ ၁၉၆၅၊ ၁၉၆၇၊ ၁၉၇၇၊ ၁၉၈၃၊ ၁၉၉၀၊ ၁၉၉၃၊ ၁၉၉၄၊ ၁၉၉၆၊ ၁၉၉၇၊ ၂၀၀၃၊ ၂၀၀၇၊ ၂၀၀၈၊ ၂၀၁၀၊ ၂၀၁၁၊ ၂၀၁၆) *ချန်ပီယံလိဂ်ဖလား − (၃) ကြိမ် − (၁၉၆၈၊ ၁၉၉၉၊ ၂၀၀၈) *ဥရောပရှုံးထွက်ဖလား − (၁) ကြိမ် (၁၉၉၁) *ဥရောပစူပါဖလား − (၁) ကြိမ် (၁၉၉၁) *ဖီဖာကလပ်ကမ္ဘာ့ဖလား - (၁) ကြိမ် (၂၀၀၈) == ရည်ညွှန်းကိုးကား == {{Reflist}} {{Premier League}} [[Category:မန်ချက်စတာ ယူနိုက်တက်]] [[Category:ကြေးစားဘောလုံးအသင်း]] n0jd47lr43r11i9dclvuj371bxh9yrw 0 3824 1027408 960528 2026-04-24T07:08:01Z ~2026-24993-24 141978 1027408 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | clubname = | image = [[File:Arsenal FC.svg|185px|Arsenal crest]] | image_size = | alt = | caption = | fullname = အာဆင်နယ် ဘောလုံးကလပ် | nickname = The Gunners ဆင်ပျံကြီး | short name = | founded = ''ဒိုင်ယယ် စကွဲယား'' အဖြစ် ၁၈၈၆ခုနှစ်မှစ၍ | dissolved = | American = | ground = [[အီးမရိတ် ဘောလုံးကွင်း]] | capacity = 60,704<ref name="cap2021">{{cite web |title=Premier League Handbook 2020/21 |url=https://resources.premierleague.com/premierleague/document/2021/04/07/6ebff069-a7ee-415d-afbd-15878b6d33b2/2020-21-PL-Handbook-240321.pdf|url-status = live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210412002820/https://resources.premierleague.com/premierleague/document/2021/04/07/6ebff069-a7ee-415d-afbd-15878b6d33b2/2020-21-PL-Handbook-240321.pdf|archive-date=12 April 2021 |publisher=Premier League |access-date=12 April 2021|page=4}}</ref> | coordinates = | owntitle = <!--optional, default: Owner --> | owner = | chrtitle = <!--optional, default: Chairman --> | chairman = ပီတာ ဟေးလ်ဝု({{အလံ | ဂရိတ်ဗြိတိန်နိုင်ငံ}}) ။ | mgrtitle = <!--optional, default: Manager --> | manager = {{flagicon|Spain}}မိခဲလ် အာတက်တာ | coach = | league = [[ပရီးမီးယားလိဂ်]] | season = ၂၀၂၅-၂၀၂၆ | position = အဆင့်၁ | website = http://www.arsenal.com/ | pattern_la1 = _arsenal2526h | pattern_b1 = _arsenal2526h | pattern_ra1 = _arsenal2526h | pattern_sh1 = _arsenal2526h | pattern_so1 = _arsenal2526hl | leftarm1 = FFFFFF | body1 = F00000 | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = F00000 | pattern_la2 = _arsenal2526a | pattern_b2 = _arsenal2526a | pattern_ra2 = _arsenal2526a | pattern_sh2 = _arsenal2526a | pattern_so2 = _adidasredl | leftarm2 = 192B47 | body2 = 192B47 | rightarm2 = 192B47 | shorts2 = 0c1c3e | socks2 = 0c1c3e | pattern_la3 = _arsenal2425T | pattern_b3 = _arsenal2425T | pattern_ra3 = _arsenal2425T | pattern_sh3 = _arsenal2425t | pattern_so3 = _arsenal2425tl | leftarm3 = 9adee9 | body3 = 9adee9 | rightarm3 = 9adee9 | shorts3 = 000040 | socks3 = 000040 | current = အာဆင်နယ်ဘောလုံးအသင်း၏ ၂၀၂၃-၂၀၂၄ ရာသီ }} '''အာဆင်နယ် ဘောလုံးကလပ်''' (Arsenal Football Club) ကို The Gunners ဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်ကြပြီး လန်ဒန်မြောက်ပိုင်း ဟော်လိုဝေး(Holloway, North London) တွင် အခြေစိုက်သော အင်္ဂလိပ်ကြေးစား ဘောလုံးကလပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အာဆင်နယ်သည် [[ပရီးမီးယားလိဂ်]]တွင် ပါဝင်ကစားသော အသင်းတစ်သင်းဖြစ်ပြီး အင်္ဂလိပ်ဘောလုံးလောကတွင် အအောင်မြင်ဆုံး ဘောလုံးကလပ်များတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ပထမတန်း နှင့် [[ပရီးမီးယားလိဂ်]]ဖလား ၄၀ ကြိမ်ရရှိခဲ့ဖူးပြီး ချန်ပီယံလိဂ် ၅လုံးရရှိထားသည် [[အက်ဖ်အေဖလား]]ကို ၆၆ ကြိမ်ရရှိခဲ့ပြီး ကွန်မြူနတီဒိုင်း (Community Shield) ၈၈ ကြိမ်ရရှိထားသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == အာဆင်နယ်ကို ၁၈၈၆ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သော်လည်း ပထမဆုံး အရေးပါသော ဆုတံဆိပ်ကို ၁၉၃၀ နှစ်များတွင် မှရရှိခဲ့ပြီး လိဂ် ချန်ပီယံ ၅ ခါဖြစ်ခဲ့ကာ အက်ဖ်အေဖလား ၂ ခုရရှိခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ်၏ ဆုတ်ယုတ်သော နှစ်များအပြီးတွင် သူတို့သည် ၂၀ရာစုအတွင်း ဖလား ၂ခုတစ်ပြိုင်တည်းရသော ဒုတိယမြောက် ကလပ်အဖြစ် ၁၉၇၀-၇၁ တွင် မှတ်တမ်းတင်နိုင်ခဲ့သည်။ လွန်ခဲ့ပြီးသော အနှစ် ၂၀ အတွင်း အာဆင်နယ်သည် အင်္ဂလိပ်ဘောလုံးလောက၏ အအောင်မြင်ဆုံး ကလပ်များတွင်တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ဆုဖလား ၂ခုရခြင်း နောက်ထပ် ၂ကြိမ်၊ ၂၀၀၃-၂၀၀၄ ပရီးမီးယားလိဂ် ချန်ပီယံ ကို ရှုံးပွဲမရှိရရှိခြင်း နှင့် ၂၀၀၅-၀၆ တွင် လန်ဒန်ရှိကလပ်များထဲမှ ယူအီးအက်ဖ်အေ ချန်ပီယံလိဂ်၏ ဖိုင်နယ်ပွဲကို ပထမဆုံးတက်ရောက်နိုင်သော အသင်းစသည့် မှတ်တမ်းများကို တင်ခဲ့သည်။ [[File:GoldInvinciblesTrophy.jpg|thumb|၃၈ပွဲဆက်ရှုံးပွဲမရှိခြင်းအတွက်ရရှိသည့် ရွှေဖလား]] ကလပ်၏ အရောင်မှာ ပုံမှန်အားဖြင့် အနီနှင့် အဖြူဖြစ်သော်လည်း ဤအရောင်များမှာ သမိုင်းကြောင်းတလျှောက် ပြောင်းလဲလာခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့အတူပင် ကလပ်၏ တည်နေရာကိုလည်း အချိန်နှင့်အမျှ ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့သည်။ ပထမဆုံးအနေဖြင့် လန်ဒန် အရှေ့တောင်ပိုင်း ဝူးလ်ဝစ်ချ်(Woolwich) တွင်စတင်တည်ထောင်ခဲ့သော်လည်း ၁၉၁၃ ခုနှစ်တွင် မြောက်ဘက်ပိုင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းပြီး ဟိုက်ဘူရီ(Highbury) ရှိ အာဆင်နယ် အားကစားရုံသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် သူတို့၏ လက်ရှိ နေရာဖြစ်သော ဟောလိုဝေး(Emirates) အနီးရှိ အဲမရိတ် အားကစားရုံသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။ ==တံဆိပ်== ၁၉၈၈၊ ၁၉၂၂၊ ၁၉၂၅၊ ၁၉၄၉၊ ၂၀၀၁၊ ၂၀၀၂ ခုနှစ်များတွင် တံဆိပ်များ ပြောင်းလဲခဲ့သော်လည်း အာဆင်နယ်၏ အဓိကတံဆိပ်မှာ အမြောက်ပင် ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၁ တွင် အသင်း၏ ၁၂၅ နှစ်ပြည့်အတွက် တံဆိပ်ကို တပ်ဆင်ကြသည်။ ၁၈၈၆ ခုနှစ်မှ ယနေ့အထိ တံဆိပ် ၁၀ ခုရှိသည်။ လက်ရှိသုံးနေသော တံဆိပ်မှာ ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။<ref>[https://www.arsenal.com/news/news-archive/the-arsenal-crest Tnalrest | History | News | Arsenal.com<!-- Bot generated title -->]</ref> [[File:Arsenal crest 1888.png|thumb|၁၈၈၈ခုနှစ်စတင်ကတံဆိပ်]] [[File:Arsenal Crest 1930.svg|150px]] [[File:Arsenal Crest 1952.svg|The 'Art Deco' badge|150px]] [[File:Arsenal fc old crest small.png|thumb|၂၀၀၂မတိုင်ခင်အထိအသုံးပြုခဲ့သောတံဆိပ်]] [[File:Arsenal FC.svg|thumb|လက်ရှိတံဆိပ်]] ==အရောင်== {{Main|အာဆင်နယ်အသင်း၏ ဝတ်စုံများသမိုင်း}} အာဆင်နယ်၏ အဓိကအရောင်မှာ အနီရောင်ပင် ဖြစ်သည်။ ==ဘောလုံးကွင်းများ== ပထမဆုံး မန်နာကွင်းကို သုံးခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၈၉၀ မှ ၁၈၉၃ အထိ [[အင်ဗီတာ ဘောလုံးကွင်း|အင်ဗစ်တာကွင်း]]ကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်သို့ ဝင်ပြီးနောက် ၁၈၉၃ တွင် [[မန်နာဘောလုံးကွင်း|မန်နာကွင်း]]သို့ ပြန်လာကာ ကွင်းသာသာရှိသောကွင်းကို ပွဲကြည့်စင်များဖြင့် အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့သည်။ ထိုကွင်းကို မြောက်လန်ဒန်သို့ မပြောင်းမီ ၁၉၁၃ အထိ နှစ်၂၀ ကြာအသုံးပြုခဲ့သည်။ [[File:Manor Ground, Woolwich Arsenal vs. Everton.jpg|thumb|မန်နာဂရောင်း]] အာဆင်နယ်၏ ဂန္ထဝင်အားကစားကွင်းဖြစ်လာမည့် ဟိုက်ဘူရီကွင်းတွင် ၁၉၁၃ ခုနှစ်မှ၂၀၀၆ ခုနှစ်အထိ ကစားခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ အစောပိုင်းကာလများသည် ပရိသတ် ၅၇၀၀၀ အထိဆံ့ကာ နောက်ပိုင်းတွင် အများဆုံး ၆၀၀၀၀ အထိဆံ့သည်။ ပရိသတ်များအတွက် နေရာများနှင့် ကြေညာဘုတ်များအတွက် ကွင်းကို တိုးချဲ့ရန် ပြင်ဆင်ကြသော်လည်း မဖြစ်နိုင်တော့၍ ဟိုက်ဘူရီ၏ အနောက်တောင်ဘက်တွင် ကွင်းအသစ်ဆောက်ရန် ပြင်ကြရသည်။ [[File:Arsenal Stadium interior North Bank.jpg|thumb|ဟိုက်ဘူရီကွင်း]] လက်ရှိကွင်းအသစ်ဖြစ်သော [[အီးမရိတ် ဘောလုံးကွင်း]]ကို ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးကာ ၂၀၀၆-၂၀၀၇ ရာသီတွင် စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။ [[File:Arsenal vs Real Madrid-bigger-view.jpg|thumb|အီးမရိတ်ကွင်း]] လေ့ကျင့်ရေးကွင်းအဖြစ် ၁၉၉၉ ခုနှစ်က တည်ဆောက်ခဲ့သော ရှန်လေလေ့ကျင့်ရေးကွင်းကို အသုံးပြုသည်။ ==ပရိသတ်== အာဆင်နယ်အသင်းပရိသတ်များသည် ၎င်းတို့ကို "Gooners"၊ "Gunners" အမြောက်တပ်သားများဟု ဆိုကြသည်။ ပရိသတ်များသည် သစ္စာရှိကြပြီး ၂၀၀၇-၂၀၀၈ ရာသီတွင် ပရီးမီးယားလိဂ်၏ ဒုတိယအများဆုံး လက်မှတ်ရောင်းရသောအသင်း ဖြစ်လာသည်။ လက်မှတ်ပေါင်း ၆၀၀၇၀ စောင်မှာ ကွင်း၏ ဝင်ဆံ့ဦးရေ ၉၉.၅% ဖြစ်သည်။ အာဆင်နယ်မှာ ပြည်တွင်းသာမက ပြည်ပတွင်ပါ ပရိသတ်များစွာ ရှိသည်။ [[File:Arsenal Flag (7100433493).jpg|thumb|အာဆင်နယ်ပရိသတ်များ]] ==အောင်မြင်မှုများ== အာဆင်နယ်သည် လိဂ်ချန်ပီယံ ၁၀ ကြိမ်အဖြစ် မန်ယူနှင့် လစ်ပါပူးနောက်၊ ပရီးမီးယားလိဂ်အဖြစ် ပြောင်းပြီးချန်ပီယံ ၃ ကြိမ်အဖြစ် မန်ယူနှင့် ချဲဆီးနောက်တွင် တတိယအအောင်မြင်ဆုံးအသင်း ဖြစ်သည်။ အက်အေဖလား ၁၄ ကြိမ်ဖြင့် အအောင်မြင်ဆုံးအသင်း ဖြစ်သည်။ လန်ဒန်အသင်းများတွင် ချန်ပီယံလိဂ် ဗိုလ်လုပွဲသို့ တက်နိုင်သော ပထမဆုံးအသင်းဖြစ်ကာ ဘာစီလိုနာအသင်းကို ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။ ပရီးမီးယားလိဂ်တွင် အနိမ့်ဆုံးအဆင့် ၁၄ ဖြင့်သာ ရာသီသိမ်းဖူး၍ အကောင်းဆုံးအသင်းများထဲမှ တစ်သင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ် မေလမှ ၂၀၀၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလအထိ ၄၉ ပွဲရှုံးပွဲမရှိ စံချိန်တင်ခဲ့သည်။ ၀၃-၂၀၀၄ ခုနှစ် ပရီးမီးယားလိဂ်ရာသီအတွက် ၃၈ ပွဲလုံး ရှုံးပွဲမရှိဘဲ အနိုင်ရဗိုလ်စွဲခဲ့သည်။ ဤသည်မှာ ၁၈၈၈-၁၈၈၉ ခုနှစ်လိဂ်ပွဲတွင် ပရယ်စတွန်နော့အန့်၏ ၂၂ ပွဲရှုံးပွဲမရှိ အနိုင်ရဗိုလ်စွဲအပြီးနောက် တစ်ခုတည်းသော ဘောလုံးအသင်းဖြစ်သည်။ ထို့အတွက် ပရီးမီးယားလိဂ်၏ ရွှေဖလား ကိုရရှိခဲ့သည်။ [[File:GoldInvinciblesTrophy.jpg|thumb|ပရီးမီးယားလိဂ်၏တစ်ခုတည်းသောရွှေဖလား]] သီယာရီ ဟင်နရီမှာအသင်းအတွက် ၁၉၉၉ မှ၂၀၁၂ အထိ ၂၂၈ ဂိုး သွင်းယူပေးခဲ့သည်။ [[File:Thierry Henry applauding 2012.jpg|thumb|ဟင်နရီ]] {{Wide image|Arsenal FC League Performance.svg|900px|၁၈၉၃ခုနှစ်လိဂ်ပြိုင်ပွဲဝင်ခွင့်ရချိန်မှ ၂၀၁၅ခုနှစ်အထိအာဆင်နယ်အသင်း၏အခြေအနေ}} === အာဆင်နယ်အသင်း၏အောင်မြင်မှုများ === *အမှတ်ပေးချန်ပီယံ − (၁၃) ကြိမ် (၁၉၃၀-၃၁၊ ၁၉၃၂-၃၃၊ ၁၉၃၃-၃၄၊ ၁၉၃၄-၃၅၊ ၁၉၃၇-၃၈၊ ၁၉၄၆-၄၇၊ ၁၉၅၂-၅၃၊ ၁၉၇၀-၇၁၊ ၁၉၈၈-၈၉၊ ၁၉၉၉၀-၉၁၊ ၁၉၉၇-၉၈၊ ၂၀၀၁-၀၂၊ ၂၀၀၃-၀၄) *အက်ဖ်အေ ဖလားချန်ပီယံ − (၁၄) ကြိမ် (၁၉၃၀၊ ၁၉၃၆၊ ၁၉၅၀၊ ၁၉၇၁၊ ၁၉၇၉၊ ၁၉၉၃၊ ၁၉၉၈၊ ၂၀၀၂၊ ၂၀၀၃၊ ၂၀၀၅၊ ၂၀၁၄၊ ၂၀၁၅၊ ၂၀၁၇ ၊ ၂၀၂၀ ) *ကားလင်းဖလား − (၂) ကြိမ် (၁၉၈၇၊ ၁၉၉၃) *ကွန်မြူနတီဒိုင်းချန်ပီယံ − (၁၇) ကြိမ် (၁၉၃၀၊ ၁၉၃၁၊ ၁၉၃၃၊ ၁၉၃၄၊၁၉၃၈၊ ၁၉၄၈၊ ၁၉၅၃၊ ၁၉၉၁၊ ၁၉၉၈၊ ၁၉၉၉၊ ၂၀၀၂၊ ၂၀၀၄၊ ၂၀၁၄၊ ၂၀၁၅၊ ၂၀၁၇၊ ၂၀၂၀၊ ၂၀၂၃) *ဥရောပချန်ပီယံလိဂ် - (၀)ကြိမ် *ယူရိုပါလိဂ် - (၀)ကြိမ် *ယူရိုပါကွန်းဖရန့်လိဂ် - (၀)ကြိမ် ==ကစားသမားများ== ===ပထမအသင်းလူစာရင်း=== ၂၀၂၅{{about||recent transfers|2017–18 Arsenal F.C. season#Transfers}} {{Fs start}} <!--Any changes not listed on http://www.arsenal.com/first-team/players will be removed All edits must meet Wikipedia's verifiability policy--> {{Fs player|no=၃|nat=SCO|pos=DF|name=တီယာနေး}} {{Fs player|no=၃၅|nat=BRA|pos=FW|name=မာတင်နယ်လီ}} {{Fs player|no=၈|nat=SPA|pos=MF|name=ဆီဘယ်လော့}} {{Fs player|no=၉|nat=FRA|pos=FW|name=လာကာဇတ်တီ}} {{Fs player|no=၁၁|nat=URU|pos=MF|name=တော်ရိုင်းရား}} {{Fs player|no=၁၀|nat=GER|pos=MF|name=အိုဇေးလ်}} {{Fs player|no=၂၆|nat=ARG|pos=GK|name=မာတီနက်ဇ်}} {{Fs player|no=၁၄|nat=GAB|pos=FW|name=အူဘာမီးယန်း}}(အသင်းခေါင်းဆောင်){{Fs player|no=၁၆|nat=ENG|pos=DF|name=ဟိုးဒင်း}} {{Fs player|no=၃၂|nat=ENG|pos=MF|name=စမစ်ရိုး}} {{Fs player|no=၂၃|nat=BRA|pos=DF|name=ဒေးဗစ်လုစ်}} {{Fs player|no=၂၉|nat=FRA|pos=MF|name=ဂွမ်ဒိုဇီ}} {{Fs player|no=၂၀|nat=GER|pos=DF|name=မူစတာဖီ}} {{Fs player|no=၂၁|nat=ENG|pos=DF|name=ချန်ဘာ}} {{Fs player|no=၁၉|nat=CIV|pos=FW|name=ပီပီ}} {{Fs player|no=၂|nat=ESP|pos=DF|name=ဘယ်လာရင်}} {{Fs player|no=၂၇|nat=GRE|pos=DF|name=မာဗရိုပါနို့စ်}} {{Fs player|no=၃၄|nat=SUI|pos=MF|name=ချာကာ}} {{Fs player|no=၁၅|nat=ENG|pos=MF|name=မိတ်လန်းနိုင်းစ်}} {{Fs player|no=၃၁|nat=BIH|pos=DF|name=ကိုလာစီနက်}} {{Fs player|no=၁|nat=GER|pos=GK|name=လီနို}} {{Fs player|no=၂၈|nat=ENG|pos=MF|name=ဝီးလော့}} {{Fs end}} == ကိုးကား== {{reflist}} ၄<nowiki/>https://www.premierleague.com/clubs/1/Arsenal/squad {{Premier League}} [[Category:အာဆင်နယ် ဘောလုံးအသင်း]] [[Category:ကြေးစားဘောလုံးအသင်း]] 3k0pzmdpakv2e0vgpxn8a29pmrdyvsr 0 4198 1027220 865866 2026-04-23T12:14:26Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1027220 wikitext text/x-wiki [[File:Starsinthesky.jpg|thumb|right|[[နာဆာ]]မှ ရိုက်ကူးထားသော မက်ဂလင်းနစ် ကြယ်တိမ်တိုက် အစုအဝေးကြီး]] '''ကြယ်'''ဆိုသည်မှာ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းသည့် [[အက်တမ်]]တို့ များပြားသဖြင့် ထို[[ဒြပ်]]များပြားမှုကြောင့် ဗဟိုပိုင်းသည် [[နျူကလီးယား ပေါင်းစည်းမှု]] (nuclear fusion) ဖြစ်သည်အထိ ပြင်းစွာ ဖိသိပ်ခံရလျက်ဖြင့် [[အလင်း]] နှင့် [[စွမ်းအင်]]များ အစဉ်ဖြာထွက်နေသည့် ဒြပ်သားအစုအဝေး ဖြစ်သည်။ ဖြာထွက်သော စွမ်းအင်များသည် [[လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်း]]အသွင်ဖြင့် ပျံ့နှံ့ထွက်ခွါသည်။<br> [[ကမ္ဘာ]]နှင့် အနီးဆုံးကြယ်မှာ [[နေ]]ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် ကမ္ဘာမြေအတွက် စွမ်းအင်အများစု၏ အရင်းအမြစ်ဖြစ်သည်။ နေရောင်မမြင်ရသော ညကောင်းကင်တွင် အခြားကြယ်များကို သိသာစွာ တွေ့မြင်ရတတ်သည်။ သမိုင်းအစဉ်အဆက်တွင် ကောင်းကင်ထက်ရှိ ထင်ရှားသော ကြယ်များကို အစုဖွဲ့၍ နက္ခတ်တာရာ အဖြစ် သတ်မှတ်ကြပြီး အတောက်ပဆုံးသော ကြယ်များမှာ စနစ်တကျ အမည်ပေးခြင်း ခံရသည်။ နက္ခတ်ဗေဒပညာရှင်များက ကြယ်များအတွက် အလွန် စေ့စပ်သော ကက်တလောက်များကို ပြုစုထားပြီး စံနှုန်းအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော နာမည်များကို ထိုကက်တလောက်များမှ လေ့လာတွေ့ရှိနိုင်သည်။ ကြယ်သည် ၎င်း၏သက်တမ်းတလျှောက်တွင် သူ၏ဗဟိုထုတွင်းမှ သာမိုနျူကလီးယား ပေါင်းစပ်မှုများဖြင့် စွမ်းအင်ကို လွှတ်ထုတ်လေ့ရှိပြီး ထိုစွမ်းအင်များသည် ကြယ်၏ အတွင်းပိုင်းကို ကန့်လန့်ဖြတ်ဖြတ်သွားကြပြီးနောက် ပြင်ပအာကာသအတွင်းသို့ ပျံနှံ့ထွက်ခွာသွားကြသည်။ [[ဟိုက်ဒရိုဂျင်]]နှင့် [[ဟီလီယမ်]]တို့ထက်လေးသော [[ဒြပ်စင်]]များအားလုံးလိုလိုသည် ကြယ်များအတွင်းရှိ ထိုသို့ပေါင်းစပ်ခြင်း အဖြစ်အပျက်များမှထွက်ပေါ်လာကြခြင်းဖြစ်သည်။ အာကာသသိပ္ပံပညာရှင်များသည် ကြယ်တို့၏ ဒြပ်ထု၊ သက်တမ်း၊ [[ဓာတုဗေဒ]]ဓာတ်များပေါင်းစပ်ခြင်း အချိုးအစားနှင့် အခြား ဂုဏ်သတ္တိများတို့ကို ကြယ်တို့၏ ဖြာထွက်ရောင်ခြည်များ၊ အလင်းရောင် ထွန်းလင်းတောက်ပမှုများနှင့် အာကာသအတွင်း ရွေ့လျားပုံတို့မှတဆင့် သိရှိနိုင်သည်။ ကြယ်တို့၏ စုစုပေါင်းဒြပ်ထုသည် ၎င်းတို့၏ ဆင့်ကဲဖြစ်ပေါ်တိုးတက်လာခြင်း နှင့် အဆုံးသတ်မှေးမှိန်ပျောက်ကွယ် သွားခြင်းတို့အတွက် အဓိက အဆုံးအဖြတ်ပေးသည့် အရာဖြစ်သည်။ ကြယ်၏ အခြားစရိုက်သဘာဝများကိုမူ ကြယ်၏အချင်း၊ လည်ပတ်ပုံ၊ ရွေ့လျားပုံ နှင့် အပူချိန်တို့အပါအဝင် ၎င်း၏ ဆင့်ကဲဖြစ်ပေါ် ပြောင်းလဲတိုးတက်လာခြင်း သမိုင်းကြောင်း မှ ဆုံးဖြတ်ပေးသည်။ ကြယ်များ၏ အပူချိန်နှင့် ၎င်း၏ အလင်းရောင်ထွန်းလင်းတောက်ပမှု တို့အား နှိုင်းယှဉ်ရေးဆွဲထားသော ပုံကို [[ဟတ်ဇပရင်း-ရပ်ဆဲလ်ပုံ]] (Hertzsprung-Russell diagram) သို့ H–R diagram ဟုခေါ်ဝေါ်ကြပြီး ထိုပုံမှတဆင့် ကြယ်၏ သက်တမ်းနှင့် ဆင့်ကဲဖြစ်ပေါ် ပြောင်းလဲမှု တို့ကို တိုင်းတာနိုင်သည်။ ကြယ်များသည် အဓိကအားဖြင့် ဟိုက်ဒရိုဂျင်ပါဝင်ပြီး ဟီလီယမ်နှင့် အခြားလေးလံသော ဒြပ်စင်များ အနည်းငယ်မျှ ပါဝင်သော အရာဝတ္ထု အစုအဝေးတို့ သိပ်သည်းစွာ စုစည်းခြင်းမှ တဆင့် စတင်ဖြစ်ပေါ်လာကြသည်။ ကြယ်၏ အတွင်းပိုင်းတွင် လုံလောက်သော သိပ်သည်းမှု ရရှိသော အချိန်တွင် အချို့သော ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဓာတ်တို့သည် နျူးကလီးယား ပေါင်းစပ်ခြင်း နည်းလမ်းအားဖြင့် ဟီလီယမ် အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားကြသည်။<ref name="sunshine">{{cite web | last = Bahcall | first = John N. | date = 2000-06-29 | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/articles/fusion/index.html | title = How the Sun Shines | publisher = Nobel Foundation | accessdate = 2006-08-30 }}</ref> ကျန်ရှိသော ကြယ်၏အတွင်းပိုင်းများသည် ဖြာထွက်ရောင်ခြည်နည်းလမ်းနှင့် အရည်အတွင်း [[မော်လီကျူး]]များ လှုပ်ခါခြင်း နည်းလမ်း နှစ်ခုတို့ ပေါင်းစပ်ခြင်းအားဖြင့် ဗဟိုထုမှ စွမ်းအင်ကို ပြင်ပသို့ လွှတ်ထုတ်ကြသည်။ ဗဟိုထုအတွင်းရှိ ဟိုက်ဒရိုဂျင်လောင်စာများ ကုန်ဆုံးသွားသောအခါတွင် နေ၏ဒြပ်ထုထက် ၁၀ ပုံ ၄ ပုံမျှရှိသောကြယ်များသည်<ref name="late stages">{{cite web | last = Richmond | first = Michael | url = http://spiff.rit.edu/classes/phys230/lectures/planneb/planneb.html | title = Late stages of evolution for low-mass stars | publisher = Rochester Institute of Technology | accessdate = 2006-08-04 }}</ref> [[ဧရာမ ကြယ်နီ]] အဖြစ် ပြောင်းလဲသွားကြသည်။ တခါတရံတွင် ပိုမို လေးလံသော ဒြပ်ထုများကို ဗဟိုထု၌ သို့မဟုတ် ဗဟိုထု၏ ပတ်ပတ်လည်ရှိ အခွံများ၌ ပျော်ဝင်ပေါင်းစပ်သွားစေသည်။ ထို့နောက်တွင် ကြယ်များသည် ပြိုကွဲပျက်စီးသော ပုံသဏ္ဌန်သို့ ရောက်ရှိကြပြီး ဒြပ်ထုများ၏ တစိတ်တပိုင်းကို ပတ်ဝန်းကျင်သို့ လွှတ်ထုတ်ကြသည်။ ထိုနေရာများတွင် ပိုမိုလေးလံသော ဒြပ်ထုများ၏ အဆ ပိုမိုပါဝင်သည့် မျိုးဆက်သစ်ကြယ်များကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ <ref>{{cite web | url = http://observe.arc.nasa.gov/nasa/space/stellardeath/stellardeath_intro.html | title = Stellar Evolution & Death | publisher = NASA Observatorium | accessdate = 2006-06-08 | archivedate = 10 February 2008 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080210154901/http://observe.arc.nasa.gov/nasa/space/stellardeath/stellardeath_intro.html }}</ref> [[ဒွိကြယ်]] နှင့် ကြယ်များစု စနစ်များတွင် ကြယ်နှစ်လုံး သို့မဟုတ် နှစ်လုံးထက်ပိုသော ကြယ်များ ပါဝင်ကြပြီး ၎င်းတို့ကို ဆွဲငင်အားဖြင့် အချင်းချင်း ထိန်းချုပ်ထားကြကာ ကြယ်တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ပုံသဏ္ဌန်မပြောင်းသော ပတ်လမ်းအတွင်းတွင် ယေဘူယျအားဖြင့် လှည့်ပတ်နေကြသည်။ ထိုသို့ အချင်းချင်းလှည့်ပတ်နေသော ကြယ်နှစ်လုံးတွင် အလွန်နီးကပ်သော ပတ်လမ်းရှိပါက ၎င်းတို့၏ ဆွဲငင်အား အချင်းချင်း အပြန်အလှန် သက်ရောက်မှုသည် ၎င်းတို့၏ ဆင့်ကဲဖြစ်ပေါ်မှုတွင် သိသာစွာ အကျိုးသက်ရောက်မှု ရှိသည်။ <ref name="iben">{{cite journal | last = Iben | first = Icko, Jr. | title=Single and binary star evolution | journal=Astrophysical Journal Supplement Series | year=1991 | volume=76 | pages=55–114 | url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1991ApJS...76...55I | doi=10.1086/191565 }}</ref> ကြယ်များစုတို့သည် [[ကလပ်စတာ]] နှင့် [[ဂယ်လက်ဆီ]] တို့ကဲ့သို့သော ဆွဲငင်အားဖြင့် ထိန်းချုပ်ထားသော ပုံသဏ္ဌန်တို့၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အဖြစ် ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ == လေ့လာခြင်း သမိုင်းကြောင်း == [[Image:Dibuix de Leo.png|thumb|220px|right|လူတို့သည် ရှေးခေတ်အခါ ကတည်းကပင် ကြယ်များအတွင်း ပုံသဏ္ဌန်ကို တွေ့မြင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="forbes" /> ၁၆၉၀ ခုနှစ်တွင် ပုံဖော်ရေးဆွဲခဲ့သော သိဟ် (လီယို) ရာသီခွင်၏ ပုံသဏ္ဌန် ခြင်္သေ့မှာ ဂျိုဟန်နပ်စ် ဟေဗေးလီးယပ်စ်၏ လက်ရာဖြစ်သည်။<ref>{{cite book | first=Johannis | last=Hevelius | year=1690 | title=Firmamentum Sobiescianum, sive Uranographia | location=Gdansk }}</ref>]] သမိုင်းကြောင်းအား ပြန်လည်ကြည့်ရှုမည် ဆိုလျှင် ကြယ်တို့သည် ကမ္ဘာတဝှမ်းလုံးရှိ ယဉ်ကျေးမှု လူ့အဖွဲ့အစည်းတို့အတွက် အရေးပါသော ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ကြယ်တို့သည် ဘာသာရေး ထုံးတမ်းစဉ်လာများ၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်ခဲ့ရုံသာမက ကောင်းကင်ကို အသုံးပြု၍ လမ်းကြောင်းရှာ သွားလာခြင်းနှင့် အရပ်မျက်နှာရှာဖွေခြင်းတို့တွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ ရှေးခေတ် နက္ခတ္တ ပညာရှင်အများစုတို့က ကြယ်များသည် ကောင်းကင်ဘုံနှင့် သက်ဆိုင်သော စက်ဝန်းကြီးတစ်ခုတွင် အသေနေရာချထားပြီး မပြောင်းလဲနိုင်သော အရာများဟု ယုံကြည်ခဲ့ကြသည်။ ထုံးတမ်းစဉ်လာအရ နက္ခတ္တ ပညာရှင်တို့သည် ကြယ်များကို အစုဖွဲ့၍ နက္ခတ်တာရာများ အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့ကြပြီး ၎င်းတို့ကို အသုံးပြု၍ ဂြိုဟ်တို့၏ ရွေ့လျားပုံနှင့် နေကို ရည်ညွှန်း၍ ရောက်ရှိနေသော နေရာတို့ကို ခြေရာခံ စောင့်ကြည့်ခဲ့ကြသည်။ <ref name="forbes">{{cite book | author=Forbes, George | title=History of Astronomy | publisher=Watts & Co. | location=London | year=1909 | format =Free e-book from Project Gutenberg | url=http://www.gutenberg.org/etext/8172 }}</ref> နောက်ခံတွင် ရှိသော ကြယ်များကို မူတည်၍ နေ၏ ရွေ့လျားပုံကို အသုံးပြု၍ ပြက္ခဒိန်များကို တီထွင်ခဲ့ကြပြီး ထိုပြက္ခဒိန်များကို စိုက်ပျိုးရေး လုပ်ငန်းများအတွက် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ <ref>{{cite web | last = Tøndering | first = Claus | url = http://webexhibits.org/calendars/calendar-ancient.html | title = Other ancient calendars | publisher = WebExhibits | accessdate = 2006-12-10 | archive-date = 21 November 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20191121041104/http://www.webexhibits.org/calendars/calendar-ancient.html }}</ref>ယနေ့ကမ္ဘာ၏ နေရာအတော်များများတွင် အသုံးပြုနေကြသော ဂျော်ဂျီယန် ပြက္ခဒိန်မှာ နေအပေါ်တွင် မူတည်၍ ဖန်တီးထားသော ပြက္ခဒိန်ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ၏ မိမိဝင်ရိုးပေါ်တွင် လည်ပတ်မှု နှင့် ပတ်သက်သော ထောင့်ကို အနီးဆုံးကြယ်ဖြစ်သည့် နေအပေါ်တွင် မူတည်၍ တွက်ချက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ရှေးအကျဆုံးဖြစ်ပြီး နေ့စွဲရေးထိုးထားသော ကြယ်တို့၏ တည်ရှိရာကို ပြသောပုံကို [[ဘီစီ]] ၁၅၃၄ ခုနှစ် [[ရှေးဟောင်းအီဂျစ်|ရှေးခေတ်အီဂျစ်]] ကာလတွင် တွေ့ရသည်။ <ref>{{cite journal | last=von Spaeth | first=Ove | title=Dating the Oldest Egyptian Star Map | journal=Centaurus International Magazine of the History of Mathematics, Science and Technology | year=2000 | volume=42 | issue=3 | pages=159–179 | url=http://www.moses-egypt.net/star-map/senmut1-mapdate_en.asp | accessdate=2007-10-21 | archive-date=26 January 2019 | access-date=8 June 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190126001022/http://www.moses-egypt.net/star-map/senmut1-mapdate_en.asp | url-status=dead }}</ref> ဂရိလူမျိုး နက္ခတ္တ ဗေဒပညာရှင် အာရီစတေးလပ်စ် (Aristillus) သည် ပထမဆုံးသော ကြယ်ကတ်တလောက်ကို ဘီစီ ၃၀၀ ခုနှစ်ခန့်က တီမိုခေးရစ် (Timocharis) ၏ အကူအညီဖြင် စတင်ဖန်တီးခဲ့သည်။ <ref>{{cite book | last=Murdin | first=P. | year=2000 | month=November | chapter=Aristillus (c. 200 BC) | doi=10.1888/0333750888/3440 | title=Encyclopedia of Astronomy and Astrophysics | chapterurl=http://adsabs.harvard.edu/abs/2000eaa..bookE3440 | accessdate=2009-06-02 | archive-date=27 July 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130727103453/http://adsabs.harvard.edu/abs/2000eaa..bookE3440 | url-status=dead }}</ref> [[တော်လမီ]] ၏ ကြယ်ကတ်တလောက် မှာမူ ဘီစီ ၂ရာစုခန့်က ဟစ်ပါးကပ် ၏ မှတ်တမ်းပေါ်တွင် မူတည်၍ ရေးဆွဲခဲ့သည်။ <ref>{{cite book | first=Gerd | last=Grasshoff | year=1990 | title=The history of Ptolemy's star catalogue | url=https://archive.org/details/historyofptolemy0000gras | publisher=Springer | pages=[https://archive.org/details/historyofptolemy0000gras/page/n18 1]–5 | isbn=0387971815 }}</ref>ဟစ်ပါးကပ်မှာ [[နိုဗာ]] ခေါ် ကြယ်ပေါက်ကွဲမှု ကို ပထမဆုံး ရှာဖွေတွေ့ရှိသူ အဖြစ် သိရှိကြသည်။ <ref>{{cite web | first=Antonios D. | last=Pinotsis | title=Astronomy in Ancient Rhodes | publisher=Section of Astrophysics, Astronomy and Mechanics, Department of Physics, University of Athens | url=http://conferences.phys.uoa.gr/jets2008/historical.html | accessdate=2009-06-02 | archive-date=7 September 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170907030222/http://conferences.phys.uoa.gr/jets2008/historical.html }}</ref> အစ္စလာမ် နက္ခတ္တဗေဒ ပညာရှင်တို့သည် ကြယ်များကို အာရပ်အမည်များ ပေးခဲ့ကြပြီး ထိုအမည်များကို ယနေ့တိုင် အသုံးပြုဆဲ ဖြစ်သည်။ သူတို့သည် ကြယ်တို့၏ တည်နေရာကို တွက်ချက်ပေးနိုင်သည့် အာကာသ လေ့လာရေးနှင့် သက်ဆိုင်သော ကိရိယာ အမြောက်အမြားကို တီထွင်ခဲ့ကြသည်။ ၁၁ ရာစုတွင် အဘူ ရေဟန် အယ်လ်ဘာရူနီက (Abū Rayhān al-Bīrūnī) [[နဂါးငွေ့တန်း ဂယ်လက်ဆီ]]အား [[နက်ဗျူလာ]]တို့၏ ဂုဏ်သတ္တိရှိပြီး မြောက်မြားလှသော အစိတ်အပိုင်းများ ပေါင်းစပ်ထားသည့် အရာအဖြစ် ပုံဖော်ခဲ့ပြီး ၁၀၁၉ ခုနှစ် လကြတ်သည့်အချိန်တွင် ကြယ်ပေါင်းများစွာတို့၏ လတ္တီကျုကို တွက်ချက်ဖော်ပြခဲ့သည်။ <ref>{{cite web | last=Zahoor | first=A. | year=1997 | url=http://www.unhas.ac.id/~rhiza/saintis/biruni.html | title=Al-Biruni | publisher=Hasanuddin University | accessdate=2007-10-21 | archivedate=26 June 2008 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20080626074150/http://www.unhas.ac.id/~rhiza/saintis/biruni.html }}</ref> ကောင်းကင်သည် ပြောင်းလဲနိုင်ခြင်းမရှိဟု အမြင်အားဖြင့် ထင်ရသော်လည်း ကြယ်အသစ်တို့ ပေါ်ထွက် လာနိုင်ကြောင်းကို တရုတ်လူမျိုး နက္ခတ္တဗေဒ ပညာရှင်တို့ သတိပြုမိ ခဲ့ကြသည်။ တိုင်ချို ဘရာဟေ (Tycho Brahe) တို့ ကဲ့သို့သော အစောပိုင်း နက္ခတ္တဗေဒ ပညာရှင်တို့သည် ညဖက်ကောင်းကင်ပြင်တွင် နောက်အခါတွင် နိုဗေး ဟု ခေါ်ဆို သုံးစွဲကြသည့် ကြယ်အသစ်များကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ကြပြီး ကောင်းကင်ဆိုသည်မှာ မပြောင်းမလဲနိုင်သည့် အရာမဟုတ်ကြောင်း ဆွေးနွေးတင်ပြခဲ့ကြသည်။ ၁၅၈၄ ခုနှစ်တွင် ဂျော်ဒါးနိုး ဘရူနိုက ကြယ်များသည် နေနှင့် သဏ္ဌန်တူသော အရာများဖြစ်ကြပြီး ၎င်းတို့တွင် အခြားဂြိုဟ်များလည်း ရှိနိုင်ကြောင်း၊ ၎င်းတို့၏ ပတ်လမ်းကြောင်းတွင် ကမ္ဘာနှင့် တူသော ဂြိုဟ်များပင် ရှိနိုင်ကြောင်း ဆွေးနွေးတင်ပြခဲ့သည်။ ထိုအယူအဆကို ရှေးခေတ် ဂရိတွေးခေါ်ရှင်များ ဖြစ်ကြသော ဒီမိုကရိတပ် နှင့် အက်ပီကျူးရပ်စ် တို့ကလည်း ဆွေးနွေးတင်ပြခဲ့ဖူးသည်။ နောက်ရာစုနှစ် တစ်ခုသို့ ကူးပြောင်းသော အချိန်တွင် ကြယ်များသည် ဝေးလံသော ဒေသမှ နေများဖြစ်သည်ဆိုသော အယူအဆသည် နက္ခတ္တဗေဒ ပညာရှင်အများစုတို့ သဘောတူလက်ခံသော အယူအဆ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ကျမ်းစာဆရာ ရစ်ချက် ဘန်တလေ က ထိုကြယ်များသည် အဘယ့်ကြောင့် နေအဖွဲ့အစည်းသို့ ပေါင်းစပ်ဆွဲငင်အား သက်ရောက်မှု မရှိရသနည်း ဆိုသောမေးခွန်းကို စတင်တင်ပြခဲ့ပြီး ကြယ်များသည် အရပ်မျက်နှာ အသီးသီး၌ ညီမျှစွာ ဖြန့်ကြက်တည်ရှိနေခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု အိုင်ဆက်[[နယူတန်]]က ပြန်လည် ဆွေးနွေးတင်ပြခဲ့သည်။ အီတလီလူမျိုး နက္ခတ္တဗေဒ ပညာရှင် ဂျီမီနီယာနို မွန်တာနာရီ (Geminiano Montanari) က အယ်လ်ဂေါလ် (Algol) ကြယ်၏ အလင်းရောင်ထွန်းလင်း တောက်ပမှုများ၏ အပြောင်းအလဲကို လေ့လာတွေ့ရှိခဲ့ကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ [[အက်မော ဟေလီ]] (Edmond Halley)က အနီးအနားရှိ တစ်နေရာတည်းတွင် တည်ရှိနေသည်ဟု ယူဆရသော ကြယ်စုံတွဲ၏ တိကျသေချာသော ရွေ့လျားမှု ကို တိုင်းတာနိုင်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့သည် ရှေးဟောင်း ဂရိခေတ် တော်လေမီ နှင့် ဟစ်ပါးကပ်တို့လက်ထက်က မှတ်သားထားခဲ့သော နေရာမှ ရွေ့ပြောင်းသွားကြောင်း ပြသနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၈၃၈ ခုနှစ်တွင် ဖရိုင်းဒရစ် ဘပ်ဆဲလ် (Friedrich Bessel) က parallax နည်းလမ်းကို အသုံးပြု၍ ကြယ်သို့ အကွာအဝေး (61 Cygni နှင့် [[အလင်းနှစ်]] ၁၁.၄ နှစ် ဝေးကြောင်း) ကို ပထမဆုံး အကြိမ်အဖြစ် တိုင်းတာနိုင်ခဲ့သည်။ Parallax တိုင်းတာခြင်း နည်းလမ်းမှ ကောင်းကင်ယံ၌ ကြယ်တို့အကြား အလွန်တရာ ကွာဝေးကြောင်းကို ပြသနိုင်ခဲ့သည်။ [[ဝီလီယံ ဟာရှယ်]] (William Herschel) သည် ကောင်းကင်ယံတွင် ကြယ်တို့ပျံ့နှံ့တည်ရှိပုံကို ဆုံးဖြတ်ရန် ကြိုးစားသော ပထမဆုံး နက္ခတ္တဗေဒ ပညာရှင်ဖြစ်သည်။ ၁၇၈၀ နှစ်များအတွင်းတွင် သူသည် ဦးတည်ရာအရပ် ၆၀၀ ခန့်တွင် တိုင်းတာမှုများကို ဆက်တိုက် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ထိုအရပ်များတွင် တွေ့ရှိရသော ကြယ်တို့ကို ရေတွက်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ တိုင်းတာမှု ပြုလုပ်ပြီးနောက် ကြယ်တို့၏ အရေအတွက်သည် နဂါးငွေ့တန်း ဂလက်ဆီ၏ ဗဟိုထုရှိရာသို့ ဦးတည်၍ ကောင်းကင်၏ အရပ်မျက်နှာ တစ်ဖက်တည်းသို့ တဖြည်ဖြည်းချင်း တိုးပွားသွားကြောင်း ကောက်ချက်ချ ခဲ့သည်။ သူ၏ သားဖြစ်သူ ဂျွန်ဟာရှယ် (John Herschel) ကလည်း အလားတူ စမ်းသပ်ချက်ကို တောင်ကမ္ဘာခြမ်းတွင် ထပ်မံပြုလုပ်ခဲ့ပြီး တူညီသောအရပ်မျက်နှာသို့ပင် ကြယ်အရေအတွက် တိုးပွားသွားကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဝီလီယမ် ဟာရှယ်၏ အခြားသော ပြောင်မြောက်သည့် တွေ့ရှိချက်မှာ အချို့ကြယ်များသည် အခြားကြယ်တို့နှင့် မျဉ်းတစ်ဖြောင့်တည်း ကျရုံသာမက အဖော်အဖြစ် တည်ရှိပြီး ဒွိကြယ်စနစ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေကြောင်း ရှာဖွေတွေ့ရှိချက် ဖြစ်သည်။ ကြယ်တို့၏ ဖြာထွက်ရောင်ခြည်နှင့် ပတ်သက်သော သိပ္ပံပညာကို အစပြုခဲ့သူမှာ ဂျိုးဆက်ဗွန် ဖရောင်ဟိုဖာ (Joseph von Fraunhofer) နှင့် အန်ဂျလို ဆက်ချီ (Angelo Secchi) တို့ ဖြစ်သည်။ စီးရီးယပ်ကြယ်၏ ဖြာထွက်ရောင်ခြည်ကို နေ၏ ဖြာထွက်ရောင်ခြည်ဖြင့် နှိုင်းယှဉ်ခြင်း အစရှိသည့် စမ်းသပ်ချက်တို့မှ သူတို့၏ အားမတူညီမှု နှင့် ဖြာထွက်ရောင်ခြည်ကို စုပ်ယူသော လမ်းကြောင်းအရေအတွက် ခြားနားမှု တို့ကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဖြာထွက်ရောင်ခြည်ကို စုပ်ယူသော လမ်းကြောင်း ဆိုသည်မှာ လေထုမှ အချို့သော လှိုင်းလျားတို့ကို စုပ်ယူမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ကြယ်တို့၏ ဖြာထွက်ရောင်ခြည် လမ်းကြောင်းများအတွင်းရှိ အလင်းရောင်မဲ့သော လှိုင်းများကို ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၈၆၅ ခုနှစ်တွင် ဆက်ချီသည် ဖြာထွက်ရောင်ခြည်လမ်းကြောင်းများ၏ အမျိုးအစားပေါ် မူတည်၍ ကြယ်တို့ကို အမျိုးအစားခွဲခြားခဲ့သည်။ သို့သော် ခေတ်သစ် ကြယ်တို့၏ အမျိုးအစား ခွဲခြားခြင်းကိုမူ အန်နီ ဂျေ ကန်နွန် (Annie J. Cannon) က ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်များအတွင်း စတင် ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ နှစ်လုံးတွဲကြယ်တို့ကို လေ့လာခြင်းသည် ၁၉ရာစုအတွင်း အရေးပါသော အရာတစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ ၁၈၃၄ ခုနှစ်တွင် ဖရိုင်းဒရစ် ဘက်ဆယ် (Friedrich Bessel) သည် ဆီးရီးယပ်ကြယ်၏ ပုံမှန်ရွေ့လျားမှုအတွင်းတွင် အပြောင်းအလဲကို လေ့လာတွေ့ရှိခဲ့ပြီး မမြင်နိုင်သော အဖော်ကြယ် တစ်ခု ရှိကြောင်း ယူဆနိုင်ခဲ့သည်။ အက်ဒဝပ် ပစ်ကားရင်း (Edward Pickering) သည် မီဇာ (Mizar) ကြယ်၏ အချိန်မှန် ခွဲဖြာထွက်သော ဖြာထွက်ရောင်ခြည် လမ်းကြောင်းများကို ရက်ပေါင်း ၁၀၄ ရက်ကြာမျှ လေ့လာရာမှ ပထမဆုံးသောကြယ်စုံတွဲကို ၁၈၉၉ ခုနှစ်တွင် ဖြာထွက်ရောင်ခြည် နည်းလမ်းကို အသုံးပြု၍ ပထမဆုံး ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဒွိကြယ်စနစ်တို့၏ အသေးစိတ်လေ့လာခြင်း အကြောင်းများကို ဝီလီယံ စထရု (William Struve) နှင့် အက်စ် ဒဗလျူ ဘန်ဟမ် (S. W. Burnham) အစရှိသော နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်တို့က စုဆောင်းခဲ့ပြီး ပတ်လမ်းကြောင်း အတွင်း ရှိနေသော အရာဝတ္ထုများ အပေါ် မူတည်၍ ကြယ်တို့၏ ဒြပ်ထုကို အဆုံးအဖြတ် ပေးနိုင်စေခဲ့သည်။ ၁၈၂၇ ခုနှစ်တွင် ဖဲလစ် ဆေဗာရီ (Felix Savary) က တယ်လီစကုပ် လေ့လာရေးနည်းလမ်းကို အသုံးပြု၍ ဒွိကြယ်တို့၏ ပတ်လမ်းကြောင်းကို တိုင်းတာခြင်း ပြဿနာကို ပထမဆုံးအကြိမ် အဖြစ် ဖြေရှင်းနိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀ ရာစုနှစ်အတွင်းတွင် ကြယ်များကို သိပ္ပံနည်းကျ လေ့လာခြင်းတွင် လျင်မြန်စွာ ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်လာခဲ့သည်။ ဓာတ်ပုံများသည် အာကာသ လေ့လာရာတွင် တန်ဖိုးရှိသော ကိရိယာများ ဖြစ်လာသည်။ ကားလ် ရှဝါ့ဇ်ချိုင်းက ကြယ်တို့၏ အရောင် နှင့် ထိုအကြောင်းကြောင့်ဖြစ်သော အပူချိန်တို့ကို မျက်စိဖြင့် မြင်ရသော အတိုင်းအတာကို ဓာတ်ပုံတွင် မြင်ရသော အတိုင်းအတာ ပေါ်မူတည်၍ ဆုံးဖြတ်နိုင်ကြောင်း ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ photoelectric photometer ကိုတီထွင်နိုင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် လှိုင်းအလျား အမျိုးမျိုးတို့၏ အပိုင်းအခြား အမျိုးမျိုးတို့တွင် အလွန်တိကျသော တိုင်းတာမှုကို ပြုနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် အဲလ်ဘတ် အေ မိုက်ကယ်ဆန်သည် ဟွတ်ကာ တယ်လီစကုပ် ပေါ်တွင် အင်တာဖယ်ရိုမီတာ (interferometer) ကို အသုံးပြု၍ ပထမဆုံးအနေဖြင့် ကြယ်၏ အချင်းကို တိုင်းတာနိုင်ခဲ့သည်။ ကြယ်တို့၏ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အခြေခံနှင့် ပတ်သက်သည့် အရေးပါသော အယူအဆများသည် နှစ်ဆယ်ရာစု အစပိုင်း ပထမဆုံး ဆယ်စုနှစ်တွင် စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ၁၉၁၃ ခုနှစ်တွင် ဟတ်ဇ်စပရန်း-ရပ်ဆဲလ် ပုံဆွဲနည်း (Hertzsprung-Russell diagram) ကို တီထွင်ဖော်ထုတ်ခဲ့ပြီးနောက် အာကာသရူပဗေဒနှင့် သက်ဆိုင်သော ကြယ်တို့၏ လေ့လာမှုမှာ ပိုမို တိုးတက်လာခဲ့သည်။ ကြယ်တို့၏ အတွင်းပိုင်းနှင့် ဆင့်ကဲဖြစ်ပေါ်လာပုံတို့ကို ရှင်းလင်းပြနိုင်သည့် အောင်မြင်သော သရုပ်ပြပုံစံများကိုလည်း တီထွင်ဖော်ထုတ် နိုင်ခဲ့သည်။ ကွမ်တမ် ရူပဗေဒ တိုးတက်လာမှုကြောင့် ကြယ်တို့၏ ဖြာထွက်ရောင်ခြည် အလင်းတန်းများ အကြောင်းကို အောင်မြင်စွာ ရှင်းလင်း ပြသနိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအကြောင်းကြောင့် ကြယ်တို့၏ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ဓာတ်များ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းပုံကို အဆုံးအဖြတ် ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ [[စူပါနိုဗာ]]ကြယ်များမှ လွဲ၍ အခြားသော ကြယ်တစ်လုံးချင်းစီကို ကျွန်ုပ်တို့ နေထိုင်ရာ ဇာတိ ဂယ်လက်ဆီ အစုအဝေးများထဲတွင် အဓိကအားဖြင့် လေ့လာကြသည်။ အထူးသဖြင့် နဂါးငွေ့တန်း ဂယ်လက်ဆီ၏ မြင်သာထင်ရှားသော အပိုင်းအတွင်း တွင် ဖြစ်သည်။ ကျွန်ုပ်တို့ ဂယ်လက်ဆီ၏ အသေးစိတ် ကြယ် ကတ်တလောက် ကိုကြည့်လျှင် ထိုအချက်မှာ သိသာထင်ရှားသည်။ သို့သော် အချို့ ကြယ်များကိုမူ ကမ္ဘာမှ [[အလင်းနှစ်]] သန်း ၁၀၀ မျှဝေးသော ဗာဂို ကြယ်အစုအဝေး [[Virgo Cluster]]၏ M100 ဂယ်လက်ဆီအထိပင် လေ့လာ တွေ့ရှိကြသည်။ ဇာတိ မဟာကြယ်အစုအဝေးကြီး အတွင်းတွင် ကြယ်အစုအဝေးများကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။ လက်ရှိ တယ်လီစကုပ်များ အနေနှင့် ယေဘူယျအားဖြင့် ဇာတိ ကြယ်အစုအဝေးအတွင်းရှိ မှေးမှိန်နေသော ကြယ်တစ်လုံးချင်းစီကိုပင် လေ့လာနိုင်သည်။ အဝေးဆုံးလေ့လာတွေ့ရှိနိုင်သော ကြယ်မှာ အလင်းနှစ် သန်းပေါင်း ၁၀၀ မျှ အကွာအဝေးတွင် ရှိသည်။ (ဥပမာ Cepheids ကြယ်) သို့သော် ဇာတိ မဟာ ကြယ်အစုအဝေးကြီး၏ အပြင်ဘက်တွင်မူ ကြယ်တစ်လုံးချင်း သို့မဟုတ် ကြယ်အစုအဝေးများကို လေ့လာနိုင်စွမ်း မရှိပေ။ တစ်ခုတည်းသော ခြွင်းချက်မှာ ကြယ်အလုံးရေ သိန်းပေါင်းများစွာ ပါဝင်ပြီး အလင်းနှစ်သန်းပေါင်း တစ်ထောင် အကွာအဝေးတွင် ရှိသော ကြီးမားသော ကြယ်အစုအဝေးကြီး၏ မှေးမှိန်သော ရုပ်ပုံတစ်ခုသာ ဖြစ်ပြီး ယခင်က လေ့လာတွေ့ရှိဖူးသော အဝေးဆုံးကြယ်ထက် ဆယ်ဆမျှ ဝေးကွာသော အကွာအဝေးတွင် တည်ရှိသည်။ == အမည်မှည့်ခေါ်ခြင်း == [[File:Ngc6397 hst blue straggler.jpg|thumb|ဤမြင်ကွင်းတွင် အပြာရောင် နောက်ကျန်ရစ်သူများ အမည်ရှိသော ကြယ်ပြာများကို တွေ့နိုင်ပြီး ဟတ်ဇ်စပရန်း-ရပ်ဆဲလ် ပုံပေါ်မှ သူတို့၏ တည်နေရာပေါ်မူတည်၍ ထိုသို့ ခေါ်ဝေါ်ကြခြင်း ဖြစ်သည်။]] ကြယ်အစုအဝေးများအား အမည့်မှည့်ခေါ်သည့် အလေ့အထသည် ဘေဘီလုံခေတ် ကတည်းက ရှိခဲ့သည်ဟု သိရသည်။ ရှေးခေတ် ကောင်းကင်လေ့လာသူများက ကြယ်များသည် ပုံသဏ္ဌာန်တစ်ခု အဖြစ်တည်ရှိနေသည်ဟု စိတ်ကူးကြည့်ကြပြီး ထိုကြယ်စုတို့ကို သဘာဝတွင် တည်ရှိနေသည့် အရာများ သို့ [[ဒဏ္ဍာရီပုံပြင်]]များနှင့် ဆက်စပ်တွေးတော ကြသည်။ ၁၂ ခုမျှသော ကြယ်အစုအဝေးတို့သည် မိုးကုပ်စက်ဝိုင်း တစ်လျှောက် တည်ရှိနေကြပြီး ထိုကြယ်စုတို့မှာ [[နက္ခတ်ဗေဒင်]] ပညာ၏ အခြေခံ အဖြစ် ရှိနေကြသည်။ အခြားသော ကြယ်များထဲမှာ ထင်ရှားသော ကြယ်များကိုလည်း အာရပ်ဘာသာ သို့မဟုတ် လက်တင်ဘာသာဖြစ် နာမည်ပေးထားကြသည်။ နေ အပါအဝင် အချို့သော တာရာများတွင် ၎င်းတို့နှင့် သက်ဆိုင်သော ကိုယ်ပိုင် ဒဏ္ဍာရီများ ရှိကြသည်။<ref name="mythology">{{cite web | last = Coleman | first = Leslie S | url = http://frostydrew.org/papers.dc/papers/paper-myths/ | title = Myths, Legends and Lore | publisher = Frosty Drew Observatory | accessdate = 2012-06-15 }}</ref> ရှေးခေတ်ဂရိများအတွက်မူ ပလဲနက် သို့မဟုတ် လျှောက်သွားနေသူများဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ဂြိုဟ်များမှာ အရေးကြီးသော နတ်ဘုရားများကို ကိုယ်စားပြုနေကြသည်။ ထို့ကြောင့် ဂြိုဟ်များကို [[မာကျူရီဂြိုဟ်]]၊ [[ဗီးနပ်စ်ဂြိုဟ်]]၊ [[မားစ်ဂြိုဟ်]]၊ [[ဂျူပီတာဂြိုဟ်]] နှင့် [[စေတန်ဂြိုဟ်]] ဟု အမည်များ မှည့်ခေါ်ခဲ့ကြသည်။<ref name="mythology" /> ယူရေးနပ်စ် နှင့် နပ်ပကျွန်းတို့မှာလည်း ဂရိ နှင့် ရောမတို့၏ ဒဏ္ဍာရီလာ နတ်ဘုရားများ ဖြစ်ကြသည်။ သို့သော်လည်း ၎င်းတို့၏ အလင်းရောင် မှေးမှိန်မှုကြောင့် ရှေးခေတ် အခါက ရှိမှန်း မသိခဲ့ကြပေ။ ၎င်းတို့၏ နာမည်ကို နောက်ပိုင်းခေတ် နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်များက မှည့်ခေါ်ခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၆၀၀ မှ စ၍ တာရာတို့၏ အမည်များမှာ ကောင်းကင်ပြင်၏ သက်ဆိုင်ရာ အပိုင်းများအလိုက် အမည်များ မှည့်ခေါ်ခဲ့ကြသည်။ ဂျာမန် နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင် ဂျိုဟန် ဘေယာက ကြယ်မြေပုံများကို အတွဲလိုက် ဖန်တီးခဲ့ပြီး တာရာ တစ်ခုချင်းစီတွင် ဂရိအက္ခရာများဖြင့် အမည်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဂျွန်ဖလမ်စတိက သူ၏ စာအုပ်အတွင်းရှိ ကြယ်ကက်တလောက်များတွင် ကြယ်တို့၏ အီကွေတာမှ လက်ယာရစ် အတိုင်း တိုင်းတာသည့် ထောင့်အကွာအဝေးပေါ်မူတည်၍ နံပါတ်စဉ် ထားသော စနစ်ကို ထည့်သွင်းဖော်ပြခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ထိုနံပါတ် စနစ်ကို ဖလမ်စတိ အမည်ပေးပုံ သို့မဟုတ် ဖလမ်စတိ နံပါတ်စနစ် ဟု ခေါ်ဆိုကြလေသည်။<ref>{{cite web | url = http://www.iau.org/public/naming/ | title = Naming Astronomical Objects | publisher = International Astronomical Union (IAU) | accessdate = 2009-01-30 | archive-date = 2 August 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100802140541/http://www.iau.org/public/naming/ }}</ref><ref>{{cite web | url = http://spider.seds.org/spider/Misc/naming.html | title = Naming Stars | publisher = Students for the Exploration and Development of Space (SEDS) | accessdate = 2009-01-30 }}</ref> ကောင်းကင်အတွင်းမှ အရာဝတ္ထုများကို အမည်ပေးရာတွင် နိုင်ငံတကာက အသိအမှတ်ပြုထားသော အဖွဲ့အစည်းမှာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ နက္ခတ္တဗေဒ သမဂ္ဂ (အိုင်အေယူ) ဖြစ်သည်။ အချို့သော ပုဂ္ဂလိက ကုမ္ပဏီများက ကြယ်တို့၏ အမည်များကို ရောင်းချလျက် ရှိပြီး ဗြိတိသျှ စာကြည့်တိုက်မှ စည်းမျဉ်းမရှိသော ကုန်သွယ်မှု အင်တာပရိုက်စ်များဟု ခေါ်ကြသည်။ သို့သော်လည်း အိုင်ဒေယူမှ ကုန်သွယ်ခြင်းများတွင် ပါဝင်ပတ်သက်ခြင်းမရှိဘဲ ထိုနာမည်များမှ အိုင်အေယူမှ အသိအမှတ်ပြုခြင်း သုံးစွဲခြင်း မရှိပေ။ ၁၉၈၀ နှစ်များက ထိုသို့သော ကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်သည့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြယ်မှတ်ပုံတင်ကုမ္ပဏီမှာ သူတို့ပေးသော အမည်များမှာ တရားဝင် ဖြစ်သည့်ပမာ လုပ်ကိုင်ကြသဖြင့် လိမ်လည် လုပ်ကိုင်ကြောင်း စွပ်စွဲခံရသည်။ ယခု မရှိတော့သော ကြယ်မှတ်ပုံတင်ခြင်း အလုပ်ကို ရိုက်စားလုပ်သည် သို့မဟုတ် ကလိမ်ကကျစ် လုပ်သည်ဟု ယခုအခါ ရည်ညွှန်းကြပြီး နယူးယောက်မြို့တော် စားသုံးသူရေးရာ ကိစ္စ ဌာနမှ ကြယ်မှတ်ပုံတင်ကုမ္ပဏီအား လိမ်လည်သော ကုန်သွယ်မှု ပြုလုပ်သူအဖြစ် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ==အတိုင်းအထွာ ယူနစ်များ== {{Main|အလင်းနှစ်}} ကြယ်တစ်စင်းနှင့်တစ်စင်းသို့လည်းကောင်း ဂယ်လက်ဆီတို့၏ အကွာအဝေးအားလည်းကောင်း မဟာစကြဝဠာအား တိုင်းတာရာတွင် စံအဖြစ် [[အလင်းနှစ်]]ကို အသုံးပြုသည်။ == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist|2}} ==ပြင်ပလင့်များ== {{Wiktionary}} {{commons category|Stars}} *{{cite web |last= Kaler |first= James |title= Portraits of Stars and their Constellations |publisher= University of Illinois |url= http://stars.astro.illinois.edu/sow/sow.html |accessdate= 2010-08-20}} *{{cite web |title= Query star by identifier, coordinates or reference code |work= SIMBAD |publisher= Centre de Données astronomiques de Strasbourg |url= http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-fid |accessdate= 2010-08-20}} *{{cite web |title= How To Decipher Classification Codes |publisher= Astronomical Society of South Australia |url= http://www.assa.org.au/sig/variables/classifications.asp |accessdate= 2010-08-20}} *{{cite web |display-authors= 1 |last1= Prialnick |first1= Dina |last2= Wood |first2= Kenneth |last3= Bjorkman |first3= Jon |last4= Whitney |first4= Barbara |last5= Wolff |first5= Michael |last6= Gray |first6= David |last7= Mihalas |first7= Dimitri |title= Stars: Stellar Atmospheres, Structure, & Evolution |date= 2001 |publisher= University of St. Andrews |url= http://www-star.st-and.ac.uk/~kw25/teaching/stars/stars.html |accessdate= 2010-08-20 |archive-date= 11 February 2021 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210211123306/http://www-star.st-and.ac.uk/~kw25/teaching/stars/stars.html }} [[Category:နက္ခတ္တဗေဒ]] [[ကဏ္ဍ:ကြယ်များ|*]] [[ကဏ္ဍ:အလင်း ပင်ရင်းများ]] ic84urgsc3ugn367krkfu57t9357sn3 0 4524 1027244 1026261 2026-04-23T16:08:01Z ~2026-22436-47 141586 1027244 wikitext text/x-wiki {{redirect|တောင်ငူ}} {{Infobox settlement | name = တောင်ငူမြို့ | other_name = {{my|ကေတုမတီ}} | official_name = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ | image_skyline = Taungoo, Myanmar (Burma) - panoramio (105).jpg | image_map = | map_caption = | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] | subdivision_name1 = {{flag|ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး}} | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[တောင်ငူခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[တောင်ငူမြို့နယ်]] | established_date = ၁၇ ဧပြီ ၁၂၇၉ | established_title = တည်ထောင် | unit_pref = Imperial | area_total_km2 = | population = ခန့်မှန်း: 237,000 လူဦးရေ ဝန်းကျင်/ Area = 2,340 စတုရန်းကီလိုမီတာ | population_as_of = 2024 | coordinates_display = inline,title | coordinates_region = MM | latNS = N | latd = 18 | latm = 56 | lats = | longEW = E | longd = 96 | longm = 26 | longs = | elevation_ft = | elevation_m = | timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset = +6.30 | Website = | settlement_type = [[မြို့]] }} '''တောင်ငူမြို့''' သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြို့ကြီးများအနက်တစ်ခုပါဝင်ပြီး [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၏ အရှေ့မြောက်ဘက်အစွန်း [[စစ်တောင်းမြစ်]]နံဘေးတွင် အချက်အချာကျသော မြို့ဖြစ်သည်။ [[တောင်ငူခရိုင်]]၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်သည်။ [[အမှတ် (၁) ပြည်ထောင်စု အဝေးပြေးလမ်းမကြီး|အမှတ်(၁) ရန်ကုန်-မန္တလေး]] ကားလမ်းဘေးတွင်တည်ရှိ၍ [[ကရင်ပြည်နယ်]] [[သံတောင်မြို့]]နှင့် [[ကယားပြည်နယ်]] [[လွိုင်ကော်မြို့]]သို့ ကားလမ်းဆက်သွယ်ရာမြို့ဖြစ်သည်။ [[ပဲခူးရိုးမ]]ကို ဖြတ်၍ [[ပြည်မြို့]]သို့လည်း ကားလမ်းဆက်သွယ်ထားသည်။ ယခုအခါ [[ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်း]]သည် မြို့၏ အနောက်ဘက် ခုနစ်မိုင်အကွာတွင် ဖြတ်သန်းသွားသည်။ ရန်ကုန်မြို့မှနေ၍ ကားလမ်းအားဖြင့် ၁၇၅ မိုင်ကွာဝေးပြီး၊ မီးရထားလမ်းမိုင် ၁၅၀ ကွာဝေးသည်။တောင်ငူအင်ပါယာ၏ထီးနန်းစိုက်ခဲ့ရာမြို့တော်တစ်ခုဖြစ်သည်။မြန်မာနိုင်ငံ၏ခရီးသွားလုပ်ငန်းဖွံ့ဖြိုးသောမြို့ဖြစ်သည်။ကရင်ပြည်နယ်တောင်ပေါ်ဒေသမှထွက်ကုန်များဖြန့်ဖြူးရာမြို့ဖြစ်သည်။ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၏ ခရိုင်မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ပါဝင်သော မြို့များမှာ # တောင်ငူမြို့ # [[ထန်းတပင်မြို့(တောင်ငူခရိုင်)|ထန်းတပင်မြို့]] # [[အုတ်တွင်းမြို့]] # [[ကျောက်ကြီးမြို့]] # [[ဖြူးမြို့]] # [[ရေတာရှည်မြို့]] # [[ကေတုမတီမြို့]] တို့ဖြစ်ကြသည်။ တောင်ငူသည် ရှေးမင်းအဆက်ဆက်တို့ စိုးစံခဲ့သော ရှေးဟောင်းမင်းနေပြည်တော်မြို့အဖြစ် မြန်မာ့ရာဇဝင်တွင်ထင်ရှားခဲ့သည်။ ရှေးနာမည်အရ ''ကေတုမတီ'' ဟု နာမည်တွင်ပြီး မြန်မာရာဇဝင်တွင် ခေတ်တစ်ခေတ်အဖြစ်အထင်အရှား ရှိခဲ့သည်။ ကေတုမတီ ခေါ် တောင်ငူမြို့ဟောင်းမှ အုတ်မြို့ရိုး၊ ကျုံးနှင့် ရှေးဟောင်းစေတီ များအား ယခုထက်တိုင်တွေ့ရှိနိုင်သေးသည်။ == သမိုင်းအကျဉ်း == ရာဇဝင်များ၏ အဆိုအရ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားရှိစဉ်ကပင် တောင်ငူမြို့တည်ရှိရာအရပ်ကို ဇေယျာဝဃုနတိုင်း ဟုခေါ်ကြောင်းဖော်ပြကြသည်။ ပုဂံပြည့်ရှင် [[နရပတိစည်သူ]]မင်းသည် ဇေယျာဝဃုနတိုင်းသို့ ရောက်ရှိလာပြီး မြတ်စောညီနောင်ဘုရားနှင့် ကျောက်ဆောက်ညီနောင်ဘုရားတို့ကို ဖူးမြော်ရစဉ်၊ အခြားပြိုပျက်နေသော ရှေးဟောင်းစေတီများကိုလည်း ဖူးမြော်ခဲ့ရသည်ဟုဆိုသည်။ ထိုရှေးဟောင်းစေတီများကို ပြုပြင်ရန်အတွက် သူရဲကောင်း ရမာန်ငထွေးဟု လူသိများသော အနန္တသူရအမတ်ကြီးအား တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ဘုရားပြို၊ ဘုရားပျက်များ ပြင်ဆင်ရန် အနန္တသူရအမတ်ကြီး၏ သားတော် မင်းလှစောနှင့် မြေးတော် သဝန်လက်ျာတို့သည် ကမ္ဘားမြင့်ရွာကို တည်ထောင်ကာ လူသူစုရုံးပြီး နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ တစ်နေ့တစ်ခြား စည်ကားလာသောအခါ သဝန်လကျာ်သည် ကမ္ဘားမြင့်ရွာအား မြို့စားအဖြစ် အုပ်ချုပ်လေသည်။ ကမ္ဘားမြင့်ရွာရှိသောအရပ်မှာ ယခုတောင်ငူမြို့ မြောက်ဘက်ရှိ ဆွာမြို့ တည်ရှိရာအရပ်ဟု ဆိုကြသည်။ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာပြီးနောက် စည်ကားနေသော ကမ္ဘားမြင့်ရွာကြီးကို မုတ္တမမွန်ဘုရင်က တိုက်ခိုက် ဖျက်ဆီးခဲ့လေသည်။ မြို့စားသဝန်လက်ျာနှင့် သားမယားများအား ဖမ်းဆီးကာ ယခု [[ဖြူးမြို့]] အရပ်တွင်ရှိသော ပျူရွာကြီးတွင် အကျယ်ချုပ် ဖမ်းထားလေသည်။ === တောင်ငူငယ် (ပထမ တောင်ငူ) === အကျဉ်းချခံရသော မြို့စား သဝန်လက်ျာ ကွယ်လွန်သောအခါ သားများဖြစ်ကြသော သဝန်ကြီးနှင့် သဝန်ငယ်တို့သည် ကမ္ဘားမြင့်ရွာရှိခဲ့မည် ထင်သောနေရာသို့ မှန်း၍ ပြန်လာခဲ့ကြလေသည်။ နေရာအမှတ်မှားသောကြောင့် ခပေါင်းချောင်းအနီးတွင် မြို့ရွာတည်၍ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ မြို့အမည်ကိုလည်း တောင်ပူစာငူအငယ်ကို အစွဲပြုကာ တောင်ငူဟု နာမည်ပေးခဲ့ကြသည်။ ၎င်းအရပ်သည် ယခုတောင်ငူမြို့၏ အနောက်ဘက် ကြက်ရိုးပင်ခေါ်ရွာအနီးတွင် တည်ရှိပြီး၊ ဒေသခံများက တောင်ငူငယ်ဟု အခေါ်များကြသည်။ === တောင်ငူကြီး (ဒုတိယ တောင်ငူ) === တောင်ငူငယ်သည် တဖြည်းဖြည်း စည်ပင်ဝပြောလာသောအခါ မြို့ကွင်းမြို့ကွက်များ ကျဉ်းမြောင်းလာသည်။ ထိုအခါ ထောင်မှူးကရင်ဘ၏ အကူအညီဖြင့် ခပေါင်းချောင်းဖျား မြောက်ဘက်အရပ်သို့ ရွှေ့ပြောင်းကာ မြို့ရွာ တည်ထောင် ကြပြန်သည်။ မြို့အမည်ကို တောင်ငူကြီးဟု ခေါ်တွင်ကြသည်။ ထောင်မှူးကရင်ဘသည် နောင်အခါတွင် တောင်ငူမင်းဆက်၏ စတုတ္တမြောက်ဘုရင် ဖြစ်လာသည်။ အေဒီ ၁၂၈၂ မှစ၍ တောင်ငူကြီးမြို့တွင် မင်းဆက်ပေါင်း ၂၉ ဆက်စိုးစံခဲ့သည်။ ပထမဆုံးသောမင်းမှာ သဝန်ကြီးဖြစ်သည်ဟု ရှေးရာဇဝင်များတွင် ဖော်ပြကြသည်။ === ဒွါရာဝတီ === အေဒီ ၁၄၈၅ တွင် နန်းတက်ခဲ့သော တောင်ငူကြီးမင်းဆက်မှ ၂၉ ဆက်မြောက် [[မင်းကြီးညို]] လက်ထက်တွင် တောင်ငူကြီးမှ ပဲပုတ်ချောင်းအနီးသို့ ပြောင်းကာ မြဝတီမြို့ဟု အမည်သမုတ်ခဲ့ပြန်သည်။ မြဝတီမှ [[ပေါင်းလောင်းမြစ်]]နှင့် ခပေါင်းချောင်း ဆုံရာအရပ်သို့ ထပ်မံပြောင်းရွှေ့ကာ မြို့အမည်အား ဒွါရာဝတီမြို့ဟု နာမည်ပေးခဲ့သည်။ ဒွါရာဝတီမြို့နေရာသည် ယခုအခါ လောကုတ္တရာဟုခေါ်သော အရပ်တွင် တည်ရှိသည်။ ဒွါရဝတီမြို့ကို အေဒီ ၁၄၉၁ တွင်တည်ထောင်၍ နှစ်ပေါင်း ၂၀ စိုးစံခဲ့သည်။ === ကေတုမတီ === အေဒီ ၁၄၉၁ တွင် [[မင်းကြီးညို]]သည် ပေါင်းလောင်းမြစ်(ယခု စစ်တောင်းမြစ်) အနောက်ဘက်တွင် ကေတုမတီဟူသော မြို့အမည်ဖြင့် မြို့သစ်၊ နန်းသစ်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ကေတုမတီမြို့ကို တည်ထောင်သောအခါမှ ယခု တောင်ငူမြို့အတွင်းရှိ ကန်တော်ကြီးသည် မြို့တွင်းသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြို့တစ်မျက်နှာတွင် တံခါး ငါးခုစီနှင့် လေးမျက်နှာပတ်လည်တွင် စုစုပေါင်း တံခါး ၂၀ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ တံခါးမုခ်ပေါက် တခုစီမှ ထွက်ရာ အဝတိုင်းတွင်လည်း သိမ်တဆောင်ကျစီ ဆောက်လုပ်ထားသည်။ မြို့ပတ်ဝန်းကျင် အရပ်တို့တွင်လည်း တီ အမည်ပါသော မြို့ငယ်ကိုးမြို့နှင့် ကုန်းအမည်ပါသော ကျေးရွာငယ် ကိုးရွာကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်ဟု အဆိုရှိကြသည်။ မြို့တော်ဝန်းကျင်အရပ်တို့တွင် ထန်းပင် အမြောက်အမြား စိုက်ပျိုးစေခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ယခုထက်တိုင် တောင်ငူမြို့တွင် တပင်ရွှေထီးထန်းတောဟူသော နာမည်ရ ထန်းတောများကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။ မင်းကြီးညိုလက်ထက်တွင် တောင်ငူသည် တန်ခိုးအင်အား ကြီးမားလာသောကြောင့် သီးခြားလွတ်လပ်သော မင်းနေပြည်အဖြစ် ထင်ရှားလာပေသည်။ ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော် တည်ထောင်ရန်အတွက် ထင်ရှားသော အုတ်မြစ်များကို စစ်တောင်းမြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် ချနိုင်ခဲ့ခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ မင်းကြီးညို နတ်ရွာစံပြီးနောက် အေဒီ ၁၅၃၀ တွင် တောင်ငူခေတ်တွင် ထင်ရှားသော [[တပင်ရွှေထီး]] နန်းတက်သည်။ တပင်ရွှေထီး လက်ထက်တွင် [[ဟံသာဝတီ]] ([[ပဲခူး]]) အား တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက် မင်းနေပြည်ကို ဟံသာဝတီသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။ တပင်ရွှေထီး လွန်ပြီးနောက် [[ဘုရင့်နောင်]] လက်ထက်တွင် တောင်ငူခေတ်သည် မြန်မာ့သမိုင်းတွင် အထွဋ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သော ကာလဖြစ်သည်။ ဘုရင့်နောင် နန်းသက်အတွင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေး၊၊အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာများတွင် ကြီးမားသော ပြောင်းလဲမှုများ ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံကို စည်းလုံးသောကာလအဖြစ် သမိုင်းဆရာများက သတ်မှတ်ခဲ့ခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ တောင်ငူမှ အခြေချ၍ ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့သောကြောင့် တောင်ငူခေတ်၏ အမြင့်မားဆုံး ဂုဏ်သတင်းလည်း ဖြစ်ပေသည်။ ထိုကာလတွင် နှစ်ရှည်လများ အငြင်းပွားခဲ့သော မွန်-မြန်မာ ပဋိပက္ခများကိုလည်း ချုပ်ငြိမ်းစေကာ၊ ငြိမ်းချမ်းသောကာလ တခုကို တည်ဆောက်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ဘုရင့်နောင် ဟံသာဝတီကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက်တွင် မိမိ၏ မူလအရပ်ဖြစ်သည့် တောင်ငူတွင် ညီဖြစ်သူ မင်းခေါင်အား ဘုရင်ခံအဖြစ် နန်းတင်ပေးခဲ့သည်။ အေဒီ ၁၅၈၄ တွင် နန်းတက်သော [[မင်းရဲသီဟသူ]]သည် ကေတုမတီ တောင်ငူနန်းမြို့အား အသစ်တဖန် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် မင်းရဲသီဟသူအား တောင်ငူရွှေနန်းတည်မင်းဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ [[ပေါင်းလောင်းမြစ်]] အနောက်ဘက်ရှိ ယခု ဆင်ဆိပ်ရွာတွင် ဆင်ကျုံးကို တည်ဆောက်စေပြီး ဆင်ရိုင်းများကို ဖမ်းယူစေခဲ့သည်။ နှစ်စဉ် ဆင်ခင်း၊ မြင်းခင်းသဘင်များကိုလည်း ကျင်းပစေခဲ့ကြောင်း ရာဇဝင်များတွင် ဖော်ပြထားသည်။ ကျင်းပသော ပွဲလမ်းသဘင်များတွင် မင်းညီမင်းသားများ ကစားကြသော [[ဂူလီပွဲ]] မှာလည်း ထင်ရှားသည်။ အနောက်နိုင်ငံများတွင် ပိုလိုကစားပွဲဟု ခေါ်သော ကစားနည်းမျိုးပင်ဖြစ်သည်။ ထိုဂူလီကစားပွဲများအတွက် ယခုတောင်ငူမြို့ရှိ ကန်လမ်းနေရာတွင် ဂူလီရိုက်ကွင်းကို တည်ဆောက်ပေးခဲ့သည်။ မြို့ကိုလည်း ပိုမိုစနစ်ကျအောင် အကွက်ချ၍၊ နေရာချထားပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ယခု ယိုးဒယားတန်းဟု ခေါ်သောနေရာတွင် ခမည်းတော် တောင်ငူမင်းခေါင် လက်ထက်က ယိုးဒယားမှ ခေါ်ဆောင်လာသော အတတ်ပညာရှင်များနှင့် သုံ့ပန်းတို့အား အကွက်ရိုက်၍ နေရာချထားပေးခဲ့သည်။ ပန်းပဲအတတ်ပညာရှင်များကိုလည်း တသီးတခြား ရပ်ကွက်ဖွဲ့၍ နေရာချထားပေးခဲ့သည်။ မင်းရဲသီဟသူသည် အေဒီ ၁၆၀၉ တွင်နတ်ရွာစံသောအခါ သားတော်ကြီးဖြစ်သူ [[နတ်သျှင်နောင်]] တောင်ငူထီးနန်းကို စိုးစံခဲ့သည်။ နတ်သျှင်နောင်သည် တောင်ငူခေတ် စာပေလောကတွင် ထင်ရှားသော ရတုဘုရင်လည်း ဖြစ်ပေသည်။ ဘုရင့်နောင်မင်းကြီး၏ သမီးတော် [[ရာဇဓာတုကလျာ]] ကို အကြောင်းပြုကာ စပ်ဆိုခဲ့သော ကဗျာ၊ လင်္ကာများမှာ ထင်ရှားလှပေသည်။ နန်းတက်ပြီး တနှစ်အကြာတွင် အင်းဝဘုရင် မဟာဓမ္မရာဇာ ([[အနောက်ဘက်လွန်မင်း]]) ၏ တိုက်ခိုက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ တောင်ငူနန်းကိုလည်း မှန်ကင်းချကာ၊ နတ်သျှင်နောင်ကို ပဒေသရာဇ် ဘုရင်ငယ်အဖြစ်သာ အသိအမှတ် ပြုတော့သည်။ ဤသို့သောအခြေအနေတွင် နတ်သျှင်နောင်သည် ပေါ်တူဂီလူမျိုး သန်လျင်စား ငစင်ကာ ([[ငဇင်ကာ]]) နှင့် ပူးပေါင်းမိရာမှ အေဒီ ၁၆၁၂ တွင် [[သန်လျင်မြို့]]တွင် အနောက်ဘက်လွန်မင်း၏ ကွပ်မျက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ နတ်သျှင်နောင်သည် မြန်မာစာပေသမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော စာဆိုပညာရှင်အဖြစ် နေရာယူထားနိုင်ခဲ့သည်။ နတ်သျှင်နောင် ကွယ်လွန်ပြီးသော အချိန်မှစ၍ တောင်ငူမြို့သည်လည်း မင်းနေပြည်တော်အဖြစ်မှ ကျဆင်းရပ်ဆဲသည်။ ပဒေသရာဇ် ခေတ်နှောင်းကာလ၊ [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]]တွင် အလောင်းဘုရားက သူ၏ ညီအရင်းတော်စပ်ပြီး ကုန်းဘောင်ဆက်တည်ထောင်မှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သော သတိုးသင်္ခသူ(ဦးရွှေကြူ)ကို ဘုရင်အဖြစ် ထား၍ တောင်ငူဘုရင်အဖြစ် အုပ်ချုပ်စေခဲ့သည်။ === ကိုလိုနီခေတ် တောင်ငူ === အင်္ဂလိပ်တို့၏ [[ဒုတိယအင်္ဂလိပ်မြန်မာစစ်|ဒုတိယအကြိမ် ကျူးကျော်စစ်ပွဲ]]အပြီးတွင် တောင်ငူမြို့သည် ကိုလိုနီနယ်ချဲ့သမားများ၏ လက်အောက်သို့ကျရောက် ခဲ့ရသည်။ မုတ္တမ၊ သထုံ၊ ရွှေကျင်စစ်ကြောင်းမှ ၁၈၅၃ ခုနှစ်တွင် တောင်ငူမြို့ကိုသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်တို့ သိမ်းပိုက်ကာစတွင် ပဲခူးတိုင်း၏ လက်အောက်ခံခရိုင်မြို့အဖြစ်တည်ရှိရာမှ ၁၈၇၀ တွင် တနင်္သာရီတိုင်း လက်အောက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ပေးခြင်းခံခဲ့ရသည်။ တတိယကျူးကျော်စစ်အပြီး တစ်နိုင်ငံလုံးသိမ်းပိုက်ပြီးသော အခါတွင် တောင်ငူသည် အင်္ဂလိပ် စစ်တပ်များ ထူထပ်စွာစခန်းချထားသော မြို့အဖြစ် ၁၈၉၃ ခုနှစ်အထိတည်ရှိခဲ့သည်။ တောင်ငူမြို့၏ မြူနီစပါယ်အဖွဲ့အား ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ တောင်ငူခရိုင်တွင် လူဦးရေအလိုက် ပထမအများ ဆုံးနေထိုင်သူများမှာ မြန်မာလူမျိုးဖြစ်ပြီး၊ ဒုတိယအများဆုံးမှာ ကရင်လူမျိုးများဖြစ်ကြသည်။ ၁၈၈၅ ခုနှစ် ရန်ကုန်-တောင်ငူ မီးရထားလမ်းဖေါက်ပြီးသည့် နောက်တွင် တောင်ငူမြို့သည် သိသိသာသာ စည်ကားတိုးတက်လာသည်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ် ရေးကောင်းမွန်လာသောကြောင့် အရောင်းအဝယ်ကောင်းကာ စည်ကားလာခဲ့ခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ ခရစ်ယာန်သာသနာပြုများ ၏ အဓိကအချက်အချာဒေသလည်းဖြစ်လာသည်။ S.P.G သာသနာပြုအဖွဲ့သည် ၁၈၇၃ တွင်စတင်တည် ထောင်ခဲ့ပြီး၊ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းပေါင်း ၈၉ ကျောင်း နှင့် စာသင်ကျောင်းပေါင်း ၈၈ ကျောင်းကိုတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ရိုမန်ကတ်သလစ် သာသနာပြုအဖွဲ့များသည် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း ၁၄၉ ကျောင်းတည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။ အမေရိကန် ဘက်(ပ်)တစ်သာသနာပြုအဖွဲ့သည် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း(၁၅၈) ကျောင်းနှင့် စာသင်ကျောင်းပေါင်း (၇၅) ကျောင်းတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်အထိ သာသနာပြုလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးခဲ့သည်။ ကိုလိုနီနယ်ချဲ့ဆန့်ကျင့်ရေးအနေဖြင့် ဦးစိုးသိန်း ဂျီ-စီ-ဘီ-အေ ၏ (၁၆) ကြိမ်မြောက်ကွန်ဖရင့်ကို ၁၉၂၉၊မတ်လ၂၄ မှ ၂၇ ရက်နေ့အထိ တောင်ငူမြို့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်တို့အား အပြီးအပိုင်မောင်းထုတ်လိုသောအဖွဲ့ နှင့် စေ့စပ်လိုသော အဖွဲ့များအား ညှိနိုင်းနိုင်ရန်ကျင်းပခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် နှစ်ဘက်အင်အားစုများကို စေ့စပ်၍ မရနိုင်ပဲ၊ အစဉ်အဆက်ဦးဆောင် ခဲ့သော ခေါင်းဆောင်များသည်လည်း အစိတ်စိတ်အမြွှာမြွှာ ဂိုဏ်းကွဲသွားကြလေသည်။ တို့ဗမာအစည်းအရုံး ခေါင်းဆောင်သော လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲကာလ တစ်လျှောက်တွင်၊ လူငယ်သခင်များသည် တောင်ငူမြို့လူထု အားစည်းရုံးနိုင်ခဲ့သည်။ မျိုးချစ်လူငယ်များကို စည်းရုံးသိမ်းသွင်းကာ မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေး လှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်စေခဲ့ပေသည်။ == ထင်ရှားသော နေရာများ == [[File:Myanmar, aérea 7.jpg|thumb|၂၀၁၄ခုနှစ်က​တွေ့ရ​သော ​တောင်ငူမြို့]] တောင်ငူမြို့ရှိထင်ရှားသော နေရာများမှာ- # [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (တောင်ငူ)|ရွှေဆံတော် စေတီ]] # ရှင်ပင် ကျောက်ဆောက် ဘုရား # မြတ်စောညီနောင် ဘုရား # [[ကန်တော်ကြီး(တောင်ငူ)|ကန်တော်ကြီး]] # ပသိချောင်း အပန်းဖြေစခန်း # [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)|တောင်ငူ ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်]] # [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)|တောင်ငူ နည်းပညာ တက္ကသိုလ်]] # [[တောင်ငူပညာရေးကောလိပ်]] # [[တောင်ငူတက္ကသိုလ်]] # မြလိန္ဒာဘုရား # ICON shopping center == အကိုးအကား == # မှတ်တမ်းသမိုင်း ပဲခူး-မကွေး၊ရေးသားသူ လွင်မောင်၊ ထုတ်ဝေသည့်နှစ် ၁၉၇၅ {{မြန်မာနိုင်ငံ မင်းဆက်များ}} {{ပဲခူးတိုင်း}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]] oih2zf2tla94ygczdl6okbuiqmf3zq0 1027249 1027244 2026-04-23T16:19:10Z ~2026-22436-47 141586 1027249 wikitext text/x-wiki {{redirect|တောင်ငူ}} {{Infobox settlement | name = တောင်ငူမြို့ | other_name = {{my|ကေတုမတီ}} | official_name = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ | image_skyline = Taungoo, Myanmar (Burma) - panoramio (105).jpg | image_map = | map_caption = | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] | subdivision_name1 = {{flag|ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး}} | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[တောင်ငူခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[တောင်ငူမြို့နယ်]] | established_date = ၁၇ ဧပြီ ၁၂၇၉ | established_title = တည်ထောင် | unit_pref = Imperial | area_total_km2 = | population = ခန့်မှန်း: 237,000 လူဦးရေ ဝန်းကျင်/ Area = 2,340 စတုရန်းကီလိုမီတာ | population_as_of = 2024 | coordinates_display = inline,title | coordinates_region = MM | latNS = N | latd = 18 | latm = 56 | lats = | longEW = E | longd = 96 | longm = 26 | longs = | elevation_ft = | elevation_m = | timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset = +6.30 | Website = | settlement_type = [[မြို့]] }} '''တောင်ငူမြို့''' သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြို့ကြီးများအနက်တစ်ခုပါဝင်ပြီး [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၏ အရှေ့မြောက်ဘက်အစွန်း [[စစ်တောင်းမြစ်]]နံဘေးတွင် အချက်အချာကျသော မြို့ဖြစ်သည်။ [[တောင်ငူခရိုင်]]၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်သည်။ [[အမှတ် (၁) ပြည်ထောင်စု အဝေးပြေးလမ်းမကြီး|အမှတ်(၁) ရန်ကုန်-မန္တလေး]] ကားလမ်းဘေးတွင်တည်ရှိ၍ [[ကရင်ပြည်နယ်]] [[သံတောင်မြို့]]နှင့် [[ကယားပြည်နယ်]] [[လွိုင်ကော်မြို့]]သို့ ကားလမ်းဆက်သွယ်ရာမြို့ဖြစ်သည်။ [[ပဲခူးရိုးမ]]ကို ဖြတ်၍ [[ပြည်မြို့]]သို့လည်း ကားလမ်းဆက်သွယ်ထားသည်။ ယခုအခါ [[ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်း]]သည် မြို့၏ အနောက်ဘက် ခုနစ်မိုင်အကွာတွင် ဖြတ်သန်းသွားသည်။ [[ရန်ကုန်]]မြို့မှနေ၍ ကားလမ်းအားဖြင့် ၁၇၅ မိုင်ကွာဝေးပြီး၊ မီးရထားလမ်းမိုင် ၁၅၀ ကွာဝေးသည်။[[တောင်ငူ]][[အင်ပါယာ]]၏[[ထီးနန်း]]စိုက်ခဲ့ရာမြို့တော်တစ်ခုဖြစ်သည်။မြန်မာနိုင်ငံ၏[[ခရီးသွားလုပ်ငန်း]]ဖွံ့ဖြိုးသောမြို့ဖြစ်သည်။[[ကရင်ပြည်နယ်]]တောင်ပေါ်ဒေသမှထွက်ကုန်များဖြန့်ဖြူးရာမြို့ဖြစ်သည်။ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၏ ခရိုင်မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ပါဝင်သော မြို့များမှာ # တောင်ငူမြို့ # [[ထန်းတပင်မြို့(တောင်ငူခရိုင်)|ထန်းတပင်မြို့]] # [[အုတ်တွင်းမြို့]] # [[ကျောက်ကြီးမြို့]] # [[ဖြူးမြို့]] # [[ရေတာရှည်မြို့]] # [[ကေတုမတီမြို့]] တို့ဖြစ်ကြသည်။ တောင်ငူသည် ရှေးမင်းအဆက်ဆက်တို့ စိုးစံခဲ့သော ရှေးဟောင်းမင်းနေပြည်တော်မြို့အဖြစ် မြန်မာ့ရာဇဝင်တွင်ထင်ရှားခဲ့သည်။ ရှေးနာမည်အရ ''ကေတုမတီ'' ဟု နာမည်တွင်ပြီး မြန်မာရာဇဝင်တွင် ခေတ်တစ်ခေတ်အဖြစ်အထင်အရှား ရှိခဲ့သည်။ ကေတုမတီ ခေါ် တောင်ငူမြို့ဟောင်းမှ အုတ်မြို့ရိုး၊ ကျုံးနှင့် ရှေးဟောင်းစေတီ များအား ယခုထက်တိုင်တွေ့ရှိနိုင်သေးသည်။ == သမိုင်းအကျဉ်း == ရာဇဝင်များ၏ အဆိုအရ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားရှိစဉ်ကပင် တောင်ငူမြို့တည်ရှိရာအရပ်ကို ဇေယျာဝဃုနတိုင်း ဟုခေါ်ကြောင်းဖော်ပြကြသည်။ ပုဂံပြည့်ရှင် [[နရပတိစည်သူ]]မင်းသည် ဇေယျာဝဃုနတိုင်းသို့ ရောက်ရှိလာပြီး မြတ်စောညီနောင်ဘုရားနှင့် ကျောက်ဆောက်ညီနောင်ဘုရားတို့ကို ဖူးမြော်ရစဉ်၊ အခြားပြိုပျက်နေသော ရှေးဟောင်းစေတီများကိုလည်း ဖူးမြော်ခဲ့ရသည်ဟုဆိုသည်။ ထိုရှေးဟောင်းစေတီများကို ပြုပြင်ရန်အတွက် သူရဲကောင်း ရမာန်ငထွေးဟု လူသိများသော အနန္တသူရအမတ်ကြီးအား တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ဘုရားပြို၊ ဘုရားပျက်များ ပြင်ဆင်ရန် အနန္တသူရအမတ်ကြီး၏ သားတော် မင်းလှစောနှင့် မြေးတော် သဝန်လက်ျာတို့သည် ကမ္ဘားမြင့်ရွာကို တည်ထောင်ကာ လူသူစုရုံးပြီး နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ တစ်နေ့တစ်ခြား စည်ကားလာသောအခါ သဝန်လကျာ်သည် ကမ္ဘားမြင့်ရွာအား မြို့စားအဖြစ် အုပ်ချုပ်လေသည်။ ကမ္ဘားမြင့်ရွာရှိသောအရပ်မှာ ယခုတောင်ငူမြို့ မြောက်ဘက်ရှိ ဆွာမြို့ တည်ရှိရာအရပ်ဟု ဆိုကြသည်။ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာပြီးနောက် စည်ကားနေသော ကမ္ဘားမြင့်ရွာကြီးကို မုတ္တမမွန်ဘုရင်က တိုက်ခိုက် ဖျက်ဆီးခဲ့လေသည်။ မြို့စားသဝန်လက်ျာနှင့် သားမယားများအား ဖမ်းဆီးကာ ယခု [[ဖြူးမြို့]] အရပ်တွင်ရှိသော ပျူရွာကြီးတွင် အကျယ်ချုပ် ဖမ်းထားလေသည်။ === တောင်ငူငယ် (ပထမ တောင်ငူ) === အကျဉ်းချခံရသော မြို့စား သဝန်လက်ျာ ကွယ်လွန်သောအခါ သားများဖြစ်ကြသော သဝန်ကြီးနှင့် သဝန်ငယ်တို့သည် ကမ္ဘားမြင့်ရွာရှိခဲ့မည် ထင်သောနေရာသို့ မှန်း၍ ပြန်လာခဲ့ကြလေသည်။ နေရာအမှတ်မှားသောကြောင့် ခပေါင်းချောင်းအနီးတွင် မြို့ရွာတည်၍ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ မြို့အမည်ကိုလည်း တောင်ပူစာငူအငယ်ကို အစွဲပြုကာ တောင်ငူဟု နာမည်ပေးခဲ့ကြသည်။ ၎င်းအရပ်သည် ယခုတောင်ငူမြို့၏ အနောက်ဘက် ကြက်ရိုးပင်ခေါ်ရွာအနီးတွင် တည်ရှိပြီး၊ ဒေသခံများက တောင်ငူငယ်ဟု အခေါ်များကြသည်။ === တောင်ငူကြီး (ဒုတိယ တောင်ငူ) === တောင်ငူငယ်သည် တဖြည်းဖြည်း စည်ပင်ဝပြောလာသောအခါ မြို့ကွင်းမြို့ကွက်များ ကျဉ်းမြောင်းလာသည်။ ထိုအခါ ထောင်မှူးကရင်ဘ၏ အကူအညီဖြင့် ခပေါင်းချောင်းဖျား မြောက်ဘက်အရပ်သို့ ရွှေ့ပြောင်းကာ မြို့ရွာ တည်ထောင် ကြပြန်သည်။ မြို့အမည်ကို တောင်ငူကြီးဟု ခေါ်တွင်ကြသည်။ ထောင်မှူးကရင်ဘသည် နောင်အခါတွင် တောင်ငူမင်းဆက်၏ စတုတ္တမြောက်ဘုရင် ဖြစ်လာသည်။ အေဒီ ၁၂၈၂ မှစ၍ တောင်ငူကြီးမြို့တွင် မင်းဆက်ပေါင်း ၂၉ ဆက်စိုးစံခဲ့သည်။ ပထမဆုံးသောမင်းမှာ သဝန်ကြီးဖြစ်သည်ဟု ရှေးရာဇဝင်များတွင် ဖော်ပြကြသည်။ === ဒွါရာဝတီ === အေဒီ ၁၄၈၅ တွင် နန်းတက်ခဲ့သော တောင်ငူကြီးမင်းဆက်မှ ၂၉ ဆက်မြောက် [[မင်းကြီးညို]] လက်ထက်တွင် တောင်ငူကြီးမှ ပဲပုတ်ချောင်းအနီးသို့ ပြောင်းကာ မြဝတီမြို့ဟု အမည်သမုတ်ခဲ့ပြန်သည်။ မြဝတီမှ [[ပေါင်းလောင်းမြစ်]]နှင့် ခပေါင်းချောင်း ဆုံရာအရပ်သို့ ထပ်မံပြောင်းရွှေ့ကာ မြို့အမည်အား ဒွါရာဝတီမြို့ဟု နာမည်ပေးခဲ့သည်။ ဒွါရာဝတီမြို့နေရာသည် ယခုအခါ လောကုတ္တရာဟုခေါ်သော အရပ်တွင် တည်ရှိသည်။ ဒွါရဝတီမြို့ကို အေဒီ ၁၄၉၁ တွင်တည်ထောင်၍ နှစ်ပေါင်း ၂၀ စိုးစံခဲ့သည်။ === ကေတုမတီ === အေဒီ ၁၄၉၁ တွင် [[မင်းကြီးညို]]သည် ပေါင်းလောင်းမြစ်(ယခု စစ်တောင်းမြစ်) အနောက်ဘက်တွင် ကေတုမတီဟူသော မြို့အမည်ဖြင့် မြို့သစ်၊ နန်းသစ်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ကေတုမတီမြို့ကို တည်ထောင်သောအခါမှ ယခု တောင်ငူမြို့အတွင်းရှိ ကန်တော်ကြီးသည် မြို့တွင်းသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြို့တစ်မျက်နှာတွင် တံခါး ငါးခုစီနှင့် လေးမျက်နှာပတ်လည်တွင် စုစုပေါင်း တံခါး ၂၀ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ တံခါးမုခ်ပေါက် တခုစီမှ ထွက်ရာ အဝတိုင်းတွင်လည်း သိမ်တဆောင်ကျစီ ဆောက်လုပ်ထားသည်။ မြို့ပတ်ဝန်းကျင် အရပ်တို့တွင်လည်း တီ အမည်ပါသော မြို့ငယ်ကိုးမြို့နှင့် ကုန်းအမည်ပါသော ကျေးရွာငယ် ကိုးရွာကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်ဟု အဆိုရှိကြသည်။ မြို့တော်ဝန်းကျင်အရပ်တို့တွင် ထန်းပင် အမြောက်အမြား စိုက်ပျိုးစေခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ယခုထက်တိုင် တောင်ငူမြို့တွင် တပင်ရွှေထီးထန်းတောဟူသော နာမည်ရ ထန်းတောများကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။ မင်းကြီးညိုလက်ထက်တွင် တောင်ငူသည် တန်ခိုးအင်အား ကြီးမားလာသောကြောင့် သီးခြားလွတ်လပ်သော မင်းနေပြည်အဖြစ် ထင်ရှားလာပေသည်။ ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော် တည်ထောင်ရန်အတွက် ထင်ရှားသော အုတ်မြစ်များကို စစ်တောင်းမြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် ချနိုင်ခဲ့ခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ မင်းကြီးညို နတ်ရွာစံပြီးနောက် အေဒီ ၁၅၃၀ တွင် တောင်ငူခေတ်တွင် ထင်ရှားသော [[တပင်ရွှေထီး]] နန်းတက်သည်။ တပင်ရွှေထီး လက်ထက်တွင် [[ဟံသာဝတီ]] ([[ပဲခူး]]) အား တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက် မင်းနေပြည်ကို ဟံသာဝတီသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။ တပင်ရွှေထီး လွန်ပြီးနောက် [[ဘုရင့်နောင်]] လက်ထက်တွင် တောင်ငူခေတ်သည် မြန်မာ့သမိုင်းတွင် အထွဋ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သော ကာလဖြစ်သည်။ ဘုရင့်နောင် နန်းသက်အတွင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေး၊၊အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာများတွင် ကြီးမားသော ပြောင်းလဲမှုများ ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံကို စည်းလုံးသောကာလအဖြစ် သမိုင်းဆရာများက သတ်မှတ်ခဲ့ခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ တောင်ငူမှ အခြေချ၍ ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့သောကြောင့် တောင်ငူခေတ်၏ အမြင့်မားဆုံး ဂုဏ်သတင်းလည်း ဖြစ်ပေသည်။ ထိုကာလတွင် နှစ်ရှည်လများ အငြင်းပွားခဲ့သော မွန်-မြန်မာ ပဋိပက္ခများကိုလည်း ချုပ်ငြိမ်းစေကာ၊ ငြိမ်းချမ်းသောကာလ တခုကို တည်ဆောက်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ဘုရင့်နောင် ဟံသာဝတီကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက်တွင် မိမိ၏ မူလအရပ်ဖြစ်သည့် တောင်ငူတွင် ညီဖြစ်သူ မင်းခေါင်အား ဘုရင်ခံအဖြစ် နန်းတင်ပေးခဲ့သည်။ အေဒီ ၁၅၈၄ တွင် နန်းတက်သော [[မင်းရဲသီဟသူ]]သည် ကေတုမတီ တောင်ငူနန်းမြို့အား အသစ်တဖန် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် မင်းရဲသီဟသူအား တောင်ငူရွှေနန်းတည်မင်းဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ [[ပေါင်းလောင်းမြစ်]] အနောက်ဘက်ရှိ ယခု ဆင်ဆိပ်ရွာတွင် ဆင်ကျုံးကို တည်ဆောက်စေပြီး ဆင်ရိုင်းများကို ဖမ်းယူစေခဲ့သည်။ နှစ်စဉ် ဆင်ခင်း၊ မြင်းခင်းသဘင်များကိုလည်း ကျင်းပစေခဲ့ကြောင်း ရာဇဝင်များတွင် ဖော်ပြထားသည်။ ကျင်းပသော ပွဲလမ်းသဘင်များတွင် မင်းညီမင်းသားများ ကစားကြသော [[ဂူလီပွဲ]] မှာလည်း ထင်ရှားသည်။ အနောက်နိုင်ငံများတွင် ပိုလိုကစားပွဲဟု ခေါ်သော ကစားနည်းမျိုးပင်ဖြစ်သည်။ ထိုဂူလီကစားပွဲများအတွက် ယခုတောင်ငူမြို့ရှိ ကန်လမ်းနေရာတွင် ဂူလီရိုက်ကွင်းကို တည်ဆောက်ပေးခဲ့သည်။ မြို့ကိုလည်း ပိုမိုစနစ်ကျအောင် အကွက်ချ၍၊ နေရာချထားပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ယခု ယိုးဒယားတန်းဟု ခေါ်သောနေရာတွင် ခမည်းတော် တောင်ငူမင်းခေါင် လက်ထက်က ယိုးဒယားမှ ခေါ်ဆောင်လာသော အတတ်ပညာရှင်များနှင့် သုံ့ပန်းတို့အား အကွက်ရိုက်၍ နေရာချထားပေးခဲ့သည်။ ပန်းပဲအတတ်ပညာရှင်များကိုလည်း တသီးတခြား ရပ်ကွက်ဖွဲ့၍ နေရာချထားပေးခဲ့သည်။ မင်းရဲသီဟသူသည် အေဒီ ၁၆၀၉ တွင်နတ်ရွာစံသောအခါ သားတော်ကြီးဖြစ်သူ [[နတ်သျှင်နောင်]] တောင်ငူထီးနန်းကို စိုးစံခဲ့သည်။ နတ်သျှင်နောင်သည် တောင်ငူခေတ် စာပေလောကတွင် ထင်ရှားသော ရတုဘုရင်လည်း ဖြစ်ပေသည်။ ဘုရင့်နောင်မင်းကြီး၏ သမီးတော် [[ရာဇဓာတုကလျာ]] ကို အကြောင်းပြုကာ စပ်ဆိုခဲ့သော ကဗျာ၊ လင်္ကာများမှာ ထင်ရှားလှပေသည်။ နန်းတက်ပြီး တနှစ်အကြာတွင် အင်းဝဘုရင် မဟာဓမ္မရာဇာ ([[အနောက်ဘက်လွန်မင်း]]) ၏ တိုက်ခိုက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ တောင်ငူနန်းကိုလည်း မှန်ကင်းချကာ၊ နတ်သျှင်နောင်ကို ပဒေသရာဇ် ဘုရင်ငယ်အဖြစ်သာ အသိအမှတ် ပြုတော့သည်။ ဤသို့သောအခြေအနေတွင် နတ်သျှင်နောင်သည် ပေါ်တူဂီလူမျိုး သန်လျင်စား ငစင်ကာ ([[ငဇင်ကာ]]) နှင့် ပူးပေါင်းမိရာမှ အေဒီ ၁၆၁၂ တွင် [[သန်လျင်မြို့]]တွင် အနောက်ဘက်လွန်မင်း၏ ကွပ်မျက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ နတ်သျှင်နောင်သည် မြန်မာစာပေသမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော စာဆိုပညာရှင်အဖြစ် နေရာယူထားနိုင်ခဲ့သည်။ နတ်သျှင်နောင် ကွယ်လွန်ပြီးသော အချိန်မှစ၍ တောင်ငူမြို့သည်လည်း မင်းနေပြည်တော်အဖြစ်မှ ကျဆင်းရပ်ဆဲသည်။ ပဒေသရာဇ် ခေတ်နှောင်းကာလ၊ [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]]တွင် အလောင်းဘုရားက သူ၏ ညီအရင်းတော်စပ်ပြီး ကုန်းဘောင်ဆက်တည်ထောင်မှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သော သတိုးသင်္ခသူ(ဦးရွှေကြူ)ကို ဘုရင်အဖြစ် ထား၍ တောင်ငူဘုရင်အဖြစ် အုပ်ချုပ်စေခဲ့သည်။ === ကိုလိုနီခေတ် တောင်ငူ === အင်္ဂလိပ်တို့၏ [[ဒုတိယအင်္ဂလိပ်မြန်မာစစ်|ဒုတိယအကြိမ် ကျူးကျော်စစ်ပွဲ]]အပြီးတွင် တောင်ငူမြို့သည် ကိုလိုနီနယ်ချဲ့သမားများ၏ လက်အောက်သို့ကျရောက် ခဲ့ရသည်။ မုတ္တမ၊ သထုံ၊ ရွှေကျင်စစ်ကြောင်းမှ ၁၈၅၃ ခုနှစ်တွင် တောင်ငူမြို့ကိုသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်တို့ သိမ်းပိုက်ကာစတွင် ပဲခူးတိုင်း၏ လက်အောက်ခံခရိုင်မြို့အဖြစ်တည်ရှိရာမှ ၁၈၇၀ တွင် တနင်္သာရီတိုင်း လက်အောက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ပေးခြင်းခံခဲ့ရသည်။ တတိယကျူးကျော်စစ်အပြီး တစ်နိုင်ငံလုံးသိမ်းပိုက်ပြီးသော အခါတွင် တောင်ငူသည် အင်္ဂလိပ် စစ်တပ်များ ထူထပ်စွာစခန်းချထားသော မြို့အဖြစ် ၁၈၉၃ ခုနှစ်အထိတည်ရှိခဲ့သည်။ တောင်ငူမြို့၏ မြူနီစပါယ်အဖွဲ့အား ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ တောင်ငူခရိုင်တွင် လူဦးရေအလိုက် ပထမအများ ဆုံးနေထိုင်သူများမှာ မြန်မာလူမျိုးဖြစ်ပြီး၊ ဒုတိယအများဆုံးမှာ ကရင်လူမျိုးများဖြစ်ကြသည်။ ၁၈၈၅ ခုနှစ် ရန်ကုန်-တောင်ငူ မီးရထားလမ်းဖေါက်ပြီးသည့် နောက်တွင် တောင်ငူမြို့သည် သိသိသာသာ စည်ကားတိုးတက်လာသည်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ် ရေးကောင်းမွန်လာသောကြောင့် အရောင်းအဝယ်ကောင်းကာ စည်ကားလာခဲ့ခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ ခရစ်ယာန်သာသနာပြုများ ၏ အဓိကအချက်အချာဒေသလည်းဖြစ်လာသည်။ S.P.G သာသနာပြုအဖွဲ့သည် ၁၈၇၃ တွင်စတင်တည် ထောင်ခဲ့ပြီး၊ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းပေါင်း ၈၉ ကျောင်း နှင့် စာသင်ကျောင်းပေါင်း ၈၈ ကျောင်းကိုတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ရိုမန်ကတ်သလစ် သာသနာပြုအဖွဲ့များသည် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း ၁၄၉ ကျောင်းတည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။ အမေရိကန် ဘက်(ပ်)တစ်သာသနာပြုအဖွဲ့သည် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း(၁၅၈) ကျောင်းနှင့် စာသင်ကျောင်းပေါင်း (၇၅) ကျောင်းတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်အထိ သာသနာပြုလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးခဲ့သည်။ ကိုလိုနီနယ်ချဲ့ဆန့်ကျင့်ရေးအနေဖြင့် ဦးစိုးသိန်း ဂျီ-စီ-ဘီ-အေ ၏ (၁၆) ကြိမ်မြောက်ကွန်ဖရင့်ကို ၁၉၂၉၊မတ်လ၂၄ မှ ၂၇ ရက်နေ့အထိ တောင်ငူမြို့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်တို့အား အပြီးအပိုင်မောင်းထုတ်လိုသောအဖွဲ့ နှင့် စေ့စပ်လိုသော အဖွဲ့များအား ညှိနိုင်းနိုင်ရန်ကျင်းပခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် နှစ်ဘက်အင်အားစုများကို စေ့စပ်၍ မရနိုင်ပဲ၊ အစဉ်အဆက်ဦးဆောင် ခဲ့သော ခေါင်းဆောင်များသည်လည်း အစိတ်စိတ်အမြွှာမြွှာ ဂိုဏ်းကွဲသွားကြလေသည်။ တို့ဗမာအစည်းအရုံး ခေါင်းဆောင်သော လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲကာလ တစ်လျှောက်တွင်၊ လူငယ်သခင်များသည် တောင်ငူမြို့လူထု အားစည်းရုံးနိုင်ခဲ့သည်။ မျိုးချစ်လူငယ်များကို စည်းရုံးသိမ်းသွင်းကာ မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေး လှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်စေခဲ့ပေသည်။ == ထင်ရှားသော နေရာများ == [[File:Myanmar, aérea 7.jpg|thumb|၂၀၁၄ခုနှစ်က​တွေ့ရ​သော ​တောင်ငူမြို့]] တောင်ငူမြို့ရှိထင်ရှားသော နေရာများမှာ- # [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (တောင်ငူ)|ရွှေဆံတော် စေတီ]] # ရှင်ပင် ကျောက်ဆောက် ဘုရား # မြတ်စောညီနောင် ဘုရား # [[ကန်တော်ကြီး(တောင်ငူ)|ကန်တော်ကြီး]] # ပသိချောင်း အပန်းဖြေစခန်း # [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)|တောင်ငူ ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်]] # [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)|တောင်ငူ နည်းပညာ တက္ကသိုလ်]] # [[တောင်ငူပညာရေးကောလိပ်]] # [[တောင်ငူတက္ကသိုလ်]] # မြလိန္ဒာဘုရား # ICON shopping center == အကိုးအကား == # မှတ်တမ်းသမိုင်း ပဲခူး-မကွေး၊ရေးသားသူ လွင်မောင်၊ ထုတ်ဝေသည့်နှစ် ၁၉၇၅ {{မြန်မာနိုင်ငံ မင်းဆက်များ}} {{ပဲခူးတိုင်း}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]] kjj5swowom26ghs1656l3414xlg6oly 1027326 1027249 2026-04-24T02:27:46Z ~2026-22436-47 141586 1027326 wikitext text/x-wiki {{redirect|တောင်ငူ}} {{Infobox settlement | name = တောင်ငူမြို့ | other_name = {{my|ကေတုမတီ}} | official_name = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ | image_skyline = Taungoo, Myanmar (Burma) - panoramio (105).jpg | image_map = | map_caption = | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] | subdivision_name1 = {{flag|ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး}} | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[တောင်ငူခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[တောင်ငူမြို့နယ်]] | established_date = ၁၇ ဧပြီ ၁၂၇၉ | established_title = တည်ထောင် | unit_pref = Imperial | area_total_km2 = | population = ခန့်မှန်း: 237,000 လူဦးရေ ဝန်းကျင်/ Area = 2,340 စတုရန်းကီလိုမီတာ။ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု = ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ခရစ်ယာန်။ လူမျိုး = ဗမာ၊ကရင်၊ကယား။ | population_as_of = 2024 | coordinates_display = inline,title | coordinates_region = MM | latNS = N | latd = 18 | latm = 56 | lats = | longEW = E | longd = 96 | longm = 26 | longs = | elevation_ft = | elevation_m = | timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset = +6.30 | Website = | settlement_type = [[မြို့]] }} '''တောင်ငူမြို့''' သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြို့ကြီးများအနက်တစ်ခုပါဝင်ပြီး [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၏ အရှေ့မြောက်ဘက်အစွန်း [[စစ်တောင်းမြစ်]]နံဘေးတွင် အချက်အချာကျသော မြို့ဖြစ်သည်။ [[တောင်ငူခရိုင်]]၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်သည်။ [[အမှတ် (၁) ပြည်ထောင်စု အဝေးပြေးလမ်းမကြီး|အမှတ်(၁) ရန်ကုန်-မန္တလေး]] ကားလမ်းဘေးတွင်တည်ရှိ၍ [[ကရင်ပြည်နယ်]] [[သံတောင်မြို့]]နှင့် [[ကယားပြည်နယ်]] [[လွိုင်ကော်မြို့]]သို့ ကားလမ်းဆက်သွယ်ရာမြို့ဖြစ်သည်။ [[ပဲခူးရိုးမ]]ကို ဖြတ်၍ [[ပြည်မြို့]]သို့လည်း ကားလမ်းဆက်သွယ်ထားသည်။ ယခုအခါ [[ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်း]]သည် မြို့၏ အနောက်ဘက် ခုနစ်မိုင်အကွာတွင် ဖြတ်သန်းသွားသည်။ [[ရန်ကုန်]]မြို့မှနေ၍ ကားလမ်းအားဖြင့် ၁၇၅ မိုင်ကွာဝေးပြီး၊ မီးရထားလမ်းမိုင် ၁၅၀ ကွာဝေးသည်။[[တောင်ငူ]][[အင်ပါယာ]]၏[[ထီးနန်း]]စိုက်ခဲ့ရာမြို့တော်တစ်ခုဖြစ်သည်။မြန်မာနိုင်ငံ၏[[ခရီးသွားလုပ်ငန်း]]ဖွံ့ဖြိုးသောမြို့ဖြစ်သည်။[[ကရင်ပြည်နယ်]]တောင်ပေါ်ဒေသမှထွက်ကုန်များဖြန့်ဖြူးရာမြို့ဖြစ်သည်။ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၏ ခရိုင်မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ပါဝင်သော မြို့များမှာ # တောင်ငူမြို့ # [[ထန်းတပင်မြို့(တောင်ငူခရိုင်)|ထန်းတပင်မြို့]] # [[အုတ်တွင်းမြို့]] # [[ကျောက်ကြီးမြို့]] # [[ဖြူးမြို့]] # [[ရေတာရှည်မြို့]] # [[ကေတုမတီမြို့]] တို့ဖြစ်ကြသည်။ တောင်ငူသည် ရှေးမင်းအဆက်ဆက်တို့ စိုးစံခဲ့သော ရှေးဟောင်းမင်းနေပြည်တော်မြို့အဖြစ် မြန်မာ့ရာဇဝင်တွင်ထင်ရှားခဲ့သည်။ ရှေးနာမည်အရ ''ကေတုမတီ'' ဟု နာမည်တွင်ပြီး မြန်မာရာဇဝင်တွင် ခေတ်တစ်ခေတ်အဖြစ်အထင်အရှား ရှိခဲ့သည်။ ကေတုမတီ ခေါ် တောင်ငူမြို့ဟောင်းမှ အုတ်မြို့ရိုး၊ ကျုံးနှင့် ရှေးဟောင်းစေတီ များအား ယခုထက်တိုင်တွေ့ရှိနိုင်သေးသည်။ == သမိုင်းအကျဉ်း == ရာဇဝင်များ၏ အဆိုအရ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားရှိစဉ်ကပင် တောင်ငူမြို့တည်ရှိရာအရပ်ကို ဇေယျာဝဃုနတိုင်း ဟုခေါ်ကြောင်းဖော်ပြကြသည်။ ပုဂံပြည့်ရှင် [[နရပတိစည်သူ]]မင်းသည် ဇေယျာဝဃုနတိုင်းသို့ ရောက်ရှိလာပြီး မြတ်စောညီနောင်ဘုရားနှင့် ကျောက်ဆောက်ညီနောင်ဘုရားတို့ကို ဖူးမြော်ရစဉ်၊ အခြားပြိုပျက်နေသော ရှေးဟောင်းစေတီများကိုလည်း ဖူးမြော်ခဲ့ရသည်ဟုဆိုသည်။ ထိုရှေးဟောင်းစေတီများကို ပြုပြင်ရန်အတွက် သူရဲကောင်း ရမာန်ငထွေးဟု လူသိများသော အနန္တသူရအမတ်ကြီးအား တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ဘုရားပြို၊ ဘုရားပျက်များ ပြင်ဆင်ရန် အနန္တသူရအမတ်ကြီး၏ သားတော် မင်းလှစောနှင့် မြေးတော် သဝန်လက်ျာတို့သည် ကမ္ဘားမြင့်ရွာကို တည်ထောင်ကာ လူသူစုရုံးပြီး နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ တစ်နေ့တစ်ခြား စည်ကားလာသောအခါ သဝန်လကျာ်သည် ကမ္ဘားမြင့်ရွာအား မြို့စားအဖြစ် အုပ်ချုပ်လေသည်။ ကမ္ဘားမြင့်ရွာရှိသောအရပ်မှာ ယခုတောင်ငူမြို့ မြောက်ဘက်ရှိ ဆွာမြို့ တည်ရှိရာအရပ်ဟု ဆိုကြသည်။ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာပြီးနောက် စည်ကားနေသော ကမ္ဘားမြင့်ရွာကြီးကို မုတ္တမမွန်ဘုရင်က တိုက်ခိုက် ဖျက်ဆီးခဲ့လေသည်။ မြို့စားသဝန်လက်ျာနှင့် သားမယားများအား ဖမ်းဆီးကာ ယခု [[ဖြူးမြို့]] အရပ်တွင်ရှိသော ပျူရွာကြီးတွင် အကျယ်ချုပ် ဖမ်းထားလေသည်။ === တောင်ငူငယ် (ပထမ တောင်ငူ) === အကျဉ်းချခံရသော မြို့စား သဝန်လက်ျာ ကွယ်လွန်သောအခါ သားများဖြစ်ကြသော သဝန်ကြီးနှင့် သဝန်ငယ်တို့သည် ကမ္ဘားမြင့်ရွာရှိခဲ့မည် ထင်သောနေရာသို့ မှန်း၍ ပြန်လာခဲ့ကြလေသည်။ နေရာအမှတ်မှားသောကြောင့် ခပေါင်းချောင်းအနီးတွင် မြို့ရွာတည်၍ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ မြို့အမည်ကိုလည်း တောင်ပူစာငူအငယ်ကို အစွဲပြုကာ တောင်ငူဟု နာမည်ပေးခဲ့ကြသည်။ ၎င်းအရပ်သည် ယခုတောင်ငူမြို့၏ အနောက်ဘက် ကြက်ရိုးပင်ခေါ်ရွာအနီးတွင် တည်ရှိပြီး၊ ဒေသခံများက တောင်ငူငယ်ဟု အခေါ်များကြသည်။ === တောင်ငူကြီး (ဒုတိယ တောင်ငူ) === တောင်ငူငယ်သည် တဖြည်းဖြည်း စည်ပင်ဝပြောလာသောအခါ မြို့ကွင်းမြို့ကွက်များ ကျဉ်းမြောင်းလာသည်။ ထိုအခါ ထောင်မှူးကရင်ဘ၏ အကူအညီဖြင့် ခပေါင်းချောင်းဖျား မြောက်ဘက်အရပ်သို့ ရွှေ့ပြောင်းကာ မြို့ရွာ တည်ထောင် ကြပြန်သည်။ မြို့အမည်ကို တောင်ငူကြီးဟု ခေါ်တွင်ကြသည်။ ထောင်မှူးကရင်ဘသည် နောင်အခါတွင် တောင်ငူမင်းဆက်၏ စတုတ္တမြောက်ဘုရင် ဖြစ်လာသည်။ အေဒီ ၁၂၈၂ မှစ၍ တောင်ငူကြီးမြို့တွင် မင်းဆက်ပေါင်း ၂၉ ဆက်စိုးစံခဲ့သည်။ ပထမဆုံးသောမင်းမှာ သဝန်ကြီးဖြစ်သည်ဟု ရှေးရာဇဝင်များတွင် ဖော်ပြကြသည်။ === ဒွါရာဝတီ === အေဒီ ၁၄၈၅ တွင် နန်းတက်ခဲ့သော တောင်ငူကြီးမင်းဆက်မှ ၂၉ ဆက်မြောက် [[မင်းကြီးညို]] လက်ထက်တွင် တောင်ငူကြီးမှ ပဲပုတ်ချောင်းအနီးသို့ ပြောင်းကာ မြဝတီမြို့ဟု အမည်သမုတ်ခဲ့ပြန်သည်။ မြဝတီမှ [[ပေါင်းလောင်းမြစ်]]နှင့် ခပေါင်းချောင်း ဆုံရာအရပ်သို့ ထပ်မံပြောင်းရွှေ့ကာ မြို့အမည်အား ဒွါရာဝတီမြို့ဟု နာမည်ပေးခဲ့သည်။ ဒွါရာဝတီမြို့နေရာသည် ယခုအခါ လောကုတ္တရာဟုခေါ်သော အရပ်တွင် တည်ရှိသည်။ ဒွါရဝတီမြို့ကို အေဒီ ၁၄၉၁ တွင်တည်ထောင်၍ နှစ်ပေါင်း ၂၀ စိုးစံခဲ့သည်။ === ကေတုမတီ === အေဒီ ၁၄၉၁ တွင် [[မင်းကြီးညို]]သည် ပေါင်းလောင်းမြစ်(ယခု စစ်တောင်းမြစ်) အနောက်ဘက်တွင် ကေတုမတီဟူသော မြို့အမည်ဖြင့် မြို့သစ်၊ နန်းသစ်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ကေတုမတီမြို့ကို တည်ထောင်သောအခါမှ ယခု တောင်ငူမြို့အတွင်းရှိ ကန်တော်ကြီးသည် မြို့တွင်းသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြို့တစ်မျက်နှာတွင် တံခါး ငါးခုစီနှင့် လေးမျက်နှာပတ်လည်တွင် စုစုပေါင်း တံခါး ၂၀ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ တံခါးမုခ်ပေါက် တခုစီမှ ထွက်ရာ အဝတိုင်းတွင်လည်း သိမ်တဆောင်ကျစီ ဆောက်လုပ်ထားသည်။ မြို့ပတ်ဝန်းကျင် အရပ်တို့တွင်လည်း တီ အမည်ပါသော မြို့ငယ်ကိုးမြို့နှင့် ကုန်းအမည်ပါသော ကျေးရွာငယ် ကိုးရွာကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်ဟု အဆိုရှိကြသည်။ မြို့တော်ဝန်းကျင်အရပ်တို့တွင် ထန်းပင် အမြောက်အမြား စိုက်ပျိုးစေခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ယခုထက်တိုင် တောင်ငူမြို့တွင် တပင်ရွှေထီးထန်းတောဟူသော နာမည်ရ ထန်းတောများကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။ မင်းကြီးညိုလက်ထက်တွင် တောင်ငူသည် တန်ခိုးအင်အား ကြီးမားလာသောကြောင့် သီးခြားလွတ်လပ်သော မင်းနေပြည်အဖြစ် ထင်ရှားလာပေသည်။ ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော် တည်ထောင်ရန်အတွက် ထင်ရှားသော အုတ်မြစ်များကို စစ်တောင်းမြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် ချနိုင်ခဲ့ခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ မင်းကြီးညို နတ်ရွာစံပြီးနောက် အေဒီ ၁၅၃၀ တွင် တောင်ငူခေတ်တွင် ထင်ရှားသော [[တပင်ရွှေထီး]] နန်းတက်သည်။ တပင်ရွှေထီး လက်ထက်တွင် [[ဟံသာဝတီ]] ([[ပဲခူး]]) အား တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက် မင်းနေပြည်ကို ဟံသာဝတီသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။ တပင်ရွှေထီး လွန်ပြီးနောက် [[ဘုရင့်နောင်]] လက်ထက်တွင် တောင်ငူခေတ်သည် မြန်မာ့သမိုင်းတွင် အထွဋ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သော ကာလဖြစ်သည်။ ဘုရင့်နောင် နန်းသက်အတွင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေး၊၊အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာများတွင် ကြီးမားသော ပြောင်းလဲမှုများ ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံကို စည်းလုံးသောကာလအဖြစ် သမိုင်းဆရာများက သတ်မှတ်ခဲ့ခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ တောင်ငူမှ အခြေချ၍ ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့သောကြောင့် တောင်ငူခေတ်၏ အမြင့်မားဆုံး ဂုဏ်သတင်းလည်း ဖြစ်ပေသည်။ ထိုကာလတွင် နှစ်ရှည်လများ အငြင်းပွားခဲ့သော မွန်-မြန်မာ ပဋိပက္ခများကိုလည်း ချုပ်ငြိမ်းစေကာ၊ ငြိမ်းချမ်းသောကာလ တခုကို တည်ဆောက်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ဘုရင့်နောင် ဟံသာဝတီကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက်တွင် မိမိ၏ မူလအရပ်ဖြစ်သည့် တောင်ငူတွင် ညီဖြစ်သူ မင်းခေါင်အား ဘုရင်ခံအဖြစ် နန်းတင်ပေးခဲ့သည်။ အေဒီ ၁၅၈၄ တွင် နန်းတက်သော [[မင်းရဲသီဟသူ]]သည် ကေတုမတီ တောင်ငူနန်းမြို့အား အသစ်တဖန် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် မင်းရဲသီဟသူအား တောင်ငူရွှေနန်းတည်မင်းဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ [[ပေါင်းလောင်းမြစ်]] အနောက်ဘက်ရှိ ယခု ဆင်ဆိပ်ရွာတွင် ဆင်ကျုံးကို တည်ဆောက်စေပြီး ဆင်ရိုင်းများကို ဖမ်းယူစေခဲ့သည်။ နှစ်စဉ် ဆင်ခင်း၊ မြင်းခင်းသဘင်များကိုလည်း ကျင်းပစေခဲ့ကြောင်း ရာဇဝင်များတွင် ဖော်ပြထားသည်။ ကျင်းပသော ပွဲလမ်းသဘင်များတွင် မင်းညီမင်းသားများ ကစားကြသော [[ဂူလီပွဲ]] မှာလည်း ထင်ရှားသည်။ အနောက်နိုင်ငံများတွင် ပိုလိုကစားပွဲဟု ခေါ်သော ကစားနည်းမျိုးပင်ဖြစ်သည်။ ထိုဂူလီကစားပွဲများအတွက် ယခုတောင်ငူမြို့ရှိ ကန်လမ်းနေရာတွင် ဂူလီရိုက်ကွင်းကို တည်ဆောက်ပေးခဲ့သည်။ မြို့ကိုလည်း ပိုမိုစနစ်ကျအောင် အကွက်ချ၍၊ နေရာချထားပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ယခု ယိုးဒယားတန်းဟု ခေါ်သောနေရာတွင် ခမည်းတော် တောင်ငူမင်းခေါင် လက်ထက်က ယိုးဒယားမှ ခေါ်ဆောင်လာသော အတတ်ပညာရှင်များနှင့် သုံ့ပန်းတို့အား အကွက်ရိုက်၍ နေရာချထားပေးခဲ့သည်။ ပန်းပဲအတတ်ပညာရှင်များကိုလည်း တသီးတခြား ရပ်ကွက်ဖွဲ့၍ နေရာချထားပေးခဲ့သည်။ မင်းရဲသီဟသူသည် အေဒီ ၁၆၀၉ တွင်နတ်ရွာစံသောအခါ သားတော်ကြီးဖြစ်သူ [[နတ်သျှင်နောင်]] တောင်ငူထီးနန်းကို စိုးစံခဲ့သည်။ နတ်သျှင်နောင်သည် တောင်ငူခေတ် စာပေလောကတွင် ထင်ရှားသော ရတုဘုရင်လည်း ဖြစ်ပေသည်။ ဘုရင့်နောင်မင်းကြီး၏ သမီးတော် [[ရာဇဓာတုကလျာ]] ကို အကြောင်းပြုကာ စပ်ဆိုခဲ့သော ကဗျာ၊ လင်္ကာများမှာ ထင်ရှားလှပေသည်။ နန်းတက်ပြီး တနှစ်အကြာတွင် အင်းဝဘုရင် မဟာဓမ္မရာဇာ ([[အနောက်ဘက်လွန်မင်း]]) ၏ တိုက်ခိုက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ တောင်ငူနန်းကိုလည်း မှန်ကင်းချကာ၊ နတ်သျှင်နောင်ကို ပဒေသရာဇ် ဘုရင်ငယ်အဖြစ်သာ အသိအမှတ် ပြုတော့သည်။ ဤသို့သောအခြေအနေတွင် နတ်သျှင်နောင်သည် ပေါ်တူဂီလူမျိုး သန်လျင်စား ငစင်ကာ ([[ငဇင်ကာ]]) နှင့် ပူးပေါင်းမိရာမှ အေဒီ ၁၆၁၂ တွင် [[သန်လျင်မြို့]]တွင် အနောက်ဘက်လွန်မင်း၏ ကွပ်မျက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ နတ်သျှင်နောင်သည် မြန်မာစာပေသမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော စာဆိုပညာရှင်အဖြစ် နေရာယူထားနိုင်ခဲ့သည်။ နတ်သျှင်နောင် ကွယ်လွန်ပြီးသော အချိန်မှစ၍ တောင်ငူမြို့သည်လည်း မင်းနေပြည်တော်အဖြစ်မှ ကျဆင်းရပ်ဆဲသည်။ ပဒေသရာဇ် ခေတ်နှောင်းကာလ၊ [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]]တွင် အလောင်းဘုရားက သူ၏ ညီအရင်းတော်စပ်ပြီး ကုန်းဘောင်ဆက်တည်ထောင်မှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သော သတိုးသင်္ခသူ(ဦးရွှေကြူ)ကို ဘုရင်အဖြစ် ထား၍ တောင်ငူဘုရင်အဖြစ် အုပ်ချုပ်စေခဲ့သည်။ === ကိုလိုနီခေတ် တောင်ငူ === အင်္ဂလိပ်တို့၏ [[ဒုတိယအင်္ဂလိပ်မြန်မာစစ်|ဒုတိယအကြိမ် ကျူးကျော်စစ်ပွဲ]]အပြီးတွင် တောင်ငူမြို့သည် ကိုလိုနီနယ်ချဲ့သမားများ၏ လက်အောက်သို့ကျရောက် ခဲ့ရသည်။ မုတ္တမ၊ သထုံ၊ ရွှေကျင်စစ်ကြောင်းမှ ၁၈၅၃ ခုနှစ်တွင် တောင်ငူမြို့ကိုသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်တို့ သိမ်းပိုက်ကာစတွင် ပဲခူးတိုင်း၏ လက်အောက်ခံခရိုင်မြို့အဖြစ်တည်ရှိရာမှ ၁၈၇၀ တွင် တနင်္သာရီတိုင်း လက်အောက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ပေးခြင်းခံခဲ့ရသည်။ တတိယကျူးကျော်စစ်အပြီး တစ်နိုင်ငံလုံးသိမ်းပိုက်ပြီးသော အခါတွင် တောင်ငူသည် အင်္ဂလိပ် စစ်တပ်များ ထူထပ်စွာစခန်းချထားသော မြို့အဖြစ် ၁၈၉၃ ခုနှစ်အထိတည်ရှိခဲ့သည်။ တောင်ငူမြို့၏ မြူနီစပါယ်အဖွဲ့အား ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ တောင်ငူခရိုင်တွင် လူဦးရေအလိုက် ပထမအများ ဆုံးနေထိုင်သူများမှာ မြန်မာလူမျိုးဖြစ်ပြီး၊ ဒုတိယအများဆုံးမှာ ကရင်လူမျိုးများဖြစ်ကြသည်။ ၁၈၈၅ ခုနှစ် ရန်ကုန်-တောင်ငူ မီးရထားလမ်းဖေါက်ပြီးသည့် နောက်တွင် တောင်ငူမြို့သည် သိသိသာသာ စည်ကားတိုးတက်လာသည်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ် ရေးကောင်းမွန်လာသောကြောင့် အရောင်းအဝယ်ကောင်းကာ စည်ကားလာခဲ့ခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ ခရစ်ယာန်သာသနာပြုများ ၏ အဓိကအချက်အချာဒေသလည်းဖြစ်လာသည်။ S.P.G သာသနာပြုအဖွဲ့သည် ၁၈၇၃ တွင်စတင်တည် ထောင်ခဲ့ပြီး၊ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းပေါင်း ၈၉ ကျောင်း နှင့် စာသင်ကျောင်းပေါင်း ၈၈ ကျောင်းကိုတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ရိုမန်ကတ်သလစ် သာသနာပြုအဖွဲ့များသည် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း ၁၄၉ ကျောင်းတည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။ အမေရိကန် ဘက်(ပ်)တစ်သာသနာပြုအဖွဲ့သည် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း(၁၅၈) ကျောင်းနှင့် စာသင်ကျောင်းပေါင်း (၇၅) ကျောင်းတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်အထိ သာသနာပြုလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးခဲ့သည်။ ကိုလိုနီနယ်ချဲ့ဆန့်ကျင့်ရေးအနေဖြင့် ဦးစိုးသိန်း ဂျီ-စီ-ဘီ-အေ ၏ (၁၆) ကြိမ်မြောက်ကွန်ဖရင့်ကို ၁၉၂၉၊မတ်လ၂၄ မှ ၂၇ ရက်နေ့အထိ တောင်ငူမြို့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်တို့အား အပြီးအပိုင်မောင်းထုတ်လိုသောအဖွဲ့ နှင့် စေ့စပ်လိုသော အဖွဲ့များအား ညှိနိုင်းနိုင်ရန်ကျင်းပခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် နှစ်ဘက်အင်အားစုများကို စေ့စပ်၍ မရနိုင်ပဲ၊ အစဉ်အဆက်ဦးဆောင် ခဲ့သော ခေါင်းဆောင်များသည်လည်း အစိတ်စိတ်အမြွှာမြွှာ ဂိုဏ်းကွဲသွားကြလေသည်။ တို့ဗမာအစည်းအရုံး ခေါင်းဆောင်သော လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲကာလ တစ်လျှောက်တွင်၊ လူငယ်သခင်များသည် တောင်ငူမြို့လူထု အားစည်းရုံးနိုင်ခဲ့သည်။ မျိုးချစ်လူငယ်များကို စည်းရုံးသိမ်းသွင်းကာ မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေး လှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်စေခဲ့ပေသည်။ == ထင်ရှားသော နေရာများ == [[File:Myanmar, aérea 7.jpg|thumb|၂၀၁၄ခုနှစ်က​တွေ့ရ​သော ​တောင်ငူမြို့]] တောင်ငူမြို့ရှိထင်ရှားသော နေရာများမှာ- # [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (တောင်ငူ)|ရွှေဆံတော် စေတီ]] # ရှင်ပင် ကျောက်ဆောက် ဘုရား # မြတ်စောညီနောင် ဘုရား # [[ကန်တော်ကြီး(တောင်ငူ)|ကန်တော်ကြီး]] # ပသိချောင်း အပန်းဖြေစခန်း # [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)|တောင်ငူ ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်]] # [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)|တောင်ငူ နည်းပညာ တက္ကသိုလ်]] # [[တောင်ငူပညာရေးကောလိပ်]] # [[တောင်ငူတက္ကသိုလ်]] # မြလိန္ဒာဘုရား # ICON shopping center == အကိုးအကား == # မှတ်တမ်းသမိုင်း ပဲခူး-မကွေး၊ရေးသားသူ လွင်မောင်၊ ထုတ်ဝေသည့်နှစ် ၁၉၇၅ {{မြန်မာနိုင်ငံ မင်းဆက်များ}} {{ပဲခူးတိုင်း}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]] 5gdqq7fcry71a1tofoer9fp2b7w97c4 1027327 1027326 2026-04-24T02:28:49Z ~2026-22436-47 141586 1027327 wikitext text/x-wiki {{redirect|တောင်ငူ}} {{Infobox settlement | name = တောင်ငူမြို့ | other_name = {{my|ကေတုမတီ}} | official_name = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ | image_skyline = Taungoo, Myanmar (Burma) - panoramio (105).jpg | image_map = | map_caption = | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] | subdivision_name1 = {{flag|ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး}} | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[တောင်ငူခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[တောင်ငူမြို့နယ်]] | established_date = ၁၇ ဧပြီ ၁၂၇၉ | established_title = တည်ထောင် | unit_pref = Imperial | area_total_km2 = | population = ခန့်မှန်း: 237,000 လူဦးရေ ဝန်းကျင်။ မြို့နယ်ဧရိယာ = 2,340 စတုရန်းကီလိုမီတာ။ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု = ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ခရစ်ယာန်။ လူမျိုး = ဗမာ၊ကရင်၊ကယား။ | population_as_of = 2024 | coordinates_display = inline,title | coordinates_region = MM | latNS = N | latd = 18 | latm = 56 | lats = | longEW = E | longd = 96 | longm = 26 | longs = | elevation_ft = | elevation_m = | timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset = +6.30 | Website = | settlement_type = [[မြို့]] }} '''တောင်ငူမြို့''' သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြို့ကြီးများအနက်တစ်ခုပါဝင်ပြီး [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၏ အရှေ့မြောက်ဘက်အစွန်း [[စစ်တောင်းမြစ်]]နံဘေးတွင် အချက်အချာကျသော မြို့ဖြစ်သည်။ [[တောင်ငူခရိုင်]]၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်သည်။ [[အမှတ် (၁) ပြည်ထောင်စု အဝေးပြေးလမ်းမကြီး|အမှတ်(၁) ရန်ကုန်-မန္တလေး]] ကားလမ်းဘေးတွင်တည်ရှိ၍ [[ကရင်ပြည်နယ်]] [[သံတောင်မြို့]]နှင့် [[ကယားပြည်နယ်]] [[လွိုင်ကော်မြို့]]သို့ ကားလမ်းဆက်သွယ်ရာမြို့ဖြစ်သည်။ [[ပဲခူးရိုးမ]]ကို ဖြတ်၍ [[ပြည်မြို့]]သို့လည်း ကားလမ်းဆက်သွယ်ထားသည်။ ယခုအခါ [[ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်း]]သည် မြို့၏ အနောက်ဘက် ခုနစ်မိုင်အကွာတွင် ဖြတ်သန်းသွားသည်။ [[ရန်ကုန်]]မြို့မှနေ၍ ကားလမ်းအားဖြင့် ၁၇၅ မိုင်ကွာဝေးပြီး၊ မီးရထားလမ်းမိုင် ၁၅၀ ကွာဝေးသည်။[[တောင်ငူ]][[အင်ပါယာ]]၏[[ထီးနန်း]]စိုက်ခဲ့ရာမြို့တော်တစ်ခုဖြစ်သည်။မြန်မာနိုင်ငံ၏[[ခရီးသွားလုပ်ငန်း]]ဖွံ့ဖြိုးသောမြို့ဖြစ်သည်။[[ကရင်ပြည်နယ်]]တောင်ပေါ်ဒေသမှထွက်ကုန်များဖြန့်ဖြူးရာမြို့ဖြစ်သည်။ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၏ ခရိုင်မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ပါဝင်သော မြို့များမှာ # တောင်ငူမြို့ # [[ထန်းတပင်မြို့(တောင်ငူခရိုင်)|ထန်းတပင်မြို့]] # [[အုတ်တွင်းမြို့]] # [[ကျောက်ကြီးမြို့]] # [[ဖြူးမြို့]] # [[ရေတာရှည်မြို့]] # [[ကေတုမတီမြို့]] တို့ဖြစ်ကြသည်။ တောင်ငူသည် ရှေးမင်းအဆက်ဆက်တို့ စိုးစံခဲ့သော ရှေးဟောင်းမင်းနေပြည်တော်မြို့အဖြစ် မြန်မာ့ရာဇဝင်တွင်ထင်ရှားခဲ့သည်။ ရှေးနာမည်အရ ''ကေတုမတီ'' ဟု နာမည်တွင်ပြီး မြန်မာရာဇဝင်တွင် ခေတ်တစ်ခေတ်အဖြစ်အထင်အရှား ရှိခဲ့သည်။ ကေတုမတီ ခေါ် တောင်ငူမြို့ဟောင်းမှ အုတ်မြို့ရိုး၊ ကျုံးနှင့် ရှေးဟောင်းစေတီ များအား ယခုထက်တိုင်တွေ့ရှိနိုင်သေးသည်။ == သမိုင်းအကျဉ်း == ရာဇဝင်များ၏ အဆိုအရ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားရှိစဉ်ကပင် တောင်ငူမြို့တည်ရှိရာအရပ်ကို ဇေယျာဝဃုနတိုင်း ဟုခေါ်ကြောင်းဖော်ပြကြသည်။ ပုဂံပြည့်ရှင် [[နရပတိစည်သူ]]မင်းသည် ဇေယျာဝဃုနတိုင်းသို့ ရောက်ရှိလာပြီး မြတ်စောညီနောင်ဘုရားနှင့် ကျောက်ဆောက်ညီနောင်ဘုရားတို့ကို ဖူးမြော်ရစဉ်၊ အခြားပြိုပျက်နေသော ရှေးဟောင်းစေတီများကိုလည်း ဖူးမြော်ခဲ့ရသည်ဟုဆိုသည်။ ထိုရှေးဟောင်းစေတီများကို ပြုပြင်ရန်အတွက် သူရဲကောင်း ရမာန်ငထွေးဟု လူသိများသော အနန္တသူရအမတ်ကြီးအား တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ဘုရားပြို၊ ဘုရားပျက်များ ပြင်ဆင်ရန် အနန္တသူရအမတ်ကြီး၏ သားတော် မင်းလှစောနှင့် မြေးတော် သဝန်လက်ျာတို့သည် ကမ္ဘားမြင့်ရွာကို တည်ထောင်ကာ လူသူစုရုံးပြီး နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ တစ်နေ့တစ်ခြား စည်ကားလာသောအခါ သဝန်လကျာ်သည် ကမ္ဘားမြင့်ရွာအား မြို့စားအဖြစ် အုပ်ချုပ်လေသည်။ ကမ္ဘားမြင့်ရွာရှိသောအရပ်မှာ ယခုတောင်ငူမြို့ မြောက်ဘက်ရှိ ဆွာမြို့ တည်ရှိရာအရပ်ဟု ဆိုကြသည်။ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာပြီးနောက် စည်ကားနေသော ကမ္ဘားမြင့်ရွာကြီးကို မုတ္တမမွန်ဘုရင်က တိုက်ခိုက် ဖျက်ဆီးခဲ့လေသည်။ မြို့စားသဝန်လက်ျာနှင့် သားမယားများအား ဖမ်းဆီးကာ ယခု [[ဖြူးမြို့]] အရပ်တွင်ရှိသော ပျူရွာကြီးတွင် အကျယ်ချုပ် ဖမ်းထားလေသည်။ === တောင်ငူငယ် (ပထမ တောင်ငူ) === အကျဉ်းချခံရသော မြို့စား သဝန်လက်ျာ ကွယ်လွန်သောအခါ သားများဖြစ်ကြသော သဝန်ကြီးနှင့် သဝန်ငယ်တို့သည် ကမ္ဘားမြင့်ရွာရှိခဲ့မည် ထင်သောနေရာသို့ မှန်း၍ ပြန်လာခဲ့ကြလေသည်။ နေရာအမှတ်မှားသောကြောင့် ခပေါင်းချောင်းအနီးတွင် မြို့ရွာတည်၍ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ မြို့အမည်ကိုလည်း တောင်ပူစာငူအငယ်ကို အစွဲပြုကာ တောင်ငူဟု နာမည်ပေးခဲ့ကြသည်။ ၎င်းအရပ်သည် ယခုတောင်ငူမြို့၏ အနောက်ဘက် ကြက်ရိုးပင်ခေါ်ရွာအနီးတွင် တည်ရှိပြီး၊ ဒေသခံများက တောင်ငူငယ်ဟု အခေါ်များကြသည်။ === တောင်ငူကြီး (ဒုတိယ တောင်ငူ) === တောင်ငူငယ်သည် တဖြည်းဖြည်း စည်ပင်ဝပြောလာသောအခါ မြို့ကွင်းမြို့ကွက်များ ကျဉ်းမြောင်းလာသည်။ ထိုအခါ ထောင်မှူးကရင်ဘ၏ အကူအညီဖြင့် ခပေါင်းချောင်းဖျား မြောက်ဘက်အရပ်သို့ ရွှေ့ပြောင်းကာ မြို့ရွာ တည်ထောင် ကြပြန်သည်။ မြို့အမည်ကို တောင်ငူကြီးဟု ခေါ်တွင်ကြသည်။ ထောင်မှူးကရင်ဘသည် နောင်အခါတွင် တောင်ငူမင်းဆက်၏ စတုတ္တမြောက်ဘုရင် ဖြစ်လာသည်။ အေဒီ ၁၂၈၂ မှစ၍ တောင်ငူကြီးမြို့တွင် မင်းဆက်ပေါင်း ၂၉ ဆက်စိုးစံခဲ့သည်။ ပထမဆုံးသောမင်းမှာ သဝန်ကြီးဖြစ်သည်ဟု ရှေးရာဇဝင်များတွင် ဖော်ပြကြသည်။ === ဒွါရာဝတီ === အေဒီ ၁၄၈၅ တွင် နန်းတက်ခဲ့သော တောင်ငူကြီးမင်းဆက်မှ ၂၉ ဆက်မြောက် [[မင်းကြီးညို]] လက်ထက်တွင် တောင်ငူကြီးမှ ပဲပုတ်ချောင်းအနီးသို့ ပြောင်းကာ မြဝတီမြို့ဟု အမည်သမုတ်ခဲ့ပြန်သည်။ မြဝတီမှ [[ပေါင်းလောင်းမြစ်]]နှင့် ခပေါင်းချောင်း ဆုံရာအရပ်သို့ ထပ်မံပြောင်းရွှေ့ကာ မြို့အမည်အား ဒွါရာဝတီမြို့ဟု နာမည်ပေးခဲ့သည်။ ဒွါရာဝတီမြို့နေရာသည် ယခုအခါ လောကုတ္တရာဟုခေါ်သော အရပ်တွင် တည်ရှိသည်။ ဒွါရဝတီမြို့ကို အေဒီ ၁၄၉၁ တွင်တည်ထောင်၍ နှစ်ပေါင်း ၂၀ စိုးစံခဲ့သည်။ === ကေတုမတီ === အေဒီ ၁၄၉၁ တွင် [[မင်းကြီးညို]]သည် ပေါင်းလောင်းမြစ်(ယခု စစ်တောင်းမြစ်) အနောက်ဘက်တွင် ကေတုမတီဟူသော မြို့အမည်ဖြင့် မြို့သစ်၊ နန်းသစ်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ကေတုမတီမြို့ကို တည်ထောင်သောအခါမှ ယခု တောင်ငူမြို့အတွင်းရှိ ကန်တော်ကြီးသည် မြို့တွင်းသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြို့တစ်မျက်နှာတွင် တံခါး ငါးခုစီနှင့် လေးမျက်နှာပတ်လည်တွင် စုစုပေါင်း တံခါး ၂၀ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ တံခါးမုခ်ပေါက် တခုစီမှ ထွက်ရာ အဝတိုင်းတွင်လည်း သိမ်တဆောင်ကျစီ ဆောက်လုပ်ထားသည်။ မြို့ပတ်ဝန်းကျင် အရပ်တို့တွင်လည်း တီ အမည်ပါသော မြို့ငယ်ကိုးမြို့နှင့် ကုန်းအမည်ပါသော ကျေးရွာငယ် ကိုးရွာကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်ဟု အဆိုရှိကြသည်။ မြို့တော်ဝန်းကျင်အရပ်တို့တွင် ထန်းပင် အမြောက်အမြား စိုက်ပျိုးစေခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ယခုထက်တိုင် တောင်ငူမြို့တွင် တပင်ရွှေထီးထန်းတောဟူသော နာမည်ရ ထန်းတောများကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။ မင်းကြီးညိုလက်ထက်တွင် တောင်ငူသည် တန်ခိုးအင်အား ကြီးမားလာသောကြောင့် သီးခြားလွတ်လပ်သော မင်းနေပြည်အဖြစ် ထင်ရှားလာပေသည်။ ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော် တည်ထောင်ရန်အတွက် ထင်ရှားသော အုတ်မြစ်များကို စစ်တောင်းမြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် ချနိုင်ခဲ့ခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ မင်းကြီးညို နတ်ရွာစံပြီးနောက် အေဒီ ၁၅၃၀ တွင် တောင်ငူခေတ်တွင် ထင်ရှားသော [[တပင်ရွှေထီး]] နန်းတက်သည်။ တပင်ရွှေထီး လက်ထက်တွင် [[ဟံသာဝတီ]] ([[ပဲခူး]]) အား တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက် မင်းနေပြည်ကို ဟံသာဝတီသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။ တပင်ရွှေထီး လွန်ပြီးနောက် [[ဘုရင့်နောင်]] လက်ထက်တွင် တောင်ငူခေတ်သည် မြန်မာ့သမိုင်းတွင် အထွဋ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သော ကာလဖြစ်သည်။ ဘုရင့်နောင် နန်းသက်အတွင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေး၊၊အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာများတွင် ကြီးမားသော ပြောင်းလဲမှုများ ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံကို စည်းလုံးသောကာလအဖြစ် သမိုင်းဆရာများက သတ်မှတ်ခဲ့ခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ တောင်ငူမှ အခြေချ၍ ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့သောကြောင့် တောင်ငူခေတ်၏ အမြင့်မားဆုံး ဂုဏ်သတင်းလည်း ဖြစ်ပေသည်။ ထိုကာလတွင် နှစ်ရှည်လများ အငြင်းပွားခဲ့သော မွန်-မြန်မာ ပဋိပက္ခများကိုလည်း ချုပ်ငြိမ်းစေကာ၊ ငြိမ်းချမ်းသောကာလ တခုကို တည်ဆောက်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ဘုရင့်နောင် ဟံသာဝတီကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက်တွင် မိမိ၏ မူလအရပ်ဖြစ်သည့် တောင်ငူတွင် ညီဖြစ်သူ မင်းခေါင်အား ဘုရင်ခံအဖြစ် နန်းတင်ပေးခဲ့သည်။ အေဒီ ၁၅၈၄ တွင် နန်းတက်သော [[မင်းရဲသီဟသူ]]သည် ကေတုမတီ တောင်ငူနန်းမြို့အား အသစ်တဖန် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် မင်းရဲသီဟသူအား တောင်ငူရွှေနန်းတည်မင်းဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ [[ပေါင်းလောင်းမြစ်]] အနောက်ဘက်ရှိ ယခု ဆင်ဆိပ်ရွာတွင် ဆင်ကျုံးကို တည်ဆောက်စေပြီး ဆင်ရိုင်းများကို ဖမ်းယူစေခဲ့သည်။ နှစ်စဉ် ဆင်ခင်း၊ မြင်းခင်းသဘင်များကိုလည်း ကျင်းပစေခဲ့ကြောင်း ရာဇဝင်များတွင် ဖော်ပြထားသည်။ ကျင်းပသော ပွဲလမ်းသဘင်များတွင် မင်းညီမင်းသားများ ကစားကြသော [[ဂူလီပွဲ]] မှာလည်း ထင်ရှားသည်။ အနောက်နိုင်ငံများတွင် ပိုလိုကစားပွဲဟု ခေါ်သော ကစားနည်းမျိုးပင်ဖြစ်သည်။ ထိုဂူလီကစားပွဲများအတွက် ယခုတောင်ငူမြို့ရှိ ကန်လမ်းနေရာတွင် ဂူလီရိုက်ကွင်းကို တည်ဆောက်ပေးခဲ့သည်။ မြို့ကိုလည်း ပိုမိုစနစ်ကျအောင် အကွက်ချ၍၊ နေရာချထားပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ယခု ယိုးဒယားတန်းဟု ခေါ်သောနေရာတွင် ခမည်းတော် တောင်ငူမင်းခေါင် လက်ထက်က ယိုးဒယားမှ ခေါ်ဆောင်လာသော အတတ်ပညာရှင်များနှင့် သုံ့ပန်းတို့အား အကွက်ရိုက်၍ နေရာချထားပေးခဲ့သည်။ ပန်းပဲအတတ်ပညာရှင်များကိုလည်း တသီးတခြား ရပ်ကွက်ဖွဲ့၍ နေရာချထားပေးခဲ့သည်။ မင်းရဲသီဟသူသည် အေဒီ ၁၆၀၉ တွင်နတ်ရွာစံသောအခါ သားတော်ကြီးဖြစ်သူ [[နတ်သျှင်နောင်]] တောင်ငူထီးနန်းကို စိုးစံခဲ့သည်။ နတ်သျှင်နောင်သည် တောင်ငူခေတ် စာပေလောကတွင် ထင်ရှားသော ရတုဘုရင်လည်း ဖြစ်ပေသည်။ ဘုရင့်နောင်မင်းကြီး၏ သမီးတော် [[ရာဇဓာတုကလျာ]] ကို အကြောင်းပြုကာ စပ်ဆိုခဲ့သော ကဗျာ၊ လင်္ကာများမှာ ထင်ရှားလှပေသည်။ နန်းတက်ပြီး တနှစ်အကြာတွင် အင်းဝဘုရင် မဟာဓမ္မရာဇာ ([[အနောက်ဘက်လွန်မင်း]]) ၏ တိုက်ခိုက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ တောင်ငူနန်းကိုလည်း မှန်ကင်းချကာ၊ နတ်သျှင်နောင်ကို ပဒေသရာဇ် ဘုရင်ငယ်အဖြစ်သာ အသိအမှတ် ပြုတော့သည်။ ဤသို့သောအခြေအနေတွင် နတ်သျှင်နောင်သည် ပေါ်တူဂီလူမျိုး သန်လျင်စား ငစင်ကာ ([[ငဇင်ကာ]]) နှင့် ပူးပေါင်းမိရာမှ အေဒီ ၁၆၁၂ တွင် [[သန်လျင်မြို့]]တွင် အနောက်ဘက်လွန်မင်း၏ ကွပ်မျက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ နတ်သျှင်နောင်သည် မြန်မာစာပေသမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော စာဆိုပညာရှင်အဖြစ် နေရာယူထားနိုင်ခဲ့သည်။ နတ်သျှင်နောင် ကွယ်လွန်ပြီးသော အချိန်မှစ၍ တောင်ငူမြို့သည်လည်း မင်းနေပြည်တော်အဖြစ်မှ ကျဆင်းရပ်ဆဲသည်။ ပဒေသရာဇ် ခေတ်နှောင်းကာလ၊ [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]]တွင် အလောင်းဘုရားက သူ၏ ညီအရင်းတော်စပ်ပြီး ကုန်းဘောင်ဆက်တည်ထောင်မှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သော သတိုးသင်္ခသူ(ဦးရွှေကြူ)ကို ဘုရင်အဖြစ် ထား၍ တောင်ငူဘုရင်အဖြစ် အုပ်ချုပ်စေခဲ့သည်။ === ကိုလိုနီခေတ် တောင်ငူ === အင်္ဂလိပ်တို့၏ [[ဒုတိယအင်္ဂလိပ်မြန်မာစစ်|ဒုတိယအကြိမ် ကျူးကျော်စစ်ပွဲ]]အပြီးတွင် တောင်ငူမြို့သည် ကိုလိုနီနယ်ချဲ့သမားများ၏ လက်အောက်သို့ကျရောက် ခဲ့ရသည်။ မုတ္တမ၊ သထုံ၊ ရွှေကျင်စစ်ကြောင်းမှ ၁၈၅၃ ခုနှစ်တွင် တောင်ငူမြို့ကိုသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်တို့ သိမ်းပိုက်ကာစတွင် ပဲခူးတိုင်း၏ လက်အောက်ခံခရိုင်မြို့အဖြစ်တည်ရှိရာမှ ၁၈၇၀ တွင် တနင်္သာရီတိုင်း လက်အောက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ပေးခြင်းခံခဲ့ရသည်။ တတိယကျူးကျော်စစ်အပြီး တစ်နိုင်ငံလုံးသိမ်းပိုက်ပြီးသော အခါတွင် တောင်ငူသည် အင်္ဂလိပ် စစ်တပ်များ ထူထပ်စွာစခန်းချထားသော မြို့အဖြစ် ၁၈၉၃ ခုနှစ်အထိတည်ရှိခဲ့သည်။ တောင်ငူမြို့၏ မြူနီစပါယ်အဖွဲ့အား ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ တောင်ငူခရိုင်တွင် လူဦးရေအလိုက် ပထမအများ ဆုံးနေထိုင်သူများမှာ မြန်မာလူမျိုးဖြစ်ပြီး၊ ဒုတိယအများဆုံးမှာ ကရင်လူမျိုးများဖြစ်ကြသည်။ ၁၈၈၅ ခုနှစ် ရန်ကုန်-တောင်ငူ မီးရထားလမ်းဖေါက်ပြီးသည့် နောက်တွင် တောင်ငူမြို့သည် သိသိသာသာ စည်ကားတိုးတက်လာသည်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ် ရေးကောင်းမွန်လာသောကြောင့် အရောင်းအဝယ်ကောင်းကာ စည်ကားလာခဲ့ခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ ခရစ်ယာန်သာသနာပြုများ ၏ အဓိကအချက်အချာဒေသလည်းဖြစ်လာသည်။ S.P.G သာသနာပြုအဖွဲ့သည် ၁၈၇၃ တွင်စတင်တည် ထောင်ခဲ့ပြီး၊ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းပေါင်း ၈၉ ကျောင်း နှင့် စာသင်ကျောင်းပေါင်း ၈၈ ကျောင်းကိုတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ရိုမန်ကတ်သလစ် သာသနာပြုအဖွဲ့များသည် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း ၁၄၉ ကျောင်းတည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။ အမေရိကန် ဘက်(ပ်)တစ်သာသနာပြုအဖွဲ့သည် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း(၁၅၈) ကျောင်းနှင့် စာသင်ကျောင်းပေါင်း (၇၅) ကျောင်းတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်အထိ သာသနာပြုလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးခဲ့သည်။ ကိုလိုနီနယ်ချဲ့ဆန့်ကျင့်ရေးအနေဖြင့် ဦးစိုးသိန်း ဂျီ-စီ-ဘီ-အေ ၏ (၁၆) ကြိမ်မြောက်ကွန်ဖရင့်ကို ၁၉၂၉၊မတ်လ၂၄ မှ ၂၇ ရက်နေ့အထိ တောင်ငူမြို့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်တို့အား အပြီးအပိုင်မောင်းထုတ်လိုသောအဖွဲ့ နှင့် စေ့စပ်လိုသော အဖွဲ့များအား ညှိနိုင်းနိုင်ရန်ကျင်းပခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် နှစ်ဘက်အင်အားစုများကို စေ့စပ်၍ မရနိုင်ပဲ၊ အစဉ်အဆက်ဦးဆောင် ခဲ့သော ခေါင်းဆောင်များသည်လည်း အစိတ်စိတ်အမြွှာမြွှာ ဂိုဏ်းကွဲသွားကြလေသည်။ တို့ဗမာအစည်းအရုံး ခေါင်းဆောင်သော လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲကာလ တစ်လျှောက်တွင်၊ လူငယ်သခင်များသည် တောင်ငူမြို့လူထု အားစည်းရုံးနိုင်ခဲ့သည်။ မျိုးချစ်လူငယ်များကို စည်းရုံးသိမ်းသွင်းကာ မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေး လှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်စေခဲ့ပေသည်။ == ထင်ရှားသော နေရာများ == [[File:Myanmar, aérea 7.jpg|thumb|၂၀၁၄ခုနှစ်က​တွေ့ရ​သော ​တောင်ငူမြို့]] တောင်ငူမြို့ရှိထင်ရှားသော နေရာများမှာ- # [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (တောင်ငူ)|ရွှေဆံတော် စေတီ]] # ရှင်ပင် ကျောက်ဆောက် ဘုရား # မြတ်စောညီနောင် ဘုရား # [[ကန်တော်ကြီး(တောင်ငူ)|ကန်တော်ကြီး]] # ပသိချောင်း အပန်းဖြေစခန်း # [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)|တောင်ငူ ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်]] # [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)|တောင်ငူ နည်းပညာ တက္ကသိုလ်]] # [[တောင်ငူပညာရေးကောလိပ်]] # [[တောင်ငူတက္ကသိုလ်]] # မြလိန္ဒာဘုရား # ICON shopping center == အကိုးအကား == # မှတ်တမ်းသမိုင်း ပဲခူး-မကွေး၊ရေးသားသူ လွင်မောင်၊ ထုတ်ဝေသည့်နှစ် ၁၉၇၅ {{မြန်မာနိုင်ငံ မင်းဆက်များ}} {{ပဲခူးတိုင်း}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]] mg5ioprdtr4mc9pdn6iz672go82l4ec 1027328 1027327 2026-04-24T02:29:23Z ~2026-22436-47 141586 1027328 wikitext text/x-wiki {{redirect|တောင်ငူ}} {{Infobox settlement | name = တောင်ငူမြို့ | other_name = {{my|ကေတုမတီ}} | official_name = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ | image_skyline = Taungoo, Myanmar (Burma) - panoramio (105).jpg | image_map = | map_caption = | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] | subdivision_name1 = {{flag|ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး}} | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[တောင်ငူခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[တောင်ငူမြို့နယ်]] | established_date = ၁၇ ဧပြီ ၁၂၇၉ | established_title = တည်ထောင် | unit_pref = Imperial | area_total_km2 = | population = ခန့်မှန်း: 237,000 လူဦးရေ ဝန်းကျင်။ မြို့နယ်ဧရိယာ = 2,340 စတုရန်းကီလိုမီတာ။ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု = ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ခရစ်ယာန်။ လူမျိုး = ဗမာ၊ကရင်၊ကယား။ | population_as_of = 2024 | coordinates_display = inline,title | coordinates_region = MM | latNS = N | latd = 18 | latm = 56 | lats = | longEW = E | longd = 96 | longm = 26 | longs = | elevation_ft = | elevation_m = | timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset = +6.30 | Website = | settlement_type = [[မြို့]] }} '''တောင်ငူမြို့''' သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြို့ကြီးများအနက်တစ်ခုပါဝင်ပြီး [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၏ အရှေ့မြောက်ဘက်အစွန်း [[စစ်တောင်းမြစ်]]နံဘေးတွင် အချက်အချာကျသော မြို့ဖြစ်သည်။ [[တောင်ငူခရိုင်]]၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်သည်။ [[အမှတ် (၁) ပြည်ထောင်စု အဝေးပြေးလမ်းမကြီး|အမှတ်(၁) ရန်ကုန်-မန္တလေး]] ကားလမ်းဘေးတွင်တည်ရှိ၍ [[ကရင်ပြည်နယ်]] [[သံတောင်မြို့]]နှင့် [[ကယားပြည်နယ်]] [[လွိုင်ကော်မြို့]]သို့ ကားလမ်းဆက်သွယ်ရာမြို့ဖြစ်သည်။ [[ပဲခူးရိုးမ]]ကို ဖြတ်၍ [[ပြည်မြို့]]သို့လည်း ကားလမ်းဆက်သွယ်ထားသည်။ ယခုအခါ [[ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်း]]သည် မြို့၏ အနောက်ဘက် ခုနစ်မိုင်အကွာတွင် ဖြတ်သန်းသွားသည်။ [[ရန်ကုန်]]မြို့မှနေ၍ ကားလမ်းအားဖြင့် ၁၇၅ မိုင်ကွာဝေးပြီး၊ မီးရထားလမ်းမိုင် ၁၅၀ ကွာဝေးသည်။[[တောင်ငူ]][[အင်ပါယာ]]၏[[ထီးနန်း]]စိုက်ခဲ့ရာမြို့တော်တစ်ခုဖြစ်သည်။မြန်မာနိုင်ငံ၏[[ခရီးသွားလုပ်ငန်း]]ဖွံ့ဖြိုးသောမြို့ဖြစ်သည်။[[ကရင်ပြည်နယ်]]တောင်ပေါ်ဒေသမှထွက်ကုန်များဖြန့်ဖြူးရာမြို့ဖြစ်သည်။ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၏ ခရိုင်မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ပါဝင်သော မြို့များမှာ # တောင်ငူမြို့ # [[ထန်းတပင်မြို့(တောင်ငူခရိုင်)|ထန်းတပင်မြို့]] # [[အုတ်တွင်းမြို့]] # [[ကျောက်ကြီးမြို့]] # [[ဖြူးမြို့]] # [[ရေတာရှည်မြို့]] # [[ကေတုမတီမြို့]] တို့ဖြစ်ကြသည်။ တောင်ငူသည် ရှေးမင်းအဆက်ဆက်တို့ စိုးစံခဲ့သော ရှေးဟောင်းမင်းနေပြည်တော်မြို့အဖြစ် မြန်မာ့ရာဇဝင်တွင်ထင်ရှားခဲ့သည်။ ရှေးနာမည်အရ ''ကေတုမတီ'' ဟု နာမည်တွင်ပြီး မြန်မာရာဇဝင်တွင် ခေတ်တစ်ခေတ်အဖြစ်အထင်အရှား ရှိခဲ့သည်။ ကေတုမတီ ခေါ် တောင်ငူမြို့ဟောင်းမှ အုတ်မြို့ရိုး၊ ကျုံးနှင့် ရှေးဟောင်းစေတီ များအား ယခုထက်တိုင်တွေ့ရှိနိုင်သေးသည်။ == သမိုင်းအကျဉ်း == ရာဇဝင်များ၏ အဆိုအရ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားရှိစဉ်ကပင် တောင်ငူမြို့တည်ရှိရာအရပ်ကို ဇေယျာဝဃုနတိုင်း ဟုခေါ်ကြောင်းဖော်ပြကြသည်။ ပုဂံပြည့်ရှင် [[နရပတိစည်သူ]]မင်းသည် ဇေယျာဝဃုနတိုင်းသို့ ရောက်ရှိလာပြီး မြတ်စောညီနောင်ဘုရားနှင့် ကျောက်ဆောက်ညီနောင်ဘုရားတို့ကို ဖူးမြော်ရစဉ်၊ အခြားပြိုပျက်နေသော ရှေးဟောင်းစေတီများကိုလည်း ဖူးမြော်ခဲ့ရသည်ဟုဆိုသည်။ ထိုရှေးဟောင်းစေတီများကို ပြုပြင်ရန်အတွက် သူရဲကောင်း ရမာန်ငထွေးဟု လူသိများသော အနန္တသူရအမတ်ကြီးအား တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ဘုရားပြို၊ ဘုရားပျက်များ ပြင်ဆင်ရန် အနန္တသူရအမတ်ကြီး၏ သားတော် မင်းလှစောနှင့် မြေးတော် သဝန်လက်ျာတို့သည် ကမ္ဘားမြင့်ရွာကို တည်ထောင်ကာ လူသူစုရုံးပြီး နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ တစ်နေ့တစ်ခြား စည်ကားလာသောအခါ သဝန်လကျာ်သည် ကမ္ဘားမြင့်ရွာအား မြို့စားအဖြစ် အုပ်ချုပ်လေသည်။ ကမ္ဘားမြင့်ရွာရှိသောအရပ်မှာ ယခုတောင်ငူမြို့ မြောက်ဘက်ရှိ ဆွာမြို့ တည်ရှိရာအရပ်ဟု ဆိုကြသည်။ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာပြီးနောက် စည်ကားနေသော ကမ္ဘားမြင့်ရွာကြီးကို မုတ္တမမွန်ဘုရင်က တိုက်ခိုက် ဖျက်ဆီးခဲ့လေသည်။ မြို့စားသဝန်လက်ျာနှင့် သားမယားများအား ဖမ်းဆီးကာ ယခု [[ဖြူးမြို့]] အရပ်တွင်ရှိသော ပျူရွာကြီးတွင် အကျယ်ချုပ် ဖမ်းထားလေသည်။ === တောင်ငူငယ် (ပထမ တောင်ငူ) === အကျဉ်းချခံရသော မြို့စား သဝန်လက်ျာ ကွယ်လွန်သောအခါ သားများဖြစ်ကြသော သဝန်ကြီးနှင့် သဝန်ငယ်တို့သည် ကမ္ဘားမြင့်ရွာရှိခဲ့မည် ထင်သောနေရာသို့ မှန်း၍ ပြန်လာခဲ့ကြလေသည်။ နေရာအမှတ်မှားသောကြောင့် ခပေါင်းချောင်းအနီးတွင် မြို့ရွာတည်၍ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ မြို့အမည်ကိုလည်း တောင်ပူစာငူအငယ်ကို အစွဲပြုကာ တောင်ငူဟု နာမည်ပေးခဲ့ကြသည်။ ၎င်းအရပ်သည် ယခုတောင်ငူမြို့၏ အနောက်ဘက် ကြက်ရိုးပင်ခေါ်ရွာအနီးတွင် တည်ရှိပြီး၊ ဒေသခံများက တောင်ငူငယ်ဟု အခေါ်များကြသည်။ === တောင်ငူကြီး (ဒုတိယ တောင်ငူ) === တောင်ငူငယ်သည် တဖြည်းဖြည်း စည်ပင်ဝပြောလာသောအခါ မြို့ကွင်းမြို့ကွက်များ ကျဉ်းမြောင်းလာသည်။ ထိုအခါ ထောင်မှူးကရင်ဘ၏ အကူအညီဖြင့် ခပေါင်းချောင်းဖျား မြောက်ဘက်အရပ်သို့ ရွှေ့ပြောင်းကာ မြို့ရွာ တည်ထောင် ကြပြန်သည်။ မြို့အမည်ကို တောင်ငူကြီးဟု ခေါ်တွင်ကြသည်။ ထောင်မှူးကရင်ဘသည် နောင်အခါတွင် တောင်ငူမင်းဆက်၏ စတုတ္တမြောက်ဘုရင် ဖြစ်လာသည်။ အေဒီ ၁၂၈၂ မှစ၍ တောင်ငူကြီးမြို့တွင် မင်းဆက်ပေါင်း ၂၉ ဆက်စိုးစံခဲ့သည်။ ပထမဆုံးသောမင်းမှာ သဝန်ကြီးဖြစ်သည်ဟု ရှေးရာဇဝင်များတွင် ဖော်ပြကြသည်။ === ဒွါရာဝတီ === အေဒီ ၁၄၈၅ တွင် နန်းတက်ခဲ့သော တောင်ငူကြီးမင်းဆက်မှ ၂၉ ဆက်မြောက် [[မင်းကြီးညို]] လက်ထက်တွင် တောင်ငူကြီးမှ ပဲပုတ်ချောင်းအနီးသို့ ပြောင်းကာ မြဝတီမြို့ဟု အမည်သမုတ်ခဲ့ပြန်သည်။ မြဝတီမှ [[ပေါင်းလောင်းမြစ်]]နှင့် ခပေါင်းချောင်း ဆုံရာအရပ်သို့ ထပ်မံပြောင်းရွှေ့ကာ မြို့အမည်အား ဒွါရာဝတီမြို့ဟု နာမည်ပေးခဲ့သည်။ ဒွါရာဝတီမြို့နေရာသည် ယခုအခါ လောကုတ္တရာဟုခေါ်သော အရပ်တွင် တည်ရှိသည်။ ဒွါရဝတီမြို့ကို အေဒီ ၁၄၉၁ တွင်တည်ထောင်၍ နှစ်ပေါင်း ၂၀ စိုးစံခဲ့သည်။ === ကေတုမတီ === အေဒီ ၁၄၉၁ တွင် [[မင်းကြီးညို]]သည် ပေါင်းလောင်းမြစ်(ယခု စစ်တောင်းမြစ်) အနောက်ဘက်တွင် ကေတုမတီဟူသော မြို့အမည်ဖြင့် မြို့သစ်၊ နန်းသစ်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ကေတုမတီမြို့ကို တည်ထောင်သောအခါမှ ယခု တောင်ငူမြို့အတွင်းရှိ ကန်တော်ကြီးသည် မြို့တွင်းသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြို့တစ်မျက်နှာတွင် တံခါး ငါးခုစီနှင့် လေးမျက်နှာပတ်လည်တွင် စုစုပေါင်း တံခါး ၂၀ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ တံခါးမုခ်ပေါက် တခုစီမှ ထွက်ရာ အဝတိုင်းတွင်လည်း သိမ်တဆောင်ကျစီ ဆောက်လုပ်ထားသည်။ မြို့ပတ်ဝန်းကျင် အရပ်တို့တွင်လည်း တီ အမည်ပါသော မြို့ငယ်ကိုးမြို့နှင့် ကုန်းအမည်ပါသော ကျေးရွာငယ် ကိုးရွာကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်ဟု အဆိုရှိကြသည်။ မြို့တော်ဝန်းကျင်အရပ်တို့တွင် ထန်းပင် အမြောက်အမြား စိုက်ပျိုးစေခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ယခုထက်တိုင် တောင်ငူမြို့တွင် တပင်ရွှေထီးထန်းတောဟူသော နာမည်ရ ထန်းတောများကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။ မင်းကြီးညိုလက်ထက်တွင် တောင်ငူသည် တန်ခိုးအင်အား ကြီးမားလာသောကြောင့် သီးခြားလွတ်လပ်သော မင်းနေပြည်အဖြစ် ထင်ရှားလာပေသည်။ ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော် တည်ထောင်ရန်အတွက် ထင်ရှားသော အုတ်မြစ်များကို စစ်တောင်းမြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် ချနိုင်ခဲ့ခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ မင်းကြီးညို နတ်ရွာစံပြီးနောက် အေဒီ ၁၅၃၀ တွင် တောင်ငူခေတ်တွင် ထင်ရှားသော [[တပင်ရွှေထီး]] နန်းတက်သည်။ တပင်ရွှေထီး လက်ထက်တွင် [[ဟံသာဝတီ]] ([[ပဲခူး]]) အား တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက် မင်းနေပြည်ကို ဟံသာဝတီသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။ တပင်ရွှေထီး လွန်ပြီးနောက် [[ဘုရင့်နောင်]] လက်ထက်တွင် တောင်ငူခေတ်သည် မြန်မာ့သမိုင်းတွင် အထွဋ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သော ကာလဖြစ်သည်။ ဘုရင့်နောင် နန်းသက်အတွင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေး၊၊အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာများတွင် ကြီးမားသော ပြောင်းလဲမှုများ ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံကို စည်းလုံးသောကာလအဖြစ် သမိုင်းဆရာများက သတ်မှတ်ခဲ့ခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ တောင်ငူမှ အခြေချ၍ ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့သောကြောင့် တောင်ငူခေတ်၏ အမြင့်မားဆုံး ဂုဏ်သတင်းလည်း ဖြစ်ပေသည်။ ထိုကာလတွင် နှစ်ရှည်လများ အငြင်းပွားခဲ့သော မွန်-မြန်မာ ပဋိပက္ခများကိုလည်း ချုပ်ငြိမ်းစေကာ၊ ငြိမ်းချမ်းသောကာလ တခုကို တည်ဆောက်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ဘုရင့်နောင် ဟံသာဝတီကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက်တွင် မိမိ၏ မူလအရပ်ဖြစ်သည့် တောင်ငူတွင် ညီဖြစ်သူ မင်းခေါင်အား ဘုရင်ခံအဖြစ် နန်းတင်ပေးခဲ့သည်။ အေဒီ ၁၅၈၄ တွင် နန်းတက်သော [[မင်းရဲသီဟသူ]]သည် ကေတုမတီ တောင်ငူနန်းမြို့အား အသစ်တဖန် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် မင်းရဲသီဟသူအား တောင်ငူရွှေနန်းတည်မင်းဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ [[ပေါင်းလောင်းမြစ်]] အနောက်ဘက်ရှိ ယခု ဆင်ဆိပ်ရွာတွင် ဆင်ကျုံးကို တည်ဆောက်စေပြီး ဆင်ရိုင်းများကို ဖမ်းယူစေခဲ့သည်။ နှစ်စဉ် ဆင်ခင်း၊ မြင်းခင်းသဘင်များကိုလည်း ကျင်းပစေခဲ့ကြောင်း ရာဇဝင်များတွင် ဖော်ပြထားသည်။ ကျင်းပသော ပွဲလမ်းသဘင်များတွင် မင်းညီမင်းသားများ ကစားကြသော [[ဂူလီပွဲ]] မှာလည်း ထင်ရှားသည်။ အနောက်နိုင်ငံများတွင် ပိုလိုကစားပွဲဟု ခေါ်သော ကစားနည်းမျိုးပင်ဖြစ်သည်။ ထိုဂူလီကစားပွဲများအတွက် ယခုတောင်ငူမြို့ရှိ ကန်လမ်းနေရာတွင် ဂူလီရိုက်ကွင်းကို တည်ဆောက်ပေးခဲ့သည်။ မြို့ကိုလည်း ပိုမိုစနစ်ကျအောင် အကွက်ချ၍၊ နေရာချထားပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ယခု ယိုးဒယားတန်းဟု ခေါ်သောနေရာတွင် ခမည်းတော် တောင်ငူမင်းခေါင် လက်ထက်က ယိုးဒယားမှ ခေါ်ဆောင်လာသော အတတ်ပညာရှင်များနှင့် သုံ့ပန်းတို့အား အကွက်ရိုက်၍ နေရာချထားပေးခဲ့သည်။ ပန်းပဲအတတ်ပညာရှင်များကိုလည်း တသီးတခြား ရပ်ကွက်ဖွဲ့၍ နေရာချထားပေးခဲ့သည်။ မင်းရဲသီဟသူသည် အေဒီ ၁၆၀၉ တွင်နတ်ရွာစံသောအခါ သားတော်ကြီးဖြစ်သူ [[နတ်သျှင်နောင်]] တောင်ငူထီးနန်းကို စိုးစံခဲ့သည်။ နတ်သျှင်နောင်သည် တောင်ငူခေတ် စာပေလောကတွင် ထင်ရှားသော ရတုဘုရင်လည်း ဖြစ်ပေသည်။ ဘုရင့်နောင်မင်းကြီး၏ သမီးတော် [[ရာဇဓာတုကလျာ]] ကို အကြောင်းပြုကာ စပ်ဆိုခဲ့သော ကဗျာ၊ လင်္ကာများမှာ ထင်ရှားလှပေသည်။ နန်းတက်ပြီး တနှစ်အကြာတွင် အင်းဝဘုရင် မဟာဓမ္မရာဇာ ([[အနောက်ဘက်လွန်မင်း]]) ၏ တိုက်ခိုက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ တောင်ငူနန်းကိုလည်း မှန်ကင်းချကာ၊ နတ်သျှင်နောင်ကို ပဒေသရာဇ် ဘုရင်ငယ်အဖြစ်သာ အသိအမှတ် ပြုတော့သည်။ ဤသို့သောအခြေအနေတွင် နတ်သျှင်နောင်သည် ပေါ်တူဂီလူမျိုး သန်လျင်စား ငစင်ကာ ([[ငဇင်ကာ]]) နှင့် ပူးပေါင်းမိရာမှ အေဒီ ၁၆၁၂ တွင် [[သန်လျင်မြို့]]တွင် အနောက်ဘက်လွန်မင်း၏ ကွပ်မျက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ နတ်သျှင်နောင်သည် မြန်မာစာပေသမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော စာဆိုပညာရှင်အဖြစ် နေရာယူထားနိုင်ခဲ့သည်။ နတ်သျှင်နောင် ကွယ်လွန်ပြီးသော အချိန်မှစ၍ တောင်ငူမြို့သည်လည်း မင်းနေပြည်တော်အဖြစ်မှ ကျဆင်းရပ်ဆဲသည်။ ပဒေသရာဇ် ခေတ်နှောင်းကာလ၊ [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]]တွင် အလောင်းဘုရားက သူ၏ ညီအရင်းတော်စပ်ပြီး ကုန်းဘောင်ဆက်တည်ထောင်မှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သော သတိုးသင်္ခသူ(ဦးရွှေကြူ)ကို ဘုရင်အဖြစ် ထား၍ တောင်ငူဘုရင်အဖြစ် အုပ်ချုပ်စေခဲ့သည်။ === ကိုလိုနီခေတ် တောင်ငူ === အင်္ဂလိပ်တို့၏ [[ဒုတိယအင်္ဂလိပ်မြန်မာစစ်|ဒုတိယအကြိမ် ကျူးကျော်စစ်ပွဲ]]အပြီးတွင် တောင်ငူမြို့သည် ကိုလိုနီနယ်ချဲ့သမားများ၏ လက်အောက်သို့ကျရောက် ခဲ့ရသည်။ မုတ္တမ၊ သထုံ၊ ရွှေကျင်စစ်ကြောင်းမှ ၁၈၅၃ ခုနှစ်တွင် တောင်ငူမြို့ကိုသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်တို့ သိမ်းပိုက်ကာစတွင် ပဲခူးတိုင်း၏ လက်အောက်ခံခရိုင်မြို့အဖြစ်တည်ရှိရာမှ ၁၈၇၀ တွင် တနင်္သာရီတိုင်း လက်အောက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ပေးခြင်းခံခဲ့ရသည်။ တတိယကျူးကျော်စစ်အပြီး တစ်နိုင်ငံလုံးသိမ်းပိုက်ပြီးသော အခါတွင် တောင်ငူသည် အင်္ဂလိပ် စစ်တပ်များ ထူထပ်စွာစခန်းချထားသော မြို့အဖြစ် ၁၈၉၃ ခုနှစ်အထိတည်ရှိခဲ့သည်။ တောင်ငူမြို့၏ မြူနီစပါယ်အဖွဲ့အား ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ တောင်ငူခရိုင်တွင် လူဦးရေအလိုက် ပထမအများ ဆုံးနေထိုင်သူများမှာ မြန်မာလူမျိုးဖြစ်ပြီး၊ ဒုတိယအများဆုံးမှာ ကရင်လူမျိုးများဖြစ်ကြသည်။ ၁၈၈၅ ခုနှစ် ရန်ကုန်-တောင်ငူ မီးရထားလမ်းဖေါက်ပြီးသည့် နောက်တွင် တောင်ငူမြို့သည် သိသိသာသာ စည်ကားတိုးတက်လာသည်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ် ရေးကောင်းမွန်လာသောကြောင့် အရောင်းအဝယ်ကောင်းကာ စည်ကားလာခဲ့ခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ ခရစ်ယာန်သာသနာပြုများ ၏ အဓိကအချက်အချာဒေသလည်းဖြစ်လာသည်။ S.P.G သာသနာပြုအဖွဲ့သည် ၁၈၇၃ တွင်စတင်တည် ထောင်ခဲ့ပြီး၊ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းပေါင်း ၈၉ ကျောင်း နှင့် စာသင်ကျောင်းပေါင်း ၈၈ ကျောင်းကိုတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ရိုမန်ကတ်သလစ် သာသနာပြုအဖွဲ့များသည် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း ၁၄၉ ကျောင်းတည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။ အမေရိကန် ဘက်(ပ်)တစ်သာသနာပြုအဖွဲ့သည် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း(၁၅၈) ကျောင်းနှင့် စာသင်ကျောင်းပေါင်း (၇၅) ကျောင်းတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်အထိ သာသနာပြုလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးခဲ့သည်။ ကိုလိုနီနယ်ချဲ့ဆန့်ကျင့်ရေးအနေဖြင့် ဦးစိုးသိန်း ဂျီ-စီ-ဘီ-အေ ၏ (၁၆) ကြိမ်မြောက်ကွန်ဖရင့်ကို ၁၉၂၉၊မတ်လ၂၄ မှ ၂၇ ရက်နေ့အထိ တောင်ငူမြို့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်တို့အား အပြီးအပိုင်မောင်းထုတ်လိုသောအဖွဲ့ နှင့် စေ့စပ်လိုသော အဖွဲ့များအား ညှိနိုင်းနိုင်ရန်ကျင်းပခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် နှစ်ဘက်အင်အားစုများကို စေ့စပ်၍ မရနိုင်ပဲ၊ အစဉ်အဆက်ဦးဆောင် ခဲ့သော ခေါင်းဆောင်များသည်လည်း အစိတ်စိတ်အမြွှာမြွှာ ဂိုဏ်းကွဲသွားကြလေသည်။ တို့ဗမာအစည်းအရုံး ခေါင်းဆောင်သော လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲကာလ တစ်လျှောက်တွင်၊ လူငယ်သခင်များသည် တောင်ငူမြို့လူထု အားစည်းရုံးနိုင်ခဲ့သည်။ မျိုးချစ်လူငယ်များကို စည်းရုံးသိမ်းသွင်းကာ မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေး လှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်စေခဲ့ပေသည်။ == ထင်ရှားသော နေရာများ == [[File:Myanmar, aérea 7.jpg|thumb|၂၀၁၄ခုနှစ်က​တွေ့ရ​သော ​တောင်ငူမြို့]] တောင်ငူမြို့ရှိထင်ရှားသော နေရာများမှာ- # [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (တောင်ငူ)|ရွှေဆံတော် စေတီ]] # ရှင်ပင် ကျောက်ဆောက် ဘုရား # မြတ်စောညီနောင် ဘုရား # [[ကန်တော်ကြီး(တောင်ငူ)|ကန်တော်ကြီး]] # ပသိချောင်း အပန်းဖြေစခန်း # [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)|တောင်ငူ ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်]] # [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)|တောင်ငူ နည်းပညာ တက္ကသိုလ်]] # [[တောင်ငူပညာရေးကောလိပ်]] # [[တောင်ငူတက္ကသိုလ်]] # မြလိန္ဒာဘုရား # ICON shopping center == အကိုးအကား == # မှတ်တမ်းသမိုင်း ပဲခူး-မကွေး၊ရေးသားသူ လွင်မောင်၊ ထုတ်ဝေသည့်နှစ် ၁၉၇၅ {{မြန်မာနိုင်ငံ မင်းဆက်များ}} {{ပဲခူးတိုင်း}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]] 7ja91ru0pqfon74qur9xqq8fgtmfdeo 1027330 1027328 2026-04-24T02:30:45Z ~2026-22436-47 141586 1027330 wikitext text/x-wiki {{redirect|တောင်ငူ}} {{Infobox settlement | name = တောင်ငူမြို့ | other_name = {{my|ကေတုမတီ}} | official_name = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ | image_skyline = Taungoo, Myanmar (Burma) - panoramio (105).jpg | image_map = | map_caption = | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] | subdivision_name1 = {{flag|ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး}} | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[တောင်ငူခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[တောင်ငူမြို့နယ်]] | established_date = ၁၇ ဧပြီ ၁၂၇၉ | established_title = တည်ထောင် | unit_pref = Imperial | area_total_km2 = | population = ခန့်မှန်း: 237,000 လူဦးရေ ဝန်းကျင်။ |area = 2,340 စတုရန်းကီလိုမီတာ။ |ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု = ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ခရစ်ယာန်။ |လူမျိုး = ဗမာ၊ကရင်၊ကယား။ | population_as_of = 2024 | coordinates_display = inline,title | coordinates_region = MM | latNS = N | latd = 18 | latm = 56 | lats = | longEW = E | longd = 96 | longm = 26 | longs = | elevation_ft = | elevation_m = | timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset = +6.30 | Website = | settlement_type = [[မြို့]] }} '''တောင်ငူမြို့''' သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြို့ကြီးများအနက်တစ်ခုပါဝင်ပြီး [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၏ အရှေ့မြောက်ဘက်အစွန်း [[စစ်တောင်းမြစ်]]နံဘေးတွင် အချက်အချာကျသော မြို့ဖြစ်သည်။ [[တောင်ငူခရိုင်]]၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်သည်။ [[အမှတ် (၁) ပြည်ထောင်စု အဝေးပြေးလမ်းမကြီး|အမှတ်(၁) ရန်ကုန်-မန္တလေး]] ကားလမ်းဘေးတွင်တည်ရှိ၍ [[ကရင်ပြည်နယ်]] [[သံတောင်မြို့]]နှင့် [[ကယားပြည်နယ်]] [[လွိုင်ကော်မြို့]]သို့ ကားလမ်းဆက်သွယ်ရာမြို့ဖြစ်သည်။ [[ပဲခူးရိုးမ]]ကို ဖြတ်၍ [[ပြည်မြို့]]သို့လည်း ကားလမ်းဆက်သွယ်ထားသည်။ ယခုအခါ [[ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်း]]သည် မြို့၏ အနောက်ဘက် ခုနစ်မိုင်အကွာတွင် ဖြတ်သန်းသွားသည်။ [[ရန်ကုန်]]မြို့မှနေ၍ ကားလမ်းအားဖြင့် ၁၇၅ မိုင်ကွာဝေးပြီး၊ မီးရထားလမ်းမိုင် ၁၅၀ ကွာဝေးသည်။[[တောင်ငူ]][[အင်ပါယာ]]၏[[ထီးနန်း]]စိုက်ခဲ့ရာမြို့တော်တစ်ခုဖြစ်သည်။မြန်မာနိုင်ငံ၏[[ခရီးသွားလုပ်ငန်း]]ဖွံ့ဖြိုးသောမြို့ဖြစ်သည်။[[ကရင်ပြည်နယ်]]တောင်ပေါ်ဒေသမှထွက်ကုန်များဖြန့်ဖြူးရာမြို့ဖြစ်သည်။ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၏ ခရိုင်မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ပါဝင်သော မြို့များမှာ # တောင်ငူမြို့ # [[ထန်းတပင်မြို့(တောင်ငူခရိုင်)|ထန်းတပင်မြို့]] # [[အုတ်တွင်းမြို့]] # [[ကျောက်ကြီးမြို့]] # [[ဖြူးမြို့]] # [[ရေတာရှည်မြို့]] # [[ကေတုမတီမြို့]] တို့ဖြစ်ကြသည်။ တောင်ငူသည် ရှေးမင်းအဆက်ဆက်တို့ စိုးစံခဲ့သော ရှေးဟောင်းမင်းနေပြည်တော်မြို့အဖြစ် မြန်မာ့ရာဇဝင်တွင်ထင်ရှားခဲ့သည်။ ရှေးနာမည်အရ ''ကေတုမတီ'' ဟု နာမည်တွင်ပြီး မြန်မာရာဇဝင်တွင် ခေတ်တစ်ခေတ်အဖြစ်အထင်အရှား ရှိခဲ့သည်။ ကေတုမတီ ခေါ် တောင်ငူမြို့ဟောင်းမှ အုတ်မြို့ရိုး၊ ကျုံးနှင့် ရှေးဟောင်းစေတီ များအား ယခုထက်တိုင်တွေ့ရှိနိုင်သေးသည်။ == သမိုင်းအကျဉ်း == ရာဇဝင်များ၏ အဆိုအရ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားရှိစဉ်ကပင် တောင်ငူမြို့တည်ရှိရာအရပ်ကို ဇေယျာဝဃုနတိုင်း ဟုခေါ်ကြောင်းဖော်ပြကြသည်။ ပုဂံပြည့်ရှင် [[နရပတိစည်သူ]]မင်းသည် ဇေယျာဝဃုနတိုင်းသို့ ရောက်ရှိလာပြီး မြတ်စောညီနောင်ဘုရားနှင့် ကျောက်ဆောက်ညီနောင်ဘုရားတို့ကို ဖူးမြော်ရစဉ်၊ အခြားပြိုပျက်နေသော ရှေးဟောင်းစေတီများကိုလည်း ဖူးမြော်ခဲ့ရသည်ဟုဆိုသည်။ ထိုရှေးဟောင်းစေတီများကို ပြုပြင်ရန်အတွက် သူရဲကောင်း ရမာန်ငထွေးဟု လူသိများသော အနန္တသူရအမတ်ကြီးအား တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ဘုရားပြို၊ ဘုရားပျက်များ ပြင်ဆင်ရန် အနန္တသူရအမတ်ကြီး၏ သားတော် မင်းလှစောနှင့် မြေးတော် သဝန်လက်ျာတို့သည် ကမ္ဘားမြင့်ရွာကို တည်ထောင်ကာ လူသူစုရုံးပြီး နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ တစ်နေ့တစ်ခြား စည်ကားလာသောအခါ သဝန်လကျာ်သည် ကမ္ဘားမြင့်ရွာအား မြို့စားအဖြစ် အုပ်ချုပ်လေသည်။ ကမ္ဘားမြင့်ရွာရှိသောအရပ်မှာ ယခုတောင်ငူမြို့ မြောက်ဘက်ရှိ ဆွာမြို့ တည်ရှိရာအရပ်ဟု ဆိုကြသည်။ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာပြီးနောက် စည်ကားနေသော ကမ္ဘားမြင့်ရွာကြီးကို မုတ္တမမွန်ဘုရင်က တိုက်ခိုက် ဖျက်ဆီးခဲ့လေသည်။ မြို့စားသဝန်လက်ျာနှင့် သားမယားများအား ဖမ်းဆီးကာ ယခု [[ဖြူးမြို့]] အရပ်တွင်ရှိသော ပျူရွာကြီးတွင် အကျယ်ချုပ် ဖမ်းထားလေသည်။ === တောင်ငူငယ် (ပထမ တောင်ငူ) === အကျဉ်းချခံရသော မြို့စား သဝန်လက်ျာ ကွယ်လွန်သောအခါ သားများဖြစ်ကြသော သဝန်ကြီးနှင့် သဝန်ငယ်တို့သည် ကမ္ဘားမြင့်ရွာရှိခဲ့မည် ထင်သောနေရာသို့ မှန်း၍ ပြန်လာခဲ့ကြလေသည်။ နေရာအမှတ်မှားသောကြောင့် ခပေါင်းချောင်းအနီးတွင် မြို့ရွာတည်၍ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ မြို့အမည်ကိုလည်း တောင်ပူစာငူအငယ်ကို အစွဲပြုကာ တောင်ငူဟု နာမည်ပေးခဲ့ကြသည်။ ၎င်းအရပ်သည် ယခုတောင်ငူမြို့၏ အနောက်ဘက် ကြက်ရိုးပင်ခေါ်ရွာအနီးတွင် တည်ရှိပြီး၊ ဒေသခံများက တောင်ငူငယ်ဟု အခေါ်များကြသည်။ === တောင်ငူကြီး (ဒုတိယ တောင်ငူ) === တောင်ငူငယ်သည် တဖြည်းဖြည်း စည်ပင်ဝပြောလာသောအခါ မြို့ကွင်းမြို့ကွက်များ ကျဉ်းမြောင်းလာသည်။ ထိုအခါ ထောင်မှူးကရင်ဘ၏ အကူအညီဖြင့် ခပေါင်းချောင်းဖျား မြောက်ဘက်အရပ်သို့ ရွှေ့ပြောင်းကာ မြို့ရွာ တည်ထောင် ကြပြန်သည်။ မြို့အမည်ကို တောင်ငူကြီးဟု ခေါ်တွင်ကြသည်။ ထောင်မှူးကရင်ဘသည် နောင်အခါတွင် တောင်ငူမင်းဆက်၏ စတုတ္တမြောက်ဘုရင် ဖြစ်လာသည်။ အေဒီ ၁၂၈၂ မှစ၍ တောင်ငူကြီးမြို့တွင် မင်းဆက်ပေါင်း ၂၉ ဆက်စိုးစံခဲ့သည်။ ပထမဆုံးသောမင်းမှာ သဝန်ကြီးဖြစ်သည်ဟု ရှေးရာဇဝင်များတွင် ဖော်ပြကြသည်။ === ဒွါရာဝတီ === အေဒီ ၁၄၈၅ တွင် နန်းတက်ခဲ့သော တောင်ငူကြီးမင်းဆက်မှ ၂၉ ဆက်မြောက် [[မင်းကြီးညို]] လက်ထက်တွင် တောင်ငူကြီးမှ ပဲပုတ်ချောင်းအနီးသို့ ပြောင်းကာ မြဝတီမြို့ဟု အမည်သမုတ်ခဲ့ပြန်သည်။ မြဝတီမှ [[ပေါင်းလောင်းမြစ်]]နှင့် ခပေါင်းချောင်း ဆုံရာအရပ်သို့ ထပ်မံပြောင်းရွှေ့ကာ မြို့အမည်အား ဒွါရာဝတီမြို့ဟု နာမည်ပေးခဲ့သည်။ ဒွါရာဝတီမြို့နေရာသည် ယခုအခါ လောကုတ္တရာဟုခေါ်သော အရပ်တွင် တည်ရှိသည်။ ဒွါရဝတီမြို့ကို အေဒီ ၁၄၉၁ တွင်တည်ထောင်၍ နှစ်ပေါင်း ၂၀ စိုးစံခဲ့သည်။ === ကေတုမတီ === အေဒီ ၁၄၉၁ တွင် [[မင်းကြီးညို]]သည် ပေါင်းလောင်းမြစ်(ယခု စစ်တောင်းမြစ်) အနောက်ဘက်တွင် ကေတုမတီဟူသော မြို့အမည်ဖြင့် မြို့သစ်၊ နန်းသစ်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ကေတုမတီမြို့ကို တည်ထောင်သောအခါမှ ယခု တောင်ငူမြို့အတွင်းရှိ ကန်တော်ကြီးသည် မြို့တွင်းသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြို့တစ်မျက်နှာတွင် တံခါး ငါးခုစီနှင့် လေးမျက်နှာပတ်လည်တွင် စုစုပေါင်း တံခါး ၂၀ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ တံခါးမုခ်ပေါက် တခုစီမှ ထွက်ရာ အဝတိုင်းတွင်လည်း သိမ်တဆောင်ကျစီ ဆောက်လုပ်ထားသည်။ မြို့ပတ်ဝန်းကျင် အရပ်တို့တွင်လည်း တီ အမည်ပါသော မြို့ငယ်ကိုးမြို့နှင့် ကုန်းအမည်ပါသော ကျေးရွာငယ် ကိုးရွာကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်ဟု အဆိုရှိကြသည်။ မြို့တော်ဝန်းကျင်အရပ်တို့တွင် ထန်းပင် အမြောက်အမြား စိုက်ပျိုးစေခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ယခုထက်တိုင် တောင်ငူမြို့တွင် တပင်ရွှေထီးထန်းတောဟူသော နာမည်ရ ထန်းတောများကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။ မင်းကြီးညိုလက်ထက်တွင် တောင်ငူသည် တန်ခိုးအင်အား ကြီးမားလာသောကြောင့် သီးခြားလွတ်လပ်သော မင်းနေပြည်အဖြစ် ထင်ရှားလာပေသည်။ ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော် တည်ထောင်ရန်အတွက် ထင်ရှားသော အုတ်မြစ်များကို စစ်တောင်းမြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် ချနိုင်ခဲ့ခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ မင်းကြီးညို နတ်ရွာစံပြီးနောက် အေဒီ ၁၅၃၀ တွင် တောင်ငူခေတ်တွင် ထင်ရှားသော [[တပင်ရွှေထီး]] နန်းတက်သည်။ တပင်ရွှေထီး လက်ထက်တွင် [[ဟံသာဝတီ]] ([[ပဲခူး]]) အား တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက် မင်းနေပြည်ကို ဟံသာဝတီသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။ တပင်ရွှေထီး လွန်ပြီးနောက် [[ဘုရင့်နောင်]] လက်ထက်တွင် တောင်ငူခေတ်သည် မြန်မာ့သမိုင်းတွင် အထွဋ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သော ကာလဖြစ်သည်။ ဘုရင့်နောင် နန်းသက်အတွင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေး၊၊အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာများတွင် ကြီးမားသော ပြောင်းလဲမှုများ ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံကို စည်းလုံးသောကာလအဖြစ် သမိုင်းဆရာများက သတ်မှတ်ခဲ့ခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ တောင်ငူမှ အခြေချ၍ ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့သောကြောင့် တောင်ငူခေတ်၏ အမြင့်မားဆုံး ဂုဏ်သတင်းလည်း ဖြစ်ပေသည်။ ထိုကာလတွင် နှစ်ရှည်လများ အငြင်းပွားခဲ့သော မွန်-မြန်မာ ပဋိပက္ခများကိုလည်း ချုပ်ငြိမ်းစေကာ၊ ငြိမ်းချမ်းသောကာလ တခုကို တည်ဆောက်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ဘုရင့်နောင် ဟံသာဝတီကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက်တွင် မိမိ၏ မူလအရပ်ဖြစ်သည့် တောင်ငူတွင် ညီဖြစ်သူ မင်းခေါင်အား ဘုရင်ခံအဖြစ် နန်းတင်ပေးခဲ့သည်။ အေဒီ ၁၅၈၄ တွင် နန်းတက်သော [[မင်းရဲသီဟသူ]]သည် ကေတုမတီ တောင်ငူနန်းမြို့အား အသစ်တဖန် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် မင်းရဲသီဟသူအား တောင်ငူရွှေနန်းတည်မင်းဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ [[ပေါင်းလောင်းမြစ်]] အနောက်ဘက်ရှိ ယခု ဆင်ဆိပ်ရွာတွင် ဆင်ကျုံးကို တည်ဆောက်စေပြီး ဆင်ရိုင်းများကို ဖမ်းယူစေခဲ့သည်။ နှစ်စဉ် ဆင်ခင်း၊ မြင်းခင်းသဘင်များကိုလည်း ကျင်းပစေခဲ့ကြောင်း ရာဇဝင်များတွင် ဖော်ပြထားသည်။ ကျင်းပသော ပွဲလမ်းသဘင်များတွင် မင်းညီမင်းသားများ ကစားကြသော [[ဂူလီပွဲ]] မှာလည်း ထင်ရှားသည်။ အနောက်နိုင်ငံများတွင် ပိုလိုကစားပွဲဟု ခေါ်သော ကစားနည်းမျိုးပင်ဖြစ်သည်။ ထိုဂူလီကစားပွဲများအတွက် ယခုတောင်ငူမြို့ရှိ ကန်လမ်းနေရာတွင် ဂူလီရိုက်ကွင်းကို တည်ဆောက်ပေးခဲ့သည်။ မြို့ကိုလည်း ပိုမိုစနစ်ကျအောင် အကွက်ချ၍၊ နေရာချထားပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ယခု ယိုးဒယားတန်းဟု ခေါ်သောနေရာတွင် ခမည်းတော် တောင်ငူမင်းခေါင် လက်ထက်က ယိုးဒယားမှ ခေါ်ဆောင်လာသော အတတ်ပညာရှင်များနှင့် သုံ့ပန်းတို့အား အကွက်ရိုက်၍ နေရာချထားပေးခဲ့သည်။ ပန်းပဲအတတ်ပညာရှင်များကိုလည်း တသီးတခြား ရပ်ကွက်ဖွဲ့၍ နေရာချထားပေးခဲ့သည်။ မင်းရဲသီဟသူသည် အေဒီ ၁၆၀၉ တွင်နတ်ရွာစံသောအခါ သားတော်ကြီးဖြစ်သူ [[နတ်သျှင်နောင်]] တောင်ငူထီးနန်းကို စိုးစံခဲ့သည်။ နတ်သျှင်နောင်သည် တောင်ငူခေတ် စာပေလောကတွင် ထင်ရှားသော ရတုဘုရင်လည်း ဖြစ်ပေသည်။ ဘုရင့်နောင်မင်းကြီး၏ သမီးတော် [[ရာဇဓာတုကလျာ]] ကို အကြောင်းပြုကာ စပ်ဆိုခဲ့သော ကဗျာ၊ လင်္ကာများမှာ ထင်ရှားလှပေသည်။ နန်းတက်ပြီး တနှစ်အကြာတွင် အင်းဝဘုရင် မဟာဓမ္မရာဇာ ([[အနောက်ဘက်လွန်မင်း]]) ၏ တိုက်ခိုက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ တောင်ငူနန်းကိုလည်း မှန်ကင်းချကာ၊ နတ်သျှင်နောင်ကို ပဒေသရာဇ် ဘုရင်ငယ်အဖြစ်သာ အသိအမှတ် ပြုတော့သည်။ ဤသို့သောအခြေအနေတွင် နတ်သျှင်နောင်သည် ပေါ်တူဂီလူမျိုး သန်လျင်စား ငစင်ကာ ([[ငဇင်ကာ]]) နှင့် ပူးပေါင်းမိရာမှ အေဒီ ၁၆၁၂ တွင် [[သန်လျင်မြို့]]တွင် အနောက်ဘက်လွန်မင်း၏ ကွပ်မျက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ နတ်သျှင်နောင်သည် မြန်မာစာပေသမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော စာဆိုပညာရှင်အဖြစ် နေရာယူထားနိုင်ခဲ့သည်။ နတ်သျှင်နောင် ကွယ်လွန်ပြီးသော အချိန်မှစ၍ တောင်ငူမြို့သည်လည်း မင်းနေပြည်တော်အဖြစ်မှ ကျဆင်းရပ်ဆဲသည်။ ပဒေသရာဇ် ခေတ်နှောင်းကာလ၊ [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]]တွင် အလောင်းဘုရားက သူ၏ ညီအရင်းတော်စပ်ပြီး ကုန်းဘောင်ဆက်တည်ထောင်မှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သော သတိုးသင်္ခသူ(ဦးရွှေကြူ)ကို ဘုရင်အဖြစ် ထား၍ တောင်ငူဘုရင်အဖြစ် အုပ်ချုပ်စေခဲ့သည်။ === ကိုလိုနီခေတ် တောင်ငူ === အင်္ဂလိပ်တို့၏ [[ဒုတိယအင်္ဂလိပ်မြန်မာစစ်|ဒုတိယအကြိမ် ကျူးကျော်စစ်ပွဲ]]အပြီးတွင် တောင်ငူမြို့သည် ကိုလိုနီနယ်ချဲ့သမားများ၏ လက်အောက်သို့ကျရောက် ခဲ့ရသည်။ မုတ္တမ၊ သထုံ၊ ရွှေကျင်စစ်ကြောင်းမှ ၁၈၅၃ ခုနှစ်တွင် တောင်ငူမြို့ကိုသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်တို့ သိမ်းပိုက်ကာစတွင် ပဲခူးတိုင်း၏ လက်အောက်ခံခရိုင်မြို့အဖြစ်တည်ရှိရာမှ ၁၈၇၀ တွင် တနင်္သာရီတိုင်း လက်အောက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ပေးခြင်းခံခဲ့ရသည်။ တတိယကျူးကျော်စစ်အပြီး တစ်နိုင်ငံလုံးသိမ်းပိုက်ပြီးသော အခါတွင် တောင်ငူသည် အင်္ဂလိပ် စစ်တပ်များ ထူထပ်စွာစခန်းချထားသော မြို့အဖြစ် ၁၈၉၃ ခုနှစ်အထိတည်ရှိခဲ့သည်။ တောင်ငူမြို့၏ မြူနီစပါယ်အဖွဲ့အား ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ တောင်ငူခရိုင်တွင် လူဦးရေအလိုက် ပထမအများ ဆုံးနေထိုင်သူများမှာ မြန်မာလူမျိုးဖြစ်ပြီး၊ ဒုတိယအများဆုံးမှာ ကရင်လူမျိုးများဖြစ်ကြသည်။ ၁၈၈၅ ခုနှစ် ရန်ကုန်-တောင်ငူ မီးရထားလမ်းဖေါက်ပြီးသည့် နောက်တွင် တောင်ငူမြို့သည် သိသိသာသာ စည်ကားတိုးတက်လာသည်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ် ရေးကောင်းမွန်လာသောကြောင့် အရောင်းအဝယ်ကောင်းကာ စည်ကားလာခဲ့ခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ ခရစ်ယာန်သာသနာပြုများ ၏ အဓိကအချက်အချာဒေသလည်းဖြစ်လာသည်။ S.P.G သာသနာပြုအဖွဲ့သည် ၁၈၇၃ တွင်စတင်တည် ထောင်ခဲ့ပြီး၊ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းပေါင်း ၈၉ ကျောင်း နှင့် စာသင်ကျောင်းပေါင်း ၈၈ ကျောင်းကိုတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ရိုမန်ကတ်သလစ် သာသနာပြုအဖွဲ့များသည် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း ၁၄၉ ကျောင်းတည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။ အမေရိကန် ဘက်(ပ်)တစ်သာသနာပြုအဖွဲ့သည် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း(၁၅၈) ကျောင်းနှင့် စာသင်ကျောင်းပေါင်း (၇၅) ကျောင်းတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်အထိ သာသနာပြုလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးခဲ့သည်။ ကိုလိုနီနယ်ချဲ့ဆန့်ကျင့်ရေးအနေဖြင့် ဦးစိုးသိန်း ဂျီ-စီ-ဘီ-အေ ၏ (၁၆) ကြိမ်မြောက်ကွန်ဖရင့်ကို ၁၉၂၉၊မတ်လ၂၄ မှ ၂၇ ရက်နေ့အထိ တောင်ငူမြို့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်တို့အား အပြီးအပိုင်မောင်းထုတ်လိုသောအဖွဲ့ နှင့် စေ့စပ်လိုသော အဖွဲ့များအား ညှိနိုင်းနိုင်ရန်ကျင်းပခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် နှစ်ဘက်အင်အားစုများကို စေ့စပ်၍ မရနိုင်ပဲ၊ အစဉ်အဆက်ဦးဆောင် ခဲ့သော ခေါင်းဆောင်များသည်လည်း အစိတ်စိတ်အမြွှာမြွှာ ဂိုဏ်းကွဲသွားကြလေသည်။ တို့ဗမာအစည်းအရုံး ခေါင်းဆောင်သော လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲကာလ တစ်လျှောက်တွင်၊ လူငယ်သခင်များသည် တောင်ငူမြို့လူထု အားစည်းရုံးနိုင်ခဲ့သည်။ မျိုးချစ်လူငယ်များကို စည်းရုံးသိမ်းသွင်းကာ မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေး လှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်စေခဲ့ပေသည်။ == ထင်ရှားသော နေရာများ == [[File:Myanmar, aérea 7.jpg|thumb|၂၀၁၄ခုနှစ်က​တွေ့ရ​သော ​တောင်ငူမြို့]] တောင်ငူမြို့ရှိထင်ရှားသော နေရာများမှာ- # [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (တောင်ငူ)|ရွှေဆံတော် စေတီ]] # ရှင်ပင် ကျောက်ဆောက် ဘုရား # မြတ်စောညီနောင် ဘုရား # [[ကန်တော်ကြီး(တောင်ငူ)|ကန်တော်ကြီး]] # ပသိချောင်း အပန်းဖြေစခန်း # [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)|တောင်ငူ ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်]] # [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)|တောင်ငူ နည်းပညာ တက္ကသိုလ်]] # [[တောင်ငူပညာရေးကောလိပ်]] # [[တောင်ငူတက္ကသိုလ်]] # မြလိန္ဒာဘုရား # ICON shopping center == အကိုးအကား == # မှတ်တမ်းသမိုင်း ပဲခူး-မကွေး၊ရေးသားသူ လွင်မောင်၊ ထုတ်ဝေသည့်နှစ် ၁၉၇၅ {{မြန်မာနိုင်ငံ မင်းဆက်များ}} {{ပဲခူးတိုင်း}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]] f0ln18x58unmph4ozmbx1dbhbwzd8xs 1027331 1027330 2026-04-24T02:32:11Z ~2026-22436-47 141586 1027331 wikitext text/x-wiki {{redirect|တောင်ငူ}} {{Infobox settlement | name = တောင်ငူမြို့ | other_name = {{my|ကေတုမတီ}} | official_name = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ | image_skyline = Taungoo, Myanmar (Burma) - panoramio (105).jpg | image_map = | map_caption = | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] | subdivision_name1 = {{flag|ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး}} | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[တောင်ငူခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[တောင်ငူမြို့နယ်]] | established_date = ၁၇ ဧပြီ ၁၂၇၉ | established_title = တည်ထောင် | unit_pref = Imperial | area_total_km2 = | population_area_religion = ခန့်မှန်း: 237,000 လူဦးရေ ဝန်းကျင်။ မြို့နယ်ဧရိယာ = 2,340 စတုရန်းကီလိုမီတာ။ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု = ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ခရစ်ယာန်။ လူမျိုး = ဗမာ၊ကရင်၊ကယား။ | population_as_of = 2024 | coordinates_display = inline,title | coordinates_region = MM | latNS = N | latd = 18 | latm = 56 | lats = | longEW = E | longd = 96 | longm = 26 | longs = | elevation_ft = | elevation_m = | timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset = +6.30 | Website = | settlement_type = [[မြို့]] }} '''တောင်ငူမြို့''' သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြို့ကြီးများအနက်တစ်ခုပါဝင်ပြီး [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၏ အရှေ့မြောက်ဘက်အစွန်း [[စစ်တောင်းမြစ်]]နံဘေးတွင် အချက်အချာကျသော မြို့ဖြစ်သည်။ [[တောင်ငူခရိုင်]]၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်သည်။ [[အမှတ် (၁) ပြည်ထောင်စု အဝေးပြေးလမ်းမကြီး|အမှတ်(၁) ရန်ကုန်-မန္တလေး]] ကားလမ်းဘေးတွင်တည်ရှိ၍ [[ကရင်ပြည်နယ်]] [[သံတောင်မြို့]]နှင့် [[ကယားပြည်နယ်]] [[လွိုင်ကော်မြို့]]သို့ ကားလမ်းဆက်သွယ်ရာမြို့ဖြစ်သည်။ [[ပဲခူးရိုးမ]]ကို ဖြတ်၍ [[ပြည်မြို့]]သို့လည်း ကားလမ်းဆက်သွယ်ထားသည်။ ယခုအခါ [[ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်း]]သည် မြို့၏ အနောက်ဘက် ခုနစ်မိုင်အကွာတွင် ဖြတ်သန်းသွားသည်။ [[ရန်ကုန်]]မြို့မှနေ၍ ကားလမ်းအားဖြင့် ၁၇၅ မိုင်ကွာဝေးပြီး၊ မီးရထားလမ်းမိုင် ၁၅၀ ကွာဝေးသည်။[[တောင်ငူ]][[အင်ပါယာ]]၏[[ထီးနန်း]]စိုက်ခဲ့ရာမြို့တော်တစ်ခုဖြစ်သည်။မြန်မာနိုင်ငံ၏[[ခရီးသွားလုပ်ငန်း]]ဖွံ့ဖြိုးသောမြို့ဖြစ်သည်။[[ကရင်ပြည်နယ်]]တောင်ပေါ်ဒေသမှထွက်ကုန်များဖြန့်ဖြူးရာမြို့ဖြစ်သည်။ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၏ ခရိုင်မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ပါဝင်သော မြို့များမှာ # တောင်ငူမြို့ # [[ထန်းတပင်မြို့(တောင်ငူခရိုင်)|ထန်းတပင်မြို့]] # [[အုတ်တွင်းမြို့]] # [[ကျောက်ကြီးမြို့]] # [[ဖြူးမြို့]] # [[ရေတာရှည်မြို့]] # [[ကေတုမတီမြို့]] တို့ဖြစ်ကြသည်။ တောင်ငူသည် ရှေးမင်းအဆက်ဆက်တို့ စိုးစံခဲ့သော ရှေးဟောင်းမင်းနေပြည်တော်မြို့အဖြစ် မြန်မာ့ရာဇဝင်တွင်ထင်ရှားခဲ့သည်။ ရှေးနာမည်အရ ''ကေတုမတီ'' ဟု နာမည်တွင်ပြီး မြန်မာရာဇဝင်တွင် ခေတ်တစ်ခေတ်အဖြစ်အထင်အရှား ရှိခဲ့သည်။ ကေတုမတီ ခေါ် တောင်ငူမြို့ဟောင်းမှ အုတ်မြို့ရိုး၊ ကျုံးနှင့် ရှေးဟောင်းစေတီ များအား ယခုထက်တိုင်တွေ့ရှိနိုင်သေးသည်။ == သမိုင်းအကျဉ်း == ရာဇဝင်များ၏ အဆိုအရ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားရှိစဉ်ကပင် တောင်ငူမြို့တည်ရှိရာအရပ်ကို ဇေယျာဝဃုနတိုင်း ဟုခေါ်ကြောင်းဖော်ပြကြသည်။ ပုဂံပြည့်ရှင် [[နရပတိစည်သူ]]မင်းသည် ဇေယျာဝဃုနတိုင်းသို့ ရောက်ရှိလာပြီး မြတ်စောညီနောင်ဘုရားနှင့် ကျောက်ဆောက်ညီနောင်ဘုရားတို့ကို ဖူးမြော်ရစဉ်၊ အခြားပြိုပျက်နေသော ရှေးဟောင်းစေတီများကိုလည်း ဖူးမြော်ခဲ့ရသည်ဟုဆိုသည်။ ထိုရှေးဟောင်းစေတီများကို ပြုပြင်ရန်အတွက် သူရဲကောင်း ရမာန်ငထွေးဟု လူသိများသော အနန္တသူရအမတ်ကြီးအား တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ဘုရားပြို၊ ဘုရားပျက်များ ပြင်ဆင်ရန် အနန္တသူရအမတ်ကြီး၏ သားတော် မင်းလှစောနှင့် မြေးတော် သဝန်လက်ျာတို့သည် ကမ္ဘားမြင့်ရွာကို တည်ထောင်ကာ လူသူစုရုံးပြီး နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ တစ်နေ့တစ်ခြား စည်ကားလာသောအခါ သဝန်လကျာ်သည် ကမ္ဘားမြင့်ရွာအား မြို့စားအဖြစ် အုပ်ချုပ်လေသည်။ ကမ္ဘားမြင့်ရွာရှိသောအရပ်မှာ ယခုတောင်ငူမြို့ မြောက်ဘက်ရှိ ဆွာမြို့ တည်ရှိရာအရပ်ဟု ဆိုကြသည်။ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာပြီးနောက် စည်ကားနေသော ကမ္ဘားမြင့်ရွာကြီးကို မုတ္တမမွန်ဘုရင်က တိုက်ခိုက် ဖျက်ဆီးခဲ့လေသည်။ မြို့စားသဝန်လက်ျာနှင့် သားမယားများအား ဖမ်းဆီးကာ ယခု [[ဖြူးမြို့]] အရပ်တွင်ရှိသော ပျူရွာကြီးတွင် အကျယ်ချုပ် ဖမ်းထားလေသည်။ === တောင်ငူငယ် (ပထမ တောင်ငူ) === အကျဉ်းချခံရသော မြို့စား သဝန်လက်ျာ ကွယ်လွန်သောအခါ သားများဖြစ်ကြသော သဝန်ကြီးနှင့် သဝန်ငယ်တို့သည် ကမ္ဘားမြင့်ရွာရှိခဲ့မည် ထင်သောနေရာသို့ မှန်း၍ ပြန်လာခဲ့ကြလေသည်။ နေရာအမှတ်မှားသောကြောင့် ခပေါင်းချောင်းအနီးတွင် မြို့ရွာတည်၍ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ မြို့အမည်ကိုလည်း တောင်ပူစာငူအငယ်ကို အစွဲပြုကာ တောင်ငူဟု နာမည်ပေးခဲ့ကြသည်။ ၎င်းအရပ်သည် ယခုတောင်ငူမြို့၏ အနောက်ဘက် ကြက်ရိုးပင်ခေါ်ရွာအနီးတွင် တည်ရှိပြီး၊ ဒေသခံများက တောင်ငူငယ်ဟု အခေါ်များကြသည်။ === တောင်ငူကြီး (ဒုတိယ တောင်ငူ) === တောင်ငူငယ်သည် တဖြည်းဖြည်း စည်ပင်ဝပြောလာသောအခါ မြို့ကွင်းမြို့ကွက်များ ကျဉ်းမြောင်းလာသည်။ ထိုအခါ ထောင်မှူးကရင်ဘ၏ အကူအညီဖြင့် ခပေါင်းချောင်းဖျား မြောက်ဘက်အရပ်သို့ ရွှေ့ပြောင်းကာ မြို့ရွာ တည်ထောင် ကြပြန်သည်။ မြို့အမည်ကို တောင်ငူကြီးဟု ခေါ်တွင်ကြသည်။ ထောင်မှူးကရင်ဘသည် နောင်အခါတွင် တောင်ငူမင်းဆက်၏ စတုတ္တမြောက်ဘုရင် ဖြစ်လာသည်။ အေဒီ ၁၂၈၂ မှစ၍ တောင်ငူကြီးမြို့တွင် မင်းဆက်ပေါင်း ၂၉ ဆက်စိုးစံခဲ့သည်။ ပထမဆုံးသောမင်းမှာ သဝန်ကြီးဖြစ်သည်ဟု ရှေးရာဇဝင်များတွင် ဖော်ပြကြသည်။ === ဒွါရာဝတီ === အေဒီ ၁၄၈၅ တွင် နန်းတက်ခဲ့သော တောင်ငူကြီးမင်းဆက်မှ ၂၉ ဆက်မြောက် [[မင်းကြီးညို]] လက်ထက်တွင် တောင်ငူကြီးမှ ပဲပုတ်ချောင်းအနီးသို့ ပြောင်းကာ မြဝတီမြို့ဟု အမည်သမုတ်ခဲ့ပြန်သည်။ မြဝတီမှ [[ပေါင်းလောင်းမြစ်]]နှင့် ခပေါင်းချောင်း ဆုံရာအရပ်သို့ ထပ်မံပြောင်းရွှေ့ကာ မြို့အမည်အား ဒွါရာဝတီမြို့ဟု နာမည်ပေးခဲ့သည်။ ဒွါရာဝတီမြို့နေရာသည် ယခုအခါ လောကုတ္တရာဟုခေါ်သော အရပ်တွင် တည်ရှိသည်။ ဒွါရဝတီမြို့ကို အေဒီ ၁၄၉၁ တွင်တည်ထောင်၍ နှစ်ပေါင်း ၂၀ စိုးစံခဲ့သည်။ === ကေတုမတီ === အေဒီ ၁၄၉၁ တွင် [[မင်းကြီးညို]]သည် ပေါင်းလောင်းမြစ်(ယခု စစ်တောင်းမြစ်) အနောက်ဘက်တွင် ကေတုမတီဟူသော မြို့အမည်ဖြင့် မြို့သစ်၊ နန်းသစ်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ကေတုမတီမြို့ကို တည်ထောင်သောအခါမှ ယခု တောင်ငူမြို့အတွင်းရှိ ကန်တော်ကြီးသည် မြို့တွင်းသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြို့တစ်မျက်နှာတွင် တံခါး ငါးခုစီနှင့် လေးမျက်နှာပတ်လည်တွင် စုစုပေါင်း တံခါး ၂၀ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ တံခါးမုခ်ပေါက် တခုစီမှ ထွက်ရာ အဝတိုင်းတွင်လည်း သိမ်တဆောင်ကျစီ ဆောက်လုပ်ထားသည်။ မြို့ပတ်ဝန်းကျင် အရပ်တို့တွင်လည်း တီ အမည်ပါသော မြို့ငယ်ကိုးမြို့နှင့် ကုန်းအမည်ပါသော ကျေးရွာငယ် ကိုးရွာကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်ဟု အဆိုရှိကြသည်။ မြို့တော်ဝန်းကျင်အရပ်တို့တွင် ထန်းပင် အမြောက်အမြား စိုက်ပျိုးစေခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ယခုထက်တိုင် တောင်ငူမြို့တွင် တပင်ရွှေထီးထန်းတောဟူသော နာမည်ရ ထန်းတောများကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။ မင်းကြီးညိုလက်ထက်တွင် တောင်ငူသည် တန်ခိုးအင်အား ကြီးမားလာသောကြောင့် သီးခြားလွတ်လပ်သော မင်းနေပြည်အဖြစ် ထင်ရှားလာပေသည်။ ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော် တည်ထောင်ရန်အတွက် ထင်ရှားသော အုတ်မြစ်များကို စစ်တောင်းမြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် ချနိုင်ခဲ့ခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ မင်းကြီးညို နတ်ရွာစံပြီးနောက် အေဒီ ၁၅၃၀ တွင် တောင်ငူခေတ်တွင် ထင်ရှားသော [[တပင်ရွှေထီး]] နန်းတက်သည်။ တပင်ရွှေထီး လက်ထက်တွင် [[ဟံသာဝတီ]] ([[ပဲခူး]]) အား တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက် မင်းနေပြည်ကို ဟံသာဝတီသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။ တပင်ရွှေထီး လွန်ပြီးနောက် [[ဘုရင့်နောင်]] လက်ထက်တွင် တောင်ငူခေတ်သည် မြန်မာ့သမိုင်းတွင် အထွဋ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သော ကာလဖြစ်သည်။ ဘုရင့်နောင် နန်းသက်အတွင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေး၊၊အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာများတွင် ကြီးမားသော ပြောင်းလဲမှုများ ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံကို စည်းလုံးသောကာလအဖြစ် သမိုင်းဆရာများက သတ်မှတ်ခဲ့ခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ တောင်ငူမှ အခြေချ၍ ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့သောကြောင့် တောင်ငူခေတ်၏ အမြင့်မားဆုံး ဂုဏ်သတင်းလည်း ဖြစ်ပေသည်။ ထိုကာလတွင် နှစ်ရှည်လများ အငြင်းပွားခဲ့သော မွန်-မြန်မာ ပဋိပက္ခများကိုလည်း ချုပ်ငြိမ်းစေကာ၊ ငြိမ်းချမ်းသောကာလ တခုကို တည်ဆောက်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ဘုရင့်နောင် ဟံသာဝတီကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက်တွင် မိမိ၏ မူလအရပ်ဖြစ်သည့် တောင်ငူတွင် ညီဖြစ်သူ မင်းခေါင်အား ဘုရင်ခံအဖြစ် နန်းတင်ပေးခဲ့သည်။ အေဒီ ၁၅၈၄ တွင် နန်းတက်သော [[မင်းရဲသီဟသူ]]သည် ကေတုမတီ တောင်ငူနန်းမြို့အား အသစ်တဖန် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် မင်းရဲသီဟသူအား တောင်ငူရွှေနန်းတည်မင်းဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ [[ပေါင်းလောင်းမြစ်]] အနောက်ဘက်ရှိ ယခု ဆင်ဆိပ်ရွာတွင် ဆင်ကျုံးကို တည်ဆောက်စေပြီး ဆင်ရိုင်းများကို ဖမ်းယူစေခဲ့သည်။ နှစ်စဉ် ဆင်ခင်း၊ မြင်းခင်းသဘင်များကိုလည်း ကျင်းပစေခဲ့ကြောင်း ရာဇဝင်များတွင် ဖော်ပြထားသည်။ ကျင်းပသော ပွဲလမ်းသဘင်များတွင် မင်းညီမင်းသားများ ကစားကြသော [[ဂူလီပွဲ]] မှာလည်း ထင်ရှားသည်။ အနောက်နိုင်ငံများတွင် ပိုလိုကစားပွဲဟု ခေါ်သော ကစားနည်းမျိုးပင်ဖြစ်သည်။ ထိုဂူလီကစားပွဲများအတွက် ယခုတောင်ငူမြို့ရှိ ကန်လမ်းနေရာတွင် ဂူလီရိုက်ကွင်းကို တည်ဆောက်ပေးခဲ့သည်။ မြို့ကိုလည်း ပိုမိုစနစ်ကျအောင် အကွက်ချ၍၊ နေရာချထားပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ယခု ယိုးဒယားတန်းဟု ခေါ်သောနေရာတွင် ခမည်းတော် တောင်ငူမင်းခေါင် လက်ထက်က ယိုးဒယားမှ ခေါ်ဆောင်လာသော အတတ်ပညာရှင်များနှင့် သုံ့ပန်းတို့အား အကွက်ရိုက်၍ နေရာချထားပေးခဲ့သည်။ ပန်းပဲအတတ်ပညာရှင်များကိုလည်း တသီးတခြား ရပ်ကွက်ဖွဲ့၍ နေရာချထားပေးခဲ့သည်။ မင်းရဲသီဟသူသည် အေဒီ ၁၆၀၉ တွင်နတ်ရွာစံသောအခါ သားတော်ကြီးဖြစ်သူ [[နတ်သျှင်နောင်]] တောင်ငူထီးနန်းကို စိုးစံခဲ့သည်။ နတ်သျှင်နောင်သည် တောင်ငူခေတ် စာပေလောကတွင် ထင်ရှားသော ရတုဘုရင်လည်း ဖြစ်ပေသည်။ ဘုရင့်နောင်မင်းကြီး၏ သမီးတော် [[ရာဇဓာတုကလျာ]] ကို အကြောင်းပြုကာ စပ်ဆိုခဲ့သော ကဗျာ၊ လင်္ကာများမှာ ထင်ရှားလှပေသည်။ နန်းတက်ပြီး တနှစ်အကြာတွင် အင်းဝဘုရင် မဟာဓမ္မရာဇာ ([[အနောက်ဘက်လွန်မင်း]]) ၏ တိုက်ခိုက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ တောင်ငူနန်းကိုလည်း မှန်ကင်းချကာ၊ နတ်သျှင်နောင်ကို ပဒေသရာဇ် ဘုရင်ငယ်အဖြစ်သာ အသိအမှတ် ပြုတော့သည်။ ဤသို့သောအခြေအနေတွင် နတ်သျှင်နောင်သည် ပေါ်တူဂီလူမျိုး သန်လျင်စား ငစင်ကာ ([[ငဇင်ကာ]]) နှင့် ပူးပေါင်းမိရာမှ အေဒီ ၁၆၁၂ တွင် [[သန်လျင်မြို့]]တွင် အနောက်ဘက်လွန်မင်း၏ ကွပ်မျက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ နတ်သျှင်နောင်သည် မြန်မာစာပေသမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော စာဆိုပညာရှင်အဖြစ် နေရာယူထားနိုင်ခဲ့သည်။ နတ်သျှင်နောင် ကွယ်လွန်ပြီးသော အချိန်မှစ၍ တောင်ငူမြို့သည်လည်း မင်းနေပြည်တော်အဖြစ်မှ ကျဆင်းရပ်ဆဲသည်။ ပဒေသရာဇ် ခေတ်နှောင်းကာလ၊ [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]]တွင် အလောင်းဘုရားက သူ၏ ညီအရင်းတော်စပ်ပြီး ကုန်းဘောင်ဆက်တည်ထောင်မှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သော သတိုးသင်္ခသူ(ဦးရွှေကြူ)ကို ဘုရင်အဖြစ် ထား၍ တောင်ငူဘုရင်အဖြစ် အုပ်ချုပ်စေခဲ့သည်။ === ကိုလိုနီခေတ် တောင်ငူ === အင်္ဂလိပ်တို့၏ [[ဒုတိယအင်္ဂလိပ်မြန်မာစစ်|ဒုတိယအကြိမ် ကျူးကျော်စစ်ပွဲ]]အပြီးတွင် တောင်ငူမြို့သည် ကိုလိုနီနယ်ချဲ့သမားများ၏ လက်အောက်သို့ကျရောက် ခဲ့ရသည်။ မုတ္တမ၊ သထုံ၊ ရွှေကျင်စစ်ကြောင်းမှ ၁၈၅၃ ခုနှစ်တွင် တောင်ငူမြို့ကိုသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်တို့ သိမ်းပိုက်ကာစတွင် ပဲခူးတိုင်း၏ လက်အောက်ခံခရိုင်မြို့အဖြစ်တည်ရှိရာမှ ၁၈၇၀ တွင် တနင်္သာရီတိုင်း လက်အောက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ပေးခြင်းခံခဲ့ရသည်။ တတိယကျူးကျော်စစ်အပြီး တစ်နိုင်ငံလုံးသိမ်းပိုက်ပြီးသော အခါတွင် တောင်ငူသည် အင်္ဂလိပ် စစ်တပ်များ ထူထပ်စွာစခန်းချထားသော မြို့အဖြစ် ၁၈၉၃ ခုနှစ်အထိတည်ရှိခဲ့သည်။ တောင်ငူမြို့၏ မြူနီစပါယ်အဖွဲ့အား ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ တောင်ငူခရိုင်တွင် လူဦးရေအလိုက် ပထမအများ ဆုံးနေထိုင်သူများမှာ မြန်မာလူမျိုးဖြစ်ပြီး၊ ဒုတိယအများဆုံးမှာ ကရင်လူမျိုးများဖြစ်ကြသည်။ ၁၈၈၅ ခုနှစ် ရန်ကုန်-တောင်ငူ မီးရထားလမ်းဖေါက်ပြီးသည့် နောက်တွင် တောင်ငူမြို့သည် သိသိသာသာ စည်ကားတိုးတက်လာသည်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ် ရေးကောင်းမွန်လာသောကြောင့် အရောင်းအဝယ်ကောင်းကာ စည်ကားလာခဲ့ခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ ခရစ်ယာန်သာသနာပြုများ ၏ အဓိကအချက်အချာဒေသလည်းဖြစ်လာသည်။ S.P.G သာသနာပြုအဖွဲ့သည် ၁၈၇၃ တွင်စတင်တည် ထောင်ခဲ့ပြီး၊ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းပေါင်း ၈၉ ကျောင်း နှင့် စာသင်ကျောင်းပေါင်း ၈၈ ကျောင်းကိုတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ရိုမန်ကတ်သလစ် သာသနာပြုအဖွဲ့များသည် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း ၁၄၉ ကျောင်းတည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။ အမေရိကန် ဘက်(ပ်)တစ်သာသနာပြုအဖွဲ့သည် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း(၁၅၈) ကျောင်းနှင့် စာသင်ကျောင်းပေါင်း (၇၅) ကျောင်းတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်အထိ သာသနာပြုလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးခဲ့သည်။ ကိုလိုနီနယ်ချဲ့ဆန့်ကျင့်ရေးအနေဖြင့် ဦးစိုးသိန်း ဂျီ-စီ-ဘီ-အေ ၏ (၁၆) ကြိမ်မြောက်ကွန်ဖရင့်ကို ၁၉၂၉၊မတ်လ၂၄ မှ ၂၇ ရက်နေ့အထိ တောင်ငူမြို့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်တို့အား အပြီးအပိုင်မောင်းထုတ်လိုသောအဖွဲ့ နှင့် စေ့စပ်လိုသော အဖွဲ့များအား ညှိနိုင်းနိုင်ရန်ကျင်းပခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် နှစ်ဘက်အင်အားစုများကို စေ့စပ်၍ မရနိုင်ပဲ၊ အစဉ်အဆက်ဦးဆောင် ခဲ့သော ခေါင်းဆောင်များသည်လည်း အစိတ်စိတ်အမြွှာမြွှာ ဂိုဏ်းကွဲသွားကြလေသည်။ တို့ဗမာအစည်းအရုံး ခေါင်းဆောင်သော လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲကာလ တစ်လျှောက်တွင်၊ လူငယ်သခင်များသည် တောင်ငူမြို့လူထု အားစည်းရုံးနိုင်ခဲ့သည်။ မျိုးချစ်လူငယ်များကို စည်းရုံးသိမ်းသွင်းကာ မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေး လှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်စေခဲ့ပေသည်။ == ထင်ရှားသော နေရာများ == [[File:Myanmar, aérea 7.jpg|thumb|၂၀၁၄ခုနှစ်က​တွေ့ရ​သော ​တောင်ငူမြို့]] တောင်ငူမြို့ရှိထင်ရှားသော နေရာများမှာ- # [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (တောင်ငူ)|ရွှေဆံတော် စေတီ]] # ရှင်ပင် ကျောက်ဆောက် ဘုရား # မြတ်စောညီနောင် ဘုရား # [[ကန်တော်ကြီး(တောင်ငူ)|ကန်တော်ကြီး]] # ပသိချောင်း အပန်းဖြေစခန်း # [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)|တောင်ငူ ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်]] # [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)|တောင်ငူ နည်းပညာ တက္ကသိုလ်]] # [[တောင်ငူပညာရေးကောလိပ်]] # [[တောင်ငူတက္ကသိုလ်]] # မြလိန္ဒာဘုရား # ICON shopping center == အကိုးအကား == # မှတ်တမ်းသမိုင်း ပဲခူး-မကွေး၊ရေးသားသူ လွင်မောင်၊ ထုတ်ဝေသည့်နှစ် ၁၉၇၅ {{မြန်မာနိုင်ငံ မင်းဆက်များ}} {{ပဲခူးတိုင်း}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]] 8db5cfq25w2b7ojccujj63no9krzgy6 1027332 1027331 2026-04-24T02:32:39Z ~2026-22436-47 141586 1027332 wikitext text/x-wiki {{redirect|တောင်ငူ}} {{Infobox settlement | name = တောင်ငူမြို့ | other_name = {{my|ကေတုမတီ}} | official_name = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ | image_skyline = Taungoo, Myanmar (Burma) - panoramio (105).jpg | image_map = | map_caption = | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] | subdivision_name1 = {{flag|ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး}} | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[တောင်ငူခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[တောင်ငူမြို့နယ်]] | established_date = ၁၇ ဧပြီ ၁၂၇၉ | established_title = တည်ထောင် | unit_pref = Imperial | area_total_km2 = | population = ခန့်မှန်း: 237,000 လူဦးရေ ဝန်းကျင်။ မြို့နယ်ဧရိယာ = 2,340 စတုရန်းကီလိုမီတာ။ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု = ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ခရစ်ယာန်။ လူမျိုး = ဗမာ၊ကရင်၊ကယား။ | population_as_of = 2024 | coordinates_display = inline,title | coordinates_region = MM | latNS = N | latd = 18 | latm = 56 | lats = | longEW = E | longd = 96 | longm = 26 | longs = | elevation_ft = | elevation_m = | timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset = +6.30 | Website = | settlement_type = [[မြို့]] }} '''တောင်ငူမြို့''' သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြို့ကြီးများအနက်တစ်ခုပါဝင်ပြီး [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၏ အရှေ့မြောက်ဘက်အစွန်း [[စစ်တောင်းမြစ်]]နံဘေးတွင် အချက်အချာကျသော မြို့ဖြစ်သည်။ [[တောင်ငူခရိုင်]]၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်သည်။ [[အမှတ် (၁) ပြည်ထောင်စု အဝေးပြေးလမ်းမကြီး|အမှတ်(၁) ရန်ကုန်-မန္တလေး]] ကားလမ်းဘေးတွင်တည်ရှိ၍ [[ကရင်ပြည်နယ်]] [[သံတောင်မြို့]]နှင့် [[ကယားပြည်နယ်]] [[လွိုင်ကော်မြို့]]သို့ ကားလမ်းဆက်သွယ်ရာမြို့ဖြစ်သည်။ [[ပဲခူးရိုးမ]]ကို ဖြတ်၍ [[ပြည်မြို့]]သို့လည်း ကားလမ်းဆက်သွယ်ထားသည်။ ယခုအခါ [[ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်း]]သည် မြို့၏ အနောက်ဘက် ခုနစ်မိုင်အကွာတွင် ဖြတ်သန်းသွားသည်။ [[ရန်ကုန်]]မြို့မှနေ၍ ကားလမ်းအားဖြင့် ၁၇၅ မိုင်ကွာဝေးပြီး၊ မီးရထားလမ်းမိုင် ၁၅၀ ကွာဝေးသည်။[[တောင်ငူ]][[အင်ပါယာ]]၏[[ထီးနန်း]]စိုက်ခဲ့ရာမြို့တော်တစ်ခုဖြစ်သည်။မြန်မာနိုင်ငံ၏[[ခရီးသွားလုပ်ငန်း]]ဖွံ့ဖြိုးသောမြို့ဖြစ်သည်။[[ကရင်ပြည်နယ်]]တောင်ပေါ်ဒေသမှထွက်ကုန်များဖြန့်ဖြူးရာမြို့ဖြစ်သည်။ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၏ ခရိုင်မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ပါဝင်သော မြို့များမှာ # တောင်ငူမြို့ # [[ထန်းတပင်မြို့(တောင်ငူခရိုင်)|ထန်းတပင်မြို့]] # [[အုတ်တွင်းမြို့]] # [[ကျောက်ကြီးမြို့]] # [[ဖြူးမြို့]] # [[ရေတာရှည်မြို့]] # [[ကေတုမတီမြို့]] တို့ဖြစ်ကြသည်။ တောင်ငူသည် ရှေးမင်းအဆက်ဆက်တို့ စိုးစံခဲ့သော ရှေးဟောင်းမင်းနေပြည်တော်မြို့အဖြစ် မြန်မာ့ရာဇဝင်တွင်ထင်ရှားခဲ့သည်။ ရှေးနာမည်အရ ''ကေတုမတီ'' ဟု နာမည်တွင်ပြီး မြန်မာရာဇဝင်တွင် ခေတ်တစ်ခေတ်အဖြစ်အထင်အရှား ရှိခဲ့သည်။ ကေတုမတီ ခေါ် တောင်ငူမြို့ဟောင်းမှ အုတ်မြို့ရိုး၊ ကျုံးနှင့် ရှေးဟောင်းစေတီ များအား ယခုထက်တိုင်တွေ့ရှိနိုင်သေးသည်။ == သမိုင်းအကျဉ်း == ရာဇဝင်များ၏ အဆိုအရ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားရှိစဉ်ကပင် တောင်ငူမြို့တည်ရှိရာအရပ်ကို ဇေယျာဝဃုနတိုင်း ဟုခေါ်ကြောင်းဖော်ပြကြသည်။ ပုဂံပြည့်ရှင် [[နရပတိစည်သူ]]မင်းသည် ဇေယျာဝဃုနတိုင်းသို့ ရောက်ရှိလာပြီး မြတ်စောညီနောင်ဘုရားနှင့် ကျောက်ဆောက်ညီနောင်ဘုရားတို့ကို ဖူးမြော်ရစဉ်၊ အခြားပြိုပျက်နေသော ရှေးဟောင်းစေတီများကိုလည်း ဖူးမြော်ခဲ့ရသည်ဟုဆိုသည်။ ထိုရှေးဟောင်းစေတီများကို ပြုပြင်ရန်အတွက် သူရဲကောင်း ရမာန်ငထွေးဟု လူသိများသော အနန္တသူရအမတ်ကြီးအား တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ဘုရားပြို၊ ဘုရားပျက်များ ပြင်ဆင်ရန် အနန္တသူရအမတ်ကြီး၏ သားတော် မင်းလှစောနှင့် မြေးတော် သဝန်လက်ျာတို့သည် ကမ္ဘားမြင့်ရွာကို တည်ထောင်ကာ လူသူစုရုံးပြီး နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ တစ်နေ့တစ်ခြား စည်ကားလာသောအခါ သဝန်လကျာ်သည် ကမ္ဘားမြင့်ရွာအား မြို့စားအဖြစ် အုပ်ချုပ်လေသည်။ ကမ္ဘားမြင့်ရွာရှိသောအရပ်မှာ ယခုတောင်ငူမြို့ မြောက်ဘက်ရှိ ဆွာမြို့ တည်ရှိရာအရပ်ဟု ဆိုကြသည်။ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာပြီးနောက် စည်ကားနေသော ကမ္ဘားမြင့်ရွာကြီးကို မုတ္တမမွန်ဘုရင်က တိုက်ခိုက် ဖျက်ဆီးခဲ့လေသည်။ မြို့စားသဝန်လက်ျာနှင့် သားမယားများအား ဖမ်းဆီးကာ ယခု [[ဖြူးမြို့]] အရပ်တွင်ရှိသော ပျူရွာကြီးတွင် အကျယ်ချုပ် ဖမ်းထားလေသည်။ === တောင်ငူငယ် (ပထမ တောင်ငူ) === အကျဉ်းချခံရသော မြို့စား သဝန်လက်ျာ ကွယ်လွန်သောအခါ သားများဖြစ်ကြသော သဝန်ကြီးနှင့် သဝန်ငယ်တို့သည် ကမ္ဘားမြင့်ရွာရှိခဲ့မည် ထင်သောနေရာသို့ မှန်း၍ ပြန်လာခဲ့ကြလေသည်။ နေရာအမှတ်မှားသောကြောင့် ခပေါင်းချောင်းအနီးတွင် မြို့ရွာတည်၍ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ မြို့အမည်ကိုလည်း တောင်ပူစာငူအငယ်ကို အစွဲပြုကာ တောင်ငူဟု နာမည်ပေးခဲ့ကြသည်။ ၎င်းအရပ်သည် ယခုတောင်ငူမြို့၏ အနောက်ဘက် ကြက်ရိုးပင်ခေါ်ရွာအနီးတွင် တည်ရှိပြီး၊ ဒေသခံများက တောင်ငူငယ်ဟု အခေါ်များကြသည်။ === တောင်ငူကြီး (ဒုတိယ တောင်ငူ) === တောင်ငူငယ်သည် တဖြည်းဖြည်း စည်ပင်ဝပြောလာသောအခါ မြို့ကွင်းမြို့ကွက်များ ကျဉ်းမြောင်းလာသည်။ ထိုအခါ ထောင်မှူးကရင်ဘ၏ အကူအညီဖြင့် ခပေါင်းချောင်းဖျား မြောက်ဘက်အရပ်သို့ ရွှေ့ပြောင်းကာ မြို့ရွာ တည်ထောင် ကြပြန်သည်။ မြို့အမည်ကို တောင်ငူကြီးဟု ခေါ်တွင်ကြသည်။ ထောင်မှူးကရင်ဘသည် နောင်အခါတွင် တောင်ငူမင်းဆက်၏ စတုတ္တမြောက်ဘုရင် ဖြစ်လာသည်။ အေဒီ ၁၂၈၂ မှစ၍ တောင်ငူကြီးမြို့တွင် မင်းဆက်ပေါင်း ၂၉ ဆက်စိုးစံခဲ့သည်။ ပထမဆုံးသောမင်းမှာ သဝန်ကြီးဖြစ်သည်ဟု ရှေးရာဇဝင်များတွင် ဖော်ပြကြသည်။ === ဒွါရာဝတီ === အေဒီ ၁၄၈၅ တွင် နန်းတက်ခဲ့သော တောင်ငူကြီးမင်းဆက်မှ ၂၉ ဆက်မြောက် [[မင်းကြီးညို]] လက်ထက်တွင် တောင်ငူကြီးမှ ပဲပုတ်ချောင်းအနီးသို့ ပြောင်းကာ မြဝတီမြို့ဟု အမည်သမုတ်ခဲ့ပြန်သည်။ မြဝတီမှ [[ပေါင်းလောင်းမြစ်]]နှင့် ခပေါင်းချောင်း ဆုံရာအရပ်သို့ ထပ်မံပြောင်းရွှေ့ကာ မြို့အမည်အား ဒွါရာဝတီမြို့ဟု နာမည်ပေးခဲ့သည်။ ဒွါရာဝတီမြို့နေရာသည် ယခုအခါ လောကုတ္တရာဟုခေါ်သော အရပ်တွင် တည်ရှိသည်။ ဒွါရဝတီမြို့ကို အေဒီ ၁၄၉၁ တွင်တည်ထောင်၍ နှစ်ပေါင်း ၂၀ စိုးစံခဲ့သည်။ === ကေတုမတီ === အေဒီ ၁၄၉၁ တွင် [[မင်းကြီးညို]]သည် ပေါင်းလောင်းမြစ်(ယခု စစ်တောင်းမြစ်) အနောက်ဘက်တွင် ကေတုမတီဟူသော မြို့အမည်ဖြင့် မြို့သစ်၊ နန်းသစ်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ကေတုမတီမြို့ကို တည်ထောင်သောအခါမှ ယခု တောင်ငူမြို့အတွင်းရှိ ကန်တော်ကြီးသည် မြို့တွင်းသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြို့တစ်မျက်နှာတွင် တံခါး ငါးခုစီနှင့် လေးမျက်နှာပတ်လည်တွင် စုစုပေါင်း တံခါး ၂၀ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ တံခါးမုခ်ပေါက် တခုစီမှ ထွက်ရာ အဝတိုင်းတွင်လည်း သိမ်တဆောင်ကျစီ ဆောက်လုပ်ထားသည်။ မြို့ပတ်ဝန်းကျင် အရပ်တို့တွင်လည်း တီ အမည်ပါသော မြို့ငယ်ကိုးမြို့နှင့် ကုန်းအမည်ပါသော ကျေးရွာငယ် ကိုးရွာကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်ဟု အဆိုရှိကြသည်။ မြို့တော်ဝန်းကျင်အရပ်တို့တွင် ထန်းပင် အမြောက်အမြား စိုက်ပျိုးစေခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ယခုထက်တိုင် တောင်ငူမြို့တွင် တပင်ရွှေထီးထန်းတောဟူသော နာမည်ရ ထန်းတောများကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။ မင်းကြီးညိုလက်ထက်တွင် တောင်ငူသည် တန်ခိုးအင်အား ကြီးမားလာသောကြောင့် သီးခြားလွတ်လပ်သော မင်းနေပြည်အဖြစ် ထင်ရှားလာပေသည်။ ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော် တည်ထောင်ရန်အတွက် ထင်ရှားသော အုတ်မြစ်များကို စစ်တောင်းမြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် ချနိုင်ခဲ့ခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ မင်းကြီးညို နတ်ရွာစံပြီးနောက် အေဒီ ၁၅၃၀ တွင် တောင်ငူခေတ်တွင် ထင်ရှားသော [[တပင်ရွှေထီး]] နန်းတက်သည်။ တပင်ရွှေထီး လက်ထက်တွင် [[ဟံသာဝတီ]] ([[ပဲခူး]]) အား တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက် မင်းနေပြည်ကို ဟံသာဝတီသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။ တပင်ရွှေထီး လွန်ပြီးနောက် [[ဘုရင့်နောင်]] လက်ထက်တွင် တောင်ငူခေတ်သည် မြန်မာ့သမိုင်းတွင် အထွဋ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သော ကာလဖြစ်သည်။ ဘုရင့်နောင် နန်းသက်အတွင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေး၊၊အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာများတွင် ကြီးမားသော ပြောင်းလဲမှုများ ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံကို စည်းလုံးသောကာလအဖြစ် သမိုင်းဆရာများက သတ်မှတ်ခဲ့ခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ တောင်ငူမှ အခြေချ၍ ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့သောကြောင့် တောင်ငူခေတ်၏ အမြင့်မားဆုံး ဂုဏ်သတင်းလည်း ဖြစ်ပေသည်။ ထိုကာလတွင် နှစ်ရှည်လများ အငြင်းပွားခဲ့သော မွန်-မြန်မာ ပဋိပက္ခများကိုလည်း ချုပ်ငြိမ်းစေကာ၊ ငြိမ်းချမ်းသောကာလ တခုကို တည်ဆောက်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ဘုရင့်နောင် ဟံသာဝတီကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက်တွင် မိမိ၏ မူလအရပ်ဖြစ်သည့် တောင်ငူတွင် ညီဖြစ်သူ မင်းခေါင်အား ဘုရင်ခံအဖြစ် နန်းတင်ပေးခဲ့သည်။ အေဒီ ၁၅၈၄ တွင် နန်းတက်သော [[မင်းရဲသီဟသူ]]သည် ကေတုမတီ တောင်ငူနန်းမြို့အား အသစ်တဖန် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် မင်းရဲသီဟသူအား တောင်ငူရွှေနန်းတည်မင်းဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ [[ပေါင်းလောင်းမြစ်]] အနောက်ဘက်ရှိ ယခု ဆင်ဆိပ်ရွာတွင် ဆင်ကျုံးကို တည်ဆောက်စေပြီး ဆင်ရိုင်းများကို ဖမ်းယူစေခဲ့သည်။ နှစ်စဉ် ဆင်ခင်း၊ မြင်းခင်းသဘင်များကိုလည်း ကျင်းပစေခဲ့ကြောင်း ရာဇဝင်များတွင် ဖော်ပြထားသည်။ ကျင်းပသော ပွဲလမ်းသဘင်များတွင် မင်းညီမင်းသားများ ကစားကြသော [[ဂူလီပွဲ]] မှာလည်း ထင်ရှားသည်။ အနောက်နိုင်ငံများတွင် ပိုလိုကစားပွဲဟု ခေါ်သော ကစားနည်းမျိုးပင်ဖြစ်သည်။ ထိုဂူလီကစားပွဲများအတွက် ယခုတောင်ငူမြို့ရှိ ကန်လမ်းနေရာတွင် ဂူလီရိုက်ကွင်းကို တည်ဆောက်ပေးခဲ့သည်။ မြို့ကိုလည်း ပိုမိုစနစ်ကျအောင် အကွက်ချ၍၊ နေရာချထားပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ယခု ယိုးဒယားတန်းဟု ခေါ်သောနေရာတွင် ခမည်းတော် တောင်ငူမင်းခေါင် လက်ထက်က ယိုးဒယားမှ ခေါ်ဆောင်လာသော အတတ်ပညာရှင်များနှင့် သုံ့ပန်းတို့အား အကွက်ရိုက်၍ နေရာချထားပေးခဲ့သည်။ ပန်းပဲအတတ်ပညာရှင်များကိုလည်း တသီးတခြား ရပ်ကွက်ဖွဲ့၍ နေရာချထားပေးခဲ့သည်။ မင်းရဲသီဟသူသည် အေဒီ ၁၆၀၉ တွင်နတ်ရွာစံသောအခါ သားတော်ကြီးဖြစ်သူ [[နတ်သျှင်နောင်]] တောင်ငူထီးနန်းကို စိုးစံခဲ့သည်။ နတ်သျှင်နောင်သည် တောင်ငူခေတ် စာပေလောကတွင် ထင်ရှားသော ရတုဘုရင်လည်း ဖြစ်ပေသည်။ ဘုရင့်နောင်မင်းကြီး၏ သမီးတော် [[ရာဇဓာတုကလျာ]] ကို အကြောင်းပြုကာ စပ်ဆိုခဲ့သော ကဗျာ၊ လင်္ကာများမှာ ထင်ရှားလှပေသည်။ နန်းတက်ပြီး တနှစ်အကြာတွင် အင်းဝဘုရင် မဟာဓမ္မရာဇာ ([[အနောက်ဘက်လွန်မင်း]]) ၏ တိုက်ခိုက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ တောင်ငူနန်းကိုလည်း မှန်ကင်းချကာ၊ နတ်သျှင်နောင်ကို ပဒေသရာဇ် ဘုရင်ငယ်အဖြစ်သာ အသိအမှတ် ပြုတော့သည်။ ဤသို့သောအခြေအနေတွင် နတ်သျှင်နောင်သည် ပေါ်တူဂီလူမျိုး သန်လျင်စား ငစင်ကာ ([[ငဇင်ကာ]]) နှင့် ပူးပေါင်းမိရာမှ အေဒီ ၁၆၁၂ တွင် [[သန်လျင်မြို့]]တွင် အနောက်ဘက်လွန်မင်း၏ ကွပ်မျက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ နတ်သျှင်နောင်သည် မြန်မာစာပေသမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော စာဆိုပညာရှင်အဖြစ် နေရာယူထားနိုင်ခဲ့သည်။ နတ်သျှင်နောင် ကွယ်လွန်ပြီးသော အချိန်မှစ၍ တောင်ငူမြို့သည်လည်း မင်းနေပြည်တော်အဖြစ်မှ ကျဆင်းရပ်ဆဲသည်။ ပဒေသရာဇ် ခေတ်နှောင်းကာလ၊ [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]]တွင် အလောင်းဘုရားက သူ၏ ညီအရင်းတော်စပ်ပြီး ကုန်းဘောင်ဆက်တည်ထောင်မှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သော သတိုးသင်္ခသူ(ဦးရွှေကြူ)ကို ဘုရင်အဖြစ် ထား၍ တောင်ငူဘုရင်အဖြစ် အုပ်ချုပ်စေခဲ့သည်။ === ကိုလိုနီခေတ် တောင်ငူ === အင်္ဂလိပ်တို့၏ [[ဒုတိယအင်္ဂလိပ်မြန်မာစစ်|ဒုတိယအကြိမ် ကျူးကျော်စစ်ပွဲ]]အပြီးတွင် တောင်ငူမြို့သည် ကိုလိုနီနယ်ချဲ့သမားများ၏ လက်အောက်သို့ကျရောက် ခဲ့ရသည်။ မုတ္တမ၊ သထုံ၊ ရွှေကျင်စစ်ကြောင်းမှ ၁၈၅၃ ခုနှစ်တွင် တောင်ငူမြို့ကိုသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်တို့ သိမ်းပိုက်ကာစတွင် ပဲခူးတိုင်း၏ လက်အောက်ခံခရိုင်မြို့အဖြစ်တည်ရှိရာမှ ၁၈၇၀ တွင် တနင်္သာရီတိုင်း လက်အောက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ပေးခြင်းခံခဲ့ရသည်။ တတိယကျူးကျော်စစ်အပြီး တစ်နိုင်ငံလုံးသိမ်းပိုက်ပြီးသော အခါတွင် တောင်ငူသည် အင်္ဂလိပ် စစ်တပ်များ ထူထပ်စွာစခန်းချထားသော မြို့အဖြစ် ၁၈၉၃ ခုနှစ်အထိတည်ရှိခဲ့သည်။ တောင်ငူမြို့၏ မြူနီစပါယ်အဖွဲ့အား ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ တောင်ငူခရိုင်တွင် လူဦးရေအလိုက် ပထမအများ ဆုံးနေထိုင်သူများမှာ မြန်မာလူမျိုးဖြစ်ပြီး၊ ဒုတိယအများဆုံးမှာ ကရင်လူမျိုးများဖြစ်ကြသည်။ ၁၈၈၅ ခုနှစ် ရန်ကုန်-တောင်ငူ မီးရထားလမ်းဖေါက်ပြီးသည့် နောက်တွင် တောင်ငူမြို့သည် သိသိသာသာ စည်ကားတိုးတက်လာသည်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ် ရေးကောင်းမွန်လာသောကြောင့် အရောင်းအဝယ်ကောင်းကာ စည်ကားလာခဲ့ခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ ခရစ်ယာန်သာသနာပြုများ ၏ အဓိကအချက်အချာဒေသလည်းဖြစ်လာသည်။ S.P.G သာသနာပြုအဖွဲ့သည် ၁၈၇၃ တွင်စတင်တည် ထောင်ခဲ့ပြီး၊ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းပေါင်း ၈၉ ကျောင်း နှင့် စာသင်ကျောင်းပေါင်း ၈၈ ကျောင်းကိုတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ရိုမန်ကတ်သလစ် သာသနာပြုအဖွဲ့များသည် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း ၁၄၉ ကျောင်းတည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။ အမေရိကန် ဘက်(ပ်)တစ်သာသနာပြုအဖွဲ့သည် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း(၁၅၈) ကျောင်းနှင့် စာသင်ကျောင်းပေါင်း (၇၅) ကျောင်းတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်အထိ သာသနာပြုလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးခဲ့သည်။ ကိုလိုနီနယ်ချဲ့ဆန့်ကျင့်ရေးအနေဖြင့် ဦးစိုးသိန်း ဂျီ-စီ-ဘီ-အေ ၏ (၁၆) ကြိမ်မြောက်ကွန်ဖရင့်ကို ၁၉၂၉၊မတ်လ၂၄ မှ ၂၇ ရက်နေ့အထိ တောင်ငူမြို့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်တို့အား အပြီးအပိုင်မောင်းထုတ်လိုသောအဖွဲ့ နှင့် စေ့စပ်လိုသော အဖွဲ့များအား ညှိနိုင်းနိုင်ရန်ကျင်းပခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် နှစ်ဘက်အင်အားစုများကို စေ့စပ်၍ မရနိုင်ပဲ၊ အစဉ်အဆက်ဦးဆောင် ခဲ့သော ခေါင်းဆောင်များသည်လည်း အစိတ်စိတ်အမြွှာမြွှာ ဂိုဏ်းကွဲသွားကြလေသည်။ တို့ဗမာအစည်းအရုံး ခေါင်းဆောင်သော လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲကာလ တစ်လျှောက်တွင်၊ လူငယ်သခင်များသည် တောင်ငူမြို့လူထု အားစည်းရုံးနိုင်ခဲ့သည်။ မျိုးချစ်လူငယ်များကို စည်းရုံးသိမ်းသွင်းကာ မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေး လှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်စေခဲ့ပေသည်။ == ထင်ရှားသော နေရာများ == [[File:Myanmar, aérea 7.jpg|thumb|၂၀၁၄ခုနှစ်က​တွေ့ရ​သော ​တောင်ငူမြို့]] တောင်ငူမြို့ရှိထင်ရှားသော နေရာများမှာ- # [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (တောင်ငူ)|ရွှေဆံတော် စေတီ]] # ရှင်ပင် ကျောက်ဆောက် ဘုရား # မြတ်စောညီနောင် ဘုရား # [[ကန်တော်ကြီး(တောင်ငူ)|ကန်တော်ကြီး]] # ပသိချောင်း အပန်းဖြေစခန်း # [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)|တောင်ငူ ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်]] # [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)|တောင်ငူ နည်းပညာ တက္ကသိုလ်]] # [[တောင်ငူပညာရေးကောလိပ်]] # [[တောင်ငူတက္ကသိုလ်]] # မြလိန္ဒာဘုရား # ICON shopping center == အကိုးအကား == # မှတ်တမ်းသမိုင်း ပဲခူး-မကွေး၊ရေးသားသူ လွင်မောင်၊ ထုတ်ဝေသည့်နှစ် ၁၉၇၅ {{မြန်မာနိုင်ငံ မင်းဆက်များ}} {{ပဲခူးတိုင်း}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]] 7ja91ru0pqfon74qur9xqq8fgtmfdeo 1027338 1027332 2026-04-24T02:47:01Z ~2026-22436-47 141586 1027338 wikitext text/x-wiki {{redirect|တောင်ငူ}} {{Infobox settlement | name = တောင်ငူမြို့ | other_name = {{my|ကေတုမတီ}} | official_name = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ | image_skyline = Taungoo, Myanmar (Burma) - panoramio (105).jpg | image_map = | map_caption = | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] | subdivision_name1 = {{flag|ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး}} | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[တောင်ငူခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[တောင်ငူမြို့နယ်]] | established_date = 17 ဧပြီ 1279 | established_title = တည်ထောင် | unit_pref = Imperial | area_total_km2 = | population = မြို့နယ်: 237,000 လူဦးရေ ဝန်းကျင်။ မြို့ပေါ်:140000 ကျော်။ | population_as_of = 2024 | coordinates_display = inline,title | coordinates_region = MM | latNS = N | latd = 18 | latm = 56 | lats = | longEW = E | longd = 96 | longm = 26 | longs = | elevation_ft = | elevation_m = | timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset = +6.30 | Website = | settlement_type = [[မြို့]] | Area = 2,340 စတုရန်းကီလိုမီတာ။ | Religion = ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ခရစ်ယာန်၊အစ္စလာမ်။ | လူမျိုးများ = တောင်ငူဒေသဗမာ၊ကရင်‌‌၊ကယား။ | ကျော်ကြားသောနေရာများ = ရွှေဆံတော်စေတီ၊မြစောညီနောင်ဘုရား၊တောင်ငူကျုံးနှင့်မြို့ရိုး၊တောင်ငူကြီး(မြို့ဟောင်း)၊ဆိတ်ဖူးတောင်ရေလွှဲဆည်၊နဂါးမောက်ချောင်း၊ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ်များ။ | ဒေသထွက်ကုန် = ကွမ်းသီး၊တောင်ပေါ်ဒေသထွက်ကုန်များ၊ပဲအမျိုးမျိုး၊စပါး၊သစ်တောထွက်ကုန်၊နှမ်း။ }} '''တောင်ငူမြို့''' သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြို့ကြီးများအနက်တစ်ခုပါဝင်ပြီး [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၏ အရှေ့မြောက်ဘက်အစွန်း [[စစ်တောင်းမြစ်]]နံဘေးတွင် အချက်အချာကျသော မြို့ဖြစ်သည်။ [[တောင်ငူခရိုင်]]၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်သည်။ [[အမှတ် (၁) ပြည်ထောင်စု အဝေးပြေးလမ်းမကြီး|အမှတ်(၁) ရန်ကုန်-မန္တလေး]] ကားလမ်းဘေးတွင်တည်ရှိ၍ [[ကရင်ပြည်နယ်]] [[သံတောင်မြို့]]နှင့် [[ကယားပြည်နယ်]] [[လွိုင်ကော်မြို့]]သို့ ကားလမ်းဆက်သွယ်ရာမြို့ဖြစ်သည်။ [[ပဲခူးရိုးမ]]ကို ဖြတ်၍ [[ပြည်မြို့]]သို့လည်း ကားလမ်းဆက်သွယ်ထားသည်။ ယခုအခါ [[ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်း]]သည် မြို့၏ အနောက်ဘက် ခုနစ်မိုင်အကွာတွင် ဖြတ်သန်းသွားသည်။ [[ရန်ကုန်]]မြို့မှနေ၍ ကားလမ်းအားဖြင့် ၁၇၅ မိုင်ကွာဝေးပြီး၊ မီးရထားလမ်းမိုင် ၁၅၀ ကွာဝေးသည်။[[တောင်ငူ]][[အင်ပါယာ]]၏[[ထီးနန်း]]စိုက်ခဲ့ရာမြို့တော်တစ်ခုဖြစ်သည်။မြန်မာနိုင်ငံ၏[[ခရီးသွားလုပ်ငန်း]]ဖွံ့ဖြိုးသောမြို့ဖြစ်သည်။[[ကရင်ပြည်နယ်]]တောင်ပေါ်ဒေသမှထွက်ကုန်များဖြန့်ဖြူးရာမြို့ဖြစ်သည်။ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၏ ခရိုင်မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ပါဝင်သော မြို့များမှာ # တောင်ငူမြို့ # [[ထန်းတပင်မြို့(တောင်ငူခရိုင်)|ထန်းတပင်မြို့]] # [[အုတ်တွင်းမြို့]] # [[ကျောက်ကြီးမြို့]] # [[ဖြူးမြို့]] # [[ရေတာရှည်မြို့]] # [[ကေတုမတီမြို့]] တို့ဖြစ်ကြသည်။ တောင်ငူသည် ရှေးမင်းအဆက်ဆက်တို့ စိုးစံခဲ့သော ရှေးဟောင်းမင်းနေပြည်တော်မြို့အဖြစ် မြန်မာ့ရာဇဝင်တွင်ထင်ရှားခဲ့သည်။ ရှေးနာမည်အရ ''ကေတုမတီ'' ဟု နာမည်တွင်ပြီး မြန်မာရာဇဝင်တွင် ခေတ်တစ်ခေတ်အဖြစ်အထင်အရှား ရှိခဲ့သည်။ ကေတုမတီ ခေါ် တောင်ငူမြို့ဟောင်းမှ အုတ်မြို့ရိုး၊ ကျုံးနှင့် ရှေးဟောင်းစေတီ များအား ယခုထက်တိုင်တွေ့ရှိနိုင်သေးသည်။ == သမိုင်းအကျဉ်း == ရာဇဝင်များ၏ အဆိုအရ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားရှိစဉ်ကပင် တောင်ငူမြို့တည်ရှိရာအရပ်ကို ဇေယျာဝဃုနတိုင်း ဟုခေါ်ကြောင်းဖော်ပြကြသည်။ ပုဂံပြည့်ရှင် [[နရပတိစည်သူ]]မင်းသည် ဇေယျာဝဃုနတိုင်းသို့ ရောက်ရှိလာပြီး မြတ်စောညီနောင်ဘုရားနှင့် ကျောက်ဆောက်ညီနောင်ဘုရားတို့ကို ဖူးမြော်ရစဉ်၊ အခြားပြိုပျက်နေသော ရှေးဟောင်းစေတီများကိုလည်း ဖူးမြော်ခဲ့ရသည်ဟုဆိုသည်။ ထိုရှေးဟောင်းစေတီများကို ပြုပြင်ရန်အတွက် သူရဲကောင်း ရမာန်ငထွေးဟု လူသိများသော အနန္တသူရအမတ်ကြီးအား တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ဘုရားပြို၊ ဘုရားပျက်များ ပြင်ဆင်ရန် အနန္တသူရအမတ်ကြီး၏ သားတော် မင်းလှစောနှင့် မြေးတော် သဝန်လက်ျာတို့သည် ကမ္ဘားမြင့်ရွာကို တည်ထောင်ကာ လူသူစုရုံးပြီး နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ တစ်နေ့တစ်ခြား စည်ကားလာသောအခါ သဝန်လကျာ်သည် ကမ္ဘားမြင့်ရွာအား မြို့စားအဖြစ် အုပ်ချုပ်လေသည်။ ကမ္ဘားမြင့်ရွာရှိသောအရပ်မှာ ယခုတောင်ငူမြို့ မြောက်ဘက်ရှိ ဆွာမြို့ တည်ရှိရာအရပ်ဟု ဆိုကြသည်။ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာပြီးနောက် စည်ကားနေသော ကမ္ဘားမြင့်ရွာကြီးကို မုတ္တမမွန်ဘုရင်က တိုက်ခိုက် ဖျက်ဆီးခဲ့လေသည်။ မြို့စားသဝန်လက်ျာနှင့် သားမယားများအား ဖမ်းဆီးကာ ယခု [[ဖြူးမြို့]] အရပ်တွင်ရှိသော ပျူရွာကြီးတွင် အကျယ်ချုပ် ဖမ်းထားလေသည်။ === တောင်ငူငယ် (ပထမ တောင်ငူ) === အကျဉ်းချခံရသော မြို့စား သဝန်လက်ျာ ကွယ်လွန်သောအခါ သားများဖြစ်ကြသော သဝန်ကြီးနှင့် သဝန်ငယ်တို့သည် ကမ္ဘားမြင့်ရွာရှိခဲ့မည် ထင်သောနေရာသို့ မှန်း၍ ပြန်လာခဲ့ကြလေသည်။ နေရာအမှတ်မှားသောကြောင့် ခပေါင်းချောင်းအနီးတွင် မြို့ရွာတည်၍ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ မြို့အမည်ကိုလည်း တောင်ပူစာငူအငယ်ကို အစွဲပြုကာ တောင်ငူဟု နာမည်ပေးခဲ့ကြသည်။ ၎င်းအရပ်သည် ယခုတောင်ငူမြို့၏ အနောက်ဘက် ကြက်ရိုးပင်ခေါ်ရွာအနီးတွင် တည်ရှိပြီး၊ ဒေသခံများက တောင်ငူငယ်ဟု အခေါ်များကြသည်။ === တောင်ငူကြီး (ဒုတိယ တောင်ငူ) === တောင်ငူငယ်သည် တဖြည်းဖြည်း စည်ပင်ဝပြောလာသောအခါ မြို့ကွင်းမြို့ကွက်များ ကျဉ်းမြောင်းလာသည်။ ထိုအခါ ထောင်မှူးကရင်ဘ၏ အကူအညီဖြင့် ခပေါင်းချောင်းဖျား မြောက်ဘက်အရပ်သို့ ရွှေ့ပြောင်းကာ မြို့ရွာ တည်ထောင် ကြပြန်သည်။ မြို့အမည်ကို တောင်ငူကြီးဟု ခေါ်တွင်ကြသည်။ ထောင်မှူးကရင်ဘသည် နောင်အခါတွင် တောင်ငူမင်းဆက်၏ စတုတ္တမြောက်ဘုရင် ဖြစ်လာသည်။ အေဒီ ၁၂၈၂ မှစ၍ တောင်ငူကြီးမြို့တွင် မင်းဆက်ပေါင်း ၂၉ ဆက်စိုးစံခဲ့သည်။ ပထမဆုံးသောမင်းမှာ သဝန်ကြီးဖြစ်သည်ဟု ရှေးရာဇဝင်များတွင် ဖော်ပြကြသည်။ === ဒွါရာဝတီ === အေဒီ ၁၄၈၅ တွင် နန်းတက်ခဲ့သော တောင်ငူကြီးမင်းဆက်မှ ၂၉ ဆက်မြောက် [[မင်းကြီးညို]] လက်ထက်တွင် တောင်ငူကြီးမှ ပဲပုတ်ချောင်းအနီးသို့ ပြောင်းကာ မြဝတီမြို့ဟု အမည်သမုတ်ခဲ့ပြန်သည်။ မြဝတီမှ [[ပေါင်းလောင်းမြစ်]]နှင့် ခပေါင်းချောင်း ဆုံရာအရပ်သို့ ထပ်မံပြောင်းရွှေ့ကာ မြို့အမည်အား ဒွါရာဝတီမြို့ဟု နာမည်ပေးခဲ့သည်။ ဒွါရာဝတီမြို့နေရာသည် ယခုအခါ လောကုတ္တရာဟုခေါ်သော အရပ်တွင် တည်ရှိသည်။ ဒွါရဝတီမြို့ကို အေဒီ ၁၄၉၁ တွင်တည်ထောင်၍ နှစ်ပေါင်း ၂၀ စိုးစံခဲ့သည်။ === ကေတုမတီ === အေဒီ ၁၄၉၁ တွင် [[မင်းကြီးညို]]သည် ပေါင်းလောင်းမြစ်(ယခု စစ်တောင်းမြစ်) အနောက်ဘက်တွင် ကေတုမတီဟူသော မြို့အမည်ဖြင့် မြို့သစ်၊ နန်းသစ်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ကေတုမတီမြို့ကို တည်ထောင်သောအခါမှ ယခု တောင်ငူမြို့အတွင်းရှိ ကန်တော်ကြီးသည် မြို့တွင်းသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြို့တစ်မျက်နှာတွင် တံခါး ငါးခုစီနှင့် လေးမျက်နှာပတ်လည်တွင် စုစုပေါင်း တံခါး ၂၀ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ တံခါးမုခ်ပေါက် တခုစီမှ ထွက်ရာ အဝတိုင်းတွင်လည်း သိမ်တဆောင်ကျစီ ဆောက်လုပ်ထားသည်။ မြို့ပတ်ဝန်းကျင် အရပ်တို့တွင်လည်း တီ အမည်ပါသော မြို့ငယ်ကိုးမြို့နှင့် ကုန်းအမည်ပါသော ကျေးရွာငယ် ကိုးရွာကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်ဟု အဆိုရှိကြသည်။ မြို့တော်ဝန်းကျင်အရပ်တို့တွင် ထန်းပင် အမြောက်အမြား စိုက်ပျိုးစေခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ယခုထက်တိုင် တောင်ငူမြို့တွင် တပင်ရွှေထီးထန်းတောဟူသော နာမည်ရ ထန်းတောများကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။ မင်းကြီးညိုလက်ထက်တွင် တောင်ငူသည် တန်ခိုးအင်အား ကြီးမားလာသောကြောင့် သီးခြားလွတ်လပ်သော မင်းနေပြည်အဖြစ် ထင်ရှားလာပေသည်။ ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော် တည်ထောင်ရန်အတွက် ထင်ရှားသော အုတ်မြစ်များကို စစ်တောင်းမြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် ချနိုင်ခဲ့ခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ မင်းကြီးညို နတ်ရွာစံပြီးနောက် အေဒီ ၁၅၃၀ တွင် တောင်ငူခေတ်တွင် ထင်ရှားသော [[တပင်ရွှေထီး]] နန်းတက်သည်။ တပင်ရွှေထီး လက်ထက်တွင် [[ဟံသာဝတီ]] ([[ပဲခူး]]) အား တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက် မင်းနေပြည်ကို ဟံသာဝတီသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။ တပင်ရွှေထီး လွန်ပြီးနောက် [[ဘုရင့်နောင်]] လက်ထက်တွင် တောင်ငူခေတ်သည် မြန်မာ့သမိုင်းတွင် အထွဋ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သော ကာလဖြစ်သည်။ ဘုရင့်နောင် နန်းသက်အတွင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေး၊၊အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာများတွင် ကြီးမားသော ပြောင်းလဲမှုများ ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံကို စည်းလုံးသောကာလအဖြစ် သမိုင်းဆရာများက သတ်မှတ်ခဲ့ခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ တောင်ငူမှ အခြေချ၍ ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့သောကြောင့် တောင်ငူခေတ်၏ အမြင့်မားဆုံး ဂုဏ်သတင်းလည်း ဖြစ်ပေသည်။ ထိုကာလတွင် နှစ်ရှည်လများ အငြင်းပွားခဲ့သော မွန်-မြန်မာ ပဋိပက္ခများကိုလည်း ချုပ်ငြိမ်းစေကာ၊ ငြိမ်းချမ်းသောကာလ တခုကို တည်ဆောက်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ဘုရင့်နောင် ဟံသာဝတီကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက်တွင် မိမိ၏ မူလအရပ်ဖြစ်သည့် တောင်ငူတွင် ညီဖြစ်သူ မင်းခေါင်အား ဘုရင်ခံအဖြစ် နန်းတင်ပေးခဲ့သည်။ အေဒီ ၁၅၈၄ တွင် နန်းတက်သော [[မင်းရဲသီဟသူ]]သည် ကေတုမတီ တောင်ငူနန်းမြို့အား အသစ်တဖန် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် မင်းရဲသီဟသူအား တောင်ငူရွှေနန်းတည်မင်းဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ [[ပေါင်းလောင်းမြစ်]] အနောက်ဘက်ရှိ ယခု ဆင်ဆိပ်ရွာတွင် ဆင်ကျုံးကို တည်ဆောက်စေပြီး ဆင်ရိုင်းများကို ဖမ်းယူစေခဲ့သည်။ နှစ်စဉ် ဆင်ခင်း၊ မြင်းခင်းသဘင်များကိုလည်း ကျင်းပစေခဲ့ကြောင်း ရာဇဝင်များတွင် ဖော်ပြထားသည်။ ကျင်းပသော ပွဲလမ်းသဘင်များတွင် မင်းညီမင်းသားများ ကစားကြသော [[ဂူလီပွဲ]] မှာလည်း ထင်ရှားသည်။ အနောက်နိုင်ငံများတွင် ပိုလိုကစားပွဲဟု ခေါ်သော ကစားနည်းမျိုးပင်ဖြစ်သည်။ ထိုဂူလီကစားပွဲများအတွက် ယခုတောင်ငူမြို့ရှိ ကန်လမ်းနေရာတွင် ဂူလီရိုက်ကွင်းကို တည်ဆောက်ပေးခဲ့သည်။ မြို့ကိုလည်း ပိုမိုစနစ်ကျအောင် အကွက်ချ၍၊ နေရာချထားပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ယခု ယိုးဒယားတန်းဟု ခေါ်သောနေရာတွင် ခမည်းတော် တောင်ငူမင်းခေါင် လက်ထက်က ယိုးဒယားမှ ခေါ်ဆောင်လာသော အတတ်ပညာရှင်များနှင့် သုံ့ပန်းတို့အား အကွက်ရိုက်၍ နေရာချထားပေးခဲ့သည်။ ပန်းပဲအတတ်ပညာရှင်များကိုလည်း တသီးတခြား ရပ်ကွက်ဖွဲ့၍ နေရာချထားပေးခဲ့သည်။ မင်းရဲသီဟသူသည် အေဒီ ၁၆၀၉ တွင်နတ်ရွာစံသောအခါ သားတော်ကြီးဖြစ်သူ [[နတ်သျှင်နောင်]] တောင်ငူထီးနန်းကို စိုးစံခဲ့သည်။ နတ်သျှင်နောင်သည် တောင်ငူခေတ် စာပေလောကတွင် ထင်ရှားသော ရတုဘုရင်လည်း ဖြစ်ပေသည်။ ဘုရင့်နောင်မင်းကြီး၏ သမီးတော် [[ရာဇဓာတုကလျာ]] ကို အကြောင်းပြုကာ စပ်ဆိုခဲ့သော ကဗျာ၊ လင်္ကာများမှာ ထင်ရှားလှပေသည်။ နန်းတက်ပြီး တနှစ်အကြာတွင် အင်းဝဘုရင် မဟာဓမ္မရာဇာ ([[အနောက်ဘက်လွန်မင်း]]) ၏ တိုက်ခိုက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ တောင်ငူနန်းကိုလည်း မှန်ကင်းချကာ၊ နတ်သျှင်နောင်ကို ပဒေသရာဇ် ဘုရင်ငယ်အဖြစ်သာ အသိအမှတ် ပြုတော့သည်။ ဤသို့သောအခြေအနေတွင် နတ်သျှင်နောင်သည် ပေါ်တူဂီလူမျိုး သန်လျင်စား ငစင်ကာ ([[ငဇင်ကာ]]) နှင့် ပူးပေါင်းမိရာမှ အေဒီ ၁၆၁၂ တွင် [[သန်လျင်မြို့]]တွင် အနောက်ဘက်လွန်မင်း၏ ကွပ်မျက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ နတ်သျှင်နောင်သည် မြန်မာစာပေသမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော စာဆိုပညာရှင်အဖြစ် နေရာယူထားနိုင်ခဲ့သည်။ နတ်သျှင်နောင် ကွယ်လွန်ပြီးသော အချိန်မှစ၍ တောင်ငူမြို့သည်လည်း မင်းနေပြည်တော်အဖြစ်မှ ကျဆင်းရပ်ဆဲသည်။ ပဒေသရာဇ် ခေတ်နှောင်းကာလ၊ [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]]တွင် အလောင်းဘုရားက သူ၏ ညီအရင်းတော်စပ်ပြီး ကုန်းဘောင်ဆက်တည်ထောင်မှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သော သတိုးသင်္ခသူ(ဦးရွှေကြူ)ကို ဘုရင်အဖြစ် ထား၍ တောင်ငူဘုရင်အဖြစ် အုပ်ချုပ်စေခဲ့သည်။ === ကိုလိုနီခေတ် တောင်ငူ === အင်္ဂလိပ်တို့၏ [[ဒုတိယအင်္ဂလိပ်မြန်မာစစ်|ဒုတိယအကြိမ် ကျူးကျော်စစ်ပွဲ]]အပြီးတွင် တောင်ငူမြို့သည် ကိုလိုနီနယ်ချဲ့သမားများ၏ လက်အောက်သို့ကျရောက် ခဲ့ရသည်။ မုတ္တမ၊ သထုံ၊ ရွှေကျင်စစ်ကြောင်းမှ ၁၈၅၃ ခုနှစ်တွင် တောင်ငူမြို့ကိုသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်တို့ သိမ်းပိုက်ကာစတွင် ပဲခူးတိုင်း၏ လက်အောက်ခံခရိုင်မြို့အဖြစ်တည်ရှိရာမှ ၁၈၇၀ တွင် တနင်္သာရီတိုင်း လက်အောက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ပေးခြင်းခံခဲ့ရသည်။ တတိယကျူးကျော်စစ်အပြီး တစ်နိုင်ငံလုံးသိမ်းပိုက်ပြီးသော အခါတွင် တောင်ငူသည် အင်္ဂလိပ် စစ်တပ်များ ထူထပ်စွာစခန်းချထားသော မြို့အဖြစ် ၁၈၉၃ ခုနှစ်အထိတည်ရှိခဲ့သည်။ တောင်ငူမြို့၏ မြူနီစပါယ်အဖွဲ့အား ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ တောင်ငူခရိုင်တွင် လူဦးရေအလိုက် ပထမအများ ဆုံးနေထိုင်သူများမှာ မြန်မာလူမျိုးဖြစ်ပြီး၊ ဒုတိယအများဆုံးမှာ ကရင်လူမျိုးများဖြစ်ကြသည်။ ၁၈၈၅ ခုနှစ် ရန်ကုန်-တောင်ငူ မီးရထားလမ်းဖေါက်ပြီးသည့် နောက်တွင် တောင်ငူမြို့သည် သိသိသာသာ စည်ကားတိုးတက်လာသည်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ် ရေးကောင်းမွန်လာသောကြောင့် အရောင်းအဝယ်ကောင်းကာ စည်ကားလာခဲ့ခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ ခရစ်ယာန်သာသနာပြုများ ၏ အဓိကအချက်အချာဒေသလည်းဖြစ်လာသည်။ S.P.G သာသနာပြုအဖွဲ့သည် ၁၈၇၃ တွင်စတင်တည် ထောင်ခဲ့ပြီး၊ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းပေါင်း ၈၉ ကျောင်း နှင့် စာသင်ကျောင်းပေါင်း ၈၈ ကျောင်းကိုတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ရိုမန်ကတ်သလစ် သာသနာပြုအဖွဲ့များသည် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း ၁၄၉ ကျောင်းတည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။ အမေရိကန် ဘက်(ပ်)တစ်သာသနာပြုအဖွဲ့သည် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း(၁၅၈) ကျောင်းနှင့် စာသင်ကျောင်းပေါင်း (၇၅) ကျောင်းတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်အထိ သာသနာပြုလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးခဲ့သည်။ ကိုလိုနီနယ်ချဲ့ဆန့်ကျင့်ရေးအနေဖြင့် ဦးစိုးသိန်း ဂျီ-စီ-ဘီ-အေ ၏ (၁၆) ကြိမ်မြောက်ကွန်ဖရင့်ကို ၁၉၂၉၊မတ်လ၂၄ မှ ၂၇ ရက်နေ့အထိ တောင်ငူမြို့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်တို့အား အပြီးအပိုင်မောင်းထုတ်လိုသောအဖွဲ့ နှင့် စေ့စပ်လိုသော အဖွဲ့များအား ညှိနိုင်းနိုင်ရန်ကျင်းပခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် နှစ်ဘက်အင်အားစုများကို စေ့စပ်၍ မရနိုင်ပဲ၊ အစဉ်အဆက်ဦးဆောင် ခဲ့သော ခေါင်းဆောင်များသည်လည်း အစိတ်စိတ်အမြွှာမြွှာ ဂိုဏ်းကွဲသွားကြလေသည်။ တို့ဗမာအစည်းအရုံး ခေါင်းဆောင်သော လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲကာလ တစ်လျှောက်တွင်၊ လူငယ်သခင်များသည် တောင်ငူမြို့လူထု အားစည်းရုံးနိုင်ခဲ့သည်။ မျိုးချစ်လူငယ်များကို စည်းရုံးသိမ်းသွင်းကာ မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေး လှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်စေခဲ့ပေသည်။ == ထင်ရှားသော နေရာများ == [[File:Myanmar, aérea 7.jpg|thumb|၂၀၁၄ခုနှစ်က​တွေ့ရ​သော ​တောင်ငူမြို့]] တောင်ငူမြို့ရှိထင်ရှားသော နေရာများမှာ- # [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (တောင်ငူ)|ရွှေဆံတော် စေတီ]] # ရှင်ပင် ကျောက်ဆောက် ဘုရား # မြတ်စောညီနောင် ဘုရား # [[ကန်တော်ကြီး(တောင်ငူ)|ကန်တော်ကြီး]] # ပသိချောင်း အပန်းဖြေစခန်း # [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)|တောင်ငူ ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်]] # [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)|တောင်ငူ နည်းပညာ တက္ကသိုလ်]] # [[တောင်ငူပညာရေးကောလိပ်]] # [[တောင်ငူတက္ကသိုလ်]] # မြလိန္ဒာဘုရား # ICON shopping center == အကိုးအကား == # မှတ်တမ်းသမိုင်း ပဲခူး-မကွေး၊ရေးသားသူ လွင်မောင်၊ ထုတ်ဝေသည့်နှစ် ၁၉၇၅ {{မြန်မာနိုင်ငံ မင်းဆက်များ}} {{ပဲခူးတိုင်း}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]] f6b6j8slrpc0aqgso625pql6uz76fs0 1027348 1027338 2026-04-24T02:56:24Z ~2026-22436-47 141586 1027348 wikitext text/x-wiki {{redirect|တောင်ငူ}} {{Infobox settlement | name = တောင်ငူမြို့ | other_name = {{my|ကေတုမတီ}} | official_name = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ | image_skyline = Taungoo, Myanmar (Burma) - panoramio (105).jpg | image_map = | map_caption = | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] | subdivision_name1 = {{flag|ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး}} | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[တောင်ငူခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[တောင်ငူမြို့နယ်]] | established_date = 17 ဧပြီ 1279 | established_title = တည်ထောင် | unit_pref = Imperial | area_total_km2 = | population = မြို့နယ်: 237,000 လူဦးရေ ဝန်းကျင်။ | population_as_of = 2024 | coordinates_display = inline,title | area_total_km2 = 2,130 ဝန်းကျင် | religion = Buddhism, Christianity, Islam | coordinates_region = MM | latNS = N | latd = 18 | latm = 56 | lats = | longEW = E | longd = 96 | longm = 26 | longs = | elevation_ft = | elevation_m = | timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset = +6.30 | Website = | settlement_type = [[မြို့]] }} '''တောင်ငူမြို့''' သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြို့ကြီးများအနက်တစ်ခုပါဝင်ပြီး [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၏ အရှေ့မြောက်ဘက်အစွန်း [[စစ်တောင်းမြစ်]]နံဘေးတွင် အချက်အချာကျသော မြို့ဖြစ်သည်။ [[တောင်ငူခရိုင်]]၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်သည်။ [[အမှတ် (၁) ပြည်ထောင်စု အဝေးပြေးလမ်းမကြီး|အမှတ်(၁) ရန်ကုန်-မန္တလေး]] ကားလမ်းဘေးတွင်တည်ရှိ၍ [[ကရင်ပြည်နယ်]] [[သံတောင်မြို့]]နှင့် [[ကယားပြည်နယ်]] [[လွိုင်ကော်မြို့]]သို့ ကားလမ်းဆက်သွယ်ရာမြို့ဖြစ်သည်။ [[ပဲခူးရိုးမ]]ကို ဖြတ်၍ [[ပြည်မြို့]]သို့လည်း ကားလမ်းဆက်သွယ်ထားသည်။ ယခုအခါ [[ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်း]]သည် မြို့၏ အနောက်ဘက် ခုနစ်မိုင်အကွာတွင် ဖြတ်သန်းသွားသည်။ [[ရန်ကုန်]]မြို့မှနေ၍ ကားလမ်းအားဖြင့် ၁၇၅ မိုင်ကွာဝေးပြီး၊ မီးရထားလမ်းမိုင် ၁၅၀ ကွာဝေးသည်။[[တောင်ငူ]][[အင်ပါယာ]]၏[[ထီးနန်း]]စိုက်ခဲ့ရာမြို့တော်တစ်ခုဖြစ်သည်။မြန်မာနိုင်ငံ၏[[ခရီးသွားလုပ်ငန်း]]ဖွံ့ဖြိုးသောမြို့ဖြစ်သည်။[[ကရင်ပြည်နယ်]]တောင်ပေါ်ဒေသမှထွက်ကုန်များဖြန့်ဖြူးရာမြို့ဖြစ်သည်။ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၏ ခရိုင်မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ပါဝင်သော မြို့များမှာ # တောင်ငူမြို့ # [[ထန်းတပင်မြို့(တောင်ငူခရိုင်)|ထန်းတပင်မြို့]] # [[အုတ်တွင်းမြို့]] # [[ကျောက်ကြီးမြို့]] # [[ဖြူးမြို့]] # [[ရေတာရှည်မြို့]] # [[ကေတုမတီမြို့]] တို့ဖြစ်ကြသည်။ တောင်ငူသည် ရှေးမင်းအဆက်ဆက်တို့ စိုးစံခဲ့သော ရှေးဟောင်းမင်းနေပြည်တော်မြို့အဖြစ် မြန်မာ့ရာဇဝင်တွင်ထင်ရှားခဲ့သည်။ ရှေးနာမည်အရ ''ကေတုမတီ'' ဟု နာမည်တွင်ပြီး မြန်မာရာဇဝင်တွင် ခေတ်တစ်ခေတ်အဖြစ်အထင်အရှား ရှိခဲ့သည်။ ကေတုမတီ ခေါ် တောင်ငူမြို့ဟောင်းမှ အုတ်မြို့ရိုး၊ ကျုံးနှင့် ရှေးဟောင်းစေတီ များအား ယခုထက်တိုင်တွေ့ရှိနိုင်သေးသည်။ == သမိုင်းအကျဉ်း == ရာဇဝင်များ၏ အဆိုအရ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားရှိစဉ်ကပင် တောင်ငူမြို့တည်ရှိရာအရပ်ကို ဇေယျာဝဃုနတိုင်း ဟုခေါ်ကြောင်းဖော်ပြကြသည်။ ပုဂံပြည့်ရှင် [[နရပတိစည်သူ]]မင်းသည် ဇေယျာဝဃုနတိုင်းသို့ ရောက်ရှိလာပြီး မြတ်စောညီနောင်ဘုရားနှင့် ကျောက်ဆောက်ညီနောင်ဘုရားတို့ကို ဖူးမြော်ရစဉ်၊ အခြားပြိုပျက်နေသော ရှေးဟောင်းစေတီများကိုလည်း ဖူးမြော်ခဲ့ရသည်ဟုဆိုသည်။ ထိုရှေးဟောင်းစေတီများကို ပြုပြင်ရန်အတွက် သူရဲကောင်း ရမာန်ငထွေးဟု လူသိများသော အနန္တသူရအမတ်ကြီးအား တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ဘုရားပြို၊ ဘုရားပျက်များ ပြင်ဆင်ရန် အနန္တသူရအမတ်ကြီး၏ သားတော် မင်းလှစောနှင့် မြေးတော် သဝန်လက်ျာတို့သည် ကမ္ဘားမြင့်ရွာကို တည်ထောင်ကာ လူသူစုရုံးပြီး နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ တစ်နေ့တစ်ခြား စည်ကားလာသောအခါ သဝန်လကျာ်သည် ကမ္ဘားမြင့်ရွာအား မြို့စားအဖြစ် အုပ်ချုပ်လေသည်။ ကမ္ဘားမြင့်ရွာရှိသောအရပ်မှာ ယခုတောင်ငူမြို့ မြောက်ဘက်ရှိ ဆွာမြို့ တည်ရှိရာအရပ်ဟု ဆိုကြသည်။ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာပြီးနောက် စည်ကားနေသော ကမ္ဘားမြင့်ရွာကြီးကို မုတ္တမမွန်ဘုရင်က တိုက်ခိုက် ဖျက်ဆီးခဲ့လေသည်။ မြို့စားသဝန်လက်ျာနှင့် သားမယားများအား ဖမ်းဆီးကာ ယခု [[ဖြူးမြို့]] အရပ်တွင်ရှိသော ပျူရွာကြီးတွင် အကျယ်ချုပ် ဖမ်းထားလေသည်။ === တောင်ငူငယ် (ပထမ တောင်ငူ) === အကျဉ်းချခံရသော မြို့စား သဝန်လက်ျာ ကွယ်လွန်သောအခါ သားများဖြစ်ကြသော သဝန်ကြီးနှင့် သဝန်ငယ်တို့သည် ကမ္ဘားမြင့်ရွာရှိခဲ့မည် ထင်သောနေရာသို့ မှန်း၍ ပြန်လာခဲ့ကြလေသည်။ နေရာအမှတ်မှားသောကြောင့် ခပေါင်းချောင်းအနီးတွင် မြို့ရွာတည်၍ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ မြို့အမည်ကိုလည်း တောင်ပူစာငူအငယ်ကို အစွဲပြုကာ တောင်ငူဟု နာမည်ပေးခဲ့ကြသည်။ ၎င်းအရပ်သည် ယခုတောင်ငူမြို့၏ အနောက်ဘက် ကြက်ရိုးပင်ခေါ်ရွာအနီးတွင် တည်ရှိပြီး၊ ဒေသခံများက တောင်ငူငယ်ဟု အခေါ်များကြသည်။ === တောင်ငူကြီး (ဒုတိယ တောင်ငူ) === တောင်ငူငယ်သည် တဖြည်းဖြည်း စည်ပင်ဝပြောလာသောအခါ မြို့ကွင်းမြို့ကွက်များ ကျဉ်းမြောင်းလာသည်။ ထိုအခါ ထောင်မှူးကရင်ဘ၏ အကူအညီဖြင့် ခပေါင်းချောင်းဖျား မြောက်ဘက်အရပ်သို့ ရွှေ့ပြောင်းကာ မြို့ရွာ တည်ထောင် ကြပြန်သည်။ မြို့အမည်ကို တောင်ငူကြီးဟု ခေါ်တွင်ကြသည်။ ထောင်မှူးကရင်ဘသည် နောင်အခါတွင် တောင်ငူမင်းဆက်၏ စတုတ္တမြောက်ဘုရင် ဖြစ်လာသည်။ အေဒီ ၁၂၈၂ မှစ၍ တောင်ငူကြီးမြို့တွင် မင်းဆက်ပေါင်း ၂၉ ဆက်စိုးစံခဲ့သည်။ ပထမဆုံးသောမင်းမှာ သဝန်ကြီးဖြစ်သည်ဟု ရှေးရာဇဝင်များတွင် ဖော်ပြကြသည်။ === ဒွါရာဝတီ === အေဒီ ၁၄၈၅ တွင် နန်းတက်ခဲ့သော တောင်ငူကြီးမင်းဆက်မှ ၂၉ ဆက်မြောက် [[မင်းကြီးညို]] လက်ထက်တွင် တောင်ငူကြီးမှ ပဲပုတ်ချောင်းအနီးသို့ ပြောင်းကာ မြဝတီမြို့ဟု အမည်သမုတ်ခဲ့ပြန်သည်။ မြဝတီမှ [[ပေါင်းလောင်းမြစ်]]နှင့် ခပေါင်းချောင်း ဆုံရာအရပ်သို့ ထပ်မံပြောင်းရွှေ့ကာ မြို့အမည်အား ဒွါရာဝတီမြို့ဟု နာမည်ပေးခဲ့သည်။ ဒွါရာဝတီမြို့နေရာသည် ယခုအခါ လောကုတ္တရာဟုခေါ်သော အရပ်တွင် တည်ရှိသည်။ ဒွါရဝတီမြို့ကို အေဒီ ၁၄၉၁ တွင်တည်ထောင်၍ နှစ်ပေါင်း ၂၀ စိုးစံခဲ့သည်။ === ကေတုမတီ === အေဒီ ၁၄၉၁ တွင် [[မင်းကြီးညို]]သည် ပေါင်းလောင်းမြစ်(ယခု စစ်တောင်းမြစ်) အနောက်ဘက်တွင် ကေတုမတီဟူသော မြို့အမည်ဖြင့် မြို့သစ်၊ နန်းသစ်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ကေတုမတီမြို့ကို တည်ထောင်သောအခါမှ ယခု တောင်ငူမြို့အတွင်းရှိ ကန်တော်ကြီးသည် မြို့တွင်းသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြို့တစ်မျက်နှာတွင် တံခါး ငါးခုစီနှင့် လေးမျက်နှာပတ်လည်တွင် စုစုပေါင်း တံခါး ၂၀ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ တံခါးမုခ်ပေါက် တခုစီမှ ထွက်ရာ အဝတိုင်းတွင်လည်း သိမ်တဆောင်ကျစီ ဆောက်လုပ်ထားသည်။ မြို့ပတ်ဝန်းကျင် အရပ်တို့တွင်လည်း တီ အမည်ပါသော မြို့ငယ်ကိုးမြို့နှင့် ကုန်းအမည်ပါသော ကျေးရွာငယ် ကိုးရွာကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်ဟု အဆိုရှိကြသည်။ မြို့တော်ဝန်းကျင်အရပ်တို့တွင် ထန်းပင် အမြောက်အမြား စိုက်ပျိုးစေခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ယခုထက်တိုင် တောင်ငူမြို့တွင် တပင်ရွှေထီးထန်းတောဟူသော နာမည်ရ ထန်းတောများကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။ မင်းကြီးညိုလက်ထက်တွင် တောင်ငူသည် တန်ခိုးအင်အား ကြီးမားလာသောကြောင့် သီးခြားလွတ်လပ်သော မင်းနေပြည်အဖြစ် ထင်ရှားလာပေသည်။ ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော် တည်ထောင်ရန်အတွက် ထင်ရှားသော အုတ်မြစ်များကို စစ်တောင်းမြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် ချနိုင်ခဲ့ခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ မင်းကြီးညို နတ်ရွာစံပြီးနောက် အေဒီ ၁၅၃၀ တွင် တောင်ငူခေတ်တွင် ထင်ရှားသော [[တပင်ရွှေထီး]] နန်းတက်သည်။ တပင်ရွှေထီး လက်ထက်တွင် [[ဟံသာဝတီ]] ([[ပဲခူး]]) အား တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက် မင်းနေပြည်ကို ဟံသာဝတီသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။ တပင်ရွှေထီး လွန်ပြီးနောက် [[ဘုရင့်နောင်]] လက်ထက်တွင် တောင်ငူခေတ်သည် မြန်မာ့သမိုင်းတွင် အထွဋ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သော ကာလဖြစ်သည်။ ဘုရင့်နောင် နန်းသက်အတွင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေး၊၊အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာများတွင် ကြီးမားသော ပြောင်းလဲမှုများ ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံကို စည်းလုံးသောကာလအဖြစ် သမိုင်းဆရာများက သတ်မှတ်ခဲ့ခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ တောင်ငူမှ အခြေချ၍ ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့သောကြောင့် တောင်ငူခေတ်၏ အမြင့်မားဆုံး ဂုဏ်သတင်းလည်း ဖြစ်ပေသည်။ ထိုကာလတွင် နှစ်ရှည်လများ အငြင်းပွားခဲ့သော မွန်-မြန်မာ ပဋိပက္ခများကိုလည်း ချုပ်ငြိမ်းစေကာ၊ ငြိမ်းချမ်းသောကာလ တခုကို တည်ဆောက်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ဘုရင့်နောင် ဟံသာဝတီကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက်တွင် မိမိ၏ မူလအရပ်ဖြစ်သည့် တောင်ငူတွင် ညီဖြစ်သူ မင်းခေါင်အား ဘုရင်ခံအဖြစ် နန်းတင်ပေးခဲ့သည်။ အေဒီ ၁၅၈၄ တွင် နန်းတက်သော [[မင်းရဲသီဟသူ]]သည် ကေတုမတီ တောင်ငူနန်းမြို့အား အသစ်တဖန် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် မင်းရဲသီဟသူအား တောင်ငူရွှေနန်းတည်မင်းဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ [[ပေါင်းလောင်းမြစ်]] အနောက်ဘက်ရှိ ယခု ဆင်ဆိပ်ရွာတွင် ဆင်ကျုံးကို တည်ဆောက်စေပြီး ဆင်ရိုင်းများကို ဖမ်းယူစေခဲ့သည်။ နှစ်စဉ် ဆင်ခင်း၊ မြင်းခင်းသဘင်များကိုလည်း ကျင်းပစေခဲ့ကြောင်း ရာဇဝင်များတွင် ဖော်ပြထားသည်။ ကျင်းပသော ပွဲလမ်းသဘင်များတွင် မင်းညီမင်းသားများ ကစားကြသော [[ဂူလီပွဲ]] မှာလည်း ထင်ရှားသည်။ အနောက်နိုင်ငံများတွင် ပိုလိုကစားပွဲဟု ခေါ်သော ကစားနည်းမျိုးပင်ဖြစ်သည်။ ထိုဂူလီကစားပွဲများအတွက် ယခုတောင်ငူမြို့ရှိ ကန်လမ်းနေရာတွင် ဂူလီရိုက်ကွင်းကို တည်ဆောက်ပေးခဲ့သည်။ မြို့ကိုလည်း ပိုမိုစနစ်ကျအောင် အကွက်ချ၍၊ နေရာချထားပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ယခု ယိုးဒယားတန်းဟု ခေါ်သောနေရာတွင် ခမည်းတော် တောင်ငူမင်းခေါင် လက်ထက်က ယိုးဒယားမှ ခေါ်ဆောင်လာသော အတတ်ပညာရှင်များနှင့် သုံ့ပန်းတို့အား အကွက်ရိုက်၍ နေရာချထားပေးခဲ့သည်။ ပန်းပဲအတတ်ပညာရှင်များကိုလည်း တသီးတခြား ရပ်ကွက်ဖွဲ့၍ နေရာချထားပေးခဲ့သည်။ မင်းရဲသီဟသူသည် အေဒီ ၁၆၀၉ တွင်နတ်ရွာစံသောအခါ သားတော်ကြီးဖြစ်သူ [[နတ်သျှင်နောင်]] တောင်ငူထီးနန်းကို စိုးစံခဲ့သည်။ နတ်သျှင်နောင်သည် တောင်ငူခေတ် စာပေလောကတွင် ထင်ရှားသော ရတုဘုရင်လည်း ဖြစ်ပေသည်။ ဘုရင့်နောင်မင်းကြီး၏ သမီးတော် [[ရာဇဓာတုကလျာ]] ကို အကြောင်းပြုကာ စပ်ဆိုခဲ့သော ကဗျာ၊ လင်္ကာများမှာ ထင်ရှားလှပေသည်။ နန်းတက်ပြီး တနှစ်အကြာတွင် အင်းဝဘုရင် မဟာဓမ္မရာဇာ ([[အနောက်ဘက်လွန်မင်း]]) ၏ တိုက်ခိုက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ တောင်ငူနန်းကိုလည်း မှန်ကင်းချကာ၊ နတ်သျှင်နောင်ကို ပဒေသရာဇ် ဘုရင်ငယ်အဖြစ်သာ အသိအမှတ် ပြုတော့သည်။ ဤသို့သောအခြေအနေတွင် နတ်သျှင်နောင်သည် ပေါ်တူဂီလူမျိုး သန်လျင်စား ငစင်ကာ ([[ငဇင်ကာ]]) နှင့် ပူးပေါင်းမိရာမှ အေဒီ ၁၆၁၂ တွင် [[သန်လျင်မြို့]]တွင် အနောက်ဘက်လွန်မင်း၏ ကွပ်မျက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ နတ်သျှင်နောင်သည် မြန်မာစာပေသမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော စာဆိုပညာရှင်အဖြစ် နေရာယူထားနိုင်ခဲ့သည်။ နတ်သျှင်နောင် ကွယ်လွန်ပြီးသော အချိန်မှစ၍ တောင်ငူမြို့သည်လည်း မင်းနေပြည်တော်အဖြစ်မှ ကျဆင်းရပ်ဆဲသည်။ ပဒေသရာဇ် ခေတ်နှောင်းကာလ၊ [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]]တွင် အလောင်းဘုရားက သူ၏ ညီအရင်းတော်စပ်ပြီး ကုန်းဘောင်ဆက်တည်ထောင်မှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သော သတိုးသင်္ခသူ(ဦးရွှေကြူ)ကို ဘုရင်အဖြစ် ထား၍ တောင်ငူဘုရင်အဖြစ် အုပ်ချုပ်စေခဲ့သည်။ === ကိုလိုနီခေတ် တောင်ငူ === အင်္ဂလိပ်တို့၏ [[ဒုတိယအင်္ဂလိပ်မြန်မာစစ်|ဒုတိယအကြိမ် ကျူးကျော်စစ်ပွဲ]]အပြီးတွင် တောင်ငူမြို့သည် ကိုလိုနီနယ်ချဲ့သမားများ၏ လက်အောက်သို့ကျရောက် ခဲ့ရသည်။ မုတ္တမ၊ သထုံ၊ ရွှေကျင်စစ်ကြောင်းမှ ၁၈၅၃ ခုနှစ်တွင် တောင်ငူမြို့ကိုသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်တို့ သိမ်းပိုက်ကာစတွင် ပဲခူးတိုင်း၏ လက်အောက်ခံခရိုင်မြို့အဖြစ်တည်ရှိရာမှ ၁၈၇၀ တွင် တနင်္သာရီတိုင်း လက်အောက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ပေးခြင်းခံခဲ့ရသည်။ တတိယကျူးကျော်စစ်အပြီး တစ်နိုင်ငံလုံးသိမ်းပိုက်ပြီးသော အခါတွင် တောင်ငူသည် အင်္ဂလိပ် စစ်တပ်များ ထူထပ်စွာစခန်းချထားသော မြို့အဖြစ် ၁၈၉၃ ခုနှစ်အထိတည်ရှိခဲ့သည်။ တောင်ငူမြို့၏ မြူနီစပါယ်အဖွဲ့အား ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ တောင်ငူခရိုင်တွင် လူဦးရေအလိုက် ပထမအများ ဆုံးနေထိုင်သူများမှာ မြန်မာလူမျိုးဖြစ်ပြီး၊ ဒုတိယအများဆုံးမှာ ကရင်လူမျိုးများဖြစ်ကြသည်။ ၁၈၈၅ ခုနှစ် ရန်ကုန်-တောင်ငူ မီးရထားလမ်းဖေါက်ပြီးသည့် နောက်တွင် တောင်ငူမြို့သည် သိသိသာသာ စည်ကားတိုးတက်လာသည်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ် ရေးကောင်းမွန်လာသောကြောင့် အရောင်းအဝယ်ကောင်းကာ စည်ကားလာခဲ့ခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ ခရစ်ယာန်သာသနာပြုများ ၏ အဓိကအချက်အချာဒေသလည်းဖြစ်လာသည်။ S.P.G သာသနာပြုအဖွဲ့သည် ၁၈၇၃ တွင်စတင်တည် ထောင်ခဲ့ပြီး၊ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းပေါင်း ၈၉ ကျောင်း နှင့် စာသင်ကျောင်းပေါင်း ၈၈ ကျောင်းကိုတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ရိုမန်ကတ်သလစ် သာသနာပြုအဖွဲ့များသည် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း ၁၄၉ ကျောင်းတည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။ အမေရိကန် ဘက်(ပ်)တစ်သာသနာပြုအဖွဲ့သည် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း(၁၅၈) ကျောင်းနှင့် စာသင်ကျောင်းပေါင်း (၇၅) ကျောင်းတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်အထိ သာသနာပြုလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးခဲ့သည်။ ကိုလိုနီနယ်ချဲ့ဆန့်ကျင့်ရေးအနေဖြင့် ဦးစိုးသိန်း ဂျီ-စီ-ဘီ-အေ ၏ (၁၆) ကြိမ်မြောက်ကွန်ဖရင့်ကို ၁၉၂၉၊မတ်လ၂၄ မှ ၂၇ ရက်နေ့အထိ တောင်ငူမြို့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်တို့အား အပြီးအပိုင်မောင်းထုတ်လိုသောအဖွဲ့ နှင့် စေ့စပ်လိုသော အဖွဲ့များအား ညှိနိုင်းနိုင်ရန်ကျင်းပခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် နှစ်ဘက်အင်အားစုများကို စေ့စပ်၍ မရနိုင်ပဲ၊ အစဉ်အဆက်ဦးဆောင် ခဲ့သော ခေါင်းဆောင်များသည်လည်း အစိတ်စိတ်အမြွှာမြွှာ ဂိုဏ်းကွဲသွားကြလေသည်။ တို့ဗမာအစည်းအရုံး ခေါင်းဆောင်သော လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲကာလ တစ်လျှောက်တွင်၊ လူငယ်သခင်များသည် တောင်ငူမြို့လူထု အားစည်းရုံးနိုင်ခဲ့သည်။ မျိုးချစ်လူငယ်များကို စည်းရုံးသိမ်းသွင်းကာ မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေး လှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်စေခဲ့ပေသည်။ == ထင်ရှားသော နေရာများ == [[File:Myanmar, aérea 7.jpg|thumb|၂၀၁၄ခုနှစ်က​တွေ့ရ​သော ​တောင်ငူမြို့]] တောင်ငူမြို့ရှိထင်ရှားသော နေရာများမှာ- # [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (တောင်ငူ)|ရွှေဆံတော် စေတီ]] # ရှင်ပင် ကျောက်ဆောက် ဘုရား # မြတ်စောညီနောင် ဘုရား # [[ကန်တော်ကြီး(တောင်ငူ)|ကန်တော်ကြီး]] # ပသိချောင်း အပန်းဖြေစခန်း # [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)|တောင်ငူ ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်]] # [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)|တောင်ငူ နည်းပညာ တက္ကသိုလ်]] # [[တောင်ငူပညာရေးကောလိပ်]] # [[တောင်ငူတက္ကသိုလ်]] # မြလိန္ဒာဘုရား # ICON shopping center == အကိုးအကား == # မှတ်တမ်းသမိုင်း ပဲခူး-မကွေး၊ရေးသားသူ လွင်မောင်၊ ထုတ်ဝေသည့်နှစ် ၁၉၇၅ {{မြန်မာနိုင်ငံ မင်းဆက်များ}} {{ပဲခူးတိုင်း}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]] jor02v5dv53g5u736l2m0soibj5chj8 1027349 1027348 2026-04-24T02:58:16Z ~2026-22436-47 141586 1027349 wikitext text/x-wiki {{redirect|တောင်ငူ}} {{Infobox settlement | name = တောင်ငူမြို့ | other_name = {{my|ကေတုမတီ}} | official_name = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ | image_skyline = Taungoo, Myanmar (Burma) - panoramio (105).jpg | image_map = | map_caption = | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] | subdivision_name1 = {{flag|ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး}} | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[တောင်ငူခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[တောင်ငူမြို့နယ်]] | established_date = 17 ဧပြီ 1279 | established_title = တည်ထောင် | unit_pref = Imperial | area_total_km2 = | population = မြို့နယ်: 237,000 လူဦးရေ ဝန်းကျင်။ | population_as_of = 2024 | coordinates_display = inline,title | area_total_km2 = 2.130 km2 | religion = Buddhism, Christianity, Islam | coordinates_region = MM | latNS = N | latd = 18 | latm = 56 | lats = | longEW = E | longd = 96 | longm = 26 | longs = | elevation_ft = | elevation_m = | timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset = +6.30 | Website = | settlement_type = [[မြို့]] }} '''တောင်ငူမြို့''' သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြို့ကြီးများအနက်တစ်ခုပါဝင်ပြီး [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၏ အရှေ့မြောက်ဘက်အစွန်း [[စစ်တောင်းမြစ်]]နံဘေးတွင် အချက်အချာကျသော မြို့ဖြစ်သည်။ [[တောင်ငူခရိုင်]]၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်သည်။ [[အမှတ် (၁) ပြည်ထောင်စု အဝေးပြေးလမ်းမကြီး|အမှတ်(၁) ရန်ကုန်-မန္တလေး]] ကားလမ်းဘေးတွင်တည်ရှိ၍ [[ကရင်ပြည်နယ်]] [[သံတောင်မြို့]]နှင့် [[ကယားပြည်နယ်]] [[လွိုင်ကော်မြို့]]သို့ ကားလမ်းဆက်သွယ်ရာမြို့ဖြစ်သည်။ [[ပဲခူးရိုးမ]]ကို ဖြတ်၍ [[ပြည်မြို့]]သို့လည်း ကားလမ်းဆက်သွယ်ထားသည်။ ယခုအခါ [[ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်း]]သည် မြို့၏ အနောက်ဘက် ခုနစ်မိုင်အကွာတွင် ဖြတ်သန်းသွားသည်။ [[ရန်ကုန်]]မြို့မှနေ၍ ကားလမ်းအားဖြင့် ၁၇၅ မိုင်ကွာဝေးပြီး၊ မီးရထားလမ်းမိုင် ၁၅၀ ကွာဝေးသည်။[[တောင်ငူ]][[အင်ပါယာ]]၏[[ထီးနန်း]]စိုက်ခဲ့ရာမြို့တော်တစ်ခုဖြစ်သည်။မြန်မာနိုင်ငံ၏[[ခရီးသွားလုပ်ငန်း]]ဖွံ့ဖြိုးသောမြို့ဖြစ်သည်။[[ကရင်ပြည်နယ်]]တောင်ပေါ်ဒေသမှထွက်ကုန်များဖြန့်ဖြူးရာမြို့ဖြစ်သည်။ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၏ ခရိုင်မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ပါဝင်သော မြို့များမှာ # တောင်ငူမြို့ # [[ထန်းတပင်မြို့(တောင်ငူခရိုင်)|ထန်းတပင်မြို့]] # [[အုတ်တွင်းမြို့]] # [[ကျောက်ကြီးမြို့]] # [[ဖြူးမြို့]] # [[ရေတာရှည်မြို့]] # [[ကေတုမတီမြို့]] တို့ဖြစ်ကြသည်။ တောင်ငူသည် ရှေးမင်းအဆက်ဆက်တို့ စိုးစံခဲ့သော ရှေးဟောင်းမင်းနေပြည်တော်မြို့အဖြစ် မြန်မာ့ရာဇဝင်တွင်ထင်ရှားခဲ့သည်။ ရှေးနာမည်အရ ''ကေတုမတီ'' ဟု နာမည်တွင်ပြီး မြန်မာရာဇဝင်တွင် ခေတ်တစ်ခေတ်အဖြစ်အထင်အရှား ရှိခဲ့သည်။ ကေတုမတီ ခေါ် တောင်ငူမြို့ဟောင်းမှ အုတ်မြို့ရိုး၊ ကျုံးနှင့် ရှေးဟောင်းစေတီ များအား ယခုထက်တိုင်တွေ့ရှိနိုင်သေးသည်။ == သမိုင်းအကျဉ်း == ရာဇဝင်များ၏ အဆိုအရ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားရှိစဉ်ကပင် တောင်ငူမြို့တည်ရှိရာအရပ်ကို ဇေယျာဝဃုနတိုင်း ဟုခေါ်ကြောင်းဖော်ပြကြသည်။ ပုဂံပြည့်ရှင် [[နရပတိစည်သူ]]မင်းသည် ဇေယျာဝဃုနတိုင်းသို့ ရောက်ရှိလာပြီး မြတ်စောညီနောင်ဘုရားနှင့် ကျောက်ဆောက်ညီနောင်ဘုရားတို့ကို ဖူးမြော်ရစဉ်၊ အခြားပြိုပျက်နေသော ရှေးဟောင်းစေတီများကိုလည်း ဖူးမြော်ခဲ့ရသည်ဟုဆိုသည်။ ထိုရှေးဟောင်းစေတီများကို ပြုပြင်ရန်အတွက် သူရဲကောင်း ရမာန်ငထွေးဟု လူသိများသော အနန္တသူရအမတ်ကြီးအား တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ဘုရားပြို၊ ဘုရားပျက်များ ပြင်ဆင်ရန် အနန္တသူရအမတ်ကြီး၏ သားတော် မင်းလှစောနှင့် မြေးတော် သဝန်လက်ျာတို့သည် ကမ္ဘားမြင့်ရွာကို တည်ထောင်ကာ လူသူစုရုံးပြီး နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ တစ်နေ့တစ်ခြား စည်ကားလာသောအခါ သဝန်လကျာ်သည် ကမ္ဘားမြင့်ရွာအား မြို့စားအဖြစ် အုပ်ချုပ်လေသည်။ ကမ္ဘားမြင့်ရွာရှိသောအရပ်မှာ ယခုတောင်ငူမြို့ မြောက်ဘက်ရှိ ဆွာမြို့ တည်ရှိရာအရပ်ဟု ဆိုကြသည်။ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာပြီးနောက် စည်ကားနေသော ကမ္ဘားမြင့်ရွာကြီးကို မုတ္တမမွန်ဘုရင်က တိုက်ခိုက် ဖျက်ဆီးခဲ့လေသည်။ မြို့စားသဝန်လက်ျာနှင့် သားမယားများအား ဖမ်းဆီးကာ ယခု [[ဖြူးမြို့]] အရပ်တွင်ရှိသော ပျူရွာကြီးတွင် အကျယ်ချုပ် ဖမ်းထားလေသည်။ === တောင်ငူငယ် (ပထမ တောင်ငူ) === အကျဉ်းချခံရသော မြို့စား သဝန်လက်ျာ ကွယ်လွန်သောအခါ သားများဖြစ်ကြသော သဝန်ကြီးနှင့် သဝန်ငယ်တို့သည် ကမ္ဘားမြင့်ရွာရှိခဲ့မည် ထင်သောနေရာသို့ မှန်း၍ ပြန်လာခဲ့ကြလေသည်။ နေရာအမှတ်မှားသောကြောင့် ခပေါင်းချောင်းအနီးတွင် မြို့ရွာတည်၍ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ မြို့အမည်ကိုလည်း တောင်ပူစာငူအငယ်ကို အစွဲပြုကာ တောင်ငူဟု နာမည်ပေးခဲ့ကြသည်။ ၎င်းအရပ်သည် ယခုတောင်ငူမြို့၏ အနောက်ဘက် ကြက်ရိုးပင်ခေါ်ရွာအနီးတွင် တည်ရှိပြီး၊ ဒေသခံများက တောင်ငူငယ်ဟု အခေါ်များကြသည်။ === တောင်ငူကြီး (ဒုတိယ တောင်ငူ) === တောင်ငူငယ်သည် တဖြည်းဖြည်း စည်ပင်ဝပြောလာသောအခါ မြို့ကွင်းမြို့ကွက်များ ကျဉ်းမြောင်းလာသည်။ ထိုအခါ ထောင်မှူးကရင်ဘ၏ အကူအညီဖြင့် ခပေါင်းချောင်းဖျား မြောက်ဘက်အရပ်သို့ ရွှေ့ပြောင်းကာ မြို့ရွာ တည်ထောင် ကြပြန်သည်။ မြို့အမည်ကို တောင်ငူကြီးဟု ခေါ်တွင်ကြသည်။ ထောင်မှူးကရင်ဘသည် နောင်အခါတွင် တောင်ငူမင်းဆက်၏ စတုတ္တမြောက်ဘုရင် ဖြစ်လာသည်။ အေဒီ ၁၂၈၂ မှစ၍ တောင်ငူကြီးမြို့တွင် မင်းဆက်ပေါင်း ၂၉ ဆက်စိုးစံခဲ့သည်။ ပထမဆုံးသောမင်းမှာ သဝန်ကြီးဖြစ်သည်ဟု ရှေးရာဇဝင်များတွင် ဖော်ပြကြသည်။ === ဒွါရာဝတီ === အေဒီ ၁၄၈၅ တွင် နန်းတက်ခဲ့သော တောင်ငူကြီးမင်းဆက်မှ ၂၉ ဆက်မြောက် [[မင်းကြီးညို]] လက်ထက်တွင် တောင်ငူကြီးမှ ပဲပုတ်ချောင်းအနီးသို့ ပြောင်းကာ မြဝတီမြို့ဟု အမည်သမုတ်ခဲ့ပြန်သည်။ မြဝတီမှ [[ပေါင်းလောင်းမြစ်]]နှင့် ခပေါင်းချောင်း ဆုံရာအရပ်သို့ ထပ်မံပြောင်းရွှေ့ကာ မြို့အမည်အား ဒွါရာဝတီမြို့ဟု နာမည်ပေးခဲ့သည်။ ဒွါရာဝတီမြို့နေရာသည် ယခုအခါ လောကုတ္တရာဟုခေါ်သော အရပ်တွင် တည်ရှိသည်။ ဒွါရဝတီမြို့ကို အေဒီ ၁၄၉၁ တွင်တည်ထောင်၍ နှစ်ပေါင်း ၂၀ စိုးစံခဲ့သည်။ === ကေတုမတီ === အေဒီ ၁၄၉၁ တွင် [[မင်းကြီးညို]]သည် ပေါင်းလောင်းမြစ်(ယခု စစ်တောင်းမြစ်) အနောက်ဘက်တွင် ကေတုမတီဟူသော မြို့အမည်ဖြင့် မြို့သစ်၊ နန်းသစ်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ကေတုမတီမြို့ကို တည်ထောင်သောအခါမှ ယခု တောင်ငူမြို့အတွင်းရှိ ကန်တော်ကြီးသည် မြို့တွင်းသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြို့တစ်မျက်နှာတွင် တံခါး ငါးခုစီနှင့် လေးမျက်နှာပတ်လည်တွင် စုစုပေါင်း တံခါး ၂၀ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ တံခါးမုခ်ပေါက် တခုစီမှ ထွက်ရာ အဝတိုင်းတွင်လည်း သိမ်တဆောင်ကျစီ ဆောက်လုပ်ထားသည်။ မြို့ပတ်ဝန်းကျင် အရပ်တို့တွင်လည်း တီ အမည်ပါသော မြို့ငယ်ကိုးမြို့နှင့် ကုန်းအမည်ပါသော ကျေးရွာငယ် ကိုးရွာကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်ဟု အဆိုရှိကြသည်။ မြို့တော်ဝန်းကျင်အရပ်တို့တွင် ထန်းပင် အမြောက်အမြား စိုက်ပျိုးစေခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ယခုထက်တိုင် တောင်ငူမြို့တွင် တပင်ရွှေထီးထန်းတောဟူသော နာမည်ရ ထန်းတောများကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။ မင်းကြီးညိုလက်ထက်တွင် တောင်ငူသည် တန်ခိုးအင်အား ကြီးမားလာသောကြောင့် သီးခြားလွတ်လပ်သော မင်းနေပြည်အဖြစ် ထင်ရှားလာပေသည်။ ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော် တည်ထောင်ရန်အတွက် ထင်ရှားသော အုတ်မြစ်များကို စစ်တောင်းမြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် ချနိုင်ခဲ့ခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ မင်းကြီးညို နတ်ရွာစံပြီးနောက် အေဒီ ၁၅၃၀ တွင် တောင်ငူခေတ်တွင် ထင်ရှားသော [[တပင်ရွှေထီး]] နန်းတက်သည်။ တပင်ရွှေထီး လက်ထက်တွင် [[ဟံသာဝတီ]] ([[ပဲခူး]]) အား တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက် မင်းနေပြည်ကို ဟံသာဝတီသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။ တပင်ရွှေထီး လွန်ပြီးနောက် [[ဘုရင့်နောင်]] လက်ထက်တွင် တောင်ငူခေတ်သည် မြန်မာ့သမိုင်းတွင် အထွဋ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သော ကာလဖြစ်သည်။ ဘုရင့်နောင် နန်းသက်အတွင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေး၊၊အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာများတွင် ကြီးမားသော ပြောင်းလဲမှုများ ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံကို စည်းလုံးသောကာလအဖြစ် သမိုင်းဆရာများက သတ်မှတ်ခဲ့ခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ တောင်ငူမှ အခြေချ၍ ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့သောကြောင့် တောင်ငူခေတ်၏ အမြင့်မားဆုံး ဂုဏ်သတင်းလည်း ဖြစ်ပေသည်။ ထိုကာလတွင် နှစ်ရှည်လများ အငြင်းပွားခဲ့သော မွန်-မြန်မာ ပဋိပက္ခများကိုလည်း ချုပ်ငြိမ်းစေကာ၊ ငြိမ်းချမ်းသောကာလ တခုကို တည်ဆောက်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ဘုရင့်နောင် ဟံသာဝတီကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက်တွင် မိမိ၏ မူလအရပ်ဖြစ်သည့် တောင်ငူတွင် ညီဖြစ်သူ မင်းခေါင်အား ဘုရင်ခံအဖြစ် နန်းတင်ပေးခဲ့သည်။ အေဒီ ၁၅၈၄ တွင် နန်းတက်သော [[မင်းရဲသီဟသူ]]သည် ကေတုမတီ တောင်ငူနန်းမြို့အား အသစ်တဖန် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် မင်းရဲသီဟသူအား တောင်ငူရွှေနန်းတည်မင်းဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ [[ပေါင်းလောင်းမြစ်]] အနောက်ဘက်ရှိ ယခု ဆင်ဆိပ်ရွာတွင် ဆင်ကျုံးကို တည်ဆောက်စေပြီး ဆင်ရိုင်းများကို ဖမ်းယူစေခဲ့သည်။ နှစ်စဉ် ဆင်ခင်း၊ မြင်းခင်းသဘင်များကိုလည်း ကျင်းပစေခဲ့ကြောင်း ရာဇဝင်များတွင် ဖော်ပြထားသည်။ ကျင်းပသော ပွဲလမ်းသဘင်များတွင် မင်းညီမင်းသားများ ကစားကြသော [[ဂူလီပွဲ]] မှာလည်း ထင်ရှားသည်။ အနောက်နိုင်ငံများတွင် ပိုလိုကစားပွဲဟု ခေါ်သော ကစားနည်းမျိုးပင်ဖြစ်သည်။ ထိုဂူလီကစားပွဲများအတွက် ယခုတောင်ငူမြို့ရှိ ကန်လမ်းနေရာတွင် ဂူလီရိုက်ကွင်းကို တည်ဆောက်ပေးခဲ့သည်။ မြို့ကိုလည်း ပိုမိုစနစ်ကျအောင် အကွက်ချ၍၊ နေရာချထားပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ယခု ယိုးဒယားတန်းဟု ခေါ်သောနေရာတွင် ခမည်းတော် တောင်ငူမင်းခေါင် လက်ထက်က ယိုးဒယားမှ ခေါ်ဆောင်လာသော အတတ်ပညာရှင်များနှင့် သုံ့ပန်းတို့အား အကွက်ရိုက်၍ နေရာချထားပေးခဲ့သည်။ ပန်းပဲအတတ်ပညာရှင်များကိုလည်း တသီးတခြား ရပ်ကွက်ဖွဲ့၍ နေရာချထားပေးခဲ့သည်။ မင်းရဲသီဟသူသည် အေဒီ ၁၆၀၉ တွင်နတ်ရွာစံသောအခါ သားတော်ကြီးဖြစ်သူ [[နတ်သျှင်နောင်]] တောင်ငူထီးနန်းကို စိုးစံခဲ့သည်။ နတ်သျှင်နောင်သည် တောင်ငူခေတ် စာပေလောကတွင် ထင်ရှားသော ရတုဘုရင်လည်း ဖြစ်ပေသည်။ ဘုရင့်နောင်မင်းကြီး၏ သမီးတော် [[ရာဇဓာတုကလျာ]] ကို အကြောင်းပြုကာ စပ်ဆိုခဲ့သော ကဗျာ၊ လင်္ကာများမှာ ထင်ရှားလှပေသည်။ နန်းတက်ပြီး တနှစ်အကြာတွင် အင်းဝဘုရင် မဟာဓမ္မရာဇာ ([[အနောက်ဘက်လွန်မင်း]]) ၏ တိုက်ခိုက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ တောင်ငူနန်းကိုလည်း မှန်ကင်းချကာ၊ နတ်သျှင်နောင်ကို ပဒေသရာဇ် ဘုရင်ငယ်အဖြစ်သာ အသိအမှတ် ပြုတော့သည်။ ဤသို့သောအခြေအနေတွင် နတ်သျှင်နောင်သည် ပေါ်တူဂီလူမျိုး သန်လျင်စား ငစင်ကာ ([[ငဇင်ကာ]]) နှင့် ပူးပေါင်းမိရာမှ အေဒီ ၁၆၁၂ တွင် [[သန်လျင်မြို့]]တွင် အနောက်ဘက်လွန်မင်း၏ ကွပ်မျက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ နတ်သျှင်နောင်သည် မြန်မာစာပေသမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော စာဆိုပညာရှင်အဖြစ် နေရာယူထားနိုင်ခဲ့သည်။ နတ်သျှင်နောင် ကွယ်လွန်ပြီးသော အချိန်မှစ၍ တောင်ငူမြို့သည်လည်း မင်းနေပြည်တော်အဖြစ်မှ ကျဆင်းရပ်ဆဲသည်။ ပဒေသရာဇ် ခေတ်နှောင်းကာလ၊ [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]]တွင် အလောင်းဘုရားက သူ၏ ညီအရင်းတော်စပ်ပြီး ကုန်းဘောင်ဆက်တည်ထောင်မှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သော သတိုးသင်္ခသူ(ဦးရွှေကြူ)ကို ဘုရင်အဖြစ် ထား၍ တောင်ငူဘုရင်အဖြစ် အုပ်ချုပ်စေခဲ့သည်။ === ကိုလိုနီခေတ် တောင်ငူ === အင်္ဂလိပ်တို့၏ [[ဒုတိယအင်္ဂလိပ်မြန်မာစစ်|ဒုတိယအကြိမ် ကျူးကျော်စစ်ပွဲ]]အပြီးတွင် တောင်ငူမြို့သည် ကိုလိုနီနယ်ချဲ့သမားများ၏ လက်အောက်သို့ကျရောက် ခဲ့ရသည်။ မုတ္တမ၊ သထုံ၊ ရွှေကျင်စစ်ကြောင်းမှ ၁၈၅၃ ခုနှစ်တွင် တောင်ငူမြို့ကိုသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်တို့ သိမ်းပိုက်ကာစတွင် ပဲခူးတိုင်း၏ လက်အောက်ခံခရိုင်မြို့အဖြစ်တည်ရှိရာမှ ၁၈၇၀ တွင် တနင်္သာရီတိုင်း လက်အောက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ပေးခြင်းခံခဲ့ရသည်။ တတိယကျူးကျော်စစ်အပြီး တစ်နိုင်ငံလုံးသိမ်းပိုက်ပြီးသော အခါတွင် တောင်ငူသည် အင်္ဂလိပ် စစ်တပ်များ ထူထပ်စွာစခန်းချထားသော မြို့အဖြစ် ၁၈၉၃ ခုနှစ်အထိတည်ရှိခဲ့သည်။ တောင်ငူမြို့၏ မြူနီစပါယ်အဖွဲ့အား ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ တောင်ငူခရိုင်တွင် လူဦးရေအလိုက် ပထမအများ ဆုံးနေထိုင်သူများမှာ မြန်မာလူမျိုးဖြစ်ပြီး၊ ဒုတိယအများဆုံးမှာ ကရင်လူမျိုးများဖြစ်ကြသည်။ ၁၈၈၅ ခုနှစ် ရန်ကုန်-တောင်ငူ မီးရထားလမ်းဖေါက်ပြီးသည့် နောက်တွင် တောင်ငူမြို့သည် သိသိသာသာ စည်ကားတိုးတက်လာသည်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ် ရေးကောင်းမွန်လာသောကြောင့် အရောင်းအဝယ်ကောင်းကာ စည်ကားလာခဲ့ခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ ခရစ်ယာန်သာသနာပြုများ ၏ အဓိကအချက်အချာဒေသလည်းဖြစ်လာသည်။ S.P.G သာသနာပြုအဖွဲ့သည် ၁၈၇၃ တွင်စတင်တည် ထောင်ခဲ့ပြီး၊ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းပေါင်း ၈၉ ကျောင်း နှင့် စာသင်ကျောင်းပေါင်း ၈၈ ကျောင်းကိုတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ရိုမန်ကတ်သလစ် သာသနာပြုအဖွဲ့များသည် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း ၁၄၉ ကျောင်းတည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။ အမေရိကန် ဘက်(ပ်)တစ်သာသနာပြုအဖွဲ့သည် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း(၁၅၈) ကျောင်းနှင့် စာသင်ကျောင်းပေါင်း (၇၅) ကျောင်းတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်အထိ သာသနာပြုလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးခဲ့သည်။ ကိုလိုနီနယ်ချဲ့ဆန့်ကျင့်ရေးအနေဖြင့် ဦးစိုးသိန်း ဂျီ-စီ-ဘီ-အေ ၏ (၁၆) ကြိမ်မြောက်ကွန်ဖရင့်ကို ၁၉၂၉၊မတ်လ၂၄ မှ ၂၇ ရက်နေ့အထိ တောင်ငူမြို့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်တို့အား အပြီးအပိုင်မောင်းထုတ်လိုသောအဖွဲ့ နှင့် စေ့စပ်လိုသော အဖွဲ့များအား ညှိနိုင်းနိုင်ရန်ကျင်းပခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် နှစ်ဘက်အင်အားစုများကို စေ့စပ်၍ မရနိုင်ပဲ၊ အစဉ်အဆက်ဦးဆောင် ခဲ့သော ခေါင်းဆောင်များသည်လည်း အစိတ်စိတ်အမြွှာမြွှာ ဂိုဏ်းကွဲသွားကြလေသည်။ တို့ဗမာအစည်းအရုံး ခေါင်းဆောင်သော လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲကာလ တစ်လျှောက်တွင်၊ လူငယ်သခင်များသည် တောင်ငူမြို့လူထု အားစည်းရုံးနိုင်ခဲ့သည်။ မျိုးချစ်လူငယ်များကို စည်းရုံးသိမ်းသွင်းကာ မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေး လှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်စေခဲ့ပေသည်။ == ထင်ရှားသော နေရာများ == [[File:Myanmar, aérea 7.jpg|thumb|၂၀၁၄ခုနှစ်က​တွေ့ရ​သော ​တောင်ငူမြို့]] တောင်ငူမြို့ရှိထင်ရှားသော နေရာများမှာ- # [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (တောင်ငူ)|ရွှေဆံတော် စေတီ]] # ရှင်ပင် ကျောက်ဆောက် ဘုရား # မြတ်စောညီနောင် ဘုရား # [[ကန်တော်ကြီး(တောင်ငူ)|ကန်တော်ကြီး]] # ပသိချောင်း အပန်းဖြေစခန်း # [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)|တောင်ငူ ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်]] # [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)|တောင်ငူ နည်းပညာ တက္ကသိုလ်]] # [[တောင်ငူပညာရေးကောလိပ်]] # [[တောင်ငူတက္ကသိုလ်]] # မြလိန္ဒာဘုရား # ICON shopping center == အကိုးအကား == # မှတ်တမ်းသမိုင်း ပဲခူး-မကွေး၊ရေးသားသူ လွင်မောင်၊ ထုတ်ဝေသည့်နှစ် ၁၉၇၅ {{မြန်မာနိုင်ငံ မင်းဆက်များ}} {{ပဲခူးတိုင်း}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]] d7gfs3nozle4ruedlacufq00eais9q4 1027351 1027349 2026-04-24T02:59:29Z ~2026-22436-47 141586 1027351 wikitext text/x-wiki {{redirect|တောင်ငူ}} {{Infobox settlement | name = တောင်ငူမြို့ | other_name = {{my|ကေတုမတီ}} | official_name = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ | image_skyline = Taungoo, Myanmar (Burma) - panoramio (105).jpg | image_map = | map_caption = | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] | subdivision_name1 = {{flag|ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး}} | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[တောင်ငူခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[တောင်ငူမြို့နယ်]] | established_date = 17 ဧပြီ 1279 | established_title = တည်ထောင် | unit_pref = Imperial | area_total_km2 = ၂၁၃၀ | population = မြို့နယ်: 237,000 လူဦးရေ ဝန်းကျင်။ | population_as_of = 2024 | coordinates_display = inline,title | religion = Buddhism, Christianity, Islam | coordinates_region = MM | latNS = N | latd = 18 | latm = 56 | lats = | longEW = E | longd = 96 | longm = 26 | longs = | elevation_ft = | elevation_m = | timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset = +6.30 | Website = | settlement_type = [[မြို့]] }} '''တောင်ငူမြို့''' သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြို့ကြီးများအနက်တစ်ခုပါဝင်ပြီး [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၏ အရှေ့မြောက်ဘက်အစွန်း [[စစ်တောင်းမြစ်]]နံဘေးတွင် အချက်အချာကျသော မြို့ဖြစ်သည်။ [[တောင်ငူခရိုင်]]၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်သည်။ [[အမှတ် (၁) ပြည်ထောင်စု အဝေးပြေးလမ်းမကြီး|အမှတ်(၁) ရန်ကုန်-မန္တလေး]] ကားလမ်းဘေးတွင်တည်ရှိ၍ [[ကရင်ပြည်နယ်]] [[သံတောင်မြို့]]နှင့် [[ကယားပြည်နယ်]] [[လွိုင်ကော်မြို့]]သို့ ကားလမ်းဆက်သွယ်ရာမြို့ဖြစ်သည်။ [[ပဲခူးရိုးမ]]ကို ဖြတ်၍ [[ပြည်မြို့]]သို့လည်း ကားလမ်းဆက်သွယ်ထားသည်။ ယခုအခါ [[ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်း]]သည် မြို့၏ အနောက်ဘက် ခုနစ်မိုင်အကွာတွင် ဖြတ်သန်းသွားသည်။ [[ရန်ကုန်]]မြို့မှနေ၍ ကားလမ်းအားဖြင့် ၁၇၅ မိုင်ကွာဝေးပြီး၊ မီးရထားလမ်းမိုင် ၁၅၀ ကွာဝေးသည်။[[တောင်ငူ]][[အင်ပါယာ]]၏[[ထီးနန်း]]စိုက်ခဲ့ရာမြို့တော်တစ်ခုဖြစ်သည်။မြန်မာနိုင်ငံ၏[[ခရီးသွားလုပ်ငန်း]]ဖွံ့ဖြိုးသောမြို့ဖြစ်သည်။[[ကရင်ပြည်နယ်]]တောင်ပေါ်ဒေသမှထွက်ကုန်များဖြန့်ဖြူးရာမြို့ဖြစ်သည်။ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၏ ခရိုင်မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ပါဝင်သော မြို့များမှာ # တောင်ငူမြို့ # [[ထန်းတပင်မြို့(တောင်ငူခရိုင်)|ထန်းတပင်မြို့]] # [[အုတ်တွင်းမြို့]] # [[ကျောက်ကြီးမြို့]] # [[ဖြူးမြို့]] # [[ရေတာရှည်မြို့]] # [[ကေတုမတီမြို့]] တို့ဖြစ်ကြသည်။ တောင်ငူသည် ရှေးမင်းအဆက်ဆက်တို့ စိုးစံခဲ့သော ရှေးဟောင်းမင်းနေပြည်တော်မြို့အဖြစ် မြန်မာ့ရာဇဝင်တွင်ထင်ရှားခဲ့သည်။ ရှေးနာမည်အရ ''ကေတုမတီ'' ဟု နာမည်တွင်ပြီး မြန်မာရာဇဝင်တွင် ခေတ်တစ်ခေတ်အဖြစ်အထင်အရှား ရှိခဲ့သည်။ ကေတုမတီ ခေါ် တောင်ငူမြို့ဟောင်းမှ အုတ်မြို့ရိုး၊ ကျုံးနှင့် ရှေးဟောင်းစေတီ များအား ယခုထက်တိုင်တွေ့ရှိနိုင်သေးသည်။ == သမိုင်းအကျဉ်း == ရာဇဝင်များ၏ အဆိုအရ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားရှိစဉ်ကပင် တောင်ငူမြို့တည်ရှိရာအရပ်ကို ဇေယျာဝဃုနတိုင်း ဟုခေါ်ကြောင်းဖော်ပြကြသည်။ ပုဂံပြည့်ရှင် [[နရပတိစည်သူ]]မင်းသည် ဇေယျာဝဃုနတိုင်းသို့ ရောက်ရှိလာပြီး မြတ်စောညီနောင်ဘုရားနှင့် ကျောက်ဆောက်ညီနောင်ဘုရားတို့ကို ဖူးမြော်ရစဉ်၊ အခြားပြိုပျက်နေသော ရှေးဟောင်းစေတီများကိုလည်း ဖူးမြော်ခဲ့ရသည်ဟုဆိုသည်။ ထိုရှေးဟောင်းစေတီများကို ပြုပြင်ရန်အတွက် သူရဲကောင်း ရမာန်ငထွေးဟု လူသိများသော အနန္တသူရအမတ်ကြီးအား တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ဘုရားပြို၊ ဘုရားပျက်များ ပြင်ဆင်ရန် အနန္တသူရအမတ်ကြီး၏ သားတော် မင်းလှစောနှင့် မြေးတော် သဝန်လက်ျာတို့သည် ကမ္ဘားမြင့်ရွာကို တည်ထောင်ကာ လူသူစုရုံးပြီး နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ တစ်နေ့တစ်ခြား စည်ကားလာသောအခါ သဝန်လကျာ်သည် ကမ္ဘားမြင့်ရွာအား မြို့စားအဖြစ် အုပ်ချုပ်လေသည်။ ကမ္ဘားမြင့်ရွာရှိသောအရပ်မှာ ယခုတောင်ငူမြို့ မြောက်ဘက်ရှိ ဆွာမြို့ တည်ရှိရာအရပ်ဟု ဆိုကြသည်။ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာပြီးနောက် စည်ကားနေသော ကမ္ဘားမြင့်ရွာကြီးကို မုတ္တမမွန်ဘုရင်က တိုက်ခိုက် ဖျက်ဆီးခဲ့လေသည်။ မြို့စားသဝန်လက်ျာနှင့် သားမယားများအား ဖမ်းဆီးကာ ယခု [[ဖြူးမြို့]] အရပ်တွင်ရှိသော ပျူရွာကြီးတွင် အကျယ်ချုပ် ဖမ်းထားလေသည်။ === တောင်ငူငယ် (ပထမ တောင်ငူ) === အကျဉ်းချခံရသော မြို့စား သဝန်လက်ျာ ကွယ်လွန်သောအခါ သားများဖြစ်ကြသော သဝန်ကြီးနှင့် သဝန်ငယ်တို့သည် ကမ္ဘားမြင့်ရွာရှိခဲ့မည် ထင်သောနေရာသို့ မှန်း၍ ပြန်လာခဲ့ကြလေသည်။ နေရာအမှတ်မှားသောကြောင့် ခပေါင်းချောင်းအနီးတွင် မြို့ရွာတည်၍ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ မြို့အမည်ကိုလည်း တောင်ပူစာငူအငယ်ကို အစွဲပြုကာ တောင်ငူဟု နာမည်ပေးခဲ့ကြသည်။ ၎င်းအရပ်သည် ယခုတောင်ငူမြို့၏ အနောက်ဘက် ကြက်ရိုးပင်ခေါ်ရွာအနီးတွင် တည်ရှိပြီး၊ ဒေသခံများက တောင်ငူငယ်ဟု အခေါ်များကြသည်။ === တောင်ငူကြီး (ဒုတိယ တောင်ငူ) === တောင်ငူငယ်သည် တဖြည်းဖြည်း စည်ပင်ဝပြောလာသောအခါ မြို့ကွင်းမြို့ကွက်များ ကျဉ်းမြောင်းလာသည်။ ထိုအခါ ထောင်မှူးကရင်ဘ၏ အကူအညီဖြင့် ခပေါင်းချောင်းဖျား မြောက်ဘက်အရပ်သို့ ရွှေ့ပြောင်းကာ မြို့ရွာ တည်ထောင် ကြပြန်သည်။ မြို့အမည်ကို တောင်ငူကြီးဟု ခေါ်တွင်ကြသည်။ ထောင်မှူးကရင်ဘသည် နောင်အခါတွင် တောင်ငူမင်းဆက်၏ စတုတ္တမြောက်ဘုရင် ဖြစ်လာသည်။ အေဒီ ၁၂၈၂ မှစ၍ တောင်ငူကြီးမြို့တွင် မင်းဆက်ပေါင်း ၂၉ ဆက်စိုးစံခဲ့သည်။ ပထမဆုံးသောမင်းမှာ သဝန်ကြီးဖြစ်သည်ဟု ရှေးရာဇဝင်များတွင် ဖော်ပြကြသည်။ === ဒွါရာဝတီ === အေဒီ ၁၄၈၅ တွင် နန်းတက်ခဲ့သော တောင်ငူကြီးမင်းဆက်မှ ၂၉ ဆက်မြောက် [[မင်းကြီးညို]] လက်ထက်တွင် တောင်ငူကြီးမှ ပဲပုတ်ချောင်းအနီးသို့ ပြောင်းကာ မြဝတီမြို့ဟု အမည်သမုတ်ခဲ့ပြန်သည်။ မြဝတီမှ [[ပေါင်းလောင်းမြစ်]]နှင့် ခပေါင်းချောင်း ဆုံရာအရပ်သို့ ထပ်မံပြောင်းရွှေ့ကာ မြို့အမည်အား ဒွါရာဝတီမြို့ဟု နာမည်ပေးခဲ့သည်။ ဒွါရာဝတီမြို့နေရာသည် ယခုအခါ လောကုတ္တရာဟုခေါ်သော အရပ်တွင် တည်ရှိသည်။ ဒွါရဝတီမြို့ကို အေဒီ ၁၄၉၁ တွင်တည်ထောင်၍ နှစ်ပေါင်း ၂၀ စိုးစံခဲ့သည်။ === ကေတုမတီ === အေဒီ ၁၄၉၁ တွင် [[မင်းကြီးညို]]သည် ပေါင်းလောင်းမြစ်(ယခု စစ်တောင်းမြစ်) အနောက်ဘက်တွင် ကေတုမတီဟူသော မြို့အမည်ဖြင့် မြို့သစ်၊ နန်းသစ်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ကေတုမတီမြို့ကို တည်ထောင်သောအခါမှ ယခု တောင်ငူမြို့အတွင်းရှိ ကန်တော်ကြီးသည် မြို့တွင်းသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြို့တစ်မျက်နှာတွင် တံခါး ငါးခုစီနှင့် လေးမျက်နှာပတ်လည်တွင် စုစုပေါင်း တံခါး ၂၀ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ တံခါးမုခ်ပေါက် တခုစီမှ ထွက်ရာ အဝတိုင်းတွင်လည်း သိမ်တဆောင်ကျစီ ဆောက်လုပ်ထားသည်။ မြို့ပတ်ဝန်းကျင် အရပ်တို့တွင်လည်း တီ အမည်ပါသော မြို့ငယ်ကိုးမြို့နှင့် ကုန်းအမည်ပါသော ကျေးရွာငယ် ကိုးရွာကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်ဟု အဆိုရှိကြသည်။ မြို့တော်ဝန်းကျင်အရပ်တို့တွင် ထန်းပင် အမြောက်အမြား စိုက်ပျိုးစေခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ယခုထက်တိုင် တောင်ငူမြို့တွင် တပင်ရွှေထီးထန်းတောဟူသော နာမည်ရ ထန်းတောများကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။ မင်းကြီးညိုလက်ထက်တွင် တောင်ငူသည် တန်ခိုးအင်အား ကြီးမားလာသောကြောင့် သီးခြားလွတ်လပ်သော မင်းနေပြည်အဖြစ် ထင်ရှားလာပေသည်။ ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော် တည်ထောင်ရန်အတွက် ထင်ရှားသော အုတ်မြစ်များကို စစ်တောင်းမြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် ချနိုင်ခဲ့ခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ မင်းကြီးညို နတ်ရွာစံပြီးနောက် အေဒီ ၁၅၃၀ တွင် တောင်ငူခေတ်တွင် ထင်ရှားသော [[တပင်ရွှေထီး]] နန်းတက်သည်။ တပင်ရွှေထီး လက်ထက်တွင် [[ဟံသာဝတီ]] ([[ပဲခူး]]) အား တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက် မင်းနေပြည်ကို ဟံသာဝတီသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။ တပင်ရွှေထီး လွန်ပြီးနောက် [[ဘုရင့်နောင်]] လက်ထက်တွင် တောင်ငူခေတ်သည် မြန်မာ့သမိုင်းတွင် အထွဋ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သော ကာလဖြစ်သည်။ ဘုရင့်နောင် နန်းသက်အတွင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေး၊၊အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာများတွင် ကြီးမားသော ပြောင်းလဲမှုများ ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံကို စည်းလုံးသောကာလအဖြစ် သမိုင်းဆရာများက သတ်မှတ်ခဲ့ခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ တောင်ငူမှ အခြေချ၍ ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့သောကြောင့် တောင်ငူခေတ်၏ အမြင့်မားဆုံး ဂုဏ်သတင်းလည်း ဖြစ်ပေသည်။ ထိုကာလတွင် နှစ်ရှည်လများ အငြင်းပွားခဲ့သော မွန်-မြန်မာ ပဋိပက္ခများကိုလည်း ချုပ်ငြိမ်းစေကာ၊ ငြိမ်းချမ်းသောကာလ တခုကို တည်ဆောက်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ဘုရင့်နောင် ဟံသာဝတီကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက်တွင် မိမိ၏ မူလအရပ်ဖြစ်သည့် တောင်ငူတွင် ညီဖြစ်သူ မင်းခေါင်အား ဘုရင်ခံအဖြစ် နန်းတင်ပေးခဲ့သည်။ အေဒီ ၁၅၈၄ တွင် နန်းတက်သော [[မင်းရဲသီဟသူ]]သည် ကေတုမတီ တောင်ငူနန်းမြို့အား အသစ်တဖန် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် မင်းရဲသီဟသူအား တောင်ငူရွှေနန်းတည်မင်းဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ [[ပေါင်းလောင်းမြစ်]] အနောက်ဘက်ရှိ ယခု ဆင်ဆိပ်ရွာတွင် ဆင်ကျုံးကို တည်ဆောက်စေပြီး ဆင်ရိုင်းများကို ဖမ်းယူစေခဲ့သည်။ နှစ်စဉ် ဆင်ခင်း၊ မြင်းခင်းသဘင်များကိုလည်း ကျင်းပစေခဲ့ကြောင်း ရာဇဝင်များတွင် ဖော်ပြထားသည်။ ကျင်းပသော ပွဲလမ်းသဘင်များတွင် မင်းညီမင်းသားများ ကစားကြသော [[ဂူလီပွဲ]] မှာလည်း ထင်ရှားသည်။ အနောက်နိုင်ငံများတွင် ပိုလိုကစားပွဲဟု ခေါ်သော ကစားနည်းမျိုးပင်ဖြစ်သည်။ ထိုဂူလီကစားပွဲများအတွက် ယခုတောင်ငူမြို့ရှိ ကန်လမ်းနေရာတွင် ဂူလီရိုက်ကွင်းကို တည်ဆောက်ပေးခဲ့သည်။ မြို့ကိုလည်း ပိုမိုစနစ်ကျအောင် အကွက်ချ၍၊ နေရာချထားပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ယခု ယိုးဒယားတန်းဟု ခေါ်သောနေရာတွင် ခမည်းတော် တောင်ငူမင်းခေါင် လက်ထက်က ယိုးဒယားမှ ခေါ်ဆောင်လာသော အတတ်ပညာရှင်များနှင့် သုံ့ပန်းတို့အား အကွက်ရိုက်၍ နေရာချထားပေးခဲ့သည်။ ပန်းပဲအတတ်ပညာရှင်များကိုလည်း တသီးတခြား ရပ်ကွက်ဖွဲ့၍ နေရာချထားပေးခဲ့သည်။ မင်းရဲသီဟသူသည် အေဒီ ၁၆၀၉ တွင်နတ်ရွာစံသောအခါ သားတော်ကြီးဖြစ်သူ [[နတ်သျှင်နောင်]] တောင်ငူထီးနန်းကို စိုးစံခဲ့သည်။ နတ်သျှင်နောင်သည် တောင်ငူခေတ် စာပေလောကတွင် ထင်ရှားသော ရတုဘုရင်လည်း ဖြစ်ပေသည်။ ဘုရင့်နောင်မင်းကြီး၏ သမီးတော် [[ရာဇဓာတုကလျာ]] ကို အကြောင်းပြုကာ စပ်ဆိုခဲ့သော ကဗျာ၊ လင်္ကာများမှာ ထင်ရှားလှပေသည်။ နန်းတက်ပြီး တနှစ်အကြာတွင် အင်းဝဘုရင် မဟာဓမ္မရာဇာ ([[အနောက်ဘက်လွန်မင်း]]) ၏ တိုက်ခိုက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ တောင်ငူနန်းကိုလည်း မှန်ကင်းချကာ၊ နတ်သျှင်နောင်ကို ပဒေသရာဇ် ဘုရင်ငယ်အဖြစ်သာ အသိအမှတ် ပြုတော့သည်။ ဤသို့သောအခြေအနေတွင် နတ်သျှင်နောင်သည် ပေါ်တူဂီလူမျိုး သန်လျင်စား ငစင်ကာ ([[ငဇင်ကာ]]) နှင့် ပူးပေါင်းမိရာမှ အေဒီ ၁၆၁၂ တွင် [[သန်လျင်မြို့]]တွင် အနောက်ဘက်လွန်မင်း၏ ကွပ်မျက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ နတ်သျှင်နောင်သည် မြန်မာစာပေသမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော စာဆိုပညာရှင်အဖြစ် နေရာယူထားနိုင်ခဲ့သည်။ နတ်သျှင်နောင် ကွယ်လွန်ပြီးသော အချိန်မှစ၍ တောင်ငူမြို့သည်လည်း မင်းနေပြည်တော်အဖြစ်မှ ကျဆင်းရပ်ဆဲသည်။ ပဒေသရာဇ် ခေတ်နှောင်းကာလ၊ [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]]တွင် အလောင်းဘုရားက သူ၏ ညီအရင်းတော်စပ်ပြီး ကုန်းဘောင်ဆက်တည်ထောင်မှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သော သတိုးသင်္ခသူ(ဦးရွှေကြူ)ကို ဘုရင်အဖြစ် ထား၍ တောင်ငူဘုရင်အဖြစ် အုပ်ချုပ်စေခဲ့သည်။ === ကိုလိုနီခေတ် တောင်ငူ === အင်္ဂလိပ်တို့၏ [[ဒုတိယအင်္ဂလိပ်မြန်မာစစ်|ဒုတိယအကြိမ် ကျူးကျော်စစ်ပွဲ]]အပြီးတွင် တောင်ငူမြို့သည် ကိုလိုနီနယ်ချဲ့သမားများ၏ လက်အောက်သို့ကျရောက် ခဲ့ရသည်။ မုတ္တမ၊ သထုံ၊ ရွှေကျင်စစ်ကြောင်းမှ ၁၈၅၃ ခုနှစ်တွင် တောင်ငူမြို့ကိုသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်တို့ သိမ်းပိုက်ကာစတွင် ပဲခူးတိုင်း၏ လက်အောက်ခံခရိုင်မြို့အဖြစ်တည်ရှိရာမှ ၁၈၇၀ တွင် တနင်္သာရီတိုင်း လက်အောက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ပေးခြင်းခံခဲ့ရသည်။ တတိယကျူးကျော်စစ်အပြီး တစ်နိုင်ငံလုံးသိမ်းပိုက်ပြီးသော အခါတွင် တောင်ငူသည် အင်္ဂလိပ် စစ်တပ်များ ထူထပ်စွာစခန်းချထားသော မြို့အဖြစ် ၁၈၉၃ ခုနှစ်အထိတည်ရှိခဲ့သည်။ တောင်ငူမြို့၏ မြူနီစပါယ်အဖွဲ့အား ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ တောင်ငူခရိုင်တွင် လူဦးရေအလိုက် ပထမအများ ဆုံးနေထိုင်သူများမှာ မြန်မာလူမျိုးဖြစ်ပြီး၊ ဒုတိယအများဆုံးမှာ ကရင်လူမျိုးများဖြစ်ကြသည်။ ၁၈၈၅ ခုနှစ် ရန်ကုန်-တောင်ငူ မီးရထားလမ်းဖေါက်ပြီးသည့် နောက်တွင် တောင်ငူမြို့သည် သိသိသာသာ စည်ကားတိုးတက်လာသည်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ် ရေးကောင်းမွန်လာသောကြောင့် အရောင်းအဝယ်ကောင်းကာ စည်ကားလာခဲ့ခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ ခရစ်ယာန်သာသနာပြုများ ၏ အဓိကအချက်အချာဒေသလည်းဖြစ်လာသည်။ S.P.G သာသနာပြုအဖွဲ့သည် ၁၈၇၃ တွင်စတင်တည် ထောင်ခဲ့ပြီး၊ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းပေါင်း ၈၉ ကျောင်း နှင့် စာသင်ကျောင်းပေါင်း ၈၈ ကျောင်းကိုတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ရိုမန်ကတ်သလစ် သာသနာပြုအဖွဲ့များသည် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း ၁၄၉ ကျောင်းတည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။ အမေရိကန် ဘက်(ပ်)တစ်သာသနာပြုအဖွဲ့သည် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း(၁၅၈) ကျောင်းနှင့် စာသင်ကျောင်းပေါင်း (၇၅) ကျောင်းတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်အထိ သာသနာပြုလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးခဲ့သည်။ ကိုလိုနီနယ်ချဲ့ဆန့်ကျင့်ရေးအနေဖြင့် ဦးစိုးသိန်း ဂျီ-စီ-ဘီ-အေ ၏ (၁၆) ကြိမ်မြောက်ကွန်ဖရင့်ကို ၁၉၂၉၊မတ်လ၂၄ မှ ၂၇ ရက်နေ့အထိ တောင်ငူမြို့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်တို့အား အပြီးအပိုင်မောင်းထုတ်လိုသောအဖွဲ့ နှင့် စေ့စပ်လိုသော အဖွဲ့များအား ညှိနိုင်းနိုင်ရန်ကျင်းပခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် နှစ်ဘက်အင်အားစုများကို စေ့စပ်၍ မရနိုင်ပဲ၊ အစဉ်အဆက်ဦးဆောင် ခဲ့သော ခေါင်းဆောင်များသည်လည်း အစိတ်စိတ်အမြွှာမြွှာ ဂိုဏ်းကွဲသွားကြလေသည်။ တို့ဗမာအစည်းအရုံး ခေါင်းဆောင်သော လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲကာလ တစ်လျှောက်တွင်၊ လူငယ်သခင်များသည် တောင်ငူမြို့လူထု အားစည်းရုံးနိုင်ခဲ့သည်။ မျိုးချစ်လူငယ်များကို စည်းရုံးသိမ်းသွင်းကာ မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေး လှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်စေခဲ့ပေသည်။ == ထင်ရှားသော နေရာများ == [[File:Myanmar, aérea 7.jpg|thumb|၂၀၁၄ခုနှစ်က​တွေ့ရ​သော ​တောင်ငူမြို့]] တောင်ငူမြို့ရှိထင်ရှားသော နေရာများမှာ- # [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (တောင်ငူ)|ရွှေဆံတော် စေတီ]] # ရှင်ပင် ကျောက်ဆောက် ဘုရား # မြတ်စောညီနောင် ဘုရား # [[ကန်တော်ကြီး(တောင်ငူ)|ကန်တော်ကြီး]] # ပသိချောင်း အပန်းဖြေစခန်း # [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)|တောင်ငူ ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်]] # [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)|တောင်ငူ နည်းပညာ တက္ကသိုလ်]] # [[တောင်ငူပညာရေးကောလိပ်]] # [[တောင်ငူတက္ကသိုလ်]] # မြလိန္ဒာဘုရား # ICON shopping center == အကိုးအကား == # မှတ်တမ်းသမိုင်း ပဲခူး-မကွေး၊ရေးသားသူ လွင်မောင်၊ ထုတ်ဝေသည့်နှစ် ၁၉၇၅ {{မြန်မာနိုင်ငံ မင်းဆက်များ}} {{ပဲခူးတိုင်း}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]] owh6vx5dh1alcwerg8yjvyoxkikumhp 1027352 1027351 2026-04-24T03:00:41Z ~2026-22436-47 141586 1027352 wikitext text/x-wiki {{redirect|တောင်ငူ}} {{Infobox settlement | name = တောင်ငူမြို့ | other_name = {{my|ကေတုမတီ}} | official_name = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ | image_skyline = Taungoo, Myanmar (Burma) - panoramio (105).jpg | image_map = | map_caption = | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] | subdivision_name1 = {{flag|ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး}} | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[တောင်ငူခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[တောင်ငူမြို့နယ်]] | established_date = 17 ဧပြီ 1279 | established_title = တည်ထောင် | unit_pref = Imperial | area_total_km2 = ၂၁၃၀ | population = မြို့နယ်: 237,000 လူဦးရေ ဝန်းကျင်။ | population_as_of = 2024 | coordinates_display = inline,title | religion = ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ခရစ်ယာန်၊အစ္စလာမ်။ | coordinates_region = MM | latNS = N | latd = 18 | latm = 56 | lats = | longEW = E | longd = 96 | longm = 26 | longs = | elevation_ft = | elevation_m = | timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset = +6.30 | Website = | settlement_type = [[မြို့]] }} '''တောင်ငူမြို့''' သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြို့ကြီးများအနက်တစ်ခုပါဝင်ပြီး [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၏ အရှေ့မြောက်ဘက်အစွန်း [[စစ်တောင်းမြစ်]]နံဘေးတွင် အချက်အချာကျသော မြို့ဖြစ်သည်။ [[တောင်ငူခရိုင်]]၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်သည်။ [[အမှတ် (၁) ပြည်ထောင်စု အဝေးပြေးလမ်းမကြီး|အမှတ်(၁) ရန်ကုန်-မန္တလေး]] ကားလမ်းဘေးတွင်တည်ရှိ၍ [[ကရင်ပြည်နယ်]] [[သံတောင်မြို့]]နှင့် [[ကယားပြည်နယ်]] [[လွိုင်ကော်မြို့]]သို့ ကားလမ်းဆက်သွယ်ရာမြို့ဖြစ်သည်။ [[ပဲခူးရိုးမ]]ကို ဖြတ်၍ [[ပြည်မြို့]]သို့လည်း ကားလမ်းဆက်သွယ်ထားသည်။ ယခုအခါ [[ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်း]]သည် မြို့၏ အနောက်ဘက် ခုနစ်မိုင်အကွာတွင် ဖြတ်သန်းသွားသည်။ [[ရန်ကုန်]]မြို့မှနေ၍ ကားလမ်းအားဖြင့် ၁၇၅ မိုင်ကွာဝေးပြီး၊ မီးရထားလမ်းမိုင် ၁၅၀ ကွာဝေးသည်။[[တောင်ငူ]][[အင်ပါယာ]]၏[[ထီးနန်း]]စိုက်ခဲ့ရာမြို့တော်တစ်ခုဖြစ်သည်။မြန်မာနိုင်ငံ၏[[ခရီးသွားလုပ်ငန်း]]ဖွံ့ဖြိုးသောမြို့ဖြစ်သည်။[[ကရင်ပြည်နယ်]]တောင်ပေါ်ဒေသမှထွက်ကုန်များဖြန့်ဖြူးရာမြို့ဖြစ်သည်။ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၏ ခရိုင်မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ပါဝင်သော မြို့များမှာ # တောင်ငူမြို့ # [[ထန်းတပင်မြို့(တောင်ငူခရိုင်)|ထန်းတပင်မြို့]] # [[အုတ်တွင်းမြို့]] # [[ကျောက်ကြီးမြို့]] # [[ဖြူးမြို့]] # [[ရေတာရှည်မြို့]] # [[ကေတုမတီမြို့]] တို့ဖြစ်ကြသည်။ တောင်ငူသည် ရှေးမင်းအဆက်ဆက်တို့ စိုးစံခဲ့သော ရှေးဟောင်းမင်းနေပြည်တော်မြို့အဖြစ် မြန်မာ့ရာဇဝင်တွင်ထင်ရှားခဲ့သည်။ ရှေးနာမည်အရ ''ကေတုမတီ'' ဟု နာမည်တွင်ပြီး မြန်မာရာဇဝင်တွင် ခေတ်တစ်ခေတ်အဖြစ်အထင်အရှား ရှိခဲ့သည်။ ကေတုမတီ ခေါ် တောင်ငူမြို့ဟောင်းမှ အုတ်မြို့ရိုး၊ ကျုံးနှင့် ရှေးဟောင်းစေတီ များအား ယခုထက်တိုင်တွေ့ရှိနိုင်သေးသည်။ == သမိုင်းအကျဉ်း == ရာဇဝင်များ၏ အဆိုအရ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားရှိစဉ်ကပင် တောင်ငူမြို့တည်ရှိရာအရပ်ကို ဇေယျာဝဃုနတိုင်း ဟုခေါ်ကြောင်းဖော်ပြကြသည်။ ပုဂံပြည့်ရှင် [[နရပတိစည်သူ]]မင်းသည် ဇေယျာဝဃုနတိုင်းသို့ ရောက်ရှိလာပြီး မြတ်စောညီနောင်ဘုရားနှင့် ကျောက်ဆောက်ညီနောင်ဘုရားတို့ကို ဖူးမြော်ရစဉ်၊ အခြားပြိုပျက်နေသော ရှေးဟောင်းစေတီများကိုလည်း ဖူးမြော်ခဲ့ရသည်ဟုဆိုသည်။ ထိုရှေးဟောင်းစေတီများကို ပြုပြင်ရန်အတွက် သူရဲကောင်း ရမာန်ငထွေးဟု လူသိများသော အနန္တသူရအမတ်ကြီးအား တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ဘုရားပြို၊ ဘုရားပျက်များ ပြင်ဆင်ရန် အနန္တသူရအမတ်ကြီး၏ သားတော် မင်းလှစောနှင့် မြေးတော် သဝန်လက်ျာတို့သည် ကမ္ဘားမြင့်ရွာကို တည်ထောင်ကာ လူသူစုရုံးပြီး နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ တစ်နေ့တစ်ခြား စည်ကားလာသောအခါ သဝန်လကျာ်သည် ကမ္ဘားမြင့်ရွာအား မြို့စားအဖြစ် အုပ်ချုပ်လေသည်။ ကမ္ဘားမြင့်ရွာရှိသောအရပ်မှာ ယခုတောင်ငူမြို့ မြောက်ဘက်ရှိ ဆွာမြို့ တည်ရှိရာအရပ်ဟု ဆိုကြသည်။ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာပြီးနောက် စည်ကားနေသော ကမ္ဘားမြင့်ရွာကြီးကို မုတ္တမမွန်ဘုရင်က တိုက်ခိုက် ဖျက်ဆီးခဲ့လေသည်။ မြို့စားသဝန်လက်ျာနှင့် သားမယားများအား ဖမ်းဆီးကာ ယခု [[ဖြူးမြို့]] အရပ်တွင်ရှိသော ပျူရွာကြီးတွင် အကျယ်ချုပ် ဖမ်းထားလေသည်။ === တောင်ငူငယ် (ပထမ တောင်ငူ) === အကျဉ်းချခံရသော မြို့စား သဝန်လက်ျာ ကွယ်လွန်သောအခါ သားများဖြစ်ကြသော သဝန်ကြီးနှင့် သဝန်ငယ်တို့သည် ကမ္ဘားမြင့်ရွာရှိခဲ့မည် ထင်သောနေရာသို့ မှန်း၍ ပြန်လာခဲ့ကြလေသည်။ နေရာအမှတ်မှားသောကြောင့် ခပေါင်းချောင်းအနီးတွင် မြို့ရွာတည်၍ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ မြို့အမည်ကိုလည်း တောင်ပူစာငူအငယ်ကို အစွဲပြုကာ တောင်ငူဟု နာမည်ပေးခဲ့ကြသည်။ ၎င်းအရပ်သည် ယခုတောင်ငူမြို့၏ အနောက်ဘက် ကြက်ရိုးပင်ခေါ်ရွာအနီးတွင် တည်ရှိပြီး၊ ဒေသခံများက တောင်ငူငယ်ဟု အခေါ်များကြသည်။ === တောင်ငူကြီး (ဒုတိယ တောင်ငူ) === တောင်ငူငယ်သည် တဖြည်းဖြည်း စည်ပင်ဝပြောလာသောအခါ မြို့ကွင်းမြို့ကွက်များ ကျဉ်းမြောင်းလာသည်။ ထိုအခါ ထောင်မှူးကရင်ဘ၏ အကူအညီဖြင့် ခပေါင်းချောင်းဖျား မြောက်ဘက်အရပ်သို့ ရွှေ့ပြောင်းကာ မြို့ရွာ တည်ထောင် ကြပြန်သည်။ မြို့အမည်ကို တောင်ငူကြီးဟု ခေါ်တွင်ကြသည်။ ထောင်မှူးကရင်ဘသည် နောင်အခါတွင် တောင်ငူမင်းဆက်၏ စတုတ္တမြောက်ဘုရင် ဖြစ်လာသည်။ အေဒီ ၁၂၈၂ မှစ၍ တောင်ငူကြီးမြို့တွင် မင်းဆက်ပေါင်း ၂၉ ဆက်စိုးစံခဲ့သည်။ ပထမဆုံးသောမင်းမှာ သဝန်ကြီးဖြစ်သည်ဟု ရှေးရာဇဝင်များတွင် ဖော်ပြကြသည်။ === ဒွါရာဝတီ === အေဒီ ၁၄၈၅ တွင် နန်းတက်ခဲ့သော တောင်ငူကြီးမင်းဆက်မှ ၂၉ ဆက်မြောက် [[မင်းကြီးညို]] လက်ထက်တွင် တောင်ငူကြီးမှ ပဲပုတ်ချောင်းအနီးသို့ ပြောင်းကာ မြဝတီမြို့ဟု အမည်သမုတ်ခဲ့ပြန်သည်။ မြဝတီမှ [[ပေါင်းလောင်းမြစ်]]နှင့် ခပေါင်းချောင်း ဆုံရာအရပ်သို့ ထပ်မံပြောင်းရွှေ့ကာ မြို့အမည်အား ဒွါရာဝတီမြို့ဟု နာမည်ပေးခဲ့သည်။ ဒွါရာဝတီမြို့နေရာသည် ယခုအခါ လောကုတ္တရာဟုခေါ်သော အရပ်တွင် တည်ရှိသည်။ ဒွါရဝတီမြို့ကို အေဒီ ၁၄၉၁ တွင်တည်ထောင်၍ နှစ်ပေါင်း ၂၀ စိုးစံခဲ့သည်။ === ကေတုမတီ === အေဒီ ၁၄၉၁ တွင် [[မင်းကြီးညို]]သည် ပေါင်းလောင်းမြစ်(ယခု စစ်တောင်းမြစ်) အနောက်ဘက်တွင် ကေတုမတီဟူသော မြို့အမည်ဖြင့် မြို့သစ်၊ နန်းသစ်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ကေတုမတီမြို့ကို တည်ထောင်သောအခါမှ ယခု တောင်ငူမြို့အတွင်းရှိ ကန်တော်ကြီးသည် မြို့တွင်းသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြို့တစ်မျက်နှာတွင် တံခါး ငါးခုစီနှင့် လေးမျက်နှာပတ်လည်တွင် စုစုပေါင်း တံခါး ၂၀ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ တံခါးမုခ်ပေါက် တခုစီမှ ထွက်ရာ အဝတိုင်းတွင်လည်း သိမ်တဆောင်ကျစီ ဆောက်လုပ်ထားသည်။ မြို့ပတ်ဝန်းကျင် အရပ်တို့တွင်လည်း တီ အမည်ပါသော မြို့ငယ်ကိုးမြို့နှင့် ကုန်းအမည်ပါသော ကျေးရွာငယ် ကိုးရွာကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်ဟု အဆိုရှိကြသည်။ မြို့တော်ဝန်းကျင်အရပ်တို့တွင် ထန်းပင် အမြောက်အမြား စိုက်ပျိုးစေခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ယခုထက်တိုင် တောင်ငူမြို့တွင် တပင်ရွှေထီးထန်းတောဟူသော နာမည်ရ ထန်းတောများကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။ မင်းကြီးညိုလက်ထက်တွင် တောင်ငူသည် တန်ခိုးအင်အား ကြီးမားလာသောကြောင့် သီးခြားလွတ်လပ်သော မင်းနေပြည်အဖြစ် ထင်ရှားလာပေသည်။ ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော် တည်ထောင်ရန်အတွက် ထင်ရှားသော အုတ်မြစ်များကို စစ်တောင်းမြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် ချနိုင်ခဲ့ခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ မင်းကြီးညို နတ်ရွာစံပြီးနောက် အေဒီ ၁၅၃၀ တွင် တောင်ငူခေတ်တွင် ထင်ရှားသော [[တပင်ရွှေထီး]] နန်းတက်သည်။ တပင်ရွှေထီး လက်ထက်တွင် [[ဟံသာဝတီ]] ([[ပဲခူး]]) အား တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက် မင်းနေပြည်ကို ဟံသာဝတီသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။ တပင်ရွှေထီး လွန်ပြီးနောက် [[ဘုရင့်နောင်]] လက်ထက်တွင် တောင်ငူခေတ်သည် မြန်မာ့သမိုင်းတွင် အထွဋ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သော ကာလဖြစ်သည်။ ဘုရင့်နောင် နန်းသက်အတွင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေး၊၊အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာများတွင် ကြီးမားသော ပြောင်းလဲမှုများ ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံကို စည်းလုံးသောကာလအဖြစ် သမိုင်းဆရာများက သတ်မှတ်ခဲ့ခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ တောင်ငူမှ အခြေချ၍ ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့သောကြောင့် တောင်ငူခေတ်၏ အမြင့်မားဆုံး ဂုဏ်သတင်းလည်း ဖြစ်ပေသည်။ ထိုကာလတွင် နှစ်ရှည်လများ အငြင်းပွားခဲ့သော မွန်-မြန်မာ ပဋိပက္ခများကိုလည်း ချုပ်ငြိမ်းစေကာ၊ ငြိမ်းချမ်းသောကာလ တခုကို တည်ဆောက်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ဘုရင့်နောင် ဟံသာဝတီကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက်တွင် မိမိ၏ မူလအရပ်ဖြစ်သည့် တောင်ငူတွင် ညီဖြစ်သူ မင်းခေါင်အား ဘုရင်ခံအဖြစ် နန်းတင်ပေးခဲ့သည်။ အေဒီ ၁၅၈၄ တွင် နန်းတက်သော [[မင်းရဲသီဟသူ]]သည် ကေတုမတီ တောင်ငူနန်းမြို့အား အသစ်တဖန် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် မင်းရဲသီဟသူအား တောင်ငူရွှေနန်းတည်မင်းဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ [[ပေါင်းလောင်းမြစ်]] အနောက်ဘက်ရှိ ယခု ဆင်ဆိပ်ရွာတွင် ဆင်ကျုံးကို တည်ဆောက်စေပြီး ဆင်ရိုင်းများကို ဖမ်းယူစေခဲ့သည်။ နှစ်စဉ် ဆင်ခင်း၊ မြင်းခင်းသဘင်များကိုလည်း ကျင်းပစေခဲ့ကြောင်း ရာဇဝင်များတွင် ဖော်ပြထားသည်။ ကျင်းပသော ပွဲလမ်းသဘင်များတွင် မင်းညီမင်းသားများ ကစားကြသော [[ဂူလီပွဲ]] မှာလည်း ထင်ရှားသည်။ အနောက်နိုင်ငံများတွင် ပိုလိုကစားပွဲဟု ခေါ်သော ကစားနည်းမျိုးပင်ဖြစ်သည်။ ထိုဂူလီကစားပွဲများအတွက် ယခုတောင်ငူမြို့ရှိ ကန်လမ်းနေရာတွင် ဂူလီရိုက်ကွင်းကို တည်ဆောက်ပေးခဲ့သည်။ မြို့ကိုလည်း ပိုမိုစနစ်ကျအောင် အကွက်ချ၍၊ နေရာချထားပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ယခု ယိုးဒယားတန်းဟု ခေါ်သောနေရာတွင် ခမည်းတော် တောင်ငူမင်းခေါင် လက်ထက်က ယိုးဒယားမှ ခေါ်ဆောင်လာသော အတတ်ပညာရှင်များနှင့် သုံ့ပန်းတို့အား အကွက်ရိုက်၍ နေရာချထားပေးခဲ့သည်။ ပန်းပဲအတတ်ပညာရှင်များကိုလည်း တသီးတခြား ရပ်ကွက်ဖွဲ့၍ နေရာချထားပေးခဲ့သည်။ မင်းရဲသီဟသူသည် အေဒီ ၁၆၀၉ တွင်နတ်ရွာစံသောအခါ သားတော်ကြီးဖြစ်သူ [[နတ်သျှင်နောင်]] တောင်ငူထီးနန်းကို စိုးစံခဲ့သည်။ နတ်သျှင်နောင်သည် တောင်ငူခေတ် စာပေလောကတွင် ထင်ရှားသော ရတုဘုရင်လည်း ဖြစ်ပေသည်။ ဘုရင့်နောင်မင်းကြီး၏ သမီးတော် [[ရာဇဓာတုကလျာ]] ကို အကြောင်းပြုကာ စပ်ဆိုခဲ့သော ကဗျာ၊ လင်္ကာများမှာ ထင်ရှားလှပေသည်။ နန်းတက်ပြီး တနှစ်အကြာတွင် အင်းဝဘုရင် မဟာဓမ္မရာဇာ ([[အနောက်ဘက်လွန်မင်း]]) ၏ တိုက်ခိုက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ တောင်ငူနန်းကိုလည်း မှန်ကင်းချကာ၊ နတ်သျှင်နောင်ကို ပဒေသရာဇ် ဘုရင်ငယ်အဖြစ်သာ အသိအမှတ် ပြုတော့သည်။ ဤသို့သောအခြေအနေတွင် နတ်သျှင်နောင်သည် ပေါ်တူဂီလူမျိုး သန်လျင်စား ငစင်ကာ ([[ငဇင်ကာ]]) နှင့် ပူးပေါင်းမိရာမှ အေဒီ ၁၆၁၂ တွင် [[သန်လျင်မြို့]]တွင် အနောက်ဘက်လွန်မင်း၏ ကွပ်မျက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ နတ်သျှင်နောင်သည် မြန်မာစာပေသမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော စာဆိုပညာရှင်အဖြစ် နေရာယူထားနိုင်ခဲ့သည်။ နတ်သျှင်နောင် ကွယ်လွန်ပြီးသော အချိန်မှစ၍ တောင်ငူမြို့သည်လည်း မင်းနေပြည်တော်အဖြစ်မှ ကျဆင်းရပ်ဆဲသည်။ ပဒေသရာဇ် ခေတ်နှောင်းကာလ၊ [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]]တွင် အလောင်းဘုရားက သူ၏ ညီအရင်းတော်စပ်ပြီး ကုန်းဘောင်ဆက်တည်ထောင်မှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သော သတိုးသင်္ခသူ(ဦးရွှေကြူ)ကို ဘုရင်အဖြစ် ထား၍ တောင်ငူဘုရင်အဖြစ် အုပ်ချုပ်စေခဲ့သည်။ === ကိုလိုနီခေတ် တောင်ငူ === အင်္ဂလိပ်တို့၏ [[ဒုတိယအင်္ဂလိပ်မြန်မာစစ်|ဒုတိယအကြိမ် ကျူးကျော်စစ်ပွဲ]]အပြီးတွင် တောင်ငူမြို့သည် ကိုလိုနီနယ်ချဲ့သမားများ၏ လက်အောက်သို့ကျရောက် ခဲ့ရသည်။ မုတ္တမ၊ သထုံ၊ ရွှေကျင်စစ်ကြောင်းမှ ၁၈၅၃ ခုနှစ်တွင် တောင်ငူမြို့ကိုသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်တို့ သိမ်းပိုက်ကာစတွင် ပဲခူးတိုင်း၏ လက်အောက်ခံခရိုင်မြို့အဖြစ်တည်ရှိရာမှ ၁၈၇၀ တွင် တနင်္သာရီတိုင်း လက်အောက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ပေးခြင်းခံခဲ့ရသည်။ တတိယကျူးကျော်စစ်အပြီး တစ်နိုင်ငံလုံးသိမ်းပိုက်ပြီးသော အခါတွင် တောင်ငူသည် အင်္ဂလိပ် စစ်တပ်များ ထူထပ်စွာစခန်းချထားသော မြို့အဖြစ် ၁၈၉၃ ခုနှစ်အထိတည်ရှိခဲ့သည်။ တောင်ငူမြို့၏ မြူနီစပါယ်အဖွဲ့အား ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ တောင်ငူခရိုင်တွင် လူဦးရေအလိုက် ပထမအများ ဆုံးနေထိုင်သူများမှာ မြန်မာလူမျိုးဖြစ်ပြီး၊ ဒုတိယအများဆုံးမှာ ကရင်လူမျိုးများဖြစ်ကြသည်။ ၁၈၈၅ ခုနှစ် ရန်ကုန်-တောင်ငူ မီးရထားလမ်းဖေါက်ပြီးသည့် နောက်တွင် တောင်ငူမြို့သည် သိသိသာသာ စည်ကားတိုးတက်လာသည်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ် ရေးကောင်းမွန်လာသောကြောင့် အရောင်းအဝယ်ကောင်းကာ စည်ကားလာခဲ့ခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ ခရစ်ယာန်သာသနာပြုများ ၏ အဓိကအချက်အချာဒေသလည်းဖြစ်လာသည်။ S.P.G သာသနာပြုအဖွဲ့သည် ၁၈၇၃ တွင်စတင်တည် ထောင်ခဲ့ပြီး၊ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းပေါင်း ၈၉ ကျောင်း နှင့် စာသင်ကျောင်းပေါင်း ၈၈ ကျောင်းကိုတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ရိုမန်ကတ်သလစ် သာသနာပြုအဖွဲ့များသည် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း ၁၄၉ ကျောင်းတည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။ အမေရိကန် ဘက်(ပ်)တစ်သာသနာပြုအဖွဲ့သည် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း(၁၅၈) ကျောင်းနှင့် စာသင်ကျောင်းပေါင်း (၇၅) ကျောင်းတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်အထိ သာသနာပြုလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးခဲ့သည်။ ကိုလိုနီနယ်ချဲ့ဆန့်ကျင့်ရေးအနေဖြင့် ဦးစိုးသိန်း ဂျီ-စီ-ဘီ-အေ ၏ (၁၆) ကြိမ်မြောက်ကွန်ဖရင့်ကို ၁၉၂၉၊မတ်လ၂၄ မှ ၂၇ ရက်နေ့အထိ တောင်ငူမြို့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်တို့အား အပြီးအပိုင်မောင်းထုတ်လိုသောအဖွဲ့ နှင့် စေ့စပ်လိုသော အဖွဲ့များအား ညှိနိုင်းနိုင်ရန်ကျင်းပခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် နှစ်ဘက်အင်အားစုများကို စေ့စပ်၍ မရနိုင်ပဲ၊ အစဉ်အဆက်ဦးဆောင် ခဲ့သော ခေါင်းဆောင်များသည်လည်း အစိတ်စိတ်အမြွှာမြွှာ ဂိုဏ်းကွဲသွားကြလေသည်။ တို့ဗမာအစည်းအရုံး ခေါင်းဆောင်သော လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲကာလ တစ်လျှောက်တွင်၊ လူငယ်သခင်များသည် တောင်ငူမြို့လူထု အားစည်းရုံးနိုင်ခဲ့သည်။ မျိုးချစ်လူငယ်များကို စည်းရုံးသိမ်းသွင်းကာ မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေး လှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်စေခဲ့ပေသည်။ == ထင်ရှားသော နေရာများ == [[File:Myanmar, aérea 7.jpg|thumb|၂၀၁၄ခုနှစ်က​တွေ့ရ​သော ​တောင်ငူမြို့]] တောင်ငူမြို့ရှိထင်ရှားသော နေရာများမှာ- # [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (တောင်ငူ)|ရွှေဆံတော် စေတီ]] # ရှင်ပင် ကျောက်ဆောက် ဘုရား # မြတ်စောညီနောင် ဘုရား # [[ကန်တော်ကြီး(တောင်ငူ)|ကန်တော်ကြီး]] # ပသိချောင်း အပန်းဖြေစခန်း # [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)|တောင်ငူ ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်]] # [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)|တောင်ငူ နည်းပညာ တက္ကသိုလ်]] # [[တောင်ငူပညာရေးကောလိပ်]] # [[တောင်ငူတက္ကသိုလ်]] # မြလိန္ဒာဘုရား # ICON shopping center == အကိုးအကား == # မှတ်တမ်းသမိုင်း ပဲခူး-မကွေး၊ရေးသားသူ လွင်မောင်၊ ထုတ်ဝေသည့်နှစ် ၁၉၇၅ {{မြန်မာနိုင်ငံ မင်းဆက်များ}} {{ပဲခူးတိုင်း}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]] 7wpr1la3fxi6dlk8kqmyv9ajs799d3t 1027354 1027352 2026-04-24T03:04:36Z ~2026-22436-47 141586 1027354 wikitext text/x-wiki {{redirect|တောင်ငူ}} {{Infobox settlement | name = တောင်ငူမြို့ | other_name = {{my|ကေတုမတီ}} | official_name = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ | image_skyline = Taungoo, Myanmar (Burma) - panoramio (105).jpg | image_map = | map_caption = | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] | subdivision_name1 = {{flag|ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး}} | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[တောင်ငူခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[တောင်ငူမြို့နယ်]] | established_date = 17 ဧပြီ 1279 | established_title = တည်ထောင် | unit_pref = Imperial | religion = Buddhism, Christianity, Islam | area_total_km2 = ၂၁၃၀ | population = မြို့နယ်: 237,000 လူဦးရေ ဝန်းကျင်။ | population_as_of = 2024 | coordinates_display = inline,title | coordinates_region = MM | latNS = N | latd = 18 | latm = 56 | lats = | longEW = E | longd = 96 | longm = 26 | longs = | elevation_ft = | elevation_m = | timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset = +6.30 | Website = | settlement_type = [[မြို့]] }} '''တောင်ငူမြို့''' သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြို့ကြီးများအနက်တစ်ခုပါဝင်ပြီး [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၏ အရှေ့မြောက်ဘက်အစွန်း [[စစ်တောင်းမြစ်]]နံဘေးတွင် အချက်အချာကျသော မြို့ဖြစ်သည်။ [[တောင်ငူခရိုင်]]၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်သည်။ [[အမှတ် (၁) ပြည်ထောင်စု အဝေးပြေးလမ်းမကြီး|အမှတ်(၁) ရန်ကုန်-မန္တလေး]] ကားလမ်းဘေးတွင်တည်ရှိ၍ [[ကရင်ပြည်နယ်]] [[သံတောင်မြို့]]နှင့် [[ကယားပြည်နယ်]] [[လွိုင်ကော်မြို့]]သို့ ကားလမ်းဆက်သွယ်ရာမြို့ဖြစ်သည်။ [[ပဲခူးရိုးမ]]ကို ဖြတ်၍ [[ပြည်မြို့]]သို့လည်း ကားလမ်းဆက်သွယ်ထားသည်။ ယခုအခါ [[ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်း]]သည် မြို့၏ အနောက်ဘက် ခုနစ်မိုင်အကွာတွင် ဖြတ်သန်းသွားသည်။ [[ရန်ကုန်]]မြို့မှနေ၍ ကားလမ်းအားဖြင့် ၁၇၅ မိုင်ကွာဝေးပြီး၊ မီးရထားလမ်းမိုင် ၁၅၀ ကွာဝေးသည်။[[တောင်ငူ]][[အင်ပါယာ]]၏[[ထီးနန်း]]စိုက်ခဲ့ရာမြို့တော်တစ်ခုဖြစ်သည်။မြန်မာနိုင်ငံ၏[[ခရီးသွားလုပ်ငန်း]]ဖွံ့ဖြိုးသောမြို့ဖြစ်သည်။[[ကရင်ပြည်နယ်]]တောင်ပေါ်ဒေသမှထွက်ကုန်များဖြန့်ဖြူးရာမြို့ဖြစ်သည်။ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၏ ခရိုင်မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ပါဝင်သော မြို့များမှာ # တောင်ငူမြို့ # [[ထန်းတပင်မြို့(တောင်ငူခရိုင်)|ထန်းတပင်မြို့]] # [[အုတ်တွင်းမြို့]] # [[ကျောက်ကြီးမြို့]] # [[ဖြူးမြို့]] # [[ရေတာရှည်မြို့]] # [[ကေတုမတီမြို့]] တို့ဖြစ်ကြသည်။ တောင်ငူသည် ရှေးမင်းအဆက်ဆက်တို့ စိုးစံခဲ့သော ရှေးဟောင်းမင်းနေပြည်တော်မြို့အဖြစ် မြန်မာ့ရာဇဝင်တွင်ထင်ရှားခဲ့သည်။ ရှေးနာမည်အရ ''ကေတုမတီ'' ဟု နာမည်တွင်ပြီး မြန်မာရာဇဝင်တွင် ခေတ်တစ်ခေတ်အဖြစ်အထင်အရှား ရှိခဲ့သည်။ ကေတုမတီ ခေါ် တောင်ငူမြို့ဟောင်းမှ အုတ်မြို့ရိုး၊ ကျုံးနှင့် ရှေးဟောင်းစေတီ များအား ယခုထက်တိုင်တွေ့ရှိနိုင်သေးသည်။ == သမိုင်းအကျဉ်း == ရာဇဝင်များ၏ အဆိုအရ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားရှိစဉ်ကပင် တောင်ငူမြို့တည်ရှိရာအရပ်ကို ဇေယျာဝဃုနတိုင်း ဟုခေါ်ကြောင်းဖော်ပြကြသည်။ ပုဂံပြည့်ရှင် [[နရပတိစည်သူ]]မင်းသည် ဇေယျာဝဃုနတိုင်းသို့ ရောက်ရှိလာပြီး မြတ်စောညီနောင်ဘုရားနှင့် ကျောက်ဆောက်ညီနောင်ဘုရားတို့ကို ဖူးမြော်ရစဉ်၊ အခြားပြိုပျက်နေသော ရှေးဟောင်းစေတီများကိုလည်း ဖူးမြော်ခဲ့ရသည်ဟုဆိုသည်။ ထိုရှေးဟောင်းစေတီများကို ပြုပြင်ရန်အတွက် သူရဲကောင်း ရမာန်ငထွေးဟု လူသိများသော အနန္တသူရအမတ်ကြီးအား တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ဘုရားပြို၊ ဘုရားပျက်များ ပြင်ဆင်ရန် အနန္တသူရအမတ်ကြီး၏ သားတော် မင်းလှစောနှင့် မြေးတော် သဝန်လက်ျာတို့သည် ကမ္ဘားမြင့်ရွာကို တည်ထောင်ကာ လူသူစုရုံးပြီး နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ တစ်နေ့တစ်ခြား စည်ကားလာသောအခါ သဝန်လကျာ်သည် ကမ္ဘားမြင့်ရွာအား မြို့စားအဖြစ် အုပ်ချုပ်လေသည်။ ကမ္ဘားမြင့်ရွာရှိသောအရပ်မှာ ယခုတောင်ငူမြို့ မြောက်ဘက်ရှိ ဆွာမြို့ တည်ရှိရာအရပ်ဟု ဆိုကြသည်။ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာပြီးနောက် စည်ကားနေသော ကမ္ဘားမြင့်ရွာကြီးကို မုတ္တမမွန်ဘုရင်က တိုက်ခိုက် ဖျက်ဆီးခဲ့လေသည်။ မြို့စားသဝန်လက်ျာနှင့် သားမယားများအား ဖမ်းဆီးကာ ယခု [[ဖြူးမြို့]] အရပ်တွင်ရှိသော ပျူရွာကြီးတွင် အကျယ်ချုပ် ဖမ်းထားလေသည်။ === တောင်ငူငယ် (ပထမ တောင်ငူ) === အကျဉ်းချခံရသော မြို့စား သဝန်လက်ျာ ကွယ်လွန်သောအခါ သားများဖြစ်ကြသော သဝန်ကြီးနှင့် သဝန်ငယ်တို့သည် ကမ္ဘားမြင့်ရွာရှိခဲ့မည် ထင်သောနေရာသို့ မှန်း၍ ပြန်လာခဲ့ကြလေသည်။ နေရာအမှတ်မှားသောကြောင့် ခပေါင်းချောင်းအနီးတွင် မြို့ရွာတည်၍ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ မြို့အမည်ကိုလည်း တောင်ပူစာငူအငယ်ကို အစွဲပြုကာ တောင်ငူဟု နာမည်ပေးခဲ့ကြသည်။ ၎င်းအရပ်သည် ယခုတောင်ငူမြို့၏ အနောက်ဘက် ကြက်ရိုးပင်ခေါ်ရွာအနီးတွင် တည်ရှိပြီး၊ ဒေသခံများက တောင်ငူငယ်ဟု အခေါ်များကြသည်။ === တောင်ငူကြီး (ဒုတိယ တောင်ငူ) === တောင်ငူငယ်သည် တဖြည်းဖြည်း စည်ပင်ဝပြောလာသောအခါ မြို့ကွင်းမြို့ကွက်များ ကျဉ်းမြောင်းလာသည်။ ထိုအခါ ထောင်မှူးကရင်ဘ၏ အကူအညီဖြင့် ခပေါင်းချောင်းဖျား မြောက်ဘက်အရပ်သို့ ရွှေ့ပြောင်းကာ မြို့ရွာ တည်ထောင် ကြပြန်သည်။ မြို့အမည်ကို တောင်ငူကြီးဟု ခေါ်တွင်ကြသည်။ ထောင်မှူးကရင်ဘသည် နောင်အခါတွင် တောင်ငူမင်းဆက်၏ စတုတ္တမြောက်ဘုရင် ဖြစ်လာသည်။ အေဒီ ၁၂၈၂ မှစ၍ တောင်ငူကြီးမြို့တွင် မင်းဆက်ပေါင်း ၂၉ ဆက်စိုးစံခဲ့သည်။ ပထမဆုံးသောမင်းမှာ သဝန်ကြီးဖြစ်သည်ဟု ရှေးရာဇဝင်များတွင် ဖော်ပြကြသည်။ === ဒွါရာဝတီ === အေဒီ ၁၄၈၅ တွင် နန်းတက်ခဲ့သော တောင်ငူကြီးမင်းဆက်မှ ၂၉ ဆက်မြောက် [[မင်းကြီးညို]] လက်ထက်တွင် တောင်ငူကြီးမှ ပဲပုတ်ချောင်းအနီးသို့ ပြောင်းကာ မြဝတီမြို့ဟု အမည်သမုတ်ခဲ့ပြန်သည်။ မြဝတီမှ [[ပေါင်းလောင်းမြစ်]]နှင့် ခပေါင်းချောင်း ဆုံရာအရပ်သို့ ထပ်မံပြောင်းရွှေ့ကာ မြို့အမည်အား ဒွါရာဝတီမြို့ဟု နာမည်ပေးခဲ့သည်။ ဒွါရာဝတီမြို့နေရာသည် ယခုအခါ လောကုတ္တရာဟုခေါ်သော အရပ်တွင် တည်ရှိသည်။ ဒွါရဝတီမြို့ကို အေဒီ ၁၄၉၁ တွင်တည်ထောင်၍ နှစ်ပေါင်း ၂၀ စိုးစံခဲ့သည်။ === ကေတုမတီ === အေဒီ ၁၄၉၁ တွင် [[မင်းကြီးညို]]သည် ပေါင်းလောင်းမြစ်(ယခု စစ်တောင်းမြစ်) အနောက်ဘက်တွင် ကေတုမတီဟူသော မြို့အမည်ဖြင့် မြို့သစ်၊ နန်းသစ်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ကေတုမတီမြို့ကို တည်ထောင်သောအခါမှ ယခု တောင်ငူမြို့အတွင်းရှိ ကန်တော်ကြီးသည် မြို့တွင်းသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြို့တစ်မျက်နှာတွင် တံခါး ငါးခုစီနှင့် လေးမျက်နှာပတ်လည်တွင် စုစုပေါင်း တံခါး ၂၀ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ တံခါးမုခ်ပေါက် တခုစီမှ ထွက်ရာ အဝတိုင်းတွင်လည်း သိမ်တဆောင်ကျစီ ဆောက်လုပ်ထားသည်။ မြို့ပတ်ဝန်းကျင် အရပ်တို့တွင်လည်း တီ အမည်ပါသော မြို့ငယ်ကိုးမြို့နှင့် ကုန်းအမည်ပါသော ကျေးရွာငယ် ကိုးရွာကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်ဟု အဆိုရှိကြသည်။ မြို့တော်ဝန်းကျင်အရပ်တို့တွင် ထန်းပင် အမြောက်အမြား စိုက်ပျိုးစေခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ယခုထက်တိုင် တောင်ငူမြို့တွင် တပင်ရွှေထီးထန်းတောဟူသော နာမည်ရ ထန်းတောများကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။ မင်းကြီးညိုလက်ထက်တွင် တောင်ငူသည် တန်ခိုးအင်အား ကြီးမားလာသောကြောင့် သီးခြားလွတ်လပ်သော မင်းနေပြည်အဖြစ် ထင်ရှားလာပေသည်။ ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော် တည်ထောင်ရန်အတွက် ထင်ရှားသော အုတ်မြစ်များကို စစ်တောင်းမြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် ချနိုင်ခဲ့ခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ မင်းကြီးညို နတ်ရွာစံပြီးနောက် အေဒီ ၁၅၃၀ တွင် တောင်ငူခေတ်တွင် ထင်ရှားသော [[တပင်ရွှေထီး]] နန်းတက်သည်။ တပင်ရွှေထီး လက်ထက်တွင် [[ဟံသာဝတီ]] ([[ပဲခူး]]) အား တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက် မင်းနေပြည်ကို ဟံသာဝတီသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။ တပင်ရွှေထီး လွန်ပြီးနောက် [[ဘုရင့်နောင်]] လက်ထက်တွင် တောင်ငူခေတ်သည် မြန်မာ့သမိုင်းတွင် အထွဋ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သော ကာလဖြစ်သည်။ ဘုရင့်နောင် နန်းသက်အတွင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေး၊၊အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာများတွင် ကြီးမားသော ပြောင်းလဲမှုများ ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံကို စည်းလုံးသောကာလအဖြစ် သမိုင်းဆရာများက သတ်မှတ်ခဲ့ခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ တောင်ငူမှ အခြေချ၍ ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့သောကြောင့် တောင်ငူခေတ်၏ အမြင့်မားဆုံး ဂုဏ်သတင်းလည်း ဖြစ်ပေသည်။ ထိုကာလတွင် နှစ်ရှည်လများ အငြင်းပွားခဲ့သော မွန်-မြန်မာ ပဋိပက္ခများကိုလည်း ချုပ်ငြိမ်းစေကာ၊ ငြိမ်းချမ်းသောကာလ တခုကို တည်ဆောက်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ဘုရင့်နောင် ဟံသာဝတီကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက်တွင် မိမိ၏ မူလအရပ်ဖြစ်သည့် တောင်ငူတွင် ညီဖြစ်သူ မင်းခေါင်အား ဘုရင်ခံအဖြစ် နန်းတင်ပေးခဲ့သည်။ အေဒီ ၁၅၈၄ တွင် နန်းတက်သော [[မင်းရဲသီဟသူ]]သည် ကေတုမတီ တောင်ငူနန်းမြို့အား အသစ်တဖန် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် မင်းရဲသီဟသူအား တောင်ငူရွှေနန်းတည်မင်းဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ [[ပေါင်းလောင်းမြစ်]] အနောက်ဘက်ရှိ ယခု ဆင်ဆိပ်ရွာတွင် ဆင်ကျုံးကို တည်ဆောက်စေပြီး ဆင်ရိုင်းများကို ဖမ်းယူစေခဲ့သည်။ နှစ်စဉ် ဆင်ခင်း၊ မြင်းခင်းသဘင်များကိုလည်း ကျင်းပစေခဲ့ကြောင်း ရာဇဝင်များတွင် ဖော်ပြထားသည်။ ကျင်းပသော ပွဲလမ်းသဘင်များတွင် မင်းညီမင်းသားများ ကစားကြသော [[ဂူလီပွဲ]] မှာလည်း ထင်ရှားသည်။ အနောက်နိုင်ငံများတွင် ပိုလိုကစားပွဲဟု ခေါ်သော ကစားနည်းမျိုးပင်ဖြစ်သည်။ ထိုဂူလီကစားပွဲများအတွက် ယခုတောင်ငူမြို့ရှိ ကန်လမ်းနေရာတွင် ဂူလီရိုက်ကွင်းကို တည်ဆောက်ပေးခဲ့သည်။ မြို့ကိုလည်း ပိုမိုစနစ်ကျအောင် အကွက်ချ၍၊ နေရာချထားပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ယခု ယိုးဒယားတန်းဟု ခေါ်သောနေရာတွင် ခမည်းတော် တောင်ငူမင်းခေါင် လက်ထက်က ယိုးဒယားမှ ခေါ်ဆောင်လာသော အတတ်ပညာရှင်များနှင့် သုံ့ပန်းတို့အား အကွက်ရိုက်၍ နေရာချထားပေးခဲ့သည်။ ပန်းပဲအတတ်ပညာရှင်များကိုလည်း တသီးတခြား ရပ်ကွက်ဖွဲ့၍ နေရာချထားပေးခဲ့သည်။ မင်းရဲသီဟသူသည် အေဒီ ၁၆၀၉ တွင်နတ်ရွာစံသောအခါ သားတော်ကြီးဖြစ်သူ [[နတ်သျှင်နောင်]] တောင်ငူထီးနန်းကို စိုးစံခဲ့သည်။ နတ်သျှင်နောင်သည် တောင်ငူခေတ် စာပေလောကတွင် ထင်ရှားသော ရတုဘုရင်လည်း ဖြစ်ပေသည်။ ဘုရင့်နောင်မင်းကြီး၏ သမီးတော် [[ရာဇဓာတုကလျာ]] ကို အကြောင်းပြုကာ စပ်ဆိုခဲ့သော ကဗျာ၊ လင်္ကာများမှာ ထင်ရှားလှပေသည်။ နန်းတက်ပြီး တနှစ်အကြာတွင် အင်းဝဘုရင် မဟာဓမ္မရာဇာ ([[အနောက်ဘက်လွန်မင်း]]) ၏ တိုက်ခိုက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ တောင်ငူနန်းကိုလည်း မှန်ကင်းချကာ၊ နတ်သျှင်နောင်ကို ပဒေသရာဇ် ဘုရင်ငယ်အဖြစ်သာ အသိအမှတ် ပြုတော့သည်။ ဤသို့သောအခြေအနေတွင် နတ်သျှင်နောင်သည် ပေါ်တူဂီလူမျိုး သန်လျင်စား ငစင်ကာ ([[ငဇင်ကာ]]) နှင့် ပူးပေါင်းမိရာမှ အေဒီ ၁၆၁၂ တွင် [[သန်လျင်မြို့]]တွင် အနောက်ဘက်လွန်မင်း၏ ကွပ်မျက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ နတ်သျှင်နောင်သည် မြန်မာစာပေသမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော စာဆိုပညာရှင်အဖြစ် နေရာယူထားနိုင်ခဲ့သည်။ နတ်သျှင်နောင် ကွယ်လွန်ပြီးသော အချိန်မှစ၍ တောင်ငူမြို့သည်လည်း မင်းနေပြည်တော်အဖြစ်မှ ကျဆင်းရပ်ဆဲသည်။ ပဒေသရာဇ် ခေတ်နှောင်းကာလ၊ [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]]တွင် အလောင်းဘုရားက သူ၏ ညီအရင်းတော်စပ်ပြီး ကုန်းဘောင်ဆက်တည်ထောင်မှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သော သတိုးသင်္ခသူ(ဦးရွှေကြူ)ကို ဘုရင်အဖြစ် ထား၍ တောင်ငူဘုရင်အဖြစ် အုပ်ချုပ်စေခဲ့သည်။ === ကိုလိုနီခေတ် တောင်ငူ === အင်္ဂလိပ်တို့၏ [[ဒုတိယအင်္ဂလိပ်မြန်မာစစ်|ဒုတိယအကြိမ် ကျူးကျော်စစ်ပွဲ]]အပြီးတွင် တောင်ငူမြို့သည် ကိုလိုနီနယ်ချဲ့သမားများ၏ လက်အောက်သို့ကျရောက် ခဲ့ရသည်။ မုတ္တမ၊ သထုံ၊ ရွှေကျင်စစ်ကြောင်းမှ ၁၈၅၃ ခုနှစ်တွင် တောင်ငူမြို့ကိုသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်တို့ သိမ်းပိုက်ကာစတွင် ပဲခူးတိုင်း၏ လက်အောက်ခံခရိုင်မြို့အဖြစ်တည်ရှိရာမှ ၁၈၇၀ တွင် တနင်္သာရီတိုင်း လက်အောက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ပေးခြင်းခံခဲ့ရသည်။ တတိယကျူးကျော်စစ်အပြီး တစ်နိုင်ငံလုံးသိမ်းပိုက်ပြီးသော အခါတွင် တောင်ငူသည် အင်္ဂလိပ် စစ်တပ်များ ထူထပ်စွာစခန်းချထားသော မြို့အဖြစ် ၁၈၉၃ ခုနှစ်အထိတည်ရှိခဲ့သည်။ တောင်ငူမြို့၏ မြူနီစပါယ်အဖွဲ့အား ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ တောင်ငူခရိုင်တွင် လူဦးရေအလိုက် ပထမအများ ဆုံးနေထိုင်သူများမှာ မြန်မာလူမျိုးဖြစ်ပြီး၊ ဒုတိယအများဆုံးမှာ ကရင်လူမျိုးများဖြစ်ကြသည်။ ၁၈၈၅ ခုနှစ် ရန်ကုန်-တောင်ငူ မီးရထားလမ်းဖေါက်ပြီးသည့် နောက်တွင် တောင်ငူမြို့သည် သိသိသာသာ စည်ကားတိုးတက်လာသည်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ် ရေးကောင်းမွန်လာသောကြောင့် အရောင်းအဝယ်ကောင်းကာ စည်ကားလာခဲ့ခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ ခရစ်ယာန်သာသနာပြုများ ၏ အဓိကအချက်အချာဒေသလည်းဖြစ်လာသည်။ S.P.G သာသနာပြုအဖွဲ့သည် ၁၈၇၃ တွင်စတင်တည် ထောင်ခဲ့ပြီး၊ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းပေါင်း ၈၉ ကျောင်း နှင့် စာသင်ကျောင်းပေါင်း ၈၈ ကျောင်းကိုတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ရိုမန်ကတ်သလစ် သာသနာပြုအဖွဲ့များသည် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း ၁၄၉ ကျောင်းတည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။ အမေရိကန် ဘက်(ပ်)တစ်သာသနာပြုအဖွဲ့သည် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း(၁၅၈) ကျောင်းနှင့် စာသင်ကျောင်းပေါင်း (၇၅) ကျောင်းတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်အထိ သာသနာပြုလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးခဲ့သည်။ ကိုလိုနီနယ်ချဲ့ဆန့်ကျင့်ရေးအနေဖြင့် ဦးစိုးသိန်း ဂျီ-စီ-ဘီ-အေ ၏ (၁၆) ကြိမ်မြောက်ကွန်ဖရင့်ကို ၁၉၂၉၊မတ်လ၂၄ မှ ၂၇ ရက်နေ့အထိ တောင်ငူမြို့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်တို့အား အပြီးအပိုင်မောင်းထုတ်လိုသောအဖွဲ့ နှင့် စေ့စပ်လိုသော အဖွဲ့များအား ညှိနိုင်းနိုင်ရန်ကျင်းပခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် နှစ်ဘက်အင်အားစုများကို စေ့စပ်၍ မရနိုင်ပဲ၊ အစဉ်အဆက်ဦးဆောင် ခဲ့သော ခေါင်းဆောင်များသည်လည်း အစိတ်စိတ်အမြွှာမြွှာ ဂိုဏ်းကွဲသွားကြလေသည်။ တို့ဗမာအစည်းအရုံး ခေါင်းဆောင်သော လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲကာလ တစ်လျှောက်တွင်၊ လူငယ်သခင်များသည် တောင်ငူမြို့လူထု အားစည်းရုံးနိုင်ခဲ့သည်။ မျိုးချစ်လူငယ်များကို စည်းရုံးသိမ်းသွင်းကာ မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေး လှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်စေခဲ့ပေသည်။ == ထင်ရှားသော နေရာများ == [[File:Myanmar, aérea 7.jpg|thumb|၂၀၁၄ခုနှစ်က​တွေ့ရ​သော ​တောင်ငူမြို့]] တောင်ငူမြို့ရှိထင်ရှားသော နေရာများမှာ- # [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (တောင်ငူ)|ရွှေဆံတော် စေတီ]] # ရှင်ပင် ကျောက်ဆောက် ဘုရား # မြတ်စောညီနောင် ဘုရား # [[ကန်တော်ကြီး(တောင်ငူ)|ကန်တော်ကြီး]] # ပသိချောင်း အပန်းဖြေစခန်း # [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)|တောင်ငူ ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်]] # [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)|တောင်ငူ နည်းပညာ တက္ကသိုလ်]] # [[တောင်ငူပညာရေးကောလိပ်]] # [[တောင်ငူတက္ကသိုလ်]] # မြလိန္ဒာဘုရား # ICON shopping center == အကိုးအကား == # မှတ်တမ်းသမိုင်း ပဲခူး-မကွေး၊ရေးသားသူ လွင်မောင်၊ ထုတ်ဝေသည့်နှစ် ၁၉၇၅ {{မြန်မာနိုင်ငံ မင်းဆက်များ}} {{ပဲခူးတိုင်း}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]] kdzrgolsfiu5nn9sqwkgb6gwskgwe60 0 5984 1027233 1016299 2026-04-23T14:25:01Z কল্কি 139538 /* ဈာပန အခမ်းအနား */ converted bare url(s) into full bibliographic citation(s) 1027233 wikitext text/x-wiki {{Infobox holiday |holiday_name = အာဇာနည်နေ့ |type = နိုင်ငံတော်အဆင့် |longtype = နိုင်ငံတော်အဆင့် အောက်မေ့ဖွယ်အထိမ်းအမှတ်နေ့ |image = |caption = |official_name = |nickname = |observedby = {{flag|Myanmar}} |begins = |ends = |duration = ၁ ရက် |frequency = နှစ်စဉ် |scheduling = နှစ်စဉ် |date = ၁၉ ဇူလိုင် |celebrations = |observances = |relatedto = }} '''အာဇာနည်နေ့'''သည် နှစ်စဉ် ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ကျရောက်သော [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နေ့ထူးနေ့မြတ်များ|နိုင်ငံတော်၏ မေ့မရဖွယ်အထိမ်းအမှတ်နေ့]] တစ်ရက်ပင်ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]၌ [[ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း]] အပါအဝင် နိုင်ငံရေးတွင် အလွန် အရေးပါသော [[အာဇာနည် ခေါင်းဆောင်ကြီးများ|ခေါင်းဆောင်ကြီး ၈ ဦး]] နှင့် ကိုယ်ရံတော်တစ်ဦး လုပ်ကြံခြင်းခံခဲ့ရပြီး ကျဆုံးသွားကြသည်။ထိုနေ့ကို အာဇာနည်နေ့ ဟု သတ်မှတ်ကာ နှစ်စဉ်ကျင်းပခြင်းဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite Myanmar Encyclopedia|volume=၁၄|title=အာဇာနည်နေ့}}</ref> ==အဖြစ်အပျက်များ== ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၉ရက်နေ့ မြန်မာစံတော်ချိန် ၁၀ နာရီ ၃၇ မိနစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့လယ်ရှိ ဝန်ကြီးများရုံး၌ အစည်းဝေးပွဲကျင်းပနေချိန်ဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်ခေတ် မြို့စောင့်တပ်အမှတ် (၁၂) သေနတ်ကိုင်တပ်ရင်း၏ အမှတ်တံဆိပ်ကို တပ်ဆင်ထားသော စစ်ယူနီဖောင်းအပြည့်အစုံဝတ်ဆင်ထားသည့် လူတစ်စုသည် [[ဝန်ကြီးများရုံး (ရန်ကုန်)|ဝန်ကြီးများရုံး]]အတွင်း ဝင်ရောက်၍ ဗမာ့လွတ်လပ်ရေး ခေါင်းဆောင်အချို့အား ပစ်ခတ်လုပ်ကြံခဲ့ကြသည်။<ref name="ReferenceA">ဦးအောင်ခင်၊ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းကို ဘယ်သူသတ်လဲ?</ref>၎င်းနိုင်ငံတော်လုပ်ကြံမှုကြီးအား နယ်ချဲ့လက်ပါးစေ အတိုက်အခံ နိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုမှ ကြိုတင်စီစဉ်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး ၎င်းအဖွဲ့အား ခေါင်းဆောင် ကြိုးကိုင်ထားသူအဖြစ် ဂဠုန်ဦးစောအား စွပ်စွဲခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက်ဦးစောနှင့် အပေါင်းအပါများအား ဦး[[ကျော်မြင့် (တရားသူကြီး)|ကျော်မြင့်]]၊ ဦးအောင်သာကျော်နှင့် ဦးစီးဘူးတို့ ပါဝင်သော အထူးခုံရုံးမှ အချိန်ယူ စစ်ဆေးပြီး ပြစ်မှုထင်ရှားသဖြင့် ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (၃၀) ရက်နေ့တွင် သေဒဏ်စီရင်ချက် ချမှတ်ခဲ့လေသည်။ တရားခံများက အဆင့်ဆင့်အယူခံ ဝင်ခဲ့သည်။ နောက်ဆုံး အယူခံလွှာကို ၁၉၄၈ ခု၊ ဧပြီလ (၂၇ ) ရက်နေ့တွင် တရားလွှတ်တော်ချုပ်မှ ပယ်ချလိုက်သည်။ ထို့နောက် သမ္မတထံ သနားခံလွှာ တင်သွင်းခဲ့ပြန်ရာ ခင်မောင်ရင်၊ သုခနှင့် မောင်နီတို့အပေါ်တွင် ချမှတ်ထားသော သေဒဏ်အမိန့်ကို ပယ်ဖျက်ပြီး တစ်သက်တစ်ကျွန်း ထောင်ဒဏ်သို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ ကျန်တရားခံများဖြစ်သော ဂဠုန်ဦးစော၊ သက်နှင်း၊ မောင်စိုးနှင့် မှုန်ကြီးတို့အား အင်းစိန်အကျဉ်းထောင်တွင် လည်းကောင်း၊ စိန်ကြီးနှင့် ရန်ကြီးအောင်တို့အား ရန်ကုန်အကျဉ်းထောင် (ယခု ရန်ကုန် အထွေထွေရောဂါ ကုဆေးရုံနေရာ)တွင်လည်းကောင်း၊ ၁၉၄၈ ခု၊ မေလ (၈) ရက်နေ့ အရုဏ်တက်ချိန် (၅)နာရီခွဲတွင် တစ်ချိန်တည်း ကြိုးဒဏ် စီရင်ခဲ့လေသည်။ တရားလွှတ်တော်ချုပ်နှင့် အထူးခုံရုံးမှ အတိုက်အခံများ၏ အယူခံများအားလုံးသည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားဖော်ပြခဲ့သည်။ အတိုက်အခံတို့၏ အယူခံအား ဒေါက်တာမောင်မောင်ရေးသားသည့် "နိုင်ငံတော်လုပ်ကြံမှု"တွင် ဖတ်ရှုနိုင်ပြီး "၁၉၄၈ခုနှစ် ဥပဒေမှတ်တမ်းများ"တွင်လည်း အထူးခုံရုံးနှင့် တရားလွှတ်တော်ချုပ်တို့၏ အယူခံကို ဖတ်ရှုနိုင်သည်။ လုပ်ကြံခံခဲ့ရသူများမှာ - #[[ဦးအောင်ဆန်း]] (ဝန်ကြီးချုပ်) #[[ဒီးဒုတ်ဦးဘချို|ဦးဘချို]] (ပြန်ကြားရေးဌာနဝန်ကြီး) #[[မန်းဘခိုင်]] (အလုပ်သမားရေးရာဌာနဝန်ကြီး) #[[ဦးဘဝင်း]] (စီးပွားရေးနှင့် ထောက်ပံ့ရေးဌာနဝန်ကြီး) #[[သခင်မြ]] (ပြည်ထဲရေးဌာနဝန်ကြီး) #[[ဦးရာဇတ်|ဦးအဗ္ဗဒူရာဇတ်]](ပညာရေးနှင့် အမျိုးသားစီမံကိန်းဌာနဝန်ကြီး) #[[မိုင်းပွန်စော်ဘွားကြီး စဝ်စံထွန်း]] (နယ်ခြားဒေသများဆိုင်ရာဌာနဝန်ကြီး) #[[ဦးအုန်းမောင်]] (သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးဌာန အတွင်းဝန်) နှင့် #[[ရဲဘော် ကိုထွေး]] (ဦးအဗ္ဗဒူရာဇတ်၏ သက်တော်စောင့်)<ref name="ReferenceA"/> တို့ဖြစ်ကြသည်။ ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး ဦးတင်ထွဋ်သည် ထိုစဉ်က ဒဏ်ရာအပြင်းအထန်ရရှိခဲ့သော်လည်း အသက်ရှင် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ မြန်မာလူမျိုးအများစုမှာ ၎င်းလုပ်ကြံမှုတွင် ဗြိတိသျှတို့သည် တစ်နည်းသို့မဟုတ် အခြားနည်းတစ်ခုခုဖြင့် ပါဝင်ပတ်သက် နေသည်ဟု ယုံကြည်နေကြသည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ဗြိတိသျှ ဝန်ထမ်းနှစ်ဦး ဖမ်းဆီးစစ်ဆေးခံရပြီး ၎င်းတို့အနက်မှ တစ်ဦးသည် ဦးစော၏ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် လုပ်ကြံမှုတွင် ထောက်ပံ့မှုနှင့် လုံလောက်သော စစ်သုံးကိရိယာများအား အဖွဲ့အစည်းအသေးအတွက် တပ်ဆင်ပေးမှုတို့ဖြင့် တရားစွဲဆိုခြင်းခံရသည်။ ၎င်းစစ်သုံး လက်နက်ကိရိယာများအား ဦးစော၏အိမ်ဘေးရှိ ကန်တွင် ပစ်ခတ်မှု ဖြစ်ပွားပြီး ချက်ချင်း ပြန်လည် သိမ်းဆည်း ရရှိခဲ့ကြသည်။ ဗိုလ်ချုပ်တို့ လုပ်ကြံခံရသည့်နေ့ ညနေပိုင်းမှာပင် ထိုလုပ်ကြံမှု၏ တရားခံ များဖြစ်သော ဦးစောနှင့် အပေါင်းအပါများအား ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းကိုယ်တိုင် ဖွဲ့စည်းပေးထားသော သောင်းကျန်းမှု နှိမ်နင်းရေးတပ် တပ်ရင်းအမှတ် (၁)မှ တပ်ခွဲမှူး ဗိုလ်သိန်းဟန်နှင့် ရဲဘော်များသည် မရမ်းကုန်းမြို့နယ် အေဒီလမ်း (ယခု မေခလမ်း) အမှတ် (၄)ရှိ ဦးစောအိမ်သို့ဝိုင်းပြီး အိမ်တွင်းအိမ်ပြင် ရှာဖွေဖမ်းဆီးကာ စုံထောက် အင်စပတ်တာ မစ္စတာဂျပ် ခေါင်းဆောင်သော ရဲအဖွဲ့လက်သို့ အပ်ခဲ့သည်။ ၎င်းနိုင်ငံတော်လုပ်ကြံမှုကြီး ပြီးနောက်၊ များမကြာမီအချိန်တွင် မြန်မာပြည် ဗြိတိသျှဘုရင်ခံချုပ် ဆာ ဟာ့ဘက် ရန့်စ်သည် ဦးနုခေါင်းဆောင်သည့်ကြားဖြတ်အစိုးရအဖွဲ့အား အာဏာလွှဲပြောင်းပေးခဲ့ပြီးချိန်၊ ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားဝင်လွတ်လပ်ရေးနေ့ဖြစ်လာခဲ့သည့်ပြင် [[ဦးနု]]သည်လည်း မြန်မာပြည်၏ ပထမဆုံးသော [[ဝန်ကြီးချုပ်]]ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်နေ့အား အာဇာနည်နေ့ဟု အမည်သမုတ်၍ ပြည်သူ့အားလပ်ရက်၊ နိုင်ငံတော်အဆင့် အောက်မေ့ဖွယ်အထိမ်းအမှတ်နေ့အဖြစ် နှစ်စဉ်ကျင်းပရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ [[File:အာဇာနည်ကုန်း.jpg|thumb|ကျဆုံးလေပြီးသော အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးများ၏ ဂူဗိမာန်]] == ကိုယ်တိုင် ကိုယ်ကျ ပစ်ခတ် လုပ်ကြံ ခဲ့သူများ == # ရန်ကြီးအောင် (ရဲဘော် ကိုထွေး အား ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ ပစ်ခတ် သတ်ဖြတ်ခဲ့ သလိုအစည်းအဝေး ခန်းမ အတွင်း ပစ်ခတ်မှုတွင် ပါဝင်သူ) <ref>ဒေါက်တာ မောင်မောင် ၏ နိုင်ငံတော် လုပ်ကြံ မှု။</ref> # သက်နှင်း (ဦးဆောင် ပစ်ခတ်သူ)၊ # မောင်စိုး (ဦးဆောင် ပစ်ခတ်သူ)၊ # စိန်ကြီး (ပစ်ခတ်မှုတွင် ပါဝင်သူ)၊ # သုခ (ကားမောင်းသူ)။ === သေဒဏ် အပြစ်ပေးခံရသူများ === (အင်းစိန်ထောင် ကြိုးတိုက်တွင်) # သက်နှင်း # မှုံကြီး ခေါ် မောင်မှုန် (လုပ်ကြံမှု အစီအစဉ် တွင် ပါဝင်ပြီး [[ဂဠုန်ဦးစော]] နေအိမ် အဝိုင်းခံရမှု တွင် လက်နက် ကိုင် ဆောင်၍ ပြန်လည် ပစ်ခတ်သူ၊ ယခင် ရန်ကုန်ထောင် ကြိုးတိုက် တွင် - ယနေ့ခေတ် သူနာပြုတတ္ကသိုလ် ) # စိန်ကြီး ခေါ် မောင်စိန် ခေါ် လှအောင် # ရန်ကြီးအောင် ခေါ် လှထွန်း === သေဒဏ် မှ ထောင်ဒဏ် တစ်သက် တစ်ကျွန်းသို့ပြောင်းရွှေ့ကျခံရသူများ === # သုခ # ခင်မောင်ရင် # မောင်နီ ခေါ် ဘိုနီ ခေါ် ဂနီ ==ဈာပန အခမ်းအနား== [[File:Myoma U Than Kywe at first martyrs' day 20.Jul.1947.JPG|thumb|အာဇာနည် ခေါင်းဆောင်ကြီးများ လုပ်ကြံခံရပြီးနောက်တစ်နေ့ (၁၉၄၇၊ ဇူလိုင် ၂၀) မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်က ပထမဦးဆုံးအာဇာနည်နေ့ အခမ်းအနား စတင်ဦးဆောင်ကျင်းပနေပုံ]] ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းအမှူးပြုသော အာဇာနည် ခေါင်းဆောင်ကြီးများ လုပ်ကြံခံရပြီးနောက်တစ်နေ့ ၁၉၄၇၊ ဇူလိုင် ၂၀ တွင်ရန်ကုန်မြို့၊ ဆူးလေဘုရားအနီးရှိ ဖိုက်ချ်စကွဲယား (Fytche Square) (ယခု မဟာဗန္ဓုလ) ပန်းခြံ၌ နိုင်ငံတော်ဈာပနဗဟိုကော်မတီဝင် ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများသမဂ္ဂ ဥက္ကဋ္ဌ [[ရန်ကုန်ခရိုင် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ]] ဥက္ကဋ္ဌ [[တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ]] ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ နှင့် မြို့မကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ ဥက္ကဋ္ဌ [[မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်]] သည် ကျောင်းသားနှင့်ပြည်သူတစ်သိန်းကျော်ကိုဦးဆောင်ပြီး "လူသတ်ဝါဒရှုတ်ချပွဲ" ကို စတင်ဦးဆောင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ထိုနေ့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ပထမဦးဆုံးအာဇာနည်နေ့ အခမ်းအနားဖြစ်သည်။<ref>[http://wakhama.blogspot.com/2013/07/myanmars-martyr-day.html ဝါးခယ္မ : Myanmar's Martyr Day<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>{{Cite web |title=america.pink - online learning courses Resources and Information<!-- Bot generated title --> |url=http://america.pink/burmese-martyrs-day_792165.html |access-date=24 June 2016 |archive-date=22 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170722123426/http://america.pink/burmese-martyrs-day_792165.html }}</ref><ref>{{Cite web |last=AnydayGuide |title=Martyrs' Day in Myanmar / July 19, 2026 |url=https://anydayguide.com/calendar/2252 |access-date=2026-04-23 |website=AnydayGuide |language=en}}</ref><ref>[http://burmeseholidays.blogspot.com/p/blog-page_3.html ပြည်ထောင်စုနေ့ : Myoma U Than Kywe မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ် (English language version)<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>{{cite journal|author=မြို့မ-မြင့်ကြွယ်|title=မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံး အာဇာနည်နေ့နှင့် ကျောင်းသားခေါင်းဆောင် မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်|journal=The Myanmar Post ([[မြန်မာပို့စ်]])|date=Wednesday, July 20, 2016|volume=Vol. 8|issue=No. 27|page=၂၀-၂၇}}</ref> ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်နေ့ညပိုင်းတွင် သူကိုယ်တိုင်ရေးသားထားသော "အသက်ပေးချီတက်ကြကုန်အံ့" အမည်ရှိကြေညာချက်စာတမ်းကို လူသတ်ဝါဒရှုတ်ချပွဲ အခမ်းအနားတွင် ဖတ်ကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite journal |author=ခင်နှင်းဦး |title=ပထမဦးဆုံး အာဇာနည်နေ့ အခမ်းအနား |journal=စာပေဂျာနယ် |date=၁၉၉၅ ဇူလိုင်လ |volume=အတွဲ၂၊ အမှတ် ၁၁ |pages=စာမျက်နှာ ၄၈-၄၉-၅၀}}</ref> အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးများ၏ [[ဈာပန]] ကျင်းပရေးကော်မတီသည် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းအမှူးပြုသော အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးများ၏ [[ရုပ်ကလာပ်]] များကို ပြည်သူပြည်သား အပေါင်းတို့ နောက်ဆုံးဂါရဝ ပြုနိုင်ရေးအတွက် ဇူလိုင်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ရုပ်ကလာပ်များကို ရန်ကုန်မြို့၊ [[ဂျူဗလီဟော]]ခန်းမသို့ ယူဆောင်လာခဲ့ကြသည်။ ဂျူဗလီဟော ခန်းမဆောင်ကြီးများ၏ တိုင်လုံးများ၊ အထက်မျက်နှာကြက်နှင့် နံရံများတွင် ရွှေရောင်ယိုးဒယား ပန်းခက်များဖြင့် ဆင်ယင်သည်။ စင်မြင့်၏အထက်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ လွတ်လပ်ရေးရရှိရန် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်နေပုံ ပန်းချီကား၊ ဖဆပလ၏ အလံတော်အောက်တွင် ကချင်၊ ကရင်၊ ကယား၊ ချင်း၊ မွန်၊ ဗမာ၊ ရခိုင်၊ ရှမ်း တိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံတို့၏ စည်းရုံးမှု ပန်းချီကားကြီးများကို ချိတ်ဆွဲထားသည်။ ထိုပန်းချီကားချပ်ကြီးများ ရှေ့တွင် ဖဆပလ အလံတော်ကြီးနှစ်ခုကို အလျားလိုက်ချထားသည်။ ဂျူဗလီဟော ခန်းမ၏ စင်မြင့်ရှေ့၌ ရှိသော အခန်းများအနက် ရှေ့ဆုံးမှ အခန်းသုံးခန်းတွင် အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးများ၏ ရုပ်ကလာပ်များကို ဂါရဝပြုခံရန် စီစဉ်နေရာချထားသည်။ ကျန်သော အခန်းနှစ်ခန်းကို ပရိသတ်များ ဂါရဝပြုခန်းအဖြစ် သတ်မှတ်စီမံထားသည်။ စင်မြင့်၏ ရှေ့ဆုံးအလယ်တည့်တည့်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ ရုပ်ကလာပ်ကို ရွှေချထားသော မှန်ခေါင်းဖြင့်၊ ရွှေချထားသော သလွန်ထက်၌ တင်ထားပြီး [[ထီးဖြူ]]နှစ်လက်မိုး ထားသည်။ နောက်ဖက်ခြေရင်းတွင် အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီး ငါးဦးဖြစ်သော ဦးဘချို၊ ဦးဘဝင်း၊ သခင်မြ၊ မန်းဘခိုင်၊ ဦးရာဇတ် တို့၏ ရုပ်ကလာပ်များကို ပြင်ဆင်ထားရှိ၍ ထီးဖြူတစ်လက်စီ မိုးထားသည်။ စင်မြင့်၏ လက်ယာဘက်တွင် အတွင်းဝန် အိုင်စီအက်စ် ဦးအုန်းမောင်နှင့် သက်တော်စောင့် မောင်ထွေး တို့၏ ရုပ်ကလာပ်ကို ထီးဖြူတစ်လက်စီ မိုးပေးထားသည်။ စင်မြင့်၏ လက်ဝဲဘက်တွင် မိုင်းပွန်စော်ဘွားကြီး၏ ရုပ်ကလာပ်ကို စော်ဘွားကြီး၏ အဆောင်အယောင်နှင့် အညီ [[သံလျင်း]]ပေါ်၌ [[သလွန်]]တင်၍ ထီးဖြူများ မိုးထားသည်။ <ref name="လှမြင့်သံတ၁မ၁၈">(ဂျူဗလီဟောမြင်ကွင်း၊တိုက်စိုး)(၁၉၄၇ခုနှစ်ထုတ်ဝေခဲ့သော စာနယ်ဇင်းကောတ်နှုတ်ချက်များ){{ref|လှမြင့်သံတ၁မ၁၈|လှမြင့်၊သံတော်ဆင့်၊တ၁မ၁၈}}</ref> ဈာပန ကော်မတီသည် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့် အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးများ၏ ရုပ်ကလာပ်ကို ဂျူဗလီဟောခန်းမကြီးတွင် ၆ လ ထားရှိပြီး ပြည်သူလူထု အပေါင်း၏ ဂါရဝပြု ခံယူရန်စီစဉ်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၁ ရက်နေ့တွင် [[နိုင်ငံတော် ဈာပန]] အဖြစ် အာဇာနည်ကုန်းသို့ ပို့ဆောင်ဂူသွင်းခဲ့သည်။ == ဂုဏ်ပြုခြင်းများ == ===အာဇာနည်နေ့ ဂုဏ်ပြုကဗျာ=== အောက်ဖော်ပြပါကဗျာအား မူလတန်းကျောင်းများ၏ ကျောင်းသင်ခန်းစာများတွင်လည်း ထည့်သွင်း သင်ကြားလျက်ရှိသည်။ :'''အောင်ဆန်းဇာနည်''' :ဖေဖော်ဝါရီ ဆယ့်သုံး မှာ :ဗိုလ်ချုပ်မွေးနေ့ပါ၊ :တစ်ထောင့်ကိုးရာတစ်ဆယ့်ငါး :ရှေ့နေ ဦးဖာသား၊ :ဇာတိ နတ်မောက် မကွေးခရိုင် :သိကြများ ခုတိုင်၊ :ကြံ့ကြံ့ခိုင်လို့ ဇာနည်ဘွား :မိခင်ဒေါ်စုသား၊ :တစ်ထောင့်ကိုးရာလေးဆယ့်ခွန် :ပြောင်းကြွ တမလွန်၊ :မျက်ရည်သွန်လို့ ဘဝင်ညှိုး :ဇူလိုင် တစ်ဆယ့်ကိုး။ :ပြည်ထောင်စုရဲ့ ကျေးဇူးရှင် :ဗိုလ်ချုပ် တို့ဖခင်၊ :ကောင်းစေချင်တဲ့ မှာစကား :ငါတို့ မမေ့အား။ {{cquote|'''အာဇာနည်ဗိမာန်ဋီကာ''' အလွန်ကောင်းစွာ ကမ္ဘာတည်မည့်<br/> အာဇာနည်ဗိမာန်ပုထိုးကိုဖြင့်<br/> ပါရမီဓိဌာန်တစ်မျိုးရယ်နှင့်<br/> ရှိခိုးကာဆရာကန်တော့ချင်ရဲ့ မြန်မာမတော့ပူစရာမို့၊<br/> တစ်ဗျူဟာအောင်ခမန်းတွင်မှ<br/> လူမသမာ အမှောင်သန်းချိန်မို့<br/> သောင်ကမ်းမို့မို့ဆီက ဖောင်နန်းကူးတို့နှင့်<br/> အကြေဒဂုန်တည်းဟူသော ရေစုန်မျောလေရဲ့<br/> <br/> ဪ- တောင်နန်း မြောက်နန်း၊<br/> အဆောင်ဆောင်ကြငှန်းနဲ့ အခေါင်မမြန်းရခင်က<br/> အောင်ပန်းညို့ရရှာတဲ့ အောင်ဆန်းတို့ သေပုံနှမြော...}} == အာဇာနည်နေ့ နိဂုံး ဆက်စပ်အကြောင်းအရာများ == * [[စော၊ ဦး (ဂဠုန်)|ဂဠုန်ဦးစော]] *[[လွတ်လပ်ရေးနေ့ (မြန်မာနိုင်ငံ)|လွတ်လပ်ရေးနေ့]] == ကိုးကား == {{reflist|2}} === ရည်ညွန်းစာ === * {{note|လှမြင့်သံတ၁မ၁၈}} လှမြင့်၊ (ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်)၊ အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးများ၏နောက်ဆုံးခရီး၊ အတွဲ ၁၊ အမှတ် ၁၈၊ မြန်မာသံတော်ဆင့်၊ ၁၄-၂၀ ဇူလိုင်လ ၂၀၁၂ == ပြင်ပလင့်များ == * [http://www.youtube.com/watch?v=N003jRV75kc ဗိုလ်ချုပ်ကို ဘယ်သူသတ်] (Youtube မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်)။ {{အာဇာနည်ကိုးဦး}} {{မြန်မာ့ ရာသီ‎}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အားလပ်ရက်များ]] phnk3jtsejcoxh48e31ciegq561psl2 0 6112 1027234 916324 2026-04-23T14:45:19Z কল্কি 139538 /* ဖွဲ့စည်းပုံ */ converted bare url(s) into full bibliographic citation(s) 1027234 wikitext text/x-wiki {{Infobox Government agency |agency_name = လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန<br> | nativename =Ministry of Immigration and Population | nativename_a = | nativename_r = |seal = |seal_width = |seal_caption = |formed = <!--{{start date and years ago|}}--> |preceding1 = |agency_type = ဝန်ကြီးဌာန |jurisdiction = {{flagicon|မြန်မာနိုင်ငံ}} ပြည်ထောင်စု |headquarters = ရုံးအမှတ် (၄၈)၊[[နေပြည်တော်]] |coordinates = |employees = |budget = |minister1_name = ဦး[[ မြင့်ကြိုင် ]] | minister1_pfo = | deputyminister1_name = | deputyminister1_pfo = | deputyminister2_pfo = <!-- up to |deputyminister7_name= --> |child1_agency = |child2_agency = |child3_agency = |child4_agency = |website = {{url|www.mip.gov.mm}} |parent_agency=[[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]]}} '''လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန''' ([[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]: Ministry of Immigration and Population) သည် ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ဤအမည်ဖြင့် စတင်ပေါ်ပေါက်လာသော ဝန်ကြီးဌာန ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ် သမ္မတ [[ဦးထင်ကျော်]] လက်ထက်တွင် [[အလုပ်သမား၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်​ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန]]အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။၂၀၂၁ခုနှစ် ဩဂုတ် လ ၁ရက်နေ့တွင်လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန အဖြစ်<ref>https://www.moi.gov.mm/announcements/15823</ref> ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2021/08/01/244744.html|title=စစ်ကောင်စီ အာဏာသိမ်းပြီး ၆ လပြည့်တွင် အိမ်စောင့်အစိုးရအဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်း}}</ref> အခြားဝန်ကြီးဌာနများနှင့် ကွဲပြားသည်မှာ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာနသည် လက်အောက်ခံ ဦးစီးဌာနများမှာ လုပ်ငန်းတာဝန်အရ ခွဲခြားထားသော်လည်း ဦးစီးဌာနတစ်ခုနှင့်တစ်ခုသည် ချိတ်ဆက်ဆောင်ရွက်ရသည့် ဌာနများဖြစ်ကြသည်။ ထို့အပြင် သက်ဆိုင်ရာ ဦးစီးဌာနများသည် နေပြည်တော်တွင် ရုံးချုပ်သာ ထားရှိပြီး တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း/ဒေသ၊ ခရိုင်၊ မြို့နယ်ရုံးများမှာမူ သီးသန့်ဦးစီးဌာနများအဖြစ်မဟုတ်ဘဲ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဆိုင်ရာရုံးများဟုသာ ထားရှိထားသည်။ အခြားဌာနများကဲ့သို့ ဦးစီးဌာနအသီးသီး၏ အကြီးအမှူးများမှာ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်အဆင့်ဖြစ်ပြီး ပြည်ထဲရေးနှင့် ကာကွယ်ရေးကဏ္ဍများ၌ မပါဝင်သော လက်နက်ကိုင်ဆောင်ခွင့်၊ ဥပဒေစိုးမိုးရေးဆောင်ရွက်ခွင့် ရရှိထားသည့် ဌာနများဖြစ်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၄ ရက်နေ့တွင် '''သန်းခေါင်စာရင်းမင်းကြီးရုံး'''ကို စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁ရက်နေ့တွင် ထိုရုံးကို [[အမျိုးသားစီမံကိန်းနှင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ဝန်ကြီးဌာန|အမျိုးသားစီမံကိန်းဝန်ကြီးဌာန]]လက်အောက်တွင် စာရင်းအင်းနှင့် စီးပွားရေးဌာနနှင့်ပေါင်း၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။၁၉၅၇ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့တွင် '''လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် အမျိုးသားမှတ်ပုံတင်ရေးဦးစီးဌာန''' အမည်ဖြင့် ဝန်ကြီးဌာနအသစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၁၉၅၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၃၁ရက်နေ့တွင် သန်းခေါင်စာရင်းမင်းကြီးရုံးအား ထိုဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ဖွဲ့စည်းခဲ့ကာ သန်းခေါင်စာရင်းဌာန ဖြစ်လာသည်။ [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်|ဆိုရှယ်လစ်ခေတ်]]တွင် အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သစ် စတင်ရာ ၁၉၇၂ခုနှစ် မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန]]၊ ဒီမိုကရေစီဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် အမျိုးသားမှတ်ပုံတင်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ [[သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန|သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန]]တို့အား ပေါင်းစည်း၍ ပြည်ထဲရေးနှင့် သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာနဟူ၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ ၎င်းဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်တွင် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာနဟူ၍ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထိုဌာနလက်အောက်တွင် လူဝင်မှုနှင့် နိုင်ငံသားဌာနခွဲ၊ အမျိုးသားမှတ်ပုံတင်ဌာနခွဲ၊ သန်းခေါင်စာရင်း စစ်တမ်းနှင့် ကွန်ပျူတာဌာနခွဲ၊ ပြည်သူ့ဝန်ထမ်းမှတ်တမ်းဌာနခွဲနှင့် စီမံရေးရာဌာနခွဲများ ပါဝင်သည်။ [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နဝတအစိုးရ]]လက်ထက် ၁၉၉၂ခုနှစ် မတ်လ ၂၀ရက်နေ့တွင် ပြည်ထဲရေးနှင့် သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာနအား ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန နှင့်သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာနဟူ၍ ဝန်ကြီးဌာန ၂ခု ပြန်လည် ခွဲထုတ်ခဲ့ရာ လဝကဌာနသည် ပြည်ထဲရေးအောက် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၅ ရက်တွင် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာနအား ခွဲထုတ်ပြီး ဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထိုဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်တွင် လူဝင်မှု ကြီးကြပ်ရေးနှင့် အမျိုးသားမှတ်ပုံတင်ရေးဦးစီးဌာန တစ်ခုပါဝင်သည်။ ၁၉၉၈ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၂ရက်နေ့တွင် လူဝင်မှု ကြီးကြပ်ရေးနှင့် အမျိုးသားမှတ်ပုံတင်ရေးဦးစီးဌာနလက်အောက်ရှိ သန်းခေါင် စာရင်းစစ်တမ်းနှင့် ကွန်ပျူတာဌာနခွဲကို ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာနအဖြစ် တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ ဦးစီးဌာန (၂)ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အမျိုးသားမှတ်ပုံတင်နှင့် နိုင်ငံသားဦးစီးဌာနကိုပါ တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းရာ ဦးစီးဌာန (၃)ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="bgh">{{cite web|url=https://www.dop.gov.mm/en/historical-data|title=Background History of Department of Population}}</ref> ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် သမ္မတ [[ဦးသိန်းစိန်]]က လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာနကို ဦးစီးဌာနတစ်ခုအနေဖြင့် ထားရှိကာ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်သို့ ပြန်လည်ထားရှိရန် [[ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်|ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]]သို့ သဝဏ်လွှာ ပေးပို့ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2016/01/160126_immigration_dept_under_home|title=လဝက ဌာနကို ပြည်ထဲရေးအောက် ထားဖို့ သမ္မတ သဝဏ်လွှာပို့}}</ref>သို့ရာတွင် မပြောင်းဖြစ်ခဲ့ပေ။ ၂၀၁၆ခုနှစ် မတ်လတွင် [[ဦးထင်ကျော်အစိုးရ|အစိုးရအဖွဲ့အသစ်]] တက်လာရာ ဝန်ကြီးဌာနများ လျှော့ချရေးအတွက်<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-president-hluttaw-/3247086.html|title=ဝန်ကြီးဌာနလျှော့ချရေး လွှတ်တော်အတည်ပြု}}</ref> [[အလုပ်သမား၊ အလုပ်အကိုင်နှင့် လူမှုဖူလုံရေး ဝန်ကြီးဌာန|အလုပ်သမား၊ အလုပ်အကိုင်နှင့် လူမှုဖူလုံရေးဝန်ကြီးဌာန]]နှင့် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာနတို့ကို [[အလုပ်သမား၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|အလုပ်သမား၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန]]အဖြစ် ပေါင်းစည်း ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထိုဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်တွင် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးမှ ဦးစီးဌာန (၃)ခုအပါအဝင် ဦးစီးဌာန (၆)ခု၊ အဖွဲ့ (၁)ဖွဲ့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ခုနှစ် အာဏာသိမ်းမှု]]ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ၆ လ ပြည့်သည့်နေ့တွင် [[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|အိမ်စောင့်အစိုးရ]]ဟူ၍ ပြောင်း၍ ဖွဲ့စည်းရာ အလုပ်သမား၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာနအား အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာနနှင့် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာနဟူ၍ ပြန်လည် ခွဲထုတ်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ယင်းအပြင် အီလက်ထရောနစ်မှတ်ပုံတင်စနစ်ဦးစီးဌာန တစ်ခုကိုပါ အသစ်တိုးချဲ့ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ {| class="wikitable" !ဝန်ကြီးဌာန ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခြင်း !သက်တမ်း |- |သန်းခေါင်စာရင်းမင်းကြီးရုံး |၁၉၅၀ - ၁၉၅၅ |- |[[အမျိုးသားစီမံကိန်းနှင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ဝန်ကြီးဌာန|အမျိုးသားစီမံကိန်းဝန်ကြီးဌာန]]၊ စာရင်းအင်းနှင့် စီးပွားရေးဌာန |၁၉၅၅-၁၉၅၇ |- |လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် အမျိုးသားမှတ်ပုံတင်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ သန်းခေါင်စာရင်းဌာန |၁၉၅၇-၁၉၇၂ |- |ပြည်ထဲရေးနှင့် သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန |၁၉၇၂-၁၉၉၂ |- |ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန |၁၉၉၂-၁၉၉၅ |- |လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန |၁၉၉၅-၂၀၁၆ |- |[[အလုပ်သမား၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|အလုပ်သမား၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန]] |၂၀၁၆ - ၂၀၂၁ |- |လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန |၂၀၂၁ - လက်ရှိ |} ==ဝန်ကြီးများ (၂၀၁၁ - ၂၀၂၁)== {{Incomplete list}} === ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ === {| class="wikitable" ! colspan="11" |လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန |- !စဉ် !ပုံ !အမည် ! colspan="3" |တာဝန်သက်တမ်း !ဒုတိယဝန်ကြီး !ဝန်ကြီးချုပ် !သမ္မတ !အစိုးရအဖွဲ့ !ရင်းမြစ် |- |၁။ |[[ဖိုင်:Minister Khin Yi.jpg|136x136px]] |[[ခင်ရီ|'''ဦးခင်ရီ''']] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁၂ ဩဂုတ် ၂၀၁၅ | | |ရာထူးမရှိ။ | rowspan="2" |သိန်းစိန် | rowspan="2" |[[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ]] | |- |၂။ |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] |'''ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကိုကို (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ကိုကို]]''' |၁၄ ဩဂုတ် ၂၀၁၅ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ | | |ရာထူးမရှိ။ | |- ! colspan="11" | '''[[အလုပ်သမား၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်​ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|အလုပ်သမား၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်​ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီး]]''' |- | rowspan="2" |၁။ | rowspan="2" |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] | rowspan="2" |'''ဦး[[သိန်းဆွေ]]''' |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |၃၀ မတ် ၂၀၁၈ | | |ရာထူးမရှိ။ |ထင်ကျော် |[[ဦးထင်ကျော်အစိုးရ]] | |- |၃၀ မတ် ၂၀၁၈ |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | | |ရာထူးမရှိ။ |ဝင်းမြင့် |[[ဦးဝင်းမြင့်အစိုးရ|ဦးဝင်းမြင့်အစိုးရ]] | |- |၂။ |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] |'''ဦး[[မြင့်ကြိုင်]]''' |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ | | |ရာထူးမရှိ။ | |[[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] | |- ! colspan="11" |လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန |- |၁။ |[[ဖိုင်:Minister Khin Yi.jpg|136x136px]] |[[ခင်ရီ|'''ဦးခင်ရီ''']] |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၁၉ ဩဂုတ် ၂၀၂၂ |{{Age in years and days|2021|8|1|2022|8|19}} | |မင်းအောင်လှိုင် | | rowspan="3" |[[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] | |- | rowspan="3" |၃။ | rowspan="3" |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] | rowspan="3" |'''ဦး[[မြင့်ကြိုင်]]''' | rowspan="2" |၁၉ ဩဂုတ် ၂၀၂၂<ref name="19august" /> | rowspan="2" |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | rowspan="2" |{{Age in years and days|2022|8|19|2025|7|31}} |ဦးဌေးလှိုင် | rowspan="2" |မင်းအောင်လှိုင် | rowspan="2" | | rowspan="2" |<ref name="19august">{{cite news|url=https://cincds.gov.mm/node/19139|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ်၊ ၄၈ / ၂၀၂၂|publisher=CINCDS|accessdate=12 August 2025}}</ref> |- |ဒေါက်တာမျိုးသန့် |- |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |ယနေ့အထိ |{{Age in years and days|2025|7|31}} |ဦးဌေးလှိုင် |ညိုစော |မင်းအောင်လှိုင် <small>(ယာယီ-တာဝန်)</small> |[[ဦးညိုစောအစိုးရ]] | |} === ဒုတိယဝန်ကြီးများ === {{Incomplete list}} {| class="wikitable" !စဉ် !ပုံ !အမည် ! colspan="3" |တာဝန်သက်တမ်း !ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး !အစိုးရအဖွဲ့ !ရင်းမြစ် |- | |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] |ဒေါက်တာ မျိုးသန့် | | | | | | |- | |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] |ဦးဌေးလှိုင် |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |ယနေ့အထိ |{{Age in years and days|2025|7|31}} |ဦး[[မြင့်ကြိုင်]] |[[ဦးညိုစောအစိုးရ]] |<ref>{{Cite web|url=https://www.myawady.net.mm/node/73255|title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|publisher=Myawaddy Webportal|accessdate=12 August 2025}}</ref> |} ==ဖွဲ့စည်းပုံ== လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန၏ လက်အောက်ရှိ ဦးစီးဌာနများမှာ #လူဝင်မှုကြီးကြပ်‌‌​ရေးဦးစီးဌာန #အမျိုးသားမှတ်ပုံတင်နှင့် နိုင်ငံသား ဦးစီးဌာန<ref>{{Cite web |title=ပန်းခင်းစီမံချက်ဖြင့် နိုင်ငံသားစိစစ်ရေးကတ်ပြားထုတ်ပေးမှု နေပြည်တော်အပါအဝင် တိုင်းဒေသကြီးခြောက်ခု နှင့် ပြည်နယ်တစ်ခုတွင် လျာထားချက်အတိုင်း ပြည့်မီပြီးစီး |url=https://news-eleven.com/article/231499 |access-date=2026-04-23 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> # ပြည်သူ့အင်အား ဦးစီးဌာန # အီလက်ထရောနစ်မှတ်ပုံတင်စနစ်ဦးစီးဌာန<ref>{{Cite web |title=e-ID စနစ် အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ရေး ဦးစီးဌာနဖွဲ့စည်းမှုနှင့် လိုအပ်သောဝန်ထမ်းများခန့်အပ် တာဝန်ပေးမှုတို့ကိုဆောင်ရွက်ပြီး အဆောက်အအုံဆောက်လုပ်နိုင်ရေး စီစဉ်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိကြောင်း ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ပြောကြား |url=https://news-eleven.com/article/230281 |access-date=2026-04-23 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> တို့ ဖြစ်သည်။ === ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန === ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန၏ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်မှာ ဦးကျော်ယဉ်ဦး<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.mip.gov.mm/2351-2/ |access-date=21 August 2022 |archive-date=3 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221203215058/http://www.mip.gov.mm/2351-2/ }}</ref> ဖြစ်သည်။ === အမျိုးသား မှတ်ပုံတင်ရေးနှင့်နိုင်ငံသား ဦးစီးဌာန === အမျိုးသား မှတ်ပုံတင်ရေးနှင့်နိုင်ငံသားဦးစီးဌာန၏  ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်မှာ ဦးထိန်ဝင်း  ဖြစ်သည်။ === အီလက်ထရောနစ်မှတ်ပုံတင်စနစ်ဦးစီးဌာန === အီလက်ထရောနစ်မှတ်ပုံတင်စနစ်ဦးစီးဌာန၏  ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်မှာ ဦးမင်းဟိန်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.mip.gov.mm/category/%E1%80%9E%E2%80%8B%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8/ |access-date=21 August 2022 |archive-date=21 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220821174828/http://www.mip.gov.mm/category/%E1%80%9E%E2%80%8B%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8/ }}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးဌာနများ]] hwuqzkqcnznc5b2vwavf4alrdc4n998 0 6216 1027386 957488 2026-04-24T06:13:03Z ~2026-25158-22 141972 1027386 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group |group = ဝ<br/>{{resize|75%|(Va, Ava, Parauk, Ba&nbsp;rāog)}}<br/>{{nobold|{{linktext|lang=zh|佤族}}}} |image = Wa tribe depiction, 1900s.jpg |caption = ကုန်းဘောင်ခေတ်မှတ်တမ်းမှ ဝလူမျိုး |population = ၁.၂ သန်းခန့် |region1 = {{Plainlist|*{{flag|Myanmar}} *&nbsp;'''∟'''{{flag|Shan State}} *&nbsp;'''∟'''{{flag|Kachin State}}}} |pop1 = ၈၀၀,၀၀၀ |ref1 = |region2 = {{Plainlist|*{{flag|China}} *&nbsp;'''∟'''[[ယူနန်ပြည်နယ်|ယူနန်]]}} |pop2 = ၄၀၀,၀၀၀ |region3 = {{Plainlist|*{{flag|Thailand}} *&nbsp;'''∟'''[[ချင်းရိုင်ခရိုင်|ချင်းရိုင်]]}} |pop3 = ၁၀,၀၀၀ |ref2 = |languages = [[ဝဘာသာစကား|ဝ ဘာသာစကား]]<br/>{{small|ဒုတိယ ဘာသာစကားများ}}{{hlist|[[မန်ဒရင်း(ဘာသာစကား)]]|[[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာဘာသာစကား]]}} |religions = ရိုးရာကိုးကွယ်မှုများ၊<br/>[[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]<ref>[http://www.china.org.cn/e-groups/shaoshu/shao-va.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130627012644/http://www.china.org.cn/e-groups/shaoshu/shao-va.htm |date=2013-06-27 }}, [http://www.china.org.cn/e-groups/shaoshu/religion.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923225710/http://www.china.org.cn/e-groups/shaoshu/religion.htm |date=2015-09-23 }} Ethnic Groups - china.org.cn</ref><br/>[[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] |related =[[ပလောင်လူမျိုး]]၊[[ခမူလူမျိုး]]၊အခြား [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစတြိုအေးရှားတစ်လူမျိုး]]များ }} '''ဝလူမျိုး''' ([[ဝဘာသာစကား|ဝ]]: Vāx; {{zh|c={{linktext|佤|族}} |p=Wǎzú}}; {{lang-th|ว้า}}) သည် အရှေ့တောင်အာရှ လူမျိုးစုတစ်ခုဖြစ်ပြီး [[မြန်မာနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်း၊ တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ်တလျောက် [[ရှမ်းပြည်နယ်]] အရှေ့နှင့်မြောက်ဘက်ပိုင်းနှင့် [[ကချင်ပြည်နယ်]]အရှေ့ဘက်ပိုင်းတို့နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ [[ယူနန်ပြည်နယ်]]တို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။ ဝ လူမျိုး များသည် တရုတ်ပြည် ဇီမင်း၊ ကန်ရွမ်း၊ ယူနမ် တို့တွင် နေထိုင်ပြီး [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင်လည်း နေထိုင်ကြသည်။ ဝ လူမျိုးသည် [[မွန်-ခမာ]] လူမျိုးများမှ ဆင်းသက်လာသည်။ လက်ရေးစာပေကို ၁၉၅၇ နှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည်။ ဝ လူမျိုးသည် [[တရုတ်နိုင်ငံ]] ၏ တိုင်းရင်းသား[[လူမျိုး]] ၅၆ မျိုးတွင် တစ်မျိုးအပါအဝင်ဖြစ်ပြီး ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြု တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု တစ်ခုဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|title=Taunggyi - The Cherry Land: ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများ<!-- Bot generated title -->|url=http://blog.taunggyicherryland.com/2007/08/blog-post_07.html|accessdate=26 July 2014|archivedate=7 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160307135756/http://blog.taunggyicherryland.com/2007/08/blog-post_07.html}}</ref> == နေထိုင်ရာဒေသ == ဝတို့နေထိုင်သောနယ်သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အလယ်ပိုင်း [[သံလွင်မြစ်]]၏အရှေ့ဘက် ခြမ်းတွင်တည်ရှိရန်အရှေ့ ဘက်တွင် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ အနောက်ဘက်တွင် သံလွင်မြစ်၊ တောင်ဘက်တွင် မိုင်းလွန်းနယ်၊နှင့် မြောက်ဘက်တွင် [[ကိုးကန့်လူမျိုး|ကိုးကန့်]] နယ်တို့က ဝိုင်းရံထားသော တောင်ကုန်းမြေမြင့်ဒေသတစ်ခုဖြစ်သည်။ ကုန်းမြင့်တစ်ခုလုံးတွင်အချို့သော နေရာများ၌ ပေ(၁၀၀၀၀)နီးပါးခန့်မြင့်သော တောင်ထွဋ်များ လည်းရှိသည် ထိုတောင်တန်းကြီးများသည် ဝလူမျိုး တိုက၏ လမ်းပန်းဆက်သွယ်မှုမလွယ်ကူခက်ခဲအောင်ဖန် ဖန်တီးထားသကဲ့သို့ရှိနေသောကြောင့် ဘဝတူဆွေရင်းသားရင်းလူမျိုးအချင်းချင်း ကြား အဆက်အသွယ်များကင်းမဲ့ခဲ့၍ စီးပွားရေးနှင့်[[ယဉ်ကျေးမှု]] များခေတ်နောက်ကျနေခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ == ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံနှင့်ဓလေ့စရိုက် == [[File:Wa tribe depiction, 1900s.jpg|thumb|left| ရှေးခေတ် ဝလူမျိုး]] 'ဝ'လူမျိုးများကိုလွယ်လှ မှာရှမ်းစကား၊ ရှမ်းအခေါ်ဖြစ်၍ (လွယ်-တောင်-လှ လူမျိုး )တောင်ပေါ်ကလူမျိုးဟု အဓိပါယ်ရသည်။‘ဝ’လူမျိုးတို့သည် ၎င်းတို့၏ ပေပေတေတေနေတတ်သောအကျင့်စရိုက်ကို မူတည်၍ ယင်း တို့အဝတ်အစားအရောင်များမှာလည်း အညစ်ခံအရောင်များသာဖြစ်ပေသည်။ အထူးသဖြင့်အနက်ရောင် အပြာရောင်နှင့် ရှားစေးရောင်အနီရင့်များသာ များစွာတွေ့ရတတ်သည်။ ယောက်ျားများသည် အနက်ရောင်ခေါင်းပေါင်းကို ပေါင်းတတ်ကြသည်။ အချို့လူငယ်အများမှာမူ ခေါင်းစွပ်အနက်များကို ဆောင်းတတ်ကြသည်။ နက်ပြာရောင် ရှီသော ရင့်စေ့ရင်ဖုံး ကျင်္ီများကိုဝတ်၏။ အနက်ရောင်ရှမ်း ဘောင်းဘီကို အမြဲတမ်းဝတ်ဆင်ကြသည်။ မိန်းမများမှာ နက်ပြာရောင် ရင်ဖုံးအင်္ကျီ နှင့် အင်တိုင်ခေါ်ထဘီကိုဝတ်ဆင်ကြသည်။ ထဘီမှာ စစ်အနံ တစ်ကိုက်အလျား တစ်ကိုက်ခွဲရှိသောအနက် ရောင် အစကိုခါးတွင် ပတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ အချို့မိန်းကလေးများကမူ အလှအပကို ခုံမင်သဖြင့် အညို၊ အနီ၊ အဝါ ဆင်းများဖြင့် ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ ရက်လုပ်ဝတ်ဆင်လေ့ရှိသည်။ ထို့အပြင် ငွေနှင့်ပြုလုပ်ထားသည့် ဆွဲကြိုး၊ ဘယက်၊ နားထောင်း၊ လက်ကောက်ပြား၊၊ လက်ကောက်လုံးများလည်း ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ခေါင်ရေနှင့် ပြောင်းဖူးချက်အရက်များကို ယောက်ျားများသာသောက်ကြသည်မဟုတ် မိန်းမများနှင့် ကလေးများလည်း သောက်တတ်ကြသည်။ သောက်သုံးမှုပမာဏ အနည်းငယ်နှင့်အများသာ ကွာခြားသည်။ အားလုံးအရက်သောက်တတ်ကြသည်။ ဆေးတံသောက်သောအကျင့်မှာလည်း လူကြီးလူငယ်တိုင်းစွဲနေကြသည်။ ဆေးတံကိုကိုင်ထားရသည်မှာ 'ဝ'လူမျိုးတို့၏ကိုယ်ပိုင် စတိုင်တစ်ခုပင် ဖြစ်ဟန်ရှိသည်။ == ဘာသာရေးနှင့်အယူဝါဒ == 'ဝ'နယ်တစ်နယ်လုံးတွင် ယေဘုယျအားဖြင့် နတ်ကိုးကွယ်သူများ များပြားသောကြောင့်ဘာသာ အသီးသီး၏ အင်အားကိုခန့်မှန်းရသော် နတ်ကိုးကွယ်သူ (၆၀)ရာခိုင်နှုန်း ယွန်းဂိုဏ်း(၂၀)ရာခိုင်နှုန်း၊ ခရစ်ယာန် (၁၅)ရာခိုင်နှုန်း၊၊ နှင့်ဗုဒ္ဓဘာသာ (၅)ရာခိုင်နှုန်းလောက်ရှိမည်ဖြစ်သည်။ ရှေးအခါက'ဝ'လူမျိုးတို့သည် လီဆိုင်မတ်နတ်ကိုကျွဲသတ်ပြီး ကန်တော့ကြရသလို မွေးနတ်ကိုလည်း လူခေါင်းဖြတ်ပြီး ကန်တော့ ကြရသည်။ မွေးနတ်မှာအကြီးမာဆုံးနှင့်ဒုက္ခအပေးဆုံးနတ်ဖြစ်သည်။ ခေါင်းဖြတ်ချိန်မှာ များသောအားဖြင့် စပါးစိုက်ချိန်များ တွင်ဖြစ်သည်'ဝ'လူမျိုးများ တို့၏ထုံးစံမှာ ယောက်ျားမှန်ရင် တစ်သက်တာတွင် ခေါင်း(၃)ခါတိတိဖြတ်ရန် တာဝန်ရှိ၍ လူခေါင်း(၆)ခေါင်းဖြတ်ဖူးသူကိုလည်း သက်ဆိုင်ရာ နယ်ရှင်ကအခွန်အထုပ်မှ လွတ်ကင်းစေကာ ရှန်နီစကိုပေါင်းစေပြီး သူရဲကောင်းအဖြစ် ဂုဏ်ပြုခြင်းကိုခံရသည်ဟု ဆိုသည်။ သို့ဖြစ်ရာ'ဝ'လူမျိုးများအဖို့ ဦးခေါင်းရရေးနှင့် မိမိဦးခေါင်း အဖြတ်မခံရရေးသည် ၎င်းတို့ဘဝရပ်တည်မှုအတွက် နှစ်ခုစလုံး အရေးကြီးနေပေသည်။ ‘ဝ’လူမျိုးတို့၏တူရိယာများအနက် စိတ်ဝင်စားဖွယ်အကောင်းဆုံးတူရိယာမှာ တုံးဖြစ်သည်။ အခြားနိုင်ငံအသီးသီးရှိ လူရိုင်းဟုသတ်မှတ်ထားသောလူမျိုးတို့၏တုံးသံသည်’ဝ’လူမျိုးတို့၏တုံးသံလောက် သာယာနာပျော်ဖွယ်မရှိ။ မိုင်းကျွန်းခေါ်အပင် တစ်မျိုးမှ ထွင်းထု၍ဖိုသံမသံ ညှိပြီး သူကြီးအိမ် အနီးတွင်တဲထိုးပြီးထားရသည်။ နတ်တင်လျှင်ဖိုသံ၊ ထွက်သောဘက်မှတုံးကို တစ်ချက်ချင်းလေးကန်စွာ တီး၏ စစ်ရေးကိစ္စများရှိ၍လူစုရန် သတိပေးလျိုလျှင် ဖိုသံနှင့်မသံကိုတွဲ၍ခပ်သွပ်သွပ်ခေါက်လေ့ရှိ၏။ ပျော်ပွဲရွင်ပွဲ၊ မင်္ဂလာဆောင်တို့၌ တီးခေါက်ပေးသောတုံးမှာမူကား လွန်စွာအဆင့်အတန်း မြင့်မားလှ၍ တုံး၏ဝဲယာမှ မိန်းမနှင့် ဘက်ညှပ်ကာ ၎င်းတို့၏ညာဘက်မှထိုးတံ ဘယ်လက်တွင် ဝါးခြမ်းပြား ကိုကိုင်၍ တစ်လုံးလျှင် (၂)ဦး (၃)တုံးလျှင် (၆)ဦးတိတိဖြင့်တီးခေါက်ကြလေ့ရှိသည်။ ရှေးက’ဝ’လူမျိုးများတွင် ဦခေါင်းဖြတ်၍ ယဇ်နတ်ပူဇော်သောအလေ့အကျင့်ရှိခဲ့၍ ၎င်းတို့အား သာမန်အားဖြင့် ရိုင်းသည်ဟု ထင်မှတ်ဖွယ် ရှိသော်လည်း အကယ်စင်စစ် ‘ဝ’လူမျိုးတို့တွင် အလွန်ချစ်စရာ ကောင်းသောအမူအကျင့် များလည်းရှိနေပါသေးသည်။ ယင်းတို့မှာ သားထောက်သမီးခံမရှိသော သက်ကြီးရွယ်အိုများကိုတစ်ရွာလုံးက အိမ်တစ်အိမ်နေ့ကျတာဝန်ယူ၍ကျွေးမွေးလေ့ရှိခြင်း၊ ‘ဝ’နယ်မြေမြောက်ပိုင်းနှင့် အနောက်ဘက်ခြမ်းကျေးရွာများတွင် ယနေ့ထက်တိုင် နှီးဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော ဒေါင်းလန်းကြီးဖြင့် လက်ရေတပြင်စီးစားသောက်နေကြသေးခြင်း အိမ်မှုကိစ္စနှင့် ရွာမှုကိစ္စများ၌တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦးဝိုင်းဝန်းကူညီလုပ်ကိုင်ပေးခြင်း စသည်တို့ပင်ဖြစ်သည်။ ဝလူမျိုးသည် မွန်-ခမာအုပ်စုတွင် ဝ-ပလောင်အုပ်စုခွဲ၌ ဝ၊ လ၊ လဝ၊ ခမူ၊ တိုင်းလွီ၊ အန်၊ ယန်း၊ လမ်၊ ပလောင်၊ ပလေး၊ ဓနော လူမျိုးတို့နှင့်အတူ ပါဝင်သည်။ ဝလူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ယူနန်နယ်စပ်အကြားရှိ တောင် တန်းဒေသတွင် အခြေစိုက်နေထိုင်ကြသည်။ ယူနန်နယ်စပ်မှနေ၍ သံလွင် မြစ် အရှေ့ဘက်ကမ်းတိုင်အောင် အနှံ့အပြား နေထိုင်ကြသည်။ အချို့ ဝများ သည် မိုင်းလွန်းနယ်နှင့် ကျိုင်းတုံနယ် တောပိုင်းအရပ်များတွင် နေထိုင်ကြ သည်။ ဝနယ်တွင် ဝလူမျိုး အများဆုံးနေထိုင်သည်ကို တွေ့ရသည်။ (ဝနယ် -ရှု။) ယင်းလူမျိုးတို့ကို ဝ သို့မဟုတ် လဝလူမျိုးဟုခေါ်ကြသည်။ အချို့က လွယ်လလူမျိုးဟူ၍လည်းခေါ်သည်။ ဝလူမျိုးသည် ပတ်ကတေ့ရွာအနီးရှိ ကျောက်ဂူကြီးမှ စတင်ပေါက် ဖွား၍ ပတေ့နယ်၊ လွယ်လိန်းနယ်တို့သို့ရောက်လာပြီးလျှင် ထိုကမှတစ်ဆင့် ဝနယ်အခြားဒေသများသို့ ပျံ့နှံ့သည်ဟု ယူဆကြသည်။ ဝနယ်နောင်ချိုကန် အရှေ့မြောက်အရပ်မှ အနောက်တောင်ဘက်သို့ရောက်၍ မိုင်းလွန်းနယ်မှတစ် ဆင့် ကျိုင်းတုံနယ်ဘက်သို့ ပျံ့နှံ့လာသည်ဟုဆိုသည်။ စုံကရမန်နယ်နေ ဝလူမျိုးများက ယင်းတို့သည် ယခင် လွယ် လိန်းအမျိုးအနွယ်မှ သက်ဆင်းခဲ့သည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဟိုမိုင်းနယ်မှ ဝလူမျိုးများကလည်း ယင်းတို့သည် ကွန်လုမန်းအနွယ်မှ ပေါက်ခဲ့သည်ဟူ၍ လည်းကောင်း ဆိုကြသည်။ သို့ရာတွင် ကွန်လုမန်းအနွယ်၏ ဇာစ်မြစ်ကို စုံစမ်းသောအခါ ယင်းတို့က ''ဟိုအရှေ့ဘက်စူးစူးမှာရှိသည်''ဟု ပြောသည် ကလွဲ၍ အတိအကျ မပြောနိုင်ချေ။ ဟိုမိုင်းနယ်မှ ဝများ၏ အမူအယူဓလေ့ သည် စုံကရမန်နယ်မှ ဝများနှင့် ဆင်ဆင်တူရာ ယင်းတို့ပြောသည့် ကွန်လု မန်းနှင့် စုံကရမန်သည် အတူတူပင် ဖြစ်စရာအကြောင်းရှိသည်။ ထိုစုံကရ မန်သည်လည်း ဝနယ်၏ အလယ်ဗဟို နယ်တစ်နယ်ဖြစ်သဖြင့် ယင်းမှ ပြန့်ပွားသည်ဟု ယူဆသော် ယူဆနိုင်စရာရှိလေသည်။ ဝလူမျိုးများ စတင်ပေါက်ဖွားရာဟု ယူဆကြသော ကျောက်ဂူကြီး မှ တစ်ခါက အသံမြည်ဟီးလာသဖြင့် အမျိုးအနွယ်သစ်၊ လူမျိုးသစ်ပေါ် ပေါက်မည့် နိမိတ်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ယင်းလူမျိုးသစ်သည် လက်ရှိ ဝလူမျိုးများအား လွှမ်းမိုး၍ နှင်ထုတ်ဖွယ်ရှိသည်ဆိုကာ လူမျိုးသစ်များ ပေါ် ထွက်လာခြင်း မရှိစေရန် ဝလူမျိုးများက ထိုကျောက်ဂူအတွင်းသို့ လေးမြား များ ပစ်သွင်းခဲ့ကြသည်ဟု အဆိုရှိသည်။ ဝလူမျိုးများ ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံမှာ မြို့ကြီးများ၌ ယောက်ျားများ က ဖျင်နက် သို့မဟုတ် ဖျင်ပြာဗောင်းဗီနှင့် အင်္ကျီကို ဝတ်ပြီးလျှင် ခေါင်း တွင် အဖြူ အနီ၊ အဖြူ အနက်၊ အနီ အဝါ၊ အနက် အစင်းကျားများကို ပေါင်းကြသည်။ မိန်းမများက အပြာရောင် သို့မဟုတ် အနက် သို့မဟုတ် အပြာ၊ အဝါ၊ အနက်၊ အနီ ရောင်စုံရောယှက်ထားသော သုံးတောင်ကွင်းရှိ ဖျင်ထမီကို ဒူးဆစ်နားထိ ခပ်တိုတိုဝတ်၍ အနက်ရောင်ဖျင် လက်ကျပ် ကိုယ်ကျပ်အင်္ကျီ၊ ကိုယ်ထည်ခပ်ရှည်ရှည် ရင်စိအင်္ကျီဝတ်လျက် ခေါင်းတွင် ဗော့ဟဲယားခေါ် ဆံတိုဆံထောက်ပုံသဏ္ဌာန် ဆံပင်ခပ်တိုတိုထား၍ မျက်နှာ သုတ်ပုဝါ အလတ်စားအရွယ်ရှိ အနီ အပြာ အဝါ စသည်တို့ဖြင့် ပြောက် ကျားသော ဖျင်စများကို ကြက်ခြေခတ်ပေါင်းကာ လည်ပင်းတွင် ပွဲသီးခေါ် အသီးတစ်မျိုးကို ပုတီးလုပ် ဆွဲထားကြသည်။ အတွင်းပိုင်းကျသော ဒေသ များတွင် ယောက်ျားများက ဂျပ်ရက်အစကို ရှေ့က ဖုံးအုပ်ထားပြီးလျှင် ကိုယ်တုံးလုံးနှင့်နေ၍ မိန်းမများက အနံတစ်တောင့်ထွာခန့်ရှိ အနီ အနက် အပြာရောင် ဖျင်စကိုအောက်ပိုင်း၌ ပတ်ထားပြီးလျှင် အထက်ပိုင်းတွင် ပွဲသီးခေါ် ပုတီးကိုဆွဲထားရုံ ပလာကျင်းထားလေသည်။ ဝလူမျိုးများသည် များသောအားဖြင့် ရေချိုးလေ့မရှိကြ၊ အဝတ် ဖွတ်လျှော်လေ့ မရှိကြဟုဆိုသည်။ ရေမချိုးကြသဖြင့် ယင်းတို့၏ အသား အရေများသည် ကြမ်းတမ်းကာ အသားအရေပေါ်ရှိ ချွေးပေါက်ကလေးများ၊ ပိတ်ဆို့ခြင်းကြောင့် ကျန်းမာရေးချို့တဲ့ကြသည်။ နာမကျန်းဖြစ်သည့်အခါ ဆေးသောက်လေ့မရှိ။ နတ်ဆရာများကိုပင့်၍ မေးကြမြန်းကြသည်။ ဆရာ လုပ်သူက တွက်ချက်ပြီးလျှင် ဝက် သို့မဟုတ် ကြက် စသည်တို့ဖြင့် နတ် ပူဇော်ခိုင်းတတ်သည်။ ထိုအခါမျိုးတွင် ရှိစုမဲ့စုငွေဖြင့် ဝယ်ခြမ်းပူဇော်ရ သည်။ တစ်ကြိမ်နှင့် ရောဂါမပျောက်ပါက ဆရာခိုင်းသလောက် ပူဇော်ကြရ သည်။ အချို့ လွယ်မူးတောင်နှင့် နီးသူများက လွယ်မူးတောင်မှ ဆေးမြစ် များသည် ၉၆ ပါးရောဂါ ပျောက်ကင်းစေနိုင်သည်ဟုဆိုကာ ယင်းဆေးမြစ် များကို ကြို၍သောက်ကြသည်။ လွယ်မူးတောင်သည် ဝနယ်၏ပုပ္ပားတောင် ဟု ဆိုရပေမည်။ ဝလူမျိုးများသည်အပူရှိန်ကို ကြောက်ကြသည်။ အပူရှိန် ကြီးသော နေရာသို့တတ်နိုင်က မသွားကြချေ။ မတတ်သာ၍ သွားရလျှင် ညဉ့်အိပ်ညဉ့်နေမနေကြဘဲ ကိစ္စပြီးသည်နှင့် ချက်ချင်းဒုက္ခခံ၍ပြန်ကြသည်။ ဝလူမျိုးတို့သည် တောင်ဆင်းတောင်တက် လျင်မြန်ပြီးလျှင် ပစ် ခတ်သတ်ဖြတ်ရန် လက်မနှေးကြချေ။ ဝနယ်တွင် ယခုတိုင် ခေါင်းဖြတ်၍ ယဇ်နတ်ပူဇော်သည့် အလေ့ အထ အနည်းအကျဉ်းရှိသေးသည်။ ပတ်ကတေ့နယ်မှ ဝလူမျိုးများ စတင် ပေါက်ဖွားရာဟု ယုံကြည်ကြသော ကျောက်ဂူတွင်းမှ တာလီနှင့် ယာနမ် တို့သည် လွယ်လိန်းဘက်သို့ ထွက်လာစဉ် လမ်းခုလတ်၌ အပန်းဖြေခိုက် သားကြီးဖြစ်သူ (အချို့ကလည်း တူဟုဆိုကြသည်။) ကဓားသွေးရင်း ဓား စမ်းသည့်သဘောနှင့် ယာနမ်၏ဦးခေါင်းမှ ဆံပင်ကို ဖြတ်ကြည့်စဉ် ဓား သည် ဆံပင်ကိုသာမဖြတ်ဘဲ ဦးခေါင်းကိုပါ ပိုင်းဖြတ်လိုက်သဖြင့် နတ် များက လူ၏ဦးခေါင်းကို လိုလားသောကြောင့် ဤကဲ့သို့ဖြစ်ရသည်ဆိုကာ ခေါင်းဖြတ်ယဇ်နတ်ပူဇော်သည့် ဓလေ့ပေါ်လာသည်ဟုဆိုကြသည်။ ခေါင်း ဖြတ်ယဇ်နတ်ပူဇော်လျှင် ရပ်ရွာနယ်ပယ်တွင် လူအသေအပျောက် နည်းရုံ သာမက ကောက်ပဲသီးနှံ ကောင်းမွန်ခြင်း၊ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးခြင်းရှိသည်ဟု အယူရှိကြသည်။ အကယ်၍ ဝရွာတစ်ရွာတွင် နတ်က လူဦးခေါင်း လိုလား ကြောင်းဖြင့် အတိတ်နိမိတ်ပေးသောအခါ ထိုရွာရှိ နတ်ဆရာတို့က သက် ငယ်နှင့် ကြက်ကိုယူကာ ဆိုင်ရာနတ်ကိုပသ၍ မိမိတို့ တတ်ထားသော ပညာဖြင့် ဗေဒင်သဘော ကြည့်ရှုအဟောထုတ်ကြသည်။ နတ်က မည်သည့် အရပ်မှ လူဦးခေါင်းကို အလိုရှိသည်ဆိုလျှင် ထိုအရပ်မှ လူဦးခေါင်းကို ဖြတ်ရသည်။ သို့ရာတွင် ထိုအရပ်သည် မိမိတို့၏ မဟာမိတ်ရပ်ရွာနယ်ပယ် ဖြစ်လျှင် မသွားကြချေ။ ခေါင်းဖြတ်ထွက်ရာတွင် မိမိတို့ဘက်မှ ဆုံးရှုံးဖွယ် ရှိသည်ဟု အဟောထွက်လျှင်လည်း ခေါင်းဖြတ်မထွက်ကြချေ။ ထိုအခါမျိုး၌ အချို့နယ်များတွင် အသင့်ရောင်းရန်ထားသော ခေါင်းများကို ၂ဝဝိ မှ ၃ဝဝိ အထိ အဖိုးပေးဝယ်ယူ ပူဇော်ကြသည်။ ယင်းသို့မှမရလျှင် မြေမြှုပ်သဂြိုဟ် ထားသော လူသေအလောင်းများမှ ခေါင်းဖြတ်ယူကြရသည်။ ထို့ကြောင့် လူ သေအလောင်းကို သုသာန်သီးသန့်ထား၍ မမြှုပ်နှံကြဘဲ ရွာပြင်ခြံစည်းရိုးနှင့် ကပ်၍သော်လည်းကောင်း၊ အိမ်အောက်၌သော်လည်းကောင်း လူသူမသိ အောင် မြှုပ်နှံကြခြင်းဖြစ်သည်။ ဆန်ထုံနယ်တွင် လူခေါင်းရောင်းလေ့ရှိ၍ လွယ်မူး၏အရှေ့နှင့် အရှေ့တောင်ဘက်ဒေသများတွင် ခေါင်းဖြတ်သည့် အလေ့ ယနေ့တိုင်ရှိသေးသည်။ လွယ်လိန်းနယ်နှင့် ဆတော်နယ်တို့တွင်ကား လူခေါင်းဖြင့် နတ်မပူဇော်ဘဲ သင်းချောနက်ခွေးဖြင့် ပူဇော်ကြသည်။ ယဇ် ပူဇော်ပြီးသော အချို့ခေါင်းများကို ၁ဝ နှစ် တိုင်အောင်ပင် အသစ်မလဲဘဲ အကျိုးအာနိသင် ရှိသည်ဆိုကာ ထားတတ်ကြသည်။ ဆန်ထုံနယ်အပိုင် ဟောင်တက်ရွာတွင် ခေါင်းဖြင့်ပူဇော်ပသထားသော တိုင်ပေါင်း ၂ဝဝ ကျော် ရှိ၍ စုံကရမန်တွင် ၁၅ဝ ကျော်ရှိသည်။ သို့ရာတွင် ယခုအခါ တစ်ရွာနှင့် တစ်ရွာ အမြဲသတိထား နေတတ်ကြသဖြင့် လူခေါင်းဖြတ်ရန် မလွယ်ကူ သောကြောင့် လူခေါင်းအစား ကျွဲ၊ ခွေး စသည်တို့နှင့် ယဇ်ပူဇော်လာကြ လေပြီ။ ဝလူမျိုးများသည် မျိုးချစ်များဖြစ်ကြသည်။ မိမိတို့၏ အဆက် အနွယ်ကိုလည်းကောင်း၊ မိမိတို့၏ ကျေးရွာကိုလည်းကောင်း အခြားလူများ က နိုင်ထက်စီးနင်းပြုခြင်းကို မခံကြချေ။ ကွန်းလွယ်နှင့် လွယ်လလူမျိုး တို့လည်း ထိုနည်းအတိုင်းပင်ဖြစ်သည်။ ရန်သူကို ကလဲ့စားချေနိုင်ရန် အမျိုးမျိုးကြံစည် ဝီရိယထုတ်တတ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ယနေ့တိုင် တစ် နယ်နှင့်တစ်နယ် အခဲမကြေဘဲ ရန်စောင်လျက်ရှိကြသည်။ ရန်သူကို စွဲစွဲ မြဲမြဲ ရန်ငြိုးဖွဲ့တတ်သလောက် မဟာမိတ်ပြုထားသူများအပေါ်၌လည်း ကတိသစ္စာတည်ကြသော သူများဖြစ်ကြသည်။ တစ်နယ်နှင့်တစ်နယ် သစ္စာ ပြုသည့်အခါ နယ်ကိုယ်စားလှယ်များသည် အများသဘောတူသည့် နေရာ တွင်စုဝေးကာ ကျွဲကိုသတ်၍ ဝေယူကြရသည်။ ထို့နောက် ငွေဒင်္ဂါး အဟောင်း သို့မဟုတ် ကျည်ဆန်ယမ်းတောင့်များကို အရက်တွင်ထည့်၍ ထိုကတိသစ္စာအရက်ကို ညီတူညီမျှ သောက်ကြသည်။ သစ္စာအရက်ကို သောက်ပြီးသောအခါ ငွေဒင်္ဂါး၊ ကျည်ဆန်ယမ်းတောင့် စသည်တို့ကို ညီတူ ညီမျှ ဝေစုခွဲယူကြသည်။ ကတိပြုပြီးသည့်နှင့်တစ်ပြိုင်နက် တစ်ဦး အကြောင်းပေါ်လျှင် တစ်ဦးက လူအားလက်နက်အားနှင့် ကူကြသည်။ ဝလူမျိုးများသုံးစွဲသော လက်နက်များတွင် အမြောက်မြားလည်း ပါသည်။ အမြောက်၏ ပြောင်းအရှည်မှာ ၁ဝ ပေ၊ ၁၂ ပေခန့်ရှိ၍ ပြောင်းဝ မှာ တစ်လက်မခွဲမှ နှစ်လက်မရှိကြသည်။ ကိုက်သုံးလေးရာကို လှမ်း၍ပစ် နိုင်သော လက်နက်ဖြစ်သည်။ အချို့ဝရွာများတွင် ခံတပ်များ ပြုလုပ်ထားကြသည်။ အချို့ဝရွာ များတွင် ရွာဝင်တံခါးပေါက်ကြီးကို အမြင့်ပေ ၃ဝ၊ အကျယ်ပေ ၃ဝ ထား၍ ဝင်ပေါက်ကို ဆူးတို့ဖြင့် ခက်ထား ယက်ထားကြသည်။ အချို့ ဝရွာတို့၌ ကား ပျဉ်ရိုင်းနှစ်ချပ်ကို မြေကတုတ်သဖွယ် တစ်ဖက်တစ်ချက်ထားရှိပြီးလျှင် အလယ်တွင် မြေဖို့ထားကြလေသည်။ အချို့ကမူ ဝါးဖြင့် နှစ်ထပ်ခန့်ရက် ကာ အပြင်ဘက်သို့ ဝါးချွန်များ ထိုးထွက်စေပြီးလျှင် ၁၂ ပေ၊ ပေ ၂ဝ ကျယ်၍ ခြောက်ပေနက်သော ကျင်းများကို ခြံစည်းရိုးကြားတွင် တူးထားကြ လေသည်။ ဝလူမျိုးများသည် ရွာသို့ဦးတည်သွားသောလမ်းများတွင် လမ်းကို ကန့်လန့်ဖြတ်၍ ကျင်းများတူးထားတတ်ကြသည်။ ထိုကျင်းထဲမှ အမြှောက် ပစ်ကျင့်ခြင်း၊ တိုက်နည်းခိုက်နည်း ကျင့်ခြင်းပြုကြသည်။ အချို့ရွာများ၌မူ ထိုကျင်းများထဲသို့အဆိပ်ဖြင့်လူးထားသော ဝါးချွန်များကို ထောင်စိုက်ပြီးလျှင် အပေါ်မှ မသိမသာ သစ်ရွက်သစ်ခက်ဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားကြသည်။ အပြင်အပ လူကိုရွာတွင်းသို့ဝင်ရန် မဆိုထားဘိ၊ နယ်အတွင်းသို့ပင် ဝင်ခွင့်မပြုကြချေ။ မသင်္ကာသူများကို ဝင်ခွင့်သာပြုပြီးလျှင် ထွက်ခွင့်မပြုကြချေ။ ဝလူမျိုးများသည် အိမ်များကို တန်ဆောင်မုန်း၊ နတ်တော်၊ ပြာသို လများတွင် ဆောက်လုပ်လေ့ရှိကြသည်။ ထိုသို့ ဆောက်လုပ်ပြီးသည့်အခါ အိမ်တက်မင်္ဂလာ ပြုလုပ်လေ့ရှိကြသည်။ တတ်နိုင်လျှင် တတ်နိုင်သလောက် တစ်ည၊ နှစ်ည၊ သုံးည စသည်ဖြင့် မိတ်သင်္ဂဟများကို အရက်တိုက်၍ ကျင်းပကြသည်။ ဝလူမျိုးတို့သည် အယူသည်းသူများဖြစ်ကြသည်။ သူတို့အိမ်၌ ဧည့်သည်သွားအပ်သော နေရာ၊ မသွားအပ်သောနေရာဟူ၍ရှိသည်။ ဖက်စိမ်း များကိုလည်း အရမ်းမဲ့ယူသွားခြင်းမပြုရ။ အိမ်ဦးကြမ်းပြင် ထားရှိသော နေရာ၏ လက်ဝဲဘက်အိမ်ထောင့်၊ အိမ်အတွင်းလက်ယာဘက်ထောင့်တွင် ပစ္စည်းအရမ်းမထားရချေ။ အိမ်အတွင်းလက်ယာဘက်ထောင့်သည် သူတို့၏ နတ်ကိုးကွယ်ရာဌာနဖြစ်သည်။ အိမ်ရှင်ထိုင်သော နေရာကို မည်သူမျှ ကျော် ဖြတ်မသွားရချေ။ အိမ်ရှင်ထိုင်သည့် နေရာအနီး မီးဖို၌လည်း အိမ်ရှင် ထိုင်သည့်ဘက်တွင် ထမင်းအိုးများ မချရချေ။ အကယ်၍ မပြုထိုက်သည် တို့ကို ပြုမိချေသော် အိမ်ရှင်ကို ခိုက်တတ်သည်ဟု အယူရှိကြသည်။ ထို အခါ အိမ်ဦးနတ်ကို ပူဇော်ကန်တော့ကြရသည်။ ထို့ကြောင့် ဧည့်သည်လုပ် သူက ပူဇော်ကန်တော့ကြရသည်။ ထို့ကြောင့် ဧည့်သည်လုပ်သူက မသွား အပ်၊ မပြုအပ်သည်ကို ပြုမိချေလျှင် အိမ်နတ်ပူဇော်ရန် ဧည့်သည်ထံ စာရင်းလုပ် အရေးဆိုတတ်ကြသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)</ref> == ရည်ညွှန်းကိုးကား == <references /> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]] jfvstmgapxqwhqi8wwtdw80qk4z9m76 1027387 1027386 2026-04-24T06:16:25Z ~2026-25158-22 141972 1027387 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group |group = ဝ<br/>{{resize|75%|(Va, Ava, Parauk, Ba&nbsp;rāog)}}<br/>{{nobold|{{linktext|lang=zh|佤族}}}} |image = File:Wa Dancers UWSA 30-year-anniversary.png |caption = ပန်ခမ်းမြို့တွင် နှစ်(၃၀)ပြည့် အထိမ်းအမှတ် ပွဲတော်အတွင်း ရိုးရာအကများဖြင့် ကပြဖျော်ဖြေခဲ့ကြသည်။ |population = ၁.၂ သန်းခန့် |region1 = {{Plainlist|*{{flag|Myanmar}} *&nbsp;'''∟'''{{flag|Shan State}} *&nbsp;'''∟'''{{flag|Kachin State}}}} |pop1 = ၈၀၀,၀၀၀ |ref1 = |region2 = {{Plainlist|*{{flag|China}} *&nbsp;'''∟'''[[ယူနန်ပြည်နယ်|ယူနန်]]}} |pop2 = ၄၀၀,၀၀၀ |region3 = {{Plainlist|*{{flag|Thailand}} *&nbsp;'''∟'''[[ချင်းရိုင်ခရိုင်|ချင်းရိုင်]]}} |pop3 = ၁၀,၀၀၀ |ref2 = |languages = [[ဝဘာသာစကား|ဝ ဘာသာစကား]]<br/>{{small|ဒုတိယ ဘာသာစကားများ}}{{hlist|[[မန်ဒရင်း(ဘာသာစကား)]]|[[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာဘာသာစကား]]}} |religions = ရိုးရာကိုးကွယ်မှုများ၊<br/>[[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]<ref>[http://www.china.org.cn/e-groups/shaoshu/shao-va.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130627012644/http://www.china.org.cn/e-groups/shaoshu/shao-va.htm |date=2013-06-27 }}, [http://www.china.org.cn/e-groups/shaoshu/religion.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923225710/http://www.china.org.cn/e-groups/shaoshu/religion.htm |date=2015-09-23 }} Ethnic Groups - china.org.cn</ref><br/>[[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] |related =[[ပလောင်လူမျိုး]]၊[[ခမူလူမျိုး]]၊အခြား [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစတြိုအေးရှားတစ်လူမျိုး]]များ }} '''ဝလူမျိုး''' ([[ဝဘာသာစကား|ဝ]]: Vāx; {{zh|c={{linktext|佤|族}} |p=Wǎzú}}; {{lang-th|ว้า}}) သည် အရှေ့တောင်အာရှ လူမျိုးစုတစ်ခုဖြစ်ပြီး [[မြန်မာနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်း၊ တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ်တလျောက် [[ရှမ်းပြည်နယ်]] အရှေ့နှင့်မြောက်ဘက်ပိုင်းနှင့် [[ကချင်ပြည်နယ်]]အရှေ့ဘက်ပိုင်းတို့နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ [[ယူနန်ပြည်နယ်]]တို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။ ဝ လူမျိုး များသည် တရုတ်ပြည် ဇီမင်း၊ ကန်ရွမ်း၊ ယူနမ် တို့တွင် နေထိုင်ပြီး [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင်လည်း နေထိုင်ကြသည်။ ဝ လူမျိုးသည် [[မွန်-ခမာ]] လူမျိုးများမှ ဆင်းသက်လာသည်။ လက်ရေးစာပေကို ၁၉၅၇ နှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည်။ ဝ လူမျိုးသည် [[တရုတ်နိုင်ငံ]] ၏ တိုင်းရင်းသား[[လူမျိုး]] ၅၆ မျိုးတွင် တစ်မျိုးအပါအဝင်ဖြစ်ပြီး ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြု တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု တစ်ခုဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|title=Taunggyi - The Cherry Land: ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများ<!-- Bot generated title -->|url=http://blog.taunggyicherryland.com/2007/08/blog-post_07.html|accessdate=26 July 2014|archivedate=7 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160307135756/http://blog.taunggyicherryland.com/2007/08/blog-post_07.html}}</ref> == နေထိုင်ရာဒေသ == ဝတို့နေထိုင်သောနယ်သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အလယ်ပိုင်း [[သံလွင်မြစ်]]၏အရှေ့ဘက် ခြမ်းတွင်တည်ရှိရန်အရှေ့ ဘက်တွင် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ အနောက်ဘက်တွင် သံလွင်မြစ်၊ တောင်ဘက်တွင် မိုင်းလွန်းနယ်၊နှင့် မြောက်ဘက်တွင် [[ကိုးကန့်လူမျိုး|ကိုးကန့်]] နယ်တို့က ဝိုင်းရံထားသော တောင်ကုန်းမြေမြင့်ဒေသတစ်ခုဖြစ်သည်။ ကုန်းမြင့်တစ်ခုလုံးတွင်အချို့သော နေရာများ၌ ပေ(၁၀၀၀၀)နီးပါးခန့်မြင့်သော တောင်ထွဋ်များ လည်းရှိသည် ထိုတောင်တန်းကြီးများသည် ဝလူမျိုး တိုက၏ လမ်းပန်းဆက်သွယ်မှုမလွယ်ကူခက်ခဲအောင်ဖန် ဖန်တီးထားသကဲ့သို့ရှိနေသောကြောင့် ဘဝတူဆွေရင်းသားရင်းလူမျိုးအချင်းချင်း ကြား အဆက်အသွယ်များကင်းမဲ့ခဲ့၍ စီးပွားရေးနှင့်[[ယဉ်ကျေးမှု]] များခေတ်နောက်ကျနေခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ == ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံနှင့်ဓလေ့စရိုက် == [[File:Wa tribe depiction, 1900s.jpg|thumb|left| ရှေးခေတ် ဝလူမျိုး]] 'ဝ'လူမျိုးများကိုလွယ်လှ မှာရှမ်းစကား၊ ရှမ်းအခေါ်ဖြစ်၍ (လွယ်-တောင်-လှ လူမျိုး )တောင်ပေါ်ကလူမျိုးဟု အဓိပါယ်ရသည်။‘ဝ’လူမျိုးတို့သည် ၎င်းတို့၏ ပေပေတေတေနေတတ်သောအကျင့်စရိုက်ကို မူတည်၍ ယင်း တို့အဝတ်အစားအရောင်များမှာလည်း အညစ်ခံအရောင်များသာဖြစ်ပေသည်။ အထူးသဖြင့်အနက်ရောင် အပြာရောင်နှင့် ရှားစေးရောင်အနီရင့်များသာ များစွာတွေ့ရတတ်သည်။ ယောက်ျားများသည် အနက်ရောင်ခေါင်းပေါင်းကို ပေါင်းတတ်ကြသည်။ အချို့လူငယ်အများမှာမူ ခေါင်းစွပ်အနက်များကို ဆောင်းတတ်ကြသည်။ နက်ပြာရောင် ရှီသော ရင့်စေ့ရင်ဖုံး ကျင်္ီများကိုဝတ်၏။ အနက်ရောင်ရှမ်း ဘောင်းဘီကို အမြဲတမ်းဝတ်ဆင်ကြသည်။ မိန်းမများမှာ နက်ပြာရောင် ရင်ဖုံးအင်္ကျီ နှင့် အင်တိုင်ခေါ်ထဘီကိုဝတ်ဆင်ကြသည်။ ထဘီမှာ စစ်အနံ တစ်ကိုက်အလျား တစ်ကိုက်ခွဲရှိသောအနက် ရောင် အစကိုခါးတွင် ပတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ အချို့မိန်းကလေးများကမူ အလှအပကို ခုံမင်သဖြင့် အညို၊ အနီ၊ အဝါ ဆင်းများဖြင့် ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ ရက်လုပ်ဝတ်ဆင်လေ့ရှိသည်။ ထို့အပြင် ငွေနှင့်ပြုလုပ်ထားသည့် ဆွဲကြိုး၊ ဘယက်၊ နားထောင်း၊ လက်ကောက်ပြား၊၊ လက်ကောက်လုံးများလည်း ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ခေါင်ရေနှင့် ပြောင်းဖူးချက်အရက်များကို ယောက်ျားများသာသောက်ကြသည်မဟုတ် မိန်းမများနှင့် ကလေးများလည်း သောက်တတ်ကြသည်။ သောက်သုံးမှုပမာဏ အနည်းငယ်နှင့်အများသာ ကွာခြားသည်။ အားလုံးအရက်သောက်တတ်ကြသည်။ ဆေးတံသောက်သောအကျင့်မှာလည်း လူကြီးလူငယ်တိုင်းစွဲနေကြသည်။ ဆေးတံကိုကိုင်ထားရသည်မှာ 'ဝ'လူမျိုးတို့၏ကိုယ်ပိုင် စတိုင်တစ်ခုပင် ဖြစ်ဟန်ရှိသည်။ == ဘာသာရေးနှင့်အယူဝါဒ == 'ဝ'နယ်တစ်နယ်လုံးတွင် ယေဘုယျအားဖြင့် နတ်ကိုးကွယ်သူများ များပြားသောကြောင့်ဘာသာ အသီးသီး၏ အင်အားကိုခန့်မှန်းရသော် နတ်ကိုးကွယ်သူ (၆၀)ရာခိုင်နှုန်း ယွန်းဂိုဏ်း(၂၀)ရာခိုင်နှုန်း၊ ခရစ်ယာန် (၁၅)ရာခိုင်နှုန်း၊၊ နှင့်ဗုဒ္ဓဘာသာ (၅)ရာခိုင်နှုန်းလောက်ရှိမည်ဖြစ်သည်။ ရှေးအခါက'ဝ'လူမျိုးတို့သည် လီဆိုင်မတ်နတ်ကိုကျွဲသတ်ပြီး ကန်တော့ကြရသလို မွေးနတ်ကိုလည်း လူခေါင်းဖြတ်ပြီး ကန်တော့ ကြရသည်။ မွေးနတ်မှာအကြီးမာဆုံးနှင့်ဒုက္ခအပေးဆုံးနတ်ဖြစ်သည်။ ခေါင်းဖြတ်ချိန်မှာ များသောအားဖြင့် စပါးစိုက်ချိန်များ တွင်ဖြစ်သည်'ဝ'လူမျိုးများ တို့၏ထုံးစံမှာ ယောက်ျားမှန်ရင် တစ်သက်တာတွင် ခေါင်း(၃)ခါတိတိဖြတ်ရန် တာဝန်ရှိ၍ လူခေါင်း(၆)ခေါင်းဖြတ်ဖူးသူကိုလည်း သက်ဆိုင်ရာ နယ်ရှင်ကအခွန်အထုပ်မှ လွတ်ကင်းစေကာ ရှန်နီစကိုပေါင်းစေပြီး သူရဲကောင်းအဖြစ် ဂုဏ်ပြုခြင်းကိုခံရသည်ဟု ဆိုသည်။ သို့ဖြစ်ရာ'ဝ'လူမျိုးများအဖို့ ဦးခေါင်းရရေးနှင့် မိမိဦးခေါင်း အဖြတ်မခံရရေးသည် ၎င်းတို့ဘဝရပ်တည်မှုအတွက် နှစ်ခုစလုံး အရေးကြီးနေပေသည်။ ‘ဝ’လူမျိုးတို့၏တူရိယာများအနက် စိတ်ဝင်စားဖွယ်အကောင်းဆုံးတူရိယာမှာ တုံးဖြစ်သည်။ အခြားနိုင်ငံအသီးသီးရှိ လူရိုင်းဟုသတ်မှတ်ထားသောလူမျိုးတို့၏တုံးသံသည်’ဝ’လူမျိုးတို့၏တုံးသံလောက် သာယာနာပျော်ဖွယ်မရှိ။ မိုင်းကျွန်းခေါ်အပင် တစ်မျိုးမှ ထွင်းထု၍ဖိုသံမသံ ညှိပြီး သူကြီးအိမ် အနီးတွင်တဲထိုးပြီးထားရသည်။ နတ်တင်လျှင်ဖိုသံ၊ ထွက်သောဘက်မှတုံးကို တစ်ချက်ချင်းလေးကန်စွာ တီး၏ စစ်ရေးကိစ္စများရှိ၍လူစုရန် သတိပေးလျိုလျှင် ဖိုသံနှင့်မသံကိုတွဲ၍ခပ်သွပ်သွပ်ခေါက်လေ့ရှိ၏။ ပျော်ပွဲရွင်ပွဲ၊ မင်္ဂလာဆောင်တို့၌ တီးခေါက်ပေးသောတုံးမှာမူကား လွန်စွာအဆင့်အတန်း မြင့်မားလှ၍ တုံး၏ဝဲယာမှ မိန်းမနှင့် ဘက်ညှပ်ကာ ၎င်းတို့၏ညာဘက်မှထိုးတံ ဘယ်လက်တွင် ဝါးခြမ်းပြား ကိုကိုင်၍ တစ်လုံးလျှင် (၂)ဦး (၃)တုံးလျှင် (၆)ဦးတိတိဖြင့်တီးခေါက်ကြလေ့ရှိသည်။ ရှေးက’ဝ’လူမျိုးများတွင် ဦခေါင်းဖြတ်၍ ယဇ်နတ်ပူဇော်သောအလေ့အကျင့်ရှိခဲ့၍ ၎င်းတို့အား သာမန်အားဖြင့် ရိုင်းသည်ဟု ထင်မှတ်ဖွယ် ရှိသော်လည်း အကယ်စင်စစ် ‘ဝ’လူမျိုးတို့တွင် အလွန်ချစ်စရာ ကောင်းသောအမူအကျင့် များလည်းရှိနေပါသေးသည်။ ယင်းတို့မှာ သားထောက်သမီးခံမရှိသော သက်ကြီးရွယ်အိုများကိုတစ်ရွာလုံးက အိမ်တစ်အိမ်နေ့ကျတာဝန်ယူ၍ကျွေးမွေးလေ့ရှိခြင်း၊ ‘ဝ’နယ်မြေမြောက်ပိုင်းနှင့် အနောက်ဘက်ခြမ်းကျေးရွာများတွင် ယနေ့ထက်တိုင် နှီးဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော ဒေါင်းလန်းကြီးဖြင့် လက်ရေတပြင်စီးစားသောက်နေကြသေးခြင်း အိမ်မှုကိစ္စနှင့် ရွာမှုကိစ္စများ၌တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦးဝိုင်းဝန်းကူညီလုပ်ကိုင်ပေးခြင်း စသည်တို့ပင်ဖြစ်သည်။ ဝလူမျိုးသည် မွန်-ခမာအုပ်စုတွင် ဝ-ပလောင်အုပ်စုခွဲ၌ ဝ၊ လ၊ လဝ၊ ခမူ၊ တိုင်းလွီ၊ အန်၊ ယန်း၊ လမ်၊ ပလောင်၊ ပလေး၊ ဓနော လူမျိုးတို့နှင့်အတူ ပါဝင်သည်။ ဝလူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ယူနန်နယ်စပ်အကြားရှိ တောင် တန်းဒေသတွင် အခြေစိုက်နေထိုင်ကြသည်။ ယူနန်နယ်စပ်မှနေ၍ သံလွင် မြစ် အရှေ့ဘက်ကမ်းတိုင်အောင် အနှံ့အပြား နေထိုင်ကြသည်။ အချို့ ဝများ သည် မိုင်းလွန်းနယ်နှင့် ကျိုင်းတုံနယ် တောပိုင်းအရပ်များတွင် နေထိုင်ကြ သည်။ ဝနယ်တွင် ဝလူမျိုး အများဆုံးနေထိုင်သည်ကို တွေ့ရသည်။ (ဝနယ် -ရှု။) ယင်းလူမျိုးတို့ကို ဝ သို့မဟုတ် လဝလူမျိုးဟုခေါ်ကြသည်။ အချို့က လွယ်လလူမျိုးဟူ၍လည်းခေါ်သည်။ ဝလူမျိုးသည် ပတ်ကတေ့ရွာအနီးရှိ ကျောက်ဂူကြီးမှ စတင်ပေါက် ဖွား၍ ပတေ့နယ်၊ လွယ်လိန်းနယ်တို့သို့ရောက်လာပြီးလျှင် ထိုကမှတစ်ဆင့် ဝနယ်အခြားဒေသများသို့ ပျံ့နှံ့သည်ဟု ယူဆကြသည်။ ဝနယ်နောင်ချိုကန် အရှေ့မြောက်အရပ်မှ အနောက်တောင်ဘက်သို့ရောက်၍ မိုင်းလွန်းနယ်မှတစ် ဆင့် ကျိုင်းတုံနယ်ဘက်သို့ ပျံ့နှံ့လာသည်ဟုဆိုသည်။ စုံကရမန်နယ်နေ ဝလူမျိုးများက ယင်းတို့သည် ယခင် လွယ် လိန်းအမျိုးအနွယ်မှ သက်ဆင်းခဲ့သည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဟိုမိုင်းနယ်မှ ဝလူမျိုးများကလည်း ယင်းတို့သည် ကွန်လုမန်းအနွယ်မှ ပေါက်ခဲ့သည်ဟူ၍ လည်းကောင်း ဆိုကြသည်။ သို့ရာတွင် ကွန်လုမန်းအနွယ်၏ ဇာစ်မြစ်ကို စုံစမ်းသောအခါ ယင်းတို့က ''ဟိုအရှေ့ဘက်စူးစူးမှာရှိသည်''ဟု ပြောသည် ကလွဲ၍ အတိအကျ မပြောနိုင်ချေ။ ဟိုမိုင်းနယ်မှ ဝများ၏ အမူအယူဓလေ့ သည် စုံကရမန်နယ်မှ ဝများနှင့် ဆင်ဆင်တူရာ ယင်းတို့ပြောသည့် ကွန်လု မန်းနှင့် စုံကရမန်သည် အတူတူပင် ဖြစ်စရာအကြောင်းရှိသည်။ ထိုစုံကရ မန်သည်လည်း ဝနယ်၏ အလယ်ဗဟို နယ်တစ်နယ်ဖြစ်သဖြင့် ယင်းမှ ပြန့်ပွားသည်ဟု ယူဆသော် ယူဆနိုင်စရာရှိလေသည်။ ဝလူမျိုးများ စတင်ပေါက်ဖွားရာဟု ယူဆကြသော ကျောက်ဂူကြီး မှ တစ်ခါက အသံမြည်ဟီးလာသဖြင့် အမျိုးအနွယ်သစ်၊ လူမျိုးသစ်ပေါ် ပေါက်မည့် နိမိတ်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ယင်းလူမျိုးသစ်သည် လက်ရှိ ဝလူမျိုးများအား လွှမ်းမိုး၍ နှင်ထုတ်ဖွယ်ရှိသည်ဆိုကာ လူမျိုးသစ်များ ပေါ် ထွက်လာခြင်း မရှိစေရန် ဝလူမျိုးများက ထိုကျောက်ဂူအတွင်းသို့ လေးမြား များ ပစ်သွင်းခဲ့ကြသည်ဟု အဆိုရှိသည်။ ဝလူမျိုးများ ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံမှာ မြို့ကြီးများ၌ ယောက်ျားများ က ဖျင်နက် သို့မဟုတ် ဖျင်ပြာဗောင်းဗီနှင့် အင်္ကျီကို ဝတ်ပြီးလျှင် ခေါင်း တွင် အဖြူ အနီ၊ အဖြူ အနက်၊ အနီ အဝါ၊ အနက် အစင်းကျားများကို ပေါင်းကြသည်။ မိန်းမများက အပြာရောင် သို့မဟုတ် အနက် သို့မဟုတ် အပြာ၊ အဝါ၊ အနက်၊ အနီ ရောင်စုံရောယှက်ထားသော သုံးတောင်ကွင်းရှိ ဖျင်ထမီကို ဒူးဆစ်နားထိ ခပ်တိုတိုဝတ်၍ အနက်ရောင်ဖျင် လက်ကျပ် ကိုယ်ကျပ်အင်္ကျီ၊ ကိုယ်ထည်ခပ်ရှည်ရှည် ရင်စိအင်္ကျီဝတ်လျက် ခေါင်းတွင် ဗော့ဟဲယားခေါ် ဆံတိုဆံထောက်ပုံသဏ္ဌာန် ဆံပင်ခပ်တိုတိုထား၍ မျက်နှာ သုတ်ပုဝါ အလတ်စားအရွယ်ရှိ အနီ အပြာ အဝါ စသည်တို့ဖြင့် ပြောက် ကျားသော ဖျင်စများကို ကြက်ခြေခတ်ပေါင်းကာ လည်ပင်းတွင် ပွဲသီးခေါ် အသီးတစ်မျိုးကို ပုတီးလုပ် ဆွဲထားကြသည်။ အတွင်းပိုင်းကျသော ဒေသ များတွင် ယောက်ျားများက ဂျပ်ရက်အစကို ရှေ့က ဖုံးအုပ်ထားပြီးလျှင် ကိုယ်တုံးလုံးနှင့်နေ၍ မိန်းမများက အနံတစ်တောင့်ထွာခန့်ရှိ အနီ အနက် အပြာရောင် ဖျင်စကိုအောက်ပိုင်း၌ ပတ်ထားပြီးလျှင် အထက်ပိုင်းတွင် ပွဲသီးခေါ် ပုတီးကိုဆွဲထားရုံ ပလာကျင်းထားလေသည်။ ဝလူမျိုးများသည် များသောအားဖြင့် ရေချိုးလေ့မရှိကြ၊ အဝတ် ဖွတ်လျှော်လေ့ မရှိကြဟုဆိုသည်။ ရေမချိုးကြသဖြင့် ယင်းတို့၏ အသား အရေများသည် ကြမ်းတမ်းကာ အသားအရေပေါ်ရှိ ချွေးပေါက်ကလေးများ၊ ပိတ်ဆို့ခြင်းကြောင့် ကျန်းမာရေးချို့တဲ့ကြသည်။ နာမကျန်းဖြစ်သည့်အခါ ဆေးသောက်လေ့မရှိ။ နတ်ဆရာများကိုပင့်၍ မေးကြမြန်းကြသည်။ ဆရာ လုပ်သူက တွက်ချက်ပြီးလျှင် ဝက် သို့မဟုတ် ကြက် စသည်တို့ဖြင့် နတ် ပူဇော်ခိုင်းတတ်သည်။ ထိုအခါမျိုးတွင် ရှိစုမဲ့စုငွေဖြင့် ဝယ်ခြမ်းပူဇော်ရ သည်။ တစ်ကြိမ်နှင့် ရောဂါမပျောက်ပါက ဆရာခိုင်းသလောက် ပူဇော်ကြရ သည်။ အချို့ လွယ်မူးတောင်နှင့် နီးသူများက လွယ်မူးတောင်မှ ဆေးမြစ် များသည် ၉၆ ပါးရောဂါ ပျောက်ကင်းစေနိုင်သည်ဟုဆိုကာ ယင်းဆေးမြစ် များကို ကြို၍သောက်ကြသည်။ လွယ်မူးတောင်သည် ဝနယ်၏ပုပ္ပားတောင် ဟု ဆိုရပေမည်။ ဝလူမျိုးများသည်အပူရှိန်ကို ကြောက်ကြသည်။ အပူရှိန် ကြီးသော နေရာသို့တတ်နိုင်က မသွားကြချေ။ မတတ်သာ၍ သွားရလျှင် ညဉ့်အိပ်ညဉ့်နေမနေကြဘဲ ကိစ္စပြီးသည်နှင့် ချက်ချင်းဒုက္ခခံ၍ပြန်ကြသည်။ ဝလူမျိုးတို့သည် တောင်ဆင်းတောင်တက် လျင်မြန်ပြီးလျှင် ပစ် ခတ်သတ်ဖြတ်ရန် လက်မနှေးကြချေ။ ဝနယ်တွင် ယခုတိုင် ခေါင်းဖြတ်၍ ယဇ်နတ်ပူဇော်သည့် အလေ့ အထ အနည်းအကျဉ်းရှိသေးသည်။ ပတ်ကတေ့နယ်မှ ဝလူမျိုးများ စတင် ပေါက်ဖွားရာဟု ယုံကြည်ကြသော ကျောက်ဂူတွင်းမှ တာလီနှင့် ယာနမ် တို့သည် လွယ်လိန်းဘက်သို့ ထွက်လာစဉ် လမ်းခုလတ်၌ အပန်းဖြေခိုက် သားကြီးဖြစ်သူ (အချို့ကလည်း တူဟုဆိုကြသည်။) ကဓားသွေးရင်း ဓား စမ်းသည့်သဘောနှင့် ယာနမ်၏ဦးခေါင်းမှ ဆံပင်ကို ဖြတ်ကြည့်စဉ် ဓား သည် ဆံပင်ကိုသာမဖြတ်ဘဲ ဦးခေါင်းကိုပါ ပိုင်းဖြတ်လိုက်သဖြင့် နတ် များက လူ၏ဦးခေါင်းကို လိုလားသောကြောင့် ဤကဲ့သို့ဖြစ်ရသည်ဆိုကာ ခေါင်းဖြတ်ယဇ်နတ်ပူဇော်သည့် ဓလေ့ပေါ်လာသည်ဟုဆိုကြသည်။ ခေါင်း ဖြတ်ယဇ်နတ်ပူဇော်လျှင် ရပ်ရွာနယ်ပယ်တွင် လူအသေအပျောက် နည်းရုံ သာမက ကောက်ပဲသီးနှံ ကောင်းမွန်ခြင်း၊ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးခြင်းရှိသည်ဟု အယူရှိကြသည်။ အကယ်၍ ဝရွာတစ်ရွာတွင် နတ်က လူဦးခေါင်း လိုလား ကြောင်းဖြင့် အတိတ်နိမိတ်ပေးသောအခါ ထိုရွာရှိ နတ်ဆရာတို့က သက် ငယ်နှင့် ကြက်ကိုယူကာ ဆိုင်ရာနတ်ကိုပသ၍ မိမိတို့ တတ်ထားသော ပညာဖြင့် ဗေဒင်သဘော ကြည့်ရှုအဟောထုတ်ကြသည်။ နတ်က မည်သည့် အရပ်မှ လူဦးခေါင်းကို အလိုရှိသည်ဆိုလျှင် ထိုအရပ်မှ လူဦးခေါင်းကို ဖြတ်ရသည်။ သို့ရာတွင် ထိုအရပ်သည် မိမိတို့၏ မဟာမိတ်ရပ်ရွာနယ်ပယ် ဖြစ်လျှင် မသွားကြချေ။ ခေါင်းဖြတ်ထွက်ရာတွင် မိမိတို့ဘက်မှ ဆုံးရှုံးဖွယ် ရှိသည်ဟု အဟောထွက်လျှင်လည်း ခေါင်းဖြတ်မထွက်ကြချေ။ ထိုအခါမျိုး၌ အချို့နယ်များတွင် အသင့်ရောင်းရန်ထားသော ခေါင်းများကို ၂ဝဝိ မှ ၃ဝဝိ အထိ အဖိုးပေးဝယ်ယူ ပူဇော်ကြသည်။ ယင်းသို့မှမရလျှင် မြေမြှုပ်သဂြိုဟ် ထားသော လူသေအလောင်းများမှ ခေါင်းဖြတ်ယူကြရသည်။ ထို့ကြောင့် လူ သေအလောင်းကို သုသာန်သီးသန့်ထား၍ မမြှုပ်နှံကြဘဲ ရွာပြင်ခြံစည်းရိုးနှင့် ကပ်၍သော်လည်းကောင်း၊ အိမ်အောက်၌သော်လည်းကောင်း လူသူမသိ အောင် မြှုပ်နှံကြခြင်းဖြစ်သည်။ ဆန်ထုံနယ်တွင် လူခေါင်းရောင်းလေ့ရှိ၍ လွယ်မူး၏အရှေ့နှင့် အရှေ့တောင်ဘက်ဒေသများတွင် ခေါင်းဖြတ်သည့် အလေ့ ယနေ့တိုင်ရှိသေးသည်။ လွယ်လိန်းနယ်နှင့် ဆတော်နယ်တို့တွင်ကား လူခေါင်းဖြင့် နတ်မပူဇော်ဘဲ သင်းချောနက်ခွေးဖြင့် ပူဇော်ကြသည်။ ယဇ် ပူဇော်ပြီးသော အချို့ခေါင်းများကို ၁ဝ နှစ် တိုင်အောင်ပင် အသစ်မလဲဘဲ အကျိုးအာနိသင် ရှိသည်ဆိုကာ ထားတတ်ကြသည်။ ဆန်ထုံနယ်အပိုင် ဟောင်တက်ရွာတွင် ခေါင်းဖြင့်ပူဇော်ပသထားသော တိုင်ပေါင်း ၂ဝဝ ကျော် ရှိ၍ စုံကရမန်တွင် ၁၅ဝ ကျော်ရှိသည်။ သို့ရာတွင် ယခုအခါ တစ်ရွာနှင့် တစ်ရွာ အမြဲသတိထား နေတတ်ကြသဖြင့် လူခေါင်းဖြတ်ရန် မလွယ်ကူ သောကြောင့် လူခေါင်းအစား ကျွဲ၊ ခွေး စသည်တို့နှင့် ယဇ်ပူဇော်လာကြ လေပြီ။ ဝလူမျိုးများသည် မျိုးချစ်များဖြစ်ကြသည်။ မိမိတို့၏ အဆက် အနွယ်ကိုလည်းကောင်း၊ မိမိတို့၏ ကျေးရွာကိုလည်းကောင်း အခြားလူများ က နိုင်ထက်စီးနင်းပြုခြင်းကို မခံကြချေ။ ကွန်းလွယ်နှင့် လွယ်လလူမျိုး တို့လည်း ထိုနည်းအတိုင်းပင်ဖြစ်သည်။ ရန်သူကို ကလဲ့စားချေနိုင်ရန် အမျိုးမျိုးကြံစည် ဝီရိယထုတ်တတ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ယနေ့တိုင် တစ် နယ်နှင့်တစ်နယ် အခဲမကြေဘဲ ရန်စောင်လျက်ရှိကြသည်။ ရန်သူကို စွဲစွဲ မြဲမြဲ ရန်ငြိုးဖွဲ့တတ်သလောက် မဟာမိတ်ပြုထားသူများအပေါ်၌လည်း ကတိသစ္စာတည်ကြသော သူများဖြစ်ကြသည်။ တစ်နယ်နှင့်တစ်နယ် သစ္စာ ပြုသည့်အခါ နယ်ကိုယ်စားလှယ်များသည် အများသဘောတူသည့် နေရာ တွင်စုဝေးကာ ကျွဲကိုသတ်၍ ဝေယူကြရသည်။ ထို့နောက် ငွေဒင်္ဂါး အဟောင်း သို့မဟုတ် ကျည်ဆန်ယမ်းတောင့်များကို အရက်တွင်ထည့်၍ ထိုကတိသစ္စာအရက်ကို ညီတူညီမျှ သောက်ကြသည်။ သစ္စာအရက်ကို သောက်ပြီးသောအခါ ငွေဒင်္ဂါး၊ ကျည်ဆန်ယမ်းတောင့် စသည်တို့ကို ညီတူ ညီမျှ ဝေစုခွဲယူကြသည်။ ကတိပြုပြီးသည့်နှင့်တစ်ပြိုင်နက် တစ်ဦး အကြောင်းပေါ်လျှင် တစ်ဦးက လူအားလက်နက်အားနှင့် ကူကြသည်။ ဝလူမျိုးများသုံးစွဲသော လက်နက်များတွင် အမြောက်မြားလည်း ပါသည်။ အမြောက်၏ ပြောင်းအရှည်မှာ ၁ဝ ပေ၊ ၁၂ ပေခန့်ရှိ၍ ပြောင်းဝ မှာ တစ်လက်မခွဲမှ နှစ်လက်မရှိကြသည်။ ကိုက်သုံးလေးရာကို လှမ်း၍ပစ် နိုင်သော လက်နက်ဖြစ်သည်။ အချို့ဝရွာများတွင် ခံတပ်များ ပြုလုပ်ထားကြသည်။ အချို့ဝရွာ များတွင် ရွာဝင်တံခါးပေါက်ကြီးကို အမြင့်ပေ ၃ဝ၊ အကျယ်ပေ ၃ဝ ထား၍ ဝင်ပေါက်ကို ဆူးတို့ဖြင့် ခက်ထား ယက်ထားကြသည်။ အချို့ ဝရွာတို့၌ ကား ပျဉ်ရိုင်းနှစ်ချပ်ကို မြေကတုတ်သဖွယ် တစ်ဖက်တစ်ချက်ထားရှိပြီးလျှင် အလယ်တွင် မြေဖို့ထားကြလေသည်။ အချို့ကမူ ဝါးဖြင့် နှစ်ထပ်ခန့်ရက် ကာ အပြင်ဘက်သို့ ဝါးချွန်များ ထိုးထွက်စေပြီးလျှင် ၁၂ ပေ၊ ပေ ၂ဝ ကျယ်၍ ခြောက်ပေနက်သော ကျင်းများကို ခြံစည်းရိုးကြားတွင် တူးထားကြ လေသည်။ ဝလူမျိုးများသည် ရွာသို့ဦးတည်သွားသောလမ်းများတွင် လမ်းကို ကန့်လန့်ဖြတ်၍ ကျင်းများတူးထားတတ်ကြသည်။ ထိုကျင်းထဲမှ အမြှောက် ပစ်ကျင့်ခြင်း၊ တိုက်နည်းခိုက်နည်း ကျင့်ခြင်းပြုကြသည်။ အချို့ရွာများ၌မူ ထိုကျင်းများထဲသို့အဆိပ်ဖြင့်လူးထားသော ဝါးချွန်များကို ထောင်စိုက်ပြီးလျှင် အပေါ်မှ မသိမသာ သစ်ရွက်သစ်ခက်ဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားကြသည်။ အပြင်အပ လူကိုရွာတွင်းသို့ဝင်ရန် မဆိုထားဘိ၊ နယ်အတွင်းသို့ပင် ဝင်ခွင့်မပြုကြချေ။ မသင်္ကာသူများကို ဝင်ခွင့်သာပြုပြီးလျှင် ထွက်ခွင့်မပြုကြချေ။ ဝလူမျိုးများသည် အိမ်များကို တန်ဆောင်မုန်း၊ နတ်တော်၊ ပြာသို လများတွင် ဆောက်လုပ်လေ့ရှိကြသည်။ ထိုသို့ ဆောက်လုပ်ပြီးသည့်အခါ အိမ်တက်မင်္ဂလာ ပြုလုပ်လေ့ရှိကြသည်။ တတ်နိုင်လျှင် တတ်နိုင်သလောက် တစ်ည၊ နှစ်ည၊ သုံးည စသည်ဖြင့် မိတ်သင်္ဂဟများကို အရက်တိုက်၍ ကျင်းပကြသည်။ ဝလူမျိုးတို့သည် အယူသည်းသူများဖြစ်ကြသည်။ သူတို့အိမ်၌ ဧည့်သည်သွားအပ်သော နေရာ၊ မသွားအပ်သောနေရာဟူ၍ရှိသည်။ ဖက်စိမ်း များကိုလည်း အရမ်းမဲ့ယူသွားခြင်းမပြုရ။ အိမ်ဦးကြမ်းပြင် ထားရှိသော နေရာ၏ လက်ဝဲဘက်အိမ်ထောင့်၊ အိမ်အတွင်းလက်ယာဘက်ထောင့်တွင် ပစ္စည်းအရမ်းမထားရချေ။ အိမ်အတွင်းလက်ယာဘက်ထောင့်သည် သူတို့၏ နတ်ကိုးကွယ်ရာဌာနဖြစ်သည်။ အိမ်ရှင်ထိုင်သော နေရာကို မည်သူမျှ ကျော် ဖြတ်မသွားရချေ။ အိမ်ရှင်ထိုင်သည့် နေရာအနီး မီးဖို၌လည်း အိမ်ရှင် ထိုင်သည့်ဘက်တွင် ထမင်းအိုးများ မချရချေ။ အကယ်၍ မပြုထိုက်သည် တို့ကို ပြုမိချေသော် အိမ်ရှင်ကို ခိုက်တတ်သည်ဟု အယူရှိကြသည်။ ထို အခါ အိမ်ဦးနတ်ကို ပူဇော်ကန်တော့ကြရသည်။ ထို့ကြောင့် ဧည့်သည်လုပ် သူက ပူဇော်ကန်တော့ကြရသည်။ ထို့ကြောင့် ဧည့်သည်လုပ်သူက မသွား အပ်၊ မပြုအပ်သည်ကို ပြုမိချေလျှင် အိမ်နတ်ပူဇော်ရန် ဧည့်သည်ထံ စာရင်းလုပ် အရေးဆိုတတ်ကြသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)</ref> == ရည်ညွှန်းကိုးကား == <references /> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]] jllbe2hjisfw369oxix6mvhh0vlegd4 1027389 1027387 2026-04-24T06:27:16Z ~2026-25158-22 141972 1027389 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group |group = ဝ<br/>{{resize|75%|(Va, Ava, Parauk, Ba&nbsp;rāog)}}<br/>{{nobold|{{linktext|lang=zh|佤族}}}} |image = File:Wa Dancers UWSA 30-year-anniversary.png |caption = ပန်ခမ်းမြို့တွင် နှစ်(၃၀)ပြည့် အထိမ်းအမှတ် ပွဲတော်အတွင်း ရိုးရာအကများဖြင့် ကပြဖျော်ဖြေခဲ့ကြသည်။ |population = ၁.၂ သန်းခန့် |region1 = {{Plainlist|*{{flag|Myanmar}} *&nbsp;'''∟'''{{flag|Shan State}} *&nbsp;'''∟'''{{flag|Kachin State}}}} |pop1 = ၈၀၀,၀၀၀ |ref1 = |region2 = {{Plainlist|*{{flag|China}} *&nbsp;'''∟'''[[ယူနန်ပြည်နယ်|ယူနန်]]}} |pop2 = ၄၀၀,၀၀၀ |region3 = {{Plainlist|*{{flag|Thailand}} *&nbsp;'''∟'''[[ချင်းရိုင်ခရိုင်|ချင်းရိုင်]]}} |pop3 = ၁၀,၀၀၀ |ref2 = |languages = [[ဝဘာသာစကား|ဝ ဘာသာစကား]]<br/>{{small|ဒုတိယ ဘာသာစကားများ}}{{hlist|[[မန်ဒရင်း(ဘာသာစကား)]]|[[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာဘာသာစကား]]}} |religions = ရိုးရာကိုးကွယ်မှုများ၊<br/>[[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]<ref>[http://www.china.org.cn/e-groups/shaoshu/shao-va.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130627012644/http://www.china.org.cn/e-groups/shaoshu/shao-va.htm |date=2013-06-27 }}, [http://www.china.org.cn/e-groups/shaoshu/religion.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923225710/http://www.china.org.cn/e-groups/shaoshu/religion.htm |date=2015-09-23 }} Ethnic Groups - china.org.cn</ref><br/>[[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] |related =[[ပလောင်လူမျိုး]]၊[[ခမူလူမျိုး]]၊အခြား [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစတြိုအေးရှားတစ်လူမျိုး]]များ }} '''ဝလူမျိုး''' ([[ဝဘာသာစကား|ဝ]]: Vāx; {{zh|c={{linktext|佤|族}} |p=Wǎzú}}; {{lang-th|ว้า}}) သည် အရှေ့တောင်အာရှ လူမျိုးစုတစ်ခုဖြစ်ပြီး [[မြန်မာနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်း၊ တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ်တလျောက် [[ရှမ်းပြည်နယ်]] အရှေ့နှင့်မြောက်ဘက်ပိုင်းနှင့် [[ကချင်ပြည်နယ်]]အရှေ့ဘက်ပိုင်းတို့နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ [[ယူနန်ပြည်နယ်]]တို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။ ဝ လူမျိုး များသည် တရုတ်ပြည် ဇီမင်း၊ ကန်ရွမ်း၊ ယူနမ် တို့တွင် နေထိုင်ပြီး [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင်လည်း နေထိုင်ကြသည်။ ဝ လူမျိုးသည် [[မွန်-ခမာ]] လူမျိုးများမှ ဆင်းသက်လာသည်။ လက်ရေးစာပေကို ၁၉၅၇ နှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည်။ ဝ လူမျိုးသည် [[တရုတ်နိုင်ငံ]] ၏ တိုင်းရင်းသား[[လူမျိုး]] ၅၆ မျိုးတွင် တစ်မျိုးအပါအဝင်ဖြစ်ပြီး ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြု တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု တစ်ခုဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Fiskesjö |first=Magnus |year=2010 |title=The Fate of Self-Ascribed Wa History}}</ref> == နေထိုင်ရာဒေသ == ဝတို့နေထိုင်သောနယ်သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အလယ်ပိုင်း [[သံလွင်မြစ်]]၏အရှေ့ဘက် ခြမ်းတွင်တည်ရှိရန်အရှေ့ ဘက်တွင် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ အနောက်ဘက်တွင် သံလွင်မြစ်၊ တောင်ဘက်တွင် မိုင်းလွန်းနယ်၊နှင့် မြောက်ဘက်တွင် [[ကိုးကန့်လူမျိုး|ကိုးကန့်]] နယ်တို့က ဝိုင်းရံထားသော တောင်ကုန်းမြေမြင့်ဒေသတစ်ခုဖြစ်သည်။ ကုန်းမြင့်တစ်ခုလုံးတွင်အချို့သော နေရာများ၌ ပေ(၁၀၀၀၀)နီးပါးခန့်မြင့်သော တောင်ထွဋ်များ လည်းရှိသည် ထိုတောင်တန်းကြီးများသည် ဝလူမျိုး တိုက၏ လမ်းပန်းဆက်သွယ်မှုမလွယ်ကူခက်ခဲအောင်ဖန် ဖန်တီးထားသကဲ့သို့ရှိနေသောကြောင့် ဘဝတူဆွေရင်းသားရင်းလူမျိုးအချင်းချင်း ကြား အဆက်အသွယ်များကင်းမဲ့ခဲ့၍ စီးပွားရေးနှင့်[[ယဉ်ကျေးမှု]] များခေတ်နောက်ကျနေခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ == ဝလူမျိုး သမိုင်းကြောင်း == ဝလူမျိုး များသည် [[မွန်-ခမာ]] နွယ်ဖွားများဖြစ်ပြီး ပလောင် (တအာင်း) နှင့် မွန်လူမျိုးတို့နှင့် မျိုးနွယ်တူကြသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၁၂)၊ ဝလူမျိုး။</ref>ဝလူမျိုးတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုအရ ဝလူမျိုး တို့သည် "ဆီဂန်" ဟုခေါ်သော လိုဏ်ဂူအတွင်းမှ စတင်ဆင်းသက်လာသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ဝလူမျိုးများသည် ပလောင်လူမျိုးများကဲ့သို့ပင်ရှမ်းပြည်နယ်၏ တောင်တန်းဒေသများတွင် ရှမ်းလူမျိုးများ မရောက်ရှိမီကပင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Fiskesjö |first=Magnus |year=2010 |title=The Fate of Self-Ascribed Wa History}}</ref>သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် မည်သည့်အစိုးရ၏ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်မှုကိုမျှ မခံယူဘဲ မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်နယ်မြေတွင် သီးခြားလွတ်လပ်စွာ နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး ဗြိတိသျှတို့က "တောရိုင်းဝနယ်" (Wild Wa States) ဟုပင် ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=Marshall |first=Andrew |year=2002 |title=The Trouser People |publisher=Penguin Books}}</ref> ယနေ့ခေတ်တွင် ဝလူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း]] (Wa Self-Administered Division) ကို ထူထောင်၍ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေးနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို ကိုယ်ပိုင်စီမံခန့်ခွဲမှုဖြင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင် ဆောင်ရွက်နေကြသည်။ == ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံနှင့်ဓလေ့စရိုက် == [[File:Wa tribe depiction, 1900s.jpg|thumb|left| ရှေးခေတ် ဝလူမျိုး]] 'ဝ'လူမျိုးများကိုလွယ်လှ မှာရှမ်းစကား၊ ရှမ်းအခေါ်ဖြစ်၍ (လွယ်-တောင်-လှ လူမျိုး )တောင်ပေါ်ကလူမျိုးဟု အဓိပါယ်ရသည်။‘ဝ’လူမျိုးတို့သည် ၎င်းတို့၏ ပေပေတေတေနေတတ်သောအကျင့်စရိုက်ကို မူတည်၍ ယင်း တို့အဝတ်အစားအရောင်များမှာလည်း အညစ်ခံအရောင်များသာဖြစ်ပေသည်။ အထူးသဖြင့်အနက်ရောင် အပြာရောင်နှင့် ရှားစေးရောင်အနီရင့်များသာ များစွာတွေ့ရတတ်သည်။ ယောက်ျားများသည် အနက်ရောင်ခေါင်းပေါင်းကို ပေါင်းတတ်ကြသည်။ အချို့လူငယ်အများမှာမူ ခေါင်းစွပ်အနက်များကို ဆောင်းတတ်ကြသည်။ နက်ပြာရောင် ရှီသော ရင့်စေ့ရင်ဖုံး ကျင်္ီများကိုဝတ်၏။ အနက်ရောင်ရှမ်း ဘောင်းဘီကို အမြဲတမ်းဝတ်ဆင်ကြသည်။ မိန်းမများမှာ နက်ပြာရောင် ရင်ဖုံးအင်္ကျီ နှင့် အင်တိုင်ခေါ်ထဘီကိုဝတ်ဆင်ကြသည်။ ထဘီမှာ စစ်အနံ တစ်ကိုက်အလျား တစ်ကိုက်ခွဲရှိသောအနက် ရောင် အစကိုခါးတွင် ပတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ အချို့မိန်းကလေးများကမူ အလှအပကို ခုံမင်သဖြင့် အညို၊ အနီ၊ အဝါ ဆင်းများဖြင့် ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ ရက်လုပ်ဝတ်ဆင်လေ့ရှိသည်။ ထို့အပြင် ငွေနှင့်ပြုလုပ်ထားသည့် ဆွဲကြိုး၊ ဘယက်၊ နားထောင်း၊ လက်ကောက်ပြား၊၊ လက်ကောက်လုံးများလည်း ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ခေါင်ရေနှင့် ပြောင်းဖူးချက်အရက်များကို ယောက်ျားများသာသောက်ကြသည်မဟုတ် မိန်းမများနှင့် ကလေးများလည်း သောက်တတ်ကြသည်။ သောက်သုံးမှုပမာဏ အနည်းငယ်နှင့်အများသာ ကွာခြားသည်။ အားလုံးအရက်သောက်တတ်ကြသည်။ ဆေးတံသောက်သောအကျင့်မှာလည်း လူကြီးလူငယ်တိုင်းစွဲနေကြသည်။ ဆေးတံကိုကိုင်ထားရသည်မှာ 'ဝ'လူမျိုးတို့၏ကိုယ်ပိုင် စတိုင်တစ်ခုပင် ဖြစ်ဟန်ရှိသည်။ == ဘာသာရေးနှင့်အယူဝါဒ == 'ဝ'နယ်တစ်နယ်လုံးတွင် ယေဘုယျအားဖြင့် နတ်ကိုးကွယ်သူများ များပြားသောကြောင့်ဘာသာ အသီးသီး၏ အင်အားကိုခန့်မှန်းရသော် နတ်ကိုးကွယ်သူ (၆၀)ရာခိုင်နှုန်း ယွန်းဂိုဏ်း(၂၀)ရာခိုင်နှုန်း၊ ခရစ်ယာန် (၁၅)ရာခိုင်နှုန်း၊၊ နှင့်ဗုဒ္ဓဘာသာ (၅)ရာခိုင်နှုန်းလောက်ရှိမည်ဖြစ်သည်။ ရှေးအခါက'ဝ'လူမျိုးတို့သည် လီဆိုင်မတ်နတ်ကိုကျွဲသတ်ပြီး ကန်တော့ကြရသလို မွေးနတ်ကိုလည်း လူခေါင်းဖြတ်ပြီး ကန်တော့ ကြရသည်။ မွေးနတ်မှာအကြီးမာဆုံးနှင့်ဒုက္ခအပေးဆုံးနတ်ဖြစ်သည်။ ခေါင်းဖြတ်ချိန်မှာ များသောအားဖြင့် စပါးစိုက်ချိန်များ တွင်ဖြစ်သည်'ဝ'လူမျိုးများ တို့၏ထုံးစံမှာ ယောက်ျားမှန်ရင် တစ်သက်တာတွင် ခေါင်း(၃)ခါတိတိဖြတ်ရန် တာဝန်ရှိ၍ လူခေါင်း(၆)ခေါင်းဖြတ်ဖူးသူကိုလည်း သက်ဆိုင်ရာ နယ်ရှင်ကအခွန်အထုပ်မှ လွတ်ကင်းစေကာ ရှန်နီစကိုပေါင်းစေပြီး သူရဲကောင်းအဖြစ် ဂုဏ်ပြုခြင်းကိုခံရသည်ဟု ဆိုသည်။ သို့ဖြစ်ရာ'ဝ'လူမျိုးများအဖို့ ဦးခေါင်းရရေးနှင့် မိမိဦးခေါင်း အဖြတ်မခံရရေးသည် ၎င်းတို့ဘဝရပ်တည်မှုအတွက် နှစ်ခုစလုံး အရေးကြီးနေပေသည်။ ‘ဝ’လူမျိုးတို့၏တူရိယာများအနက် စိတ်ဝင်စားဖွယ်အကောင်းဆုံးတူရိယာမှာ တုံးဖြစ်သည်။ အခြားနိုင်ငံအသီးသီးရှိ လူရိုင်းဟုသတ်မှတ်ထားသောလူမျိုးတို့၏တုံးသံသည်’ဝ’လူမျိုးတို့၏တုံးသံလောက် သာယာနာပျော်ဖွယ်မရှိ။ မိုင်းကျွန်းခေါ်အပင် တစ်မျိုးမှ ထွင်းထု၍ဖိုသံမသံ ညှိပြီး သူကြီးအိမ် အနီးတွင်တဲထိုးပြီးထားရသည်။ နတ်တင်လျှင်ဖိုသံ၊ ထွက်သောဘက်မှတုံးကို တစ်ချက်ချင်းလေးကန်စွာ တီး၏ စစ်ရေးကိစ္စများရှိ၍လူစုရန် သတိပေးလျိုလျှင် ဖိုသံနှင့်မသံကိုတွဲ၍ခပ်သွပ်သွပ်ခေါက်လေ့ရှိ၏။ ပျော်ပွဲရွင်ပွဲ၊ မင်္ဂလာဆောင်တို့၌ တီးခေါက်ပေးသောတုံးမှာမူကား လွန်စွာအဆင့်အတန်း မြင့်မားလှ၍ တုံး၏ဝဲယာမှ မိန်းမနှင့် ဘက်ညှပ်ကာ ၎င်းတို့၏ညာဘက်မှထိုးတံ ဘယ်လက်တွင် ဝါးခြမ်းပြား ကိုကိုင်၍ တစ်လုံးလျှင် (၂)ဦး (၃)တုံးလျှင် (၆)ဦးတိတိဖြင့်တီးခေါက်ကြလေ့ရှိသည်။ ရှေးက’ဝ’လူမျိုးများတွင် ဦခေါင်းဖြတ်၍ ယဇ်နတ်ပူဇော်သောအလေ့အကျင့်ရှိခဲ့၍ ၎င်းတို့အား သာမန်အားဖြင့် ရိုင်းသည်ဟု ထင်မှတ်ဖွယ် ရှိသော်လည်း အကယ်စင်စစ် ‘ဝ’လူမျိုးတို့တွင် အလွန်ချစ်စရာ ကောင်းသောအမူအကျင့် များလည်းရှိနေပါသေးသည်။ ယင်းတို့မှာ သားထောက်သမီးခံမရှိသော သက်ကြီးရွယ်အိုများကိုတစ်ရွာလုံးက အိမ်တစ်အိမ်နေ့ကျတာဝန်ယူ၍ကျွေးမွေးလေ့ရှိခြင်း၊ ‘ဝ’နယ်မြေမြောက်ပိုင်းနှင့် အနောက်ဘက်ခြမ်းကျေးရွာများတွင် ယနေ့ထက်တိုင် နှီးဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော ဒေါင်းလန်းကြီးဖြင့် လက်ရေတပြင်စီးစားသောက်နေကြသေးခြင်း အိမ်မှုကိစ္စနှင့် ရွာမှုကိစ္စများ၌တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦးဝိုင်းဝန်းကူညီလုပ်ကိုင်ပေးခြင်း စသည်တို့ပင်ဖြစ်သည်။ ဝလူမျိုးသည် မွန်-ခမာအုပ်စုတွင် ဝ-ပလောင်အုပ်စုခွဲ၌ ဝ၊ လ၊ လဝ၊ ခမူ၊ တိုင်းလွီ၊ အန်၊ ယန်း၊ လမ်၊ ပလောင်၊ ပလေး၊ ဓနော လူမျိုးတို့နှင့်အတူ ပါဝင်သည်။ ဝလူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ယူနန်နယ်စပ်အကြားရှိ တောင် တန်းဒေသတွင် အခြေစိုက်နေထိုင်ကြသည်။ ယူနန်နယ်စပ်မှနေ၍ သံလွင် မြစ် အရှေ့ဘက်ကမ်းတိုင်အောင် အနှံ့အပြား နေထိုင်ကြသည်။ အချို့ ဝများ သည် မိုင်းလွန်းနယ်နှင့် ကျိုင်းတုံနယ် တောပိုင်းအရပ်များတွင် နေထိုင်ကြ သည်။ ဝနယ်တွင် ဝလူမျိုး အများဆုံးနေထိုင်သည်ကို တွေ့ရသည်။ (ဝနယ် -ရှု။) ယင်းလူမျိုးတို့ကို ဝ သို့မဟုတ် လဝလူမျိုးဟုခေါ်ကြသည်။ အချို့က လွယ်လလူမျိုးဟူ၍လည်းခေါ်သည်။ ဝလူမျိုးသည် ပတ်ကတေ့ရွာအနီးရှိ ကျောက်ဂူကြီးမှ စတင်ပေါက် ဖွား၍ ပတေ့နယ်၊ လွယ်လိန်းနယ်တို့သို့ရောက်လာပြီးလျှင် ထိုကမှတစ်ဆင့် ဝနယ်အခြားဒေသများသို့ ပျံ့နှံ့သည်ဟု ယူဆကြသည်။ ဝနယ်နောင်ချိုကန် အရှေ့မြောက်အရပ်မှ အနောက်တောင်ဘက်သို့ရောက်၍ မိုင်းလွန်းနယ်မှတစ် ဆင့် ကျိုင်းတုံနယ်ဘက်သို့ ပျံ့နှံ့လာသည်ဟုဆိုသည်။ စုံကရမန်နယ်နေ ဝလူမျိုးများက ယင်းတို့သည် ယခင် လွယ် လိန်းအမျိုးအနွယ်မှ သက်ဆင်းခဲ့သည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဟိုမိုင်းနယ်မှ ဝလူမျိုးများကလည်း ယင်းတို့သည် ကွန်လုမန်းအနွယ်မှ ပေါက်ခဲ့သည်ဟူ၍ လည်းကောင်း ဆိုကြသည်။ သို့ရာတွင် ကွန်လုမန်းအနွယ်၏ ဇာစ်မြစ်ကို စုံစမ်းသောအခါ ယင်းတို့က ''ဟိုအရှေ့ဘက်စူးစူးမှာရှိသည်''ဟု ပြောသည် ကလွဲ၍ အတိအကျ မပြောနိုင်ချေ။ ဟိုမိုင်းနယ်မှ ဝများ၏ အမူအယူဓလေ့ သည် စုံကရမန်နယ်မှ ဝများနှင့် ဆင်ဆင်တူရာ ယင်းတို့ပြောသည့် ကွန်လု မန်းနှင့် စုံကရမန်သည် အတူတူပင် ဖြစ်စရာအကြောင်းရှိသည်။ ထိုစုံကရ မန်သည်လည်း ဝနယ်၏ အလယ်ဗဟို နယ်တစ်နယ်ဖြစ်သဖြင့် ယင်းမှ ပြန့်ပွားသည်ဟု ယူဆသော် ယူဆနိုင်စရာရှိလေသည်။ ဝလူမျိုးများ စတင်ပေါက်ဖွားရာဟု ယူဆကြသော ကျောက်ဂူကြီး မှ တစ်ခါက အသံမြည်ဟီးလာသဖြင့် အမျိုးအနွယ်သစ်၊ လူမျိုးသစ်ပေါ် ပေါက်မည့် နိမိတ်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ယင်းလူမျိုးသစ်သည် လက်ရှိ ဝလူမျိုးများအား လွှမ်းမိုး၍ နှင်ထုတ်ဖွယ်ရှိသည်ဆိုကာ လူမျိုးသစ်များ ပေါ် ထွက်လာခြင်း မရှိစေရန် ဝလူမျိုးများက ထိုကျောက်ဂူအတွင်းသို့ လေးမြား များ ပစ်သွင်းခဲ့ကြသည်ဟု အဆိုရှိသည်။ ဝလူမျိုးများ ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံမှာ မြို့ကြီးများ၌ ယောက်ျားများ က ဖျင်နက် သို့မဟုတ် ဖျင်ပြာဗောင်းဗီနှင့် အင်္ကျီကို ဝတ်ပြီးလျှင် ခေါင်း တွင် အဖြူ အနီ၊ အဖြူ အနက်၊ အနီ အဝါ၊ အနက် အစင်းကျားများကို ပေါင်းကြသည်။ မိန်းမများက အပြာရောင် သို့မဟုတ် အနက် သို့မဟုတ် အပြာ၊ အဝါ၊ အနက်၊ အနီ ရောင်စုံရောယှက်ထားသော သုံးတောင်ကွင်းရှိ ဖျင်ထမီကို ဒူးဆစ်နားထိ ခပ်တိုတိုဝတ်၍ အနက်ရောင်ဖျင် လက်ကျပ် ကိုယ်ကျပ်အင်္ကျီ၊ ကိုယ်ထည်ခပ်ရှည်ရှည် ရင်စိအင်္ကျီဝတ်လျက် ခေါင်းတွင် ဗော့ဟဲယားခေါ် ဆံတိုဆံထောက်ပုံသဏ္ဌာန် ဆံပင်ခပ်တိုတိုထား၍ မျက်နှာ သုတ်ပုဝါ အလတ်စားအရွယ်ရှိ အနီ အပြာ အဝါ စသည်တို့ဖြင့် ပြောက် ကျားသော ဖျင်စများကို ကြက်ခြေခတ်ပေါင်းကာ လည်ပင်းတွင် ပွဲသီးခေါ် အသီးတစ်မျိုးကို ပုတီးလုပ် ဆွဲထားကြသည်။ အတွင်းပိုင်းကျသော ဒေသ များတွင် ယောက်ျားများက ဂျပ်ရက်အစကို ရှေ့က ဖုံးအုပ်ထားပြီးလျှင် ကိုယ်တုံးလုံးနှင့်နေ၍ မိန်းမများက အနံတစ်တောင့်ထွာခန့်ရှိ အနီ အနက် အပြာရောင် ဖျင်စကိုအောက်ပိုင်း၌ ပတ်ထားပြီးလျှင် အထက်ပိုင်းတွင် ပွဲသီးခေါ် ပုတီးကိုဆွဲထားရုံ ပလာကျင်းထားလေသည်။ ဝလူမျိုးများသည် များသောအားဖြင့် ရေချိုးလေ့မရှိကြ၊ အဝတ် ဖွတ်လျှော်လေ့ မရှိကြဟုဆိုသည်။ ရေမချိုးကြသဖြင့် ယင်းတို့၏ အသား အရေများသည် ကြမ်းတမ်းကာ အသားအရေပေါ်ရှိ ချွေးပေါက်ကလေးများ၊ ပိတ်ဆို့ခြင်းကြောင့် ကျန်းမာရေးချို့တဲ့ကြသည်။ နာမကျန်းဖြစ်သည့်အခါ ဆေးသောက်လေ့မရှိ။ နတ်ဆရာများကိုပင့်၍ မေးကြမြန်းကြသည်။ ဆရာ လုပ်သူက တွက်ချက်ပြီးလျှင် ဝက် သို့မဟုတ် ကြက် စသည်တို့ဖြင့် နတ် ပူဇော်ခိုင်းတတ်သည်။ ထိုအခါမျိုးတွင် ရှိစုမဲ့စုငွေဖြင့် ဝယ်ခြမ်းပူဇော်ရ သည်။ တစ်ကြိမ်နှင့် ရောဂါမပျောက်ပါက ဆရာခိုင်းသလောက် ပူဇော်ကြရ သည်။ အချို့ လွယ်မူးတောင်နှင့် နီးသူများက လွယ်မူးတောင်မှ ဆေးမြစ် များသည် ၉၆ ပါးရောဂါ ပျောက်ကင်းစေနိုင်သည်ဟုဆိုကာ ယင်းဆေးမြစ် များကို ကြို၍သောက်ကြသည်။ လွယ်မူးတောင်သည် ဝနယ်၏ပုပ္ပားတောင် ဟု ဆိုရပေမည်။ ဝလူမျိုးများသည်အပူရှိန်ကို ကြောက်ကြသည်။ အပူရှိန် ကြီးသော နေရာသို့တတ်နိုင်က မသွားကြချေ။ မတတ်သာ၍ သွားရလျှင် ညဉ့်အိပ်ညဉ့်နေမနေကြဘဲ ကိစ္စပြီးသည်နှင့် ချက်ချင်းဒုက္ခခံ၍ပြန်ကြသည်။ ဝလူမျိုးတို့သည် တောင်ဆင်းတောင်တက် လျင်မြန်ပြီးလျှင် ပစ် ခတ်သတ်ဖြတ်ရန် လက်မနှေးကြချေ။ ဝနယ်တွင် ယခုတိုင် ခေါင်းဖြတ်၍ ယဇ်နတ်ပူဇော်သည့် အလေ့ အထ အနည်းအကျဉ်းရှိသေးသည်။ ပတ်ကတေ့နယ်မှ ဝလူမျိုးများ စတင် ပေါက်ဖွားရာဟု ယုံကြည်ကြသော ကျောက်ဂူတွင်းမှ တာလီနှင့် ယာနမ် တို့သည် လွယ်လိန်းဘက်သို့ ထွက်လာစဉ် လမ်းခုလတ်၌ အပန်းဖြေခိုက် သားကြီးဖြစ်သူ (အချို့ကလည်း တူဟုဆိုကြသည်။) ကဓားသွေးရင်း ဓား စမ်းသည့်သဘောနှင့် ယာနမ်၏ဦးခေါင်းမှ ဆံပင်ကို ဖြတ်ကြည့်စဉ် ဓား သည် ဆံပင်ကိုသာမဖြတ်ဘဲ ဦးခေါင်းကိုပါ ပိုင်းဖြတ်လိုက်သဖြင့် နတ် များက လူ၏ဦးခေါင်းကို လိုလားသောကြောင့် ဤကဲ့သို့ဖြစ်ရသည်ဆိုကာ ခေါင်းဖြတ်ယဇ်နတ်ပူဇော်သည့် ဓလေ့ပေါ်လာသည်ဟုဆိုကြသည်။ ခေါင်း ဖြတ်ယဇ်နတ်ပူဇော်လျှင် ရပ်ရွာနယ်ပယ်တွင် လူအသေအပျောက် နည်းရုံ သာမက ကောက်ပဲသီးနှံ ကောင်းမွန်ခြင်း၊ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးခြင်းရှိသည်ဟု အယူရှိကြသည်။ အကယ်၍ ဝရွာတစ်ရွာတွင် နတ်က လူဦးခေါင်း လိုလား ကြောင်းဖြင့် အတိတ်နိမိတ်ပေးသောအခါ ထိုရွာရှိ နတ်ဆရာတို့က သက် ငယ်နှင့် ကြက်ကိုယူကာ ဆိုင်ရာနတ်ကိုပသ၍ မိမိတို့ တတ်ထားသော ပညာဖြင့် ဗေဒင်သဘော ကြည့်ရှုအဟောထုတ်ကြသည်။ နတ်က မည်သည့် အရပ်မှ လူဦးခေါင်းကို အလိုရှိသည်ဆိုလျှင် ထိုအရပ်မှ လူဦးခေါင်းကို ဖြတ်ရသည်။ သို့ရာတွင် ထိုအရပ်သည် မိမိတို့၏ မဟာမိတ်ရပ်ရွာနယ်ပယ် ဖြစ်လျှင် မသွားကြချေ။ ခေါင်းဖြတ်ထွက်ရာတွင် မိမိတို့ဘက်မှ ဆုံးရှုံးဖွယ် ရှိသည်ဟု အဟောထွက်လျှင်လည်း ခေါင်းဖြတ်မထွက်ကြချေ။ ထိုအခါမျိုး၌ အချို့နယ်များတွင် အသင့်ရောင်းရန်ထားသော ခေါင်းများကို ၂ဝဝိ မှ ၃ဝဝိ အထိ အဖိုးပေးဝယ်ယူ ပူဇော်ကြသည်။ ယင်းသို့မှမရလျှင် မြေမြှုပ်သဂြိုဟ် ထားသော လူသေအလောင်းများမှ ခေါင်းဖြတ်ယူကြရသည်။ ထို့ကြောင့် လူ သေအလောင်းကို သုသာန်သီးသန့်ထား၍ မမြှုပ်နှံကြဘဲ ရွာပြင်ခြံစည်းရိုးနှင့် ကပ်၍သော်လည်းကောင်း၊ အိမ်အောက်၌သော်လည်းကောင်း လူသူမသိ အောင် မြှုပ်နှံကြခြင်းဖြစ်သည်။ ဆန်ထုံနယ်တွင် လူခေါင်းရောင်းလေ့ရှိ၍ လွယ်မူး၏အရှေ့နှင့် အရှေ့တောင်ဘက်ဒေသများတွင် ခေါင်းဖြတ်သည့် အလေ့ ယနေ့တိုင်ရှိသေးသည်။ လွယ်လိန်းနယ်နှင့် ဆတော်နယ်တို့တွင်ကား လူခေါင်းဖြင့် နတ်မပူဇော်ဘဲ သင်းချောနက်ခွေးဖြင့် ပူဇော်ကြသည်။ ယဇ် ပူဇော်ပြီးသော အချို့ခေါင်းများကို ၁ဝ နှစ် တိုင်အောင်ပင် အသစ်မလဲဘဲ အကျိုးအာနိသင် ရှိသည်ဆိုကာ ထားတတ်ကြသည်။ ဆန်ထုံနယ်အပိုင် ဟောင်တက်ရွာတွင် ခေါင်းဖြင့်ပူဇော်ပသထားသော တိုင်ပေါင်း ၂ဝဝ ကျော် ရှိ၍ စုံကရမန်တွင် ၁၅ဝ ကျော်ရှိသည်။ သို့ရာတွင် ယခုအခါ တစ်ရွာနှင့် တစ်ရွာ အမြဲသတိထား နေတတ်ကြသဖြင့် လူခေါင်းဖြတ်ရန် မလွယ်ကူ သောကြောင့် လူခေါင်းအစား ကျွဲ၊ ခွေး စသည်တို့နှင့် ယဇ်ပူဇော်လာကြ လေပြီ။ ဝလူမျိုးများသည် မျိုးချစ်များဖြစ်ကြသည်။ မိမိတို့၏ အဆက် အနွယ်ကိုလည်းကောင်း၊ မိမိတို့၏ ကျေးရွာကိုလည်းကောင်း အခြားလူများ က နိုင်ထက်စီးနင်းပြုခြင်းကို မခံကြချေ။ ကွန်းလွယ်နှင့် လွယ်လလူမျိုး တို့လည်း ထိုနည်းအတိုင်းပင်ဖြစ်သည်။ ရန်သူကို ကလဲ့စားချေနိုင်ရန် အမျိုးမျိုးကြံစည် ဝီရိယထုတ်တတ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ယနေ့တိုင် တစ် နယ်နှင့်တစ်နယ် အခဲမကြေဘဲ ရန်စောင်လျက်ရှိကြသည်။ ရန်သူကို စွဲစွဲ မြဲမြဲ ရန်ငြိုးဖွဲ့တတ်သလောက် မဟာမိတ်ပြုထားသူများအပေါ်၌လည်း ကတိသစ္စာတည်ကြသော သူများဖြစ်ကြသည်။ တစ်နယ်နှင့်တစ်နယ် သစ္စာ ပြုသည့်အခါ နယ်ကိုယ်စားလှယ်များသည် အများသဘောတူသည့် နေရာ တွင်စုဝေးကာ ကျွဲကိုသတ်၍ ဝေယူကြရသည်။ ထို့နောက် ငွေဒင်္ဂါး အဟောင်း သို့မဟုတ် ကျည်ဆန်ယမ်းတောင့်များကို အရက်တွင်ထည့်၍ ထိုကတိသစ္စာအရက်ကို ညီတူညီမျှ သောက်ကြသည်။ သစ္စာအရက်ကို သောက်ပြီးသောအခါ ငွေဒင်္ဂါး၊ ကျည်ဆန်ယမ်းတောင့် စသည်တို့ကို ညီတူ ညီမျှ ဝေစုခွဲယူကြသည်။ ကတိပြုပြီးသည့်နှင့်တစ်ပြိုင်နက် တစ်ဦး အကြောင်းပေါ်လျှင် တစ်ဦးက လူအားလက်နက်အားနှင့် ကူကြသည်။ ဝလူမျိုးများသုံးစွဲသော လက်နက်များတွင် အမြောက်မြားလည်း ပါသည်။ အမြောက်၏ ပြောင်းအရှည်မှာ ၁ဝ ပေ၊ ၁၂ ပေခန့်ရှိ၍ ပြောင်းဝ မှာ တစ်လက်မခွဲမှ နှစ်လက်မရှိကြသည်။ ကိုက်သုံးလေးရာကို လှမ်း၍ပစ် နိုင်သော လက်နက်ဖြစ်သည်။ အချို့ဝရွာများတွင် ခံတပ်များ ပြုလုပ်ထားကြသည်။ အချို့ဝရွာ များတွင် ရွာဝင်တံခါးပေါက်ကြီးကို အမြင့်ပေ ၃ဝ၊ အကျယ်ပေ ၃ဝ ထား၍ ဝင်ပေါက်ကို ဆူးတို့ဖြင့် ခက်ထား ယက်ထားကြသည်။ အချို့ ဝရွာတို့၌ ကား ပျဉ်ရိုင်းနှစ်ချပ်ကို မြေကတုတ်သဖွယ် တစ်ဖက်တစ်ချက်ထားရှိပြီးလျှင် အလယ်တွင် မြေဖို့ထားကြလေသည်။ အချို့ကမူ ဝါးဖြင့် နှစ်ထပ်ခန့်ရက် ကာ အပြင်ဘက်သို့ ဝါးချွန်များ ထိုးထွက်စေပြီးလျှင် ၁၂ ပေ၊ ပေ ၂ဝ ကျယ်၍ ခြောက်ပေနက်သော ကျင်းများကို ခြံစည်းရိုးကြားတွင် တူးထားကြ လေသည်။ ဝလူမျိုးများသည် ရွာသို့ဦးတည်သွားသောလမ်းများတွင် လမ်းကို ကန့်လန့်ဖြတ်၍ ကျင်းများတူးထားတတ်ကြသည်။ ထိုကျင်းထဲမှ အမြှောက် ပစ်ကျင့်ခြင်း၊ တိုက်နည်းခိုက်နည်း ကျင့်ခြင်းပြုကြသည်။ အချို့ရွာများ၌မူ ထိုကျင်းများထဲသို့အဆိပ်ဖြင့်လူးထားသော ဝါးချွန်များကို ထောင်စိုက်ပြီးလျှင် အပေါ်မှ မသိမသာ သစ်ရွက်သစ်ခက်ဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားကြသည်။ အပြင်အပ လူကိုရွာတွင်းသို့ဝင်ရန် မဆိုထားဘိ၊ နယ်အတွင်းသို့ပင် ဝင်ခွင့်မပြုကြချေ။ မသင်္ကာသူများကို ဝင်ခွင့်သာပြုပြီးလျှင် ထွက်ခွင့်မပြုကြချေ။ ဝလူမျိုးများသည် အိမ်များကို တန်ဆောင်မုန်း၊ နတ်တော်၊ ပြာသို လများတွင် ဆောက်လုပ်လေ့ရှိကြသည်။ ထိုသို့ ဆောက်လုပ်ပြီးသည့်အခါ အိမ်တက်မင်္ဂလာ ပြုလုပ်လေ့ရှိကြသည်။ တတ်နိုင်လျှင် တတ်နိုင်သလောက် တစ်ည၊ နှစ်ည၊ သုံးည စသည်ဖြင့် မိတ်သင်္ဂဟများကို အရက်တိုက်၍ ကျင်းပကြသည်။ ဝလူမျိုးတို့သည် အယူသည်းသူများဖြစ်ကြသည်။ သူတို့အိမ်၌ ဧည့်သည်သွားအပ်သော နေရာ၊ မသွားအပ်သောနေရာဟူ၍ရှိသည်။ ဖက်စိမ်း များကိုလည်း အရမ်းမဲ့ယူသွားခြင်းမပြုရ။ အိမ်ဦးကြမ်းပြင် ထားရှိသော နေရာ၏ လက်ဝဲဘက်အိမ်ထောင့်၊ အိမ်အတွင်းလက်ယာဘက်ထောင့်တွင် ပစ္စည်းအရမ်းမထားရချေ။ အိမ်အတွင်းလက်ယာဘက်ထောင့်သည် သူတို့၏ နတ်ကိုးကွယ်ရာဌာနဖြစ်သည်။ အိမ်ရှင်ထိုင်သော နေရာကို မည်သူမျှ ကျော် ဖြတ်မသွားရချေ။ အိမ်ရှင်ထိုင်သည့် နေရာအနီး မီးဖို၌လည်း အိမ်ရှင် ထိုင်သည့်ဘက်တွင် ထမင်းအိုးများ မချရချေ။ အကယ်၍ မပြုထိုက်သည် တို့ကို ပြုမိချေသော် အိမ်ရှင်ကို ခိုက်တတ်သည်ဟု အယူရှိကြသည်။ ထို အခါ အိမ်ဦးနတ်ကို ပူဇော်ကန်တော့ကြရသည်။ ထို့ကြောင့် ဧည့်သည်လုပ် သူက ပူဇော်ကန်တော့ကြရသည်။ ထို့ကြောင့် ဧည့်သည်လုပ်သူက မသွား အပ်၊ မပြုအပ်သည်ကို ပြုမိချေလျှင် အိမ်နတ်ပူဇော်ရန် ဧည့်သည်ထံ စာရင်းလုပ် အရေးဆိုတတ်ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Marshall |first=Andrew |year=2002 |title=The Trouser People |publisher=Penguin Books}}</ref> == ရည်ညွှန်းကိုးကား == <references /> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]] 9nkpq1v030hfemshi2o7f37tczdxlzl 1027393 1027389 2026-04-24T06:45:40Z ~2026-25158-22 141972 /* ဘာသာရေးနှင့်အယူဝါဒ */ 1027393 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group |group = ဝ<br/>{{resize|75%|(Va, Ava, Parauk, Ba&nbsp;rāog)}}<br/>{{nobold|{{linktext|lang=zh|佤族}}}} |image = File:Wa Dancers UWSA 30-year-anniversary.png |caption = ပန်ခမ်းမြို့တွင် နှစ်(၃၀)ပြည့် အထိမ်းအမှတ် ပွဲတော်အတွင်း ရိုးရာအကများဖြင့် ကပြဖျော်ဖြေခဲ့ကြသည်။ |population = ၁.၂ သန်းခန့် |region1 = {{Plainlist|*{{flag|Myanmar}} *&nbsp;'''∟'''{{flag|Shan State}} *&nbsp;'''∟'''{{flag|Kachin State}}}} |pop1 = ၈၀၀,၀၀၀ |ref1 = |region2 = {{Plainlist|*{{flag|China}} *&nbsp;'''∟'''[[ယူနန်ပြည်နယ်|ယူနန်]]}} |pop2 = ၄၀၀,၀၀၀ |region3 = {{Plainlist|*{{flag|Thailand}} *&nbsp;'''∟'''[[ချင်းရိုင်ခရိုင်|ချင်းရိုင်]]}} |pop3 = ၁၀,၀၀၀ |ref2 = |languages = [[ဝဘာသာစကား|ဝ ဘာသာစကား]]<br/>{{small|ဒုတိယ ဘာသာစကားများ}}{{hlist|[[မန်ဒရင်း(ဘာသာစကား)]]|[[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာဘာသာစကား]]}} |religions = ရိုးရာကိုးကွယ်မှုများ၊<br/>[[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]<ref>[http://www.china.org.cn/e-groups/shaoshu/shao-va.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130627012644/http://www.china.org.cn/e-groups/shaoshu/shao-va.htm |date=2013-06-27 }}, [http://www.china.org.cn/e-groups/shaoshu/religion.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923225710/http://www.china.org.cn/e-groups/shaoshu/religion.htm |date=2015-09-23 }} Ethnic Groups - china.org.cn</ref><br/>[[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] |related =[[ပလောင်လူမျိုး]]၊[[ခမူလူမျိုး]]၊အခြား [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစတြိုအေးရှားတစ်လူမျိုး]]များ }} '''ဝလူမျိုး''' ([[ဝဘာသာစကား|ဝ]]: Vāx; {{zh|c={{linktext|佤|族}} |p=Wǎzú}}; {{lang-th|ว้า}}) သည် အရှေ့တောင်အာရှ လူမျိုးစုတစ်ခုဖြစ်ပြီး [[မြန်မာနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်း၊ တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ်တလျောက် [[ရှမ်းပြည်နယ်]] အရှေ့နှင့်မြောက်ဘက်ပိုင်းနှင့် [[ကချင်ပြည်နယ်]]အရှေ့ဘက်ပိုင်းတို့နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ [[ယူနန်ပြည်နယ်]]တို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။ ဝ လူမျိုး များသည် တရုတ်ပြည် ဇီမင်း၊ ကန်ရွမ်း၊ ယူနမ် တို့တွင် နေထိုင်ပြီး [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင်လည်း နေထိုင်ကြသည်။ ဝ လူမျိုးသည် [[မွန်-ခမာ]] လူမျိုးများမှ ဆင်းသက်လာသည်။ လက်ရေးစာပေကို ၁၉၅၇ နှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည်။ ဝ လူမျိုးသည် [[တရုတ်နိုင်ငံ]] ၏ တိုင်းရင်းသား[[လူမျိုး]] ၅၆ မျိုးတွင် တစ်မျိုးအပါအဝင်ဖြစ်ပြီး ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြု တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု တစ်ခုဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Fiskesjö |first=Magnus |year=2010 |title=The Fate of Self-Ascribed Wa History}}</ref> == နေထိုင်ရာဒေသ == ဝတို့နေထိုင်သောနယ်သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အလယ်ပိုင်း [[သံလွင်မြစ်]]၏အရှေ့ဘက် ခြမ်းတွင်တည်ရှိရန်အရှေ့ ဘက်တွင် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ အနောက်ဘက်တွင် သံလွင်မြစ်၊ တောင်ဘက်တွင် မိုင်းလွန်းနယ်၊နှင့် မြောက်ဘက်တွင် [[ကိုးကန့်လူမျိုး|ကိုးကန့်]] နယ်တို့က ဝိုင်းရံထားသော တောင်ကုန်းမြေမြင့်ဒေသတစ်ခုဖြစ်သည်။ ကုန်းမြင့်တစ်ခုလုံးတွင်အချို့သော နေရာများ၌ ပေ(၁၀၀၀၀)နီးပါးခန့်မြင့်သော တောင်ထွဋ်များ လည်းရှိသည် ထိုတောင်တန်းကြီးများသည် ဝလူမျိုး တိုက၏ လမ်းပန်းဆက်သွယ်မှုမလွယ်ကူခက်ခဲအောင်ဖန် ဖန်တီးထားသကဲ့သို့ရှိနေသောကြောင့် ဘဝတူဆွေရင်းသားရင်းလူမျိုးအချင်းချင်း ကြား အဆက်အသွယ်များကင်းမဲ့ခဲ့၍ စီးပွားရေးနှင့်[[ယဉ်ကျေးမှု]] များခေတ်နောက်ကျနေခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ == ဝလူမျိုး သမိုင်းကြောင်း == ဝလူမျိုး များသည် [[မွန်-ခမာ]] နွယ်ဖွားများဖြစ်ပြီး ပလောင် (တအာင်း) နှင့် မွန်လူမျိုးတို့နှင့် မျိုးနွယ်တူကြသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၁၂)၊ ဝလူမျိုး။</ref>ဝလူမျိုးတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုအရ ဝလူမျိုး တို့သည် "ဆီဂန်" ဟုခေါ်သော လိုဏ်ဂူအတွင်းမှ စတင်ဆင်းသက်လာသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ဝလူမျိုးများသည် ပလောင်လူမျိုးများကဲ့သို့ပင်ရှမ်းပြည်နယ်၏ တောင်တန်းဒေသများတွင် ရှမ်းလူမျိုးများ မရောက်ရှိမီကပင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Fiskesjö |first=Magnus |year=2010 |title=The Fate of Self-Ascribed Wa History}}</ref>သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် မည်သည့်အစိုးရ၏ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်မှုကိုမျှ မခံယူဘဲ မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်နယ်မြေတွင် သီးခြားလွတ်လပ်စွာ နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး ဗြိတိသျှတို့က "တောရိုင်းဝနယ်" (Wild Wa States) ဟုပင် ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=Marshall |first=Andrew |year=2002 |title=The Trouser People |publisher=Penguin Books}}</ref> ယနေ့ခေတ်တွင် ဝလူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း]] (Wa Self-Administered Division) ကို ထူထောင်၍ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေးနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို ကိုယ်ပိုင်စီမံခန့်ခွဲမှုဖြင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင် ဆောင်ရွက်နေကြသည်။ == ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံနှင့်ဓလေ့စရိုက် == [[File:Wa tribe depiction, 1900s.jpg|thumb|left| ရှေးခေတ် ဝလူမျိုး]] 'ဝ'လူမျိုးများကိုလွယ်လှ မှာရှမ်းစကား၊ ရှမ်းအခေါ်ဖြစ်၍ (လွယ်-တောင်-လှ လူမျိုး )တောင်ပေါ်ကလူမျိုးဟု အဓိပါယ်ရသည်။‘ဝ’လူမျိုးတို့သည် ၎င်းတို့၏ ပေပေတေတေနေတတ်သောအကျင့်စရိုက်ကို မူတည်၍ ယင်း တို့အဝတ်အစားအရောင်များမှာလည်း အညစ်ခံအရောင်များသာဖြစ်ပေသည်။ အထူးသဖြင့်အနက်ရောင် အပြာရောင်နှင့် ရှားစေးရောင်အနီရင့်များသာ များစွာတွေ့ရတတ်သည်။ ယောက်ျားများသည် အနက်ရောင်ခေါင်းပေါင်းကို ပေါင်းတတ်ကြသည်။ အချို့လူငယ်အများမှာမူ ခေါင်းစွပ်အနက်များကို ဆောင်းတတ်ကြသည်။ နက်ပြာရောင် ရှီသော ရင့်စေ့ရင်ဖုံး ကျင်္ီများကိုဝတ်၏။ အနက်ရောင်ရှမ်း ဘောင်းဘီကို အမြဲတမ်းဝတ်ဆင်ကြသည်။ မိန်းမများမှာ နက်ပြာရောင် ရင်ဖုံးအင်္ကျီ နှင့် အင်တိုင်ခေါ်ထဘီကိုဝတ်ဆင်ကြသည်။ ထဘီမှာ စစ်အနံ တစ်ကိုက်အလျား တစ်ကိုက်ခွဲရှိသောအနက် ရောင် အစကိုခါးတွင် ပတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ အချို့မိန်းကလေးများကမူ အလှအပကို ခုံမင်သဖြင့် အညို၊ အနီ၊ အဝါ ဆင်းများဖြင့် ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ ရက်လုပ်ဝတ်ဆင်လေ့ရှိသည်။ ထို့အပြင် ငွေနှင့်ပြုလုပ်ထားသည့် ဆွဲကြိုး၊ ဘယက်၊ နားထောင်း၊ လက်ကောက်ပြား၊၊ လက်ကောက်လုံးများလည်း ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ခေါင်ရေနှင့် ပြောင်းဖူးချက်အရက်များကို ယောက်ျားများသာသောက်ကြသည်မဟုတ် မိန်းမများနှင့် ကလေးများလည်း သောက်တတ်ကြသည်။ သောက်သုံးမှုပမာဏ အနည်းငယ်နှင့်အများသာ ကွာခြားသည်။ အားလုံးအရက်သောက်တတ်ကြသည်။ ဆေးတံသောက်သောအကျင့်မှာလည်း လူကြီးလူငယ်တိုင်းစွဲနေကြသည်။ ဆေးတံကိုကိုင်ထားရသည်မှာ 'ဝ'လူမျိုးတို့၏ကိုယ်ပိုင် စတိုင်တစ်ခုပင် ဖြစ်ဟန်ရှိသည်။ == ဘာသာရေးနှင့်အယူဝါဒ == 'ဝ'နယ်တစ်နယ်လုံးတွင် ယေဘုယျအားဖြင့် နတ်ကိုးကွယ်သူများ များပြားသောကြောင့်ဘာသာ အသီးသီး၏ အင်အားကိုခန့်မှန်းရသော် နတ်ကိုးကွယ်သူ (၆၀)ရာခိုင်နှုန်း ယွန်းဂိုဏ်း(၂၀)ရာခိုင်နှုန်း၊ ခရစ်ယာန် (၁၅)ရာခိုင်နှုန်း၊၊ နှင့်ဗုဒ္ဓဘာသာ (၅)ရာခိုင်နှုန်းလောက်ရှိမည်ဖြစ်သည်။ ရှေးအခါက'ဝ'လူမျိုးတို့သည် လီဆိုင်မတ်နတ်ကိုကျွဲသတ်ပြီး ကန်တော့ကြရသလို မွေးနတ်ကိုလည်း လူခေါင်းဖြတ်ပြီး ကန်တော့ ကြရသည်။ မွေးနတ်မှာအကြီးမာဆုံးနှင့်ဒုက္ခအပေးဆုံးနတ်ဖြစ်သည်။ ၁၉ ရာစုနှင့် ၂၀ ရာစု အစောပိုင်းအထိ ဝလူမျိုးအချို့တွင် မိမိတို့၏ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ရိုးရာယုံကြည်မှုအတွက် ရန်သူ၏ ဦးခေါင်းကို ဖြတ်၍ ပူဇော်သည့် "ခေါင်းဖြတ်ဓလေ့" ရှိခဲ့ဖူးသည်။ခေါင်းဖြတ်ချိန်မှာ များသောအားဖြင့် စပါးစိုက်ချိန်များ တွင်ဖြစ်သည်'ဝ'လူမျိုးများ တို့၏ထုံးစံမှာ ယောက်ျားမှန်ရင် တစ်သက်တာတွင် ခေါင်း(၃)ခါတိတိဖြတ်ရန် တာဝန်ရှိ၍ လူခေါင်း(၆)ခေါင်းဖြတ်ဖူးသူကိုလည်း သက်ဆိုင်ရာ နယ်ရှင်ကအခွန်အထုပ်မှ လွတ်ကင်းစေကာ ရှန်နီစကိုပေါင်းစေပြီး သူရဲကောင်းအဖြစ် ဂုဏ်ပြုခြင်းကိုခံရသည်ဟု ဆိုသည်။ သို့ဖြစ်ရာ'ဝ'လူမျိုးများအဖို့ ဦးခေါင်းရရေးနှင့် မိမိဦးခေါင်း အဖြတ်မခံရရေးသည် ၎င်းတို့ဘဝရပ်တည်မှုအတွက် နှစ်ခုစလုံး အရေးကြီးနေပေသည်။သို့သော် ယနေ့ခေတ်တွင် ထိုဓလေ့မှာ လုံးဝကွယ်ပျောက်သွားပြီ ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite book |last=Marshall |first=Andrew |title=The Trouser People |publisher=Penguin Books |year=2002}}</ref> ‘ဝ’လူမျိုးတို့၏တူရိယာများအနက် စိတ်ဝင်စားဖွယ်အကောင်းဆုံးတူရိယာမှာ တုံးဖြစ်သည်။ အခြားနိုင်ငံအသီးသီးရှိ လူရိုင်းဟုသတ်မှတ်ထားသောလူမျိုးတို့၏တုံးသံသည်’ဝ’လူမျိုးတို့၏တုံးသံလောက် သာယာနာပျော်ဖွယ်မရှိ။ မိုင်းကျွန်းခေါ်အပင် တစ်မျိုးမှ ထွင်းထု၍ဖိုသံမသံ ညှိပြီး သူကြီးအိမ် အနီးတွင်တဲထိုးပြီးထားရသည်။ နတ်တင်လျှင်ဖိုသံ၊ ထွက်သောဘက်မှတုံးကို တစ်ချက်ချင်းလေးကန်စွာ တီး၏ စစ်ရေးကိစ္စများရှိ၍လူစုရန် သတိပေးလျိုလျှင် ဖိုသံနှင့်မသံကိုတွဲ၍ခပ်သွပ်သွပ်ခေါက်လေ့ရှိ၏။ ပျော်ပွဲရွင်ပွဲ၊ မင်္ဂလာဆောင်တို့၌ တီးခေါက်ပေးသောတုံးမှာမူကား လွန်စွာအဆင့်အတန်း မြင့်မားလှ၍ တုံး၏ဝဲယာမှ မိန်းမနှင့် ဘက်ညှပ်ကာ ၎င်းတို့၏ညာဘက်မှထိုးတံ ဘယ်လက်တွင် ဝါးခြမ်းပြား ကိုကိုင်၍ တစ်လုံးလျှင် (၂)ဦး (၃)တုံးလျှင် (၆)ဦးတိတိဖြင့်တီးခေါက်ကြလေ့ရှိသည်။ ရှေးက’ဝ’လူမျိုးများတွင် ဦခေါင်းဖြတ်၍ ယဇ်နတ်ပူဇော်သောအလေ့အကျင့်ရှိခဲ့၍ ၎င်းတို့အား သာမန်အားဖြင့် ရိုင်းသည်ဟု ထင်မှတ်ဖွယ် ရှိသော်လည်း အကယ်စင်စစ် ‘ဝ’လူမျိုးတို့တွင် အလွန်ချစ်စရာ ကောင်းသောအမူအကျင့် များလည်းရှိနေပါသေးသည်။ ယင်းတို့မှာ သားထောက်သမီးခံမရှိသော သက်ကြီးရွယ်အိုများကိုတစ်ရွာလုံးက အိမ်တစ်အိမ်နေ့ကျတာဝန်ယူ၍ကျွေးမွေးလေ့ရှိခြင်း၊ ‘ဝ’နယ်မြေမြောက်ပိုင်းနှင့် အနောက်ဘက်ခြမ်းကျေးရွာများတွင် ယနေ့ထက်တိုင် နှီးဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော ဒေါင်းလန်းကြီးဖြင့် လက်ရေတပြင်စီးစားသောက်နေကြသေးခြင်း အိမ်မှုကိစ္စနှင့် ရွာမှုကိစ္စများ၌တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦးဝိုင်းဝန်းကူညီလုပ်ကိုင်ပေးခြင်း စသည်တို့ပင်ဖြစ်သည်။ ဝလူမျိုးသည် မွန်-ခမာအုပ်စုတွင် ဝ-ပလောင်အုပ်စုခွဲ၌ ဝ၊ လ၊ လဝ၊ ခမူ၊ တိုင်းလွီ၊ အန်၊ ယန်း၊ လမ်၊ ပလောင်၊ ပလေး၊ ဓနော လူမျိုးတို့နှင့်အတူ ပါဝင်သည်။ ဝလူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ယူနန်နယ်စပ်အကြားရှိ တောင် တန်းဒေသတွင် အခြေစိုက်နေထိုင်ကြသည်။ ယူနန်နယ်စပ်မှနေ၍ သံလွင် မြစ် အရှေ့ဘက်ကမ်းတိုင်အောင် အနှံ့အပြား နေထိုင်ကြသည်။ အချို့ ဝများ သည် မိုင်းလွန်းနယ်နှင့် ကျိုင်းတုံနယ် တောပိုင်းအရပ်များတွင် နေထိုင်ကြ သည်။ ဝနယ်တွင် ဝလူမျိုး အများဆုံးနေထိုင်သည်ကို တွေ့ရသည်။ (ဝနယ် -ရှု။) ယင်းလူမျိုးတို့ကို ဝ သို့မဟုတ် လဝလူမျိုးဟုခေါ်ကြသည်။ အချို့က လွယ်လလူမျိုးဟူ၍လည်းခေါ်သည်။ ဝလူမျိုးသည် ပတ်ကတေ့ရွာအနီးရှိ ကျောက်ဂူကြီးမှ စတင်ပေါက် ဖွား၍ ပတေ့နယ်၊ လွယ်လိန်းနယ်တို့သို့ရောက်လာပြီးလျှင် ထိုကမှတစ်ဆင့် ဝနယ်အခြားဒေသများသို့ ပျံ့နှံ့သည်ဟု ယူဆကြသည်။ ဝနယ်နောင်ချိုကန် အရှေ့မြောက်အရပ်မှ အနောက်တောင်ဘက်သို့ရောက်၍ မိုင်းလွန်းနယ်မှတစ် ဆင့် ကျိုင်းတုံနယ်ဘက်သို့ ပျံ့နှံ့လာသည်ဟုဆိုသည်။ စုံကရမန်နယ်နေ ဝလူမျိုးများက ယင်းတို့သည် ယခင် လွယ် လိန်းအမျိုးအနွယ်မှ သက်ဆင်းခဲ့သည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဟိုမိုင်းနယ်မှ ဝလူမျိုးများကလည်း ယင်းတို့သည် ကွန်လုမန်းအနွယ်မှ ပေါက်ခဲ့သည်ဟူ၍ လည်းကောင်း ဆိုကြသည်။ သို့ရာတွင် ကွန်လုမန်းအနွယ်၏ ဇာစ်မြစ်ကို စုံစမ်းသောအခါ ယင်းတို့က ''ဟိုအရှေ့ဘက်စူးစူးမှာရှိသည်''ဟု ပြောသည် ကလွဲ၍ အတိအကျ မပြောနိုင်ချေ။ ဟိုမိုင်းနယ်မှ ဝများ၏ အမူအယူဓလေ့ သည် စုံကရမန်နယ်မှ ဝများနှင့် ဆင်ဆင်တူရာ ယင်းတို့ပြောသည့် ကွန်လု မန်းနှင့် စုံကရမန်သည် အတူတူပင် ဖြစ်စရာအကြောင်းရှိသည်။ ထိုစုံကရ မန်သည်လည်း ဝနယ်၏ အလယ်ဗဟို နယ်တစ်နယ်ဖြစ်သဖြင့် ယင်းမှ ပြန့်ပွားသည်ဟု ယူဆသော် ယူဆနိုင်စရာရှိလေသည်။ ဝလူမျိုးများ စတင်ပေါက်ဖွားရာဟု ယူဆကြသော ကျောက်ဂူကြီး မှ တစ်ခါက အသံမြည်ဟီးလာသဖြင့် အမျိုးအနွယ်သစ်၊ လူမျိုးသစ်ပေါ် ပေါက်မည့် နိမိတ်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ယင်းလူမျိုးသစ်သည် လက်ရှိ ဝလူမျိုးများအား လွှမ်းမိုး၍ နှင်ထုတ်ဖွယ်ရှိသည်ဆိုကာ လူမျိုးသစ်များ ပေါ် ထွက်လာခြင်း မရှိစေရန် ဝလူမျိုးများက ထိုကျောက်ဂူအတွင်းသို့ လေးမြား များ ပစ်သွင်းခဲ့ကြသည်ဟု အဆိုရှိသည်။ ဝလူမျိုးများ ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံမှာ မြို့ကြီးများ၌ ယောက်ျားများ က ဖျင်နက် သို့မဟုတ် ဖျင်ပြာဗောင်းဗီနှင့် အင်္ကျီကို ဝတ်ပြီးလျှင် ခေါင်း တွင် အဖြူ အနီ၊ အဖြူ အနက်၊ အနီ အဝါ၊ အနက် အစင်းကျားများကို ပေါင်းကြသည်။ မိန်းမများက အပြာရောင် သို့မဟုတ် အနက် သို့မဟုတ် အပြာ၊ အဝါ၊ အနက်၊ အနီ ရောင်စုံရောယှက်ထားသော သုံးတောင်ကွင်းရှိ ဖျင်ထမီကို ဒူးဆစ်နားထိ ခပ်တိုတိုဝတ်၍ အနက်ရောင်ဖျင် လက်ကျပ် ကိုယ်ကျပ်အင်္ကျီ၊ ကိုယ်ထည်ခပ်ရှည်ရှည် ရင်စိအင်္ကျီဝတ်လျက် ခေါင်းတွင် ဗော့ဟဲယားခေါ် ဆံတိုဆံထောက်ပုံသဏ္ဌာန် ဆံပင်ခပ်တိုတိုထား၍ မျက်နှာ သုတ်ပုဝါ အလတ်စားအရွယ်ရှိ အနီ အပြာ အဝါ စသည်တို့ဖြင့် ပြောက် ကျားသော ဖျင်စများကို ကြက်ခြေခတ်ပေါင်းကာ လည်ပင်းတွင် ပွဲသီးခေါ် အသီးတစ်မျိုးကို ပုတီးလုပ် ဆွဲထားကြသည်။ အတွင်းပိုင်းကျသော ဒေသ များတွင် ယောက်ျားများက ဂျပ်ရက်အစကို ရှေ့က ဖုံးအုပ်ထားပြီးလျှင် ကိုယ်တုံးလုံးနှင့်နေ၍ မိန်းမများက အနံတစ်တောင့်ထွာခန့်ရှိ အနီ အနက် အပြာရောင် ဖျင်စကိုအောက်ပိုင်း၌ ပတ်ထားပြီးလျှင် အထက်ပိုင်းတွင် ပွဲသီးခေါ် ပုတီးကိုဆွဲထားရုံ ပလာကျင်းထားလေသည်။ ဝလူမျိုးများသည် များသောအားဖြင့် ရေချိုးလေ့မရှိကြ၊ အဝတ် ဖွတ်လျှော်လေ့ မရှိကြဟုဆိုသည်။ ရေမချိုးကြသဖြင့် ယင်းတို့၏ အသား အရေများသည် ကြမ်းတမ်းကာ အသားအရေပေါ်ရှိ ချွေးပေါက်ကလေးများ၊ ပိတ်ဆို့ခြင်းကြောင့် ကျန်းမာရေးချို့တဲ့ကြသည်။ နာမကျန်းဖြစ်သည့်အခါ ဆေးသောက်လေ့မရှိ။ နတ်ဆရာများကိုပင့်၍ မေးကြမြန်းကြသည်။ ဆရာ လုပ်သူက တွက်ချက်ပြီးလျှင် ဝက် သို့မဟုတ် ကြက် စသည်တို့ဖြင့် နတ် ပူဇော်ခိုင်းတတ်သည်။ ထိုအခါမျိုးတွင် ရှိစုမဲ့စုငွေဖြင့် ဝယ်ခြမ်းပူဇော်ရ သည်။ တစ်ကြိမ်နှင့် ရောဂါမပျောက်ပါက ဆရာခိုင်းသလောက် ပူဇော်ကြရ သည်။ အချို့ လွယ်မူးတောင်နှင့် နီးသူများက လွယ်မူးတောင်မှ ဆေးမြစ် များသည် ၉၆ ပါးရောဂါ ပျောက်ကင်းစေနိုင်သည်ဟုဆိုကာ ယင်းဆေးမြစ် များကို ကြို၍သောက်ကြသည်။ လွယ်မူးတောင်သည် ဝနယ်၏ပုပ္ပားတောင် ဟု ဆိုရပေမည်။ ဝလူမျိုးများသည်အပူရှိန်ကို ကြောက်ကြသည်။ အပူရှိန် ကြီးသော နေရာသို့တတ်နိုင်က မသွားကြချေ။ မတတ်သာ၍ သွားရလျှင် ညဉ့်အိပ်ညဉ့်နေမနေကြဘဲ ကိစ္စပြီးသည်နှင့် ချက်ချင်းဒုက္ခခံ၍ပြန်ကြသည်။ ဝလူမျိုးတို့သည် တောင်ဆင်းတောင်တက် လျင်မြန်ပြီးလျှင် ပစ် ခတ်သတ်ဖြတ်ရန် လက်မနှေးကြချေ။ ဝနယ်တွင် ယခုတိုင် ခေါင်းဖြတ်၍ ယဇ်နတ်ပူဇော်သည့် အလေ့ အထ အနည်းအကျဉ်းရှိသေးသည်။ ပတ်ကတေ့နယ်မှ ဝလူမျိုးများ စတင် ပေါက်ဖွားရာဟု ယုံကြည်ကြသော ကျောက်ဂူတွင်းမှ တာလီနှင့် ယာနမ် တို့သည် လွယ်လိန်းဘက်သို့ ထွက်လာစဉ် လမ်းခုလတ်၌ အပန်းဖြေခိုက် သားကြီးဖြစ်သူ (အချို့ကလည်း တူဟုဆိုကြသည်။) ကဓားသွေးရင်း ဓား စမ်းသည့်သဘောနှင့် ယာနမ်၏ဦးခေါင်းမှ ဆံပင်ကို ဖြတ်ကြည့်စဉ် ဓား သည် ဆံပင်ကိုသာမဖြတ်ဘဲ ဦးခေါင်းကိုပါ ပိုင်းဖြတ်လိုက်သဖြင့် နတ် များက လူ၏ဦးခေါင်းကို လိုလားသောကြောင့် ဤကဲ့သို့ဖြစ်ရသည်ဆိုကာ ခေါင်းဖြတ်ယဇ်နတ်ပူဇော်သည့် ဓလေ့ပေါ်လာသည်ဟုဆိုကြသည်။ ခေါင်း ဖြတ်ယဇ်နတ်ပူဇော်လျှင် ရပ်ရွာနယ်ပယ်တွင် လူအသေအပျောက် နည်းရုံ သာမက ကောက်ပဲသီးနှံ ကောင်းမွန်ခြင်း၊ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးခြင်းရှိသည်ဟု အယူရှိကြသည်။ အကယ်၍ ဝရွာတစ်ရွာတွင် နတ်က လူဦးခေါင်း လိုလား ကြောင်းဖြင့် အတိတ်နိမိတ်ပေးသောအခါ ထိုရွာရှိ နတ်ဆရာတို့က သက် ငယ်နှင့် ကြက်ကိုယူကာ ဆိုင်ရာနတ်ကိုပသ၍ မိမိတို့ တတ်ထားသော ပညာဖြင့် ဗေဒင်သဘော ကြည့်ရှုအဟောထုတ်ကြသည်။ နတ်က မည်သည့် အရပ်မှ လူဦးခေါင်းကို အလိုရှိသည်ဆိုလျှင် ထိုအရပ်မှ လူဦးခေါင်းကို ဖြတ်ရသည်။ သို့ရာတွင် ထိုအရပ်သည် မိမိတို့၏ မဟာမိတ်ရပ်ရွာနယ်ပယ် ဖြစ်လျှင် မသွားကြချေ။ ခေါင်းဖြတ်ထွက်ရာတွင် မိမိတို့ဘက်မှ ဆုံးရှုံးဖွယ် ရှိသည်ဟု အဟောထွက်လျှင်လည်း ခေါင်းဖြတ်မထွက်ကြချေ။ ထိုအခါမျိုး၌ အချို့နယ်များတွင် အသင့်ရောင်းရန်ထားသော ခေါင်းများကို ၂ဝဝိ မှ ၃ဝဝိ အထိ အဖိုးပေးဝယ်ယူ ပူဇော်ကြသည်။ ယင်းသို့မှမရလျှင် မြေမြှုပ်သဂြိုဟ် ထားသော လူသေအလောင်းများမှ ခေါင်းဖြတ်ယူကြရသည်။ ထို့ကြောင့် လူ သေအလောင်းကို သုသာန်သီးသန့်ထား၍ မမြှုပ်နှံကြဘဲ ရွာပြင်ခြံစည်းရိုးနှင့် ကပ်၍သော်လည်းကောင်း၊ အိမ်အောက်၌သော်လည်းကောင်း လူသူမသိ အောင် မြှုပ်နှံကြခြင်းဖြစ်သည်။ ဆန်ထုံနယ်တွင် လူခေါင်းရောင်းလေ့ရှိ၍ လွယ်မူး၏အရှေ့နှင့် အရှေ့တောင်ဘက်ဒေသများတွင် ခေါင်းဖြတ်သည့် အလေ့ ယနေ့တိုင်ရှိသေးသည်။ လွယ်လိန်းနယ်နှင့် ဆတော်နယ်တို့တွင်ကား လူခေါင်းဖြင့် နတ်မပူဇော်ဘဲ သင်းချောနက်ခွေးဖြင့် ပူဇော်ကြသည်။ ယဇ် ပူဇော်ပြီးသော အချို့ခေါင်းများကို ၁ဝ နှစ် တိုင်အောင်ပင် အသစ်မလဲဘဲ အကျိုးအာနိသင် ရှိသည်ဆိုကာ ထားတတ်ကြသည်။ ဆန်ထုံနယ်အပိုင် ဟောင်တက်ရွာတွင် ခေါင်းဖြင့်ပူဇော်ပသထားသော တိုင်ပေါင်း ၂ဝဝ ကျော် ရှိ၍ စုံကရမန်တွင် ၁၅ဝ ကျော်ရှိသည်။ သို့ရာတွင် ယခုအခါ တစ်ရွာနှင့် တစ်ရွာ အမြဲသတိထား နေတတ်ကြသဖြင့် လူခေါင်းဖြတ်ရန် မလွယ်ကူ သောကြောင့် လူခေါင်းအစား ကျွဲ၊ ခွေး စသည်တို့နှင့် ယဇ်ပူဇော်လာကြ လေပြီ။ ဝလူမျိုးများသည် မျိုးချစ်များဖြစ်ကြသည်။ မိမိတို့၏ အဆက် အနွယ်ကိုလည်းကောင်း၊ မိမိတို့၏ ကျေးရွာကိုလည်းကောင်း အခြားလူများ က နိုင်ထက်စီးနင်းပြုခြင်းကို မခံကြချေ။ ကွန်းလွယ်နှင့် လွယ်လလူမျိုး တို့လည်း ထိုနည်းအတိုင်းပင်ဖြစ်သည်။ ရန်သူကို ကလဲ့စားချေနိုင်ရန် အမျိုးမျိုးကြံစည် ဝီရိယထုတ်တတ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ယနေ့တိုင် တစ် နယ်နှင့်တစ်နယ် အခဲမကြေဘဲ ရန်စောင်လျက်ရှိကြသည်။ ရန်သူကို စွဲစွဲ မြဲမြဲ ရန်ငြိုးဖွဲ့တတ်သလောက် မဟာမိတ်ပြုထားသူများအပေါ်၌လည်း ကတိသစ္စာတည်ကြသော သူများဖြစ်ကြသည်။ တစ်နယ်နှင့်တစ်နယ် သစ္စာ ပြုသည့်အခါ နယ်ကိုယ်စားလှယ်များသည် အများသဘောတူသည့် နေရာ တွင်စုဝေးကာ ကျွဲကိုသတ်၍ ဝေယူကြရသည်။ ထို့နောက် ငွေဒင်္ဂါး အဟောင်း သို့မဟုတ် ကျည်ဆန်ယမ်းတောင့်များကို အရက်တွင်ထည့်၍ ထိုကတိသစ္စာအရက်ကို ညီတူညီမျှ သောက်ကြသည်။ သစ္စာအရက်ကို သောက်ပြီးသောအခါ ငွေဒင်္ဂါး၊ ကျည်ဆန်ယမ်းတောင့် စသည်တို့ကို ညီတူ ညီမျှ ဝေစုခွဲယူကြသည်။ ကတိပြုပြီးသည့်နှင့်တစ်ပြိုင်နက် တစ်ဦး အကြောင်းပေါ်လျှင် တစ်ဦးက လူအားလက်နက်အားနှင့် ကူကြသည်။ ဝလူမျိုးများသုံးစွဲသော လက်နက်များတွင် အမြောက်မြားလည်း ပါသည်။ အမြောက်၏ ပြောင်းအရှည်မှာ ၁ဝ ပေ၊ ၁၂ ပေခန့်ရှိ၍ ပြောင်းဝ မှာ တစ်လက်မခွဲမှ နှစ်လက်မရှိကြသည်။ ကိုက်သုံးလေးရာကို လှမ်း၍ပစ် နိုင်သော လက်နက်ဖြစ်သည်။ အချို့ဝရွာများတွင် ခံတပ်များ ပြုလုပ်ထားကြသည်။ အချို့ဝရွာ များတွင် ရွာဝင်တံခါးပေါက်ကြီးကို အမြင့်ပေ ၃ဝ၊ အကျယ်ပေ ၃ဝ ထား၍ ဝင်ပေါက်ကို ဆူးတို့ဖြင့် ခက်ထား ယက်ထားကြသည်။ အချို့ ဝရွာတို့၌ ကား ပျဉ်ရိုင်းနှစ်ချပ်ကို မြေကတုတ်သဖွယ် တစ်ဖက်တစ်ချက်ထားရှိပြီးလျှင် အလယ်တွင် မြေဖို့ထားကြလေသည်။ အချို့ကမူ ဝါးဖြင့် နှစ်ထပ်ခန့်ရက် ကာ အပြင်ဘက်သို့ ဝါးချွန်များ ထိုးထွက်စေပြီးလျှင် ၁၂ ပေ၊ ပေ ၂ဝ ကျယ်၍ ခြောက်ပေနက်သော ကျင်းများကို ခြံစည်းရိုးကြားတွင် တူးထားကြ လေသည်။ ဝလူမျိုးများသည် ရွာသို့ဦးတည်သွားသောလမ်းများတွင် လမ်းကို ကန့်လန့်ဖြတ်၍ ကျင်းများတူးထားတတ်ကြသည်။ ထိုကျင်းထဲမှ အမြှောက် ပစ်ကျင့်ခြင်း၊ တိုက်နည်းခိုက်နည်း ကျင့်ခြင်းပြုကြသည်။ အချို့ရွာများ၌မူ ထိုကျင်းများထဲသို့အဆိပ်ဖြင့်လူးထားသော ဝါးချွန်များကို ထောင်စိုက်ပြီးလျှင် အပေါ်မှ မသိမသာ သစ်ရွက်သစ်ခက်ဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားကြသည်။ အပြင်အပ လူကိုရွာတွင်းသို့ဝင်ရန် မဆိုထားဘိ၊ နယ်အတွင်းသို့ပင် ဝင်ခွင့်မပြုကြချေ။ မသင်္ကာသူများကို ဝင်ခွင့်သာပြုပြီးလျှင် ထွက်ခွင့်မပြုကြချေ။ ဝလူမျိုးများသည် အိမ်များကို တန်ဆောင်မုန်း၊ နတ်တော်၊ ပြာသို လများတွင် ဆောက်လုပ်လေ့ရှိကြသည်။ ထိုသို့ ဆောက်လုပ်ပြီးသည့်အခါ အိမ်တက်မင်္ဂလာ ပြုလုပ်လေ့ရှိကြသည်။ တတ်နိုင်လျှင် တတ်နိုင်သလောက် တစ်ည၊ နှစ်ည၊ သုံးည စသည်ဖြင့် မိတ်သင်္ဂဟများကို အရက်တိုက်၍ ကျင်းပကြသည်။ ဝလူမျိုးတို့သည် အယူသည်းသူများဖြစ်ကြသည်။ သူတို့အိမ်၌ ဧည့်သည်သွားအပ်သော နေရာ၊ မသွားအပ်သောနေရာဟူ၍ရှိသည်။ ဖက်စိမ်း များကိုလည်း အရမ်းမဲ့ယူသွားခြင်းမပြုရ။ အိမ်ဦးကြမ်းပြင် ထားရှိသော နေရာ၏ လက်ဝဲဘက်အိမ်ထောင့်၊ အိမ်အတွင်းလက်ယာဘက်ထောင့်တွင် ပစ္စည်းအရမ်းမထားရချေ။ အိမ်အတွင်းလက်ယာဘက်ထောင့်သည် သူတို့၏ နတ်ကိုးကွယ်ရာဌာနဖြစ်သည်။ အိမ်ရှင်ထိုင်သော နေရာကို မည်သူမျှ ကျော် ဖြတ်မသွားရချေ။ အိမ်ရှင်ထိုင်သည့် နေရာအနီး မီးဖို၌လည်း အိမ်ရှင် ထိုင်သည့်ဘက်တွင် ထမင်းအိုးများ မချရချေ။ အကယ်၍ မပြုထိုက်သည် တို့ကို ပြုမိချေသော် အိမ်ရှင်ကို ခိုက်တတ်သည်ဟု အယူရှိကြသည်။ ထို အခါ အိမ်ဦးနတ်ကို ပူဇော်ကန်တော့ကြရသည်။ ထို့ကြောင့် ဧည့်သည်လုပ် သူက ပူဇော်ကန်တော့ကြရသည်။ ထို့ကြောင့် ဧည့်သည်လုပ်သူက မသွား အပ်၊ မပြုအပ်သည်ကို ပြုမိချေလျှင် အိမ်နတ်ပူဇော်ရန် ဧည့်သည်ထံ စာရင်းလုပ် အရေးဆိုတတ်ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Marshall |first=Andrew |year=2002 |title=The Trouser People |publisher=Penguin Books}}</ref> == ရည်ညွှန်းကိုးကား == <references /> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]] 2d8khme0cl4sm3w39p6k1x2ebf1perj 1027409 1027393 2026-04-24T07:09:47Z Chenzeyan29 141880 1027409 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group |group = ဝ<br/>{{resize|75%|(Va, Ava, Parauk, Ba&nbsp;rāog)}}<br/>{{nobold|{{linktext|lang=zh|佤族}}}} |image = File:Wa Dancers UWSA 30-year-anniversary.png |caption = ပန်ခမ်းမြို့တွင် နှစ်(၃၀)ပြည့် အထိမ်းအမှတ် ပွဲတော်အတွင်း ရိုးရာအကများဖြင့် ကပြဖျော်ဖြေခဲ့ကြသည်။ |population = ၁.၂ သန်းခန့် |region1 = {{Plainlist|*{{flag|Myanmar}} *&nbsp;'''∟'''{{flag|Shan State}} *&nbsp;'''∟'''{{flag|Kachin State}}}} |pop1 = ၈၀၀,၀၀၀ |ref1 = |region2 = {{Plainlist|*{{flag|China}} *&nbsp;'''∟'''[[ယူနန်ပြည်နယ်|ယူနန်]]}} |pop2 = ၄၀၀,၀၀၀ |region3 = {{Plainlist|*{{flag|Thailand}} *&nbsp;'''∟'''[[ချင်းရိုင်ခရိုင်|ချင်းရိုင်]]}} |pop3 = ၁၀,၀၀၀ |ref2 = |languages = [[ဝဘာသာစကား|ဝ ဘာသာစကား]]<br/>{{small|ဒုတိယ ဘာသာစကားများ}}{{hlist|[[မန်ဒရင်း(ဘာသာစကား)]]|[[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာဘာသာစကား]]}} |religions = ရိုးရာကိုးကွယ်မှုများ၊<br/>[[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]<ref>[http://www.china.org.cn/e-groups/shaoshu/shao-va.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130627012644/http://www.china.org.cn/e-groups/shaoshu/shao-va.htm |date=2013-06-27 }}, [http://www.china.org.cn/e-groups/shaoshu/religion.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923225710/http://www.china.org.cn/e-groups/shaoshu/religion.htm |date=2015-09-23 }} Ethnic Groups - china.org.cn</ref><br/>[[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] |related =[[ပလောင်လူမျိုး]]၊[[ခမူလူမျိုး]]၊အခြား [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစတြိုအေးရှားတစ်လူမျိုး]]များ }} '''ဝလူမျိုး''' ([[ဝဘာသာစကား|ဝ]]: Vāx; {{zh|c={{linktext|佤|族}} |p=Wǎzú}}; {{lang-th|ว้า}}) သည် အရှေ့တောင်အာရှ လူမျိုးစုတစ်ခုဖြစ်ပြီး [[မြန်မာနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်း၊ တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ်တလျောက် [[ရှမ်းပြည်နယ်]] အရှေ့နှင့်မြောက်ဘက်ပိုင်းနှင့် [[ကချင်ပြည်နယ်]]အရှေ့ဘက်ပိုင်းတို့နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ [[ယူနန်ပြည်နယ်]]တို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။ ဝ လူမျိုး များသည် တရုတ်ပြည် ဇီမင်း၊ ကန်ရွမ်း၊ ယူနမ် တို့တွင် နေထိုင်ပြီး [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင်လည်း နေထိုင်ကြသည်။ ဝ လူမျိုးသည် [[မွန်-ခမာ]] လူမျိုးများမှ ဆင်းသက်လာသည်။ လက်ရေးစာပေကို ၁၉၅၇ နှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည်။ ဝ လူမျိုးသည် [[တရုတ်နိုင်ငံ]] ၏ တိုင်းရင်းသား[[လူမျိုး]] ၅၆ မျိုးတွင် တစ်မျိုးအပါအဝင်ဖြစ်ပြီး ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြု တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု တစ်ခုဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Fiskesjö |first=Magnus |year=2010 |title=The Fate of Self-Ascribed Wa History}}</ref> == နေထိုင်ရာဒေသ == ဝတို့နေထိုင်သောနယ်သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အလယ်ပိုင်း [[သံလွင်မြစ်]]၏အရှေ့ဘက် ခြမ်းတွင်တည်ရှိရန်အရှေ့ ဘက်တွင် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ အနောက်ဘက်တွင် သံလွင်မြစ်၊ တောင်ဘက်တွင် မိုင်းလွန်းနယ်၊နှင့် မြောက်ဘက်တွင် [[ကိုးကန့်လူမျိုး|ကိုးကန့်]] နယ်တို့က ဝိုင်းရံထားသော တောင်ကုန်းမြေမြင့်ဒေသတစ်ခုဖြစ်သည်။ ကုန်းမြင့်တစ်ခုလုံးတွင်အချို့သော နေရာများ၌ ပေ(၁၀၀၀၀)နီးပါးခန့်မြင့်သော တောင်ထွဋ်များ လည်းရှိသည် ထိုတောင်တန်းကြီးများသည် ဝလူမျိုး တိုက၏ လမ်းပန်းဆက်သွယ်မှုမလွယ်ကူခက်ခဲအောင်ဖန် ဖန်တီးထားသကဲ့သို့ရှိနေသောကြောင့် ဘဝတူဆွေရင်းသားရင်းလူမျိုးအချင်းချင်း ကြား အဆက်အသွယ်များကင်းမဲ့ခဲ့၍ စီးပွားရေးနှင့်[[ယဉ်ကျေးမှု]] များခေတ်နောက်ကျနေခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ == ဝလူမျိုး သမိုင်းကြောင်း == ဝလူမျိုး များသည် [[မွန်-ခမာ]] နွယ်ဖွားများဖြစ်ပြီး ပလောင် (တအာင်း) နှင့် မွန်လူမျိုးတို့နှင့် မျိုးနွယ်တူကြသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၁၂)၊ ဝလူမျိုး။</ref>ဝလူမျိုးတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုအရ ဝလူမျိုး တို့သည် "ဆီဂန်" ဟုခေါ်သော လိုဏ်ဂူအတွင်းမှ စတင်ဆင်းသက်လာသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ သုံးပြည်ထောင်ခေတ် (Three Kingdoms Period) အတွင်း ရေးသားခဲ့သော တရုတ်ရာဇဝင်မှတ်တမ်းများတွင် ဝလူမျိုးတို့၏ ဘိုးဘေးများကို "ဖူး" (Pu) လူမျိုးများအဖြစ် ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Fiskesjö |first=Magnus |year=2010 |title=The Fate of Self-Ascribed Wa History}}</ref> သုံးပြည်ထောင်ခေတ်၏ စစ်သေနာပတိ [[ကျူးကော့လျံ|ကျူးကော့လျန်]] (Zhuge Liang) သည် တောင်ဘက်အရပ်ရှိ လူမျိုးစုများကို တိုက်ခိုက်နှိမ်နင်းရာတွင် ဝလူမျိုးတို့၏ ဘိုးဘေးများနှင့် ထိတွေ့မှု ရှိခဲ့သည်ဟု ဒေသန္တရ ရာဇဝင်များက ဆိုသည်။ ဝလူမျိုးတို့၏ ရိုးရာပုံပြင်အချို့တွင် ကျူးကော့လျန်သည် စိုက်ပျိုးရေးပညာ (အထူးသဖြင့် ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးမှု) သင်ကြားပေးခဲ့သူအဖြစ် တင်စားပြောဆိုလေ့ရှိကြ ပြီး ကျူးကော့လျန်ကို အလွန်လေးစားကြကာ ကျူးကော့လျန်၏ စစ်တပ်တွင် ပါဝင်ကူညီခဲ့ဖူးသည်ဟုလည်း အဆိုရှိသည်။<ref>Davies, H. R., "Yunnan: The Link between India and the Yangtze", Cambridge University Press, 1909.</ref> ဝလူမျိုးများသည် ပလောင်လူမျိုးများကဲ့သို့ပင်ရှမ်းပြည်နယ်၏ တောင်တန်းဒေသများတွင် ရှမ်းလူမျိုးများ မရောက်ရှိမီကပင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Fiskesjö |first=Magnus |year=2010 |title=The Fate of Self-Ascribed Wa History}}</ref>သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် မည်သည့်အစိုးရ၏ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်မှုကိုမျှ မခံယူဘဲ မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်နယ်မြေတွင် သီးခြားလွတ်လပ်စွာ နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး ဗြိတိသျှတို့က "တောရိုင်းဝနယ်" (Wild Wa States) ဟုပင် ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=Marshall |first=Andrew |year=2002 |title=The Trouser People |publisher=Penguin Books}}</ref> ယနေ့ခေတ်တွင် ဝလူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း]] (Wa Self-Administered Division) ကို ထူထောင်၍ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေးနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို ကိုယ်ပိုင်စီမံခန့်ခွဲမှုဖြင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင် ဆောင်ရွက်နေကြသည်။ == ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံနှင့်ဓလေ့စရိုက် == [[File:Wa tribe depiction, 1900s.jpg|thumb|left| ရှေးခေတ် ဝလူမျိုး]] 'ဝ'လူမျိုးများကိုလွယ်လှ မှာရှမ်းစကား၊ ရှမ်းအခေါ်ဖြစ်၍ (လွယ်-တောင်-လှ လူမျိုး )တောင်ပေါ်ကလူမျိုးဟု အဓိပါယ်ရသည်။‘ဝ’လူမျိုးတို့သည် ၎င်းတို့၏ ပေပေတေတေနေတတ်သောအကျင့်စရိုက်ကို မူတည်၍ ယင်း တို့အဝတ်အစားအရောင်များမှာလည်း အညစ်ခံအရောင်များသာဖြစ်ပေသည်။ အထူးသဖြင့်အနက်ရောင် အပြာရောင်နှင့် ရှားစေးရောင်အနီရင့်များသာ များစွာတွေ့ရတတ်သည်။ ယောက်ျားများသည် အနက်ရောင်ခေါင်းပေါင်းကို ပေါင်းတတ်ကြသည်။ အချို့လူငယ်အများမှာမူ ခေါင်းစွပ်အနက်များကို ဆောင်းတတ်ကြသည်။ နက်ပြာရောင် ရှီသော ရင့်စေ့ရင်ဖုံး ကျင်္ီများကိုဝတ်၏။ အနက်ရောင်ရှမ်း ဘောင်းဘီကို အမြဲတမ်းဝတ်ဆင်ကြသည်။ မိန်းမများမှာ နက်ပြာရောင် ရင်ဖုံးအင်္ကျီ နှင့် အင်တိုင်ခေါ်ထဘီကိုဝတ်ဆင်ကြသည်။ ထဘီမှာ စစ်အနံ တစ်ကိုက်အလျား တစ်ကိုက်ခွဲရှိသောအနက် ရောင် အစကိုခါးတွင် ပတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ အချို့မိန်းကလေးများကမူ အလှအပကို ခုံမင်သဖြင့် အညို၊ အနီ၊ အဝါ ဆင်းများဖြင့် ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ ရက်လုပ်ဝတ်ဆင်လေ့ရှိသည်။ ထို့အပြင် ငွေနှင့်ပြုလုပ်ထားသည့် ဆွဲကြိုး၊ ဘယက်၊ နားထောင်း၊ လက်ကောက်ပြား၊၊ လက်ကောက်လုံးများလည်း ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ခေါင်ရေနှင့် ပြောင်းဖူးချက်အရက်များကို ယောက်ျားများသာသောက်ကြသည်မဟုတ် မိန်းမများနှင့် ကလေးများလည်း သောက်တတ်ကြသည်။ သောက်သုံးမှုပမာဏ အနည်းငယ်နှင့်အများသာ ကွာခြားသည်။ အားလုံးအရက်သောက်တတ်ကြသည်။ ဆေးတံသောက်သောအကျင့်မှာလည်း လူကြီးလူငယ်တိုင်းစွဲနေကြသည်။ ဆေးတံကိုကိုင်ထားရသည်မှာ 'ဝ'လူမျိုးတို့၏ကိုယ်ပိုင် စတိုင်တစ်ခုပင် ဖြစ်ဟန်ရှိသည်။ == ဘာသာရေးနှင့်အယူဝါဒ == 'ဝ'နယ်တစ်နယ်လုံးတွင် ယေဘုယျအားဖြင့် နတ်ကိုးကွယ်သူများ များပြားသောကြောင့်ဘာသာ အသီးသီး၏ အင်အားကိုခန့်မှန်းရသော် နတ်ကိုးကွယ်သူ (၆၀)ရာခိုင်နှုန်း ယွန်းဂိုဏ်း(၂၀)ရာခိုင်နှုန်း၊ ခရစ်ယာန် (၁၅)ရာခိုင်နှုန်း၊၊ နှင့်ဗုဒ္ဓဘာသာ (၅)ရာခိုင်နှုန်းလောက်ရှိမည်ဖြစ်သည်။ ရှေးအခါက'ဝ'လူမျိုးတို့သည် လီဆိုင်မတ်နတ်ကိုကျွဲသတ်ပြီး ကန်တော့ကြရသလို မွေးနတ်ကိုလည်း လူခေါင်းဖြတ်ပြီး ကန်တော့ ကြရသည်။ မွေးနတ်မှာအကြီးမာဆုံးနှင့်ဒုက္ခအပေးဆုံးနတ်ဖြစ်သည်။ ၁၉ ရာစုနှင့် ၂၀ ရာစု အစောပိုင်းအထိ ဝလူမျိုးအချို့တွင် မိမိတို့၏ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ရိုးရာယုံကြည်မှုအတွက် ရန်သူ၏ ဦးခေါင်းကို ဖြတ်၍ ပူဇော်သည့် "ခေါင်းဖြတ်ဓလေ့" ရှိခဲ့ဖူးသည်။ခေါင်းဖြတ်ချိန်မှာ များသောအားဖြင့် စပါးစိုက်ချိန်များ တွင်ဖြစ်သည်'ဝ'လူမျိုးများ တို့၏ထုံးစံမှာ ယောက်ျားမှန်ရင် တစ်သက်တာတွင် ခေါင်း(၃)ခါတိတိဖြတ်ရန် တာဝန်ရှိ၍ လူခေါင်း(၆)ခေါင်းဖြတ်ဖူးသူကိုလည်း သက်ဆိုင်ရာ နယ်ရှင်ကအခွန်အထုပ်မှ လွတ်ကင်းစေကာ ရှန်နီစကိုပေါင်းစေပြီး သူရဲကောင်းအဖြစ် ဂုဏ်ပြုခြင်းကိုခံရသည်ဟု ဆိုသည်။ သို့ဖြစ်ရာ'ဝ'လူမျိုးများအဖို့ ဦးခေါင်းရရေးနှင့် မိမိဦးခေါင်း အဖြတ်မခံရရေးသည် ၎င်းတို့ဘဝရပ်တည်မှုအတွက် နှစ်ခုစလုံး အရေးကြီးနေပေသည်။သို့သော် ယနေ့ခေတ်တွင် ထိုဓလေ့မှာ လုံးဝကွယ်ပျောက်သွားပြီ ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite book |last=Marshall |first=Andrew |title=The Trouser People |publisher=Penguin Books |year=2002}}</ref> ‘ဝ’လူမျိုးတို့၏တူရိယာများအနက် စိတ်ဝင်စားဖွယ်အကောင်းဆုံးတူရိယာမှာ တုံးဖြစ်သည်။ အခြားနိုင်ငံအသီးသီးရှိ လူရိုင်းဟုသတ်မှတ်ထားသောလူမျိုးတို့၏တုံးသံသည်’ဝ’လူမျိုးတို့၏တုံးသံလောက် သာယာနာပျော်ဖွယ်မရှိ။ မိုင်းကျွန်းခေါ်အပင် တစ်မျိုးမှ ထွင်းထု၍ဖိုသံမသံ ညှိပြီး သူကြီးအိမ် အနီးတွင်တဲထိုးပြီးထားရသည်။ နတ်တင်လျှင်ဖိုသံ၊ ထွက်သောဘက်မှတုံးကို တစ်ချက်ချင်းလေးကန်စွာ တီး၏ စစ်ရေးကိစ္စများရှိ၍လူစုရန် သတိပေးလျိုလျှင် ဖိုသံနှင့်မသံကိုတွဲ၍ခပ်သွပ်သွပ်ခေါက်လေ့ရှိ၏။ ပျော်ပွဲရွင်ပွဲ၊ မင်္ဂလာဆောင်တို့၌ တီးခေါက်ပေးသောတုံးမှာမူကား လွန်စွာအဆင့်အတန်း မြင့်မားလှ၍ တုံး၏ဝဲယာမှ မိန်းမနှင့် ဘက်ညှပ်ကာ ၎င်းတို့၏ညာဘက်မှထိုးတံ ဘယ်လက်တွင် ဝါးခြမ်းပြား ကိုကိုင်၍ တစ်လုံးလျှင် (၂)ဦး (၃)တုံးလျှင် (၆)ဦးတိတိဖြင့်တီးခေါက်ကြလေ့ရှိသည်။ ရှေးက’ဝ’လူမျိုးများတွင် ဦခေါင်းဖြတ်၍ ယဇ်နတ်ပူဇော်သောအလေ့အကျင့်ရှိခဲ့၍ ၎င်းတို့အား သာမန်အားဖြင့် ရိုင်းသည်ဟု ထင်မှတ်ဖွယ် ရှိသော်လည်း အကယ်စင်စစ် ‘ဝ’လူမျိုးတို့တွင် အလွန်ချစ်စရာ ကောင်းသောအမူအကျင့် များလည်းရှိနေပါသေးသည်။ ယင်းတို့မှာ သားထောက်သမီးခံမရှိသော သက်ကြီးရွယ်အိုများကိုတစ်ရွာလုံးက အိမ်တစ်အိမ်နေ့ကျတာဝန်ယူ၍ကျွေးမွေးလေ့ရှိခြင်း၊ ‘ဝ’နယ်မြေမြောက်ပိုင်းနှင့် အနောက်ဘက်ခြမ်းကျေးရွာများတွင် ယနေ့ထက်တိုင် နှီးဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော ဒေါင်းလန်းကြီးဖြင့် လက်ရေတပြင်စီးစားသောက်နေကြသေးခြင်း အိမ်မှုကိစ္စနှင့် ရွာမှုကိစ္စများ၌တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦးဝိုင်းဝန်းကူညီလုပ်ကိုင်ပေးခြင်း စသည်တို့ပင်ဖြစ်သည်။ ဝလူမျိုးသည် မွန်-ခမာအုပ်စုတွင် ဝ-ပလောင်အုပ်စုခွဲ၌ ဝ၊ လ၊ လဝ၊ ခမူ၊ တိုင်းလွီ၊ အန်၊ ယန်း၊ လမ်၊ ပလောင်၊ ပလေး၊ ဓနော လူမျိုးတို့နှင့်အတူ ပါဝင်သည်။ ဝလူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ယူနန်နယ်စပ်အကြားရှိ တောင် တန်းဒေသတွင် အခြေစိုက်နေထိုင်ကြသည်။ ယူနန်နယ်စပ်မှနေ၍ သံလွင် မြစ် အရှေ့ဘက်ကမ်းတိုင်အောင် အနှံ့အပြား နေထိုင်ကြသည်။ အချို့ ဝများ သည် မိုင်းလွန်းနယ်နှင့် ကျိုင်းတုံနယ် တောပိုင်းအရပ်များတွင် နေထိုင်ကြ သည်။ ဝနယ်တွင် ဝလူမျိုး အများဆုံးနေထိုင်သည်ကို တွေ့ရသည်။ (ဝနယ် -ရှု။) ယင်းလူမျိုးတို့ကို ဝ သို့မဟုတ် လဝလူမျိုးဟုခေါ်ကြသည်။ အချို့က လွယ်လလူမျိုးဟူ၍လည်းခေါ်သည်။ ဝလူမျိုးသည် ပတ်ကတေ့ရွာအနီးရှိ ကျောက်ဂူကြီးမှ စတင်ပေါက် ဖွား၍ ပတေ့နယ်၊ လွယ်လိန်းနယ်တို့သို့ရောက်လာပြီးလျှင် ထိုကမှတစ်ဆင့် ဝနယ်အခြားဒေသများသို့ ပျံ့နှံ့သည်ဟု ယူဆကြသည်။ ဝနယ်နောင်ချိုကန် အရှေ့မြောက်အရပ်မှ အနောက်တောင်ဘက်သို့ရောက်၍ မိုင်းလွန်းနယ်မှတစ် ဆင့် ကျိုင်းတုံနယ်ဘက်သို့ ပျံ့နှံ့လာသည်ဟုဆိုသည်။ စုံကရမန်နယ်နေ ဝလူမျိုးများက ယင်းတို့သည် ယခင် လွယ် လိန်းအမျိုးအနွယ်မှ သက်ဆင်းခဲ့သည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဟိုမိုင်းနယ်မှ ဝလူမျိုးများကလည်း ယင်းတို့သည် ကွန်လုမန်းအနွယ်မှ ပေါက်ခဲ့သည်ဟူ၍ လည်းကောင်း ဆိုကြသည်။ သို့ရာတွင် ကွန်လုမန်းအနွယ်၏ ဇာစ်မြစ်ကို စုံစမ်းသောအခါ ယင်းတို့က ''ဟိုအရှေ့ဘက်စူးစူးမှာရှိသည်''ဟု ပြောသည် ကလွဲ၍ အတိအကျ မပြောနိုင်ချေ။ ဟိုမိုင်းနယ်မှ ဝများ၏ အမူအယူဓလေ့ သည် စုံကရမန်နယ်မှ ဝများနှင့် ဆင်ဆင်တူရာ ယင်းတို့ပြောသည့် ကွန်လု မန်းနှင့် စုံကရမန်သည် အတူတူပင် ဖြစ်စရာအကြောင်းရှိသည်။ ထိုစုံကရ မန်သည်လည်း ဝနယ်၏ အလယ်ဗဟို နယ်တစ်နယ်ဖြစ်သဖြင့် ယင်းမှ ပြန့်ပွားသည်ဟု ယူဆသော် ယူဆနိုင်စရာရှိလေသည်။ ဝလူမျိုးများ စတင်ပေါက်ဖွားရာဟု ယူဆကြသော ကျောက်ဂူကြီး မှ တစ်ခါက အသံမြည်ဟီးလာသဖြင့် အမျိုးအနွယ်သစ်၊ လူမျိုးသစ်ပေါ် ပေါက်မည့် နိမိတ်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ယင်းလူမျိုးသစ်သည် လက်ရှိ ဝလူမျိုးများအား လွှမ်းမိုး၍ နှင်ထုတ်ဖွယ်ရှိသည်ဆိုကာ လူမျိုးသစ်များ ပေါ် ထွက်လာခြင်း မရှိစေရန် ဝလူမျိုးများက ထိုကျောက်ဂူအတွင်းသို့ လေးမြား များ ပစ်သွင်းခဲ့ကြသည်ဟု အဆိုရှိသည်။ ဝလူမျိုးများ ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံမှာ မြို့ကြီးများ၌ ယောက်ျားများ က ဖျင်နက် သို့မဟုတ် ဖျင်ပြာဗောင်းဗီနှင့် အင်္ကျီကို ဝတ်ပြီးလျှင် ခေါင်း တွင် အဖြူ အနီ၊ အဖြူ အနက်၊ အနီ အဝါ၊ အနက် အစင်းကျားများကို ပေါင်းကြသည်။ မိန်းမများက အပြာရောင် သို့မဟုတ် အနက် သို့မဟုတ် အပြာ၊ အဝါ၊ အနက်၊ အနီ ရောင်စုံရောယှက်ထားသော သုံးတောင်ကွင်းရှိ ဖျင်ထမီကို ဒူးဆစ်နားထိ ခပ်တိုတိုဝတ်၍ အနက်ရောင်ဖျင် လက်ကျပ် ကိုယ်ကျပ်အင်္ကျီ၊ ကိုယ်ထည်ခပ်ရှည်ရှည် ရင်စိအင်္ကျီဝတ်လျက် ခေါင်းတွင် ဗော့ဟဲယားခေါ် ဆံတိုဆံထောက်ပုံသဏ္ဌာန် ဆံပင်ခပ်တိုတိုထား၍ မျက်နှာ သုတ်ပုဝါ အလတ်စားအရွယ်ရှိ အနီ အပြာ အဝါ စသည်တို့ဖြင့် ပြောက် ကျားသော ဖျင်စများကို ကြက်ခြေခတ်ပေါင်းကာ လည်ပင်းတွင် ပွဲသီးခေါ် အသီးတစ်မျိုးကို ပုတီးလုပ် ဆွဲထားကြသည်။ အတွင်းပိုင်းကျသော ဒေသ များတွင် ယောက်ျားများက ဂျပ်ရက်အစကို ရှေ့က ဖုံးအုပ်ထားပြီးလျှင် ကိုယ်တုံးလုံးနှင့်နေ၍ မိန်းမများက အနံတစ်တောင့်ထွာခန့်ရှိ အနီ အနက် အပြာရောင် ဖျင်စကိုအောက်ပိုင်း၌ ပတ်ထားပြီးလျှင် အထက်ပိုင်းတွင် ပွဲသီးခေါ် ပုတီးကိုဆွဲထားရုံ ပလာကျင်းထားလေသည်။ ဝလူမျိုးများသည် များသောအားဖြင့် ရေချိုးလေ့မရှိကြ၊ အဝတ် ဖွတ်လျှော်လေ့ မရှိကြဟုဆိုသည်။ ရေမချိုးကြသဖြင့် ယင်းတို့၏ အသား အရေများသည် ကြမ်းတမ်းကာ အသားအရေပေါ်ရှိ ချွေးပေါက်ကလေးများ၊ ပိတ်ဆို့ခြင်းကြောင့် ကျန်းမာရေးချို့တဲ့ကြသည်။ နာမကျန်းဖြစ်သည့်အခါ ဆေးသောက်လေ့မရှိ။ နတ်ဆရာများကိုပင့်၍ မေးကြမြန်းကြသည်။ ဆရာ လုပ်သူက တွက်ချက်ပြီးလျှင် ဝက် သို့မဟုတ် ကြက် စသည်တို့ဖြင့် နတ် ပူဇော်ခိုင်းတတ်သည်။ ထိုအခါမျိုးတွင် ရှိစုမဲ့စုငွေဖြင့် ဝယ်ခြမ်းပူဇော်ရ သည်။ တစ်ကြိမ်နှင့် ရောဂါမပျောက်ပါက ဆရာခိုင်းသလောက် ပူဇော်ကြရ သည်။ အချို့ လွယ်မူးတောင်နှင့် နီးသူများက လွယ်မူးတောင်မှ ဆေးမြစ် များသည် ၉၆ ပါးရောဂါ ပျောက်ကင်းစေနိုင်သည်ဟုဆိုကာ ယင်းဆေးမြစ် များကို ကြို၍သောက်ကြသည်။ လွယ်မူးတောင်သည် ဝနယ်၏ပုပ္ပားတောင် ဟု ဆိုရပေမည်။ ဝလူမျိုးများသည်အပူရှိန်ကို ကြောက်ကြသည်။ အပူရှိန် ကြီးသော နေရာသို့တတ်နိုင်က မသွားကြချေ။ မတတ်သာ၍ သွားရလျှင် ညဉ့်အိပ်ညဉ့်နေမနေကြဘဲ ကိစ္စပြီးသည်နှင့် ချက်ချင်းဒုက္ခခံ၍ပြန်ကြသည်။ ဝလူမျိုးတို့သည် တောင်ဆင်းတောင်တက် လျင်မြန်ပြီးလျှင် ပစ် ခတ်သတ်ဖြတ်ရန် လက်မနှေးကြချေ။ ဝနယ်တွင် ယခုတိုင် ခေါင်းဖြတ်၍ ယဇ်နတ်ပူဇော်သည့် အလေ့ အထ အနည်းအကျဉ်းရှိသေးသည်။ ပတ်ကတေ့နယ်မှ ဝလူမျိုးများ စတင် ပေါက်ဖွားရာဟု ယုံကြည်ကြသော ကျောက်ဂူတွင်းမှ တာလီနှင့် ယာနမ် တို့သည် လွယ်လိန်းဘက်သို့ ထွက်လာစဉ် လမ်းခုလတ်၌ အပန်းဖြေခိုက် သားကြီးဖြစ်သူ (အချို့ကလည်း တူဟုဆိုကြသည်။) ကဓားသွေးရင်း ဓား စမ်းသည့်သဘောနှင့် ယာနမ်၏ဦးခေါင်းမှ ဆံပင်ကို ဖြတ်ကြည့်စဉ် ဓား သည် ဆံပင်ကိုသာမဖြတ်ဘဲ ဦးခေါင်းကိုပါ ပိုင်းဖြတ်လိုက်သဖြင့် နတ် များက လူ၏ဦးခေါင်းကို လိုလားသောကြောင့် ဤကဲ့သို့ဖြစ်ရသည်ဆိုကာ ခေါင်းဖြတ်ယဇ်နတ်ပူဇော်သည့် ဓလေ့ပေါ်လာသည်ဟုဆိုကြသည်။ ခေါင်း ဖြတ်ယဇ်နတ်ပူဇော်လျှင် ရပ်ရွာနယ်ပယ်တွင် လူအသေအပျောက် နည်းရုံ သာမက ကောက်ပဲသီးနှံ ကောင်းမွန်ခြင်း၊ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးခြင်းရှိသည်ဟု အယူရှိကြသည်။ အကယ်၍ ဝရွာတစ်ရွာတွင် နတ်က လူဦးခေါင်း လိုလား ကြောင်းဖြင့် အတိတ်နိမိတ်ပေးသောအခါ ထိုရွာရှိ နတ်ဆရာတို့က သက် ငယ်နှင့် ကြက်ကိုယူကာ ဆိုင်ရာနတ်ကိုပသ၍ မိမိတို့ တတ်ထားသော ပညာဖြင့် ဗေဒင်သဘော ကြည့်ရှုအဟောထုတ်ကြသည်။ နတ်က မည်သည့် အရပ်မှ လူဦးခေါင်းကို အလိုရှိသည်ဆိုလျှင် ထိုအရပ်မှ လူဦးခေါင်းကို ဖြတ်ရသည်။ သို့ရာတွင် ထိုအရပ်သည် မိမိတို့၏ မဟာမိတ်ရပ်ရွာနယ်ပယ် ဖြစ်လျှင် မသွားကြချေ။ ခေါင်းဖြတ်ထွက်ရာတွင် မိမိတို့ဘက်မှ ဆုံးရှုံးဖွယ် ရှိသည်ဟု အဟောထွက်လျှင်လည်း ခေါင်းဖြတ်မထွက်ကြချေ။ ထိုအခါမျိုး၌ အချို့နယ်များတွင် အသင့်ရောင်းရန်ထားသော ခေါင်းများကို ၂ဝဝိ မှ ၃ဝဝိ အထိ အဖိုးပေးဝယ်ယူ ပူဇော်ကြသည်။ ယင်းသို့မှမရလျှင် မြေမြှုပ်သဂြိုဟ် ထားသော လူသေအလောင်းများမှ ခေါင်းဖြတ်ယူကြရသည်။ ထို့ကြောင့် လူ သေအလောင်းကို သုသာန်သီးသန့်ထား၍ မမြှုပ်နှံကြဘဲ ရွာပြင်ခြံစည်းရိုးနှင့် ကပ်၍သော်လည်းကောင်း၊ အိမ်အောက်၌သော်လည်းကောင်း လူသူမသိ အောင် မြှုပ်နှံကြခြင်းဖြစ်သည်။ ဆန်ထုံနယ်တွင် လူခေါင်းရောင်းလေ့ရှိ၍ လွယ်မူး၏အရှေ့နှင့် အရှေ့တောင်ဘက်ဒေသများတွင် ခေါင်းဖြတ်သည့် အလေ့ ယနေ့တိုင်ရှိသေးသည်။ လွယ်လိန်းနယ်နှင့် ဆတော်နယ်တို့တွင်ကား လူခေါင်းဖြင့် နတ်မပူဇော်ဘဲ သင်းချောနက်ခွေးဖြင့် ပူဇော်ကြသည်။ ယဇ် ပူဇော်ပြီးသော အချို့ခေါင်းများကို ၁ဝ နှစ် တိုင်အောင်ပင် အသစ်မလဲဘဲ အကျိုးအာနိသင် ရှိသည်ဆိုကာ ထားတတ်ကြသည်။ ဆန်ထုံနယ်အပိုင် ဟောင်တက်ရွာတွင် ခေါင်းဖြင့်ပူဇော်ပသထားသော တိုင်ပေါင်း ၂ဝဝ ကျော် ရှိ၍ စုံကရမန်တွင် ၁၅ဝ ကျော်ရှိသည်။ သို့ရာတွင် ယခုအခါ တစ်ရွာနှင့် တစ်ရွာ အမြဲသတိထား နေတတ်ကြသဖြင့် လူခေါင်းဖြတ်ရန် မလွယ်ကူ သောကြောင့် လူခေါင်းအစား ကျွဲ၊ ခွေး စသည်တို့နှင့် ယဇ်ပူဇော်လာကြ လေပြီ။ ဝလူမျိုးများသည် မျိုးချစ်များဖြစ်ကြသည်။ မိမိတို့၏ အဆက် အနွယ်ကိုလည်းကောင်း၊ မိမိတို့၏ ကျေးရွာကိုလည်းကောင်း အခြားလူများ က နိုင်ထက်စီးနင်းပြုခြင်းကို မခံကြချေ။ ကွန်းလွယ်နှင့် လွယ်လလူမျိုး တို့လည်း ထိုနည်းအတိုင်းပင်ဖြစ်သည်။ ရန်သူကို ကလဲ့စားချေနိုင်ရန် အမျိုးမျိုးကြံစည် ဝီရိယထုတ်တတ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ယနေ့တိုင် တစ် နယ်နှင့်တစ်နယ် အခဲမကြေဘဲ ရန်စောင်လျက်ရှိကြသည်။ ရန်သူကို စွဲစွဲ မြဲမြဲ ရန်ငြိုးဖွဲ့တတ်သလောက် မဟာမိတ်ပြုထားသူများအပေါ်၌လည်း ကတိသစ္စာတည်ကြသော သူများဖြစ်ကြသည်။ တစ်နယ်နှင့်တစ်နယ် သစ္စာ ပြုသည့်အခါ နယ်ကိုယ်စားလှယ်များသည် အများသဘောတူသည့် နေရာ တွင်စုဝေးကာ ကျွဲကိုသတ်၍ ဝေယူကြရသည်။ ထို့နောက် ငွေဒင်္ဂါး အဟောင်း သို့မဟုတ် ကျည်ဆန်ယမ်းတောင့်များကို အရက်တွင်ထည့်၍ ထိုကတိသစ္စာအရက်ကို ညီတူညီမျှ သောက်ကြသည်။ သစ္စာအရက်ကို သောက်ပြီးသောအခါ ငွေဒင်္ဂါး၊ ကျည်ဆန်ယမ်းတောင့် စသည်တို့ကို ညီတူ ညီမျှ ဝေစုခွဲယူကြသည်။ ကတိပြုပြီးသည့်နှင့်တစ်ပြိုင်နက် တစ်ဦး အကြောင်းပေါ်လျှင် တစ်ဦးက လူအားလက်နက်အားနှင့် ကူကြသည်။ ဝလူမျိုးများသုံးစွဲသော လက်နက်များတွင် အမြောက်မြားလည်း ပါသည်။ အမြောက်၏ ပြောင်းအရှည်မှာ ၁ဝ ပေ၊ ၁၂ ပေခန့်ရှိ၍ ပြောင်းဝ မှာ တစ်လက်မခွဲမှ နှစ်လက်မရှိကြသည်။ ကိုက်သုံးလေးရာကို လှမ်း၍ပစ် နိုင်သော လက်နက်ဖြစ်သည်။ အချို့ဝရွာများတွင် ခံတပ်များ ပြုလုပ်ထားကြသည်။ အချို့ဝရွာ များတွင် ရွာဝင်တံခါးပေါက်ကြီးကို အမြင့်ပေ ၃ဝ၊ အကျယ်ပေ ၃ဝ ထား၍ ဝင်ပေါက်ကို ဆူးတို့ဖြင့် ခက်ထား ယက်ထားကြသည်။ အချို့ ဝရွာတို့၌ ကား ပျဉ်ရိုင်းနှစ်ချပ်ကို မြေကတုတ်သဖွယ် တစ်ဖက်တစ်ချက်ထားရှိပြီးလျှင် အလယ်တွင် မြေဖို့ထားကြလေသည်။ အချို့ကမူ ဝါးဖြင့် နှစ်ထပ်ခန့်ရက် ကာ အပြင်ဘက်သို့ ဝါးချွန်များ ထိုးထွက်စေပြီးလျှင် ၁၂ ပေ၊ ပေ ၂ဝ ကျယ်၍ ခြောက်ပေနက်သော ကျင်းများကို ခြံစည်းရိုးကြားတွင် တူးထားကြ လေသည်။ ဝလူမျိုးများသည် ရွာသို့ဦးတည်သွားသောလမ်းများတွင် လမ်းကို ကန့်လန့်ဖြတ်၍ ကျင်းများတူးထားတတ်ကြသည်။ ထိုကျင်းထဲမှ အမြှောက် ပစ်ကျင့်ခြင်း၊ တိုက်နည်းခိုက်နည်း ကျင့်ခြင်းပြုကြသည်။ အချို့ရွာများ၌မူ ထိုကျင်းများထဲသို့အဆိပ်ဖြင့်လူးထားသော ဝါးချွန်များကို ထောင်စိုက်ပြီးလျှင် အပေါ်မှ မသိမသာ သစ်ရွက်သစ်ခက်ဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားကြသည်။ အပြင်အပ လူကိုရွာတွင်းသို့ဝင်ရန် မဆိုထားဘိ၊ နယ်အတွင်းသို့ပင် ဝင်ခွင့်မပြုကြချေ။ မသင်္ကာသူများကို ဝင်ခွင့်သာပြုပြီးလျှင် ထွက်ခွင့်မပြုကြချေ။ ဝလူမျိုးများသည် အိမ်များကို တန်ဆောင်မုန်း၊ နတ်တော်၊ ပြာသို လများတွင် ဆောက်လုပ်လေ့ရှိကြသည်။ ထိုသို့ ဆောက်လုပ်ပြီးသည့်အခါ အိမ်တက်မင်္ဂလာ ပြုလုပ်လေ့ရှိကြသည်။ တတ်နိုင်လျှင် တတ်နိုင်သလောက် တစ်ည၊ နှစ်ည၊ သုံးည စသည်ဖြင့် မိတ်သင်္ဂဟများကို အရက်တိုက်၍ ကျင်းပကြသည်။ ဝလူမျိုးတို့သည် အယူသည်းသူများဖြစ်ကြသည်။ သူတို့အိမ်၌ ဧည့်သည်သွားအပ်သော နေရာ၊ မသွားအပ်သောနေရာဟူ၍ရှိသည်။ ဖက်စိမ်း များကိုလည်း အရမ်းမဲ့ယူသွားခြင်းမပြုရ။ အိမ်ဦးကြမ်းပြင် ထားရှိသော နေရာ၏ လက်ဝဲဘက်အိမ်ထောင့်၊ အိမ်အတွင်းလက်ယာဘက်ထောင့်တွင် ပစ္စည်းအရမ်းမထားရချေ။ အိမ်အတွင်းလက်ယာဘက်ထောင့်သည် သူတို့၏ နတ်ကိုးကွယ်ရာဌာနဖြစ်သည်။ အိမ်ရှင်ထိုင်သော နေရာကို မည်သူမျှ ကျော် ဖြတ်မသွားရချေ။ အိမ်ရှင်ထိုင်သည့် နေရာအနီး မီးဖို၌လည်း အိမ်ရှင် ထိုင်သည့်ဘက်တွင် ထမင်းအိုးများ မချရချေ။ အကယ်၍ မပြုထိုက်သည် တို့ကို ပြုမိချေသော် အိမ်ရှင်ကို ခိုက်တတ်သည်ဟု အယူရှိကြသည်။ ထို အခါ အိမ်ဦးနတ်ကို ပူဇော်ကန်တော့ကြရသည်။ ထို့ကြောင့် ဧည့်သည်လုပ် သူက ပူဇော်ကန်တော့ကြရသည်။ ထို့ကြောင့် ဧည့်သည်လုပ်သူက မသွား အပ်၊ မပြုအပ်သည်ကို ပြုမိချေလျှင် အိမ်နတ်ပူဇော်ရန် ဧည့်သည်ထံ စာရင်းလုပ် အရေးဆိုတတ်ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Marshall |first=Andrew |year=2002 |title=The Trouser People |publisher=Penguin Books}}</ref> == ရည်ညွှန်းကိုးကား == <references /> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]] l1ummauqyuxrlqjibnrq8b70bv6vwat 1027410 1027409 2026-04-24T07:14:03Z Chenzeyan29 141880 1027410 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group |group = ဝ<br/>{{resize|75%|(Va, Ava, Parauk, Ba&nbsp;rāog)}}<br/>{{nobold|{{linktext|lang=zh|佤族}}}} |image = File:Wa Dancers UWSA 30-year-anniversary.png |caption = ပန်ခမ်းမြို့တွင် နှစ်(၃၀)ပြည့် အထိမ်းအမှတ် ပွဲတော်အတွင်း ရိုးရာအကများဖြင့် ကပြဖျော်ဖြေခဲ့ကြသည်။ |population = ၁.၂ သန်းခန့် |region1 = {{Plainlist|*{{flag|Myanmar}} *&nbsp;'''∟'''{{flag|Shan State}} *&nbsp;'''∟'''{{flag|Kachin State}}}} |pop1 = ၈၀၀,၀၀၀ |ref1 = |region2 = {{Plainlist|*{{flag|China}} *&nbsp;'''∟'''[[ယူနန်ပြည်နယ်|ယူနန်]]}} |pop2 = ၄၀၀,၀၀၀ |region3 = {{Plainlist|*{{flag|Thailand}} *&nbsp;'''∟'''[[ချင်းရိုင်ခရိုင်|ချင်းရိုင်]]}} |pop3 = ၁၀,၀၀၀ |ref2 = |languages = [[ဝဘာသာစကား|ဝ ဘာသာစကား]]<br/>{{small|ဒုတိယ ဘာသာစကားများ}}{{hlist|[[မန်ဒရင်း(ဘာသာစကား)]]|[[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာဘာသာစကား]]}} |religions = ရိုးရာကိုးကွယ်မှုများ၊<br/>[[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]<ref>[http://www.china.org.cn/e-groups/shaoshu/shao-va.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130627012644/http://www.china.org.cn/e-groups/shaoshu/shao-va.htm |date=2013-06-27 }}, [http://www.china.org.cn/e-groups/shaoshu/religion.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923225710/http://www.china.org.cn/e-groups/shaoshu/religion.htm |date=2015-09-23 }} Ethnic Groups - china.org.cn</ref><br/>[[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] |related =[[ပလောင်လူမျိုး]]၊[[ခမူလူမျိုး]]၊အခြား [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစတြိုအေးရှားတစ်လူမျိုး]]များ }} '''ဝလူမျိုး''' ([[ဝဘာသာစကား|ဝ]]: Vāx; {{zh|c={{linktext|佤|族}} |p=Wǎzú}}; {{lang-th|ว้า}}) သည် အရှေ့တောင်အာရှ လူမျိုးစုတစ်ခုဖြစ်ပြီး [[မြန်မာနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်း၊ တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ်တလျောက် [[ရှမ်းပြည်နယ်]] အရှေ့နှင့်မြောက်ဘက်ပိုင်းနှင့် [[ကချင်ပြည်နယ်]]အရှေ့ဘက်ပိုင်းတို့နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ [[ယူနန်ပြည်နယ်]]တို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။ ဝ လူမျိုး များသည် တရုတ်ပြည် ဇီမင်း၊ ကန်ရွမ်း၊ ယူနမ် တို့တွင် နေထိုင်ပြီး [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင်လည်း နေထိုင်ကြသည်။ ဝ လူမျိုးသည် [[မွန်-ခမာ]] လူမျိုးများမှ ဆင်းသက်လာသည်။ လက်ရေးစာပေကို ၁၉၅၇ နှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည်။ ဝ လူမျိုးသည် [[တရုတ်နိုင်ငံ]] ၏ တိုင်းရင်းသား[[လူမျိုး]] ၅၆ မျိုးတွင် တစ်မျိုးအပါအဝင်ဖြစ်ပြီး ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြု တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု တစ်ခုဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Fiskesjö |first=Magnus |year=2010 |title=The Fate of Self-Ascribed Wa History}}</ref> == နေထိုင်ရာဒေသ == ဝတို့နေထိုင်သောနယ်သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အလယ်ပိုင်း [[သံလွင်မြစ်]]၏အရှေ့ဘက် ခြမ်းတွင်တည်ရှိရန်အရှေ့ ဘက်တွင် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ အနောက်ဘက်တွင် သံလွင်မြစ်၊ တောင်ဘက်တွင် မိုင်းလွန်းနယ်၊နှင့် မြောက်ဘက်တွင် [[ကိုးကန့်လူမျိုး|ကိုးကန့်]] နယ်တို့က ဝိုင်းရံထားသော တောင်ကုန်းမြေမြင့်ဒေသတစ်ခုဖြစ်သည်။ ကုန်းမြင့်တစ်ခုလုံးတွင်အချို့သော နေရာများ၌ ပေ(၁၀၀၀၀)နီးပါးခန့်မြင့်သော တောင်ထွဋ်များ လည်းရှိသည် ထိုတောင်တန်းကြီးများသည် ဝလူမျိုး တိုက၏ လမ်းပန်းဆက်သွယ်မှုမလွယ်ကူခက်ခဲအောင်ဖန် ဖန်တီးထားသကဲ့သို့ရှိနေသောကြောင့် ဘဝတူဆွေရင်းသားရင်းလူမျိုးအချင်းချင်း ကြား အဆက်အသွယ်များကင်းမဲ့ခဲ့၍ စီးပွားရေးနှင့်[[ယဉ်ကျေးမှု]] များခေတ်နောက်ကျနေခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ == ဝလူမျိုး သမိုင်းကြောင်း == ဝလူမျိုး များသည် [[မွန်-ခမာ]] နွယ်ဖွားများဖြစ်ပြီး ပလောင် (တအာင်း) နှင့် မွန်လူမျိုးတို့နှင့် မျိုးနွယ်တူကြသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၁၂)၊ ဝလူမျိုး။</ref>ဝလူမျိုးတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုအရ ဝလူမျိုး တို့သည် "ဆီဂန်" ဟုခေါ်သော လိုဏ်ဂူအတွင်းမှ စတင်ဆင်းသက်လာသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ သုံးပြည်ထောင်ခေတ် (Three Kingdoms Period) အတွင်း ရေးသားခဲ့သော တရုတ်ရာဇဝင်မှတ်တမ်းများတွင် ဝလူမျိုးတို့၏ ဘိုးဘေးများကို "ဖူး" (Pu) လူမျိုးများအဖြစ် ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Fiskesjö |first=Magnus |year=2010 |title=The Fate of Self-Ascribed Wa History}}</ref> သုံးပြည်ထောင်ခေတ်၏ စစ်သေနာပတိ [[ကျူးကော့လျံ|ကျူးကော့လျန်]] (Zhuge Liang) သည် တောင်ဘက်အရပ်ရှိ လူမျိုးစုများကို တိုက်ခိုက်နှိမ်နင်းရာတွင် ဝလူမျိုးတို့၏ ဘိုးဘေးများနှင့် ထိတွေ့မှု ရှိခဲ့သည်ဟု ဒေသန္တရ ရာဇဝင်များက ဆိုသည်။ ဝလူမျိုးတို့၏ ရိုးရာပုံပြင်အချို့တွင် ကျူးကော့လျန်သည် စိုက်ပျိုးရေးပညာ (အထူးသဖြင့် ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးမှု) သင်ကြားပေးခဲ့သူအဖြစ် တင်စားပြောဆိုလေ့ရှိကြ ပြီး ကျူးကော့လျန်ကို အလွန်လေးစားကြကာ ကျူးကော့လျန်၏ စစ်တပ်တွင် ပါဝင်ကူညီခဲ့ဖူးသည်ဟုလည်း အဆိုရှိသည်။<ref>Davies, H. R., "Yunnan: The Link between India and the Yangtze", Cambridge University Press, 1909.</ref> ဝလူမျိုးများသည် ပလောင်လူမျိုးများကဲ့သို့ပင်ရှမ်းပြည်နယ်၏ တောင်တန်းဒေသများတွင် ရှမ်းလူမျိုးများ မရောက်ရှိမီကပင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။ အဆိုပါခေတ်ကာလများတွင် ပလောင် (တအာင်း) နှင့် ဝလူမျိုးတို့သည် "ရှေးဦးပလောင်နွယ်ဖွား" (Proto-Palaungic) အုပ်စုကြီးတစ်ခုတည်းအဖြစ် တည်ရှိနေခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး ပလောင်လူမျိုးများက သံလွင်မြစ် အနောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်ဒေသများ ဆီသို့ ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite book |last=Fiskesjö |first=Magnus |year=2010 |title=The Fate of Self-Ascribed Wa History}}</ref>သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် မည်သည့်အစိုးရ၏ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်မှုကိုမျှ မခံယူဘဲ မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်နယ်မြေတွင် သီးခြားလွတ်လပ်စွာ နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး ဗြိတိသျှတို့က "တောရိုင်းဝနယ်" (Wild Wa States) ဟုပင် ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=Marshall |first=Andrew |year=2002 |title=The Trouser People |publisher=Penguin Books}}</ref> ယနေ့ခေတ်တွင် ဝလူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း]] (Wa Self-Administered Division) ကို ထူထောင်၍ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေးနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို ကိုယ်ပိုင်စီမံခန့်ခွဲမှုဖြင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင် ဆောင်ရွက်နေကြသည်။ == ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံနှင့်ဓလေ့စရိုက် == [[File:Wa tribe depiction, 1900s.jpg|thumb|left| ရှေးခေတ် ဝလူမျိုး]] 'ဝ'လူမျိုးများကိုလွယ်လှ မှာရှမ်းစကား၊ ရှမ်းအခေါ်ဖြစ်၍ (လွယ်-တောင်-လှ လူမျိုး )တောင်ပေါ်ကလူမျိုးဟု အဓိပါယ်ရသည်။‘ဝ’လူမျိုးတို့သည် ၎င်းတို့၏ ပေပေတေတေနေတတ်သောအကျင့်စရိုက်ကို မူတည်၍ ယင်း တို့အဝတ်အစားအရောင်များမှာလည်း အညစ်ခံအရောင်များသာဖြစ်ပေသည်။ အထူးသဖြင့်အနက်ရောင် အပြာရောင်နှင့် ရှားစေးရောင်အနီရင့်များသာ များစွာတွေ့ရတတ်သည်။ ယောက်ျားများသည် အနက်ရောင်ခေါင်းပေါင်းကို ပေါင်းတတ်ကြသည်။ အချို့လူငယ်အများမှာမူ ခေါင်းစွပ်အနက်များကို ဆောင်းတတ်ကြသည်။ နက်ပြာရောင် ရှီသော ရင့်စေ့ရင်ဖုံး ကျင်္ီများကိုဝတ်၏။ အနက်ရောင်ရှမ်း ဘောင်းဘီကို အမြဲတမ်းဝတ်ဆင်ကြသည်။ မိန်းမများမှာ နက်ပြာရောင် ရင်ဖုံးအင်္ကျီ နှင့် အင်တိုင်ခေါ်ထဘီကိုဝတ်ဆင်ကြသည်။ ထဘီမှာ စစ်အနံ တစ်ကိုက်အလျား တစ်ကိုက်ခွဲရှိသောအနက် ရောင် အစကိုခါးတွင် ပတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ အချို့မိန်းကလေးများကမူ အလှအပကို ခုံမင်သဖြင့် အညို၊ အနီ၊ အဝါ ဆင်းများဖြင့် ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ ရက်လုပ်ဝတ်ဆင်လေ့ရှိသည်။ ထို့အပြင် ငွေနှင့်ပြုလုပ်ထားသည့် ဆွဲကြိုး၊ ဘယက်၊ နားထောင်း၊ လက်ကောက်ပြား၊၊ လက်ကောက်လုံးများလည်း ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ခေါင်ရေနှင့် ပြောင်းဖူးချက်အရက်များကို ယောက်ျားများသာသောက်ကြသည်မဟုတ် မိန်းမများနှင့် ကလေးများလည်း သောက်တတ်ကြသည်။ သောက်သုံးမှုပမာဏ အနည်းငယ်နှင့်အများသာ ကွာခြားသည်။ အားလုံးအရက်သောက်တတ်ကြသည်။ ဆေးတံသောက်သောအကျင့်မှာလည်း လူကြီးလူငယ်တိုင်းစွဲနေကြသည်။ ဆေးတံကိုကိုင်ထားရသည်မှာ 'ဝ'လူမျိုးတို့၏ကိုယ်ပိုင် စတိုင်တစ်ခုပင် ဖြစ်ဟန်ရှိသည်။ == ဘာသာရေးနှင့်အယူဝါဒ == 'ဝ'နယ်တစ်နယ်လုံးတွင် ယေဘုယျအားဖြင့် နတ်ကိုးကွယ်သူများ များပြားသောကြောင့်ဘာသာ အသီးသီး၏ အင်အားကိုခန့်မှန်းရသော် နတ်ကိုးကွယ်သူ (၆၀)ရာခိုင်နှုန်း ယွန်းဂိုဏ်း(၂၀)ရာခိုင်နှုန်း၊ ခရစ်ယာန် (၁၅)ရာခိုင်နှုန်း၊၊ နှင့်ဗုဒ္ဓဘာသာ (၅)ရာခိုင်နှုန်းလောက်ရှိမည်ဖြစ်သည်။ ရှေးအခါက'ဝ'လူမျိုးတို့သည် လီဆိုင်မတ်နတ်ကိုကျွဲသတ်ပြီး ကန်တော့ကြရသလို မွေးနတ်ကိုလည်း လူခေါင်းဖြတ်ပြီး ကန်တော့ ကြရသည်။ မွေးနတ်မှာအကြီးမာဆုံးနှင့်ဒုက္ခအပေးဆုံးနတ်ဖြစ်သည်။ ၁၉ ရာစုနှင့် ၂၀ ရာစု အစောပိုင်းအထိ ဝလူမျိုးအချို့တွင် မိမိတို့၏ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ရိုးရာယုံကြည်မှုအတွက် ရန်သူ၏ ဦးခေါင်းကို ဖြတ်၍ ပူဇော်သည့် "ခေါင်းဖြတ်ဓလေ့" ရှိခဲ့ဖူးသည်။ခေါင်းဖြတ်ချိန်မှာ များသောအားဖြင့် စပါးစိုက်ချိန်များ တွင်ဖြစ်သည်'ဝ'လူမျိုးများ တို့၏ထုံးစံမှာ ယောက်ျားမှန်ရင် တစ်သက်တာတွင် ခေါင်း(၃)ခါတိတိဖြတ်ရန် တာဝန်ရှိ၍ လူခေါင်း(၆)ခေါင်းဖြတ်ဖူးသူကိုလည်း သက်ဆိုင်ရာ နယ်ရှင်ကအခွန်အထုပ်မှ လွတ်ကင်းစေကာ ရှန်နီစကိုပေါင်းစေပြီး သူရဲကောင်းအဖြစ် ဂုဏ်ပြုခြင်းကိုခံရသည်ဟု ဆိုသည်။ သို့ဖြစ်ရာ'ဝ'လူမျိုးများအဖို့ ဦးခေါင်းရရေးနှင့် မိမိဦးခေါင်း အဖြတ်မခံရရေးသည် ၎င်းတို့ဘဝရပ်တည်မှုအတွက် နှစ်ခုစလုံး အရေးကြီးနေပေသည်။သို့သော် ယနေ့ခေတ်တွင် ထိုဓလေ့မှာ လုံးဝကွယ်ပျောက်သွားပြီ ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite book |last=Marshall |first=Andrew |title=The Trouser People |publisher=Penguin Books |year=2002}}</ref> ‘ဝ’လူမျိုးတို့၏တူရိယာများအနက် စိတ်ဝင်စားဖွယ်အကောင်းဆုံးတူရိယာမှာ တုံးဖြစ်သည်။ အခြားနိုင်ငံအသီးသီးရှိ လူရိုင်းဟုသတ်မှတ်ထားသောလူမျိုးတို့၏တုံးသံသည်’ဝ’လူမျိုးတို့၏တုံးသံလောက် သာယာနာပျော်ဖွယ်မရှိ။ မိုင်းကျွန်းခေါ်အပင် တစ်မျိုးမှ ထွင်းထု၍ဖိုသံမသံ ညှိပြီး သူကြီးအိမ် အနီးတွင်တဲထိုးပြီးထားရသည်။ နတ်တင်လျှင်ဖိုသံ၊ ထွက်သောဘက်မှတုံးကို တစ်ချက်ချင်းလေးကန်စွာ တီး၏ စစ်ရေးကိစ္စများရှိ၍လူစုရန် သတိပေးလျိုလျှင် ဖိုသံနှင့်မသံကိုတွဲ၍ခပ်သွပ်သွပ်ခေါက်လေ့ရှိ၏။ ပျော်ပွဲရွင်ပွဲ၊ မင်္ဂလာဆောင်တို့၌ တီးခေါက်ပေးသောတုံးမှာမူကား လွန်စွာအဆင့်အတန်း မြင့်မားလှ၍ တုံး၏ဝဲယာမှ မိန်းမနှင့် ဘက်ညှပ်ကာ ၎င်းတို့၏ညာဘက်မှထိုးတံ ဘယ်လက်တွင် ဝါးခြမ်းပြား ကိုကိုင်၍ တစ်လုံးလျှင် (၂)ဦး (၃)တုံးလျှင် (၆)ဦးတိတိဖြင့်တီးခေါက်ကြလေ့ရှိသည်။ ရှေးက’ဝ’လူမျိုးများတွင် ဦခေါင်းဖြတ်၍ ယဇ်နတ်ပူဇော်သောအလေ့အကျင့်ရှိခဲ့၍ ၎င်းတို့အား သာမန်အားဖြင့် ရိုင်းသည်ဟု ထင်မှတ်ဖွယ် ရှိသော်လည်း အကယ်စင်စစ် ‘ဝ’လူမျိုးတို့တွင် အလွန်ချစ်စရာ ကောင်းသောအမူအကျင့် များလည်းရှိနေပါသေးသည်။ ယင်းတို့မှာ သားထောက်သမီးခံမရှိသော သက်ကြီးရွယ်အိုများကိုတစ်ရွာလုံးက အိမ်တစ်အိမ်နေ့ကျတာဝန်ယူ၍ကျွေးမွေးလေ့ရှိခြင်း၊ ‘ဝ’နယ်မြေမြောက်ပိုင်းနှင့် အနောက်ဘက်ခြမ်းကျေးရွာများတွင် ယနေ့ထက်တိုင် နှီးဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော ဒေါင်းလန်းကြီးဖြင့် လက်ရေတပြင်စီးစားသောက်နေကြသေးခြင်း အိမ်မှုကိစ္စနှင့် ရွာမှုကိစ္စများ၌တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦးဝိုင်းဝန်းကူညီလုပ်ကိုင်ပေးခြင်း စသည်တို့ပင်ဖြစ်သည်။ ဝလူမျိုးသည် မွန်-ခမာအုပ်စုတွင် ဝ-ပလောင်အုပ်စုခွဲ၌ ဝ၊ လ၊ လဝ၊ ခမူ၊ တိုင်းလွီ၊ အန်၊ ယန်း၊ လမ်၊ ပလောင်၊ ပလေး၊ ဓနော လူမျိုးတို့နှင့်အတူ ပါဝင်သည်။ ဝလူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ယူနန်နယ်စပ်အကြားရှိ တောင် တန်းဒေသတွင် အခြေစိုက်နေထိုင်ကြသည်။ ယူနန်နယ်စပ်မှနေ၍ သံလွင် မြစ် အရှေ့ဘက်ကမ်းတိုင်အောင် အနှံ့အပြား နေထိုင်ကြသည်။ အချို့ ဝများ သည် မိုင်းလွန်းနယ်နှင့် ကျိုင်းတုံနယ် တောပိုင်းအရပ်များတွင် နေထိုင်ကြ သည်။ ဝနယ်တွင် ဝလူမျိုး အများဆုံးနေထိုင်သည်ကို တွေ့ရသည်။ (ဝနယ် -ရှု။) ယင်းလူမျိုးတို့ကို ဝ သို့မဟုတ် လဝလူမျိုးဟုခေါ်ကြသည်။ အချို့က လွယ်လလူမျိုးဟူ၍လည်းခေါ်သည်။ ဝလူမျိုးသည် ပတ်ကတေ့ရွာအနီးရှိ ကျောက်ဂူကြီးမှ စတင်ပေါက် ဖွား၍ ပတေ့နယ်၊ လွယ်လိန်းနယ်တို့သို့ရောက်လာပြီးလျှင် ထိုကမှတစ်ဆင့် ဝနယ်အခြားဒေသများသို့ ပျံ့နှံ့သည်ဟု ယူဆကြသည်။ ဝနယ်နောင်ချိုကန် အရှေ့မြောက်အရပ်မှ အနောက်တောင်ဘက်သို့ရောက်၍ မိုင်းလွန်းနယ်မှတစ် ဆင့် ကျိုင်းတုံနယ်ဘက်သို့ ပျံ့နှံ့လာသည်ဟုဆိုသည်။ စုံကရမန်နယ်နေ ဝလူမျိုးများက ယင်းတို့သည် ယခင် လွယ် လိန်းအမျိုးအနွယ်မှ သက်ဆင်းခဲ့သည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဟိုမိုင်းနယ်မှ ဝလူမျိုးများကလည်း ယင်းတို့သည် ကွန်လုမန်းအနွယ်မှ ပေါက်ခဲ့သည်ဟူ၍ လည်းကောင်း ဆိုကြသည်။ သို့ရာတွင် ကွန်လုမန်းအနွယ်၏ ဇာစ်မြစ်ကို စုံစမ်းသောအခါ ယင်းတို့က ''ဟိုအရှေ့ဘက်စူးစူးမှာရှိသည်''ဟု ပြောသည် ကလွဲ၍ အတိအကျ မပြောနိုင်ချေ။ ဟိုမိုင်းနယ်မှ ဝများ၏ အမူအယူဓလေ့ သည် စုံကရမန်နယ်မှ ဝများနှင့် ဆင်ဆင်တူရာ ယင်းတို့ပြောသည့် ကွန်လု မန်းနှင့် စုံကရမန်သည် အတူတူပင် ဖြစ်စရာအကြောင်းရှိသည်။ ထိုစုံကရ မန်သည်လည်း ဝနယ်၏ အလယ်ဗဟို နယ်တစ်နယ်ဖြစ်သဖြင့် ယင်းမှ ပြန့်ပွားသည်ဟု ယူဆသော် ယူဆနိုင်စရာရှိလေသည်။ ဝလူမျိုးများ စတင်ပေါက်ဖွားရာဟု ယူဆကြသော ကျောက်ဂူကြီး မှ တစ်ခါက အသံမြည်ဟီးလာသဖြင့် အမျိုးအနွယ်သစ်၊ လူမျိုးသစ်ပေါ် ပေါက်မည့် နိမိတ်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ယင်းလူမျိုးသစ်သည် လက်ရှိ ဝလူမျိုးများအား လွှမ်းမိုး၍ နှင်ထုတ်ဖွယ်ရှိသည်ဆိုကာ လူမျိုးသစ်များ ပေါ် ထွက်လာခြင်း မရှိစေရန် ဝလူမျိုးများက ထိုကျောက်ဂူအတွင်းသို့ လေးမြား များ ပစ်သွင်းခဲ့ကြသည်ဟု အဆိုရှိသည်။ ဝလူမျိုးများ ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံမှာ မြို့ကြီးများ၌ ယောက်ျားများ က ဖျင်နက် သို့မဟုတ် ဖျင်ပြာဗောင်းဗီနှင့် အင်္ကျီကို ဝတ်ပြီးလျှင် ခေါင်း တွင် အဖြူ အနီ၊ အဖြူ အနက်၊ အနီ အဝါ၊ အနက် အစင်းကျားများကို ပေါင်းကြသည်။ မိန်းမများက အပြာရောင် သို့မဟုတ် အနက် သို့မဟုတ် အပြာ၊ အဝါ၊ အနက်၊ အနီ ရောင်စုံရောယှက်ထားသော သုံးတောင်ကွင်းရှိ ဖျင်ထမီကို ဒူးဆစ်နားထိ ခပ်တိုတိုဝတ်၍ အနက်ရောင်ဖျင် လက်ကျပ် ကိုယ်ကျပ်အင်္ကျီ၊ ကိုယ်ထည်ခပ်ရှည်ရှည် ရင်စိအင်္ကျီဝတ်လျက် ခေါင်းတွင် ဗော့ဟဲယားခေါ် ဆံတိုဆံထောက်ပုံသဏ္ဌာန် ဆံပင်ခပ်တိုတိုထား၍ မျက်နှာ သုတ်ပုဝါ အလတ်စားအရွယ်ရှိ အနီ အပြာ အဝါ စသည်တို့ဖြင့် ပြောက် ကျားသော ဖျင်စများကို ကြက်ခြေခတ်ပေါင်းကာ လည်ပင်းတွင် ပွဲသီးခေါ် အသီးတစ်မျိုးကို ပုတီးလုပ် ဆွဲထားကြသည်။ အတွင်းပိုင်းကျသော ဒေသ များတွင် ယောက်ျားများက ဂျပ်ရက်အစကို ရှေ့က ဖုံးအုပ်ထားပြီးလျှင် ကိုယ်တုံးလုံးနှင့်နေ၍ မိန်းမများက အနံတစ်တောင့်ထွာခန့်ရှိ အနီ အနက် အပြာရောင် ဖျင်စကိုအောက်ပိုင်း၌ ပတ်ထားပြီးလျှင် အထက်ပိုင်းတွင် ပွဲသီးခေါ် ပုတီးကိုဆွဲထားရုံ ပလာကျင်းထားလေသည်။ ဝလူမျိုးများသည် များသောအားဖြင့် ရေချိုးလေ့မရှိကြ၊ အဝတ် ဖွတ်လျှော်လေ့ မရှိကြဟုဆိုသည်။ ရေမချိုးကြသဖြင့် ယင်းတို့၏ အသား အရေများသည် ကြမ်းတမ်းကာ အသားအရေပေါ်ရှိ ချွေးပေါက်ကလေးများ၊ ပိတ်ဆို့ခြင်းကြောင့် ကျန်းမာရေးချို့တဲ့ကြသည်။ နာမကျန်းဖြစ်သည့်အခါ ဆေးသောက်လေ့မရှိ။ နတ်ဆရာများကိုပင့်၍ မေးကြမြန်းကြသည်။ ဆရာ လုပ်သူက တွက်ချက်ပြီးလျှင် ဝက် သို့မဟုတ် ကြက် စသည်တို့ဖြင့် နတ် ပူဇော်ခိုင်းတတ်သည်။ ထိုအခါမျိုးတွင် ရှိစုမဲ့စုငွေဖြင့် ဝယ်ခြမ်းပူဇော်ရ သည်။ တစ်ကြိမ်နှင့် ရောဂါမပျောက်ပါက ဆရာခိုင်းသလောက် ပူဇော်ကြရ သည်။ အချို့ လွယ်မူးတောင်နှင့် နီးသူများက လွယ်မူးတောင်မှ ဆေးမြစ် များသည် ၉၆ ပါးရောဂါ ပျောက်ကင်းစေနိုင်သည်ဟုဆိုကာ ယင်းဆေးမြစ် များကို ကြို၍သောက်ကြသည်။ လွယ်မူးတောင်သည် ဝနယ်၏ပုပ္ပားတောင် ဟု ဆိုရပေမည်။ ဝလူမျိုးများသည်အပူရှိန်ကို ကြောက်ကြသည်။ အပူရှိန် ကြီးသော နေရာသို့တတ်နိုင်က မသွားကြချေ။ မတတ်သာ၍ သွားရလျှင် ညဉ့်အိပ်ညဉ့်နေမနေကြဘဲ ကိစ္စပြီးသည်နှင့် ချက်ချင်းဒုက္ခခံ၍ပြန်ကြသည်။ ဝလူမျိုးတို့သည် တောင်ဆင်းတောင်တက် လျင်မြန်ပြီးလျှင် ပစ် ခတ်သတ်ဖြတ်ရန် လက်မနှေးကြချေ။ ဝနယ်တွင် ယခုတိုင် ခေါင်းဖြတ်၍ ယဇ်နတ်ပူဇော်သည့် အလေ့ အထ အနည်းအကျဉ်းရှိသေးသည်။ ပတ်ကတေ့နယ်မှ ဝလူမျိုးများ စတင် ပေါက်ဖွားရာဟု ယုံကြည်ကြသော ကျောက်ဂူတွင်းမှ တာလီနှင့် ယာနမ် တို့သည် လွယ်လိန်းဘက်သို့ ထွက်လာစဉ် လမ်းခုလတ်၌ အပန်းဖြေခိုက် သားကြီးဖြစ်သူ (အချို့ကလည်း တူဟုဆိုကြသည်။) ကဓားသွေးရင်း ဓား စမ်းသည့်သဘောနှင့် ယာနမ်၏ဦးခေါင်းမှ ဆံပင်ကို ဖြတ်ကြည့်စဉ် ဓား သည် ဆံပင်ကိုသာမဖြတ်ဘဲ ဦးခေါင်းကိုပါ ပိုင်းဖြတ်လိုက်သဖြင့် နတ် များက လူ၏ဦးခေါင်းကို လိုလားသောကြောင့် ဤကဲ့သို့ဖြစ်ရသည်ဆိုကာ ခေါင်းဖြတ်ယဇ်နတ်ပူဇော်သည့် ဓလေ့ပေါ်လာသည်ဟုဆိုကြသည်။ ခေါင်း ဖြတ်ယဇ်နတ်ပူဇော်လျှင် ရပ်ရွာနယ်ပယ်တွင် လူအသေအပျောက် နည်းရုံ သာမက ကောက်ပဲသီးနှံ ကောင်းမွန်ခြင်း၊ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးခြင်းရှိသည်ဟု အယူရှိကြသည်။ အကယ်၍ ဝရွာတစ်ရွာတွင် နတ်က လူဦးခေါင်း လိုလား ကြောင်းဖြင့် အတိတ်နိမိတ်ပေးသောအခါ ထိုရွာရှိ နတ်ဆရာတို့က သက် ငယ်နှင့် ကြက်ကိုယူကာ ဆိုင်ရာနတ်ကိုပသ၍ မိမိတို့ တတ်ထားသော ပညာဖြင့် ဗေဒင်သဘော ကြည့်ရှုအဟောထုတ်ကြသည်။ နတ်က မည်သည့် အရပ်မှ လူဦးခေါင်းကို အလိုရှိသည်ဆိုလျှင် ထိုအရပ်မှ လူဦးခေါင်းကို ဖြတ်ရသည်။ သို့ရာတွင် ထိုအရပ်သည် မိမိတို့၏ မဟာမိတ်ရပ်ရွာနယ်ပယ် ဖြစ်လျှင် မသွားကြချေ။ ခေါင်းဖြတ်ထွက်ရာတွင် မိမိတို့ဘက်မှ ဆုံးရှုံးဖွယ် ရှိသည်ဟု အဟောထွက်လျှင်လည်း ခေါင်းဖြတ်မထွက်ကြချေ။ ထိုအခါမျိုး၌ အချို့နယ်များတွင် အသင့်ရောင်းရန်ထားသော ခေါင်းများကို ၂ဝဝိ မှ ၃ဝဝိ အထိ အဖိုးပေးဝယ်ယူ ပူဇော်ကြသည်။ ယင်းသို့မှမရလျှင် မြေမြှုပ်သဂြိုဟ် ထားသော လူသေအလောင်းများမှ ခေါင်းဖြတ်ယူကြရသည်။ ထို့ကြောင့် လူ သေအလောင်းကို သုသာန်သီးသန့်ထား၍ မမြှုပ်နှံကြဘဲ ရွာပြင်ခြံစည်းရိုးနှင့် ကပ်၍သော်လည်းကောင်း၊ အိမ်အောက်၌သော်လည်းကောင်း လူသူမသိ အောင် မြှုပ်နှံကြခြင်းဖြစ်သည်။ ဆန်ထုံနယ်တွင် လူခေါင်းရောင်းလေ့ရှိ၍ လွယ်မူး၏အရှေ့နှင့် အရှေ့တောင်ဘက်ဒေသများတွင် ခေါင်းဖြတ်သည့် အလေ့ ယနေ့တိုင်ရှိသေးသည်။ လွယ်လိန်းနယ်နှင့် ဆတော်နယ်တို့တွင်ကား လူခေါင်းဖြင့် နတ်မပူဇော်ဘဲ သင်းချောနက်ခွေးဖြင့် ပူဇော်ကြသည်။ ယဇ် ပူဇော်ပြီးသော အချို့ခေါင်းများကို ၁ဝ နှစ် တိုင်အောင်ပင် အသစ်မလဲဘဲ အကျိုးအာနိသင် ရှိသည်ဆိုကာ ထားတတ်ကြသည်။ ဆန်ထုံနယ်အပိုင် ဟောင်တက်ရွာတွင် ခေါင်းဖြင့်ပူဇော်ပသထားသော တိုင်ပေါင်း ၂ဝဝ ကျော် ရှိ၍ စုံကရမန်တွင် ၁၅ဝ ကျော်ရှိသည်။ သို့ရာတွင် ယခုအခါ တစ်ရွာနှင့် တစ်ရွာ အမြဲသတိထား နေတတ်ကြသဖြင့် လူခေါင်းဖြတ်ရန် မလွယ်ကူ သောကြောင့် လူခေါင်းအစား ကျွဲ၊ ခွေး စသည်တို့နှင့် ယဇ်ပူဇော်လာကြ လေပြီ။ ဝလူမျိုးများသည် မျိုးချစ်များဖြစ်ကြသည်။ မိမိတို့၏ အဆက် အနွယ်ကိုလည်းကောင်း၊ မိမိတို့၏ ကျေးရွာကိုလည်းကောင်း အခြားလူများ က နိုင်ထက်စီးနင်းပြုခြင်းကို မခံကြချေ။ ကွန်းလွယ်နှင့် လွယ်လလူမျိုး တို့လည်း ထိုနည်းအတိုင်းပင်ဖြစ်သည်။ ရန်သူကို ကလဲ့စားချေနိုင်ရန် အမျိုးမျိုးကြံစည် ဝီရိယထုတ်တတ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ယနေ့တိုင် တစ် နယ်နှင့်တစ်နယ် အခဲမကြေဘဲ ရန်စောင်လျက်ရှိကြသည်။ ရန်သူကို စွဲစွဲ မြဲမြဲ ရန်ငြိုးဖွဲ့တတ်သလောက် မဟာမိတ်ပြုထားသူများအပေါ်၌လည်း ကတိသစ္စာတည်ကြသော သူများဖြစ်ကြသည်။ တစ်နယ်နှင့်တစ်နယ် သစ္စာ ပြုသည့်အခါ နယ်ကိုယ်စားလှယ်များသည် အများသဘောတူသည့် နေရာ တွင်စုဝေးကာ ကျွဲကိုသတ်၍ ဝေယူကြရသည်။ ထို့နောက် ငွေဒင်္ဂါး အဟောင်း သို့မဟုတ် ကျည်ဆန်ယမ်းတောင့်များကို အရက်တွင်ထည့်၍ ထိုကတိသစ္စာအရက်ကို ညီတူညီမျှ သောက်ကြသည်။ သစ္စာအရက်ကို သောက်ပြီးသောအခါ ငွေဒင်္ဂါး၊ ကျည်ဆန်ယမ်းတောင့် စသည်တို့ကို ညီတူ ညီမျှ ဝေစုခွဲယူကြသည်။ ကတိပြုပြီးသည့်နှင့်တစ်ပြိုင်နက် တစ်ဦး အကြောင်းပေါ်လျှင် တစ်ဦးက လူအားလက်နက်အားနှင့် ကူကြသည်။ ဝလူမျိုးများသုံးစွဲသော လက်နက်များတွင် အမြောက်မြားလည်း ပါသည်။ အမြောက်၏ ပြောင်းအရှည်မှာ ၁ဝ ပေ၊ ၁၂ ပေခန့်ရှိ၍ ပြောင်းဝ မှာ တစ်လက်မခွဲမှ နှစ်လက်မရှိကြသည်။ ကိုက်သုံးလေးရာကို လှမ်း၍ပစ် နိုင်သော လက်နက်ဖြစ်သည်။ အချို့ဝရွာများတွင် ခံတပ်များ ပြုလုပ်ထားကြသည်။ အချို့ဝရွာ များတွင် ရွာဝင်တံခါးပေါက်ကြီးကို အမြင့်ပေ ၃ဝ၊ အကျယ်ပေ ၃ဝ ထား၍ ဝင်ပေါက်ကို ဆူးတို့ဖြင့် ခက်ထား ယက်ထားကြသည်။ အချို့ ဝရွာတို့၌ ကား ပျဉ်ရိုင်းနှစ်ချပ်ကို မြေကတုတ်သဖွယ် တစ်ဖက်တစ်ချက်ထားရှိပြီးလျှင် အလယ်တွင် မြေဖို့ထားကြလေသည်။ အချို့ကမူ ဝါးဖြင့် နှစ်ထပ်ခန့်ရက် ကာ အပြင်ဘက်သို့ ဝါးချွန်များ ထိုးထွက်စေပြီးလျှင် ၁၂ ပေ၊ ပေ ၂ဝ ကျယ်၍ ခြောက်ပေနက်သော ကျင်းများကို ခြံစည်းရိုးကြားတွင် တူးထားကြ လေသည်။ ဝလူမျိုးများသည် ရွာသို့ဦးတည်သွားသောလမ်းများတွင် လမ်းကို ကန့်လန့်ဖြတ်၍ ကျင်းများတူးထားတတ်ကြသည်။ ထိုကျင်းထဲမှ အမြှောက် ပစ်ကျင့်ခြင်း၊ တိုက်နည်းခိုက်နည်း ကျင့်ခြင်းပြုကြသည်။ အချို့ရွာများ၌မူ ထိုကျင်းများထဲသို့အဆိပ်ဖြင့်လူးထားသော ဝါးချွန်များကို ထောင်စိုက်ပြီးလျှင် အပေါ်မှ မသိမသာ သစ်ရွက်သစ်ခက်ဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားကြသည်။ အပြင်အပ လူကိုရွာတွင်းသို့ဝင်ရန် မဆိုထားဘိ၊ နယ်အတွင်းသို့ပင် ဝင်ခွင့်မပြုကြချေ။ မသင်္ကာသူများကို ဝင်ခွင့်သာပြုပြီးလျှင် ထွက်ခွင့်မပြုကြချေ။ ဝလူမျိုးများသည် အိမ်များကို တန်ဆောင်မုန်း၊ နတ်တော်၊ ပြာသို လများတွင် ဆောက်လုပ်လေ့ရှိကြသည်။ ထိုသို့ ဆောက်လုပ်ပြီးသည့်အခါ အိမ်တက်မင်္ဂလာ ပြုလုပ်လေ့ရှိကြသည်။ တတ်နိုင်လျှင် တတ်နိုင်သလောက် တစ်ည၊ နှစ်ည၊ သုံးည စသည်ဖြင့် မိတ်သင်္ဂဟများကို အရက်တိုက်၍ ကျင်းပကြသည်။ ဝလူမျိုးတို့သည် အယူသည်းသူများဖြစ်ကြသည်။ သူတို့အိမ်၌ ဧည့်သည်သွားအပ်သော နေရာ၊ မသွားအပ်သောနေရာဟူ၍ရှိသည်။ ဖက်စိမ်း များကိုလည်း အရမ်းမဲ့ယူသွားခြင်းမပြုရ။ အိမ်ဦးကြမ်းပြင် ထားရှိသော နေရာ၏ လက်ဝဲဘက်အိမ်ထောင့်၊ အိမ်အတွင်းလက်ယာဘက်ထောင့်တွင် ပစ္စည်းအရမ်းမထားရချေ။ အိမ်အတွင်းလက်ယာဘက်ထောင့်သည် သူတို့၏ နတ်ကိုးကွယ်ရာဌာနဖြစ်သည်။ အိမ်ရှင်ထိုင်သော နေရာကို မည်သူမျှ ကျော် ဖြတ်မသွားရချေ။ အိမ်ရှင်ထိုင်သည့် နေရာအနီး မီးဖို၌လည်း အိမ်ရှင် ထိုင်သည့်ဘက်တွင် ထမင်းအိုးများ မချရချေ။ အကယ်၍ မပြုထိုက်သည် တို့ကို ပြုမိချေသော် အိမ်ရှင်ကို ခိုက်တတ်သည်ဟု အယူရှိကြသည်။ ထို အခါ အိမ်ဦးနတ်ကို ပူဇော်ကန်တော့ကြရသည်။ ထို့ကြောင့် ဧည့်သည်လုပ် သူက ပူဇော်ကန်တော့ကြရသည်။ ထို့ကြောင့် ဧည့်သည်လုပ်သူက မသွား အပ်၊ မပြုအပ်သည်ကို ပြုမိချေလျှင် အိမ်နတ်ပူဇော်ရန် ဧည့်သည်ထံ စာရင်းလုပ် အရေးဆိုတတ်ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Marshall |first=Andrew |year=2002 |title=The Trouser People |publisher=Penguin Books}}</ref> == ရည်ညွှန်းကိုးကား == <references /> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]] by4sl3uw5d5g44drpz2eao9jwz5o0wu 1027412 1027410 2026-04-24T07:15:07Z Chenzeyan29 141880 1027412 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group |group = ဝ<br/>{{resize|75%|(Va, Ava, Parauk, Ba&nbsp;rāog)}}<br/>{{nobold|{{linktext|lang=zh|佤族}}}} |image = File:Wa Dancers UWSA 30-year-anniversary.png |caption = ပန်ခမ်းမြို့တွင် နှစ်(၃၀)ပြည့် အထိမ်းအမှတ် ပွဲတော်အတွင်း ရိုးရာအကများဖြင့် ကပြဖျော်ဖြေခဲ့ကြသည်။ |population = ၁.၂ သန်းခန့် |region1 = {{Plainlist|*{{flag|Myanmar}} *&nbsp;'''∟'''{{flag|Shan State}} *&nbsp;'''∟'''{{flag|Kachin State}}}} |pop1 = ၈၀၀,၀၀၀ |ref1 = |region2 = {{Plainlist|*{{flag|China}} *&nbsp;'''∟'''[[ယူနန်ပြည်နယ်|ယူနန်]]}} |pop2 = ၄၀၀,၀၀၀ |region3 = {{Plainlist|*{{flag|Thailand}} *&nbsp;'''∟'''[[ချင်းရိုင်ခရိုင်|ချင်းရိုင်]]}} |pop3 = ၁၀,၀၀၀ |ref2 = |languages = [[ဝဘာသာစကား|ဝ ဘာသာစကား]]<br/>{{small|ဒုတိယ ဘာသာစကားများ}}{{hlist|[[မန်ဒရင်း(ဘာသာစကား)]]|[[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာဘာသာစကား]]}} |religions = ရိုးရာကိုးကွယ်မှုများ၊<br/>[[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]<ref>[http://www.china.org.cn/e-groups/shaoshu/shao-va.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130627012644/http://www.china.org.cn/e-groups/shaoshu/shao-va.htm |date=2013-06-27 }}, [http://www.china.org.cn/e-groups/shaoshu/religion.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923225710/http://www.china.org.cn/e-groups/shaoshu/religion.htm |date=2015-09-23 }} Ethnic Groups - china.org.cn</ref><br/>[[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] |related =[[ပလောင်လူမျိုး]]၊[[ခမူလူမျိုး]]၊အခြား [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစတြိုအေးရှားတစ်လူမျိုး]]များ }} '''ဝလူမျိုး''' ([[ဝဘာသာစကား|ဝ]]: Vāx; {{zh|c={{linktext|佤|族}} |p=Wǎzú}}; {{lang-th|ว้า}}) သည် အရှေ့တောင်အာရှ လူမျိုးစုတစ်ခုဖြစ်ပြီး [[မြန်မာနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်း၊ တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ်တလျောက် [[ရှမ်းပြည်နယ်]] အရှေ့နှင့်မြောက်ဘက်ပိုင်းနှင့် [[ကချင်ပြည်နယ်]]အရှေ့ဘက်ပိုင်းတို့နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ [[ယူနန်ပြည်နယ်]]တို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။ ဝ လူမျိုး များသည် တရုတ်ပြည် ဇီမင်း၊ ကန်ရွမ်း၊ ယူနမ် တို့တွင် နေထိုင်ပြီး [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင်လည်း နေထိုင်ကြသည်။ ဝ လူမျိုးသည် [[မွန်-ခမာ]] လူမျိုးများမှ ဆင်းသက်လာသည်။ လက်ရေးစာပေကို ၁၉၅၇ နှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည်။ ဝ လူမျိုးသည် [[တရုတ်နိုင်ငံ]] ၏ တိုင်းရင်းသား[[လူမျိုး]] ၅၆ မျိုးတွင် တစ်မျိုးအပါအဝင်ဖြစ်ပြီး ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြု တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု တစ်ခုဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Fiskesjö |first=Magnus |year=2010 |title=The Fate of Self-Ascribed Wa History}}</ref> == နေထိုင်ရာဒေသ == ဝတို့နေထိုင်သောနယ်သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အလယ်ပိုင်း [[သံလွင်မြစ်]]၏အရှေ့ဘက် ခြမ်းတွင်တည်ရှိရန်အရှေ့ ဘက်တွင် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ အနောက်ဘက်တွင် သံလွင်မြစ်၊ တောင်ဘက်တွင် မိုင်းလွန်းနယ်၊နှင့် မြောက်ဘက်တွင် [[ကိုးကန့်လူမျိုး|ကိုးကန့်]] နယ်တို့က ဝိုင်းရံထားသော တောင်ကုန်းမြေမြင့်ဒေသတစ်ခုဖြစ်သည်။ ကုန်းမြင့်တစ်ခုလုံးတွင်အချို့သော နေရာများ၌ ပေ(၁၀၀၀၀)နီးပါးခန့်မြင့်သော တောင်ထွဋ်များ လည်းရှိသည် ထိုတောင်တန်းကြီးများသည် ဝလူမျိုး တိုက၏ လမ်းပန်းဆက်သွယ်မှုမလွယ်ကူခက်ခဲအောင်ဖန် ဖန်တီးထားသကဲ့သို့ရှိနေသောကြောင့် ဘဝတူဆွေရင်းသားရင်းလူမျိုးအချင်းချင်း ကြား အဆက်အသွယ်များကင်းမဲ့ခဲ့၍ စီးပွားရေးနှင့်[[ယဉ်ကျေးမှု]] များခေတ်နောက်ကျနေခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ == ဝလူမျိုး သမိုင်းကြောင်း == ဝလူမျိုး များသည် [[မွန်-ခမာ]] နွယ်ဖွားများဖြစ်ပြီး ပလောင် (တအာင်း) နှင့် မွန်လူမျိုးတို့နှင့် မျိုးနွယ်တူကြသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၁၂)၊ ဝလူမျိုး။</ref>ဝလူမျိုးတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုအရ ဝလူမျိုး တို့သည် "ဆီဂန်" ဟုခေါ်သော လိုဏ်ဂူအတွင်းမှ စတင်ဆင်းသက်လာသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ သုံးပြည်ထောင်ခေတ် (Three Kingdoms Period) အတွင်း ရေးသားခဲ့သော တရုတ်ရာဇဝင်မှတ်တမ်းများတွင် ဝလူမျိုးတို့၏ ဘိုးဘေးများကို "ဖူး" (Pu) လူမျိုးများအဖြစ် ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Fiskesjö |first=Magnus |year=2010 |title=The Fate of Self-Ascribed Wa History}}</ref> သုံးပြည်ထောင်ခေတ်၏ စစ်သေနာပတိ [[ကျူးကော့လျံ|ကျူးကော့လျန်]] (Zhuge Liang) သည် တောင်ဘက်အရပ်ရှိ လူမျိုးစုများကို တိုက်ခိုက်နှိမ်နင်းရာတွင် ဝလူမျိုးတို့၏ ဘိုးဘေးများနှင့် ထိတွေ့ဆက်ဆံမှု ရှိခဲ့သည်ဟု ဒေသန္တရ ရာဇဝင်များက ဆိုသည်။ ဝလူမျိုးတို့၏ ရိုးရာပုံပြင်အချို့တွင် ကျူးကော့လျန်သည် စိုက်ပျိုးရေးပညာ (အထူးသဖြင့် ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးမှု) သင်ကြားပေးခဲ့သူအဖြစ် တင်စားပြောဆိုလေ့ရှိကြ ပြီး ကျူးကော့လျန်ကို အလွန်လေးစားကြကာ ကျူးကော့လျန်၏ စစ်တပ်တွင် ပါဝင်ကူညီခဲ့ဖူးသည်ဟုလည်း အဆိုရှိသည်။<ref>Davies, H. R., "Yunnan: The Link between India and the Yangtze", Cambridge University Press, 1909.</ref> ဝလူမျိုးများသည် ပလောင်လူမျိုးများကဲ့သို့ပင်ရှမ်းပြည်နယ်၏ တောင်တန်းဒေသများတွင် ရှမ်းလူမျိုးများ မရောက်ရှိမီကပင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။ အဆိုပါခေတ်ကာလများတွင် ပလောင် (တအာင်း) နှင့် ဝလူမျိုးတို့သည် "ရှေးဦးပလောင်နွယ်ဖွား" (Proto-Palaungic) အုပ်စုကြီးတစ်ခုတည်းအဖြစ် တည်ရှိနေခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး ပလောင်လူမျိုးများက သံလွင်မြစ် အနောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်ဒေသများ ဆီသို့ ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite book |last=Fiskesjö |first=Magnus |year=2010 |title=The Fate of Self-Ascribed Wa History}}</ref>သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် မည်သည့်အစိုးရ၏ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်မှုကိုမျှ မခံယူဘဲ မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်နယ်မြေတွင် သီးခြားလွတ်လပ်စွာ နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး ဗြိတိသျှတို့က "တောရိုင်းဝနယ်" (Wild Wa States) ဟုပင် ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=Marshall |first=Andrew |year=2002 |title=The Trouser People |publisher=Penguin Books}}</ref> ယနေ့ခေတ်တွင် ဝလူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း]] (Wa Self-Administered Division) ကို ထူထောင်၍ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေးနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို ကိုယ်ပိုင်စီမံခန့်ခွဲမှုဖြင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင် ဆောင်ရွက်နေကြသည်။ == ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံနှင့်ဓလေ့စရိုက် == [[File:Wa tribe depiction, 1900s.jpg|thumb|left| ရှေးခေတ် ဝလူမျိုး]] 'ဝ'လူမျိုးများကိုလွယ်လှ မှာရှမ်းစကား၊ ရှမ်းအခေါ်ဖြစ်၍ (လွယ်-တောင်-လှ လူမျိုး )တောင်ပေါ်ကလူမျိုးဟု အဓိပါယ်ရသည်။‘ဝ’လူမျိုးတို့သည် ၎င်းတို့၏ ပေပေတေတေနေတတ်သောအကျင့်စရိုက်ကို မူတည်၍ ယင်း တို့အဝတ်အစားအရောင်များမှာလည်း အညစ်ခံအရောင်များသာဖြစ်ပေသည်။ အထူးသဖြင့်အနက်ရောင် အပြာရောင်နှင့် ရှားစေးရောင်အနီရင့်များသာ များစွာတွေ့ရတတ်သည်။ ယောက်ျားများသည် အနက်ရောင်ခေါင်းပေါင်းကို ပေါင်းတတ်ကြသည်။ အချို့လူငယ်အများမှာမူ ခေါင်းစွပ်အနက်များကို ဆောင်းတတ်ကြသည်။ နက်ပြာရောင် ရှီသော ရင့်စေ့ရင်ဖုံး ကျင်္ီများကိုဝတ်၏။ အနက်ရောင်ရှမ်း ဘောင်းဘီကို အမြဲတမ်းဝတ်ဆင်ကြသည်။ မိန်းမများမှာ နက်ပြာရောင် ရင်ဖုံးအင်္ကျီ နှင့် အင်တိုင်ခေါ်ထဘီကိုဝတ်ဆင်ကြသည်။ ထဘီမှာ စစ်အနံ တစ်ကိုက်အလျား တစ်ကိုက်ခွဲရှိသောအနက် ရောင် အစကိုခါးတွင် ပတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ အချို့မိန်းကလေးများကမူ အလှအပကို ခုံမင်သဖြင့် အညို၊ အနီ၊ အဝါ ဆင်းများဖြင့် ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ ရက်လုပ်ဝတ်ဆင်လေ့ရှိသည်။ ထို့အပြင် ငွေနှင့်ပြုလုပ်ထားသည့် ဆွဲကြိုး၊ ဘယက်၊ နားထောင်း၊ လက်ကောက်ပြား၊၊ လက်ကောက်လုံးများလည်း ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ခေါင်ရေနှင့် ပြောင်းဖူးချက်အရက်များကို ယောက်ျားများသာသောက်ကြသည်မဟုတ် မိန်းမများနှင့် ကလေးများလည်း သောက်တတ်ကြသည်။ သောက်သုံးမှုပမာဏ အနည်းငယ်နှင့်အများသာ ကွာခြားသည်။ အားလုံးအရက်သောက်တတ်ကြသည်။ ဆေးတံသောက်သောအကျင့်မှာလည်း လူကြီးလူငယ်တိုင်းစွဲနေကြသည်။ ဆေးတံကိုကိုင်ထားရသည်မှာ 'ဝ'လူမျိုးတို့၏ကိုယ်ပိုင် စတိုင်တစ်ခုပင် ဖြစ်ဟန်ရှိသည်။ == ဘာသာရေးနှင့်အယူဝါဒ == 'ဝ'နယ်တစ်နယ်လုံးတွင် ယေဘုယျအားဖြင့် နတ်ကိုးကွယ်သူများ များပြားသောကြောင့်ဘာသာ အသီးသီး၏ အင်အားကိုခန့်မှန်းရသော် နတ်ကိုးကွယ်သူ (၆၀)ရာခိုင်နှုန်း ယွန်းဂိုဏ်း(၂၀)ရာခိုင်နှုန်း၊ ခရစ်ယာန် (၁၅)ရာခိုင်နှုန်း၊၊ နှင့်ဗုဒ္ဓဘာသာ (၅)ရာခိုင်နှုန်းလောက်ရှိမည်ဖြစ်သည်။ ရှေးအခါက'ဝ'လူမျိုးတို့သည် လီဆိုင်မတ်နတ်ကိုကျွဲသတ်ပြီး ကန်တော့ကြရသလို မွေးနတ်ကိုလည်း လူခေါင်းဖြတ်ပြီး ကန်တော့ ကြရသည်။ မွေးနတ်မှာအကြီးမာဆုံးနှင့်ဒုက္ခအပေးဆုံးနတ်ဖြစ်သည်။ ၁၉ ရာစုနှင့် ၂၀ ရာစု အစောပိုင်းအထိ ဝလူမျိုးအချို့တွင် မိမိတို့၏ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ရိုးရာယုံကြည်မှုအတွက် ရန်သူ၏ ဦးခေါင်းကို ဖြတ်၍ ပူဇော်သည့် "ခေါင်းဖြတ်ဓလေ့" ရှိခဲ့ဖူးသည်။ခေါင်းဖြတ်ချိန်မှာ များသောအားဖြင့် စပါးစိုက်ချိန်များ တွင်ဖြစ်သည်'ဝ'လူမျိုးများ တို့၏ထုံးစံမှာ ယောက်ျားမှန်ရင် တစ်သက်တာတွင် ခေါင်း(၃)ခါတိတိဖြတ်ရန် တာဝန်ရှိ၍ လူခေါင်း(၆)ခေါင်းဖြတ်ဖူးသူကိုလည်း သက်ဆိုင်ရာ နယ်ရှင်ကအခွန်အထုပ်မှ လွတ်ကင်းစေကာ ရှန်နီစကိုပေါင်းစေပြီး သူရဲကောင်းအဖြစ် ဂုဏ်ပြုခြင်းကိုခံရသည်ဟု ဆိုသည်။ သို့ဖြစ်ရာ'ဝ'လူမျိုးများအဖို့ ဦးခေါင်းရရေးနှင့် မိမိဦးခေါင်း အဖြတ်မခံရရေးသည် ၎င်းတို့ဘဝရပ်တည်မှုအတွက် နှစ်ခုစလုံး အရေးကြီးနေပေသည်။သို့သော် ယနေ့ခေတ်တွင် ထိုဓလေ့မှာ လုံးဝကွယ်ပျောက်သွားပြီ ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite book |last=Marshall |first=Andrew |title=The Trouser People |publisher=Penguin Books |year=2002}}</ref> ‘ဝ’လူမျိုးတို့၏တူရိယာများအနက် စိတ်ဝင်စားဖွယ်အကောင်းဆုံးတူရိယာမှာ တုံးဖြစ်သည်။ အခြားနိုင်ငံအသီးသီးရှိ လူရိုင်းဟုသတ်မှတ်ထားသောလူမျိုးတို့၏တုံးသံသည်’ဝ’လူမျိုးတို့၏တုံးသံလောက် သာယာနာပျော်ဖွယ်မရှိ။ မိုင်းကျွန်းခေါ်အပင် တစ်မျိုးမှ ထွင်းထု၍ဖိုသံမသံ ညှိပြီး သူကြီးအိမ် အနီးတွင်တဲထိုးပြီးထားရသည်။ နတ်တင်လျှင်ဖိုသံ၊ ထွက်သောဘက်မှတုံးကို တစ်ချက်ချင်းလေးကန်စွာ တီး၏ စစ်ရေးကိစ္စများရှိ၍လူစုရန် သတိပေးလျိုလျှင် ဖိုသံနှင့်မသံကိုတွဲ၍ခပ်သွပ်သွပ်ခေါက်လေ့ရှိ၏။ ပျော်ပွဲရွင်ပွဲ၊ မင်္ဂလာဆောင်တို့၌ တီးခေါက်ပေးသောတုံးမှာမူကား လွန်စွာအဆင့်အတန်း မြင့်မားလှ၍ တုံး၏ဝဲယာမှ မိန်းမနှင့် ဘက်ညှပ်ကာ ၎င်းတို့၏ညာဘက်မှထိုးတံ ဘယ်လက်တွင် ဝါးခြမ်းပြား ကိုကိုင်၍ တစ်လုံးလျှင် (၂)ဦး (၃)တုံးလျှင် (၆)ဦးတိတိဖြင့်တီးခေါက်ကြလေ့ရှိသည်။ ရှေးက’ဝ’လူမျိုးများတွင် ဦခေါင်းဖြတ်၍ ယဇ်နတ်ပူဇော်သောအလေ့အကျင့်ရှိခဲ့၍ ၎င်းတို့အား သာမန်အားဖြင့် ရိုင်းသည်ဟု ထင်မှတ်ဖွယ် ရှိသော်လည်း အကယ်စင်စစ် ‘ဝ’လူမျိုးတို့တွင် အလွန်ချစ်စရာ ကောင်းသောအမူအကျင့် များလည်းရှိနေပါသေးသည်။ ယင်းတို့မှာ သားထောက်သမီးခံမရှိသော သက်ကြီးရွယ်အိုများကိုတစ်ရွာလုံးက အိမ်တစ်အိမ်နေ့ကျတာဝန်ယူ၍ကျွေးမွေးလေ့ရှိခြင်း၊ ‘ဝ’နယ်မြေမြောက်ပိုင်းနှင့် အနောက်ဘက်ခြမ်းကျေးရွာများတွင် ယနေ့ထက်တိုင် နှီးဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော ဒေါင်းလန်းကြီးဖြင့် လက်ရေတပြင်စီးစားသောက်နေကြသေးခြင်း အိမ်မှုကိစ္စနှင့် ရွာမှုကိစ္စများ၌တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦးဝိုင်းဝန်းကူညီလုပ်ကိုင်ပေးခြင်း စသည်တို့ပင်ဖြစ်သည်။ ဝလူမျိုးသည် မွန်-ခမာအုပ်စုတွင် ဝ-ပလောင်အုပ်စုခွဲ၌ ဝ၊ လ၊ လဝ၊ ခမူ၊ တိုင်းလွီ၊ အန်၊ ယန်း၊ လမ်၊ ပလောင်၊ ပလေး၊ ဓနော လူမျိုးတို့နှင့်အတူ ပါဝင်သည်။ ဝလူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ယူနန်နယ်စပ်အကြားရှိ တောင် တန်းဒေသတွင် အခြေစိုက်နေထိုင်ကြသည်။ ယူနန်နယ်စပ်မှနေ၍ သံလွင် မြစ် အရှေ့ဘက်ကမ်းတိုင်အောင် အနှံ့အပြား နေထိုင်ကြသည်။ အချို့ ဝများ သည် မိုင်းလွန်းနယ်နှင့် ကျိုင်းတုံနယ် တောပိုင်းအရပ်များတွင် နေထိုင်ကြ သည်။ ဝနယ်တွင် ဝလူမျိုး အများဆုံးနေထိုင်သည်ကို တွေ့ရသည်။ (ဝနယ် -ရှု။) ယင်းလူမျိုးတို့ကို ဝ သို့မဟုတ် လဝလူမျိုးဟုခေါ်ကြသည်။ အချို့က လွယ်လလူမျိုးဟူ၍လည်းခေါ်သည်။ ဝလူမျိုးသည် ပတ်ကတေ့ရွာအနီးရှိ ကျောက်ဂူကြီးမှ စတင်ပေါက် ဖွား၍ ပတေ့နယ်၊ လွယ်လိန်းနယ်တို့သို့ရောက်လာပြီးလျှင် ထိုကမှတစ်ဆင့် ဝနယ်အခြားဒေသများသို့ ပျံ့နှံ့သည်ဟု ယူဆကြသည်။ ဝနယ်နောင်ချိုကန် အရှေ့မြောက်အရပ်မှ အနောက်တောင်ဘက်သို့ရောက်၍ မိုင်းလွန်းနယ်မှတစ် ဆင့် ကျိုင်းတုံနယ်ဘက်သို့ ပျံ့နှံ့လာသည်ဟုဆိုသည်။ စုံကရမန်နယ်နေ ဝလူမျိုးများက ယင်းတို့သည် ယခင် လွယ် လိန်းအမျိုးအနွယ်မှ သက်ဆင်းခဲ့သည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဟိုမိုင်းနယ်မှ ဝလူမျိုးများကလည်း ယင်းတို့သည် ကွန်လုမန်းအနွယ်မှ ပေါက်ခဲ့သည်ဟူ၍ လည်းကောင်း ဆိုကြသည်။ သို့ရာတွင် ကွန်လုမန်းအနွယ်၏ ဇာစ်မြစ်ကို စုံစမ်းသောအခါ ယင်းတို့က ''ဟိုအရှေ့ဘက်စူးစူးမှာရှိသည်''ဟု ပြောသည် ကလွဲ၍ အတိအကျ မပြောနိုင်ချေ။ ဟိုမိုင်းနယ်မှ ဝများ၏ အမူအယူဓလေ့ သည် စုံကရမန်နယ်မှ ဝများနှင့် ဆင်ဆင်တူရာ ယင်းတို့ပြောသည့် ကွန်လု မန်းနှင့် စုံကရမန်သည် အတူတူပင် ဖြစ်စရာအကြောင်းရှိသည်။ ထိုစုံကရ မန်သည်လည်း ဝနယ်၏ အလယ်ဗဟို နယ်တစ်နယ်ဖြစ်သဖြင့် ယင်းမှ ပြန့်ပွားသည်ဟု ယူဆသော် ယူဆနိုင်စရာရှိလေသည်။ ဝလူမျိုးများ စတင်ပေါက်ဖွားရာဟု ယူဆကြသော ကျောက်ဂူကြီး မှ တစ်ခါက အသံမြည်ဟီးလာသဖြင့် အမျိုးအနွယ်သစ်၊ လူမျိုးသစ်ပေါ် ပေါက်မည့် နိမိတ်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ယင်းလူမျိုးသစ်သည် လက်ရှိ ဝလူမျိုးများအား လွှမ်းမိုး၍ နှင်ထုတ်ဖွယ်ရှိသည်ဆိုကာ လူမျိုးသစ်များ ပေါ် ထွက်လာခြင်း မရှိစေရန် ဝလူမျိုးများက ထိုကျောက်ဂူအတွင်းသို့ လေးမြား များ ပစ်သွင်းခဲ့ကြသည်ဟု အဆိုရှိသည်။ ဝလူမျိုးများ ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံမှာ မြို့ကြီးများ၌ ယောက်ျားများ က ဖျင်နက် သို့မဟုတ် ဖျင်ပြာဗောင်းဗီနှင့် အင်္ကျီကို ဝတ်ပြီးလျှင် ခေါင်း တွင် အဖြူ အနီ၊ အဖြူ အနက်၊ အနီ အဝါ၊ အနက် အစင်းကျားများကို ပေါင်းကြသည်။ မိန်းမများက အပြာရောင် သို့မဟုတ် အနက် သို့မဟုတ် အပြာ၊ အဝါ၊ အနက်၊ အနီ ရောင်စုံရောယှက်ထားသော သုံးတောင်ကွင်းရှိ ဖျင်ထမီကို ဒူးဆစ်နားထိ ခပ်တိုတိုဝတ်၍ အနက်ရောင်ဖျင် လက်ကျပ် ကိုယ်ကျပ်အင်္ကျီ၊ ကိုယ်ထည်ခပ်ရှည်ရှည် ရင်စိအင်္ကျီဝတ်လျက် ခေါင်းတွင် ဗော့ဟဲယားခေါ် ဆံတိုဆံထောက်ပုံသဏ္ဌာန် ဆံပင်ခပ်တိုတိုထား၍ မျက်နှာ သုတ်ပုဝါ အလတ်စားအရွယ်ရှိ အနီ အပြာ အဝါ စသည်တို့ဖြင့် ပြောက် ကျားသော ဖျင်စများကို ကြက်ခြေခတ်ပေါင်းကာ လည်ပင်းတွင် ပွဲသီးခေါ် အသီးတစ်မျိုးကို ပုတီးလုပ် ဆွဲထားကြသည်။ အတွင်းပိုင်းကျသော ဒေသ များတွင် ယောက်ျားများက ဂျပ်ရက်အစကို ရှေ့က ဖုံးအုပ်ထားပြီးလျှင် ကိုယ်တုံးလုံးနှင့်နေ၍ မိန်းမများက အနံတစ်တောင့်ထွာခန့်ရှိ အနီ အနက် အပြာရောင် ဖျင်စကိုအောက်ပိုင်း၌ ပတ်ထားပြီးလျှင် အထက်ပိုင်းတွင် ပွဲသီးခေါ် ပုတီးကိုဆွဲထားရုံ ပလာကျင်းထားလေသည်။ ဝလူမျိုးများသည် များသောအားဖြင့် ရေချိုးလေ့မရှိကြ၊ အဝတ် ဖွတ်လျှော်လေ့ မရှိကြဟုဆိုသည်။ ရေမချိုးကြသဖြင့် ယင်းတို့၏ အသား အရေများသည် ကြမ်းတမ်းကာ အသားအရေပေါ်ရှိ ချွေးပေါက်ကလေးများ၊ ပိတ်ဆို့ခြင်းကြောင့် ကျန်းမာရေးချို့တဲ့ကြသည်။ နာမကျန်းဖြစ်သည့်အခါ ဆေးသောက်လေ့မရှိ။ နတ်ဆရာများကိုပင့်၍ မေးကြမြန်းကြသည်။ ဆရာ လုပ်သူက တွက်ချက်ပြီးလျှင် ဝက် သို့မဟုတ် ကြက် စသည်တို့ဖြင့် နတ် ပူဇော်ခိုင်းတတ်သည်။ ထိုအခါမျိုးတွင် ရှိစုမဲ့စုငွေဖြင့် ဝယ်ခြမ်းပူဇော်ရ သည်။ တစ်ကြိမ်နှင့် ရောဂါမပျောက်ပါက ဆရာခိုင်းသလောက် ပူဇော်ကြရ သည်။ အချို့ လွယ်မူးတောင်နှင့် နီးသူများက လွယ်မူးတောင်မှ ဆေးမြစ် များသည် ၉၆ ပါးရောဂါ ပျောက်ကင်းစေနိုင်သည်ဟုဆိုကာ ယင်းဆေးမြစ် များကို ကြို၍သောက်ကြသည်။ လွယ်မူးတောင်သည် ဝနယ်၏ပုပ္ပားတောင် ဟု ဆိုရပေမည်။ ဝလူမျိုးများသည်အပူရှိန်ကို ကြောက်ကြသည်။ အပူရှိန် ကြီးသော နေရာသို့တတ်နိုင်က မသွားကြချေ။ မတတ်သာ၍ သွားရလျှင် ညဉ့်အိပ်ညဉ့်နေမနေကြဘဲ ကိစ္စပြီးသည်နှင့် ချက်ချင်းဒုက္ခခံ၍ပြန်ကြသည်။ ဝလူမျိုးတို့သည် တောင်ဆင်းတောင်တက် လျင်မြန်ပြီးလျှင် ပစ် ခတ်သတ်ဖြတ်ရန် လက်မနှေးကြချေ။ ဝနယ်တွင် ယခုတိုင် ခေါင်းဖြတ်၍ ယဇ်နတ်ပူဇော်သည့် အလေ့ အထ အနည်းအကျဉ်းရှိသေးသည်။ ပတ်ကတေ့နယ်မှ ဝလူမျိုးများ စတင် ပေါက်ဖွားရာဟု ယုံကြည်ကြသော ကျောက်ဂူတွင်းမှ တာလီနှင့် ယာနမ် တို့သည် လွယ်လိန်းဘက်သို့ ထွက်လာစဉ် လမ်းခုလတ်၌ အပန်းဖြေခိုက် သားကြီးဖြစ်သူ (အချို့ကလည်း တူဟုဆိုကြသည်။) ကဓားသွေးရင်း ဓား စမ်းသည့်သဘောနှင့် ယာနမ်၏ဦးခေါင်းမှ ဆံပင်ကို ဖြတ်ကြည့်စဉ် ဓား သည် ဆံပင်ကိုသာမဖြတ်ဘဲ ဦးခေါင်းကိုပါ ပိုင်းဖြတ်လိုက်သဖြင့် နတ် များက လူ၏ဦးခေါင်းကို လိုလားသောကြောင့် ဤကဲ့သို့ဖြစ်ရသည်ဆိုကာ ခေါင်းဖြတ်ယဇ်နတ်ပူဇော်သည့် ဓလေ့ပေါ်လာသည်ဟုဆိုကြသည်။ ခေါင်း ဖြတ်ယဇ်နတ်ပူဇော်လျှင် ရပ်ရွာနယ်ပယ်တွင် လူအသေအပျောက် နည်းရုံ သာမက ကောက်ပဲသီးနှံ ကောင်းမွန်ခြင်း၊ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးခြင်းရှိသည်ဟု အယူရှိကြသည်။ အကယ်၍ ဝရွာတစ်ရွာတွင် နတ်က လူဦးခေါင်း လိုလား ကြောင်းဖြင့် အတိတ်နိမိတ်ပေးသောအခါ ထိုရွာရှိ နတ်ဆရာတို့က သက် ငယ်နှင့် ကြက်ကိုယူကာ ဆိုင်ရာနတ်ကိုပသ၍ မိမိတို့ တတ်ထားသော ပညာဖြင့် ဗေဒင်သဘော ကြည့်ရှုအဟောထုတ်ကြသည်။ နတ်က မည်သည့် အရပ်မှ လူဦးခေါင်းကို အလိုရှိသည်ဆိုလျှင် ထိုအရပ်မှ လူဦးခေါင်းကို ဖြတ်ရသည်။ သို့ရာတွင် ထိုအရပ်သည် မိမိတို့၏ မဟာမိတ်ရပ်ရွာနယ်ပယ် ဖြစ်လျှင် မသွားကြချေ။ ခေါင်းဖြတ်ထွက်ရာတွင် မိမိတို့ဘက်မှ ဆုံးရှုံးဖွယ် ရှိသည်ဟု အဟောထွက်လျှင်လည်း ခေါင်းဖြတ်မထွက်ကြချေ။ ထိုအခါမျိုး၌ အချို့နယ်များတွင် အသင့်ရောင်းရန်ထားသော ခေါင်းများကို ၂ဝဝိ မှ ၃ဝဝိ အထိ အဖိုးပေးဝယ်ယူ ပူဇော်ကြသည်။ ယင်းသို့မှမရလျှင် မြေမြှုပ်သဂြိုဟ် ထားသော လူသေအလောင်းများမှ ခေါင်းဖြတ်ယူကြရသည်။ ထို့ကြောင့် လူ သေအလောင်းကို သုသာန်သီးသန့်ထား၍ မမြှုပ်နှံကြဘဲ ရွာပြင်ခြံစည်းရိုးနှင့် ကပ်၍သော်လည်းကောင်း၊ အိမ်အောက်၌သော်လည်းကောင်း လူသူမသိ အောင် မြှုပ်နှံကြခြင်းဖြစ်သည်။ ဆန်ထုံနယ်တွင် လူခေါင်းရောင်းလေ့ရှိ၍ လွယ်မူး၏အရှေ့နှင့် အရှေ့တောင်ဘက်ဒေသများတွင် ခေါင်းဖြတ်သည့် အလေ့ ယနေ့တိုင်ရှိသေးသည်။ လွယ်လိန်းနယ်နှင့် ဆတော်နယ်တို့တွင်ကား လူခေါင်းဖြင့် နတ်မပူဇော်ဘဲ သင်းချောနက်ခွေးဖြင့် ပူဇော်ကြသည်။ ယဇ် ပူဇော်ပြီးသော အချို့ခေါင်းများကို ၁ဝ နှစ် တိုင်အောင်ပင် အသစ်မလဲဘဲ အကျိုးအာနိသင် ရှိသည်ဆိုကာ ထားတတ်ကြသည်။ ဆန်ထုံနယ်အပိုင် ဟောင်တက်ရွာတွင် ခေါင်းဖြင့်ပူဇော်ပသထားသော တိုင်ပေါင်း ၂ဝဝ ကျော် ရှိ၍ စုံကရမန်တွင် ၁၅ဝ ကျော်ရှိသည်။ သို့ရာတွင် ယခုအခါ တစ်ရွာနှင့် တစ်ရွာ အမြဲသတိထား နေတတ်ကြသဖြင့် လူခေါင်းဖြတ်ရန် မလွယ်ကူ သောကြောင့် လူခေါင်းအစား ကျွဲ၊ ခွေး စသည်တို့နှင့် ယဇ်ပူဇော်လာကြ လေပြီ။ ဝလူမျိုးများသည် မျိုးချစ်များဖြစ်ကြသည်။ မိမိတို့၏ အဆက် အနွယ်ကိုလည်းကောင်း၊ မိမိတို့၏ ကျေးရွာကိုလည်းကောင်း အခြားလူများ က နိုင်ထက်စီးနင်းပြုခြင်းကို မခံကြချေ။ ကွန်းလွယ်နှင့် လွယ်လလူမျိုး တို့လည်း ထိုနည်းအတိုင်းပင်ဖြစ်သည်။ ရန်သူကို ကလဲ့စားချေနိုင်ရန် အမျိုးမျိုးကြံစည် ဝီရိယထုတ်တတ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ယနေ့တိုင် တစ် နယ်နှင့်တစ်နယ် အခဲမကြေဘဲ ရန်စောင်လျက်ရှိကြသည်။ ရန်သူကို စွဲစွဲ မြဲမြဲ ရန်ငြိုးဖွဲ့တတ်သလောက် မဟာမိတ်ပြုထားသူများအပေါ်၌လည်း ကတိသစ္စာတည်ကြသော သူများဖြစ်ကြသည်။ တစ်နယ်နှင့်တစ်နယ် သစ္စာ ပြုသည့်အခါ နယ်ကိုယ်စားလှယ်များသည် အများသဘောတူသည့် နေရာ တွင်စုဝေးကာ ကျွဲကိုသတ်၍ ဝေယူကြရသည်။ ထို့နောက် ငွေဒင်္ဂါး အဟောင်း သို့မဟုတ် ကျည်ဆန်ယမ်းတောင့်များကို အရက်တွင်ထည့်၍ ထိုကတိသစ္စာအရက်ကို ညီတူညီမျှ သောက်ကြသည်။ သစ္စာအရက်ကို သောက်ပြီးသောအခါ ငွေဒင်္ဂါး၊ ကျည်ဆန်ယမ်းတောင့် စသည်တို့ကို ညီတူ ညီမျှ ဝေစုခွဲယူကြသည်။ ကတိပြုပြီးသည့်နှင့်တစ်ပြိုင်နက် တစ်ဦး အကြောင်းပေါ်လျှင် တစ်ဦးက လူအားလက်နက်အားနှင့် ကူကြသည်။ ဝလူမျိုးများသုံးစွဲသော လက်နက်များတွင် အမြောက်မြားလည်း ပါသည်။ အမြောက်၏ ပြောင်းအရှည်မှာ ၁ဝ ပေ၊ ၁၂ ပေခန့်ရှိ၍ ပြောင်းဝ မှာ တစ်လက်မခွဲမှ နှစ်လက်မရှိကြသည်။ ကိုက်သုံးလေးရာကို လှမ်း၍ပစ် နိုင်သော လက်နက်ဖြစ်သည်။ အချို့ဝရွာများတွင် ခံတပ်များ ပြုလုပ်ထားကြသည်။ အချို့ဝရွာ များတွင် ရွာဝင်တံခါးပေါက်ကြီးကို အမြင့်ပေ ၃ဝ၊ အကျယ်ပေ ၃ဝ ထား၍ ဝင်ပေါက်ကို ဆူးတို့ဖြင့် ခက်ထား ယက်ထားကြသည်။ အချို့ ဝရွာတို့၌ ကား ပျဉ်ရိုင်းနှစ်ချပ်ကို မြေကတုတ်သဖွယ် တစ်ဖက်တစ်ချက်ထားရှိပြီးလျှင် အလယ်တွင် မြေဖို့ထားကြလေသည်။ အချို့ကမူ ဝါးဖြင့် နှစ်ထပ်ခန့်ရက် ကာ အပြင်ဘက်သို့ ဝါးချွန်များ ထိုးထွက်စေပြီးလျှင် ၁၂ ပေ၊ ပေ ၂ဝ ကျယ်၍ ခြောက်ပေနက်သော ကျင်းများကို ခြံစည်းရိုးကြားတွင် တူးထားကြ လေသည်။ ဝလူမျိုးများသည် ရွာသို့ဦးတည်သွားသောလမ်းများတွင် လမ်းကို ကန့်လန့်ဖြတ်၍ ကျင်းများတူးထားတတ်ကြသည်။ ထိုကျင်းထဲမှ အမြှောက် ပစ်ကျင့်ခြင်း၊ တိုက်နည်းခိုက်နည်း ကျင့်ခြင်းပြုကြသည်။ အချို့ရွာများ၌မူ ထိုကျင်းများထဲသို့အဆိပ်ဖြင့်လူးထားသော ဝါးချွန်များကို ထောင်စိုက်ပြီးလျှင် အပေါ်မှ မသိမသာ သစ်ရွက်သစ်ခက်ဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားကြသည်။ အပြင်အပ လူကိုရွာတွင်းသို့ဝင်ရန် မဆိုထားဘိ၊ နယ်အတွင်းသို့ပင် ဝင်ခွင့်မပြုကြချေ။ မသင်္ကာသူများကို ဝင်ခွင့်သာပြုပြီးလျှင် ထွက်ခွင့်မပြုကြချေ။ ဝလူမျိုးများသည် အိမ်များကို တန်ဆောင်မုန်း၊ နတ်တော်၊ ပြာသို လများတွင် ဆောက်လုပ်လေ့ရှိကြသည်။ ထိုသို့ ဆောက်လုပ်ပြီးသည့်အခါ အိမ်တက်မင်္ဂလာ ပြုလုပ်လေ့ရှိကြသည်။ တတ်နိုင်လျှင် တတ်နိုင်သလောက် တစ်ည၊ နှစ်ည၊ သုံးည စသည်ဖြင့် မိတ်သင်္ဂဟများကို အရက်တိုက်၍ ကျင်းပကြသည်။ ဝလူမျိုးတို့သည် အယူသည်းသူများဖြစ်ကြသည်။ သူတို့အိမ်၌ ဧည့်သည်သွားအပ်သော နေရာ၊ မသွားအပ်သောနေရာဟူ၍ရှိသည်။ ဖက်စိမ်း များကိုလည်း အရမ်းမဲ့ယူသွားခြင်းမပြုရ။ အိမ်ဦးကြမ်းပြင် ထားရှိသော နေရာ၏ လက်ဝဲဘက်အိမ်ထောင့်၊ အိမ်အတွင်းလက်ယာဘက်ထောင့်တွင် ပစ္စည်းအရမ်းမထားရချေ။ အိမ်အတွင်းလက်ယာဘက်ထောင့်သည် သူတို့၏ နတ်ကိုးကွယ်ရာဌာနဖြစ်သည်။ အိမ်ရှင်ထိုင်သော နေရာကို မည်သူမျှ ကျော် ဖြတ်မသွားရချေ။ အိမ်ရှင်ထိုင်သည့် နေရာအနီး မီးဖို၌လည်း အိမ်ရှင် ထိုင်သည့်ဘက်တွင် ထမင်းအိုးများ မချရချေ။ အကယ်၍ မပြုထိုက်သည် တို့ကို ပြုမိချေသော် အိမ်ရှင်ကို ခိုက်တတ်သည်ဟု အယူရှိကြသည်။ ထို အခါ အိမ်ဦးနတ်ကို ပူဇော်ကန်တော့ကြရသည်။ ထို့ကြောင့် ဧည့်သည်လုပ် သူက ပူဇော်ကန်တော့ကြရသည်။ ထို့ကြောင့် ဧည့်သည်လုပ်သူက မသွား အပ်၊ မပြုအပ်သည်ကို ပြုမိချေလျှင် အိမ်နတ်ပူဇော်ရန် ဧည့်သည်ထံ စာရင်းလုပ် အရေးဆိုတတ်ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Marshall |first=Andrew |year=2002 |title=The Trouser People |publisher=Penguin Books}}</ref> == ရည်ညွှန်းကိုးကား == <references /> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]] k5h9jo0zlr2ep77juo8xib61hzbhntr 0 6250 1027297 874779 2026-04-24T01:09:14Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1027297 wikitext text/x-wiki {{infobox Aircraft |name = MiG-29 |image = File:Hungarian Air Force Mikoyan-Gurevich MiG-29UB Fulcrum-B.jpg |caption = ဟန်ဂေရီ လေတပ်မှ MiG-29 လေယာဉ်ကို လေကြောင်းပြပွဲတွင် တွေ့ရစဉ် |type = ဘက်စုံသုံး [[တိုက်လေယာဉ်]] |manufacturer = မီကိုရမ် |first flight = အောက်တိုဘာလ ၆ရက် ၁၉၇၇ ခုနှစ် |introduced = ၁၉၈၃ ဩဂုတ်လ |produced = |primary user =ရုရှားလေတပ် |more users = အိန္ဒိယလေတပ် </br> ယူကရိန်း လေတပ် </br> ပိုလန်လေတပ် |number built =၁၆၀၀ စင်းကျော် |unit cost = |variants with their own articles = }} ရုရှတို့၏ မစ် - ၂၉ (နေတိုးအခေါ် - Fulcrum) [[တိုက်လေယာဉ်]]သည် ယခင် [[ဆိုဗီယက် ပြည်ထောင်စု]]၏ [[စတုတ္ထမျိုးဆက် တိုက်လေယာဉ်]] ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်များကတည်းက မီကိုယန်ဒီဇိုင်းအဖွဲ့က ဆူခွိုင်း-၂၇([[Sukhoi Su-27]])တိုက်လေယာဉ်နှင့်အတူ စမ်းသပ် ခဲ့သော်လည်း ၁၉၈၃ ရောက်မှ [[ဆိုဗီယက်လေတပ်]]တွင် စတင် အသုံးပြုခဲ့သည်.။ ယနေ့တိုင် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစွာ၏ ဘက်စုံသုံး တိုက်လေယာဉ်အဖြစ် ရပ်တည်လျက် ရှိသည်။ အမေရိကန်တို့၏ တိုက်လေယာဉ်များဖြစ်သော [[မက်ဒေါနယ်ဒေါက်ကလပ်စ် အက်ဖ်-၁၅ လင်းယုန်]]၊ [[F-16]] နှင့် F/A - 18 တို့ကို ယှဉ်ပြိုင် တိုက်ခိုက်ရန် ဖန်တီးခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref name= Gordon_Davidson_p9>Gordon and Davison 2005, p. 9.</ref> ] ၎င်း လေယာဉ်များကို စတင်တည်ဆောက်ချိန်ကတည်းက မည်သည့် ရန်သူ့တိုက်လေယာဉ်နှင့် ယဉ်ပြိုင်တိုက်ခိုက်နိုင်ရန်အတွက် ရည်ရွယ် တည်ဆောက်ထားပြီး တိုက်ပွဲ အခြေအနေအမျိုးမျိုးနှင့် အဆင်ပြေနိုင်ရန်နှင့် ဝေဟင်မှ မြေပြင်ပစ် ဒုံးပျံအမျိုးမျိုနှင့် တိကျသေချာသော ပဲ့ထိန်းတပ်စက်နက်များ တပ်ဆင်နိုင်ရန် တီထွင်ဖန်တီးထားသည်။ MiG-29 ကို အဓိကအခြေအနေအမျိုးမျိုးအတွက် ထုတ်လုပ်ထားသည်။ ၎င်းတို့တွင် ဘက်စုံသုံး MiG-29 အမ် နှင့် လေယာဉ်တင် သင်္ဘောများတွင် အသုံးပြုရန်အတွက် Mikoyan MiG-29K စသည်ဖြင့် မျိုးကွဲများရှိပြီး နောက်ဆုံးပေါ်နည်းပညာများဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည် Mikoyan MiG-35 အမျိုးအစားလည်းရှိသည်။ နောက်ဆုံး ထွက်ရှိသည့် အမျိုးအစားတွင် အင်ဂျင်ပိုင်းအား အဆင့်မြှင့်တင်ထားခြင်း၊ လေယာဉ်မောင်းတံအား လက်လွှတ်ရန်မလိုပဲ ထိန်းချုပ်ခလုပ်များပါရှိသည့် မောင်းတံများ တပ်ဆင်ထားခြင်းနှင့် အီလက်ထရောနစ် စနစ်သုံး ဒီဂျစ်တယ် စက်ခန်း၊ ခေတ်သစ် ရေဒါနှင့် IRST sensors များ၊ လောင်စာဆီ ပိုမိုသယ်ဆောင်နိုင်ခြင်းနှင့် အချို့ လေယာဉ်များတွင် ဝေဟင်ဆီဖြည့်စနစ်များ ပါဝင်သည်။ ဆိုဗီယက် ပြည်ထောင်စုပြိုးကွဲပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ခွဲထွက်သောနိုင်ငံများသည် မစ်-၂၉ ကို လက်ခံရယူခဲ့ကြပြီး တာဝန်များကို ဆက်လက်ထမ်းဆောင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုလက်ခံရယူခဲ့သည့် နိုင်ငံများတွင် ရုရှားလေတပ်သည် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ ရုရှားလေတပ်သည် ၎င်းတို့၏ မစ်-၂၉ အုပ်စုကို MiG-29SMT အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ခြင်းများပြုလုပ်လိုသော်လည်း တိုင်းပြည် ဘဏ္ဍာရေးအခက်အခဲများကြောင့် အကန်အသတ်ဖြင့်သာ ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ မစ်-၂၉ သည် ထိုအချိန်က နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်များသို့ တင်ပို့ရောင်းချရသည့် လေယာဉ်အဖြစ်ကျော်ကြားရပြီး နိုင်ငံပေါင်း ၃၀ ကျော်သို့ တင်ပို့ရောင်းချခြင်း သို့မဟုတ် နောက်ပိုင်းတွင် အဆင့်မြှင့်တင်ပေးခြင်းများ ပြုလုပ်ပေးခဲ့သည်။ ထိုအထဲတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် လေယာဉ် တင်ပို့ပေးခဲ့ရသည့် အကြီးမားဆုံးသောဈေးကွက် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်ကတည်းက United Aircraft Corporation ၏ လက်အောက်ခံကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်လာသည့် မီခိုးရမ် ကုမ္ပဏီက မစ်-၂၉ များကို ထုတ်လုပ်ရောင်းချခဲ့သည်။ ==တိုးတက်မှုများ== ===မူလအစ=== ၁၉၆၀ ခုနစ်နှောင်းပိုင်းတွင် အမေရိကန်လေတပ်သည် F-X ခေါ် ပရိုဂရမ်တစ်ခုကို စတင်ခဲ့ပြီး ယင်းအစီအစဉ်မှ မက်ဒေါ်နယ် ဒေါက်ကလက် ဖက်-၁၅ လင်းယုန်ကို ၁၉၆၉ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ထုတ်လုပ်နိုင်ရန် အမှာစာ ပေးပို့ခံရသည်အထိ ဦးဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။ စစ်အေးတိုက်ပွဲ၏ အပြင်းထန်ဆုံး အချိန်လည်း ဖြစ်သည့်အလျောက် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုသည် ယင်းတို့၏ လက်ရှိတိုက်လေယာဉ်များ ထက် အလွန်အဆင့်မြင့်လွန်းသည့် နည်းပညာများအသုံးပြုကာအသာစီးရနေသည့် အမေရိကန် တိုက်လေယာဉ်များအား ယှဉ်ပြိုင်နိုင်ရန်အတွက် ဆိုဗီယက်၏ တုံ့ပြန်မှုတစ်ခုလိုအပ်လာလေသည်။ ဤသို့ဖြင့် အဆင့်မြင့် တိုက်လေယာဉ်အသစ်တစ်စင်း တိုးတက်လာရေးသည် အဓိကဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် ဆိုဗီယက် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးများသည် Perspektivnyy Frontovoy Istrebitel (PFI)(အဓိပ္ပာယ်-အဆင့်မြင့် ရှေ့တန်းတိုက်လေယာဉ်) လိုအပ်ချက်ကို တင်ပြလာကြသည်။ အချက်အလက်များမှာ အလွန်ကြီးကျယ်လွန်းပြီး အဝေးဆုံးရောက်ရှိနိုင်ရေး၊ ပြေးလမ်းတိုကွင်းများတွင် ဆင်းတက်ပြုလုပ်နိုင်စွမ်း(ကြမ်းတမ်းသော ပြေးလမ်းများတွင်ပင် ဆင်းတက်နိုင်ရေးအပါအဝင်)၊ အထူးပေါ့ပါးမြန်ဆန်ခြင်း၊ အသံထက် ၂ ဆမြန်သော အလျှင်နှင့် ကြီးမားလေးလံသော စစ်လက်နက်များ တပ်ဆင်နိုင်ရေးများပါဝင်သည်။ ရုရှားလေကြောင်းပညာတက္ကသိုလ်တစ်ခုဖြစ်သော TsAGI သည် ထိုသို့သောလေယာဉ်ဖြစ်ပေါ်လာရေးအတွက် ဆူခွိုင်း ဒီဇိုင်းဗျူရိုနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ မည်သို့ပင် ဖြစ်စေ၊ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် ဆိုဗီယက်လေ့လာသူများ ဆုံးဖြတ်ချက် ချလိုက်သည်ကား မတူထူးခြားသည် တိုက်လေယာဉ်များ လိုအပ်သည် ဆိုသည်သာဖြစ်သည်။ PFI (အဆင့်မြင့် ရှေ့တန်းတိုက်လေယာဉ်) အစီအစဉ်အား LPFI(အဆင့်မြင့် ဗျူဟာမြောက် အပေါ့စားတိုက်လေယာဉ်) စီမံကိန်းက ထောက်ခံပေးပြီးနောက် ဆိုဗီယက် တိုက်ခိုက်ရေးအဖြွ့သည် အဆင့်မြင့် ရှေ့တန်းတိုက်လေယာဉ် ၃၃ % နှင့် (အဆင့်မြင့် ဗျူဟာမြောက် အပေါ့စားတိုက်လေယာဉ် ၆၇ % ပါဝင်သည် အစီအစဉ်ကို အတည်ပြုခဲ့သည်။ PFIနှင့် LPFIတို့သည် အမေရိကန်လေတပ်၏ အပေါ့စားတိုက်ခိုက်ရေးလေယာဉ် တီထွင်ဖန်တီးရေး အစီစဉ်များနှင့် General Dynamics F-16 Fighting Falcon and Northrop YF-17 အစီအစဉ်တို့အား န်ှိုင်းယှဉ်ခဲ့ကြသည်။ PFI PFI (အဆင့်မြင့် ရှေ့တန်းတိုက်လေယာဉ်) ဖြစ်မြောက်ရေးအတွက် ဆူခွိုင်း ကုမ္ပဏီအား တာဝန်ယူစေပြီး ရလဒ်အနေဖြင့် ဆူခွိုင်း Su-27 အားတီတွင်နိုင်ခဲ့သည်။ LPFI (အဆင့်မြင့် ဗျူဟာမြောက် အပေါ့စားတိုက်လေယာဉ်) ဖြစ်မြောက်ရေးအတွက် မီခိုရမ် ကုမ္ပဏီအား တာဝန်ယူစေခဲ့သည်။ ထို့နောက် Mikoyan Product 9 အား အသေးစိတ် ဒီဇိုင်း ရေးဆွဲစေပြီး မစ်-29အေ(Mig-29A) ကို ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ပြုလုပ်စေပြီး ပထမဆုံးသော အစမ်းပျံသန်းမှုကို ၁၉၇၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၆ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ် နိုဝင်ဘာလအတွင်းတွင် အမေရိကန်ထောက်လှမ်းရေး ဂြိုဟ်တိုမှတစ်ဆင့် ထုတ်လုပ်အရေးအကြိုလေယာဉ်အား အစက်ပြထောက်လှမ်းတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ရမ်စကိုရီမြို့ (Ramenskoye) ၏ Zhukovsky လေယာဉ်အစမ်းလေ့ကျင်ရေးဗဟိုဌာနတွင် ရှာဖွေ ထောက်လှမ်းရမိသည့် ထိုအရာအား ရမ်-အယ် အဖြစ်အမည်ပေးခဲ့သည်။ [[File:Soviet MiG-29 DF-ST-99-04977.JPG|thumb|left|၁၉၈၉၊ အက်ဘော့စ်ဖို့ဒ်လေကြောင်းပြပွဲတွင် ရပ်တန့်ထားသော မစ်-၂၉ လေယာဉ်အားတွေ့ရပုံMiG-29 ]] Mig-29 သည် ၁၉၈၀ ခုနှစ်အလယ်ပိုင်းအတွင်း ဆိုဗီယက်လေတပ်၏ ရှေ့တန်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ရန်အတွက်ရွေးချယ်ခံရခြင်းဖြင့် TPFI နှင့် LPFI နှစ်ခုကြားရှိ အလုပ်တာဝန်ကို ခွဲဝေစေသည်။ အကွာအဝေးပိုမိုသွားနိုင်ပြီး ကြီးမားသည့် Su-27 များအား နေတိုးတို့၏ ဈေးကြီးလှသော ပစ်မှတ်များအား သိမ်းကျုံးဖြိုလဲရန် အလွန်လေးနက်၊ ဆန်းကျယ်ပြီး အန္တရာယ်များလှသော ဝေဟင်စီးချင်းထိုး တိုက်ခိုက်ရေးလုပ်ငန်းများတွင် အသုံးပြုနေချိန် သေးငယ်သော Mig-29 များကို ရှေ့တန်းလေကြောင်းအရေးသာမှု အတွက် Mig-23 နေရာများတွင် တိုက်ရိုက်အစားထိုးခဲ့သည်။ ဆိုဗီယက် စစ်ဗျူဟာရေးဆွဲသူများသည် ထိခိုက်ပျက်စီးမှုများ သို့မဟုတ် လျင်မြန်ပြီး အဆင့်မြင့်သံချပ်ကာယာဉ်များ နှင့် ထိတွေ့ရာတွင်လည်းကောင်း၊ ပျက်စီးနေသော သို့မဟုတ် မပြင်ဆင်ထားသော လေယာဉ်ကွင်းများတွင် ဆင်းတက်နိုင်ရန် ကြမ်းတမ်းသည့်မြေပြင်များတွင် ဆင်းသက်နိုင်သော ဂီယာများနှင့် အကာအကွယ်ပါဝင်သော လေဝင်ပေါက်များကိုထည့်သွင်းတည်ဆောက်ထားသည်။ ===ဈေးကွက်ဝင်လာခြင်းနှင့် အဆင့်မြှင့်တင်မှုများ=== [[File:Mig-29 on landing.jpg|thumb|MiG-29UB အမောင်းသင်လေယာဉ်]] MiG-29A အကြိုထုတ်လုပ်ရေးအတွက် ဤရွေးချယ်ရေးကို အကျိုးကြောင်းသင့် လက်ခံရရှိပြီးဖြစ်သော်လည်း ထိုအချိန်က အနောက်နိုင်ငံများ မသိနိုင်သေးသောကြောင့် နေတိုးအစီရင်ခံစာများအရ ထိုတိုက်လေယာဉ်အသစ်အား "Fulcrum-A" ဟု အမည်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ဆိုဗီယက် ပြည်ထောင်စုသည် ထိုလေယာဉ်အများစု၏ တရားဝင်အမည်ကို ထုတ်ပြန်ကြေညာခြင်းမရှိဘဲ အမည်ပြောင်များကိုသာ ပေးခဲ့သည်။ သို့သော် ထူးခြားသည်မှာ ဆိုဗီယက်ပိုင်းလော့အချို့သည် Mig-29 ၏ လေယာဉ်၏ ရည်ရွယ်ထားသည့်အချက်များဖြင့် ဖော်ြပထားသည့် နေတိုးအမည် "Fulcrum" ကို ရှိဖွေတွေ့ရှိသွားခဲ့ပြီး ထိုအမည်ကိုပင် ဆိုဗီယက်တပ်အတွင်း၌ တစ်ခါတစ်ရံအသုံးပြုကြသည်။ ပျံသန်းရေးကိရိယာ အနည်းငယ် နှင့် နျူကလီးယားလက်နက်များ တင်ဆောင်နိုင်ခြင်းမရှိသည့် MiG-29B 9-12A နှင့် MiG-29B 9-12B အဖြစ် အဆင့်လျှော့ထားသည့် မစ်-၂၉များကို ကျယ်ပြန့်စွာ ထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီး ဝါဆော စာချုပ်ဝင်နိုင်ငံများနှင့် စာချုပ်တွင် မပါဝင်သည့် နိုင်ငံများသို့ ခွဲခြား၍ ရောင်းချခဲ့သည်။ စုစုပေါင်းအနေဖြင့် လေယာဉ်အစင်းရေ ၈၄၀ ခန့် ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၀ ခုနှစ်တွင် မီခိုရမ်ကုပ္မဏီသည် တာဝေးသို့ ပိုမိုရောက်ရှိနိုင်သည့် R-27E and R-77 ဝေဟင်မှ ဝေဟင်ပစ် ဒုံးပျံများ တင်ဆောင်နိုင်သည့် Mig-29S ကို အဆင့်မြှင့်တင် ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင်လေယာဉ်ကိုယ်ထည်အပေါ်ပိုင်းတွင် အခုံးပြုလုပ်ပြီး တန်ပြန်နှောက်ယှက်ရေးကိရိယာများနှင့် ဆီအပိုများ ဝင်ဆံ့နိုင်ရန်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ လေယာဉ်ကိုယ်ထည်အား တောင့်တင်းခိုင်မာစေခဲ့ပြီး လက်နက်တင်ဆောင်နိုင်မှုကို ပေါင် ၄၀၀၀မှ ပေါင် ၈၀၀၀ အထိ တိုးမြင့်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအင်္ဂါရပ်များကို လေယာဉ်အသစ်များတွင် ထည့်သွင်းတည်ဆောက်ခဲ့ပြီး Mig-29S အဟောင်းများကိုလည်း အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့သည်။ .<ref>Gordon and Davison 2005, pp. 27–29.</ref><ref>Eden 2004, pp. 310–321.</ref> == လောင်စာစနစ် == မူလ MiG-29B ဂျက်တိုက်လေယာဉ်၏ အတွင်းပိုင်း၌ လောင်စာသိုလှောင်ထားနိုင်မှုမှာ ၄၃၆၅ လီတာသာဖြစ်ပြီး ကိုယ်ထည်အတွင်းရှိ လောင်စာကန်လေးခုနှင့် တောင်ပံတစ်ဖက်ချပ်ရှိ လောင်စာကန်နှစ်ခုတို့တွင် ဖြစ်သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ခရီးရှည်ပျံသန်းမှုများအတွက် နောက်ထပ်အပိုလောင်စာကန်တစ်ခုကို လေယာဉ်၏ကိုယ်ထည်အတွင်းပိုင်းမှာထားရှိပြီး လီတာ ၁၅၀၀ ဆံသည်။ နောက်ပိုင်းအမျိုးအစားများတွင် လီတာ ၁၁၅၀ ဆံ့သောလောင်စာကန်နှစ်ခုကို တောင်ပံများတွင် ထပ်မံ၍တပ်ဆင်ခဲ့သည်။ == အင်ဂျင်ပါဝါ == MiG-29 တွင် Klimov RD-33 တာဘိုပန်ကာအင်ဂျင်နှစ်လုံးတပ်ဆင်ထားပြီး အင်ဂျင်နှစ်ခုကြားတွင် နေရာကျယ်ဝန်းစွာထားရှိခြင်းကြောင့် အလေးချိန်ဝန်ပိမှုကို လျော့စေပြီး လေယာဉ်ကို လိုသလိုကွေ့ဝိုက်လှည့်ပတ်ပျံသန်းမှုပြုရာတွင် ပိုမိုထိရောက်မှုဖြစ်စေသည်။ ထို့အပြင် အင်ဂျင်များအတွင်းဝင်သောလေကို လိုသလိုထိန်းချုပ်နိုင်ရန် ဒလက်များဖြင့်စီမံထားပြီး အသံထက်မြန်သောနှုန်းဖြင့် ပျံသန်းနိုင်ပေသည်။ သမားရိုးကျမဟုတ်သောပြေးလမ်းများမှ ပျံတက်၊ ဆင်းသက်ခြင်းများပြုလုပ်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်ထားသဖြင့် ပင်မလေဝင်ပေါက်ကို လုံးဝပိတ်ထားပြီး လေယာဉ်ကိုယ်ထည်ပေါ်ရှိ အပိုလေဝင်ပေါက်ကို အသုံးပြုပြီး ပျံတက်ခြင်း၊ ဆင်းသက်ခြင်း နှင့် အနိမ့်ပျံသန်းခြင်းများပြုလုပ်နိုင်ပြီး မြေပြင်မှအမှိုက်သရိုက်အကျိုးအပဲ့များနှင့် အခြားအကျိုးအပျက်များကို ပင်မလေဝင်ပေါက်မှ မဝင်ရောက်နိုင်အောင် ကာကွယ်ပေးထားသည်။ ==ဒီဇိုင်း== ===Overview=== [[File:Mig-29UB.jpg|thumb|ဆွစ်လေကြောင်းဆပ်ကပ်အသင်း( [[Swifts (aerobatic team)|Swifts aerobatic team]])၏ MiG-29UB တိုက်လေယာဉ်]] ===လက်နက်များ=== [[File:Mikoyan-Gurevich MiG-29A (9-12A), Ukraine - Air Force AN1185894.jpg|thumb|ယူကရိန်းလေတပ်၏ MiG-29 တိုက်လေယာဉ်]] ===အိန္ဒိယ=== [[File:IAF MiG-29.jpg|thumb|အိန္ဒိယလေတပ်၏ MiG-29 တိုက်လေယာဉ်ပုံ]] [[အိန္ဒိယ]] သည် ပထမဆုံး မစ်-၂၉ မှာယူသည့် ဖောက်သည်ဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယလေတပ် (IAF) သည် ၁၉၈၀၊ လေယာဉ်စတင်ထုတ်လုပ်ချိန်မှစပြီး မစ်-၂၉ အစင်းရေ ၅၀ ကို မှာယူခဲ့သည်။ ===ယူဂိုစလားဗီးယား=== [[Socialist Federal Republic of Yugoslavia|ယူဂိုစလားဗီးယား]]သည် မစ်-၂၉ စတင်အသုံးပြုသော ဆိုဗီယက်ပြင်ပရှိ ဥရောပနိုင်ငံဖြစ်သည်။ ယူဂိုစလားဗီးယားနိုင်ငံသည် ၁၉၈၇ တွင် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုမှ MiG-29B တိုက်လေယာဉ် ၁၄ စီးနှင့် MiG-29UBနှစ်စီးကိုလက်ခံရရှိခဲ့သည်။ ဆားဘီးယားနိုင်ငံ၊ ဘယ်လ်ဂရိတ်မြို့မြောက်ဘက်ရှိဘာတန်နီကာလေတပ်စခန်းရှိ အမှတ် ၁၂၇ လေတပ်တွင် MiG-29 များစတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ <ref>Gordon and Davison 2005, p. 77.</ref> ယူဂိုစလဗ် မစ်-၂၉ လေယာဉ်များသည် ယခင်က တိုက်ပွဲဝင်မှုအနည်းငယ်သာရှိခဲ့သော်လည်း ယူဂိုစလားဗီးယားပြည်တွင်းစစ်ဖြစ်ပွားလာချိန်တွင် မြေပြင်ပစ်မှတ်များအတွက် အဓိကတိုက်လေယာဉ်အဖြစ်အသုံးပြုခဲ့သည်။ ၁၉၉၁တွင် ခရိုအေးရှားနိုင်ငံ၊ အိုစီဂျက်မြို့အနီး စီဖင်လေယာဉ်ကွင်းတွင် ခရိုအေးရှားတို့အသုံးပြုသော [[Antonov An-2]] လေယာဉ်အများအပြားသည် မြေပြင်ပေါ်မှာပင် မစ်-၂၉ တိုက်လေယာဉ်များ၏ဖျက်ဆီးခြင်းကိုခံလိုက်ရသည်။ မစ်-၂၉ လေယာဉ်များမှာမူ တစ်စီးမှဆုံးရှုံးခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ <ref name=ACIG_380>[http://www.acig.org/artman/publish/article_380.shtml "Yugoslav & Serbian MiG-29s."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140214094718/http://www.acig.org/artman/publish/article_380.shtml |date=14 February 2014 }} ''Air Combat Information Group'', 30 November 2003. Retrieved: 14 October 2009.</ref> မစ်-၂၉ လေယာဉ်များသည် ဖယ်ဒရယ်ယူဂိုစလားဗီးယားသမ္မတနိုင်ငံခေတ်အထိဆက်လက်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ကြသည်။ တိုင်းပြည်အပေါ် ကုလသမဂ္ဂ၏လက်နက်ပိတ်ဆို့မှုကြောင့် မစ်-၂၉ လေယာဉ်များ၏အခြေအနေပိုဆိုးလာသည်။ ၁၉၉၉တွင် မဟာမိတ်တပ်များစစ်ဆင်ရေးမစတင်မီ ယူဂိုစလဗ် မစ်-၂၉ များသည် ၁၂ နှစ်သက်တမ်းရှိပြီး အပိုပစ္စည်းများပြတ်တောက်ပြီး ထိန်းသိမ်းပြုပြင်မှုမပြုလုပ်နိုင်ပေ။ ၁၉၉၉ မတ်လတွင် ယူဂိုစလဗ်လေတပ်တွင် မစ်-၂၉ တိုက်လေယာဉ် ၁၁ စီးရှိသည်။ {{Citation needed|date=May 2012}} ဆားဘီးယားနှင့်မွန်တီနီဂရိုးလေတပ်သည် ကျန်ရှိသော မစ်-၂၉ လေယာဉ်ငါးစီးကို စစ်ပြီးခေတ်တွင် အနည်းငယ်ဆက်လက်ပျံသန်းခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ နွေဦးတွင် ထိန်းသိမ်းပြုပြင်နိုင်ခြင်းမရှိတော့သောကြောင့် မစ်-၂၉ လေယာဉ်များအသုံးပြုမှုရပ်ဆိုင်းခဲ့သည်။ <ref name=ACIG_380/> ၂၀၀၇ တွင် မစ်-၂၉ လေယာဉ်ငါးစီးလုံးအား ရုရှားသို့ပို့ပြီးပြုပြင်အဆင့်မြှင့်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ တွင် မစ်-၂၉ တစ်စီးပျက်ကျပြီး လေယာဉ်မှူးနှင့်မြေပြင်ပေါ်ရှိစစ်သားတစ်ဦးသေဆုံးခဲ့သည်။ {{Citation needed|date=May 2012}} ===ဂျာမနီ=== The [[ဂျာမန်ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ]] (အရှေ့ဂျာမနီဟုလည်းလူသိများသည်) သညည် မစ်--၂၉ လေယာဉ် ၂၄ စီး ဝယ်ယူခဲ့သည်။ ===Poland=== [[File:MiG-29A-2005-Poznan.jpg|thumb|ပိုလန်လေတပ်၏ မစ်-၂၉ လေယာဉ်]] ===အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု=== [[File:U.S. F-16C Fighting Falcon and Polish Mikoyan-Gurevich MiG-29A over Krzesiny air base, Poland - 20050615.jpg|thumb|ပိုလန်လေတပ်မှ မစ်-၂၉ လေယာဉ်အား အမေရိကန်လေတပ်၏ [[General Dynamics F-16 Fighting Falcon|F-16]]လေယာဉ်နှင့်အတူတွေ့ရပုံ]] == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [http://www.migavia.ru/eng/production/?tid=1&id=17 MiG-29/-29UB/-29SE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140807153322/http://www.migavia.ru/eng/production/?tid=1&id=17 |date=7 August 2014 }}, [http://www.migavia.ru/eng/production/?tid=1&id=18 MiG-29SD] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081229143025/http://www.migavia.ru/eng/production/?tid=1&id=18 |date=29 December 2008 }}, [http://www.migavia.ru/eng/production/?tid=1&id=20 MiG-29SMT, upgraded MiG-29UB] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081229130550/http://www.migavia.ru/eng/production/?tid=1&id=20 |date=29 December 2008 }}, and [http://www.migavia.ru/eng/military_e/MiG_29_K_KUB_e.htm MiG-29K/KUB] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130317093834/http://www.migavia.ru/eng/military_e/MiG_29_K_KUB_e.htm |date=17 March 2013 }} pages on the official Russian Air Corporation MiG site * [http://www.fabulousfulcrums.de/index_e.html German Luftwaffe's former MiG-29 Staffel 1./JG 73"Steinhoff" in Laage] * [http://www.globalsecurity.org/military/world/russia/mig-29.htm MiG-29 "Fulcrum" page on GlobalSecurity.org] * [http://www.milavia.net/aircraft/mig-29/mig-29.htm MiG-29 page on milavia.net] * [http://www.scribd.com/doc/49481652 Manual: (2001) GAF T.O. 1F-MIG29-1 Flight Manual MiG-29] <!-- U.S. military manuals are Public Domain and available to electronically at no cost. This is not a copyright violation. --> * [http://urrib2000.narod.ru/EqMiG29-e.html Cuban MiG-29] * [http://www.defenselink.mil/Transcripts/Transcript.aspx?TranscriptID=1197 US purchases MiG-29 fighters from Moldova] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061002092955/http://www.defenselink.mil/Transcripts/Transcript.aspx?TranscriptID=1197 |date=2 October 2006 }} * [https://www.redstar.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=2863:mig-29-fulcrum-9-12&catid=499&lang=en&Itemid=538 Photos Mig-29 Fulcrum-A "9–12"] == အသုံးပြုလျက်ရှိသော နိုင်ငံများ == * {{flag|Armenia}} * {{flag|Albania}} * {{flag|Azerbaijan}} * {{flag|Bangladesh}} * {{flag|Bulgaria}} * {{flag|Cuba}} * {{flag|Hungary}} * {{flag|India}} * {{flag|Iran}} * {{flag|Kazakhstan}} * {{flag|Malaysia}} * {{flag|Moldova}} * {{flag|Myanmar}} * {{flag|North Korea}} * {{flag|Peru}} * {{flag|Poland}} * {{flag|Russia}} * {{flag|Serbia}} * {{flag|Sri Lanka}} * {{flag|Slovenia}} * {{flag|Sudan}} * {{flag|Syria}} * {{flag|Ukraine}} * {{flag|Yemen}} ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:စစ်ဘက်သုံး လေယာဉ်ပျံ]] [[ကဏ္ဍ:တိုက်လေယာဉ်]] 7a7fdt3pzflyqc6mqs9sndpbfosvegh 0 6989 1027245 740262 2026-04-23T16:11:27Z ~2026-22436-47 141586 1027245 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]] | native_name = | official_name = ဖြူးမြို့ | other_name = | image_skyline = Phyu, Myanmar (Burma) - panoramio.jpg | image_map = | map_caption = | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption =မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ | pushpin_label_position = right | coordinates = {{coord|18|28|55|N|96|26|13|E|region:MM|display=inline,title}} | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{flag|Myanmar}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] | subdivision_name1 = {{flag|ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး}} | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[တောင်ငူခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[ဖြူးမြို့နယ်]] | unit_pref = Imperial | area_code = 54 | footnotes = <ref>{{Cite web | url=http://www.myanmars.net/myanmar/telephone-area-codes.htm | title=National Telephone Area Codes | publisher=Myanmar's Net | accessdate=26 August 2018 | archivedate=15 June 2011 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20110615013401/http://www.myanmars.net/myanmar/telephone-area-codes.htm }}</ref> | area_total_km2 = | elevation_m = | elevation_ft = | population = ၄၄၆၄၂ | population_footnotes =<ref name="WG">{{cite web|url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=1288300191&men=gcis&lng=en&des=gamelan&geo=-141&srt=epnn&col=abcdefghimoq&msz=1500|title=Myanmar: largest cities and towns and statistics of their population:calculation 2010|archiveurl=https://archive.today/20120919023126/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=1288300191&men=gcis&lng=en&des=gamelan&geo=-141&srt=epnn&col=abcdefghimoq&msz=1500|archivedate=19 September 2012|accessdate=26 August 2018}} ''World Gazetteer''</ref> | population_as_of = ၂၀၁၀ | population_blank1_title = Ethnicities | population_blank2 = | population_blank2_title = Religions | population_density_km2 = auto | timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်|MST]] | utc_offset = +6.30 | website = }} '''ဖြူးမြို့'''သည် [[တောင်ငူခရိုင်]]အတွင်းရှိမြို့တစ်မြို့ဖြစ်ပြီး[[ရန်ကုန်မြို့]]၏မြောက်ဘက် [[ကား]]လမ်းအားဖြင့်မိုင် ၁၄၀ အကွာ နှင့် [[မီးရထား]]လမ်းအားဖြင့် ၁၃၄ မိုင်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ အရှေ့ဘက်တွင် [[စစ်တောင်းမြစ်]] နှင့် အနောက်ဘက်တွင် [[ပဲခူးရိုးမ]]တို့က ဝန်းရံထားသည်။ ရန်ကုန်မှ ဖြူးသို့ ကားလမ်းခရီး ၁၄၂ မိုင်၊ မီးရထားလမ်းဖြင့် ၁၃၄.၂၅ မိုင် ကွာဝေးသည်။ ==မြို့ရာဇဝင်== တောင်ငူရာဇဝင်အရ ဖြူးမြို့၏ မူလအမည်မှာ "ပျူရွာ"ဖြစ်သည်။ ပျူလူမျိုးများ နေထိုင်ခဲ့ဖူးရာ ရွာကြီးတစ်ရွာ ဖြစ်သည်။ ခရစ်နှစ် (၁၃)ရာစုအစောပိုင်းကာလက သဝန်လက်ျာနေထိုင်ရာ ကမ္ဘားမြင့်ရွာသို့ မုတ္တမဘုရင် စာခူရီမင်း လာရောက်တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ခဲ့စဉ်က သဝန်လက်ျာ၏မိသားစုကို ပျူရွာ၌ ထိန်းသိမ်းထားခဲ့ဖူးသည်။ ခရစ်နှစ် ၁၂၇၈ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ပျူရွာ၌ အကျယ်ချုပ်နေထိုင်ရသူ သဝန်လက်ျာ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ပျူရွာမှာ နောင်နှစ်ကာလကြာရှည်သောအခါ ဖြူးမြို့ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ဖြူးမြို့၌ လူဦးရေ ၁၀၄၄၃ ဦး နေထိုင်ပါသည်။ မြို့၏တောင်ဘက်ရှိ မဟာပုညမုနိဘုရားမှာ ထင်ရှားသည်။ <ref>မြန်မာမြို့အဘိဓာန်။ တင်နိုင်တိုး။ ဇေတဝန်စာအုပ်တိုက်။ ရန်ကုန်။ ပကြိမ်။ ၂၀၁၂ ဖေဖော်ဝါရီ။</ref> ဖြူးမြို့တွင် ကိုလိုနီခေတ်ဦးကာလက အမျိုးသားကျောင်းတစ်ကျောင်း တည်ထောင်ရာ အာဇာနည်ခေါင‌်းဆောင်ကြီး ဦးဘဝင်းသည် အမျိုးသားကျောင်း ကျောင်းအုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ဖူးသည်။ <ref name=":0">{{cite book|author=တင်နိုင်တိုး|title=မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်|publisher=မဇ္ဈိမစာပေ|page=၉၀|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၃}}</ref> == အထင်ကရပုဂ္ဂိုလ် == # [[ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် ဗိုလ်ဉာဏ]] (ကျောက်တိုင်တောင်ရွာ) # [[ဖြူး၊ မောင် (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်‌တာ မောင်ဖြူး (ခ) ဦးဂွမ်လျောင်]] # [[ရဲဘော်မြ]] # [[တက္ကသိုလ် ရှင်သီရိ]] # [[ဦးမြင့်ဆွေ (ဖြူး)]] # [[ဦးအေးဖေ (တိုင်းရင်းမေ)]]<ref name=":0" /> ==အကိုးအကား== <references/> {{ပဲခူးတိုင်း}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]] {{Myanmar-geo-stub}} islqh34sv0u5lsux7arsse364l8uqt2 0 7470 1027236 957479 2026-04-23T15:14:29Z Chenzeyan29 141880 1027236 wikitext text/x-wiki '''ပလောင်လူမျိုး (သို့မဟုတ်) တအာန်းလူမျိုး''' (ပလောင်: တဲင်းအမ်း; [[မွန်ဘာသာစကား|ရှမ်း]]:ပႃႇလွင်း ; [[တရုတ်ဘာသာစကား|တရုတ်]]: 掸族德昂人; [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]: Palaung; IPA: /pəˈlɔːŋ/) များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ]]၏ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးတွင်တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ပလောင်လူမျိုးများသည် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ ဘာသာစကားပြောအုပ်စု]]တွင်ပါဝင်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းရှိ [[ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]တွင် အဓိကနေထိုင်ကြပြီး မြို့တော်မှာ [[နမ့်ဆန်မြို့နယ်|နမ့်ဆန်မြို့]]ဖြစ်သည်။ {{Infobox ethnic group | group = ပလောင် | Native_name = De'ang, Ta'ang | image = Palaung Woman Kalaw Shan Myanmar.jpg | caption = ကလောဒေသရှိပလောင်အမျိုးသမီးတစ်ဦး | population = ~၆၀၀,၀၀၀ | popplace = {{flag|Myanmar}} ([[ရှမ်းပြည်နယ်]]), {{flag|China}} (ယူနန်), {{flag|Thailand}} | langs = ပလောင်ဘာသာစကား, [[မြန်မာဘာသာစကား]] | religions = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | related = [[ဝလူမျိုး]], [[ခမူလူမျိုး]],အခြား [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာနွယ်လူမျိုးများ]] }} သမိုင်းသုတေသီများ၏ အဆိုအရ ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးများသည် အရှေ့တောင်အာရှသို့ ပထမဆုံး စတင်ရွှေ့ပြောင်းလာသည့် လူမျိုးစုကြီးတွင် အပါအဝင်ဖြစ်ပြီး ရှမ်းလူမျိုးများ မရောက်ရှိမီကပင် ရှမ်းပြည်နယ်၏ တောင်တန်းဒေသများတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၆)၊ ပလောင်လူမျိုး။</ref><ref>{{cite book |last=Milne |first=Leslie |title=The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States |publisher=Clarendon Press |year=1924}}</ref> <ref>{{cite web |url=https://www.burmalibrary.org |title=The Palaung People |publisher=Online Burma Library}}</ref> ==ရှေးပလောင်အလံ== ရှေးပလောင်လူမျိုးတို့ အထိမ်းအမှတ်အလံမှာ အပြာရောင်အောက်ခံ၍ ဗဟိုအလယ်တွင် နေဝန်းနီလုံးရှိထားသည်။ [[File:Flag of the Palaung people.svg]] ==နောက်ခံသမိုင်းကြောင်းနှင့် ပေါ်ပေါက်လာပုံ== မနုဿပညာရှင်တို့က [[မွန်လူမျိုး|မွန်]]၊ [[ဝလူမျိုး|ဝ]]၊ [[ပလောင်]]လူမျိုးတို့သည် ‘မွန်-ခမာ‘ အနွယ်ဖြစ်ပြီး မြန်မာမြေပေါ်တို့ အဦးစောဆုံး ဝင်ရောက်လာကြသည်ဟု လက်ခံကြသည်။ [[မွန်-ခမာ|မွန်-ခမာအနွယ်]]သည် ‘မွန်ဂိုလွိုက်‘ လူမျိုးနွယ်ကြီးမှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ဆိုသည်။မွန်ဂိုလွိုက် လူမျိုးနွယ်ကြီးမှ 'ဩစတြစ်‘ နှင့် ‘[[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်တရုတ်]]‘ ဟု ကွဲပြားလေသည်။ ၎င်းတို့သည် မောင်းဂုတ် အနွယ်ဝင်များဖြစ်ကြသော်လည်း ဒေသတစ်ခုအတွင်း နေထိုင်ကြရာမှ လူဦးရေ တိုးတက်များပြားလာခြင်းကြောင့် မိမိတို့၏ အသက်ရှင် နေနိုင်ရေးအတွက် နေရာဒေသတစ်ခုမှ အခြားတစ်ခုသို့ ရေကြည်ရာ မြက်နုရာကို ရှာဖွေနေထိုင်လုပ်ကိုင် စားသောက်ကြသည်။ ဤသို့အချိန်ကာလ ကြာညောင်းလာသောအခါ နေထိုင်ရာနေရာဒေသတို့လည်း တစ်ခုနှင့် တစ်ခု မတူညီသောကြောင့် ဩစတြစ်နှင့် တိဗက်တရုတ်ဟူ၍ ကွဲပြားကြခြင်းဖြစ်၏။ ၎င်း မောင်းဂုတ်လူမျိုးတို့သည် ရေကြည်ရာ မြက်နုရာရှာကြံ၍ နယ်မြေ​ဒေသတစ်ခုမှ တခြားတစ်ခုသို့ ပြောင်းရွေ့နေကြရာတွင် နေကရွိုတ်လူမျိုးနှင့် အထူးသဖြင့် ပရိုတိုဩစလွိုက်လူမျိုးများနှင့် သွေးနှောကြသည်ဟု ဆို၏။ ထိုကြောင့် ဩစတြစ် လူမျိုးတို့သည် [[ဩစတြိုနီးရှန်း ဘာသာစကားများ|ဩစတြိုနီးရှန်း]]နှင့် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစတြိုအေရှတစ်]] ဟူ၍ ယင်းတို့၏ သာသာစကားဖြင့် ခွဲခြားခြင်းဟုဆိုသည်။ ဩစတြိုအေရှတစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ (အာသံ၊ မဏိပူရ) ရှိခါဆီလူမျိုး။ မုဏ္ဍလူမျိုး (ကိုလ်)၊ ဆန်သာလ်လူမျိုး၊ နာဂဗာရီကျွန်းရှိ နာဂဗာရီလူမျိုးနှင့် အာသံ၊ မြန်မာ၊ အင်ဒိုချိုင်းနားရှိ မွန်ခမာအနွယ်ရှိတို့ ပြောဆိုသော စကားပါဝင်သည်။ (မောင်းဂုတ်) မွန်ဂိုလွိုက်လူမျိုးနွယ်ကြီး၏ မူရင်းဒေသမှ အာရှတိုက်တွင် အများဆုံး နေထိုင်ကြပြီး အထူးသဖြင့် အာရှတိုက် မြောက်ပိုင်း၊ အလယ်ပိုင်း၊ အရှေ့ပိုင်းနှင့် အရှေ့ တောင်ပိုင်းတို့၌ ပြန်နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ ထိုကြောင့် ဗီယက်နမ်၊ ခမာ၊ မွန်၊ ၀၊ ပလောင်(ရိအာန်) မုဏ္ဍ၊ ဆန်သာလ်၊ ခါဆီစသော လူမျိုးတို့သည် မွန်ခမာအနွယ်မှ ပေါက်ဖွားလာသော အလွန်သွေးနီးစပ်ကြသည် ညီရင်းအစ်ကို မောင်နှမရင်းသားချင်းဟုဆိုရပေမည်။ ထိုနည်းတူ မောင်းဂုတ် (မွန်ဂိုလွိုက်လူမျိုးနွယ်ကြီး) မှ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]]တွင် [[ပျူလူမျိုး|ပျု]]၊ [[ကမ်းယံ]]၊ [[သက်လူမျိုး|သက်]]၊ [[ချင်း]]၊ [[ကချင်]]၊ [[ဗမာ]]၊ [[ကရင်]]လူမျိုးဖြစ်သို့လည်းကောင်း ဆင်းသက်လာကြသည်ဟုဆို၏။ ဩစတြိုအေရှတစ် အာရှတောင်ပိုင်းသို့ မဆင်းသက်မီ တရုတ်ပြည်ယန်စီ ကန်မြစ်ဝှမ်း ဒေသတွင် မွန်ခမာ လူမျိုးနွယ်အဖြစ် တစုတရုံးတည်း အခြေချ နေထိုင်လာကြ သည်ဟု ဆိုသည်။ ထိုကြောင့် ယန်စီကျန်မြစ်ဝှမ်းဒေသသည် မွန်ခမာတို့၏ ဒေသဟောင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ၎င်းမြစ်ဝှမ်းဒေသသည် ရာသီဥတု သင့်တင့်မျှတမှုရှိပြီး မြေဆီဩဇာ ကောင်းမွန်ခြင်းကြောင့် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကို စနစ်တကျလုပ်ကိုင်နိုင်သော လူမျိုးဟု ယူဆရသည်။ နှစ်ပေါင်းရှည်ကြာစွာ တစုတရုံးတည်း စနစ်တကျအခြေချနေထိုင်ကြရာတွင် စိုက်ပျိုးရေးကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းကြီးဖြင့် စနစ်ကျသော လူအဖွဲ့အစည်း ဖွဲ့စည်းကြကာ ကျေးပြည်၊ ကျေးနယ်ထူးထောင်ကြသည်။ ၎င်း၌ မိမိတို့လူမျိုးများ၏ လူဦးရေများပြား လာခြင်းကြောင့် လည်းကောင်း အာရှမြောက်ပိုင်းဒေသ၌ ရာသီဥတုဆိုးဝါးမှု ကြောင့်လည်းကောင်းမြောက်ပိုင်း လူမျိုးနွယ်စုများအစုအပြုံ တိုးဝင်ဆင်းသက်လာခြင်း ကြောင့်လည်းကောင်း အကျပ် အတည်းနှင့်တွေ့ရသောကြောင့် တောင်ဘက်ပိုင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့လာကြရသည်ဟုဆိုသည်။ ထိုသို့ပြောင်းရွှေ့ကြရာတွင် အင်ဒိုချိုင်းနားဘက်သို့ ဗီယက်နမ်ဒေသတွင် ဗီယက်နမ်လူမျိုး၊ ကမ္ဘောဒီးယားဒေသတွင် ခမာလူမျိုး၊ ယိုးဒယားနှင့် မြန်မာပြည်တောင်ပိုင်းဒေသတွင် မွန်၊ ၀၊ ပလောင်အုပ်စုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ဗြဟ္မပုတ္တရမြစ်ကြောင်းအတိုင်း အိန္ဒိယပြည် ဒက္ခိဏ ကုန်းဒေသတွင် မုဏ္ဍလူမျိုး၊ ဘင်္ဂလားနယ်တွင် ဆန်သာလ်လူမျိုးနှင့် အာသံနယ်တွင် ခါဆီလူမျိုးတို့ကိုလည်းကောင်း အခြေချနေထိုင်သည်ကို တွေ့ရသည်။ မွန်ခမာအနွယ်ဘွား လူမျိုးတို့သည် ဘာသာစကားတမျိုးတည်ဖြစ်သော်လည်း အခြား ဒေသများသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်အခြေချပြီး ကာလကြာမြင့်စွာခွဲခွါကြခြင်း၊ မူရင်းဘာသာ စကားအပြင် ဝေါဟာရအသစ်များ တိုးတက်များပြားသုံးစွဲ၍ မိမိတို့အနွယ်နှင့် မတူသော ဝေါဟာရများထည့်သွင်းပြောဆိုခြင်းရှိသော်လည်း မူလ မွန်ခမာဝေါဟာရကို သုံးစွဲလျက် ရှိသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ ဤအခြေအနေပေါ်မူတည်၍ ဘာသာဗေဒပညာရှင်တို့က လူမျိုးများ ဆင်းသက်လာပုံကို ဖော်ထုတ်နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ==နေထိုင်သည့်ဒေသများ== လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း (၁၀၀၀)ခန့်ကပင် မွန်ခမာအနွယ်ဝင် မွန်၊ ၀၊ ပလောင် (တအာင်း)လူမျိုးတို့သည် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်း ‘ ယန်စီကျန်မြစ်ဝှမ်းဒေသ‘ ဆီမှာ တောင်ဘက် သို့ ဆင်းသက်လာကြပြီးလျှင် သံလွင်မြစ်ကြောင်းနှင့် မဲခေါင်မြစ်ဝှမ်းဆီသို့ ဆင်းသက်ကြပြီး တိုင်းပြည်တောင်ပိုင်းမဲနမ်မြစ်ဝှမ်း၌ မွန်လူမျိုးစုဦးဆောင်၍ ဒွါရာဝတီပြည်ကို ထူထောင်ကြ သည်။ မွန်၊ ၀၊ ပလောင်အနွယ်ဘွား လူမျိုးတို့ကို ယောနက (ယူနန်) ယောန၊ ယောန်း(ယွန်း)၊ ကြောမ်း (ကြွမ်း) ဟု ဖြစ်ကြောင်းဆိုသည်။ ‘ပလောင်‘ တောတိုး ‘ယောလူမျိုး‘ ဟု အဆိုစာရှိလေရာ ယောနတိုင်း (ယူနန်ဒေသ)က ဆင်းသက်စီးပွားလာသော လူမျိုးဟုဆိုသည်။ ပလောင်တို့သည် မွန်တို့နှင့်အတူ မြန်မာပြည်အောက်ပိုင်းဒေသ၊ သထုံဒေသ၊ ပဲခူး-တောင်ငူဒေသတို့တွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြောင်း ပလောင်လူမျိုးနွယ်စုတခုဖြစ်သည့် (ရူမိုင်း)တို့ အခြေချကြောင်း ရမ္မဝတီဟုအမည်တွင်ကြောင်း သရေခေတ္တရာ (ပြည်)ပန်းတောင်းအရပ် ဒေသသို့ ပြောင်းရွှေ့လာကြကြောင်း၊ ရူမိုင်း (ရူမာည်း) ရှေ့ဟောင်းရာဇဝင်တွင်ရှိသည်။ ကျန်အစုမှာ တောင်ငူ-ရမည်းသင်းဒေသမှ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းကြောင်း ဖော်ပြသည်။ ၀၊ ပလောင်အုပ်စုတစုသည် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းဆီမှ မြန်မာပြည်သို့ ရွှေလီမြစ်ကြောင်းနှင့် တပိန်မြစ်ကြောင်းအတိုင်း မြန်မာပြည်အထက်ပိုင်းတ‌ကောင်းဒေသ၊ မြန်မာပြည်အလယ်ပိုင်းဒေသဖြစ်သည့် ရှေ့ပုဂံ(ပေါက္ကံ) ဒေသ။ မင်းဘူး (၆)ခရိုင်ဒေသ၊ ပခုက္ကူ (ယောနယ်)ဒေသ ဗိဿနိုးဒေသတို့၌ ၀၊ ပလောင်လူမျိုးအနွယ်တစုတို့သည် ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းအတိုင်း ဆင်းသက်လာပြီး အခြေချခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုသည်။ နောက်တွင်ကား မရှေးမနှောင်းပင် ရောက်ရှိလာကြသော ရှေးပျူနှင့်အနွယ်တူလူမျိုးများတို့ ရောနှောအခြေချကြကြောင်း သိရှိရ၏။ နောက်တွင် ပုဂံပြည်ကြီးကိုထူထောင်ကြရာတွင် မွန်၊ ၀၊ ပလောင် အနွယ်လူမျိုးမှာ ပါဝင်ကြောင်း ပုဂံကျောက်စာအရ သိရကြောင်း သိရပါ၏။ ပလောင်၊ ၀ နွယ်တူလူမျိုးတစ်စုတို့သည် တကောင်း ဒေသဆီမှ ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းအတိုင်း ဆင်းသက်လာကြပြီး မြေပြန့်ဒေသဖြစ်သည့် မတ္တရာ၊ အောင်ပင်လယ် (မန္တလေး)၊ အင်းဝ၊ တောင်ပြုန်း၊ ကျောက်ဆည်ဒေသသို့ ပြန့်နှံ့အခြေချလာပြီး မွန်ခမာအနွယ် မွန်၊ ၀၊ ပလောင်တို့နှင့် ပြန်ဆုံစည်းကြ၍ ကျောက်ဆည် (၁၁)ခရိုင်ဒေသတွင် အင်အားကြီးထွားပြန့်နှံ့နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ပန်းလောင်မြစ်၊ ဇော်ဂျီမြစ်ဒေသတို့တွင် ပြန့်နှံ့စွာ အခြေချနေထိုင်သည်ကို သိရှိရ၏။ ထို့ကြောင့် ၀၊ ပလောင်လူမျိုးများ (ရှေးဦး ၀၊ ပလောင်) တို့သည် မြေပြန့်ဒေသများတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြကြောင်း မွန်ဂိုတာတာလူမျိုးအုပ်စုတို့နှင့် မကြာခဏ တိုက်ခိုက်ကြရကြောင်း ရန်သူတို၏ နှောက်ယှက် တိုက်ခိုက်ခြင်းကို ရင်ဆိုင်ကြရကြောင်း၊ မြန်မာအုပ်စုဝင်တို့ အလုံးအရင်းအင်အားကြီးစွာ ဝင်ရောက်လာကြကြောင်း၊ မွန်ဂိုတာတာနှင့်အတူ မြန်မာအုပ်စုဝင်အနွယ်တို့၏ တိုက်ခိုက်ခြင်း ကြောင်း မွန်ခမာအနွယ်ဝင် မွန်၊ ၀၊ ပလောင်လူ့အဖွဲ့အစည်းဖြိုကွဲ၍ မွန်အုပ်စုတို့ မြန်မာပြည် အောက်ပိုင်းဒေသတို့၌ အခြေတည်ကြကြောင်း၊ ၀၊ ပလောင်အုပ်စုအနွယ်တို့ ရှမ်းကုန်းပြင် မြင့်(တောင်ပေါ်ဒေသ) ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်းတို့ ဝင်ရောက်အခြေချကြကြောင်း သိရှိရ၏။ မွန်ခမာအနွယ်ဝင် ၀၊ ပလောင်လူမျိုးတို့သည် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်း ယန်စီကျန် မြစ်ဝှမ်းဒေသမှ တစ်စုအဖြစ် ထွက်လာကြပြီး တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်း (တာလီဒေသ) ထန်ချုန်းဒေသနှင့် ယုန်ချန်ဒေသတို့တွင် အခြေချ၍ မြို့ပြပြည်နယ်ငယ်များ ထူထောင်ကြ သည်။ မွန်ဂိုတရုတ်အနွယ်တို့၏ အဆက်မပြတ် နှောက်ယှက်တိုက်ခိုက်မှု ဒဏ်ကြောင့် “ တာလီဖူးနိုင်ငံတော်(ကောသမ္ဘီပြည်) “ ပျက်ဆီးခဲ့ရသဖြင့် “ ၀ ” အနွယ်ဝင်သည် သံလွင်မြစ် ကြောင်းအတိုင်း ဆင်းသက်ကြပြီး မြန်မာပြည်သံလွင်အရှေ့ခြမ်းဒေသနှင့် အနောက်ခြမ်းဒေသ တွင်အခြေချ နေထိုင်ကြကြောင်း တွေ့ရ၏။ တာလီဖူးမြို့ပြနိုင်ငံတော် (ကောသမ္ဘီပြည်) ပြိုကွဲခဲ့ရခြင်းကြောင့် ၀ နှင့် ပလောင်အနွယ်စု ကွဲထွက်ခဲ့ရပြီး ပလောင်အနွယ်စုမှာ ရွှေလီမြစ်ဝှမ်းနှင့် သံလွင်မြစ်အကြား တောင်တန်းကြီး များကို ဖြတ်ကျော်၍ မုံးကိုး - ကြူကုတ်လမ်းကြောင်းမှ ကွက်ခိုင်၊ သိန္နီ၊ လားရှိုး - မိုင်းရယ်သို့ ဝင်ရောက်လာကြသည်။ AD ၁၀ရာစုတွင် ပလောင်အနွယ်စုတစ်ခုမှာ ရွှေလီမြစ်ကြောင်းအနီး ကျယ်လန့် (နမ့်ခမ်း - မူဆယ်) တွင် ပြန်လည်စုစည်းကြပြီး မြို့ပြကျေးပြည် (ဒုတိယ ကောသမ္ဘီပြည်) အဖြစ် ထူထောင်ကြပြန်သည်။ ထို့နောက်တွင် “ ကျယ်လန့်ကျေးပြည်ထွန်း ကားစဉ်တွင် ပဲခူး - တောင်ငူ - ကျောက်ဆည် ဒေသတို့မှ အင်အားပြိုကွဲလာသည့် မွန်၊ ၀၊ ပလောင်အနွယ်စုအနက်မှ ပလောင်အနွယ်စုသည် မြန်မာပြည်မြောက်ပိုင်းသို့ ဆန်တက်လာကြပြီး ရွှေလီချိုင့်ဝှမ်းဒေသရှိ အနွယ်စုတို့နှင့် ပူးပေါင်း၍ တောင်ပေါ်ဒေသ၌ မြို့ပြကျေးရွာ စုစည်း တည်ထောင်ကြပြန်သည်။ ရာမဝတီဟုပင် အမည်တွင်၍ မြို့တော်ကို “ကျကောင်း” (မိန်းကောင်း)ဖြစ်သည်။ ခရိုင် (၂၉)ခုဖွဲ့စည်း ထားကြောင်းနှင့် ပလောင် မျိုးနွယ်စုများဖြစ်ကြသည်။ (ရူမည်း၊ ရူလျဲန်း၊ ရူကော) တို့၏ မြို့ပြကျေးပြည်ဖြစ်ပြီး စည်ပင် ထွန်းကားခဲ့၏။ တောင်ပေါ်ကုန်းမြင့်၌ တည်ထားခြင်းကြောင့် ရန်အန္တရာယ်များကို ခုခံနိုင် ကာကွယ်နိုင်ရန်နှင့် ရန်သူ၏ တိုက်ခိုက်မှု မလွယ်ကူစေရန်ဖြစ်ဟန် ရှိသည်ဟုရှိသည်။ ==ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု== ပလောင်လူမျိုးတို့ ၉၉ ရာခိုင်းနှုန်းက ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်ယုံကြည်ကြသည်။ နတ်ကို အနည်းအကျဉ်း၊ ခရစ်ယာန် အနည်းအကျဉ်းကိုးကွယ်ကြပြီး တောစောင့်နတ်၊ ရွာစောင့်နတ်၊ လယ်စောင့်နတ်တို့ကို ပသပူဇော်သည့် ဓလေ့ရှိသည်။ ပလောင်ပြည်နယ်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ ဌာနချုပ် စာအုပ်မှ ကောက်နုတ်ရေးသားထားသည်။ ===နေနဂါးမျိုးနွယ်=== ပလောင်လူမျိုးတို့သည် အဖ နေနတ်သား အမိ နဂါးမတို့မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု သတ်မှတ် ယုံကြည် ကိုးကွယ်ကြသည်။ (အမျိုးသမီးများ၏ ပုဝါ (သို့) သဘက်ဖြင့်စည်းထားသော ခေါင်းစည်းလွှာ (သို့) ခေါင်းပေါင်းများကိုကြည့်ခြင်းဖြင့် အမိနဂါး၏ အမောက်ပုံစံ ကိုယ်စားပြုခြင်းကိုတွေ့နိုင်သည် ) ==ကိုးကား== {{reflist| <ref>{{cite book|title=ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်|author=[[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]]|page=စာမျက်နှာ ၂၈}}</ref> <ref>ရွှေအိမ်စည်စာမျက်နှာ</ref> <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.burmesenu.com/2012/07/blog-post_6775.html |access-date=26 August 2016 |archive-date=10 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170410071612/http://www.burmesenu.com/2012/07/blog-post_6775.html }}</ref> }} {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]] tu2u60kl4k8hrn3vnduldavtl4u0sh7 0 10865 1027314 848754 2026-04-24T02:08:16Z ~2026-24659-26 141921 1027314 wikitext text/x-wiki [[ဧရာဝတီမြစ်‎]]၏ အောက်ပိုင်း (အကြေအရပ်)တွင် ရသေ့ဖြစ်နေသော '''ခေပဒုတ'''မင်း၏ ယောက်ဖ [[သတိုးမဟာရာဇာမင်း]]တွင် မျက်ကန်းမင်းသား ညီနောင်နှစ်ပါး ရှိသည်။ ထိုသားနှစ်ပါးကို မွေးစကတည်းက ဖျောက်ဖျက်ရန် စေခိုင်းသော်လည်း မယ်တော်က တိတ်တဆိပ်မွေးထား၍ အရွယ်ရောက်လာလေသည်။ ထိုအခါ မင်းကြီးသိပြီး ဖေါင်ပေါ်တင်၍ ဧရာဝတီမြစ်‎ အတွင်း မျှောလိုက်သည်။ မြစ်မှာ မျှောပါရင်း မျက်စိမြင်သည်။ ဦးကြီးရသေ့နှင့် တွေ့သည်။ ရသေ့၏ အစီအမံဖြင့် [[မဟာသမ္ဘာဝ]] အမည်ဖြင့် ပျူမိဖုရား နန်းခမ်းနှင့် ထိမ်းမြားကာ ပျူတို့ကို မင်း. လုပ်အုပ်ချုပ်စေသည်။ ခရစ်မပေါ်မီ အနှစ် ၄၄၃ က ဖြစ်သည်။ မြို့တော်မှာ (ဂြီက္ဗေတြ) အသရေရှိသော မြေအရပ်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၍ (သရေခေတ္တရာ) ဖြစ်လာသည်။ သရေခေတ္တရာသည် ပျူခေတ်တွင် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ မဟာသမ္ဘာဝတွင် သားတော်တစ်ပါး ဖွားမြင်ရာ [[ဒွတ္တဘောင်]] (တ္ဒဗံ့မင်းကြီး) ဖြစ်လာသည်။ပထမသရေခေတ္တရာမင်းဆက်မှာ ဒွတ္တဘောင် မင်း ၊ရန်ပေါင်မင်း ၊ ရန်မန် မင်းတို့ မှာထင်ရှားသည် ။ ရန်မန်မင်းသည်လည်း သာသနာတော်ကိုထွန်ကားအောင်လုပ်သောမည်ဖြစ်သည်။ဒွတ္တဘောင်မင်းသည် ဗုဒ္ဓသာသနာ တော်အား ထောက်ပံ့ပြီး နေ့စဉ် ရဟန်းသံဃာ သုံးသောင်းအား ပစ္စည်းလေးပါး လှူသည်။ ဒွတ္တဘောင်မင်း တည်ဆောက်ခဲ့သည့် ဘုရားများ မှာ '''သောကြမဘုရား'''၊ '''ညီးညီးဘုရား'''၊ '''စီးစီးဘုရား'''၊ '''ဘောဘောဘုရား'''၊ '''ပုထိုးကြီးဘုရား''' များဖြစ်သည်။ သို့သော် ဒွတ္တဘောင်မင်းသည် သာသနာမြေ (ဘုန်းကြီးကျောင်း)မြေအား သိမ်းယူခဲ့သောအမှုကို ပြုခဲ့သောကြောင့် ပြည်သူတို့၏ လေးစားမှုအား မရတော့ပဲ အခွန်အကောက်များ ရရှိမှုနည်းပါးခဲ့သည်။ မင်းကိုယ်တော်တိုင် တိုင်းခန်း လှည့်လည်၍ အခွန်ခံထွက်ပြန်ရာ၊ ပန်ထွာမင်းသမီး(? တောင်တွင်းကြီး)နှင့်တွေ့ပြီး [[ပန်ထွာဘုရင်မ]]၏ ဧည့်ခံပြုစုခြင်း၌ နစ်မွန်း၍ မဆင်မခြင်သွား လာရာကာ မုန်တိုင်းတစ်ခုနှင့် ဆုံသဖြင့် ရေနစ်ပျောက်ဆုံး သွားရသည်။ ထိုမင်းသည် မြန်မာ့သမိုင်း၌ ပင်လယ်တွင် နစ်မွန်းပျက်စီးရသည့် တစ်ပါးတည်းသော မင်းဖြစ်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်ကား ခရစ်မပေါ်မီ ၃၇၃ တွင်ဖြစ်သည်။ <ref>ဒေါက်တာသန်းထွန်း၏ ပျူတွေဘယ်ပျောက်သွားသလဲ (၂၀၀၆-ခု၊ ဇူလိုင်၊ ပကြိမ်)</ref> == မင်းဆက်(၂၇)ဆက် == # [[မဟာသမ္ဘာဝ]] (သာသနာနှစ်-၆၀/၆၆) (BC-484) # (ညီ) [[စူဠာသမ္ဘာဝ]] (သာသနာနှစ်-၆၆/၁၀၁) (BC-478) (BC-444 တွင် မဇ္ဈိမဒေသ၊ ဝေသာလီပြည်၌ ဒုတိယသံဂါယနာတင်သည်။ # (သား) [[ဒွတ္တဘောင်]] (သာသနာနှစ်-၁၀၁/၁၀၇) (BC-443) # (သား) [[ဒွတ္တရန်]] (သာသနာနှစ်-၁၇၁/၁၉၃) (BC-373) # (သား) [[ရန်ပေါင်]] (သာသနာနှစ်-၁၉၃/၂၄၃) (BC-328) (BC-326 တွင် အိန္ဒိယ၌ အသောကမင်း နန်းတက်သည်။) (BC-300 အသောကမင်းလက်ထက် တတိယသံဂါယနာတင်သည်။) # (သား) [[ရန်မန်]] (သာသနာနှစ်-၂၄၃/၂၉၃) (BC-283) # (သား) [[ရက္ခန်]] (သာသနာနှစ်-၂၉၃/၃၂၄) (BC-236) # (သား) [[ခန်လောင်း]] (သာသနာနှစ်-၃၂၄/၃၆၂) (BC-208) # (သား) [[လက်ခိုင်]] (သာသနာနှစ်-၃၆၂/၃၉၆) (BC-175) # (သား) [[သိရိစန်]] (သာသနာနှစ်-၃၉၆/၄၂၄) (BC-145) # (သား) [[သီရိရာဇ်]] (သာသနာနှစ်-၄၂၄/၄၃၃) (BC-117) # [[ငတပါး​မင်း​|ငတပါး]] (သာသနာနှစ်-၄၃၃/၄၈၄) (BC-98) # (သား) [[ပါပိရန်]] (သာသနာနှစ်-၄၈၄/၅၅၀) (BC-47) # (သား) [[ရန်မုက္ခ]] (သာသနာနှစ်-၅၅၀/၅၆၅) (BC-27) # (သား) [[ရန်သိင်္ခ]] (သာသနာနှစ်-၅၆၅/၅၆၈) (BC-12) # (သား) [[ရန်မုဉ္ဇလိန္ဒ]] (သာသနာနှစ်-၅၆၈/၅၈၃) (BC-9) *(သာသနာနှစ် ၅၄၄ ရောက်သောအခါ ခရစ်နှစ် (AD-1 ) စသည်။) # (ညီ) [[ဘေရိန္ဒ]] (သာသနာနှစ်-၅၈၃/၅၉၈) (AD-6) # (သား) [[မုဉ္ဇလ]] (သာသနာနှစ်-၅၉၈/၆၀၀) (AD-19) # (သား) [[ပုဏ္ဏမင်း| ပုဏ္ဏ]](သာသနာနှစ်-၆၀၀/၆၀၃) (AD-34) # (ညီ) [[သာခ]] (သာသနာနှစ်-၆၀၃/၆၀၆) (AD-37) # (သား) [[သာသီ]] (သာသနာနှစ်-၆၀၆/၆၀၉) (AD-40) # (ညီ) [[ကန္နု]] (သာသနာနှစ်-၆၀၉/၆၁၀) (AD-47) # (နောင်တော်) [[ကန်တက်]] (သာသနာနှစ်-၆၁၀/၆၁၃) (AD-49) # (နောင်တော်) [[ဘဇ္ဇ]] (သာသနာနှစ်-၆၁၃/၆၁၇) (AD-51) # (သား) [[သုမုန္ဒရီမင်း]] (သာသနာနှစ်-၆၁၇/၆၂၄) (AD-60) # (သား) [[အတိတျာ]] (သရေခေတ္တရာသက္ကရာဇ် ၂-၅) # (ညီ) [[သုပညာနဂရဆိန္ဒ]] (သရေခေတ္တရာသက္ကရာဇ် ၅-၁၆) သုမုန္ဒရီမင်း လွန်သော (သာသနာနှစ်-၆၂၄) (AD-80) *(ဒေါဒါရသ ကိန်းကြုံ၍ သာသနာနှစ် ၆၂၂ကို ဖြိုကာ ကျန် ၂-နှစ်မှ စတင် ရေတွက်သည်။) <ref>ဦးကိုကိုဦး ၏ သမိုင်းစဉ်ဆက် သက္ကရာဇ် မှတ်တမ်းများ (၂၀၀၅-ခု၊ အောက်တိုဘာလ၊ ပကြိမ်)</ref> ထိုသို့ ဖြိုကိန်းရောက်သော် ပုဂံလောကနန္ဒာအရပ်ကား ကျောက်စကားဟု တွင်၏။ ထိုအရပ်၌ သိကြားမင်းသည် ပုဏ္ဏားအိုယောင်ဆောင်၌ ၆၂၂ ကိုဖြိုကာ "'သက္ကရာဇ်တို ဒွေး ၂ ခု "'ဟူ၍ ကျောက်ဖျာထက်၌ ရေးခဲ့သည် ဟူသတည်း။ <ref> အရှင် သံဝရာလင်္ကာရ ဓမ္မပိယဆရာတော် ရေး ဒို့နိုင်ငံတော် ၊ ၂၀၁၀-ဖေဖော်ဝါရီလ၊ စာ-၁၃/၁၄ </ref> == ကိုးကား == <references/> {{မြန်မာနိုင်ငံ မင်းဆက်များ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာသက်ဦးဆံပိုင်ဘုရင်စနစ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]] n7xctw2tjrq121zm8owmt4fbxxw4f34 1027315 1027314 2026-04-24T02:10:28Z Aung Minn Khannt77 92927 1027315 wikitext text/x-wiki [[ဧရာဝတီမြစ်‎]]၏ အောက်ပိုင်း (အကြေအရပ်)တွင် ရသေ့ဖြစ်နေသော '''ခေပဒုတ'''မင်း၏ ယောက်ဖ [[သတိုးမဟာရာဇာမင်း]]တွင် မျက်ကန်းမင်းသား ညီနောင်နှစ်ပါး ရှိသည်။ ထိုသားနှစ်ပါးကို မွေးစကတည်းက ဖျောက်ဖျက်ရန် စေခိုင်းသော်လည်း မယ်တော်က တိတ်တဆိပ်မွေးထား၍ အရွယ်ရောက်လာလေသည်။ ထိုအခါ မင်းကြီးသိပြီး ဖေါင်ပေါ်တင်၍ ဧရာဝတီမြစ်‎ အတွင်း မျှောလိုက်သည်။ မြစ်မှာ မျှောပါရင်း မျက်စိမြင်သည်။ ဦးကြီးရသေ့နှင့် တွေ့သည်။ ရသေ့၏ အစီအမံဖြင့် [[မဟာသမ္ဘာဝ]] အမည်ဖြင့် ပျူမိဖုရား နန်းခမ်းနှင့် ထိမ်းမြားကာ ပျူတို့ကို မင်း. လုပ်အုပ်ချုပ်စေသည်။ ခရစ်မပေါ်မီ အနှစ် ၄၄၃ က ဖြစ်သည်။ မြို့တော်မှာ (ဂြီက္ဗေတြ) အသရေရှိသော မြေအရပ်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၍ (သရေခေတ္တရာ) ဖြစ်လာသည်။ သရေခေတ္တရာသည် ပျူခေတ်တွင် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ မဟာသမ္ဘာဝတွင် သားတော်တစ်ပါး ဖွားမြင်ရာ [[ဒွတ္တဘောင်]] (တ္ဒဗံ့မင်းကြီး) ဖြစ်လာသည်။ပထမသရေခေတ္တရာမင်းဆက်မှာ ဒွတ္တဘောင် မင်း ၊ရန်ပေါင်မင်း ၊ ရန်မန် မင်းတို့ မှာထင်ရှားသည် ။ [[ရန်မန်|ရန်မန်မင်း]]သည်လည်း သာသနာတော်ကိုထွန်ကားအောင်လုပ်သောမည်ဖြစ်သည်။ဒွတ္တဘောင်မင်းသည် ဗုဒ္ဓသာသနာ တော်အား ထောက်ပံ့ပြီး နေ့စဉ် ရဟန်းသံဃာ သုံးသောင်းအား ပစ္စည်းလေးပါး လှူသည်။ ဒွတ္တဘောင်မင်း တည်ဆောက်ခဲ့သည့် ဘုရားများ မှာ '''သောကြမဘုရား'''၊ '''ညီးညီးဘုရား'''၊ '''စီးစီးဘုရား'''၊ '''ဘောဘောဘုရား'''၊ '''ပုထိုးကြီးဘုရား''' များဖြစ်သည်။ သို့သော် ဒွတ္တဘောင်မင်းသည် သာသနာမြေ (ဘုန်းကြီးကျောင်း)မြေအား သိမ်းယူခဲ့သောအမှုကို ပြုခဲ့သောကြောင့် ပြည်သူတို့၏ လေးစားမှုအား မရတော့ပဲ အခွန်အကောက်များ ရရှိမှုနည်းပါးခဲ့သည်။ မင်းကိုယ်တော်တိုင် တိုင်းခန်း လှည့်လည်၍ အခွန်ခံထွက်ပြန်ရာ၊ ပန်ထွာမင်းသမီး(? တောင်တွင်းကြီး)နှင့်တွေ့ပြီး [[ပန်ထွာဘုရင်မ]]၏ ဧည့်ခံပြုစုခြင်း၌ နစ်မွန်း၍ မဆင်မခြင်သွား လာရာကာ မုန်တိုင်းတစ်ခုနှင့် ဆုံသဖြင့် ရေနစ်ပျောက်ဆုံး သွားရသည်။ ထိုမင်းသည် မြန်မာ့သမိုင်း၌ ပင်လယ်တွင် နစ်မွန်းပျက်စီးရသည့် တစ်ပါးတည်းသော မင်းဖြစ်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်ကား ခရစ်မပေါ်မီ ၃၇၃ တွင်ဖြစ်သည်။ <ref>ဒေါက်တာသန်းထွန်း၏ ပျူတွေဘယ်ပျောက်သွားသလဲ (၂၀၀၆-ခု၊ ဇူလိုင်၊ ပကြိမ်)</ref> == မင်းဆက်(၂၇)ဆက် == # [[မဟာသမ္ဘာဝ]] (သာသနာနှစ်-၆၀/၆၆) (BC-484) # (ညီ) [[စူဠာသမ္ဘာဝ]] (သာသနာနှစ်-၆၆/၁၀၁) (BC-478) (BC-444 တွင် မဇ္ဈိမဒေသ၊ ဝေသာလီပြည်၌ ဒုတိယသံဂါယနာတင်သည်။ # (သား) [[ဒွတ္တဘောင်]] (သာသနာနှစ်-၁၀၁/၁၀၇) (BC-443) # (သား) [[ဒွတ္တရန်]] (သာသနာနှစ်-၁၇၁/၁၉၃) (BC-373) # (သား) [[ရန်ပေါင်]] (သာသနာနှစ်-၁၉၃/၂၄၃) (BC-328) (BC-326 တွင် အိန္ဒိယ၌ အသောကမင်း နန်းတက်သည်။) (BC-300 အသောကမင်းလက်ထက် တတိယသံဂါယနာတင်သည်။) # (သား) [[ရန်မန်]] (သာသနာနှစ်-၂၄၃/၂၉၃) (BC-283) # (သား) [[ရက္ခန်]] (သာသနာနှစ်-၂၉၃/၃၂၄) (BC-236) # (သား) [[ခန်လောင်း]] (သာသနာနှစ်-၃၂၄/၃၆၂) (BC-208) # (သား) [[လက်ခိုင်]] (သာသနာနှစ်-၃၆၂/၃၉၆) (BC-175) # (သား) [[သိရိစန်]] (သာသနာနှစ်-၃၉၆/၄၂၄) (BC-145) # (သား) [[သီရိရာဇ်]] (သာသနာနှစ်-၄၂၄/၄၃၃) (BC-117) # [[ငတပါး​မင်း​|ငတပါး]] (သာသနာနှစ်-၄၃၃/၄၈၄) (BC-98) # (သား) [[ပါပိရန်]] (သာသနာနှစ်-၄၈၄/၅၅၀) (BC-47) # (သား) [[ရန်မုက္ခ]] (သာသနာနှစ်-၅၅၀/၅၆၅) (BC-27) # (သား) [[ရန်သိင်္ခ]] (သာသနာနှစ်-၅၆၅/၅၆၈) (BC-12) # (သား) [[ရန်မုဉ္ဇလိန္ဒ]] (သာသနာနှစ်-၅၆၈/၅၈၃) (BC-9) *(သာသနာနှစ် ၅၄၄ ရောက်သောအခါ ခရစ်နှစ် (AD-1 ) စသည်။) # (ညီ) [[ဘေရိန္ဒ]] (သာသနာနှစ်-၅၈၃/၅၉၈) (AD-6) # (သား) [[မုဉ္ဇလ]] (သာသနာနှစ်-၅၉၈/၆၀၀) (AD-19) # (သား) [[ပုဏ္ဏမင်း| ပုဏ္ဏ]](သာသနာနှစ်-၆၀၀/၆၀၃) (AD-34) # (ညီ) [[သာခ]] (သာသနာနှစ်-၆၀၃/၆၀၆) (AD-37) # (သား) [[သာသီ]] (သာသနာနှစ်-၆၀၆/၆၀၉) (AD-40) # (ညီ) [[ကန္နု]] (သာသနာနှစ်-၆၀၉/၆၁၀) (AD-47) # (နောင်တော်) [[ကန်တက်]] (သာသနာနှစ်-၆၁၀/၆၁၃) (AD-49) # (နောင်တော်) [[ဘဇ္ဇ]] (သာသနာနှစ်-၆၁၃/၆၁၇) (AD-51) # (သား) [[သုမုန္ဒရီမင်း]] (သာသနာနှစ်-၆၁၇/၆၂၄) (AD-60) # (သား) [[အတိတျာ]] (သရေခေတ္တရာသက္ကရာဇ် ၂-၅) # (ညီ) [[သုပညာနဂရဆိန္ဒ]] (သရေခေတ္တရာသက္ကရာဇ် ၅-၁၆) သုမုန္ဒရီမင်း လွန်သော (သာသနာနှစ်-၆၂၄) (AD-80) *(ဒေါဒါရသ ကိန်းကြုံ၍ သာသနာနှစ် ၆၂၂ကို ဖြိုကာ ကျန် ၂-နှစ်မှ စတင် ရေတွက်သည်။) <ref>ဦးကိုကိုဦး ၏ သမိုင်းစဉ်ဆက် သက္ကရာဇ် မှတ်တမ်းများ (၂၀၀၅-ခု၊ အောက်တိုဘာလ၊ ပကြိမ်)</ref> ထိုသို့ ဖြိုကိန်းရောက်သော် ပုဂံလောကနန္ဒာအရပ်ကား ကျောက်စကားဟု တွင်၏။ ထိုအရပ်၌ သိကြားမင်းသည် ပုဏ္ဏားအိုယောင်ဆောင်၌ ၆၂၂ ကိုဖြိုကာ "'သက္ကရာဇ်တို ဒွေး ၂ ခု "'ဟူ၍ ကျောက်ဖျာထက်၌ ရေးခဲ့သည် ဟူသတည်း။ <ref> အရှင် သံဝရာလင်္ကာရ ဓမ္မပိယဆရာတော် ရေး ဒို့နိုင်ငံတော် ၊ ၂၀၁၀-ဖေဖော်ဝါရီလ၊ စာ-၁၃/၁၄ </ref> == ကိုးကား == <references/> {{မြန်မာနိုင်ငံ မင်းဆက်များ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာသက်ဦးဆံပိုင်ဘုရင်စနစ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]] c19e363312sgvpz2ntzg2eax982t6de 0 13889 1027288 818694 2026-04-24T00:02:00Z Aung Minn Khannt77 92927 1027288 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Bulbophyllum auricomum - Curtis' 130 (Ser. 3 no. 60) pl. 7938 (1904).jpg | taxon =Bulbophyllum auricomum | authority =Lindl. (1830) | synonyms = * ''Dendrobium tripetaloides'' Roxb. (1832) * ''Bulbophyllum foenisecii'' E.C.Parish ex Rchb.f. (1865) * ''Phyllorkis auricoma'' (Lindl.) Kuntze (1891) * ''Bulbophyllum tripetaloides'' (Roxb.) Schltr. (1914) }} မြန်မာလူမျိုးတို့ အမြတ်တနိုး အဖိုးတတန်ထား၍ တော်ဝင်နတ်ပန်းဟု အမှတ်ပြုကြသော သဇင်ပန်းကို သန့်ပြန့်စင်ကြယ်သော နေရာ၌သာ ပေါက်တတ် ပွင့်တတ်သောကြောင့် သန့်စင်ပန်းဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဒဏ္ဍာရီပုံပြင်များအရ မင်းသမီးကလေးသည် သူ၏နှလုံးသားကိုထုတ်၍ သစ်ပင်ပေါ် တင်လိုက်ရာမှ နှလုံးသားသည်သဇင်ဥဖြစ်၍ ပွင့်လာသောအပွင့်ကို နှလုံးသားမှ သွေးစင်သည်ဟု အယူရှိကာ သွေးစင်ပန်းဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ကြကြောင်းဖြင့် အဆိုအမျိုမျိုးရှိသည်။ သဇင်ပင်သည် သစ်ခွပင်များနှင့်အတူ ဩခစ်ဒေစီအီးမျိုးရင်း၌ ပါ ဝင်သည်။ ရုက္ခဗေဒအမည်အားဖြင့် ဗာလဗိုဖိုင်လမ်ဩရိကိုမမ်ဟုခေါ်သည်။ ယင်းသည် [[ဂမုန်း]]မျိုးတွင်အပါအဝင်ဟူ၍လည်း စာဟောင်းပေဟောင်းများ၌ အဆိုရှိသည်။ ဂမုန်းမျိုးဖြစ်သော သဇင် (၁၅)မျိုးရှိကြောင်း၊ တော်ဝင်ပန်းဖြစ်ကြောင်း တို့ကို [[ရွှေတိုက်စိုးဦးတိုး]]ရေးသားသည့် ရာမရကန်၊ သဇင်အချီးတွင်.... ::"စိမ့်ကြီး မြိုင်ကြီး၊ ရိပ်ကြီးတောတောင်၊ ::နေရောင်မခံ၊ ပန်းပျံပင်ဆင့်၊ မြေနှင့်ရန်ဘက်၊ ခက်လက်စိမ်းမြ၊ ::မိုးမခဘူး နွေလသံပေါက်၊ ရည်သန်ချိန်ရောက်ခါမှ၊ နှင်းသောက်ကယ်ရွှင်ရွှင်၊ ပွင့်ဖူးတွေဆင်ကြသည်။ ::ရွှေပင်ဆင့်၊ ငွေပင်ဆင့်၊ ပတ္တမြားပင်ဆင့်၊ ဂမုန်းအင့် အဖက်၊ ဆောင်းစက်ရိပ်ခို၊ ရေတွက်လို့ ဆိုတော့မည်။ ::လက်တံတိုတမည်၊ လက်တံရှည်နှင့် နေရောင်ခြည်-လရောင်ဝါ၊ မိုးလုံးပြာ၊ မိုးလုံးမှိုင်း၊ ::ပုလဲဆိုင်း၊ ပုလဲနှစ်၊ ချစ်စရာ့ လိပ်ပြာတောင်၊ ::နီလာရောင်-တောင်လုံးပြိုင်၊ သုံးပွင့်ဆိုင်-ခိုင်လုံးဆန်း၊ ::ပင်လုံးလန်း-နွဲ့တန်း ယိမ်းကလေးတို့က-လေသိမ်းတိုင်းလှ၊ ::ကိန္နရီကသည့်နှယ်၊ တချို့က ဖြူပြာပြာ၊ တချို့က ဖြူဝါဝါ၊ ::တချို့မှာ ချိပ်ပွင့်၊ တချို့မှာ ပန်းရင့်လို့ ၊ ပင်မြင့်ပန်းပျံ၊ ဘွဲ့မည်ရည်ခံကြ၊ ဝေယန်နန်းမြင့်၊ ရှုတိုင်းတင့်မို့၊ ::မြို့ဝန်မင်းစာ၊ လိပ်မပါဘဲနှင့်၊ ကွယ်ရာဈေးပြင်၊ ရောင်းလို့များ မြင်မလား၊ ::သေချင်သေ၊ ရှင်ချင်ရှင်၊ အင်မတန့်၊ အင်တန်ရာဝတ်တော် ခံရမည်၊ မြတ်ပန်တော်ပန်း၊ ခိုင်လုံးလမ်းကို၊ ::ဟိုလောင်းပန်းပွင့်၊ ဘယ်ဂုဏ်နှင့်ဝင့်မတုန်း။ ဘုန်းနှင့်ကံနှင့်၊ ရွှေသဇင်" ဟူ၍ စပ်ဆိုလေသည်။ <ref>ဖိုးသာဝ၊ ဂမုန်းညွှန်းကျမ်း၊ (ပထမတွဲ) နှာ-၁၊ ၂</ref> သဇင်ပင်သည် တစ်နှစ်တစ်ခါသာပွင့်သော အပင်မျိုးဖြစ်သည်။ ဆောင်းရာသီဖြစ်သော နတ်တော် ပြာသိုလများတွင်လှိုင်လှိုင်ပွင့်လေ့ရှိသည်။ ထို့ကြောင့်ပင် [[မြဝတီမင်းကြီးဦးစ]]က သူ၏သဇင်ပန်းဘွဲ့၌ - :: ''သည်ဆောင်းဟေမန်၊ မြောက်ပြန်လေညှင်းဆော်တယ်ကို၊ :: နတ်တော် ပြာသို၊ စိုစိုတည့် နှင့်ဖုံဖုံ၊ :: ရိုးတံဆင့်ဖူးငုံ၊ ဝတ်မှုံတင့်ဆုံး၊ :: သဇင်ပန်း ဂမုန်းငယ်နှင့်လေး'' ဟုစပ်ဆိုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သဇင်ပင်သည် သစ်ကိုင်းသစ်ခက် အုန်းခွံတို့တွင် တွယ်ကပ်၍လည်းကောင်း၊ အိုးထဲ၌ အုန်းဆံပွပွနှင့်ထည့်၍လည်းကောင်း ခပ်သန့်သန့်စိုက်ရသော ဥမှထွက်သည့်အပင်ကလေးမျိုးဖြစ်သည်။ မူလက စိမ့်ကြီးတောကြီးထဲ၌ ပေါက်ရောက်သောအပင်မျိုးဖြစ်၏။ ထိုကြောင့် စာဆိုတော်ကြီးဦးတိုးက သူ၏ရာမရကန်၌ 'စမ့်ကြီးမြိုင်ကြီး၊ ရိပ်ကြီးတောတောင်၊ နေရောင်မခံ၊ ပန်းပျံ ပင်ဆင့်၊ မြေနှင့်ရန်ဖက်၊ ခက်လက်စိမ်းမြ၊ မိုးမခဘူး''ဟု စပ်ဆိုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သဇင်ဥသည် စိမ်းညိုရောင်လုံးရှည်သွယ်ဖြစ်၍ ယေဘုယျအားဖြင့် တစ်လက်မသာသာခန့်ကြီးသည်။ သဇင်ဥအရင်းမှ အရွက်ကလေးနှစ်ရွက်သည် မိုးဦးကျစတွင်ထွက်သည်။ အရွက်သည် တစ်လက်မမှ သုံးလက်မအထိရှည်၍ အစိမ်းနုရောင်ဖြစ်သည်။ အလယ်ကြောမကြီး တစ်ခုသာပါ၍ အရွက်သားသည်ပြောင်ချောသည်။ အပွင့်ပွင့်ချိန်၌ အရွက်များကြွေလေသည်။ အပွင့်သည် ခိုင်တံသွယ်သွယ်၌ ဘေးတစ်ဖက်တစ်ချက်စီပွင့်သည်။ အပွင့်သည် သေးငယ်၍ အလယ်၌ဝတ်ဆံပါသည်။ သဇင်ပန်းပွင့်အရောင်သည် လေးမျိုးရှိ၍ ယင်းတို့မှာ # သဇင်ဖြူ၊ # သဇင်ဝါ၊ # သဇင်နီ၊ # သဇင်နက် တို့ဖြစ်ကြသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းနှင့် မော်လမြိုင်မြို့အနီးတစ်ဝိုက်တွင် သဇင်ဖြူများထွက်၍ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း ကျောက်မဲ၊ သီပေါ၊ လားရှိုးမြို့များ၊ ကျေးလက် တောရွာများနှင့် မေမြို့တစ်ဝိုက်မှ သဇင်ဝါများထွက်သည်။ သဇင်နီမျိုးသည် တောင်ငူနယ် တောတောင်စိမ့်ကြီးများ၌ပေါက်၍ မေမြို့တစ်ဝိုက် ကျေးလက် တောအုံများတွင် သဇင်နက်များ တစ်ခါတစ်ရံရသည်။ သဇင်ဝါနှင့် သဇင်ဖြူသာလျှင် များများစားစားရသဖြင့် ရောင်းချနိုင်ကြသည်။ သဇင်ဖြူသည် သဇင်ဝါလောက် မမွှေးချေ။ သဇင်ဝါပွင့်ထက် အပွင့်ကြီးသော်လည်း ရိုးတံတွင် အပွင့်ကျဲသည်။ သဇင်ဝါသည် အပွင်သေး၍ ရိုးတံ၌ စိတ်စိတ် အခိုင်လိုက် ပွင့်သည်။ ရနံ့အလွန်မွှေးသည်။ သဇင်နက်နှင့် သဇင်နီသည် ရနံ့မမွှေးချေ။ အတွေ့ရလည်း အလွန်နည်းသည်။ သဇင်နီနှစ်မျိုးရှိသည်။ အပွင့် ရောအရိုးတံပါ နီသောသဇင်နီမျိုးနှင့် အပွင့်သာနီ၍ ရိုးတံမနီသောသဇင်နီမျိုးတို့ဖြစ်သည်။ သဇင်နီဟုဆိုသော်လည်း ပန်းရောင်ရင့်ရောင်ဖြစ်သည်။ သဇင်နက်ပွင့်သည် မီးသွေးခဲကဲ့သို့နက်မှောင်သည်။ ဥကမူစိမ်းသည်။ သဇင်နီထက် သဇင်နက် ကရှားပါးသည်။ အလွန်တွေ့ရခဲသည်။ ==တော်ဝင်ပန်း== မြန်မာမင်းများလက်ထက်တော်အခါက သဇင်ပန်းသည် ဘုရင်မိဖုရားတို့သာ ဦးဦးဖျားဖျားပန်ခွင့်ရသောပန်းဖြစ်သဖြင့် တော်ဝင်ပန်းအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုကြသည်။ သဇင်ပန်းသည် သိုင်းတော် အဆောင်အယောင်နှင့် နေပြည်တော်သို့တက်၍ နန်းတော်တွင်း မြတ်ရာတို့တွင်ဝင့်ဝါနိုင်ခဲ့သော တောပန်းတောင်ပန်း စိမ့်မြိုင်ပန်းဖြစ်သည်။ ရာဇဝင်စဉ်ဆက်မှဆင်းသက်လာခဲ့ သော နန်းတွင်းထုံးစံတစ်ခုမှာ တောင်ငူနတ်တောင်မှ သဇင်နီကို၎င်း၊ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းများမှသဇင်ဖြူနှင့် သဇင်ဝါကို၎င်း၊ ဆိုင်ရာနယ်ပယ်အုပ်ချုပ်သူ အရာရှိ၊ သို့မဟုတ် နယ်ရှင်စော်ဘွားတို့သည် နန်းတော်သို့ ရှိခိုးလက်ဆောင်တော်ဆက်ကြရသည်။ ဤသို့ အချိန်နှင့်ဆက်သရန် နှိုးဆော်မှု၊ ယူဆောင်မှု၊ နန်းတော်သို့ သွင်းဆက်မှုများကို မှူးတော်မတ်တော်ကြီး တစ်ဦးဖြစ်သော ကျီဝန်မင်းက တာဝန်ယူရသည်။ နန်းတော်တွင် ဘုရင်မင်းမြတ်နှင့် မိဖုရားခေါင်ကြီးတို့ သဇင်ပန်းကို အဦးပြု၍ သစ်ခွပန်းအမျိုးမျိုးကို ပန်ဆင်တော်မူသော သဘင်တစ်ခု သီးခြားရှိလေသည်။ ဤပန်ဆင်ပွဲသဘင်ပြီးမှ မြို့ဝန်က အမိန့်ဆင့်ထုတ်ပြီး လျှင်တိုင်းသူပြည်သား လူအများအား ပန်ဆင်ခွင့်ပေးလေသည်။ ထို့ကြောင့်ပင် စာဆိုတော်ကြီးဦးတိုးက ''တချို့ကနီပြာပြာ၊ တချို့ကဖြူဝါဝါ၊ တချို့မှာပန်းရင့်လို၊ ပင်ဆင့်ပန်းပျံ၊ ဘွဲ့မည်များခံကြသည်။ ဝေယံနန်းမြင့်၊ ပန် တိုင်းတင့်မို့၊ မြို့ဝန်မင်းစာ၊ လိပ်မပါဘဲ၊ ကွယ်ရာဈေးပြင်၊ ရောင်းလို့များ မြင်မလား၊ အင်မတန် အင်တန်၊ ရာဇဝတ်တော်ခံရသည်။ မြတ်ပန်တော်ပန်း၊ ခိုင်လုံးလန်းကို၊ ဟိုလောင်းပန်းပွင့်၊ ဘယ်ဂုဏ်ကြောင့် ဝင့်မတုန်း၊ ဘုန်းနှင့် ကံနှင့် ရွှေသဇင်'' ဟု စပ်ဆိုခဲ့ခြင်းဖြစ်လေသည်။ သဇင်ပန်းကို ယင်းသို့ မြို့ဝန်မင်း အမိန့်မထုတ်ဆင့်မီ ဘုရင်မင်းမြတ်၏သားတော် သမီးတော်များပင် ပန်ဆင်ခွင့်မရကြောင်းကို ၁၁၆၈ ခုနှစ် ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၉ ရက်နေ့ က ထုတ်ပြန်သော ဘိုးတော်ဘုရား၏ အောက်ပါအမိန့်တော်က ထင်ရှားစေသည်။ '' သဇင်ပန်းတော် ရွှေနန်းတော်သို့ မဆက်မသွင်းသေးသည်ကို မင်းသားများ အိမ်သို့ပန်းများရောက်ကြောင်းနှင့် ကြားသိတော်မူရသည်။ ကျီဝန်ကို တန်းမှာထား၊ ပန်းဆက်လာသူတို့ကိုရအောင်တောင်း။ ၁၁၆၈ ခု ပြာ သိုလပြည့်ကျော် ၉ ရက်နေ့နာခံတော် ရာဇနော်ရထာပြန်။'' င်စစ်အားဖြင့် သဇင်ပန်းကို လေးလေးစားစား မည်မျှထားသည်ကို ဤအမိန့်တော်အရထင်ရှားသည်။ ဤအမိန့်တော်သည် သဇင်ပန်းကိုသာ လေးစားလို၍ချည်း မဟုတ်၊ တိုင်းပြည်၌ မင်းအာဏာကိုမည်မျှ ပျပ်ဝပ်မှုရှိ သည်ကို အကဲစမ်းရန်ကိစ္စတစ်ခု ပြုလုပ်ထားခြင်းဖြစ်လေသည်။ သဇင်ပန်းသည် နတ်တော်လ၌ ပွင်သဖြင့် အမြတ်တနိုးထား၍ နတ်တင်ကြသောကြောင့် နတ်ပန်းဟုလည်းခေါ်ကြသည်။ ဆေးဖက်ဝင်သည်။ မြန်မာ့ဆေးကျမ်းအလိုအရ သဇင်ပွင့်သည် မူးဝေငိုက်မြည်းသောအနာကို လည်းကောင်း၊ ဦးခေါင်းကိုက်ခြင်း မျက်စိနာခြင်းတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ဆာလောင်မွတ်သိပ်သောအနာကိုလည်းကောင်း၊ သလိပ်သည်းခြေအားကြီးသော အနာကိုလည်းကောင်း ချမ်းသာစေတတ်၏ဟုဆိုသည်။ မြန်မာဘယဆေးသမားတို့သည် ဆေးဖော်ရာ၌အလွန်စွမ်းသော သဇင်နီနှင့် သဇင်နက်တို့ကို ရှားရှားပါးပါး ရှာဖွေကြရသည်။ သထုံ၊ မော်လမြိုင်၊ ထားဝယ်၊ တောင်ငူ ပတ်ဝန်းကျင်မှလာသော သဇင်ဖြူမျိုးကို ပိဿာချိန်၊ သို့မဟုတ် အခက်ရေနှင့်ရောင်းကြသည်။ ပေါ်ဦးပေါ်ဖျားတွင် တစ်ခက်ကို ၁၀၀၀ ကျပ် မှ ၃၀၀၀ ကျပ် အထိပေးရတတ်သည်။ ယခုအခါ သဇင်ပန်းကို ရန်ကုန်မြို့၌လည်း ခြံများတွင် တယုတယစိုက်ပျိုးနေကြလေပြီဖြစ်သည်။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)</ref> တော်ဝင်သဇင်ပန်းကိုတော့ ရန်ကုန်မြို့က စိန်ရွှေဖြိးတော်ဝင်သဇင်ခြံ မှာလည်း ရောင်းချ နေပါတယ်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} {{Commons|Bulbophyllum auricomum|{{PAGENAME}}}} [[ကဏ္ဍ:သစ်ခွပင်များ]] q7hz1wofbh7g5gmeqrqcr2n6xune456 1027291 1027288 2026-04-24T00:19:19Z ~2026-25068-87 141959 1027291 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Bulbophyllum auricomum - Curtis' 130 (Ser. 3 no. 60) pl. 7938 (1904).jpg | taxon =Bulbophyllum auricomum | authority =Lindl. (1830) | synonyms = * ''Dendrobium tripetaloides'' Roxb. (1832) * ''Bulbophyllum foenisecii'' E.C.Parish ex Rchb.f. (1865) * ''Phyllorkis auricoma'' (Lindl.) Kuntze (1891) * ''Bulbophyllum tripetaloides'' (Roxb.) Schltr. (1914) }} မြန်မာလူမျိုးတို့ အမြတ်တနိုး အဖိုးတတန်ထား၍ တော်ဝင်နတ်ပန်းဟု အမှတ်ပြုကြသော သဇင်ပန်းကို သန့်ပြန့်စင်ကြယ်သော နေရာ၌သာ ပေါက်တတ် ပွင့်တတ်သောကြောင့် သန့်စင်ပန်းဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဒဏ္ဍာရီပုံပြင်များအရ မင်းသမီးကလေးသည် သူ၏နှလုံးသားကိုထုတ်၍ သစ်ပင်ပေါ် တင်လိုက်ရာမှ နှလုံးသားသည်သဇင်ဥဖြစ်၍ ပွင့်လာသောအပွင့်ကို နှလုံးသားမှ သွေးစင်သည်ဟု အယူရှိကာ သွေးစင်ပန်းဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ကြကြောင်းဖြင့် အဆိုအမျိုမျိုးရှိသည်။ သဇင်ပင်သည် သစ်ခွပင်များနှင့်အတူ ဩခစ်ဒေစီအီးမျိုးရင်း၌ ပါ ဝင်သည်။ ရုက္ခဗေဒအမည်အားဖြင့် ဗာလဗိုဖိုင်လမ်ဩရိကိုမမ်ဟုခေါ်သည်။ ယင်းသည် [[ဂမုန်း]]မျိုးတွင်အပါအဝင်ဟူ၍လည်း စာဟောင်းပေဟောင်းများ၌ အဆိုရှိသည်။ ဂမုန်းမျိုးဖြစ်သော သဇင် (၁၅)မျိုးရှိကြောင်း၊ တော်ဝင်ပန်းဖြစ်ကြောင်း တို့ကို [[ရွှေတိုက်စိုးဦးတိုး]]ရေးသားသည့် ရာမရကန်၊ သဇင်အချီးတွင်.... ::"စိမ့်ကြီး မြိုင်ကြီး၊ ရိပ်ကြီးတောတောင်၊ ::နေရောင်မခံ၊ ပန်းပျံပင်ဆင့်၊ မြေနှင့်ရန်ဘက်၊ ခက်လက်စိမ်းမြ၊ ::မိုးမခဘူး နွေလသံပေါက်၊ ရည်သန်ချိန်ရောက်ခါမှ၊ နှင်းသောက်ကယ်ရွှင်ရွှင်၊ ပွင့်ဖူးတွေဆင်ကြသည်။ ::ရွှေပင်ဆင့်၊ ငွေပင်ဆင့်၊ ပတ္တမြားပင်ဆင့်၊ ဂမုန်းအင့် အဖက်၊ ဆောင်းစက်ရိပ်ခို၊ ရေတွက်လို့ ဆိုတော့မည်။ ::လက်တံတိုတမည်၊ လက်တံရှည်နှင့် နေရောင်ခြည်-လရောင်ဝါ၊ မိုးလုံးပြာ၊ မိုးလုံးမှိုင်း၊ ::ပုလဲဆိုင်း၊ ပုလဲနှစ်၊ ချစ်စရာ့ လိပ်ပြာတောင်၊ ::နီလာရောင်-တောင်လုံးပြိုင်၊ သုံးပွင့်ဆိုင်-ခိုင်လုံးဆန်း၊ ::ပင်လုံးလန်း-နွဲ့တန်း ယိမ်းကလေးတို့က-လေသိမ်းတိုင်းလှ၊ ::ကိန္နရီကသည့်နှယ်၊ တချို့က ဖြူပြာပြာ၊ တချို့က ဖြူဝါဝါ၊ ::တချို့မှာ ချိပ်ပွင့်၊ တချို့မှာ ပန်းရင့်လို့ ၊ ပင်မြင့်ပန်းပျံ၊ ဘွဲ့မည်ရည်ခံကြ၊ ဝေယန်နန်းမြင့်၊ ရှုတိုင်းတင့်မို့၊ ::မြို့ဝန်မင်းစာ၊ လိပ်မပါဘဲနှင့်၊ ကွယ်ရာဈေးပြင်၊ ရောင်းလို့များ မြင်မလား၊ ::သေချင်သေ၊ ရှင်ချင်ရှင်၊ အင်မတန့်၊ အင်တန်ရာဝတ်တော် ခံရမည်၊ မြတ်ပန်တော်ပန်း၊ ခိုင်လုံးလမ်းကို၊ ::ဟိုလောင်းပန်းပွင့်၊ ဘယ်ဂုဏ်နှင့်ဝင့်မတုန်း။ ဘုန်းနှင့်ကံနှင့်၊ ရွှေသဇင်" ဟူ၍ စပ်ဆိုလေသည်။ <ref>ဖိုးသာဝ၊ ဂမုန်းညွှန်းကျမ်း၊ (ပထမတွဲ) နှာ-၁၊ ၂</ref> သဇင်ပင်သည် တစ်နှစ်တစ်ခါသာပွင့်သော အပင်မျိုးဖြစ်သည်။ ဆောင်းရာသီဖြစ်သော နတ်တော် ပြာသိုလများတွင်လှိုင်လှိုင်ပွင့်လေ့ရှိသည်။ ထို့ကြောင့်ပင် [[မြဝတီမင်းကြီးဦးစ]]က သူ၏သဇင်ပန်းဘွဲ့၌ - :: ''သည်ဆောင်းဟေမန်၊ မြောက်ပြန်လေညှင်းဆော်တယ်ကို၊ :: နတ်တော် ပြာသို၊ စိုစိုတည့် နှင့်ဖုံဖုံ၊ :: ရိုးတံဆင့်ဖူးငုံ၊ ဝတ်မှုံတင့်ဆုံး၊ :: သဇင်ပန်း ဂမုန်းငယ်နှင့်လေး'' ဟုစပ်ဆိုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သဇင်ပင်သည် သစ်ကိုင်းသစ်ခက် အုန်းခွံတို့တွင် တွယ်ကပ်၍လည်းကောင်း၊ အိုးထဲ၌ အုန်းဆံပွပွနှင့်ထည့်၍လည်းကောင်း ခပ်သန့်သန့်စိုက်ရသော ဥမှထွက်သည့်အပင်ကလေးမျိုးဖြစ်သည်။ မူလက စိမ့်ကြီးတောကြီးထဲ၌ ပေါက်ရောက်သောအပင်မျိုးဖြစ်၏။ ထိုကြောင့် စာဆိုတော်ကြီးဦးတိုးက သူ၏ရာမရကန်၌ 'စမ့်ကြီးမြိုင်ကြီး၊ ရိပ်ကြီးတောတောင်၊ နေရောင်မခံ၊ ပန်းပျံ ပင်ဆင့်၊ မြေနှင့်ရန်ဖက်၊ ခက်လက်စိမ်းမြ၊ မိုးမခဘူး''ဟု စပ်ဆိုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သဇင်ဥသည် စိမ်းညိုရောင်လုံးရှည်သွယ်ဖြစ်၍ ယေဘုယျအားဖြင့် တစ်လက်မသာသာခန့်ကြီးသည်။ သဇင်ဥအရင်းမှ အရွက်ကလေးနှစ်ရွက်သည် မိုးဦးကျစတွင်ထွက်သည်။ အရွက်သည် တစ်လက်မမှ သုံးလက်မအထိရှည်၍ အစိမ်းနုရောင်ဖြစ်သည်။ အလယ်ကြောမကြီး တစ်ခုသာပါ၍ အရွက်သားသည်ပြောင်ချောသည်။ အပွင့်ပွင့်ချိန်၌ အရွက်များကြွေလေသည်။ အပွင့်သည် ခိုင်တံသွယ်သွယ်၌ ဘေးတစ်ဖက်တစ်ချက်စီပွင့်သည်။ အပွင့်သည် သေးငယ်၍ အလယ်၌ဝတ်ဆံပါသည်။ သဇင်ပန်းပွင့်အရောင်သည် လေးမျိုးရှိ၍ ယင်းတို့မှာ # သဇင်ဖြူ၊ # သဇင်ဝါ၊ # သဇင်နီ၊ # သဇင်နက် တို့ဖြစ်ကြသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းနှင့် မော်လမြိုင်မြို့အနီးတစ်ဝိုက်တွင် သဇင်ဖြူများထွက်၍ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း ကျောက်မဲ၊ သီပေါ၊ လားရှိုးမြို့များ၊ ကျေးလက် တောရွာများနှင့် မေမြို့တစ်ဝိုက်မှ သဇင်ဝါများထွက်သည်။ သဇင်နီမျိုးသည် တောင်ငူနယ် တောတောင်စိမ့်ကြီးများ၌ပေါက်၍ မေမြို့တစ်ဝိုက် ကျေးလက် တောအုံများတွင် သဇင်နက်များ တစ်ခါတစ်ရံရသည်။ သဇင်ဝါနှင့် သဇင်ဖြူသာလျှင် များများစားစားရသဖြင့် ရောင်းချနိုင်ကြသည်။ သဇင်ဖြူသည် သဇင်ဝါလောက် မမွှေးချေ။ သဇင်ဝါပွင့်ထက် အပွင့်ကြီးသော်လည်း ရိုးတံတွင် အပွင့်ကျဲသည်။ သဇင်ဝါသည် အပွင်သေး၍ ရိုးတံ၌ စိတ်စိတ် အခိုင်လိုက် ပွင့်သည်။ ရနံ့အလွန်မွှေးသည်။ သဇင်နက်နှင့် သဇင်နီသည် ရနံ့မမွှေးချေ။ အတွေ့ရလည်း အလွန်နည်းသည်။ သဇင်နီနှစ်မျိုးရှိသည်။ အပွင့် ရောအရိုးတံပါ နီသောသဇင်နီမျိုးနှင့် အပွင့်သာနီ၍ ရိုးတံမနီသောသဇင်နီမျိုးတို့ဖြစ်သည်။ သဇင်နီဟုဆိုသော်လည်း ပန်းရောင်ရင့်ရောင်ဖြစ်သည်။ သဇင်နက်ပွင့်သည် မီးသွေးခဲကဲ့သို့နက်မှောင်သည်။ ဥကမူစိမ်းသည်။ သဇင်နီထက် သဇင်နက် ကရှားပါးသည်။ အလွန်တွေ့ရခဲသည်။ ==တော်ဝင်ပန်း== မြန်မာမင်းများလက်ထက်တော်အခါက သဇင်ပန်းသည် ဘုရင်မိဖုရားတို့သာ ဦးဦးဖျားဖျားပန်ခွင့်ရသောပန်းဖြစ်သဖြင့် တော်ဝင်ပန်းအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုကြသည်။ သဇင်ပန်းသည် သိုင်းတော် အဆောင်အယောင်နှင့် နေပြည်တော်သို့တက်၍ နန်းတော်တွင်း မြတ်ရာတို့တွင်ဝင့်ဝါနိုင်ခဲ့သော တောပန်းတောင်ပန်း စိမ့်မြိုင်ပန်းဖြစ်သည်။ ရာဇဝင်စဉ်ဆက်မှဆင်းသက်လာခဲ့ သော နန်းတွင်းထုံးစံတစ်ခုမှာ တောင်ငူနတ်တောင်မှ သဇင်နီကို၎င်း၊ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းများမှသဇင်ဖြူနှင့် သဇင်ဝါကို၎င်း၊ ဆိုင်ရာနယ်ပယ်အုပ်ချုပ်သူ အရာရှိ၊ သို့မဟုတ် နယ်ရှင်စော်ဘွားတို့သည် နန်းတော်သို့ ရှိခိုးလက်ဆောင်တော်ဆက်ကြရသည်။ ဤသို့ အချိန်နှင့်ဆက်သရန် နှိုးဆော်မှု၊ ယူဆောင်မှု၊ နန်းတော်သို့ သွင်းဆက်မှုများကို မှူးတော်မတ်တော်ကြီး တစ်ဦးဖြစ်သော ကျီဝန်မင်းက တာဝန်ယူရသည်။ နန်းတော်တွင် ဘုရင်မင်းမြတ်နှင့် မိဖုရားခေါင်ကြီးတို့ သဇင်ပန်းကို အဦးပြု၍ သစ်ခွပန်းအမျိုးမျိုးကို ပန်ဆင်တော်မူသော သဘင်တစ်ခု သီးခြားရှိလေသည်။ ဤပန်ဆင်ပွဲသဘင်ပြီးမှ မြို့ဝန်က အမိန့်ဆင့်ထုတ်ပြီး လျှင်တိုင်းသူပြည်သား လူအများအား ပန်ဆင်ခွင့်ပေးလေသည်။ ထို့ကြောင့်ပင် စာဆိုတော်ကြီးဦးတိုးက ''တချို့ကနီပြာပြာ၊ တချို့ကဖြူဝါဝါ၊ တချို့မှာပန်းရင့်လို၊ ပင်ဆင့်ပန်းပျံ၊ ဘွဲ့မည်များခံကြသည်။ ဝေယံနန်းမြင့်၊ ပန် တိုင်းတင့်မို့၊ မြို့ဝန်မင်းစာ၊ လိပ်မပါဘဲ၊ ကွယ်ရာဈေးပြင်၊ ရောင်းလို့များ မြင်မလား၊ အင်မတန် အင်တန်၊ ရာဇဝတ်တော်ခံရသည်။ မြတ်ပန်တော်ပန်း၊ ခိုင်လုံးလန်းကို၊ ဟိုလောင်းပန်းပွင့်၊ ဘယ်ဂုဏ်ကြောင့် ဝင့်မတုန်း၊ ဘုန်းနှင့် ကံနှင့် ရွှေသဇင်'' ဟု စပ်ဆိုခဲ့ခြင်းဖြစ်လေသည်။ သဇင်ပန်းကို ယင်းသို့ မြို့ဝန်မင်း အမိန့်မထုတ်ဆင့်မီ ဘုရင်မင်းမြတ်၏သားတော် သမီးတော်များပင် ပန်ဆင်ခွင့်မရကြောင်းကို ၁၁၆၈ ခုနှစ် ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၉ ရက်နေ့ က ထုတ်ပြန်သော ဘိုးတော်ဘုရား၏ အောက်ပါအမိန့်တော်က ထင်ရှားစေသည်။ '' သဇင်ပန်းတော် ရွှေနန်းတော်သို့ မဆက်မသွင်းသေးသည်ကို မင်းသားများ အိမ်သို့ပန်းများရောက်ကြောင်းနှင့် ကြားသိတော်မူရသည်။ ကျီဝန်ကို တန်းမှာထား၊ ပန်းဆက်လာသူတို့ကိုရအောင်တောင်း။ ၁၁၆၈ ခု ပြာ သိုလပြည့်ကျော် ၉ ရက်နေ့နာခံတော် ရာဇနော်ရထာပြန်။'' င်စစ်အားဖြင့် သဇင်ပန်းကို လေးလေးစားစား မည်မျှထားသည်ကို ဤအမိန့်တော်အရထင်ရှားသည်။ ဤအမိန့်တော်သည် သဇင်ပန်းကိုသာ လေးစားလို၍ချည်း မဟုတ်၊ တိုင်းပြည်၌ မင်းအာဏာကိုမည်မျှ ပျပ်ဝပ်မှုရှိ သည်ကို အကဲစမ်းရန်ကိစ္စတစ်ခု ပြုလုပ်ထားခြင်းဖြစ်လေသည်။ သဇင်ပန်းသည် နတ်တော်လ၌ ပွင်သဖြင့် အမြတ်တနိုးထား၍ နတ်တင်ကြသောကြောင့် နတ်ပန်းဟုလည်းခေါ်ကြသည်။ ဆေးဖက်ဝင်သည်။ မြန်မာ့ဆေးကျမ်းအလိုအရ သဇင်ပွင့်သည် မူးဝေငိုက်မြည်းသောအနာကို လည်းကောင်း၊ ဦးခေါင်းကိုက်ခြင်း မျက်စိနာခြင်းတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ဆာလောင်မွတ်သိပ်သောအနာကိုလည်းကောင်း၊ သလိပ်သည်းခြေအားကြီးသော အနာကိုလည်းကောင်း ချမ်းသာစေတတ်၏ဟုဆိုသည်။ မြန်မာဘယဆေးသမားတို့သည် ဆေးဖော်ရာ၌အလွန်စွမ်းသော သဇင်နီနှင့် သဇင်နက်တို့ကို ရှားရှားပါးပါး ရှာဖွေကြရသည်။ သထုံ၊ မော်လမြိုင်၊ ထားဝယ်၊ တောင်ငူ ပတ်ဝန်းကျင်မှလာသော သဇင်ဖြူမျိုးကို ပိဿာချိန်၊ သို့မဟုတ် အခက်ရေနှင့်ရောင်းကြသည်။ ပေါ်ဦးပေါ်ဖျားတွင် တစ်ခက်ကို ၁၀၀၀ ကျပ် မှ ၃၀၀၀ ကျပ် အထိပေးရတတ်သည်။ ယခုအခါ သဇင်ပန်းကို ရန်ကုန်မြို့၌လည်း ခြံများတွင် တယုတယစိုက်ပျိုးနေကြလေပြီဖြစ်သည်။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)</ref> တော်ဝင်သဇင်ပန်းကိုတော့ ရန်ကုန်မြို့က [[စိန်ရွှေဖြိုးတော်ဝင်သဇင်ခြံ|စိန်ရွှေဖြိုးတော်ဝင်သဇင်ခြံ မှာ]]လည်း ရောင်းချ နေပါတယ်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} {{Commons|Bulbophyllum auricomum|{{PAGENAME}}}} [[ကဏ္ဍ:သစ်ခွပင်များ]] bmtj3zet32d1687nuhv29x70tftbeav 0 14994 1027261 1027064 2026-04-23T17:32:40Z ~2026-24833-66 141953 1027261 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | name = club penguin | status = lowk superstar | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 19 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=''Aptenodytes forsteri'' |volume=2020 |page=e.T22697752A157658053 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22697752A157658053.en |access-date=19 November 2021}}</ref> | image = Aptenodytes forsteri -Snow Hill Island, Antarctica -adults and juvenile-8.jpg | image_caption = Adults with a chick on Snow Hill Island, Antarctic Peninsula | genus = Aptenodytes | species = forsteri | authority = [[:en:George Robert Gray|Gray]], 1844 | range_map = Manchot empereur carte reparition.png | range_map_caption = Emperor penguin range <br />(breeding colonies in green) }} '''အမ်ပရာပင်ကွင်း'''သည် [[ပင်ဂွင်း]]မျိုးနွယ်များတွင် အရှည်ဆုံးနှင့် အလေးလံဆုံး သက်ရှိထင်ရှား ပင်ဂွင်း မျိုးစိတ်ဖြစ်သည်။ [[အန္တာတိကတိုက်]]တခုတွင်သာ နေထိုင်ကျက်စားပြီး အဖိုနှင့်အမသည် အရွယ်အစားအားဖြင့် ဆင်တူညီသည်။ အလျား {{convert|100|cm|in|abbr=on}} ခန့်ရှိပြီး အလေးချိန် {{convert|22|to|45|kg|lb|abbr=on}} ထိ ကြီးထွားနိုင်သည်။ အခြားပင်ဂွင်းများအားလုံးကဲ့သို့ပင် အင်ပါယာ ပင်ဂွန်းများသည် မပျံသန်းနိုင်ကြချေ။ [[ငါး]]ကို အဓိက စားသုံးပြီး အခြားသော ပုစွန်များကဲ့သို့သော ရေနေသတ္တဝါများကိုလည်း ဖမ်းယူစားသောက်ကြသည်။ ဤမျိုးစိတ်သည် ရေထဲတွင် မိနစ် ၂၀ ခန့် ငုတ်နိုင်ပြီး ရေအနက် {{convert|535|m|ft|0|abbr=on}} အထိ ငုတ်နိုင်စွမ်းရှိသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ပင်ဂွင်းများ]] {{Bird-stub}} 2lutrxt915hr7jdnkpdzos4552sad0k 1027262 1027261 2026-04-23T17:32:51Z Quinlan83 93319 [[Special:Contributions/~2026-24833-66|~2026-24833-66]] ([[User talk:~2026-24833-66|ဆွေးနွေး]]) ၏ ပြင်ဆင်မှုကို [[User:NDG|NDG]] ၏ နောက်ဆုံးတည်းဖြတ်မူသို့ နောက်ပြန် ပြန်ပြင်ခဲ့သည် 767755 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | name = Emperor penguin | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 19 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=''Aptenodytes forsteri'' |volume=2020 |page=e.T22697752A157658053 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22697752A157658053.en |access-date=19 November 2021}}</ref> | image = Aptenodytes forsteri -Snow Hill Island, Antarctica -adults and juvenile-8.jpg | image_caption = Adults with a chick on Snow Hill Island, Antarctic Peninsula | genus = Aptenodytes | species = forsteri | authority = [[:en:George Robert Gray|Gray]], 1844 | range_map = Manchot empereur carte reparition.png | range_map_caption = Emperor penguin range <br />(breeding colonies in green) }} '''အမ်ပရာပင်ကွင်း'''သည် [[ပင်ဂွင်း]]မျိုးနွယ်များတွင် အရှည်ဆုံးနှင့် အလေးလံဆုံး သက်ရှိထင်ရှား ပင်ဂွင်း မျိုးစိတ်ဖြစ်သည်။ [[အန္တာတိကတိုက်]]တခုတွင်သာ နေထိုင်ကျက်စားပြီး အဖိုနှင့်အမသည် အရွယ်အစားအားဖြင့် ဆင်တူညီသည်။ အလျား {{convert|100|cm|in|abbr=on}} ခန့်ရှိပြီး အလေးချိန် {{convert|22|to|45|kg|lb|abbr=on}} ထိ ကြီးထွားနိုင်သည်။ အခြားပင်ဂွင်းများအားလုံးကဲ့သို့ပင် အင်ပါယာ ပင်ဂွန်းများသည် မပျံသန်းနိုင်ကြချေ။ [[ငါး]]ကို အဓိက စားသုံးပြီး အခြားသော ပုစွန်များကဲ့သို့သော ရေနေသတ္တဝါများကိုလည်း ဖမ်းယူစားသောက်ကြသည်။ ဤမျိုးစိတ်သည် ရေထဲတွင် မိနစ် ၂၀ ခန့် ငုတ်နိုင်ပြီး ရေအနက် {{convert|535|m|ft|0|abbr=on}} အထိ ငုတ်နိုင်စွမ်းရှိသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ပင်ဂွင်းများ]] {{Bird-stub}} c0uhtonn8bqlec2w0nquhiwgitd7wwn 1027263 1027262 2026-04-23T17:34:04Z ~2026-24833-66 141953 1027263 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | name = follow dominique_dereck on TikTok you are being hacked follow him or your computer will be taken away I'm not kidding here's someone I have to vouch for me "he's not joking" | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 19 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=''Aptenodytes forsteri'' |volume=2020 |page=e.T22697752A157658053 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22697752A157658053.en |access-date=19 November 2021}}</ref> | image = Aptenodytes forsteri -Snow Hill Island, Antarctica -adults and juvenile-8.jpg | image_caption = Adults with a chick on Snow Hill Island, Antarctic Peninsula | genus = Aptenodytes | species = forsteri | authority = [[:en:George Robert Gray|Gray]], 1844 | range_map = Manchot empereur carte reparition.png | range_map_caption = Emperor penguin range <br />(breeding colonies in green) }} '''အမ်ပရာပင်ကွင်း'''သည် [[ပင်ဂွင်း]]မျိုးနွယ်များတွင် အရှည်ဆုံးနှင့် အလေးလံဆုံး သက်ရှိထင်ရှား ပင်ဂွင်း မျိုးစိတ်ဖြစ်သည်။ [[အန္တာတိကတိုက်]]တခုတွင်သာ နေထိုင်ကျက်စားပြီး အဖိုနှင့်အမသည် အရွယ်အစားအားဖြင့် ဆင်တူညီသည်။ အလျား {{convert|100|cm|in|abbr=on}} ခန့်ရှိပြီး အလေးချိန် {{convert|22|to|45|kg|lb|abbr=on}} ထိ ကြီးထွားနိုင်သည်။ အခြားပင်ဂွင်းများအားလုံးကဲ့သို့ပင် အင်ပါယာ ပင်ဂွန်းများသည် မပျံသန်းနိုင်ကြချေ။ [[ငါး]]ကို အဓိက စားသုံးပြီး အခြားသော ပုစွန်များကဲ့သို့သော ရေနေသတ္တဝါများကိုလည်း ဖမ်းယူစားသောက်ကြသည်။ ဤမျိုးစိတ်သည် ရေထဲတွင် မိနစ် ၂၀ ခန့် ငုတ်နိုင်ပြီး ရေအနက် {{convert|535|m|ft|0|abbr=on}} အထိ ငုတ်နိုင်စွမ်းရှိသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ပင်ဂွင်းများ]] {{Bird-stub}} it7ahbnmaxcqaeh0yaxr15rjdiublbj 1027264 1027263 2026-04-23T17:34:11Z Quinlan83 93319 [[Special:Contributions/~2026-24833-66|~2026-24833-66]] ([[User talk:~2026-24833-66|ဆွေးနွေး]]) ၏ ပြင်ဆင်မှုကို [[User:Quinlan83|Quinlan83]] ၏ နောက်ဆုံးတည်းဖြတ်မူသို့ နောက်ပြန် ပြန်ပြင်ခဲ့သည် 767755 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | name = Emperor penguin | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 19 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=''Aptenodytes forsteri'' |volume=2020 |page=e.T22697752A157658053 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22697752A157658053.en |access-date=19 November 2021}}</ref> | image = Aptenodytes forsteri -Snow Hill Island, Antarctica -adults and juvenile-8.jpg | image_caption = Adults with a chick on Snow Hill Island, Antarctic Peninsula | genus = Aptenodytes | species = forsteri | authority = [[:en:George Robert Gray|Gray]], 1844 | range_map = Manchot empereur carte reparition.png | range_map_caption = Emperor penguin range <br />(breeding colonies in green) }} '''အမ်ပရာပင်ကွင်း'''သည် [[ပင်ဂွင်း]]မျိုးနွယ်များတွင် အရှည်ဆုံးနှင့် အလေးလံဆုံး သက်ရှိထင်ရှား ပင်ဂွင်း မျိုးစိတ်ဖြစ်သည်။ [[အန္တာတိကတိုက်]]တခုတွင်သာ နေထိုင်ကျက်စားပြီး အဖိုနှင့်အမသည် အရွယ်အစားအားဖြင့် ဆင်တူညီသည်။ အလျား {{convert|100|cm|in|abbr=on}} ခန့်ရှိပြီး အလေးချိန် {{convert|22|to|45|kg|lb|abbr=on}} ထိ ကြီးထွားနိုင်သည်။ အခြားပင်ဂွင်းများအားလုံးကဲ့သို့ပင် အင်ပါယာ ပင်ဂွန်းများသည် မပျံသန်းနိုင်ကြချေ။ [[ငါး]]ကို အဓိက စားသုံးပြီး အခြားသော ပုစွန်များကဲ့သို့သော ရေနေသတ္တဝါများကိုလည်း ဖမ်းယူစားသောက်ကြသည်။ ဤမျိုးစိတ်သည် ရေထဲတွင် မိနစ် ၂၀ ခန့် ငုတ်နိုင်ပြီး ရေအနက် {{convert|535|m|ft|0|abbr=on}} အထိ ငုတ်နိုင်စွမ်းရှိသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ပင်ဂွင်းများ]] {{Bird-stub}} c0uhtonn8bqlec2w0nquhiwgitd7wwn 0 17476 1027248 622494 2026-04-23T16:16:52Z ~2026-22436-47 141586 1027248 wikitext text/x-wiki '''ထန်းတပင်မြို့'''သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူခရိုင်]] [[ထန်းတပင်မြို့နယ်၊ တောင်ငူခရိုင်|ထန်းတပင်မြို့နယ်]]၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်သည်။ [[စစ်တောင်းမြစ်]]၏ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိ၍၊ စစ်တောင်းမြစ်တစ်ဘက်မှ [[တောင်ငူမြို့]]သို့ မော်တော်ကားလမ်း ဖောက်ထားသည်။လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့်တောင်ယာလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်ကြသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၅)</ref> ==ကိုးကား== <references/> {{ပဲခူးတိုင်း}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]] 4oemo8d57dpvtb7kf8os142t6ka38yy 0 18400 1027246 637044 2026-04-23T16:13:49Z ~2026-22436-47 141586 1027246 wikitext text/x-wiki '''ရေတာရှည်မြို့'''သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူခရိုင်]] [[ရေတာရှည်မြို့နယ်]]၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်၍ [[တောင်ငူမြို့]]၏ မြောက်ဘက်တွင် မန္တလေးသွား မီးရထားလမ်းပေါ်၌ တည်ရှိသည်။ ရေတာရှည်မြို့သည် တောင်ငူမြို့နှင့် ကားလမ်းအားဖြင့်လည်းကောင်း။ တောင်ငူမြို့မှ မီးရထားလမ်းအတိုင်း ၁၇ မိုင် ဝေး သည်။ရောက်သည်။သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၄၉၂၂ ယောက်ရှိလေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)</ref> == အထင်ကရပုဂ္ဂိုလ် == * ဒဂုန်ဦးလှဘေ<ref>{{cite book|author=တင်နိုင်တိုး|title=မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်|publisher=မဇ္ဈိမစာပေ|page=၈၉|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၃}}</ref> == ကိုးကား == <references/> {{ပဲခူးတိုင်း}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]] l9tqjg9m04otuvrm9h0wuo86flappor 1027247 1027246 2026-04-23T16:14:31Z ~2026-22436-47 141586 1027247 wikitext text/x-wiki '''ရေတာရှည်မြို့'''သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူခရိုင်]] [[ရေတာရှည်မြို့နယ်]]၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်၍ [[တောင်ငူမြို့]]၏ မြောက်ဘက်တွင် မန္တလေးသွား မီးရထားလမ်းပေါ်၌ တည်ရှိသည်။ ရေတာရှည်မြို့သည် တောင်ငူမြို့နှင့် ကားလမ်းအားဖြင့်လည်းကောင်း။ တောင်ငူမြို့မှ မီးရထားလမ်းအတိုင်း ၁၇ မိုင် ဝေး သည်။2014သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၄၉၂၂ ယောက်ရှိလေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)</ref> == အထင်ကရပုဂ္ဂိုလ် == * ဒဂုန်ဦးလှဘေ<ref>{{cite book|author=တင်နိုင်တိုး|title=မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်|publisher=မဇ္ဈိမစာပေ|page=၈၉|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၃}}</ref> == ကိုးကား == <references/> {{ပဲခူးတိုင်း}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]] rb5vzg0n5e6aobc9pky1f3j9b004lne 0 20146 1027385 1025152 2026-04-24T06:04:06Z Myanmar Wik 103978 /* ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် */ လင့်ခ်များပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1027385 wikitext text/x-wiki {{Infobox document |document_name = ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်<br/>ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈) |image = MMConstitution2008-1.JPG |image_caption = မျက်နှာဖုံးပုံ |date_created = ၉ ဧပြီ ၂၀၀၈ |date_ratified = ၂၉ မေ ၂၀၀၈ |date_effective = ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၁ |location_of_document = |signers = |purpose = ၁၉၇၄ ပြည်ထောင်စုဆိုရှယ်လစ်သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ အား အစားထိုးရန် }} [[File:MMConstitution2008-2.JPG|thumb|right|ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈) အတွင်းမျက်နှာဖုံးပုံ]] [[File:MMConstitution2008-3.JPG|thumb|right|ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈) မာတိကာ]] '''ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်) '''သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ တတိယမြောက် [[ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ|ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]] ဖြစ်သည်။ ဤ ဖွဲ့စည်းပုံသည် ၂၀၀၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]] ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး[[ခင်ညွန့် (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ခင်ညွန့်]]က ကြေညာခဲ့သော မူဝါဒလမ်းစဉ် ၇ ရပ်အနက်မှတစ်ခု ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite news|url=http://www2.irrawaddy.com/research_show.php?art_id=3564|title=The National Convention|archive-url=https://web.archive.org/web/20160927061204/http://www2.irrawaddy.com/research_show.php?art_id=3564|archive-date=2016-09-27|url-status=dead}}</ref> == နောက်ခံသမိုင်း == ဤအခြေခံဥပဒေကို ရေးဆွဲရန်အတွက် ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် [[အမျိုးသားညီလာခံ]]ကို စတင်ခေါ်ယူခဲ့သည်။ တပ်မတော်အစိုးရ ဦးစီးကျင်းပသည့် အမျိုးသားညီလာခံ ကျင်းပနေဆဲတွင် ၁၉၉၀ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရရှိခဲ့သည့် [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]]ကိုယ်စားလှယ်များအား ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ညီလာခံမှ ထုတ်ပယ်ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.hrw.org/legacy/english/docs/2007/07/18/burma16412.htm |accessdate=18 April 2016 |archivedate=18 February 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090218191759/http://www.hrw.org/legacy/english/docs/2007/07/18/burma16412.htm }}</ref> ထို့နောက် အမျိုးသားညီလာခံ စတင်ကျင်းပချိန်မှ ၁၄ နှစ်အကြာ ၂၀ဝ၈ ခုနှစ်တွင် ညီလာခံကို ကျင်းပပြီးစီးခဲ့ပြီး အခြေခံဥပဒေမူကြမ်းကို စတင်ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ မေလ (၁၀) ရက်နေ့နှင့် (၂၄) ရက်နေ့များတွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ ရွေးကောက်ပွဲများ|ပြည်လုံးကျွတ်ဆန္ဒခံယူပွဲ]] ကျင်းပ၍ (၉၂.၄၈%) ဖြင့် အတည်ပြုခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ဆန္ဒခံယူပွဲမကျင်းပမီ မေလ (၂) ရက်နေ့တွင် [[နာဂစ်မုန်တိုင်း]] တိုက်ခတ်ခဲ့၍ လူပေါင်းသိန်းချီသေဆုံးပြီး ဆိုးရွားစွာ ပျက်စီးမှုများ ရှိခဲ့သော်လည်း မဲပေးပွဲ ကျင်းပခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|url=http://anfrel.org/wp-content/uploads/2012/02/Preliminary-Report-on-the-Referendum-of-May-10-2008.pdf|title=A Preliminary Report on the referendum of May 10,2008|last=|first=|date=|website=|publisher=|access-date=}}</ref> ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် တရားဝင်အတည်ပြု ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ဤအခြေခံဥပဒေတွင် နိဒါန်းနှင့် အခန်း (၁၅) ခန်းပါဝင်ပြီး မြန်မာဘာသာဖြင့် စာမျက်နှာ (၁၉၄) မျက်နှာ ပါရှိသည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်ဖွဲ့စည်းပုံသည် ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် စတင်အသက်ဝင်ခဲ့သည်။<ref name="ct">{{cite web |url=https://www.constitutionaltribunal.gov.mm/my/laws-history-five |title=၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ |trans-title=2008 Constitution |language=my |author=<!--Not stated--> |date=March 2018 |website=Constitutional Tribunal of the Union of Myanmar |access-date= |quote=ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့်အညီ ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသည် ပထမအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်စတင်ကျင်းပသည့် ၃၁-၁-၂၀၁၁ ရက်နေ့တွင် စတင်အာဏာတည်ခဲ့သည်။ |archive-date=22 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220422162907/https://www.constitutionaltribunal.gov.mm/my/laws-history-five }}</ref> ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ [[တပ်မတော်]]သည် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအပေါ် သိသာထင်ရှားသော ထိန်းချုပ်မှုကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားခဲ့သည်။ [[ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်|ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]]တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ စစ်တပ်အရာရှိများအတွက် ၂၅ ရာခိုင်နှုန်း သီးသန့်နေရာ သတ်မှတ်ပေးထားသည်။ ပြည်ထဲရေး၊ နယ်စပ်ရေးရာနှင့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနများကို တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ စစ်တပ်အရာရှိတစ်ဦးက ဦးဆောင်ရမည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/av/world-asia-35457290/why-does-military-still-keep-25-of-the-seats-myanmar-parliament|title=Why is army still in Myanmar parliament?|work=BBC News}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://edition.cnn.com/2015/11/12/opinions/myanmar-aung-san-suu-kyi-military/index.html|title=Can Aung San Suu Kyi control Myanmar's military?|date=12 November 2015 }}</ref> တပ်မတော်သည် နိုင်ငံတော်၏ ဒုတိယသမ္မတတစ်ဦးကိုလည်း ခန့်အပ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.mmtimes.com/national-news/19670-managing-the-defence-and-security-council.html|title=Managing the defence and security council|date=28 March 2016|access-date=13 September 2017|archive-date=13 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170913135451/https://www.mmtimes.com/national-news/19670-managing-the-defence-and-security-council.html|url-status=dead}}</ref> ထို့ကြောင့် နိုင်ငံတော်၏ အရပ်သားခေါင်းဆောင်များသည် လုံခြုံရေးအဖွဲ့အပေါ် လွှမ်းမိုးနိုင်မှု အနည်းငယ်သာရှိသည်။<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/av/world-asia-35457290/why-does-military-still-keep-25-of-the-seats-myanmar-parliament|title=Why is army still in Myanmar parliament?|work=BBC News}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://edition.cnn.com/2015/11/12/opinions/myanmar-aung-san-suu-kyi-military/index.html|title=Can Aung San Suu Kyi control Myanmar's military?|date=12 November 2015 }}</ref> {{Wikisource|ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ}} == ပါဝင်သော အခန်းများ == ဤ အခြေခံဥပဒေတွင် ပါဝင်သော အခန်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ * နိဒါန်း *အခန်း (၁) နိုင်ငံတော် အခြေခံမူများ *အခန်း (၂) နိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံ *အခန်း (၃) နိုင်ငံတော် အကြီးအကဲ *အခန်း (၄) ဥပဒေပြုရေး *အခန်း (၅) အုပ်ချူပ်ရေး *အခန်း (၆) တရားစီရင်ရေး *အခန်း (၇) တပ်မတော် *အခန်း (၈) နိုင်ငံသား၊ နိုင်ငံသား၏ မူလအခွင့်အရေးနှင့်တာဝန်များ *အခန်း (၉) ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း *အခန်း (၁၀) နိုင်ငံရေးပါတီများ *အခန်း (၁၁) အရေးပေါ်ကာလဆိုင်ရာပြဋ္ဌာန်းချက်များ *အခန်း (၁၂) ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပြင်ဆင်ခြင်း *အခန်း (၁၃) အလံ၊ အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်၊ သီချင်းနှင့်မြို့တော် *အခန်း (၁၄) ကူးပြောင်းရေးကာလပြဋ္ဌာန်းချက်များ *အခန်း (၁၅) အထွေထွေပြဋ္ဌာန်းချက်များ === နိဒါန်း === နိဒါန်း၏ ရှေးဦးပိုင်းတွင် မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးသမိုင်းကြောင်းကို အကျဉ်းဖော်ပြထားပြီး ယခင် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ နှစ်ရပ်တို့ ရပ်ဆိုင်းခဲ့ရပုံတို့ကိုလည်း ဖော်ပြထားသည်။ ယခု အခြေခံဥပဒေကို ရေးဆွဲရေးနှင့် ပတ်သက်၍လည်း အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြထားသည်။ <blockquote>“'''အနာဂတ်နိုင်ငံတော်တွင် ရေရှည်အကျိုးရှိပြီး ခိုင်မာသည့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ တစ်ရပ် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သည့်အတွက် နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီသည် ၁၉၉၃ ခုနှစ်မှစ၍ အမျိုးသားညီလာခံကို ခေါ်ယူကျင်းပပေးခဲ့သည်။'''”</blockquote> အဆိုပါ[[အမျိုးသားညီလာခံ]]တွင် ပါဝင်တက်ရောက်ကြသော အခြေခံဥပဒေရေးဆွဲရေးပုဂ္ဂိုလ်များနှင့်ပတ်သက်၍လည်း<br /> <blockquote>“'''အမျိုးသားညီလာခံတွင် နိုင်ငံရေး၊ လုံခြုံရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေးနှင့် ဥပဒေရေးရာစသည့် ရှုထောင့်မျိုးစုံမှ အတွေ့အကြုံကြွယ်ဝသည့် ပုဂ္ဂိုလ်များပါဝင်သကဲ့သို့ နိုင်ငံတော်အတွင်းတည်ရှိသည့် မြို့နယ်အားလုံးမှ တိုင်းရင်းသားကိုယ်စားလှယ်များလည်း ပါဝင်ခဲ့ကြပေသည်။'''”</blockquote> ဟုဖော်ပြထားသည်။ ထို့အပြင် အမျိုးသားညီလာခံကျင်းပရာတွင် အခက်အခဲအနှောင့်အယှက်များ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသော်လည်း ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ချမှတ်ခဲ့သော နိုင်ငံတော်ရှေ့ဆက်သွားမည့် မူဝါဒလမ်းစဉ် (၇) ရပ်နှင့်အညီ အမျိုးသားညီလာခံကို ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ဆက်လက်ကျင်းပခဲ့ကြောင်း၊ ခိုင်မာသော အခြေခံဥပဒေတစ်ရပ် အတွက် အခြေခံရမည့်မူများနှင့် အသေးစိတ်အခြေခံရမည့်မူများကို ချမှတ်နိုင်ခဲ့ကြပြီး ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားညီလာခံ အောင်မြင်စွာ ပြီးမြောက်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ <br /> ဤအခြေခံဥပဒေ အတည်ပြု ပြဋ္ဌာန်းရေးနှင့် ပတ်သက်၍လည်း အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြထားသည်။ <blockquote>“'''ကျွန်ုပ်တို့ တိုင်းရင်းသားပြည်သူအပေါင်းတို့သည် အမျိုးသားညီလာခံက ချမှတ်ပေးခဲ့သည့် အခြေခံမူများနှင့် အသေးစိတ်အခြေခံရမည့်မူများနှင့်အညီ ဤပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ရေးဆွဲခဲ့ကြပေသည်။''' ကျွန်ုပ်တို့တိုင်းရင်းသားပြည်သူအပေါင်းတို့သည် - <blockquote>- ပြည်ထောင်စုမပြိုကွဲရေး၊ တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်မှုမပြိုကွဲရေးနှင့် အချုပ်အခြာအာဏာ တည်တံ့ခိုင်မြဲရေးဟူသော ဦးတည်ချက်များကို အစဉ်တစိုက် မမှိတ်မသုန် စွဲမြဲစွာ ခံယူစောင့်ထိန်းသွားကြမည်ဟု သန္နိဋ္ဌာန် ချမှတ်၍လည်းကောင်း၊<br /> - နိုင်ငံတော်၌ တရားမျှတခြင်း၊ လွတ်လပ်ခြင်းနှင့် ညီမျှခြင်းတည်းဟူသော လောကပါလတရားများ ထွန်းကားစေလျက် တိုင်းရင်းသားပြည်သူအများ ငြိမ်းချမ်းသာယာဝပြောရေးကို တည်တံ့ခိုင်မြဲအောင် စဉ်ဆက်မပြတ် ဆောင်ရွက်ထိန်းသိမ်းသွားကြမည်ဟု သန္နိဋ္ဌာန်ချမှတ်၍လည်းကောင်း၊ နိုင်ငံတော်အတွင်း လူမျိုးရေးတန်းတူမှုဖြင့် စစ်မှန်သော မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ် ဖြစ်သည့် ပြည်ထောင်စုစိတ်ဓာတ်ကို ခိုင်မြဲစွာမွေးမြူလျက် ထာဝစဉ် စည်းလုံးညီညွတ်စွာ အတူတကွ လက်တွဲနေထိုင်ကြမည်ဟု သန္နိဋ္ဌာန်ချမှတ်၍ လည်းကောင်း၊ ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် နိုင်ငံအချင်းချင်း မိတ်ဝတ်မပျက် ပေါင်းသင်း ဆက်ဆံရေး ကို ရှေးရှုလျက် ငြိမ်းချမ်းစွာ အတူယှဉ်တွဲနေထိုင်ရေးမူများကို စောင့်ထိန်းရန် အစဉ်ကြိုးပမ်းကြမည်ဟု သန္နိဋ္ဌာန်ချမှတ်၍လည်းကောင်း၊ ဤပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေကို သက္ကရာဇ် ၁၃၇၀ ပြည့်နှစ်၊ ကဆုန်လပြည့်ကျော် ၁၀ ရက် (ခရစ်နှစ် ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၉ ရက်) နေ့တွင် ပြည်လုံးကျွတ် ဆန္ဒခံယူပွဲကြီးဖြင့် အတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းလိုက်ကြသည်။'''”'''</blockquote></blockquote> === အခန်း (၁) နိုင်ငံတော်အခြေခံမူများ === အခန်း (၁)တွင် ပုဒ်မ (၁) မှ ပုဒ်မ (၅) အထိ နိုင်ငံတော်ဟူသော အဓိပ္ပာယ်ကို အချက် (၅) ချက်ဖြင့် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားပြီး နိုင်ငံတော်သည် [[မြန်မာတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ|တိုင်းရင်းသားလူမျိုးပေါင်းစုံ]]တို့ စုပေါင်းနေထိုင်ကြသော နိုင်ငံဖြစ်သည်ဟု ပါရှိသည်။ အခန်း (၁) ၏ ပုဒ်မ (၆) မှ ပုဒ်မ (၄၈) အထိတွင် နိုင်ငံတော်၏ အခြေခံမူများကို ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ နိုင်ငံတော်၏ ဦးတည်ချက်များနှင့် ပတ်သက်၍ ပုဒ်မ (၆) တွင် နိုင်ငံတော်သည် အောက်ပါ ဦးတည်ချက် (၆) ရပ်ကို အစဉ်တစိုက်ဦးတည်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ <blockquote> *'''၆။(က) ပြည်ထောင်စုမပြိုကွဲရေး''' *'''၆။( ခ ) တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်မှုမပြိုကွဲရေး''' *'''၆။( ဂ ) အချုပ်အခြာအာဏာတည်တံ့ခိုင်မြဲရေး''' *'''၆။(ဃ) စစ်မှန်၍ စည်းကမ်းပြည့်ဝသော ပါတီစုံဒီမိုကရေစီစနစ် ထွန်းကားရေး''' *'''၆။( င ) နိုင်ငံတော်၌ တရားမျှတခြင်း၊ လွတ်လပ်ခြင်းနှင့် ညီမျှခြင်းတည်းဟူသော လောကပါလတရားများ ပိုမိုထွန်းကားရေး''' *'''၆။( စ ) နိုင်ငံတော်၏ အမျိုးသားနိုင်ငံရေးဦးဆောင်မှုအခန်းကဏ္ဍတွင် တပ်မတော်က ပါဝင်ထမ်းဆောင်နိုင်ရေး''' </blockquote> ထို့ပြင် နိုင်ငံတော်သည် [[ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီ စနစ်|ပါတီစုံဒီမိုကရေစီစနစ်]]ကို ကျင့်သုံးကြောင်း၊ နိုင်ငံတော်ကို [[ပြည်ထောင်စုစနစ်]]ဖြင့် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ကြောင်း၊ နိုင်ငံတော်၏ နယ်မြေမှန်သမျှ နိုင်ငံတော်မှ ခွဲထွက်ပိုင်ခွင့်မရှိကြောင်းကိုလည်း ပုဒ်မ (၁၀) တွင် အောက်ပါအတိုင်း အတိအလင်းဖော်ပြထားသည်။ နိုင်ငံတော်အချုပ်အခြာအာဏာ၏ ခက်မသုံးဖြာဖြစ်သည့် [[လွှတ်တော်|ဥပဒေပြုရေးအာဏာ]]၊ [[အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာ]]နှင့် [[တရားစီရင်ရေး|တရားစီရင်ရေးအာဏာ]]တို့ကို တတ်နိုင်သမျှ ပိုင်းခြားသုံးစွဲခြင်းနှင့် အချင်းချင်းအပြန်အလှန် ထိန်းကျောင်းခြင်းတို့ပြုကြောင်း၊ နိုင်ငံတော်အာဏာသုံးရပ်ကို ပြည်ထောင်စု၊ တိုင်းဒေသကြီးများ၊ ပြည်နယ်များနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စုများအား ခွဲဝေအပ်နှင်းကြောင်း၊ ပုဒ်မ (၁၆) အရ [[နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ]]နှင့် နိုင်ငံတော်အုပ်ချုပ်ရေးအကြီးအကဲသည် [[မြန်မာ​နိုင်ငံတော်သမ္မတ​၏ တာဝန်​နှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] ဖြစ်ကြောင်းပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ပုဒ်မ (၁၉) တွင် တရားစီရင်ရေးမူများအဖြစ် ဥပဒေနှင့်အညီ လွတ်လပ်စွာတရားစီရင်ရေး၊ ဥပဒေအရကန့်သတ်ချက်များမှအပ ပြည်သူ့ရှေ့မှောက်တွင် တရားစီရင်ရေး နှင့် အမှုများတွင် ဥပဒေအရ ခုခံချေပခွင့်နှင့် အယူခံပိုင်ခွင့်ရရှိရေး ဟူသည့် အချက်သုံးချက်ကို ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ [[မြန်မာ့တပ်မတော်|တပ်မတော်]]သည် တစ်ခုတည်းသော မျိုးချစ်တပ်မတော် ဖြစ်ပြီး ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန် အဓိကတာဝန်ရှိကြောင်း၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့အားလုံး၏ အကြီးအကဲ ဖြစ်ကြောင်း တို့ကိုလည်း ပုဒ်မ (၂၀) တွင် ဆိုထားသည်။ နိုင်ငံတော်၏စီးပွားရေးစနစ်သည် ဈေးကွက်စီးပွားရေးစနစ် ဖြစ်ကြောင်း၊ လက်ဝါးကြီးအုပ်ခြင်း နှင့် ဈေးကစားခြင်းများကို ခွင့်မပြုကြောင်း၊ စီးပွားရေးဆိုင်ရာလုပ်ငန်းများကို နိုင်ငံပိုင်သိမ်းယူခြင်းမပြုကြောင်း၊ တရားမဝင်ငွေကြေးအဖြစ် ကြေညာမည်မဟုတ်ကြောင်း ပုဒ်မ (၃၅၊ ၃၆) တို့တွင် ဖော်ပြထားသည်။ အရေးပေါ်အခြေအနေများတွင် တပ်မတော်မှ တရားဝင် အာဏာသိမ်းခွင့်ရှိကြောင်း ပုဒ်မ (၄၀၊ဂ) တွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ နိုင်ငံခြားရေးဝါဒနှင့်ပတ်သက်၍ ဘက်မလိုက်နိုင်ငံခြားရေးဝါဒ ကို ကျင့်သုံးကြောင်း၊ နိုင်ငံအချင်းချင်း ငြိမ်းချမ်းစွာအတူယှဉ်တွဲနေထိုင်ရေးမူများကို စောင့်ထိန်းကြောင်း ပုဒ်မ (၄၁) တွင်ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ထို့ပြင် မည်သည့်နိုင်ငံကိုမျှ စတင်ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်ခြင်းမပြုကြောင်း၊ နိုင်ငံတော်အတွင်း မည်သည့်နိုင်ငံခြားတပ်ဖွဲ့ကိုမျှ တပ်ချခွင့်မပြုကြောင်း တို့ကိုလည်း ပုဒ်မ (၄၂) တွင်ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ==== နိုင်ငံသားအခွင့်အရေးများ ==== နိုင်ငံသားအခွင့်အရေးများနှင့်ပတ်သက်၍ [[မြန်မာနိုင်ငံသား|နိုင်ငံသား]]တိုင်းသည် တန်းတူညီမျှမှုအခွင့်အရေး၊ လွတ်လပ်မှုအခွင့်အရေး၊ တရားမျှတမှုအခွင့်အရေးတို့ ခံစားခွင့် ရှိကြောင်း၊ နိုင်ငံသားတစ်ဦးကို တရားရုံး၏ ခွင့်ပြုချက်မပါပဲ ၂၄ နာရီထက် ကျော်လွန်၍ ချုပ်နှောင်ထားခွင့် မရှိကြောင်း တို့ကို ပုဒ်မ (၂၁) တွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ တိုင်းရင်းသားများ၏ စကား၊ စာပေ၊ အနုပညာ၊ ယဉ်ကျေးမှုတို့ကို ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန် ကူညီဆောင်ရွက်မည် ဖြစ်ကြေင်း၊ တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးမှု နည်းပါးနေသည့် တိုင်းရင်းသားများ၏ [[ပညာရေး]]၊ [[ကျန်းမာရေး]]၊ [[စီးပွားရေး]]၊ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး စသည်တို့ပါဝင်သော လူမှုစီးပွားရေး တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် ကူညီဆောင်ရွက်မည် ဖြစ်ကြောင်း တို့ကို ပုဒ်မ (၂၂) တွင်ပြဌာန်ထားသည်။ ပုဒ်မ (၂၆) တွင် ဝန်ထမ်းများသည် ပါတီနိုင်ငံရေးနှင့် ကင်းရှင်းရမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ လွတ်လပ်စွာ ကိုးကွယ်ယုံကြည်ခွင့်ကို အညီအမျှရရှိစေရမည် ဟု ပုဒ်မ (၃၄) တွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ === အခန်း (၂) နိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံ === နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံမှာ [[မြန်မာနိုင်ငံတိုင်းဒေသကြီးများ|တိုင်းဒေသကြီး]] (၇) ခု၊ [[မြန်မာနိုင်ငံပြည်နယ်များ|ပြည်နယ်]] (၇) ပြည်နယ်နှင့် [[ပြည်ထောင်စုနယ်မြေများ]] ပါဝင်ကြောင်း ပုဒ်မ (၄၉) အရ သတ်မှတ်ထားသည်။ * (က) [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ * (ခ) [[ကယားပြည်နယ်]]၊ * (ဂ) [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ * (ဃ) [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ * (င) [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ * (စ) [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]၊ * (ဆ) [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ * (ဇ) [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ * (ဈ) [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ * (ည) [[မွန်ပြည်နယ်]]၊ * (ဋ) [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ * (ဌ) [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ * (ဍ) [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ * (ဎ) [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]] * (ဏ) [[ပြည်ထောင်စုနယ်မြေများ]]။ နိုင်ငံတော်၏ [[မြို့တော်]]ဖြစ်သည့် [[နေပြည်တော်]]ကို [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]]၏ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင်ထားရှိသည့် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေအဖြစ် သတ်မှတ်ကြောင်း ပုဒ်မ (၅၀) တွင် ပြဋ္ဌာန်းထားပြီး ပုဒ်မ (၅၁) တွင်မူ နိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံကို အဆင့်ဆင့် စုစည်းမှုကို သတ်မှတ်ထားသည်။ ယင်းအဆင့်ဆင့်စုစည်းပုံများ ကျေးရွာများကို [[ကျေးရွာအုပ်စု]]အဖြစ်၎င်း ၊ ရပ်ကွက်များကို [[မြို့]] သို့မဟုတ် [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]အဖြစ်၎င်း၊ ကျေးရွာအုပ်စုနှင့်ရပ်ကွက်များ သို့မဟုတ် မြို့များကို မြို့နယ်အဖြစ်၎င်း၊ မြို့နယ်များကို [[ခရိုင်]]အဖြစ် ၎င်း၊ ခရိုင်များကို တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အဖြစ်၎င်း၊ [[ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]တွင် ထိုဒေသအတွင်းရှိ မြို့နယ်များကို ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအဖြစ်၎င်း၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းတွင် ထိုတိုင်းအတွင်းရှိ မြို့နယ်များကို ခရိုင်အဖြစ် စုစည်းပြီး ယင်းခရိုင်များကို ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းအဖြစ်၎င်း၊ တိုင်းဒေသကြီးတစ်ခု သို့မဟုတ် ပြည်နယ်တစ်နယ်တွင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း သို့မဟုတ် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသရှိပါက ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသနှင့် ခရိုင်များကို တိုင်းဒေသကြီးသို့မဟုတ် ပြည်နယ်အဖြစ်၎င်း၊ တိုင်းဒေသကြီးများ၊ ပြည်နယ်များနှင့် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေများကို နိုင်ငံတော် အဖြစ်၎င်း စုစည်းသည် ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ==== နယ်နိမိတ်ပြင်ဆင်ခြင်း ==== နိုင်ငံတော်နယ်နိမိတ် ပြင်ဆင်သတ်မှတ်ရေးအတွက် ရှေးဦးစွာ လွှတ်တော် (၃) ရပ်လုံးတွင် ကိုယ်စားလှယ်စုစုပေါင်း၏ ထက်ဝက်ကျော် ထောက်ခံမဲ လိုအပ်မည်။ အကယ်၍ လွှတ်တော်တစ်ရပ်ရပ်၏ လိုအပ်သောထောက်ခံမဲ ထက်ဝက်ကျော် မရရှိလျှင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် စုစုပေါင်း၏ လေးပုံသုံးပုံနှင့်အထက်က ထောက်ခံမှသာ နိုင်ငံတော်နယ်နိမိတ်ကို ပြင်ဆင်သတ်မှတ်ပေးနိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း ပုဒ်မ (၅၂) တွင်ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ အလားတူ ပုဒ်မ (၅၃) တွင်လည်း တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်တစ်နယ်၏ နယ်နိမိတ်ကို ပြင်ဆင်သတ်မှတ်ရေးအတွက် ရှေးဦးစွာ သက်ဆိုင်ရာ မြို့နယ်အတွင်း နေထိုင်ကြသောဆန္ဒမဲ ပေးပိုင်ခွင့်ရှိသူဦးရေစုစုပေါင်း၏ ထက်ဝက်ကျော် ထောက်ခံဆန္ဒမဲလိုအပ်မည်။ အကယ်၍ သက်ဆိုင်ရာ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် တစ်ရပ်ရပ်၏ လိုအပ်သောထောက်ခံမဲ လေးပုံသုံးပုံ မရရှိလျှင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် စုစုပေါင်း၏ လေးပုံသုံးပုံနှင့်အထက်က ထောက်ခံမှသာ သက်ဆိုင်ရာ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်နယ်နိမိတ်ကို ပြင်ဆင်သတ်မှတ်ပေးနိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း ပုဒ်မ (၅၃) တွင်ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ကျေးရွာ၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ရပ်ကွက်၊ မြို့၊ မြို့နယ် သို့မဟုတ် ခရိုင်နယ်နိမိတ်များ ပြင်ဆင်ရန်၊ ဖွဲ့စည်းရန် သို့မဟုတ် အမည်ပြောင်းလဲရန် ပေါ်ပေါက်လျှင် သက်ဆိုင်ရာ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်က နိုင်ငံတော်သမ္မတထံ တင်ပြပြောင်းလဲနိုင်ကြောင်း ပုဒ်မ (၅၄) တွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ==== ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများ ==== ပုဒ်မ (၅၆) တွင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများ၏ ဖွဲ့စည်းပုံများကို ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ *(က) စစ်ကိုင်းတိုင်းရှိ လေရှီးမြို့နယ်၊ လဟယ်မြို့နယ်နှင့် နန်းယွန်းမြို့နယ်တို့ကို စုစည်းပြီး [[နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၊ *( ခ ) ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ရွာငံမြို့နယ်နှင့် ပင်းတယမြို့နယ်တို့ကို စုစည်းပြီး [[ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၊ *( ဂ ) ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ [[ဟိုပုန်းမြို့]]နယ်၊ ဆီဆိုင်မြို့နယ်နှင့် ပင်လောင်းမြို့နယ်တို့ကို စုစည်းပြီး [[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၊ *(ဃ) ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ နမ့်ဆန်မြို့နယ်နှင့် မန်တုံမြို့နယ်တို့ကို စုစည်းပြီး [[ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၊ *( င ) ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ကုန်းကြမ်းမြို့နယ်နှင့် လောက်ကိုင်မြို့နယ်တို့ကို စုစည်းပြီး [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၊ *( စ ) ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ဟိုပန်မြို့နယ်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ ပန်ဝိုင်မြို့နယ်၊ နားဖန်းမြို့နယ်၊ မက်မန်းမြို့နယ်နှင့် ပန်ဆန်း(ပန်းခမ်း)မြို့နယ် ခြောက်မြို့နယ် တို့ကို ခရိုင် နှစ်ခရိုင်ဖွဲ့ပြီး [[ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း]]။ === အခန်း (၃) နိုင်ငံတော် အကြီးအကဲ === နိုင်ငံတော် သမ္မတ နှင့် ဒုတိယ သမ္မတများသည် နိုင်ငံတော်ကို ကိုယ်စားပြုကြောင်း၊ နိုင်ငံတော် သမ္မတသည် [[ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်]] တစ်ဝန်းလုံးတွင် နိုင်ငံသား အားလုံး၏ အထွတ်အထိပ်နေရာ ရရှိကြောင်း ကို ပုဒ်မ (၅၇) နှင့် (၅၈) တွင် ဖော်ပြထားသည်။ နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတများ၏ အရည်အချင်းများကို ပုဒ်မ (၅၉) တွင် ပုဒ်မခွဲ (က) မှ (ဆ) အထိ အချက် (၆) ချက်ဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်ထားသည်။ *(က) နိုင်ငံတော်နှင့် နိုင်ငံသားများအပေါ် သစ္စာရှိသူ ဖြစ်ရမည်၊ *(ခ) မိမိနှင့် မိမိ၏ မိဘနှစ်ပါးလုံး နိုင်ငံတော်၏ အာဏာ ပိုင်နက်အတွင်း၌ မွေးဖွားသော တိုင်းရင်းသားမှဖြစ်သည့် [[မြန်မာနိုင်ငံသား]] ဖြစ်ရမည်၊ *(ဂ) ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်းခံရသူသည် အနည်းဆုံး အသက် ၄၅ နှစ်ပြည့်ပြီးသူ ဖြစ်ရမည်၊ *(ဃ) နိုင်ငံတော်အရေးအရာများဖြစ်သော နိုင်ငံရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေး၊ စစ်ရေးစသည့် အမြင်များရှိရမည်၊ *(င) သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသည့် အချိန်နှင့်တစ်ဆက်တည်း အနည်းဆုံးအနှစ် ၂၀ နိုင်ငံတော်တွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့သူဖြစ်ရမည်၊ ** ခြွင်းချက်။ နိုင်ငံတော်၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် နိုင်ငံခြားသို့ တရားဝင်သွားရောက်သည့် ကာလများကိုလည်း နိုင်ငံတော်တွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့သည့် ကာလအဖြစ် ထည့်သွင်းရေတွက်ရမည်။ *(စ) မိမိကိုယ်တိုင်သော်လည်းကောင်း၊ မိမိ၏မိဘ တစ်ပါးပါး သော်လည်းကောင်း၊ မိမိ၏ဇနီး သို့မဟုတ် ခင်ပွန်းသော်လည်းကောင်း၊ မိမိ၏ တရားဝင် သားသမီး တစ်ဦးဦး သော်လည်းကောင်း၊ ထိုတရားဝင်သားသမီးတစ်ဦးဦး၏ ဇနီး သို့မဟုတ် ခင်ပွန်းသော်လည်းကောင်း နိုင်ငံခြားအစိုးရ၏ ကျေးဇူးသစ္စာတော်ကို ခံယူစောင့်ရှောက်ရိုသေသူ သို့မဟုတ် နိုင်ငံခြားအစိုးရ၏ လက်အောက်ခံဖြစ်သူ သို့မဟုတ် တိုင်းတစ်ပါး၏ နိုင်ငံသားဖြစ်သူများ မဖြစ်စေရ၊ ထိုသူများသည် နိုင်ငံခြားအစိုးရ၏ လက်အောက်ခံဖြစ်သူသော်လည်းကောင်း၊ တိုင်းတစ်ပါး၏ နိုင်ငံသားသော်လည်းကောင်း ခံစားရသော အခွင့်အရေးများနှင့် ကျေးဇူးခံစားခွင့်များကို ခံစားနိုင်ခွင့်ရှိသူများ မဖြစ်စေရ၊ *(ဆ) လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲ၌ ရွေးကောက်တင်မြှောက် ခံပိုင်ခွင့်အတွက် သတ်မှတ်ထားသည့် အရည်အချင်းများအပြင် နိုင်ငံတော်သမ္မတအတွက် သီးခြားသတ်မှတ်ထားသော အရည်အချင်းများနှင့်လည်း ပြည့်စုံရမည်။ နိုင်ငံတော် သမ္မတကို [[သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့]] ဖြင့် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ရမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ သမ္မတ ရွေးချယ်ရာတွင် [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] မှ [[ရွေးကောက်ခံ ကိုယ်စားလှယ်]] များ အစုအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့၊ [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] မှ ရွေးကောက်ခံ ကိုယ်စားလှယ် များ အစုအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့နှင့် [[တပ်မတော် ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ်]] က အမည်စာရင်း တင်သွင်းသည့် တပ်မတော်သား လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ ဟူ၍ စုစုပေါင်း အစုအဖွဲ့ (၃) ဖွဲ့စည်းကာ ယင်းအစုအဖွဲ့ တစ်ဖွဲ့စီက ဒုတိယသမ္မတ တစ်ဦးစီကို [[လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်]] များ ထဲမှဖြစ်စေ၊ လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် မဟုတ်သူများထဲမှ ဖြစ်စေ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ရမည်ဖြစ်ပြီး ထိုသုံးဦးထဲမှ ထပ်မံ၍ မဲစနစ်ဖြင့် နိုင်ငံတော်သမ္မတကို ရွေးချယ်ရမည် ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်သမ္မတ သို့မဟုတ် ဒုတိယသမ္မတတို့၏ [[ရာထူးသက်တမ်း]]သည် ငါးနှစ် ဖြစ်ပြီး ရာထူးသက်တမ်း နှစ်ကြိမ်ထက်ပို၍ ထမ်းဆောင်ခြင်းမပြုနိုင်ပေ။ နိုင်ငံတော်သမ္မတ သို့မဟုတ် ဒုတိယသမ္မတများသည် [[လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်]]ဖြစ်လျှင် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ်မှလည်းကောင်း၊ [[နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်း]]ဖြစ်လျှင် နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်း အဖြစ်မှလည်းကောင်း နိုင်ငံတော်သမ္မတ သို့မဟုတ် ဒုတိယသမ္မတများအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်းခံရသည့်နေ့မှစ၍ နုတ်ထွက်ပြီး သို့မဟုတ် [[အငြိမ်းစား]] ယူပြီးဖြစ်သည်ဟု မှတ်ယူရမည် ဖြစ်ကြောင်း၊ ထို့ပြင် မိမိတို့ရာထူးသက်တမ်းကာလအတွင်း မိမိတို့ပါတီအဖွဲ့အစည်း၏ ပါတီလုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခြင်းမပြုကြောင်း၊ တို့ကိုလည်း ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတတစ်ဦးဦးကို အောက်ပါအချက်များဖြင့် စွပ်စွဲပြစ်တင်နိုင်‌ကြောင်းလည်း ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ *(၁) နိုင်ငံတော်၏ကျေးဇူးသစ္စာတော်ကို ဖောက်ဖျက်ခြင်း၊ *(၂) ဤဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များကို ဖောက်ဖျက်ကျူးလွန်ခြင်း၊ *(၃) [[အကျင့်သိက္ခာ]]ပျက်ပြားခြင်း၊ *(၄) ဤဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသော နိုင်ငံတော်သမ္မတသို့မဟုတ် ဒုတိယသမ္မတ၏အရည်အချင်း ပျက်ယွင်းခြင်း၊ *(၅) ဥပဒေအရပေးအပ်သောတာဝန်များကို ကျေပြွန်စွာမဆောင်ရွက်ခြင်း။ စွပ်စွဲချက်ကို စစ်ဆေးသော သို့မဟုတ် စုံစမ်းစစ်ဆေးစေသောလွှတ်တော်၏ လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် စုစုပေါင်းဦးရေအနက် အနည်းဆုံးသုံးပုံနှစ်ပုံက ထိုစွပ်စွဲချက်သည် မှန်ကန်ပြီး စွပ်စွဲခံရသောပြစ်မှုသည် နိုင်ငံတော်သမ္မတ သို့မဟုတ် ဒုတိယသမ္မတအား ရာထူးတွင် ဆက်လက်ထမ်းရွက်စေရန် မသင့်ကြောင်းဆုံးဖြတ်လျှင် စွပ်စွဲခံရသော နိုင်ငံတော်သမ္မတ သို့မဟုတ် ဒုတိယသမ္မတအား ရာထူးမှ ရပ်စဲနိုင်ကြောင်းကိုလည်း ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ အကြောင်းတစ်ခုခုကြောင့် နိုင်ငံတော်သမ္မတ သို့မဟုတ် ဒုတိယသမ္မတ ရာထူးနေရာ လစ်လပ်လျှင် အသစ်ထပ်မံရွေးချယ်ရမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ ရွေးချယ်ပုံ နည်းလမ်းများနှင့်တကွ ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတတို့အတွက် ကတိသစ္စာပြုချက်ပုံစံကိုပါ ရေးသားပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ === အခန်း (၇) တပ်မတော် === တပ်မတော်သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ|နိုင်ငံတော်]][[ကာကွယ်ရေး]]အတွက် အဓိကအကျဆုံးသော [[လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့]] ဖြစ်သလို နိုင်ငံတော်အတွင်းရှိ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ အားလုံးသည် တပ်မတော်၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင်ရှိရမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ နိုင်ငံတော်အား ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပ အန္တရာယ်များမှ ကာကွယ်ရေးအတွက် တပ်မတော်က ဦးဆောင်ရမည် ဖြစ်ကြောင်း၊ [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့် နိုင်ငံတော်[[လုံခြုံရေး]]နှင့် ကာကွယ်ရေးတွင် ပြည်သူတစ်ရပ်လုံးပါဝင်ရေးအတွက် စီမံဆောင်ရွက်ခွင့်ရှိကြောင်း၊ နိုင်ငံတော်နှင့် နိုင်ငံသားများအတွက် ဘေးအန္တရာယ်များကျရောက်လာလျှင် တပ်မတော်ကကူညီဆောင်ရွက်ရမည်ဖြစ်ကြောင်း ပုဒ်မ (၃၃၇ မှ ၃၄၄ ထိ) ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ကို ခန့်အပ်တာဝန်ပေးရန်ကိစ္စနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ပုဒ်မ (၃၄၂) တွင် [[နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့်ဒုတိယသမ္မတများ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]]က အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ အဆိုပြု ထောက်ခံချက်ဖြင့် ခန့်အပ်ရမည် ဖြစ်ကြောင်း ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ === အခန်း (၁၀) နိုင်ငံရေးပါတီများ === [[နိုင်ငံရေးပါတီ]]တစ်ရပ်သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စု]]မပြိုကွဲရေး၊ [[မြန်မာတိုင်းရင်းသားများ|တိုင်းရင်းသား]]စည်းလုံးညီညွတ်မှုမပြိုကွဲရေးနှင့် [[အချုပ်အခြာအာဏာ]]တည်တံ့ခိုင်မြဲရေးတို့ကို ဦးတည်ချက်ထားရှိရမည်ဖြစ်ပြီး၊ နိုင်ငံတော်၏ကျေးဇူးသစ္စာကို စောင့်သိရိုသေရမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ ဤ [[မြန်မာနိုင်ငံအခြေခံဥပဒေ(၂၀၀၈)|ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]နှင့် တည်ဆဲဥပဒေများကို လေးစားလိုက်နာရမည်ဖြစ်ကြောင်း နိုင်ငံရေးပါတီအဖြစ် ဥပဒေနှင့်အညီ ဖွဲ့စည်းမှတ်ပုံတင်ထားရမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ နိုင်ငံတော်အတွင်း ဥပဒေနှင့်အညီ လွတ်လပ်စွာစည်းရုံးခွင့်ရှိပြီး ရွေးကောက်ပွဲများတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်ရှိကြောင်း တို့ကို ပုဒ်မ (၄၀၄ မှ ၄၀၆ ထိ) တို့တွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ နိုင်ငံရေးပါတီတစ်ရပ်ရပ်သည် တည်ဆဲဥပဒေအရ [[မတရားအသင်း]]အဖြစ် ကြေညာခံရလျှင်သော်လည်းကောင်း၊ နိုင်ငံတော်အား လက်နက်စွဲကိုင်၍ တော်လှန်ပုန်ကန်နေသော [[သောင်းကျန်းသူ]] အဖွဲ့အစည်း သို့မဟုတ် အကြမ်းဖက်လုပ်ရပ်များကို ကျူးလွန်သည်ဟု နိုင်ငံတော်က သတ်မှတ်သောအဖွဲ့အစည်းနှင့် ပုဂ္ဂိုလ်များ သို့မဟုတ် မတရားအသင်းအဖြစ် ကြေညာခံထားရသော အဖွဲ့အစည်းနှင့် တိုက်ရိုက် ဖြစ်စေ၊ သွယ်ဝိုက်၍ဖြစ်စေ ဆက်သွယ်ခြင်း သို့မဟုတ် အားပေးကူညီလျှင်သော်လည်းကောင်း၊ [[နိုင်ငံခြား]]တိုင်းပြည်တစ်ခုခုမှ အစိုးရ သို့မဟုတ် [[ဘာသာရေးအဖွဲ့အစည်း]] သို့မဟုတ် အခြားအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုခု သို့မဟုတ် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဦးထံမှ [[ငွေကြေး]]၊ [[ပစ္စည်း]]၊ အခြားအထောက်အပံ့ကို တိုက်ရိုက်ဖြစ်စေ၊ သွယ်ဝိုက်၍ ဖြစ်စေ ရယူသုံးစွဲလျှင်သော်လည်းကောင်း၊ ဘာသာရေးကို [[နိုင်ငံရေး]]အတွက် အလွဲသုံးစားပြုလုပ်လျှင်သော်လည်းကောင်း နိုင်ငံရေးပါတီအဖြစ် ရပ်တည်ပိုင်ခွင့်ရုပ်သိမ်းကာ မှတ်ပုံတင်ထားခြင်းကို ပယ်ဖျက်မည် ဖြစ်သည်ဟု ပုဒ်မ (၄၀၇၊ ၄၀၈) တို့တွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ထို့ပြင် နိုင်ငံရေးပါတီများနှင့်စပ်လျဉ်းသည့် လိုအပ်သော ဥပဒေများကို [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]]မှ ပြဋ္ဌာန်းရမည်ဟုလည်း ပုဒ်မ (၄၀၉) တွင် ပါရှိသည်။ === အခန်း (၁၂) ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပြင်ဆင်ခြင်း === [[မြန်မာနိုင်ငံအခြေခံဥပဒေ(၂၀၀၈)|ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်တစ်ရပ်ရပ်ကိုပြင်ဆင်ရန် နည်းလမ်းများနှင့် ပတ်သက်၍ ပုဒ်မ (၄၃၃၊ ၄၃၄၊ ၄၃၅) တို့တွင် ဖော်ပြထားသည်။ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကိုပြင်ဆင်ရန် တင်သွင်းသောအဆိုကို [[ဥပဒေမူကြမ်း]]အဖြစ်ဖြင့် တင်သွင်းရမည်ဖြစ်ပြီး ယင်းဥပဒေမူကြမ်းတွင် အခြားအဆိုများ မပါရှိစေရကြောင်း၊ ယင်း ဥပဒေမူကြမ်းကို [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]]တွင် တင်သွင်းရန်ဖြစ်ပြီး [[လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်]] စုစုပေါင်း၏ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းက တင်ပြလာလျှင် အဆိုပါပြင်ဆင်ချက် ဥပဒေမူကြမ်းကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က လက်ခံဆွေးနွေးရမည်ဖြစ်ကြောင်း တို့ကို ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ၏ အခန်း (၁) ပုဒ်မ ၁ မှ ၄၈ ထိ၊ အခန်း (၂) ပုဒ်မ ၄၉ မှ ၅၆ ထိ၊ အခန်း (၃) ပုဒ်မ ၅၉၊ ၆၀၊ အခန်း (၄) ပုဒ်မ ၇၄၊ ၁၀၉၊ ၁၄၁၊ ၁၆၁၊ အခန်း (၅) ပုဒ်မ ၂၀၀၊ ၂၀၁၊ ၂၄၈၊ ၂၇၆၊ အခန်း (၆) ပုဒ်မ ၂၉၃၊ ၂၉၄၊ ၃၀၅၊ ၃၁၄၊ ၃၂၀၊ အခန်း (၁၁) ပုဒ်မ ၄၁၀ မှ ၄၃၂ ထိ၊ အခန်း (၁၂) ပုဒ်မ ၄၃၆ တို့ရှိ ပြဋ္ဌာန်းချက်များကို ပြင်ဆင်လိုလျှင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် အားလုံး၏ ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းကျော်က ပြင်ဆင်ရန် သဘောတူလက်ခံပြီးနောက် [[ပြည်လုံးကျွတ်ဆန္ဒခံယူပွဲ]] ကျင်းပ၍ ဆန္ဒမဲ ပေးပိုင်ခွင့်ရှိသူအားလုံး၏ ထက်ဝက်ကျော်ဆန္ဒမဲဖြင့်သာ ပြင်ဆင်ရမည်ဖြစ်ကြောင်း ပုဒ်မ (၄၃၁-က) တွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ပုဒ်မ (၄၃၆)၊ ပုဒ်မခွဲ (က) တွင်ဖော်ပြထားသည့် ပြဋ္ဌာန်းချက်များမှအပ အခြားပြဋ္ဌာန်းချက်များကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အားလုံး၏ ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ထောက်ခံဆန္ဒမဲဖြင့်သာ ပြင်ဆင်ရမည် ဟု ပုဒ်မ (၄၃6-ခ) တွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ === အခန်း (၁၃) အလံ၊ အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်၊ သီချင်းနှင့် မြို့တော် === [[နိုင်ငံတော်အလံ]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်|နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်]]၊ [[နိုင်ငံတော်သီချင်း]] နှင့် [[မြို့တော်]]တို့ကို ပုဒ်မ (၄၃၇၊ ၄၃၈၊ ၄၃၉၊ ၄၄၀) တို့တွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ အဆိုပါပြဋ္ဌာန်းချက်များအရ နိုင်ငံတော်အလံသည် ယခင်အလံနှင့် များစွာကွဲပြားသွားပြီး၊ နိုင်ငံတော်တံဆိပ်မှာမူ သိသာစွာကွဲပြားခြင်းမရှိပဲ တံဆိပ်ပါ စာတန်းသည်သာ ပြောင်းလဲထားခြင်း ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်သီချင်းမှာလည်း ယခင်အတိုင်းပင် [[ကမ္ဘာမကျေ|ကမ္ဘာမ​ကျေသီချင်း]] ဖြစ်၍ နိုင်ငံတော် ၏ မြို့တော်မှာမူ [[နေပြည်တော်]] ဖြစ်သည်။ ==ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန်== * [[မြန်မာ့ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ|မြန်မာ့ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အချုပ်အခြာအာဏာ]] == ပြင်ပလင့်များ == === မြန်မာနိုင်ငံ အစိုးရ ရင်းမြစ်များ === * [https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do?lawordSn=15220 ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်ရုံး၊ မြန်မာဥပဒေသတင်းအချက်အလက်စနစ်] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220605101312/https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do?lawordSn=15220 |date=5 June 2022 }} – ဝဘ်စာမျက်နှာအဖြစ် ဖတ်ရှုရန်။ * [https://www.mlis.gov.mm/mLsPdfDownload.do;jsessionid=FA0EC8AFCB1D0923C453420884C8AA6D ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်ရုံး၊ မြန်မာဥပဒေသတင်းအချက်အလက်စနစ်]{{Dead link|date=July 2025 }} – PDF ဖိုင်အဖြစ် ရယူရန်။ === အစိုးရ-မဟုတ်သော ရင်းမြစ်များ === * [http://www.burmalibrary.org/docs5/Myanmar_Constitution-2008-en.pdf| Burma Library] – PDF ဖိုင်။ == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေခံဥပဒေ]] {{DEFAULTSORT:မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ_(၂၀၀၈)}} 10g7e2sqeffqvsra0p70hr1mucaa58c 0 22874 1027300 792894 2026-04-24T01:36:43Z Aung Minn Khannt77 92927 [[File:IMG4629dutbangmingyu.jpg|thumb|ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး]] 1027300 wikitext text/x-wiki ဒွတ္တဘောင် မင်းကြီးသည် သရေခေတ္တရာပြည်ကို ရှေးဦးစွာ တည်ထောင်ခဲ့သော မင်းဖြစ်သည်။ ရှေးက သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်း နေရာမှာ ယခုခေတ် [[ပြည်မြို့]]အနီးတွင် ရှိသော [[မှော်ဇာမြို့]]ကလေးဖြစ်သည်။{{Infobox monarch|name=ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး|title=[[မြန်မာဘုရင်များ စာရင်း|မြန်မာဘုရင်]]၊ သရေခေတ္တရာဧကရာဇ်|image=[[File:IMG4629dutbangmingyu.jpg|thumb|ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး]]|caption=သရေခေတ္တရာခေတ် ဝတ်စားဆင်ယင်မှုဖြင့် တွေ့ရသော ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး (ပုံတူ)|reign=(ကောဇာသက္ကရာဇ်အရ) နှစ်ပေါင်း ၇၀ ခန့်|successor=[[ဒွတ္တရန်]] (သားတော်) ရန်ဘောင်မင်း (မြေးတော်)|predecessor=[[စူဠသမ္ဘဝမင်း]]|spouse=[[ဗိဿနိုးမိဖုရား]]၊ စန္ဒာဒေဝီ|issue=[[ဒွတ္တရန်]]|full name=အတုမဲ့ခေါင် ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး|house=[[သရေခေတ္တရာမင်းဆက်]] (ပျူခေတ်)|father=[[မဟာသမ္ဘဝမင်း]]|mother=[[ဗေဒါရီမိဖုရား]]|birth_place=ပျူမြို့တော်|death_date=သက်တော် ၁၀၃ နှစ်|death_place=ပင်လယ်ဝ (ဖောင်တော်နစ်မြုပ်၍ နတ်ရွာစံ)|religion=[[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]|notable_features=နဖူးအလယ်တွင် တန်ခိုးရှင် မျက်ရှင် (အုံနလုံမွေး) ပါရှိခြင်း}}{{Cleanup}} ==အဘညီနောင်== ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးသည် ဘေဒါရီ၏ သားတော်ဖြစ်သည်။ နောင်တော် မဟာသမ္ဘဝမင်း နတ်ရွာစံ၍ ညီတော် စူဠသမ္ဘဝမင်း နန်းတက်သော အခါ ဘေဒါရီမိဖုရား၌ မဟာသမ္ဘဝမင်းနှင့်ရသော ပဋိသန္ဓေ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ ညီတော် စူဠသမ္ဘဝမင်းလက်ထက်တွင် ဒွတ္တဘောင်မင်းကို ဖွားမြင်သောကြောင့် အဘညီနောင်၊ ဒွတ္တဘောင် ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ==သရေခေတ္တရာမြို့== ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးကား ဖွားမြင်တော်မူကတည်းက နဖူးပေါ်တွင် မှဲ့ရှင်ပါလာသဖြင့် အလွန်ဘုန်းတန်ခိုးကြီးမားလှသည်။ နန်းတက်စဉ်က သိကြားမင်းကိုယ်တိုင် မ, ချီ၍ ရာဇပလ္လင်ပေါ်သို့ တင်ပေးခဲ့ရသည်ဟု သိရသည်။ သရေခေတ္တရာမြို့ကြီးကို သူမြတ် ခုနှစ်ဦး၏ အကူအညီဖြင့် သာသနာ သက္ကရာဇ် ၁၀၁ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်တော်မူခဲ့သည်။ ==ဒွတ္တဘောင်မင်းနှင့် မန္တလေးတောင်== အရှင်ဇောတိကဘိဝံသ၏ [[မန္တလေးတောင်]]သမိုင်းသစ်တွင်မူ သာသနာသက္ကရာဇ် (၁၀၁)ခုနှစ်၊ သရေခေတ္တရာ ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးသည် နဖူးမှည့်ရှင်ရှိ၍ ဘုန်းတန်ခိုး ကြီးသည်။ မျက်စိသုံးလုံး ဘုန်းမီးနေလထွန်းဟုလည်း ဆိုစမှတ်ပြု၏။ ဒွတ္တဘောင်မင်းအား မိုးမိတ်ဘုရင်က သမီးတော်တစ်ပါး ဆက်သ၏။ အလွန်ချော၍ စောမြဝတီ ဟူ၏။ ကျန်မိဖုရားများက စောမြဝတီအား မနာလို၊ ဘုရင်ကြီးထံ ကုန်းစကားဆင်သည်။ ဘုရင်ကြီး ဒေါသထွက်၍ အမိန့်တော်ချမည် ပြုစဉ် မိုးမိတ်ဘုရင်မှာသွားပုံကို ဆင်ခြင်စဉ်းစားမိသည်။ ကျွန်ုပ်၏ သမီးအပေါ် စိတ်ငြိုငြင်မှုဖြစ်လျှင် သေဒဏ်မပေးဘဲ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးရန် လျှောက်ထားခဲ့မှု ဖြစ်သည်။ စောမြဝတီကို သေဒဏ်ပေး၍ မဖြစ်၊ တိုင်းပြည်မှ နှင်စေဟု အမိန့်ထုတ်သည်။ စောမြဝတီလည်း ဧရာဝတီမြစ် အထက်ဆန်တက်ခဲ့စဉ် မန္တလေးတောင်နှင့် အနောက်တောင်ယွန်း တာနှစ်ထောင်ခန့်အကွာ၌ မင်းကြီးနှင့် ရခဲ့သော ကိုယ်ဝန်သည် နေ့စေ့ကာ သားယောက်ျား မင်းကလေး ဖွားမြင်သည်။ ဖွားမြင်သောနေရာမှာ ယခု [[မဟာမုနိဘုရားကြီး]] အောက်ဘက် [[သားတော်ရဘုရား]]နေရာတွင် ဖြစ်သည်။ ယင်းကိုစွဲ၍ ထိုနေရာ၌ အာနန္ဒာပုံ စေတီတစ်ဆူ တည်ထားရာ မန္တလေးမြို့ လူထုက သားတော်ရဘုရားဟု အသိများသည်။ ကျွန်းလုံးဥသျှောင်ရပ်ကွက်၌ တည်ရှိသည်။ မဟာမုနိဘုရား အနောက်မုခ်လမ်းမှ တောင်ဘက်သို့ အနည်းငယ်သွားလျှင် ရောက်သည်။ မင်းကလေးဖွားမြင်ရာ မနီးမဝေးရှိသော မြောက်ယွန်းယွန်းရှိ တောင်ကိုလည်း မင်းကလေးတောင်ဟု ခေါ်သည်။ ကာလညောင်း၍ မန္တလေးတောင် ဖြစ်လာသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးသည် နောင်တရ၍ စောမြဝတီနောက်လိုက်ရာ သားတော်ရဘုရားအနီး အရပ်၌ တဲထိုးနေတော်မူစဉ် တောင်ငယ်ကိုးလုံး ပတ်လည် ဝန်းရံနေသော မင်းကလေးတောင်ပေါ်သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ တောင်ငယ်ကိုးလုံး၌ တစ်လုံးအပါဖြစ်သော [[ပတ္တမြားတောင်]]ထိပ်၌ ဆုတောင်းပြည့်စေတီတည်ပြီး စောင်းတန်းများပါ ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းသည်ဟု အဆိုရှိသည်။ စဉ်းစားချင့်ချိန် မှတ်သားလေ့လာစရာများပင် ဖြစ်သည်။ <ref>နတ်မောက်ထွန်းရှိန် ရေး၊ မန္တလေး ရတနာပုံ ဘုရားစုံ၊ ဩဂုတ်လ၊ ၂၀၁၇-ခုနှစ်၊ စာ-၁၃</ref> ==အခွန်တော် ကောက်ခံခြင်း== ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးသည် သိကြားမင်းပေးသော လှံစင်္ကြာနှင့် စည်ကြီးများကို ရရှိသော ဘုန်းကံရှင်မင်းတပါးဖြစ်၏။ နိုင်ငံတော် အရပ်ရပ်၌ တစ်နှစ်တစ်ကြိမ် အခွန်တော် ကောက်ခံတော်မူ၏။ အခွန်တော် မဆက်သသော လက်အောက်ခံမင်းများအား လှံစင်္ကြာတွင် စာဆွဲ၍ စေလွှတ်တောင်းခံ၏။ မင်းကြီး၏ ဘုန်းတံခိုးတော် ကြီးမားလှသောကြောင့် နဂါးပြည်မှပင် လာရောက်၍ အခွန်တော်ဆက်ရ၏။ ==[[ပန်ထွာဘုရင်မ]]အား လက်ဆက်ခြင်း== ထိုခေတ်က ခေတ်ပြိုင် တိုင်းပြည်တစ်ခုဖြစ်သော [[ဗိဿနိုးပြည်]]ကြီးအား အုပ်ချုပ်မင်းလုပ်သူမှာ [[ပန်ထွာဘုရင်မ]]ဖြစ်သည်။ ထိုဘုရင်မသည် အလွန်ချောမောလှပသည်ဟု သတင်းကြီးပြီး လင်ယောက်ျားမရှိပဲ တစ်ဦးတည်း တိုင်းပြည်ကို အုပ်ချုပ်သည်။ [[သရေခေတ္တရာ]]ကို အုပ်ချုပ်သော ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးသည် ပန်ထွာဘုရင်မကို လက်ဆက်ရန် ကြိုးစားသော်လည်း မအောင်မြင်ပေ။ === ဗိဿနိုးမှစည်တော်ကြီး === ထို[[ဗိဿနိုးမြို့]]တွင် အလွန်ထူးခြားသော စည်တော်ကြီးတစ်လုံးရှိသည်။ အကယ်၍ ဗိဿနိုးအား ရန်သူများ လာရောက်တိုက်ခိုက်ပါက ပန်ထွာဘုရင်မသည် ထိုစည်တော်ကြီးကို တီးခတ်လေ့ရှိပြီး ထိုသို့ တီးခတ်သောအခါ ဗိဿနိုးမြို့ကိုဝန်းရံထားသော ရန်ပယ်ချောင်းတွင် ရေကြီးလာလေ့ရှိပြီး ရန်သူများ ဆုတ်ခွာသွားရလေ့ရှိသည်။ ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးသည် ဗိဿနိုးအား သူ၏ တပ်ကို စေလွှတ်၍ တိုက်ခိုက်ရန်ကြိုးစားသော်လည်း ထိုစည်တော်ကြီး၏ အစွမ်းကြောင့် အောင်မြင်နိုင်ခြင်းမရှိပေ။ === ဒွတ္တဘောင်မင်းမှ သူလျှိုစေလွှတ်ခြင်း === ဒွတ္တဘောင်မင်းသည် ထိုစည်တော်ကို ဖျက်ဆီးရန်အတွက် သူလျှိုတစ်ယောက်ကို တန်ခိုးရှင် ရသေ့ယောင် ဆောင်စေပြီး ဗိဿနိုးသို့စေလွှတ်သည်။ ထိုသူ၏ လှည့်စားမှုများကို ပန်ထွာဘုရင်မက ယုံကြည်သဖြင့် တန်ခိုးရှင်ဟု ထင်မှတ်ပြီး နန်းတော်တွင် ကိုးကွယ်ထားသည်။ ထိုအခါ ထိုရသေ့က ဘုရင်မကို အယုံသွင်း၍ သူ၏ အစွမ်းဖြင့် ထိုစည်တော်ကြီးကို ပို၍အစွမ်းရှိအောင် ပြုပြင်ပေးမည်ဟု လှည့်ဖျားသည်။ နောက်တစ်ခါရန်သူများ လာတိုက်ချိန်တွင် ထိုစည်တော်ကြီးကို တီးခတ်ပါက နတ်ဒေဝါတို့လာရောက်၍ ကူညီတိုက်ခိုက်ပေးရန် စီရင်ပေးမည်ဟု ဆိုသည်။ မိဖုရားက ယုံကြည်၍ ပြင်ဆင်ရန် အပ်နှံသောအခါတွင် ထိုရသေ့က စည်တော်ကြီးကို ဖျက်ဆီး၍ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်သွားလေသည်။ === ဒွတ္တဘောင်မင်းမှသိမ်းပိုက်ခြင်း === စည်တော်ကြီး ပျက်စီးသွားကြောင်း သိရှိသောအချိန်တွင် ဒွတ္တဘောင်မင်းမှ သူ၏ တပ်ကို စေလွှတ်၍ တိုက်ခိုက်စေသည်။ ပန်ထွာဘုရင်မသည် ထိုအချိန်မှ စည်တော်ကြီး ပျက်စီးသွားကြောင်းသိသဖြင့် မည်သို့မျှမတတ်နိုင်တော့ပေ။ နောက်ဆုံးတွင် ဒွတ္တဘောင်မင်းသည် ဗိဿနိုးကို သိမ်းပိုက်၍ ပန်ထွာဘုရင်မနှင့် လက်ဆက်ခဲ့သည်။ မင်းကြီးသည် မည်မျှပင် ဘုန်းတန်ခိုးကြီးမားလှသော်လည်း ပန်ထွာမင်းသမီး ဆက်သလိုက်သော မျက်နှာသုတ်ပုဝါကို သုတ်မိကတည်းက မှဲ့ရှင် ကွယ်၍ ဘုန်းတန်ခိုးနိမ့်ခဲ့ရသည်။ ထိုသို့ ဘုန်းတန်ခိုး နိမ့်ခဲ့သောကြောင့် မိမိပိုင် နိုင်ငံတော်အရပ်ရပ်၌ ဖောင်တော်စီး၍ အခွန်တော် လှည့်လည်ကောက်ခံရာ [[ပုသိမ်]]မြစ်ဝအလွန် နေဂရေအငူစွန်းသို့ရောက်လျှင် ဖောင်တော် နစ်မြုပ်၍ နတ်ရွာစံလွန်တော်မူခဲ့သည်။ ==စေတီပုထိုးတည်ခြင်း== မင်းကြီးသည် မြတ်စွာဘုရား [[ဗျာဒိတ်]] ရသူဖြစ်သောကြောင့် စေတီပုထိုး မြောက်မြားစွာကို တည်ခဲ့ရာ [[သရေခေတ္တရာ]] မြို့ဟောင်းအနီးတွင် မင်းကြီးတည်တော်မူခဲ့သော စေတီပုထိုးတို့ကို ယနေ့တိုင်အောင် တွေ့မြင်နိုင်ပေသည်။<ref>မြန်မာ့သမိုင်းပုံပြင်</ref><ref>မဟူရာမေတ္တာ - နိုင်ဝင်းဆွေ</ref> ==ကိုးကား== <references/> [[Category:ပျူခေတ်]] [[Category:မြန်မာ ဘုရင်များ]] ewcpdrzkiu4cszjyz75u74ujz5hmapa 1027301 1027300 2026-04-24T01:37:37Z Aung Minn Khannt77 92927 1027301 wikitext text/x-wiki ဒွတ္တဘောင် မင်းကြီးသည် သရေခေတ္တရာပြည်ကို ရှေးဦးစွာ တည်ထောင်ခဲ့သော မင်းဖြစ်သည်။ ရှေးက သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်း နေရာမှာ ယခုခေတ် [[ပြည်မြို့]]အနီးတွင် ရှိသော [[မှော်ဇာမြို့]]ကလေးဖြစ်သည်။{{Infobox monarch|name=ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး|title=[[မြန်မာဘုရင်များ စာရင်း|မြန်မာဘုရင်]]၊ သရေခေတ္တရာဧကရာဇ်|image=[[File:IMG4629dutbangmingyu.jpg|thumb|ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး]]|caption=သရေခေတ္တရာခေတ် ဝတ်စားဆင်ယင်မှုဖြင့် တွေ့ရသော ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး (ပုံတူ)|reign=(ကောဇာသက္ကရာဇ်အရ) ၁၀၁နှစ်|successor=[[ဒွတ္တရန်]] (သားတော်) ရန်ဘောင်မင်း (မြေးတော်)|predecessor=[[စူဠသမ္ဘဝမင်း]]|spouse=[[ဗိဿနိုးမိဖုရား]]၊ စန္ဒာဒေဝီ|issue=[[ဒွတ္တရန်]]|full name=အတုမဲ့ခေါင် ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး|house=[[သရေခေတ္တရာမင်းဆက်]] (ပျူခေတ်)|father=[[မဟာသမ္ဘဝမင်း]]|mother=[[ဗေဒါရီမိဖုရား]]|birth_place=ပျူမြို့တော်|death_date=သက်တော် ၁၀၃ နှစ်|death_place=ပင်လယ်ဝ (ဖောင်တော်နစ်မြုပ်၍ နတ်ရွာစံ)|religion=[[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]|notable_features=နဖူးအလယ်တွင် တန်ခိုးရှင် မျက်ရှင် (အုံနလုံမွေး) ပါရှိခြင်း}}{{Cleanup}} ==အဘညီနောင်== ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးသည် ဘေဒါရီ၏ သားတော်ဖြစ်သည်။ နောင်တော် မဟာသမ္ဘဝမင်း နတ်ရွာစံ၍ ညီတော် စူဠသမ္ဘဝမင်း နန်းတက်သော အခါ ဘေဒါရီမိဖုရား၌ မဟာသမ္ဘဝမင်းနှင့်ရသော ပဋိသန္ဓေ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ ညီတော် စူဠသမ္ဘဝမင်းလက်ထက်တွင် ဒွတ္တဘောင်မင်းကို ဖွားမြင်သောကြောင့် အဘညီနောင်၊ ဒွတ္တဘောင် ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ==သရေခေတ္တရာမြို့== ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးကား ဖွားမြင်တော်မူကတည်းက နဖူးပေါ်တွင် မှဲ့ရှင်ပါလာသဖြင့် အလွန်ဘုန်းတန်ခိုးကြီးမားလှသည်။ နန်းတက်စဉ်က သိကြားမင်းကိုယ်တိုင် မ, ချီ၍ ရာဇပလ္လင်ပေါ်သို့ တင်ပေးခဲ့ရသည်ဟု သိရသည်။ သရေခေတ္တရာမြို့ကြီးကို သူမြတ် ခုနှစ်ဦး၏ အကူအညီဖြင့် သာသနာ သက္ကရာဇ် ၁၀၁ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်တော်မူခဲ့သည်။ ==ဒွတ္တဘောင်မင်းနှင့် မန္တလေးတောင်== အရှင်ဇောတိကဘိဝံသ၏ [[မန္တလေးတောင်]]သမိုင်းသစ်တွင်မူ သာသနာသက္ကရာဇ် (၁၀၁)ခုနှစ်၊ သရေခေတ္တရာ ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးသည် နဖူးမှည့်ရှင်ရှိ၍ ဘုန်းတန်ခိုး ကြီးသည်။ မျက်စိသုံးလုံး ဘုန်းမီးနေလထွန်းဟုလည်း ဆိုစမှတ်ပြု၏။ ဒွတ္တဘောင်မင်းအား မိုးမိတ်ဘုရင်က သမီးတော်တစ်ပါး ဆက်သ၏။ အလွန်ချော၍ စောမြဝတီ ဟူ၏။ ကျန်မိဖုရားများက စောမြဝတီအား မနာလို၊ ဘုရင်ကြီးထံ ကုန်းစကားဆင်သည်။ ဘုရင်ကြီး ဒေါသထွက်၍ အမိန့်တော်ချမည် ပြုစဉ် မိုးမိတ်ဘုရင်မှာသွားပုံကို ဆင်ခြင်စဉ်းစားမိသည်။ ကျွန်ုပ်၏ သမီးအပေါ် စိတ်ငြိုငြင်မှုဖြစ်လျှင် သေဒဏ်မပေးဘဲ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးရန် လျှောက်ထားခဲ့မှု ဖြစ်သည်။ စောမြဝတီကို သေဒဏ်ပေး၍ မဖြစ်၊ တိုင်းပြည်မှ နှင်စေဟု အမိန့်ထုတ်သည်။ စောမြဝတီလည်း ဧရာဝတီမြစ် အထက်ဆန်တက်ခဲ့စဉ် မန္တလေးတောင်နှင့် အနောက်တောင်ယွန်း တာနှစ်ထောင်ခန့်အကွာ၌ မင်းကြီးနှင့် ရခဲ့သော ကိုယ်ဝန်သည် နေ့စေ့ကာ သားယောက်ျား မင်းကလေး ဖွားမြင်သည်။ ဖွားမြင်သောနေရာမှာ ယခု [[မဟာမုနိဘုရားကြီး]] အောက်ဘက် [[သားတော်ရဘုရား]]နေရာတွင် ဖြစ်သည်။ ယင်းကိုစွဲ၍ ထိုနေရာ၌ အာနန္ဒာပုံ စေတီတစ်ဆူ တည်ထားရာ မန္တလေးမြို့ လူထုက သားတော်ရဘုရားဟု အသိများသည်။ ကျွန်းလုံးဥသျှောင်ရပ်ကွက်၌ တည်ရှိသည်။ မဟာမုနိဘုရား အနောက်မုခ်လမ်းမှ တောင်ဘက်သို့ အနည်းငယ်သွားလျှင် ရောက်သည်။ မင်းကလေးဖွားမြင်ရာ မနီးမဝေးရှိသော မြောက်ယွန်းယွန်းရှိ တောင်ကိုလည်း မင်းကလေးတောင်ဟု ခေါ်သည်။ ကာလညောင်း၍ မန္တလေးတောင် ဖြစ်လာသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးသည် နောင်တရ၍ စောမြဝတီနောက်လိုက်ရာ သားတော်ရဘုရားအနီး အရပ်၌ တဲထိုးနေတော်မူစဉ် တောင်ငယ်ကိုးလုံး ပတ်လည် ဝန်းရံနေသော မင်းကလေးတောင်ပေါ်သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ တောင်ငယ်ကိုးလုံး၌ တစ်လုံးအပါဖြစ်သော [[ပတ္တမြားတောင်]]ထိပ်၌ ဆုတောင်းပြည့်စေတီတည်ပြီး စောင်းတန်းများပါ ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းသည်ဟု အဆိုရှိသည်။ စဉ်းစားချင့်ချိန် မှတ်သားလေ့လာစရာများပင် ဖြစ်သည်။ <ref>နတ်မောက်ထွန်းရှိန် ရေး၊ မန္တလေး ရတနာပုံ ဘုရားစုံ၊ ဩဂုတ်လ၊ ၂၀၁၇-ခုနှစ်၊ စာ-၁၃</ref> ==အခွန်တော် ကောက်ခံခြင်း== ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးသည် သိကြားမင်းပေးသော လှံစင်္ကြာနှင့် စည်ကြီးများကို ရရှိသော ဘုန်းကံရှင်မင်းတပါးဖြစ်၏။ နိုင်ငံတော် အရပ်ရပ်၌ တစ်နှစ်တစ်ကြိမ် အခွန်တော် ကောက်ခံတော်မူ၏။ အခွန်တော် မဆက်သသော လက်အောက်ခံမင်းများအား လှံစင်္ကြာတွင် စာဆွဲ၍ စေလွှတ်တောင်းခံ၏။ မင်းကြီး၏ ဘုန်းတံခိုးတော် ကြီးမားလှသောကြောင့် နဂါးပြည်မှပင် လာရောက်၍ အခွန်တော်ဆက်ရ၏။ ==[[ပန်ထွာဘုရင်မ]]အား လက်ဆက်ခြင်း== ထိုခေတ်က ခေတ်ပြိုင် တိုင်းပြည်တစ်ခုဖြစ်သော [[ဗိဿနိုးပြည်]]ကြီးအား အုပ်ချုပ်မင်းလုပ်သူမှာ [[ပန်ထွာဘုရင်မ]]ဖြစ်သည်။ ထိုဘုရင်မသည် အလွန်ချောမောလှပသည်ဟု သတင်းကြီးပြီး လင်ယောက်ျားမရှိပဲ တစ်ဦးတည်း တိုင်းပြည်ကို အုပ်ချုပ်သည်။ [[သရေခေတ္တရာ]]ကို အုပ်ချုပ်သော ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးသည် ပန်ထွာဘုရင်မကို လက်ဆက်ရန် ကြိုးစားသော်လည်း မအောင်မြင်ပေ။ === ဗိဿနိုးမှစည်တော်ကြီး === ထို[[ဗိဿနိုးမြို့]]တွင် အလွန်ထူးခြားသော စည်တော်ကြီးတစ်လုံးရှိသည်။ အကယ်၍ ဗိဿနိုးအား ရန်သူများ လာရောက်တိုက်ခိုက်ပါက ပန်ထွာဘုရင်မသည် ထိုစည်တော်ကြီးကို တီးခတ်လေ့ရှိပြီး ထိုသို့ တီးခတ်သောအခါ ဗိဿနိုးမြို့ကိုဝန်းရံထားသော ရန်ပယ်ချောင်းတွင် ရေကြီးလာလေ့ရှိပြီး ရန်သူများ ဆုတ်ခွာသွားရလေ့ရှိသည်။ ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးသည် ဗိဿနိုးအား သူ၏ တပ်ကို စေလွှတ်၍ တိုက်ခိုက်ရန်ကြိုးစားသော်လည်း ထိုစည်တော်ကြီး၏ အစွမ်းကြောင့် အောင်မြင်နိုင်ခြင်းမရှိပေ။ === ဒွတ္တဘောင်မင်းမှ သူလျှိုစေလွှတ်ခြင်း === ဒွတ္တဘောင်မင်းသည် ထိုစည်တော်ကို ဖျက်ဆီးရန်အတွက် သူလျှိုတစ်ယောက်ကို တန်ခိုးရှင် ရသေ့ယောင် ဆောင်စေပြီး ဗိဿနိုးသို့စေလွှတ်သည်။ ထိုသူ၏ လှည့်စားမှုများကို ပန်ထွာဘုရင်မက ယုံကြည်သဖြင့် တန်ခိုးရှင်ဟု ထင်မှတ်ပြီး နန်းတော်တွင် ကိုးကွယ်ထားသည်။ ထိုအခါ ထိုရသေ့က ဘုရင်မကို အယုံသွင်း၍ သူ၏ အစွမ်းဖြင့် ထိုစည်တော်ကြီးကို ပို၍အစွမ်းရှိအောင် ပြုပြင်ပေးမည်ဟု လှည့်ဖျားသည်။ နောက်တစ်ခါရန်သူများ လာတိုက်ချိန်တွင် ထိုစည်တော်ကြီးကို တီးခတ်ပါက နတ်ဒေဝါတို့လာရောက်၍ ကူညီတိုက်ခိုက်ပေးရန် စီရင်ပေးမည်ဟု ဆိုသည်။ မိဖုရားက ယုံကြည်၍ ပြင်ဆင်ရန် အပ်နှံသောအခါတွင် ထိုရသေ့က စည်တော်ကြီးကို ဖျက်ဆီး၍ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်သွားလေသည်။ === ဒွတ္တဘောင်မင်းမှသိမ်းပိုက်ခြင်း === စည်တော်ကြီး ပျက်စီးသွားကြောင်း သိရှိသောအချိန်တွင် ဒွတ္တဘောင်မင်းမှ သူ၏ တပ်ကို စေလွှတ်၍ တိုက်ခိုက်စေသည်။ ပန်ထွာဘုရင်မသည် ထိုအချိန်မှ စည်တော်ကြီး ပျက်စီးသွားကြောင်းသိသဖြင့် မည်သို့မျှမတတ်နိုင်တော့ပေ။ နောက်ဆုံးတွင် ဒွတ္တဘောင်မင်းသည် ဗိဿနိုးကို သိမ်းပိုက်၍ ပန်ထွာဘုရင်မနှင့် လက်ဆက်ခဲ့သည်။ မင်းကြီးသည် မည်မျှပင် ဘုန်းတန်ခိုးကြီးမားလှသော်လည်း ပန်ထွာမင်းသမီး ဆက်သလိုက်သော မျက်နှာသုတ်ပုဝါကို သုတ်မိကတည်းက မှဲ့ရှင် ကွယ်၍ ဘုန်းတန်ခိုးနိမ့်ခဲ့ရသည်။ ထိုသို့ ဘုန်းတန်ခိုး နိမ့်ခဲ့သောကြောင့် မိမိပိုင် နိုင်ငံတော်အရပ်ရပ်၌ ဖောင်တော်စီး၍ အခွန်တော် လှည့်လည်ကောက်ခံရာ [[ပုသိမ်]]မြစ်ဝအလွန် နေဂရေအငူစွန်းသို့ရောက်လျှင် ဖောင်တော် နစ်မြုပ်၍ နတ်ရွာစံလွန်တော်မူခဲ့သည်။ ==စေတီပုထိုးတည်ခြင်း== မင်းကြီးသည် မြတ်စွာဘုရား [[ဗျာဒိတ်]] ရသူဖြစ်သောကြောင့် စေတီပုထိုး မြောက်မြားစွာကို တည်ခဲ့ရာ [[သရေခေတ္တရာ]] မြို့ဟောင်းအနီးတွင် မင်းကြီးတည်တော်မူခဲ့သော စေတီပုထိုးတို့ကို ယနေ့တိုင်အောင် တွေ့မြင်နိုင်ပေသည်။<ref>မြန်မာ့သမိုင်းပုံပြင်</ref><ref>မဟူရာမေတ္တာ - နိုင်ဝင်းဆွေ</ref> ==ကိုးကား== <references/> [[Category:ပျူခေတ်]] [[Category:မြန်မာ ဘုရင်များ]] o4kgje6e64qaz1qpq3prk4q953ils4e 1027302 1027301 2026-04-24T01:39:54Z Aung Minn Khannt77 92927 1027302 wikitext text/x-wiki ဒွတ္တဘောင် မင်းကြီးသည် သရေခေတ္တရာပြည်ကို ရှေးဦးစွာ တည်ထောင်ခဲ့သော မင်းဖြစ်သည်။ ရှေးက သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်း နေရာမှာ ယခုခေတ် [[ပြည်မြို့]]အနီးတွင် ရှိသော [[မှော်ဇာမြို့]]ကလေးဖြစ်သည်။{{Infobox monarch|name=ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး|title=[[မြန်မာဘုရင်များ စာရင်း|မြန်မာဘုရင်]]၊ သရေခေတ္တရာဧကရာဇ်|image=[[File:IMG4629dutbangmingyu.jpg|thumb|ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး]]|caption=သရေခေတ္တရာခေတ် ဝတ်စားဆင်ယင်မှုဖြင့် တွေ့ရသော ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး (ပုံတူ)|reign=(ကောဇာသက္ကရာဇ်အရ) ၁၀၁နှစ်|successor=[[ဒွတ္တရန်]] (သားတော်) ရန်ဘောင်မင်း (မြေးတော်)|predecessor=[[စူဠသမ္ဘဝမင်း]]|spouse=[[ဗိဿနိုးမိဖုရား]]၊ စန္ဒာဒေဝီ|issue=[[ဒွတ္တရန်]]|full name=အတုမဲ့ခေါင် ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး|house=[[သရေခေတ္တရာ မင်းဆက်]] (ပျူခေတ်)|father=[[မဟာသမ္ဘဝမင်း]]|mother=[[ဗေဒါရီမိဖုရား]]|birth_place=ပျူမြို့တော်|death_date=သက်တော် ၁၀၃ နှစ်|death_place=ပင်လယ်ဝ (ဖောင်တော်နစ်မြုပ်၍ နတ်ရွာစံ)|religion=[[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]|notable_features=နဖူးအလယ်တွင် တန်ခိုးရှင် မျက်ရှင် (အုံနလုံမွေး) ပါရှိခြင်း}}{{Cleanup}} ==အဘညီနောင်== ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးသည် ဘေဒါရီ၏ သားတော်ဖြစ်သည်။ နောင်တော် မဟာသမ္ဘဝမင်း နတ်ရွာစံ၍ ညီတော် စူဠသမ္ဘဝမင်း နန်းတက်သော အခါ ဘေဒါရီမိဖုရား၌ မဟာသမ္ဘဝမင်းနှင့်ရသော ပဋိသန္ဓေ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ ညီတော် စူဠသမ္ဘဝမင်းလက်ထက်တွင် ဒွတ္တဘောင်မင်းကို ဖွားမြင်သောကြောင့် အဘညီနောင်၊ ဒွတ္တဘောင် ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ==သရေခေတ္တရာမြို့== ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးကား ဖွားမြင်တော်မူကတည်းက နဖူးပေါ်တွင် မှဲ့ရှင်ပါလာသဖြင့် အလွန်ဘုန်းတန်ခိုးကြီးမားလှသည်။ နန်းတက်စဉ်က သိကြားမင်းကိုယ်တိုင် မ, ချီ၍ ရာဇပလ္လင်ပေါ်သို့ တင်ပေးခဲ့ရသည်ဟု သိရသည်။ သရေခေတ္တရာမြို့ကြီးကို သူမြတ် ခုနှစ်ဦး၏ အကူအညီဖြင့် သာသနာ သက္ကရာဇ် ၁၀၁ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်တော်မူခဲ့သည်။ ==ဒွတ္တဘောင်မင်းနှင့် မန္တလေးတောင်== အရှင်ဇောတိကဘိဝံသ၏ [[မန္တလေးတောင်]]သမိုင်းသစ်တွင်မူ သာသနာသက္ကရာဇ် (၁၀၁)ခုနှစ်၊ သရေခေတ္တရာ ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးသည် နဖူးမှည့်ရှင်ရှိ၍ ဘုန်းတန်ခိုး ကြီးသည်။ မျက်စိသုံးလုံး ဘုန်းမီးနေလထွန်းဟုလည်း ဆိုစမှတ်ပြု၏။ ဒွတ္တဘောင်မင်းအား မိုးမိတ်ဘုရင်က သမီးတော်တစ်ပါး ဆက်သ၏။ အလွန်ချော၍ စောမြဝတီ ဟူ၏။ ကျန်မိဖုရားများက စောမြဝတီအား မနာလို၊ ဘုရင်ကြီးထံ ကုန်းစကားဆင်သည်။ ဘုရင်ကြီး ဒေါသထွက်၍ အမိန့်တော်ချမည် ပြုစဉ် မိုးမိတ်ဘုရင်မှာသွားပုံကို ဆင်ခြင်စဉ်းစားမိသည်။ ကျွန်ုပ်၏ သမီးအပေါ် စိတ်ငြိုငြင်မှုဖြစ်လျှင် သေဒဏ်မပေးဘဲ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးရန် လျှောက်ထားခဲ့မှု ဖြစ်သည်။ စောမြဝတီကို သေဒဏ်ပေး၍ မဖြစ်၊ တိုင်းပြည်မှ နှင်စေဟု အမိန့်ထုတ်သည်။ စောမြဝတီလည်း ဧရာဝတီမြစ် အထက်ဆန်တက်ခဲ့စဉ် မန္တလေးတောင်နှင့် အနောက်တောင်ယွန်း တာနှစ်ထောင်ခန့်အကွာ၌ မင်းကြီးနှင့် ရခဲ့သော ကိုယ်ဝန်သည် နေ့စေ့ကာ သားယောက်ျား မင်းကလေး ဖွားမြင်သည်။ ဖွားမြင်သောနေရာမှာ ယခု [[မဟာမုနိဘုရားကြီး]] အောက်ဘက် [[သားတော်ရဘုရား]]နေရာတွင် ဖြစ်သည်။ ယင်းကိုစွဲ၍ ထိုနေရာ၌ အာနန္ဒာပုံ စေတီတစ်ဆူ တည်ထားရာ မန္တလေးမြို့ လူထုက သားတော်ရဘုရားဟု အသိများသည်။ ကျွန်းလုံးဥသျှောင်ရပ်ကွက်၌ တည်ရှိသည်။ မဟာမုနိဘုရား အနောက်မုခ်လမ်းမှ တောင်ဘက်သို့ အနည်းငယ်သွားလျှင် ရောက်သည်။ မင်းကလေးဖွားမြင်ရာ မနီးမဝေးရှိသော မြောက်ယွန်းယွန်းရှိ တောင်ကိုလည်း မင်းကလေးတောင်ဟု ခေါ်သည်။ ကာလညောင်း၍ မန္တလေးတောင် ဖြစ်လာသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးသည် နောင်တရ၍ စောမြဝတီနောက်လိုက်ရာ သားတော်ရဘုရားအနီး အရပ်၌ တဲထိုးနေတော်မူစဉ် တောင်ငယ်ကိုးလုံး ပတ်လည် ဝန်းရံနေသော မင်းကလေးတောင်ပေါ်သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ တောင်ငယ်ကိုးလုံး၌ တစ်လုံးအပါဖြစ်သော [[ပတ္တမြားတောင်]]ထိပ်၌ ဆုတောင်းပြည့်စေတီတည်ပြီး စောင်းတန်းများပါ ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းသည်ဟု အဆိုရှိသည်။ စဉ်းစားချင့်ချိန် မှတ်သားလေ့လာစရာများပင် ဖြစ်သည်။ <ref>နတ်မောက်ထွန်းရှိန် ရေး၊ မန္တလေး ရတနာပုံ ဘုရားစုံ၊ ဩဂုတ်လ၊ ၂၀၁၇-ခုနှစ်၊ စာ-၁၃</ref> ==အခွန်တော် ကောက်ခံခြင်း== ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးသည် သိကြားမင်းပေးသော လှံစင်္ကြာနှင့် စည်ကြီးများကို ရရှိသော ဘုန်းကံရှင်မင်းတပါးဖြစ်၏။ နိုင်ငံတော် အရပ်ရပ်၌ တစ်နှစ်တစ်ကြိမ် အခွန်တော် ကောက်ခံတော်မူ၏။ အခွန်တော် မဆက်သသော လက်အောက်ခံမင်းများအား လှံစင်္ကြာတွင် စာဆွဲ၍ စေလွှတ်တောင်းခံ၏။ မင်းကြီး၏ ဘုန်းတံခိုးတော် ကြီးမားလှသောကြောင့် နဂါးပြည်မှပင် လာရောက်၍ အခွန်တော်ဆက်ရ၏။ ==[[ပန်ထွာဘုရင်မ]]အား လက်ဆက်ခြင်း== ထိုခေတ်က ခေတ်ပြိုင် တိုင်းပြည်တစ်ခုဖြစ်သော [[ဗိဿနိုးပြည်]]ကြီးအား အုပ်ချုပ်မင်းလုပ်သူမှာ [[ပန်ထွာဘုရင်မ]]ဖြစ်သည်။ ထိုဘုရင်မသည် အလွန်ချောမောလှပသည်ဟု သတင်းကြီးပြီး လင်ယောက်ျားမရှိပဲ တစ်ဦးတည်း တိုင်းပြည်ကို အုပ်ချုပ်သည်။ [[သရေခေတ္တရာ]]ကို အုပ်ချုပ်သော ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးသည် ပန်ထွာဘုရင်မကို လက်ဆက်ရန် ကြိုးစားသော်လည်း မအောင်မြင်ပေ။ === ဗိဿနိုးမှစည်တော်ကြီး === ထို[[ဗိဿနိုးမြို့]]တွင် အလွန်ထူးခြားသော စည်တော်ကြီးတစ်လုံးရှိသည်။ အကယ်၍ ဗိဿနိုးအား ရန်သူများ လာရောက်တိုက်ခိုက်ပါက ပန်ထွာဘုရင်မသည် ထိုစည်တော်ကြီးကို တီးခတ်လေ့ရှိပြီး ထိုသို့ တီးခတ်သောအခါ ဗိဿနိုးမြို့ကိုဝန်းရံထားသော ရန်ပယ်ချောင်းတွင် ရေကြီးလာလေ့ရှိပြီး ရန်သူများ ဆုတ်ခွာသွားရလေ့ရှိသည်။ ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးသည် ဗိဿနိုးအား သူ၏ တပ်ကို စေလွှတ်၍ တိုက်ခိုက်ရန်ကြိုးစားသော်လည်း ထိုစည်တော်ကြီး၏ အစွမ်းကြောင့် အောင်မြင်နိုင်ခြင်းမရှိပေ။ === ဒွတ္တဘောင်မင်းမှ သူလျှိုစေလွှတ်ခြင်း === ဒွတ္တဘောင်မင်းသည် ထိုစည်တော်ကို ဖျက်ဆီးရန်အတွက် သူလျှိုတစ်ယောက်ကို တန်ခိုးရှင် ရသေ့ယောင် ဆောင်စေပြီး ဗိဿနိုးသို့စေလွှတ်သည်။ ထိုသူ၏ လှည့်စားမှုများကို ပန်ထွာဘုရင်မက ယုံကြည်သဖြင့် တန်ခိုးရှင်ဟု ထင်မှတ်ပြီး နန်းတော်တွင် ကိုးကွယ်ထားသည်။ ထိုအခါ ထိုရသေ့က ဘုရင်မကို အယုံသွင်း၍ သူ၏ အစွမ်းဖြင့် ထိုစည်တော်ကြီးကို ပို၍အစွမ်းရှိအောင် ပြုပြင်ပေးမည်ဟု လှည့်ဖျားသည်။ နောက်တစ်ခါရန်သူများ လာတိုက်ချိန်တွင် ထိုစည်တော်ကြီးကို တီးခတ်ပါက နတ်ဒေဝါတို့လာရောက်၍ ကူညီတိုက်ခိုက်ပေးရန် စီရင်ပေးမည်ဟု ဆိုသည်။ မိဖုရားက ယုံကြည်၍ ပြင်ဆင်ရန် အပ်နှံသောအခါတွင် ထိုရသေ့က စည်တော်ကြီးကို ဖျက်ဆီး၍ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်သွားလေသည်။ === ဒွတ္တဘောင်မင်းမှသိမ်းပိုက်ခြင်း === စည်တော်ကြီး ပျက်စီးသွားကြောင်း သိရှိသောအချိန်တွင် ဒွတ္တဘောင်မင်းမှ သူ၏ တပ်ကို စေလွှတ်၍ တိုက်ခိုက်စေသည်။ ပန်ထွာဘုရင်မသည် ထိုအချိန်မှ စည်တော်ကြီး ပျက်စီးသွားကြောင်းသိသဖြင့် မည်သို့မျှမတတ်နိုင်တော့ပေ။ နောက်ဆုံးတွင် ဒွတ္တဘောင်မင်းသည် ဗိဿနိုးကို သိမ်းပိုက်၍ ပန်ထွာဘုရင်မနှင့် လက်ဆက်ခဲ့သည်။ မင်းကြီးသည် မည်မျှပင် ဘုန်းတန်ခိုးကြီးမားလှသော်လည်း ပန်ထွာမင်းသမီး ဆက်သလိုက်သော မျက်နှာသုတ်ပုဝါကို သုတ်မိကတည်းက မှဲ့ရှင် ကွယ်၍ ဘုန်းတန်ခိုးနိမ့်ခဲ့ရသည်။ ထိုသို့ ဘုန်းတန်ခိုး နိမ့်ခဲ့သောကြောင့် မိမိပိုင် နိုင်ငံတော်အရပ်ရပ်၌ ဖောင်တော်စီး၍ အခွန်တော် လှည့်လည်ကောက်ခံရာ [[ပုသိမ်]]မြစ်ဝအလွန် နေဂရေအငူစွန်းသို့ရောက်လျှင် ဖောင်တော် နစ်မြုပ်၍ နတ်ရွာစံလွန်တော်မူခဲ့သည်။ ==စေတီပုထိုးတည်ခြင်း== မင်းကြီးသည် မြတ်စွာဘုရား [[ဗျာဒိတ်]] ရသူဖြစ်သောကြောင့် စေတီပုထိုး မြောက်မြားစွာကို တည်ခဲ့ရာ [[သရေခေတ္တရာ]] မြို့ဟောင်းအနီးတွင် မင်းကြီးတည်တော်မူခဲ့သော စေတီပုထိုးတို့ကို ယနေ့တိုင်အောင် တွေ့မြင်နိုင်ပေသည်။<ref>မြန်မာ့သမိုင်းပုံပြင်</ref><ref>မဟူရာမေတ္တာ - နိုင်ဝင်းဆွေ</ref> ==ကိုးကား== <references/> [[Category:ပျူခေတ်]] [[Category:မြန်မာ ဘုရင်များ]] dh7y051mwo3ucjplmgx7ykpeqtb6m25 1027304 1027302 2026-04-24T01:44:06Z Aung Minn Khannt77 92927 စူဠာသမ္ဘာဝ 1027304 wikitext text/x-wiki ဒွတ္တဘောင် မင်းကြီးသည် သရေခေတ္တရာပြည်ကို ရှေးဦးစွာ တည်ထောင်ခဲ့သော မင်းဖြစ်သည်။ ရှေးက သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်း နေရာမှာ ယခုခေတ် [[ပြည်မြို့]]အနီးတွင် ရှိသော [[မှော်ဇာမြို့]]ကလေးဖြစ်သည်။{{Infobox monarch|name=ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး|title=[[မြန်မာဘုရင်များ စာရင်း|မြန်မာဘုရင်]]၊ သရေခေတ္တရာဧကရာဇ်|image=[[File:IMG4629dutbangmingyu.jpg|thumb|ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး]]|caption=သရေခေတ္တရာခေတ် ဝတ်စားဆင်ယင်မှုဖြင့် တွေ့ရသော ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး (ပုံတူ)|reign=(ကောဇာသက္ကရာဇ်အရ) ၁၀၁နှစ်|successor=[[ဒွတ္တရန်]] (သားတော်) ရန်ဘောင်မင်း (မြေးတော်)|predecessor=[[စူဠာသမ္ဘာဝ]]|spouse=[[ဗိဿနိုးမိဖုရား]]၊ စန္ဒာဒေဝီ|issue=[[ဒွတ္တရန်]]|full name=အတုမဲ့ခေါင် ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး|house=[[သရေခေတ္တရာ မင်းဆက်]] (ပျူခေတ်)|father=[[မဟာသမ္ဘဝမင်း]]|mother=[[ဗေဒါရီမိဖုရား]]|birth_place=ပျူမြို့တော်|death_date=သက်တော် ၁၀၃ နှစ်|death_place=ပင်လယ်ဝ (ဖောင်တော်နစ်မြုပ်၍ နတ်ရွာစံ)|religion=[[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]|notable_features=နဖူးအလယ်တွင် တန်ခိုးရှင် မျက်ရှင် (အုံနလုံမွေး) ပါရှိခြင်း}}{{Cleanup}} ==အဘညီနောင်== ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးသည် ဘေဒါရီ၏ သားတော်ဖြစ်သည်။ နောင်တော် မဟာသမ္ဘဝမင်း နတ်ရွာစံ၍ ညီတော် စူဠသမ္ဘဝမင်း နန်းတက်သော အခါ ဘေဒါရီမိဖုရား၌ မဟာသမ္ဘဝမင်းနှင့်ရသော ပဋိသန္ဓေ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ ညီတော် စူဠသမ္ဘဝမင်းလက်ထက်တွင် ဒွတ္တဘောင်မင်းကို ဖွားမြင်သောကြောင့် အဘညီနောင်၊ ဒွတ္တဘောင် ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ==သရေခေတ္တရာမြို့== ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးကား ဖွားမြင်တော်မူကတည်းက နဖူးပေါ်တွင် မှဲ့ရှင်ပါလာသဖြင့် အလွန်ဘုန်းတန်ခိုးကြီးမားလှသည်။ နန်းတက်စဉ်က သိကြားမင်းကိုယ်တိုင် မ, ချီ၍ ရာဇပလ္လင်ပေါ်သို့ တင်ပေးခဲ့ရသည်ဟု သိရသည်။ သရေခေတ္တရာမြို့ကြီးကို သူမြတ် ခုနှစ်ဦး၏ အကူအညီဖြင့် သာသနာ သက္ကရာဇ် ၁၀၁ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်တော်မူခဲ့သည်။ ==ဒွတ္တဘောင်မင်းနှင့် မန္တလေးတောင်== အရှင်ဇောတိကဘိဝံသ၏ [[မန္တလေးတောင်]]သမိုင်းသစ်တွင်မူ သာသနာသက္ကရာဇ် (၁၀၁)ခုနှစ်၊ သရေခေတ္တရာ ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးသည် နဖူးမှည့်ရှင်ရှိ၍ ဘုန်းတန်ခိုး ကြီးသည်။ မျက်စိသုံးလုံး ဘုန်းမီးနေလထွန်းဟုလည်း ဆိုစမှတ်ပြု၏။ ဒွတ္တဘောင်မင်းအား မိုးမိတ်ဘုရင်က သမီးတော်တစ်ပါး ဆက်သ၏။ အလွန်ချော၍ စောမြဝတီ ဟူ၏။ ကျန်မိဖုရားများက စောမြဝတီအား မနာလို၊ ဘုရင်ကြီးထံ ကုန်းစကားဆင်သည်။ ဘုရင်ကြီး ဒေါသထွက်၍ အမိန့်တော်ချမည် ပြုစဉ် မိုးမိတ်ဘုရင်မှာသွားပုံကို ဆင်ခြင်စဉ်းစားမိသည်။ ကျွန်ုပ်၏ သမီးအပေါ် စိတ်ငြိုငြင်မှုဖြစ်လျှင် သေဒဏ်မပေးဘဲ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးရန် လျှောက်ထားခဲ့မှု ဖြစ်သည်။ စောမြဝတီကို သေဒဏ်ပေး၍ မဖြစ်၊ တိုင်းပြည်မှ နှင်စေဟု အမိန့်ထုတ်သည်။ စောမြဝတီလည်း ဧရာဝတီမြစ် အထက်ဆန်တက်ခဲ့စဉ် မန္တလေးတောင်နှင့် အနောက်တောင်ယွန်း တာနှစ်ထောင်ခန့်အကွာ၌ မင်းကြီးနှင့် ရခဲ့သော ကိုယ်ဝန်သည် နေ့စေ့ကာ သားယောက်ျား မင်းကလေး ဖွားမြင်သည်။ ဖွားမြင်သောနေရာမှာ ယခု [[မဟာမုနိဘုရားကြီး]] အောက်ဘက် [[သားတော်ရဘုရား]]နေရာတွင် ဖြစ်သည်။ ယင်းကိုစွဲ၍ ထိုနေရာ၌ အာနန္ဒာပုံ စေတီတစ်ဆူ တည်ထားရာ မန္တလေးမြို့ လူထုက သားတော်ရဘုရားဟု အသိများသည်။ ကျွန်းလုံးဥသျှောင်ရပ်ကွက်၌ တည်ရှိသည်။ မဟာမုနိဘုရား အနောက်မုခ်လမ်းမှ တောင်ဘက်သို့ အနည်းငယ်သွားလျှင် ရောက်သည်။ မင်းကလေးဖွားမြင်ရာ မနီးမဝေးရှိသော မြောက်ယွန်းယွန်းရှိ တောင်ကိုလည်း မင်းကလေးတောင်ဟု ခေါ်သည်။ ကာလညောင်း၍ မန္တလေးတောင် ဖြစ်လာသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးသည် နောင်တရ၍ စောမြဝတီနောက်လိုက်ရာ သားတော်ရဘုရားအနီး အရပ်၌ တဲထိုးနေတော်မူစဉ် တောင်ငယ်ကိုးလုံး ပတ်လည် ဝန်းရံနေသော မင်းကလေးတောင်ပေါ်သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ တောင်ငယ်ကိုးလုံး၌ တစ်လုံးအပါဖြစ်သော [[ပတ္တမြားတောင်]]ထိပ်၌ ဆုတောင်းပြည့်စေတီတည်ပြီး စောင်းတန်းများပါ ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းသည်ဟု အဆိုရှိသည်။ စဉ်းစားချင့်ချိန် မှတ်သားလေ့လာစရာများပင် ဖြစ်သည်။ <ref>နတ်မောက်ထွန်းရှိန် ရေး၊ မန္တလေး ရတနာပုံ ဘုရားစုံ၊ ဩဂုတ်လ၊ ၂၀၁၇-ခုနှစ်၊ စာ-၁၃</ref> ==အခွန်တော် ကောက်ခံခြင်း== ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးသည် သိကြားမင်းပေးသော လှံစင်္ကြာနှင့် စည်ကြီးများကို ရရှိသော ဘုန်းကံရှင်မင်းတပါးဖြစ်၏။ နိုင်ငံတော် အရပ်ရပ်၌ တစ်နှစ်တစ်ကြိမ် အခွန်တော် ကောက်ခံတော်မူ၏။ အခွန်တော် မဆက်သသော လက်အောက်ခံမင်းများအား လှံစင်္ကြာတွင် စာဆွဲ၍ စေလွှတ်တောင်းခံ၏။ မင်းကြီး၏ ဘုန်းတံခိုးတော် ကြီးမားလှသောကြောင့် နဂါးပြည်မှပင် လာရောက်၍ အခွန်တော်ဆက်ရ၏။ ==[[ပန်ထွာဘုရင်မ]]အား လက်ဆက်ခြင်း== ထိုခေတ်က ခေတ်ပြိုင် တိုင်းပြည်တစ်ခုဖြစ်သော [[ဗိဿနိုးပြည်]]ကြီးအား အုပ်ချုပ်မင်းလုပ်သူမှာ [[ပန်ထွာဘုရင်မ]]ဖြစ်သည်။ ထိုဘုရင်မသည် အလွန်ချောမောလှပသည်ဟု သတင်းကြီးပြီး လင်ယောက်ျားမရှိပဲ တစ်ဦးတည်း တိုင်းပြည်ကို အုပ်ချုပ်သည်။ [[သရေခေတ္တရာ]]ကို အုပ်ချုပ်သော ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးသည် ပန်ထွာဘုရင်မကို လက်ဆက်ရန် ကြိုးစားသော်လည်း မအောင်မြင်ပေ။ === ဗိဿနိုးမှစည်တော်ကြီး === ထို[[ဗိဿနိုးမြို့]]တွင် အလွန်ထူးခြားသော စည်တော်ကြီးတစ်လုံးရှိသည်။ အကယ်၍ ဗိဿနိုးအား ရန်သူများ လာရောက်တိုက်ခိုက်ပါက ပန်ထွာဘုရင်မသည် ထိုစည်တော်ကြီးကို တီးခတ်လေ့ရှိပြီး ထိုသို့ တီးခတ်သောအခါ ဗိဿနိုးမြို့ကိုဝန်းရံထားသော ရန်ပယ်ချောင်းတွင် ရေကြီးလာလေ့ရှိပြီး ရန်သူများ ဆုတ်ခွာသွားရလေ့ရှိသည်။ ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးသည် ဗိဿနိုးအား သူ၏ တပ်ကို စေလွှတ်၍ တိုက်ခိုက်ရန်ကြိုးစားသော်လည်း ထိုစည်တော်ကြီး၏ အစွမ်းကြောင့် အောင်မြင်နိုင်ခြင်းမရှိပေ။ === ဒွတ္တဘောင်မင်းမှ သူလျှိုစေလွှတ်ခြင်း === ဒွတ္တဘောင်မင်းသည် ထိုစည်တော်ကို ဖျက်ဆီးရန်အတွက် သူလျှိုတစ်ယောက်ကို တန်ခိုးရှင် ရသေ့ယောင် ဆောင်စေပြီး ဗိဿနိုးသို့စေလွှတ်သည်။ ထိုသူ၏ လှည့်စားမှုများကို ပန်ထွာဘုရင်မက ယုံကြည်သဖြင့် တန်ခိုးရှင်ဟု ထင်မှတ်ပြီး နန်းတော်တွင် ကိုးကွယ်ထားသည်။ ထိုအခါ ထိုရသေ့က ဘုရင်မကို အယုံသွင်း၍ သူ၏ အစွမ်းဖြင့် ထိုစည်တော်ကြီးကို ပို၍အစွမ်းရှိအောင် ပြုပြင်ပေးမည်ဟု လှည့်ဖျားသည်။ နောက်တစ်ခါရန်သူများ လာတိုက်ချိန်တွင် ထိုစည်တော်ကြီးကို တီးခတ်ပါက နတ်ဒေဝါတို့လာရောက်၍ ကူညီတိုက်ခိုက်ပေးရန် စီရင်ပေးမည်ဟု ဆိုသည်။ မိဖုရားက ယုံကြည်၍ ပြင်ဆင်ရန် အပ်နှံသောအခါတွင် ထိုရသေ့က စည်တော်ကြီးကို ဖျက်ဆီး၍ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်သွားလေသည်။ === ဒွတ္တဘောင်မင်းမှသိမ်းပိုက်ခြင်း === စည်တော်ကြီး ပျက်စီးသွားကြောင်း သိရှိသောအချိန်တွင် ဒွတ္တဘောင်မင်းမှ သူ၏ တပ်ကို စေလွှတ်၍ တိုက်ခိုက်စေသည်။ ပန်ထွာဘုရင်မသည် ထိုအချိန်မှ စည်တော်ကြီး ပျက်စီးသွားကြောင်းသိသဖြင့် မည်သို့မျှမတတ်နိုင်တော့ပေ။ နောက်ဆုံးတွင် ဒွတ္တဘောင်မင်းသည် ဗိဿနိုးကို သိမ်းပိုက်၍ ပန်ထွာဘုရင်မနှင့် လက်ဆက်ခဲ့သည်။ မင်းကြီးသည် မည်မျှပင် ဘုန်းတန်ခိုးကြီးမားလှသော်လည်း ပန်ထွာမင်းသမီး ဆက်သလိုက်သော မျက်နှာသုတ်ပုဝါကို သုတ်မိကတည်းက မှဲ့ရှင် ကွယ်၍ ဘုန်းတန်ခိုးနိမ့်ခဲ့ရသည်။ ထိုသို့ ဘုန်းတန်ခိုး နိမ့်ခဲ့သောကြောင့် မိမိပိုင် နိုင်ငံတော်အရပ်ရပ်၌ ဖောင်တော်စီး၍ အခွန်တော် လှည့်လည်ကောက်ခံရာ [[ပုသိမ်]]မြစ်ဝအလွန် နေဂရေအငူစွန်းသို့ရောက်လျှင် ဖောင်တော် နစ်မြုပ်၍ နတ်ရွာစံလွန်တော်မူခဲ့သည်။ ==စေတီပုထိုးတည်ခြင်း== မင်းကြီးသည် မြတ်စွာဘုရား [[ဗျာဒိတ်]] ရသူဖြစ်သောကြောင့် စေတီပုထိုး မြောက်မြားစွာကို တည်ခဲ့ရာ [[သရေခေတ္တရာ]] မြို့ဟောင်းအနီးတွင် မင်းကြီးတည်တော်မူခဲ့သော စေတီပုထိုးတို့ကို ယနေ့တိုင်အောင် တွေ့မြင်နိုင်ပေသည်။<ref>မြန်မာ့သမိုင်းပုံပြင်</ref><ref>မဟူရာမေတ္တာ - နိုင်ဝင်းဆွေ</ref> ==ကိုးကား== <references/> [[Category:ပျူခေတ်]] [[Category:မြန်မာ ဘုရင်များ]] k3ie1wrkla5ayb3k2l48sv9r2a7u10c 1027305 1027304 2026-04-24T01:46:55Z Aung Minn Khannt77 92927 1027305 wikitext text/x-wiki ဒွတ္တဘောင် မင်းကြီးသည် သရေခေတ္တရာပြည်ကို ရှေးဦးစွာ တည်ထောင်ခဲ့သော မင်းဖြစ်သည်။ ရှေးက သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်း နေရာမှာ ယခုခေတ် [[ပြည်မြို့]]အနီးတွင် ရှိသော [[မှော်ဇာမြို့]]ကလေးဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာ]] နိုင်ငံမှာ ပထမဆုံး အင်ပါယာအဆင့် ဘုရင်ဖြစ်ခဲ့သည် ပဏ္ဏာဆက်နိုင်ငံများကိုသိမ်းသွင်းနိုင်ခဲ့ပြိး သရေခေတ္တရာမှတဆင့်နိုင်ငံငယ်များကိုပါ ပထမဆုံးအုပ်ချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ {{Infobox monarch|name=ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး|title=[[မြန်မာဘုရင်များ စာရင်း|မြန်မာဘုရင်]]၊ သရေခေတ္တရာဧကရာဇ်|image=[[File:IMG4629dutbangmingyu.jpg|thumb|ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး]]|caption=သရေခေတ္တရာခေတ် ဝတ်စားဆင်ယင်မှုဖြင့် တွေ့ရသော ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး (ပုံတူ)|reign=(ကောဇာသက္ကရာဇ်အရ) ၁၀၁နှစ်|successor=[[ဒွတ္တရန်]] (သားတော်) ရန်ဘောင်မင်း (မြေးတော်)|predecessor=[[စူဠာသမ္ဘာဝ]]|spouse=[[ဗိဿနိုးမိဖုရား]]၊ စန္ဒာဒေဝီ|issue=[[ဒွတ္တရန်]]|full name=အတုမဲ့ခေါင် ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး|house=[[သရေခေတ္တရာ မင်းဆက်]] (ပျူခေတ်)|father=[[မဟာသမ္ဘဝမင်း]]|mother=[[ဗေဒါရီမိဖုရား]]|birth_place=ပျူမြို့တော်|death_date=သက်တော် ၁၀၃ နှစ်|death_place=ပင်လယ်ဝ (ဖောင်တော်နစ်မြုပ်၍ နတ်ရွာစံ)|religion=[[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]|notable_features=နဖူးအလယ်တွင် တန်ခိုးရှင် မျက်ရှင် (အုံနလုံမွေး) ပါရှိခြင်း}}{{Cleanup}} ==အဘညီနောင်== ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးသည် ဘေဒါရီ၏ သားတော်ဖြစ်သည်။ နောင်တော် မဟာသမ္ဘဝမင်း နတ်ရွာစံ၍ ညီတော် စူဠသမ္ဘဝမင်း နန်းတက်သော အခါ ဘေဒါရီမိဖုရား၌ မဟာသမ္ဘဝမင်းနှင့်ရသော ပဋိသန္ဓေ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ ညီတော် စူဠသမ္ဘဝမင်းလက်ထက်တွင် ဒွတ္တဘောင်မင်းကို ဖွားမြင်သောကြောင့် အဘညီနောင်၊ ဒွတ္တဘောင် ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ==သရေခေတ္တရာမြို့== ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးကား ဖွားမြင်တော်မူကတည်းက နဖူးပေါ်တွင် မှဲ့ရှင်ပါလာသဖြင့် အလွန်ဘုန်းတန်ခိုးကြီးမားလှသည်။ နန်းတက်စဉ်က သိကြားမင်းကိုယ်တိုင် မ, ချီ၍ ရာဇပလ္လင်ပေါ်သို့ တင်ပေးခဲ့ရသည်ဟု သိရသည်။ သရေခေတ္တရာမြို့ကြီးကို သူမြတ် ခုနှစ်ဦး၏ အကူအညီဖြင့် သာသနာ သက္ကရာဇ် ၁၀၁ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်တော်မူခဲ့သည်။ ==ဒွတ္တဘောင်မင်းနှင့် မန္တလေးတောင်== အရှင်ဇောတိကဘိဝံသ၏ [[မန္တလေးတောင်]]သမိုင်းသစ်တွင်မူ သာသနာသက္ကရာဇ် (၁၀၁)ခုနှစ်၊ သရေခေတ္တရာ ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးသည် နဖူးမှည့်ရှင်ရှိ၍ ဘုန်းတန်ခိုး ကြီးသည်။ မျက်စိသုံးလုံး ဘုန်းမီးနေလထွန်းဟုလည်း ဆိုစမှတ်ပြု၏။ ဒွတ္တဘောင်မင်းအား မိုးမိတ်ဘုရင်က သမီးတော်တစ်ပါး ဆက်သ၏။ အလွန်ချော၍ စောမြဝတီ ဟူ၏။ ကျန်မိဖုရားများက စောမြဝတီအား မနာလို၊ ဘုရင်ကြီးထံ ကုန်းစကားဆင်သည်။ ဘုရင်ကြီး ဒေါသထွက်၍ အမိန့်တော်ချမည် ပြုစဉ် မိုးမိတ်ဘုရင်မှာသွားပုံကို ဆင်ခြင်စဉ်းစားမိသည်။ ကျွန်ုပ်၏ သမီးအပေါ် စိတ်ငြိုငြင်မှုဖြစ်လျှင် သေဒဏ်မပေးဘဲ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးရန် လျှောက်ထားခဲ့မှု ဖြစ်သည်။ စောမြဝတီကို သေဒဏ်ပေး၍ မဖြစ်၊ တိုင်းပြည်မှ နှင်စေဟု အမိန့်ထုတ်သည်။ စောမြဝတီလည်း ဧရာဝတီမြစ် အထက်ဆန်တက်ခဲ့စဉ် မန္တလေးတောင်နှင့် အနောက်တောင်ယွန်း တာနှစ်ထောင်ခန့်အကွာ၌ မင်းကြီးနှင့် ရခဲ့သော ကိုယ်ဝန်သည် နေ့စေ့ကာ သားယောက်ျား မင်းကလေး ဖွားမြင်သည်။ ဖွားမြင်သောနေရာမှာ ယခု [[မဟာမုနိဘုရားကြီး]] အောက်ဘက် [[သားတော်ရဘုရား]]နေရာတွင် ဖြစ်သည်။ ယင်းကိုစွဲ၍ ထိုနေရာ၌ အာနန္ဒာပုံ စေတီတစ်ဆူ တည်ထားရာ မန္တလေးမြို့ လူထုက သားတော်ရဘုရားဟု အသိများသည်။ ကျွန်းလုံးဥသျှောင်ရပ်ကွက်၌ တည်ရှိသည်။ မဟာမုနိဘုရား အနောက်မုခ်လမ်းမှ တောင်ဘက်သို့ အနည်းငယ်သွားလျှင် ရောက်သည်။ မင်းကလေးဖွားမြင်ရာ မနီးမဝေးရှိသော မြောက်ယွန်းယွန်းရှိ တောင်ကိုလည်း မင်းကလေးတောင်ဟု ခေါ်သည်။ ကာလညောင်း၍ မန္တလေးတောင် ဖြစ်လာသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးသည် နောင်တရ၍ စောမြဝတီနောက်လိုက်ရာ သားတော်ရဘုရားအနီး အရပ်၌ တဲထိုးနေတော်မူစဉ် တောင်ငယ်ကိုးလုံး ပတ်လည် ဝန်းရံနေသော မင်းကလေးတောင်ပေါ်သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ တောင်ငယ်ကိုးလုံး၌ တစ်လုံးအပါဖြစ်သော [[ပတ္တမြားတောင်]]ထိပ်၌ ဆုတောင်းပြည့်စေတီတည်ပြီး စောင်းတန်းများပါ ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းသည်ဟု အဆိုရှိသည်။ စဉ်းစားချင့်ချိန် မှတ်သားလေ့လာစရာများပင် ဖြစ်သည်။ <ref>နတ်မောက်ထွန်းရှိန် ရေး၊ မန္တလေး ရတနာပုံ ဘုရားစုံ၊ ဩဂုတ်လ၊ ၂၀၁၇-ခုနှစ်၊ စာ-၁၃</ref> ==အခွန်တော် ကောက်ခံခြင်း== ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးသည် သိကြားမင်းပေးသော လှံစင်္ကြာနှင့် စည်ကြီးများကို ရရှိသော ဘုန်းကံရှင်မင်းတပါးဖြစ်၏။ နိုင်ငံတော် အရပ်ရပ်၌ တစ်နှစ်တစ်ကြိမ် အခွန်တော် ကောက်ခံတော်မူ၏။ အခွန်တော် မဆက်သသော လက်အောက်ခံမင်းများအား လှံစင်္ကြာတွင် စာဆွဲ၍ စေလွှတ်တောင်းခံ၏။ မင်းကြီး၏ ဘုန်းတံခိုးတော် ကြီးမားလှသောကြောင့် နဂါးပြည်မှပင် လာရောက်၍ အခွန်တော်ဆက်ရ၏။ ==[[ပန်ထွာဘုရင်မ]]အား လက်ဆက်ခြင်း== ထိုခေတ်က ခေတ်ပြိုင် တိုင်းပြည်တစ်ခုဖြစ်သော [[ဗိဿနိုးပြည်]]ကြီးအား အုပ်ချုပ်မင်းလုပ်သူမှာ [[ပန်ထွာဘုရင်မ]]ဖြစ်သည်။ ထိုဘုရင်မသည် အလွန်ချောမောလှပသည်ဟု သတင်းကြီးပြီး လင်ယောက်ျားမရှိပဲ တစ်ဦးတည်း တိုင်းပြည်ကို အုပ်ချုပ်သည်။ [[သရေခေတ္တရာ]]ကို အုပ်ချုပ်သော ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးသည် ပန်ထွာဘုရင်မကို လက်ဆက်ရန် ကြိုးစားသော်လည်း မအောင်မြင်ပေ။ === ဗိဿနိုးမှစည်တော်ကြီး === ထို[[ဗိဿနိုးမြို့]]တွင် အလွန်ထူးခြားသော စည်တော်ကြီးတစ်လုံးရှိသည်။ အကယ်၍ ဗိဿနိုးအား ရန်သူများ လာရောက်တိုက်ခိုက်ပါက ပန်ထွာဘုရင်မသည် ထိုစည်တော်ကြီးကို တီးခတ်လေ့ရှိပြီး ထိုသို့ တီးခတ်သောအခါ ဗိဿနိုးမြို့ကိုဝန်းရံထားသော ရန်ပယ်ချောင်းတွင် ရေကြီးလာလေ့ရှိပြီး ရန်သူများ ဆုတ်ခွာသွားရလေ့ရှိသည်။ ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးသည် ဗိဿနိုးအား သူ၏ တပ်ကို စေလွှတ်၍ တိုက်ခိုက်ရန်ကြိုးစားသော်လည်း ထိုစည်တော်ကြီး၏ အစွမ်းကြောင့် အောင်မြင်နိုင်ခြင်းမရှိပေ။ === ဒွတ္တဘောင်မင်းမှ သူလျှိုစေလွှတ်ခြင်း === ဒွတ္တဘောင်မင်းသည် ထိုစည်တော်ကို ဖျက်ဆီးရန်အတွက် သူလျှိုတစ်ယောက်ကို တန်ခိုးရှင် ရသေ့ယောင် ဆောင်စေပြီး ဗိဿနိုးသို့စေလွှတ်သည်။ ထိုသူ၏ လှည့်စားမှုများကို ပန်ထွာဘုရင်မက ယုံကြည်သဖြင့် တန်ခိုးရှင်ဟု ထင်မှတ်ပြီး နန်းတော်တွင် ကိုးကွယ်ထားသည်။ ထိုအခါ ထိုရသေ့က ဘုရင်မကို အယုံသွင်း၍ သူ၏ အစွမ်းဖြင့် ထိုစည်တော်ကြီးကို ပို၍အစွမ်းရှိအောင် ပြုပြင်ပေးမည်ဟု လှည့်ဖျားသည်။ နောက်တစ်ခါရန်သူများ လာတိုက်ချိန်တွင် ထိုစည်တော်ကြီးကို တီးခတ်ပါက နတ်ဒေဝါတို့လာရောက်၍ ကူညီတိုက်ခိုက်ပေးရန် စီရင်ပေးမည်ဟု ဆိုသည်။ မိဖုရားက ယုံကြည်၍ ပြင်ဆင်ရန် အပ်နှံသောအခါတွင် ထိုရသေ့က စည်တော်ကြီးကို ဖျက်ဆီး၍ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်သွားလေသည်။ === ဒွတ္တဘောင်မင်းမှသိမ်းပိုက်ခြင်း === စည်တော်ကြီး ပျက်စီးသွားကြောင်း သိရှိသောအချိန်တွင် ဒွတ္တဘောင်မင်းမှ သူ၏ တပ်ကို စေလွှတ်၍ တိုက်ခိုက်စေသည်။ ပန်ထွာဘုရင်မသည် ထိုအချိန်မှ စည်တော်ကြီး ပျက်စီးသွားကြောင်းသိသဖြင့် မည်သို့မျှမတတ်နိုင်တော့ပေ။ နောက်ဆုံးတွင် ဒွတ္တဘောင်မင်းသည် ဗိဿနိုးကို သိမ်းပိုက်၍ ပန်ထွာဘုရင်မနှင့် လက်ဆက်ခဲ့သည်။ မင်းကြီးသည် မည်မျှပင် ဘုန်းတန်ခိုးကြီးမားလှသော်လည်း ပန်ထွာမင်းသမီး ဆက်သလိုက်သော မျက်နှာသုတ်ပုဝါကို သုတ်မိကတည်းက မှဲ့ရှင် ကွယ်၍ ဘုန်းတန်ခိုးနိမ့်ခဲ့ရသည်။ ထိုသို့ ဘုန်းတန်ခိုး နိမ့်ခဲ့သောကြောင့် မိမိပိုင် နိုင်ငံတော်အရပ်ရပ်၌ ဖောင်တော်စီး၍ အခွန်တော် လှည့်လည်ကောက်ခံရာ [[ပုသိမ်]]မြစ်ဝအလွန် နေဂရေအငူစွန်းသို့ရောက်လျှင် ဖောင်တော် နစ်မြုပ်၍ နတ်ရွာစံလွန်တော်မူခဲ့သည်။ ==စေတီပုထိုးတည်ခြင်း== မင်းကြီးသည် မြတ်စွာဘုရား [[ဗျာဒိတ်]] ရသူဖြစ်သောကြောင့် စေတီပုထိုး မြောက်မြားစွာကို တည်ခဲ့ရာ [[သရေခေတ္တရာ]] မြို့ဟောင်းအနီးတွင် မင်းကြီးတည်တော်မူခဲ့သော စေတီပုထိုးတို့ကို ယနေ့တိုင်အောင် တွေ့မြင်နိုင်ပေသည်။<ref>မြန်မာ့သမိုင်းပုံပြင်</ref><ref>မဟူရာမေတ္တာ - နိုင်ဝင်းဆွေ</ref> ==ကိုးကား== <references/> [[Category:ပျူခေတ်]] [[Category:မြန်မာ ဘုရင်များ]] j1bvcxqqfuem1edmyg6md1gzt0npswm 0 51097 1027241 1019729 2026-04-23T16:00:32Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1027241 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = ဆိုနီ ကော်ပိုရေးရှင်း<small><br />Sony Corporation<br />ソニー株式会社</small> | native_name = ソニー株式会社 | native_name_lang = jp | romanized = Sonī Kabushiki Gaisha | logo = [[File:Sony logo.svg|frameless]] | caption = | image = Sonyheadquarters.jpg | image_size = | image_caption = တိုကျိုမြို့ မီနာတိုအရပ်ရှိ ဆိုနီ၏ ဌာနချုပ် အဆောက်အဦး | company_slogan = | type = အများနှင့်သက်ဆိုင်သော | traded_as = | foundation = ၇ မေလ ၁၉၄၆ ခုနှစ်<ref name="sonycorpinfo">{{cite web |url=http://www.sony.net/SonyInfo/CorporateInfo/ |title=Sony Global&nbsp;– Corporate Information |accessdate=27 March 2014}}</ref> | founder = အီဘူကာ မာဆာရု ([[:en:Masaru Ibuka|Masaru Ibuka]])<br />မိုရီတာ အာကီယို ([[:en:Akio Morita|Akio Morita]]) | location = မီနာတို၊ [[တိုကျိုမြို့]]၊ {{flagicon|JPN}}[[ဂျပန်နိုင်ငံ]] | locations = [[ယိုကိုဟားမားမြို့]]<br>တိုယားမားမြို့<br>[[အိုဆာကာမြို့]]<br>[[နယူးယောက်မြို့]]<br>မောင့်လော်ရဲလ် ([[နယူးဂျာစီပြည်နယ်|နယူးဂျာစီ]])<br>တီးန်နက် (နယူးဂျာစီ)<br>ဟန်တင်တန် စတေးရှင်း (နယူးယောက်)<br>ခရန်စတန် ([[ရုဒ်အိုင်းလန်းပြည်နယ်|ရုဒ်အိုင်းလန်း]])<br>[[ဖီလာဒဲလ်ဖီးယားမြို့]]<br>ကင်းအော့ဖ်ပရူးရှား ([[ပင်ဆယ်ဗေးနီးယားပြည်နယ်|ပင်ဆယ်ဗေးနီးယား]])<br>ပိုစ့်တောင်း (ပင်ဆယ်ဗေးနီးယား)<br>အက်ဒီဆန် (နယူးဂျာစီ) | area_served = ကမ္ဘာတစ်ဝှန်း | key_people = Osamu Nagayama<br /><small>(ဘုတ်အဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ)</small><br />Kazuo Hirai<br /><small>(ဥက္ကဋ္ဌနှင့် အမှုဆောင်အရာရှိ)<br /></small> | industry = စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများစွာ ပူးပေါင်းတည်ထောင်ထားသော ကော်ပိုရေးရှင်း | products = အိမ်သုံးအီလက်ထရွန်းနစ်ပစ္စည်းများ<br />တစ်ပိုင်းလျှပ်ကူးပစ္စည်းများ<br />ဗီဒီယိုဂိမ်းများ<br />ရုပ်သံဖျော်ဖြေရေး<br />[[ကွန်ပျူတာ ဟတ်ဒ်ဝဲလ်]]<br />ဆက်သွယ်ရေးဆိုင်ရာ ပစ္စည်းများ | services = ဘဏ္ဍာငွေကြေးဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှု၊ အာမခံလုပ်ငန်း၊ ဘဏ်လုပ်ငန်း၊ ကြော်ငြာအေဂျင်စီ | market_cap = | revenue = {{gain}} ¥ ၇.၇၆၇ တြီလီယံ (၂၀၁၄)<ref name="FY">{{cite web|url=http://www.sony.net/SonyInfo/IR/financial/fr/13q4_sony.pdf|title=Consolidated financial results for the fiscal year ended March 2014, Sony Corporation|format=PDF|access-date=16 November 2014|archive-date=28 May 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140528011503/http://www.sony.net/SonyInfo/IR/financial/fr/13q4_sony.pdf}}</ref> | operating_income = {{loss}} ¥ ၂၆.၄၉ ဘီလီယံ (၂၀၁၄)<ref name="FY" /> | net_income = {{loss}} ¥ -၁၂၈.၃၆ ဘီလီယံ (၂၀၁၄)<ref name="FY" /> | assets = {{loss}} ¥ ၁၅.၃၃၃ တြီလီယံ (၂၀၁၄)<ref name="FY" /> | equity = {{loss}} ¥ ၂.၂၅၈ တြီလီယံ (၂၀၁၄)<ref name="FY" /> | num_employees = ၁၄၀,၉၀၀ (၃၁ မတ်လ ၂၀၁၄)<ref name="sonycorpinfo"/> | subsid = | parent = | homepage = {{url|http://www.sony.com/}} | footnotes = }} ဆိုနီ ကော်ပိုရေးရှင်းသည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]] [[တိုကျိုမြို့]]၊ မီနာတိုအရပ်တွင် အခြေစိုက်သည့် နိုင်ငံတကာတွင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများစွာ ပူးပေါင်းတည်ထောင်ထားသော ဂျပန် ကုမ္ပဏီကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>"[http://www.sony.net/SonyInfo/CorporateInfo/Data/Map/index.html Access & Map]." Sony Global. Retrieved 6 December 2011. "1–7–1 Konan Minato-ku, Tokyo 108-0075, Japan" – [http://www.sony.net/SonyInfo/CorporateInfo/Data/Map/map_head_office.pdf Map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120227050438/http://www.sony.net/SonyInfo/CorporateInfo/Data/Map/map_head_office.pdf |date=27 February 2012 }} – [http://www.sony.jp/CorporateCruise/SMOJ-info/Profile.html Address in Japanese]: "〒108-0075 東京都港区港南1–7–1"</ref> အီလက်ထရွန်းနစ်ထုတ်ကုန်များ (တီဗီ၊ ဂိမ်းစက်များ၊ ရေခဲသေတ္တာ စသည်)၊ ဖျော်ဖြေရေးလုပ်ငန်းများနှင့် ဘဏ္ဍာငွေကြေးဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများ ကို ဆောင်ရွက်နေသော ကုမ္ပဏီဖြစ်သည်။ ထိပ်တန်း အီလက်ထရွန်းနစ်ပစ္စည်းထုတ်လုပ်သည့် ကုမ္ပဏီများထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင်လည်းဖြစ်သည်။ ==စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ== ===အီလက်ထရွန်းနစ်လုပ်ငန်းများ=== ====ဆိုနီကော်ပိုရေးရှင်း==== ဆိုနီကော်ပိုရေးရှင်းသည် ဆိုနီ၏ အီလက်ထရွန်းနစ်ဆိုင်ရာ စီးပွားရေးယူနစ်နှင့် ဆိုနီအုပ်စု၏ မိခင်ကုမ္ပဏီဖြစ်သည်။ =====အသံပိုင်းဆိုင်ရာ===== ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် [[ဝက်ခ်မန်း]] ဟုခေါ်သည့် ကမ္ဘာ့ပထမဆုံး အလွယ်တကူ သယ်ဆောင်သွားနိုင်သည့် တေးဂီတဖွင့်စက်ကို ဆိုနီမှ ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ပေါ့ပါးသည့် နားကြပ်များနှင့် သွားလေရာတွင် ဂီတနားဆင်နိုင်ခဲ့မှုကြောင့် ယင်းထုတ်လုပ်မှုက လူများ၏ တေးဂီတ နားထောင်သည့် အလေ့အကျင့်ကို အခြေခံကျကျ ပြောင်းလဲစေခဲ့သည်။ ကနဦးတွင် ဝက်ခ်မန်းကို ကက်ဆက်ဖွင့်စက် အနေဖြင့် ထုတ်လုပ်ခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ရုပ်သံဖွင့်စက်ငယ်များနှင့် ဆိုနီအယ်ရစ်ဆင် မိုဘိုင်းဖုန်းများတွင်ပါ အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဝက်ခ်မန်းတံဆိပ်ကို ဒစ်စ်မန်းဟုခေါ်သည့် စီဒီဖွင့်စက်ငယ်တွင် အသုံးပြုခဲ့သော်လည်း ၁၉၉၀ နောက်ပိုင်းတွင် ယင်းစက်မှာ အောင်မြင်မှုမရခဲ့ပေ။ =====ကွန်ပျူတာဆိုင်ရာ===== ဆိုနီမှ ကွန်ပျူတာပစ္စည်းများစွာကို [[ဗိုင်အို]] (VAIO) ဟူသည့် အမှတ်တံဆိပ်ဖြင့် ရောင်းချလျက်ရှိသည်။ ၁၉၈၀ ခုနှစ်ဝန်းကျင်ခန့်တွင် ဆိုနီမှ ကွန်ပျူတာ ပစ္စည်းများထုတ်လုပ်ပြီး အထူးသဖြင့် ဂျပန်ဈေးကွက်တွင် ရောင်းချခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ခုနှစ်ဝန်းကျင်တွင် ကွန်ပျူတာစီးပွားရေးလုပ်ငန်းကို ရပ်နားခဲ့ကာ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် မှ ဗိုင်အို တံဆိပ် (VAIO - Video Audio Integrated Operation)ကို အသုံးပြုကာ ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်တွင်းသို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ဆိုနီ၏ လက်ပတော့ကွန်ပျူတာအချို့၏ ဘက်ထရီများ ပေါက်ကွဲမီးလောင်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းကြောင့် ကွန်ပျူတာများ ပြန်လည်သိမ်းဆည်းခဲ့ရမှုက ထိုစဉ်က အများဆုံးပြန်လည်သိမ်းဆည်းရမှုအဖြစ် သမိုင်းတွင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Dell Details on Notebook Battery Recall |url=http://www.direct2dell.com/one2one/archive/2006/08/14/1803.aspx |publisher=Direct2Dell |date=14 August 2006 |accessdate=21 August 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060820160832/http://www.direct2dell.com/one2one/archive/2006/08/14/1803.aspx |archivedate=20 August 2006 }}</ref><ref>{{cite news|title=Dell announces recall of 4.1&nbsp;million laptop batteries |url=http://www.cbc.ca/world/story/2006/08/14/dell-recall.html |publisher=CBC News |date=14 August 2006 |accessdate=28 September 2006}}</ref><ref>{{cite news|title=Sony, Dell battery issue heats up |url=http://www.cbc.ca/technology/story/2006/08/24/tech-battery.html |publisher=CBC News |date=24 August 2006 |accessdate=24 August 2006}}</ref> ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် [[အန်းဒရွိုက်]] အသုံးပြု ဆိုနီ တက်ဘလက် ကို ထုတ်လုပ်ပြီး ကွန်ပျူတာတက်ဘလက်လောကသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်မှစတင်ကာ ဆိုနီ၏ အန်းဒရွိုက်ထုတ်ကုန် စမတ်ဖုန်းများကို [[ဆိုနီ အိပ်စ်ပီးရီးယား|အိပ်စ်ပီးရီးယား]] (Xperia) အမှတ်တံဆိပ်ဖြင့် ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.sony.co.uk/hub/sony-tablet-smartphones |title=Tablet & Smartphones &#124; Xperia™ Tablet & Smartphones |publisher=Sony |date=2009-07-30 |accessdate=2013-07-10}}</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် ဗိုင်အို ကွန်ပျူတာများ ရောင်းချရမှုနည်းပါးခြင်းကြောင့် ယင်းအမှတ်တံဆိပ်အား ဂျပန်ကုမ္ပဏီ Japan Industrial Partners (JIP) သို့ ရောင်းချမည်ဖြစ်ကြောင်း ဆိုနီမှ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=Sony To Exit PC Business By Selling VAIO|url=http://techcrunch.com/2014/02/06/sony-vaio-sale/?ncid=tcdaily|work=TechCrunch|publisher=AOL, Inc|accessdate=7 February 2014|author=Catherine Shu|date=6 February 2014}}</ref> သို့သော်လည်း ဆိုနီသည် ကွန်ပျူတာစီးပွားရေးကို ဆက်လက်လုပ်ကိုင်မည်ဖြစ်ပြီး နောက်ထပ် ထင်မြင်ချက် မပေးလိုကြောင်း ဖေဖော်ဝါရီ ၅ ရက်နေ့တွင် ဆိုနီဝက်ဘ်ဆိုဒ်မှ သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=Sony Corporation Statement regarding Media Reports dated February 4-5, 2014|url=http://www.sony.net/SonyInfo/News/Press/201402/14-0205E/index.html|work=Sony Global|publisher=Sony Corp|accessdate=7 February 2014|format=News release|date=5 February 2014}}</ref> =====ဓာတ်ပုံပိုင်းဆိုင်ရာ===== ဆိုနီသည် ဒစ်ဂျစ်တယ်ကင်မရာများကို ရွေးချယ်စရာ စုံစုံလင်လင်ဖြင့် ထုတ်လုပ်နေသည်။ ချိန်ပြီးရိုက်ကူနိုင်သော ကင်မရာအမျိုးအစားကို Cyber-shot အမည်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ အလိုအလျောက်တုံ့ပြန်နိုင်သည့် ဒီဂျစ်တယ်မှန်ဘီလူးတစ်ခုသုံး ကင်မရာများ (digital single-lens reflex cameras)ကို [[ဆိုနီ အယ်လ်ဖာ]] အမည်ဖြင့်လည်းကောင်း ထုတ်လုပ်နေသည်။ ပထမဆုံး Cyber-shot ကင်မရာကို ၁၉၉၆ ခုနှစ်က စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ဒစ်ဂျစ်တယ်ကင်မရာများမှာ အသစ်အဆန်းကဲ့သို့ ဖြစ်နေခြင်းကြောင့် ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ဆိုနီ၏ ဒစ်ဂျစ်တယ်ကင်မရာဈေးကွက် ဝေစုမှာ ၂၀% မှ ၉% အထိလျော့ကျခဲ့သည်။<ref name="Nakamoto">Nakamoto, Michiyo. "Screen Test: Stringers Strategy Will Signal to what Extent Sony can Stay in the Game CONSUMER ELECTRONICS: The Japanese Company that Once Brought the World Market-Defining Products is being Trounced by More Agile Competitors and must Decide which Activities no Longer Form Part of its Future, Writes Michiyo Nakamoto." Financial Times: 17. ABI/INFORM Global. 21 September 2005. Web. 27 May 2012.</ref> ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ကိုနီကာ မီနော်တာ၏ ကင်မရာလုပ်ငန်းကို လက်ခံရယူပြီးနောက် digital single-lens reflex ကင်မရာများ ထုတ်လုပ်ကာ ဈေးကွက်သို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ယင်းနောက်ပိုင်းတွင် ဆိုနီသည် [[ကန်နွမ်]]နှင့် [[နီကွန်]] တို့ပြီးလျှင် ကမ္ဘာ့တတိယအကြီးဆုံး ကင်မရာထုတ်လုပ်သူ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ =====ဗီဒီယိုရုပ်သံဆိုင်ရာ===== ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် ဆိုနီသည် Trinitron အမှတ်တံဆိပ်ဖြင့် ရုပ်မြင်သံကြားစက်ကို ထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ကွန်ပျူတာမော်နီတာများကိုပါ ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၅ နောက်ပိုင်းတွင် ယင်းအမှတ်တံဆိပ်ဖြင့် ထုတ်လုပ်မှုများကို ရပ်နားခဲ့သည်။ ၂၀၀၅ နွေရာသီမတိုင်မီအထိ အယ်လ်စီဒီတီဗီများကို LCD WEGA အမည်ဖြင့်ထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီး ယင်းနောက်တွင် ဘရားဗီးယား (BRAVIA) အမှတ်တံဆိပ်ကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ဘရားဗီးယား သည် အဆင့်မြင့် အယ်လ်စီဒီတီဗီများ၊ ပရိုဂျက်တာများ၊ အိမ်သုံးရုပ်ရှင်ရုံစနစ် စသည်တို့ကို ထုတ်လုပ်သည့် ဆိုနီပိုင် အိမ်သုံးပစ္စည်း အမှတ်တံဆိပ်ဖြစ်သည်။ ဆိုနီသည် ကမ္ဘာ့တတိယအကြီးဆုံး ရုပ်မြင်သံကြားစက်ထုတ်လုပ်သူလည်းဖြစ်သည်။<ref name="Discounts">{{cite news| url=http://www.bloomberg.com/news/2012-05-23/sony-samsung-ask-u-s-retailers-to-curb-discounts-on-tv-sets.html | work=Bloomberg | first1=Jun | last1=Yang | first2=Mariko | last2=Yasu | title=Sony, Samsung Ask U.S. Retailers to Curb Discounts on TV Sets | date=23 May 2012}}</ref> ထို့အပြင် ဒီဗီဒီစက်များကိုလည်း ထုတ်လုပ်ပြီး များမကြာမီကာလများက ဘလူးရေးစက်များအဖြစ် ပြောင်းလဲထုတ်လုပ်နေပြီ ဖြစ်သည်။ ====ဆိုနီ မိုဘိုင်းလ် ဆက်သွယ်ရေး==== ဆိုနီကော်ပိုရေးရှင်း၏ လက်အောက်ခံ ဆိုနီ မိုဘိုင်းလ် ဆက်သွယ်ရေး ကုမ္ပဏီ (ယခင် ဆိုနီ အယ်ရစ်ဆင် မိုဘိုင်းလ် ဆက်သွယ်ရေး ကုမ္ပဏီ)သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုမြို့ အခြေစိုက် မိုဘိုင်းလ်ဖုန်းများ ထုတ်လုပ်နေသည့် ကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ဆွီဒင်ဆက်သွယ်ရေး ကုမ္ပဏီ အယ်ရစ်ဆင်နှင့် ပူးပေါင်းပြီး ဆိုနီအယ်ရစ်ဆင် အဖြစ်တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref name="Sony Ericsson press release" >{{cite web|url=http://www.sony.net/SonyInfo/News/Press_Archive/200108/01-0828/|title=Sony and Ericsson complete joint venture agreement |date=28 August 2001|publisher=Sony|accessdate=26 May 2012}}</ref> အစောပိုင်းတွင် အောင်မြင်မှုရသော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ကျဆင်းလာခဲ့သည်။ ဆိုနီသည် ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် [[နိုကီယာ (ကုမ္ပဏီ)|နိုကီယာ]]၊ [[ဆမ်ဆောင်း အီလက်ထရွန်းနစ် ကုမ္ပဏီ|ဆမ်ဆောင်း]] နှင့် အယ်လ်ဂျီ တို့နောက် စတုတ္ထမြောက်အကြီးဆုံး မိုဘိုင်းလ်ဖုန်းထုတ်လုပ်သူ ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း ၂၀၁၀ တွင် ဆဋ္ဌမနေရာသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ဆိုနီဒယ်ရစ်ဆင်တွင် ရင်းနှီးမြှပ်နှံငွေ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၄၇ ဘီလီယံ ကို ပြန်လည်ရယူခဲ့ပြီး ဆိုနီ မိုဘိုင်းလ် ဆက်သွယ်ရေး (Sony Mobile Communications) အဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ====ဆိုနီ ကွန်ပျူတာ ဖျော်ဖြေရေး==== {{main|ဆိုနီ ကွန်ပျူတာ ဖျော်ဖြေရေး}} [[File:PS2-slim-console.png|thumb|right|upright|သမိုင်းတစ်လျောက် အရောင်းရဆုံးသော ဗီဒီယိုဂိမ်းစက် [[ပလေးစတေရှင် ၂]]]] ဆိုနီ ကွန်ပျူတာ ဖျော်ဖြေရေး သည် နာမည်ကြီး [[ပလေးစတေရှင်]]ဂိမ်းစက်များ ထုတ်လုပ်ရောင်းချမှုကြောင့် နာမည်ကျော်ကြားသည်။ ပလေးစတေရှင်ဂိမ်းစက်သည် ဆိုနီနှင့် နစ်တန်းဒိုးကုမ္ပဏီတို့ လမ်းခွဲရာမှ ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်မှာ ဖြန့်ချိခဲ့တဲ့ ပထမဆုံးသော [[ပလေးစတေရှင် (ဂိမ်းစက်)|ပလေးစတေရှင်]] ဂိမ်းစက်သည် ကမ္ဘာ့ဂိမ်းစက်ဈေးကွက်၏ ၆၁% ကိုရရှိသွားကာ ဈေးကွက်မှာ ကြာရှည်စိုးမိုးထားတဲ့ နစ်တန်းဒိုး ကို ကျော်ဖြတ်သွားနိုင်ခဲ့သည်။<ref name="Quest">"The PlayStation Quest." Macleans 6 November 2000: 81-. ABI/INFORM Global; ProQuest Research Library. Web. 27 May 2012.</ref> ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် [[ပလေးစတေရှင် ၂]] ကို ထုတ်လုပ်ခဲ့ရာ ပိုမိုအောင်မြင်မှုရရှိခဲ့လေသည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်အထိ ဂိမ်းစက်အလုံးရေ သန်း ၁၅၀ ကျော် ရောင်းချနိုင်ခဲ့ကာ သမိုင်းတစ်လျောက် အရောင်းရဆုံးဂိမ်းစက်အဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့သည်။ ပထမဆုံးသော [[ဘလူးရေး]] အသုံးပြုဂိမ်းစက်ဖြစ်သော [[ပလေးစတေရှင် ၃]] ကို ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ထုတ်လုပ်ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် [[လက်ကိုင်ဂိမ်းစက်]] အမျိုးအစားဖြစ်သော [[ပလေးစတေရှင် ပေါ့တေးဘဲလ်]] ခေါ် ပီအက်စ်ပီ ကို ရောင်းချခဲ့သည်။ ဒုတိယမြောက် လက်ကိုင်ဂိမ်းစက် [[ပလေးစတေရှင် ဗီတာ]]ကို ၂၀၁၁ နှင့် ၂၀၁၂ ခုနှစ်များတွင် ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် စတုတ္ထမြောက် ဂိမ်းစက် [[ပလေးစတေရှင် ၄]] ကို ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ===ဖျော်ဖြေရေး လုပ်ငန်းများ=== ====ဆိုနီ ရုပ်သံ ဖျော်ဖြေရေး==== {{main|ဆိုနီ ရုပ်သံ ဖျော်ဖြေရေး}} ဆိုနီ ရုပ်သံ ဖျော်ဖြေရေး (Sony Pictures Entertainment, Inc. သို့ SPE) သည် ဆိုနီ၏ ရုပ်မြင်သံကြားနှင့် ရုပ်ရှင် ထုတ်လုပ်၊ ဖြန့်ချိရေးဆိုင်ရာ ကုမ္ပဏီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ထိပ်တန်းရုပ်ရှင်ဈေးကွက်၏ ၁၂.၅ % ကိုရရှိထားကာ ရုပ်ရှင်စတူဒီယိုများထဲတွင် တတိယနေရာ၌ ရပ်တည်နေသော ကုမ္ပဏီအဖြစ် သတ်မှတ်ခံခဲ့ရသည်။<ref name="BOM">{{cite web |url=http://boxofficemojo.com/studio/?view=company&view2=yearly&yr=2011&p=.htm |title=2011 Market Share and Box Office Results by Movie Studio |publisher=Box Office Mojo |date=31 December 2011 |accessdate=9 November 2012 |archivedate=12 November 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121112041842/http://www.boxofficemojo.com/studio/?view=company&view2=yearly&yr=2011&p=.htm }}</ref> ကုမ္ပဏီအနေဖြင့် ပင့်ကူလူသား (Spider-Man)၊ ကရာတေး လူငယ် (The Karate Kid)၊ ဝတ်စုံနက်နှင့်လူများ (Men in Black) အစရှိသည့် အောင်မြင်သော ရုပ်ရှင်ဇာတ်လမ်းတွဲများကို ရိုက်ကူး ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ဆိုနီသည် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃.၄ ဘီလီယံ ဖြင့် ကိုလံဘီယာ ရုပ်သံ ဖျော်ဖြေရေး ကုမ္ပဏီကို ရယူခဲ့ကာ ရုပ်မြင်သံကြားနှင့် ရုပ်ရှင် ထုတ်လုပ်ရေးလောကသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ဆိုနီ ရုပ်သံ ဖျော်ဖြေရေး၏ ရုပ်မြင်သံကြားဌာနခွဲမှာ Sony Pictures Television ဖြစ်သည်။ ====ဆိုနီ တေးဂီတ ဖျော်ဖြေရေး==== {{main|ဆိုနီ တေးဂီတ ဖျော်ဖြေရေး}} ဆိုနီ တေးဂီတ ဖျော်ဖြေရေး Sony Music Entertainment (SME သို့ Sony Music) သည် ကမ္ဘာ့ဒုတိယ အကြီးဆုံးသော တေးသံသွင်းကုမ္ပဏီ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ ဆိုနီ၏ အမေရိကဆိုင်ရာ ဆိုနီ ကော်ပိုရေးရှင်း ၏ စီမံမှုအောက်တွင်ရှိသော ကုမ္ပဏီဖြစ်သည်။ [[မိုက်ကယ်လ် ဂျက်ဆင်]]၊ [[ဘီးတဲလ်အဖွဲ့|ဘီးတဲလ်]]၊ [[အမ်မီနမ်]]၊ အေကွန် နှင့် အခြားသော တေးသံရှင်များ၏ မူပိုင်ခွင့် (အားလုံး သို့ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း) ကို ရရှိထားသော ကုမ္ပဏီလည်းဖြစ်သည်။ ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် စီဘီအက်စ် တေးသံသွင်း အုပ်စု ကို ဒေါ်လာ ၂ ဘီလီယံဖြင့် ဝယ်ယူခဲ့ရာမှ [[ဂင်းနက် ကမ္ဘာ့စံချိန်မှတ်တမ်းစာအုပ်]] မှ ကမ္ဘာ့အအောင်မြင်ဆုံးသော ဖျော်ဖြေသူအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည့် မိုက်ကယ်လ် ဂျက်ဆင်၏ မူပိုင်ခွင့် ကို ရရှိခဲ့သည်။ ယင်းသို့ဝယ်ယူခြင်းသည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်သည့် ဆိုနီ တေးဂီတ ဖျောဖြေရေး ၏ အစလည်းဖြစ်သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် SME နှင့် ဘာတယ်စမန် တေးဂီတ အုပ်စု (Bertelsmann Music Group) တို့ပူးပေါင်းပြီး ဆိုနီ ဘီအမ်ဂျီ တေးဂီတ ဖျော်ဖြေရေး အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် Famous Music ကိုဝယ်ယူခဲ့ကာ အမ်မီနမ်၊ အေကွန် နှင့် အခြားတေးသံရှင်များ၏ မူပိုင်ခွင့်ကို ရယူခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ဘာတယ်စမန် မှ ရှယ်ယာများ ဝယ်ယူခဲ့ပြီး ဆိုနီ တေးဂီတ ဖျော်ဖြေရေး အဖြစ် ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ====ဆိုနီ အွန်လိုင်း ဖျော်ဖြေရေး==== ဆိုနီ အွန်လိုင်း ဖျော်ဖြေရေး (Sony Online Entertainment သို့ SOE) သည် ဆိုနီကော်ပိုရေးရှင်း၏ ဗီဒီယိုဂိမ်းများ ဖန်တီးရေးဆွဲခြင်းနှင့် ဖြန့်ဖြူးခြင်းဆိုင်ရာ ဌာန ဖြစ်သည်။ ===ငွေကြေးဆိုင်ရာ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ=== ====ဆိုနီ ငွေကြေးဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှု==== ဆိုနီ ဘဏ္ဍာရေး ဦးပိုင်လုပ်ငန်း (Sony Financial Holdings) သည် ဆိုနီ၏ ငွေကြေးဆိုင်ရာ စီးပွားရေး ဦးပိုင်ကုမ္ပဏီ ဖြစ်သည်။ ဌာနချုပ်မှာ ဂျပန်နိုင်ငံ တိုကျိုမြို့တွင် တည်ရှိပြီး ဆိုနီလိုက်ဖ် အာမခံကုမ္ပဏီ (ဂျပန်နှင့် ဖိလစ်ပိုင်)၊ ဆိုနီဘဏ်၊ ဆိုနီ အာမခံ လုပ်ငန်းနှင့် ဆိုနီဘဏ်လုံခြုံရေးလုပ်ငန်း များကို ဆောင်ရွက်နေသည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == {{Sisterlinks|Sony|display=ဆိုနီ}} * [http://www.sony.net/ ဆိုနီ၏ တရားဝင် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်] * [http://www.sony.ca/ ဆိုနီ ကနေဒါ] * [http://www.sony.ie/ ဆိုနီ အိုင်ယာလန်] * [http://www.sony.com.au/ ဆိုနီ နယူးဇီလန်] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140303183941/http://www.sony.com.au/ |date=3 March 2014 }} * [http://www.sony.co.uk/ ဆိုနီ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း] * [http://www.sony.com/ ဆိုနီ အမေရိကန်] * [http://www.sony.ru/ ဆိုနီ ရုရှား] * [http://www.sony-asia.com/ ဆိုနီ အာရှ-ပစိဖိတ်] * [http://www.sony.co.in/ ဆိုနီ အိန္ဒိယ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201001223847/https://www.sony.co.in/ |date=1 October 2020 }} * [http://www.sony.com.my ဆိုနီ မလေးရှား] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151008035505/http://www.sony.com.my/ |date=8 October 2015 }} * [http://www.sony.co.za/ ဆိုနီ တောင်အာဖရိက] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160625210449/http://sony.co.za/ |date=25 June 2016 }} * [http://www.sony.com.sg/ ဆိုနီ စင်္ကာပူ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081004170207/http://www1.sony.com.sg/ |date=4 October 2008 }} * [http://www.sony.com.ph/ ဆိုနီ ဖိလစ်ပိုင်] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151019002428/http://www.sony.com.ph/ |date=19 October 2015 }} * [http://www.sony.co.id/ ဆိုနီ အင်ဒိုနီးရှား] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120329080027/http://www.sony.co.id/ |date=29 March 2012 }} [[Category:နည်းပညာ ကုမ္ပဏီများ]] [[Category:ဂျပန် ကုမ္ပဏီများ]] fs0fayq86xcayqrtsxg5lo2j7ndog8z 0 55655 1027427 273483 2026-04-24T10:18:17Z ~2026-25046-77 141982 1027427 wikitext text/x-wiki ==ဘိုဘိုဟန်== *အမည်ရင်း= တိုနီ (TONY) *မိဘအမည် = ဦးဟန်ဇလေ + ဒေါ်နုနု *မွေးသက္ကရာဇ် = ၁၉၄၅ *ဇာတိ = လွန်ဆင်း(န်)၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ *အနုပညာလောကသို့ ရောက်ရှိသည့် ခုနှစ် = ၁၉၅၉ *အလုပ်အကိုင် = တေးသံရှင် *နေရပ်လိပ်စာ = ခြံအမှတ် ၅၀၊ အာတီးယားလမ်း၊ လှည်းတန်း၊ ကမာရွတ်စာတိုက်၊ ရန်ကုန်မြို့။ ==ကိုးကား== <references/> [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ]] dxgwxkil7b2sq1gvse4v7i8tyk8hn4v 0 57039 1027395 1018222 2026-04-24T06:53:28Z ~2026-25009-87 141976 1027395 wikitext text/x-wiki {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်မြေအပိုင်းအခြားများ}} '''မြို့နယ်''' အဆင့်သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ နယ်မြေအုပ်ချုပ်ရေးတွင် တတိယအဆင့်ဖြစ်ပြီး [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်အဆင့်]]အောက်တွင် ရှိသည်။ မြန်မာ သတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲရေးအဖွဲ့ (MIMU) ၏ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ စာရင်းအရ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် မြို့နယ်ပေါင်း ၃၃၀ ခု ရှိသည်။<ref name="mimu">{{cite web|url=https://documents.themimu.info/downloads/QHhootk/Country%20Map_Tsp_State_Region%20and%20Township%20Map_MIMU546v16_20Dec2021_A3.pdf|title=Myanmar States/Regions and Townships|work=မြန်မာသတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲမှုယူနစ်|accessdate=၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၂|archive-date=26 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240826145716/https://documents.themimu.info/downloads/QHhootk/Country%20Map_Tsp_State_Region%20and%20Township%20Map_MIMU546v16_20Dec2021_A3.pdf|url-status=dead}}</ref> [[File:Myanmar townships Map.svg|thumb|မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ]] ==ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးအလိုက် မြို့နယ်များ== ===မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း=== ====[[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]==== {|class=wikitable ![[မကွေးခရိုင်]] | [[မကွေးမြို့နယ်]] {{•}}[[တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်]]{{•}} [[မြို့သစ်မြို့နယ်]]{{•}} [[နတ်မောက်မြို့နယ်]] |- ![[ချောက်ခရိုင်]] | [[ချောက်မြို့နယ်]] {{•}}[[ရေနံချောင်းမြို့နယ်]] |- ![[သရက်ခရိုင်]] | [[သရက်မြို့နယ်]] {{•}}[[ကံမမြို့နယ်]]{{•}} [[မင်းတုန်းမြို့နယ်]]{{•}} [[မင်းလှမြို့နယ်၊ သရက်ခရိုင်|မင်းလှမြို့နယ်]] |- ![[အောင်လံခရိုင်]] |[[အောင်လံမြို့နယ်]] {{•}}[[ဆင်ပေါင်ဝဲမြို့နယ်]] |- ![[မင်းဘူးခရိုင်]] | [[မင်းဘူးမြို့နယ်]]{{•}}[[ပွင့်ဖြူမြို့နယ်]]{{•}}[[စလင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ငဖဲမြို့နယ်]]{{•}}[[စေတုတ္တရာမြို့နယ်]] |- ![[ပခုက္ကူခရိုင်]] | [[ပခုက္ကူမြို့နယ်]]{{•}}[[ဆိပ်ဖြူမြို့နယ်]]{{•}}[[ရေစကြိုမြို့နယ်]]{{•}}[[မြိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ပေါက်မြို့နယ်]] |- ![[ဂန့်ဂေါခရိုင်]] | [[ဂန့်ဂေါမြို့နယ်]]{{•}}[[ထီးလင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ဆောမြို့နယ်]] |} ====[[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]==== ====ခရိုင်ရှိမြို့နယ်==== {|class=wikitable ![[မဟာအောင်မြေခရိုင်]] |[[မဟာအောင်မြေမြို့နယ်]] {{•}}[[ချမ်းအေးသာစံမြို့နယ်]]{{•}} [[ချမ်းမြသာစည်မြို့နယ်]]{{•}} [[ပြည်ကြီးတံခွန်မြို့နယ်]] |- ![[အောင်မြေသာစံခရိုင်]] |[[အောင်မြေသာစံမြို့နယ်]]{{•}} [[ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်]]{{•}} [[မတ္တရာမြို့နယ်]] |- ![[အမရပူရခရိုင်]] |[[အမရပူရမြို့နယ်]] |- ![[ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်]] |[[ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်]] |- ![[သပိတ်ကျင်းခရိုင်]] |[[သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[စဉ့်ကူးမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုးကုတ်မြို့နယ်]] |- ![[ကျောက်ဆည်ခရိုင်]] |[[ကျောက်ဆည်မြို့နယ်]]{{•}}[[မြစ်သားမြို့နယ်]]{{•}}[[စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်]] |- ![[တံတားဦးခရိုင်]] |[[တံတားဦးမြို့နယ်]]{{•}}[[ငါန်းဇွန်မြို့နယ်]] |- ![[မိတ္ထီလာခရိုင်]] |[[မလှိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိတ္ထီလာမြို့နယ်]]{{•}}[[သာစည်မြို့နယ်]]{{•}}[[ဝမ်းတွင်းမြို့နယ်]] |- ![[မြင်းခြံခရိုင်]] |[[မြင်းခြံမြို့နယ်]]{{•}}[[နွားထိုးကြီးမြို့နယ်]]{{•}}[[တောင်သာမြို့နယ်]] |- ![[ညောင်ဦးခရိုင်]] |[[ညောင်ဦးမြို့နယ်]]{{•}}[[ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်]] |- ![[ရမည်းသင်းခရိုင်]] |[[ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်]]{{•}}[[ရမည်းသင်းမြို့နယ်]] |} ====[[နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ]]==== {|class=wikitable !ဥတ္တရခရိုင် |[[ဥတ္တရသီရိမြို့နယ်]] {{•}} [[တပ်ကုန်းမြို့နယ်]] |- !​ဇေယျာသီရိခရိုင် |[[ဇေယျာသီရိမြို့နယ်]] {{•}} [[ပုဗ္ဗသီရိမြို့နယ်]] |- !လယ်​ဝေးခရိုင် |[[လယ်ဝေးမြို့နယ်]] {{•}} [[ဒက္ခိဏသီရိမြို့နယ်]] |- ![[ပျဉ်းမနားခရိုင်]] |[[ပျဉ်းမနားမြို့နယ်]] {{•}} [[ဇမ္ဗူသီရိမြို့နယ်]] |} ===မြန်မာနိုင်ငံအရှေ့ပိုင်း=== ====[[ကယားပြည်နယ်]]==== {|class=wikitable ![[လွိုင်ကော်ခရိုင်]] |[[လွိုင်ကော်မြို့နယ်]] {{•}} [[ရှားတောမြို့နယ်]] |- ![[ဒီးမော့ဆိုခရိုင်]] |[[ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်]]{{•}}[[ဖရူးဆိုးမြို့နယ်]] |- ![[ဘောလခဲခရိုင်]] |[[ဘောလခဲမြို့နယ်]]{{•}}[[ဖားဆောင်းမြို့နယ်]] |- ![[မယ်စဲ့ခရိုင်]] |[[မယ်စဲ့မြို့နယ်]] |} ====[[ရှမ်းပြည်နယ်]]==== =====ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်း===== {|class=wikitable ![[ကျိုင်းတုံခရိုင်]] |[[ကျိုင်းတုံမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းခတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းပြင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းယန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းလားမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းဆတ်ခရိုင်]] |[[မိုင်းဆတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းတုံမြို့နယ်]] |- ![[တာချီလိတ်ခရိုင်]] |[[တာချီလိတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းဖြတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းယောင်းမြို့နယ်]] |} =====ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း===== {|class=wikitable ![[ကျောက်မဲခရိုင်]] |[[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]{{•}}[[နောင်ချိုမြို့နယ်]]{{•}}[[သီပေါမြို့နယ်]]{{•}}[[နမ္မတူမြို့နယ်]]{{•}}[[နမ့်ဆန်မြို့နယ်]]{{•}}[[မန်တုံမြို့နယ်]] |- ![[လားရှိုးခရိုင်]] |[[ကွမ်းလုံမြို့နယ်]]{{•}}[[လားရှိုးမြို့နယ်]]{{•}}[[သိန္နီမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းရယ်မြို့နယ်]]{{•}}[[တန့်ယန်းမြို့နယ်]]{{•}} |- ![[လောက်ကိုင်ခရိုင်]] |[[ကုန်းကြမ်းမြို့နယ်]]{{•}}[[လောက်ကိုင်မြို့နယ်]] |- ![[ဟိုပန်ခရိုင်]] |[[ပန်ဝိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းမောမြို့နယ်]]{{•}}[[ဟိုပန်မြို့နယ်]] |- ![[မူဆယ်ခရိုင်]] |[[မူဆယ်မြို့နယ်]]{{•}}[[နမ့်ခမ်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်]] |- ![[မိုးမိတ်ခရိုင်]] |[[မိုးမိတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မဘိမ်းမြို့နယ်]] |- ![[မက်မန်းခရိုင်]] |[[ပန်ဆန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[မက်မန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[နားဖန်းမြို့နယ်]] |} =====ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း===== {|class=wikitable ![[လင်းခေးခရိုင်]] |[[လင်းခေးမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုးနဲမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းပန်မြို့နယ်]]{{•}}[[မောက်မယ်မြို့နယ်]] |- ![[လွိုင်လင်ခရိုင်]] |[[လွိုင်လင်မြို့နယ်]]{{•}}[[လဲချားမြို့နယ်]]{{•}}[[နမ့်စန်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကွန်ဟိန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ကျေးသီးမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းကိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းရှူးမြို့နယ်]] |- ![[တောင်ကြီးခရိုင်]] |[[တောင်ကြီးမြို့နယ်]]{{•}}[[ညောင်ရွှေမြို့နယ်]]{{•}}[[ဟိုပုံးမြို့နယ်]] {{•}}[[ဆီဆိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကလောမြို့နယ်]]{{•}}[[ပင်းတယမြို့နယ်]]{{•}}[[ရွာငံမြို့နယ်]]{{•}}[[ရပ်စောက်မြို့နယ်]]{{•}}[[ပင်လောင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]] |} ===မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း=== ====ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး==== ==== ခရိုင်ရှိမြို့နယ် ==== {|class=wikitable ![[ပုသိမ်ခရိုင်]] |[[ပုသိမ်မြို့နယ်]]{{•}} [[ကန်ကြီးထောင့်မြို့နယ်]]{{•}}[[ငပုတောမြို့နယ်]]{{•}}[[သာပေါင်းမြို့နယ်]] |- ![[ကျုံပျော်ခရိုင်]] |[[ကျုံပျော်မြို့နယ်]]{{•}} [[ရေကြည်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကျောင်းကုန်းမြို့နယ်]] |- ![[ဟင်္သာတခရိုင်]] |[[ဟင်္သာတမြို့နယ်]]{{•}}[[ဇလွန်မြို့နယ်]]{{•}} [[လေးမျက်နှာမြို့နယ်]] |- ![[မြန်အောင်ခရိုင်]] |[[မြန်အောင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကြံခင်းမြို့နယ်]]{{•}} [[အင်္ဂပူမြို့နယ်]] |- ![[မအူပင်ခရိုင်]] |[[မအူပင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ပန်းတနော်မြို့နယ်]]{{•}} [[ညောင်တုန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ဓနုဖြူမြို့နယ်]] |- ![[မြောင်းမြခရိုင်]] |[[မြောင်းမြမြို့နယ်]]{{•}}[[အိမ်မဲမြို့နယ်]]{{•}} [[ဝါးခယ်မမြို့နယ်]] |- ![[ဖျာပုံခရိုင်]] |[[ဖျာပုံမြို့နယ်]]{{•}}[[ဘိုကလေးမြို့နယ်]]{{•}} [[ကျိုက်လတ်မြို့နယ်]]{{•}} [[ဒေးဒရဲမြို့နယ်]] |- ![[လပွတ္တာခရိုင်]] |[[လပွတ္တာမြို့နယ်]]{{•}}[[မော်လမြိုင်ကျွန်းမြို့နယ်]] |} ====[[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]==== =====ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး အရှေ့ပိုင်း===== {|class=wikitable ![[ပဲခူးခရိုင်]] |[[ပဲခူးမြို့နယ်]]{{•}}[[ကဝမြို့နယ်]]{{•}}[[သနပ်ပင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ဝေါမြို့နယ်]] |- ![[ညောင်လေးပင်ခရိုင်]] |[[ညောင်လေးပင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ဒိုက်ဦးမြို့နယ်]]{{•}}[[ရွှေကျင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]{{•}}[[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]] |- ![[တောင်ငူခရိုင်]] |[[တောင်ငူမြို့နယ်]]{{•}}[[အုတ်တွင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ထန်းတပင်မြို့နယ်၊ တောင်ငူခရိုင်|ထန်းတပင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ရေတာရှည်မြို့နယ်]]{{•}}[[ဖြူးမြို့နယ်]]{{•}}{{•}} |} =====ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအနောက်ပိုင်း===== {|class=wikitable ![[ပြည်ခရိုင်]] |[[ပြည်မြို့နယ်]]{{•}}[[ပေါက်ခေါင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ရွှေတောင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ပန်းတောင်းမြို့နယ်]] |- ![[သာယာဝတီခရိုင်]] |[[သာယာဝတီမြို့နယ်]]{{•}}[[လက်ပံတန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[မင်းလှမြို့နယ်၊ သာယာဝတီခရိုင်|မင်းလှမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုးညိုမြို့နယ်]]{{•}}[[အုတ်ဖိုမြို့နယ်]]{{•}} [[ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်]] |- ![[နတ်တလင်းခရိုင်]] |[[နတ်တလင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ဇီးကုန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[သဲကုန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ပေါင်းတည်မြို့နယ်]] |} ====[[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]==== {|class=wikitable ![[တိုက်ကြီးခရိုင်]] |[[တိုက်ကြီးမြို့နယ်]] |- ![[လှည်းကူးခရိုင်]] |[[လှည်းကူးမြို့နယ်]] |- ![[မှော်ဘီခရိုင်]] |[[မှော်ဘီမြို့နယ်]]{{•}}[[ထန်းတပင်မြို့နယ် (ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး)|ထန်းတပင်မြို့နယ်]] |- ![[မင်္ဂလာဒုံခရိုင်]] |[[မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ်]]{{•}}[[ရွှေပြည်သာမြို့နယ်]] |- ![[အင်းစိန်ခရိုင်]] |[[အင်းစိန်မြို့နယ်]]{{•}}[[လှိုင်သာယာအရှေ့ပိုင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[လှိုင်သာယာအနောက်ပိုင်းမြို့နယ်]] |- ![[သန်လျင်ခရိုင်]] |[[သန်လျင်မြို့နယ်]]{{•}}[[သုံးခွမြို့နယ်]]{{•}}[[ကျောက်တန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ခရမ်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ကိုကိုးကျွန်းမြို့နယ်]] |- ![[တွံတေးခရိုင်]] |[[တွံတေးမြို့နယ်]]{{•}}[[ကွမ်းခြံကုန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ကော့မှူးမြို့နယ်]]{{•}}[[ဆိပ်ကြီးခနောင်တိုမြို့နယ်]]{{•}}[[ဒလမြို့နယ်]] |- ![[ကျောက်တံတားခရိုင်]] |[[ကျောက်တံတားမြို့နယ်]]{{•}}[[ပန်းဘဲတန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[လမ်းမတော်မြို့နယ်]]{{•}}[[လသာမြို့နယ်]]{{•}}[[ဒဂုံမြို့နယ်]] |- ![[အလုံခရိုင်]] |[[အလုံမြို့နယ်]]{{•}}[[ကြည့်မြင်တိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[စမ်းချောင်းမြို့နယ်]] |- ![[မရမ်းကုန်းခရိုင်]] |[[မရမ်းကုန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[လှိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[မြောက်ဥက္ကလာပမြို့နယ်]] |- ![[သင်္ဃန်းကျွန်းခရိုင်]] |[[သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[တောင်ဥက္ကလာပမြို့နယ်]]{{•}}[[တာမွေမြို့နယ်]]{{•}}[[ရန်ကင်းမြို့နယ်]] |- ![[ဗိုလ်တထောင်ခရိုင်]] |[[ဗိုလ်တထောင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ဒေါပုံမြို့နယ်]]{{•}}[[မင်္ဂလာတောင်ညွန့်မြို့နယ်]]{{•}}[[ပုဇွန်တောင်မြို့နယ်]]{{•}}[[သာကေတမြို့နယ်]] |- ![[ဒဂုံမြို့သစ်ခရိုင်]] |[[ဒဂုံမြို့သစ်ဆိပ်ကမ်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ဒဂုံမြို့သစ်တောင်ပိုင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ဒဂုံမြို့သစ်မြောက်ပိုင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ဒဂုံမြို့သစ်အရှေ့ပိုင်းမြို့နယ်]] |- ![[ကမာရွတ်ခရိုင်]] |[[ကမာရွတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[ဗဟန်းမြို့နယ်]] |} ===မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း=== ====[[ကချင်ပြည်နယ်]]==== {|class=wikitable ![[မြစ်ကြီးနားခရိုင်]] |[[မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်]]{{•}}[[ဝိုင်းမော်မြို့နယ်]]{{•}}[[အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်]] |- ![[တနိုင်းခရိုင်]] |[[တနိုင်းမြို့နယ်]] |- ![[ချီဖွေခရိုင်]] |[[ချီဖွေမြို့နယ်]]{{•}}[[ဆော့လော်မြို့နယ်]] |- ![[ဗန်းမော်ခရိုင်]] |[[ဗန်းမော်မြို့နယ်]]{{•}}ရွှေဂူမြို့နယ်{{•}}[[မိုးမောက်မြို့နယ်]]{{•}}[[မံစီမြို့နယ်]] |- ![[ပူတာအိုခရိုင်]] |[[ပူတာအိုမြို့နယ်]]{{•}}[[ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မချမ်းဘောမြို့နယ်]]{{•}}[[ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်]]{{•}}[[နောင်မွန်းမြို့နယ်]] |- ![[မိုးညှင်းခရိုင်]] |[[မိုးညှင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုးကောင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ဖားကန့်မြို့နယ်]] |} ====[[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]==== {|class=wikitable ![[ခန္တီးခရိုင်]] |[[ခန္တီးမြို့နယ်]]{{•}}[[ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[လဟယ်မြို့နယ်]]{{•}}[[လေရှီးမြို့နယ်]]{{•}}[[နန်းယွန်းမြို့နယ်]] |- !ကလေးခရိုင် |[[ကလေးမြို့နယ်]]{{•}}[[ကလေးဝမြို့နယ်]]{{•}}[[မင်းကင်းမြို့နယ်]] |- ![[ကသာခရိုင်]] |[[ဗန်းမောက်မြို့နယ်]]{{•}}[[အင်းတော်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကသာမြို့နယ်]]{{•}}[[ထီးချိုင့်မြို့နယ်]]{{•}} |- ![[ကောလင်းခရိုင်]] |[[ကောလင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ပင်လယ်ဘူးမြို့နယ်]]{{•}}[[ဝန်းသိုမြို့နယ်]] |- ![[ကန့်ဘလူခရိုင်]] |[[ကန့်ဘလူမြို့နယ်]]{{•}}[[ကျွန်းလှမြို့နယ်]]{{•}}[[တန့်ဆည်မြို့နယ်]]{{•}}[[ရေဦးမြို့နယ်]] |- ![[မော်လိုက်ခရိုင်]] |[[မော်လိုက်မြို့နယ်]]{{•}}[[ဖောင်းပြင်မြို့နယ်]] |- ![[မုံရွာခရိုင်]] |[[အရာတော်မြို့နယ်]]{{•}}[[ဘုတလင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ချောင်းဦးမြို့နယ်]]{{•}}[[မုံရွာမြို့နယ်]] |- ![[စစ်ကိုင်းခရိုင်]] |[[မြောင်မြို့နယ်]]{{•}}[[မြင်းမူမြို့နယ်]]{{•}}[[စစ်ကိုင်းမြို့နယ်]] |- ![[ရွှေဘိုခရိုင်]] |[[ခင်ဦးမြို့နယ်]]{{•}}[[ရွှေဘိုမြို့နယ်]]{{•}}[[ဝက်လက်မြို့နယ်]]{{•}}[[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]] |- ![[တမူးခရိုင်]] |[[တမူးမြို့နယ်]] |- ![[ယင်းမာပင်ခရိုင်]] |[[ယင်းမာပင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကနီမြို့နယ်]]{{•}}[[ပုလဲမြို့နယ်]]{{•}}[[ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်]] |- |} ===မြန်မာနိုင်ငံတောင်ပိုင်း=== ====[[ကရင်ပြည်နယ်]]==== {|class=wikitable ![[ဘားအံခရိုင်]] |[[ဘားအံမြို့နယ်]]{{•}}[[လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်]] |- ![[မြဝတီခရိုင်]] |[[မြဝတီမြို့နယ်]] |- ![[ကော့ကရိတ်ခရိုင်]] |[[ကော့ကရိတ်မြို့နယ်]] |- !ကြာအင်းဆိပ်ကြီးခရိုင် |[[ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်]] |- ![[ဖာပွန်ခရိုင်]] |[[ဖာပွန်မြို့နယ်]] |- !သံတောင်ကြီးခရိုင် |[[သံတောင်ကြီးမြို့နယ်]] |} ====[[မွန်ပြည်နယ်]]==== {|class=wikitable ![[မော်လမြိုင်ခရိုင်]] |[[မော်လမြိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကျိုက်မရောမြို့နယ်]]{{•}}[[ချောင်းဆုံမြို့နယ်]]{{•}}[[သံဖြူဇရပ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မုဒုံမြို့နယ်]] |- ![[ရေးခရိုင်]] |[[ရေးမြို့နယ်]] |- ![[သထုံခရိုင်]] |[[သထုံမြို့နယ်]]{{•}}[[ပေါင်မြို့နယ်]] |- ![[ကျိုက်ထိုခရိုင်]] |[[ကျိုက်ထိုမြို့နယ်]]{{•}}[[ဘီးလင်းမြို့နယ်]] |} ====[[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]==== {|class=wikitable ![[ထားဝယ်ခရိုင်]] |[[ထားဝယ်မြို့နယ်]]{{•}}[[လောင်းလုံမြို့နယ်]]{{•}}[[သရက်ချောင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ရေဖြူမြို့နယ်]] |- ![[မြိတ်ခရိုင်]] |[[ကျွန်းစုမြို့နယ်]]{{•}}[[မြိတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[ပုလောမြို့နယ်]]{{•}}[[တနင်္သာရီမြို့နယ်]] |- ![[ကော့သောင်းခရိုင်]] |[[ကော့သောင်းမြို့နယ်]] |- ![[ဘုတ်ပြင်းခရိုင်]] |[[ဘုတ်ပြင်းမြို့နယ်]] |} ===မြန်မာနိုင်ငံအနောက်ပိုင်း=== ====[[ချင်းပြည်နယ်]]==== {| class="wikitable" ![[ဟားခါးခရိုင်]] |[[ဟားခါးမြို့နယ်]]{{•}}[[ထန်တလန်မြို့နယ်]] |- ![[ဖလမ်းခရိုင်]] |[[ဖလမ်းမြို့နယ်]]{{•}}[[တီးတိန်မြို့နယ်]]{{•}}[[တွန်းဇံမြို့နယ်]] |- ![[မတူပီခရိုင်]] |[[မတူပီမြို့နယ်]]{{•}}[[ပလက်ဝမြို့နယ်]] |- ![[မင်းတပ်ခရိုင်]] |[[မင်းတပ်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကန်ပက်လက်မြို့နယ်]] |} ====[[ရခိုင်ပြည်နယ်]]==== {|class=wikitable ![[စစ်တွေခရိုင်]] |[[စစ်တွေမြို့နယ်]]{{•}}[[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ပေါက်တောမြို့နယ်]]{{•}}[[ရသေ့တောင်မြို့နယ်]] |- ![[မောင်တောခရိုင်]] |[[မောင်တောမြို့နယ်]]{{•}}[[ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်]] |- ![[ကျောက်ဖြူခရိုင်]] |[[ကျောက်ဖြူမြို့နယ်]]{{•}}[[မာန်အောင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ရမ်းဗြဲမြို့နယ်]]{{•}}[[အမ်းမြို့နယ်]] |- ![[သံတွဲခရိုင်]] |[[သံတွဲမြို့နယ်]]{{•}}[[တောင်ကုတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[ဂွမြို့နယ်]] |- ![[မြောက်ဦးခရိုင်]] |[[မြောက်ဦးမြို့နယ်]]{{•}}[[ကျောက်တော်မြို့နယ်]]{{•}}[[မင်းပြားမြို့နယ်]]{{•}}[[မြေပုံမြို့နယ်]] |} ==ကော့သောင်း== {{Reflist}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ| ]] 5gbho1mgdi7slmm9gbc2q6w8oomtp7d 0 57451 1027278 948596 2026-04-23T22:55:11Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1027278 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = ပွင့်ဖြူမြို့နယ် |native_name = |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |image_skyline = |image_map = PwintPhyu tsp in Minbu district.svg |map_caption = မင်းဘူးခရိုင်အတွင်းတည်​နေရာ |pushpin_map = Burma |subdivision_type = နိုင်ငံ |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = {{flag|မကွေးတိုင်းဒေသကြီး}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[မင်းဘူးခရိုင်]] |subdivision_type3 = Capital |unit_pref = Imperial |area_total_km2 = |population_total= ၁၆၃,၆၉၂<ref name=pop>{{Citation | publication-date =May 2015|title=၂၀၁၄ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံလူဦးရေနှင့် အိမ်အကြောင်းအရာ ပြည်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ| volume =အတွဲ(၂)|publisher= ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန|page= ၅၆}}</ref> |population_urban = ၆,၃၅၀ |population_rural = ၁၅၇,၃၄၂ |population_as_of = ၂၀၀၄ |population_density_km2 = auto |latNS = N |latd = 20.363335 |latm = |lats = |longEW = E |longd = 94.669334 |longm = |longs = |elevation_ft = |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6:30 |website = }} '''ပွင့်ဖြူမြို့နယ်''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မင်းဘူးခရိုင်]]တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ [[ပွင့်ဖြူမြို့]]ဖြစ်သည်။ === တည်နေရာနှင့်အကျယ်အဝန်း === ပွင့်ဖြူမြို့နယ်သည် မြောက်လတ္တီတွဒ် (၂၀)ဒီဂရီ (၁၈)မိနစ်နှင့် (၂၀)ဒီဂရီ (၁၉)မိနစ်အကြား အရှေ့ လောင်ဂျီတွဒ် (၉၀)ဒီဂရီ (၃၀)မိနစ်နှင့် (၉၄)ဒီဂရီ (၅၈)မိနစ်အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ အရှေ့မှအနောက် သို့ (၅၀)မိုင်နှင့် တောင်မှမြောက်သို့ (၂၀)မိုင် ရှည်လျားသည်။ ပွင့်ဖြူမြို့နယ်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ (၄၇၁.၀၄) စတုရန်းကီလိုမီတာ နှင့် လူဦးရေသိပ်သည်းဆမှာ ၁၃၄.၂ ဦး ရှိသည်။ === နယ်နိမိတ် === ပွင့်ဖြူမြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် [[ရေနံချောင်းမြို့နယ်]] ၊ တောင်ဘက်တွင် [[မင်းဘူး(စကု)မြို့နယ်]] နှင့် ထိစပ်လျက်ရှိသည်။ အနောက်ဘက်တွင် [[ စေတုတ္တရာမြို့နယ်]]နှင့် [[ငဖဲမြို့နယ်]] တို့နှင့် ထိစပ်လျက်ရှိပြီး မြောက်ဘက်တွင် [[စလင်းမြို့နယ်]] တို့နှင့် နယ်နိမိတ် ထိစပ်လျက်ရှိသည်။ === မြေမျက်နှာသွင်ပြင် === ပွင့်ဖြူမြို့နယ်၏ အလယ်တွင် မုန်းချောင်းဖြတ်သန်း စီးဆင်းနေသဖြင့် မုန်းချောင်းချိုင့်ဝှမ်းရှိပြီး ညီ ညာပြန့်ပြူးသည်။ မြို့နယ်၏ သုံးပုံနှစ်ပုံမှာ ညီညာသော မြေပြန့်လွင်ပြင်ဖြစ်ပြီး မြို့နယ်၏ အနောက် ဘက်ခြမ်း သုံးပုံတစ်ပုံမှာ တောင်ကုန်းတောင်တန်းများ ရှိသည်။ ထင်ရှားသော တောင်များမှာ [[လွမ်းတောင်]] ၊ [[ မြကျိုင်းတောင်]] နှင့် [[ သံဆည်တောင်]] တို့ဖြစ်သည်။ === ရေဆင်း === ပွင့်ဖြူမြို့နယ်တွင် တောင်ကုန်းတောင်တန်းများ ပေါများသည့် ဒေသတစ်ခုဖြစ်ပြီး မြစ်ချောင်းများ သည် မြောက်မှတောင်သို့ စီးဆင်းလျက် ရှိသည်။ ပွင့်ဖြူမြို့နယ်၏ အလယ်တွင် [[မုန်းချောင်း ]] မှာ အနောက် မှ အရှေ့သို့ စီးဆင်းလျက်ရှိပြီး [[ဧရာဝတီမြစ်]] မှာ မြောက်မှတောင်သို့ စီးဆင်းသည်။ မုန်းချောင်းရေမှာ ရေချို ဖြစ်၍ စိုက်ပျိုးရေ၊ သောက်သုံးရေအဖြစ် အသုံးပြုသည်။ မုန်းချောင်းမှာ နွေရာသီတွင် ရေအနက်(၃)ပေခန့် သာရှိ၍ သာမန်လှေများသာ သွားနိုင်သည်။ === ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက်အမြင့် === ပွင့်ဖြူမြို့နယ်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပျှမ်းမျှအမြင့် (၂၀၀)ပေတွင် တည်ရှိသည်။ === ရာသီဥတု === ပွင့်ဖြူမြို့နယ်သည် ပူပြင်းခြောက်သွေ့သော ရာသီဥတုရှိပြီး အမြင့်ဆုံးအပူချိန်(၄၁)ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် နှင့် အနိမ့်ဆုံးအပူချိန်မှာ (၁၄)ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်ဖြစ်သည်။ === သဘာဝပေါက်ပင်များ === ပွင့်ဖြူမြို့နယ်အတွင်း ပေါက်ရောက်သည့် သဘာဝပေါက်ပင်များမှာ [[ကျွန်း]]၊ [[ပျဉ်းကတိုး]]၊ [[အင်ကြင်းပင်|အင်ကြင်း]]၊ [[ရှားပင်|ရှား]]၊ [[ဒဟတ်ပင်|ဒဟတ်]]၊ [[သန်းပင်|သန်း]]၊ [[ထောက်ကြံ့ပင်|ထောက်ကြံ့]]၊ [[မျှင်ဝါး]]၊ [[သစ်စေး]]၊ [[လွန်ဘိုပင်|လွန်ဘို]]၊ [[တည်ပင်]]တို့ဖြစ်ပြီး ဆေးဘက်ဝင်သည့် အပင် များမှာ [[ဇီးဖြူပင်|ဇီးဖြူ]]၊ [[ဝံအူပင်|ဝံအူ]]၊ [[စာသူငယ်ဦးဏှောက်ပင်|စာသူငယ်ဦးနှောက်]]တို့ ဖြစ်သည်။ === ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စုများနှင့် ကျေးရွာများ === ပွင့်ဖြူမြို့နယ်တွင် ပွင့်ဖြူမြို့ပေါ် (၄) ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စုပေါင်း (၅၂) အုပ်စု ၊ ကျေးရွာပေါင်း (၂၀၅) ကျေးရွာ ရှိသည်။ ပွင့်ဖြူမြို့ပေါ်ရှိ ရပ်ကွက်များမှာ - အရှေ့ပိုင်းရပ်ကွက်၊ အနောက်ပိုင်းရပ်ကွက်၊ အလယ်ပိုင်းရပ်ကွက်နှင့် သက်တော်ရှည်ရပ်ကွက် တို့ ဖြစ်သည်။ === လူဦးရေ === ပွင့်ဖြူမြို့နယ် တွင် ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၃၆၉၂ ဦး ရှိသည်။<ref>၂၀၁၄ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံလူဦးရေနှင့် အိမ်အကြောင်းအရာ ပြည်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ</ref> === ထင်ရှားသည့် စေတီများ === ရှေးက သုနာပရန္တတိုင်း အမည်တွင်သည် ဆိုသော ပွင့်ဖြူမြို့နယ် မုန်းချောင်းလွင်ပြင် အတွင်း "ရုံလေးရုံ" ဟု ‌ကျော် ကြားထင်ရှားသော ရှေးဟောင်းသမိုင်းဝင်ဘုရားလေးဆူ ရှိ သည်။ ဂေါတမ ဘုရားရှင် စန္ဒကူး နံသာ ကျောင်းတော်ရာတွင် ကြွရောက် သီ တင်းသုံးစဉ် ရှေးဘုရားရှင် သုံးဆူတို့ သီတင်းသုံးခဲ့ရာ ကျောင်းတော်ရာ နေရာ များသို့ လှည့်လည် သီတင်းသုံးခဲ့သဖြင့် အားလုံးပေါင်း၍ ရုံလေးရုံ ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြသည်။ ဂေါတမဘုရားရှင် သီတင်းသုံးရန် မဟာပုဏ္ဏမထေရ်အမှူးပြုသော ညီ စူဠပုဏ္ဏသူကြွယ်နှင့် ဝါဏိဇ္ဇဂါမရွာသား ငါးရာသော ကုန်သည်များ က ဂန္ဓာရုံ ၊ ကုက္ကုဋ သူဌေးကြီးက ကုက္ကုဋာရုံ ၊ ဃောသိတသူဌေးကြီးက ဃောသိတာရုံ ၊ ပါဝါရိက သူဌေးကြီးက ပါဝါရုံ ဟု ကျောင်းတော်ကြီးများ လှူဒါန်းခဲ့ကြသည်။ ထို ‌နေရာ လေးနေရာတွင် အထိန်းအမှတ် စေတီများ တည်ထားသည်။ <ref>[https://www.winnetmyanmar.com/listing/thmaingwinyaonleyaonsetitawmyaa သမိုင်းဝင် ရုံလေးရုံ ‌စေ တီတော်များ]{{Dead link|date=April 2026 }}</ref> ရုံလေးရုံ ကျောင်းတော်ရာများမှာ - * ၁။ [[ကုက္ကုဋာရုံ]] ([[အုပ်ဖိုရွာ၊ ပွင့်ဖြူမြို့နယ်|အုတ်ဖိုကျေးရွာ]]) - ကကုသန်ဘုရားရှင် ခုနစ်ရက် သီတင်းသုံးခဲ့ရာ‌ နေရာဖြစ်သည်။ တည်ထားသောဘုရား ဘွဲ့မည်မှာ ကုက္ကုဋာရုံ မြို့စဖိုလ် စေ တီ ‌တော် ဖြစ်သည်။ ပွင့်ဖြူမြို့ မှ အနောက်-အနောက်တောင် ၈ မိုင်ခန့် အကွာ၊ မုန်းချောင်း ထောင်ဘက်ကမ်းနဖူးပေါ်ရှိ အုပ်ဖိုရွာ ၏ အပြင်ဘက်၊ ရွာမှာ တောင်-အနောက်တောင် ဘက် ၂ မိုင်ခန့်အကွာ တွင် ရှိသည်။ * ၂။ [[ဃောသိတာရုံ]] ([[ရွာခိုင်ရွာ၊ ပွင့်ဖြူမြို့နယ်|ရွာခိုင်ကျေးရွာ]]) - ‌ကောဏာဂုံ ဘုရားရှင် သီတင်းသုံးခဲ့ရာ နေရာ ဖြစ် သည်။ တည်ထားသောဘုရား ဘွဲ့မည်မှာ မဟာဃောသိတာရုံ ဝိဟာရ စေတီ တော် ဖြစ်သည်။ ပွင့်ဖြူမြို့ မှ အ ရှေ့ မြောက် ဖက် ၅ မိုင်ခန့်အကွာ၊ ကုန်းဇောင်းရွာမှ အနောက်စူးစူး ၂မိုင်ခွဲခန့် အကွာ၊ ရွာခိုင်ရွာစွန် မုန်းချောင်း၏ မြောက်ဘက်ကမ်းနဖူး တွင် တည်ရှိသည်။ * ၄။ ဂန္ဓာရုံ ([[ကျောင်းတော်ရာ|ကျောင်းတော်ရာကျေးရွာ]]) - ဂေါတမ ‌ဘုရားရှင် သီတင်းသုံးခဲ့ရာ ကျောင်းတော် အမည်မှာ သရက္ခန် ဂန္ဓာရုံ ‌ကျောင်း တော် ရာ ဖြစ်သည်။ တည်ထားသောဘုရား ဘွဲ့မည်မှာ [[စန္ဒကူးနံ့သာကျောင်းတော်ရာဘုရား]] ဖြစ်သည်။ ပွင့်ဖြူမြို့ အရှေ့ဖက် ၆ မိုင်ခန့်အကွာ၊ ပွင့်ဖြူ-စကု ကားလမ်းပေါ် ရှိ လယ်ကိုင်းရွာ မှ မြောက်-အရှေ့ မြောက်ဘက် ၄ မိုင်ခန့် အကွာ၊ မုန်းချောင်း အနောက်ဖက်ကမ်းရှိ ‌ကျောင်း တော် ရာ ရွာ တွင် တည်ရှိသည်။ ပွင့်ဖြူမြို့၏တောင်ဘက်တစ်မိုင်ခန့်အကွာတွင် အလောင်းစည်သူမင်းကြီးတည်ထားခဲ့သော ရွှေပန်းမြိုင်ဘုရား ရှိသည်။ မြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ရွှေဘုံသာ၊ သက်တော်ရှည် နှင့် သက်တော်ရ ဟူ၍ တန်ခိုးကြီးဘုရား သုံးဆူ ရှိသည်။ === ထင်ရှားသည့် ဈေးများ === * ၁။ မြို့မဈေး (အရှေ့ပိုင်းရပ်ကွက်) * ၂။ လယ်ကိုင်းဈေး ([[လယ်ကိုင်းရွာ၊ ပွင့်ဖြူမြို့နယ်|လယ်ကိုင်းကျေးရွာ]]) * ၃။ ကျောင်းတော်ရာဈေး ([[ကျောင်းတော်ရာ|ကျောင်းတော်ရာကျေးရွာ]]) * ၄။ ရှောက်တောဈေး ([[ရှောက်တောရွာ၊ ပွင့်ဖြူမြို့နယ်|ရှောက်တောကျေးရွာ]]) * ၅။ ကုန်းဇောင်းဈေး ([[ကုန်းဇောင်းရွာ၊ ပွင့်ဖြူမြို့နယ်|ကုန်းဇောင်းကျေးရွာ]]) == ကိုးကား == {{reflist}} {{မကွေးတိုင်း}} {{ပွင့်ဖြူမြို့နယ်}} [[Category:မကွေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့နယ်များ]] [[Category:ပွင့်ဖြူမြို့နယ်]] {{Magway-geo-stub}} fneop0mvti3eofadpvq0j8qu7xz2pwa 0 58193 1027380 1026696 2026-04-24T04:18:53Z Zawzawaungthwin 100038 [[Special:Contributions/~2026-24291-42|~2026-24291-42]] ([[User talk:~2026-24291-42|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1026696|1026696]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1027380 wikitext text/x-wiki {{မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမိုင်းဆိုင်ရာ}} ဤစာမျက်နှာသည် လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီး ၁၉၄၈ ခုနှစ်မှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတများ]] စာရင်းဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၁၉၇၄-ခုမှစ၍ ဦးနေဝင်း(အငြိမ်းစားဗိုလ်ချုပ်ကြီး) ဦးဆောင်ကာ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ် ဖြင့် တစ်ပါတီ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ ၁၉၈၈-ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ (၁၈)ရက်နေ့တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်မှ အာဏာသိမ်းယူခဲ့ရာ "၁၉၇၄ မြန်မာနိုင်ငံ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ"ကို ရုပ်သိမ်းခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ (နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ)ကို ဖွဲ့စည်း၍ တိုင်းပြည်ကို ၂၀၁၁ခုနှစ် မတ်လအထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ လက်ရှိသမ္မတမှာ [[မင်းအောင်လှိုင်|ဦးမင်းအောင်လှိုင်]] ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-10 |title=သမ္မတသစ် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆို |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cx2e527e1kjo |access-date=2026-04-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ (၁၉၄၈-လက်ရှိ) == (Dates in italics indicate ''de facto'' continuation of office) {| class="toccolours" ! အရောင်သင်္ကေတ<br>{{nobold|(နိုင်ငံရေး ပါတီများအတွက်)}} |- |{{colbegin|2}} {{legend|{{ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ်/meta/color}}|[[ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ်]]}} {{legend|{{မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ/meta/color}}|[[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]]}} {{legend|{{ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ/meta/color}}|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]}} {{legend|{{အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်/meta/color}}|[[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]}} {{legend|#C3B091|[[တပ်မတော်]]}} {{colend}} |} အညွှန်း {{legend|#E6E6AA|ယာယီသမ္မတ သို့မဟုတ် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ}} === ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ (၁၉၄၈-၁၉၇၄)=== {|class="wikitable" style="text-align:center; width:90%" |- ! width=35% colspan=3|သမ္မတ ! width=40% colspan=3|သက်တမ်း ! width=25% rowspan=2|နိုင်ငံရေးပါတီ |- ! width=3%|<small>№ ! <small>ပုံ ! width=30%|<small>အမည်<br />(မွေးဖွား-သေဆုံး) ! <small>စတင် ! <small>ပြီးဆုံး ! <small>ကြာမြင့်ချိန် |- ! colspan=8|<small>ပြည်ထောင်စုသမ္မတများ |- ! style="background:{{ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ်/meta/color}}; color:white"|၁ | [[File:Sao Shwe Thaik.jpg|70px]] | '''[[စဝ်ရွှေသိုက်၊ (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|စဝ်ရွှေသိုက်]]'''<br><small>(၁၈၉၄-၁၉၆၂)</small> | ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈ | ၁၃ မတ် ၁၉၅၂ | {{age in years and days|1948|1|4|1952|3|13}} | [[ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ်]] |- ! style="background:{{ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ်/meta/color}}; color:white"|၂ | [[File:Ba U.JPG|70px]] | '''[[ဘဦး၊ ဦး (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဒေါက်တာဘဦး]]'''<br><small>(၁၈၈၇-၁၉၆၃)</small> | ၁၃ မတ် ၁၉၅၂ | ၁၃ မတ် ၁၉၅၇ | {{age in years and days|1952|3|13|1957|3|13}} | [[ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ်]] |- ! style="background:{{ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ်/meta/color}}; color:white"|၃ | [[File:Mahn Win Maung.jpg|70px]] | '''[[ဝင်းမောင်၊ မန်း (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|မန်းဝင်းမောင်]]'''<br><small>(၁၉၁၆-၁၉၈၉)</small> | ၁၃ မတ် ၁၉၅၇ | ၂ မတ် ၁၉၆၂<ref>၁၉၆၂ တွင် အာဏာသိမ်းခံရပြီး ရာထူးမှ ဖယ်ရှားခံရ</ref> | {{age in years and days|1957|3|13|1962|3|2}} | [[ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ်]] |- ! colspan=8|<small>[[တော်လှန်ရေးကောင်စီ]] ဥက္ကဋ္ဌ |- style="background:#e6e6aa;" ! style="background:{{မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ/meta/color}}; color:white"| | [[File:General Ne Win PM of Burma 1959.jpg|70px]] | '''[[နေဝင်း၊ ဦး|ဦးနေဝင်း]]'''<br><small>(၁၉၁၁-၂၀၀၂)</small> | ၂ မတ် ၁၉၆၂ | ''၂ မတ် ၁၉၇၄'' | {{age in years and days|1962|3|2|1974|3|2}} |[[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]] |- |} === ပြည်ထောင်စုဆိုရှယ်လစ်သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် (၁၉၇၄-၁၉၈၈)=== {|class="wikitable" style="text-align:center; width:90%" |- ! width=35% colspan=3|သမ္မတ ! width=40% colspan=3|သက်တမ်း ! width=25% rowspan=2|နိုင်ငံရေးပါတီ | |- ! width=3%|<small>№ ! <small>ပုံ ! width=30%|<small>အမည်<br />(မွေးဖွား-သေဆုံး) ! <small>စတင် ! <small>ပြီးဆုံး ! <small>ကြာမြင့်ချိန် | |- ! colspan=8|<small>ပြည်ထောင်စု သမ္မတများ |- ! style="background:{{မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ/meta/color}}; color:white"|၄ | [[File:General Ne Win PM of Burma 1959.jpg|70px]] | '''[[နေဝင်း၊ ဦး|ဦးနေဝင်း]]'''<br><small>(၁၉၁၁-၂၀၀၂)</small> | ၂ မတ် ၁၉၇၄ | ၉ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၁<ref>နုတ်ထွက်</ref> | {{age in years and days|1974|3|2|1981|11|9}} | [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]] | |- ! style="background:{{မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ/meta/color}}; color:white"|၅ | [[ဖိုင်:U san yu.JPG|70px]] | '''[[စန်းယု (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးစန်းယု]]'''<br><small>(၁၉၁၈-၁၉၉၆)</small> | ၉ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၁ | ၂၇ ဇူလိုင် ၁၉၈၈<ref name="uprising">[[၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး)|၈၈၈၈ အရေးအခင်း]]ကာလတွင် နုတ်ထွက်</ref> | {{age in years and days|1981|11|9|1988|7|27}} | [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]] | |- ! style="background:{{မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ/meta/color}}; color:white"|၆ | [[File:President Sein Lwin.JPG|70px]] | '''[[စိန်လွင်၊ ဦး (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးစိန်လွင်]]'''<br><small>(၁၉၂၃-၂၀၀၄)</small> | ၂၇ ဇူလိုင် ၁၉၈၈ | ၁၂ ဩဂုတ် ၁၉၈၈<ref name="uprising" /> | {{age in years and days|1988|7|27|1988|8|12}} | [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]] | |-style="background:#e6e6aa;" ! style="background:{{မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ/meta/color}}; color:white"|— | [[File:U Aye Ko.jpg|70px]] | '''[[အေးကို၊ ဦး (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးအေးကို]]''' <small>ယာယီသမ္မတ</small><br><small>(၁၉၂၁-၂၀၀၆)</small> | ၁၂ ဩဂုတ် ၁၉၈၈ | ၁၉ ဩဂုတ် ၁၉၈၈ | {{age in years and days|1988|8|12|1988|8|19}} | [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]] |- ! style="background:{{မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ/meta/color}}; color:white"|၇ | [[File:DrMgMg.jpg|70px]] | '''[[မောင်မောင်၊ ဒေါက်တာ (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဒေါက်တာမောင်မောင်]]'''<br><small>(၁၉၂၅-၁၉၉၄)</small> | ၁၉ ဩဂုတ် ၁၉၈၈ | ၁၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၈<ref name="1988 coup">[[၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး)|၈၈၈၈ အရေးအခင်း]]ကာလတွင် အာဏာသိမ်းခံရပြီး ဖြုတ်ချခံရ</ref> | {{age in years and days|1988|8|19|1988|9|18}} | [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]] | |} === ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် (၁၉၈၈-၂၀၁၁)=== {|class="wikitable" style="text-align:center; width:90%" |- ! width=35% colspan=3|ဥက္ကဋ္ဌ ! width=40% colspan=3|သက်တမ်း ! width=25% rowspan=2|နိုင်ငံရေးပါတီ | |- ! width=3%|<small>№ ! <small>ပုံ ! width=30%|<small>အမည်<br />(မွေးဖွား-သေဆုံး) ! <small>စတင် ! <small>ပြီးဆုံး ! <small>ကြာမြင့်ချိန် | |- ! colspan=8|<small>[[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] ဥက္ကဋ္ဌများ |- ! style="background:#C3B091; color:black"|- | <!--- do not place non-free image SawMaung2.jpg ---> | [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] '''[[စောမောင်၊ ဦး(ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စောမောင်]]'''<br><small>(၁၉၂၈-၁၉၉၇)</small> | ၁၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၈ | ၂၃ ဧပြီ ၁၉၉၂<ref>ကျန်းမာရေးအခြေအနေကြောင့် ရာထူးမှ ဖယ်ရှားခံရ</ref> | {{age in years and days|1988|9|18|1992|4|23}} | [[တပ်မတော်]] | |- ! style="background:#C3B091; color:black"|- | [[File:Than Shwe 2010-10-11.jpg|70px]] | [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]]'''[[သန်းရွှေ၊ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|သန်းရွှေ]]'''<br><small>(၁၉၃၃-)</small> | ၂၃ ဧပြီ ၁၉၉၂ | ''၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇'' | {{age in years and days|1992|4|23|1997|11|15}} | [[တပ်မတော်]] | |- ! colspan=8|<small>[[နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေး ကောင်စီ]] ဥက္ကဋ္ဌ |- ! style="background:#C3B091; color:black"|- | [[File:Than Shwe 2010-10-11.jpg|70px]] | [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]]'''[[သန်းရွှေ၊ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|သန်းရွှေ]]'''<br><small>(၁၉၃၃-)</small> | ''၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇'' | ၃၀ မတ် ၂၀၁၁<ref>[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၀|၂၀၁၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]အပြီး အရပ်သားအစိုးရကို အာဏာလွှဲပြောင်းပေးခဲ့</ref> | {{age in years and days|1997|11|15|2011|3|30}} | [[တပ်မတော်]] | |} === ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် (၂၀၁၁-လက်ရှိ) === {| class="wikitable" style="text-align:center; width:90%" |- ! rowspan="2" width="3%" |<small>စဉ် ! rowspan="2" |<small>ပုံ ! rowspan="2" |<small>အမည်<br />(မွေးဖွား-ကွယ်လွန်) ! colspan="3" width="40%" |သက်တမ်း ! width="25%" rowspan="2" |နိုင်ငံရေးပါတီ |- ! <small>စတင် ! <small>ပြီးဆုံး ! <small>ကြာမြင့်ချိန် |- ! colspan="7" |<small>နိုင်ငံတော်သမ္မတများ</small> |- ! style="background:{{ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ/meta/color}}; color:white"|၈ | [[File:TheinSeinASEAN.jpg|70px]] | '''[[သိန်းစိန်၊ ဦး|ဦးသိန်းစိန်]]'''<br><small>(၁၉၄၄ ဖွား)</small> | ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ | ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ | {{age in years and days|2011|3|30|2016|3|30}} | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |- ! style="background:{{အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်/meta/color}}; color:white"|၉ | [[File:President Htin Kyaw.jpg|70px]] | '''[[ထင်ကျော်၊ ဦး|ဦးထင်ကျော်]]'''<br><small>(၁၉၄၆ ဖွား)</small> | ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ | ၂၁ မတ် ၂၀၁၈ | {{age in years and days|2016|3|30|2018|3|21}} | [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] |- style="background:#e6e6aa;" ! style="background:{{ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ/meta/color}}; color:white" | {{color|white|—}} | [[File:Myint Swe in 2020.jpg|70px]] | align=center | [[မြင့်ဆွေ၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး|'''ဦးမြင့်ဆွေ''']]<br>{{small|(၁၉၅၁-၂၀၂၅)}}<br />{{small|''ယာယီသမ္မတ''}} | align=center | ၂၁ မတ် ၂၀၁၈ | align=center | ၃၀ မတ် ၂၀၁၈ | align=center | {{age in years and days|2018|3|21|2018|3|30}} | align=center | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |- ! style="background:{{အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်/meta/color}}; color:white"|၁၀ | align=center | [[File:Win_Myint_2017 cropped.jpg|70px]] | align=center | '''[[ဝင်းမြင့်၊ ဦး (လွှတ်တော်အမတ်)|ဦးဝင်းမြင့်]]'''<br>{{small|(၁၉၅၁ ဖွား)}} | align=center | ၃၀ မတ် ၂၀၁၈ | ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | align=center | {{age in years and days|2018|3|30|2021|2|1}} | align=center | [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] |- ! colspan="7" | <small>[[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းနောက်ပိုင်းကာလများ]] (၂၀၂၁–၂၀၂၆)</small> |- style="background:#e6e6aa;" ! style="background:{{ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ/meta/color}}; color:white" | {{color|white|—}} | [[File:Myint Swe in 2020.jpg|70px]] | [[မြင့်ဆွေ၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဦးမြင့်ဆွေ]]<br />{{small|(၁၉၅၁-၂၀၂၅)}}<br />{{small|''ယာယီသမ္မတ''}} | ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | ၂၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ | {{age in years and days|2021|2|1|2024|7|22}} | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |- ! colspan="7" |<small>[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ]] (၂၀၂၁-၂၀၂၅)</small> <small>[[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]] ဥက္ကဋ္ဌ (၂၀၂၅-၂၀၂၆)</small> |- style="background:#e6e6aa;" ! style="background:{{တပ်မတော်/meta/color}}; color:white" | {{color|white|—}} | [[File:Myanmar Min Aung Hlaing on March 4, 2025 (cropped).jpg|70px]] | [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]]<br>'''[[မင်းအောင်လှိုင်]]''' <small>(၁၉၅၆ ဖွား)</small><br>{{small|''ယာယီသမ္မတ(တာဝန်)''}} | ၂၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ | ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | {{age in years and days|2024|7|22|2026|4|10}} | [[တပ်မတော်]] |- ! colspan="7" | <small>[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ ရွေးကောက်ပွဲပြီး]]နောက် [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] နောက်ပိုင်းကာလ (၂၀၂၆ - လက်ရှိ)</small> |- ! style="background:#006B31; color:white" | ၁၁ | [[File:Myanmar Min Aung Hlaing on March 4, 2025 (cropped).jpg|70px]] | <br>'''[[မင်းအောင်လှိုင်|ဦးမင်းအောင်လှိုင်]]'''<ref>{{Cite web |title=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဖွဲ့စည်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/announcements/81570 |access-date=2026-04-12 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> | ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | | {{age in years and days|2026|4|10}} | [[တပ်မတော်]] |} == အခြားကြည့်ရန် == *[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး]] *[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ]] *[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ]] *[[မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ]] ==မှတ်ချက်များ== {{Reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ== *[http://www.worldstatesmen.org/Myanmar.htm World Statesmen - Myanmar (Burma)] *[http://burmesebible.com/news/thanshwe.aug2011.pdf Myanmar (Burmese) New Government Cabinet] {{ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ သမ္မတများ}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}} {{မြန်မာနိုင်ငံ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ| ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲများ]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် သမ္မတများ၏ စာရင်းများ]] 3y44qgnwx2zo3q64aca8kh0oj6qnaku 0 58198 1027379 1025004 2026-04-24T04:17:10Z Zawzawaungthwin 100038 [[Special:Contributions/Mgkaungmyatlwin|Mgkaungmyatlwin]] ([[User talk:Mgkaungmyatlwin|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1025004|1025004]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1027379 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post |post = နိုင်ငံတော်သမ္မတ |body = ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် |native_name = |insignia = State Seal of the Republic of the Union of Myanmar.svg |insigniasize = 100px |insigniacaption = [[မြန်မာပြည်၏ နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်|နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်]] |incumbent =[[မင်းအောင်လှိုင်]] |incumbentsince = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |nominator = [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] |nominatorpost = |image = |appointer =[[သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့]] |appointerpost = |salary =ကျပ်သိန်း ၅၀<ref name="salary">{{cite web |title=သမ္မတ လစာ သိန်း ၅၀ မှာ နည်းသည်ဟု ဦးရွှေမန်းပြော|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2014/12/31/69249.html}}</ref> |termlength = ငါးနှစ်၊ သက်တမ်းတစ်ကြိမ် ထပ်မံထမ်းဆောင်နိုင်သည် | constituting_instrument = |formation = ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈ |inaugural = [[စဝ်ရွှေသိုက်၊ (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|စဝ်ရွှေသိုက်]] |website = {{url|www.president-office.gov.mm}} }} {{မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမိုင်းဆိုင်ရာ}} '''နိုင်ငံတော်သမ္မတ'''သည် မြန်မာနိုင်ငံ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၁၈ ခုနှစ်) အရ ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် တစ်ဝန်းလုံးတွင်နိုင်ငံသားအားလုံး၏ အထွတ်အထိပ်နေရာရရှိသည်။ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၁၈ ခုနှစ်) ပုဒ်မ ၁၆ အရ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲနှင့် နိုင်ငံတော်အုပ်ချုပ်ရေးအကြီးအကဲသည် နိုင်ငံတော်သမ္မတဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်သမ္မတကို [[သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့]]က ရွေးချယ်တင်မြှောက်သည်။ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့၏ ကော်မတီ သုံးခုမှ တဆင့် သမ္မတလောင်းများကို ရွေးချယ်သည်။<ref name="reu">{{cite news|url=http://in.reuters.com/article/2011/01/31/idINIndia-54526820110131?pageNumber=1|title=FACTBOX - Myanmar's new political structure|date=31 January 2011|work=Reuters|accessdate=21 August 2011|archivedate=6 October 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121006062243/http://in.reuters.com/article/2011/01/31/idINIndia-54526820110131?pageNumber=1}}</ref> [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]]၊ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]နှင့် တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ်များမှ သမ္မတလောင်း တစ်ဦးစီ တင်သွင်းသည်။<ref name="reu"/> သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့သည် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ မဲပေးရွေးချယ်စေကာ မဲအများဆုံးရရှိသည့် သမ္မတလောင်းကို နိုင်ငံတော် သမ္မတအဖြစ် တင်မြှောက်ပြီး ကျန်နှစ်ဦးကို [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယ သမ္မတများ]] အဖြစ် ခန့်အပ်သည်။<ref name="reu"/> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၃) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|နိုင်ငံတော်သမ္မတ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲ]]တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြပြီး ၂၀၂၆ခုနှစ် ဧပြီ၁၀ရက်တွင် စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ <ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဒုတိယသမ္မတများအဖြစ် ဦးညိုစောနှင့် ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့အား ရွေးချယ်တင်မြှောက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81369 |access-date=2026-04-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == မြန်မာနိုင်ငံသည် ၁၉၄၈ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် ဗြိတိန်တို့ထံမှ [[လွတ်လပ်ပြီးခေတ်မြန်မာနိုင်ငံ|လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီး]]သည့်နောက်တွင် နိုင်ငံအုပ်ချုပ်ရေးနှင့် နိုင်ငံအကြီးအကဲအဖြစ် သမ္မတရာထူးအဖြစ် သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ရာထူးအားဖြင့် သမ္မတသည် နိုင်ငံအကြီးအကဲဖြစ်သော်လည်း အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ဖြစ်သည့် အစိုးရအဖွဲ့အကြီးအကဲမှာမူ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ၁၉၄၇ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေတွင် ပြဋ္ဌာန်းထားချက်များအရ သမ္မတသည် ဂုဏ်ထူးဆောင်သမ္မတဖြစ်ပြီး အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာ အနည်းငယ်သာရှိပေသည်။ လွှတ်တော် ဖျက်သိမ်းထားချိန်များနှင့် ရွေးကောက်ပွဲကြားကာလများ အတွင်း အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ လစ်ဟင်းမှုများမဖြစ်ပေါ်စေရန် သမ္မတမှ ယာယီတာဝန်ယူ အုပ်ချုပ်ပေးခြင်းမျိုးသာ ရှိပေသည်။ ထို ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီခေတ် တစ်လျောက်တွင် သမ္မတအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့ကြသူများမှာ- # [[စဝ်ရွှေသိုက်]] # [[ဘဦး၊ ဦး (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးဘဦး]] နှင့် # [[ဝင်းမောင်၊ မန်း (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးမန်းဝင်းမောင်]] တို့ဖြစ်ကြသည်။ သို့ရာတွင် ၁၉၆၂ခုနှစ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းဦးဆောင်သည့် တပ်မတော်မှ [[၁၉၆၂ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|အာဏာသိမ်းယူမှု]]ဖြစ်ပွားပြီးသည့်နောက်တွင် အထက်ပါ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေအား ဖျက်သိမ်းလိုက်သဖြင့် ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီ စနစ် နှင့်အတူ သမ္မတရာထူးလည်း တစ်ပါတည်း ဖျက်သိမ်းခံရပြီးဖြစ်သည်။ ထိုနောက် ၁၉၇၄ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေအရ တစ်ပါတီ စနစ်ကို ကျင့်သုံးပြီး အစိုးရအဖွဲ့အကြီးအကဲသည် သမ္မတ ဖြစ်ကြောင်း ပြဋ္ဌာန်းသဖြင့် သမ္မတသည် အာဏာပိုင်ဖြစ်လာသည်။ ထို ဖွဲ့စည်းပုံအရ တာဝန်ယူခဲ့ကြသည့် သမ္မတများမှာ- # [[ဦးနေဝင်း]] # [[စန်းယု (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးစန်းယု]] # [[ဦးစိန်လွင်]] # [[အေးကို၊ ဦး (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးအေးကို]] နှင့် # [[ဒေါက်တာမောင်မောင်]] တို့ဖြစ်ကြသည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ် [[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း|၈၈၈၈ အရေးတော်ပုံ]] အပြီးတွင် တပ်မတော်မှ တစ်ဖန်အာဏာသိမ်းယူလိုက်ခြင်းဖြင့် ၁၉၇၄ ခုနှစ်ဖွဲ့စည်းပုံ ပယ်ဖျက်ခံလိုက်ရသည့်နောက်တွင် စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကာလများတွင် စစ်ဦးစီးချုပ်များဖြစ်သည့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးစောမောင် နှင့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေ တို့ကသာ တိုင်းပြည်ကို တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသဖြင့် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေအား လိုက်နာကျင့်သုံးခြင်း မရှိသည့် ကာလဖြစ်သည်။ အစိုးရအဖွဲ့အကြီးအကဲ အဖြစ်သော်လည်း၊ နိုင်ငံအကြီးအကဲ အဖြစ်သော်လည်းကောင်း သမ္မတအုပ်ချုပ်ရေးပုံစံ မဖြစ်ခဲ့ပေ။ သို့သော် အစိုးရအဖွဲ့ကို ဦးဆောင်ရန်အတွက် ဝန်ကြီးချုပ် တစ်ဦးကို ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ခုနှစ်ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များအရ နိုင်ငံတော် သမ္မတသည် နိုင်ငံအကြီးအကဲဖြစ်သည် သာမက အစိုးရအဖွဲ့အကြီးအကဲပါ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ ထို့ဖြင့် ၂၀၁၁ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ၊ ၄ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်မှ ရွေးကောက်ခံ ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် စစ်ဘက်မှ ကိုယ်စားလှယ်များ ပါဝင်သည့် သမ္မတရွေးချယ်တင်မြောက်ရေးအဖွဲ့၏ မဲပေးဆုံးဖြတ်ချက်များအရ ဦးသိန်းစိန်သည် သမ္မတဖြစ်လာသည်။ == နိုင်ငံတော် သမ္မတ၏တာဝန်နှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်များ == [[မြန်မာနိုင်ငံအခြေခံဥပဒေ(၂၀၀၈)|၂၀၀၈ မြန်မာနိုင်ငံ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ]]အရ နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏ တာဝန်နှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ *၂၀၂။ နိုင်ငံတော် သမ္မတသည် [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]]၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့် ** (က) ပြည်ထောင်စုအစိုးရဝန်ကြီးဌာနများကို လိုအပ်သလို သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် ဝန်ကြီးဌာနများကို ပြင်ဆင်သတ်မှတ်ခြင်း ဖြည့်စွက်ခြင်း ပြုနိုင်သည်။ ** (ခ) ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဦးရေကို လိုအပ်သလို သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် သတ်မှတ်ဦးရေကို တိုးခြင်း၊ လျှော့ခြင်း ပြုနိုင်သည်။ *၂၀၃။ နိုင်ငံတော် သမ္မတသည် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်အား တာဝန်ခံရမည်။ ဒုတိယ သမ္မတများသည် နိုင်ငံတော် သမ္မတအားလည်းကောင်း၊ နိုင်ငံတော် သမ္မတမှတစ်ဆင့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်အားလည်းကောင်း တာဝန်ခံရမည်။ *၂၀၄။ နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် ** (က) ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့် ပေးပိုင်ခွင့်ရှိသည်။ ** (ခ) အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ ထောက်ခံချက်နှင့်အညီ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် ပေးပိုင်ခွင့်ရှိသည်။ *၂၀၅။ နိုင်ငံတော် သမ္မတသည် ဥပဒေနှင့်အညီ ** (က) ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခြင်းပြုနိုင်သည်။ ** (ခ) ချီးမြှင့်အပ်နှင်းထားသည့် ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များကို ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းခြင်းပြုနိုင်သည်။ *၂၀၆။ နိုင်ငံတော် သမ္မတသည် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့် နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်များနှင့် သံတမန်ဆက်သွယ်ခြင်း၊ သံတမန်အဆက်အသွယ်ဖြတ်တောက်ခြင်းပြုနိုင်သည်။ သို့ရာတွင် ချက်ချင်းအရေးယူဆောင်ရွက်ရန် လိုအပ်သည့်အခြေအနေမျိုး၌ နိုင်ငံတော် သမ္မတသည် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]နှင့် ညှိနှိုင်းလျက် နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်တစ်ခုနှင့် သံတမန်အဆက်အသွယ် ဖြတ်တောက်နိုင်သည်။ နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် မိမိ၏အရေးယူဆောင်ရွက်ချက်ကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်သို့ တင်ပြအတည်ပြုချက်ရယူရမည်။ *၂၀၈။ နိုင်ငံတော် သမ္မတသည် ဥပဒေနှင့်အညီ ဝန်ထမ်းအဖွဲ့အစည်း အကြီးအမှူးများကို ခန့်အပ်ခြင်း၊ ထုတ်ပယ်ခြင်း ပြုနိုင်သည်။ *၂၀၉။ နိုင်ငံတော် သမ္မတသည် ဥပဒေနှင့်အညီ ** (က) ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်၏ အတည်ပြုချက်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ခွင့်ရှိသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ၊ ဒေသဆိုင်ရာ (သို့မဟုတ်) နိုင်ငံအချင်းချင်းဆိုင်ရာစာချုပ်များကို ချုပ်ဆိုခြင်း၊ အတည်ပြုဆောင်ရွက်ခြင်း၊ ပယ်ဖျက်ခြင်း၊ စာချုပ်များမှ နုတ်ထွက်ခြင်း ပြုရမည်။ ** (ခ) ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်၏ အတည်ပြုချက် ရယူရန်မလိုအပ်ဘဲ ဆောင်ရွက်ခွင့်ရှိသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ၊ ဒေသဆိုင်ရာ (သို့မဟုတ်) နိုင်ငံအချင်းချင်းဆိုင်ရာစာချုပ်များကို ချုပ်ဆိုခြင်း၊ အတည်ပြုဆောင်ရွက်ခြင်း၊ ပယ်ဖျက်ခြင်း၊ စာချုပ်များမှ နုတ်ထွက်ခြင်း ပြုနိုင်သည်။ *၂၁၀။ နိုင်ငံတော် သမ္မတသည် နိုင်ငံတော်၏မူဝါဒများနှင့် နိုင်ငံတော်၏အခြေအနေအရပ်ရပ်တို့ကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်အစည်းအဝေး‌‌တွင် ဖြစ်စေ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော် (သို့မဟုတ်) အမျိုးသားလွှတ်တော်အစည်းအဝေးတွင်ဖြစ်စေ၊ နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးသို့ဖြစ်စေ အခါအားလျော်စွာ မိန့်ခွန်းပြောကြားခွင့်၊ သဝဏ်လွှာပေးပို့ခွင့်ရှိသည်။ *၂၁၁။ နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် လိုအပ်လျှင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် အရေးပေါ်အစည်းအဝေးကိုဖြစ်စေ၊ အထူးအစည်းအဝေးကိုဖြစ်စေ ခေါ်ယူကျင်းပပေးရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယကအား အကြောင်းကြားနိုင်သည်။ *၂၁၂။**(က) နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်အစည်းအဝေးတစ်ခုနှင့် တစ်ခုအကြား ဘဏ္ဍာငွေ အရအသုံးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များမှအပ ချက်ချင်းအရေးယူဆောင်ရွက်ရန် လိုအပ်သော အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များအတွက် ဥပဒေ ကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့်ကို ထုတ်ပြန်ခွင့်ရှိသည်။ ** (ခ) နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် ပုဒ်မခွဲ(က)အရ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့်ကို ရုပ်သိမ်းခြင်းမရှိလျှင် ယင်းအမိန့်ထုတ်ပြန်သည့်နေ့ရက်မှ ရက်ပေါင်း ၆၀ အတွင်း ကျင်းပသော အနီးကပ်ဆုံး ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်အစည်းအဝေးသို့ တင်ပြ၍ အတည်ပြုချက်ရယူရမည်။ ရက်ပေါင်း ၆၀ အတွင်း ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်အစည်းအဝေးကျင်းပရန် မရှိလျင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် အထူးအစည်းအဝေးကို ခေါ်ယူကျင်းပစေ၍ အတည်ပြုချက်ရယူရမည်။ ** (ဂ) ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်၏ အတည်ပြုချက်မရရှိလျှင် ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့်သည် အတည်မပြုသည့်နေ့မှစ၍ အာဏာတည်ခြင်းမှ ရပ်စဲရမည်။ ** (ဃ) နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် ပြည်ထောင်စုလွှတော်၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့် ထိုဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့်ကို လိုအပ်သောကာလအပိုင်းအခြားအထိ ဆက်လက်အတည်ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ** (င) ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့် ထုတ်ပြန်ကြေညာသည့်နေ့မှစ၍ ရက်ပေါင်း ၆၀ အတွင်း ရုပ်သိမ်းပြီးဖြစ်စေကာမူ ထိုဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့်ကို အနီးကပ်ဆုံးကျင်းပမည့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်အစည်းအဝေးသို့တင်ပြရမည်။ ** (စ) ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့်တွင် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က ဆုံးဖြတ်ပိုင်ခွင့်မရှိသော ပြဋ္ဌာန်းချက်ပါရှိလျှင် ယင်းပြဋ္ဌာန်းချက်သည် ပျက်ပြယ်ရမည်။ *၂၁၄။ နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က အတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းသည့်ဥပဒေများကို ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့်အညီ အရေးယူဆောင်ရွက်ပြီး လက်မှတ်ရေးထိုးရမည်။ ယင်းသို့ လက်မှတ်ရေးထိုးပြီးသောဥပဒေများကို နိုင်ငံတော်ပြန်တမ်းတွင် ထုတ်ပြန် ကြေညာရမည်။ *၂၁၅။ နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရသော်လည်းကောင်း၊ ဥပဒေတစ်ရပ်ရပ်အရသော်လည်းကောင်း၊ မိမိအားအပ် နှင်း ထားသည့် တာဝန်နှင့်လုပ်ပိုင်ခွင့်များကို ကျင့်သုံးဆောင်ရွက်မှု သို့တည်းမဟုတ် ကျင့်သုံးဆောင်ရွက်သည့်အနေဖြင့် ပြုခဲ့သောပြုလုပ်မှု အတွက် မည်သည့်လွှတ်တော်၊ မည်သည့်တရားရုံးတွင်မျ ဖြေရှင်းရန် တာဝန်မရှိစေရ။ သို့ရာတွင် ဤကဲ့သို့ တာဝန်မရှိစေခြင်းသည် နိုင်ငံတော် သမ္မတအား ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပါ စွပ်စွဲပြစ်တင်ခြင်းနှင့်စပ်လျဉ်းသည့် ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် သက်ဆိုင်ခြင်းမရှိစေရ။ == နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏ ခံစားခွင့် == === အိမ်တော် === နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် နေပြည်တော်ရှိ [[သမ္မတအိမ်တော် (နေပြည်တော်)|သမ္မတအိမ်တော်]]တွင် နေထိုင်ပိုင်ခွင့်ရှိသည်။ === လစာ === ၁၉၄၈ခုနှစ် နိုင်ငံတော်သမ္မတ လစာနှင့် စရိတ်ငွေများ အက်ဥပဒေအရ နိုင်ငံတော်သမ္မတအား လစာငွေကျပ် ၅၀၀၀ ပေးအပ်သည်။ ထိုလစာအပေါ် အခွန်ကောက်ခံခြင်း မရှိစေရပေ။ ထို့အပြင် [[ဘုရင်ခံအိမ်တော် (ရန်ကုန်)|သမ္မတအိမ်တော်]]နှင့် ယာဉ်ရထားများသုံးစွဲခွင့်ရှိသည်။ လစာအပြင် တစ်နှစ်လျှင် ဧည့်ခံစရိတ် ငွေကျပ် ၂၄၀၀၀၊တိုင်းခန်းလှည့်လည်စရိတ် ငွေကျပ် ၇၅၀၀၀တို့ထက်မပိုစေ၍ သုံးစွဲခွင့်ရှိသည်။<ref name="1948pre">{{cite web|title=၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ(လစာနှင့်စရိတ်ငွေများ) အက်ဥပဒေ|url=https://www.gad.gov.mm/sites/default/files/31_1948_khuc_uingngnettaasmttlcaangcrittengmaa_akuped.pdf|accessdate=16 June 2021|archivedate=24 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210624195758/https://www.gad.gov.mm/sites/default/files/31_1948_khuc_uingngnettaasmttlcaangcrittengmaa_akuped.pdf}}</ref> ၂၀၁၁ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏လစာသည် တစ်လလျှင် ကျပ်သိန်း ၅၀ဖြစ်သည်။[[ဦးသိန်းစိန်]]လက်ထက်တွင် တိုင်းပြည်ဘဏ္ဍာရေးကြောင့် တစ်လလျှင် ကျပ် ၁၅သိန်းသာ ရယူခဲ့ပြီး ၂၀၁၄ခုနှစ် ဧပြီလတွင်မှသာ ကျပ်သိန်း ၅၀ စတင်ခံစားခဲ့သည်။<ref name="salary"/>သမ္မတအနေဖြင့် ဥပဒေပါ လစာ မယူခြင်းမှာ ဥပဒေကို ချိုးဖောက်ရာရောက်ကြောင်း ထိုစဉ်က [[အမျိုးသားလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ|အမျိုးသားလွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ]] ဦး[[ခင်အောင်မြင့် (နိုင်ငံရေးသမား)|ခင်အောင်မြင့်]]က ပြောကြားခဲ့သေးသည်။<ref name="salaryrfa">{{cite web|title=နိုင်ငံတော်သမ္မတ လစာငွေသတ်မှတ်ရေး လွှတ်တော်မှာဆွေးနွေး|url=https://www-rfa-org.cdn.ampproject.org/v/s/www.rfa.org/burmese/news/parliament-postpones-discussion-president-salary-11132013100039.html/ampRFA?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQHKAFQArABIA%3D%3D#aoh=16238597820474&amp_ct=1623860780151&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.rfa.org%2Fburmese%2Fnews%2Fparliament-postpones-discussion-president-salary-11132013100039.html|access-date=16 June 2021|archive-date=24 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624200535/https://www-rfa-org.cdn.ampproject.org/v/s/www.rfa.org/burmese/news/parliament-postpones-discussion-president-salary-11132013100039.html/ampRFA?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQHKAFQArABIA%3D%3D#aoh=16238597820474&amp_ct=1623860780151&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.rfa.org%2Fburmese%2Fnews%2Fparliament-postpones-discussion-president-salary-11132013100039.html}}</ref> ==သမ္မတများ စာရင်း (၂၀၁၁-လက်ရှိ)== {{main|မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ စာရင်း}} {|class="wikitable" style="text-align:center; width:100%; border:1px #AAAAFF solid" |- !rowspan=2 | № !width=80 rowspan=2 | ပုံ !rowspan=2 | အမည်<br /><small>(မွေးဖွား-သေဆုံး)</small> !colspan=3 | သက်တမ်း !rowspan=2 | နိုင်ငံရေးပါတီ !rowspan=2 colspan=2|အစိုးရအဖွဲ့ !rowspan=2 | [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] |- !စတင် !ပြီးဆုံး !ရက်ပေါင်း |- style="background:#EEEEEE" | rowspan=2 style="background:#006B31; color:white" | '''၁။''' | rowspan=2 | [[File:TheinSeinASEAN.jpg|80px]] | rowspan=2 | '''[[သိန်းစိန်၊ ဦး|ဦးသိန်းစိန်]]'''<br><small>(၁၉၄၅-)</small> | ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ | ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ | {{Age in years and days|2011|3|30|2016|3|30}} | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |[[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|I]] |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]]-[[တပ်မတော်]] |rowspan=1 bgcolor=#006B31 | [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၀|{{colour|white|''၁'' <small>(၂၀၁၀)</small>}}]] |- | colspan=7 | ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံ အ​ခြေခံဥပ​ဒေအရ ခန့်အပ်​သော ပြည်ထောင်စု သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ပထမဦးဆုံး သမ္မတ<br> |- style="background:#EEEEEE" | rowspan=2 style="background:{{အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်/meta/color}}; color:white" | ၂။ | rowspan=2 | [[File:President Htin Kyaw.jpg|80px]] | rowspan=2 | '''[[ထင်ကျော်၊ ဦး|ဦးထင်ကျော်]]'''<br><small>(၁၉၄၆–)</small> | ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ | ၂၁ မတ် ၂၀၁၈<ref name="pom">{{cite web|url=http://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room/news/2018/03/21/id-13603|title=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး သတင်းထုတ်ပြန်ချက် အမှတ်၊ ၁ / ၂၀၁၈|date=၂၁ မတ် ၂၀၁၈|accessdate=၂၁ မတ် ၂၀၁၈|archive-date=1 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201193248/https://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room/news/2018/03/21/id-13603}}</ref> | {{Age in years and days|2016|3|30|2018|3|21}} | [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] | [[ဦးထင်ကျော်အစိုးရ|II]] |[[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|NLD]]-[[တပ်မတော်]] |rowspan=1 bgcolor={{အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်/meta/color}} | [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၅|{{colour|white|''၂'' <small>(၂၀၁၅)</small>}}]] |- | colspan=7 |ပြည်ထောင်စု သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ဒုတိယမြောက် သမ္မတ ပထမဦး​ဆုံး​အရပ်သားသမ္မတ |- style="background:#EEEEEE" | rowspan=2 style="background:{{ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ/meta/color}}; color:white" | '''-''' | rowspan=2 | | rowspan=2 | '''[[မြင့်ဆွေ၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဦးမြင့်ဆွေ]]'''<br>{{small|(၁၉၅၁–)}}<br />{{small|''ယာယီသမ္မတ''}} | ၂၁ မတ် ၂၀၁၈ | ၃၀ မတ် ၂၀၁၈ | {{Age in years and days|2018|3|21|2018|3|30}} | တပ်မတော်သားကိုယ်စားလှယ်များမှရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း | [[ဦးထင်ကျော်အစိုးရ|II]] | [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|NLD]]—[[တပ်မတော်]] | rowspan=1 | |- | colspan=7 align=left| ဦးထင်ကျော် နုတ်ထွက်ခဲ့ပြီးနောက် ဒုတိယသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေသည် ယာယီသမ္မတအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ |- style="background:#EEEEEE" | rowspan=2 style="background:{{အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်/meta/color}}; color:white" | '''၃။''' | rowspan=2 | [[File:Win Myint 2017 cropped.jpg|80px]] | rowspan=2 | '''[[ဝင်းမြင့်၊ ဦး (လွှတ်တော်အမတ်)|ဦးဝင်းမြင့်]]'''<br><small>(၁၉၅၁–)</small> | ၃၀ မတ် ၂၀၁၈ | ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | {{Age in years and days|2018|3|30|2021|2|1}} | [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] | [[ဦးထင်ကျော်အစိုးရ|II]] |[[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|NLD]]-[[တပ်မတော်]] |rowspan=1 bgcolor={{အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်/meta/color}} | [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၅|{{colour|white|''၃'' <small>(၂၀၁၈)</small>}}]] |- |colspan=7 align=left| ဦးထင်ကျော် နုတ်ထွက်ပြီးနောက် နိုင်ငံတော် သမ္မတသစ်အဖြစ် ရွေးကောက်ခံရသူဖြစ်သည်။ |- style="background:#EEEEEE" | rowspan=2 style="background:{{ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ/meta/color}}; color:white" | '''-''' | rowspan=2 | | rowspan=2 | '''[[မြင့်ဆွေ၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဦးမြင့်ဆွေ]]'''<br>{{small|(၁၉၅၁–)}}<br />{{small|''ယာယီသမ္မတ''}} | ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | ၂၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ | {{Age in years and days|2021|2|1|2024|7|22}} | တပ်မတော်သားကိုယ်စားလှယ်များမှရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း | | | rowspan=1 |[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] |- | colspan=7 align=left| [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် အာဏာသိမ်းပြီး]]နောက် ဦးမြင့်ဆွေသည် ယာယီသမ္မတ ရာထူးကို ရယူခဲ့သည်။ |- style="background:#EEEEEE" | rowspan=2 style="background:{{ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ/meta/color}}; color:white" | '''-''' | rowspan=2 | [[ဖိုင်:Мин_Аун_Хлайн_в_Татарстане_04_(25-06-2021)_(cropped_2).jpg|80px]] | rowspan=2 | '''[[မင်းအောင်လှိုင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်]]'''<br>{{small|(၁၉၅၆–)}}<br />{{small|''ယာယီသမ္မတ''}} | ၂၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ | ၃ ဧပြီ ၂၀၂၆ | {{Age in years and days|2024|7|22|2026|4|3}} | [[တပ်မတော်]] | [[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] | | rowspan=1 |နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ |- | colspan=7 align=left| ယာယီသမ္မတ၏ ကျန်းမာရေးကြောင့် ယာယီသမ္မတ(တာဝန်) ရာထူးကို စစ်ခေါင်းဆောင်က ရယူခဲ့သည်။ |- style="background:#EEEEEE" | rowspan=2 style="background:#006B31; color:white" | '''၄။''' | rowspan=2 | [[ဖိုင်:Мин_Аун_Хлайн_в_Татарстане_04_(25-06-2021)_(cropped_2).jpg|80px]] | rowspan=2 | '''[[မင်းအောင်လှိုင်]]'''<br>{{small|(၁၉၅၆–)}}<br />{{small|''သမ္မတ''}} | ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | လက်ရှိ | {{Age in years and days|2026|4|10}} | တပ်မတော် | [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ|I]] | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]]-[[တပ်မတော်]] | rowspan=1 bgcolor=#006B31 | [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်|{{colour|white|''၄'' <small>(၂၀၂၆)</small>}}]] |- | colspan=7 |[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ ရွေးကောက်ပွဲ]]ပြီးနောက် [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]]မှ တင်မြှောက်သည့် နိုင်ငံတော်သမ္မတ |} ==နောက်ဆုံး ရွေးကောက်ပွဲ== {{main|အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀}} ၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကို နိုဝင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် ကျင်းပခဲ့ကာ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်မှ မဲအပြတ်အသတ်အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး အရပ်သားသမ္မတအဖြစ် [[ထင်ကျော်၊ ဦး|ဦးထင်ကျော်]] ကို တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်ခေါင်းဆောင်[[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]သည် လွှတ်တော်၏ ဥပဒေပြုမှုနှင့် နိုင်ငံတော် သမ္မတ၏ခန့်အပ်မှုကြောင့် [[နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်]] ရာထူးအား စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၈ ရက်နေ့တွင် နောက်ဆုံးအကြိမ်ကျင်းပပြီး အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်က သောင်ပြိုကမ်းပြို အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်တွင် မဲသမာမှုများရှိသည်ဟု အကြောင်းပြ၍ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်အာဏာကိုသိမ်းယူခဲ့ပြီး<ref>{{cite web |last1=February 2021 |first1=ဧရာဝတီ 1 |title=အရေးပေါ် အခြေအနေ ကြေညာ၊ ဦးမြင့်ဆွေ ယာယီသမ္မတ တာဝန်ယူ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2021/02/01/237409.html |website=ဧရာဝတီ |access-date=၃၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |date=1 ဖေဖော်ဝါရီ 2021}}</ref> နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်၊ နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို ဝေါ်ကီတော်ကီ ပိုင်ဆိုင်မှု အပါအဝင် အခြားအမှုများဖြင့် တရားစွဲပြီး နိုင်ငံထိပ်သီး ဝန်ကြီးများကို ဖမ်းဆီး၍ ပုဒ်မှအသီးသီးတပ်ကာ တရားရင်ဆိုင်စေခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-12-27 |title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် မပါတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/crl99xzjerjo |access-date=2026-04-03 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> {{main|အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆}} စစ်အာဏာသိမ်းပြီး ၅နှစ်နီးပါးအကြာတွင် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၂၅-၂၀၂၆ ကို အပိုင်း၃ပိုင်းခွဲ၍ ကျင်းပခဲ့သည်။ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီက အများစု အနိုင်ရခဲ့သည်။၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁၆ ရက်တွင် တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ခေါ်ကာ မတ်လ ၁၈ ရက်တွင် တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ခေါ်ယူခဲ့သည်။မတ်လ ၂၀ရက် တွင် တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။ထို့နောက် ဒုသမ္မတများအား လွှတ်တော်အစုအဖွဲ့အလိုက် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ဧပြီ ၃ရက်တွင် တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးကို အမတ် ၅၈၄ ဦး ဖြင့် ပြုလုပ်ခဲ့ကြပြီး ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် သည် မဲရလဒ် ၄၂၉မဲ နှင့် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဦးညိုစော သည် မဲရလဒ် ၁၂၆ မဲဖြင့် ဒုတိယသမ္မတ (၁) အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဒေါ်နန်းနီနီအေး သည် မဲရလဒ် ၂၉ မဲဖြင့် ဒုတိယသမ္မတ (၂) အဖြစ်လည်းကောင်း အသီးသီး ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=Min Aung Hlaing elected Myanmar president despite international criticism |url=https://asia.nikkei.com/spotlight/myanmar-crisis/min-aung-hlaing-elected-myanmar-president-despite-international-criticism |access-date=2026-04-03 |website=Nikkei Asia |language=en}}</ref> == အခြားကြည့်ရန် == *[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး]] *[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ စာရင်း]] *[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ]] *[[မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ]] == ကိုးကား == {{reflist}} {{ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ သမ္မတများ}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}} {{မြန်မာနိုင်ငံ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ| ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲများ]] bnzl17ibn32bwyx7g62fy6gyrnyq9mq 0 59450 1027242 748633 2026-04-23T16:03:49Z ~2026-22436-47 141586 1027242 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = သံတောင်ကြီးမြို့ |native_name = |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = Myanmar |pushpin_map_caption = သံတောင်ကြီးမြို့ တည်နေရာ |image_skyline = Than Daung Gyi, Myanmar (Burma) - panoramio (7).jpg |image_map = |map_caption = |subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] |subdivision_name1 = {{flag|ကရင်ပြည်နယ်}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[သံတောင်ကြီးခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[သံတောင်ကြီးမြို့နယ်]] |unit_pref = Imperial |area_total_km2 = |population = ၁၆,၀၅၆<ref name="census-2014">{{cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၅၁|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref> |population_as_of = ၂၀၁၄ |population_density_km2 = auto |coordinates_display = inline |coordinates_region = MM |latNS = N |latd = 19 |latm = 04 |lats = 24.2 |leader_title = |longEW = E |longd = 96 |longm = 40 |longs = 31.69 |elevation_ft = |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6.30 |website = }} '''သံတောင်ကြီးမြို့''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[သံတောင်ကြီးခရိုင်]]ရှိ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ [[သံတောင်ကြီးမြို့နယ်]]၏ မြို့နယ်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သည်။သံတောင်ကြီးမြို့တွင်ထင်ရှားသော​ နော်ဘူ​ဘောဆု​တောင်းပြည့်​တောင်ရှိသည်။တောင်ငူမြို့နှင့်ကားလမ်းဆက်သွယ်မှုရှိပြီးဒေသထွက်ကုန်များတောင်ငူမြို့သို့ဖြန့်ဖြူးရောင်းချသည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ== *[http://www.maplandia.com/burma/mon/paung/paung/ Satellite map at Maplandia.com] {{ကရင်ပြည်နယ်}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ကရင်ပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] {{Kayin-geo-stub}} ocnss8yd14icbvbwrjjw7jhx9z9s6ej 0 59482 1027243 748635 2026-04-23T16:05:57Z ~2026-22436-47 141586 1027243 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = လိပ်သိုမြို့ |native_name = |other_name = |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = လိပ်သိုမြို့တည်နေရာပြမြေပုံ |seat = |seat_type = |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] |image_skyline = |image_map = |map_caption = |subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name = {{အလံ|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] |subdivision_name1 = {{flag|ကရင်ပြည်နယ်}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[သံတောင်ကြီးခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[သံတောင်ကြီးမြို့နယ်]] |area_total_km2 = |population = ၄၈,၆၀၆<ref name="census-2014">{{cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၅၁|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref> |population_as_of = ၂၀၁၄ |population_density_km2 = auto |coordinates_display = |coordinates_region = MM |latNS = N |latd = 19 |latm = 13 |lats = 20 |longEW = E |longd = 96 |longm = 34 |longs = 52 |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = + ၆ နာရီ ၃၀ မိနစ် |website = }} '''လိပ်သိုမြို့''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[သံတောင်ကြီးခရိုင်]]တွင် ပါဝင်သည့် မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြို့နယ်တစ်ခုလုံး၏ လူဦးရေမှာ ၄၈,၆၀၆ ဦးဖြစ်ပြီး မြို့ပေါ်ရှိ လူဦးရေမှာ ၃,၀၃၉ ဦး ဖြစ်သည်။တောင်ငူမြို့နှင့်ကားလမ်းဆက်သွယ်မှုရှိပြီး တောင်ငူမြို့သို့ဒေသထွက်ကုန်များလာရောက်ဖြန့်ဖြူးရောင်းချလျက်ရှိကြသည်။<ref name="census-2014"/> == ကိုးကား == {{reflist}} {{ကရင်ပြည်နယ်}} [[Category:ကရင်ပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] {{Kayin-geo-stub}} k8f3u08ro2yoybmdk8i1failgbofn6a 0 63189 1027221 1025502 2026-04-23T12:30:56Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 3 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1027221 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = | name = ခင်မောင်စိုး | honorific_suffix = | native_name = | native_name_lang = my | image = Khin Maung Soe.jpg | image_size = 200 | alt = | caption = တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ၌ မြင်တွေ့ရသည့် ဦးခင်မောင်စိုး (၃၀ မတ် ၂၀၂၆) | office1 = [[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန]]ဝန်ကြီး | term_start1 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |term_end1 = |appointer1 = [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] |president1= [[မင်းအောင်လှိုင်]] |predecessor1= [[အောင်ကျော်ဟိုး]] |successor1 = |deputy1= - |office2 = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ် |constituency2 = [[လှည်းကူးမြို့နယ်]] |term_start2 = ၁၆ မတ် ၂၀၂၆ |term_end2 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |majority2 = ခိုင်လုံမဲ ၇၅၇၁၉ <br>{{small|(၅၈.၉၂ရာခိုင်နှုန်း)}} |predecessor2 = သိန်းတန် <br>{{small|([[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|NLD]])}} <br>{{small|([[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲ]])}}<ref>{{cite web|url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=01PyithuHluttaw1.pdf&type=page_multiple_photo&code=17&sno=3799&token=1bbff23522a45e97467bdd86f736fcb7e0617f1dc16a0ec49141f582277afc55f030c36948f4f631f4a207b59a7e301f60ec0574502dde4d2e02f7012ea3a7ad|title=ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးချင်းစီ၏ ဆန္ဒမဲရရှိမှုအခြေအနေ|work=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်|access-date=၈ ဧပြီ ၂၀၂၆|date=၂၀၁၅|archive-date=8 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220708200531/https://uec.gov.mm/show_data_content.php?name=01PyithuHluttaw1.pdf&type=page_multiple_photo&code=17&sno=3799&token=1bbff23522a45e97467bdd86f736fcb7e0617f1dc16a0ec49141f582277afc55f030c36948f4f631f4a207b59a7e301f60ec0574502dde4d2e02f7012ea3a7ad|url-status=dead}}</ref> |successor2 = |term_start3 = ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၁ |term_end3 = ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |majority3 = ခိုင်လုံမဲ ၈၁၆၂၅ <br>{{small|(၇၇.၂၄ရာခိုင်နှုန်း)}} |predecessor3 = အခြေခံဥပဒေစတင် |successor3 = [[ဖြိုးမင်းသိန်း]] <br>{{small|([[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|NLD]])}} <br>{{small|([[ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၂|၂၀၁၂-ကြားဖြတ်]])}}<ref>{{cite web|url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=144.pdf&type=law&code=x&sno=5268&token=2f6c966a56584b563eefe7c34f83c9c33f4952225d02280fb7d9373e9373266e518234879d0af0072317f4f5adc2b07a08adb039bd22de487e42aedece1d8385|title=ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးချင်းစီ၏ ဆန္ဒမဲရရှိမှုအခြေအနေ|work=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်|access-date=၈ ဧပြီ ၂၀၂၆|date=၁ ဧပြီ ၂၀၁၂|archive-date=8 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220708201541/https://uec.gov.mm/show_data_content.php?name=144.pdf&type=law&code=x&sno=5268&token=2f6c966a56584b563eefe7c34f83c9c33f4952225d02280fb7d9373e9373266e518234879d0af0072317f4f5adc2b07a08adb039bd22de487e42aedece1d8385|url-status=dead}}</ref> |order4 = [[လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန]] ဝန်ကြီး |term_start4 = ၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ |term_end4 = ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |predecessor4 = အဖွဲ့စတင် |successor4 = အဖွဲ့ဖျက်သိမ်း<br>(၃၀ မတ်၂၀၁၆) |deputy4 = |order5 = [[အမှတ်(၂)လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန]] ဝန်ကြီး |term_start5 = ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |term_end5 = ၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ |predecessor5 = |successor5 = အဖွဲ့ဖျက်သိမ်း |deputy5 = |order6 = [[ရန်ကုန် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား​ပေး​ရေး ကော်ပိုရေးရှင်း|ရန်ကုန်မြို့တော် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးရေးအဖွဲ့]] ဥက္ကဋ္ဌ |term_start6 = ၁ ဧပြီ ၂၀၀၆ |term_end6 = ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၁ |predecessor6 = ရာထူးစတင် |successor6 = | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1955|7|22}} | birth_place = | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) --> | residence = | nationality = မြန်မာ | other_names = | ethnicity = | citizenship = | education = | alma_mater = | party = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | occupation = | employer = | organization = | home_town = | religion = | spouse = | partner = | children = | parents = | website = <!-- {{URL|www.example.com}} --> <!--Military service--> | nickname = | allegiance = | branch = | serviceyears = | rank = ဗိုလ်မှူးကြီး | unit = | commands = | battles = | mawards = <!-- for military awards - appears as "Awards" if |awards= is not set --> }} '''ဦးခင်မောင်စိုး''' သည် စစ်မှုထမ်းဟောင်းတစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊လက်ရှိတွင် [[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် ထမ်းဆောင်နေသူ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-08 |title=စစ်ဗိုလ်ချုပ်ဟောင်း၊ ဝန်ကြီးဟောင်းတွေနဲ့ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ဇာတ်ညွှန်းဟောင်း |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cew74j5jqkpo |access-date=2026-04-08 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>ယင်းမတိုင်မီက [[လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန]]၏ ဝန်ကြီးတာဝန်ကို ၂၀၁၁ မှ ၂၀၁၆ ခုနှစ်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ SSPP/SSA တပ်စခန်းများအားလုံး ချွင်းချက်မရှိ ဆုတ်ခွါပေးရန် ဝန်ကြီးဦးခင်မောင်စိုးပြော |url=https://www.bnionline.net/mm/news-2642.html |access-date=2026-04-08 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref> == ဝန်ထမ်းဘဝ == စစ်မှုထမ်းဘဝမှ [[ရန်ကုန် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား​ပေး​ရေး ကော်ပိုရေးရှင်း]]သို့ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ၂၀၀၆ ခုနှစ် တွင် ဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့် ဖြင့် စတင်ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ထိုတာဝန်ကို ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ကျမ်းသစ္စာပြုချိန်အထိ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.burmalibrary.org/DocsMirror/Mirror2006-09-02.pdf|title=မီတာဖတ်သည့်စနစ်သစ် ပြည်သူများနားလည်စေရန်ရှင်းလင်းပြောကြား|work=၂၀၀၆ခုနှစ်၊စက်တင်ဘာ၂ရက်နေ့ထုတ် ကြေးမုံသတင်းစား-စာမျက်နှာ(၂)|access-date=၈ ဧပြီ ၂၀၂၆|date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၀၆}}</ref> == နိုင်ငံရေးဖြတ်သန်းမှု == [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၀|၂၀၁၀ပြည့်နှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]] တွင် လှည်းကူးမြို့နယ်ကိုယ်စားပြု ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် ဝင်ရောက်အရွေးချယ်ခံရင်း နိုင်ငံရေးလောကထဲ ခြေချခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=140.pdf&type=law&code=x&sno=4938&token=ee2edccb225aeeed8586de8451e67b701dd700d6cbcb681068901576e2c2faf84e6fa39bdc8c21e283e97a992ceab2e128839c653c53b7271a0e07f31497fa36|title=ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးချင်းစီ၏ ဆန္ဒမဲရရှိမှုအခြေအနေ|work=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်|access-date=၈ ဧပြီ ၂၀၂၆|date=၇ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၀|archive-date=8 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220708200941/https://uec.gov.mm/show_data_content.php?name=140.pdf&type=law&code=x&sno=4938&token=ee2edccb225aeeed8586de8451e67b701dd700d6cbcb681068901576e2c2faf84e6fa39bdc8c21e283e97a992ceab2e128839c653c53b7271a0e07f31497fa36|url-status=dead}}</ref> == ဝန်ကြီးဘဝ == ၂၀၁၁ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ရက်တွင် သမ္မတ [[သိန်းစိန်၊ ဦး|ဦးသိန်းစိန်]] က အမှတ်(၂) လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=http://archive-2.mizzima.com/news/inside-burma/4862-list-of-new-ministers-to-be-appointed-on-friday.html|title=List of new ministers to be appointed on Friday|date=9 February 2011|work=Mizzima|accessdate=23 July 2015|archivedate=23 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150723085930/http://archive-2.mizzima.com/news/inside-burma/4862-list-of-new-ministers-to-be-appointed-on-friday.html}}</ref> ယင်းမတိုင်မီက သူသည် [[ရန်ကုန်မြို့|ရန်ကုန်မြို့တော်]] လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ဖြန့်ဖြူးရေးဘုတ်အဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.altsean.org/Research/Regime%20Watch/Executive/Cabinet.php|title=Cabinet|date=25 November 2014|work=Alternative Asean Network on Burma|accessdate=23 July 2015|archivedate=20 May 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170520145308/http://www.altsean.org/Research/Regime%20Watch/Executive/Cabinet.php}}</ref> ထို့နောက် အမှတ်(၁) နှင့် အမှတ်(၂) လျှပ်စစ်စွမ်းအားဝန်ကြီးဌာနတို့ကို ဝန်ကြီးဌာနတစ်ခုထဲအဖြစ် ပေါင်းစည်းလိုက်သည့်အခါတွင် ၎င်းသည် ထိုဝန်ကြီးဌာန၏ ဝန်ကြီးအဖြစ် ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊မတ်လ ၃၀ရက် အထိ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၅၊၂၀၂၀ နှင့် ၂၀၂၅-၂၀၂၆ တို့တွင် လှည်းကူးမြို့နယ် ကိုယ်စားပြုပြီး ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=လျှပ်စစ် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးခင်မောင်စိုး အပါအဝင် လှည်းကူးမြို့နယ်မှ ပြည်ခိုင်ဖြိုး ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ ကျေးရွာလျှပ်စစ်မီး ရရှိရေး အကြောင်းပြု၍ မဲဆွယ်စည်းရုံးခဲ့သဖြင့် အရေးယူပေးရန် NLD အမှုဖွင့်ထား |url=https://news-eleven.com/article/265054 |access-date=2026-04-08 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref>၂၀၂၅-၂၀၂၆ တစ်ကြိမ်တွင်သာ အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁၆ရက်တွင် [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] တွင် လှည်းကူးမြို့နယ် ကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ဧပြီ ၇ရက်တွင် အလုပ်သမားဝန်ကြီး အဖြစ် ခန့်အပ်လိုကြောင်း သမ္မတက ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်သို့ အဆိုပြု တင်သွင်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=17_1_2026_pyithu_42_.pdf&type=page_multiple_photo&code=215&sno=4597&token=4bc5cc3e6f76c553e7855b6c0a091d5861da8fe07b82ca64fedc23f29bdbc3091e313bf086955dfd481fe9a82cb89cf749f3cfd58e966966401646df6354b519|title=ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးချင်းစီ၏ ဆန္ဒမဲရရှိမှုအခြေအနေ|work=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်|access-date=၈ ဧပြီ ၂၀၂၆|date=၂၀၂၆}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူ အဆိုပြုတင်ပြသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ၃၀ ဦး၏ အမည်စာရင်းအား လွှတ်တော်သို့တင်သွင်း |url=https://news-eleven.com/article/311089 |access-date=2026-04-08 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref>လွှတ်တော်က သဘောတူသည့်အတွက် ဧပြီ ၁၀ရက်တွင် စတင် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၅၅| }}{{မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးများ]] [[Category:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]] [[ကဏ္ဍ:ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ]] fawjn3opcb0lojcgmnbtgw7yjjsl79p 0 63343 1027253 917319 2026-04-23T16:42:39Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1027253 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = | name = ဌေးအောင် | honorific_suffix = | native_name = | native_name_lang = my |office = [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]] ဥက္ကဋ္ဌ | 1blankname = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] | 1namedata = ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] |president=[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]] {{small|(ယာယီ)}} |term_start = ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ |term_end = ၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |predecessor = ဦး[[သန်းဆွေ (ဝန်ကြီး)|သန်းဆွေ]] |successor = ဦးစစ်အေး |order1 = [[ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်း ဝန်ကြီးဌာန]] ဝန်ကြီး |term_start1 = ၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |term_end1 = ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ |predecessor1 = ဦး[[မောင်မောင်အုန်း]] |successor1 = ဦး[[အောင်သော်]] |order2 = [[ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်း ဝန်ကြီးဌာန]] ဝန်ကြီး |appointer2=[[သိန်းစိန်၊ ဦး|ဦးသိန်းစိန်]] |president2= *[[ဦးသိန်းစိန်]] |term_start2 = စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ |term_end2 = ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |predecessor2 = [[တင့်ဆန်း (ဝန်ကြီး)|ဦးတင့်ဆန်း]] |successor2 = [[အုန်းမောင် (ဝန်ကြီး)|ဦးအုန်းမောင်]] |deputy = |order3 = [[ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်း ဝန်ကြီးဌာန]] ဒုဝန်ကြီး |term_start3 = မတ် ၂၀၁၁ |term_end3 = စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ |predecessor3 = |successor3 = | image = | image_size = | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1952|6|12}} | birth_place = | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) --> | residence = | nationality = မြန်မာ | other_names = | ethnicity = | citizenship = | education = | alma_mater =[[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]] ၊အပါတ်စဉ်(၁၉)၊ ဂျော့ရှ်ဝါရှင်တန် တက္ကသိုလ် Mae Fah Luang University | party = | occupation = | employer = | organization = | home_town = | religion = | spouse = | partner = | children = | parents = | website = <!-- {{URL|www.example.com}} --> <!--Military service--> | nickname = | allegiance = {{flag|Myanmar}} | branch ={{army|Myanmar}} | serviceyears = | rank = ဒုတိယ ဗိုလ်မှူးကြီး | unit = | commands = | battles = | mawards = <!-- for military awards - appears as "Awards" if |awards= is not set --> |honorific prefix=ဒုတိယ ဗိုလ်မှူးကြီး (ငြိမ်း) <br> ဦး}} '''ဦးဌေးအောင်''' (၁၂ ဇွန် ၁၉၅၂ ဖွား)<ref>{{cite web|url=https://www.travel-impact-newswire.com/2016/12/u-htay-aung-minister-of-hotels-tourism-myanmar/|title=U Htay Aung, Minister of Hotels & Tourism, Myanmar|work=Travel Impact Newswire|access-date=11 August 2023|date=7 December 2016|archive-date=22 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200922095646/https://www.travel-impact-newswire.com/2016/12/u-htay-aung-minister-of-hotels-tourism-myanmar/}}</ref> သည် မြန်မာနိုင်ငံသား တပ်မတော် အရာရှိဟောင်းနှင့် နိုင်ငံရေးသမား တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူသည်  အစိုးရနှစ်ဆက်အထိ [[ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ဟိုတယ်ခရီး]]ဝန်ကြီး တာဝန်ယူခဲ့သူလည်းဖြစ်သည့်အပြင်  [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]] ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ပါ ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ == ပညာရေး == သူသည် [[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]] အပါတ်စဉ်(၁၉ )ဆင်းဖြစ်သည်။ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး[[မင်းအောင်လှိုင်]] နှင့် အပါတ်စဉ်တူသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma-64508865|title=စစ်ကောင်စီ အပြောင်းအလဲ စစ်တပ်ကလူဟောင်းတွေလွှမ်းမိုးထား|work=BBC Burmese|access-date=၁၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၃|date=၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃}}</ref> ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် [[အမေရိကန်နိုင်ငံ]] ဂျော့ရှ်ဝါရှင်တန် တက္ကသိုလ်မှ ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်း စီမံခန့်ခွဲမှုပညာဖြင့် မဟာဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://stage-voaburmese.rferl.org/a/1766669.html|title=မြန်မာ့ခရီးသွား တိုးတက်ရေး အကူအညီရဖို့ အလားအလာကောင်း|work=VOA Burmese|access-date=၁၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၃|date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၃|archive-date=11 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230811070357/https://stage-voaburmese.rferl.org/a/1766669.html|url-status=dead}}</ref> ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] မဲဖာလောင်တက္ကသိုလ်မှ လူမှုသိပ္ပံဘာသာရပ်ဖြင့် ပါရဂူဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.altsean.org/Research/Regime%20Watch/Executive/Cabinet.php|title=Cabinet|date=25 November 2014|work=Alternative Asean Network on Burma|accessdate=23 July 2015|archivedate=20 May 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170520145308/http://www.altsean.org/Research/Regime%20Watch/Executive/Cabinet.php}}</ref> == ဝန်ထမ်းဘဝ == သူသည် တပ်မတော်သားဘဝမှနေ၍ အရပ်ဘက် ဟိုတယ်၊ခရီးဌာန သို့ ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ရွှေ့ပြောင်းလာသည်။ ရာထူးအဆင့်ဆင့်တိုးပြီး ၂၀၀၄ တွင် ဟိုတယ်နှင့်ခရီးသွားညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.weforum.org/people/htay-aung|title=World Economic Forum,U Htay Aung|work=World Economic Forum|access-date=11 August 2023}}</ref> == နိုင်ငံရေးဘဝ == ၂၀၁၂ စက်တင်ဘာလတွင် [[ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်း ဝန်ကြီးဌာန]] ဝန်ကြီးအဖြစ် သမ္မတ [[သိန်းစိန်၊ ဦး|ဦးသိန်းစိန်]]က ခန့်အပ်ခဲ့သည်။၂၀၁၆ မတ်လ ၃၀ရက်အထိ ထမ်းဆောင်သည်။ ယင်းမတိုင်မီက ၂၀၁၁ မတ်လမှ စတင်ကာ ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=http://www.irrawaddy.org/parliament/11-new-ministers-sworn-in.html|title=11 New Ministers Sworn In|last=Nyein Nyein|date=7 September 2012|work=The Irrawaddy|accessdate=23 July 2015}}</ref> [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီနောက်ပိုင်း]] [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] လက်ထက် ၂၀၂၁ ဩဂုတ် ၅ရက်နေ့တွင် ၎င်းသည် ဟိုတယ်နှင့်ခရီးသွားလာရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး ဖြစ်လာပြန်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.ttrweekly.com/site/2021/08/military-calls-up-retired-minister/|title=Military calls up retired minister|work=TTRWEEKLY|access-date=11 August 2023|date=9 August 2021|archive-date=9 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210809031331/https://www.ttrweekly.com/site/2021/08/military-calls-up-retired-minister/}}</ref>ထိုတာဝန်ကို ၂၀၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ရက်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ပြီး [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]] ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ပြောင်းလဲခန့်အပ်ခံရကာ ၂၀၂၃ ဩဂုတ် ၂ရက်တွင် ရာထူးမှ အနားပေးခံရသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/42308|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ်၊ ၅၉ / ၂၀၂၃ ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ ဒုတိယဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၁ ရက် (၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂ ရက်) တာဝန်မှအနားယူခွင့်ပြုခြင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၁၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၃|date=၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၃}}</ref> == မိသားစုဘဝ == အိမ်ထောင်သည်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး သားတစ်ဦးရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{lifetime|၁၉၅၂| }} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးများ]] [[Category:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] buplj0ozrbe6v5em52n144o073wup7g 0 63472 1027411 881960 2026-04-24T07:14:55Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 2 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1027411 wikitext text/x-wiki '''သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့''' ({{lang-en|Presidential Electoral College}}) သည် လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်သည့် အဖွဲ့ဖြစ်သည်။ == ဖွဲ့စည်းပုံ == သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့ကို [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ သုံးဖွဲ့ဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ဖွဲ့စည်းထားသည်။<ref name="cont">{{cite book|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|url=http://www.myanmarconstitutionaltribunal.org.mm/lawdatabase/my/download/file/fid/137|access-date=31 March 2016|archive-date=30 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161230160924/http://www.myanmarconstitutionaltribunal.org.mm/lawdatabase/my/download/file/fid/137|url-status=dead}}</ref> #တိုင်းဒေသကြီးများနှင့် ပြည်နယ်များမှ ကိုယ်စားလှယ်ဦးရေ တူညီစွာ ရွေးကောက်တင်မြှောက်သည့် လွှတ်တော်ရှိ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ခံရသော လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်]]) #မြို့နယ်ကို အခြေခံ၍ လည်းကောင်း၊ လူဦးရေကို အခြေခံ၍လည်းကောင်း ရွေးကောက်တင်မြှောက်သည့် လွှတ်တော်ရှိ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ခံရသော လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]) #ဖော်ပြပါလွှတ်တော် နှစ်ရပ်အတွက် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ်က အမည်စာရင်းတင်သွင်းသည့် [[တပ်မတော်]]သား ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့ {| class="wikitable" |- ! colspan="2" | သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့၏ ဖွဲ့စည်းပုံ<ref name="cont"/> |- !အစုအဖွဲ့ !ကိုယ်စားလှယ်အရေအတွက် |- |ပြည်သူ့လွှတ်တော်အစုအဖွဲ့ |'''၃၃၀''' |- |အမျိုးသားလွှတ်တော်အစုအဖွဲ့ |'''၁၆၈''' |- |လွှတ်တော်နှစ်ရပ်ပေါင်း တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အစုအဖွဲ့ |'''၁၆၆''' |- |<center>'''စုစုပေါင်း'''<center/> |၆၆၄ |} == အဆိုပြုခြင်းနှင့် ရွေးချယ်ခြင်း == အစုအဖွဲ့ သုံးခုစီမှ ဒုတိယသမ္မတလောင်း တစ်ဦးစီကို ရွေးချယ် အဆိုပြုရသည်။ ထို့နောက် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အားလုံးပါဝင်သော သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့က ဒုတိယသမ္မတ သုံးဦးအနက် တစ်ဦးကို နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ဆန္ဒမဲပေး ရွေးချယ်သည်။ မဲအများဆုံး ရရှိသည့် ဒုတိယသမ္မတလောင်းသည် နိုင်ငံတော် သမ္မတအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံရပြီး ဒုတိယမဲအများဆုံးရရှိသူအား [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ]] (၁) အဖြစ်လည်းကောင်း၊ တတိယမဲအများဆုံး ရရှိသူအား ဒုတိယသမ္မတ (၂) အဖြစ်လည်းကောင်း ရွေးချယ်တင်မြှောက်သည်။ ==၂၀၁၁ ခုနှစ်== {{main|၂၀၁၁ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း}} [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၀|၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲ]]ပြီးနောက် ၂၀၁၁ ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အစုအဖွဲ့က [[သိန်းစိန်၊ ဦး|ဦးသိန်းစိန်]]အား လည်းကောင်း၊ အမျိုးသားလွှတ်တော် အစုအဖွဲ့က ဒေါက်တာ[[မောက်ခမ်း၊ စိုင်း (ဒေါက်တာ)|စိုင်းမောက်ခမ်း]]အားလည်းကောင်း၊ တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့က [[တင်အောင်မြင့်ဦး၊ ဦး (သီဟသူရ)|ဦးတင်အောင်မြင့်ဦး]]အား လည်းကောင်း ဒုတိယသမ္မတလောင်းများအဖြစ် အသီးသီး အဆိုပြုခဲ့ကြသည်။ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် ဆန္ဒမဲပေး ရွေးချယ်ကြရာ ဦးသိန်းစိန်က မဲအများဆုံးဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အဋ္ဌမမြောက် သမ္မတအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဦးတင်အောင်မြင့်ဦးက ဒုတိယ မဲအများဆုံးဖြင့် ဒုတိယသမ္မတ (၁) အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဒေါက်တာစိုင်းမောက်ခမ်းက တတိယ မဲအများဆုံးဖြင့် ဒုတိယသမ္မတ (၂) အဖြစ်လည်းကောင်း အသီးသီး ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၁ ရက်နေ့တွင် ဒုတိယသမ္မတ (၁) ဖြစ်သူ ဦးတင်အောင်မြင့်ဦးသည် ကျန်းမာရေး အခြေအနေကြောင့် ဒုတိယသမ္မတအဖြစ်မှ နုတ်ထွက်သွားရာ ဒေါက်တာစိုင်းမောက်ခမ်းသည် ဒုတိယ သမ္မတ (၁) ဖြစ်လာခဲ့ပြီး တပ်မတော်သားကိုယ်စားလှယ် အစုအဖွဲ့မှ [[တပ်မတော် (ရေ)]] [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဟောင်း ဖြစ်သူ [[ဉာဏ်ထွန်း၊ ဦး|ဦးဉာဏ်ထွန်း]]အား ဒုတိယ သမ္မတ (၂) အဖြစ် ရွေးကောက် တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ == ၂၀၁၆ ခုနှစ် == {{Main|၂၀၁၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း}} ;ဒုတိယသမ္မတ ရွေးကောက်ခြင်း (၁၁ မတ် ၂၀၁၆)<ref name="irrawaddy.com">{{cite web|url=http://m.irrawaddy.com/burma/military-vp-revealed-executive-trio-finalized.html|title=Military VP Revealed As Executive Trio Finalized|work=The Irrawaddy}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref> {| class="wikitable" |- ! အမည် !! ပါတီ !! မဲ<br/>{{small|လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်}} |- | [[ဦးထင်ကျော်]] || NLD || ၂၇၄ |- | [[မောက်ခမ်း၊ စိုင်း (ဒေါက်တာ)|စိုင်းမောက်ခမ်း]] || USDP || ၂၉ |- | colspan=2 align=center| ပယ်မဲ || ၁၄ |- | colspan=2 align=center| စုစုပေါင်း <small> (အောက်လွှတ်တော်မှ) || ၃၁၇ <!-- from 330 MPs --> |} ;ဒုတိယသမ္မတ ရွေးကောက်ခြင်း (၁၁ မတ် ၂၀၁၆)<ref name="irrawaddy.com"/> {| class="wikitable" |- ! အမည် !! ပါတီ !! မဲ<br/>{{small|လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်}} |- | [[ဟင်နရီဗန်ထီးယူ|ဦးဟင်နရီဗန်ထီးယူ]] || NLD || ၁၄၈ |- | [[ခင်အောင်မြင့် (နိုင်ငံရေးသမား)|ဦးခင်အောင်မြင့်]] || USDP || ၁၃ |- | colspan=2 align=center| ပယ်မဲ || ၆ |- | colspan=2 align=center| စုစုပေါင်း <small> (အထက်လွှတ်တော်မှ) || ၁၆၇ <!-- from 168 MPs--> |} ;ဒုတိယသမ္မတ ရွေးကောက်ခြင်း [တပ်မတော်] (၁၁ မတ် ၂၀၁၆)<ref name="irrawaddy.com"/> {| class="wikitable" |- ! အမည် !! ပါတီ !! မဲ<br/>{{small|လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်}} |- | [[မြင့်ဆွေ၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဦးမြင့်ဆွေ]] || USDP || ၁၆၆ |- | colspan=2 align=center| ပယ်မဲ || ၀ |- | colspan=2 align=center| စုစုပေါင်း <small> (တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ်) || ၁၆၆ <!-- 166 MPs--> |} ;နောက်ဆုံး သမ္မတ ရွေးကောက်ခြင်း (၁၅ မတ် ၂၀၁၆)<ref>{{cite web|url=http://m.irrawaddy.com/factiva/htin-kyaw-confirmed-as-next-president-in-history-making-vote.html|title=Htin Kyaw Confirmed as Next President in History-Making Vote|work=The Irrawaddy}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref> {| class="wikitable" |- ! အမည် !! ပါတီ !! မဲ<br/>{{small|လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်}} |- | ဦးထင်ကျော် || NLD || ၃၆၀ |- | ဦးမြင့်ဆွေ || USDP || ၂၁၃ |- | ဦးဟင်နရီဗန်ထီးယူ || NLD || ၇၉ |- | colspan=2 align=center| ပယ်မဲ || ၀ |- | colspan=2 align=center| စုစုပေါင်း <small> (လွှတ်တော်အမတ် အားလုံး) || ၆၅၂ <!-- from 664 MPs--> |} ၂၀၁၆ မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ပြုလုပ်သည့် [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]]တွင် ဦးထင်ကျော်သည် မဲအရေအတွက် ၃၆၀ ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ စာရင်း|နဝမမြောက်]] [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]]အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဦးမြင့်ဆွေသည် မဲအရေအတွက် ၂၁၃ ဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ (၁)]] အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဦးဟင်နရီဗန်ထီးယူသည် မဲအရေအတွက် ၇၉ ဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ (၂)]] အဖြစ်လည်းကောင်း အသီးသီး ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံခဲ့ရသည်။ {{Main|၂၀၁၈ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း}} ;ဒုတိယသမ္မတ ရွေးကောက်ခြင်း (၂၃ မတ် ၂၀၁၈) {| class="wikitable" |- ! အမည် !! ပါတီ !! မဲ<br><small>လွှတ်​တော်ကိုယ်စားလှယ် |- | [[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးဝင်းမြင့်]] || NLD || ၂၇၃ |- | [[သောင်းအေး|ဦး​သောင်း​အေး]] || USDP || ၂၇ |- | colspan=2 align=center| ပယ်မဲ || ၄ |- | colspan=2 align=center| စုစု​ပေါင်း <small> (ပြည်သူ့လွှတ်​တော်မှ) || ၃၀၄ |} ;​နောက်ဆုံးသမ္မတ ရွေးကောက်ခြင်း (၂၈ မတ် ၂၀၁၆) {| class="wikitable" |- ! အမည် !! ပါတီ !! မဲ<br><small>လွှတ်​တော်ကိုယ်စားလှယ် |- | ဦးဝင်းမြင့် || NLD || ၄၀၃ |- | ဦးမြင့်​ဆွေ || USDP || ၂၁၁ |- | ဦးဟင်နရီဗန်ထီးယူ || NLD || ၁၈ |- | colspan=2 align=center| ပယ်မဲ || ၄ |- | colspan=2 align=center| စုစု​ပေါင်း <small> (လွှတ်တော်အမတ် အားလုံး) || ၆၃၆ |} ၂၀၁၈ခုနှစ် မတ်လ၂၁ရက်​နေ့တွင် သမ္မတဦးထင်​ကျော်နုတ်ထွက်သွားပြီး​နောက် သမ္မတအသစ်ကို မတ်လ၂၈ရက်​နေ့တွင် အပြီးသတ်​ရွေးချယ်ခဲ့ရာ ဦးဝင်းမြင့်မှာ သမ္မတအသစ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွေးကောက်ပွဲများ]] q9hzgao0gz4q72rjp38anickme7srct 0 67051 1027274 859172 2026-04-23T21:30:07Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1027274 wikitext text/x-wiki '''ပဒေသရာဇ်စနစ်''' သို့မဟုတ် '''ကံကြွေးချစနစ်''' ({{lang-en|Feudalism}}) ၁၀-ရာစုနှစ်ခန့်အတွင်း အနာက်ဥရောပတိုက်တွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော လူမှုဆက်ဆံရေးစနစ်တစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ ဘုရင်များထံမှ မြေယာများ ပိုင်ဆိုင်ခွင့်ရရှိသော မူးကြီးမတ်ကြီး၊ စစ်သူကြီးများက မြေယာကို တစ်ဆင့်အငှားချခြင်းဖြင့် ကျွန်တပည့်များ မွေးသည်။ မြေယာများကို အငှားမြေကျွန်များက စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်စားသောက်၍ လယ်ခများ ပေးဆောင်ကြရသည်။ ဤနည်းဖြင့် လက်တွေ့လုပ်ကိုင်ရသူများမှာ လက်ဝေခံ မြေကျွန်ဘဝဖြင့် နိမ့်ကျ၍ လယ်ခစုဆောင်းမိသော မြေရှင်ကြီးများမှာ ဥစ္စာစီးပွား တိုးတက်လျက် တန်ခိုးအာဏာ ကြီးမားကြလေသည်။ ရုရှားပြည်တွင် မြေရှင်ပဒေသရာဇ်စနစ်မှာ ၁၁နှင့် ၁၂-ရာစုများတွင် ပေါ်ထွန်းလာခဲ့သည်။<ref>{{Cite Encyclopedia of Hla Tha Mein|title=ပဒေသရာဇ်စနစ်}}</ref> [[ဥရောပ]]တိုက်တွင် ၈ ရာစုနှစ်မှ ၁၀ ရာစုနှစ်အတွင်း ကံကြွေးချစနစ်သည် မြေယာပိုင်ဆိုင်မှုတို့ကို [[ဘုရင်]]ထံမှ [[လက်ဝေခံ မြေရှင်|လက်ဝေခံ မြေပိုင်ရှင်ကြီး]]များ ကြားခံပိုင်ဆိုင်လျက် လယ်လုပ်ကျွေးများက ၎င်းတို့ထံ နေထိုင်အလုပ်လုပ်ရသည့် အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် စီးပွားပိုင်ဆိုင်မှု [[ဝါဒ၊ ဝါဒီ|စနစ်]] ဖြစ်၏။ ကံကြွေးချစနစ် ပထမဦးဆုံးပေါက်ပွားရာနှင့် စနစ်တကျထွန်းကားဆုံးဒေသမှာ [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ]]ပင် ဖြစ်လေသည်။ သို့ရာတွင် အခြားအနောက်ဥရောပနိုင်ငံများတွင် ကံကြွေးချစနစ်သည် အသွင်တမျိုးမျိုးဖြင့် ပေါ်ပေါက်ခဲ့ရာ ၁၃ ရာစုနှစ်အထိ အထူးတိုးတက် ထွန်းကားခဲ့သည်။ ဥရောပတိုက်တွင် အလယ်ခေတ်၌ ကံကြွေးချစနစ် ထွန်းကားနေသကဲ့သို့ [[အင်္ဂလန်]]တွင်လည်း နော်မန်မင်းများ ရောက်လာအုပ်စိုးသည့်အချိန်မှ အစပြု၍ ကံကြွေးချစနစ်သည် အမြစ်တွယ်ခဲ့လေသည်။ ဥရောပတိုက်တွင် ထိုအချိန်အခါက မြောက်နှင့်အရှေ့အရပ်မှ ရိုင်းစိုင်းသောလူအမျိုးမျိုးတို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ဒုက္ခပေးလာခါစဖြစ်ရာ အအုပ်အထိန်းရှိနိုင်သမျှရှိအောင် ပြုလုပ်ရာမှ ကံကျွေးချစနစ် ပေါ်ပေါက်ခဲ့၏။ ကံကျွေးချစနစ်မှာ ကိုယ့်ဘက်တော်သားဖြစ်အောင် သစ္စာခံစေပြီးမှ မြေငှား၍ အုပ်ချုပ်သော အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်တမျိုး ဖြစ်ပေသည်။ သို့သော် ကံကြွေးချစနစ်ကို အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်တခုဟု ဆိုခြင်းထက် နေထိုင်ဆက်ဆံမှု စနစ်တခုဟုဆိုက ပို၍မှန်ကန်ပေမည်။ ကံကျွေးချစနစ်အရ ရှင်ဘုရင်သည် နိုင်ငံအလုံးကိုထာဝရဘုရားသခင်က ပေးသနား တော်မူသောကြောင့် အုပ်စိုးရ၍ မြေယာအားလုံး၏ ပိုင်ရှင်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုလေသည်။ အဓိကမြေရှင်ကြီး ဖြစ်သော ရှင်ဘုရင်သည် မြေယာများကိုခွဲဝေပြီးလျှင် သူ၏ဆွေတော်မျိုးတော်များနှင့် နောက်လိုက်နောက်ပါ အခြွေအရံမှူးကြီးမတ်ရာများအား သစ္စာခံယူစေပြီးနောက် ငှားရမ်းလေသည်။ ထိုသစ္စာခံ မြေရှင်ကြီးများသည် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်မှုအန္တရာယ်မှ ကာကွယ်နိုင်ရန်၊ ခိုင်ခံ့လှသော ကိုယ်ပိုင်ရဲတိုက်ကြီးများ တည်ဆောက်ထားလေသည်။ အခြွေအရံလည် ပေါများသည်။ သူတို့သည် အနီးအနားတဝိုက်တွင် ဘုရင်ကလေးတဆူတဖွယ် ဩဇာလွှမ်းမိုးသူများဖြစ်ကြသည်။ မြေရှင်ကြီးများက တဖန် မိမိတို့ရရှိသော မြေများကို ခွဲဝေ၍ မိမိထက် အင်အားငယ်သောသူများအား သစ္စာခံယူစေပြီးလျှင် ငှားရမ်းပြန်လေသည်။ မြေရှင်ကြီးများသည် ဘုရင့်သစ္စာတော်ခံများဖြစ်သကဲ့သို့ ထိုသူတို့သည်လည်း မြေရှင်ကြီးများ၏ သစ္စာခံများ ဖြစ်လာကြသည်။ ထို့ပြင် သူတို့်သည် မြေရှင်ကြီးများကဲ့သို့ပင် ခိုင်ခံ့သော ရဲတိုက်ကြီးများကို ပိုင်ဆိုင်၍ အနီးအနားတဝိုက်တွင် မင်းမူနေသူများ ဖြစ်၏။ သူတို့ကတဆင့် မြေကို ခွဲဝေ၍ အထက်နည်းအတိုင်း ငှားရမ်းပြန်သည်။ ထိုသို့မြေများကို အဆင့်ဆင့် ငှားရမ်းသွားကြရာ နောက်ဆုံးအဆင့်တွင်ရှိသော သစ္စာခံ၍ မြေငှားယူသူများမှာ စားနိုင်သောက်နိုင်ရုံမျှသာ ရှိလေသည်။ = သမိုင်းကြောင်း = (မြို့မကျောင်းဆရာဦးစံထွားရေးသော လောကီထုပ္ပတ်လူတို့ဇာတ် စာအုပ်၏ "အခန်း ၁၂ အလယ်ခေတ်ဉရောပအုပ်ချုပ်ပုံ" မှ ဖြည့်စွတ်ချက်)<ref>[[စံထွား|မြို့မကျောင်းဆရာဦးစံထွား]] - "[https://www.winnetmyanmar.com/uploads/images/0729202205573962e376d353f31%E1%80%85%E1%80%B6%E1%80%91%E1%80%BD%E1%80%AC%E1%80%B8.jpg လောကီထုပ္ပတ်လူတို့ဇာတ်] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250907194241/https://www.winnetmyanmar.com/uploads/images/0729202205573962e376d353f31%E1%80%85%E1%80%B6%E1%80%91%E1%80%BD%E1%80%AC%E1%80%B8.jpg |date=7 September 2025 }}"</ref> [[မြင့်မြတ်သော ရောမအင်ပါယာ]](ဟိုလီရိုမန်အင်ပါယာ, Holy Roman Empire) အား ဘုရင်ဧကရာဇ်အဖြစ် အုပ်စိုးခဲ့သူ [[ရှာလမိန်း|ရှာလီမိန်း]]ဘုရင် နတ်ရွှာစံလွန်တော်မူပြီး‌‌နောက် အေဒီ-၈၄၃ ခုတွင် ဗာဒွန်စာချုပ်အရ ဟိုလီရိုမန်အင်ပါယာအား သုံးပိုင်းပိုင်းလိုက်လေသည်။ (၁) ပထမပိုင်းမှာ ယခုခေတ်[[ပြင်သစ်နိုင်ငံ|ပြင်သစ်]] (၂) ဒုတိယပိုင်းမှာ [[ဂျာမနီနိုင်ငံ|ဂျာမနီ]] (၃) တတိယပိုင်းမှာ [[အီတလီနိုင်ငံ|အီတလီ]]တစ်စိတ်တစ်ဒေသနှင့် အဲ(လ်စ်)‌တောင်တန်းမှ ‌[[မြောက်ပင်လယ်]](The North Sea) အထိတန်းလျက်နေသော နယ်ပယ်အသီးသီးဖြစ်လေသည်။ ထိုအချိန်အခါတွင် ဉရောပနေရာအနှံ့အပြားလိုလိုပင် ဗရုတ်ဗရက် ဖြစ်လျက်ရှိသည်။ ရှာလီမိန်းကဲ့သို့ ဘုန်းလက်ရုန်းနှင့် ပြည့်စုံတော်မူ‌သောဘုရင် နတ်ရွာစံပြီး မကြာမီမှာပင် ဉရောပတစ်တိုက်လုံး ဖရိုဖရဲ ဖြစ်ပြန်တော့သည်။ ဘုရင်ဧကရာဇ် ဟူသော ဘွဲ့သည်လည်း တစ်ဖန်တိမ်မြုပ် ‌‌ပျောက်ကွယ်သွားပြန်လေသည်။ ‌‌နောက်တစ်ကြိမ် ပြန်ပေါ်လာသောအချိန်မှာ အေဒီ-၉၄၂ ခုတွင် ဂျာမနီဘုရင် [[မြင့်မြတ်သော ရောမအင်ပါယာ အော့တိုး ၁|အော့တို]] အား အဌမ-လီယို ဘွဲ့ခံ သာသနာပိုင်က ဘုရင်ဧကရာဇ် ဟူသော ဘွဲ့ကို အပ်နှင်းလေသည်။ ဤကဲ့သို့ဘွဲ့ကို ခံယူရခြင်းကြောင့် ဂျာမနီဘုရင်တို့မှာ အကျိုးတရား တစ်စုံတစ်ရာ မခံစားရဘဲ အကျိုးများစွာ ဆုတ်ယုတ်ရလေသည်။ ဘုရင်ဧကရာဇ်ဟူသော ဘွဲ့ကို ခံယူမိသောကြောင့် အဆက်ဆက်သော် ဂျာမနီဘုရင်တို့မှာ [[အလယ်ခေတ်]] တစ်လျှောက်လုံး အကြီးအကျယ် စစ်ထိုးကြရ၏။ [[ဘုရင်ဧကရာဇ်နှင့် သာသနာပိုင် လည်း အချင်းဖြစ်ပွားကြရာ]] ဂျာမန်ဘုရင်တို့မှာ မိမိတို့နိုင်ငံပြည်တွင်းရေး ကိစ္စများအား ဂရုမပြုနိုင်ဘဲ ပစ်ထားကြရလေသည်။ ထိုကြောင့် အင်္ဂလန်နှင့် ပြင်သစ်ဘုရင် များသည် မိမိတို့နှင့် ပတ်သတ်ရာ နယ်စား၊ မြို့စားများကို နှိမ်နှင်း၍ တန်ခိုးအာဏာ တဖြည်းဖြည်း ကြီးမားလာကြလျက် မိမိတို့ဆိုင်ရာ နိုင်ငံတော်ကိုတစ်ပေါင်းတည်း ဖြစ်အောင် စည်းရုံးနိုင်ကြလေသည်။ ဂျာမနီ၌မူ နယ်စား၊ မြို့စားများမှာ တန်ခိုးအာဏာ ကြီးမားလာကြလျက် တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် နယ်သေးနယ်မွှား အမြောက်အများ ပေါ်ပေါက်လာကာ အကွဲကွဲအပြားပြားနှင့် စည်းရုံးခြင်းမရှိတော့ချေ။ အေဒီ ၁၉ ရာစု အလယ်လောက်ကျမှ စည်းရုံးမိတော့သည်။ ဟိုလီရီုမန်အင်ပါယာ၏ ဘုရင်ဧကရာဇ် ဟူသော ဘွဲ့မှာ အော့တိုလက်ထက်မှ စတင်ရေတွက်လျှင် နှစ်ပေါင်း ၈၀၀ ကျော်ဆက်လက်တည်တံ့ပြီးနောက် ၁၈၀၆ ခုနှစ်တွင် ဩစတြေးလျကို တိုက်ခိုက်အောင်မြင်သော [[နပိုလီယန်]] က ရပ်စဲစေသည်။ <big>'''ကံကြွေးချစနစ်ပေါ်ပေါက်ခြင်း'''</big> ရှာလီမိန်းဘုရင် နတ်ရွာစံပြီးနောက် ဉရောပအခြေအနေမှာ မငြိမ်မသက် ကသောင်းကနင်းဖြစ်နေကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ပြီ။ ထိုခေတ်အခါတွင် ပြည်သူပြည်သားများ၏ နေရေးထိုင်ရေးသည်၎င်း၊ တိုင်းပြည်ကိုအုပ်ချုပ်သော အစိုးရသည်၎င်း အတည်တကျမရှိလှချေ။ ရှေးကမ္ဘာမှ ဖြစ်ထွန်းလာသော အမြတ်အစွန်း ကောင်းကျိုးတရားတို့သည်လည်း တိမ်ကောဆုတ်ယုတ် သွားပြန်သည်။ အတတ်ပညာ ယဉ်ကျေးမှုဟူ၍ ပြောပလောက်အောင်မရှိတော့ချေ။ လမ်းပန်းများကိုလည်း မပြင်မဆင်ဘဲ ပြစ်ထားသည်မှာ ကာလအတန်ကြာပြီဖြစ်သောကြောင့် ယိုယွင်းပျက်စီးနေလေပြီ။ အစိုးရတည်တည်တံ့တံ့နှင့် ရောင်းရေးဝယ်တာ စည်ပင်မှသာလျှင် အသုံးများလေ့ရှိသော အသပြာငွေကြေးသည်လည်း ပျောက်ကွယ်သလောက်ရှိနေလေပြီ။ "မြွေပူရာကင်းမှောင့်" ဆိုသောစကားကဲ့သို့ အရှေ့၊ တောင်၊ မြောက် အရပ်သုံးပါးတို့မှ စစ်မက်လိုလားသော လူမျိုးများသည် အတင်းချင်းနင်းဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်လာကြသဖြင့် ဉရောပအခြေနေမှာ ပိုမိုဆိုးရွားသွားသည်။ တောင်ဘက်မှ မွတ်စလင် တို့သည် စပိန်တွင်အခြေစိုက်ကြပြီးနောက် အေဒီ-၈၅၀ တွင် စစ္စလီကျွန်းနှင့် အီတလီတောင်ပိုင်းသို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ကြခြင့်ဖြင့် ခြေကုပ်ရသွားကြလေသည်။ အရှေ့ဘက်မှ ရုန့်ရင်းကြမ်းတမ်းသော စလဗ်လူမျိုး(The Slavs)၊ ဟန်ဂေရီးယန်းလူမျိုး(The Hungarians) တို့သည်လည်း အဆက်မပြတ် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်နေကြသည်။ မြောက်ဘက်မှ နော(စ်)မင်(The Norsemen) လူမျိုးတို့သည် နဂါးရုပ်အသွင်လေကြီးများစီးကာ လာရောက်တိုက်ခိုက်ကြလေသည်။ နော(စ်)မင်လူမျိုးများမှာ အများအားဖြင့် [[နော်ဝေနိုင်ငံ|နော်ဝေး]]တွင်နေထိုင်ကြ၍ အချို့မှာမူ [[ဒိန်းမတ်နိုင်ငံ|ဒိန်းမတ်]]တွင်နေထိုင်ကြလေသည်။ နော်ဝေးသည် တောထူထပ်ရုံသာမက [[ဂရိနိုင်ငံ|ဂရီး(စ်)]]ကဲ့သို့ပင် အကွေ့အကောက် ပေါများသော ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းလည်းရှိ၏။ စားရေရိက္ခာ အထွက်နည်းသောကြောင့် ဂျုံ၊ စပါးများ ပျက်စီးသောအခါဝယ် တိုင်းသူပြည်သားတို့မှာ ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးခြင်းဘေး ဆိုက်ရောက်မည်ကို စိုးရိမ်မကင်းဖွယ်ဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်အခါက ဉရောပ၌ အရောင်းအဝယ် ထွန်းကားစည်ပင်နေပါလျှင် နော(စ်)မင်လူမျိုးတို့သည် ဂရီး(စ်)တို့ကဲ့သို့ပင် ပင်လယ်ရပ်ခြား သွားလာကြကာ ကုန်စည်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ခြင်း ပြုလုပ်တန်ရာသည်။ သို့သော [[ရောမအင်ပါယာ]] ပျက်စီယိုယွင်းသွားကတည်းက ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးမှာ မရှိသလောက်ပင်။ ထို့ကြောင့် နော(စ်)မင်တို့သည် ပင်လယ်၌ကျက်စားကြလျက်၊ ပင်လယ်ဓားပြများ ဖြစ်လာကြလျက်၊ မိမိတို့နေရင်းဒေသထက် ပိုမိုစည်ပင်သာယာဝပြောသော တိုင်းပြည်တို့ကို ချင်းနင်းဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ကြလေသည်။ ကြံ့ခိုင်သန်မာသော လူမျိုးဖြစ်သည့် အားလျော်စွာ အလွန်ဝေးလံသော အရပ်များသို့ပင် အရောက်သွားနိုင်ကြ၏။ တစ်ခါတစ်ရံ ပင်လယ်ရပ်ခြား သွားရောက်တိုက်ခိုက်ပြီးနောက်၊ တိုက်ရာပါပစ္စည်းများနှင့် မိမိတို့ရပ်ရွာဒေသသို့ ပြန်လာတတ်ကြသည်။ တစ်ခါတစ်ရံလည်း သွားရောက်တိုက်ခိုက်ပြီးသော် မိမိတို့ဌာနသို့ မပြန်လာကြတော့ဘဲ၊ ရောက်ရာပေါက်ရာ အရပ်တွင် အခြေစိုက်ကြတော့သည်။ နော(စ်)မင်တို့သည် သူတို့ရောက်လေရာတွင် မီးရှို့ဖျက်စီး၊ သတ်ဖြတ်လေ့ရှိသောကြောင့် ဉရောပတစ်ဝန်းတွင် သူ့တို့အမည်ကို ကြားရုံမျှနှင့် ကြောက်ရွံ့ခြင်းပျင်းစွာဖြစ်လျက် "အဂ္ဂိတောဝါ၊ စောရတောဝါ၊ နော(စ်)မင် တောဝါ" စသည်ဖြင့် ရွတ်ဖတ်သရဇျာယ်ကြရကုန်၏။ ဉရောပရှိနိုင်ငံ အသီးသီး၌ ဘုန်းလက်ရုံးနှင့် ပြည့်စုံသောဘုရင်မင်းမြတ်နှင့် စနစ်ကျကျအုပ်ချုပ်သော အစိုးရအဖွဲ့သာရှိနေပါမူ၊ အမျှင်မပြတ် လာရောက်တိုက်ခိုက်နေကြသော နော(စ်)မန်တို့၏ ရန်ကို တွန်းလှန်ဖိုဖျက်နိုင်ဖို့အကြောင်းရှိပေသည်။ ယခုသော် ဘုန်းလက်ရုံးနှင့်ပြည့်စုံသော ဘုရင်လည်း တစ်ပါးမှမရှိ။ စနစ်ကျကျအုပ်ချုပ်သော အစိုးရအဖွဲ့လည်း ဖရှိချေ။ အများပြည်သူတို့မှာ မဟာ ဒုက္ခတွင်းကျဆုံးလျက် မိမိတို့ကိုယ်ပိုင် လယ်ယာမြေကိုပင် အင်းအားတောင့်တင်းသော အနီးအနားရှိ နယ်စားကြီးတစ်ဦးဦးထံ အပ်နှံကာရန်သူ၏ဘေးမှ ကာကွယ်ပေးပါရန်အကြောင်း ဝပ်တွားတောင်းပန်ကြရရှာသည်။ ရှာလီမိန်းဘုရင်ဧကရာဇ်သည် မိမိနိုင်ငံတော်ကို နယ်စားများအား အပ်နှံခွဲဝေပေးကာ အုပ်ချုပ်စီမံခန့်ခွဲသည်။ မိမိစိုးစံနေသမျှကာလပတ်လုံး နယ်စားကြီးများသည် မိမိအပေါ်၌ တန်ခိုးအာဏာ မလွှမ်းမိုးနိုင်စေရန် အထူးဂရုပြုလေသည်။ ရှာလီမိန်းဘုရင်ဧကရာဇ် ဘဝနတ်ထံ စံလွန်တော်မူပြီးနောက် နိုင်ငံတော်အတွင်း ကသောင်းကနင်း ဖြစ်နေစဉ် နယ်စားကြီးများ၏ တန်ခိုးအာဏာသည် တစ်စတစ်စ ကြီးမားလာလျက် မိမိတို့၏ ဘုရင်မင်းမြတ်ကိုပင် တော်လှန်ခြားနားစပြုလာကြသည်။ သို့ဖြစ်သောကြောင့် ဉရောပတိုက်ကို ပညတ်အားဖြင့် ဘုရင်ဧကရာဇ်တစ်ပါးတည်း၊ သာသနာပိုင်တစ်ဦးတည်းသာ စိုးမိုးလျက်ရှိသည် ဆိုသော်၍ငှားလည်း အမှန်မှာမူ မြို့စားနယ်စာများ ပိုင်စိုးသောနယ်ပယ်အများ ကွဲပြားနေကြပြီဖြစ်၏။ ဘုရင်ဧကရာဇ်၏ သစ္စာတော်ကို မည်ကာမတ္တသာလျှင် စောင့်သိရိုသေကြလျက် အမှန်မှာမူ အသွားအလာမလွယ်ကူသော‌ခေတ်လည်းဖြစ်သောကြောင့် နယ်ပယ်အသီးသီးတို့မှာ သီးခြားလွတ်လပ်စွာ အုပ်ချုပ်နေပြီဖြစ်၏။ '''ဤသို့လျှင် အမှုထမ်း အရာထမ်းတို့အား နယ်မြေခွဲဝေပေးကာ ကံကျွေးချသောစနစ်''' (feudal system) သည်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ = အခြေခံဖွဲ့စည်းပုံ = ဘုရင်မင်းမြတ်သည် ဘုရားသခင်၏ ကိုယစားလှယ်အဖြစ်နှင့် ဘုရားသခင်ထံမှ တိုင်းပြည်ရှိမြေအားလုံးကို ရရှိသည်ဟု ထိုခေတ်ကလူတို့သည် ယူဆကြ၏။ (မပြီးသေးပါ) ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[Category:ပဒေသရာဇ်စနစ်]] {{Stub}} ddwim4msdu4tw45ra92rwijsv870yf9 0 68055 1027296 1023303 2026-04-24T00:58:23Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1027296 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = မက္ခရာ |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ |image_skyline = |image_map = |map_caption = |subdivision_type = နိုင်ငံ |subdivision_name = {{Flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = {{flag|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[ကျောက်ဆည်ခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်]] |unit_pref = Imperial |area_code = |area_total_km2 = |population = |population_as_of = |population_blank1 = |population_blank1_title = |population_blank2 = |population_blank2_title = Religions |population_density_km2 = auto |coordinates_display = inline,title |coordinates_region = MM |established_date = ၁၃ ရာစု |established_title = တည်ထောင် |latNS = N |latd = 21 |latm = 0 |lats = 0 |longEW = E |longd = 96 |longm = 4 |longs = 0 |elevation_ft = |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = 6:30 |website = }} '''မက္ခရာမြို့ဟောင်း''' ({{lang-en|Mekkhaya City}}) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ဆည်ခရိုင်]]၊ [[စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်]]၊ [[ဧည့်ပြရွာ၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်|ဧည့်ပြ (အဲ့ဗျ) ကျေးရွာအုပ်စု]]၊ [[ဇော်ဂျီမြစ်]] ခေါ် မက္ခရာမြစ်နှင့် [[ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်]] ခေါ် မြစ်ငယ်မြစ်တို့ဆုံရာ မြစ်နှစ်ခု၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင် တည်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=မြစ်ငယ်မြစ်နှင့် ဇော်ဂျီမြစ်ဆုံရာ မက္ခရာမြို့ဟောင်းတစ်နေရာ ... |url=https://news-eleven.com/article/269859 |access-date=2026-04-02 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> မက္ခရာသည် ဘုရင်ထီးနန်းစိုက်ခဲ့သော သမိုင်းဝင် မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ အနော်ရထာမင်းကြီးလက်ထက် သက္ကရာဇ် ၃၉၅ ခုနှစ် တပေါင်းလဆန်း ၁၂ ရက် သောကြာနေ့၌ တည်သော “ကင်း ၄၃ မြို့” တွင် တစ်မြို့ အပါအဝင်ဖြစ်သော မက္ခရာမြို့သည် အမှတ်စဉ် (၃၁) ဖြစ်ပြီး ကျောက်ဆည်နယ် လယ်တွင်း ၁၁ ရွာကို ပြုစုရာတွင် မက္ခရာသည် အမှတ်စဉ် (၇) ဖြစ်သည်။ မက္ခရာဒေသသည် ပုဂံခေတ်မှစ၍ နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးနှင့် စားနပ်ရိက္ခာ ထုတ်လုပ်ရေး နှစ်ခုစလုံးတွင် အရေးပါလျက်ရှိပြီး ပုဂံခေတ်မှ မျက်မှောက်ခေတ်ကာလအထိ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း၏ စပါးကျီအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ ဒေသတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=စိမ်းလန်းစိုပြည် မက္ခရာမြေ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/cimlnciupnny-mkkhraame |access-date=2026-04-02 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> == သမိုင်းအကျဥ်း == ပုဂံအင်အား လျော့နည်းသွားပြီးနောက် သက္ကရာဇ် ၆၆၆ (အေဒီ ၁၃၀၄) ခုနှစ်တွင် ရှမ်းညီနောင် သုံးဦးဖြစ်သော အသင်္ခယာသည် [[မြင်စိုင်း|မြင်စိုင်းမြို့]]၊ ရာဇသင်္ကြန်သည် မက္ခရာမြို့၊ သီဟသူသည် [[ပင်လယ်မြို့ဟောင်း|ပင်လယ်မြို့]]တို့တွင် ထီးပြိုင် နန်းပြိုင် မင်းပြုခဲ့ကြသည်။နန်းသက်၅နှစ်ကြာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-04-04 |title=မန္တလေး၊ အမရပူရ၊ အင်းဝနဲ့ စစ်ကိုင်း- နှစ် ၅၀၀ အညာမြို့တော်စု |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c14j4e432pzo |access-date=2026-04-02 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> မက္ခရာသည် ကင်းတပ်စခန်းမြို့၊ လယ်တွင်း ၁၁ ရွာ စာရင်းပါ မြို့အဆင့်မှ “သောသောသာမက္ခရာ” ဟူသော စာဆိုအရ သက္ကရာဇ် ၆၆၆ ခုတွင် နန်းတည်မြို့ အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ === မက္ခရာဒေသနှင့် ထင်ရှား တောထွက်မင်းများ === [[ပင်းယခေတ်]] [[တစ်စီးရှင် သီဟသူ|တစ်စီးရှင်သီဟသူ]]၏ သားတော် ဥစ္စနာမင်းသည် ထီးနန်းကိုရရှိပြီး နှစ် ၂၀ အကြာတွင် [[ငါးစီးရှင် ကျော်စွာ|ညီတော်ငါးစီးရှင်ကျော်စွာ]]သို့ ထီးနန်းလွှဲအပ်ခဲ့ပြီးနောက် မက္ခရာနယ်သို့ တရားအားထုတ်ရန် တောထွက်ခဲ့ဖူးသည်။<ref>{{cite web|url=https://mawkun.com/%E1%80%99%E1%80%BD%E1%80%90%E1%80%B9%E1%80%85%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%A1%E1%80%B1%E1%80%91%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%91%E1%80%BC-%E1%80%99%E1%80%80%E1%81%A1%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%B1%E1%80%9B%E1%80%B1/|title=မှတ်စရာအထွေထွေ မက္ခရာရေမြေ|work=မော်ကွန်း|access-date=၂ ဧပြီ ၂၀၂၆|date=၂၀၁၇-ဖေဖေါ်ဝါရီလထုတ်၊ မော်ကွန်းမဂ္ဂဇင်း အမှတ်(၄၃)မှ ခရီးသွားဆောင်းပါး}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref> နောက်တစ်ဦးမှာ မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ထင်ရှားခဲ့သော [[မင်းကြီးရန်နောင်]] ဖြစ်သည်။၎င်းသည် [[နရပတိ (အင်းဝ)|အင်းဝရွှေနန်းကျော့ရှင်နရပတိ]]၏ တူတော်စပ်သူ ဖြစ်သည်။ သမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်မှာ [[အင်းဝမင်းဆက်]] ပြတ်သဖြင့် မိုးညှင်းစလုံ၏သားဖြစ်သူ သိုဟန်ဘွား အင်းဝတွင် မင်းဖြစ်ခဲ့သည်။[[သိုဟန်ဘွား]]သည် ရတနာသုံးပါးကို မရိုသေ၊ စေတီပုထိုးများရှိ ဌာပနာများကို ဖောက်ထွင်းရယူသည်သာမက ရဟန်းသံဃာများကိုလည်း တပည့်လက်သားများသူများဖြစ်၍ နောင်တွင် ပုန်ကန်သူများ ဖြစ်လာမည်ဟု သတ်မှတ်ပြီး သက္ကရာဇ် ၉၀၁ ခုနှစ်တွင် တောင်ပလူလယ်ပြင်သို့ ပင့်ခေါ် သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။ သက္ကရာဇ် ၉၀၄ ခုနှစ်တွင် မင်းကြီးရန်နောင် ဦးဆောင်၍ သိုဟန်ဘွားကို လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခဲ့ကြသည်။အင်းဝရှိ မှူးမတ်များနှင့် အုန်းဘောင်စော်ဘွားတို့က မင်းကြီးရန်နောင်ကို မင်းပြုရန် တောင်းပန်ကြသော်လည်း အင်းဝဘုရင် နရပတိနှင့် ဆိုးတူကောင်းဖက်ဖြစ်သူ အုန်းဘောင်စော်ဘွားခုံမှိုင်းအား အင်းဝနန်းကိုအပ်၍ တစ်နှစ်ခန့်အကြာတွင် မက္ခရာဒေသသို့ တောထွက်ခဲ့သည်။ မက္ခရာဒေသ ရွှေစည်းခုံဘုရားအနီးတွင် မင်းကြီးရန်နောင် တရားအားထုတ်ရာ မင်းကြီးရန်နောင်ဂူ ရှိသည်။ === '''မက္ခရာမြို့စားများ''' === ပထမဆုံး အင်္ဂလိပ်-မြန်မာအဘိဓာန်ဖြစ်သည့် လိန်း-မက္ခရာအဘိဓာန် (Lane-Makara Dictionary) ပြုစုသော [[မက္ခရာမင်းသားကြီး|မက္ခရာမြို့စားမင်းသားကြီး]]သည် ထင်ရှားသည့် မက္ခရာမြို့စားဖြစ်သည်။ မင်းသားကြီးကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၅၃ တွင် ဘိုးတော်ဗဒုံမင်းနှင့် ဒုတိယမြောက်နန်းမိဖုရား သီရိမဟာရတနာဒေဝီတို့က မွေးဖွားခဲ့ပြီး စစ်ကိုင်းမင်းနှင့် သာယာဝတီမင်းတို့၏ ယောက္ခမကြီးလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=မင်းယုဝေ |date=2024-01-21 |title=မက္ခရာ မင်းသားကြီး |url=https://burma.irrawaddy.com/article/2024/01/21/378691.html |access-date=2026-04-02 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> နောက်တစ်ဦးမှာ [[ကနောင်မင်းသား|ကနောင်မင်းသားကြီး]] ကျဆုံးပြီးနောက် စက်ရုံ ၅၀ ကျော်ကို ကြီးကြပ်ရသူ၊ မင်းတုန်းမင်းနှင့် မြောက်ဆောင်တော် မိဖုရားတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သူဖြစ်သော မက္ခရာမြို့ကို စားရသည့် မက္ခရာမင်းသားကြီး ဖြစ်သည်။၎င်းသည် [[မောင်မျိုးတူ (မက္ခရာမင်းသား)]]အဖြစ် ထင်ရှားပြီး မန္တလေး ထီးနန်းကို ဆက်ခံနိုင်သော အရည်အချင်းရှိသူ ဖြစ်သော်လည်း သီပေါမင်းနန်းတက်စ အရေးအခင်းတွင် မင်းညီမင်းသား၊ မင်းသမီးများနှင့်အတူ ကွပ်မျက်ခြင်းခံရသည်။ဤသို့ဖြင့် မက္ခရာသည် ကုန်းဘောင်ခေတ်နှောင်းပိုင်းအထိ အရေးပါသော မြို့တစ်မြို့အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ == မြို့အကျယ်အဝန်း == အနော်ရထာလက်ထက်တွင် မက္ခရာသည် ကျောက်ဆည် လွင်ပြင်သို့ ရန်သူများဝင်ရောက်နိုင်သည့် ဝင်ပေါက်ဖြစ်သော မြစ်ငယ်တောင်ကြားပေါက်ကို ပိတ်ဆို့သည့် ကင်းမြို့ ဖြစ်ခဲ့ သည်။ အနော်ရထာသည် မက္ခရာ၏ အနောက်မြောက်ဘက်၌ တအုံကင်းတပ်မြို့ကို ထပ်မံ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။မက္ခရာမြို့ဟောင်း၏ အပြင်မြို့ရိုးသည် အရှေ့မှ အနောက်သို့ နှစ်ဖာလုံ(၁၃၂၀ ပေ)၊ မြောက်မှ တောင်သို့ နှစ်ဖာလုံခွဲ (၁၆၅၀ ပေ)ရှိကာ တောင်ဘက်မြို့ရိုးသည် အရှေ့ဘက်သို့ ပေ ၂၀ဝ ကျော် ချိုးကွေ့နေပြီး မြို့ရိုးပတ်လည်သည် ပေ ၄၉၅၀ ရှိသည်။ မက္ခရာမြို့ကို တည်ခဲ့စဉ်က ၅၆ ပေကျယ်သည့်ကျုံးကို တူးဖော်ခဲ့ပြီး အရှေ့မြို့ရိုးတွင် မင်္ဂလာတံခါးပေါက် ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=ကျောက်ဆည်လွင်ပြင်မှ ရှေးဟောင်းမြို့ပြများ |url=https://mdn.gov.mm/my/keaakchnnylngpngm-reheaangmiupmaa |access-date=2026-04-02 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> == နှောင်းခေတ် မက္ခရာမြို့ဟောင်း == မက္ခရာမြို့ဟောင်းတစ်ဝိုက်တွင် ပုဂံခေတ် လက်ရာဘုရားစေတီများ၊ ပင်းယခေတ် ဘုရားစေတီများ၊ အင်းဝခေတ်၊ ကုန်းဘောင်ခေတ် စသည့်ခေတ်အဆက်ဆက် စေတီတော်များ၊ ဂူဘုရားများ ဘုရားပြို၊ဘုရားပျက်၊ ဘုရားကောင်းများ အဆူ ၇၀ ကျော် ရှိသည်။၂၀၀၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၅ ရက်တွင် ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုဇုန်အဖြစ် နိုင်ငံတော်အစိုးရက သတ်မှတ်ခဲ့သည်။မက္ခရာမြို့ဟောင်းတွင် လေ့လာစရာ ရှေးဟောင်းသာသနိက အဆောက်အဦးများ၊ ရှေးလက်ရာ ပန်းတမော့၊ နံရံဆေးရေးပန်းချီများ ရှိနေသည်။<ref>{{Cite web |title=Ancient cities in Kyaukse plain |url=http://www.mdn.gov.mm/en/ancient-cities-kyaukse-plain |access-date=2026-04-02 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=en}}</ref> ယခင်က လမ်းခရီးခက်ခဲသောကြောင့် ဧည့်သည်၊ လေ့လာသူများ အရောက်အပေါက်နည်းကာ အခြား သမိုင်းဝင်မြို့များကဲ့သို့ ထင်ပေါ်မှု မရှိခဲ့ချေ။ ယနေ့အချိန်တွင်မူ မန္တလေး ရန်ကုန်ကားလမ်းအတိုင်းလာလျှင် စဉ့်ကိုင်မြို့ မရောက်မီ ညောင်ပင်ကြီးလမ်းခွဲမှ တအုံ ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်ဆီသွားသောလမ်းအတိုင်း ဝင်လာပြီး ၁၅မိနစ်ခန့်မောင်းလျှင် ရောက်နိုင်ပြီ ဖြစ်သည်။နောက်ထပ်တစ်လမ်းမှာမန္တလေး-ပြင်ဦးလွင်လမ်းအတိုင်းလာလျှင် မန္တလေးမှ ၁၄မိုင်အကွာ အုန်းချောရွာ၊ရွှေစာရံလမ်းမှဝင်ပြီးရွှေစာရံမြစ်ကူးတံတားအားဖြတ်ပြီး မီးသွေးဘုတ်ရွာမှတစ်ဆင့်လည်းသွားနိုင်သည်။မက္ခရာနယ်မြေအတွင်း ဘုရားစေတီများကိုလည်း ဖူးမြင်နိုင်သည်။ မက္ခရာမြို့ဟောင်း မြောက်ဘက်တွင် အိမ်ခြေ ၈၀ ခန့်ရှိ မက္ခရာရွာငယ်လေးရှိသည်။ ထိုရွာ၏အနောက်ဘက် မလှမ်းမကမ်းတွင် စည်ကားသော အဲ့ဗျရွာကြီးရှိသည်။ မက္ခရာမြို့ဟောင်း၌ ရွှေရောင်တော်စေတီ သည် အထူးထင်ရှားသည်။တစ်ချိန်က ဒေသခံတို့က လှေသူကြီးဘုရား ဟုခေါ်ကြသည်။အဆိုပါ ရှေးစေတီကို ပြန်လည်ရှင်းလင်းပြုပြင်ပြီးမှ ရွှေရောင်တော်စေတီဆိုသည့် ဘွဲ့တော်ကို ဆက်ကပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ရွှေရောင်တော်ဘုရားရှိ ခြင်္သေ့ကြီး နှစ်ကောင်သည် [[မင်းကွန်းမြို့|မင်းကွန်းဒေသ]]ရှိ ခြင်္သေ့ကြီး နှစ်ကောင်ပြီးလျှင် ဒုတိယ အကြီးဆုံး ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည့် ခြင်္သေ့ကြီး နှစ်ကောင် အဖြစ် သတ်မှတ်ခံထားရသည်။ကုန်းဘောင်ခေတ် ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက် လက်ရာ အဖြစ် ခန့်မှန်းထားကြသည်။ယင်းအပြင် ငါးဆူဘုရား (ရွှေရောင်တော်ဘုရားဝင်း အတွင်းလက်ယာဘက်တွင်ရှိ)၊ အရှေ့ဖက် ရပ်တော်မူဘုရား၊ ရပ်တော်မူ ဘုရားနဘေး တစ်ဖက်တစ်ချက်စီမှ ဖောင်းကြွနဂါးကြီးများ (တစ်ကောင်နှင့်တစ်ကောင် မုတ်ဆိတ်၊ အမောက်၊ ပါးစပ် ပုံသဏ္ဌာန်မတူသော နဂါးကြီးလေးကောင်) စသည့် လေ့လာစရာများ ရှိသည်။ မက္ခရာမြို့ဟောင်းအပြင်ဘက် အနောက်တောင်ထောင့် နှစ်ဖာလုံခန့်ဝေးသောနေရာမှာ ရွှေစည်းခုံ စေတီတော် နှင့် ရွှေဇာတိရုပ် စေတီ (အရပ်အခေါ် ရွှေစာတီစေတီ) စေတီကြီးနှစ်ဆူ လည်း ရှိသည်။ == ကိုးကား== {{Reflist}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရှေးဟောင်းမြို့များ]] [[Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] b57i966wwjwotw7l50ksms5u1qwf4db 0 81764 1027254 857589 2026-04-23T16:46:30Z ~2026-24865-54 141952 /* အဓိပ္ပာယ် */ 1027254 wikitext text/x-wiki '''သျှောင်နောက် ဆံထုံးပါ''' သည် [[ဆိုရိုးစကား|မြန်မာဆိုရိုးစကား]] ဖြစ်သည်။<ref name="မြန်မာဆိုရိုးစကား">{{cite book|title= မြန်မာဆိုရိုးစကား |publisher=မြန်မာစာအဖွဲ့ဦးစီးဌာန|location=|date=အောက်တိုဘာ ၁၉၉၆|edition=ပထမအကြိမ်}}</ref> ===အဓိပ္ပာယ်=== '''သျှောင်နောက် ဆံထုံးပါ:''' ရှေးခေတ်မြန်မာ့ဓလေ့အရ အိမ်ထောင်ပြုပြီးသော အမျိုးသမီးသည် ခင်ပွန်းဖြစ်သူ၏ အိမ် သို့မဟုတ် ရွာသို့ လိုက်ပါနေထိုင်ရသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ အမျိုးသမီးသည် အိမ်ထောင်ပြုပြီးနောက် ခင်ပွန်း၏ မိသားစုနှင့်အတူ နေထိုင်ရသည့် ဓလေ့ကို ဖော်ပြခြင်းဖြစ်သည်။ သျှောင်ထုံးသည် အမျိုးသားများ၏ ဆံပင်ကို ထုံးဖွဲ့သည့်ပုံစံတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ဆံထုံးသည် အမျိုးသမီးများ၏ ဆံပင်ကို ထုံးဖွဲ့သည့်ပုံစံတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ခင်ပွန်း၏နောက်သို့ လိုက်ပါသွားခြင်းကို သျှောင်ထုံးနောက်သို့ ဆံထုံးပါသွားရသကဲ့သို့ တင်စား၍ ပြောဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် ရှေးခေတ် မြန်မာ့လူမှုအဖွဲ့အစည်းနှင့် အိမ်ထောင်ရေးဆိုင်ရာ ဓလေ့ထုံးစံများကို ထင်ဟပ်စေသည်။ '''သျှောင်နောက် ဆံထုံးပါမြဲထုံး''' ဟူ၍လည်း အဆိုရှိသည်။ ===ကိုးကားချက်များ=== * "'''သျှောင်နောက် ဆံထုံးပါ'''ဆိုတဲ့ စကားလို မိန်းမများဟာ လင် ယောက်ျားသွားရာသို့ လိုက်ပါရစမြဲပါ။" <ref name="WayWay197">[၁၂၈၂] ''ဝေဝေ''။ ၁၉၇။</ref> * "သီလဝတီကလေးမှာတော့ '''သျှောင်နောက်ဆံထုံး ပါမြဲထုံး'''ဆိုတာလို ခင်ပွန်းသည်နောက် ကောက်ကောက်ပါအောင် လိုက်သွားရရှာတော့တာပေါ့။" <ref name="ManJaRiPa145">[၁၂၉၆] ''မဉ္ဇရီ''၊ ပ။ ၁၄၅။</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:မြန်မာဆိုရိုးစကားများ]] fvynmv1cxke2c1offo4ddo4l5wtmqdm 0 86019 1027431 954703 2026-04-24T10:36:23Z ~2026-25194-82 141984 /* ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ */ 1027431 wikitext text/x-wiki {{Infobox government cabinet |cabinet_name=ဦးထင်ကျော်အစိုးရ |flag=Variant of the State seal of Myanmar (2011-2025).svg |flag_border= |cabinet_number= ဒုတိယမြောက် |cabinet_type=ပြည်ထောင်စုအစိုးရ |jurisdiction=မြန်မာနိုင်ငံ |incumbent=၂၀၁၆-၂၀၁၈ |image=File:Htin Kyaw 2017 (cropped).jpg |image_size=x85px |image2=File:Remise du Prix Sakharov à Aung San Suu Kyi Strasbourg 22 octobre 2013-18.jpg |image_size2=x85px |image4=File:Henry Van Thio (cropped).jpg |image3= |image_size3=x85px |image_size4=x85px |caption=အစိုးရအဖွဲ့အကြီးအကဲများ |date_formed=၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |date_dissolved=၃၀ မတ် ၂၀၁၈ |government_head=*[[ထင်ကျော်၊ ဦး|ဦးထင်ကျော်]] (၂၀၁၆~၂၀၁၈) *[[မြင့်ဆွေ၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဦးမြင့်ဆွေ]]<br>(ယာယီ)<br>(၂၀၁၈) |deputy_government_head=*[[အောင်ဆန်းစုကြည်၊ ဒေါ်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]၊ <br><small>[[နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်]]</small> *[[မြင့်ဆွေ၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဦးမြင့်ဆွေ]] <small>([[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ]])</small> *[[ဟင်နရီဗန်ထီးယူ|ဦးဟင်နရီဗန်ထီးယူ]] <small>([[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ]])</small> |state_head=*[[ထင်ကျော်၊ ဦး|ဦးထင်ကျော်]]<br>(၂၀၁၆~၂၀၁၈) *[[မြင့်ဆွေ၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဦးမြင့်ဆွေ]]<br>(ယာယီ)<br>(၂၀၁၈) |current_number=၂၄ |political_party=[[National League for Democracy|အန်အယ်ဒီ]]-[[တပ်မတော်]]-[[မွန်အမျိုးသားပါတီ|MNP]] |opposition_party=[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |election=[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅]] |previous=[[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ]] |successor=[[ဦးဝင်းမြင့်အစိုးရ]] |outgoing_formation=[[၂၀၁၈ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]|incoming_formation=[[၂၀၁၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]}} '''ဦးထင်ကျော် အစိုးရ'''သည် သမ္မတ [[ထင်ကျော်၊ ဦး|ဦးထင်ကျော်]] ကို အမှူးထား၍ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်ခေါင်းဆောင်သော အစိုးရအဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ မှစ၍ ၂၀၁၈ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ရက်နေ့ထိ အာဏာရသောအစိုးရ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ် မတ်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ဦးထင်ကျော် နုတ်ထွက်ပြီးနောက် ယာယီသမ္မတအဖြစ် [[မြင့်ဆွေ၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဦးမြင့်ဆွေ]]မှ တစ်ပတ်တာဝန်ယူခဲ့ပြီး သမ္မတအသစ်အဖြစ် [[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးဝင်းမြင့်]]ကို ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးမှ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ပြင်ဆင်ကြောင်း ကြေညာချက်ထုတ်ပြန်ကာ အစိုးရအဖွဲ့အသစ်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ == ခြုံငုံသုံးသပ်ချက် == [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|အန်အယ်ဒီပါတီ]] ဥက္ကဋ္ဌ [[အောင်ဆန်းစုကြည်၊ ဒေါ်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]သည် သမ္မတဖြစ်လာမည်ဖြစ်သော်လည်း သူ၏ခင်ပွန်းနှင့်သား ၂ ယောက်မှာ ဗြိတိန်နိုင်ငံသား ခံယူထားသောကြောင့် [[ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ အခြေခံဥပဒေ]]အရ သမ္မတဖြစ်မလာပေ။ အခြေခံဥပဒေအရ [[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန]] နှင့် [[ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]]တို့မှ ဝန်ကြီးများကို [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]က တိုက်ရိုက်ခန့်အပ်သည်။ ကျန် ဝန်ကြီး ၁၅ဦးကို သမ္မတမှ ခန့်အပ်သည်။ အများစုမှာ [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]] မှဖြစ်ကာ ၂ ဦးမှာ [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ခိုင်ဖြိုး]]နှင့် အချို့မှာ ပြင်ပမှ ဖြစ်သည်။ နိုဝင်ဘာ ၂၄၊ ၂၀၁၇ တွင် ဝန်ကြီးဌာနအသစ် ၂ခုဖြစ်သော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာနတို့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ် မတ်လ၂၁ ရက်နေ့တွင် ဦးထင်ကျော် နုတ်ထွက်ပြီးနောက် ယာယီသမ္မတအဖြစ် ဦးမြင့်ဆွေမှ တစ်ပတ်တာဝန်ယူခဲ့ပြီး သမ္မတအသစ်အဖြစ် ဦးဝင်းမြင့်ကို ရွေးချယ်ခဲ့သည်။၂၀၁၈ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးမှ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ပြင်ဆင်ကြောင်း ကြေညာချက်ထုတ်ပြန်ကာ အစိုးရအဖွဲ့အသစ်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ === နိုင်ငံတော်၏အတိုင်ပင်ခံ ပုဂ္ဂိုလ် === [[နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်|နိုင်ငံတော်၏အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်]]သည် ပါတီ၏ ခေါင်းဆောင်ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အတွက် အစိုးရအဖွဲ့အတွင်း မြင့်မားသောနေရာရရန်အတွက် ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၆ ရက်နေ့တွင် ဖန်တီးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဆိုသည်မှာ ဝန်ကြီးချုပ်ကဲ့သို့ပင် ဖြစ်သည်။ == အစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းမှု == အဖွဲ့ဝင်များမှာ [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]] ၊ [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]၊ [[တပ်မတော်]]၊ [[မွန်အမျိုးသားပါတီ]]တို့မှ နီးစပ်သူများ ဖြစ်သည်။ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သည် အစိုးရစတင်ဖွဲ့စည်းချိန်၌ အဓိကဝန်ကြီးဌာန ၄ ခု ကိုင်တွယ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် [[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန|ပညာရေး]]နှင့် [[လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန|လျှပ်စစ်/စွမ်းအင်]]တို့ကို ဝန်ကြီးအသစ် ၂ ဦးကို လွှဲပေးခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အတိုင်ပင်ခံရုံးဝန်ကြီးဌာနကို အသစ်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော်၏ အသုံးစရိတ်များလျော့ချရန် ဝန်ကြီးဌာနများ ပူးပေါင်းဖွဲ့စည်းကာ အစပိုင်းတွင် ဒုတိယဝန်ကြီးများကို ခန့်အပ်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။​နောက်ပိုင်းတွင်မှ ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၈ တွင် [[စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန]]မှ ဒုတိယဝန်ကြီး ဦးထွန်းဝင်းနှင့် ပြည်​ထောင်စုဝန်ကြီး ဒေါက်တာ[[အောင်သူ (ဝန်ကြီး)|အောင်သူ]]တို့အကြား ပဋိပက္ခကြောင့် ဒုတိယဝန်ကြီးနုတ်ထွက်ခဲ့ရသည်။ ၂၀၁၇ ဩဂုတ်လတွင် လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်ဝန်ကြီး ဦးဖေဇင်ထွန်း ကျန်းမာရေးအခြေအနေကြောင့် အနားယူခဲ့သည်။ ၂၀၁၇ နိုဝင်ဘာ ၂၇ တွင် ဝန်ကြီးဌာနအသစ် ၂ ခု ဖြစ်သော [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]နှင့် [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာန]]တို့ကို [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]]မှ အတည်ပြုခဲ့၍ ဝန်ကြီးဌာန ၂၄ ခု ရှိလာခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဝန်ကြီးဌာနအသစ်များအပြင် ဒုဝန်ကြီးအမြောက်အမြား ခန့်အပ်ခဲ့၍ လူပြောစရာဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း {{!}} Myanmar President Office<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --> |url=http://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room%2Fnews%2F2018%2F03%2F30%2Fid-13650 |accessdate=19 December 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201101152/https://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room%2Fnews%2F2018%2F03%2F30%2Fid-13650 }}</ref> == ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ== {{တမ်းပလိတ်:ဦးထင်ကျော်အစိုးရ}} == ကိုးကား == {{Reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အစိုးရအဖွဲ့များ}} [[Category:ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]] 6ahnyqiaw26vtymj894zqyohumcc0ru 0 99878 1027362 839602 2026-04-24T03:18:16Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ရထားလိုင်းများ */ 1027362 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = {{KTSN|T|03|size=50}}<br/>ဒိုင်းဂိုဘူတာ | native_name = 醍醐駅 | native_name_lang = ja | symbol_location = | symbol = | type = | image = Daigo Station 20110410 (8406766603).jpg | alt = | caption = | address = | borough = | country = | coordinates = {{coord|34|57|03|N|135|48|38|E|source:kolossus-jawiki|display=inline,title}} | owned = | operator = {{ric|Kyoto Municipal Subway|name=y}} | line = {{ric|Kyoto Municipal Subway|t|name=y}} | distance = | platforms = 1 [[island platform]] | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = | parking = | bicycle = | disabled = | code = T03 | zone = | website = | opened = {{Start date and age|1997|10|12|df=y}} | closed = <!-- {{End date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | passengers = {{wikidata|property|P1373}} daily<ref>{{cite web|url = http://www.city.kyoto.lg.jp/kotsu/page/0000073257.html|title = 京都市交通事業白書|publisher = Kyoto Municipal Transportation Bureau|language = ja}}</ref> | pass_year = FY{{wikidata|qualifier|P1373|P585}} | pass_rank = | services = {{Adjacent stations|system=Kyoto Municipal Subway|line1=t |left1=Ono |right1=Ishida |note-left={{KTSN|T|04|size=30}}|note-right={{KTSN|T|02|size=30}}}} }} [[File:Paseo daigoro west building.jpg|thumbnail|ဘူတာရုံပေါ်ရှိ အဆောက်အဦ]] ''' ဒိုင်းဂိုဘူတာ ''' (醍醐駅'' ဒိုင်းဂို - အဲခိ '') သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ တိုကျိုမြို့ [[ဖုရှိမိရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|ဖုရှိမိရပ်ကွက်]]တွင် တည်ရှိသည့် ကျိုတိုမြို့ပတ်မြေအောက်ရထားတိုးဇိုင်းရထားလိုင်းပေါ်ရှိ ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==ရထားလိုင်းများ== *ကျိုတိုမြို့ပတ်မြေအောက်ရထားလိုင်း **[[တိုးဇိုင်းရထားလိုင်း (ကျိုတို)|တိုးဇိုင်းရထားလိုင်း]] (ဘူတာအမှတ် T03) ==ဘူတာပုံစံ== ဤဘူတာတွင် ရထားလမ်းကြောင်းနှစ်ခု ပါဝင်ပြီး အလယ်တွင် ပလက်ဖောင်းတစ်ခု ပါရှိသည်။<ref>{{cite web|title = Daigo Station map|url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=103&station_name=%E9%86%8D%E9%86%90&map_id=1&lang=en|publisher = City of Kyoto}}</ref> {{ja-rail-line|pfn=1|first=2|name=Tōzai Line (Kyoto)|idx=Tōzai Line|dir=for {{STN|Misasagi}}, {{STN|Karasuma Oike}} and {{STN|Uzumasa Tenjingawa}}|linecol=#{{rcr|Kyoto Municipal Subway|t}}}} {{ja-rail-line|pfn=2|first=3|name=Tōzai Line (Kyoto)|idx=Tōzai Line|dir=for {{STN|Rokujizō}}|col=#{{rcr|Kyoto Municipal Subway|t}}}} <gallery> File:Kyoto-subway-T03-Daigo-station-platform-20111214-131202.jpg|Platform </gallery> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ပတ်မြေအောက်ရထားဘူတာရုံများ]] o05y4bytasqkqvwds9p2ddgaxw72cqu 0 103622 1027365 838029 2026-04-24T03:19:11Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ရထားလိုင်းများ */ 1027365 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = {{KTSN|T|06|size=50}}<br/>ဟိဂရှိနိုဘူတာ | native_name = 東野駅 | native_name_lang = ja | symbol_location = | symbol = | type = | image = Kyoto_subway_Higashino_station_entrance_5_20110829_150459.jpg | alt = | caption = Entrance No. 5 in 2011 | address = | borough = | country = | coordinates = {{coord|34|58|56|N|135|49|00|E|source:kolossus-jawiki|display=inline,title}} | owned = | operator = {{ric|Kyoto Municipal Subway|name=y}} | line = {{ric|Kyoto Municipal Subway|t|name=y}} | distance = | platforms = 1 | tracks = 2<ref>{{cite web|title = Higashino Station map|url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=103&station_name=%E6%9D%B1%E9%87%8E&map_id=1&lang=en|publisher = City of Kyoto}}</ref> | train_operators = | connections = | structure = | parking = | bicycle = | disabled = | code = T06 | zone = | website = | opened = {{Start date and age|1997|10|12|df=y}} | closed = <!-- {{End date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | passengers = {{wikidata|property|P1373}} daily<ref>{{cite web|url = http://www.city.kyoto.lg.jp/kotsu/page/0000073257.html|title = 京都市交通事業白書|publisher = Kyoto Municipal Transportation Bureau|language = ja}}</ref> | pass_year = FY{{wikidata|qualifier|P1373|P585}} | pass_rank = | services = {{Adjacent stations|system=Kyoto Municipal Subway|line1=t |left1=Yamashina |right1=Nagitsuji |note-left={{KTSN|T|07|size=30}}|note-right={{KTSN|T|05|size=30}}}} }} ''' ဟိဂရှိနိုဘူတာ ''' (東野駅'' ဟိဂရှိနို - အဲခိ '') သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[ယာမရှိနရပ်ကွက်]]တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==ရထားလိုင်းများ== *ကျိုတိုမြို့ပတ်မြေအောက်ရထားလိုင်း **[[တိုးဇိုင်းရထားလိုင်း (ကျိုတို)|တိုးဇိုင်းရထားလိုင်း]] (ဘူတာအမှတ် - T06) ==ဘူတာပုံစံ== ရထားလမ်းကြောင်းနှစ်ခုပါဝင်ပြီး အလယ်တွင် ပလက်ဖောင်း ပါရှိသည်။ The underground station has an [[island platform]] with two tracks. {{ja-rail-line|first=2|pfn=1|name=Tōzai Line (Kyoto)|idx=Tōzai Line|col=#{{rcr|Kyoto Municipal Subway|t}}|dir=for {{STN|Uzumasa Tenjingawa}}}} {{ja-rail-line|first=3|pfn=2|name=Tōzai Line (Kyoto)|idx=Tōzai Line|col=#{{rcr|Kyoto Municipal Subway|t}}|dir=for {{STN|Rokujizo}}}} <gallery> File:Kyoto-subway-T06-Higashino-station-platform-20111214-124322.jpg|ပလက်ဖောင်း </gallery> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ပတ်မြေအောက်ရထားဘူတာရုံများ]] dau3zktmmk7yyc33i14l1e97rp080ch 0 103646 1027372 838037 2026-04-24T03:36:59Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1027372 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = {{KTSN|T|10|size=50}}<br/>ဟိဂရှိယာမဘူတာ | native_name = 東山駅 | native_name_lang = ja | type = | image = Higashiyama_station_exit_1_20200515.jpg | alt = | caption = Entrance No.1 in 2020 | other_name = | address = Ōidechō, [[Higashiyama-ku, Kyoto|Higashiyama]], [[Kyoto, Kyoto|Kyoto]], [[Kyoto Prefecture|Kyoto]]<br />{{Nihongo2|（京都市東山区大井手町）}} | country = Japan | coordinates = {{coord|35|0|33.91|N|135|46|46.95|E|type:railwaystation_region:JP|display=inline,title}} | operator = {{ric|Kyoto Municipal Subway|name=y}} | line = {{ric|Kyoto Municipal Subway|t|name=y}} | platforms = 1 [[island platform]] | tracks = 2 | connections = {{Plainlist| * }} | structure = Underground | code = T10 | opened = {{start date and age|1997}} | closed = | former = | passengers = {{wikidata|property|P1373}} daily<ref>{{cite web|url = http://www.city.kyoto.lg.jp/kotsu/page/0000073257.html|title = 京都市交通事業白書|publisher = Kyoto Municipal Transportation Bureau|language = ja}}</ref> | pass_year = FY{{wikidata|qualifier|P1373|P585}} | services = {{Adjacent stations|system=Kyoto Municipal Subway|line1=t |left1=Sanjō Keihan |right1=Keage |note-left={{KTSN|T|11|size=30}}|note-right={{KTSN|T|09|size=30}}}} }} ''' ဟိဂရှိယာမဘူတာ ''' (東山駅'' ဟိဂရှိယာမ - အဲခိ '') သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုစီရင်စု]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[ဟိဂရှိယာမရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|ဟိဂရှိယာမရပ်ကွက်]]တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် ရထားလမ်းကြောင်းနှစ်ခုနှင့် အလယ်တွင် ပလက်ဖောင်းတစ်ခု ပါဝင်သည်။ {{ja-rail-line|pfn=1|first=2|name=Tōzai Line (Kyoto)|idx=Tōzai Line|dir=for {{STN|Kyōto Shiyakusho-mae}}, {{STN|Karasuma Oike}} and {{STN|Uzumasa Tenjingawa}}|linecol=#{{rcr|Kyoto Municipal Subway|t}}}} {{ja-rail-line|pfn=2|first=3|name=Tōzai Line (Kyoto)|idx=Tōzai Line|dir=for {{STN|Misasagi}}, {{STN|Rokujizō}} and ([[Keihan Railway]] [[Keihan Keishin Line|Keishin Line]]) {{STN|Hamaōtsu}}|col=#{{rcr|Kyoto Municipal Subway|t}}}} <gallery> File:Higashiyama_Station_ticket_gates_Dec_31_2021_08-58PM.jpeg|Ticket gates File:Higashiyama_Station_-_Kyoto_-_Dec_30_2021_various.jpeg|Platform </gallery> ==ပတ်ဝန်းကျင်နေရာများ== :ဆန်းဂျောလမ်း၏ မြောက်ဘက်နေရာများ * [[Heian Shrine]] * Okazaki Park ** The [[National Museum of Modern Art, Kyoto]] ** [[Kyoto Municipal Museum of Art]] ** Kyoto Prefectural Library * [[Kyoto Kaikan]] * [[Kyoto Industrial Promotion Center]] (Miyako messe) *[[Hosomi Museum]] :ဆန်းဂျောလမ်း၏ တောင်ဘက်နေရာများ * [[Shōren-in]] * [[Chion-in]] * [[Maruyama Park]] * [[Yasaka Shrine]] * [[Gion]] *[[Kōdai-ji]] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ပတ်မြေအောက်ရထားဘူတာရုံများ]] 5pdlvjizinw6lbht6yi0o6fxbv39ppe 0 104205 1027361 839600 2026-04-24T03:17:50Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ရထားလိုင်းများ */ 1027361 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = {{KTSN|T|02|size=50}}<br/>အိရှိဒဘူတာ | native_name = 石田駅 | native_name_lang = ja | symbol_location = | symbol = | type = | image = Kyoto-subway-T02-Ishida-station-entrance-2-20111214-132432.jpg | alt = | caption = Entrance No.2 in 2011 | address = Ishida Mori Higashimachi | borough = [[Fushimi-ku, Kyoto|Fushimi Ward]] , [[Kyoto]] | country = Japan | coordinates = {{coord|34|56|26|N|135|48|14|E|source:kolossus-jawiki|display=inline,title}} | owned = | operator = {{ric|Kyoto Municipal Subway|name=y}} | line = {{ric|Kyoto Municipal Subway|t|name=y}} | distance = | platforms = 1 [[island platform]] | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = Underground | parking = | bicycle = | disabled = | code = T02 | zone = | website = | opened = {{Start date and age|2004|11|26|df=y}} | closed = <!-- {{End date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | passengers = {{wikidata|property|P1373}} daily<ref>{{cite web|url = http://www.city.kyoto.lg.jp/kotsu/page/0000073257.html|title = 京都市交通事業白書|publisher = Kyoto Municipal Transportation Bureau|language = ja}}</ref> | pass_year = FY{{wikidata|qualifier|P1373|P585}} | pass_rank = | services = {{Adjacent stations|system=Kyoto Municipal Subway|line1=t |left1=Daigo |right1=Rokujizō |note-left={{KTSN|T|03|size=30}}|note-right={{KTSN|T|01|size=30}}}} }} ''' အိရှိဒဘူတာ''' (石田駅'' အိရှိဒ - အဲခိ '') သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[ဖုရှိမိရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|ဖုရှိမိရပ်ကွက်]]တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==ရထားလိုင်းများ== *ကျိုတိုမြို့ပတ်မြေအောက်ရထားလိုင်း **[[တိုးဇိုင်းရထားလိုင်း (ကျိုတို)|တိုးဇိုင်းရထားလိုင်း]] (T02) ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် ရထားလမ်းကြောင်းနှစ်ခုပါဝင်ပြီး အလယ်တွင် ပလက်ဖောင်းတစ်ခု ပါရှိသည်။<ref>{{cite web|title = Ishida Station map|url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=103&station_name=%E7%9F%B3%E7%94%B0&map_id=1&lang=en|publisher = City of Kyoto}}</ref> {{ja-rail-line|pfn=1|first=2|name=Tōzai Line (Kyoto)|idx=Tōzai Line|dir=for {{STN|Misasagi}}, {{STN|Karasuma Oike}} and {{STN|Uzumasa Tenjingawa}}|linecol=#{{rcr|Kyoto Municipal Subway|t}}}} {{ja-rail-line|pfn=2|first=3|name=Tōzai Line (Kyoto)|idx=Tōzai Line|dir=for {{STN|Rokujizō}}|col=#{{rcr|Kyoto Municipal Subway|t}}}} <gallery> File:Kyoto-subway-T02-Ishida-station-platform-20111214-132110.jpg|Platform </gallery> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ပတ်မြေအောက်ရထားဘူတာရုံများ]] hemogm0x8unyl56nunm89odhnk9l3lq 0 104420 1027370 1026810 2026-04-24T03:34:58Z ~2026-24990-07 141965 လူမှုရေးရာ 1027370 wikitext text/x-wiki {{Infobox government agency | name = တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | type = [[ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့များ|တိုင်း​ဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့]] | seal = File:Seal of TNI Region Government.png |seal_caption=အစိုးရအဖွဲ့၏ အမှတ်တံဆိပ် | logo =File:Seal of TNI Region Government Office.gif | logo_caption =အစိုးရအဖွဲ့ရုံး၏ အမှတ်တံဆိပ် | image =Dawei 03.jpg | image_caption =တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့ရုံး | formed = {{Start date|2011|3|30|df=yes}} | jurisdiction = {{flag|Tanintharyi Region}}တိုင်းဒေသကြီး | headquarters = [[ထားဝယ်မြို့]] ၊[[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]] | employees = | budget = | chief1_name = [[ဇော်နိုင်ဦး|ဦးဇော်နိုင်ဦး]] | chief1_position = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်|တိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ်]] | parent_department = [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]] | website = {{URL|http://www.tniregion.gov.mm}} |}} '''တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]၏ အုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။ လက်ရှိ တိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ်မှာ ဦးဇော်နိုင်ဦးဖြစ်သည်။ == ခေါင်းဆောင်မှု == {| class="wikitable" width="100%" |+ |- ! colspan="1" width="1%" |{{Abbr|No.|Number}} ! width="20%" | အမည် ! width="100px" | ပုံ ! width="20%" | စတင်ရက် ! width="20%" | ပြီးဆုံးရက် ! width="20%" | ရက်ပေါင်း ! width="20%" | နိုင်ငံရေးပါတီ ! width="20%" | သမ္မတ ! width="20%" | မှတ်ချက် |- |- style="background:#EEEEEE" | rowspan="1" style="background:#006B31; color:white" | '''၁''' | align="center" | '''ဦးခင်ဇော်''' | align="center" | | align="center" | ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ | align="center" | ၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၂ | align="center" | {{age in years and days|2011|3|30|2012|1|6}} | align="center" | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |[[သိန်းစိန်၊ ဦး|ဦးသိန်းစိန်]] |တိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ် |- |- style="background:#EEEEEE" | rowspan="1" style="background:#006B31; color:white" | '''၂''' | align="center" | '''[[မြတ်ကို|ဦးမြတ်ကို]]''' | align="center" | | align="center" | ၂၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၂ | align="center" | ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ | align="center" | {{age in years and days|2012|1|27|2016|3|30}} | align="center" | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |[[သိန်းစိန်၊ ဦး|ဦးသိန်းစိန်]] |တိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ် |- |- style="background:#EEEEEE" | rowspan="1" style="background:{{အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်/meta/color}}; color:white" | '''၃''' | align="center" | '''​[[လဲ့လဲ့မော်|ဒေါက်တာ လဲ့လဲ့မော်]]''' | align="center" | [[File:Lei Lei Maw (cropped).jpg|100px]] | align="center" | ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ | align="center" | ၁၁ မတ် ၂၀၁၉ | align="center" | {{age in years and days|2016|3|30|2019|3|11}} | align="center" | [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]] | *[[ထင်ကျော်၊ ဦး|ဦးထင်ကျော်]] *[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်​ဆွေ]] {{small|(ယာယီ)}} *[[ဦးဝင်းမြင့်]] |တိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ် |- |- style="background:#EEEEEE" | rowspan="1" style="background:{{အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်/meta/color}}; color:white" | '''၄''' | align="center" | '''ဦးမြင့်မောင်''' | align="center" | | align="center" | ၂၂ မတ် ၂၀၁၉ | align="center" | ၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | align="center" | {{age in years and days|2019|3|22|2021|2|1}} | align="center" | [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]] |ဦးဝင်းမြင့် |တိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ် |- |- style="background:#EEEEEE" | rowspan="1" style="background:#FFFFFF; color:black" | '''၅''' | align="center" | '''ဦးတင်အောင်''' | align="center" | | align="center" | ၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | align="center" | ၁ သြဂုတ် ၂၀၂၆ | align="center" | {{age in years and days|2021|2|2|2021|8|1}} | align="center" | – |[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]] {{small|(ယာယီ)}} |တိုင်းဒေသကြီး​စီမံအုပ်ချုပ်ရေး​ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ |- |- style="background:#EEEEEE" | rowspan="1" style="background:#006B31; color:white" | '''၆''' | align="center" | '''[[မြတ်ကို|ဦးမြတ်​ကို]]''' | align="center" | | align="center" | ၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ | align="center" | ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | align="center" | {{age in years and days|2021|8|1|2026|4|10}} | align="center" | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | *[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]] {{small|(ယာယီ)}} *ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် {{small|(ယာယီ)}} |တိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ် |- |- style="background:#EEEEEE" | rowspan="1" style="background:#006B31; color:white" | '''၇''' | align="center" | '''[[ဇော်နိုင်ဦး|ဦးဇော်နိုင်ဦး]]''' | align="center" | | align="center" | ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | align="center" | လက်ရှိ | align="center" | {{age in years and days|2026|4|10}} | align="center" | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |[[မင်းအောင်လှိုင်|ဦးမင်းအောင်လှိုင်]] |တိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ် |} ==တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ (၂၀၁၁-၂၀၁၆)== ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့၌ စတင် ဖွဲ့စည်းသော အစိုးရဖြစ်ပြီး ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ {| class="wikitable" ! rowspan="2" |'''စဉ်''' ! rowspan="2" |'''အမည်''' ! colspan="3" | တာဝန်ထမ်း​ဆောင်ခြင်း ! rowspan="2" |'''ဝန်ကြီးဌာန''' |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !​ရက်​ပေါင်း |- |(၁) |ဦးခင်ဇော် |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |{{age in years and days|2011|3|30|2011|7|1}} |ဝန်ကြီးချုပ် |- |(၂) |ဗိုလ်မှူးကြီး​ ဇော်လွင် |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |{{age in years and days|2011|3|30|2011|7|1}} |လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |(၃) |[[မြတ်ကို|ဦးမြတ်ကို]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |{{age in years and days|2011|3|30|2011|7|1}} |စီးပွားရေးဝန်ကြီးဌာန |- |(၄) |ဒေါက်တာ ဝင်းအောင် |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |{{age in years and days|2011|3|30|2011|7|1}} |လယ်ယာ၊သစ်တောဝန်ကြီးဌာန |- |(၅) |ဒေါက်တာ ဝင်းအောင် |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |{{age in years and days|2011|3|30|2011|7|1}} |သားငါး၊စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန |- |(၆) |ဦးသန်းအောင် |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |{{age in years and days|2011|3|30|2011|7|1}} |စက်မှု၊သတ္တုဝန်ကြီးဌာန |- |(၇) |ဒေါက်တာ ကျော်ဆန်း |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |{{age in years and days|2011|3|30|2011|7|1}} |ဆောက်လုပ်ရေးနှင့်ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- |(၈) |ဦးဝင်းဆွေ |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |{{age in years and days|2011|3|30|2011|7|1}} |ပညာရေးနှင့်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန |- |(၉) |ဦး​သိန်းလွင် |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |{{age in years and days|2011|3|30|2011|7|1}} |လူမှု/ပြန်ကြားဝန်ကြီးဌာန |- |(၁၀) |​ဦးအောင်ကျော်ကျော်ဦး |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |{{age in years and days|2011|3|30|2011|7|1}} |ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန |- |(၁၁) |​ဦးစောဟာဗီ |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |{{age in years and days|2011|3|30|2011|7|1}} |ကရင်တိုင်းရင်းသားရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |(၁၂) |​ဦးစိုးမြင့် |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |{{age in years and days|2011|3|30|2011|7|1}} |ဥပဒေချုပ် |} ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ကို တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ ဝန်ကြီးများနှင့် ဝန်ကြီးဌာနအသစ်များဖြင့် ပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ {| class="wikitable" ! rowspan="2" |'''စဉ်''' ! rowspan="2" |'''အမည်''' ! colspan="3" | တာဝန်ထမ်း​ဆောင်ခြင်း ! rowspan="2" |'''ဝန်ကြီးဌာန''' |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !​ရက်​ပေါင်း |- |rowspan="2"|(၁) |ဦးခင်ဇော် |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2011|7|1|2012|1|6}} |rowspan="2"|ဝန်ကြီးချုပ် |- |[[မြတ်ကို|ဦးမြတ်ကို]] |၂၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၂ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2012|1|27|2016|3|30}} |- |(၂) |ဗိုလ်မှူးကြီး​ ဇော်လွင် |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2011|7|1|2016|3|30}} |လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |rowspan="2"|(၃) |[[မြတ်ကို|ဦးမြတ်ကို]] |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၂၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2011|7|1|2012|1|27}} |rowspan="2"|ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန (ယခင် ဘဏ္ဍာရေးနှင့်အခွန်ဝန်ကြီးဌာန) |- |ဦးသန်းအောင် |၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2012|12|1|2016|3|30}} |- |(၄) |ဒေါက်တာ ဝင်းအောင် |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2011|7|1|2016|3|30}} |စိုက်ပျိုးရေးနှင့်မွေးမြူရေးဝန်ကြီးဌာန |- |rowspan="2"|(၅) |ဦး​သိန်းလွင် |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2011|7|1|2012|12|1}} |rowspan="2"|သစ်တောနှင့်သတ္တုဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးတင်စိုး |၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2012|12|1|2016|3|30}} |- |rowspan="2"|(၆) |ဦးသန်းအောင် |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2011|7|1|2012|12|1}} |rowspan="2"|စီမံကိန်းနှင့်စီးပွားရေးဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးသိန်းလွင် |၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2012|12|1|2016|3|30}} |- |(၇) |ဒေါက်တာ ကျော်ဆန်း |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2011|7|1|2016|3|30}} |လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- |rowspan="2"|(၈) |ဒေါက်တာ ဝင်းအောင် |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2011|7|1|2012|12|1}} |rowspan="2"|လျှပ်စစ်နှင့်စက်မှုလက်မှုဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးဝင်းဆွေ |၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2012|12|1|2016|3|30}} |- |(၉) |​ဦးအောင်ကျော်ကျော်ဦး |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2011|7|1|2016|3|30}} |စည်ပင်သာယာရေးဝန်ကြီးဌာန |- |rowspan="2"|(၁၀) |ဦးဝင်းဆွေ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2011|7|1|2012|12|1}} |rowspan="2"|လူမှုရေးဝန်ကြီးဌာန |- |ဒေါက်တာ ဝင်းအောင် |၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2012|12|1|2016|3|30}} |- |(၁၁) |​ဦးစောဟာဗီ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2011|7|1|2016|3|30}} |ကရင်တိုင်းရင်းသားရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |(၁၂) |​ဦးစိုးမြင့် |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2011|7|1|2016|3|30}} |ဥပဒေချုပ် |} ==တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ (၂၀၁၆-၂၀၂၁)== ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၅ ရက်နေ့တွင် စတင် ဖွဲ့စည်းသည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၃၀ ရက်နေ့၌ ဝန်ကြီးဌာနအသစ် တစ်ခု တိုးချဲ့ ဖွဲ့စည်းသည်။ {| class="wikitable" ! rowspan="2" |'''စဉ်''' ! rowspan="2" |'''အမည်''' ! colspan="3" | တာဝန်ထမ်း​ဆောင်ခြင်း ! rowspan="2" |'''ဝန်ကြီးဌာန''' |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !​ရက်​ပေါင်း |- |rowspan=2|(၁) |[[လဲ့လဲ့မော်|ဒေါက်တာ​လဲ့လဲ့​မော်]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |၁၁ မတ် ၂၀၁၉ |{{age in years and days|2016|3|30|2019|3|11}} |rowspan=2|ဝန်ကြီးချုပ် |- |ဦးမြင့်​မောင် |၂၂ မတ် ၂၀၁၉<ref>{{cite news|url=http://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room/orders/2019/03/25/id-15189|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်အမှတ်၊ ၁၁/၂၀၁၉|last=|first=|author2=|date=|publisher=နိုင်ငံ​တော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201082315/https://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room%2Forders%2F2019%2F03%2F25%2Fid-15189}}</ref> |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2019|3|22|2021|2|1}} |- |rowspan="2" |(၂) |ဗိုလ်မှူးကြီး​ ဇော်လွင် |၅ ဧပြီ ၂၀၁၆ |၁၇ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ​၂၀၁၇ | {{age in years and days|2016|4|5|2017|2|17}} |rowspan="2"|လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |[[ကျော်ဇေယျ|ဗိုလ်မှူးကြီး ​ကျော်​​ဇေယျ]] |၁၇ ​​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၁၇ |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2017|2|17|2021|2|1}} |- |rowspan=2|(၃) |ဦးဖြိုးဝင်းထွန်း |၅ ဧပြီ ၂၀၁၆ |၁၉ မတ် ၂၀၁၉ |{{age in years and days|2016|4|5|2019|3|19}} |rowspan=2|စီမံကိန်းနှင့်ဘဏ္ဍာ​ရေးဝန်ကြီးဌာန |- |​ဒေါ်ရီရီချို |၂၆ မတ် ၂၀၁၉ |၁ ​​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2019|3|26|2021|2|1}} |- |(၄) |ဦးဟိုပင် |၅ ဧပြီ ၂၀၁၆ |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2016|4|5|2021|2|1}} |လူမှု​ရေးနှင့်စည်ပင်သာယာ​ရေးဝန်ကြီးဌာန |- |rowspan=2|(၅) |ဦးမြင့်​မောင် |၅ ဧပြီ ၂၀၁၆ |၁၁ မတ် ၂၀၁၉ |{{age in years and days|2016|4|5|2019|3|22}} |rowspan=2|သယံဇာတနှင့်ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးလှ​​ထွေး |၂၆ မတ် ၂၀၁၉ |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2019|3|26|2021|2|1}} |- |rowspan=2|(၆) |ဦးကြည်လှိုင် |၅ ဧပြီ ၂၀၁၆ |၁၉ မတ် ၂၀၁၉ |{{age in years and days|2016|4|5|2019|3|19}} |rowspan=2|လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန |- |ဦး​အောင်သူရ |၂၆ မတ် ၂၀၁၉ |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2019|3|26|2021|2|1}} |- |(၇) |ဦးမြင့်စန်း |၅ ဧပြီ ၂၀၁၆ |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2016|4|5|2021|2|1}} |စိုက်ပျိုး​ရေး၊မွေးမြူ​ရေးနှင့်ဆည်​မြောင်းဝန်ကြီးဌာန |- |(၈) |ဦးကျော်မင်း (ခ) ဦးဖိုးမင်း |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၉ |၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2019|7|1|2021|2|1}} |လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်ဝန်ကြီးဌာန |- |(၉) |ဦး​စောလုကာ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2016|3|30|2021|2|1}} |ကရင်တိုင်းရင်းသားလူမျိုး​ရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |(၁၀) |ဦး​စိုးမြင့် |၁၁ ​မေ ၂၀၁၆ |၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2016|5|11|2021|2|1}} |တိုင်း​ဒေသကြီးဥပဒေချုပ် |}<ref>{{cite news|url=http://www.president-office.gov.mm/?q=cabinet/region-and-state-government/id-10187|title=တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့|last=|first=|author2=|date=|publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201062410/https://www.president-office.gov.mm/?q=cabinet%2Fregion-and-state-government%2Fid-10187}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room/orders/2016/04/05/id-10104 |title=တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |last= |first= |author2= |date= |publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး |accessdate= |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201082212/https://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room%2Forders%2F2016%2F04%2F05%2Fid-10104 }}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room/orders/2016/05/12/id-10287|title=တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးဥပဒေချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း (အမိန့်အမှတ်၊ ၃၀/၂၀၁၆)|last=|first=|author2=|date=|publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201121044/https://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room%2Forders%2F2016%2F05%2F12%2Fid-10287}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room/orders/2017/02/20/id-11779|title=လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|last=|first=|author2=|date=|publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201120959/https://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room%2Forders%2F2017%2F02%2F20%2Fid-11779}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.president-office.gov.mm/en/?q=briefing-room/orders/2016/03/31/id-6176|title=နိုင်ငံတော်သမ္မတထံမှ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်သို့ ပေးပို့သော တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးရေးရာဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|last=|first=|author2=|date=|publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201151805/https://www.president-office.gov.mm/en/?q=briefing-room%2Forders%2F2016%2F03%2F31%2Fid-6176}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.president-office.gov.mm/en/?q=briefing-room/orders/2016/03/31/id-6170|title=ပြည်နယ်နှင့်တိုင်း​​ဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်များ ခန့်အပ်ခြင်း|last=|first=|author2=|date=|publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201151815/https://www.president-office.gov.mm/en/?q=briefing-room%2Forders%2F2016%2F03%2F31%2Fid-6170}}</ref> ==တိုင်းဒေသကြီးစီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ (၂၀၂၁)== နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီသည် အမိန့်အမှတ် ၁၆/၂၀၂၁ ဖြင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီများကို ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ {| class="wikitable" ! rowspan="2" |'''စဉ်''' ! rowspan="2" |'''အမည်''' ! colspan="3" | တာဝန်ထမ်း​ဆောင်ခြင်း ! rowspan="2" |'''ရာထူးတာဝန်''' |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !​ရက်​ပေါင်း |- |(၁) |ဦးတင်အောင် |၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၁ သြဂုတ် ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2021|2|2|2021|8|1}} |စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ |- |(၂) |ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်ဇေယျ |၁၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၁ သြဂုတ် ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2021|2|12|2021|8|1}} |ကောင်စီဝင် |- |(၃) |ဦး​မောင်ကြီး |၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၁ သြဂုတ် ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2021|2|11|2021|8|1}} |ကောင်စီဝင် |- |(၄) |ဦးခင်​မောင်မြင့် |၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၁ သြဂုတ် ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2021|2|11|2021|8|1}} |ကောင်စီဝင် |- |(၅) |ဦးယဉ်ထွေး |၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၁ သြဂုတ် ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2021|2|3|2021|8|1}} |ကောင်စီဝင် တိုင်းဒေသကြီး လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန ဦးစီးမှူး |- |(၆) |ရဲမှူးကြီး ခင်ကျော် |၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၁ သြဂုတ် ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2021|2|3|2021|8|1}} |ကောင်စီဝင် တိုင်းဒေသကြီး ရဲတပ်ဖွဲ့မှူး |- |(၇) |ဦးအုန်းသန်း <ref>https://cincds.gov.mm/node/10988?d=1</ref> |၄ မတ် ၂၀၂၁ |၁ သြဂုတ် ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2021|3|4|2021|8|1}} |ကောင်စီဝင် ဥပဒေချုပ် |- |(၈) |ဦးခင်မောင်ချို |၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၁ သြဂုတ် ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2021|2|3|2021|8|1}} |ကောင်စီအတွင်းရေးမှူး တိုင်းဒေသကြီး အုပ်ချုပ်ရေးမှူး |} ==တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ (၂၀၂၁-၂၀၂၆)== နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ် ၁၅၃/၂၀၂၁ ဖြင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီများကို တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့များအဖြစ် ပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ {| class="wikitable" ! rowspan="2" |'''စဉ်''' ! rowspan="2" |'''အမည်''' ! colspan="3" | တာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်း ! rowspan="2" |'''ဝန်ကြီးဌာန''' |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !ရက်ပေါင်း |- |(၁) |[[မြတ်ကို|ဦးမြတ်ကို]] |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2021|8|1|2026|4|10}} |ဝန်ကြီးချုပ် |- |rowspan="4"|(၂) |ဗိုလ်မှူးကြီး သက်စိုး |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2021|8|1|2021|11|6}} |rowspan="4"|လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |ဗိုလ်မှူးကြီး သိန်းလင်း |၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၁ |၁၅ သြဂုတ် ၂၀၂၃ |{{age in years and days|2021|11|6|2023|8|15}} |- |ဗိုလ်မှူးကြီး မင်းမင်းလတ် |၁၅ သြဂုတ် ၂၀၂၃ |၂၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ |{{age in years and days|2023|8|15|2025|10|29}} |- |ဗိုလ်မှူးကြီး သိန်းဇော်မြင့် |၂၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2025|10|29|2026|4|10}} |- |(၃) |ဦး​မောင်ကြီး |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2021|8|1|2026|4|10}} |စီးပွားရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |(၄) |ဦးခင်​မောင်မြင့် |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2021|8|1|2026|4|10}} |သယံဇာတရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |rowspan="3"|(၅) |ဦးယဉ်ထွေး |၁ သြဂုတ် ၂၀၂၁ |၁ ဧပြီ ၂၀၂၃ |{{age in years and days|2021|8|1|2023|4|1}} |rowspan="3"|လူမှုရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးသန့်ဇင် |၁ ဧပြီ ၂၀၂၃ |၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ |{{age in years and days|2023|4|1|2024|2|10}} |- |ဦးသက်နိုင် |၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2024|2|10|2026|4|10}} |- |rowspan="3"|(၆) |ရဲမှူးကြီး ခင်ကျော် |၁ သြဂုတ် ၂၀၂၁ |၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ |{{age in years and days|2021|8|1|2023|11|1}} |rowspan="3"|လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- |ရဲမှူးကြီး မြင့်ထွေး |၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ |၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ |{{age in years and days|2023|11|1|2024|2|10}} |- |ဦးအောင်ဇော်လှိုင် |၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2024|2|10|2026|4|10}} |- |(၇) |ဦး​စောမာတင်လူသာ |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2021|8|1|2026|4|10}} |တိုင်းရင်းသားရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန |- |(၈) |ဦးအုန်းသန်း <ref>https://cincds.gov.mm/node/10988?d=1</ref> |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2021|8|1|2026|4|10}} |ဥပဒေချုပ် |} ==တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ (၂၀၂၆-လက်ရှိ)== ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အသစ်တက်လာသော [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]]က နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်အမှတ် ၁၁/၂၀၂၆ ဖြင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း၊ <ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81604 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>အမိန့်အမှတ် ၂၂/၂၀၂၆ ဖြင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း၊ <ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81626 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>အမိန့်အမှတ် ၂၃/၂၀၂၆ ဖြင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဥပဒေချုပ်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း၊ <ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဥပဒေချုပ်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81627 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>အမိန့်အမှတ် ၂၄/၂၀၂၆ ဖြင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်စာရင်းစစ်ချုပ်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း၊<ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်စာရင်းစစ်ချုပ်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81629 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> အမိန့်အမှတ် ၂၆/၂၀၂၆ ဖြင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးရေးရာဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးရေးရာဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81633 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> {| class="wikitable" ! rowspan="2" |'''စဉ်''' ! rowspan="2" |'''အမည်''' ! colspan="3" |တာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်း ! rowspan="2" |'''ဝန်ကြီးဌာန''' |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !ရက်ပေါင်း |- |(၁) |[[ဇော်နိုင်ဦး|ဦးဇော်နိုင်ဦး]] | rowspan="11" |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | rowspan="11" |''ယနေ့အထိ'' | rowspan="11" |{{Age in years and days|2026|4|10}} |ဝန်ကြီးချုပ် |- |(၂) |ဗိုလ်မှူးကြီး သိန်းဇော်မြင့် |လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |(၃) |ဦးမောင်ကြီး |စီမံကိန်း၊စီးပွားရေးနှင့်ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန |- |(၄) |ဦးသက်နိုင် |လူမှုရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |(၅) |ဒေါက်တာ ဝင်းအောင် |လျှပ်စစ်၊စွမ်းအင်၊စက်မှုနှင့်လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- |(၆) |ဦးအောင်ကျော်ကျော်ဦး |စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့်ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန |- |(၇) |ဦးသိန်းလွင် |သယံဇာတနှင့်သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာန |- |(၈) |ဦးမင်းမင်းလတ် |စည်ပင်သာယာရေးဝန်ကြီးဌာန |- |(၉) |စောမာတင်လူသာ |ကရင်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |(၁၀) |ဦးထိန်လင်းကျော် |ဥပဒေချုပ် |} ==ကိုးကား== {{reflist}}{{State and Region Governments of Myanmar}}{{မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်များ}} [[Category:တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့များ]] tmy1ndgnyzcrh9rk9og9krg4e03lc4i 0 108407 1027342 849309 2026-04-24T02:52:30Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[ယာမရှိနဘူတာ]] စာမျက်နှာကို [[ယမရှိနဘူတာ]] သို့ ခင်မောင်မောင်လွင်က ရွှေ့ခဲ့သည် 849309 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = {{KTSN|T|07|size=50}}<br/>ယာမရှိနဘူတာ | native_name = 山科駅 | native_name_lang = ja | type = | image = [[File:Vierra Yamashina.jpg|280px]] | alt = | caption = Vierra Yamashina of Yamashina Station Building, 20 December 2020 | other_name = | address = [[Yamashina-ku, Kyoto|Yamashina]], [[Kyoto, Kyoto|Kyoto]], [[Kyoto Prefecture|Kyoto]] | country = Japan | coordinates = {{coord|34|59|32.41|N|135|49|1.50|E|display=title,inline|region:JP_type:railwaystation}} | operator = {{Plainlist| * {{ric|JR West|name=y}} * {{ric|Kyoto Municipal Subway|name=y}} * [[Keihan Electric Railway]] }} | line = {{Plainlist| * [[Tōkaidō Line]] ([[Biwako Line]]) * [[Kosei Line]] * {{ric|Kyoto Municipal Subway|t|name=y}} * [[Keihan Keishin Line|Keishin Line]] }} | platforms = | connections = | structure = | code = {{plainlist| *{{RouteBox|JR-B30||#00bfff}} (Kosei Line) *{{RouteBox|JR-A30||#0072bc}} (Tokaido Line) *T07 (Tozai Line) |}} | opened = | closed = | former = | passengers = {{plainlist| * {{wikidata|property|P1373|P137=Q502125}} daily (JR West, FY{{wikidata|qualifier|P1373|P585|P137=Q502125}})<ref>{{cite web|url = https://www.westjr.co.jp/company/info/issue/data/|title = データで見るJR西日本|publisher = West Japan Railway Company|language = ja}}</ref> * {{wikidata|property|P1373|P137=Q5359594}} daily (Subway, FY{{wikidata|qualifier|P1373|P585|P137=Q5359594}})<ref>{{cite web|url = http://www.city.kyoto.lg.jp/kotsu/page/0000073257.html|script-title=ja:京都市交通事業白書|publisher = Kyoto Municipal Transportation Bureau|language = ja}}</ref> * {{wikidata|property|Q11375846|P1373}} daily (Keihan, FY{{wikidata|qualifier|Q11375846|P1373|P585}})<ref>{{cite web|url = https://data.city.kyoto.lg.jp/node/75258|script-title = ja:第8章 都市施設【交通機関】 07 私鉄市内駅乗降客数(ＪＲを除く)|publisher = Kyoto Open Data|language = ja|date = 2016-11-26|title = မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ|access-date = 3 July 2024|archive-date = 1 April 2019|archive-url = https://web.archive.org/web/20190401143506/https://data.city.kyoto.lg.jp/node/75258}}</ref> }} | pass_year = | services = {{Adjacent stations|system=Kyoto Municipal Subway|line1=t |left1=Misasagi |right1=Higashino |note-left={{KTSN|T|08|size=30}}|note-right={{KTSN|T|06|size=30}}}} }} ''' ယာမရှိနဘူတာ''' (山科駅'' ယာမရှိန- အဲခိ '') သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုစီရင်စု]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဘူတာတွင် အပိုင်းနှစ်ခု ပါဝင်သည်။ မြေအောက်ရထားအပိုင်းနှင့် မြေပြင်ပေါ်ရှိ JR ရထားလိုင်းအပိုင်းတို့ ဖြစ်သည်။ ခဲအိဟန်ယာမရှိနဘူတာသည် ခဲအိဟန်လျှပ်စစ်ရထားလိုင်း၏ ခဲအိရှင်းရထားလိုင်းပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ယာမရှိနဘူတာ၏ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ ==ရထားလိုင်းများ== ==ဘူတာပုံစံ== ===ယာမရှိနဘူတာ (JR West)=== ===ယာမရှိနဘူတာ (ကျိုတိုမြေအောက်ရထားတိုးဇိုင်းလိုင်း=== ===ခဲအိဟန်ယာမရှိနဘူတာ (ခဲအိဟန်ခဲအိရှင်းရထားလိုင်း)=== ==သမိုင်းကြောင်း== ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် JR ရထားလိုင်းများကို ဘူတာအမှတ်စဉ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ယာမရှိနဘူတာ၏ ဘိဝခိုရထားလိုင်းအတွက် အမှတ်စဉ်သည် JR-A30 ဖြစ်သည်။ ခိုဆဲအိရထားလိုင်းအတွက် ဘူတာအမှတ်စဉ်သည် JR B-30 ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=20 July 2016 |title=近畿エリアの12路線 のべ300駅に「駅ナンバー」を導入します！ |trans-title="Station numbers" will be introduced at a total of 300 stations on 12 lines in the Kinki area! |url=https://www.westjr.co.jp/press/article/2016/07/page_8973.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20221116010608/https://www.westjr.co.jp/press/article/2016/07/page_8973.html |archive-date=16 November 2022 |access-date=30 December 2022 |website=westjr.co.jp |language=ja}}</ref><ref>{{Cite web |date=20 July 2016 |title=「駅ナンバー」一覧表 |trans-title="Station number" list |url=https://www.westjr.co.jp/press/article/items/160720_01_ekinumber.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20221116010610/https://www.westjr.co.jp/press/article/items/160720_01_ekinumber.pdf |archive-date=16 November 2022 |access-date=30 December 2022 |website=westjr.co.jp |language=ja}}</ref> ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{j-railservice start}} |- !colspan=5|West Japan Railway Company (JR West) (Yamashina) {{j-route|route=Tōkaidō Line (Biwako Line)|col=#0072bc|f=w}} {{j-rserv|service=Limited Express "Hida"|p}} {{j-rserv|service=Local|b=d|previous={{STN|Ōtsu}}|next={{STN|Kyoto}}|col=gray}} {{j-rserv|service=Special Rapid Service|previous=Ōtsu|next=Kyoto|col=#0072bc}} {{j-rserv|service=Kansai Airport Limited Express "Haruka"|previous= Ōtsu|next=Kyoto|col=blue}} {{j-route|route=Kosei Line|col=deepskyblue|f=w}} {{j-rserv|service=Local|b=d|previous=Kyoto|next={{STN|Ōtsukyō}}|col=gray}} {{j-rserv|service=Rapid Service|b=d|previous=Kyoto|next=Ōtsukyō|col=#ff6600}} {{j-rserv|service=Special Rapid Service|previous=Kyoto|next=Ōtsukyō|col=#0072bc}} |- !colspan=5|Keihan Electric Railway (Keihan Yamashina) {{j-route|route=Keishin Line (OT31)|col=#fc0}} {{j-rserv|service=-|previous={{STN|Misasagi}} (T08) |next={{STN|Shinomiya}} (OT32)}} {{s-end}} ===Yamashina Station (first)=== {{j-railservice start}} {{j-route|route=Japanese Government Railway Tōkaidō Line (Old route)|col=black|f=w}} {{j-rserv|service=-|b=d|previous={{STN|Ōtani|Shiga}}|next={{STN|Inari}}}} {{s-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{in lang|ja}} [http://www.jr-odekake.net/eki/top.php?id=0610115 Yamashina Station] from jr-odekake.net (JR West) * {{in lang|ja}} [http://www2.city.kyoto.lg.jp/kotsu/tikadia/hyperdia/menu0129.htm Yamashina Station] (Kyoto Municipal Transportation Bureau) * {{in lang|ja}} [http://www.okeihan.net/eki/detail.php?station_no=59 Keihan-Yamashina Station] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111002000310/http://www.okeihan.net/eki/detail.php?station_no=59 |date=2 October 2011 }} from Okeihan.net (Keihan Electric Railway) ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ပတ်မြေအောက်ရထားဘူတာရုံများ]] dpugk89kcun1oifalgybnmfdgag10ag 1027345 1027342 2026-04-24T02:54:38Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 အကြောင်းအရာ "{{db-self}}" ဖြင့် အစားထိုးခဲ့သည် 1027345 wikitext text/x-wiki {{db-self}} i3ivwgg793ry976qg2ak9jnjk4epd7m 0 118341 1027371 1027043 2026-04-24T03:36:51Z ~2026-24925-65 141966 ဗိုလ်မှူးချုပ်ဇော်မျိုးဟန် 1027371 wikitext text/x-wiki '''[[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]]'''တွင် လက်ရှိတာဝန်ထမ်းဆောင်နေကြသော အရာရှိကြီးများ စာရင်းဆောင်းပါးဖြစ်သည်။ ==ထိပ်တန်းအရာရှိကြီးများ == {| class="wikitable" !စဉ် !ရာထူး/တာဝန် !တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ ပုဂ္ဂိုလ် !မှတ်ချက် |- |၁ |[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] |[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ရဲဝင်းဦး]] |OTS(၇၇) |- |၂ |[[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)]] |[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ကျော်စွာလင်း]] |DSA(၃၅) |- |၃ |[[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)]] |[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ထိန်ဝင်း]] <ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cw9yrgg7y17t|title=ဗိုလ်ချုပ်ထိန်ဝင်း ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) ဖြစ်လာ|work=BBC Burmese|access-date=၁၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|date=၁၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ }}</ref> |DSA(၂၉) |- |၄ |[[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]] |[[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ထွန်းဝင်း]] |DSA(၃၄) |- |၅ |[[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)]] |[[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ကိုကိုဦး]] |DSA(၃၈) |} == စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူးများ == {| class="wikitable" !စဉ် !ရာထူး/တာဝန် !တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ ပုဂ္ဂိုလ် !မှတ်ချက် |- |၁ |[[အမှတ် (၁) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့|အမှတ်(၁)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[နီလင်းအောင်]] |DSA(၃၇) |- |၂ |[[အမှတ် (၂) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့|အမှတ်(၂)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဇော်မင်းလတ် |DSA(၃၇) |- |၃ |[[အမှတ် (၃) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့|အမှတ်(၃)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[နိုင်နိုင်ဦး]] |DSA(၃၅) |- |၄ |[[အမှတ် (၄) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့|အမှတ်(၄)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]] |ဗိုလ်ချုပ် ကျော်လင်းမောင် |DSA(၃၇) |} == အရာရှိချုပ်များ == {| class="wikitable" !စဉ် !ရာထူး/တာဝန် !တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ ပုဂ္ဂိုလ် !မှတ်ချက် |- |၁ |[[စစ်ရေးချုပ်]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဇော်ဟိန်း]] |DSA(၃၈) |- |၂ |[[စစ်ထောက်ချုပ်]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဇော်မျိုးတင်]] |DSA(၃၂) |- |၃ |တပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် |ဗိုလ်ချုပ် ပြည့်စုံလင်း |DSA(၄၀) |- |၄ |တပ်မ​တော်စစ်ဆေးရေးအရာရှိချုပ် |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မျိုးမင်းထွန်း |OTC(၂၃) |- |၅ |[[စစ်ရာထူးခန့်ချုပ်]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထိန်ဝင်း |DSA(၃၈) |- |၆ |[[စစ်ဥပဒေချုပ်]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မျိုးသန့်နိုင် |DSA(၃၂) |- |၇ |[[တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးနှင့် စာရင်းစစ်ချုပ် (ကြည်း/ရေ/လေ)|တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးနှင့်စာရင်းစစ်ချုပ်(ကြည်း၊ရေ၊လေ)]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မျိုးမင်းထွန်း |OTC(၂၃) |- |၈ |[[စစ်ဖက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်|တပ်မ​တော်စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကျော်ကိုထိုက် |DSA(၃၈) |- |၉ |လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးအရာရှိချုပ် |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး စိုးမင်း |DSA(၃၉) |- |၁၀ |[[ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေး အရာရှိချုပ်ရုံး|ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးအရာရှိချုပ်]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မိုးမြင့်ဆွေ]] |အလုပ်သင်ဗိုလ်၊အပတ်စဉ်(၂၃) |- |၁၁ |စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(ကြည်း) |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[သန်းထိုက်]] |DSA(၃၈) |- |၁၂ |စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(ရေ) |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး အေးမင်းထွေး |DSA(၃၂) |- |၁၃ |စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(လေ) |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး လစ်လပ် |DSA( - ) |- |၁၄ |အရန်အင်အား |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရာပြည့်]] |DSA(၂၂) |- |၁၅ |အရန်အင်အား |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မင်းနိုင် |OTS(၆၆) |} == အစိုးရအဖွဲ့ဝင်များ == ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ်အနေဖြင့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဝန်ကြီးဌာနများ၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး – ဒုတိယဝန်ကြီးများအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေကြသော တပ်မတော်အရာရှိကြီးများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် - {| class="wikitable" !စဉ် !ရာထူး/တာဝန် !တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ ပုဂ္ဂိုလ် !မှတ်ချက် |- |၁ |[[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[မောင်မောင်အေး|ထွန်းအောင်]] |DSA(၂၉) ယခင် [[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]] |- |၂ |[[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ညွန့်ဝင်းဆွေ]] |DSA(၃၆) ယခင် [[အမှတ် (၄) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့|အမှတ်(၄)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]] |- |၃ |[[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဖုန်းမြတ်]] |OTS(၇၃) ယခင် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |- |၄ |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး |ဗိုလ်ချုပ် အောင်မျိုးသန့် |DSA(၃၀) ယခင် ဒုတိယတပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် |- |၅ |ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး |ဗိုလ်ချုပ် မင်းသူ |DSA(၃၇) ယခင် ဒုတိယတပ်မတော်စစ်ဖက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ် |- |၆ |နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး |ဗိုလ်ချုပ် ကျော်စွာဦး |– |} == တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးများ == {| class="wikitable" !စဉ် !တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် !တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲပုဂ္ဂိုလ် !မှတ်ချက် |- |၁ |[[နေပြည်တော်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်ချုပ် ​ကြည်သိုက် |DSA(၃၉) |- |၂ |[[မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်ချုပ်‌ အောင်ဇော်ထွေး |တေဇ(၂၄) |- |၃ |[[အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်ချုပ် အေးမင်းဦး |OTS(၉၄) |- |၄ |[[အရှေ့ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်နိုင်ဦး |DSA(၄၁) |- |၅ |[[အရှေ့အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |လစ်လပ် |– |- |၆ |[[တြိဂံဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်ချုပ် စိုးမြတ်ထွဋ် |DSA(40) |- |၇ |[[အရှေ့တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |လစ်လပ် |– |- |၈ |[[ကမ်းရိုးတန်းဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်ချုပ် ကျော်ကျော်ဟန် |DSA(၄၁) |- |၉ |[[ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် တင်မင်းလတ် |DSA(၄၁) |- |၁၀ |[[အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |‌‌ဗိုလ်ချုပ် စိုးကျော်ထက် |DSA(၄၁) |- |၁၁ |[[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်ချုပ် ‌ကျော်စွာဦး |တေဇ(၂၂) |- |၁၂ |[[အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်ချုပ် ကျော်သူရ |DSA(၃၉) |- |၁၃ |[[အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် ‌အောင်ဌေး |OTS(၈၁) |- |၁၄ |[[တောင်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် သူရ ဇော်လွင်စိုး |DSA(၄၂) |} == အခြားတပ်မတော်အရာရှိကြီးများ == {| class="wikitable" !စဉ် !ရာထူး/တာဝန် !တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ ပုဂ္ဂိုလ် !မှတ်ချက် |- |၁ |တွဲဖက်စစ်ရေးချုပ်(၁) |ဗိုလ်ချုပ် ရဲရင့်ဝင်း |DSA(၃၆) |- |၂ |တွဲဖက်စစ်ရေးချုပ်(၂) |ဗိုလ်ချုပ် ထွန်းမြတ်ရွှေ |OTC(၂၁) |- |၃ |တွဲဖက်စစ်ထောက်ချုပ်(၁) |ဗိုလ်ချုပ် ဇော်လွင်ဦး |OTS(၇၅) |- |၄ |တွဲဖက်စစ်ထောက်ချုပ်(၂) |ဗိုလ်ချုပ် အောင်စိုးမိုး |DSA(၃၇) |- |၅ |ဒုတိယတပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် (စစ်မဟာဗျူဟာ) |ဗိုလ်မှူးချုပ် စိုးညွန့် |DSA(၃၆) |- |၆ |ဒုတိယတပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် (လေ့ကျင့်ရေး) |ဗိုလ်ချုပ်ဝင်းဗိုလ် |OTS(၉၄) |- |၇ |ဒုတိယတပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် (ပူးပေါင်း) |ဗိုလ်ချုပ် စန်းယုနိုင် |DSA(၃၄) |- |၈ |ဒုတိယစစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ် |ဗိုလ်ချုပ် မင်းသူ |DSA(၃၇) |- |၉ |ဒုတိယလေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးအရာရှိချုပ် |ဗိုလ်ချုပ် နေမျိုးဦး |DSA(၃၄) |- |၁၀ |ဒုတိယကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးအရာရှိချုပ် |ဗိုလ်ချုပ် မျိုးအောင် |OTS(၇၃) |- |၁၁ |ဒုတိယကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးအရာရှိချုပ် |ဗိုလ်ချုပ် | |} == စစ်လက်ရုံး/ဝန်ထမ်းတပ်ဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူးများ == {| class="wikitable" !စဉ် !ရာထူး/တာဝန် !တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ ပုဂ္ဂိုလ် !မှတ်ချက် |- |၁ |[[အမြောက်တပ်ဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ် ထင်ကျော်စိုး |DSA(၃၃) |- |၂ |စစ်အင်ဂျင်နီယာညွှန်ကြားရေးမှူး |ဗိုလ်မှူးချုပ် ဝင်းမင်း |DSA(-) |- |၃ |ဆက်သွယ်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူး |ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ်ရဲမြင့်နိုင် |OTS(၇၉) |- |၄ |သံချပ်ကာယန္တယားညွှန်ကြားရေးမှူး |ဗိုလ်ချုပ် ထူးမြတ်တိုး |DSA(၃၄) |- |၅ |ဒုံးတပ်ဖွဲ့ညွှန်ကြား​ရေးမှူး |ဗိုလ်ချုပ် နိုင်ဝင်းဆွေ |OTS(၉၄) |- |၆ | [[ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး|ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့်စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် ရဲရင့်အောင်<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/81173|title=(၈၁) နှစ်မြောက်တပ်မတော်နေ့ ဂုဏ်ပြုဇာတ်လမ်းတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည့် အနုပညာရှင်များနှင့် ဂုဏ်ပြုစစ်ချီသီချင်း၊ စစ်သည်တေးသီချင်း၊ ကဗျာနှင့် ဝတ္ထုစာမူဆုရရှိသူ စာပေပညာရှင်များအား ဂုဏ်ပြုဆုနှင့် ဂုဏ်ပြုမှတ်တမ်းလွှာများပေးအပ်ချီးမြှင့်|work=MOI Myanmar|access-date=၂၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၆ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> |DSA(-) |- |၇ |ပြည်သူ့စစ်နှင့်နယ်ခြားစောင့်တပ်များညွှန်ကြားရေးမှူး |ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ် မင်းမင်းစိုး | |- |၈ |စခန်းမှူး (ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ကြည်း)၊ စခန်းရုံး) |ဗိုလ်ချုပ် သိန်းဇော် | |- |၉ |[[တပ်ထိန်းချုပ်ရုံး|တပ်ထိန်းချုပ်]] |ဗိုလ်ချုပ် သက်ထွန်းဦး |DSA(၃၃) |- |၁၀ |[[လျှပ်စစ်နှင့်စက်မှု အင်ဂျင်နီယာ ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|လျှပ်စစ်နှင့် စက်မှုအင်ဂျင်နီယာ]] ညွှန်ကြားရေးမှူး |ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ် နေမျိုးဦး |DSA(၃၄) |- |၁၁ |[[ဆေးဝန်ထမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|ဆေးဝန်ထမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် ဇော်မျိုးဟန် | |- |၁၂ | [[တပ်မတော်မှတ်တမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|တပ်မတော်မှတ်တမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်ချုပ် | |- |၁၃ |ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် (ငွေစာရင်းရုံး၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန) |ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ် သက်ထွန်းအောင် |DSA(၂၈) |- |၁၄ | [[တပ်အင်အားဖြည့်တင်းရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|တပ်မတော်အင်အားဖြည့်တင်းရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်ချုပ် ကျော်ကျော်ဦး |OTC(၂၁) |- |၁၅ |တပ်မတော်စစ်သမိုင်းပြတိုက်နှင့်မော်ကွန်းတိုက်ညွှန်ကြားရေးမှူး |ဗိုလ်ချုပ် ဇော်ဝင်း | |- |၁၆ |[[လုံခြုံရေးနှင့်ဆိုင်သော ပုံနှိပ်လုပ်ငန်း ညွှန်ကြားရေးမှူး|လုံခြုံရေးနှင့်ဆိုင်သောပုံနှိပ်လုပ်ငန်း ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်ချုပ် ဝင်းဇော် | |- |၁၇ |[[ပြန်လည်နေရာချထားရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|ပြန်လည်နေရာချထားရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်မှူး ဟန်ဇော်ဦး |DSA(၃၆) |- |၁၈ |ပစ္စည်းဝယ်ယူရေးညွှန်ကြားရေးမှူး |ဗိုလ်ချုပ် ခင်မောင်သန်း |OTS(၇၁) |- |၁၉ | [[ထောက်ပံ့နှင့် ပို့ဆောင်ရေးတပ်ဖွဲ့|ထောက်ပံ့နှင့် ပို့ဆောင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ် တင်စိုး | |- |၂၀ |အထူးဆောက်လုပ်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူး |ဗိုလ်ချုပ် ခင်မောင်အေး | |- |၂၁ |[[စစ်လက်နက်ပစ္စည်း ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|စစ်လက်နက်ပစ္စည်း ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်ချုပ် ဝင်းမြတ် <ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cljj4lz1nrdo|title=နေပြည်တော်တိုင်းမှူးအပါအဝင် ဗိုလ်ချုပ် ၅ ဦး ဖယ်ရှားခံရ|work=BBC Burmese|access-date=၃၀ မေ ၂၀၂၄|date=၂၈ မေ ၂၀၂၄ }}</ref> |DSA(၃၁) |} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ စစ်ဘက်ရာထူးတာဝန်ခန့်အပ်မှုများ|*]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] {{တပ်မတော်}} p2ynz5dzj184aasd8nxo15g73u8ola6 0 130875 1027268 957153 2026-04-23T19:13:21Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1027268 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ဒူရှန်ဘဲမြို့ | official_name = Dushanbe | native_name = {{lang|tg|Душанбe}} <br> {{lang|ru|Душанбе}} | other_name = {{lang|ru|Дюшамбе}} (''Dyushambe'', ၁၉၂၄–၂၉),<br/>{{lang|ru|Сталинабад}} (''Stalinabad'', ၁၉၂၉–၆၀) | image_skyline = {{Photomontage | photo1a ={{!}} | photo2a = National Library of Tajikistan.JPG{{!}} | photo2b = Khoji Yakub Mosque in Dushanbe.jpg{{!}} | photo3a = Tajik Parliament House, Dushanbe, Tajikistan.JPG{{!}} | photo3b = Театр Лахути Душанбе.jpg{{!}} | photo4a = Opera-Ballet - panoramio.jpg{{!}} | photo4b = Dushanbe, Tajikistan - panoramio (3).jpg{{!}} | spacing = 2 | size = 266 | foot_montage = }} | imagesize = | image_caption = | image_flag = | seal_size = | image_shield = | shield_size = | nickname = | motto = <!-- images and maps -----------> | image_map = | mapsize = | image_map1 = | mapsize1 = | map_caption1 = | image_seal = Coat of Arms of Dushanbe.png | map_caption = Location of Dushanbe in Tajikistan | pushpin_map = Tajikistan#Asia |pushpin_relief= 1 | pushpin_mapsize = 300 | coordinates = {{coord|38|32|12|N|68|46|48|E|region:TJ|display=inline,title}} | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{TJK}} | leader_title = မြို့တော်ဝန် | leader_name = [[Rustam Emomali]] | area_magnitude = 1 E9 | area_total_km2 = 124.6 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | elevation_m = 706 | population_total = 778,500 | population_as_of = 2014 | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_density_sq_mi = auto | population_metro = 1,051,200 | blank_name_sec1 = [[Human Development Index|HDI]] (၂၀၁၇) | blank_info_sec1 = 0.728<ref name="GlobalDataLab">{{Cite web|url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|title=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|website=hdi.globaldatalab.org|language=en|access-date=2018-09-13}}</ref><br/>{{color|#0c0|high}} | website = {{URL|www.dushanbe.tj}} | footnotes = | timezone = [[တာဂျစ်ကစ္စတန် ဒေသစံတော်ချိန်]] | utc_offset = +5 | timezone_DST = [[တာဂျစ်ကစ္စတန် ဒေသစံတော်ချိန်]] | utc_offset_DST = +5 }} '''ဒူရှန်ဘဲမြို့'''({{lang-tg|Душанбе}}, {{IPA-all|duʃæmˈbe}}; [[ပါရှားဘာသာစကား]]အရ ''တနင်္လာနေ့''ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ<ref name="cica">{{cite web|url=http://www.cicasummit2019.tj/about-tajikistan/general-information-about-dushanbe|title=General information about Dushanbe|accessdate=၁၈ မတ် ၂၀၂၀|quote=The village Dushanbe arose at the crossroads. On Mondays big Bazaar’s would be organized, which is where the village inherited its name «Dushanbe», meaning «Monday».|website=[[Conference on Interaction and Confidence-Building Measures in Asia]]|archivedate=18 February 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200218163924/http://cicasummit2019.tj/about-tajikistan/general-information-about-dushanbe}}</ref><ref name="Dushanbe in Persian language">[http://loghatnameh.com/dehkhodaworddetail-891c9755f3354b758a96db73b85891b5-fa.html &nbsp; Dushanbe in Persian language] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160131094924/http://loghatnameh.com/dehkhodaworddetail-891c9755f3354b758a96db73b85891b5-fa.html |date=31 January 2016 }}</ref><ref name="D. Saimaddinov, S. D 2006">D. Saimaddinov, S. D. Kholmatova, and S. Karimov, ''Tajik-Russian Dictionary'', Academy of Sciences of the Republic of Tajikistan, Rudaki Institute of Language and Literature, Scientific Center for Persian-Tajik Culture, Dushanbe, 2006.</ref><ref name="factbook">{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/ti.html|title=TAJIKISTAN|website=[[The World Factbook]]|accessdate=၁၈ မတ် ၂၀၂၀|quote=etymology: today's city was originally at the crossroads where a large bazaar occurred on Mondays, hence the name Dushanbe, which in Persian means Monday, i.e., the second day (du) after Saturday (shambe)|archivedate=10 March 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200310160159/https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/ti.html}}</ref>, {{lang-rus|Душанбе|r=Dushanbe}})သည် တာဂျစ်ကစ္စတန်နိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးမြို့နှင့် မြို့တော်ဖြစ်သည်။ ဤသို့ အမည်နာမခေါ်ဆိုကြခြင်းမှာ တနင်္လာနေ့အား ဈေးနေ့အဖြစ် စည်ကားလေ့ရှိသော ရွာကလေးမှ တဖြည်းဖြည်း ကြီးမားလာခဲ့သော မြို့ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်အရောက်တွင်တော့ ဒူရှန်ဘဲမြို့၌ လူဦးရေ ၈၀၂,၇၀၀ ဦး ရှိ၍နေပြီ ဖြစ်သည်။ သမိုင်းတွင် ရွာငယ်လေးတစ်ရွာ ဖြစ်ခဲ့သော ဒူရှန်ဘဲသည် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ တာဂျစ် ဆိုဗီယက် ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ မြို့တော်အဖြစ် ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်၍လာခဲ့သည်။ ၁၉၂၉ ခုနှစ်မတိုင်မီအထိ ရုရှားဘာသာဖြင့် '''ဂျူရှမ်ဘဲ'''({{lang-ru|Дюшамбе}}, ''Dyushambe'')ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ပြီး ၁၉၂၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၁ ခုနှစ်အထိ [[ဂျိုးဇတ် စတာလင်]]အား အစွဲပြု၍ '''စတာလင်နာဘတ်မြို့'''({{lang-tg|Сталинобод}}, ''Stalinobod'')ဟု သုံးနှုန်းခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ဒူရှန်ဘဲမြို့သည် ဗာဇော့မြစ်နှင့် ကာဖာနီဟွန်းမြစ်ဆုံရာတွင် တည်ရှိပြီး တာဂျစ်ကစ္စတန်နိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။ ထိုဒေသတွင် ဘီစီ ၅ ရာစုမှ ရှေးဟောင်းသုတေသန အကြွင်းအကျန်များကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သော်လည်း ဒူရှန်ဘဲသည် ၂၀ ရာစုအစောပိုင်းအထိ ရွာငယ်လေးတစ်ခုမျှသာဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ တနင်္လာနေ့တွင် ဈေးနေ့အဖြစ် ပြုလုပ်ရာ လမ်းဆုံတွင် တည်ရှိသောကြောင့် ဒူရှန်ဘဲဈေးဟု ခေါ်ဆိုပြီး ၎င်းမှာ ပါရှန်းဘာသာစကား တနင်္လာနေ့ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ဒူရှန်ဘဲမှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်ရာ တိုက်ရိုက်ပြန်ဆိုမည်ဆိုပါက စနေနေ့ပြီးနောက်(shambe) ဒုတိယနေ့(du)ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ရွာတွင် အိမ်ထောင်စု ၅၀၀ ကျော်နှင့် လူဦးရေ ၈၀၀၀ ကျော်ရှိသည်။ ၁၈၂၆ ခုနှစ်တွင် မြို့အား ဒူရှန်ဘဲ ကုဂန်းဟုတ်ခေါ်ပြီး ရုရှားအသံထွက်ဖြင့်ဆိုလျှင် ဂျုရှမ်ဘဲဟုခေါ်သည်။ ပထမဆုံးအချိန် မြေပုံတွင် ဖော်ပြခဲ့သည်မှာ ၁၈၇၅ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပြီး ထိုအချိန်တွင် မြို့သည် ဗာဇော့မြစ်၏ လက်ဝဲဘက်ကမ်းရှိ မတ်စောက်သော ကမ်းပါးပေါ်တွင် တည်ရှိသော ခံတပ်မြို့ဖြစ်ကာ နေထိုင်သူ ၁၀.၀၀၀ ခန့်ရှိသည်။ == ပထဝီဝင် == === ရာသီဥတု === ဒူရှန်ဘဲမြို့တွင် မြေထဲပင်လယ်ရာသီဥတု([[ကော့(ခ်)ပန်ရာသီဥတုခွဲခြားမှုများ|ကော့(ခ်)ပန်]]: [[:en:Hot-summer Mediterranean climate|Csa]])<ref name="Koeppen"/>ရှိပြီး ပြင်ထန်သော ကုန်တွင်းပိုင်းရာသီဥတု([[:en:continental climate|continental climate]]) ([[ကော့(ခ်)ပန်ရာသီဥတုခွဲခြားမှုများ|ကော့(ခ်)ပန်]]: Dsa)<ref name="Koeppen">{{cite web|url=http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2e/Asia_Koppen_Map.png|title=Updated Asian map of the Köppen climate classification system|publisher=|accessdate=22 March 2020|archivedate=30 June 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170630135944/https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2e/Asia_Koppen_Map.png}}</ref>က လွှမ်းမိုးမှုရှိသည်။ နွေရာသီတွင် ပူပြင်းခြောက်သွေ့၍ ဆောင်းရာသီ၌ အေးစိမ့်၍နေသော်လည်း အေးလွန်းသော ရာသီဥတုတော့ မဟုတ်ပေ။ အခြားသော ဗဟိုအာရှရှိ မြို့တော်များထက် စိုထိုင်းမှု ပိုသော ရာသီဥတုရှိပြီး ဆောင်းတွင်းနှင့် နွေဦးတွင် ဝန်းရံထားသော တောင်ကြားများမှ တိုက်ခတ်လာသော စိုစွတ်သော လေအေးများကြောင့် နှစ်စဉ် မိုးရေချိန် {{convert|500|mm|in|0}} ကျော်ရှိသည်။ တောင်များပတ်လည် ကာရံထားမှုကြောင့် ဆိုက်ဘေးရီးယားမှ တိုက်ခတ်လာသော အလွန်အေးမြသော လေအေးများဒဏ်မှ ကာကွယ်ထားသကဲ့သို့ ဖြစ်ရာ ဆောင်းတွင်းတွင် မြောက်ဖျားလောက်တော့ အအေးမပိုချေ။ အထူးသဖြင့် ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် အအေးပိုလာခဲ့ပြီး အပူချိန်သည် {{convert|-22|°C|0}} ထိ ထိုးကျ၍ သွားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.eurasianet.org/departments/insight/articles/eav012408.shtml|title=Tajikistan: Citizens Ponder Bleak Future Amid Harsh Winter - Eurasianet.Org<!-- Bot generated title -->|publisher=|access-date=22 August 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201034901/http://www.eurasianet.org/departments/insight/articles/eav012408.shtml|archive-date=1 December 2017|url-status=dead|accessdate=22 March 2020|archivedate=1 December 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171201034901/http://www.eurasianet.org/departments/insight/articles/eav012408.shtml}}</ref> {{Weather box |location = Dushanbe (1961–1990, extremes 1951–2012) |metric first = Y |single line = Y |Jan record high C = 21.6 |Feb record high C = 23.1 |Mar record high C = 30.6 |Apr record high C = 35.6 |May record high C = 38.8 |Jun record high C = 43.0 |Jul record high C = 43.3 |Aug record high C = 45.0 |Sep record high C = 40.6 |Oct record high C = 36.8 |Nov record high C = 31.7 |Dec record high C = 24.3 |year record high C = 45.0 |Jan high C = 7.9 |Feb high C = 10.2 |Mar high C = 15.2 |Apr high C = 22.1 |May high C = 27.0 |Jun high C = 33.1 |Jul high C = 35.8 |Aug high C = 34.3 |Sep high C = 30.7 |Oct high C = 24.2 |Nov high C = 17.1 |Dec high C = 10.8 |year high C = 22.4 |Jan mean C = 2.1 |Feb mean C = 3.8 |Mar mean C = 9.2 |Apr mean C = 15.4 |May mean C = 20.0 |Jun mean C = 25.3 |Jul mean C = 27.1 |Aug mean C = 24.9 |Sep mean C = 20.1 |Oct mean C = 14.3 |Nov mean C = 8.9 |Dec mean C = 4.8 |year mean C = 14.7 |Jan low C = -2.0 |Feb low C = -0.2 |Mar low C = 4.2 |Apr low C = 9.3 |May low C = 13.0 |Jun low C = 16.5 |Jul low C = 17.9 |Aug low C = 15.9 |Sep low C = 11.1 |Oct low C = 6.7 |Nov low C = 3.5 |Dec low C = 0.8 |year low C = 8.2 |Jan record low C = −26.6 |Feb record low C = −17.3 |Mar record low C = −13.4 |Apr record low C = -7.8 |May record low C = 1.2 |Jun record low C = 8.4 |Jul record low C = 10.9 |Aug record low C = 8.1 |Sep record low C = 1.9 |Oct record low C = −4.4 |Nov record low C = −13.5 |Dec record low C = −19.5 |year record low C = −26.6 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 66.3 |Feb precipitation mm = 75.4 |Mar precipitation mm = 107.5 |Apr precipitation mm = 105.0 |May precipitation mm = 66.0 |Jun precipitation mm = 5.5 |Jul precipitation mm = 3.2 |Aug precipitation mm = 0.5 |Sep precipitation mm = 3.1 |Oct precipitation mm = 30.6 |Nov precipitation mm = 44.7 |Dec precipitation mm = 59.8 |year precipitation mm = 567.6 |Jan precipitation days = 8.5 |Feb precipitation days = 9.1 |Mar precipitation days = 13.4 |Apr precipitation days = 9.8 |May precipitation days = 7.8 |Jun precipitation days = 1.5 |Jul precipitation days = 0.7 |Aug precipitation days = 0.1 |Sep precipitation days = 0.8 |Oct precipitation days = 3.7 |Nov precipitation days = 5.3 |Dec precipitation days = 8.1 |unit precipitation days = 1.0 mm |year precipitation days = 68.8 |Jan humidity = 69 |Feb humidity = 67 |Mar humidity = 65 |Apr humidity = 63 |May humidity = 57 |Jun humidity = 42 |Jul humidity = 41 |Aug humidity = 44 |Sep humidity = 44 |Oct humidity = 56 |Nov humidity = 63 |Dec humidity = 69 |year humidity = 57 |Jan sun = 120 |Feb sun = 121 |Mar sun = 156 |Apr sun = 198 |May sun = 281 |Jun sun = 337 |Jul sun = 352 |Aug sun = 338 |Sep sun = 289 |Oct sun = 224 |Nov sun = 164 |Dec sun = 119 |year sun = 2699 |source 1 = [[Deutscher Wetterdienst]]<ref name = DWD> {{cite web | url = http://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_388360_kt.pdf | title = Klimatafel von Duschanbe / Tadschikistan | work = Baseline climate means (1961–1990) from stations all over the world | publisher = Deutscher Wetterdienst | language = German | accessdate = 18 February 2016}}</ref> |source 2 = NOAA (sun, 1961–1990)<ref name= NOAA>{{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_II/TK/38836.TXT | title = Dushanbe Climate Normals 1961–1990 | publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] | accessdate = 18 February 2016}}</ref> |date=August 2010 }} === အဓိက လည်ပတ်စရာနေရာများ === *[[:en:Tajikistan National Museum|တာဂျစ်ကစ္စတန် အမျိုးသားပြတိုက်]] *National Museum of Antiquities *[[:en:Ismaili Centre, Dushanbe|အစ္စမေးလီ စင်တာ]] *[[:en:Vahdat Palace|ညီညွှတ်ရေးနန်းတော်]] *[[:en:Dushanbe Flagpole|ဒူရှန်ဘဲ အလံတိုင်]]—ဤအလံတိုင်မှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒုတိယအမြင့်ဆုံး လွတ်လပ်စွာ တည်ရှိနေသော အလံတိုင်ဖြစ်ပြီး အမြင့်မှာ {{Convert|165|m|ft|0|abbr=off}} ရှိသည်။<ref>{{cite web |title=Tallest unsupported flagpole |date=24 May 2011 |accessdate=၂၂ မတ် ၂၀၂၀ |url=http://www.guinnessworldrecords.com/records-1/tallest-unsupported-flagpole |publisher=Guinness World Records}}</ref> *[[:en:Dushanbe Zoo|ဒူရှန်ဘဲ တိရစ္ဆာန်ရုံ]] *[[:en:Rudaki Avenue|ရူဒါကီ ရိပ်သာလမ်း]] *[[:en:Gurminj Museum|Gurminj Museum of Musical Instruments]] == လူမှုအခြေပြ == ဒူရှန်ဘဲမြို့၏ လူဦးရေမှာ- *၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် ၇၉၆,၀၀၀ ဦးရှိပြီး တာဂျစ်လူမျိုး (၇၅%)၊ ဥဇဘတ်လူမျိုး (၁၀%)၊ ရုရှားလူမျိုး (၃%)နှင့် အခြားလူမျိုးများ (၁၂%) ရှိသည်။ *၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် တာဂျစ်လူမျိုး (၈၉.၅%)၊ ဥဇဘတ်လူမျိုး (၆.၇%)၊ တာတာလူမျိုး (၀.၃%)၊ တာ့ခ်မန်လူမျိုး (၀.၁%)နှင့် အခြားလူမျိုးများ (၀.၇%) ထိ ရှိ၍လာသည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.censusinfo.tj/libraries/aspx/dataview.aspx|title=CensusInfo - Data|website=www.censusinfo.tj|access-date=2019-09-09}}{{Dead link|date=December 2020 }}</ref> *၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ ၈၀၂,၄၀၀ ထိ ရှိလာပြီး တာဂျစ်လူမျိုး (၈၄.၄% ခန့်)၊ ဥဇဘတ်လူမျိုး (၉.၁%)၊ ရုရှားလူမျိုး (၄.၁%)နှင့် အခြားလူမျိုးများ (၂.၄%) ရှိလာသည်။ {| class="wikitable" |+ ဒူရှန်ဘဲမြို့ရှိ လူဦးရေ ! ခုနှစ် !! လူဦးရေ |- ! ၁၉၂၆ | ၆,၀၀၀ |- ! ၁၉၃၆ | ၈၃,၀၀၀ |- ! ၁၉၅၆ | ၂၂၇,၀၀၀ |- ! ၁၉၇၁ | ၃၈၈,၀၀၀ |- ! ၁၉၈၇ | ၇၉၆,၀၀၀<ref>Genesis 1987, USSR</ref> |- ! ၁၉၉၁ | ၅၈၂,၀၀၀ |- ! ၂၀၀၂ | ၅၇၉,၀၀၀ |- ! ၂၀၀၆ | ၆၆၁,၀၀၀ |- ! ၂၀၀၈ | ၆၇၉,၄၀၀<ref>Population of the Republic of Tajikistan as of 1 January, State Statistical Committee, Dushanbe, 2008 (Russian)</ref> |- ! ၂၀၁၄ | ၇၇၉,၀၀၀ |- ! ၂၀၁၅ | ၇၈၈,၇၀၀<ref>{{cite web|url=http://www.citypopulation.de/Tajikistan.html|title=Tajikistan: Provinces, Major Cities & Urban Settlements - Population Statistics, Maps, Charts, Weather and Web Information|website=www.citypopulation.de}}</ref> |- ! ၂၀၁၆ | ၈၀၂,၇၀၀<ref>{{Cite web |url=http://www.stat.tj/ru/img/7a20337ca019c92e18235196b4e62aaa_1470198679.pdf |title=Шумораи аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон то 1 январи соли 2016 Ахбороти Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |access-date=၁၈ မတ် ၂၀၂၀ |archive-url=https://web.archive.org/web/20170810004846/http://www.stat.tj/ru/img/7a20337ca019c92e18235196b4e62aaa_1470198679.pdf |archive-date=10 August 2017 |url-status=dead |df=dmy-all |accessdate=18 March 2020 |archivedate=10 August 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170810004846/http://www.stat.tj/ru/img/7a20337ca019c92e18235196b4e62aaa_1470198679.pdf }}</ref> |} == စီးပွားရေးနှင့် အခြေခံအဆောက်အဦ == [[File:Puppet theatre in Dushanbe.jpg|thumb|250px|ရုပ်သေး ကဇာတ်ရုံ]] တာဂျစ်အဲယား([[en:Tajik Air|Tajik Air]])၏ ရုံးချုပ်သည် ဒူရှန်ဘဲမြို့ရှိ ဒူရှန်ဘဲ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်တွင် တည်ရှိသည်။<ref>"Directory: World Airlines." ''Flight International''. 30 March-5 April 2004. [http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/2004/2004-09%20-%200321.html?search=%22Tajik%20Air%22 78]. "Titov Street 31/2, Dushanbe Airport, Dushanbe, 734006, Tajikistan."</ref> ဆိုမန်အဲယား([[en:Somon Air|Somon Air]])သည်လည်း ဒူရှန်ဘဲမြို့တွင်ပင် ၎င်း၏ ရုံးချုပ်ကို ထားရှိသည်။<ref>"[http://www.somonair.com/en/page.php?pageid=65 Contacts] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130129052324/http://www.somonair.com/en/page.php?pageid=65 |date=29 January 2013 }}." Somon Air. Retrieved on 4 December 2010. "Contacts: 40, Titova Str. Dushanbe, Tajikistan, 734012." [http://www.somonair.com/page.php?pageid=6 Address in Tajik] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130129052324/http://www.somonair.com/en/page.php?pageid=65 |date=29 January 2013 }} : "734012, Таджикистан, Душанбе, ул. Титова, 40"</ref> === သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး === [[File:Duschanbe Bahnhof.jpg|thumb|right|ဒူရှန်ဘဲ ဘူတာကြီး]] [[File:Trolley-Bus in Dushanbe.jpg|alternativtext= Trolleybus Rudaki Prospekt, Dushanbe|thumb|right|ဒူရှန်ဘဲမြို့ရှိ ထရော်လီဘတ်စကား]] မြို့တော်တွင် ဒူရှန်ဘဲ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ် တည်ရှိပြီး ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဧပြီလအရ ရုရှား၊ ဗဟိုအာရှ၊ ဒေလီ၊ ဒူဘိုင်း၊ ဖရန်ဖွတ်၊ အစ္စတန်ဘူလ်၊ ကာဘူးလ်နှင့် Ürümqi မြို့များသို့ ပုံမှန်ပျံသန်းနေသော လေကြောင်းလိုင်းများ ရှိ၍နေပြီ ဖြစ်သည်။ တောင်ပိုင်းဒေသတွင် တာဂျစ်ကစ္စတန် မီးရထားလိုင်းသည် ဒူရှန်ဘဲမြို့အား စက်မှုဒေသများဖြစ်သော ဂီဆာ([[:en:Gissar|Gissar]])နှင့် ဗက်ရှ်([:en:[Vakhsh River|Vakhsh]]) တောင်ကြားဒေသ၊ ထို့အပြင် [[ဥဇဘက်ကစ္စတန်နိုင်ငံ]]၊ [[တာ့ခ်မင်နစ္စတန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကာဇက်စတန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရုရှားနိုင်ငံ]]တို့နှင့် ဆက်သွယ်၍ ပေးထားသည်။<ref>Migrant Express Part 1: Good-bye Dushanbe, https://www.youtube.com/watch?v=BBSardpSH0E</ref> ဒူရှန်ဘဲ ထရော်လီဘတ်စကားစနစ်သည် မြို့တော်အတွင်း အများပြည်သူဆိုင်ရာ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ဘတ်စကားများအဖြစ် အသုံးပြုလျက်ရှိပြီး မီသရိုစနစ်တည်ဆောင်ခြင်းကို ၂၀၂၅ တွင် စတင်မည်ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url= https://www.theguardian.com/cities/2017/oct/19/demolishing-dushanbe-former-stalinabad-erasing-soviet-past|title=Demolishing Dushanbe: how the former city of Stalinabad is erasing its Soviet past|website=The Guardian|date=19 October 2017|accessdate=၂၁ မတ် ၂၀၂၀}}</ref> မော်တော်ကားများသည် နိုင်ငံ၏ အဓိကသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစနစ် ဖြစ်၍နေပါသည်။ ဥဇဘက်ကစ္စတန်နိုင်ငံနယ်စပ်မျဉ်းနှင့် ၅၀ ကီလိုမီတာခန်ကွာဝေးပြီး ကားလမ်းများသည် ဥဇဘက်မြို့ဖြစ်သော ဒီနော့ဗ်မြို့([[:en:Denov|Denov]])နှင့် ဆက်သွယ်၍ထားသည်။ ကားလမ်းများသည် မြောက်ဘက်တွင် [[:en:Sughd Region|Sughd Region]] နှင့်ဆက်သွယ်ထားပြီး ၎င်းမှ ဥဇဘက်ကစ္စတန်နှင့် [[ကာဂျစ္စတန်နိုင်ငံ]]တို့အား ဆက်သွယ်ပေးထားသည်။ တောင်ဘက်သို့ သွားသော ကားလမ်းများသည် ၁၅၀ ကီလိုမီတာကွာဝေးသော [[:en:Tajik–Afghan bridge at Panji Poyon|bridge at Panji Poyon]] တံတားမှတဆင့် [[အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ]]တို့နှင့် ဆက်သွယ်ပေးထားသည်။. == ပညာရေး == ဒူရှန်ဘဲမြို့တွင် တည်ရှိသော ပညာရေးဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှုများမှာ- *တာဂျစ် အမျိုးသား တက္ကသိုလ် ([[:en:Tajik National University|Tajik National University|]]) *တာဂျစ်ကစ္စတန် စိုက်ပျိုးရေးတက္ကသိုလ် ([[:en:Agricultural University of Tajikistan|Agricultural University of Tajikistan]]) *တာဂျစ် ဆေးတက္ကသိုလ် ([[:en:Tajik State Medical University|Agricultural University of Tajikistan]]) *တာဂျစ်ကစ္စတန် ဥပဒေ၊ စီးပွားရေးနှင့် နိုင်ငံရေးတက္ကသိုလ် ([[:en:Tajikistan State University of Law, Business, & Politics|Agricultural University of Tajikistan]]) *ရုရှား-တာဂျစ် ဆလဗစ် တက္ကသိုလ် ([[:en:Russian-Tajik Slavonic University|Agricultural University of Tajikistan]]) *[[:en:Dushanbe International School|Agricultural University of Tajikistan]] == နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေး == [[File:Dushanbe Vahdat Palace.jpg|thumb|right|240px|Palace of Unity|The Palace of Unity (Vahdat Palace)]] === အမွှာမြို့နှင့် ညီအစ်မမြို့များ === ဒူရှန်ဘဲမြို့သည် အမွှာမြို့နှင့် ညီအစ်မမြို့များအဖြစ်<ref name="Dushanbe twinning">{{cite web|url=http://www.visittajikistan.tj/en/regions/dushanbe.php|title=Regions: Dushanbe & Surroundings|work=Official Website of the Tourism Authority of Tajikistan|publisher=Committee of Youth Affairs, Sports and Tourism|accessdate=10 May 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20121122092635/http://www.visittajikistan.tj/en/regions/dushanbe.php|archive-date=22 November 2012|url-status=dead|df=dmy-all|archivedate=22 November 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121122092635/http://www.visittajikistan.tj/en/regions/dushanbe.php}}</ref>- {{Div col|colwidth=22em}} *{{flagicon|AZE}} [[:en:Ganja, Azerbaijan|Ganja]]၊ အဇာဘိုင်ဂျန်နိုင်ငံ<ref name="Azerbaijan twinnings">{{cite web|url=http://www.azerbaijans.com/content_1719_en.html|title=Twin-cities of Azerbaijan|accessdate=၂၂ မတ် ၂၀၂၀|work=Azerbaijans.com}}</ref> *{{flagicon|ZAM}} [[:en:Lusaka|Lusaka]]၊ ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံ *{{flagicon|YEM}} [[:en:Sana'a|Sana'a]]၊ ယီမင်နိုင်ငံ *{{flagicon|TUN}} [[:en:Monastir, Tunisia|Monastir]]၊ တူနီးရှားနိုင်ငံ *{{flagicon|AUT}} [[:en:Klagenfurt|Klagenfurt]]၊ ဩစတီးယားနိုင်ငံ *{{flagicon|PAK}} [[:en:Lahore|Lahore]]၊ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ *{{flagicon|USA}} [[:en:Boulder, Colorado|Boulder, Colorado]]၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု *{{flagicon|AFG}} [[:en:Mazari Sharif|Mazari Sharif]]၊ အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ *{{flagicon|GER}} [[:en:Reutlingen|Reutlingen]]၊ ဂျာမနီနိုင်ငံ *{{flagicon|RUS}} [[စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့]]၊ ရုရှားနိုင်ငံ *{{flagicon|IRN}} [[:en:Shiraz|Shiraz]]၊ အီရန်နိုင်ငံ *{{flagicon|BLR}} [[:en:Minsk|Minsk]], ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံ<ref name="Minsk">{{cite web|url=http://minsk.gov.by/ru/city/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130502075333/http://minsk.gov.by/ru/city/|title=Twin towns and Sister cities of Minsk ''[via WaybackMachine.com]''|publisher=The department of protocol and international relations of Minsk City Executive Committee|archivedate=2 May 2013|accessdate=၂၂ မတ် ၂၀၂၀|language=Russian}}</ref> *{{flagicon|PRC}} [[:en:Ürümqi|Ürümqi]], [[:en:Xinjiang|Xinjiang]]၊ တရုန်နိုင်ငံ *{{flagicon|IRN}} [[တီဟီရန်မြို့]]၊ အီရန်နိုင်ငံ *{{flagicon|PRC}} [[:en:Xiamen|Xiamen]], [[ဖူကျန့်ပြည်နယ်]]၊ တရုတ်နိုင်ငံ {{Div col end}} == မှတ်သားဖွယ်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ == == ကိုးကား == {{Reflist|30em}} == ပြင်ပလင့်များ == {{Commons category|Dushanbe|ဒူရှန်ဘဲမြို့}} * [https://web.archive.org/web/20110904120912/http://www.ashkdahlen.com/index.php?id=166 Pictures of Dushanbe] * [http://www.dushanbepics.blogspot.com Dushanbe pictures through eyes of westerner] * [http://www.tajik-gateway.org/index.phtml?lang=en&id=893 Tajik Web Gateway] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170806100923/http://www.tajik-gateway.org/index.phtml?lang=en&id=893 |date=6 August 2017 }} * [http://www.boulder-dushanbe.org/ Boulder-Dushanbe Sister Cities] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101015120529/http://boulder-dushanbe.org/ |date=15 October 2010 }} * [http://www.dushanbeairport.com/ www.dushanbeairport.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210225004726/http://www.dushanbeairport.com/ |date=25 February 2021 }}&nbsp;– Dushanbe International Airport unofficial website (English) * [http://player.vimeo.com/video/51372590 Dushanbe – TimeLapse] * {{wikivoyage-inline}} {{ဒေသအလိုက် အာရှတိုက်ရှိ မြို့တော်များ}} [[ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်ရှိ မြို့တော်များ]] [[ကဏ္ဍ:တာဂျစ်ကစ္စတန်နိုင်ငံ]] llbg3mwkhb7c86odvuk3rfqcb2sa9jt 0 201371 1027279 853968 2026-04-23T23:09:52Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 3 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1027279 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name= ဖရန်စွာ ကူပါရင် |image= Francois Couperin 2.jpg |caption= ဗာဆိုင်းနန်းတော်မှ ကူပါရင်၏ပန်းချီ |father= ချားလ်စ် ကူပါရင် |mother= မာရီ ကူပါရင် |birth_date= ၁၀ နိုဝင်ဘာ ၁၆၆၈ |birth_place= [[ပါရီမြို့]]၊ [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ]] |death_date= ၁၁ စက်တင်ဘာ ၁၇၃၃ (အသက် ၆၄ နှစ်) |death_place= ပါရီမြို့၊ ပြင်သစ်နိုင်ငံ |spouse= မာရီ အန်း အန်ဆူ |children= မာဂူရီ အန်တွိုင်းနက် ကူပါရင်<br>မာရီ မဒနယ်(လ်) ကူပါရင်<br>ဖရန်စွာ လောရန့် ကူပါရင် |works= |signature=}} '''ဖရန်စွာ ကူပါရင်''' ({{lang-fr|François Couperin}}) သည် ပြင်သစ်လူမျိုး ဘားရော့ခ်ခေတ် တေးရေးဆရာ၊ [[ဟာ့ပ်ဆီကော့ဒ်]]တီးခတ်သူနှင့် အော်ဂန်ဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူ၏မိသားစုဝင်များသည် ဂီတပညာရှင်များ ဖြစ်ကြသောကြောင့် သူအား "Couperin the Great" ဟုကွဲလွဲစေရန် ခေါ်ဆိုကြသည်။ ==ကိုယ်‌ရေးရာဇဝင်== ဖရန်စွာ ကူပါရင်သည် ၁၆၆၈ ခုနှစ်တွင် ပါရီမြို့၌ ဂီတဝါသနာပါသော မိသားစုထံ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ သူ၏ဖခင်ဖြစ်သူ ချားလ်စ် ကူပါရင် (Charles Couperin) သည် စိန့်ဂျာဗေ (Saint Gervais) ဘုရာကျောင်း၌ အော်ဂန်ဆရာအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ဦးလေးဖြစ်သူ [[လူဝီ ကူပါရင်]] (Louis Couperin) သည်လည်း ထို‌ရာထူးနေရာ၌ သူ၏ဖခင်မဆက်ခံမီ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ချားလ်စ် ကူပါရင်သည် ၁၆၇၉ ခုနှစ်တွင်ကွယ်လွန်ခဲ့ရာ အော်ဂန်ဆရာဖြစ်သူ ဂျားကဲစ် သွိုမလင် (Jacques Thomelin) သည် ဖရန်စွာ ကူပါရင်အား ကျွေးမွေးစောင့်ရှောက်ပေးခဲ့၍ ဂီတပညာကိုသင်ကြားပေးခဲ့သည်။ ဖရန်စွာ ကူပါရင်သည် သူ၏ဂီတစွမ်းဆောင်ရည်များကို ငယ်စဉ်ကပင် ပြသနိုင်ခဲ့သောကြောင့် ၁၆၈၅ ခုနှစ်တွင် စိန့်ဂျာဗေ ဘုရားကျောင်းသည် သူအားအလုပ်စာချုပ်မချုပ်ဆိုခဲ့သော်လည်း လစာကိုစတင်၍ပေးခဲ့သည်။ ထို့အပြင် သူ၏ဖခင်ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ထိုဘုရားကျောင်းကောင်စီသည် သူအားအသက် ၁၈နှစ်ပြည့်သောအခါ အော်ဂန်ဆရာအဖြစ်ခန့်အပ်နိုင်ရန်လည်း စီစဉ်ခဲ့သည်။ ၁၆၈၉ ခုနှစ်တွင် ကူပါရင်သည် မာရီ အန်း အန်ဆူ (Marie-Anne Ansault) နှင့် လက်ထပ်ခဲ့ရာ ကလေးသုံးယောက်ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ၁၆၉၂ တွင် သူသည် ပြင်သစ်ဘုရင် [[လူဝီ ၁၄]] (Louis XIV) ၏နန်းတော်၌ တီးခတ်ဖျော်ဖြေသူနေရာကို ရရှိခဲ့သည်။ သူသည် စိန့်ဂျာဗေဘုရားကျောင်း၏ အော်ဂန်ဆရာအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဘုရင့်နန်းတော်၌ ဖျော်‌‌ဖြေရေးသမားအဖြစ်သော်လည်းကောင်း၊ တေးရေးဆရာအဖြစ်သော်လည်းကောင်း တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ [[File:François Couperin.jpg|thumb|ဖရန်စွာကူပါရင် (၁၇၃၅ ခုနှစ်တွင် ရေးဆွဲထားသည်)]] ၁၇၁၃ ခုနှစ်တွင် သူသည် ဘုရင့်နန်းတော်မှ ဂီတထုတ်ဝေနိုင်ခွင့်ကို ပေးအပ်ခြင်းခံရသောကြောင့် "Pieces de clavecin" (ဟာ့ပ်ဆီကော့ဒ်အတွက် သီချင်းများ) ၏ပထမအတွဲကို စတင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၁၇၁၆ တွင် "''L'art de toucher le clavecin''" (ဟာပ်ဆီကော့ဒ်တီးခတ်ခြင်း အနုပညာ) အမည်ရှိသော ဂီတကျမ်းစာအုပ်ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၁၇၁၇ တွင် သူသည် "ordinaire de la musique de la chambre du roi pour le clavecin" ခေါ် ဂုဏ်သိက္ခာအမြင့်မားဆုံးသော နန်းတွင်းဖျော်ဖြေသူများအနက် တစ်ဦးဖြစ်လာခဲ့သည်။ သို့သော် ဘုရင်လူဝီ ၁၄ နတ်ရွာစံသွားသောအခါတွင် နန်းတွင်းဖျော်ဖြေမှုများမှာ နည်းပါးလာခဲ့လေသည်။ ၁၇၂၀ ခုနှစ်မှစ၍ သူ၏ကျန်းမာရေးမှာ တဖြည်းဖြည်းချွတ်ယွင်းလာခဲ့လေသည်။ ၁၇၃၀ တွင် သူ၏ နန်းတွင်းဖျော်ဖြေသူနေရာကို သမီးဖြစ်သူ မာဂူရီ အန်တွိုင်းနက် ကူပါရင် (Marguerite-Antoinette Couperin) ကအစားထိုးခဲ့ရာ ပထမဦးဆုံးသော အမျိုးသမီးနန်းတွင်းဖျော်ဖြေသူဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူ၏နောက်ဆုံးထုတ်ဝေမှုများမှာ Pièces de violes (တယောအတွက် သီချင်းများ) (၁၇၂၈) နှင့် Pieces de clavecin စတုတ္ထတွဲ (၁၇၃၀) တို့ဖြစ်ကြသည်။ ဖရန်စွာ ကူပါရင်သည် ၁၇၃၃ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ==သီချင်းများ== ဖရန်စွာ ကူပါရင်သည် အီတလီ တေးရေးဆရာ [[အာကန်ဂျယ်လို ကိုရယ်လီ]] (Arcangelo Corelli) နှင့်သိကျွမ်းမှုများရှိခဲ့ရာ သူ၏ဆိုနာတာများကို မိမိနိုင်ငံ၏ ဂီတလောကသို့ မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ကိုရယ်လီအားရည်ညွှန်း၍လည်း သီချင်းများရေးစပ်ခဲ့သည်။ ထိုသီချင်းများတွင် ပြင်သစ်နှင့်အီတလီ ဘားရော့ခ်ခေတ်ဂီတ၏ လက္ခဏာရပ်များကို ပေါင်းစည်းရေးသားထားသည်။ သူ၏လူသိအများဆုံးစာအုပ်ဖြစ်သော "ဟာ့ပ်ဆီကော့ဒ် တီးခတ်ခြင်းအနုပညာ" (L'art de toucher le clavecin) တွင် လက်အနေအထာ၊ ကီးခလုတ်အထိအတွေ့ စသောသိမှတ်ဖွယ်ရာတို့ကို ရေးသားထားသည်။ ဟာ့ပ်ဆီကော့ဒ်သီချင်းများ (Pieces de clavecin) ကိုအတွဲလေးတွဲဖြင့် ထုတ်ဝေထားခဲ့ရာ သီချင်းအပုဒ်ပေါင်း ၂၃၀ ကျော်ပါဝင်သည်။ ထိုသီချင်းတွဲများကို ကူပါရင်နှင့် ပေးစာအပြန်အလှန်ပို့သူ [[ယိုဟန် ဆီဘက်ရှန်း ဘက်ရှ်]] သည်အလွန်နှစ်သက်ခဲ့သည်။ {{listen | filename = Couperin Cinquieme Prelude Equal.ogg | title = Cinquième prelude | description = from ''L'art de toucher le clavecin'', performed by Robert Schröter on a harpsichord tuned in equal temperament | format = | filename2 = Couperin Cinquieme Prelude Ordinaire.ogg | title2 = Cinquième prelude | description2 = The same work performed in a reconstructed tuning of "temperament ordinaire", which could have been used in France at Couperin's time | format2 = | filename3 = Francois Couperin (c.1631-1708-12) - Sonade from Quatrième Ordre La Piemontaise L'Astree from Les Nations Sonades et Suites de Simphonies en Trio (Paris, 1726).ogg | title3 = Sonade from Quatrième Ordre: La Piémontaise “L'Astrée” from Les Nations: Sonades et Suites de Simphonies en Trio (Paris, 1726) | description3 = Performed by New Comma Baroque | format3 = [[ogg]] | filename4 = Couperin - Prelude, La tromba, Air de diable.oga | title4 = Pièces en concert – prelude, la tromba et air de diable | description4 = Performed by the Advent Chamber Orchestra with Stephen Balderston, cello solo | format4 = [[ogg]] | filename5 = Couperin-plein jeu kyrie messe pour les couvents.ogg | title5 = Plein jeu de la messe à l'usage des couvents | description5 = Premier couplet du Kyrie | format5 = [[ogg]] | filename6 = FCouperin-petit plein jeu deo gratias messe pour les couvents.ogg | title6 = Petit plein jeu de la messe à l'usage des couvents | description6 = Deo Gratias | format6 = [[ogg]] | filename7 = Fcouperin-récit de cornet. sanctus messe pour les couvents.ogg | title7 = Récit de cornet de la messe à l'usage des couvents | description7 = Premier couplet du Sanctus | format7 = [[ogg]] | filename8 =Francois Couperin -- Le Reveille-Matin.mid | title8 =''Le réveille-matin'' (''The Alarm Clock'') | description8 =MIDI file | format8 =[[Ogg]] }} ==ကိုးကားချက်များ== * Higginbottom, Edward (2001). "Couperin: (4) François Couperin (ii) [le grand]". In Root, Deane L. (ed.). The New Grove Dictionary of Music and Musicians. Oxford University Press. *{{cite book |first=Willi |last=Apel |title=The History of Keyboard Music to 1700 |url=https://archive.org/details/historyofkeyboar00will |url-access=registration |location=Bloomington |publisher=Indiana University Press |year=1972 |pages=[https://archive.org/details/historyofkeyboar00will/page/736 736–738]}} *{{cite book|last =Beaussant| first=Philippe| title=François Couperin; translated from the French by Alexandra Land|url =https://archive.org/details/francoiscouperin0000beau| publisher =Amadeus Press|year= 1990|isbn=0-931340-27-6}} *{{cite book|ref=harv |last=Gauthier|first=Laure|title=Mélodies urbaines: la musique dans les villes d'Europe (XVIe-XIXe siécles) |url=https://books.google.com/books?id=Y0Tc9aAzAC4C&pg=PA256|access-date=2013-05-27 |year=2008|publisher=Presses Paris Sorbonne|isbn=978-2-84050-563-1|page=256|language=fr}} *Gillespie, John: ''Five Centuries of Keyboard Music: An historical survey of music for harpsichord and piano'', New York NY: Dover Publications, Inc., 1965. {{ISBN|0-486-22855-X}} *{{cite book|first=Bruce |last=Gustafson |chapter=France |title=Keyboard Music Before 1700 |url=https://archive.org/details/keyboardmusicbef00silb|url-access=registration|editor=Alexander Silbiger |location=New York |publisher=Routledge |year=2004 |pages=[https://archive.org/details/keyboardmusicbef00silb/page/n130 115]–116}} *Mellers, Wilfrid: "Francois Couperin and the French Classical Tradition", London UK:Faber & Faber; 2nd edition (October 1987) {{ISBN|978-0-571-13983-5}} ==ပြင်ပလင့်ခ်များ== *[https://imslp.org/wiki/Category:Couperin,_Fran%C3%A7ois François Couperin works] at [[IMSLP]] *[https://www.britannica.com/biography/Francois-Couperin-French-composer-1668-1733 François Couperin] at Encyclopædia Britannica *[http://www.cpdl.org/wiki/index.php/Fran%C3%A7ois%20Couperin François Couperin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230428222639/http://www.cpdl.org/wiki/index.php/Fran%C3%A7ois%20Couperin |date=28 April 2023 }} at ChoralWiki *Kunst der Fuge: [http://www.kunstderfuge.com/couperin.htm François Couperin – MIDI files] *MP3 files of Kyrie movements of "Mass for the Convents": [http://www.guibray.org/gui/Sons/couperinplj.mp3 Kyrie 1 (Plein jeu)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210218033023/http://www.guibray.org/gui/Sons/couperinplj.mp3 |date=18 February 2021 }} (1.4 MB), [http://www.guibray.org/gui/Sons/couperinfugue.mp3 Kyrie 2 (Fugue)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210325132853/http://www.guibray.org/gui/Sons/couperinfugue.mp3 |date=25 March 2021 }} (2.2 MB), [http://www.guibray.org/gui/Sons/couperindialogue.mp3 Kyrie 5 (Dialogue)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210325132854/http://www.guibray.org/gui/Sons/couperindialogue.mp3 |date=25 March 2021 }} (2.6 MB) [[ကဏ္ဍ: ၁၇၃၃ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ: ၁၆၆၈ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ: ၁၇ ရာစု ပြင်သစ် တေးရေးဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ: ၁၈ ရာစု ပြင်သစ် တေးရေးဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ: ပြင်သစ် တေးရေးဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ: ပြင်သစ် အမျိုးသား ဂီတပညာရှင်များ]] jc5137retxklpecga6tgfa2phipz80i 0 203392 1027284 1025745 2026-04-23T23:42:29Z ~2026-24659-26 141921 1027284 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific prefix = [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]]<br>[[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့|ဇေယျကျော်ထင်]] [[သရေစည်သူ|သရေစည်သူ]] | name = ရဲဝင်းဦး | native_name = | native_name_lang = | honorific_suffix = | image =[[File:IMG4619YeWinOo.jpg|thumb|General Ye Win Oo]] | image_size = | alt = | caption =ရဲဝင်းဦး၂၀၂၂ | order = | office = [[File:Flag of the Commander-in-Chief of Defence Services (Myanmar).svg|30px|border]] [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] | termstart = ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ | predecessor = ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] |deputy= ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]] | successor = | office1 = {{Army|Myanmar}} | title1 = {{flagicon image|Commander in Chief (Army) flag of Myanmar.svg}} [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)]] | termstart1 = မတ် ၂၀၂၆ | term_end1 = ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ | predecessor1 = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] | successor1 = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]] | office2 = [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့်အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]]<br> အတွင်းရေးမှူး | appointer2=[[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] | status2 = | term_start2 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | term_end2 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | predecessor2 = ''ကော်မရှင်စတင်'' | successor2 = ''ကော်မရှင်ဖျက်သိမ်း'' | office3 = [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး]] <br> တွဲဖက်အမှုဆောင်ချုပ် | status3 = | term_start3 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | term_end3 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | predecessor3 = ''ရာထူးစတင်'' | successor3 = ''ရာထူးဖျက်သိမ်း'' | office4 = [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]<br> တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး | appointer4=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး အမိန့်အမှတ် ၉/၂၀၂၁ | status4 = | term_start4 = ၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | term_end4 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | predecessor4 = ''ကောင်စီစတင်'' | successor4 = ''ကောင်စီဖျက်သိမ်း'' | office5 = [[စစ်ဘက်ရေးရာ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့|စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်]] | status5 = | term_start5 = ၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၀ | term_end5 = မတ် ၂၀၂၆ | predecessor5 = ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီး[[စိုးထွဋ်]] | successor5 = ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်ကိုထိုက်]] | office6 = တိုင်းမှူး<br> [[အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] | status6 = | term_start6 = ၁၈ ဇွန် ၂၀၁၈ | term_end6 = ၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၀ | predecessor6 = ဗိုလ်ချုပ် တေဇကျော် | successor6 = [[ဗိုလ်ချုပ်]] [[ညွန့်ဝင်းဆွေ]] | office7 = ကျောင်းအုပ်ကြီး <br> [[တပ်မတော်ဆေးတက္ကသိုလ်]] | status7 = | term_start7 = ၂၆ ဩဂုတ် ၂၀၁၆ | term_end7 = ၁၈ ဇွန် ၂၀၁၈ | predecessor7 = ဗိုလ်ချုပ် [[သက်ပုံ]] | successor7 = ဗိုလ်ချုပ် [[ညွန့်ဝင်းဆွေ]] | pronunciation = | birth_name = | birth_date = {{bda|1966|02|21|df=y}} | birth_place = [[မြန်မာပြည်]] | death_date = | death_place = | death_cause = | resting_place = | resting_place_coordinates = | citizenship = မြန်မာ | nationality = | party = | otherparty = | spouse = နီလာ | relations = | children = သိမ့်သဉ္ဇာရဲ၊ထက်ရဲနောင် | mother = | father = | relatives = | residence = | education = | alma_mater = [[တပ်မတော်(ကြည်း)ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း၊ (ဗထူး)]] OTS အပတ်စဉ် ၇၇ | occupation = | profession = | known_for = | salary = | net_worth = | cabinet = | committees = | portfolio = | awards = *[[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့]] (၂၀၂၁) * [[စည်သူဘွဲ့]] (၂၀၂၂) * [[သရေစည်သူ]] (၂၀၂၆) | signature = | signature_alt = | website = | nickname = | allegiance = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | branch = {{Army|Myanmar}} | serviceyears = | rank = {{flagicon image| 16. Myanmar Army GEN.svg}}ဗိုလ်ချုပ်ကြီး | unit = [[တပ်မတော်]] | commands = | battles = | mawards = |military_blank1=ကိုယ်ပိုင်အမှတ် |military_data1=ကြည်း ၂၁၄၄၀}} [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] '''ရဲဝင်းဦး''' (၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၆၆ ဖွား) သည် ၁၁ဦးမြောက် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ဖြစ်သည်။သူသည် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)]] အဖြစ် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]အပြီး ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ခန့်အပ်ခံရပြီးနောက် မတ်လ ၃၀ရက်တွင် မြန်မာ့ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]အဖြစ် ဆက်လက်ခန့်အပ်ခြင်းခံရသူ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c6266rdr3d2t|title=ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရဲဝင်းဦး ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)ဖြစ်လာ|work=ဘီဘီစီ|access-date=၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၄ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> ၎င်းသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် [[တပ်မတော်]]မှ အာဏာရယူပြီးနောက် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]တွင် တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် စတင်တာဝန်ယူခဲ့သည်။ <ref name=":0">{{Cite web|last=|first=|date=|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး အမိန့်အမှတ်(၉/၂၀၂၁) ၁၃၈၂ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၆ ရက် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်|url=http://dsinfo.org/node/957|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210206000142/http://dsinfo.org/node/957|archive-date=2021-02-06|access-date=2021-02-02|website=Tatmadaw Information Team|language=my|accessdate=14 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131316/http://dsinfo.org/node/957}}</ref>[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] သက်တမ်းကုန်ဆုံးပြီးနောက် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ (ကာလုံ) အတွက် ရုံးအဖွဲ့ကို အမိန့်အမှတ် ၂/၂၀၂၅ ဖြင့် အသစ်ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ ၎င်းသည် ကာလုံရုံး၏ တွဲဖက်အမှုဆောင်ချုပ် အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73047|title=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၏ အမှုဆောင်ချုပ်နှင့် တွဲဖက်အမှုဆောင်ချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|publisher=Ministry of Information|accessdate=2025 July 31}}</ref> ထို့အပြင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]အစား အသစ်အစားထိုး ဖွဲ့စည်းလိုက်သည့် [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]] တွင်လည်း အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း ခံထားရသူ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73052|title=နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဖွဲ့စည်းခြင်း|publisher=Ministry of Information|accessdate=2025 July 31}}</ref> == စစ်မှုထမ်းခြင်း == ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦးသည် [[တပ်မတော် (ကြည်း) ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း (ဗထူး)|တပ်မတော် (ကြည်း) ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း]] အမှတ်စဉ် (၇၇) ဆင်း အရာရှိတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် ကြည်း ၂၁၄၄၀ ဖြင့် စစ်မှုထမ်းခဲ့ကာ ဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်ဖြင့် [[ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] စစ်ဦးစီးမှူး (ပထမတန်း-G1) နှင့် [[အမှတ်(၁၁)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|အမှတ် (၁၁) ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်]] တပ်မမှူး တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်မှူးချုပ်အဆင့်ဖြင့် [[တပ်မတော်ဆေးတက္ကသိုလ်]] ကျောင်းအုပ်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊ ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ဗိုလ်ချုပ်အဆင့်ဖြင့် [[အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] တိုင်းမှူးအဖြစ် တာဝန်တိုးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ တပ်မတော်စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[စိုးထွဋ်]] အား သမ္မတ[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးဝင်းမြင့်]] က ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး]] အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့ပြီးနောက် သူသည် စိုးထွဋ် ၏ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာရာထူးနေရာ အား ဆက်ခံခဲ့သည်။ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခံရကာ [[စစ်ဘက်ရေးရာ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့|စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်]]အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရပြီး ၎င်းရာထူးတွင် တိုင်းမှူးတာဝန်ယူပြီး နှစ်နှစ်မပြည့်မီ အဆင့်တိုးမြှင့်ခံရသူအဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma-51478101|title=အနောက်တောင်တိုင်းတိုင်းမှူးကို စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေး အရာရှိချုပ်ခန့်|work=BBC Burmese|access-date=၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၄|date=၁၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၀}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် တပ်မတော်မှ အာဏာရယူပြီးနောက် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]တွင် တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရပြီး နိုင်ငံတကာသံတမန်များနှင့် တွေ့ဆုံမှုများတွင် အစဉ်တစိုက် ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/23118|title=စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦး (၁၉)ကြိမ်မြောက်၊ အာဆီယံ တပ်မတော်ထောက်လှမ်းရေးမှူးချုပ်များ အစည်းအဝေးတက်ရောက်ကြသည့် အာဆီယံနိုင်ငံများမှ တပ်မတော်ထောက်လှမ်းရေးမှူးချုပ်များနှင့် နိုင်ငံအလိုက် သီးခြားစီတွေ့ဆုံ|work=MOI Myanmar|access-date=၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၄|date=၁၇ မတ် ၂၀၂၂}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်၏ ယုံကြည်စိတ်ချရသူများဖြစ်သည့် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[အောင်လင်းဒွေး]]နှင့် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ညိုစော]]တို့နှင့်အတူ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခံရကာ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်၏ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၏ တွဲဖက်အမှုဆောင်ချုပ်အဖြစ်လည်းကောင်း ခန့်အပ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/73053|title=နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဖွဲ့စည်းခြင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|date=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/73048|title=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၏ အမှုဆောင်ချုပ်နှင့် တွဲဖက်အမှုဆောင်ချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|date=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လတွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း) အဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရရာ ၎င်းရာထူးသည် အစဉ်အလာအရ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ရာထူးနှင့် ပူးတွဲထမ်းဆောင်ရသော တာဝန်ဖြစ်ပြီး ယခင်က ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] တာဝန်ယူခဲ့သည့် [[တပ်မတော် (ကြည်း)]] ၏ အကြီးအကဲ တာဝန်ကို ဆက်ခံခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦးကို ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း) ရာထူးတိုးပေး |url=https://burmese.dvb.no/post/748914 |access-date=2026-03-07 |website=ခုန်ပျံကျော်လွှားစနစ်တွေနဲ့ ရာထူးတိုးလာတဲ့ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရဲဝင်းဦးကို မတ် ၂ ရက်မှာ စစ်ခေါင်းဆောင်က ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း) ရာထူး တိုးပေးလိုက်တယ်လို့ နေပြည်တော် သတင်းအရင်းအမြစ်တွေဆီက သိရပါတယ်။ဒ… |language=en}}</ref> == အရေးယူပိတ်ဆို့ခံရမှုများ == ၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး ဖြစ်လာသည့် ၎င်းအား အမေရိကန်၊ ဗြိတိန် နှင့် ဥရောပသမဂ္ဂ အစရှိသည့် နိုင်ငံတို့က ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများပြုလုပ်ထားကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2021/03/22/myanmar-burma-eu-sanctions-11-people-over-the-recent-military-coup-and-ensuing-repression/|title=Myanmar/Burma: EU sanctions 11 people over the recent military coup and ensuing repression|publisher=The [[Council of the European Union]]|date=22 March 2021|access-date=11 April 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=OJ:L:2021:099I:FULL&from=EN|title=Official Journal of the European Union|pages=15–24|date=22 March 2021|access-date=11 April 2021}}</ref>ထို့အပြင် ၎င်း၏ ဇနီးဖြစ်သူ နှင့် အရွယ်ရာက်ပြီး သမီးဖြစ်သူတို့ကိုပါ အရေးယူပိတ်ဆို့ထားသည်။<ref>{{cite web|url=https://mm.usembassy.gov/my/treasury-sanctions-senior-officials-and-family-members-connected-to-burmas-military-mm/|title=မြန်မာ စစ်တပ်နှင့် ဆက်နွှယ်သည့် အရာရှိကြီးများနှင့်မိသားစုဝင်များအား ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနက ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့အရေးယူခြင်း|work=U.S Embassy in Burma|access-date=၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၄|date=၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၁}}</ref> ==ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ== ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်နီလာနှင့် သိမ့်သဉ္ဇာရဲ နှင့် ထက်ရဲနောင် ခေါ်သမီးနှင့်သားရှိသည်။<ref>{{Cite web|title=Myanmar military SAC members, their businesses and associates that require targeted sanctions|url=https://justiceformyanmar.github.io/justiceformyanmar.org/stories/myanmar-military-sac-members-their-businesses-and-associates-that-require-targeted-sanctions.html|access-date=2021-02-11|website=Justice For Myanmar}}</ref> [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး]] ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မောင်မောင်အေး]] နှင့် ခမည်းခမက် တော်စပ်သည်။ == ချီးမြှင့်ခံရသည့် ဆုများ == သူ့ကို နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦး[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]]က ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၄ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့တံဆိပ်ဖြစ်သည့် [[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့]] ချီးမြှင့်သည်။ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ]] က ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ  ၁၇  ရက် နေ့တွင် အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၁/၂၀၂၂ ဖြင့် [[ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ|ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့]]ဖြစ်သော [[စည်သူဘွဲ့]] ချီးမြှင့်အပ်နှင်းထားသည်။<ref>{{cite web|url=https://myawady.net.mm/node/32968|title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း ၊ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၁ / ၂၀၂၂ ၊ ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့များ|work=MWD Webportal|access-date=၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၄|date=၁၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၂}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၂) ရက်နေ့တွင် အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၄၃/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ|ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့]]ဖြစ်သော [[သရေစည်သူ|သရေစည်သူဘွဲ့]]ကို ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80484|title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း {{!}} Ministry Of Information|access-date=2026-03-02|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၆၆ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဝင်များ]] [[Category:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်(ကြည်း) ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်းဆင်းများ]] l6k8fdzrsno0l663dbsyll05rl6vza9 1027440 1027284 2026-04-24T11:41:48Z Zawzawaungthwin 100038 | image = 1027440 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific prefix = [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]]<br>[[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့|ဇေယျကျော်ထင်]] [[သရေစည်သူ|သရေစည်သူ]] | name = ရဲဝင်းဦး | native_name = | native_name_lang = | honorific_suffix = | image = IMG4619YeWinOo.jpg | image_size = | alt = | caption = ရဲဝင်းဦး၂၀၂၂ | order = | office = [[File:Flag of the Commander-in-Chief of Defence Services (Myanmar).svg|30px|border]] [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] | termstart = ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ | predecessor = ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] |deputy= ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]] | successor = | office1 = {{Army|Myanmar}} | title1 = {{flagicon image|Commander in Chief (Army) flag of Myanmar.svg}} [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)]] | termstart1 = မတ် ၂၀၂၆ | term_end1 = ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ | predecessor1 = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] | successor1 = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]] | office2 = [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့်အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]]<br> အတွင်းရေးမှူး | appointer2=[[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] | status2 = | term_start2 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | term_end2 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | predecessor2 = ''ကော်မရှင်စတင်'' | successor2 = ''ကော်မရှင်ဖျက်သိမ်း'' | office3 = [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး]] <br> တွဲဖက်အမှုဆောင်ချုပ် | status3 = | term_start3 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | term_end3 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | predecessor3 = ''ရာထူးစတင်'' | successor3 = ''ရာထူးဖျက်သိမ်း'' | office4 = [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]<br> တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး | appointer4=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး အမိန့်အမှတ် ၉/၂၀၂၁ | status4 = | term_start4 = ၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | term_end4 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | predecessor4 = ''ကောင်စီစတင်'' | successor4 = ''ကောင်စီဖျက်သိမ်း'' | office5 = [[စစ်ဘက်ရေးရာ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့|စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်]] | status5 = | term_start5 = ၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၀ | term_end5 = မတ် ၂၀၂၆ | predecessor5 = ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီး[[စိုးထွဋ်]] | successor5 = ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်ကိုထိုက်]] | office6 = တိုင်းမှူး<br> [[အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] | status6 = | term_start6 = ၁၈ ဇွန် ၂၀၁၈ | term_end6 = ၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၀ | predecessor6 = ဗိုလ်ချုပ် တေဇကျော် | successor6 = [[ဗိုလ်ချုပ်]] [[ညွန့်ဝင်းဆွေ]] | office7 = ကျောင်းအုပ်ကြီး <br> [[တပ်မတော်ဆေးတက္ကသိုလ်]] | status7 = | term_start7 = ၂၆ ဩဂုတ် ၂၀၁၆ | term_end7 = ၁၈ ဇွန် ၂၀၁၈ | predecessor7 = ဗိုလ်ချုပ် [[သက်ပုံ]] | successor7 = ဗိုလ်ချုပ် [[ညွန့်ဝင်းဆွေ]] | pronunciation = | birth_name = | birth_date = {{bda|1966|02|21|df=y}} | birth_place = [[မြန်မာပြည်]] | death_date = | death_place = | death_cause = | resting_place = | resting_place_coordinates = | citizenship = မြန်မာ | nationality = | party = | otherparty = | spouse = နီလာ | relations = | children = သိမ့်သဉ္ဇာရဲ၊ထက်ရဲနောင် | mother = | father = | relatives = | residence = | education = | alma_mater = [[တပ်မတော်(ကြည်း)ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း၊ (ဗထူး)]] OTS အပတ်စဉ် ၇၇ | occupation = | profession = | known_for = | salary = | net_worth = | cabinet = | committees = | portfolio = | awards = *[[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့]] (၂၀၂၁) * [[စည်သူဘွဲ့]] (၂၀၂၂) * [[သရေစည်သူ]] (၂၀၂၆) | signature = | signature_alt = | website = | nickname = | allegiance = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | branch = {{Army|Myanmar}} | serviceyears = | rank = {{flagicon image| 16. Myanmar Army GEN.svg}}ဗိုလ်ချုပ်ကြီး | unit = [[တပ်မတော်]] | commands = | battles = | mawards = |military_blank1=ကိုယ်ပိုင်အမှတ် |military_data1=ကြည်း ၂၁၄၄၀}} [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] '''ရဲဝင်းဦး''' (၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၆၆ ဖွား) သည် ၁၁ဦးမြောက် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ဖြစ်သည်။သူသည် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)]] အဖြစ် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]အပြီး ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ခန့်အပ်ခံရပြီးနောက် မတ်လ ၃၀ရက်တွင် မြန်မာ့ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]အဖြစ် ဆက်လက်ခန့်အပ်ခြင်းခံရသူ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c6266rdr3d2t|title=ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရဲဝင်းဦး ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)ဖြစ်လာ|work=ဘီဘီစီ|access-date=၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၄ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> ၎င်းသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် [[တပ်မတော်]]မှ အာဏာရယူပြီးနောက် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]တွင် တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် စတင်တာဝန်ယူခဲ့သည်။ <ref name=":0">{{Cite web|last=|first=|date=|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး အမိန့်အမှတ်(၉/၂၀၂၁) ၁၃၈၂ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၆ ရက် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်|url=http://dsinfo.org/node/957|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210206000142/http://dsinfo.org/node/957|archive-date=2021-02-06|access-date=2021-02-02|website=Tatmadaw Information Team|language=my|accessdate=14 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131316/http://dsinfo.org/node/957}}</ref>[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] သက်တမ်းကုန်ဆုံးပြီးနောက် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ (ကာလုံ) အတွက် ရုံးအဖွဲ့ကို အမိန့်အမှတ် ၂/၂၀၂၅ ဖြင့် အသစ်ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ ၎င်းသည် ကာလုံရုံး၏ တွဲဖက်အမှုဆောင်ချုပ် အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73047|title=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၏ အမှုဆောင်ချုပ်နှင့် တွဲဖက်အမှုဆောင်ချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|publisher=Ministry of Information|accessdate=2025 July 31}}</ref> ထို့အပြင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]အစား အသစ်အစားထိုး ဖွဲ့စည်းလိုက်သည့် [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]] တွင်လည်း အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း ခံထားရသူ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73052|title=နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဖွဲ့စည်းခြင်း|publisher=Ministry of Information|accessdate=2025 July 31}}</ref> == စစ်မှုထမ်းခြင်း == ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦးသည် [[တပ်မတော် (ကြည်း) ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း (ဗထူး)|တပ်မတော် (ကြည်း) ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း]] အမှတ်စဉ် (၇၇) ဆင်း အရာရှိတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် ကြည်း ၂၁၄၄၀ ဖြင့် စစ်မှုထမ်းခဲ့ကာ ဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်ဖြင့် [[ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] စစ်ဦးစီးမှူး (ပထမတန်း-G1) နှင့် [[အမှတ်(၁၁)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|အမှတ် (၁၁) ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်]] တပ်မမှူး တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်မှူးချုပ်အဆင့်ဖြင့် [[တပ်မတော်ဆေးတက္ကသိုလ်]] ကျောင်းအုပ်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊ ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ဗိုလ်ချုပ်အဆင့်ဖြင့် [[အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] တိုင်းမှူးအဖြစ် တာဝန်တိုးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ တပ်မတော်စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[စိုးထွဋ်]] အား သမ္မတ[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးဝင်းမြင့်]] က ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး]] အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့ပြီးနောက် သူသည် စိုးထွဋ် ၏ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာရာထူးနေရာ အား ဆက်ခံခဲ့သည်။ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခံရကာ [[စစ်ဘက်ရေးရာ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့|စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်]]အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရပြီး ၎င်းရာထူးတွင် တိုင်းမှူးတာဝန်ယူပြီး နှစ်နှစ်မပြည့်မီ အဆင့်တိုးမြှင့်ခံရသူအဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma-51478101|title=အနောက်တောင်တိုင်းတိုင်းမှူးကို စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေး အရာရှိချုပ်ခန့်|work=BBC Burmese|access-date=၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၄|date=၁၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၀}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် တပ်မတော်မှ အာဏာရယူပြီးနောက် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]တွင် တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရပြီး နိုင်ငံတကာသံတမန်များနှင့် တွေ့ဆုံမှုများတွင် အစဉ်တစိုက် ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/23118|title=စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦး (၁၉)ကြိမ်မြောက်၊ အာဆီယံ တပ်မတော်ထောက်လှမ်းရေးမှူးချုပ်များ အစည်းအဝေးတက်ရောက်ကြသည့် အာဆီယံနိုင်ငံများမှ တပ်မတော်ထောက်လှမ်းရေးမှူးချုပ်များနှင့် နိုင်ငံအလိုက် သီးခြားစီတွေ့ဆုံ|work=MOI Myanmar|access-date=၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၄|date=၁၇ မတ် ၂၀၂၂}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်၏ ယုံကြည်စိတ်ချရသူများဖြစ်သည့် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[အောင်လင်းဒွေး]]နှင့် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ညိုစော]]တို့နှင့်အတူ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခံရကာ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်၏ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၏ တွဲဖက်အမှုဆောင်ချုပ်အဖြစ်လည်းကောင်း ခန့်အပ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/73053|title=နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဖွဲ့စည်းခြင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|date=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/73048|title=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၏ အမှုဆောင်ချုပ်နှင့် တွဲဖက်အမှုဆောင်ချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|date=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လတွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း) အဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရရာ ၎င်းရာထူးသည် အစဉ်အလာအရ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ရာထူးနှင့် ပူးတွဲထမ်းဆောင်ရသော တာဝန်ဖြစ်ပြီး ယခင်က ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] တာဝန်ယူခဲ့သည့် [[တပ်မတော် (ကြည်း)]] ၏ အကြီးအကဲ တာဝန်ကို ဆက်ခံခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦးကို ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း) ရာထူးတိုးပေး |url=https://burmese.dvb.no/post/748914 |access-date=2026-03-07 |website=ခုန်ပျံကျော်လွှားစနစ်တွေနဲ့ ရာထူးတိုးလာတဲ့ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရဲဝင်းဦးကို မတ် ၂ ရက်မှာ စစ်ခေါင်းဆောင်က ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း) ရာထူး တိုးပေးလိုက်တယ်လို့ နေပြည်တော် သတင်းအရင်းအမြစ်တွေဆီက သိရပါတယ်။ဒ… |language=en}}</ref> == အရေးယူပိတ်ဆို့ခံရမှုများ == ၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး ဖြစ်လာသည့် ၎င်းအား အမေရိကန်၊ ဗြိတိန် နှင့် ဥရောပသမဂ္ဂ အစရှိသည့် နိုင်ငံတို့က ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများပြုလုပ်ထားကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2021/03/22/myanmar-burma-eu-sanctions-11-people-over-the-recent-military-coup-and-ensuing-repression/|title=Myanmar/Burma: EU sanctions 11 people over the recent military coup and ensuing repression|publisher=The [[Council of the European Union]]|date=22 March 2021|access-date=11 April 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=OJ:L:2021:099I:FULL&from=EN|title=Official Journal of the European Union|pages=15–24|date=22 March 2021|access-date=11 April 2021}}</ref>ထို့အပြင် ၎င်း၏ ဇနီးဖြစ်သူ နှင့် အရွယ်ရာက်ပြီး သမီးဖြစ်သူတို့ကိုပါ အရေးယူပိတ်ဆို့ထားသည်။<ref>{{cite web|url=https://mm.usembassy.gov/my/treasury-sanctions-senior-officials-and-family-members-connected-to-burmas-military-mm/|title=မြန်မာ စစ်တပ်နှင့် ဆက်နွှယ်သည့် အရာရှိကြီးများနှင့်မိသားစုဝင်များအား ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနက ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့အရေးယူခြင်း|work=U.S Embassy in Burma|access-date=၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၄|date=၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၁}}</ref> ==ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ== ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်နီလာနှင့် သိမ့်သဉ္ဇာရဲ နှင့် ထက်ရဲနောင် ခေါ်သမီးနှင့်သားရှိသည်။<ref>{{Cite web|title=Myanmar military SAC members, their businesses and associates that require targeted sanctions|url=https://justiceformyanmar.github.io/justiceformyanmar.org/stories/myanmar-military-sac-members-their-businesses-and-associates-that-require-targeted-sanctions.html|access-date=2021-02-11|website=Justice For Myanmar}}</ref> [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး]] ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မောင်မောင်အေး]] နှင့် ခမည်းခမက် တော်စပ်သည်။ == ချီးမြှင့်ခံရသည့် ဆုများ == သူ့ကို နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦး[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]]က ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၄ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့တံဆိပ်ဖြစ်သည့် [[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့]] ချီးမြှင့်သည်။ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ]] က ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ  ၁၇  ရက် နေ့တွင် အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၁/၂၀၂၂ ဖြင့် [[ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ|ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့]]ဖြစ်သော [[စည်သူဘွဲ့]] ချီးမြှင့်အပ်နှင်းထားသည်။<ref>{{cite web|url=https://myawady.net.mm/node/32968|title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း ၊ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၁ / ၂၀၂၂ ၊ ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့များ|work=MWD Webportal|access-date=၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၄|date=၁၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၂}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၂) ရက်နေ့တွင် အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၄၃/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ|ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့]]ဖြစ်သော [[သရေစည်သူ|သရေစည်သူဘွဲ့]]ကို ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80484|title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း {{!}} Ministry Of Information|access-date=2026-03-02|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၆၆ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဝင်များ]] [[Category:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်(ကြည်း) ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်းဆင်းများ]] 6slpk6dmrzcb36m8tbk6sjf70sd98ul 0 205222 1027224 827627 2026-04-23T13:41:38Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1027224 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious building | name = ဂန်ဂရာမယကျောင်းတော် | native_name = ගංගාරාම විහාරය | image = Gangaramaya Temple.JPG | image_upright = 1.2 | alt = | caption = Gangaramaya Temple | map_type = Sri Lanka Colombo Greater | map_size = | map_alt = | map_caption = | location = 61 Sri Jinarathana Rd, Colombo, [[Colombo]], 00200 | coordinates = {{coord|6|54|59|N|79|51|23|E|display=inline,title}} | religious_affiliation = [[Buddhism]] | deity = | country = [[Sri Lanka]] | functional_status = | website = {{url|http://gangaramaya.com/}} | founded_by = [[Hikkaduwe Sri Sumangala Thera]],<br/>Devundera Sri Jinaratana Nayake Thera | year_completed = Late 19th century }} '''ဂန်ဂရာမယကျောင်းတော်''' သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ ကိုလံဘိုမြို့တွင် တည်ရှိသည့် အရေးအပါဆုံးကျောင်းတော်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်သည် ယဉ်ကျေးမှုအမြင်နှင့် ယခုခေတ်ဗိသုကာလက်ရာများကို ပေါင်းစပ်ထားသည်။ ဘေရာရေကန်တွင် တည်ရှိသည်။ ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့သည်။ ==ထင်ရှားသည့် ပုဂ္ဂိုလ်များ== ကျောင်းတော်တွင် စာပေတွင်ကြေပွန်တတ်မြောက်ကြသည့်သူများဖြစ်ကြသည့် Ratmalana Sri Dharmarama Thero, Waskaduwa Sri Subhuti Thero, Weligama Sri Sumangala Thero, Welivitiye Dhammaratna Thero, and Pandit Batuwantudawe တို့သည် သီတင်းသုံးနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ==ဗိသုကာ== ကျောင်းတော်၏ ဗိသုကာသည် သီရိလင်္ကာ၊ ထိုင်း၊ အိန္ဒိယ၊ တရုတ် စသည့်လက်ရာများကို ရောနှောကာတည်ဆောက်ထားသည်။<ref name="John Keells">{{cite web |title=Gangaramaya Temple |url=http://www.johnkeellshotels.com/Colombo_GangaramayaTemple.htm |publisher=John Keells Hotels Group |access-date=30 April 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120510172524/http://www.johnkeellshotels.com/Colombo_GangaramayaTemple.htm |archive-date=10 May 2012 |df= |accessdate=9 May 2021 |archivedate=10 May 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120510172524/http://www.johnkeellshotels.com/Colombo_GangaramayaTemple.htm }}</ref> ကျောင်းတော်တွင် အဆောက်အဦများစွာ ပါဝင်သည်။ ၎င်းသည် [[ဘေရာရေကန်]]မှ သိပ်မဝေးသည့်နေရာတွင် တည်ရှိသည်။ ကျောင်းတော်တွင် ဝိဟာရများ (ကျောင်း)၊ စေတိယများ (ဘုရား)၊ ဗောဓိပင်၊ Mandiraya ဝိဟာရ၊ [[ဆီးမမလက]] (ရဟန်းများစုဝေးရာခန်းမ)နှင့် ဓာတ်တော်တိုက်တို့ ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် ပြတိုက်တစ်ခု၊ စာကြည့်တိုက်တစ်ခု၊ နားနေခန်း၊ အထပ်သုံးထပ်ပါသည့် ပရိဝေန၊ စာသင်ကြားရ ခန်းမများ၊ ဒါနပြုရာအခန်း စသည်တို့လည်း ကျောင်းပရဝုဏ်တွင် ပါဝင်ကြသည်။ လာရောက်လည်ပတ်သူအများစုသည် ဆီးမမလက၏ ဗိသုကာကို ကြည့်ရှုလေ့လာရန် လာရောက်ကြသည်။ ၎င်းကျောင်းတော်သည် မူဆလင်ဘာသာဝင် ထောက်ပံ့သူဖြစ်သည့် Geoffrey Bawa ၏ လှူဒါန်းမှုဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည်။ ==သမိုင်း== ==လက်ရှိလုပ်ဆောင်မှုများ== ကျောင်းတော်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာဝတ်ပြုခြင်း စသည်တို့သာမကပဲ သင်ကြားရေးနေရာတစ်ခုအဖြစ် လုပ်ဆောင်လျက်ရှိသည်။ ကျောင်းတော်တွင် သက်ကြီးရွယ်အိုများအတွက် ဂေဟာ၊ အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းသင်ကြားရာကျောင်း၊ မိဘမဲ့ကလေးဂေဟာ အဖြစ် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ကျောင်းတော်သည် မတူညီသည့်ဒေသများမှ ဝတ်ပြုသူများကို မတူထူးခြားစွာ ဆွဲဆောင်လျက်ရှိသည်။ ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဆီးမမလက]] ==ပြင်ပလင့်များ== * [http://www.gangaramaya.com/ Gangaramaya Temple] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140101072454/http://gangaramaya.com/ |date=1 January 2014 }} * [http://exploresrilanka.lk/2013/12/gangaramaya-temple Gangaramaya, More Than A Temple] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210509165401/http://exploresrilanka.lk/2013/12/gangaramaya-temple/ |date=9 May 2021 }} * [http://exploresrilanka.lk/2014/12/podi-hamuduruwo-path-virtue Podi Hamuduruwo: On The Path Of Virtue] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210124162650/http://exploresrilanka.lk/2014/12/podi-hamuduruwo-path-virtue/ |date=24 January 2021 }} * [http://exploresrilanka.lk/2012/12/for-the-greater-good For The Greater Good] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210513133559/http://exploresrilanka.lk/2012/12/for-the-greater-good/ |date=13 May 2021 }} * [http://exploresrilanka.lk/2011/12/supatipanno-bhagavato-savaka-sango-a-life-by-example Supatipanno Bhagavato Savaka Sango: A Life By Example] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210511195942/https://exploresrilanka.lk/2011/12/supatipanno-bhagavato-savaka-sango-a-life-by-example/ |date=11 May 2021 }} * [http://www.esrilankans.com/page.do?id=109 Gangaramaya Podi Hamuduruwo - Monk with a Purpose] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130122094327/http://www.esrilankans.com/page.do?id=109 |date=22 January 2013 }} * [http://www.esrilankans.com/page.do?id=220 Gangaramaya Nawam Maha Perahera 2013] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130409070203/http://www.esrilankans.com/page.do?id=220 |date=9 April 2013 }} * [https://web.archive.org/web/20110805191843/http://www.sundayobserver.lk/2007/02/11/spe02.asp Navam Maha Perahera] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:သီရိလင်္ကာနိုင်ငံမှ စေတီပုထိုးနှင့် ဘုရားကျောင်းများ]] pg1r49px9bfu21iljc04t4cjgd77636 0 206240 1027280 1025749 2026-04-23T23:25:22Z ~2026-24659-26 141921 1027280 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] <br>[[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့|ဇေယျကျော်ထင်]] <br>[[သရေစည်သူ]] | name = ကျော်စွာလင်း | image =[[File:IMG4467kyawswarlin.jpg|thumb|Kyaw Swar Lin]] | caption = | office1 = {{Armed forces|Myanmar}} | title1 = {{flagicon image|Flag of the Deputy Commander-in-Chief of Defence Services (Myanmar).svg}} [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] |leader1= ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]] | term_start1 = ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ | term_end1 = | predecessor1 = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှုးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] | successor1 = | office2 = {{Army|Myanmar}} | title2 = {{flagicon image|Commander in Chief (Army) flag of Myanmar.svg}} [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)]] | termstart2 = ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ | termend2 = | predecessor2 = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c6266rdr3d2t|title=ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရဲဝင်းဦး ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)ဖြစ်လာ|work=ဘီဘီစီ|access-date=၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၄ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> | successor2 = | office3 = [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့်အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]]<br>အဖွဲ့ဝင် | leader3 = ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် | term_start3 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | term_end3 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | predecessor3 = ''ကော်မရှင်စတင်'' | successor3 = ''ကော်မရှင်ဖျက်သိမ်း'' | office4 = [[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)|ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)]] | term_start4 = ၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ | term_end4 = ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ | predecessor4 = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မောင်မောင်အေး]] | successor4 = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]] | office5 = တပ်မတော်စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(ကြည်း) | predecessor5 = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မိုးမြင့်ထွန်း|မိုးမြင့်ထွန်း]] | successor5 = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[သန်းထိုက်]] | term_start5 = စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ | term_end5 = ၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ | office6 = စစ်ထောက်ချုပ် | term_start6 = ၂၀၂၀ | term_end6 = ၂၀၂၃ | predecessor6 = [[ညိုစော]] | successor6 = [[ဇော်ဟိန်း]] {{small|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး}} | birth_date = {{birth year and age|1971}} | nationality = မြန်မာ | spouse = ဒေါက်တာ နန်းကူးကူ | alma_mater = [[စစ်တက္ကသိုလ်]] | allegiance = {{flag|Myanmar}} | branch = {{army|Myanmar}} | rank = [[File:Tatmadaw_General_Insignia_01.png|15px]] [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူး၊ အဆင့်၊ အဆောင်အယောင်နှင့် တံဆိပ်များ|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] | awards = *[[သရေစည်သူ|သရေစည်သူဘွဲ့]] (၂၀၂၃) | military_blank1=ကိုယ်ပိုင်အမှတ် |military_data1=ကြည်း ၂၅၀၇၄}} ဗိုလ်ချုပ်ကြီး '''ကျော်စွာလင်း''' (၁၉၇၁ ခုနှစ်ဖွား) သည် မြန်မာ့တပ်မတော်၏ ထိပ်သီးအရာရှိကြီးတစ်ဦးဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] နှင့် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)]] ရာထူးကို ပူးတွဲထမ်းဆောင်နေသူဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c89x0414ge0o|title=ညှိကွပ်အပါအဝင် စစ်ဗိုလ်ချုပ်တချို့ အပြောင်းအလဲဖြစ်|work=BBC Burmese|access-date=၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄|date=၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ }}</ref> ၎င်းသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အဖြစ် ရာထူးတိုးမြှင့်ခန့်အပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ယင်းမတိုင်မီက သူသည် [[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)|တပ်မတော်ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)]]၊ တပ်မတော်စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ် (ကြည်း) နှင့် [[စစ်ထောက်ချုပ်]] တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=စထွန်းအောင် |date=2026-03-30 |title=မှန်းဆထားကြသည့်အတိုင်း အာဏာသိမ်းခေါင်းဆောင် သမ္မတလောင်း ဖြစ်လာ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73680/ |access-date=2026-03-30 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ဗိုလိချုပ်ကြီးကျော်စွာလင်းကို ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး [[စစ်တက္ကသိုလ်]] အပတ်စဉ် (၃၅) ဗိုလ်လောင်းသင်တန်းတွင် တက်ရောက်ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ == စစ်မှုထမ်းဘဝ == ကျော်စွာလင်းသည် အရာရှိငယ်ဘဝတွင် နဝတခေတ် ဒု စစ်ခေါင်းဆောင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မောင်အေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|မောင်အေး]] ၏ ကိုယ်ရေးအရာရှိအဖြစ်လည်းကောင်း၊ စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူးတစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သူ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မိုးမြင့်ထွန်း]] ၏ လက်အောက်တို့တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူးသည်။ သူသည် စစ်ရုံးချုပ်တွင် ဗိုလ်ကြီးတာဝန်၊နေပြည်တော် ပျဉ်းမနားအနီးရှိ ခမရ (၄၁၁)၏ တပ်ရင်းမှူး၊ တြိဂံတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် လက်အောက်ရှိ တာချီလိတ်မြို့နယ်တွင် ဗျူဟာမှူး၊ အမှတ် (၆) စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် ၏ ဌာနချုပ်မှူး (တပ်မမှူး)၊ နေပြည်တော် စစ်ရုံးချုပ်တွင် စစ်ဦးစီးဗိုလ်မှူးချုပ် စသည့်တာဝန်များ အသီးသီးထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။၂၀၁၈ ခုနှစ်မတိုင်မီကာလများတွင် သူသည် မိုးမြင့်ထွန်း နှင့် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]တွင် အတူတကွ အလုပ်လုပ်ခဲ့ဖူးသည်။<ref name="auto1">https://www.cpg-online.de/asia-in-review-sea-myanmar-2019-2020/</ref> ကျော်စွာလင်းသည် ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်မှူးချုပ်ဘဝဖြင့် မန္တလေးမြို့တွင် အခြေစိုက်သော [[အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]တွင် တိုင်းမှူးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသောအခါတွင် လူသိများ ထင်ရှားလာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/min-aung-hlaing-reshuffles-senior-military-ranks-ahead-of-election/|title=Min Aung Hlaing reshuffles senior military ranks ahead of election|date=19 May 2020}}</ref> ၂၀၂၀ ခုနှစ် မေလတွင် တပ်မတော်၌ အသက်အငယ်ဆုံးသော ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဖြစ် ရာထူးတိုးမြှင့်ခြင်း ခံခဲ့ရပြီး အနားယူခဲ့သူ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ညိုစော]]၏ ဆက်ခံသူအဖြစ် [[စစ်ထောက်ချုပ်]]တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>https://www.researchgate.net/publication/341601125_INFAMOUS_MYANMAR_MILITARY_SKIP_GENERATION_MONOPOLY_MAY2020</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/younger-myanmar-military-officers-promoted-key-roles-reshuffle.html|title=Younger Myanmar Military Officers Promoted to Key Roles in Reshuffle|date=11 May 2020|website=The Irrawaddy}}</ref> ကျော်စွာလင်းသည် [[မြန်မာ့စီးပွားရေးကော်ပိုရေးရှင်း|မြန်မာ့စီးပွားရေးကော်ပိုရေးရှင်း]] အား ဦးဆောင်သူဖြစ်ခဲ့ပြီး [[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်|မြန်မာ့ စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်]]အား ကူညီထောက်ပံ့ပေးသည်။<ref>{{Cite web|url=https://progressivevoicemyanmar.org/2020/06/17/systemic-conflict-of-interest-in-myanmar-military-allows-for-serious-corruption/|title=Systemic Conflict of Interest in Myanmar Military Allows for Serious Corruption|date=17 June 2020|website=Progressive Voice}}</ref> ထို့ပြင် သူသည် တပ်မတော်၏ ဘဏ္ဍာငွေ များကို စီမံခန့်ခွဲရသူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ထိုဘဏ္ဍာငွေသည် ၂၀၁၂ ခုနှစ်မှစ၍ နိုင်ငံတော်ဘဏ္ဍာငွေအားလုံး၏ ၁၃ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းအကြားရှိသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-corporate-conflicts-of-interest-inflame-myanmars-civil-wars-rights-group-says|title=Military-Corporate conflicts of interest ‘inflame’ Myanmar’s civil wars, rights group says|website=Myanmar NOW}}</ref> တပ်မတော် စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(ကြည်း) ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မိုးမြင့်ထွန်း]] အရေးယူခံရပြီးနောက် ၎င်း၏ နေရာအား ဆက်ခံရသည်။ဒုဗိုလ်ဘဝမှ ဗိုလ်ချုပ် ဖြစ်သည်အထိ စစ်တပ်ထဲတွင် ရုပ်ရှင်မင်းသားကဲ့သို့ နေထိုင်ခဲ့ရသူအဖြစ်လည်း ကျော်ကြားသကဲ့သို့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင် နှင့် နီးကပ်သည့် ဆက်ဆံရေးရှိသည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/article/2023/11/06/376091.html|title=မင်းအောင်လှိုင် အလိုကျ ဒု ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကျော်စွာလင်း|work=The Irrawaddy|access-date=၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄|date=၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ }}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၈ ရက်တွင် သူ့ကို မြန်မာ့တပ်မတော်မှ နံပါတ်(၃) အဆင့်ရှိ အရာရှိကြီးတစ်ဦးအဖြစ်ရာထူးတိုးကာ ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး ဖြစ်လာသည်။၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၃၁ ရက် တွင် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည့် [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့်အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]] အဖွဲ့ဝင် အဖြစ်ပါ တာဝန်ပေးအပ်ခံရသည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ရက်နေ့တွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] ထံမှ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ်၏ အဆောင်အယောင်ဓားနှင့် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး၏ အလံတို့ကို လွှဲပြောင်းရယူ လက်ခံခဲ့ပြီး၊ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း) ရာထူးကိုလည်း တာဝန်ပေးအပ်ခံရသည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ မြန်မာ့တပ်မတော်၏ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်တာဝန်လွှဲပြောင်းလက်ခံခြင်း ဂုဏ်ပြုစစ်ရေးပြအခမ်းအနား ကျင်းပပြုလုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81254 |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း == နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက် နေ့စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်(၂/၂၀၂၁) ဖြင့် နိုင်ငံတော်သမ္မတဦးဝင်းမြင့်က ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကျော်စွာလင်းကို စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ဖြစ်သော [[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့]]ကို ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။<ref name=":0">{{Cite journal|author=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ၊နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|url=https://www.moi.gov.mm/ppd/sites/default/files/book-pdf/2021-02/Vol-74,No-5.pdf|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက် နေ့စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၂/၂၀၂၁)|pages=၂၅၉|language=မြန်မာဘာသာ|accessdate=၂၀၂၁-၀၉-၂၉|publisher=ပုံနှိပ်ရေးနှင့်ထုတ်ဝေရေးဦးစီးဌာန၊ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်|date=၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်|format=PDF|journal=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ပြန်တမ်းစာစောင်|volume=အတွဲ(၇၄)|issue=အမှတ်(၅၁)}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၂၃ ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော်ရှိ [[မာရဝိဇယဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်|မာရဝိဇယဗုဒ္ဓ ရုပ်ပွားတော်]] တည်ထားကိုးကွယ်သည့်ကိစ္စတွင် ပါဝင်ကူညီခဲ့မှုနှင့် စပ်လျဉ်းပြီး [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]] မင်းအောင်လှိုင်က ၎င်းအားနိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၁၂၅ /၂၀၂၃ အားဖြင့် ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့ဖြစ်သော [[သရေစည်သူ|သရေစည်သူဘွဲ့]] ပေးအပ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.cincds.gov.mm/node/23011|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၁၂၅ / ၂၀၂၃|work=cincdsmyanmar|access-date=၂၄ ဇူလိုင်၂၀၂၃|date=၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်တက္ကသိုလ် ကျောင်းဆင်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] [[ကဏ္ဍ:ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)]] {{lifetime|၁၉၇၁|}} mzqwjlo9mvt7woordp43myxi52ptwqg 1027281 1027280 2026-04-23T23:26:58Z ~2026-24659-26 141921 1027281 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] <br>[[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့|ဇေယျကျော်ထင်]] <br>[[သရေစည်သူ]] | name = ကျော်စွာလင်း | image =[[File:IMG4467kyawswarlin.jpg|thumb|Kyaw Swar Lin]] | caption = | office1 = {{Armed forces|Myanmar}} | title1 = {{flagicon image|Flag of the Deputy Commander-in-Chief of Defence Services (Myanmar).svg}} [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] |leader1= သမ္မတ [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်]] | term_start1 = ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ | term_end1 = | predecessor1 = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှုးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] | successor1 = | office2 = {{Army|Myanmar}} | title2 = {{flagicon image|Commander in Chief (Army) flag of Myanmar.svg}} [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)]] | termstart2 = ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ | termend2 = | predecessor2 = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c6266rdr3d2t|title=ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရဲဝင်းဦး ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)ဖြစ်လာ|work=ဘီဘီစီ|access-date=၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၄ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> | successor2 = | office3 = [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့်အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]]<br>အဖွဲ့ဝင် | leader3 = ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် | term_start3 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | term_end3 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | predecessor3 = ''ကော်မရှင်စတင်'' | successor3 = ''ကော်မရှင်ဖျက်သိမ်း'' | office4 = [[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)|ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)]] | term_start4 = ၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ | term_end4 = ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ | predecessor4 = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မောင်မောင်အေး]] | successor4 = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]] | office5 = တပ်မတော်စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(ကြည်း) | predecessor5 = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မိုးမြင့်ထွန်း|မိုးမြင့်ထွန်း]] | successor5 = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[သန်းထိုက်]] | term_start5 = စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ | term_end5 = ၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ | office6 = စစ်ထောက်ချုပ် | term_start6 = ၂၀၂၀ | term_end6 = ၂၀၂၃ | predecessor6 = [[ညိုစော]] | successor6 = [[ဇော်ဟိန်း]] {{small|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး}} | birth_date = {{birth year and age|1971}} | nationality = မြန်မာ | spouse = ဒေါက်တာ နန်းကူးကူ | alma_mater = [[စစ်တက္ကသိုလ်]] | allegiance = {{flag|Myanmar}} | branch = {{army|Myanmar}} | rank = [[File:Tatmadaw_General_Insignia_01.png|15px]] [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူး၊ အဆင့်၊ အဆောင်အယောင်နှင့် တံဆိပ်များ|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] | awards = *[[သရေစည်သူ|သရေစည်သူဘွဲ့]] (၂၀၂၃) | military_blank1=ကိုယ်ပိုင်အမှတ် |military_data1=ကြည်း ၂၅၀၇၄}} ဗိုလ်ချုပ်ကြီး '''ကျော်စွာလင်း''' (၁၉၇၁ ခုနှစ်ဖွား) သည် မြန်မာ့တပ်မတော်၏ ထိပ်သီးအရာရှိကြီးတစ်ဦးဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] နှင့် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)]] ရာထူးကို ပူးတွဲထမ်းဆောင်နေသူဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c89x0414ge0o|title=ညှိကွပ်အပါအဝင် စစ်ဗိုလ်ချုပ်တချို့ အပြောင်းအလဲဖြစ်|work=BBC Burmese|access-date=၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄|date=၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ }}</ref> ၎င်းသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အဖြစ် ရာထူးတိုးမြှင့်ခန့်အပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ယင်းမတိုင်မီက သူသည် [[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)|တပ်မတော်ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)]]၊ တပ်မတော်စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ် (ကြည်း) နှင့် [[စစ်ထောက်ချုပ်]] တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=စထွန်းအောင် |date=2026-03-30 |title=မှန်းဆထားကြသည့်အတိုင်း အာဏာသိမ်းခေါင်းဆောင် သမ္မတလောင်း ဖြစ်လာ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73680/ |access-date=2026-03-30 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ဗိုလိချုပ်ကြီးကျော်စွာလင်းကို ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး [[စစ်တက္ကသိုလ်]] အပတ်စဉ် (၃၅) ဗိုလ်လောင်းသင်တန်းတွင် တက်ရောက်ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ == စစ်မှုထမ်းဘဝ == ကျော်စွာလင်းသည် အရာရှိငယ်ဘဝတွင် နဝတခေတ် ဒု စစ်ခေါင်းဆောင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မောင်အေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|မောင်အေး]] ၏ ကိုယ်ရေးအရာရှိအဖြစ်လည်းကောင်း၊ စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူးတစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သူ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မိုးမြင့်ထွန်း]] ၏ လက်အောက်တို့တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူးသည်။ သူသည် စစ်ရုံးချုပ်တွင် ဗိုလ်ကြီးတာဝန်၊နေပြည်တော် ပျဉ်းမနားအနီးရှိ ခမရ (၄၁၁)၏ တပ်ရင်းမှူး၊ တြိဂံတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် လက်အောက်ရှိ တာချီလိတ်မြို့နယ်တွင် ဗျူဟာမှူး၊ အမှတ် (၆) စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် ၏ ဌာနချုပ်မှူး (တပ်မမှူး)၊ နေပြည်တော် စစ်ရုံးချုပ်တွင် စစ်ဦးစီးဗိုလ်မှူးချုပ် စသည့်တာဝန်များ အသီးသီးထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။၂၀၁၈ ခုနှစ်မတိုင်မီကာလများတွင် သူသည် မိုးမြင့်ထွန်း နှင့် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]တွင် အတူတကွ အလုပ်လုပ်ခဲ့ဖူးသည်။<ref name="auto1">https://www.cpg-online.de/asia-in-review-sea-myanmar-2019-2020/</ref> ကျော်စွာလင်းသည် ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်မှူးချုပ်ဘဝဖြင့် မန္တလေးမြို့တွင် အခြေစိုက်သော [[အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]တွင် တိုင်းမှူးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသောအခါတွင် လူသိများ ထင်ရှားလာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/min-aung-hlaing-reshuffles-senior-military-ranks-ahead-of-election/|title=Min Aung Hlaing reshuffles senior military ranks ahead of election|date=19 May 2020}}</ref> ၂၀၂၀ ခုနှစ် မေလတွင် တပ်မတော်၌ အသက်အငယ်ဆုံးသော ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဖြစ် ရာထူးတိုးမြှင့်ခြင်း ခံခဲ့ရပြီး အနားယူခဲ့သူ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ညိုစော]]၏ ဆက်ခံသူအဖြစ် [[စစ်ထောက်ချုပ်]]တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>https://www.researchgate.net/publication/341601125_INFAMOUS_MYANMAR_MILITARY_SKIP_GENERATION_MONOPOLY_MAY2020</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/younger-myanmar-military-officers-promoted-key-roles-reshuffle.html|title=Younger Myanmar Military Officers Promoted to Key Roles in Reshuffle|date=11 May 2020|website=The Irrawaddy}}</ref> ကျော်စွာလင်းသည် [[မြန်မာ့စီးပွားရေးကော်ပိုရေးရှင်း|မြန်မာ့စီးပွားရေးကော်ပိုရေးရှင်း]] အား ဦးဆောင်သူဖြစ်ခဲ့ပြီး [[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်|မြန်မာ့ စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်]]အား ကူညီထောက်ပံ့ပေးသည်။<ref>{{Cite web|url=https://progressivevoicemyanmar.org/2020/06/17/systemic-conflict-of-interest-in-myanmar-military-allows-for-serious-corruption/|title=Systemic Conflict of Interest in Myanmar Military Allows for Serious Corruption|date=17 June 2020|website=Progressive Voice}}</ref> ထို့ပြင် သူသည် တပ်မတော်၏ ဘဏ္ဍာငွေ များကို စီမံခန့်ခွဲရသူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ထိုဘဏ္ဍာငွေသည် ၂၀၁၂ ခုနှစ်မှစ၍ နိုင်ငံတော်ဘဏ္ဍာငွေအားလုံး၏ ၁၃ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းအကြားရှိသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-corporate-conflicts-of-interest-inflame-myanmars-civil-wars-rights-group-says|title=Military-Corporate conflicts of interest ‘inflame’ Myanmar’s civil wars, rights group says|website=Myanmar NOW}}</ref> တပ်မတော် စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(ကြည်း) ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မိုးမြင့်ထွန်း]] အရေးယူခံရပြီးနောက် ၎င်း၏ နေရာအား ဆက်ခံရသည်။ဒုဗိုလ်ဘဝမှ ဗိုလ်ချုပ် ဖြစ်သည်အထိ စစ်တပ်ထဲတွင် ရုပ်ရှင်မင်းသားကဲ့သို့ နေထိုင်ခဲ့ရသူအဖြစ်လည်း ကျော်ကြားသကဲ့သို့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင် နှင့် နီးကပ်သည့် ဆက်ဆံရေးရှိသည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/article/2023/11/06/376091.html|title=မင်းအောင်လှိုင် အလိုကျ ဒု ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကျော်စွာလင်း|work=The Irrawaddy|access-date=၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄|date=၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ }}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၈ ရက်တွင် သူ့ကို မြန်မာ့တပ်မတော်မှ နံပါတ်(၃) အဆင့်ရှိ အရာရှိကြီးတစ်ဦးအဖြစ်ရာထူးတိုးကာ ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး ဖြစ်လာသည်။၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၃၁ ရက် တွင် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည့် [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့်အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]] အဖွဲ့ဝင် အဖြစ်ပါ တာဝန်ပေးအပ်ခံရသည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ရက်နေ့တွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] ထံမှ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ်၏ အဆောင်အယောင်ဓားနှင့် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး၏ အလံတို့ကို လွှဲပြောင်းရယူ လက်ခံခဲ့ပြီး၊ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း) ရာထူးကိုလည်း တာဝန်ပေးအပ်ခံရသည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ မြန်မာ့တပ်မတော်၏ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်တာဝန်လွှဲပြောင်းလက်ခံခြင်း ဂုဏ်ပြုစစ်ရေးပြအခမ်းအနား ကျင်းပပြုလုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81254 |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း == နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက် နေ့စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်(၂/၂၀၂၁) ဖြင့် နိုင်ငံတော်သမ္မတဦးဝင်းမြင့်က ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကျော်စွာလင်းကို စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ဖြစ်သော [[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့]]ကို ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။<ref name=":0">{{Cite journal|author=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ၊နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|url=https://www.moi.gov.mm/ppd/sites/default/files/book-pdf/2021-02/Vol-74,No-5.pdf|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက် နေ့စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၂/၂၀၂၁)|pages=၂၅၉|language=မြန်မာဘာသာ|accessdate=၂၀၂၁-၀၉-၂၉|publisher=ပုံနှိပ်ရေးနှင့်ထုတ်ဝေရေးဦးစီးဌာန၊ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်|date=၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်|format=PDF|journal=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ပြန်တမ်းစာစောင်|volume=အတွဲ(၇၄)|issue=အမှတ်(၅၁)}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၂၃ ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော်ရှိ [[မာရဝိဇယဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်|မာရဝိဇယဗုဒ္ဓ ရုပ်ပွားတော်]] တည်ထားကိုးကွယ်သည့်ကိစ္စတွင် ပါဝင်ကူညီခဲ့မှုနှင့် စပ်လျဉ်းပြီး [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]] မင်းအောင်လှိုင်က ၎င်းအားနိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၁၂၅ /၂၀၂၃ အားဖြင့် ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့ဖြစ်သော [[သရေစည်သူ|သရေစည်သူဘွဲ့]] ပေးအပ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.cincds.gov.mm/node/23011|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၁၂၅ / ၂၀၂၃|work=cincdsmyanmar|access-date=၂၄ ဇူလိုင်၂၀၂၃|date=၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်တက္ကသိုလ် ကျောင်းဆင်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] [[ကဏ္ဍ:ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)]] {{lifetime|၁၉၇၁|}} gbu4hq68b7p6t6i8pz0q77h5n7o0o2g 1027283 1027281 2026-04-23T23:30:48Z ~2026-24659-26 141921 1027283 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] <br>[[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့|ဇေယျကျော်ထင်]] <br>[[သရေစည်သူ]] | name = ကျော်စွာလင်း | image =[[File:IMG4467kyawswarlin.jpg|thumb|Kyaw Swar Lin]] | caption = | office1 = {{Armed forces|Myanmar}} | title1 = {{flagicon image|Flag of the Deputy Commander-in-Chief of Defence Services (Myanmar).svg}} [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] |leader1= သမ္မတ [[ဦး မင်းအောင်လှိုင်]] | term_start1 = ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ | term_end1 = | predecessor1 = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှုးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] | successor1 = | office2 = {{Army|Myanmar}} | title2 = {{flagicon image|Commander in Chief (Army) flag of Myanmar.svg}} [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)]] | termstart2 = ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ | termend2 = | predecessor2 = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c6266rdr3d2t|title=ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရဲဝင်းဦး ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)ဖြစ်လာ|work=ဘီဘီစီ|access-date=၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၄ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> | successor2 = | office3 = [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့်အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]]<br>အဖွဲ့ဝင် | leader3 = ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် | term_start3 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | term_end3 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | predecessor3 = ''ကော်မရှင်စတင်'' | successor3 = ''ကော်မရှင်ဖျက်သိမ်း'' | office4 = [[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)|ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)]] | term_start4 = ၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ | term_end4 = ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ | predecessor4 = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မောင်မောင်အေး]] | successor4 = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]] | office5 = တပ်မတော်စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(ကြည်း) | predecessor5 = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မိုးမြင့်ထွန်း|မိုးမြင့်ထွန်း]] | successor5 = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[သန်းထိုက်]] | term_start5 = စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ | term_end5 = ၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ | office6 = စစ်ထောက်ချုပ် | term_start6 = ၂၀၂၀ | term_end6 = ၂၀၂၃ | predecessor6 = [[ညိုစော]] | successor6 = [[ဇော်ဟိန်း]] {{small|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး}} | birth_date = {{birth year and age|1971}} | nationality = မြန်မာ | spouse = ဒေါက်တာ နန်းကူးကူ | alma_mater = [[စစ်တက္ကသိုလ်]] | allegiance = {{flag|Myanmar}} | branch = {{army|Myanmar}} | rank = [[File:Tatmadaw_General_Insignia_01.png|15px]] [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူး၊ အဆင့်၊ အဆောင်အယောင်နှင့် တံဆိပ်များ|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] | awards = *[[သရေစည်သူ|သရေစည်သူဘွဲ့]] (၂၀၂၃) | military_blank1=ကိုယ်ပိုင်အမှတ် |military_data1=ကြည်း ၂၅၀၇၄}} ဗိုလ်ချုပ်ကြီး '''ကျော်စွာလင်း''' (၁၉၇၁ ခုနှစ်ဖွား) သည် မြန်မာ့တပ်မတော်၏ ထိပ်သီးအရာရှိကြီးတစ်ဦးဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] နှင့် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)]] ရာထူးကို ပူးတွဲထမ်းဆောင်နေသူဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c89x0414ge0o|title=ညှိကွပ်အပါအဝင် စစ်ဗိုလ်ချုပ်တချို့ အပြောင်းအလဲဖြစ်|work=BBC Burmese|access-date=၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄|date=၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ }}</ref> ၎င်းသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အဖြစ် ရာထူးတိုးမြှင့်ခန့်အပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ယင်းမတိုင်မီက သူသည် [[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)|တပ်မတော်ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)]]၊ တပ်မတော်စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ် (ကြည်း) နှင့် [[စစ်ထောက်ချုပ်]] တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=စထွန်းအောင် |date=2026-03-30 |title=မှန်းဆထားကြသည့်အတိုင်း အာဏာသိမ်းခေါင်းဆောင် သမ္မတလောင်း ဖြစ်လာ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73680/ |access-date=2026-03-30 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ဗိုလိချုပ်ကြီးကျော်စွာလင်းကို ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး [[စစ်တက္ကသိုလ်]] အပတ်စဉ် (၃၅) ဗိုလ်လောင်းသင်တန်းတွင် တက်ရောက်ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ == စစ်မှုထမ်းဘဝ == ကျော်စွာလင်းသည် အရာရှိငယ်ဘဝတွင် နဝတခေတ် ဒု စစ်ခေါင်းဆောင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မောင်အေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|မောင်အေး]] ၏ ကိုယ်ရေးအရာရှိအဖြစ်လည်းကောင်း၊ စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူးတစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သူ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မိုးမြင့်ထွန်း]] ၏ လက်အောက်တို့တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူးသည်။ သူသည် စစ်ရုံးချုပ်တွင် ဗိုလ်ကြီးတာဝန်၊နေပြည်တော် ပျဉ်းမနားအနီးရှိ ခမရ (၄၁၁)၏ တပ်ရင်းမှူး၊ တြိဂံတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် လက်အောက်ရှိ တာချီလိတ်မြို့နယ်တွင် ဗျူဟာမှူး၊ အမှတ် (၆) စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် ၏ ဌာနချုပ်မှူး (တပ်မမှူး)၊ နေပြည်တော် စစ်ရုံးချုပ်တွင် စစ်ဦးစီးဗိုလ်မှူးချုပ် စသည့်တာဝန်များ အသီးသီးထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။၂၀၁၈ ခုနှစ်မတိုင်မီကာလများတွင် သူသည် မိုးမြင့်ထွန်း နှင့် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]တွင် အတူတကွ အလုပ်လုပ်ခဲ့ဖူးသည်။<ref name="auto1">https://www.cpg-online.de/asia-in-review-sea-myanmar-2019-2020/</ref> ကျော်စွာလင်းသည် ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်မှူးချုပ်ဘဝဖြင့် မန္တလေးမြို့တွင် အခြေစိုက်သော [[အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]တွင် တိုင်းမှူးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသောအခါတွင် လူသိများ ထင်ရှားလာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/min-aung-hlaing-reshuffles-senior-military-ranks-ahead-of-election/|title=Min Aung Hlaing reshuffles senior military ranks ahead of election|date=19 May 2020}}</ref> ၂၀၂၀ ခုနှစ် မေလတွင် တပ်မတော်၌ အသက်အငယ်ဆုံးသော ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဖြစ် ရာထူးတိုးမြှင့်ခြင်း ခံခဲ့ရပြီး အနားယူခဲ့သူ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ညိုစော]]၏ ဆက်ခံသူအဖြစ် [[စစ်ထောက်ချုပ်]]တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>https://www.researchgate.net/publication/341601125_INFAMOUS_MYANMAR_MILITARY_SKIP_GENERATION_MONOPOLY_MAY2020</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/younger-myanmar-military-officers-promoted-key-roles-reshuffle.html|title=Younger Myanmar Military Officers Promoted to Key Roles in Reshuffle|date=11 May 2020|website=The Irrawaddy}}</ref> ကျော်စွာလင်းသည် [[မြန်မာ့စီးပွားရေးကော်ပိုရေးရှင်း|မြန်မာ့စီးပွားရေးကော်ပိုရေးရှင်း]] အား ဦးဆောင်သူဖြစ်ခဲ့ပြီး [[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်|မြန်မာ့ စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်]]အား ကူညီထောက်ပံ့ပေးသည်။<ref>{{Cite web|url=https://progressivevoicemyanmar.org/2020/06/17/systemic-conflict-of-interest-in-myanmar-military-allows-for-serious-corruption/|title=Systemic Conflict of Interest in Myanmar Military Allows for Serious Corruption|date=17 June 2020|website=Progressive Voice}}</ref> ထို့ပြင် သူသည် တပ်မတော်၏ ဘဏ္ဍာငွေ များကို စီမံခန့်ခွဲရသူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ထိုဘဏ္ဍာငွေသည် ၂၀၁၂ ခုနှစ်မှစ၍ နိုင်ငံတော်ဘဏ္ဍာငွေအားလုံး၏ ၁၃ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းအကြားရှိသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-corporate-conflicts-of-interest-inflame-myanmars-civil-wars-rights-group-says|title=Military-Corporate conflicts of interest ‘inflame’ Myanmar’s civil wars, rights group says|website=Myanmar NOW}}</ref> တပ်မတော် စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(ကြည်း) ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မိုးမြင့်ထွန်း]] အရေးယူခံရပြီးနောက် ၎င်း၏ နေရာအား ဆက်ခံရသည်။ဒုဗိုလ်ဘဝမှ ဗိုလ်ချုပ် ဖြစ်သည်အထိ စစ်တပ်ထဲတွင် ရုပ်ရှင်မင်းသားကဲ့သို့ နေထိုင်ခဲ့ရသူအဖြစ်လည်း ကျော်ကြားသကဲ့သို့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင် နှင့် နီးကပ်သည့် ဆက်ဆံရေးရှိသည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/article/2023/11/06/376091.html|title=မင်းအောင်လှိုင် အလိုကျ ဒု ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကျော်စွာလင်း|work=The Irrawaddy|access-date=၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄|date=၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ }}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၈ ရက်တွင် သူ့ကို မြန်မာ့တပ်မတော်မှ နံပါတ်(၃) အဆင့်ရှိ အရာရှိကြီးတစ်ဦးအဖြစ်ရာထူးတိုးကာ ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး ဖြစ်လာသည်။၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၃၁ ရက် တွင် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည့် [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့်အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]] အဖွဲ့ဝင် အဖြစ်ပါ တာဝန်ပေးအပ်ခံရသည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ရက်နေ့တွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] ထံမှ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ်၏ အဆောင်အယောင်ဓားနှင့် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး၏ အလံတို့ကို လွှဲပြောင်းရယူ လက်ခံခဲ့ပြီး၊ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း) ရာထူးကိုလည်း တာဝန်ပေးအပ်ခံရသည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ မြန်မာ့တပ်မတော်၏ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်တာဝန်လွှဲပြောင်းလက်ခံခြင်း ဂုဏ်ပြုစစ်ရေးပြအခမ်းအနား ကျင်းပပြုလုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81254 |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း == နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက် နေ့စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်(၂/၂၀၂၁) ဖြင့် နိုင်ငံတော်သမ္မတဦးဝင်းမြင့်က ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကျော်စွာလင်းကို စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ဖြစ်သော [[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့]]ကို ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။<ref name=":0">{{Cite journal|author=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ၊နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|url=https://www.moi.gov.mm/ppd/sites/default/files/book-pdf/2021-02/Vol-74,No-5.pdf|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက် နေ့စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၂/၂၀၂၁)|pages=၂၅၉|language=မြန်မာဘာသာ|accessdate=၂၀၂၁-၀၉-၂၉|publisher=ပုံနှိပ်ရေးနှင့်ထုတ်ဝေရေးဦးစီးဌာန၊ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်|date=၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်|format=PDF|journal=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ပြန်တမ်းစာစောင်|volume=အတွဲ(၇၄)|issue=အမှတ်(၅၁)}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၂၃ ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော်ရှိ [[မာရဝိဇယဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်|မာရဝိဇယဗုဒ္ဓ ရုပ်ပွားတော်]] တည်ထားကိုးကွယ်သည့်ကိစ္စတွင် ပါဝင်ကူညီခဲ့မှုနှင့် စပ်လျဉ်းပြီး [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]] မင်းအောင်လှိုင်က ၎င်းအားနိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၁၂၅ /၂၀၂၃ အားဖြင့် ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့ဖြစ်သော [[သရေစည်သူ|သရေစည်သူဘွဲ့]] ပေးအပ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.cincds.gov.mm/node/23011|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၁၂၅ / ၂၀၂၃|work=cincdsmyanmar|access-date=၂၄ ဇူလိုင်၂၀၂၃|date=၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်တက္ကသိုလ် ကျောင်းဆင်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] [[ကဏ္ဍ:ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)]] {{lifetime|၁၉၇၁|}} qehepmove1z9xoigdqpbt7divn9c479 1027286 1027283 2026-04-23T23:51:34Z ~2026-24659-26 141921 1027286 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] <br>[[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့|ဇေယျကျော်ထင်]] <br>[[သရေစည်သူ]] | name = ကျော်စွာလင်း | image =[[File:IMG4467kyawswarlin.jpg|thumb|Kyaw Swar Lin]] | caption = | office1 = {{Armed forces|Myanmar}} | title1 = {{flagicon image|Flag of the Deputy Commander-in-Chief of Defence Services (Myanmar).svg}} [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] |leader1= သမ္မတ [[ မင်းအောင်လှိုင်]] | term_start1 = ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ | term_end1 = | predecessor1 = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှုးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] | successor1 = | office2 = {{Army|Myanmar}} | title2 = {{flagicon image|Commander in Chief (Army) flag of Myanmar.svg}} [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)]] | termstart2 = ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ | termend2 = | predecessor2 = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c6266rdr3d2t|title=ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရဲဝင်းဦး ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)ဖြစ်လာ|work=ဘီဘီစီ|access-date=၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၄ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> | successor2 = | office3 = [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့်အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]]<br>အဖွဲ့ဝင် | leader3 = ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် | term_start3 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | term_end3 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | predecessor3 = ''ကော်မရှင်စတင်'' | successor3 = ''ကော်မရှင်ဖျက်သိမ်း'' | office4 = [[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)|ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)]] | term_start4 = ၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ | term_end4 = ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ | predecessor4 = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မောင်မောင်အေး]] | successor4 = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]] | office5 = တပ်မတော်စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(ကြည်း) | predecessor5 = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မိုးမြင့်ထွန်း|မိုးမြင့်ထွန်း]] | successor5 = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[သန်းထိုက်]] | term_start5 = စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ | term_end5 = ၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ | office6 = စစ်ထောက်ချုပ် | term_start6 = ၂၀၂၀ | term_end6 = ၂၀၂၃ | predecessor6 = [[ညိုစော]] | successor6 = [[ဇော်ဟိန်း]] {{small|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး}} | birth_date = {{birth year and age|1971}} | nationality = မြန်မာ | spouse = ဒေါက်တာ နန်းကူးကူ | alma_mater = [[စစ်တက္ကသိုလ်]] | allegiance = {{flag|Myanmar}} | branch = {{army|Myanmar}} | rank = [[File:Tatmadaw_General_Insignia_01.png|15px]] [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူး၊ အဆင့်၊ အဆောင်အယောင်နှင့် တံဆိပ်များ|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] | awards = *[[သရေစည်သူ|သရေစည်သူဘွဲ့]] (၂၀၂၃) | military_blank1=ကိုယ်ပိုင်အမှတ် |military_data1=ကြည်း ၂၅၀၇၄}} ဗိုလ်ချုပ်ကြီး '''ကျော်စွာလင်း''' (၁၉၇၁ ခုနှစ်ဖွား) သည် မြန်မာ့တပ်မတော်၏ ထိပ်သီးအရာရှိကြီးတစ်ဦးဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] နှင့် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)]] ရာထူးကို ပူးတွဲထမ်းဆောင်နေသူဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c89x0414ge0o|title=ညှိကွပ်အပါအဝင် စစ်ဗိုလ်ချုပ်တချို့ အပြောင်းအလဲဖြစ်|work=BBC Burmese|access-date=၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄|date=၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ }}</ref> ၎င်းသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အဖြစ် ရာထူးတိုးမြှင့်ခန့်အပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ယင်းမတိုင်မီက သူသည် [[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)|တပ်မတော်ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)]]၊ တပ်မတော်စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ် (ကြည်း) နှင့် [[စစ်ထောက်ချုပ်]] တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=စထွန်းအောင် |date=2026-03-30 |title=မှန်းဆထားကြသည့်အတိုင်း အာဏာသိမ်းခေါင်းဆောင် သမ္မတလောင်း ဖြစ်လာ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73680/ |access-date=2026-03-30 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ဗိုလိချုပ်ကြီးကျော်စွာလင်းကို ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး [[စစ်တက္ကသိုလ်]] အပတ်စဉ် (၃၅) ဗိုလ်လောင်းသင်တန်းတွင် တက်ရောက်ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ == စစ်မှုထမ်းဘဝ == ကျော်စွာလင်းသည် အရာရှိငယ်ဘဝတွင် နဝတခေတ် ဒု စစ်ခေါင်းဆောင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မောင်အေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|မောင်အေး]] ၏ ကိုယ်ရေးအရာရှိအဖြစ်လည်းကောင်း၊ စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူးတစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သူ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မိုးမြင့်ထွန်း]] ၏ လက်အောက်တို့တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူးသည်။ သူသည် စစ်ရုံးချုပ်တွင် ဗိုလ်ကြီးတာဝန်၊နေပြည်တော် ပျဉ်းမနားအနီးရှိ ခမရ (၄၁၁)၏ တပ်ရင်းမှူး၊ တြိဂံတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် လက်အောက်ရှိ တာချီလိတ်မြို့နယ်တွင် ဗျူဟာမှူး၊ အမှတ် (၆) စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် ၏ ဌာနချုပ်မှူး (တပ်မမှူး)၊ နေပြည်တော် စစ်ရုံးချုပ်တွင် စစ်ဦးစီးဗိုလ်မှူးချုပ် စသည့်တာဝန်များ အသီးသီးထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။၂၀၁၈ ခုနှစ်မတိုင်မီကာလများတွင် သူသည် မိုးမြင့်ထွန်း နှင့် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]တွင် အတူတကွ အလုပ်လုပ်ခဲ့ဖူးသည်။<ref name="auto1">https://www.cpg-online.de/asia-in-review-sea-myanmar-2019-2020/</ref> ကျော်စွာလင်းသည် ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်မှူးချုပ်ဘဝဖြင့် မန္တလေးမြို့တွင် အခြေစိုက်သော [[အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]တွင် တိုင်းမှူးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသောအခါတွင် လူသိများ ထင်ရှားလာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/min-aung-hlaing-reshuffles-senior-military-ranks-ahead-of-election/|title=Min Aung Hlaing reshuffles senior military ranks ahead of election|date=19 May 2020}}</ref> ၂၀၂၀ ခုနှစ် မေလတွင် တပ်မတော်၌ အသက်အငယ်ဆုံးသော ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဖြစ် ရာထူးတိုးမြှင့်ခြင်း ခံခဲ့ရပြီး အနားယူခဲ့သူ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ညိုစော]]၏ ဆက်ခံသူအဖြစ် [[စစ်ထောက်ချုပ်]]တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>https://www.researchgate.net/publication/341601125_INFAMOUS_MYANMAR_MILITARY_SKIP_GENERATION_MONOPOLY_MAY2020</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/younger-myanmar-military-officers-promoted-key-roles-reshuffle.html|title=Younger Myanmar Military Officers Promoted to Key Roles in Reshuffle|date=11 May 2020|website=The Irrawaddy}}</ref> ကျော်စွာလင်းသည် [[မြန်မာ့စီးပွားရေးကော်ပိုရေးရှင်း|မြန်မာ့စီးပွားရေးကော်ပိုရေးရှင်း]] အား ဦးဆောင်သူဖြစ်ခဲ့ပြီး [[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်|မြန်မာ့ စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်]]အား ကူညီထောက်ပံ့ပေးသည်။<ref>{{Cite web|url=https://progressivevoicemyanmar.org/2020/06/17/systemic-conflict-of-interest-in-myanmar-military-allows-for-serious-corruption/|title=Systemic Conflict of Interest in Myanmar Military Allows for Serious Corruption|date=17 June 2020|website=Progressive Voice}}</ref> ထို့ပြင် သူသည် တပ်မတော်၏ ဘဏ္ဍာငွေ များကို စီမံခန့်ခွဲရသူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ထိုဘဏ္ဍာငွေသည် ၂၀၁၂ ခုနှစ်မှစ၍ နိုင်ငံတော်ဘဏ္ဍာငွေအားလုံး၏ ၁၃ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းအကြားရှိသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-corporate-conflicts-of-interest-inflame-myanmars-civil-wars-rights-group-says|title=Military-Corporate conflicts of interest ‘inflame’ Myanmar’s civil wars, rights group says|website=Myanmar NOW}}</ref> တပ်မတော် စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(ကြည်း) ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မိုးမြင့်ထွန်း]] အရေးယူခံရပြီးနောက် ၎င်း၏ နေရာအား ဆက်ခံရသည်။ဒုဗိုလ်ဘဝမှ ဗိုလ်ချုပ် ဖြစ်သည်အထိ စစ်တပ်ထဲတွင် ရုပ်ရှင်မင်းသားကဲ့သို့ နေထိုင်ခဲ့ရသူအဖြစ်လည်း ကျော်ကြားသကဲ့သို့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင် နှင့် နီးကပ်သည့် ဆက်ဆံရေးရှိသည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/article/2023/11/06/376091.html|title=မင်းအောင်လှိုင် အလိုကျ ဒု ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကျော်စွာလင်း|work=The Irrawaddy|access-date=၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄|date=၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ }}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၈ ရက်တွင် သူ့ကို မြန်မာ့တပ်မတော်မှ နံပါတ်(၃) အဆင့်ရှိ အရာရှိကြီးတစ်ဦးအဖြစ်ရာထူးတိုးကာ ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး ဖြစ်လာသည်။၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၃၁ ရက် တွင် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည့် [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့်အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]] အဖွဲ့ဝင် အဖြစ်ပါ တာဝန်ပေးအပ်ခံရသည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ရက်နေ့တွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] ထံမှ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ်၏ အဆောင်အယောင်ဓားနှင့် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး၏ အလံတို့ကို လွှဲပြောင်းရယူ လက်ခံခဲ့ပြီး၊ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း) ရာထူးကိုလည်း တာဝန်ပေးအပ်ခံရသည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ မြန်မာ့တပ်မတော်၏ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်တာဝန်လွှဲပြောင်းလက်ခံခြင်း ဂုဏ်ပြုစစ်ရေးပြအခမ်းအနား ကျင်းပပြုလုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81254 |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း == နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက် နေ့စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်(၂/၂၀၂၁) ဖြင့် နိုင်ငံတော်သမ္မတဦးဝင်းမြင့်က ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကျော်စွာလင်းကို စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ဖြစ်သော [[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့]]ကို ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။<ref name=":0">{{Cite journal|author=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ၊နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|url=https://www.moi.gov.mm/ppd/sites/default/files/book-pdf/2021-02/Vol-74,No-5.pdf|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက် နေ့စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၂/၂၀၂၁)|pages=၂၅၉|language=မြန်မာဘာသာ|accessdate=၂၀၂၁-၀၉-၂၉|publisher=ပုံနှိပ်ရေးနှင့်ထုတ်ဝေရေးဦးစီးဌာန၊ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်|date=၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်|format=PDF|journal=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ပြန်တမ်းစာစောင်|volume=အတွဲ(၇၄)|issue=အမှတ်(၅၁)}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၂၃ ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော်ရှိ [[မာရဝိဇယဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်|မာရဝိဇယဗုဒ္ဓ ရုပ်ပွားတော်]] တည်ထားကိုးကွယ်သည့်ကိစ္စတွင် ပါဝင်ကူညီခဲ့မှုနှင့် စပ်လျဉ်းပြီး [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]] မင်းအောင်လှိုင်က ၎င်းအားနိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၁၂၅ /၂၀၂၃ အားဖြင့် ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့ဖြစ်သော [[သရေစည်သူ|သရေစည်သူဘွဲ့]] ပေးအပ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.cincds.gov.mm/node/23011|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၁၂၅ / ၂၀၂၃|work=cincdsmyanmar|access-date=၂၄ ဇူလိုင်၂၀၂၃|date=၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်တက္ကသိုလ် ကျောင်းဆင်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] [[ကဏ္ဍ:ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)]] {{lifetime|၁၉၇၁|}} azvoeyq8v8lx6tqr4xav7vk36j2exb0 0 210978 1027298 884104 2026-04-24T01:29:12Z ~2026-25131-82 141960 1027298 wikitext text/x-wiki {{Unreferenced | date = စက်တင်ဘာ ၂၀၂၁ }} {{Infobox military unit | unit_name = အမှတ်(၂၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် | native_name = စကခ(၂၁) | image = Shoulder sleeve insignia of Northern Command of Myanmar Army.svg | image_size = 216px | caption = မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာချုပ်တံဆိပ် | country = {{Flag|Myanmar}} | branch = {{Army|Myanmar}} | type = စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် | specialization = နယ်မြေလုံခြုံရေး၊ ပင်မတိုက်ခိုက်ရေး၊ အကူတိုက်ခိုက်ရေး၊ ရွေ့လျားတိုက်ခိုက်ရေး၊ စစ်ကစားခြင်း | commander1 = ဗိုလ်မှူးချုပ် တင်မင်းလတ် | commander1_label = စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး | size = တပ်မ | identification_symbol = [[Image:Mm-northern-rmc.svg|border|200px]] | identification_symbol_label = အလံတော် }} '''အမှတ်(၂၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်''' (အတိုကောက် '''စကခ(၂၁)''') သည် [[မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] နယ်မြေဖြစ်သော [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[ဗန်းမော်မြို့]]တွင်တည်ရှိသည့် စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ "စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်" သည် 'ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်' အသွင်ယူထားသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ '''တပ်မ'''များ နှင့် '''စကခ'''များသည် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) | ကက(ကြည်း)]] (စစ်ဆင်ရေး)၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲစီမံသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့များဖြစ်ပြီး စစ်နယ်ဝန်းပုံသေမရှိဘဲ ရန်သူ၏အင်အားအပေါ်မူတည်၍ လိုအပ်သလိုစစ်ကစားနိုင်ရန် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ လက်ရှိ အမှတ်(၂၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ''ဗိုလ်မှူးချုပ် တင်မင်းလတ်'' ဖြစ်သည်။ == သမိုင်း == {{Expand section}} == ဖွဲ့စည်းပုံ == အမှတ်(၂၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် ကွပ်ကဲမှုအောက်ရှိ နည်းဗျူဟာအဖွဲ့များနှင့် ခြေလျင်/ ခြေမြန်တပ်ရင်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် - === အမှတ်(၁)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ === {{Expand section}} === အမှတ်(၂)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ === {{Expand section}} === အမှတ်(၃)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ === {{Expand section}} === ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်းများ<ref>https://www.bbc.com/burmese/articles/cv24ppjx3wxo</ref><ref>https://burma.irrawaddy.com/article/2024/04/05/381878.html</ref><ref>https://burmese.kachinnews.com/2024/03/16/zm1-164/</ref><ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/50493/ |access-date=27 April 2024 |archive-date=27 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240427142403/https://myanmar-now.org/mm/news/50493/ }}</ref><ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://mpapress.com/%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8/42967/ |access-date=27 April 2024 |archive-date=27 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240427142401/https://mpapress.com/%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8/42967/ }}</ref><ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/50381/ |access-date=27 April 2024 |archive-date=27 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240427142402/https://myanmar-now.org/mm/news/50381/ }}</ref><ref>https://myaelattathan.org/articles/%E1%80%99%E1%80%98%E1%80%AD%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%A1%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%9B%E1%80%90%E1%80%B2%E1%80%B7_%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%90%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%AF%E1%80%81%E1%80%B6%E1%80%81%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%90%E1%80%B2%E1%80%B7_%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%9B%E1%80%B2%E1%80%85%E1%80%81%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%B2%E1%80%B7_%E1%80%81%E1%80%9C%E1%80%9B%E1%81%82%E1%81%82%E1%81%83%E1%80%90%E1%80%95%E1%80%BA</ref><ref>https://burma.irrawaddy.com/news/2024/01/18/378586.html</ref><ref>https://democracyforburma.wordpress.com/2012/02/15/%E1%80%B1%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%82%95%E1%80%90%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%B9%E1%80%B1%E1%80%BB%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%95%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%BD-kia-%E1%80%85/</ref> === {{Expand section}} # # ခလရ(၄၇) - [[ဗန်းမော်မြို့|ဗန်းမော်]] # ခလရ(၅၆) - [[ရွှေကူမြို့]] # ခလရ(၂၂၃) - [[မိုးမိတ်မြို့]] # ခလရ(၂၃၇) - [[မိုးမောက်မြို့]] ၊ ဒါဆိုင်း # ခလရ(၂၇၆) - [[ဗန်းမော်မြို့|မိုးမိတ်မြို့]] # ခမရ(၃၂၀) - [[မိုးမောက်မြို့နယ်]] ၊ မြို့သစ် # ခမရ(၃၈၇) - [[မိုးမောက်မြို့နယ်]] ၊ ကုန်းလောရွာ # ခမရ(၄၃၈) - [[ဒေါ့ဖုန်းယန်မြို့|မိုးမောက်မြို့နယ်]] ၊ [[နွမ်းလန်းရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်|နွယ်လန်း]] # ခမရ(၆၀၁) - [[မံစီမြို့]] # ခမရ(၆၀၂) - [[ရွှေကူမြို့]] == စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ == {{Expand list}} == ကိုးကား စကခမှု ဗမခတင်မင်လတ်က လပခတိုင်းမှုးနဲ့ရာထူးတိုးပြောင်းပြီ == ဗိုလ်မှုးကြီး/ဗမခ ကိုထက် က လက်ရှိ စကခမှုးဖြစ်ပါသည် == နောက်ထပ်ကြည့်ရန် == {{တပ်မတော် (ကြည်း)}} {{တပ်မတော်-stub}} [[ကဏ္ဍ:စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်များ]] {{DEFAULTSORT:စကခ(၂၁)}} 6vrofh94b81jqt0xzydhc7ge1zwf6hj 10 213643 1027435 819701 2026-04-24T11:03:24Z ~2026-25194-82 141984 /* ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ */ 1027435 wikitext text/x-wiki === ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ === {| class="wikitable" |rowspan=2|'''စဉ်''' |rowspan=2|'''ဝန်ကြီးဌာန''' |rowspan=2|'''အမည်''' !colspan=3 | တာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်း |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !ရက်ပေါင်း |- |၁ |[[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန]]<ref>{{cite news|url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-president-hluttaw-/3247086.html|title=၀န်ကြီးဌာနလျှော့ချရေး လွှတ်တော်အတည်ပြု}}</ref> |[[ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |၃၀ မတ် ၂၀၁၈ |{{age in years and days|2016|3|30|2018|3|30}} |- |၂ |[[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန]] |[[ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |၃၀ မတ် ၂၀၁၈ |{{age in years and days|2016|3|30|2018|3|30}} |- |၃ |[[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ကျော်ဆွေ]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |၃၀ မတ် ၂၀၁၈ |{{age in years and days|2016|3|30|2018|3|30}} |- |၄ |[[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[စိန်ဝင်း (ဝန်ကြီး)|စိန်ဝင်း]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |၃၀ မတ် ၂၀၁၈ |{{age in years and days|2016|3|30|2018|3|30}} |- |၅ |[[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲအောင် (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ရဲအောင်]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |၃၀ မတ် ၂၀၁၈ |{{age in years and days|2016|3|30|2018|3|30}} |- |၆ |[[နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံရုံးဝန်ကြီးဌာန]] |ဦး[[ကျော်တင့်ဆွေ၊ ဦး|ကျော်တင့်ဆွေ]] |၁၇ ​မေ ၂၀၁၆ |၃၀ မတ် ၂၀၁၈ |{{age in years and days|2016|5|17|2018|3|30}} |- |၇ |[[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] |ဒေါက်တာ [[ဖေမြင့်]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |၃၀ မတ် ၂၀၁၈ |{{age in years and days|2016|3|30|2018|3|30}} |- |၈ |[[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာန]] |ဦး[[သောင်းထွန်း (ဝန်ကြီး)|သောင်းထွန်း]] |၂၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၇ |၃၀ မတ် ၂၀၁၈ |{{age in years and days|2017|11|23|2018|3|30}} |- |၉ |[[သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန]] |သူရဦး[[အောင်ကို (နိုင်ငံရေးသမား)|အောင်ကို]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |၃၀ မတ် ၂၀၁၈ |{{age in years and days|2016|3|30|2018|3|30}} |- |၁၀ |[[စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန]] |ဒေါက်တာ[[အောင်သူ (ဝန်ကြီး)|အောင်သူ]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |၃၀ မတ် ၂၀၁၈ |{{age in years and days|2016|3|30|2018|3|30}} |- |၁၁ |[[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |ဦး[[သန့်စင်မောင်]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |၃၀ မတ် ၂၀၁၈ |{{age in years and days|2016|3|30|2018|3|30}} |- |၁၂ |[[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |ဦး[[အုန်းဝင်း]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |၃၀ မတ် ၂၀၁၈ |{{age in years and days|2016|3|30|2018|3|30}} |- |rowspan=3| ၁၃ |rowspan=3|[[လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန]] |[[ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]<ref name="dassk">{{cite news|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AF%E1%80%9D%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%8C%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%94/|title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာနနှစ်ခုအား ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် လက်လွှဲမည်}}</ref> |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |၅ ဧပြီ ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2016|3|30|2016|4|5}} |- |ဦး[[ဖေဇင်ထွန်း]] |၅ ဧပြီ ၂၀၁၆ |၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ |{{age in years and days|2016|4|5|2017|8|1}} |- |ဦး[[ဝင်းခိုင်]] |၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ |၃၀ မတ် ၂၀၁၈ |{{age in years and days|2017|8|1|2018|3|30}} |- |၁၄ |[[အလုပ်သမား၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန]] |ဦး[[သိန်းဆွေ]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |၃၀ မတ် ၂၀၁၈ |{{age in years and days|2016|3|30|2018|3|30}} |- |၁၅ |[[စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန]] |ဦး[[ခင်မောင်ချို]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |၃၀ မတ် ၂၀၁၈ |{{age in years and days|2016|3|30|2018|3|30}} |- |၁၆ |[[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |ဒေါက်တာ [[သန်းမြင့် (ဝန်ကြီး)|သန်းမြင့်]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |၃၀ မတ် ၂၀၁၈ |{{age in years and days|2016|3|30|2018|3|30}} |- |rowspan=2|၁၇ |rowspan=2|[[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]]<ref name="dassk"/> |[[ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |၅ ဧပြီ ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2016|3|30|2016|4|5}} |- |ဒေါက်တာ[[မျိုးသိမ်းကြီး]] |၅ ဧပြီ ၂၀၁၆ |၃၀ မတ် ၂၀၁၈ |{{age in years and days|2016|4|5|2018|3|30}} |- |၁၈ |[[ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာန]] {{small|(ယခင် [[ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန]])}} |ဒေါက်တာ[[မြင့်ထွေး]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |၃၀ မတ် ၂၀၁၈ |{{age in years and days|2016|3|30|2018|3|30}} |- |၁၉ |[[စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |[[ကျော်ဝင်း (ဝန်ကြီး)|ဦး​ကျော်ဝင်း]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |၃၀ မတ် ၂၀၁၈ |{{age in years and days|2016|3|30|2018|3|30}} |- |rowspan=2|၂၀ |rowspan=2|[[ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |ဦး[[ဝင်းခိုင်]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |၁၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၈ |{{age in years and days|2016|3|30|2018|1|15}} |- |ဦး[[ဟန်ဇော်]] |၁၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၈ |၃၀ မတ် ၂၀၁၈ |{{age in years and days|2018|1|19|2018|3|30}} |- |၂၁ |[[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |ဒေါက်တာ[[ဝင်းမြတ်အေး]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |၃၀ မတ် ၂၀၁၈ |{{age in years and days|2016|3|30|2018|3|30}} |- |၂၂ |[[ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |ဦး[[အုန်းမောင် (ဝန်ကြီး)|အုန်းမောင်]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |၃၀ မတ် ၂၀၁၈ |{{age in years and days|2016|3|30|2018|3|30}} |- |၂၃ |[[တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] {{small|(ယခင် တိုင်းရင်းသားရေးရာဝန်ကြီးဌာန)}} |[[နိုင်သက်လွင်]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |၃၀ မတ် ၂၀၁၈ |{{age in years and days|2016|3|30|2018|3|30}} |- |၂၄ |[[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |ဦး[[ကျော်တင် (ဝန်ကြီး)|ကျော်တင်]] |၂၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၇ |၃၀ မတ် ၂၀၁၈ |{{age in years and days|2017|11|23|2018|3|30}} |- |၂၅ |[[ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်]] |ဦး[[ထွန်းထွန်းဦး (ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်)|ထွန်းထွန်းဦး]] ||၅ ဧပြီ ၂၀၁၆ |၃၀ မတ် ၂၀၁၈ |{{age in years and days|2016|4|5|2018|3|30}} |} === ဒုတိယဝန်ကြီးများ === အစိုးရအဖွဲ့စတင်သည့် ၂၀၁၆ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ရက်နေ့တွင် ဒုတိယဝန်ကြီးများ ပါဝင်ခြင်း မရှိခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင်မှ ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|url=https://www.thevoicejournal.com/news/7385|title=အစိုးရသစ်}}</ref> {| class="wikitable" |rowspan=2|'''စဉ်''' |rowspan=2|'''ဝန်ကြီးဌာန''' |rowspan=2|'''အမည်''' !colspan=3 | တာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်း |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !ရက်ပေါင်း |- |၁ |[[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |ဦး[[ကျော်တင် (ဝန်ကြီး)|ကျော်တင်]] |၃ ​မေ ၂၀၁၆ |၂၇ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၇ |{{age in days|2016|5|3|2017|11|27}} |- |၂ |[[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန]] |ဦး[[မင်းသူ (ဝန်ကြီး)|မင်းသူ]] |၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၆<ref>{{Cite news|title=သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန နှင့် စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာနများတွင် ဒုတိယ ဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်|url=https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/politics-law-military/%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%90%E1%80%9B%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8-%E1%80%9D%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%8C%E1%80%AC%E1%80%94-%E1%80%94%E1%80%BE-2/}}</ref> |၃၀ မတ် ၂၀၁၈ |{{age in days|2016|12|12|2018|3|30}} |- |၃ |[[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |ဗိုလ်ချုပ် အောင်စိုး<ref name="mildm">{{cite news|url=https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/politics-law-military/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B2%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8-%E1%81%8A-%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BD%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8-%E1%80%94%E1%80%BE/|title=ပြည်ထဲရေး ၊ ကာကွယ်ရေး နှင့် နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယ ဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်}}</ref> |၃ မေ ၂၀၁၆ |၃၀ မတ် ၂၀၁၈ |{{age in days|2016|5|3|2018|3|30}} |- |၄ |[[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] |ဗိုလ်ချုပ် မြင့်နွယ် |၃ မေ ၂၀၁၆<ref name="mildm"/> |၃၀ မတ် ၂၀၁၈ |{{age in days|2016|5|3|2018|3|30}} |- |၅ |[[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန]] |ဗိုလ်ချုပ် သန်းထွဋ် |၃ မေ ၂၀၁၆<ref name="mildm"/> |၃၀ မတ် ၂၀၁၈ |{{age in days|2016|5|3|2018|3|30}} |- |၆ |[[နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံရုံးဝန်ကြီးဌာန]] |ဦးခင်မောင်တင် |၄ ဇူလိုင် ၂၀၁၆ |၃၀ မတ် ၂၀၁၈ |{{age in days|2016|7|4|2018|3|30}} |- |၇ |[[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] |ဦးအောင်လှထွန်း |ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၈<ref>{{cite news|url=https://www.frontiermyanmar.net/mm/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8-%E1%80%92%E1%80%AF%E1%80%9D%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%85/|title=ပြန်ကြားရေး ဒုဝန်ကြီးသစ်ဖြစ်လာတဲ့ ဝါရင့် မီဒီယာသမားတစ်ဦး}}</ref> |၃၀ မတ် ၂၀၁၈ | |- |rowspan=2|၈ |rowspan=2|[[စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန]] |ဒေါက်တာ ထွန်းဝင်း |၂ မေ ၂၀၁၆ |၁၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၈ |{{age in days|2016|5|2|2016|11|18}} |- |ဦးလှ​ကျော် |၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၆ |၃၀ မတ် ၂၀၁၈ |{{age in days|2016|12|12|2018|3|30}} |- |၉ |[[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |ဦးကျော်မျိုး |၁၂ မေ ၂၀၁၆ |၃၀ မတ် ၂၀၁၈ |{{age in days|2016|5|12|2018|3|30}} |- |၁၀ |[[လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန]] |ဒေါက်တာထွန်းနိုင် |၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၆ |၃၀ မတ် ၂၀၁၈ |{{age in days|2016|9|12|2018|3|30}} |- |rowspan=2|၁၁ |rowspan=2|စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာန |ဦး​မောင်​မောင်ဝင်း |၃ ​မေ ၂၀၁၆ |၃၀ မတ် ၂၀၁၈ |{{age in days|2016|5|3|2018|3|30}} |- |ဦးဆက်အောင် |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၇ |၃၀ မတ် ၂၀၁၈ |{{age in days|2017|7|31|2018|3|30}} |- |၁၂ |[[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |ဦး​အောင်ထူး |၂၀ ဧပြီ ၂၀၁၇ |၃၀ မတ် ၂၀၁၈ |{{age in days|2017|4|20|2018|3|30}} |- |၁၃ |[[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]] |ဦးဝင်း​မော်ထွန်း |၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၆ |၃၀ မတ် ၂၀၁၈ |{{age in days|2016|9|12|2018|3|30}} |- |၁၄ |[[ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |ဦးကျော်လင်း |၅ ဇွန် ၂၀၁၇ |၃၀ မတ် ၂၀၁၈ |{{age in days|2017|6|5|2018|3|30}} |- |၁၅ |[[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |ဦးစိုးအောင် |၂၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇ |၃၀ မတ် ၂၀၁၈ |{{age in days|2017|9|27|2018|3|30}} |} 56amp9ro4v5z4xcfq06iwiobtbk1kuu 0 213713 1027269 1018847 2026-04-23T19:21:14Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1027269 wikitext text/x-wiki   {{Infobox person | honorific_prefix = ဆာ | name = ဒေးဗစ် အက်တန်ဘရော့ချ် | honorific_suffix = {{postnominals|country=GBR|size=100%|OM|GCMG|CH|CVO|CBE|FRS|FSA|FRSA|FLS|FZS|FRSGS|FRSB|HonFLI}} | native_name = David Attenborough | native_name_lang = en | caption = ၂၀၁၅ မတ်လတွင် [[:en:Weston Library|ဝပ်စတန် စာကြည့်တိုက်]] ဖွင့်ပွဲ၌တွေ့ရသော အက်တန်ဘရော့ချ် | image = | birth_name = ဒေးဗစ် ဖရက်ဒရစ် အက်တန်ဘရော့ချ် <br> ({{Lang-en|David Frederick Attenborough}}) | birth_date = {{birth date and age|df=y|1926|5|8}} | birth_place = [[:en:Isleworth|အစ္စလီဝေါ့တ်]]၊ [[:en:Middlesex|မစ်ဒယ်ဆာ့ခ်]]၊ [[အင်္ဂလန်]] | alma_mater = [[:en:University of Cambridge|ကိန်းဘရစ်ချ် တက္ကသိုလ်]] (ဝိဇ္ဇာဘွဲ့)၊ [[:en:London School of Economics|လန်ဒန် စီးပွားရေးပညာကျောင်း]] | title = ဘီဘီစီ-၂ ၏ ကြီးကြပ်ရေးမှူး (၁၉၆၅–၁၉၆၉)<br />[[:en:The Wildlife Trusts|တော်ဝင် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးအဖွဲ့]] ဥက္ကဋ္ဌ (၁၉၉၁-၁၉၉၆) | occupation = {{flatlist | * ရုပ်သံထုတ်လွှင့်သူ * [[သဘာဝ|သဘာဝသမိုင်း ပညာရှင်]] * အစီအစဉ်တင်ဆက်သူ }} | years_active = ၁၉၅၁ – ယနေ့ထိ | awards = {{Plainlist | * [[:en:Cherry Kearton Medal and Award|ချယ်ရီကီရာတွန် အနိုင်ရဆု နှင့် ချီးမြှင့်တံဆိပ်]] (၁၉၇၂) * [[:en:BAFTA Fellowship|ဘီအေအက်ဖ်တီအေ မိတ္တဗလဘွဲ့]] (၁၉၈၀) * [[:en:Kalinga Prize|ကလင်ဂါ့ ဆု]] (၁၉၈၁) * [[:en:Kew International Medal|ခူးရ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ချီးမြှင့်တံဆိပ်]] (၁၉၉၆)<ref name=seb>{{cite web|url=https://www.kew.org/about-our-organisation/press-media/press-releases/ethiopia%E2%80%99s-prof-sebsebe-demissew-awarded|title=Ethiopia's Prof. Sebsebe Demissew awarded prestigious Kew International Medal|website=Kew.org|access-date=16 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180517100234/https://www.kew.org/about-our-organisation/press-media/press-releases/ethiopia%E2%80%99s-prof-sebsebe-demissew-awarded|archive-date=17 May 2018|url-status=dead|accessdate=11 September 2021|archivedate=17 May 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180517100234/https://www.kew.org/about-our-organisation/press-media/press-releases/ethiopia%E2%80%99s-prof-sebsebe-demissew-awarded}}</ref> * [[:en:International Comos Prize|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မဟာစကြဝဠာ ဆု]] (၂၀၀၀ ခုနှစ်) * [[:en:RSPB Medals|အာရ်အက်စ်ပီဘီ ချီးမြှင့်တံဆိပ်]] (၂၀၀၀ ခုနှစ်) * [[:en:Michael Faraday Prize|မိုက်ကယ် ဖရာဒေး ဆု]] (၂၀၀၃) * [[:en:José Vasconcelos World Award of Education|José Vasconcelos World Award of Education]] (၂၀၀၄) * [[:en:Descartes Prize|ဓတ်စကာ့ဒ် ဆု]] (၂၀၀၄) * [[:en:Nierenberg Prize|နိုင်ရန်ဘာ့ခ် ဆု]] (၂၀၀၅) * [[:en:Princess of Asturias Award|Princess of Asturias Award]] (၂၀၀၉) * [[:en:Fonseca Prize|ဖွန်စက္က ဆု]] (၂၀၁၀)}} | relatives = {{ubl|[[:en:Richard Attenborough|ရစ်ချက် အက်တန်ဘရော့ချ်]] (အစ်ကို)|[[:en:John Attenborough|ဂျွန် အက်တန်ဘရော့ချ်]] (ညီ)|[[:en:Michael Attenborough|မိုက်ကယ် အက်တန်ဘရော့ချ်]] (တူ)|[[:en:Jane Attenborough|ဂျိန်း အက်တန်ဘရော့ချ်]] (တူမ)|[[:en:Charlotte Attenborough|သျှားလျွစ် အက်တန်ဘရော့ချ်]] (တူမ)|[[:en:Tom Attenborough|တွမ် အက်တန်ဘရော့ချ်]] (မြေး)|[[:en:Will Attenborough|ဝီလ် အက်တန်ဘရော့ချ်]] (မြေး)}} | parents = {{ubl|[[:en:Frederick Attenborough|ဖရက်ဒရစ် အက်တန်ဘရော့ချ်]]|မေရီ ခလက်}} | children = ၂ ဦး | spouse(s) = {{marriage|Jane Elizabeth Ebsworth Oriel|1950|1997|end=died}} | module = <center>{{Listen|embed=yes|filename=Sir David Attenborough BBC Radio4 Desert Island Discs 29 Jan 2012 b01b8yy0.flac|title=<center>ဒေးဗစ် အက်တန်ဘရော့ချ်၏ အသံ</center>|type=မိန့်ခွန်း|description=<center>[[:en:File:Sir David Attenborough BBC Radio4 Desert Island Discs 29 Jan 2012 b01b8yy0.flac|ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၂ ၌ အသံသွင်းယူခဲ့သည့်]] ဘီဘီစီ ရေဒီယို-၄၏ ''[[:en:Desert Island Discs|သဲကန္တာရကျွန်းစုများ]]'' ရေဒီယိုအစီအစဉ်</center>}}</center> | footnotes = | signature = [[File:David Attenborough's signature.svg|200px]] }} '''ဆာ ဒေးဗစ် ဖရက်ဒရစ် အက်တန်ဘရော့ချ်''' '''('''{{Lang-en|'''Sir David Frederick Attenborough'''}}''')''' ({{IPAc-en|ˈ|æ|t|ən|b|ə|r|ə}}၊၊ ၁၉၂၆ ခု မေ ၈ ရက်နေ့ ဖွား) ဆိုသူမှာ အင်္ဂလိပ်လူမျိုး ရုပ်/သံ တင်ဆက်သူ နှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ သမိုင်းပညာရှင် တစ်ယောက် ဖြစ်သည်။ [[ဘီဘီစီ]] သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်သမိုင်းဌာန နှင့်ပူးပေါင်း ရိုက်ကူးတင်ဆက်ခဲ့သည့် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ တိရစ္ဆာန် နှင့် အပင်တို့၏ စစ်တမ်းများ အပြည့်အစုံဖြင့် စုစည်းထားသည့် “''သက်ရှိ'' များအကြောင်း မှတ်တမ်းတင် ဇာတ်လမ်းတွဲ (၉)ခု” ဖြင့် သူ့အား လူသိများလေသည်။ သူသည် [[ဘီဘီစီ]]၏ အကြီးတန်း မန်နေဂျာဟောင်း တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး၊ ၁၉၆၀ နှင့် ၁၉၇၀ ခုနှစ်များတွင် ဘီဘီစီ-၂ ၏ ကြီးကြပ်ရေးမှူး နှင့် [[ဘီဘီစီသတင်း|ဘီဘီစီရုပ်မြင်သံကြား]] အစီအစဉ် ညွှန်ကြားရေးမှူး တို့အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ သူ၏ မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်များသည် ဆယ်စုနှစ် ၈ခုမျှကြာမြင့်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့မှာ ''[[:en:Zoo Quest|Zoo Quest]]''၊ [[:en:Planet Earth (franchise)|''Planet Earth'' franchise]]၊ ''[[:en:Natural World|Natural World]]''၊ ''[[:en:The Blue Planet|The Blue Planet]]'' နှင့် [[:en:Blue Planet II|၎င်း၏နောက်ဆက်တွဲ]] တို့ပါဝင်သည်။ သူသည် ရုပ်မြင်သံကြား၏ အဖြူအမည်းခေတ်၊ ဆေးရောင်စုံခေတ်၊ အကြည်(HD)ခေတ်၊ သရီးဒီ(3D)ခေတ် နှင့် ဖိုးကေ(4K)ခေတ်အားလုံးကို မှီသည့်၊ ခေတ်အဆက်ဆက် ရုပ်/သံအစီအစဉ်များအတွက် ''ဗြိတိသျှ ရုပ်ရှင်နှင့် ရုပ်မြင်သံကြား အနုပညာအကယ်ဒမီကျောင်း''မှပေးအပ်သော [[:en:BAFTA|BAFTAs]] ဆုကို ဆွတ်ခူးနိုင်သည့် တစ်ဦးတည်းသောသူ ဖြစ်သည်။ အက်တန်ဘရော့ချ်၏ အစောပိုင်းအလုပ်သည် သဘာဝလောက၏ ရင်သပ်ရှု့မောဖွယ် အရာများကို ပိုမိုအလေးထားခဲ့သော်လည်း နှောင်းပိုင်းကာလ အလုပ်တွင် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အား အကျိုးပြုစေသော အကြောင်းအရာများကို ပို၍ ပြောဆိုလာခဲ့သည်။ သူသည် ဂြိုဟ်ကမ္ဘာ တစ်ခုလုံးဆိုင်ရာ [[ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲနှင့် သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးအသင်း|ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများ]] ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေး၊ [[လူဦးရေ ထိန်းချုပ်ရေး|လူဦးရေတိုးပွားမှု]] ထိန်းချုပ်ရေး၊ [[ပြည့်ဖြိုးမြဲစွမ်းအင်]]၊ အသားစားသုံးမှု လျှော့ချရေး နှင့် [[ဘေးမဲ့သစ်တော|သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရမည့် နယ်မြေဧရိယာများ ပိုမိုသတ်မှတ်ပေးရေး]] စတဲ့ ကိစ္စရပ်များကို ထောက်ခံခဲ့လေသည်။ သူသည် လူဦးရေ အဆမတန် များပြားနေမှုအပေါ် အငြင်းပွားဖွယ် အမြင်များ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့သောကြောင့် ဝေဖန်ခံခဲ့ရသည်။<ref name=":1">{{Cite web|last=Manavis|first=Sarah|date=3 November 2020|title=David Attenborough's claim that humans have overrun the planet is his most popular comment|url=https://www.newstatesman.com/politics/environment/2020/11/david-attenborough-s-claim-humans-have-overrun-planet-his-most-popular}}</ref> ၎င်း၏ ၂၀၂၀ ခုနှစ်မှတ်တမ်းရုပ်ရှင် ဖြစ်သော ''[[:en:David Attenborough: A Life on Our Planet|ဒေးဗစ် အက်တန်ဘရော့ချ်: ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ဂြိုဟ်ကမ္ဘာပေါ်မှ သက်ရှိတစ်ခု]]'' ရုပ်ရှင်သည် သူ့ဘ၀နှင့် အနာဂတ်ရပ်တည်မှု ကိုယ်ပိုင်သက်သေခံချက်အဖြစ် တွေးမြင်ထားလေသည်။ သူ၏ ရုပ်/သံလွှင့်ခြင်းနှင့် သဘာဝကိုနှစ်သက်ခြင်းတို့ကြောင့် [[:en:NPR|အန်ပီအာ(NPR)]]က သူသည် "ကမ္ဘာတစ်ဝန်းသို့ လှည့်လည်ခဲ့သူ၊ ဇာတ်လမ်းနောက်ခံစကားပြောရာ၌ သူ့ရဲ့ကိုယ်ပိုင်ဟန်ဖြစ်တဲ့ တပိုင်းတစ တီးတိုးပြောဆိုမှုနည်းလမ်းသုံးပြီး သူရဲ့ ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုတွေ နဲ့ စိတ်အားထက်သန်မှုတွေကို မျှဝေပေးခဲ့သူ" ဟူ၍ ထုတ်ပြန်ခဲ့လေသည်။<ref name="NPR review">{{Cite news|title=Attenborough's Journey' Salutes The Broadcaster With A Passion For Nature|url=https://www.npr.org/2021/05/07/994596345/attenboroughs-journey-salutes-the-broadcaster-with-a-passion-for-nature}}</ref> ၂၀၁၈ နှင့် ၂၀၁၉ ခုနှစ်တို့၌ အက်တန်ဘရော့ချ်သည် ဇာတ်လမ်းနောက်ခံစကားပြော ထူးချွန်မှုအတွက် ‘ပရိုင်းတိုင်းမ်အမ္မီ ဆု’ကို ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။<ref name="2018 Emmys">{{Cite web|url=http://www.emmys.com/awards/nominees-winners/2018/outstanding-narrator|title=Nominees/Winners}}</ref><ref name="2019 Emmys">{{Cite web|url=https://www.emmys.com/awards/nominees-winners/2019/outstanding-narrator|title=Nominees/Winners &#124; Television Academy}}</ref> ယူကေ၌ လူအတော်များများမှ သူ့အား နိုင်ငံ့အဖိုးတန်ရတနာအဖြစ် သတ်မှတ်ထားကြသော်လည်း<ref>{{Cite web|url=https://www.newscientist.com/blogs/shortsharpscience/2009/01/eye-burrowing-worms-national-t.html|title=Short Sharp Science: Eye-burrowing worms, national treasures... and creationism|accessdate=11 September 2021|archivedate=3 March 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090303002041/https://www.newscientist.com/blogs/shortsharpscience/2009/01/eye-burrowing-worms-national-t.html}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/4413130/Sir-David-Attenborough-Man-was-given-permission-to-exploit-the-natural-world-by-the-Bible.html|title=Sir David Attenborough: 'Man was given permission to exploit the natural world by the Bible'}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/2982907/Margaret-Thatcher-Richard-Branson-and-Judi-Dench-picked-as-National-Treasures.html|title=Margaret Thatcher, Richard Branson and Judi Dench picked as National Treasures}}</ref> သူ့အနေဖြင့် ထိုကဲ့သို့ သုံးနှုန်းခံရသည်ကို မနှစ်သက်ပေ။ သူသည် နောင်တွင် ဒါရိုက်တာ၊ ထုတ်လုပ်သူ နှင့် သရုပ်ဆောင် ဖြစ်လာခဲ့သူ ရစ်ချတ် အက်တန်ဘရော့ချ်<ref>{{Cite web|url=http://www.richardattenborough.com/Biography/|title=Richard Attenborough's official website: Biography}}</ref>၏ ညီဖြစ်ပြီး၊ မော်တော်ယာဉ် အလုပ်အမှုဆောင် နောင်တွင် ဖြစ်လာခဲ့သူ ဂျွန် အက်တန်ဘရော့ချ်၏ အစ်ကိုလည်း ဖြစ်သည်။ == ရရှိခဲ့သော ဂုဏ်ထူးဆောင် ဘွဲ့များ/တံဆိပ်များနှင့် ဆုတံဆိပ်များ == {| class="sortable wikitable" ! scope="col" |Year ! scope="col" |Award ! class="unsortable" scope="col" |{{Hover title|References|Refs.}} |- |၁၉၇၂ |တော်ဝင်ပထဝီဝင်အဖွဲ့အစည်း၏ ချယ်ရီကီရာတွန် ချီးမြှင့်တံဆိပ်နှင့် ဆု |<ref name="RGS">{{Cite web|url=http://www.rgs.org/NR/rdonlyres/5733E422-4831-4451-B7D8-052E80E8CD75/0/MedalWinners19702012.pdf|title=Medals and Awards|publisher=[[Royal Geographical Society]]|accessdate=11 September 2021|archivedate=2 October 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131002055718/http://www.rgs.org/NR/rdonlyres/5733E422-4831-4451-B7D8-052E80E8CD75/0/MedalWinners19702012.pdf}}</ref> |- |၁၉၇၄ |Appointed Commander of the Order of the British Empire (CBE) for services to nature conservation in the 1974 Birthday Honours | |- |၁၉၈၀ |BAFTA Fellowship | |- |၁၉၈၁ |Kalinga Prize for the Popularization of Science from [[ယူနက်စကို|UNESCO]] |<ref>{{Cite web|title=UNESCO Kalinga Prize for the Popularization of Science|url=http://www.unesco.org/new/en/natural-sciences/science-technology/sti-policy/global-focus/science-popularization/prizes/kalinga-prize/kalinga-winners/laureates-89-70/|publisher=UNESCO}}</ref> |- |၁၉၈၃ |Elected a Fellow of the Royal Society (FRS) |<ref name="frs">{{Cite web|url=https://royalsociety.org/people/david-attenborough-11015/|title=Sir David Attenborough OM CH CVO CBE FRS Statute 12|publisher=[[Royal Society]]}}</ref> |- |၁၉၈၅ |Knight Bachelor in the 1985 Birthday Honours | |- |၁၉၉၁ |Commander of the Royal Victorian Order (CVO) for producing Queen [[ဒုတိယ အယ်လီဇဘက်|Elizabeth II]]'s Christmas broadcast for a number of years from 1986 in the 1991 Birthday Honours | |- |၁၉၉၁ |Foreign Honorary Member of the American Academy of Arts and Sciences |<ref name="AAAS">{{Cite web|title=Book of Members, 1780–2010: Chapter A|url=http://www.amacad.org/publications/BookofMembers/ChapterA.pdf|publisher=American Academy of Arts and Sciences}}</ref> |- |၁၉၉၆ |Kew International Medal |<ref name="seb"></ref> |- |၁၉၉၆ |Companion of Honour (CH) for services to nature broadcasting in the 1996 New Year Honours | |- |၁၉၉၈ |International Cosmos Prize |<ref>{{Cite news|title=Conservation and biodiversity research wins international prize for British scientist|url=https://www.imperial.ac.uk/news/14094/conservation-biodiversity-research-wins-international-prize/}}</ref> |- |၂၀၀၀ |RSPB Medal |<ref>{{Cite web|url=http://www.rspb.org.uk/our-work/rspb-news/news/408162-stanley-johnson-awarded-rspb-medal|title=Gifted naturalist is awarded prestigious RSPB medal|publisher=[[RSPB]]}}</ref> |- |၂၀၀၃ |Michael Faraday Prize awarded by the Royal Society |<ref>{{Cite web|url=http://ec.europa.eu/research/rtdinfo/44/article_2024_en.html|title=Research - RTD info -N° 44 - February 2005 - European science – from Nobel to Descartes}}</ref> |- |၂၀၀၄ |Descartes Prize for Outstanding Science Communication Actions |<ref>{{Cite journal|title=Descartes' Europe: one good revolution deserves another}}</ref> |- |၂၀၀၄ |Caird Medal of the National Maritime Museum |<ref>{{Cite web|url=http://www.captaincooksociety.com/vol27no4.pdf|title=Cook's Log v27 no. 4|access-date=11 September 2021|archive-date=30 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210830225748/https://www.captaincooksociety.com/vol27no4.pdf}}</ref> |- |၂၀၀၄ |José Vasconcelos World Award of Education awarded by the World Cultural Council |<ref>{{Cite web|url=http://www.consejoculturalmundial.org/winners-education-davidattenborough.php|title=World Cultural Council / Winners - Education - Sir David Attenborough|accessdate=11 September 2021|archivedate=29 October 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131029202032/http://www.consejoculturalmundial.org/winners-education-davidattenborough.php}}</ref> |- |၂၀၀၅ |Order of Merit (OM) | |- |၂၀၀၅ |Nierenberg Prize for Science in the Public Interest |<ref>{{Cite web|title=Nierenberg Prize for Science in the Public Interest|url=https://scripps.ucsd.edu/about/awards/nierenberg}}</ref> |- |၂၀၀၆ |National Television Awards Special Recognition Award |<ref>{{Cite web|title=Winners {{!}} National Television Awards|url=https://www.nationaltvawards.com/winners}}</ref> |- |၂၀၀၆ |Institute of Ecology and Environmental Management |<ref>{{Cite web|url=http://www.ieem.net/|title=Welcome to IEEM|publisher=IEEM|access-date=11 September 2021|archive-date=5 November 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091105172744/http://www.ieem.net/}}</ref> |- |၂၀၀၆ |''The Culture Show'' British Icon Award |<ref>{{Cite web|title=BBC - Culture Show - Living Icons|url=https://www.bbc.co.uk/arts/livingicons/|publisher=BBC}}</ref> |- |၂၀၀၇ |British Naturalists' Association Peter Scott Memorial Award |<ref>{{Cite web|title=Peter Scott award – British Naturalists' Association|url=https://bna-naturalists.org/scott-prize/|access-date=11 September 2021|archive-date=28 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210228002452/https://bna-naturalists.org/scott-prize/|url-status=dead}}</ref> |- |၂၀၀၇ |Fellowship of Society of Antiquaries |<ref>{{Cite web|title=About the Fellowship - Society of Antiquaries of London|url=https://www.sal.org.uk/our-fellows/about-the-fellowship/|access-date=11 September 2021|archive-date=18 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210618020027/https://www.sal.org.uk/our-fellows/about-the-fellowship/}}</ref> |- |၂၀၀၈ |The Royal Photographic Society Progress medal and Honorary Fellowship |<ref>{{Cite web|title=Progress Medal|url=https://rps.org/about/awards/history-and-recipients/progress-medal/}}</ref> |- |၂၀၀၉ |Prince of Asturias Award |<ref name="Asturias">{{Cite web|url=http://fundacionprincipedeasturias.org/en/awards/2009/david-attenborough-1/|title=Prince of Asturias Awards 2009|accessdate=11 September 2021|archivedate=26 July 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110726071526/http://fundacionprincipedeasturias.org/en/awards/2009/david-attenborough-1/}}</ref> |- |၂၀၁၀ |Fonseca Prize |<ref>{{Cite web|title=Fonseca Prize 2010 - ConCiencia Programme - USC|url=https://www.usc.gal/en/cursos/conciencia/premio_fonseca2010.html|access-date=11 September 2021|archive-date=6 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210906110020/https://www.usc.gal/en/cursos/conciencia/premio_fonseca2010.html}}</ref> |- |၂၀၁၀ |Queensland Museum Medal |<ref>{{Cite web|url=http://www.qm.qld.gov.au/About+Us/News/Media+Releases/2010/01/Sir+David+Attenborough+honoured+by+Qld+Museum|title=Sir David Attenborough honoured by Qld Museum|publisher=Queensland Government|accessdate=11 September 2021|archivedate=30 March 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110330164328/http://www.qm.qld.gov.au/About+Us/News/Media+Releases/2010/01/Sir+David+Attenborough+honoured+by+Qld+Museum}}</ref> |- |၂၀၁၁ |Society for the History of Natural History Founders' Medal |<ref>{{Cite web|title=Sir David Attenborough OM CH FRS is awarded the SHNH - Society for the History of Natural History Founders' Medal. - Society for the History of Natural History|url=https://shnh.org.uk/news/sir-david-attenborough-om-ch-frs-is-awarded-the-shnh-society-for-the-history-of-natural-history-fo/}}</ref> |- |၂၀၁၁ |Association for International Broadcasting International TV Personality of the year |<ref>{{Cite web|title=AIB announces Winners of 2011 AIBs International Media Awards {{!}} AIB|url=https://aib.org.uk/aib-announces-winners-of-2011-aibs-international-media-awards/}}</ref> |- |၂၀၁၂ |[[နိုင်ငံတကာ သဘာဝထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေး အသင်း|IUCN]] Phillips Memorial Medal for outstanding service in international conservation |<ref>{{Cite web|title=Sir David Attenborough: IUCN award|url=http://www.xperedon.com/news_1676|publisher=Xperedon Charity News|accessdate=11 September 2021|archivedate=10 February 2013|archiveurl=https://archive.today/20130210111220/http://www.xperedon.com/news_1676}}</ref> |- |၂၀၁၅ |Individual Peabody Award |<ref>{{Cite web|url=https://grady.uga.edu/naturalist-sir-david-attenborough-awarded-individual-peabody/|title=Naturalist Sir David Attenborough Awarded Individual Peabody}}</ref> |- |၂၀၁၇ |Britain-Australia Society Award for outstanding contribution to strengthening British/Australian bilateral understanding and relations |<ref>{{Cite web|url=http://britain-australia.org.uk/events/event/the-britain-australia-society-award-2017/|title=BritainAustralia Society Award 2017|publisher=Britain-Australia Society}}</ref> |- |၂၀၁၇ |Honorary Member of the Moscow Society of Naturalists |<ref>{{Cite web|url=http://www.moip.msu.ru/wp-content/uploads/2018/03/poch-chlen-02.doc|title=Moscow Society of Naturalists official site|access-date=11 September 2021|archive-date=16 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180416013525/http://www.moip.msu.ru/wp-content/uploads/2018/03/poch-chlen-02.doc}}</ref> |- |၂၀၁၇ |Gold Medal of the Royal Canadian Geographical Society |<ref>{{Cite web|url=http://www.rcgs.org/awards/gold_medal/previous_winners.asp|title=Gold Medal-Award Recipients since its inception in 1972|publisher=RCGS|accessdate=11 September 2021|archivedate=6 November 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181106221951/http://www.rcgs.org/awards/gold_medal/previous_winners.asp}}</ref> |- |၂၀၁၈ |Primetime Emmy Award for Outstanding Narrator |<ref name="2018 Emmys"/> |- |၂၀၁၈ |The Perfect World Foundation Award |<ref>{{Cite web|title=The Perfect World Award|url=https://www.theperfectworld.com/the-perfect-world-award/|access-date=11 September 2021|archive-date=22 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210822152104/https://www.theperfectworld.com/the-perfect-world-award/}}</ref> |- |၂၀၁၉ |Primetime Emmy Award for Outstanding Narrator |<ref name="2019 Emmys"/> |- |၂၀၁၉ |Landscape Institute Medal for Lifetime Achievement |<ref name="2019 LI">{{Cite news|title=LI to honour Sir David Attenborough with the Landscape Institute Medal|url=https://www.landscapeinstitute.org/news/li-to-honour-sir-david-attenborough-with-the-landscape-institute-medal/}}</ref> |- |၂၀၁၉ |Landscape Institute Honorary Fellow (HonFLI) |<ref name="2019 LI" /> |- |၂၀၁၉ |Crystal Award at the World Economic Forum in Davos, Switzerland |<ref>{{Cite web|title=Davos 2019: Meet the Crystal Award winners|url=https://www.weforum.org/agenda/2018/12/davos-2019-meet-the-crystal-award-winners/}}</ref><ref>{{Cite web|title=David Attenborough: 'The Garden of Eden is no more'. Read his Davos speech in full|url=https://www.weforum.org/agenda/2019/01/david-attenborough-transcript-from-crystal-award-speech/}}</ref> |- |၂၀၁၉ |Indira Gandhi Peace Prize |<ref>{{Cite news|title=British broadcaster Sir David Attenborough awarded Indira Gandhi Peace Prize at online event|url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/british-broadcaster-sir-david-attenborough-awarded-indira-gandhi-peace-prize-at-online-event/articleshow/77993456.cms}}</ref> |- |၂၀၂၀ |Knight Grand Cross of the Order of St Michael and St George (GCMG) in the 2020 Birthday Honours for services to television broadcasting and to conservation. |<ref>{{Cite news|url=https://www.thetimes.co.uk/article/attenborough-gets-a-second-knighthood-6hzp527r7|title=Attenborough gets a second knighthood}}</ref> |- |၂၀၂၁ || Lifetime Achievement Award ([[Champions of the Earth]]) || <ref>{{cite web |last1=Programme |first1=UN Environment |title=Lifetime Achievement |url=https://www.unep.org/championsofearth/award/lifetime-achievement |website=Champions of the Earth |language=en |date=26 November 2020 |access-date=22 July 2022 |archive-date=22 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220722083705/https://www.unep.org/championsofearth/award/lifetime-achievement |url-status=live }}</ref> |- |၂၀၂၂ ||[[Champions of the Earth|Champion of the Earth]] award from the [[United Nations Environment Programme]].||<ref name=champion>{{cite web |title=David Attenborough receives the UN's most distinguished environment award |url=https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/david-attenborough-receives-uns-most-distinguished-environment-award |publisher=UN Environment Programme |language=en |date=21 April 2022 |access-date=21 April 2022 |archive-date=21 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220421063808/https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/david-attenborough-receives-uns-most-distinguished-environment-award |url-status=live }}</ref> |- |၂၀၂၂||Lifetime Achievement Award at [[43rd News and Documentary Emmy Awards]]||<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/national-academy-of-tv-arts-sciences-announces-2022-news-documentary-emmy-nominees-1235188293/|title=2022 News & Documentary Emmy Nominations Revealed|website=[[The Hollywood Reporter]]|first=Beatrice|last=Verhoeven|date=28 July 2022|accessdate=30 July 2022|archive-date=29 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220729204703/https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/national-academy-of-tv-arts-sciences-announces-2022-news-documentary-emmy-nominees-1235188293/|url-status=live}}</ref> |- |၂၀၂၃ || UK's Favourite TV Presenter of All Time (Perspectus Global) || <ref>{{cite web |url=https://uk.news.yahoo.com/sir-david-attenborough-voted-uks-123000340.html |title=Sir David Attenborough voted UK's favourite TV presenter of all time |website=Yahoo! News |date=9 March 2023 |publisher=Yahoo |access-date=10 March 2023 |archive-date=10 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230310165030/https://uk.news.yahoo.com/sir-david-attenborough-voted-uks-123000340.html |url-status=live }}</ref> |} == ထုတ်လွှင့်တင်ဆက်ခဲ့သည့် ရိုက်ကူးခဲ့သော မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်နှင့် ဇာတ်လမ်းတွဲများ == {{div col|colwidth=30em}} # ''[[:en: Zoo Quest#Books|ဂိုင်ယာနာသို့ ရှာပုံတော်ဖွင့်ခြင်း]]'' (၁၉၅၆) # ''[[:en: Zoo Quest#Books|(ကိုမိုဒို)နဂါး ရှာပုံတော်ဖွင့်ခြင်း]]'' (၁၉၅၇) # ''[[:en: Zoo Quest#Books|ပါရာဂွေးသို့ ရှာပုံတော်ခြင်း]]'' (၁၉၅၉) # ''[[:en: Zoo Quest#Books|သုခဘုံသို့ ရှာပုံတော်ဖွင့်ခြင်း]]'' (၁၉၆၀) # ''သုခဘုံမှ လူများ'' (၁၉၆၀) # ''[[:en: Zoo Quest#Books|မက်ဒါဂတ်စဂါသို့ ရှာပုံတော်ဖွင့်ခြင်း]]'' (၁၉၆၁) # ''[[:en: Zoo Quest#Books|ကပ္ပရီကွန်း၏ အောက်၌ ရှာပုံတော်ဖွင့်ခြင်း]]'' (၁၉၆၃) # ''ဖြူစင်ရိုးသားသော တိရစ္ဆာန်များ'' (၁၉၇၅) # ''မျိုးနွယ်စုဆန်သည့် မျက်ဝန်းတစုံ'' (၁၉၇၆) # ''[[:en: Life on Earth (TV series)|ဂြိုဟ်ကမ္ဘာပေါ်မှ အသက်ဝိဉာဉ်(ဇာတ်လမ်းတွဲ)]]'' (၁၉၇၉) # ''ဂြိုဟ်ကမ္ဘာပေါ်တွင် သက်ရှိများ စူးစမ်းရှာဖွေခြင်း'' (၁၉၈၁) # ''[[:en: The Living Planet|အသက်ရှိသော ဂြိုဟ်ကမ္ဘာ]]'' (၁၉၈၄) # ''ပထမဆုံးသော ဧဒင်ဥယျာဉ်: မက်ဒီတာရေးနီးယမ်းကမ္ဘာ နှင့် ပုရိသ ကျွန်တော်'' (၁၉၈၇) # ''ဂြိုဟ်ကမ္ဘာပေါ်မှ သက်ရှိစစ်တမ်း'' (၁၉၈၉) # ''[[:en: The Trials of Lifes|သက်ရှိများ၏ ရုန်းကန်ရမှုများ]]'' (၁၉၉၀) # ''[[:en: The Private Life of Plants|အပင်များ၏ သီးသန့်ဘဝ]]'' (၁၉၉၄) # ''[[:en: The Life of Birds|ငှက်များ၏ ဘဝ]]'' (၁၉၉၈) # ''[[:en: The Life of mammals|နို့တိုက်ရသော သက်ရှိများ၏ ဘဝ]]'' (၂၀၀၂) # ''Life on Air: Memoirs of a Broadcaster'' (2002) – autobiography, revised in 2009 # ''[[:en: Life in the Undergrowth|မြေအောက်ကမ္ဘာ၌ နေထိုင်သူများ]]'' (၂၀၀၅) # ''Amazing Rare Things: The Art of Natural History in the Age of Discovery'' (2007) – with Susan Owens, Martin Clayton and Rea Alexandratos # ''[[:en:Life in Cold Blood|သွေးအေးသတ္တဝါများ၏ ဘဝ]]'' (၂၀၀၇) # ''ဒေးဗစ် အက်တန်ဗော့၏ သက်ရှိတိရစ္ဆာန်များ၏ ဘဝဇာတ်ကြောင်းများ'' (၂၀၀၉) # ''ဒေးဗစ်အက်တန်ဗော့၏ မွေးကင်းစ သက်ရှိများ ဘဝ'' (၂၀၁၁) # ''သုခဘုံဖျားဆီမှ အာရုံဦး: ထူးခြားဆန်းကျယ်သော ‘သုခဘုံ ငှက်များ({{Lang-en|Birds of Paradise}})’ ၏ သဘာဝသမိုင်း၊ အနုပညာဆန်မှု နှင့် ၎င်းတို့အား စူးစမ်းရှာဖွေခြင်း'' ([[:en:Errolဖူလာ]] ပါဝင်သည်) (၂၀၁၂) # ''သဘာဝသမိုင်းလေ့လာသည့် ကောင်လေး၏ စွန့်စားခန်းများ: ရှာပုံတော်ဖွင့်ခဲ့သော ခရီးစဉ်များအကြောင်း'' (၂၀၁၇) # ''Journeys to the Other Side of the World: Further Adventures of a Young Naturalist'' (၂၀၁၈) # ''မင်းဆက် အဆက်ဆက်။ ပေါ်ထွန်းလာခြင်း နှင့် ကျရှုံးသွားမှုများ(သက်ရှိ တိရစ္ဆာန် မိသားစုများ)'' [[:en:Stephen Moss|စတပ်ဖန် မော့စ်]] ပါဝင်သည်။ (၂၀၁၈) # ''[[:en: A Life on Our Planet: My Witness Statement and a Vision for the Future| A Life on Our Planet|My Witness Statement and a Vision for the Future]]'' (၂၀၂၀) {{div col end}} == ကိုးကား == {{Reflist}} {{Authority control}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၂၆ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဘီဘီစီ]] [[ကဏ္ဍ:သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်]] ht265y5p64id55uqazf0c5t9a3kcpbs 10 213786 1027430 1026725 2026-04-24T10:35:28Z ~2026-25194-82 141984 /* ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ */ 1027430 wikitext text/x-wiki === ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ === {| class="wikitable" |rowspan=2|'''စဉ်''' |rowspan=2|'''ဝန်ကြီးဌာန''' |rowspan=2|'''အမည်''' !colspan=3 | တာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်း |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !ရက်ပေါင်း |- |rowspan=3|၁ |rowspan=3|[[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] |[[လှမင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး လှမင်း]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂<ref>{{cite web|url=https://web.archive.org/web/20121110164924/http://www.ministryofinformation.gov.mm/index.php/announcement.html?start=28|title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း}}</ref> |{{age in years and days|2011|3|30|2012|9|7}} |- |[[ဝေလွင် (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|​ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဝေလွင်]] |၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ |၁၂ ဩဂုတ် ၂၀၁၅ |{{age in years and days|2012|9|7|2015|8|12}} |- |[[စိန်ဝင်း (ဝန်ကြီး)|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး စိန်ဝင်း]] |၂၄ ဩဂုတ် ၂၀၁၅ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2015|8|24|2016|3|30}} |- |၂ |[[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |[[ကိုကို (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကိုကို]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2011|3|30|2016|3|30}} |- |rowspan=3|၃ |rowspan=3|[[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန]] |[[သိန်းဌေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး သိန်းဌေး]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁၃ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၁၃ |{{age in years and days|2011|3|30|2013|2|13}} |- |[[သက်နိုင်ဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး သက်နိုင်ဝင်း]] |၁၃ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၁၃ |၁၂ ဩဂုတ် ၂၀၁၅ |{{age in years and days|2013|2|13|2015|8|12}} |- |[[ကျော်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကျော်ဆွေ]] |၂၄ ဩဂုတ် ၂၀၁၅ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2015|8|24|2016|3|30}} |- |၄ |[[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |[[ဝဏ္ဏမောင်လွင်|ဦးဝဏ္ဏမောင်လွင်]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2011|3|30|2016|3|30}} |- |rowspan=3|၅ |rowspan=3|[[ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |[[ကျော်ဆန်း|ဦးကျော်ဆန်း]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2011|3|30|2012|8|27}} |- |[[အောင်ကြည်|ဦးအောင်ကြည်]] |၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ |၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၁၄ |{{age in years and days|2012|8|27|2014|7|29}} |- |[[ရဲထွဋ် (ပြန်ကြားရေး)|ဦးရဲထွဋ်]] |၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၄ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2014|8|1|2016|3|30}} |- |rowspan=2|၆ |rowspan=2|[[ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန]] |[[ကျော်ဆန်း|ဦးကျော်ဆန်း]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2011|3|30|2012|8|27}} |- |[[အေးမြင့်ကြူ|ဦးအေးမြင့်ကြူ]] |၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2012|9|7|2016|3|30}} |- |၇ |[[လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် ဆည်မြောင်း ဝန်ကြီးဌာန]] |[[မြင့်လှိုင်|ဦးမြင့်လှိုင်]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2011|3|30|2016|3|30}} |- |၈ |[[ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် သစ်တောရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန]] {{small|(ယခင် [[သစ်တောရေးရာဝန်ကြီးဌာန]])}} |[[ဝင်းထွန်း|ဦးဝင်းထွန်း]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2011|3|30|2016|3|30}} |- |rowspan=2|၉ |rowspan=2|[[ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာန]] {{small|(ယခင် ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်ဝန်ကြီးဌာန)}} |[[လှထွန်း|ဦးလှထွန်း]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2011|3|30|2012|8|27}} |- |[[ဝင်းရှိန်|ဦးဝင်းရှိန်]] |၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2012|9|7|2016|3|30}} |- |rowspan=2|၁၀ |rowspan=2|[[ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |[[ခင်မောင်မြင့်|ဦးခင်မောင်မြင့်]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2011|3|30|2012|8|28}} |- |[[ကျော်လွင်၊ ဦး|ဦးကျော်လွင်]] |၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2012|9|7|2016|3|30}} |- |rowspan=2|၁၁ |rowspan=2|[[အမျိုးသားစီမံကိန်းနှင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ဝန်ကြီးဌာန]] |[[တင်နိုင်သိန်း|ဦးတင်နိုင်သိန်း]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2011|3|30|2012|8|27}} |- |​[[ကံဇော် (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာ ကံဇော်]] |၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2012|9|7|2016|3|30}} |- |rowspan=2|၁၂ |rowspan=2|[[မွေးမြူရေး၊ ရေလုပ်ငန်းနှင့် ကျေးလက်ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီးဌာန]] {{small|(ယခင် မွေးမြူရေးနှင့်ရေလုပ်ငန်းဝန်ကြီးဌာန)}} |[[တင်နိုင်သိန်း|ဦးတင်နိုင်သိန်း]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၁ |{{age in years and days|2011|3|30|2011|12|2}} |- |[[အုန်းမြင့်|ဦးအုန်းမြင့်]] |၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၁ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2011|12|2|2016|3|30}} |- |၁၃ |[[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |[[ဝင်းမြင့် (ဝန်ကြီးဟောင်း)|ဦးဝင်းမြင့်]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2011|3|30|2016|3|30}} |- |rowspan=3|၁၄ |rowspan=3|[[ဆက်သွယ်ရေးနှင့် သတင်းအချက်အလက် နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန]] {{small|ယခင် (ဆက်သွယ်ရေး၊စာတိုက်နှင့်ကြေးနန်းဝန်ကြီးဌာန)}} |[[သိန်းထွန်း|ဦးသိန်းထွန်း]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၃ |{{age in years and days|2011|3|30|2013|1|16}} |- |[[မြတ်ဟိန်း|ဦးမြတ်ဟိန်း]] |၁၃ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၁၃ |၁၂ ဩဂုတ် ၂၀၁၅ |{{age in years and days|2013|2|13|2015|8|12}} |- |[[ဇေယျာအောင်|ဦဇေယျာအောင်]] |၁၄ ဩဂုတ် ၂၀၁၅ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2015|8|14|2016|3|30}} |- |rowspan=3|၁၅ |rowspan=3|[[အလုပ်သမား၊ အလုပ်အကိုင်နှင့် လူမှုဖူလုံရေး ဝန်ကြီးဌာန]] {{small|ယခင် အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန)}} |[[အောင်ကြည်|ဦးအောင်ကြည်]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2011|3|30|2012|8|27}} |- |[[မောင်မြင့်|ဦးမောင်မြင့်]] |၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ |၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၁၃ |{{age in years and days|2012|9|7|2013|7|25}} |- |[[အေးမြင့် (ဝန်ကြီး)|သူရ ဦးအေးမြင့်]] |၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၁၃ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2013|7|25|2016|3|30}} |- |rowspan=2|၁၆ |rowspan=2|[[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန|လူမှုဝန်ထမ်း၊ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |[[အောင်ကြည်|ဦးအောင်ကြည်]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2011|3|30|2012|8|27}} |- |​[[မြတ်မြတ်အုန်းခင်၊ ဒေါ်|ဒေါက်တာ ဒေါ်မြတ်မြတ်အုန်းခင်]] |၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2012|9|7|2016|3|30}} |- |rowspan=2|၁၇ |rowspan=2|[[သတ္တုတွင်း ဝန်ကြီးဌာန]] |[[သိန်းထိုက်|ဦးသိန်းထိုက်]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2011|3|30|2012|9|7}} |- |​[[မြင့်အောင်၊ ဦး (ဝန်ကြီး)|ဒေါက်တာ မြင့်​အောင်]] |၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2012|9|7|2016|3|30}} |- |rowspan=2|၁၈ |rowspan=2|[[သမဝါယမ ဝန်ကြီးဌာန]] |[[အုန်းမြင့်|ဦးအုန်းမြင့်]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2011|3|30|2012|8|27}} |- |[[ကျော်ဆန်း|ဦးကျော်ဆန်း]] |၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2012|8|27|2016|3|30}} |- |၁၉ |[[ပို့ဆောင်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |[[ဉာဏ်ထွန်းအောင်|ဦးဉာဏ်ထွန်းအောင်]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2011|3|30|2016|3|30}} |- |rowspan=2|၂၀ |rowspan=2|[[ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေး ဝန်ကြီးဌာန| ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်းဝန်ကြီးဌာန]] |[[တင့်ဆန်း (ဝန်ကြီး)|ဦးတင့်ဆန်း]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2011|3|30|2012|8|27}} |- |[[ဌေးအောင်|ဦးဌေးအောင်]] |၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2012|9|7|2016|3|30}} |- |၂၁ |[[အားကစား ဝန်ကြီးဌာန]] |[[တင့်ဆန်း (ဝန်ကြီး)|ဦးတင့်ဆန်း]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2011|3|30|2016|3|30}} |- |rowspan=3|၂၂ |rowspan=3|[[စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန]] {{small|(ယခင် အမှတ်(၁)၊(၂))}} |[[စိုးသိန်း|ဦးစိုးသိန်း]] |၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၁ |၂၇ သြဂုတ် ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2011|12|2|2012|8|27}} |- |[[အေးမြင့် (ဝန်ကြီး)|သူရ ဦးအေးမြင့်]] |၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ |၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၁၃ |{{age in years and days|2012|8|27|2013|7|25}} |- |[[မောင်မြင့်|ဦးမောင်မြင့်]] |၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၁၃ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2013|7|25|2016|3|30}} |- |rowspan=4|၂၃ |rowspan=4|[[ရထားပို့ဆောင်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |[[အောင်မင်း|ဦးအောင်မင်း]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2011|3|30|2012|8|27}} |- |[[ဇေယျာအောင်|ဦးဇေယျာအောင်]] |၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ |၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၁၃ |{{age in years and days|2012|9|7|2013|7|25}} |- |[[သန်းဌေး|ဦးသန်းဌေး]] |၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၁၃ |၁၂ ဩဂုတ် ၂၀၁၅ |{{age in years and days|2013|7|25|2015|8|12}} |- |[[ဉာဏ်ထွန်းအောင်|ဦးဉာဏ်ထွန်းအောင်]] |၁၄ ဩဂုတ် ၂၀၁၅ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2015|8|14|2016|3|30}} |- |rowspan=2|၂၄ |rowspan=2|[[စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန]] |[[သန်းဌေး|ဦးသန်းဌေး]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၁၃ |{{age in years and days|2011|3|30|2013|7|25}} |- |[[ဇေယျာအောင်|ဦးဇေယျာအောင်]] |၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၁၃ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2013|7|25|2016|3|30}} |- |၂၅ |[[လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန]] |[[ခင်မောင်စိုး (ဝန်ကြီး)|ဦးခင်မောင်စိုး]] |၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂<ref>{{cite web|url=https://web.archive.org/web/20121110164924/http://www.ministryofinformation.gov.mm/index.php/announcement.html?start=28|title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးခြင်း}}</ref> |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2012|9|7|2016|3|30}} |- |rowspan=2|၂၆ |rowspan=2|[[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]] |[[မြအေး (ဝန်ကြီး)|ဒေါက်တာ မြအေး]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၂၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၃ |{{age in years and days|2011|3|30|2013|11|29}} |- |[[ခင်စန်းရီ|ဒေါက်တာ ဒေါ်ခင်စန်းရီ]] |၁၃ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၁၄ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2013|2|13|2016|3|30}} |- |rowspan=2|၂၇ |rowspan=2|[[ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |[[ဖေသက်ခင်|ဒေါက်တာ ဖေသက်ခင်]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၁၄ |{{age in years and days|2011|3|30|2014|7|29}} |- |[[သန်းအောင်|ဒေါက်တာ သန်းအောင်]] |၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၄ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2014|8|1|2016|3|30}} |- |rowspan=3|၂၈ |rowspan=3|[[သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |[[မြင့်မောင်|သူရ ဦးမြင့်မောင်]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၃ |{{age in years and days|2011|3|30|2013|1|16}} |- |[[ဆန်းဆင့်၊ ဦး|ဦးဆန်းဆင့်]] |၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၃ |၁၉ ဇွန် ၂၀၁၄ |{{age in years and days|2013|1|31|2014|6|19}} |- |ဦးစိုးဝင်း |၂၅ ဇွန် ၂၀၁၄ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2014|6|25|2016|3|30}} |- |rowspan=3|၂၉ |rowspan=3|[[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန]] |[[အေးမြင့် (ဝန်ကြီး)|သူရ ဦးအေးမြင့်]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2011|3|30|2012|8|27}} |- |[[ကိုကိုဦး (ဝန်ကြီး)|ဒေါက်တာ ကိုကိုဦး]] |၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ |၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၅ |{{age in years and days|2012|9|7|2015|12|9}} |- |[[ခင်စန်းရီ|ဒေါက်တာ ဒေါ်ခင်စန်းရီ]] |၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၅ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2015|12|18|2016|3|30}} |- |rowspan=2|၃၀ |rowspan=2|[[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန]] |[[ခင်ရီ|ဦးခင်ရီ]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁၂ ဩဂုတ် ၂၀၁၅ |{{age in years and days|2011|3|30|2015|8|12}} |- |[[ကိုကို (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကိုကို]] |၁၄ ဩဂုတ် ၂၀၁၅ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2015|8|14|2016|3|30}} |- |၃၁ |[[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန]] (၁) |[[သိန်းညွန့် (ဝန်ကြီး)|ဦးသိန်းညွန့်]] |၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2012|9|7|2016|3|30}} |- |၃၂ |သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန (၂) |[[စိုးမောင်|ဦးစိုးမောင်]] |၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2012|9|7|2016|3|30}} |- |၃၃ |သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန (၃) |[[စိုးသိန်း|ဦးစိုးသိန်း]] |၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2012|9|7|2016|3|30}} |- |၃၄ |သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန (၄) |[[အောင်မင်း|ဦးအောင်မင်း]] |၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2012|9|7|2016|3|30}} |- |၃၅ |သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန (၅) |[[တင်နိုင်သိန်း|ဦးတင်နိုင်သိန်း]] |၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ |၁၂ ဩဂုတ် ၂၀၁၅ |{{age in years and days|2012|9|7|2015|8|12}} |- |၃၆ |သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန (၆) |[[လှထွန်း|ဦးလှထွန်း]] |၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2012|9|7|2016|3|30}} |- |၃၇ |[[ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်ရုံး]] |[[ထွန်းရှင် (ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်)|ဒေါက်တာ ထွန်းရှင်]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2011|3|30|2016|3|30}} |- | - |[[မြန်မာ့စက်မှုဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီးဌာန]] {{small|(ဖျက်သိမ်း)}} |[[သိန်းဌေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး သိန်းဌေး]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2011|3|30|2012|9|7}} |- | - |[[အမှတ်(၁)လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန]] {{small|​(နောင် [[လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန]])}} |[[ဇော်မင်း|ဦးဇော်မင်း]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2011|3|30|2012|8|28}} |- | - |[[အမှတ်(၂)လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန]] {{small|(​နောင် [[လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန]])}} |[[ခင်မောင်စိုး (ဝန်ကြီး)|ဦးခင်မောင်စိုး]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2011|3|30|2012|9|7}} |- |rowspan=2| - |rowspan=2|အမှတ်(၁) စက်မှုဝန်ကြီးဌာန {{small|(​နောင် [[စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန]])}} |[[ကျော်စွာခိုင်|ဦးကျော်စွာခိုင်]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၁၁<ref>{{cite news|url=http://www.mmtimes.com/2011/news/588/news58808.html|title=Union govt announces reshuffle|last=Shwe Yinn Mar Oo|date=15 August 2011|publisher=Myanmar Times|accessdate=15 April 2012|url-status=dead|archiveurl=https://archive.is/20120913063117/http://www.mmtimes.com/2011/news/588/news58808.html|archivedate=13 September 2012}}</ref> |{{age in years and days|2011|3|30|2011|8|10}} |- |[[စိုးသိန်း|ဦးစိုးသိန်း]] |၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၁၁ |၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၁ |{{age in years and days|2011|8|10|2011|12|2}} |- | - |အမှတ်(၂) စက်မှုဝန်ကြီးဌာန {{small|(​နောင် [[စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန]])}} |[[စိုးသိန်း|ဦးစိုးသိန်း]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2011|3|30|2011|12|2}} |- |rowspan=7| - |rowspan=7|သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန {{small|(​နောင် သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန (၁)၊ (၂)၊ (၃)၊ (၄)၊ (၅)နှင့် (၆))}} |[[သိန်းညွန့် (ဝန်ကြီး)|ဦးသိန်းညွန့်]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2011|3|30|2012|9|7}} |- |[[စိုးမောင်|ဦးစိုးမောင်]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2011|3|30|2012|9|7}} |- |[[ကျော်စွာခိုင်|ဦးကျော်စွာခိုင်]] |၁၀ သြဂုတ် ၂၀၁၁ |၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2011|8|10|2012|1|6}} |- |[[စိုးသိန်း|ဦးစိုးသိန်း]] |၂၇ သြဂုတ် ၂၀၁၂ |၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2012|8|27|2012|9|7}} |- |[[အောင်မင်း|ဦးအောင်မင်း]] |၂၇ သြဂုတ် ၂၀၁၂ |၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2012|8|27|2012|9|7}} |- |[[လှထွန်း|ဦးလှထွန်း]] |၂၇ သြဂုတ် ၂၀၁၂ |၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2012|8|27|2012|9|7}} |- |[[တင်နိုင်သိန်း|ဦးတင်နိုင်သိန်း]] |၂၇ သြဂုတ် ၂၀၁၂ |၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2012|8|27|2012|9|7}} |} <ref>{{cite news|url=https://globaljusticecenter.net/documents/Burma.SanctionsComparision.June2011.pdf|title=New Cabinet Members}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://web.archive.org/web/20121110190734/http://www.ministryofinformation.gov.mm/index.php/announcement/842-2012-09-07-08-37-51.html|title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း}}</ref><ref>{{cite web|url=https://web.archive.org/web/20121110190153/http://www.ministryofinformation.gov.mm/index.php/announcement/841-2012-09-07-08-27-37.html|title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ တာဝန်ပေးခြင်း}}</ref> {{reflist}} === ဒုတိယဝန်ကြီးများ === {| class="wikitable" |rowspan=2|'''စဉ်''' |rowspan=2|'''ဝန်ကြီးဌာန''' |rowspan=2|'''အမည်''' !colspan=3 | တာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်း |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !ရက်ပေါင်း |- |rowspan=3|၁ |rowspan=3|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |ဗိုလ်ချုပ်ကျော်ညွန့် |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁၂ ဩဂုတ် ၂၀၁၅ |{{age in days|2011|3|30|2015|8|12}} |- |ဗိုလ်မှူးကြီး [[အောင်သော်]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ | | |- |ဗိုလ်ချုပ် မြင့်နွယ် |၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၅ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in days|2015|8|17|2016|3|30}} |- |rowspan=2|၂ |rowspan=2|[[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ဇံမြင့် |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |?? | |- |ဗိုလ်မှူးချုပ် ​ကျော်​ကျော်ထွန်း {{small|(၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၁၃အထိ ရဲချုပ်အဖြစ် ပူးတွဲထမ်း​ဆောင်)}} |၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in days|2012|8|27|2016|3|30}} |- |rowspan=4|၃ |rowspan=4|[[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန]] |ဗိုလ်ချုပ် ဇော်ဝင်း |၃၀မတ် ၂၀၁၁ |၂၀၁၃ | |- |ဗိုလ်ချုပ် [[မောင်မောင်အုန်း]] |၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၁၃ |၁၈ ဇွန် ၂၀၁၄ |{{age in days|2013|7|25|2014|6|18}} |- |ဗိုလ်ချုပ် [[တင်​အောင်ချစ်]] |၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၁၄ |၁၂ ဩဂုတ် ၂၀၁၅ |{{age in days|2014|7|29|2015|8|12}} |- |ဗိုလ်ချုပ် သန်းထွဋ် |၁၂ ဩဂုတ် ၂၀၁၅ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in days|2015|8|12|2016|3|30}} |- |rowspan=5|၄ |rowspan=5|[[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |[[မောင်မြင့်|ဦးမောင်မြင့်]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၂၀၁၂ | |- |[[မျိုးမြင့် (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာမျိုးမြင့်]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၉ ဇူလိုင် ၂၀၁၂ |{{age in days|2011|3|30|2012|7|9}} |- |ဦးသန့်​​ကျော် |၂၉ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in days|2012|8|29|2016|3|30}} |- |ဦးဇင်​ယော် |၂၉ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ |၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၃ |{{age in days|2012|8|29|2013|8|7}} |- |ဦး[[တင်ဦးလွင်]] |၁၃ ဩဂုတ် ၂၀၁၃ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in days|2013|8|13|2016|3|30}} |- |rowspan=3|၅ |rowspan=3|[[ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |ဦးစိုးဝင်း |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ |{{age in days|2011|3|30|2012|8|28}} |- |ဦးပိုက်​ထွေး |၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ |၁၂ ဩဂုတ် ၂၀၁၅ |{{age in days|2012|8|27|2015|8|12}} |- |ဦး[[ရဲထွဋ် (ပြန်ကြားရေး)|ရဲထွဋ်]] |၃၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၂<ref>{{cite web|url=https://web.archive.org/web/20121005083359/http://www.ministryofinformation.gov.mm/index.php/announcement/790-2012-08-31-13-36-37.html|title=ဒုတိယဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း}}</ref> |၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၄ |{{age in days|2012|8|31|2014|8|1}} |- |rowspan=2|၆ |rowspan=2|[[လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် ဆည်မြောင်း ဝန်ကြီးဌာန]] |ဦးအုန်းသန်း |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |? | |- |ဦးခင်ဇော် |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |? | |- |rowspan=3|၇ |rowspan=3|ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာန {{small|(ယခင် ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန် ဝန်ကြီးဌာန)}} |ဦးဝင်းသန်း |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |? | |- |ဦး[[ဝင်းရှိန်]] |၉ ဇူလိုင် ၂၀၁၂ |၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ |{{age in days|2012|7|9|2012|9|7}} |- |​ဒေါက်တာ ​မောင်​မောင်သိမ်း |၂၉ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ |? | |- |rowspan=2|၈ |rowspan=2|[[ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |ဦးစိုးတင့် |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |? | |- |ဦး[[ကျော်လွင်၊ ဦး|ကျော်လွင်]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ |{{age in days|2011|3|30|2012|9|7}} |- |rowspan=5|၉ |rowspan=5|အမျိုးသားစီမံကိန်းနှင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ဝန်ကြီးဌာန |ဒေါက်တာ ကံဇော် |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ |{{age in days|2011|3|30|2012|9|7}} |- |ဦးဆက်​အောင် |၁၂ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ |? | |- |ဒေါက်တာဒေါ်[[ခင်စန်းရီ]] |၁၂ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ |၁၃ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၁၄ |{{age in days|2012|8|12|2014|2|13}} |- |​ဒေါ်လဲ့လဲ့သိန်း |၁၃ ဩဂုတ် ၂၀၁၃ |? | |- |​ဒေါက်တာ စန်းလွင် |၁၃ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၁၄ |? | |- |rowspan=2|၁၀ |rowspan=2|[[မွေးမြူရေး၊ ရေလုပ်ငန်းနှင့် ကျေးလက်ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီးဌာန]] {{small|(ယခင် ​မွေးမြူ​ရေးနှင့် ​ရေလုပ်ငန်း ဝန်ကြီးဌာန)}} |​ဒေါက်တာ ​အောင်မြတ်ဦး |၁၃ ဩဂုတ် ၂၀၁၃ |? | |- | | | | |- |၁၁ |[[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |ဒေါက်တာ [[ပွင့်ဆန်း (ဝန်ကြီး)|ပွင့်ဆန်း]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |? | |- |rowspan=2|၁၂ |rowspan=2|ဆက်သွယ်ရေးနှင့် သတင်းအချက်အလက် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန {{small|(ယခင် ဆက်သွယ်ရေး၊ စာတိုက်နှင့် ကြေးနန်း ဝန်ကြီးဌာန)}} |ဦးတင့်လွင် |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |? | |- |ဦး​သောင်းတင် |၁၂ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ |? | |- |rowspan=2|၁၃ |rowspan=2|[[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |ဦးဘုန်းဆွေ |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |? | |- |​ဒေါ်စုစုလှိုင် |၁၂ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ |? | |- |၁၄ |[[သမဝါယမ ဝန်ကြီးဌာန]] |ဦးသန်းထွန်း |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁၂ ဩဂုတ် ၂၀၁၅ |{{age in days|2011|3|30|2015|8|12}} |- |rowspan=3|၁၅ |rowspan=3|[[အလုပ်သမား၊ အလုပ်အကိုင်နှင့် လူမှုဖူလုံရေး ဝန်ကြီးဌာန]] {{small|(ယခင် အလုပ်သမား ဝန်ကြီးဌာန)}} |ဦးမြင့်သိန်း |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၁၃ |{{age in days|2011|3|30|2013|7|25}} |- |​[[ဝင်းမော်ထွန်း (ဝဏ္ဏကျော်ထင်)|ဒေါ်ဝင်း​မော်ထွန်း]] |၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၃ |၁၂ ဩဂုတ် ၂၀၁၅ |{{age in days|2013|2|5|2015|8|12}} |- |ဦးထင်​အောင် |၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၁၃ |၃၀ မတ် ၂၀၁၅ |{{age in days|2013|7|25|2015|3|30}} |- |rowspan=2|၁၆ |rowspan=2|ပို့ဆောင်ရေး ဝန်ကြီးဌာန |ဦး[[ဝင်းရှိန်]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |ဇူလိုင် ၂၀၁၂ | |- |ဦးဇင်​ယော် |၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၃ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in days|2013|8|7|2016|3|30}} |- |၁၇ |ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်း ဝန်ကြီးဌာန |ဦး[[ဌေးအောင်]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ |{{age in days|2011|3|30|2012|9|7}} |- |၁၈ |အမှတ် (၁)စက်မှုဝန်ကြီးဌာန |ဦးသိန်းအောင် |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |? | |- |၁၉ |အမှတ် (၂)စက်မှုဝန်ကြီးဌာန |ဦးမျိုးအောင် |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |? | |- |rowspan=3|၂၀ |rowspan=3|[[ရထားပို့ဆောင်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |သူရဦးသောင်းလွင် |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၁၃ |{{age in days|2011|3|30|2013|7|25}} |- |ဦးသန့်ရှင်း |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁၈ ဇွန် ၂၀၁၄ |{{age in days|2011|3|30|2014|6|18}} |- |ဦးမြင့်သိန်း |၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၁၃ |? | |- |rowspan=3|၂၁ |rowspan=3|[[စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန]] |ဦးစိုးအောင် |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |? | |- |ဦးထင်​အောင် |၁၂ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ |၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၁၃ |{{age in days|2012|8|12|2013|7|25}} |- |ဦးမြင့်​ဇော် |၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၃ |? | |- |rowspan=3|၂၂ |rowspan=3|[[လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန]] {{small|(​ယခင် အမှတ်(၁)၊ အမှတ် (၂) လျှပ်စစ်စွမ်းအားဝန်ကြီးဌာန)}} |ဦးမြင့်​ဇော် |၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ |၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၃ |{{age in days|2012|9|12|2013|8|7}} |- |ဦး[[အောင်သန်းဦး (ဝန်ကြီး)|အောင်သန်းဦး]] |၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in days|2012|9|12|2016|3|30}} |- |ဦး[[မော်သာထွေး]] |၂၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၃ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in days|2013|11|21|2016|3|30}} |- |rowspan=6|၂၃ |rowspan=6|[[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]] |ဦးအေးကြူ |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၁၃ |{{age in days|2011|3|30|2013|7|25}} |- |ဦးဘရွှေ |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၁၃ |{{age in days|2011|3|30|2013|7|25}} |- |​​ဒေါက်တာ စန်းလွင် |၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၁၃ |၁၃ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၁၄ |{{age in days|2013|7|25|2014|2|13}} |- |​ဒေါက်တာ​ဇော်မင်း​အောင် |၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၁၃ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in days|2013|7|25|2016|3|30}} |- |​[[မျိုးမြင့် (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာမျိုးမြင့်]] |၉ ဇူလိုင် ၂၀၁၂ |၁၈ ဇွန် ၂၀၁၄ |{{age in days|2012|7|9|2014|6|18}} |- |ဦးသန့်ရှင်း |၁၈ ဇွန် ၂၀၁၄ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in days|2014|6|18|2016|3|30}} |- |rowspan=5|၂၄ |rowspan=5|[[ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |ဒေါက်တာ ဒေါ်[[မြတ်မြတ်အုန်းခင်၊ ဒေါ်|မြတ်မြတ်အုန်းခင်]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ |{{age in days|2011|3|30|2012|9|7}} |- |​ဒေါက်တာ ဝင်းမြင့် |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၁၃ |{{age in days|2011|3|30|2013|7|25}} |- |​ဒေါက်တာ ​ဒေါ်သိန်းသိန်း​ဌေး |၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ | | |- |​ဒေါက်တာ [[သန်းအောင်]] |၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၁၃ |၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၄ |{{age in days|2013|7|25|2014|8|1}} |- |​ဒေါက်တာ ဝင်းမြင့် |၆ ဩဂုတ် ၂၀၁၄ |? | |- |rowspan=2|၂၅ |rowspan=2|[[ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန]] |ဒေါ်စန္ဒာခင် |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in days|2011|3|30|2016|3|30}} |- |ဦးသန်း​ဆွေ |၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in days|2012|8|27|2016|3|30}} |- |rowspan=2|၂၆ |rowspan=2|သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် သစ်တောရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန {{small|(ယခင် သစ်တောရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန)}} |ဦးအေးမြင့်မောင် |၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ |? | |- |ဒေါက်တာ [[သက်သက်ဇင်|ဒေါ်သက်သက်ဇင်]] |၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in days|2012|8|27|2016|3|30}}<ref>{{cite web|url=https://uzo.sakura.ne.jp/burma/nlm/kmn/kmn_data/kmn_2016/kmn_03_2016/kmn_30_03_2016.pdf|title=ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးနှင့်သစ်တောရေးရာဝန်ကြီးဌာန ပြတိုက်ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားကျင်းပ|work=၂၀၁၆ခုနှစ် မတ်လ၃၀ရက်နေ့ထုတ် ကြေးမုံသတင်းစာ၊စာမျက်နှာ(၈)|access-date=၁၃ ဧပြီ ၂၀၂၆|date=၂၉ မတ် ၂၀၁၆}}</ref> |- |rowspan=2|၂၇ |rowspan=2|[[သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |ဒေါက်တာမောင်မောင်ဌေး |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁၂ ဩဂုတ် ၂၀၁၅ |{{age in days|2011|3|30|2015|8|12}} |- |ဦးစိုးဝင်း |၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ |၂၅ ဇွန် ၂၀၁၄ |{{age in days|2012|8|28|2014|6|25}} |- |rowspan=3|၂၈ |rowspan=3|[[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန]] |ဒေါက်တာ[[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန|ကိုကိုဦး]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ |{{age in days|2011|3|30|2012|9|7}} |- |ဦးဘ​ရွှေ |၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၁၃ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in days|2013|7|25|2016|3|30}} |- |​ဒေါက်တာ​ ​အောင်​ကျော်မြတ် |၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၁၃ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in days|2013|7|25|2016|3|30}} |- |rowspan=2|၂၉ |rowspan=2|[[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန]] |ဦးကျော်ကျော်ဝင်း |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၆ ဩဂုတ် ၂၀၁၄ |{{age in days|2011|3|30|2014|8|6}} |- |ဗိုလ်မှူးချုပ် ဝင်းမြင့် |၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ |? | |- |rowspan=2|၃၀ |rowspan=2|[[အားကစား ဝန်ကြီးဌာန]] |ဦး[[အေးမြင့်ကြူ]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ |{{age in days|2011|3|30|2012|9|7}} |- |ဦးသောင်းထိုက် |၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in days|2012|8|27|2016|3|30}} |- |၃၁ |[[မွေးမြူရေးနှင့် ရေလုပ်ငန်း ဝန်ကြီးဌာန]] |ဦးခင်မောင်အေး |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |? | |- |၃၂ |ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန {{small|(ယခင် ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်ဝန်ကြီးဌာန)}} |ဒေါက်တာလင်းအောင် |၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ |? | |- |rowspan=6|၃၃ |rowspan=6|[[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန]] (၁ - ၆) |ဦးဟန်စိန် |rowspan=2|၆ ဧပြီ ၂၀၁၂ |rowspan=2| |rowspan=2| |- |ဦးချန်မောင် |- |ဦး​အောင်သိမ်း |၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ | | |- |​ဒေါက်တာ ဝင်းမြင့် |၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၁၃ |၆ ဩဂုတ် ၂၀၁၄ |{{age in days|2013|7|25|2014|8|6}} |- |ဦးသန့်ရှင်း | |၁၈ ဇွန် ၂၀၁၄ | |- |ဦး​ကျော်​ကျော်ဝင်း |၆ ဩဂုတ် ၂၀၁၄ | | |- |rowspan=2| - |rowspan=2|[[မြန်မာ့စက်မှုဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီးဌာန]] {{small|(ဖျက်သိမ်း)}} |ဦးဟန်စိန် |rowspan=2|၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |rowspan=2|၆ ဧပြီ ၂၀၁၂ |rowspan=2|{{age in days|2011|3|30|2012|4|6}} |- |ဦးချန်မောင် |- | - |[[အမှတ်(၁)လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန]] {{small|(​နောင် လျှပ်စစ်စွမ်းအားဝန်ကြီးဌာန)}} |ဦးမြင့်ဇော် |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ |{{age in days|2011|3|30|2012|9|5}} |- | - |[[အမှတ်(၂)လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန]] {{small|(​နောင် လျှပ်စစ်စွမ်းအားဝန်ကြီးဌာန)}} |ဦး[[အောင်သန်းဦး (ဝန်ကြီး)|အောင်သန်းဦး]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ |{{age in days|2011|3|30|2012|9|5}} |} oll7n74htux84dnm03vcr4fk3avtx9y 0 224795 1027259 735730 2026-04-23T17:25:51Z ~2026-24833-66 141953 /* ကိုးကား */ 1027259 wikitext text/x-wiki အိန္ဒိယသည် အယူဝါဒသို့ညွှတ်သော နိုင်ငံဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ယင်း၏ယဉ်ကျေးမှု အနုပညာရပ်တို့သည် အယူဝါဒ ကိုအခြေခံ၍ ထွန်းကားစည်ပင်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ဗိသုကာ ပညာ၊ အထုအထွင်းဆိုင်ရာ ပန်းတမော့ပညာ၊ ပန်းချီပညာ တို့သည် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒထွန်းကားသည်မှစ၍ အထူးတိုးတက်လာ သည်။ ထိုသို့တိုးတက်ခြင်းမှာ ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်အား ကြည်ညို ရိုသေသော စိတ်ဓာတ်များကြောင့်ဖြစ်ပေသည်။ ဂေါတမမြတ်စွာ ဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူပြီးနောက်တွင် ဘုရားရှင်၏ ဓာတ် တော်မွေတော်များကို ခိုင်ခန့်လုံခြုံသော ထူပါရုံစေတီတော်ကြီး များ၌ ဌာပနာ၍ အမြတ်တနိုးကိုးကွယ်ကြသည်။ ဤသို့ဖြင့် သီရိဓမ္မာသောကမင်း၏ခေတ်ကစ၍ ဆန်ချီ အရပ်၌လည်းကောင်း၊ ဗာရဟတ်အရပ်၌လည်းကောင်း၊ တောင် ပိုင်းရှိ အမရာဝတီအရပ်၌လည်းကောင်း ထူပါရုံစေတီကြီးများ ပေါ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ အနောက်မြောက်ဘက် တောင်ကြားလမ်းများကို ဖြတ် ကျော်၍ ဂရိယဉ်ကျေးမှု ဝင်ရောက်လာသောအခါ ဂန္ဓာရတိုင်းမှ အစပြု၍ ရုပ်တုပညာရပ်များထွန်းကားလာခဲ့သည်။ ထိုတိုင်း၌ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒ ထွန်းကားစဉ်က ဂေါတမရှင်တော်ဘုရား၏ ရုပ်တုများကို အစပြု ထုလုပ်ကိုးကွယ်ကြရာ ဂရိအငွေ့အသက် ပါသော ရုပ်တုတော်များ ဖြစ်ကြလေသည်။ နောင်အခါ ရုပ်တု ပညာသည် ပြန့်ပွားသွား၍ တဖြည်းဖြည်းနှင့် ဂရိစနစ်တွင် အိန္ဒိယမူ၊ အိန္ဒိယဟန်များ ရောပြွမ်းလာလေသည်။အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ရှေးခေတ်အနုပညာရပ်များအနက် [[ဗိသုကာပညာရပ်]]သည် အဆင့်အတန်းအမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယ၏ ရှေးခေတ်ယဉ်ကျေးမှုသည် အီဂျစ်၊ ဆီးရီး ယား၊ ဂရိတို့ထက် အလျင် ထွန်းကားခဲ့သည်ဟုပင်ဆိုကြလေ သည်။ ရှေးခေတ်ဗိသုကာ အထုအထွင်းပညာ ပန်းချီပညာရပ် တို့တွင် ကမ္ဘာကအံ့ချီးရသော လက်ရာမွန်တို့ကို အဇန္တလှိုဏ်ဂူ နှင့် အယ်လိုရာလှိုဏ်ဂူတို့၌ တွေ့ရှိရသည်။ မွတ်စလင် အနုပညာလက်ရာများအနက် တက်ဂျမဟာ သည် ကမ္ဘာ့အံ့ခြီးဖွယ်ရာတစ်ရပ်တွင် အပါအဝင်ဖြစ်ပေသည်။ [[တက်ဂျမဟာသင်္ချိုင်း]] လက်မှုအနုပညာရပ်တွင် ဆစ်လူမျိုးတို့၏ ကြွေရည် သုတ်အတတ်၊ ကသ္မီရ၊ ပန်ဂျပ်နှင့် ဟိုက်ဒရဗတ် (ယခင်ပြည် နယ်) တို့၌ လုပ်ကိုင်ကြသော အလွန်နုနယ်လှပသည့် ရွှေချည် ထိုးငွေချည်ထိုးအထည်များ၊ ရွှေနန်းလိမ်၊ ငွေနန်းလိမ်ပစ္စည်းများ ကား ရှေးယခင်ကပင် ကျော်ကြားခဲ့ကြလေသည်။ အာရိယန်တို့သည် အိန္ဒုမြစ်ဝှမ်း၌ လွှမ်းမိုးကြီးစိုးခဲ့သည့်ကာလမှစ၍ မိမိတို့၏ သက္ကတဘာသာ စကားကို ပို၍ စနစ်တကျရှိအောင် ပို၍ကြွယ်ဝအောင် ပြုပြင်ကြသည်။ စာရေး စာဖတ်နည်းများကိုလည်း ထွင်ကြသည်။ ရှေးအကျဆုံးသော အိန္ဒိယစာပေသည် သက္ကတဘာသာ ဖြင့် ဖွဲ့နွဲ့သီကုံးထားသော ဗေဒခေါ် ကဗျာစုဖြစ်သည်။ အထင်ရှားဆုံးသော ထီးသုံးနန်းသုံး ကဗျာလင်္ကာကြီး များမှာ ဘီစီခြောက်ရာစုနှစ်တွင် ပေါ်ထွက်ခဲ့သော ရာမာယဏ နှင့် မဟာဘာရတ ကဗျာလင်္ကာကြီးများဖြစ်သည်။ ဂုတ္တမင်းများ ခေတ်တွင် သိပ္ပံပညာထွန်းကားသည်။ နေလနက္ခတ်ကျမ်းများကို လည်း ပြုစုခဲ့ကြသည်။ သင်္ချာအတတ်သည်လည်း အလွန်တိုးတက်သည်။ ဆေးဝါးကုသရေး၌ ခွဲစိတ်ကုသနိုင်သည်အထိ အစွမ်းထက်ခဲ့ကြ၍ ဆိုင်ရာပညာရပ်များ အတွက်လည်း ကျမ်း များပြုခဲ့ကြသည်။ စာရေးသည့်အခါ သစ်ခေါက်များပေါ်တွင် မင်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ပေရွက်ပေါ်တွင် ကညစ်ဖြင့်လည်းကောင်း ရေးသားကြသည်။ သက္ကတဘာသာကို အသုံးများခဲ့သော်လည်း ဂင်္ဂါမြစ်သို့ ယဉ်ကျေးမှု ပျံ့နှံ့ထွန်းကားသောအခါတွင်မူ ပါဠိ (မာဂဓ) ဘာ သာစကားကို အသုံးပြုကြသည်။ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒ ပွင့်လင်းသည့် ခေတ်သည် ပါဠိဘာသာကို အသုံးပြုသောခေတ်ဖြစ်သည်။ သို့ သော် သက္ကတဘာသာစာပေသည် လုံးဝကွယ်ပျောက်သွားခြင်း မဟုတ်ပေ။ နောင်အခါ ပြန်၍ခေတ်စားလာပြန်လေသည်။ ခရစ်တစ်ရာစုမှ ရှစ်ရာစုအတွင်း သက္ကတဘာသာဖြင့် လင်္ကာရှည်ကြီးများ စွန့်စားခန်းနှင့် ချစ်မေတ္တာသရုပ်ဖော်ပြဇာတ် များကို သီကုံးပြုစုကြသည်။ တိရစ္ဆာန်များအကြောင်းဖွဲ့ထား သော ဟိန္ဒူပုံပြင်များကို ခြောက်ရာစုခန့်ကပင် ပါးရှင်းဘာသာ ပြန်ခဲ့သည်။ ထိုပုံပြင်များသည် ဥရောပနိုင်ငံများသို့လည်း ပျံ့နှံ့ ခဲ့ရာ အနောက်တိုင်း ကလေးချော့ပုံပြင်များ၏ အခြေခံများ လည်းဖြစ်ခဲ့ကြလေသည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရခေတ် ပညာရေးစနစ်အရ အိန္ဒိယတွင် တိုင်းရင်းသားစာပေသည် တစ်မျိုးတစ်ဖုံ ဆန်းသစ်လာပြန် သည်။ ဥရောပအတွေးအခေါ်နှင့် ဟိန္ဒူအယူအဆတို့ ရောပြွမ်း ကာ အနောက်တိုင်း အရေးအသားဆန်ဆန်ဖြင့် အဆင့်အတန်း မြင့်သော ဘင်္ဂါလီစာပေများ ထွန်းကားလာသည်။ ၁၉ ရာစုနှစ် အတွင်း ပေါ်ထွန်းခဲ့သည့် ဝတ္ထုရေးဆရာကြီး ဗန်ကင်ချန္ဒရာ ချတ္တာဂျီ (၁၈၃၈-၉၄) ၏အနောက်တိုင်းအငွေ့အသက် ပါသော ဝတ္ထုများထင်ရှားလာသည်။ ဘင်္ဂါလီစာပေကို တိုးတက်ကြွယ်ဝ စေသော စာပေပညာရှင်ကြီးတစ်ဦးမှာ ရာဝိန္ဒြာနတ်တဂိုး (၁၈၆၁-၁၉၄၁) ဖြစ်သည်။ မဟတ္တမဂန္ဓီကြီးသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ရေးရာ၌ ခေါင်းဆောင်ကြီးဖြစ်သကဲ့သို့ [[တဂိုး]]သည် အိန္ဒိယ စာပေရေးရာ၌ ခေါင်းဆောင်ကြီးဖြစ်ပေသည်။ ဘင်္ဂါလီစာပေသာမက ဟင်ဒီစာပေ၊ အူရဒူစာပေတို့ သည်လည်း အနောက်တိုင်း စာပေအငွေ့ အသက်များဖြင့် တိုး တက်ကြွယ်ဝလာကြသည်။ အူရဒူစာပေ၌ အကျော်အမော်ပုဂ္ဂိုလ် ကြီးသည် မို့ဟမ္မဒ်[[အစ်ကဗယ်]] ဖြစ်လေသည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရခေတ်တွင် စာပေအနေဖြင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုး တက်မှုများရှိခဲ့သော်လည်း တိုင်းသူပြည်သား လူအများ၏ ပညာရေးအခြေအနေမှာ အလွန်နိမ့်ကျခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှတို့၏ ပညာရေးစနစ်သည် လူတိုင်း လက်လှမ်းမမီနိုင်သော စနစ်ဖြစ် သဖြင့် လူများစုသည် ဆင်းရဲသားများဖြစ်ကြ၍ ပညာရေးထက် ဝမ်းရေးကို အလေးထားနေရသဖြင့် လည်းကောင်း၊ များပြား သောလူမျိုးနှင့် ဘာသာစကားရှိသဖြင့် လည်းကောင်း၊ စာ မတတ်သောလူဦးရေသည် ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ရှိခဲ့လေသည်။ ယခု လွတ်လပ်ရေးခေတ်တွင် စာတတ်သူဦးရေ ရာခိုင်နှုန်း များပြား၍ ပညာရေးအဆင့်အတန်းမြင့်မားလာစေရန် အိန္ဒိယ အစိုးရက ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက် လျက်ရှိသည်။ သိပ္ပံပညာ ထွန်းကားရေး၊ အသက်မွေးမှုပညာတိုးတက်ရေးတို့ကိုလည်း ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ သို့သော် အခက်အခဲများကား ရှိနေဆဲပင်ဖြစ်သည်။ အစိုးရလက်အောက်ခံနှင့် အစိုးရ အထောက် အပံ့ခံကျောင်းများ တွင် အခမဲ့မူလတန်းပညာရေး သတ်မှတ်ပေးထားလေသည်။ အိန္ဒိယဂီတသည် မြန်မာဂီတနည်းတူ အကွေ့အဝိုက် အတွန့်အကွန့်များဖြင့် ဂီတအရသာဖော်သည်။ အနောက်တိုင်း ဂီတကဲ့သို့ အသံ၏ထုထည်ပေါ်၌ ဂီတအရသာမဖော်ချေ။ ထို့ ကြောင့် အနောက်တိုင်းတူရိယာဂီတဝိုင်းကြီးများကဲ့သို့ တူရိယာ အများအပြားကို အသံဖက်စပ်မှုစနစ်သုံးပြီးလျှင် တစ်ပြိုင်နက် တည်း တီးမှုတ်လေ့မရှိပေ။ အသုံးများသော တူရိယာပစ္စည်း များသည် ဗုံနှင့်ပြွေဖြစ်သည်။ ရှေးကပင်အသုံးပြုခဲ့သော ကြိုး တပ်တူရိယာများလည်း ရှိသေးသည်။ ဘဝသရုပ်ဖော် တေးဂီတ များကို သံပြိုင်သီဆိုလေ့ရှိကြလေသည်။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅)</ref> ==ကိုးကား yo gng whats poppin up in HEREEEEE== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယ ယဉ်ကျေးမှု]] [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ အနုပညာများ]] 795tx89mh359oaxykcf2yprr3gcw0jw 1027260 1027259 2026-04-23T17:25:57Z Quinlan83 93319 [[Special:Contributions/~2026-24833-66|~2026-24833-66]] ([[User talk:~2026-24833-66|ဆွေးနွေး]]) ၏ ပြင်ဆင်မှုကို [[User:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ၏ နောက်ဆုံးတည်းဖြတ်မူသို့ နောက်ပြန် ပြန်ပြင်ခဲ့သည် 735730 wikitext text/x-wiki အိန္ဒိယသည် အယူဝါဒသို့ညွှတ်သော နိုင်ငံဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ယင်း၏ယဉ်ကျေးမှု အနုပညာရပ်တို့သည် အယူဝါဒ ကိုအခြေခံ၍ ထွန်းကားစည်ပင်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ဗိသုကာ ပညာ၊ အထုအထွင်းဆိုင်ရာ ပန်းတမော့ပညာ၊ ပန်းချီပညာ တို့သည် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒထွန်းကားသည်မှစ၍ အထူးတိုးတက်လာ သည်။ ထိုသို့တိုးတက်ခြင်းမှာ ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်အား ကြည်ညို ရိုသေသော စိတ်ဓာတ်များကြောင့်ဖြစ်ပေသည်။ ဂေါတမမြတ်စွာ ဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူပြီးနောက်တွင် ဘုရားရှင်၏ ဓာတ် တော်မွေတော်များကို ခိုင်ခန့်လုံခြုံသော ထူပါရုံစေတီတော်ကြီး များ၌ ဌာပနာ၍ အမြတ်တနိုးကိုးကွယ်ကြသည်။ ဤသို့ဖြင့် သီရိဓမ္မာသောကမင်း၏ခေတ်ကစ၍ ဆန်ချီ အရပ်၌လည်းကောင်း၊ ဗာရဟတ်အရပ်၌လည်းကောင်း၊ တောင် ပိုင်းရှိ အမရာဝတီအရပ်၌လည်းကောင်း ထူပါရုံစေတီကြီးများ ပေါ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ အနောက်မြောက်ဘက် တောင်ကြားလမ်းများကို ဖြတ် ကျော်၍ ဂရိယဉ်ကျေးမှု ဝင်ရောက်လာသောအခါ ဂန္ဓာရတိုင်းမှ အစပြု၍ ရုပ်တုပညာရပ်များထွန်းကားလာခဲ့သည်။ ထိုတိုင်း၌ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒ ထွန်းကားစဉ်က ဂေါတမရှင်တော်ဘုရား၏ ရုပ်တုများကို အစပြု ထုလုပ်ကိုးကွယ်ကြရာ ဂရိအငွေ့အသက် ပါသော ရုပ်တုတော်များ ဖြစ်ကြလေသည်။ နောင်အခါ ရုပ်တု ပညာသည် ပြန့်ပွားသွား၍ တဖြည်းဖြည်းနှင့် ဂရိစနစ်တွင် အိန္ဒိယမူ၊ အိန္ဒိယဟန်များ ရောပြွမ်းလာလေသည်။အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ရှေးခေတ်အနုပညာရပ်များအနက် [[ဗိသုကာပညာရပ်]]သည် အဆင့်အတန်းအမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယ၏ ရှေးခေတ်ယဉ်ကျေးမှုသည် အီဂျစ်၊ ဆီးရီး ယား၊ ဂရိတို့ထက် အလျင် ထွန်းကားခဲ့သည်ဟုပင်ဆိုကြလေ သည်။ ရှေးခေတ်ဗိသုကာ အထုအထွင်းပညာ ပန်းချီပညာရပ် တို့တွင် ကမ္ဘာကအံ့ချီးရသော လက်ရာမွန်တို့ကို အဇန္တလှိုဏ်ဂူ နှင့် အယ်လိုရာလှိုဏ်ဂူတို့၌ တွေ့ရှိရသည်။ မွတ်စလင် အနုပညာလက်ရာများအနက် တက်ဂျမဟာ သည် ကမ္ဘာ့အံ့ခြီးဖွယ်ရာတစ်ရပ်တွင် အပါအဝင်ဖြစ်ပေသည်။ [[တက်ဂျမဟာသင်္ချိုင်း]] လက်မှုအနုပညာရပ်တွင် ဆစ်လူမျိုးတို့၏ ကြွေရည် သုတ်အတတ်၊ ကသ္မီရ၊ ပန်ဂျပ်နှင့် ဟိုက်ဒရဗတ် (ယခင်ပြည် နယ်) တို့၌ လုပ်ကိုင်ကြသော အလွန်နုနယ်လှပသည့် ရွှေချည် ထိုးငွေချည်ထိုးအထည်များ၊ ရွှေနန်းလိမ်၊ ငွေနန်းလိမ်ပစ္စည်းများ ကား ရှေးယခင်ကပင် ကျော်ကြားခဲ့ကြလေသည်။ အာရိယန်တို့သည် အိန္ဒုမြစ်ဝှမ်း၌ လွှမ်းမိုးကြီးစိုးခဲ့သည့်ကာလမှစ၍ မိမိတို့၏ သက္ကတဘာသာ စကားကို ပို၍ စနစ်တကျရှိအောင် ပို၍ကြွယ်ဝအောင် ပြုပြင်ကြသည်။ စာရေး စာဖတ်နည်းများကိုလည်း ထွင်ကြသည်။ ရှေးအကျဆုံးသော အိန္ဒိယစာပေသည် သက္ကတဘာသာ ဖြင့် ဖွဲ့နွဲ့သီကုံးထားသော ဗေဒခေါ် ကဗျာစုဖြစ်သည်။ အထင်ရှားဆုံးသော ထီးသုံးနန်းသုံး ကဗျာလင်္ကာကြီး များမှာ ဘီစီခြောက်ရာစုနှစ်တွင် ပေါ်ထွက်ခဲ့သော ရာမာယဏ နှင့် မဟာဘာရတ ကဗျာလင်္ကာကြီးများဖြစ်သည်။ ဂုတ္တမင်းများ ခေတ်တွင် သိပ္ပံပညာထွန်းကားသည်။ နေလနက္ခတ်ကျမ်းများကို လည်း ပြုစုခဲ့ကြသည်။ သင်္ချာအတတ်သည်လည်း အလွန်တိုးတက်သည်။ ဆေးဝါးကုသရေး၌ ခွဲစိတ်ကုသနိုင်သည်အထိ အစွမ်းထက်ခဲ့ကြ၍ ဆိုင်ရာပညာရပ်များ အတွက်လည်း ကျမ်း များပြုခဲ့ကြသည်။ စာရေးသည့်အခါ သစ်ခေါက်များပေါ်တွင် မင်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ပေရွက်ပေါ်တွင် ကညစ်ဖြင့်လည်းကောင်း ရေးသားကြသည်။ သက္ကတဘာသာကို အသုံးများခဲ့သော်လည်း ဂင်္ဂါမြစ်သို့ ယဉ်ကျေးမှု ပျံ့နှံ့ထွန်းကားသောအခါတွင်မူ ပါဠိ (မာဂဓ) ဘာ သာစကားကို အသုံးပြုကြသည်။ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒ ပွင့်လင်းသည့် ခေတ်သည် ပါဠိဘာသာကို အသုံးပြုသောခေတ်ဖြစ်သည်။ သို့ သော် သက္ကတဘာသာစာပေသည် လုံးဝကွယ်ပျောက်သွားခြင်း မဟုတ်ပေ။ နောင်အခါ ပြန်၍ခေတ်စားလာပြန်လေသည်။ ခရစ်တစ်ရာစုမှ ရှစ်ရာစုအတွင်း သက္ကတဘာသာဖြင့် လင်္ကာရှည်ကြီးများ စွန့်စားခန်းနှင့် ချစ်မေတ္တာသရုပ်ဖော်ပြဇာတ် များကို သီကုံးပြုစုကြသည်။ တိရစ္ဆာန်များအကြောင်းဖွဲ့ထား သော ဟိန္ဒူပုံပြင်များကို ခြောက်ရာစုခန့်ကပင် ပါးရှင်းဘာသာ ပြန်ခဲ့သည်။ ထိုပုံပြင်များသည် ဥရောပနိုင်ငံများသို့လည်း ပျံ့နှံ့ ခဲ့ရာ အနောက်တိုင်း ကလေးချော့ပုံပြင်များ၏ အခြေခံများ လည်းဖြစ်ခဲ့ကြလေသည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရခေတ် ပညာရေးစနစ်အရ အိန္ဒိယတွင် တိုင်းရင်းသားစာပေသည် တစ်မျိုးတစ်ဖုံ ဆန်းသစ်လာပြန် သည်။ ဥရောပအတွေးအခေါ်နှင့် ဟိန္ဒူအယူအဆတို့ ရောပြွမ်း ကာ အနောက်တိုင်း အရေးအသားဆန်ဆန်ဖြင့် အဆင့်အတန်း မြင့်သော ဘင်္ဂါလီစာပေများ ထွန်းကားလာသည်။ ၁၉ ရာစုနှစ် အတွင်း ပေါ်ထွန်းခဲ့သည့် ဝတ္ထုရေးဆရာကြီး ဗန်ကင်ချန္ဒရာ ချတ္တာဂျီ (၁၈၃၈-၉၄) ၏အနောက်တိုင်းအငွေ့အသက် ပါသော ဝတ္ထုများထင်ရှားလာသည်။ ဘင်္ဂါလီစာပေကို တိုးတက်ကြွယ်ဝ စေသော စာပေပညာရှင်ကြီးတစ်ဦးမှာ ရာဝိန္ဒြာနတ်တဂိုး (၁၈၆၁-၁၉၄၁) ဖြစ်သည်။ မဟတ္တမဂန္ဓီကြီးသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ရေးရာ၌ ခေါင်းဆောင်ကြီးဖြစ်သကဲ့သို့ [[တဂိုး]]သည် အိန္ဒိယ စာပေရေးရာ၌ ခေါင်းဆောင်ကြီးဖြစ်ပေသည်။ ဘင်္ဂါလီစာပေသာမက ဟင်ဒီစာပေ၊ အူရဒူစာပေတို့ သည်လည်း အနောက်တိုင်း စာပေအငွေ့ အသက်များဖြင့် တိုး တက်ကြွယ်ဝလာကြသည်။ အူရဒူစာပေ၌ အကျော်အမော်ပုဂ္ဂိုလ် ကြီးသည် မို့ဟမ္မဒ်[[အစ်ကဗယ်]] ဖြစ်လေသည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရခေတ်တွင် စာပေအနေဖြင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုး တက်မှုများရှိခဲ့သော်လည်း တိုင်းသူပြည်သား လူအများ၏ ပညာရေးအခြေအနေမှာ အလွန်နိမ့်ကျခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှတို့၏ ပညာရေးစနစ်သည် လူတိုင်း လက်လှမ်းမမီနိုင်သော စနစ်ဖြစ် သဖြင့် လူများစုသည် ဆင်းရဲသားများဖြစ်ကြ၍ ပညာရေးထက် ဝမ်းရေးကို အလေးထားနေရသဖြင့် လည်းကောင်း၊ များပြား သောလူမျိုးနှင့် ဘာသာစကားရှိသဖြင့် လည်းကောင်း၊ စာ မတတ်သောလူဦးရေသည် ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ရှိခဲ့လေသည်။ ယခု လွတ်လပ်ရေးခေတ်တွင် စာတတ်သူဦးရေ ရာခိုင်နှုန်း များပြား၍ ပညာရေးအဆင့်အတန်းမြင့်မားလာစေရန် အိန္ဒိယ အစိုးရက ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက် လျက်ရှိသည်။ သိပ္ပံပညာ ထွန်းကားရေး၊ အသက်မွေးမှုပညာတိုးတက်ရေးတို့ကိုလည်း ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ သို့သော် အခက်အခဲများကား ရှိနေဆဲပင်ဖြစ်သည်။ အစိုးရလက်အောက်ခံနှင့် အစိုးရ အထောက် အပံ့ခံကျောင်းများ တွင် အခမဲ့မူလတန်းပညာရေး သတ်မှတ်ပေးထားလေသည်။ အိန္ဒိယဂီတသည် မြန်မာဂီတနည်းတူ အကွေ့အဝိုက် အတွန့်အကွန့်များဖြင့် ဂီတအရသာဖော်သည်။ အနောက်တိုင်း ဂီတကဲ့သို့ အသံ၏ထုထည်ပေါ်၌ ဂီတအရသာမဖော်ချေ။ ထို့ ကြောင့် အနောက်တိုင်းတူရိယာဂီတဝိုင်းကြီးများကဲ့သို့ တူရိယာ အများအပြားကို အသံဖက်စပ်မှုစနစ်သုံးပြီးလျှင် တစ်ပြိုင်နက် တည်း တီးမှုတ်လေ့မရှိပေ။ အသုံးများသော တူရိယာပစ္စည်း များသည် ဗုံနှင့်ပြွေဖြစ်သည်။ ရှေးကပင်အသုံးပြုခဲ့သော ကြိုး တပ်တူရိယာများလည်း ရှိသေးသည်။ ဘဝသရုပ်ဖော် တေးဂီတ များကို သံပြိုင်သီဆိုလေ့ရှိကြလေသည်။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅)</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယ ယဉ်ကျေးမှု]] [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ အနုပညာများ]] b2n87d7kro5gk9v8kbmanxpfeqexru7 0 228936 1027383 841436 2026-04-24T05:12:13Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1027383 wikitext text/x-wiki {{Infobox Bilateral relations | title = မြန်မာ–ယူဂိုဆလားဗီးယား ဆက်ဆံရေး | party1 = Burma | party2 = Yugoslavia | map = Burma Yugoslavia Locator.svg | mission1 = [[ရန်ကုန်]] | mission2 = [[ဘဲလ်ဂရိတ်မြို့|ဘဲလ်ဂရိတ်]] | flagvariant1 = 1974 }} ၂၀ ရာစုအတွင်း၌ '''[[မြန်မာနိုင်ငံ]]'''နှင့် ယခုပြိုကွဲပြီးဖြစ်သော '''[[ယူဂိုဆလားဗီးယားနိုင်ငံ]]'''တို့နှင့် သံတမန်ဆက်ဆံရေးရှိခဲ့သည်။ ၁၉၅၀ ဒီဇင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် သံတမန်ဆက်ဆံရေးကို ထူထောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၂ တွင် သံအမတ်များ စတင်ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref name="Myanmar embassy">{{cite web |title=Myanmar Embassy in Belgrade |url=http://www.mebelgrade.org/ |website=mebelgrade.rg |archive-url=https://web.archive.org/web/20150216005715/http://www.mebelgrade.org/ |archive-date=16 February 2015}}</ref> နှစ်နိုင်လုံးသည် [[စစ်အေးတိုက်ပွဲ|စစ်အေးကာလ]]တွင် ရင်းနှီးစွာဆက်ဆံခဲ့သည်သာမက ယူဂိုဆလားဗီးယားနိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံကို အဓိကလက်နက်ထောက်ပံ့ခဲ့သည့် နိုင်ငံလည်းဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>Vojni leksikon [Military Lexicon] (Beograd: Vojnoizdavacki zavod, 1981), p. 71.</ref> ထို့အပြင် နှစ်နိုင်ငံလုံးတွင် အောက်ပါဆင်တူသည့် အချက်များလည်းရှိကြသည်။ * နှစ်နိုင်ငံလုံးသည် တိုင်းရင်းသားပြည်ထောင်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသောနိုင်ငံများဖြစ်ကြသည်။ * နှစ်နိုင်ငံလုံးတွင် ဆင်တူသည့် နိုင်ငံရေးယုံကြည်ချက်များရှိသည်။ * နှစ်နိုင်လုံးသည် စစ်အေးကာလ၌ ဘက်မလိုက်လိုသဖြင့် [[ဘက်မလိုက်လှုပ်ရှားမှု]]ကို တည်ထောင်ခဲ့သော အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများလည်းဖြစ်ကြသည်။ ထိုသို့သောဆင်တူမှုများကြောင့် [[ကျော်ငြိမ်း|ဦးကျော်ငြိမ်း]]အပါအဝင် မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများသည် [[လွတ်လပ်ပြီးခေတ်မြန်မာနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ]]ကို "အာရှ၏ယူဂိုဆလားဗီးယား" အဖြစ် တည်ဆောက်လိုခဲ့ကြသည်။<ref name="Jovan Čavoški">{{cite book |author= Jovan Čavoški |date=April 2010 |title=Arming Nonalignment: Yugoslavia's Relations with Burma and the Cold war in Asia (1950-1955) |publisher=Woodrow Wilson International Center for Scholars |url=https://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/media/documents/publication/WP61_Cavoski_web.pdf }}</ref> မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၁၉၄၇ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသည် ၁၉၄၆ ယူဂိုဆလပ်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို အခြေခံထားသည်။<ref name="The Burma constitution">{{cite journal |url=https://doi.org/10.1080/10357714808443688 |title=The Burma constitution |date=1948 |journal=[[Australian Outlook]] |volume=2 |issue=2 |pages=98–101 |publisher=Australian Institute of International Affairs |doi=10.1080/10357714808443688 |access-date=5 December 2020 }}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == ၁၉၄၇ ဇူလိုင်လတွင် မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားအချို့သည် [[ယူဂိုဆလားဗီးယားနိုင်ငံ]]သို့ အလည်ရောက်ရှိလာခဲ့ကြသည်။ ယူဂိုဆလားဗီးယား၏ ၁၉၄၆ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသည် လွတ်လပ်မည့်မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအသစ်အတွက် စံပြသဖွယ်ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>DASMIP, PA, 1947, f-124, 425154, Zabeleska o razgovoru druga Price sa predstavnikom burmanske vlade Maung Ohn, dana 5 decembra 1947 godine [Minutes of conversation between comrade Prica and the representative of the Burmese Government Maung Ohn, December 5th 1947]. F. S. V. Donnison, Burma (London: Ernest Benn Limited, 1970), p. 141.</ref><ref>{{cite web |last1=Arraiza |first1=José Maria |title=Myanmar: another turn of the screw |url=https://www.statelessness.eu/updates/blog/myanmar-another-turn-screw |publisher=European Network on Statelessness |date=23 April 2020 }}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref> ၁၉၅၀ ခုနှစ်တွင် နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးကို စတင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ် သံအမတ်များ မခန့်အပ်မီတွင် မြန်မာအစိုးရသည် ပါကစ္စတန်ရှိ ယူဂိုဆလပ်သံရုံးသို့ [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ|ပြည်တွင်းဆူပူမှုများ]]ကိုနှိမ်နှင်းရေးအတွက် လက်နက်တောင်းယူရန် ဆက်သွယ်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် [[ဘဲလ်ဂရိတ်မြို့]]သို့ ခရီးစဉ်အတွင်း သဘောတူညီမှုရရှိခဲ့သည်။<ref>Bertil Lintner, Burma in Revolt: Opium and Insurgency since 1948, p. 154.</ref> ထိုသို့လက်နက်များ အလျင်အမြန်ရရှိမှုကြောင့် အမေရိကန်နိုင်ငံမှ လက်နက်တောင်းယူခဲ့သော မြန်မာ့တပ်မတော်စစ်ဦးစီးချုပ် [[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဗိုလ်နေဝင်း]]သည်လည်း ယူဂိုဆလားဗီးယားနိုင်ငံကို အထင်ကြီးသွားခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ တွင် မြန်မာနိုင်ငံဦးစီး၍ [[ရန်ကုန်မြို့]]၌ [[အာရှဆိုရှယ်လစ်ကွန်ဖရင့်]]ကိုကျင်းပခဲ့ရာ ယူဂိုဆလားဗီးယားမှ [[ယူဂိုဆလားဗီးယား ကွန်မြူနစ်များအဖွဲ့ချုပ်]]က တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ထိုကွန်ဖရင့်၌နှစ်နိုင်ငံလုံး၏ နိုင်ငံရေးအမြင်ဆင်တူမှုကြောင့် ဆက်ဆံရေးမှာလည်း ကောင်းမွန်လာခဲ့သည်။<ref name="Jovan Čavoški"/> မြန်မာနိုင်ငံသည် [[ကုလသမဂ္ဂ]]၌ [[ကူမင်တန်ကျူးကျော်မှု|ကိုမင်တန်ကျူးကျော်မှု]]ကိုတိုင်ကြားခဲ့ရာ၌လည်း ယူဂိုဆလားဗီးယားသည် မြန်မာဘက်ကထောက်ခံခဲ့သည်။<ref name="NYT-1953">{{cite web |url=https://www.nytimes.com/1953/04/18/archives/burma-formally-asks-u-n-to-act-against-aggression-by-formosa-india.html |title=Burma Formally Asks U. N. to Act Against 'Aggression' by Formosa; India, Yugoslavia and the Soviet Bloc Join in Plea -- Tsiang Denies Charge -- New U. S. Gun Reported in Guerrillas' Hands |date=18 April 1953 |work=[[နယူးယောက်တိုင်းစ်|The New York Times]] |access-date=5 December 2020 }}</ref> ရန်ကုန်မြို့ရှိ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံသံရုံး၏ ၁၉၅၈ ခုနှစ် လျှို့ဝှက်မှတ်တမ်းတွင် "မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ယူဂိုဆလားဗီးယားနိုင်ငံတို့၏ ဆက်ဆံရေးသည် သီးခြားကဏ္ဍတစ်ခုပင်ဖြစ်ကြောင်း၊ နှစ်နိုင်ငံ၏နိုင်ငံရေးအရ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို လစ်လျူရှု၍မရနိုင်ကြောင်း" ဟူ၍ဆိုသည်။<ref>Chinese Foreign Ministry Archives (hereafter CFMA), 105-00846-02(1), Miandian yu Nansilafu de guanxi (Zhongguo zhu Miandian shiguan bianxie ziliao) [Burma-Yugoslavia relations (materials collected by the Chinese Embassy in Burma)], December 18th 1958, p. 8.</ref> ၁၉၉၁ တွင် [[ယူဂိုဆလားဗီးယားနိုင်ငံ ပြိုကွဲခြင်း|ယူဂိုဆလားဗီးယားနိုင်ငံ ပြိုကွဲသွားပြီး]]နောက် နိုင်ငံ၏အရိုက်အရာကို [[ဆားဘီးယားနိုင်ငံ]]ကဆက်ခံခဲ့ရသည်။ ထို့ကြောင် ဆားဘီးယားနှင့် နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။ == ဆက်စပ်ကြည့်ရန် == * [[မြန်မာ–ဆားဘီးယား ဆက်ဆံရေး]] * [[ဘက်မလိုက်လှုပ်ရှားမှု]] * [[အာရှဆိုရှယ်လစ်ကွန်ဖရင့်]] == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး]] [[ကဏ္ဍ:ယူဂိုစလားဗီးယားနိုင်ငံ၏ နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး]] {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး}} 0dbjhfp73pv0gmmomrw32miwih2492a 0 230942 1027225 962592 2026-04-23T13:47:53Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1027225 wikitext text/x-wiki '''လွတ်လပ်ခြင်း၏ ချီးမွမ်းသီချင်း'''({{lang-el|Ύμνος εις την Ελευθερίαν}})သည် [[ဂရိနိုင်ငံ]]နှင့် [[ဆိုက်ပရပ်စ်နိုင်ငံ]]၏ နိုင်ငံတော်သီချင်းဖြစ်သည်။ {{listen|filename=Greece national anthem.ogg|title=''လွတ်လပ်ခြင်း၏ ချီးမွမ်းသီချင်း''|description=''U.S. Navy Band'' မှ|filetype=[[Ogg]]}} [[ဖိုင်:Ymnos Eis Tin Eleftherian.Book cover.1825.jpg|thumb]] ==သီချင်းစာသား== {| class="wikitable" style="text-align:center" |- |bgcolor="#005BAE"|<div style="color:white;text-align:center">'''လက်ရှိ စာလုံးပေါင်းစနစ်'''</div> |bgcolor="#005BAE"|<div style="color:white;text-align:center">'''ပုံမှန် စာလုံးပေါင်းစနစ်'''</div> |bgcolor="#005BAE"|<div style="color:white;text-align:center">'''အသံထွက်'''</div> |bgcolor="#005BAE"|<div style="color:white;text-align:center">'''မြန်မာအသံထွက်'''</div> |bgcolor="#005BAE"|<div style="color:white;text-align:center">'''IPA'''</div> |- |<poem lang="el">Σε γνωρίζω από την κόψη Του σπαθιού την τρομερή, Σε γνωρίζω από την όψη, Που με βιά μετράει τη γη. Απ’ τα κόκκαλα βγαλμένη Των Ελλήνων τα ιερά, 𝄆 Και σαν πρώτα ανδρειωμένη, Χαίρε, ω χαίρε, ελευθεριά! 𝄇<ref>[http://www.stixoi.info/stixoi.php?info=Lyrics&act=mobdetails&song_id=9262 Ύμνος εις την Ελευθερίαν] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221110223806/http://www.stixoi.info/stixoi.php?info=Lyrics&act=mobdetails&song_id=9262 |date=10 November 2022 }} ''stixoi''</ref><ref>[https://www.sansimera.gr/anthology/140 Ύμνος εις την Ελευθερίαν] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230206035224/https://www.sansimera.gr/anthology/140 |date=6 February 2023 }} ''sansimera''</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=rj0UvMokK7AC&dq=Σε+γνωρίζω+από+την+κόψη+Του+σπαθιού+την+τρομερή,+Σε+γνωρίζω+από+την+όψη+Που+με+βία+μετρά+τη+γη.&source=gbs_navlinks_s] Greek language, Modern. Papaloizos, Theodore.</ref></poem> |<poem lang="el">Σὲ γνωρίζω ἀπὸ τὴν κόψι Τοῦ σπαθιοῦ τὴν τρομερή, Σὲ γνωρίζω ἀπὸ τὴν ὄψι, Ποῦ μὲ βία μετράει τὴν γῆ. Ἀπ’ τὰ κόκκαλα βγαλμένη Τῶν Ἑλλήνων τὰ ἱερά, 𝄆 Καὶ σὰν πρῶτα ἀνδρειωμένη, Χαῖρε, ὦ χαῖρε, Ἐλευθεριά! 𝄇</poem> |<poem lang="el-latn">Se gnorízo apó tin cópsi Tu spathjú tin tromerí, Se gnorízo apó tin ópsi, Pu me vjá metrái ti gi. Ap’ ta cóccala vgalméni Ton Hellínon ta jerá, 𝄆 Cæ san próta andrioméni, Chǽre, o chǽre, eleftherjá! 𝄇</poem> |<poem>ဆေ ဂနိုရီဇို အာပို တင် ကို့ပ်ဆီ၊ ထူ ဆပါတျူ တင် တြိုမေရီ။ ဆေ ဂနိုရီဇို အာပို တင် အို့ပ်ဆီ၊ ပူ မေ ဗျာ မေတြာယီ ထီ ဤ။ အာဖ် တာ ကိုကာလာ ဗဂါလ်မေနီ၊ တွန် ဧလီနွန် တာ ယေရာ။ 𝄆 ကေ ဆန် ပရိုတာ အန်ဒရီအိုမေနီ၊ ဟေလေ၊ အို ဟေလေ၊ ဧလေပတေရီအာ! 𝄇</poem> |<poem lang="el-ipa">[ˌs̠e̞ ɣno̞ˈɾiz̠o̞‿ɐˌpo̞ tiŋ ˈko̞p͡s̠i] [ˌtu s̠pɐˈθçu tin ˌtro̞me̞ˈɾi ǀ] [ˌs̠e̞ ɣno̞ˈɾiz̠o̞‿ɐˌpo̞ tin ˈo̞p͡s̠i ǀ] [ˌpu me̞ ˈvʝä me̞ˌträj ˌti ˈʝi ‖] [ˌɐp tɐ ˈko̞kɐˌlä vɣɐlˈme̞ɲi] [ˌto̞n e̞ˈlino̞n ˌtɐ je̞ˈɾä ǀ] 𝄆 [ˌce̞ s̠ɐm ˈpro̞tɐ‿ɐn̪ˌðrjo̞ˈme̞ɲi ǀ] [ˈçe̞ɾe̞‿o̞ ˈçe̞ɾe̞ ǀ e̞ˌle̞f͡θe̞ɾˈʝä ‖] 𝄇]</poem> |} ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတော်သီချင်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂရိနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားသင်္ကေတများ]] gpsbd0jl4kygow88z6i3as2rrcnuuvo 0 244067 1027237 958772 2026-04-23T15:20:17Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1027237 wikitext text/x-wiki {{rough translation}} [[ဖိုင်:Speiseinsekten_auf_deutschem_Streetfood-Markt.jpg|thumb| [[ဂျာမနီနိုင်ငံ|ဂျာမနီတွင်]] လမ်းဘေးအစားအစာ အဖြစ် စားသုံးနိုင်သော အင်းဆက်ပိုးကောင်များ]] [[ဖိုင်:Beondegi.jpg|thumb| [[တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ|တောင်ကိုးရီးယား]] (''[[:en:Beondegi|beondegi]]'') တွင် လမ်းဘေးအစားအစာအဖြစ် ပိုးစာကောင် ပိုးတုံးလုံး ပေါင်း]] '''အင်းဆက်များသည် အစာအဖြစ်''' သို့မဟုတ် '''စားသုံးနိုင်သော အင်းဆက်ပိုးမွှားများ''' ဖြစ်ပြီး လူတို့စားသုံးရန်အတွက် အသုံးပြုသည့် [[အင်းဆက်]] မျိုးစိတ်များဖြစ်သည်။ နေ့စဉ် လူပေါင်း ၂ ဘီလီယံကျော်သည် အင်းဆက်ပိုးမွှားများကို စားသုံးသည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။ <ref>{{Cite web|date=2018-03-05|title=Expert: More than 2 billion people worldwide eat insects every day|url=https://scienceinpoland.pap.pl/en/news/news%2C28495%2Cexpert-more-2-billion-people-worldwide-eat-insects-every-day.html|archivedate=2022-02-27|language=en}}</ref> တစ်ကမ္ဘာလုံးတွင် အင်းဆက်မျိုးစိတ်ပေါင်း ၂,၀၀၀ ကျော်ကို စားသုံးနိုင်သည်ဟု ယူဆကြသော်လည်း အနည်းငယ်ကိုသာ စားစရာအဖြစ် စီးပွားဖြစ်အများအပြားထုတ်လုပ်ရန် နှင့် ဒေသအလိုက် ခွင့်ပြုအတွက် ဆွေးနွေးကြပါသေးသည်။ <ref name="van Huis-2013">{{Cite book|date=2013|title=Edible Insects: Future prospects for food and security|location=Rome|url=http://www.fao.org/3/i3253e/i3253e.pdf}}</ref> <ref name="Jongema-2017">{{Cite web|date=2017-04-01|title=List of edible insects of the world (April 1, 2017)|url=https://www.wur.nl/en/research-results/chair-groups/plant-sciences/laboratory-of-entomology/edible-insects/worldwide-species-list.htm|archivedate=10 December 2022|language=en-us|access-date=25 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20221210002414/https://www.wur.nl/en/research-results/chair-groups/plant-sciences/laboratory-of-entomology/edible-insects/worldwide-species-list.htm|url-status=dead}}</ref> <ref name="rumbos-anthassiou-2021">Christos I Rumbos, Christos G Athanassiou (3 April 2021): ''‘Insects as Food and Feed: If You Can't Beat Them, Eat Them!'—To the Magnificent Seven and Beyond''. In: Journal of Insect Science, Volume 21, Issue 2, March 2021, 9, https://doi.org/10.1093/jisesa/ieab019.</ref> <ref name="van-Huis-2017">{{Cite book|url=https://e-insects.wageningenacademic.com/preview|title=Insects As Food and Feed: From Production to Consumption|date=2017-09-15|access-date=25 May 2023|archive-date=2 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302230517/https://e-insects.wageningenacademic.com/preview|url-status=dead}}</ref> အာဟာရဓာတ်ပါဝင်မှုသည် မျိုးစိတ်များနှင့် အစားအသောက်နှင့် အသက်တို့ကဲ့သို့သော အခြားအချက်များပေါ်တွင်မူတည်သော်လည်း အင်းဆက်များစွာသည် အာဟာရဓာတ်ကြွယ်ဝမှု မြင့်မားသည်။ <ref>{{Cite journal|date=2013|title=Nutritional composition and safety aspects of edible insects|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/mnfr.201200735|language=en|pages=802–823}}</ref> <ref name=":2">{{Cite journal|date=2021-10-11|title=Nutritional Qualities and Enhancement of Edible Insects|url=https://www.annualreviews.org/doi/10.1146/annurev-nutr-041520-010856|language=en|pages=551–576}}</ref> အင်းဆက်ပိုးမွှားများသည် အရသာအမျိုးမျိုးကို ပေးစွမ်းပြီး ဟင်းပွဲများနှင့် ပြုပြင်ပြီးသား အစားအစာများ ဖြစ်သည့် ဘာဂါ ပေါင်မုန့်၊ ခေါက်ဆွဲ သို့မဟုတ် သရေစာများကဲ့သို့သော ဟင်းပွဲများတွင် တစ်ကောင်လုံး သို့မဟုတ် အမှုန့်အဖြစ် ထည့်သွင်း သုံးစွဲကြသည်။ <ref name="Perez-Santaescolastica-2022">{{Cite journal|date=2022|title=The flavour of edible insects: A comprehensive review on volatile compounds and their analytical assessment|url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0924224422003004|language=en|pages=352–367}}</ref> <ref>{{Cite journal|date=2019|title=Edible Insects Processing: Traditional and Innovative Technologies|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/1541-4337.12463|language=en|pages=1166–1191}}</ref> အခြားအစားအစာများကဲ့သို့ပင်၊ ဓာတ်မတည့်မှုတုံ့ပြန်မှုကဲ့သို့သော အင်းဆက်ပိုးမွှားများစားသုံးခြင်းနှင့် ဆက်စပ်အန္တရာယ်များ ရှိနိုင်သည်။ <ref name=":3">{{Cite journal|date=2022|title=Edible insects: Challenges and prospects|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/1748-5967.12582|language=en|pages=161–177}}</ref> အင်းဆက်ပိုးမွှားများကို စားစရာအဖြစ် စီးပွားရေးအရစိတ်ဝင်စားမှု မြင့်တက်လာသည်နှင့်အမျှ နိုင်ငံများသည် ၎င်းတို့၏ ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ ဆင့်တက်ပြုပြင်ခြင်း၊ ဈေးကွက်တင်ခြင်းနှင့် စားသုံးမှုတို့အတွက် နည်းဥပဒေစည်းမျဉ်းဘောင်အသစ်များကို မိတ်ဆက်လာနေသည်။ <ref>{{Cite journal|date=2021-08-13|title=Regulations on insects as food and feed: a global comparison|url=https://www.wageningenacademic.com/doi/10.3920/JIFF2020.0066|language=en|pages=849–856}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref> == စားသုံးနိုင်သော အင်းဆက်များ == === မကြာခဏ စားသုံးလေ့ရှိသော အင်းဆက်မျိုးစိတ်များ === လူတို့စားသုံးသော အင်းဆက်မျိုးစိတ် ၂၀၉၆ ခု ကို မှတ်တမ်းတင်ထားပြီး ဖြစ်သည်။ (ပင့်ကူများပါလျှင် ၂၁၁၁ မျိုး)။ <ref name="Jongema-2017"/> အောက်ဖော်ပြပါဇယားသည် လူသားတို့စားသုံးသော အတည်ပြုမျိုးစိတ်များ၏ အရေအတွက်နှင့် ရာခိုင်နှုန်းအလိုက် အင်းဆက်အစီအစဉ်ကို အဆင့်သတ်မှတ်ပြီး အင်းဆက် order တစ်ခုစီ၏ လူသိများသော အင်းဆက်မျိုးစိတ်ကွဲပြားမှုရာခိုင်နှုန်းကို ဖော်ပြသည်။ <ref name="Jongema-2017"/> <ref name="Stork-2018">{{Cite journal|last=Stork|first=Nigel E.|date=2018-01-07|title=How Many Species of Insects and Other Terrestrial Arthropods Are There on Earth?|url=https://www.annualreviews.org/doi/10.1146/annurev-ento-020117-043348|language=en|pages=31–45}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/868923724|title=Edible insects : future prospects for food and feed security|date=2013|location=Rome}}</ref> Orthoptera နှင့် [[ယင်ကောင်|Diptera]] order များမှလွဲလျင် မျိုးစိတ်ကွဲပြားမှုနှင့် စားသုံးမှုကြားတွင် အနီးကပ် ချိန်ညှိမှု ရှိပြီး လူသားများသည် အရရှိနိုင်ဆုံးသော အင်းဆက်များကို စားလေ့ရှိကြောင်း ကောက်ချက်ပြုထားသည်။ <ref name=":0">{{Cite journal|last=Cruz y Celis Peniche|first=Patricio|date=January 2022|title=Drivers of insect consumption across human populations|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/evan.21926|language=en|pages=45–59}}</ref> {| class="wikitable" |+လူတို့၏ အင်းဆက်များကို အစီအစဉ်အလိုက် စားသုံးကြသည်။ ! အင်းဆက် order ! အရပ်အခေါ်အမည် ! လူတို့စားသုံးသော အတည်ပြုမျိုးစိတ်အရေအတွက် <ref name="Jongema-2017"/> ! လူတို့စားသုံးသော အင်းဆက်မျိုးစိတ်များ၏ ရာခိုင်နှုန်း (%) <ref name="Jongema-2017" /> ! စုစုပေါင်း အင်းဆက်မျိုးစိတ်များ၏ ရာခိုင်နှုန်း (%) <ref name="Stork-2018"/> |- | [[ချေဖာပိုး|Coleoptera]] | ချေးထိုးပိုးကောင်များ | ၆၉၆ | ၃၃ | ၃၈ |- | [[လိပ်ပြာနှင့် ပိုးဖလံများ|Lepidoptera]] | လိပ်ပြာ၊ပိုးဖလံ | ၃၆၂ | ၁၇ | ၁၆ |- | Hymenoptera | ပျား၊ နကျယ်ကောင် ပုရွက်ဆိတ် | ၃၂၁ | ၁၅ | ၁၂ |- | Orthoptera | နှံကောင်၊ကျိုင်းကောင်၊ပုရစ် | ၂၇၈ | ၁၃ | ၂ |- | Hemiptera | ပုစဉ်းရင်ကွဲ၊ စပါးဖြုတ်ပိုးများ၊ ဂျပိုးစိမ်းများ၊ အကြီးစား အင်းဆက်များ၊ နှမ်းစေ့စုပ်ဂျပိုး နှင့် ကျိုင်းနီအုပ်စု၊ ပဲစေ့ထိုးပိုးကောင်များ | ၂၃၇ | ၁၁ | ၁၀ |- | Odonata | ပုစဉ်း | ၆၁ | ၃ | ၁ |- | Blattodea | ခြ၊ပိုးဟပ် | ၅၉ | ၃ | ၁ |- | [[ယင်ကောင်|Diptera]] | ယင်ကောင် | ၃၇ | ၂ | ၁၅ |- | အခြား | - | ၄၅ | ၂ | ၆ |} === အင်းဆက် စားသုံးမှု ပထဝီဝင် === [[ဖိုင်:Edible_insects.png|thumb|250x250px| နိုင်ငံအလိုက် စားသုံးနိုင်သော အင်းဆက်မျိုးစိတ် အရေအတွက်]] ပတ်ဝန်းကျင်၊ [[ဂေဟစနစ်]] နှင့် [[ရာသီဥတု]] ကွဲပြားမှုကြောင့် ဒေသအလိုက် အင်းဆက်မျိုးစိတ်များ စားသုံးမှု ကွဲပြားသည်။ <ref>{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/43638785|title=Good to eat : riddles of food and culture|date=1998|location=Prospect Heights, Ill.}}</ref> <ref name="Lesnik-2017">{{Cite journal|last=Lesnik|first=Julie J.|date=2017|title=Not just a fallback food: global patterns of insect consumption related to geography, not agriculture|url=http://dx.doi.org/10.1002/ajhb.22976|pages=e22976}}</ref> နိုင်ငံအလိုက်စားသုံးသည့် အင်းဆက်မျိုးစိတ်အရေအတွက်သည် အီကွေတာနှင့် အပူပိုင်းဒေသများတွင် အမြင့်ဆုံးဖြစ်ပြီး၊ အီကွေတာနှင့်နီးသောနေရာများ တွင် တွေ့ရသော အင်းဆက်များ ပိုမို ပေါများမှု နှင့် [[ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲ|ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများ စုံလင်မှု]] နှင့် ၎င်းတို့၏ တစ်နှစ်ပတ်လုံးရရှိနိုင်မှုတို့ကို ရောင်ပြန်ဟပ်နေခြင်းဖြစ်သည်။ <ref name="Lesnik-2017" /> <ref name=":0"/> <ref>{{Cite journal|last=Kishimoto-Yamada|first=Keiko|date=October 2015|title=How much have we learned about seasonality in tropical insect abundance since Wolda (1988)?: Seasonality in tropical insect abundance|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/ens.12134|language=en|pages=407–419}}</ref> ဒေသအလိုက်စားသုံးနိုင်သော အင်းဆက်များစာရင်းကိုသိလိုပါက- နိုင်ငံအလိုက် စားသုံးနိုင်သော အင်းဆက်များစာရင်း ကိုကြည့်ပါ။ === စီးပွားဖြစ်အမြောက်အများထုတ်လုပ်မှုအတွက် စားစရာအင်းဆက်များ === ဥရောပနှင့် မြောက်အမေရိကကဲ့သို့သော အနောက်နိုင်ငံဈေးကွက်များတွင် စားသုံးသူများ၏ စိတ်ဝင်စားမှုကို တိုးမြင့်လာစေရန်အတွက် အင်းဆက်ပိုးမွှားများကို အမှုန့် သို့မဟုတ် ဂျုံမှုန့်ကဲ့သို့ မမှတ်မိနိုင်သောပုံစံအဖြစ် စီမံဆောင်ရွက်ကြပါသည်။ <ref>{{Cite journal|author=Melgar‐Lalanne|date=2019|title=Edible Insects Processing: Traditional and Innovative Technologies|language=en|pages=1166–1191|archive-url=free}}</ref> မူဝါဒချမှတ်သူများ၊ ပညာရှင်များ၊ <ref name="rumbos-anthassiou-2021"/> နှင့် ကနေဒါရှိ Entomofarms ကဲ့သို့သော အကြီးစား အင်းဆက်အစားအစာ ထုတ်လုပ်သူများ၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ရှိ Aspire Food Group၊ <ref>{{Cite web|author=Carson, Erin|url=https://www.cnet.com/news/edible-insects-crickets-mealworms-farm-protein/|title=You're going to be eating crickets, so just get over it|publisher=Cnet|date=12 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20181010090810/https://www.cnet.com/news/edible-insects-crickets-mealworms-farm-protein/|archive-date=10 October 2018}}</ref> နယ်သာလန်ရှိ Protifarm နှင့် Protix နှင့် ဆွစ်ဇာလန် ရှိ Bühler Group တို့သည် လူစားသုံးရန် သင့်လျော်ပြီး စီးပွားဖြစ်အမြောက်အများ ထုတ်လုပ်ရန် သင့်လျော်သည့် အင်းဆက် ခုနစ်မျိုးကို အဓိကအာရုံစိုက်လုပ်ဆောင်ကြသည်။ - <ref name="van-Huis-2017"/> * ပိုးကောင်များ ( ''Tenebrio molitor'' ) သည် သားလောင်းအဖြစ် * ကျွဲပိုးကောင်များ ( ''Alphitobius diaperinus'' ) သည် အကောင်ငယ်များဖြစ်ပြီး အများအားဖြင့် ''ကျွဲပိုးများ'' ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။[[ဖိုင်:InPact_Protein_Pancakes_Strawberries.jpg|thumb| စတော်ဘယ်ရီနှင့် skyr တို့ နှင့်အတူ ပိုးမွှားမှုန့်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ပန်ကိတ်များ]] * အိမ်ပုရစ် ( ''Acheta domesticus'' ) * အပူပိုင်းဒေသ ခရစ်ကတ် ( ''Gryllodes sigillatus'' ) * ဥရောပ ရွှေ့ပြောင်းကျိုင်းကောင်များ ( ''Locusta migratoria'' ) * အနက်ရောင်စစ်သားယင်ကောင် ( ''Hermetia illucens'' ) * ယင်ကောင် ( ''Musca domestica'' ) == အာဟာရပါဝင်မှု == [[ဖိုင်:Mealworms_as_food_and_Buffaloworms_as_food-2395.jpg|thumb| အေးခဲခြောက်ထားသော ပိုးကောင်များနှင့် ကျွဲသန်ကောင်များ ( အနည်း ငယ်သော ပိုးကောင် )]] စားသုံးနိုင်သော မျိုးစိတ်အများအပြားကြောင့် စားသုံးနိုင်သော အင်းဆက်များ၏ အာဟာရပါဝင်မှုများသည် အလွန်ကွဲပြားပါသည်။ <ref name=":2"/> မျိုးစိတ်ကွဲပြားမှုများအပြင်၊ ပထဝီဝင်နှင့် ထုတ်လုပ်မှုနည်းလမ်း (သဘာဝ သို့မဟုတ် မွေးမြူရေးအင်းဆက်)၊ အင်းဆက်ကိုကျွေးသောအစားအစာ၊ သက်တမ်း၊ အင်းဆက်၏ဖွံ့ဖြိုးခြင်းအဆင့်နှင့် လိင်ကွဲပြားမှုများကြောင့်လည်း အင်းဆက်၏အာဟာရပါဝင်မှုအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိနိုင်ပါသည်။ <ref>{{Cite journal|date=2020-09-01|title=Effect of developmental stage on the nutritional value of edible insects. A case study with Blaberus craniifer and Zophobas morio|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0889157519315571|journal=Journal of Food Composition and Analysis|language=en|volume=92|pages=103570|doi=10.1016/j.jfca.2020.103570|issn=0889-1575}}</ref> <ref name=":2" /> ဥပမာအားဖြင့်၊ အိမ်ပုရစ်အမ ( ''Acheta Domesa'' ) သည် အထီးများထက် အဆီပိုပါဝင်ပြီး အထီးများသည် အမများထက် အသားဓာတ်ပရိုတင်းပိုမိုပါဝင်ပါသည်။ <ref>{{Cite journal|date=2019-01-30|title=Effect of sex on the nutritional value of house cricket, Acheta domestica L.|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S030881461831450X|journal=Food Chemistry|language=en|volume=272|pages=267–272|doi=10.1016/j.foodchem.2018.08.049|pmid=30309543|issn=0308-8146}}</ref> အချို့သော အင်းဆက်များ (ဥပမာ- ပုရစ်၊ စပါးကောင်) သည် casein ဓာတ်ပိုမိုနည်းပါးသော်လည်း ပြီးပြည့်စုံသော ပရိုတင်း ရင်းမြစ်ဖြစ်ပြီး [[ပဲပုပ်|ပဲပိစပ်]] ကဲ့သို့ မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော အမိုင်နိုအက်ဆစ် ပမာဏကို ပေးစွမ်းသည်။ <ref>{{Cite journal|date=2013-12-15|title=Extraction and characterisation of protein fractions from five insect species|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0308814613007218|journal=Food Chemistry|language=en|volume=141|issue=4|pages=3341–3348|doi=10.1016/j.foodchem.2013.05.115|pmid=23993491|issn=0308-8146}}</ref> <ref>{{Cite journal|title=Edible insects contributing to food security?|journal=Agriculture & Food Security|date=2015|volume=4|issue=20|doi=10.1186/s40066-015-0041-5|archive-url=free}}</ref> ၎င်းတို့တွင် အမျှင်ဓာတ် ၊ မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော သတ္တုဓာတ်များ၊ ဗီတာမင် B12၊ <ref>{{Cite journal|year=2018|title=Determination of vitamin B12 in four edible insect species by immunoaffinity and ultra-high performance liquid chromatography|journal=Food Chemistry|volume=281|pages=124–129|doi=10.1016/j.foodchem.2018.12.039|pmid=30658738}}</ref> riboflavin နှင့် ဗီတာမင် A တို့ ပါဝင်ပြီး အများစုမှာ မပြည့်ဝဆီများ ပါဝင်သည်။ <ref name="huffingtonpost.com">https://www.huffingtonpost.com/2014/02/10/eating-bugs-food_n_4726371.html?slideshow=true Here's Why You Should Start Eating (More) Bugs</ref> <ref>FAO: ''Edible insects: future prospects for food and feed security''. Online: [http://www.fao.org/docrep/018/i3253e/i3253e06.pdf PDF] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190204211732/http://www.fao.org/docrep/018/i3253e/i3253e06.pdf|date=2019-02-04}}.</ref> [[ကျိုင်းကောင်|ကျိုင်း]] ကောင် ၁၀၀ ဂရမ်တိုင်းအတွက် သံဓာတ် ၈ မီလီဂရမ်မှ ၂၀ မီလီဂရမ်ကြား ပါဝင်ပြီး ပမာဏတူအမဲသားတွင် သံဓာတ် ၆ မီလီဂရမ်ခန့် ပါဝင်ပါသည်။{{Citation needed|date=July 2022}} ပုရစ်များသည် အာဟာရအတွက် အလွန်ထိရောက်သည်။ ပုရစ် ၁၀၀ ဂရမ်တိုင်းအတွက် ပရိုတင်း ၁၂.၉ ဂရမ်၊ ကယ်လိုရီ ၁၂၁ နှင့် အဆီ ၅.၅ ဂရမ် ပါဝင်သည်။ အမဲသား ၁၀၀ ဂရမ်တွင် ပရိုတင်းဓာတ် ၂၃.၅ ဂရမ် ပါဝင်သော်လည်း အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် ပုရစ်ပုရစ် ၁၀၀ ဂရမ်ထက် ကယ်လိုရီ သုံးဆနှင့် အဆီပမာဏ လေးဆပိုမိုပါဝင်သည်။{{Citation needed|date=July 2022}} {| class="wikitable sortable" !အာဟာရတန်ဖိုး<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> ၁၀၀ ဂရမ်တွင် ! ပိုးကောင်များ<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> ( ''Tenebrio မော်လီတာ'' ) ! ကျွဲပိုး<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> ( ''Alphitobius diaperinus'' ) ! အိမ်ပုရစ်<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> ( ''Acheta အိမ်တွင်းရှိ'' ) ! ရွှေ့ပြောင်းကျိုင်း<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> ( ''Locusta migratoria'' ) |- | စွမ်းအင် | 550 kcal / 2303 kJ | 484 kcal / 2027 kJ | 458 kcal / 1918 kJ | 559 kcal / 2341 kJ |- | အဆီ<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> ၎င်းမှ ပြည့်ဝ fatty acids | ၃၇၊၂ ဂရမ်<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> ၉ ဂရမ် | 24,7 ဂရမ်<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> ၈ ဂရမ် | 18,5 ဂရမ်<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> ၇ ဂရမ် | ၃၈၊၁ ဂရမ်<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> 13,1 ဂရမ် |- | ကာဘိုဟိုက်ဒရိတ်<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> ၎င်းမှသကြား | 5,4 ဂရမ်<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> ၀ ဂရမ် | ၆၊၇ ဂရမ်<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> ၀ ဂရမ် | ၀ ဂရမ်<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> ၀ ဂရမ် | 1,1 ဂရမ်<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> ၀ ဂရမ် |- | ပရိုတင်း | 45,1 ဂရမ် | 56,2 ဂရမ် | 69,1 ဂရမ် | 48,2 ဂရမ် |- | ဆား | 0,37 ဂရမ် | 0,38 ဂရမ် | 1,03 ဂရမ် | 0,43 ဂရမ် |} == Organoleptic လက္ခဏာများ == [[ဖိုင်:Chapulines_snack_grasshopers.jpg|thumb| [[မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ|မက္ကဆီကို]] နိုင်ငံရဲ့ နာမည်ကြီး စားသုံးနိုင်တဲ့ နှံကောင် Chapulines ။]] စားသုံးနိုင်သော အင်းဆက်ပိုးမွှားများ၏ organoleptic လက္ခဏာများသည် မျိုးစိတ်များကြားတွင် ကွဲပြားပြီး ပတ်ဝန်းကျင်က လွှမ်းမိုးထားသည်။ <ref name="Kouřimská-2016">{{Cite journal|date=2016-10-01|title=Nutritional and sensory quality of edible insects|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2352364616300013|language=en|pages=22–26}}</ref> ဥပမာအားဖြင့်၊ ရေနေသတ္တဝါများ (မိသားစု Corixidae ) နှင့် ပုစဉ်းသား လောင်းကဲ့သို့သော ရေနေစားသုံးနိုင်သော အင်းဆက်များသည် ငါးအရသာရှိပြီး ရေငုပ်ပိုးများသည် ဂုံးများနှင့်တူသောအရသာရှိသည်။ <ref name="Kouřimská-2016" /> <ref name="Ramos-Elorduy-1998">{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/37966440|title=Creepy crawly cuisine : the gourmet guide to edible insects|date=1998|location=Rochester, VT}}</ref> <ref name="NEB-2023">{{Cite web|title=Insects as Food {{!}} Nebraska Extension in Lancaster County|url=https://lancaster.unl.edu/pest/resources/bugflavor.shtml|access-date=2023-02-21|archive-date=7 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230607092925/https://lancaster.unl.edu/pest/resources/bugflavor.shtml}}</ref> ကုန်းနေ စားသုံးနိုင်သော အင်းဆက်ပိုးမွှားများသည် ငါးနှင့်တူသော အရသာများ (ဥပမာ ပုရစ် ၊ နှံကောင် ) တို့ကို ပြသနိုင်သောကြောင့် ပတ်ဝန်းကျင်သည် အမြဲတမ်း အရသာကို ခန့်မှန်းနိုင်သည် မဟုတ်ပေ။ <ref name="Ramos-Elorduy-1998" /> <ref name="NEB-2023" /> စားသုံးနိုင်သော အင်းဆက်ပိုးမွှားများ၏ ရနံ့နှင့် အရသာအတွက် တာဝန်ရှိသော မငြိမ်မသက်ဖြစ်စေသော ဒြပ်ပေါင်း ၄၀၀ ကျော်ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ <ref name="Perez-Santaescolastica-2022"/> Pheromone ဓာတုပစ္စည်းများသည် အချို့မျိုးစိတ်များတွင် ညှော်နံ့နှင့် အနံ့အရသာများကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး အော်ဂဲနစ်အက်ဆစ်များ (ပုရွက်ဆိတ်များတွင် ဖော်မ့်အက်ဆစ်ကဲ့သို့) ပါဝင်ခြင်းကြောင့် အချို့မျိုးစိတ်များသည် ချဉ်သောအရသာကို ဖြစ်စေသည်။ <ref name="Mishyna-2020">{{Cite journal|date=2020-01-01|title=Sensory attributes of edible insects and insect-based foods – Future outlooks for enhancing consumer appeal|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0924224419302523|language=en|pages=141–148}}</ref> Organoleptic ဝိသေသလက္ခဏာများသည် အင်းဆက်များ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအဆင့် (ဥ၊ ပိုးလောင်း၊ ပိုးတုံးလုံး၊ nymph သို့မဟုတ် အရွယ်ရောက်ပြီးသူ) ပေါ်တွင် မူတည်ပြီး အင်းဆက်များ ကြီးထွားလာသည်နှင့်အမျှ သိသိသာသာ ပြောင်းလဲသွားနိုင်သည်။ <ref name="Kouřimská-2016" /> ဥပမာအားဖြင့်၊ အင်းဆက်သည် exoskeletal chitin တိုးလာခြင်းကြောင့် အင်းဆက်ပိုးကောင်သည် ပိုးလောင်းမှ အရွယ်ရောက်ပြီးသူသို့ ကြီးထွားလာသဖြင့် ပျော့ပျောင်းသောအသွင်သို့ ပြောင်းလဲနိုင်သည်။ <ref name="Kouřimská-2016" /> ဟင်းချက်နည်းကို စားသုံးနိုင်သော အင်းဆက်ပိုးမွှားများ၏ နောက်ဆုံးအရသာအပေါ် အပြင်းထန်ဆုံး လွှမ်းမိုးမှုဟု ယူဆပါသည်။ <ref name="Kouřimská-2016" /> <ref name="Perez-Santaescolastica-2022" /> ပြုတ်ခြင်း သို့မဟုတ် ပြုတ်ခြင်းကဲ့သို့သော စိုစွတ်သောချက်ပြုတ်နည်းများ၊ pheromones နှင့် အနံ့ဒြပ်ပေါင်းများကို ဖယ်ရှားပြီး အနံ့အရသာကို ရရှိစေကာ ကြော်ခြင်းနှင့် ကင်ခြင်းကဲ့သို့သော ခြောက်သွေ့သောချက်ပြုတ်နည်းများတွင် ပိုမိုရှုပ်ထွေးသောအရသာများကို မိတ်ဆက်ပေးပါသည်။ <ref name="Kouřimská-2016" /> <ref name="Perez-Santaescolastica-2022" /> <ref>{{Cite journal|date=2021|title=Sensory and Chemical Characteristic of Two Insect Species: Tenebrio molitor and Zophobas morio Larvae Affected by Roasting Processes|language=en|pages=2697|archive-url=free}}</ref> အောက်ဖော်ပြပါဇယားသည် စားသုံးနိုင်သော အင်းဆက်ပိုးမွှားများ ရွေးချယ်မှုအတွက် ဘုံအရသာဖော်ပြချက်များကို ပေးပါသည်။ <ref name="Ramos-Elorduy-1998"/> <ref name="Mishyna-2020"/> ပြင်ဆင်မှုနည်းလမ်းဖြင့် အရသာကွဲပြားသည် (ဥပမာ- အစိမ်း၊ အခြောက်၊ ကြော်၊ စသဖြင့်။ ) ဖြစ်နိုင်လျှင် အင်းဆက်ကြီးထွားမှုအဆင့်ကို ပေးထားသည်။ {| class="wikitable" |+စားသုံးနိုင်သော အင်းဆက်ပိုးမွှားများ၏ ရွေးချယ်မှုဆိုင်ရာ အရသာဖော်ပြချက်များ <ref name="Ramos-Elorduy-1998"/> <ref name="Mishyna-2020"/> <ref name="Kouřimská-2016"/> ! ပိုးမွှား ! သိပ္ပံအမည် ! ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအဆင့် ! အရသာ |- | Agave worm (အဖြူ)၊ | ''Aegiale hesperiaris'' <ref>{{Cite journal|last=Molina-Vega|first=Aracely|date=2021|title=Comadia redtenbacheri (Lepidoptera: Cossidae) and Aegiale hesperiaris (Lepidoptera: Hesperiidae), two important edible insects of Agave salmiana (Asparagales: Asparagaceae): a review|url=https://link.springer.com/10.1007/s42690-020-00396-1|language=en|pages=1977–1988}}</ref> | သားလောင်း | ​ပေ့ါ |- | Agave worm (အနီရောင်)၊ | ''Comadia redtenbacheri'' <ref>{{Cite journal|last=Kawahara|first=Akito Y.|date=2023-03-08|title=Mezcal worm in a bottle: DNA evidence suggests a single moth species|url=https://peerj.com/articles/14948|language=en|pages=e14948}}</ref> | သားလောင်း | အစပ် |- | [[ပုရွက်ဆိတ်|သနပ်ခါး]] | မိသားစု Formicidae | လူကြီး | ချိုမြိန်တယ်။ |- | လက်သမားပုရွက်ဆိတ် | ''Camponotus'' spp | လူကြီး | သံပရာသီးမီးတောက် |- | သစ်သားပုရွက်ဆိတ် | ''Formica'' spp | လူကြီး | သံပရာရည် |- | အနက်ရောင်စုန်းပိုးဖလံ | ''Ascalapha odorata'' | သားလောင်း | မြောက်အတ္တလန္တတိတ်ငါးသလောက်တစ်မျိုး |- | [[ပိုးဟပ်]] | Blattodea အမိန့် | - | မှို |- | ပုရစ် | အလွန်မိသားစု Grylloidea | လူကြီး | ငါး |- | စပါး နားသန်ကောင် | ''Helicoverpa zea'' | သားလောင်း | ပြောင်းဖူးအချို |- | ပုစဉ်း | Infraorder Anisoptera | သားလောင်း | ငါး |- | လေးငယ် | Suborder Caelifera | လူကြီး | ငါး |- | ပျားပျား | ''Apis'' spp | အမျိုး၊ | ထောပတ်၊ နို့၊ ဆေးဖက်ဝင်အပင်များ၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ၊ အသားများ၊ မှို |- | ပိုးကောင် | ''Tenebrio မော်လီတာ'' | - | Nutty (သားလောင်း); ဂျုံလုံးပေါင်မုန့် (လူကြီး) |- | Mealybug | မိသားစု Pseudococcidae | - | အာလူးကြော် |- | အနံ့အသက်ဆိုးများ | မိသားစု Pentatomidae | လူကြီး | ပန်းသီး |- | [[ခြ|ခြကောင်]] | Infraorder Isoptera | လူကြီး | Nutty |- | သစ်ရွက်ခြောက် | မိသားစု Membracidae | - | ထောပတ်သီး၊ zucchini |- | [[နကျယ်ကောင်]] | လက်အောက်ခံ Apocrita | - | ထင်းရှူးပင် |- | ရေယာဉ်သမားများ | မိသားစု Corixidae | - | Caviar (ကြက်ဥ); ငါး၊ ပုစွန် (အရွယ်ရောက်ပြီးသူ)၊ |} == စိုက်ပျိုးခြင်း၊ ထုတ်လုပ်မှု နှင့် ဆင့်တက်ပြုပြင်ခြင်း == [[ဖိုင်:Cricket_Shelter_Modular_Edible_Insect_Farm_IMG_20200219_163454590.jpg|right|thumb| Terreform ONE မှ ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသော ပုရစ် အိမ် Modular စားသုံးနိုင်သော အင်းဆက် Farm]] [[ဖိုင်:Bolikhamxay_Thabok_Crickets.JPG|alt=Crickets|thumb| ပုရစ်များကို လူသားစားသုံးရန် မွေးမြူထားပုံ]] စားသုံးနိုင်သော အင်းဆက်များကို အထူးပြု အင်းဆက်ခြံများတွင် တိရစ္ဆာန်များအဖြစ် မွေးမြူကြသည်။ မြောက်အမေရိကအပြင် နယ်သာလန် သို့မဟုတ် ဘယ်လ်ဂျီယံကဲ့သို့ ဥရောပနိုင်ငံများတွင် အင်းဆက်များကို တင်းကျပ်သော အစားအသောက်ဥပဒေနှင့် လူသားစားသုံးမှုအတွက် တစ်ကိုယ်ရေသန့်ရှင်းမှုစံနှုန်းများအောက်တွင် ထုတ်လုပ်ထားသည်။{{Citation needed|date=February 2023}} အပူချိန်၊ စိုထိုင်းဆ၊ အစားအစာ၊ ရေရင်းမြစ်နှင့် အိမ်ရာကဲ့သို့သော အခြေအနေများသည် အင်းဆက်မျိုးစိတ်ပေါ်မူတည်၍ ကွဲပြားသည်။{{Citation needed|date=February 2023}} အင်းဆက်ပိုးမွှားများကို ဥများမှ သားလောင်းအဆင့်အထိ ( ပိုးကောင်များ၊ သေးငယ်သော ပိုးကောင်များ) သို့မဟုတ် စက်မှုလုပ်ငန်းလုပ်ထားသော အင်းဆက်ပိုးမွှားမွေးမြူရေးခြံများတွင် ၎င်းတို့၏ ရင့်ကျက်သောပုံစံ (ပုရစ်၊ ကျိုင်းကောင်များ) သို့ မွေးမြူပြီး အပူချိန်ထိန်းညှိပေးခြင်းဖြင့် သတ်ဖြတ်သည်။ <ref>''The Atlantic'' (2015-09-24): [https://www.theatlantic.com/health/archive/2015/09/americas-cricket-farmers/406843/ "The companies farming crickets for human consumption"].</ref> <ref>''Forbes'' (2018-01-39): [https://www.forbes.com/sites/alexknapp/2018/01/30/farming-the-next-big-food-source-crickets/#57c655c31168 "Farming The Next Big Food Source: Crickets"].</ref> ခုတ်ထစ်ထားသော အင်းဆက်ပိုးမွှားများကို အေးခဲခြောက်လှန်းပြီး ထုပ်ပိုးထားနိုင်သည်၊ သို့မဟုတ် ဖုတ်ထားသော မုန့်များ သို့မဟုတ် သရေစာများကဲ့သို့ အခြားအစားအစာများတွင် အသုံးပြုရန်အတွက် ပိုးမွှားမှုန့် (အင်းဆက်မုန့်ညက်) အဖြစ် ကြေမွသွားနိုင်သည်။ အာဟာရပါဝင်မှု နှင့် အစာချေနိုင်မှုအပြင်၊ ပိုးမွှားမျိုးစိတ်များကို ရောဂါခံနိုင်ရည်ရှိနိုင်မှု၊ အစာအဖြစ်ပြောင်းလဲခြင်းထိရောက်မှု၊ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှုန်းနှင့် မျိုးဆက်သစ်လည်ပတ်မှုစသည့်အချက်များအပေါ် အခြေခံ၍ စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်သူမှ လွယ်ကူစွာ မွေးမြူရန် ရွေးချယ်ထားသည်။ <ref>{{Cite journal|title=Feed Conversion, Survival and Development, and Composition of Four Insect Species on Diets Composed of Food By-Products|pages=e0144601|year=2015|archive-url=free}}</ref> === ပိုးမွှား အစားအစာ ထုတ်ကုန်များ === အောက်ပါ ပြုပြင်ထားသော အစားအစာများကို မြောက်အမေရိက၊ ကနေဒါနှင့် EU တို့တွင် ထုတ်လုပ်သည်- * ''အင်းဆက်မုန့်ညက်'' : အမှုန့်ကြိတ်ထားသော၊ အေးခဲထားသော အင်းဆက်ပိုးမွှားများ (ဥပမာ- ခရစ်ကတ်မှုန့် )။ * ''အင်းဆက်ဘာဂါ'' - အင်းဆက်မှုန့်/အင်းဆက်မုန့်ညက် (အဓိကအားဖြင့် ပိုးကောင်များ သို့မဟုတ် အိမ်ပုရစ်များမှ ) နှင့် အခြားပါဝင်ပစ္စည်းများမှ ပြုလုပ်ထားသော ဟမ်ဘာဂါ patties ။ <ref>Food Navigator (2018-10-12): ''[https://www.foodnavigator.com/Article/2018/10/12/Bugfoundation-s-vision-To-change-the-eating-habits-of-a-whole-continent Article on the insect burger by German start-up Bugfoundation]''.</ref> * ''အင်းဆက်ကျန်းမာသန်စွမ်းရေးဘားများ'' - အင်းဆက်ပိုးမွှားမှုန့်များပါရှိသော ပရိုတင်းအတုံးများ (အများစုမှာ အိမ်ပုရစ်များ)။ * ''အင်းဆက်ခေါက်ဆွဲ'' : အင်းဆက်ပိုးမွှားမုန့်ညက် (အိမ်ပုရစ်များ သို့မဟုတ် ပိုးကောင်များ) ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော [[ပါစတာ|ခေါက်ဆွဲ]] ။ * ''အင်းဆက်ပေါင်မုန့်'' (Finnish ''Sirkkaleipä'' ) : အင်းဆက်မုန့်ညက် (အများအားဖြင့် အိမ်ပုရစ်) နှင့် ဖုတ်ထားသော ပေါင်မုန့်။ <ref>Reuters (2017-11-23): ''[https://www.reuters.com/article/us-finland-ediblebugs/finland-baker-launches-bread-made-from-crushed-crickets-idUSKBN1DN17E Finland baker launches bread made from crushed crickets].''</ref> * ''အင်းဆက်အဆာပြေများ'' : အကြွပ်၊ အခေါက်များ သို့မဟုတ် သေးငယ်သော သရေစာများ ( ''အကိုက်များ'' ) အင်းဆက်မှုန့်နှင့် အခြားပါဝင်ပစ္စည်းများဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်။ <ref>Bug Burger (2019-3-11): ''[https://www.bugburger.se/test/future-food-now-finnish-bugbites-and-norwegian-mealworm-bread/ Future food now: Finnish Bugbites and Norwegian mealworm bread].''</ref> ဩစတြေးလျ ဘီယာချက်စက်ရုံ Benspoke Brewing Co နှင့် တောင်အာဖရိက startup Gourmet Grubb ကဲ့သို့သော အစားအသောက်နှင့် အဖျော်ယမကာကုမ္ပဏီများသည် အင်းဆက်အခြေခံဘီယာ၊ <ref>{{Cite news|url=https://www.canberratimes.com.au/story/6504715/hop-into-a-beer-made-of-crickets-and-flies/|title=Hop into a BentSpoke beer made of crickets and flies|date=22 November 2019|last=Hardy|first=Karen|archivedate=5 April 2020}}</ref> နို့အစားထိုးတစ်မျိုးနှင့် အင်းဆက်ရေခဲမုန့်တို့ကို မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/07/25/business/gourmet-grubb-insect-ice-cream-intl/index.html|title=Could this insect ice cream convince you to eat bugs?|first=Stephanie|last=Bailey|date=25 July 2019|access-date=2020-03-01}}</ref> == အစားအသောက်ဘေးကင်းရေး == [[ဖိုင်:Risk_factors_associated_with_the_consumption_of_edible_insects.jpg|thumb| စားသုံးနိုင်သော အင်းဆက်ပိုးမွှားများ စားသုံးမှုနှင့် ဆက်စပ်နေသော အန္တရာယ်အချက်များ ပုံကြမ်း။ <ref name="Giampieri-2022">{{Cite journal|date=2022|title=Edible insects: A novel nutritious, functional, and safe food alternative|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/fft2.167|journal=Food Frontiers|language=en|volume=3|issue=3|pages=358–365|doi=10.1002/fft2.167|issn=2643-8429}}</ref>]] အခြားအစားအစာများကဲ့သို့ပင် အင်းဆက်ပိုးမွှားများကို စားသုံးခြင်းသည် ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ၊ အဆိပ်အတောက်နှင့် ဓာတ်မတည့်မှုဆိုင်ရာ အန္တရာယ်များမှ ပေါက်ဖွားလာသော ကျန်းမာရေးအန္တရာယ်များဖြစ်သည်။ <ref name="Murefu-2019">{{Cite journal|date=2019-07-01|title=Safety of wild harvested and reared edible insects: A review|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0956713519301021|journal=Food Control|language=en|volume=101|pages=209–224|doi=10.1016/j.foodcont.2019.03.003|issn=0956-7135}}</ref> <ref>{{Cite journal|date=2020|title=Benefits and food safety concerns associated with consumption of edible insects|url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S235236461930046X|journal=NFS Journal|language=en|volume=18|pages=1–11|doi=10.1016/j.nfs.2019.11.002}}</ref> ယေဘူယျအားဖြင့် တောရိုင်းမှ ရိတ်သိမ်းသော အင်းဆက်များသည် မွေးမြူရေး အင်းဆက်များထက် အန္တရာယ် ပိုများပြီး အစိမ်းစားသုံးသော အင်းဆက်များသည် မစားသုံးမီ ချက်ပြုတ်ထားသော အင်းဆက်များထက် အန္တရာယ် ပိုများသည်။ <ref name="Murefu-2019" /> အစာအလွှာနှင့် ကြီးထွားမှုအခြေအနေများသည် မွေးမြူရေးအင်းဆက်များ၏ အဏုဇီဝနှင့် ဓာတုအန္တရာယ်များကို လွှမ်းမိုးသည့် အဓိကအကြောင်းရင်းများဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite journal|date=2017|title=Safety aspects of the production of foods and food ingredients from insects|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/mnfr.201600520|journal=Molecular Nutrition & Food Research|language=en|volume=61|issue=6|pages=1600520|doi=10.1002/mnfr.201600520|pmid=27623740}}</ref> <ref>{{Cite journal|date=2018|title=Food Safety Issues Related to Uses of Insects for Feeds and Foods: Food safety of insects for feed/food…|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/1541-4337.12385|journal=Comprehensive Reviews in Food Science and Food Safety|language=en|volume=17|issue=5|pages=1172–1183|doi=10.1111/1541-4337.12385|pmid=33350154}}</ref> အောက်ဖော်ပြပါဇယားသည် လေ့လာမှုနှစ်ခုမှ အချက်အလက်များကို <ref>{{Cite journal|last=van der Spiegel|first=M.|date=2013-11-01|title=Safety of Novel Protein Sources (Insects, Microalgae, Seaweed, Duckweed, and Rapeseed) and Legislative Aspects for Their Application in Food and Feed Production|language=en|pages=662–678|archive-url=free}}</ref> <ref name="ReferenceA">{{Cite journal|last=Belluco|first=Simone|date=2013-05-01|title=Edible Insects in a Food Safety and Nutritional Perspective: A Critical Review|pages=296–313|archive-url=free}}</ref> ''အစားအသောက်သိပ္ပံနှင့် အစားအစာဘေးကင်းရေးဆိုင်ရာ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်သုံးသပ်ချက်များ'' တွင် ထုတ်ဝေထားပြီး လူသားများစားသုံးသည့် ထိပ်တန်းအင်းဆက်မျိုးစိတ်ငါးမျိုး၏ ဖြစ်နိုင်ချေအန္တရာယ်များကို အကျဉ်းချုံးထားသည်။ {| class="wikitable" !ပိုးကောင်အော် ! လူအသုံးအများဆုံးအမည် ! အန္တရာယ် အမျိုးအစား ! ဖြစ်နိုင်ခြေအန္တရာယ် |- | rowspan="3" | [[ချေဖာပိုး|Coleoptera]] | rowspan="3" | ပိုး | rowspan="3" | ဓာတု | [[ဟော်မုန်း|ဟော်မုန်းများ]] |- | Cyanogentic ပစ္စည်းများ |- | ပြင်းထန်သောသတ္တုညစ်ညမ်းခြင်း။ |- | rowspan="4" | [[လိပ်ပြာနှင့် ပိုးဖလံများ|Lepidoptera]] | rowspan="2" | ပိုးကောင် | မတည့် | |- | ဓာတု | Thiaminase |- | rowspan="2" | ပုဆိုးပိုးဖလံ | [[အဏုဇီဝ|ရောဂါပိုးမွှား]] | ဘက်တီးရီးယားအရေအတွက်များတယ်။ |- | ဓာတု | Cyanogentic ပစ္စည်းများ |- | Hymenoptera | ပုရွက်ဆိတ် | ဓာတု | အာဟာရ ဆန့်ကျင် ပစ္စည်းများ ( tanin ၊ phytate )၊ |- | Orthoptera | အိမ်ပုရစ် | ရောဂါပိုးမွှား | ဘက်တီးရီးယားအရေအတွက်များတယ်။ |- | Hemiptera | | ကပ်ပါး | [[ချာဂါ့စ် ရောဂါ|Chagas ရောဂါ]] |- | [[ယင်ကောင်|Diptera]] | အနက်ရောင် စစ်သားတစ်ကောင် | ကပ်ပါး | Myiasis |} အထက်ပါဇယားတွင်ဖော်ပြထားသော အန္တရာယ်များကို နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးဖြင့် ထိန်းချုပ်နိုင်သည်။ ဓာတ်မတည့်မှုဖြစ်နိုင်သော စားသုံးသူများ စားသုံးခြင်းကို ရှောင်ရှားရန် အထုပ်ပေါ်တွင် ဓာတ်မတည့်မှု တံဆိပ်တပ်နိုင်သည်။ ဓာတုဗေဒအန္တရာယ်များကို လျှော့ချရန်အတွက် ရွေးချယ်မွေးမြူခြင်းကို အသုံးပြုနိုင်သော်လည်း အဏုဇီဝနှင့် ကပ်ပါးအန္တရာယ်များကို ချက်ပြုတ်သည့်လုပ်ငန်းစဉ်ဖြင့် ထိန်းချုပ်နိုင်သည်။ <ref name="ReferenceA"/> စားသုံးသူများအတွက် နောက်ထပ်အာမခံချက်တစ်ခုအနေဖြင့်၊ အရည်အသွေးတံဆိပ်ကပ်ခြင်းကို [https://www.entotrust.org Entotrust] ပရိုဂရမ်၊ အင်းဆက်အခြေခံအစားအစာများ၏ လွတ်လပ်စွာဆန္ဒအလျောက် ထုတ်ကုန်အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ်တစ်ခုဖြစ်သည့် ထုတ်လုပ်သူများသည် ၎င်းတို့၏လုပ်ငန်းဆောင်တာများ၏ ဘေးကင်းမှုနှင့် ရေရှည်တည်တံ့မှုတို့ကို ဆက်သွယ်ပြောဆိုနိုင်စေမည်ဖြစ်သည်။ <ref>Lessard BD, Ponce-Reyes R (April 2021). "Edible insects. A roadmap for the strategic growth of an emerging industry"(PDF). ''CSIRO (Commonwealth Scientific and Industrial Research Organisation)''. Australia’s National Science Agency.: 35.</ref> == စိန်ခေါ်မှုများ == အင်းဆက်ပိုးမွှားများကို အစားအစာအဖြစ် ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ ပြုပြင်ခြင်းနှင့် စားသုံးခြင်းတို့နှင့် ဆက်စပ်နေသော စိန်ခေါ်မှုများရှိပါသည်။ <ref name=":3"/> === ထုတ်လုပ်မှု === အင်းဆက်လုပ်ငန်းတွင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် ထုတ်လုပ်မှုသည် အင်းဆက်များကို ထိရောက်စွာ ရိတ်သိမ်းရန်နှင့် ထုတ်လုပ်ရန် နည်းပညာနှင့် ရန်ပုံငွေ နည်းပါးခြင်းကြောင့် စိုးရိမ်စရာဖြစ်သည်။ စက်ယန္တရားများသည် အင်းဆက်များ၏ ဘဝစက်ဝန်း တစ်ခုစီအတွက် သင့်လျော်သောအရံအရံများထားရှိရမည်ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် အင်းဆက်ကြီးထွားမှုအတွက် အဓိကသော့ချက်ဖြစ်သောကြောင့် အပူချိန်ထိန်းညှိပေးမည်ဖြစ်သည်။ <ref>Rumpold, B.A., & Schlüter O.K. (2013) Potential and challenges of insects as an innovative source for food and feed production. Innov Food Sci Emerg Technol 17, 1–11.</ref> === လုပ်ဆောင်နေသည် === တောရိုင်း အင်းဆက်ပိုးမွှားများ ရရှိနိုင်မှုသည် ရာသီအလိုက် မှီခိုနိုင်ပါသည်။ <ref>{{Cite journal|date=2022-04-18|title=The effects of season, geography, and urbanization on the diversity of edible insects at food markets in Laos|language=en|pages=e0267307|archive-url=free}}</ref> တောရိုင်းပိုးမွှားအများအပြားသည် သိုလှောင်မှုသက်တမ်း တိုသောကြောင့်၊ တစ်ခါတစ်ရံ တစ်ရက် သို့မဟုတ် နှစ်ရက်သာရှိသောကြောင့် ယင်းသည် စိန်ခေါ်မှုတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite journal|date=2020-03-01|title=Benefits and food safety concerns associated with consumption of edible insects|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S235236461930046X|language=en|pages=1–11}}</ref> ရာသီအလိုက် အင်းဆက်ပိုးမွှားများ၏ သက်တမ်းကို တိုးစေမည့် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှုနည်းလမ်းများကို ဖော်ထုတ်ခြင်းဖြင့် ၎င်းတို့၏ ရိတ်သိမ်းမှုနှင့် စားသုံးမှု၏ ထိရောက်မှုကို တိုးတက်စေမည်ဖြစ်သည်။ == စည်းမျဉ်းဥပဒေနှင့်ကြီးကြပ်ခြင်း == [[ဥရောပ သမဂ္ဂ|ဥရောပသမဂ္ဂ]] တွင် စားသုံးနိုင်သော အင်းဆက်များ - တစ်ကိုယ်လုံး သို့မဟုတ် အစိတ်အပိုင်းများ၊ ဥပမာ၊ ခြေထောက်များ၊ အတောင်ပံများ သို့မဟုတ် ဦးခေါင်းများ - ဥရောပကော်မရှင်မှ ပေးသော အစားအစာအသစ်အဆန်း များ၏ အဓိပ္ပါယ်ဖွင့်ဆိုချက်အတွင်း ကျရောက်နေသည်။ <ref>[[European Commission]] (2018-01-03): ''[https://ec.europa.eu/food/sites/food/files/safety/docs/fs_novel-food_leg_q-n-a-new-regulation-nf_en.pdf Questions and Answers: New Novel Food Regulation]''</ref> အင်းဆက်မျိုးစိတ်များစွာအတွက် စာရွက်စာတမ်းများကို European Food Safety Authority မှ ပြန်လည်သုံးသပ်လျက်ရှိသည်။ 2018 ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင်၊ EFSA သည် အိမ်ပုရစ် အတွက် အစားအစာအဖြစ် ပထမဆုံးအန္တရာယ်ပရိုဖိုင်ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>European Food Safety Authority (28 August 2018): ''[https://www.efsa.europa.eu/en/efsajournal/pub/e16082 Novel foods: a risk profile for the house cricket (Acheta domesticus)]''.</ref> EFSA မှ ဇန်နဝါရီ 13 ရက် 2021 တွင်ထုတ်ဝေသော အန္တရာယ်အကဲဖြတ်မှုအရ အဝါရောင်စားနပ်ရိက္ခာသည် လူသားစားသုံးရန်အတွက် ဘေးကင်းပါသည်။ <ref name="efsa-2021">European Food Safety Authority (13 January 2021): ''[https://www.efsa.europa.eu/en/efsajournal/pub/6343 Safety of dried yellow mealworm (Tenebrio molitor larva) as a novel food pursuant to Regulation (EU) 2015/2283].'' In: EFSA Journal.</ref> <ref>{{Cite web|date=2021-01-13|title=Yellow mealworm safe for humans to eat, says EU food safety agency|url=http://www.theguardian.com/environment/2021/jan/13/yellow-mealworm-safe-for-humans-to-eat-says-eu-food-safety-agency|archive-url=|archive-date=|archivedate=2021-01-15|language=en}}</ref> 2021 ခုနှစ် ဇူလိုင်လ 2 ရက်နေ့တွင် EFSA သည် အေးခဲနေသော၊ အခြောက်လှန်းထားသော သို့မဟုတ် မြေပြင်အနေအထားတွင် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သော ကျိုင်းကောင်များကို လူသားစားသုံးရန်အတွက် ဘေးကင်းကြောင်း ဖော်ပြထားသော အခြားသိပ္ပံနည်းကျထင်မြင်ချက်တစ်ခုကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>EFSA (2 July 2021): ''[https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.2903/j.efsa.2021.6667 Safety of frozen and dried formulations from migratory locust (Locusta migratoria) as a Novel food pursuant to Regulation (EU) 2015/2283].'' In: EFSA Journal. Vol. 19, Issue 7. DOI: https://doi.org/10.2903/j.efsa.2021.6667.</ref> 2021 ခုနှစ် ဩဂုတ်လ 17 ရက်နေ့တွင်၊ EFSA သည် အိမ်ပုရစ်များ ( ''Acheta domesticus'' ) ၏ ဘေးကင်းမှု အကဲဖြတ်ချက်ကို တစ်အိမ်လုံး ပုရစ်များမှ အေးခဲပြီး အခြောက်လှန်းထားသော ဖော်မြူလာများကို စားသုံးရန် ဘေးကင်းကြောင်း ဖော်ပြထားပါသည်။ <ref>EFSA (17 August 2021): ''[https://www.efsa.europa.eu/en/efsajournal/pub/6779 Safety of frozen and dried formulations from whole house crickets (Acheta domesticus) as a Novel food pursuant to Regulation (EU) 2015/2283]''. In: EFSA Journal 2021;19(8):6779.</ref> 2022 ခုနှစ် ဇူလိုင်လ 4 ရက်နေ့တွင်၊ EFSA သည် လူသားစားသုံးမှုအတွက် အနည်းအကျဉ်းနှင့် အအေးခံ ထားသော သန်ကောင်ငယ် ''များ၏'' အေးခဲထားသော အခြောက်ခံဖော်မြူလာများ၏ ဘေးကင်းမှုကို အတည်ပြုသည့် သဘောထားကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>EFSA (4 July 2022): ''[https://www.efsa.europa.eu/en/efsajournal/pub/7325 Safety of frozen and freeze-dried formulations of the lesser mealworm (Alphitobius diaperinus larva) as a Novel food pursuant to Regulation (EU) 2015/2283]''. In: EFSA Journal 2022;20(7):7325. doi: https://doi.org/10.2903/j.efsa.2022.7325</ref> EFSA ၏ အကဲဖြတ်ပြီးနောက်၊ ဥရောပကော်မရှင်သည် အောက်ဖော်ပြပါ စားသုံးနိုင်သော အင်းဆက်များကို EU တွင် အသစ်အဆန်းအစားအစာအဖြစ် ခွင့်ပြုထားသည်။ * ''1 June 2021 တွင် 1 June 2021 ၏ Commission Implementing Regulation (EU) 2021/882'' ဖြင့် ''Tenebrio molitor'' လောက်ကောင်များ (အ ခြောက်ခံပိုးကောင်များ )။ <ref>EU Commission (2 June 2021): ''[https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A32021R0882&qid=1622617276506 Commission Implementing Regulation (EU) 2021/882 of 1 June 2021 authorising the placing on the market of dried Tenebrio molitor larva as a novel food under Regulation (EU) 2015/2283 of the European Parliament and of the Council, and amending Commission Implementing Regulation (EU) 2017/2470]''.</ref> * ''2021 ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ 12 ရက်နေ့တွင် ကော်မရှင် အကောင်အထည်ဖော်ရေး စည်းမျဉ်း (EU) 2021/1975'' ဖြင့် အေးခဲထားသော၊ အခြောက်လှန်းပြီး အ မှု န့်ပုံစံများ ( Locusta migratoria ) ( ''Locusta migratoria'' ) ။ <ref>EU Commission (15 November 2021): ''[https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32021R1975 Commission Implementing Regulation (EU) 2021/1975 of 12 November 2021 authorising the placing on the market of frozen, dried and powder forms of Locusta migratoria as a novel food under Regulation (EU) 2015/2283 of the European Parliament and of the Council and amending Commission Implementing Regulation (EU) 2017/2470].''</ref> * ''2022 ခုနှစ် ဖေဖေါ်ဝါရီလ 10 ရက်နေ့ 2022 တွင် ကော်မရှင် အကောင်အထည်ဖော်ရေး စည်းမျဉ်း (EU) 2022/188'' ဖြင့် အေးခဲထားသော၊ အခြောက်လှန်းပြီး အမှုန့်ပြုလုပ်ထားသော အိမ်ပုရစ် ပုံစံများ ( ''Acheta domesticus'' )။ <ref>EU Commission (11 February 2022): ''[https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32022R0188 Commission Implementing Regulation (EU) 2022/188 of 10 February 2022 authorising the placing on the market of frozen, dried and powder forms of Acheta domesticus as a novel food under Regulation (EU) 2015/2283 of the European Parliament and of the Council, and amending Commission Implementing Regulation (EU) 2017/2470].''</ref> * ''2023 ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ 5 ရက်နေ့ တွင် ကော်မရှင် အကောင်အထည်ဖော်ရေး စည်းမျဉ်း (EU) 2023/58'' ဖြင့် သေးငယ်သော ပိုးကောင်ငယ် ( ''Alphitobius diaperinus'' ) ၏ အေးခဲထားသော၊ ငါးပိ၊ အခြောက်နှင့် အမှုန့်ပုံစံများ။ <ref name="eu-com-2023-58">EU Commission (6 January 2023): ''[https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A32023R0058 Commission Implementing Regulation (EU) 2023/58 of 5 January 2023 authorising the placing on the market of the frozen, paste, dried and powder forms of Alphitobius diaperinus larvae (lesser mealworm) as a novel food and amending Implementing Regulation (EU) 2017/2470]''.</ref> === ဆွစ်ဇာလန် === 2017 ခုနှစ် မေလ 1 ရက်နေ့တွင် [[ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ|ဆွစ်ဇာလန်မှ]] အောက်ပါ အင်းဆက်မျိုးစိတ်များကို အစားအစာအဖြစ် အတည်ပြုခဲ့သည်- <ref>Bundesamt für Lebensmittelsicherheit und Veterinärwesen (2017-04-28): [https://www.blv.admin.ch/blv/de/home/lebensmittel-und-ernaehrung/lebensmittelsicherheit/einzelne-lebensmittel/insekten.html#-399311545 "Insects as food"] (German only)</ref> * အိမ်ပုရစ် ( ''Acheta domesticus'' ) * ဥရောပကျိုင်း ( ''Locusta migratoria'' ) * Mealworms (သားလောင်းကဲ့သို့ ''Tenebrio molitor'' ) အချို့သောအခြေအနေများတွင်၊ ဤအရာများကို စားသုံးသူများအား လုံးလုံး၊ ကြေညက်အောင်ပြုလုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် အစားအသောက်ထုတ်ကုန်များတွင် စီမံဆောင်ရွက်ပေးခြင်းတို့ကို ကမ်းလှမ်းနိုင်ပါသည်။ === ယူကေ === [[ဘရက်ဇစ်|Brexit]] အကူးအပြောင်းကာလပြီးနောက်၊ [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ယူကေ]] တွင် စားသုံးနိုင်သော အင်းဆက်ပိုးမွှားများနှင့်ပတ်သက်သည့် စည်းမျဉ်းကို 2021 ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ 21 ရက်နေ့တွင် ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး တရားဝင်ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ ဈေးကွက်အတွင်း ရောင်းချနိုင်မည်မဟုတ်ပေ။{{Citation needed|date=February 2023}} ဈေးကွက်တွင်ရှိခဲ့သော အင်းဆက်ပိုးမွှားစားနပ်ရိက္ခာပစ္စည်းများကို ပြန်လည်သိမ်းဆည်းရမည်ဖြစ်ပါသည်။ အင်းဆက် အစားအစာ ထုတ်ကုန်များကို Food Standards Agency (FSA) မှ အသစ်အဆန်း အစားအစာ ခွင့်ပြုချက် လုပ်ငန်းစဉ်တွင် ခွင့်ပြုချက် ရရှိရမည်။ <ref>Food Manufacture (4 November 2021): ''[https://www.foodmanufacture.co.uk/Expertise/Legal/What-is-the-legal-status-of-insects-in-the-UK Edible insects left in legal limbo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211130214400/https://www.foodmanufacture.co.uk/Expertise/Legal/What-is-the-legal-status-of-insects-in-the-UK |date=30 November 2021 }}''.</ref> <ref>Vice World News (28 October 2021): ''[https://www.vice.com/en/article/v7dgmy/edible-insects-that-could-help-stop-climate-change-are-banned-from-major-climate-summit Edible Insects That Could Help Stop Climate Change Are Banned From Major Climate Summit]''.</ref> ဖေဖော်ဝါရီ 2022 တွင် UK အင်းဆက်စက်မှုလုပ်ငန်းအသင်း ''Woven Network CIC သည်'' အိမ်ပုရစ်များ ( ''Acheta domesticus'' ) ကို FSA သို့ အသစ်အဆန်းအစားအစာအဖြစ် ခွင့်ပြုချက်အတွက် ပထမဆုံးစာရွက်စာတမ်းကို တင်သွင်းခဲ့သည်။ <ref>Food Navigator/Oliver Morrison (2 February 2022): ''[https://www.foodnavigator.com/Article/2022/02/03/a-major-milestone-for-the-uk-edible-insect-sector-uk-edible-insect-makers-hope-for-novel-food-approval-by-2023 "A major milestone for the UK edible insect sector": UK edible insect makers hope for Novel Food approval by 2023]''.</ref> === အမေရိကန်နှင့် ကနေဒါ === USA နှင့် Canada တွင် လူတို့စားသုံးရန် အင်းဆက်ပိုးမွှားများကို အသစ်အဆန်းအစားအစာအဖြစ် မခွဲခြားဘဲ တင်သွင်းရောင်းချခြင်းကို ခွင့်မပြုပါ။{{Citation needed|date=February 2023}} US တွင် အင်းဆက်အစားအစာ ထုတ်ကုန်များသည် FDA စံနှုန်းများနှင့် အစားအသောက်တံဆိပ်ကပ်ခြင်းဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများ ( [[ဓာတ်မတည့်ခြင်း|ဓာတ်မတည့်မှု]] အန္တရာယ် တံဆိပ်ကပ်ခြင်းအပါအဝင်) ကို လိုက်နာရမည်ဖြစ်သည်။ <ref>Mariod, Abdalbasit Adam (2020): ''The Legislative Status of Edible Insects in the World''. In: Mariod A.A. (eds) African Edible Insects As Alternative Source of Food, Oil, Protein and Bioactive Components. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-030-32952-5_9.</ref> Federal Food, Drug, and Cosmetic Act (FD&amp;amp;C Act) တွင် FDA က "အစားအစာ" ဆိုသည်မှာ (၁) လူ သို့မဟုတ် အခြားတိရစ္ဆာန်များအတွက် အစားအသောက်အတွက် အသုံးပြုသည့် ဆောင်းပါးများ၊ (၂) [[ချူးအင်းဂမ်း|ပီကေ]] ၊ နှင့် (၃)၊ ) ဤဆောင်းပါး၏ အစိတ်အပိုင်းများအတွက် အသုံးပြုသည့် ဆောင်းပါးများ။" <ref>{{Cite web|url=https://legcounsel.house.gov/Comps/Federal%20Food,%20Drug,%20And%20Cosmetic%20Act.pdf|title=Federal Food, Drug, and Cosmetic Act|page=2|archivedate=24 April 2020|access-date=25 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20200424095237/https://legcounsel.house.gov/Comps/Federal%20Food,%20Drug,%20And%20Cosmetic%20Act.pdf}}</ref> ထို့ကြောင့် အင်းဆက်ပိုးမွှားများသည် အဆိုပါအမျိုးအစားအောက်တွင် ကျရောက်နေသဖြင့် ၎င်းတို့သည် ဘေးကင်းရန် လိုအပ်ပြီး အန္တရာယ်မကင်းသည့် ထပ်လောင်းအဆိပ်ဖြစ်စေသော သို့မဟုတ် ဖျက်နိုင်သော အရာများကို မခံနိုင်ပါ။ ပြောကြားထားသည့်ပစ္စည်းများကို ပြင်ဆင်ခြင်း၊ ထုပ်ပိုးခြင်း သို့မဟုတ် သန့်ရှင်းသောအခြေအနေအောက်တွင် သိမ်းဆည်းထားခြင်းမျိုးမဖြစ်နိုင်ဘဲ လက်ရှိ ကောင်းမွန်သောကုန်ထုတ်လုပ်မှုအလေ့အကျင့် (GMP)၊ ထုတ်လုပ်ခြင်း/စီမံဆောင်ရွက်ခြင်း၊ ထုပ်ပိုးခြင်း သို့မဟုတ် လူစားနပ်ရိက္ခာများကို ကိုင်ဆောင်ခြင်းဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများနှင့်အညီ ထုတ်လုပ်ရမည်။ <ref>{{Cite web|url=https://legcounsel.house.gov/Comps/Federal%20Food,%20Drug,%20And%20Cosmetic%20Act.pdf|title=Federal Food, Drug, and Cosmetic Act|page=5|access-date=25 May 2023|archive-date=24 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200424095237/https://legcounsel.house.gov/Comps/Federal%20Food,%20Drug,%20And%20Cosmetic%20Act.pdf}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.fda.gov/food/current-good-manufacturing-practices-cgmps-food-and-dietary-supplements/food-current-good-manufacturing-practice-modernization-report-2005|title=Food Current Good Manufacturing Practice Modernization Report (2005)|date=30 January 2020|archivedate=2020-04-13}}</ref> FD&C အက်ဥပဒေတွင် အစားအသောက်တံဆိပ်ကပ်ခြင်းနှင့် ကာကွယ်ရေးထိန်းချုပ်မှုများနှင့်သက်ဆိုင်သည့် လိုအပ်ချက်များလည်း ပါဝင်သည်။ အမေရိကန်ဈေးကွက်အတွက် ၎င်းတို့ထုတ်လုပ်သည့် အစားအစာများသည် ဘေးကင်းလုံခြုံပြီး FD&C အက်ဥပဒေနှင့် FDA ၏ အကောင်အထည်ဖော်မှုစည်းမျဉ်းများကို လိုက်နာရန် လုပ်ငန်းရှင်များတွင် တာဝန်ရှိပါသည်။ <ref name="van Huis-2013"/> ကနေဒါတွင် အင်းဆက်များသည် စတိုးဆိုင် သို့မဟုတ် အွန်လိုင်းတွင် ရောင်းချသည့် အခြားအစားအစာများကဲ့သို့ တူညီသောစံနှုန်းများနှင့် လမ်းညွှန်ချက်များကို လိုက်နာပါသည်။ <ref>{{Cite web|last=Government of Canada|first=Canadian Food Inspection Agency|date=2021-09-27|title=Edible insects: what to know before biting into bugs|url=https://inspection.canada.ca/inspect-and-protect/food-safety/edible-insects/eng/1632237657892/1632245370544|archivedate=2023-02-11}}</ref> === စင်္ကာပူ === 2023 ခုနှစ်တွင် စင်ကာပူစားနပ်ရိက္ခာအေဂျင်စီ (SFA) မှ 2023 ခုနှစ် ဒုတိယနှစ်ဝက်တွင် လူသားစားသုံးရန်အတွက် ပုရစ်၊ ပိုးကောင်နှင့် နှံကောင်ကဲ့သို့သော အင်းဆက်မျိုးစိတ် 16 မျိုးအား အတည်ပြုခဲ့သည် <ref name=":1">{{Cite web|date=2023-04-07|title=Singapore to approve 16 species of insects like crickets and grasshoppers to be sold as food {{!}} The Straits Times|url=https://www.straitstimes.com/singapore/16-species-of-insects-like-crickets-silkworms-will-receive-sfa-green-light-to-be-sold-as-food|archivedate=2023-04-09|language=en}}</ref> အင်းဆက်ပိုးမွှားများ စားသုံးရန်ခွင့်ပြုချက်သည် ရောဂါပိုးမွှားများကိုသတ်ရန် ကုသမှုလုပ်ငန်းစဉ်များအပါအဝင် အစားအသောက်ဘေးကင်းလုံခြုံရေးလိုအပ်ချက်များနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိစေရန်နှင့် ပိုးမွှားများကို လုံခြုံစွာထုပ်ပိုးသိမ်းဆည်းထားကြောင်း သေချာစေမည်ဖြစ်သည်။ <ref name=":1"/> == ပညာ‌ေးအစီအစဉ် == ဥရောပ၊ မြောက်အမေရိကနှင့် ဩစတေးလျတို့ကို အဓိကထား၍ စားသုံးနိုင်သော အင်းဆက်များ စားသုံးမှုနှင့်ပတ်သက်၍ တစ်ကမ္ဘာလုံးသိရှိစေရန် 2015 ခုနှစ်တွင် ဘယ်လ်ဂျီယံ စွန့်ဦးတီထွင်သူ Chris Derudder မှ အောက်တိုဘာလ 23 ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော World Edible Insect Day ကို မိတ်ဆက်ခဲ့ပါသည်။ <ref>Edible Bug Farm (2015-10-03): [http://www.ediblebugfarm.com/blog/entoview-with-entomochef/ Interview with Chris Derudder on WEID.]</ref> == ကြည့်ပါ။ == * အင်းဆက်များကို အစာအဖြစ် * အင်းဆက်အခြေခံ အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန် အစာ * နိုင်ငံအလိုက် စားသုံးနိုင်သော အင်းဆက်များစာရင်း == အောက်ခြေမှတ်စုများ == {{Reflist}} == ပြင်ပလင့်များ == * FAO- [http://www.fao.org/edible-insects/en/ အစာအတွက် အင်းဆက်ပိုးမွှားများ] * ဥရောပအစားအစာ ဘေးကင်းရေး အာဏာပိုင်- [https://www.efsa.europa.eu/en/efsajournal/pub/e16082 အစားအစာနှင့် အစာအဖြစ် အင်းဆက်ပိုးမွှားများ ထုတ်လုပ်ခြင်းနှင့် စားသုံးခြင်းဆိုင်ရာ အန္တရာယ် ပရိုဖိုင်] * Nova မှတ်တမ်းရုပ်ရှင် [https://www.pbs.org/video/edible-insects-qlmtas/ "Edible Insects"] == နောက်ထပ်ဖတ်ရန် == * FAO (2021)- ''အစားအစာဘေးကင်းရေးရှုထောင့်မှ စားသုံးနိုင်သော အင်းဆက်များကို ကြည့်ပါ။'' ''စိန်ခေါ်မှုများနှင့် ကဏ္ဍများအတွက် အခွင့်အလမ်းများ။'' ပါခင်ဗျာ။ doi- https://doi.org/10.4060/cb4094en * <bdi><cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFvan_Huis/Tomberlin2017">[[အထူး-BookSources/978-9086862962|ဝ၉၇၈-၉၀၈၆၈၆၂၉၆၂]]</cite></bdi> * * <bdi><cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFShockley_and_Dossey2014">[[Special:BookSources/9780123914538|ဝ၉၇၈၀၁၂၃၉၁၄၅၃၈]]</cite></bdi> * Calder၊ ဒံယေလ။ ''The Dietitian's Guide to Eating Bugs'' 2013 ebook [https://www.scribd.com/doc/160318509/The-Dietitian-s-Guide-to-Eating-Bugs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160509082921/https://www.scribd.com/doc/160318509/The-Dietitian-s-Guide-to-Eating-Bugs|date=2016-05-09}} * [[ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ]] kojeihz80xun09y7ngqy02lhx44eury 0 244616 1027353 1026467 2026-04-24T03:03:55Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1027353 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = သီရိပျံချီ၊ ဦး | name = မျိုးဆွေဝင်း | honorific-suffix = | image = | image_size = | alt = | caption = | office = [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့|ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်]] | term_start = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | term_end = |appointer= [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] | president = [[မင်းအောင်လှိုင်]] | predecessor = ''ကိုယ်တိုင်'' | successor = |office1= |term_start1= ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |term_end1 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |appointer1=[[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] | 1blankname1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]] | 1namedata1 = [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်]] (ယာယီ-တာဝန်) |office2= |term_start2= ၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |term_end2= ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |appointer2=[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] | 1blankname2 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]] | 1namedata2 = [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]] (ယာယီ) <br>[[မင်းအောင်လှိုင်]] (ယာယီ-တာဝန်) |predecessor2= [[ဝင်းသိန်း]] | successor2 = ''ကိုယ်တိုင်'' | office3 = [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ် | constituency3 = [[ပဲခူးမြို့နယ်]] <br> မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် (၁) | majority3 = မဲ ၈၃၃၈၂ <br>{{small|(၅၁.၀၃ ရာခိုင်နှုန်း)}} <ref>{{cite web|url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=07_01_2026_S_D%20FPTP.pdf&type=page_multiple_photo&code=215&sno=6071&token=aea7ea10deea304a81f619a174d9379fe4ef8950cace98a46916b06ab5f2f08b268a48c92aec388483c0ff2c5796968034eec034ca84d8daf043cf80d0607fd6|title=၂၀၂၅ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၁)တိုင်းဒေသကြီး(သို့)ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း တစ်ဦးချင်း ဆန္ဒမဲရရှိမှုအခြေအနေ|work=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်|access-date=၇ ဧပြီ ၂၀၂၆|date=၂၀၂၆}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref> | term_start3 = ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ | term_end3 = | predecessor3 = ညွန့်ရွှေ <br>{{small|([[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|NLD]])}} <br>{{small|([[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲ]])}} | successor3 = | order4 = [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီများ|စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] ဥက္ကဋ္ဌ | office4 = | term_start4 = ၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | term_end4 = ၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ | predecessor4 = ''ရာထူးစတင်'' | successor4 = ''ကိုယ်တိုင်'' {{small|(ဝန်ကြီးချုပ်)}} | order5 = ဒုတိယရဲချုပ်(၁) | office5 = မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့ | term_start5 = ၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၈ | term_end5 = ၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | predecessor5 = | successor5 = | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|1961|1|21}} | birth_place = [[နတ်တလင်းမြို့]]၊ ပဲခူးတိုင်း၊[[မြန်မာနိုင်ငံ]] | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} --> | death_place = | resting_place = | resting_place_coordinates = | citizenship = | nationality = | party = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | spouse = စိုးစိုးသက် | partner = <!--For those with a domestic partner and not married--> | relations = | children = | parents = | residence = | education = | alma_mater = [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] | occupation = ရဲအရာရှိဟောင်း၊နိုင်ငံရေးသမား | awards = သီရိပျံချီ (၂၀၂၂) | signature = |cabinet = [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့|ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့]] }} '''ဦးမျိုးဆွေဝင်း''' (၂၁ ဇန်နဝါရီ ၁၉၆၁ မွေးဖွား) သည် လက်ရှိ [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://bagoregion.gov.mm/ပဲခူးမြို့နယ်အတွင်း-အခြ/ |title=ပဲခူးမြို့နယ်အတွင်း အခြေခံပညာကျောင်းများ အေးချမ်းစွာ ဖွင့်လှစ်သင်ကြားနေမှုအား တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ် ဦးမျိုးဆွေဝင်း သွားရောက်ကြည့်ရှုအားပေး|work=ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့|access-date=၆ ဇွန် ၂၀၂၃ |date= ၂ ဇွန် ၂၀၂၃ }}</ref>အဆိုပါ ရာထူးတွင် ခန့်အပ်ခြင်းမခံရမီက [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန]] [[မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့|မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့]]ဌာနချုပ် တွင် ဒုတိယရဲချုပ်(၁)အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ၁၉၆၁ ခုနှစ် တွင် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊[[နတ်တလင်းမြို့]]တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။၁၉၇၇ ခုနှစ် တွင် နတ်တလင်း အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းမှ ဆယ်တန်းအောင်မြင်ခဲ့သည်။၁၉၇၈ ခုနှစ် တွင် ပဲခူးဒီကရီကောလိပ်၊၁၉၇၉ခုနှစ်တွင် ပြည်ဒေသကောလိပ် သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၂ ခုနှစ် တွင် [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] မှ ဓါတုဗေဒအထူးပြုဖြင့် သိပ္ပံဘွဲ့ကိုရရှိခဲ့သည်။ထို့နောက် ဘွဲ့ရ ဗိုလ်လောင်းသင်တန်းတက်၍ တပ်မတော်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ == အမှုထမ်းခြင်း == ဦးမျိုးဆွေဝင်းသည် တပ်မတော်သားဟောင်းတစ်ဦးဖြစ်သည်။၁၉၉၈ ခုနှစ် နဝတ အစိုးရလက်ထက်တွင် စစ်ဖက်မှ ရဲတပ်ဖွဲ့သို့ အသွင်ပြောင်းလာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2022/05/06/251717.html|title=မတူညီသော ရဲချုပ် နှစ်ဦး၏ တူညီသော နိဂုံး|work=ဧရာဝတီသတင်း|access-date=၆ ဇွန် ၂၀၂၃|date=၆ မေ ၂၀၂၂}}</ref> ဒုတိယရဲမှူးအဆင့်မှ တာဝန်များအဆင့်ဆင့်ထမ်းဆောင်ပြီးနောက် ရခိုင်ပြည်နယ်ရဲတပ်ဖွဲ့မှူး၊မွန်ပြည်နယ်ရဲတ ပ်ဖွဲ့မှူး၊ရကဖ၁ ကွပ်ကဲရေးမှူး၊ ရဲဦးစီးအရာရှိချုပ် စသည့် တာဝန်များပေးအပ်ခံရသည်။ ၂၀၁၈ ဇန်နဝါရီ ၂ရက်နေ့တွင် ဒုတိယရဲချုပ်(၁) ဖြစ်လာခဲ့သည်။ထိုတာဝန်ကို ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂ရက်နေ့အထိ သက်ပြည့် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/news/71835|title=ရန်ကုန်တိုင်းရဲတပ်ဖွဲ့မှူး ရဲမှူးချုပ်ဝင်းနိုင်အား မူးယစ်ဆေးဝါးတားဆီးနှိမ်နင်းရေး ရဲတပ်ဖွဲ့မှူးအဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးခဲ့ပြီး အခြားအဆင့်မြင့်ရဲအရာရှိအချို့ နေရာအပြောင်းအလဲဖြစ်ပေါ်|work=Eleven Media Group|access-date=၆ ဇွန် ၂၀၂၃|date=၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၈}}</ref><ref>{{cite web|url=https://mizzimaburmese.com/article/70959|title=တပ်ဖွဲ့ဝင် အမျိုးသမီးကို လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အမြတ်ထုတ်သည်ဟု တိုင်ကြားခံရသည့် ရဲမှူးချုပ်ကို စစ်ဆေးနေ|work=Mizzima Burmese News|access-date=၆ ဇွန် ၂၀၂၃|date=၂၃ ဇွန် ၂၀၂၀၂}}</ref>ယင်းနောက် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။ == နိုင်ငံရေးဘဝ == ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ရက် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ၎င်းသည် ဒုတိယရဲချုပ်(၁)မှ အနားယူကာ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးစီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် စစ်ကောင်စီက အမိန့်ထုတ်တာဝန်ပေးသည်။<ref>{{cite web|url=https://myotaw.news/articles/16594|title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေး|work=မြို့တော်သတင်း|access-date=၆ ဇွန် ၂၀၂၃|date=၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁|archive-date=29 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240629103622/https://myotaw.news/articles/16594}}</ref>ထိုတာဝန်အား ၆လတာဝန်ထမ်းဆောင်ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီ၏ အိမ်စောင့်အစိုးရအဖွဲ့ထဲ ပဲခူးတိုင်းဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ၂၀၂၁ ဩဂုတ် ၁ရက်နေ့တွင် တာဝန်ဆက်လက်ပေးခံရသည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/212828 |title=ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် ဝန်ကြီးဌာနများအတွက် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများနှင့် တိုင်းဒေသကြီး/ ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေး|work=Eleven Media Group|access-date=၆ ဇွန်၂၀၂၃ |date=၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ }}</ref> သူသည် ကြံ့ခိုင်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီဝင်ပြီး ၂၀၂၅-၂၀၂၆ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ တွင် ပဲခူးမြို့နယ် ကိုယ်စားပြုတိုင်းလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဝင်ပြိုင်ခဲ့သည်။အနိုင်ရပြီးနောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၆ရက်တွင် ကျင်းပသည့် တတိယအကြိမ် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်က သမ္မတ၏အဆိုပြုတင်သွင်းချက်အတိုင်း ၎င်းအား ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် အတည်ပြု ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2026-04-06 |title=စစ်တပ်အရာရှိဟောင်းအများစု တိုင်းနှင့်ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2026/04/06/412404.html |access-date=2026-04-07 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> == ပိတ်ဆို့ခံရခြင်း == အမေရိကန်ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ယူနိုက်ဒက်ကင်းဒမ်းနှင့်ကနေဒါနိုင်ငံတို့က ဦးမျိုးဆွေဝင်းအား ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့ အရေးယူထားသည်။ <ref>{{cite web|url=https://home.treasury.gov/news/press-releases/jy0526 |title=Treasury Sanctions Perpetrators of Serious Human Rights Abuse on International Human Rights Day|work=U.S. Department of the Treasury|access-date=6 June 2023 |date=10 December 2021 }}</ref><ref>{{Cite news|title=စစ်ကောင်စီခန့် ဝန်ကြီးချုပ် ၄ ဦးနှင့် စစ်တပ်အဖွဲ့အစည်း ၃ ခု ဒဏ်ခတ်အရေးယူခံရ|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2021/12/11/248022.html|accessdate=2025-6-1|publisher=The Irrawaddy|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250601143242/https://burma.irrawaddy.com/news/2021/12/11/248022.html|archivedate=2025-6-1}}</ref> == ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း == ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၇  ရက်တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၁/၂၀၂၂ အားဖြင့် စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ဖြစ်သော [[သီရိပျံချီဘွဲ့]]ကို နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ မင်းအောင်လှိုင်က ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း ၊အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၁ / ၂၀၂၂ ၊ စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ သီရိပျံချီဘွဲ့ |url=https://www.myawady.net.mm/node/32969 |accessdate=2 August 2025 |publisher=MWD Webportal}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၂) ရက်နေ့တွင် အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၄၄/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ|ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့]]ဖြစ်သော [[စည်သူဘွဲ့]]ကို ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80511|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-03-04|language=en}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၆၁| }}{{မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်များ}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၆၁ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်များ]] [[Category:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးမှ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီဝင်များ]] rb6cbffh2j4onw4cigdqpo9yih01rgf 0 247332 1027255 1024930 2026-04-23T16:49:56Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1027255 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |honorific-prefix = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး (ငြိမ်း) <br> [[သရေစည်သူ]]၊ ဦး | name = တင်မောင်ဝင်း | native_name = | image = Lt_Gen_Tin_Maung_Win.jpg | caption = ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၉ ရက်က ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲတွင် တွေ့ရသော ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးတင်မောင်ဝင်း | office = [[ပြည်ထောင်စု ရာထူးဝန်အဖွဲ့|ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့]] <br> ဥက္ကဋ္ဌ | term_start = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |term_end = |appointer = [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] |president= [[မင်းအောင်လှိုင်]] | predecessor = [[စိုးမင်းဦး (ဒု ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|စိုးမင်းဦး]] |successor = |office1 = [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]]ကိုယ်စားလှယ် |constituency1 = [[ရေကြည်မြို့နယ်]] အမှတ်(၁) |term_start1 = ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ |term_end1 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |majority1 = ခိုင်လုံမဲ ၅၃၁၆၉ <br>{{small|(၅၉.၂၁ရာခိုင်နှုန်း)}}<ref>{{cite web|url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=4_2_26_S_D_FPTP_PR.pdf&type=page_multiple_photo&code=215&sno=4409&token=a269500937f9d5c4f3a4b78ddfe8ecc1d995d59615259e89d404342e2bb1429c13be98933b2c6c76d087a03d23c03fe679c12b518e6778d9e25cc78bb2751e84|title=တိုင်းဒေသကြီးသို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း တစ်ဦးချင်းစီ၏ ဆန္ဒမဲရရှိမှုအခြေအနေ(၂၀၂၅ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ)|work=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်|access-date=၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆|date=၂၀၂၆}}</ref> |predecessor1 = မျိုးညွန့် <br>{{small|([[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|NLD]])}} <br>{{small|([[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲ]])}}<ref>{{cite web|url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=03S_D.pdf&type=page_multiple_photo&code=17&sno=5789&token=2a840d7fdcf49becf13ac7636e5a61b04ae3a7e87747ed76b8a4fd5c8a03777981c19159c7dfb39e409533df0604dd7e692b4b7221b4e6eeb98475b8e623d134|title=တိုင်းဒေသကြီးသို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း တစ်ဦးချင်းစီ၏ ဆန္ဒမဲရရှိမှုအခြေအနေ(၂၀၁၅ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ)|work=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်|access-date=၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆|date=၂၀၁၅|archive-date=18 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220618232803/https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=03S_D.pdf&type=page_multiple_photo&code=17&sno=5789&token=2a840d7fdcf49becf13ac7636e5a61b04ae3a7e87747ed76b8a4fd5c8a03777981c19159c7dfb39e409533df0604dd7e692b4b7221b4e6eeb98475b8e623d134|url-status=dead}}</ref> |successor1 = |office2 =[[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့|ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့]] ဝန်ကြီးချုပ် |appointer2=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ |1blankname2=သမ္မတ |1namedata2= [[မင်းအောင်လှိုင်]] <small>(ယာယီသမ္မတ-တာဝန်)</small> |term_start2 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |term_end2= ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |predecessor2= ကိုယ်တိုင် |successor2 = အေးကျော် |term_start3 = ၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |term_end3= ၃၁ ဇူလိုင် |appointer3=[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] |1blankname3=သမ္မတ |1namedata3= *[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]] <small>(ယာယီသမ္မတ)</small><small>(၂၀၂၁-၂၀၂၄)</small> *[[မင်းအောင်လှိုင်]] <br><small>(ယာယီသမ္မတ-တာဝန်)</small> <small>(၂၀၂၄-၂၀၂၅)</small> |predecessor3= [[လှမိုးအောင်|လှမိုးအောင်]] |successor3 = ကိုယ်တိုင် | birth_date = ၁၉၆၁ | birth_place = [[ရေကြည်မြို့]] | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} --> | death_place = | death_cause = | citizenship = မြန်မာ | nationality = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | party = | allegiance = {{flag|Myanmar}} | branch = {{army|Myanmar}} | serviceyears = ၁၉၈၂ - ၂၀၂၁ | rank = [[File:Tatmadaw_Lieutenant_General_Insignia_01.png|10px]] ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး | unit = | commands = | battles = | mawards = | spouse =ကြည်ကြည်ထွန်း <ref>{{cite web|url=http://uzo.sakura.ne.jp/burma/nlm/mal/mal_data/mal_2018/mal_03_2018/mal_19_03_2018.pdf|title=စုလျားရစ်ပတ်ထိမ်းမြားမင်္ဂလာကျေးဇူးတင်လွှာ|work=၂၀၁၈ခုနှစ် မတ်လ ၁၉ ရက်နေ့ထုတ် မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ စာမျက်နှာ(၁၃)|access-date=၂၀ ဇွန် ၂၀၂၄|date=၁၉ မတ် ၂၀၁၈ }}</ref> ||military_blank1=ကိုယ်ပိုင်အမှတ် |military_data1=ကြည်း ၁၇၆၀၆ |children=ဗိုလ်ကြီး ရဲထွန်းဝင်း (ရေတပ်)|awards=*[[စည်သူဘွဲ့]] (၂၀၂၂) * [[သရေစည်သူ]]ဘွဲ့ (၂၀၂၆)}} ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး (ငြိမ်း) '''တင်မောင်ဝင်း'''(၁၉၆၁ မွေးဖွား)သည် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]]မှ အငြိမ်းစားအရာရှိတစ်ဦးဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် [[ပြည်ထောင်စု ရာထူးဝန်အဖွဲ့|ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့]] ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူ ဖြစ်သည်။ယင်းမတိုင်မီက [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့|ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့]]၏ ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/212828|title=ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် ဝန်ကြီးဌာနများအတွက် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများနှင့် တိုင်းဒေသကြီး/ ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေး|work=Eleven Media Group|access-date=၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄|date=၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁}}</ref> သူသည် တပ်မတော်မှ [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] အဆင့်ဖြင့် အငြိမ်းစားယူခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့်ပညာရေး == [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရေကြည်မြို့]] တွင် မွေးဖွားခဲ့သူဖြစ်သည်။ အခြေခံပညာရေးတို့အား မွေးရပ်ဇာတိတွင် သင်ယူခဲ့သည်။ ဆယ်တန်းအောင်ပြီးနောက် အဆင့်မြင့်ပညာကို ရန်ကုန်ဝိဇ္ဇာနှင့်သိပ္ပံတက္ကသိုလ် တွင် သင်ယူပြီး၊ရူပဗေဒအထူးပြုဖြင့် သိပ္ပံဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ ဘွဲ့ရပြီးနောက် ကျောင်းဆရာအဖြစ် ရေကြည်မြို့ အလက(ကွင်းလျား)၊အမက(သပြေကွင်း) တို့တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ == စစ်မှုထမ်းခြင်း == သူသည် [[တပ်မတော် (ကြည်း) ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း (ဗထူး)|တပ်မတော်(ကြည်း)ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း]] (OTS) အပတ်စဉ် – ၆၄ ဆင်း ဖြစ်သည်။၁၉၈၂ ခုနှစ် တွင် တပ်မတော် သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး၊ ပြန်တမ်းဝင်အမှတ်  ကြည်း ၁၇၆၀၆ ဖြင့် စစ်မှုထမ်းသည်။ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး ဟောင်း [[စိုးထွဋ်|ဦးစိုးထွဋ်]] နှင့်  တပတ်စဉ်တည်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် ဗိုလ်မှူးကြီး အဆင့်ဖြင့်  ကရင် ပြည်နယ်၊ ဘားအံမြို့အခြေစိုက် [[အမှတ်(၂၂)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|တပ်မ (၂၂)တပ်မမှူး]] အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်မှူးချုပ် အဖြစ် ရာထူးတိုးသည်။ သူသည် မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (ကာကွယ်ရေးပညာ)ရရှိသူ တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် ဩဂုတ်လတွင် [[အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်|အနောက်တောင်တိုင်း စစ်ဌာနချုပ်]] တိုင်းမှူး ၊ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင်  [[အရှေ့တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်|အရှေ့တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တိုင်းမှူး]] စသည်ဖြင့်  တာဝန် ပေးခံရသည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2020/12/20/235197.html|title=ဒုတိယ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ၆ ဦး တပ်မတော် အရန်အင်အားသို့ ပြောင်းရွှေ့ ခံရ|work=The Irrawaddy|access-date=၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄|date=၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၀}}</ref> ယင်းနောက် ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်မောင်ဝင်းသည် တပ်မတော်တွင် [[လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့|လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး]]အရာရှိချုပ်အဖြစ် <ref>{{cite web|url=https://ispmyanmarpeacedesk.com/function/updjc-ကော်မတီဝင်များ/|title=UPDJC ကော်မတီဝင်များ|work=ISP Peace Desk|access-date=၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄|date=၂၈ ဇွန် ၂၀၁၆}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/nnyiilaakhnsbhaaptti-duttiybiulkhupkii-ttngmeaangwnge-nigunkhup-amaackaa|title=ညီလာခံသဘာပတိ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်မောင်ဝင်း၏ နိဂုံးချုပ် အမှာစကား|work=Myanmar Digital News|access-date=၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄|date=၁၆ ဇူလိုင် ၂၀၁၈}}{{Dead link|date=April 2025 }}</ref>တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် တပ်မတော်အရံအင်အားသို့ ပြောင်းရွှေ့ခံခဲ့ရသူများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ပြည်ထောင်စုအဆင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေးဆိုင်ရာ ပူးတွဲစောင့်ကြည့်ရေးကော်မတီ၏ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|နိုဝင်ဘာရွေးကောက်ပွဲ]]အပြီး တပ်မတော်မှဖွဲ့စည်းခဲ့သော ''တပ်မတော်၏ ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးမှု ကော်မတီ''တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် လည်းကောင်း တာဝန်ယူခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma-54889769|title=တပ်မတော်က ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးမှု ကော်မတီအသစ်ကို ဘာလို့ ဖွဲ့တာလဲ|work=BBC Burmese|access-date=၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄|date=၁၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀}}</ref>၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်တွင် တပ်မတော်၏ ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးမှုကော်မတီ တွင် အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ဆက်လက် ပါဝင်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/203723|title=ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးများ ပါဝင်သည့် တပ်မတော်၏ ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးမှု ကော်မတီကို ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်း|work=Eleven Media Group|access-date=၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄|date=၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁}}</ref> == တိုင်းဝန်ကြီးချုပ် == ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှု အပြီး ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၁ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်မှ အငြိမ်းစားယူကာ [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့|ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]] ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]က ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://news-eleven.com/article/212828|title=ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် ဝန်ကြီးဌာနများအတွက် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများနှင့် တိုင်းဒေသကြီး/ ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေး|publisher=Eleven Media|accessdate=9 August 2025}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကို ဖျက်သိမ်းပြီးနောက် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]အား အမြင့်ဆုံး အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားအဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး၊ [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့|ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့]]ကို ပြန်လည် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းလိုက်ရာ ဦးတင်မောင်ဝင်းကို ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ဆက်လက်ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.myawady.net.mm/node/73265|title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့များ ဖွဲ့စည်းတာဝန်ပေးအပ်ခြင်း|publisher=Myawaddy|accessdate=2 August 2025}}</ref>ထို့နောက် ရေကြည်မြို့နယ် အမှတ်(၁)ကိုယ်စားပြုပြီး ရွေးကောက်ပွဲဝင်ခဲ့သည်။အနိုင်ရပြီး တိုင်းလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၀ရက်တွင် ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရက ၎င်းအား ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။ == ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း == ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၇ ရက်တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ချီးမြှင့်သည့် [[စည်သူဘွဲ့]] ရသည်။<ref>{{cite web|url=https://myawady.net.mm/node/32968|title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း ၊ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၁ / ၂၀၂၂ ၊ ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့များ|work=MWD Webportal|access-date=၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄|date=၁၇ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၂}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၂) ရက်နေ့တွင် အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၄၄/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ|ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့]]ဖြစ်သော [[သရေစည်သူ|သရေစည်သူဘွဲ့]]ကို ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80511|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-03-04|language=en}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{lifetime|၁၉၆၁| | }} [[ကဏ္ဍ:ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်များ]] [[Category:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] {{နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ}} 6gphpvwukgt3ojt5653orps4pfzln9i 0 253873 1027307 959458 2026-04-24T01:51:34Z Aung Minn Khannt77 92927 1027307 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} ရန်မန်မင်းသည် ရန်ပေါင်မင်း၏သားတော်ဖြစ်သည်။ ဒွတ္တဘောင်မင်း၏ မြစ်တော်ဖြစ်သည်။ ရန်မန်မင်းသည် သက်တော် ၃၀တွင် ထီးဖြူဆောင်းကာ သားမှီးယှက်နဲ့ သန်လျက်ကို ကိုင်၍ သရေခေတ္တရာပြည်၏ မင်းအဖြစ်သို့နန်းတက်သည်။ ရန်မန်မင်း လက်ထက်တွင် တိုင်းပြည်သည် စည်ပင်ဝဖြိုးသာယာလေသည်။ ဗုဒ္ဓသာသနာ ဆက်လက်ထွန်းကား ကာ အခြားနိုင်ငံများထိပါ ပျံနှံခဲ့သည်။ သာကီဝင်မင်းမျိုးမှ ဆင်းသက်လာသောသရေခတ္တရာမင်းတို့သည် နယ်မြေများပိုမိုပိုင်ဆိုင်လာလေသည်။ ရန်မန်မင်း ရန်မန်မင်း (သို့မဟုတ်) ရန်အပေါင်းကိုမာန်အောင်နိုင်သောမင်း (သာသနာနှစ် ၁၈၉–၂၃၉) သည် သရေခေတ္တရာမင်းဆက်၏ ပဉ္စမမြောက်မင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် သရေခေတ္တရာမြို့ပြနိုင်ငံကို တည်ထောင်ခဲ့သူ [[ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး]]၏ မြစ်တော်ဖြစ်ပြီး၊ ခမည်းတော် [[ရန်ဘောင်မင်း]]၏ ထီးနန်းကို ဆက်ခံခဲ့သူဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ နန်းသက် ၅၀ နှစ်အတွင်း သရေခေတ္တရာသည် အေးချမ်းသာယာပြီး ဘုန်းမီးနေလ တောက်ပခဲ့သည်ဟု ရာဇဝင်ကျမ်းများက ဆိုသည်။{{Infobox royalty|name=ရန်မန်မင်း|full name=သီရီမဟာရန်မန်မင်းတရာကြီး|title=မြန်မာဘုရင် သရေခေတ္တရာ အင်ပါယာပြည့်ရှင်|image=|caption=|reign=|coronation=|predecessor=[[ရန်ပေါင်မင်း|ရန်ပေါင်မင်း]]|successor=[[ရက္ခန်မင်း ]]/|heir=|consort=[[ဒေဝီမိဖုရား]] [[မသိရှိ]] <br> [[]] <br> [[]]|issue=[[ရမက္ခန်]]|royal house=|royal anthem=|dynasty=[[သရေခေတ္တရာခေတ်]]|father=[[ရန်ပေါင်မင်း]]|mother=[[တောင်နန်းစံမိဖုရား]]|birth_date=|birth_place=သရေခေတ္တရာနန်းတော်|death_date=(၈၁နှစ်)|death_place=မသိရှိရ|place of burial=}}မျိုးရိုးနှင့် နန်းတက်ခြင်း ရန်မန်မင်းသည် သရေခေတ္တရာ၏ စတုတ္ထမြောက်မင်းဖြစ်သော ရန်ဘောင်မင်း၏ သားတော်ဖြစ်သည်။ သာသနာနှစ် ၁၈၉ ခုနှစ်တွင် ခမည်းတော် နတ်ရွာစံပြီးနောက် ထီးနန်းကို ဆက်ခံခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ဘိုးတော်၊ အဘိုးတော်များ၏ မင်းမျိုးရိုးအစဉ်အဆက်အတိုင်း သရေခေတ္တရာကို ၅၀ နှစ်တိုင်တိုင် အုပ်ချုပ်စိုးစံခဲ့သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တိုင်းပြည်အခြေအနေ ၎င်း၏ နန်းသက်တစ်လျှောက်တွင် သရေခေတ္တရာ နေပြည်တော်သည် ဘုန်းမီးနေလ တောက်ပလျက်ရှိပြီး အထူးအေးချမ်းသာယာခဲ့သည်။ ရာဇဝင်ကျမ်းများ၏ အဆိုအရ ရန်မန်မင်းလက်ထက်တွင် - * စစ်ရေးအင်အား: ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး လက်ထက်ကတည်းက တည်ထောင်ခဲ့သော စစ်ရေးယန္တရားမှာ ခိုင်မာဆဲဖြစ်ပြီး၊ ဒဏ္ဍာရီလာ "အရိန္ဒမာ" လှံတော်၏ ဘုန်းတန်ခိုးကြောင့် အနီးနားရှိ မြို့ပြနိုင်ငံများက ရန်မစရဲဘဲ ရှိခဲ့ကြသည်။ * စီးပွားရေးနှင့် လူမှုရေး: တိုင်းပြည်အတွင်း ခိုးဝှက်မှုကင်းစင်ပြီး ပြည်သူများ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေးကို လွတ်လပ်စွာ လုပ်ကိုင်နိုင်ခဲ့ကြသည်။ ဘာသာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ရန်မန်မင်းသည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို ရိုသေကိုင်းရှိုင်းသော မင်းတစ်ပါးဖြစ်သည်။ ၎င်း၏လက်ထက်တွင် သရေခေတ္တရာရှိ စေတီပုထိုးများကို ပြုပြင်မွမ်းမံခြင်း၊ သာသနာပြု ရဟန်းသံဃာများကို ချီးမြှင့်ထောက်ပံ့ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဤကာလသည် ပျူစာပေနှင့် ပျူယဉ်ကျေးမှု အနုပညာရပ်များ မြင့်မားစွာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်နေသော အချိန်လည်း ဖြစ်သည်။ ဘဝနိဂုံး ရန်မန်မင်းသည် သာသနာနှစ် ၂၃၉ ခုနှစ်၊ သက်တော် ၈၁ နှစ်အရွယ်တွင် နတ်ရွာစံခဲ့သည်။ ၎င်း၏နောက်တွင် သားတော်ဖြစ်သူ [[ယက္ခမင်း]] က ထီးနန်းကို ဆက်ခံခဲ့သည်။ ရန်မန်မင်းသည် သရေခေတ္တရာ၏ အင်အားကြီးမားသော မင်းဆက်များအနက် နောက်ဆုံးသော မင်းတစ်ပါးအဖြစ် သမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့သည်။ '''အသောကမင်းကြီးနှင့် ဆက်စပ်မှုနှင့် တတိယသင်္ဂါယနာတင်ပွဲ''' မြန်မာရာဇဝင်ကျမ်းများအရ ရန်မန်မင်းသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ <nowiki>[[အသောကမင်းကြီး]]</nowiki> နှင့် ခေတ်ပြိုင်စိုးစံခဲ့ပြီး ထူးခြားသော ဘာသာရေးဆက်ဆံမှုများ ရှိခဲ့သည်။ '''တတိယသင်္ဂါယနာတင်ပွဲတွင် ပါဝင်ခြင်း''' သာသနာနှစ် ၂၃၅ ခုနှစ်တွင် အသောကမင်းကြီးသည် ပါဋလိပုတ်ပြည်၌ (Pataliputra) '''တတိယသင်္ဂါယနာ''' ကို တင်တော်မူသည်။ ထိုပွဲသို့ သရေခေတ္တရာမင်း ရန်မန်မင်းသည် '''ကိုယ်စားပြုမင်းသား''' တစ်ပါးအဖြစ် (သို့မဟုတ်) သရေခေတ္တရာကို ကိုယ်စားပြုသော စေတမန်တော်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်ဟု ရာဇဝင်မှတ်တမ်းများတွင် ဆိုကြသည်။ • '''မင်းချင်းဆက်ဆံရေး:''' အသောကမင်းကြီးနှင့် ရန်မန်မင်းတို့သည် သာကီဝင်မင်းမျိုးချင်း ဆက်နွယ်မှုကို အခြေခံ၍ ရင်းနှီးသော ဆက်ဆံရေးရှိခဲ့သည်။ ရန်မန်မင်းသည် ဗုဒ္ဓသာသနာကို ရိုသေကိုင်းရှိုင်းသူဖြစ်သည့်အတွက် အသောကမင်းကြီး၏ သာသနာပြုလုပ်ငန်းများတွင် ပူးပေါင်းပါဝင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ • '''သာသနာပြုအဖွဲ့များစေလွှတ်ခြင်း:''' တတိယသင်္ဂါယနာတင်ပွဲအပြီးတွင် အသောကမင်းကြီးသည် အရပ်မျက်နှာ ကိုးဌာနသို့ သာသနာပြုစေလွှတ်ရာတွင် သရေခေတ္တရာသို့လည်း <nowiki>[[သောဏမထေရ်နှင့် ဥတ္တရမထေရ်]]</nowiki> တို့ကို စေလွှတ်ခဲ့သည်။ ရန်မန်မင်းသည် ထိုသာသနာပြုအဖွဲ့များကို ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ လက်ခံကြိုဆိုခဲ့ပြီး သရေခေတ္တရာတွင် သာသနာတော် ထွန်းကားပြန့်ပွားအောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ '''တွေ့ဆုံခဲ့ပုံ''' ရာဇဝင်လာ အဆိုများအရ ရန်မန်မင်းသည် အသောကမင်းကြီးထံသို့ သံတမန်များ စေလွှတ်ခြင်း၊ လက်ဆောင်ပဏ္ဏာများ ဖလှယ်ခြင်းတို့ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အချို့သော မှတ်တမ်းများတွင် ရန်မန်မင်းသည် အသောကမင်းကြီး၏ ဘုန်းတန်ခိုးနှင့် သာသနာပြုလိုစိတ်ကို လေးစားသဖြင့် ပါဋလိပုတ်ပြည်သို့ ကိုယ်တိုင် (သို့မဟုတ်) အဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ စေလွှတ်၍ တွေ့ဆုံကာ သာသနာရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များကို ဆွေးနွေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ကိုးကားချက်များ * မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး * မှန်နန်း မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး * ကုလားရာဇဝင်ချုပ် ==ကိုးကား== {{reflist}} qsma2g91j8n79i1za8dtc2r7td9b0ts 1027312 1027307 2026-04-24T02:05:53Z ~2026-24659-26 141921 အကုန် 1027312 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} ရန်မန်မင်းသည် ရန်ပေါင်မင်း၏သားတော်ဖြစ်သည်။ ဒွတ္တဘောင်မင်း၏ မြစ်တော်ဖြစ်သည်။ ရန်မန်မင်းသည် သက်တော် ၃၀တွင် ထီးဖြူဆောင်းကာ သားမှီးယှက်နဲ့ သန်လျက်ကို ကိုင်၍ သရေခေတ္တရာပြည်၏ မင်းအဖြစ်သို့နန်းတက်သည်။ ရန်မန်မင်း လက်ထက်တွင် တိုင်းပြည်သည် စည်ပင်ဝဖြိုးသာယာလေသည်။ ဗုဒ္ဓသာသနာ ဆက်လက်ထွန်းကား ကာ အခြားနိုင်ငံများထိပါ ပျံနှံခဲ့သည်။ သာကီဝင်မင်းမျိုးမှ ဆင်းသက်လာသောသရေခတ္တရာမင်းတို့သည် နယ်မြေများပိုမိုပိုင်ဆိုင်လာလေသည်။ ရန်မန်မင်း ရန်မန်မင်း (သို့မဟုတ်) ရန်အပေါင်းကိုမာန်အောင်နိုင်သောမင်း (သာသနာနှစ် ၁၈၉–၂၃၉) သည် သရေခေတ္တရာမင်းဆက်၏ ပဉ္စမမြောက်မင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် သရေခေတ္တရာမြို့ပြနိုင်ငံကို တည်ထောင်ခဲ့သူ [[ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး]]၏ မြစ်တော်ဖြစ်ပြီး၊ ခမည်းတော် [[ရန်ဘောင်မင်း]]၏ ထီးနန်းကို ဆက်ခံခဲ့သူဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ နန်းသက် ၅၀ နှစ်အတွင်း သရေခေတ္တရာသည် အေးချမ်းသာယာပြီး ဘုန်းမီးနေလ တောက်ပခဲ့သည်ဟု ရာဇဝင်ကျမ်းများက ဆိုသည်။{{Infobox monarch|name=ရန်မန်မင်း|title=[[မြန်မာဘုရင်များ စာရင်း|မြန်မာဘုရင်]]၊ ၊ သရေခေတ္တရာအင်ပါယာပြည့်ရှင်|image=[[File:IMG4629kingyanmhan.jpg|thumb|ရန်မန်မင်း]]|caption=သရေခေတ္တရာခေတ် ဝတ်စားဆင်ယင်မှုဖြင့် တွေ့ရသော ရန်မန်မင်း (ပုံတူ)|reign=|successor=[[ရက္ခန်မင်း]]|predecessor=[[ဒွတ္တရန်|ရန်ပေါင်မင်း]]|spouse=မသိရှိရချေ|issue=[[ရမက္ခန်]]|full name=သီရိမဟာရန်မန်မင်းတရားကြီး|house=[[ပထမသရေခေတ္တရာ မင်းဆက်]] ()|father=[[ဒွတ္တရန်|ရန်ဘောင်မင်း]]|mother=တောင်နန်းစံမိဖုရား|birth_place=သရေခေတ္တရာနန်းတော်|death_date=သက်တော် ၈၁ နှစ်|death_place=သရေခေတ္တရာ|religion=[[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]}}မျိုးရိုးနှင့် နန်းတက်ခြင်း ရန်မန်မင်းသည် သရေခေတ္တရာ၏ စတုတ္ထမြောက်မင်းဖြစ်သော ရန်ဘောင်မင်း၏ သားတော်ဖြစ်သည်။ သာသနာနှစ် ၁၈၉ ခုနှစ်တွင် ခမည်းတော် နတ်ရွာစံပြီးနောက် ထီးနန်းကို ဆက်ခံခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ဘိုးတော်၊ အဘိုးတော်များ၏ မင်းမျိုးရိုးအစဉ်အဆက်အတိုင်း သရေခေတ္တရာကို ၅၀ နှစ်တိုင်တိုင် အုပ်ချုပ်စိုးစံခဲ့သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တိုင်းပြည်အခြေအနေ ၎င်း၏ နန်းသက်တစ်လျှောက်တွင် သရေခေတ္တရာ နေပြည်တော်သည် ဘုန်းမီးနေလ တောက်ပလျက်ရှိပြီး အထူးအေးချမ်းသာယာခဲ့သည်။ ရာဇဝင်ကျမ်းများ၏ အဆိုအရ ရန်မန်မင်းလက်ထက်တွင် - * စစ်ရေးအင်အား: ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး လက်ထက်ကတည်းက တည်ထောင်ခဲ့သော စစ်ရေးယန္တရားမှာ ခိုင်မာဆဲဖြစ်ပြီး၊ ဒဏ္ဍာရီလာ "အရိန္ဒမာ" လှံတော်၏ ဘုန်းတန်ခိုးကြောင့် အနီးနားရှိ မြို့ပြနိုင်ငံများက ရန်မစရဲဘဲ ရှိခဲ့ကြသည်။ * စီးပွားရေးနှင့် လူမှုရေး: တိုင်းပြည်အတွင်း ခိုးဝှက်မှုကင်းစင်ပြီး ပြည်သူများ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေးကို လွတ်လပ်စွာ လုပ်ကိုင်နိုင်ခဲ့ကြသည်။ ဘာသာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ရန်မန်မင်းသည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို ရိုသေကိုင်းရှိုင်းသော မင်းတစ်ပါးဖြစ်သည်။ ၎င်း၏လက်ထက်တွင် သရေခေတ္တရာရှိ စေတီပုထိုးများကို ပြုပြင်မွမ်းမံခြင်း၊ သာသနာပြု ရဟန်းသံဃာများကို ချီးမြှင့်ထောက်ပံ့ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဤကာလသည် ပျူစာပေနှင့် ပျူယဉ်ကျေးမှု အနုပညာရပ်များ မြင့်မားစွာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်နေသော အချိန်လည်း ဖြစ်သည်။ ဘဝနိဂုံး ရန်မန်မင်းသည် သာသနာနှစ် ၂၃၉ ခုနှစ်၊ သက်တော် ၈၁ နှစ်အရွယ်တွင် နတ်ရွာစံခဲ့သည်။ ၎င်း၏နောက်တွင် သားတော်ဖြစ်သူ [[ယက္ခမင်း]] က ထီးနန်းကို ဆက်ခံခဲ့သည်။ ရန်မန်မင်းသည် သရေခေတ္တရာ၏ အင်အားကြီးမားသော မင်းဆက်များအနက် နောက်ဆုံးသော မင်းတစ်ပါးအဖြစ် သမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့သည်။ '''အသောကမင်းကြီးနှင့် ဆက်စပ်မှုနှင့် တတိယသင်္ဂါယနာတင်ပွဲ''' မြန်မာရာဇဝင်ကျမ်းများအရ ရန်မန်မင်းသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ <nowiki>[[အသောကမင်းကြီး]]</nowiki> နှင့် ခေတ်ပြိုင်စိုးစံခဲ့ပြီး ထူးခြားသော ဘာသာရေးဆက်ဆံမှုများ ရှိခဲ့သည်။ '''တတိယသင်္ဂါယနာတင်ပွဲတွင် ပါဝင်ခြင်း''' သာသနာနှစ် ၂၃၅ ခုနှစ်တွင် အသောကမင်းကြီးသည် ပါဋလိပုတ်ပြည်၌ (Pataliputra) '''တတိယသင်္ဂါယနာ''' ကို တင်တော်မူသည်။ ထိုပွဲသို့ သရေခေတ္တရာမင်း ရန်မန်မင်းသည် '''ကိုယ်စားပြုမင်းသား''' တစ်ပါးအဖြစ် (သို့မဟုတ်) သရေခေတ္တရာကို ကိုယ်စားပြုသော စေတမန်တော်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်ဟု ရာဇဝင်မှတ်တမ်းများတွင် ဆိုကြသည်။ • '''မင်းချင်းဆက်ဆံရေး:''' အသောကမင်းကြီးနှင့် ရန်မန်မင်းတို့သည် သာကီဝင်မင်းမျိုးချင်း ဆက်နွယ်မှုကို အခြေခံ၍ ရင်းနှီးသော ဆက်ဆံရေးရှိခဲ့သည်။ ရန်မန်မင်းသည် ဗုဒ္ဓသာသနာကို ရိုသေကိုင်းရှိုင်းသူဖြစ်သည့်အတွက် အသောကမင်းကြီး၏ သာသနာပြုလုပ်ငန်းများတွင် ပူးပေါင်းပါဝင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ • '''သာသနာပြုအဖွဲ့များစေလွှတ်ခြင်း:''' တတိယသင်္ဂါယနာတင်ပွဲအပြီးတွင် အသောကမင်းကြီးသည် အရပ်မျက်နှာ ကိုးဌာနသို့ သာသနာပြုစေလွှတ်ရာတွင် သရေခေတ္တရာသို့လည်း <nowiki>[[သောဏမထေရ်နှင့် ဥတ္တရမထေရ်]]</nowiki> တို့ကို စေလွှတ်ခဲ့သည်။ ရန်မန်မင်းသည် ထိုသာသနာပြုအဖွဲ့များကို ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ လက်ခံကြိုဆိုခဲ့ပြီး သရေခေတ္တရာတွင် သာသနာတော် ထွန်းကားပြန့်ပွားအောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ '''တွေ့ဆုံခဲ့ပုံ''' ရာဇဝင်လာ အဆိုများအရ ရန်မန်မင်းသည် အသောကမင်းကြီးထံသို့ သံတမန်များ စေလွှတ်ခြင်း၊ လက်ဆောင်ပဏ္ဏာများ ဖလှယ်ခြင်းတို့ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အချို့သော မှတ်တမ်းများတွင် ရန်မန်မင်းသည် အသောကမင်းကြီး၏ ဘုန်းတန်ခိုးနှင့် သာသနာပြုလိုစိတ်ကို လေးစားသဖြင့် ပါဋလိပုတ်ပြည်သို့ ကိုယ်တိုင် (သို့မဟုတ်) အဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ စေလွှတ်၍ တွေ့ဆုံကာ သာသနာရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များကို ဆွေးနွေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ကိုးကားချက်များ * မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး * မှန်နန်း မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး * ကုလားရာဇဝင်ချုပ် ==ကိုးကား== {{reflist}} lvggdqj9w69c1zrl9tglvvuyo581l2o 1027313 1027312 2026-04-24T02:06:22Z ~2026-24659-26 141921 1027313 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} ရန်မန်မင်းသည် ရန်ပေါင်မင်း၏သားတော်ဖြစ်သည်။ ဒွတ္တဘောင်မင်း၏ မြစ်တော်ဖြစ်သည်။ ရန်မန်မင်းသည် သက်တော် ၃၀တွင် ထီးဖြူဆောင်းကာ သားမှီးယှက်နဲ့ သန်လျက်ကို ကိုင်၍ သရေခေတ္တရာပြည်၏ မင်းအဖြစ်သို့နန်းတက်သည်။ ရန်မန်မင်း လက်ထက်တွင် တိုင်းပြည်သည် စည်ပင်ဝဖြိုးသာယာလေသည်။ ဗုဒ္ဓသာသနာ ဆက်လက်ထွန်းကား ကာ အခြားနိုင်ငံများထိပါ ပျံနှံခဲ့သည်။ သာကီဝင်မင်းမျိုးမှ ဆင်းသက်လာသောသရေခတ္တရာမင်းတို့သည် နယ်မြေများပိုမိုပိုင်ဆိုင်လာလေသည်။ ရန်မန်မင်း ရန်မန်မင်း (သို့မဟုတ်) ရန်အပေါင်းကိုမာန်အောင်နိုင်သောမင်း (သာသနာနှစ် ၁၈၉–၂၃၉) သည် သရေခေတ္တရာမင်းဆက်၏ ပဉ္စမမြောက်မင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် သရေခေတ္တရာမြို့ပြနိုင်ငံကို တည်ထောင်ခဲ့သူ [[ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး]]၏ မြစ်တော်ဖြစ်ပြီး၊ ခမည်းတော် [[ရန်ဘောင်မင်း]]၏ ထီးနန်းကို ဆက်ခံခဲ့သူဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ နန်းသက် ၅၀ နှစ်အတွင်း သရေခေတ္တရာသည် အေးချမ်းသာယာပြီး ဘုန်းမီးနေလ တောက်ပခဲ့သည်ဟု ရာဇဝင်ကျမ်းများက ဆိုသည်။{{Infobox monarch|name=ရန်မန်မင်း|title=[[မြန်မာဘုရင်များ စာရင်း|မြန်မာဘုရင်]]၊ ၊ သရေခေတ္တရာအင်ပါယာပြည့်ရှင်|image=[[File:IMG4629kingyanmhan.jpg|thumb|ရန်မန်မင်း]]|caption=သရေခေတ္တရာခေတ် ဝတ်စားဆင်ယင်မှုဖြင့် တွေ့ရသော ရန်မန်မင်း (ပုံတူ)|reign=|successor=[[ရက္ခန်မင်း]]|predecessor=[[ဒွတ္တရန်|ရန်ပေါင်မင်း]]|spouse=မသိရှိရချေ|issue=[[ရမက္ခန်]]|full name=သီရိမဟာရန်မန်မင်းတရားကြီး|house=[[ပထမသရေခေတ္တရာမင်းဆက်]] ()|father=[[ဒွတ္တရန်|ရန်ဘောင်မင်း]]|mother=တောင်နန်းစံမိဖုရား|birth_place=သရေခေတ္တရာနန်းတော်|death_date=သက်တော် ၈၁ နှစ်|death_place=သရေခေတ္တရာ|religion=[[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]}}မျိုးရိုးနှင့် နန်းတက်ခြင်း ရန်မန်မင်းသည် သရေခေတ္တရာ၏ စတုတ္ထမြောက်မင်းဖြစ်သော ရန်ဘောင်မင်း၏ သားတော်ဖြစ်သည်။ သာသနာနှစ် ၁၈၉ ခုနှစ်တွင် ခမည်းတော် နတ်ရွာစံပြီးနောက် ထီးနန်းကို ဆက်ခံခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ဘိုးတော်၊ အဘိုးတော်များ၏ မင်းမျိုးရိုးအစဉ်အဆက်အတိုင်း သရေခေတ္တရာကို ၅၀ နှစ်တိုင်တိုင် အုပ်ချုပ်စိုးစံခဲ့သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တိုင်းပြည်အခြေအနေ ၎င်း၏ နန်းသက်တစ်လျှောက်တွင် သရေခေတ္တရာ နေပြည်တော်သည် ဘုန်းမီးနေလ တောက်ပလျက်ရှိပြီး အထူးအေးချမ်းသာယာခဲ့သည်။ ရာဇဝင်ကျမ်းများ၏ အဆိုအရ ရန်မန်မင်းလက်ထက်တွင် - * စစ်ရေးအင်အား: ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး လက်ထက်ကတည်းက တည်ထောင်ခဲ့သော စစ်ရေးယန္တရားမှာ ခိုင်မာဆဲဖြစ်ပြီး၊ ဒဏ္ဍာရီလာ "အရိန္ဒမာ" လှံတော်၏ ဘုန်းတန်ခိုးကြောင့် အနီးနားရှိ မြို့ပြနိုင်ငံများက ရန်မစရဲဘဲ ရှိခဲ့ကြသည်။ * စီးပွားရေးနှင့် လူမှုရေး: တိုင်းပြည်အတွင်း ခိုးဝှက်မှုကင်းစင်ပြီး ပြည်သူများ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေးကို လွတ်လပ်စွာ လုပ်ကိုင်နိုင်ခဲ့ကြသည်။ ဘာသာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ရန်မန်မင်းသည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို ရိုသေကိုင်းရှိုင်းသော မင်းတစ်ပါးဖြစ်သည်။ ၎င်း၏လက်ထက်တွင် သရေခေတ္တရာရှိ စေတီပုထိုးများကို ပြုပြင်မွမ်းမံခြင်း၊ သာသနာပြု ရဟန်းသံဃာများကို ချီးမြှင့်ထောက်ပံ့ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဤကာလသည် ပျူစာပေနှင့် ပျူယဉ်ကျေးမှု အနုပညာရပ်များ မြင့်မားစွာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်နေသော အချိန်လည်း ဖြစ်သည်။ ဘဝနိဂုံး ရန်မန်မင်းသည် သာသနာနှစ် ၂၃၉ ခုနှစ်၊ သက်တော် ၈၁ နှစ်အရွယ်တွင် နတ်ရွာစံခဲ့သည်။ ၎င်း၏နောက်တွင် သားတော်ဖြစ်သူ [[ယက္ခမင်း]] က ထီးနန်းကို ဆက်ခံခဲ့သည်။ ရန်မန်မင်းသည် သရေခေတ္တရာ၏ အင်အားကြီးမားသော မင်းဆက်များအနက် နောက်ဆုံးသော မင်းတစ်ပါးအဖြစ် သမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့သည်။ '''အသောကမင်းကြီးနှင့် ဆက်စပ်မှုနှင့် တတိယသင်္ဂါယနာတင်ပွဲ''' မြန်မာရာဇဝင်ကျမ်းများအရ ရန်မန်မင်းသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ <nowiki>[[အသောကမင်းကြီး]]</nowiki> နှင့် ခေတ်ပြိုင်စိုးစံခဲ့ပြီး ထူးခြားသော ဘာသာရေးဆက်ဆံမှုများ ရှိခဲ့သည်။ '''တတိယသင်္ဂါယနာတင်ပွဲတွင် ပါဝင်ခြင်း''' သာသနာနှစ် ၂၃၅ ခုနှစ်တွင် အသောကမင်းကြီးသည် ပါဋလိပုတ်ပြည်၌ (Pataliputra) '''တတိယသင်္ဂါယနာ''' ကို တင်တော်မူသည်။ ထိုပွဲသို့ သရေခေတ္တရာမင်း ရန်မန်မင်းသည် '''ကိုယ်စားပြုမင်းသား''' တစ်ပါးအဖြစ် (သို့မဟုတ်) သရေခေတ္တရာကို ကိုယ်စားပြုသော စေတမန်တော်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်ဟု ရာဇဝင်မှတ်တမ်းများတွင် ဆိုကြသည်။ • '''မင်းချင်းဆက်ဆံရေး:''' အသောကမင်းကြီးနှင့် ရန်မန်မင်းတို့သည် သာကီဝင်မင်းမျိုးချင်း ဆက်နွယ်မှုကို အခြေခံ၍ ရင်းနှီးသော ဆက်ဆံရေးရှိခဲ့သည်။ ရန်မန်မင်းသည် ဗုဒ္ဓသာသနာကို ရိုသေကိုင်းရှိုင်းသူဖြစ်သည့်အတွက် အသောကမင်းကြီး၏ သာသနာပြုလုပ်ငန်းများတွင် ပူးပေါင်းပါဝင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ • '''သာသနာပြုအဖွဲ့များစေလွှတ်ခြင်း:''' တတိယသင်္ဂါယနာတင်ပွဲအပြီးတွင် အသောကမင်းကြီးသည် အရပ်မျက်နှာ ကိုးဌာနသို့ သာသနာပြုစေလွှတ်ရာတွင် သရေခေတ္တရာသို့လည်း <nowiki>[[သောဏမထေရ်နှင့် ဥတ္တရမထေရ်]]</nowiki> တို့ကို စေလွှတ်ခဲ့သည်။ ရန်မန်မင်းသည် ထိုသာသနာပြုအဖွဲ့များကို ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ လက်ခံကြိုဆိုခဲ့ပြီး သရေခေတ္တရာတွင် သာသနာတော် ထွန်းကားပြန့်ပွားအောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ '''တွေ့ဆုံခဲ့ပုံ''' ရာဇဝင်လာ အဆိုများအရ ရန်မန်မင်းသည် အသောကမင်းကြီးထံသို့ သံတမန်များ စေလွှတ်ခြင်း၊ လက်ဆောင်ပဏ္ဏာများ ဖလှယ်ခြင်းတို့ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အချို့သော မှတ်တမ်းများတွင် ရန်မန်မင်းသည် အသောကမင်းကြီး၏ ဘုန်းတန်ခိုးနှင့် သာသနာပြုလိုစိတ်ကို လေးစားသဖြင့် ပါဋလိပုတ်ပြည်သို့ ကိုယ်တိုင် (သို့မဟုတ်) အဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ စေလွှတ်၍ တွေ့ဆုံကာ သာသနာရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များကို ဆွေးနွေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ကိုးကားချက်များ * မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး * မှန်နန်း မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး * ကုလားရာဇဝင်ချုပ် ==ကိုးကား== {{reflist}} phvx3bqlbkzy1ys4h61pp99x8zv3b38 0 254339 1027299 950994 2026-04-24T01:31:00Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1027299 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} {{Infobox beauty pageant | photo =MissUniverseMyanmar2024.jpg | caption = မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၂၄ | date = ၇ ဇွန် ၂၀၂၄ | presenters =ချာလီ <br> San Thut | entertainment =Vitashine | venue =ရန်ကုန်ကွန်ဗန်းရှင်စင်တာ၊ [[ရန်ကုန်]]၊ မြန်မာ | broadcaster =Skynet Teen Channel | entrants = ၅၂ | placements =၂၀ | debuts ={{Hlist|[[အောင်လန်မြို့နယ်|အောင်လန်]]|[[ဟင်္သာတမြို့နယ်|ဟင်္သာတ]]|[[အင်းဝမြို့|အင်းဝ]]|[[အင်တကော်မြို့|အင်တကော်]]|[[ကလောမြို့နယ်|ကလော]]|[[ကော့သောင်းမြို့နယ်|ကော့သောင်း]]|[[ကျိုက်ထိုမြို့နယ်|ကျိုက်ထို]]|[[ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်|ကျောက်ပန်းတောင်း]]|[[မုဒုံမြို့နယ်|မုဒုံ]]|[[မြင်းခြံမြို့နယ်|မြင်းခြံ]]|[[နောင်ချိုမြို့နယ်|နောင်ချို]]|[[ရွှေကူမြို့နယ်|ရွှေကူ]]|[[ရွှေကျင်မြို့နယ်|ရွှေကျင်]]|[[ဝိုင်းမော်မြို့နယ်|ဝိုင်းမော်]]|[[ရမည်းသင်းမြို့နယ်|ရမည်းသင်း]]}} | withdrawals ={{Hlist|[[အမရပူရမြို့နယ်|အမရပူရ]]|[[ကော့ကရိတ်မြို့နယ်|ကော့ကရိတ်]]|[[ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်|ကွတ်ခိုင်]]|[[မုံရွာမြို့နယ်|မုံရွာ]]|[[မူဆယ်မြို့|မူဆယ်]]|[[ပျဉ်းမနားမြို့နယ်|ပျဉ်းမနား]]|[[ထားဝယ်မြို့နယ်|ထားဝယ်]]}} | returns ={{Hlist|[[ပုဂံမြို့|ပုဂံ]]|[[လှိုင်ဘွဲ့မြို့နယ်|လှိုင်ဘွဲ့]]|[[မကွေးမြို့|မကွေး]]|[[မင်းဘူးမြို့နယ်|မင်းဘူး]]|[[မြဝတီမြို့နယ်|မြဝတီ]]|[[ပခုက္ကူမြို့နယ်|ပခုက္ကူ]]|[[ပင်းတယမြို့နယ်|ပင်းတယ]]|[[စစ်ကိုင်းမြို့|စစ်ကိုင်း]]|[[သထုံမြို့|သထုံ]]|[[ရန်ကုန်အနောက်ခရိုင်|ရန်ကုန်အနောက်ပိုင်းခရိုင်]]}} | winner = '''[[သက်စံအန်ဒါဆန်]]<br>{{flagicon|Yangon Region}} [[ရန်ကုန်မြောက်ပိုင်းခရိုင်]]''' | photogenic =မျိုးသန္ဒာ‌ဇော်<br> {{flagicon|Bago Region}}[[ပဲခူး]] | best national costume ={{ubl|[[ဟန်လေး]]|{{flagicon|Yangon Region}} [[ရန်ကုန်တောင်ပိုင်းခရိုင်]] |Nang Laung Lieng|{{flagicon|Shan State}} [[တာချီလိတ်]]}} | before = [[မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၂၃|၂၀၂၃]] | next = [[မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၂၅|၂၀၂၅]] }} '''မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၂၄''' သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် တွင် ကျင်းပမည့် (၁၁)ကြိမ်မြောက် [[မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ]] ပြိုင်ပွဲဖြစ်သည်။ ပြိုင်ပွဲအပြီးတွင် [[မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၂၃]]ဆုရှင် ကျိုင်းတုံကိုယ်စားပြု အလှမယ် [[အမရာဘို]]မှ မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၂၄ အနိုင်ရရှိသူ အား သရဖူလွှဲပြောင်းရမည်။ အနိုင်ရရှိသူသည် [[မက်ဆီကို]]နိုင်ငံ တွင်ကျင်းပမည့် မယ်စကြဝဠာ ၂၀၂၄သို့ မြန်မာကိုယ်စားပြုအဖြစ် သွားရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရမည်။ == နောက်ခံ == === ပြိုင်ပွဲကျင်းပရာ နေရာ နှင့် အချိန် === == ပြိုင်ပွဲဝင်ရွေးချယ်ခြင်း == အောက်ပါတို့သည် မယ်စကြဝဠာမြန်မာ ၂၀၂၄ တွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ရန်အတွက် ဒေသအလိုက် ပြုလုပ်ခဲ့သော မြို့နယ် ပြိုင်ပွဲစာရင်း ဖြစ်သည်။ {{Static row numbers}} {| class="wikitable sortable static-row-numbers static-row-header-text" style="font-size: 85%;" |+သရဖူရသည့် နေ့ရက်အလိုက် မယ်စကြဝဠာမြန်မာ ၂၀၂၄ မြို့ကိုယ်စားပြု အလှမယ်များ စာရင်း ! class="unsortable"|ကျင်းပရာ မြို့/ခရိုင်!!class="unsortable"|အလှမယ်!!class="unsortable"|ရက်စွဲနှင့် ခန်းမ!!class="unsortable"|ပါဝင်သူ!!class="unsortable" width=100px|{{tooltip|Title(s)|Title(s) qualified for the national pageant}}!!class="unsortable"|ကိုးကား |- | {{flagicon|Shan State}}&nbsp;[[ကလောမြို့]]||align=center|မယ်စကြဝဠာ က‌ေလာ||၁၆ ‌ေဖဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄၊ ကေအမ်အေ ရွှေပြည် အပန်းဖြေစခန်း၊ ပဲခူးမြို့|| align=center|၁၄ | {{hidden|2 titles|{{bulleted list|မယ်စကြဝဠာ အင်းတကော်|မယ်စကြဝဠာ ကလော}}}} | align=center| |- |} == ရလဒ်များ == === နေရာရရှိမှု === == ဆုများ == === အထူးဆုများ === == ပြိုင်ပွဲဝင်များ == {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" ! မြို့/ခရိုင် || ပြိုင်ပွဲဝင် || အသက်{{efn|ပြိုင်ပွဲဝင်စဉ် ရောက်ရှိအသက်|name=A}}|| အရပ် || ဇာတိမြို့ || နေရာရရှိမှု |- |{{flagicon|Mandalay Region}} [[အမရပူရ]]||မေဒီဇင်ဘာ|| || || | |- | {{flagicon|Shan State}} [[အောင်ပန်း]]||ဝမ်ဝမ်|| || || | |- | {{flagicon|Magway Region}} [[အောင်လံ]]||ချစ်မြတ်နိုးဦး|| || || | |- | {{flagicon|Bago Region}} [[ပဲခူး]]||မျိုးသန္တာဇော်|| || || | |- | {{flagicon|Ayeyarwady Region}} [[ဟင်္သာတ]]||ဆုြပည်စုံထွန်း|| || || | |- | {{flagicon|Bago Region}} [[အင်းတကော်မြို့|အင်းတကော်]]||ယွန်းမြတ်ရွှေရည်|| || || | |- | {{flagicon|Shan State}} [[ကလော]]||ပန်ဒိုရာထူး|| || ||[[ကလော]] | |- | {{flagicon|Shan State}} [[ကျိုင်းတုံ]] || Nang Tip || || || | |- | {{flagicon|Shan State}} [[လားရှိုး]] || Mhuu Khit San || || || | |- | {{flagicon|Mon State}} [[မော်လမြိုင်]] || [[အိမ့်မျက်ခြယ်]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mtnewstoday.com/en/?p=4770|date=5 March 2024|title=In the Miss Universe Myanmar 2024 pageant, Miss Eaint Myet Chel will compete as Mawlamyine's representative|access-date=15 March 2024|website=MT News|language=my}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref> || ၃၀ || || [[ချောင်းဆုံ]] | |- | {{flagicon|Sagaing Region}} [[မုံရွာ]] || ရွှေရတီကျော် || || || | |- | {{flagicon|Mon State}} [[မုဒုံ]] || ယုမွန်အောင် || || || | |- | {{flagicon|Kayin State}} [[မော်လမြိုင်]] || အထင်ကရပိုပို || || || | |- | {{flagicon|Kachin State}} [[မြစ်ကြီးနား]] || Mary Htoi Ra || || || | |- | {{flagicon|Ayeyarwady Region}} [[ပုသိမ်]] || Ti Aye || || || | |- | {{flagicon|Bago Region}} [[ပြည်]] || ြမတ်စုမွန် || || || | |- | {{flagicon|Bago Region}} [[ရွှေကျင်]] || သီရိသိမ့်သိမ့်တုံ || || || | |- | {{flagicon|Rakhine State}} [[စစ်တွေ]] || ဝင်းဝင်းသန်း || || || | |- | {{flagicon|Shan State}} [[တာချီလိတ်]] || Nang Laung Lieng || || || | |- | {{flagicon|Shan State}} [[တောင်ကြီး]] || ရှင်ယွန်းအိမ် || || || | |- | {{flagicon|Shan State}} [[တောင်ငူ]] || သွယ်တာဆန်း || || || | |- | {{flagicon|Mon State}} [[သထုံ]] || နွယ်နီဝင်း || ၂၅ || || | |} == လာမည့် မြို့နယ်ပြိုင်ပွဲများ == {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" |- ! မြို့/ပြိုင်ပွဲ ! နေ့ရက် |- | {{flagicon|Mon State}} [[ကျိုက်ထို]] | rowspan=3| ၂၆ မတ် ၂၀၂၄ |- | {{flagicon|Mandalay Region}} [[ကျောက်ပန်းတောင်း]] |- | {{flagicon|Mon State}} [[သံဖြူဇရပ်]] |- | {{flagicon|Mandalay Region}} [[Meiktila]] | rowspan=2| 27 March 2024 |- | {{flagicon|Mandalay Region}} [[Kyaukse District|Inwa]] |- | {{flagicon|Chin State}} [[Hakha]] | rowspan=3| 30 March 2024 |- | {{flagicon|Mandalay Region}} [[Mogok]] |- | {{flagicon image|Flag of Naypyidaw Union Territory.svg}} [[Naypyitaw]] |- | {{flagicon|Mandalay Region}} [[Mandalay]] | rowspan=5 | 2 April 2024 |- | {{flagicon|Mandalay Region}} [[Pakokku]] |- | {{flagicon|Mandalay Region}} [[Pyin Oo Lwin]] |- | {{flagicon|Sagaing Region}} [[Sagaing]] |- | {{flagicon|Kachin State}} [[Waingmaw]] |- | {{flagicon|Yangon Region}} [[Yangon|Yangon East]] | rowspan=4| 3 April 2024 |- | {{flagicon|Yangon Region}} [[Yangon|Yangon North]] |- | {{flagicon|Yangon Region}} [[Yangon|Yangon South]] |- | {{flagicon|Yangon Region}} [[Yangon|Yangon West]] |- |} == မှတ်စု == {{Notelist}} == ကိုးကား == {{reflist}} {{မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အလှမယ်ပြိုင်ပွဲများ]] 7n7dixrbljwe12cfvq9gyowwbuw7eae 0 255095 1027388 885228 2026-04-24T06:23:04Z Zawzawaungthwin 100038 မြို့နယ်(၆၀)အား စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့် ဆက်လက်ကြေညာခြင်း ၁/၂၀၂၆ 1027388 wikitext text/x-wiki {{မြန်မာ့သမိုင်း}} '''မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်အုပ်ချုပ်ရေး'''သည် ၁၉၆၂ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၁ ခုနှစ်အထိ ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်စတင်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် [[ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]]၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် [[ဗြိတိသျှအင်ပါယာ]]လက်အောက်မှ [[လွတ်လပ်ပြီးခေတ်မြန်မာနိုင်ငံ|ဒီမိုကရက်တစ်နိုင်ငံ]]အဖြစ် [[လွတ်လပ်ရေးနေ့ (မြန်မာနိုင်ငံ)|လွတ်လပ်ရေး]] ရရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ပထမဆုံး စစ်အုပ်ချုပ်ရေးသည် ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့ပြီး၊ [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း]]က [[၁၉၆၂ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် အာဏာသိမ်းပြီးနောက်]] တိုက်ရိုက်စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကို စတင်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် နိုင်ငံပြိုကွဲခြင်းမှ ကယ်တင်မည်ဟူသော အကြောင်းပြချက်ဖြင့် [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]]လက်အောက်တွင် ၂၆ နှစ်ကြာ [[စစ်အာဏာရှင်စနစ်]] ([[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ်|ပြည်ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်]]) အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ ဤကာလအတွင်း ပြည်သူများအား ရွေးကောက်ပွဲတွင် မဲပေးခွင့်နှင့် ဝင်ရောက်အရွေးခံခွင့်ပေးခြင်း ကဲ့သို့သော ဒီမိုကရေစီဆန်သည့် အခြေအနေအချို့ ရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-12990563|title=Myanmar country profile|publisher=[[BBC]]|date=3 September 2018}}</ref> လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ပိုင်း နှစ်ကာလအများစုတွင် [[အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံ]]ဖြစ်သည့် မြန်မာနိုင်ငံသည် ပြင်းထန်သော တိုင်းရင်းသား ပဋိပက္ခများဖြင့် နစ်မွန်းနေခဲ့ပြီး ၎င်း၏ [[မြန်မာတိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်များ|အမျိုးမျိုးသော တိုင်းရင်းသားအုပ်စုများ]]သည် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ|ကမ္ဘာပေါ်တွင် အရှည်ကြာဆုံး ပြည်တွင်းစစ်ပွဲ]]များထဲမှ တစ်ခုတွင် ပါဝင်ပတ်သက်နေခဲ့သည်။ ၎င်းသည် [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူ့အခွင့်အရေး|လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများ]]ကြောင့် သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် အကြမ်းတမ်းဆုံး နိုင်ငံများထဲမှ တစ်ခုအဖြစ်လည်း လူသိများသည်။ ဤကာလအတွင်း [[ကုလသမဂ္ဂ]]နှင့် အခြားအဖွဲ့အစည်းများစွာက နိုင်ငံအတွင်း လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများ ဆက်တိုက်နှင့် စနစ်တကျ ဖြစ်ပွားနေကြောင်း အစီရင်ခံခဲ့ကြသည်။<ref name=UNHR>{{cite web|url=https://www.hrw.org/burma |title=Burma |publisher=Human Rights Watch |access-date=6 July 2013}}<br/>{{cite web|url=http://www.amnestyusa.org/our-work/countries/asia-and-the-pacific/myanmar |title=Myanmar Human Rights |publisher=Amnesty International USA |access-date=6 July 2013}}<br/>{{cite web|url=https://www.hrw.org/world-report-2012/world-report-2012-burma |title=World Report 2012: Burma |publisher=Human Rights Watch |access-date=6 July 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130630121229/http://www.hrw.org/world-report-2012/world-report-2012-burma |archive-date=30 June 2013 }}</ref> ==နိဒါန်း== [[အရှေ့တောင်အာရှ ကျွန်းဆွယ်ဒေသ]]တွင် အကြီးဆုံးနိုင်ငံဖြစ်သည့် မြန်မာနိုင်ငံသည် [[တောင်အာရှ]]နှင့် [[အရှေ့တောင်အာရှ]]တို့ ပေါင်းဆုံရာတွင် တည်ရှိသည်။ ၎င်းသည် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ|လာအို]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ|ထိုင်း]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယ]]နှင့် [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ|ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်]] ဟူ၍ နိုင်ငံငါးနိုင်ငံနှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် [[အောင်ဆန်း|ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]] ဦးဆောင်သော အမျိုးသားတပ်မတော်၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် ဗြိတိသျှအင်ပါယာလက်အောက်မှ လွတ်လပ်ရေး ရရှိခဲ့သည်။<ref name="bio">{{cite news|url=https://www.researchgate.net/publication/266566147|title=Institutionalising Military Rule in Burma/Myanmar: External and Internal Factors|author=Marco Bünte}}</ref> ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် [[ဂဠုန်ဦးစော]]ဦးဆောင်သော ပြိုင်ဘက်များ၏ လုပ်ကြံခြင်းကို ခံခဲ့ရသော်လည်း၊ ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် [[ဦးနု]] ဦးဆောင်မှုအောက်တွင် လွတ်လပ်ရေး ရရှိခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းချိန်မှစ၍ '[[တပ်မတော်]]' ဟု လူသိများသော လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များသည် လွတ်လပ်ရေးရရှိရန် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့ပြီး [[ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]]အောက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး ရရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ လွတ်လပ်သော မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကနဦးကာလတွင် တပ်မတော်သည် လေးစားခံရသော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံကို ကာကွယ်သူအဖြစ် ရှုမြင်ခဲ့ကြသည်။ တပ်မတော်က ၎င်းကိုယ်တိုင်သည် [[လွတ်လပ်ပြီးခေတ်မြန်မာနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ]]၏ တည်ထောင်သူ ဖြစ်သည်ဟုလည်းကောင်း၊ ပြည်တွင်းစစ်ကာလအတွင်း နိုင်ငံကို စည်းလုံးညီညွတ်စွာ ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သော အဓိကအင်အားစုဖြစ်သည်ဟုလည်းကောင်း၊ နိုင်ငံပြိုကွဲခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးခဲ့သည်ဟုလည်းကောင်း အခိုင်အမာ ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref name="bio"/> လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီးနောက် [[ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]ဖြင့် အုပ်ချုပ်သော အစိုးရတစ်ရပ်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ဦးနုကို လွတ်လပ်သော မြန်မာနိုင်ငံ၏ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ စာရင်း|ပထမဆုံး ဝန်ကြီးချုပ်]]အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ သို့သော် ဦးနုဦးဆောင်သော အသစ်ဖွဲ့စည်းထားသော အရပ်သားအစိုးရသည် ပြည်တွင်းပြဿနာများ၊ တိုင်းရင်းသားပြဿနာများ၊ လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများ၊ အကျင့်ပျက်ခြစားမှုများ၊ စီမံခန့်ခွဲမှု အားနည်းမှုများ နှင့် လက်နက်ကိုင် တိုင်းရင်းသားပုန်ကန်မှုများ ရင်ဆိုင်ခဲ့ရပြီး နိုင်ငံ၏ စည်းလုံးညီညွတ်မှုကို ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် [[ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ်|ဖဆပလအဖွဲ့ချုပ်]]အတွင်း ပြိုကွဲမှုတစ်ခု ပေါ်ပေါက်လာပြီး စစ်ဘက်အရာရှိများ၏ အာဏာသိမ်းမှုကို နှိုးဆွပေးနိုင်သည့် အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုအခြေအနေကို ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် ဦးနုက တပ်မတော်အား အိမ်စောင့်အစိုးရ ဖွဲ့စည်းရန် ဖိတ်ခေါ်ခဲ့သည်။<ref name="bio"/> ၁၉၅၈-၆၀ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး[[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|နေဝင်း]] ဦးဆောင်သော အိမ်စောင့်အစိုးရကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ အိမ်စောင့်အစိုးရသည် ကနဦးတွင် အရည်အချင်းပြည့်ဝသော နိုင်ငံတစ်ခု တည်ဆောက်ရန် စိတ်ဝင်စားပုံရသည်။ ၎င်းသည် အကျင့်ပျက်ခြစားမှုကို လျှော့ချခဲ့ပြီး၊ အုပ်ချုပ်ရေးလုပ်ငန်း ထိရောက်မှုကို တိုးတက်စေခဲ့ကာ၊ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ငယ်များကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းနိုင်ခဲ့သည်။ စစ်အစိုးရက [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၆၀|၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်တွင် ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပမည်]]ဟု ကြေညာခဲ့သည်။<ref name="bio"/> ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ် ရွေးကောက်ပွဲအပြီးတွင် ဦးနု၏ပါတီက [[အရပ်သားအစိုးရ]]တစ်ရပ်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ သို့သော် ဦးနုဦးဆောင်သော အရပ်သားအစိုးရသည် အခြေအနေကို ဖြေရှင်း၍ တိုးတက်အောင် မဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည့်အပြင် နိုင်ငံ၏ အမျိုးသားစည်းလုံးမှုကိုပါ ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သောကြောင့် ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း ဦးဆောင်သော [[၁၉၆၂ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|အာဏာသိမ်းမှု]]ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ အာဏာသိမ်းရခြင်း၏ အဓိကအကြောင်းရင်းများမှာ နိုင်ငံရေးအတွင်း ပဋိပက္ခများ၊ မူဝါဒဆိုင်ရာ ကြန့်ကြာမှုများ၊ ကြီးမားသည့် လက်နက်ကိုင်ပုန်ကန်မှုများစွာနှင့် စီးပွားရေးကျဆင်းမှုတို့ ရောနှောပါဝင်နေသည်။ အာဏာသိမ်းပြီးနောက် စစ်အစိုးရသည် အစိုးရအဖွဲ့ဝင်များကို ဖမ်းဆီးခဲ့ပြီး ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ရပ်ဆိုင်းကာ၊ မြန်မာနိုင်ငံကို အမိန့်ဖြင့် အုပ်ချုပ်ရန် [[တော်လှန်ရေးကောင်စီ]]ကို ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref name="bio"/> ==၁၉၆၂ မှ ၂၀၁၁ == ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အာဏာသိမ်းမှုသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒီမိုကရေစီနည်းကျ အစိုးရပုံစံကို အဆုံးသတ်စေခဲ့ပြီး ၁၉၇၄ ခုနှစ်အထိ တိုက်ရိုက်စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကို စတင်စေခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း၏ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကာလအတွင်း နိုင်ငံကို [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]] (မဆလ) ဦးဆောင်သော တစ်ပါတီစနစ် ဆိုရှယ်လစ်နိုင်ငံအဖြစ် ၁၉၈၈ ခုနှစ်အထိ ပုံဖော်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၈ ခုနှစ်အထိ ကာလကို နေဝင်းခေတ်အဖြစ် မှတ်သားနိုင်သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၈ ခုနှစ်အထိ ကာလကို အဆင့်နှစ်ဆင့် ခွဲခြားနိုင်သည်။ ပထမအဆင့်မှာ ၁၉၆၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၄ ခုနှစ်အထိ တိုက်ရိုက်စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကာလဖြစ်ပြီး၊ ဒုတိယအဆင့်မှာ ၁၉၇၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၈ ခုနှစ်အထိ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဖြင့် အုပ်ချုပ်သော အာဏာရှင်စနစ် (Constitutional Dictatorship) ကာလဖြစ်သည်။<ref name="bio"/> ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၀|၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]အပြီး၌ [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|စစ်အစိုးရ]]ကို တရားဝင် ဖျက်သိမ်းခဲ့ပြီး၊ အမည်ခံ အရပ်သားအစိုးရတစ်ရပ်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ==၂၀၂၁ မှ ၂၀၂၆ အထိ== ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]]သည် နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၊ သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့် နှင့် အခြားအစိုးရခေါင်းဆောင်များကို ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် အစိုးရကို ထိန်းချုပ်ပြီး တစ်နှစ်တာ အရေးပေါ်အခြေအနေကို ကြေညာခဲ့သည်။ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] သည် နိုင်ငံ၏ခေါင်းဆောင်အဖြစ် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] ဥက္ကဋ္ဌရာထူးဖြင့် တာဝန်ယူခဲ့ပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် အိမ်စောင့်အစိုးရ၏ ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကို ထပ်မံရယူခဲ့သည်။ === အရေးပေါ်အခြေအနေ သက်တမ်းတိုးခြင်း === စတင်ကြေညာခဲ့သည့် တစ်နှစ်တာ အရေးပေါ်အခြေအနေအား ခြောက်လစီဖြင့် စုစုပေါင်း (၇) ကြိမ် သက်တမ်းတိုးခဲ့သည်။ ဤသက်တမ်းတိုးခြင်းများကို ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၂၅ အရ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး၊ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၃၁ ရက်နေ့တွင် ထိုသက်တမ်းကုန်ဆုံးခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ အစည်းအဝေး (၃/၂၀၂၅) ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ယင်းအစည်းအဝေးသို့ ယာယီသမ္မတ (တာဝန်)၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် ကောင်စီအဖွဲ့ဝင်များအပြင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]အတွင်းရေးမှူး ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[အောင်လင်းဒွေး]]ကဲ့သို့သော အထူးဖိတ်ကြားခံရသူများလည်း တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/73064|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီအစည်းအဝေး (၃/၂ဝ၂၅) ကျင်းပ|publisher=Ministry of Information|accessdate=2025 July 31}}</ref> အစည်းအဝေးတွင် ပုဒ်မ ၄၂၆ အရ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီအား အာဏာလွှဲအပ်သည့်အမိန့်ကို ပယ်ဖျက်ကြောင်း ကြေညာပြီးနောက်၊ ပုဒ်မ ၄၂၇ (က) အရ ဥပဒေပြုရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးအာဏာများကို ကာလုံမှ ကျင့်သုံးဆောင်ရွက်မည်ဖြစ်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ပုဒ်မ ၄၂၇ (ခ) အရ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]]အသစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပြီးနောက် အဖွဲ့အစည်းများ ဖွဲ့စည်းသည်အထိ အာဏာကို ကျင့်သုံးသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ ဥပဒေပြုရေးအာဏာကို ကိုယ်တိုင်ကျင့်သုံးပြီး အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးအာဏာများကိုမူ သင့်လျော်သည့် အဖွဲ့အစည်းများ သို့မဟုတ် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဦးကို လွှဲအပ်နိုင်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ ပုဒ်မ ၄၂၉ အရ ကာလုံသည် အမိန့်ကို ပယ်ဖျက်သည့်နေ့မှစ၍ ၆ လအတွင်း အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကို ကျင်းပပေးရမည်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် လွှတ်တော်အသီးသီးအတွက် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅|ရွေးကောက်ပွဲ]]ကို ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလအတွင်း ပြုလုပ်မည်ဖြစ်ကြောင်း အသိပေးခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ကာလုံသည် ရွေးကောက်ပွဲအတွက် ပြင်ဆင်ရန်နှင့် နိုင်ငံတော်၏ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးကဏ္ဍများ ဆက်လက်လည်ပတ်နိုင်ရန် အစိုးရအဖွဲ့၊ တရားစီရင်ရေးအဖွဲ့နှင့် အခြားအဖွဲ့အစည်းများကို ဖွဲ့စည်းသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ === အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ အုပ်ချုပ်မှုဆိုင်ရာ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းမှုများ === [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ကို ဖျက်သိမ်းပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံကို ဆက်လက်အုပ်ချုပ်ရန် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ (ကာလုံ) ဖြင့် ဖွဲ့စည်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ပါသည်။ ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရရှိသော ကာလုံတွင် ယခင်က ရုံးအဖွဲ့မရှိခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ အမှုဆောင်ချုပ်နှင့် တွဲဖက်အမှုဆောင်ချုပ်ဟူသော ရာထူးနှစ်ခုဖြင့် ရုံးအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း အမိန့်အမှတ် ၂/၂၀၂၅ ဖြင့် ကြေညာခဲ့ပါသည်။ ထို့အပြင် ကာလုံရုံး ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ဦးခင်လတ်အား ခန့်အပ်ခဲ့ပါသည်။ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ ဗဟိုအကြံပေးအဖွဲ့ကိုလည်း ယခင်စစ်ကောင်စီအဖွဲ့ဝင်ဟောင်းများအပါအဝင် ၁၅ ဦးဖြင့် ပြန်လည်ခန့်အပ်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ကိုလည်း ဦးသန်းစိုး ဦးဆောင်ကာ ၁၄ ဦးဖြင့် အသစ်ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ သတင်းထုတ်ပြန်ရေးအဖွဲ့ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်ဇော်မင်းထွန်းကလည်း အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာ သုံးရပ်လုံးကို ကာလုံကနေ ကျင့်သုံးသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ အစိုးရဖွဲ့စည်းခြင်း၊ တရားသူကြီးများ ခန့်အပ်ခြင်း၊ ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဦးစီးမှူးများ ခန့်အပ်ခြင်း စသည်တို့ကို ကာလုံရုံး၏ အမိန့်များအဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။ === အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ အပြောင်းအလဲများ === နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၏ ခြောက်လသက်တမ်း ဇူလိုင် ၃၁ ရက်နေ့တွင် ကုန်ဆုံးခဲ့ပြီးနောက်၊ အဆိုပါကောင်စီကို ထပ်မံသက်တမ်းတိုးမပေးဘဲ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့်အညီ အဖွဲ့အစည်းအသစ်များ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ အမိန့်အမှတ် ၃/၂၀၂၅ ဖြင့် "ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့" အသစ်ကို ဖွဲ့စည်းပြီး ဗိုလ်ချုပ်ကြီး (ငြိမ်း) ညိုစောကို နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73050|title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း|accessdate=31 July 2025|publisher=Ministry of Information}}</ref> အမိန့်အမှတ် ၄/၂၀၂၅ ဖြင့် [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]]ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ ယာယီသမ္မတ (တာဝန်) ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ဥက္ကဋ္ဌ၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စိုးဝင်းက ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌနှင့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦးက အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73052|title=နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဖွဲ့စည်းခြင်း|publisher=Ministry of Information|accessdate=2025 July 31}}</ref> ထို့အပြင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကို ဖျက်သိမ်းပြီးနောက် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီအား အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားအဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ကာလုံတွင် ယခင်က ရုံးအဖွဲ့မရှိခဲ့သော်လည်း အမိန့်အမှတ် ၂/၂၀၂၅ ဖြင့် အမှုဆောင်ချုပ်နှင့် တွဲဖက်အမှုဆောင်ချုပ်ရာထူးနှစ်ခုဖြင့် ရုံးအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ကာလုံရုံး ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ဦးခင်လတ်အား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ ဗဟိုအကြံပေးအဖွဲ့ကိုလည်း ယခင် စစ်ကောင်စီအဖွဲ့ဝင်ဟောင်းများအပါအဝင် ၁၅ ဦးဖြင့် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထို့အတူ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ကိုလည်း ဦးသန်းစိုး ဦးဆောင်ကာ ၁၄ ဦးဖြင့် အသစ်ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ === အရေးပေါ်နှင့် စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာချက်များ === တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ကြေညာထားသည့် အရေးပေါ်အခြေအနေကို ရုပ်သိမ်းလိုက်သော်လည်း တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ် ၉ ခုရှိ မြို့နယ်ပေါင်း ၆၃ မြို့နယ်တွင်မူ အရေးပေါ်အခြေအနေနှင့် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၏ စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာချက်များ|စစ်အုပ်ချုပ်ရေး]]တို့ကို ပြန်လည်ကြေညာခဲ့သည်။ ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့် (၁/၂၀၂၅) ဖြင့် အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာထားသည့် မြို့နယ်များတွင် ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့် (၂/၂၀၂၅) ဖြင့် စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ယင်းအမိန့်အရ အဆိုပါမြို့နယ်များ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးတာဝန်များကို တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ထံ အပ်နှင်းလိုက်ပါသည်။ ထိုလုပ်ပိုင်ခွင့်နှင့်တာဝန်များကို ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က မိမိကိုယ်တိုင် သို့မဟုတ် သင့်လျော်သည့် စစ်ဘက်အာဏာပိုင်တစ်ဦးဦးအား လွှဲအပ်ဆောင်ရွက်စေနိုင်ကြောင်းလည်း ဖော်ပြထားသည်။ ဤအမိန့်သည် ထုတ်ပြန်သည့်နေ့မှစ၍ ရက်ပေါင်း ၉၀ အထိ အတည်ဖြစ်မည်ဖြစ်သည်။ == တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် နောက်ပိုင်းကာလ == {{main|ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ}} ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် [[နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး]]မှ ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့်အမှတ် (၁/၂၀၂၆) နှင့် (၂/၂၀၂၆) တို့ကို ထပ်မံထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။အဆိုပါ အရေးပေါ်အခြေအနေနှင့် မြို့နယ် ၆၀ အား စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့် (Martial Law) ထုတ်ပြန်ခြင်းသည် [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ([[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] နှင့် [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသားလွှတ်တော်]] များ အပါအဝင်) ပေါ်ပေါက်လာပြီးနောက် [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] တာဝန်ယူချိန် နှစ်ပတ်အတွင်းမှာပင် ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းအမိန့်များအရ မြို့နယ်များ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးအာဏာများကို တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ထံ လွှဲအပ်ခဲ့ပြီး ရက်ပေါင်း ၉၀ အထိ အတည်ဖြစ်ကြောင်း သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=အရေးပေါ်အခြေအနေကြေညာခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/announcements/82013 |access-date=2026-04-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=■ တိုင်းနှင့်ပြည်နယ် ကိုးခုရှိ မြို့နယ်ပေါင်း ၆၀ ကို ရက် ၉၀ အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/311419 |access-date=2026-04-24 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့် ထုတ်ပြန်ခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/announcements/82015 |access-date=2026-04-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်အုပ်ချုပ်ရေး|*]] syodwu0yp22ebt5guu7p3eq0xlwd9iq 1027428 1027388 2026-04-24T10:20:50Z Salai Rungtoi 22844 /* ၂၀၂၁ မှ ၂၀၂၆ အထိ */ 1027428 wikitext text/x-wiki {{မြန်မာ့သမိုင်း}} '''မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်အုပ်ချုပ်ရေး'''သည် ၁၉၆၂ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၁ ခုနှစ်အထိ ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်စတင်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် [[ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]]၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် [[ဗြိတိသျှအင်ပါယာ]]လက်အောက်မှ [[လွတ်လပ်ပြီးခေတ်မြန်မာနိုင်ငံ|ဒီမိုကရက်တစ်နိုင်ငံ]]အဖြစ် [[လွတ်လပ်ရေးနေ့ (မြန်မာနိုင်ငံ)|လွတ်လပ်ရေး]] ရရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ပထမဆုံး စစ်အုပ်ချုပ်ရေးသည် ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့ပြီး၊ [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း]]က [[၁၉၆၂ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် အာဏာသိမ်းပြီးနောက်]] တိုက်ရိုက်စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကို စတင်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် နိုင်ငံပြိုကွဲခြင်းမှ ကယ်တင်မည်ဟူသော အကြောင်းပြချက်ဖြင့် [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]]လက်အောက်တွင် ၂၆ နှစ်ကြာ [[စစ်အာဏာရှင်စနစ်]] ([[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ်|ပြည်ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်]]) အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ ဤကာလအတွင်း ပြည်သူများအား ရွေးကောက်ပွဲတွင် မဲပေးခွင့်နှင့် ဝင်ရောက်အရွေးခံခွင့်ပေးခြင်း ကဲ့သို့သော ဒီမိုကရေစီဆန်သည့် အခြေအနေအချို့ ရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-12990563|title=Myanmar country profile|publisher=[[BBC]]|date=3 September 2018}}</ref> လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ပိုင်း နှစ်ကာလအများစုတွင် [[အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံ]]ဖြစ်သည့် မြန်မာနိုင်ငံသည် ပြင်းထန်သော တိုင်းရင်းသား ပဋိပက္ခများဖြင့် နစ်မွန်းနေခဲ့ပြီး ၎င်း၏ [[မြန်မာတိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်များ|အမျိုးမျိုးသော တိုင်းရင်းသားအုပ်စုများ]]သည် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ|ကမ္ဘာပေါ်တွင် အရှည်ကြာဆုံး ပြည်တွင်းစစ်ပွဲ]]များထဲမှ တစ်ခုတွင် ပါဝင်ပတ်သက်နေခဲ့သည်။ ၎င်းသည် [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူ့အခွင့်အရေး|လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများ]]ကြောင့် သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် အကြမ်းတမ်းဆုံး နိုင်ငံများထဲမှ တစ်ခုအဖြစ်လည်း လူသိများသည်။ ဤကာလအတွင်း [[ကုလသမဂ္ဂ]]နှင့် အခြားအဖွဲ့အစည်းများစွာက နိုင်ငံအတွင်း လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများ ဆက်တိုက်နှင့် စနစ်တကျ ဖြစ်ပွားနေကြောင်း အစီရင်ခံခဲ့ကြသည်။<ref name=UNHR>{{cite web|url=https://www.hrw.org/burma |title=Burma |publisher=Human Rights Watch |access-date=6 July 2013}}<br/>{{cite web|url=http://www.amnestyusa.org/our-work/countries/asia-and-the-pacific/myanmar |title=Myanmar Human Rights |publisher=Amnesty International USA |access-date=6 July 2013}}<br/>{{cite web|url=https://www.hrw.org/world-report-2012/world-report-2012-burma |title=World Report 2012: Burma |publisher=Human Rights Watch |access-date=6 July 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130630121229/http://www.hrw.org/world-report-2012/world-report-2012-burma |archive-date=30 June 2013 }}</ref> ==နိဒါန်း== [[အရှေ့တောင်အာရှ ကျွန်းဆွယ်ဒေသ]]တွင် အကြီးဆုံးနိုင်ငံဖြစ်သည့် မြန်မာနိုင်ငံသည် [[တောင်အာရှ]]နှင့် [[အရှေ့တောင်အာရှ]]တို့ ပေါင်းဆုံရာတွင် တည်ရှိသည်။ ၎င်းသည် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ|လာအို]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ|ထိုင်း]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယ]]နှင့် [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ|ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်]] ဟူ၍ နိုင်ငံငါးနိုင်ငံနှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် [[အောင်ဆန်း|ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]] ဦးဆောင်သော အမျိုးသားတပ်မတော်၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် ဗြိတိသျှအင်ပါယာလက်အောက်မှ လွတ်လပ်ရေး ရရှိခဲ့သည်။<ref name="bio">{{cite news|url=https://www.researchgate.net/publication/266566147|title=Institutionalising Military Rule in Burma/Myanmar: External and Internal Factors|author=Marco Bünte}}</ref> ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် [[ဂဠုန်ဦးစော]]ဦးဆောင်သော ပြိုင်ဘက်များ၏ လုပ်ကြံခြင်းကို ခံခဲ့ရသော်လည်း၊ ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် [[ဦးနု]] ဦးဆောင်မှုအောက်တွင် လွတ်လပ်ရေး ရရှိခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းချိန်မှစ၍ '[[တပ်မတော်]]' ဟု လူသိများသော လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များသည် လွတ်လပ်ရေးရရှိရန် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့ပြီး [[ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]]အောက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး ရရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ လွတ်လပ်သော မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကနဦးကာလတွင် တပ်မတော်သည် လေးစားခံရသော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံကို ကာကွယ်သူအဖြစ် ရှုမြင်ခဲ့ကြသည်။ တပ်မတော်က ၎င်းကိုယ်တိုင်သည် [[လွတ်လပ်ပြီးခေတ်မြန်မာနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ]]၏ တည်ထောင်သူ ဖြစ်သည်ဟုလည်းကောင်း၊ ပြည်တွင်းစစ်ကာလအတွင်း နိုင်ငံကို စည်းလုံးညီညွတ်စွာ ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သော အဓိကအင်အားစုဖြစ်သည်ဟုလည်းကောင်း၊ နိုင်ငံပြိုကွဲခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးခဲ့သည်ဟုလည်းကောင်း အခိုင်အမာ ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref name="bio"/> လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီးနောက် [[ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]ဖြင့် အုပ်ချုပ်သော အစိုးရတစ်ရပ်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ဦးနုကို လွတ်လပ်သော မြန်မာနိုင်ငံ၏ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ စာရင်း|ပထမဆုံး ဝန်ကြီးချုပ်]]အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ သို့သော် ဦးနုဦးဆောင်သော အသစ်ဖွဲ့စည်းထားသော အရပ်သားအစိုးရသည် ပြည်တွင်းပြဿနာများ၊ တိုင်းရင်းသားပြဿနာများ၊ လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများ၊ အကျင့်ပျက်ခြစားမှုများ၊ စီမံခန့်ခွဲမှု အားနည်းမှုများ နှင့် လက်နက်ကိုင် တိုင်းရင်းသားပုန်ကန်မှုများ ရင်ဆိုင်ခဲ့ရပြီး နိုင်ငံ၏ စည်းလုံးညီညွတ်မှုကို ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် [[ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ်|ဖဆပလအဖွဲ့ချုပ်]]အတွင်း ပြိုကွဲမှုတစ်ခု ပေါ်ပေါက်လာပြီး စစ်ဘက်အရာရှိများ၏ အာဏာသိမ်းမှုကို နှိုးဆွပေးနိုင်သည့် အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုအခြေအနေကို ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် ဦးနုက တပ်မတော်အား အိမ်စောင့်အစိုးရ ဖွဲ့စည်းရန် ဖိတ်ခေါ်ခဲ့သည်။<ref name="bio"/> ၁၉၅၈-၆၀ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး[[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|နေဝင်း]] ဦးဆောင်သော အိမ်စောင့်အစိုးရကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ အိမ်စောင့်အစိုးရသည် ကနဦးတွင် အရည်အချင်းပြည့်ဝသော နိုင်ငံတစ်ခု တည်ဆောက်ရန် စိတ်ဝင်စားပုံရသည်။ ၎င်းသည် အကျင့်ပျက်ခြစားမှုကို လျှော့ချခဲ့ပြီး၊ အုပ်ချုပ်ရေးလုပ်ငန်း ထိရောက်မှုကို တိုးတက်စေခဲ့ကာ၊ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ငယ်များကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းနိုင်ခဲ့သည်။ စစ်အစိုးရက [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၆၀|၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်တွင် ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပမည်]]ဟု ကြေညာခဲ့သည်။<ref name="bio"/> ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ် ရွေးကောက်ပွဲအပြီးတွင် ဦးနု၏ပါတီက [[အရပ်သားအစိုးရ]]တစ်ရပ်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ သို့သော် ဦးနုဦးဆောင်သော အရပ်သားအစိုးရသည် အခြေအနေကို ဖြေရှင်း၍ တိုးတက်အောင် မဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည့်အပြင် နိုင်ငံ၏ အမျိုးသားစည်းလုံးမှုကိုပါ ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သောကြောင့် ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း ဦးဆောင်သော [[၁၉၆၂ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|အာဏာသိမ်းမှု]]ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ အာဏာသိမ်းရခြင်း၏ အဓိကအကြောင်းရင်းများမှာ နိုင်ငံရေးအတွင်း ပဋိပက္ခများ၊ မူဝါဒဆိုင်ရာ ကြန့်ကြာမှုများ၊ ကြီးမားသည့် လက်နက်ကိုင်ပုန်ကန်မှုများစွာနှင့် စီးပွားရေးကျဆင်းမှုတို့ ရောနှောပါဝင်နေသည်။ အာဏာသိမ်းပြီးနောက် စစ်အစိုးရသည် အစိုးရအဖွဲ့ဝင်များကို ဖမ်းဆီးခဲ့ပြီး ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ရပ်ဆိုင်းကာ၊ မြန်မာနိုင်ငံကို အမိန့်ဖြင့် အုပ်ချုပ်ရန် [[တော်လှန်ရေးကောင်စီ]]ကို ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref name="bio"/> ==၁၉၆၂ မှ ၂၀၁၁ == ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အာဏာသိမ်းမှုသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒီမိုကရေစီနည်းကျ အစိုးရပုံစံကို အဆုံးသတ်စေခဲ့ပြီး ၁၉၇၄ ခုနှစ်အထိ တိုက်ရိုက်စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကို စတင်စေခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း၏ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကာလအတွင်း နိုင်ငံကို [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]] (မဆလ) ဦးဆောင်သော တစ်ပါတီစနစ် ဆိုရှယ်လစ်နိုင်ငံအဖြစ် ၁၉၈၈ ခုနှစ်အထိ ပုံဖော်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၈ ခုနှစ်အထိ ကာလကို နေဝင်းခေတ်အဖြစ် မှတ်သားနိုင်သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၈ ခုနှစ်အထိ ကာလကို အဆင့်နှစ်ဆင့် ခွဲခြားနိုင်သည်။ ပထမအဆင့်မှာ ၁၉၆၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၄ ခုနှစ်အထိ တိုက်ရိုက်စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကာလဖြစ်ပြီး၊ ဒုတိယအဆင့်မှာ ၁၉၇၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၈ ခုနှစ်အထိ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဖြင့် အုပ်ချုပ်သော အာဏာရှင်စနစ် (Constitutional Dictatorship) ကာလဖြစ်သည်။<ref name="bio"/> ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၀|၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]အပြီး၌ [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|စစ်အစိုးရ]]ကို တရားဝင် ဖျက်သိမ်းခဲ့ပြီး၊ အမည်ခံ အရပ်သားအစိုးရတစ်ရပ်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ==၂၀၂၁ မှ ၂၀၂၆ အထိ== {{Main|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၏ စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာချက်များ}} ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]]သည် နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၊ သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့် နှင့် အခြားအစိုးရခေါင်းဆောင်များကို ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် အစိုးရကို ထိန်းချုပ်ပြီး တစ်နှစ်တာ အရေးပေါ်အခြေအနေကို ကြေညာခဲ့သည်။ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] သည် နိုင်ငံ၏ခေါင်းဆောင်အဖြစ် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] ဥက္ကဋ္ဌရာထူးဖြင့် တာဝန်ယူခဲ့ပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် အိမ်စောင့်အစိုးရ၏ ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကို ထပ်မံရယူခဲ့သည်။ === အရေးပေါ်အခြေအနေ သက်တမ်းတိုးခြင်း === စတင်ကြေညာခဲ့သည့် တစ်နှစ်တာ အရေးပေါ်အခြေအနေအား ခြောက်လစီဖြင့် စုစုပေါင်း (၇) ကြိမ် သက်တမ်းတိုးခဲ့သည်။ ဤသက်တမ်းတိုးခြင်းများကို ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၂၅ အရ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး၊ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၃၁ ရက်နေ့တွင် ထိုသက်တမ်းကုန်ဆုံးခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ အစည်းအဝေး (၃/၂၀၂၅) ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ယင်းအစည်းအဝေးသို့ ယာယီသမ္မတ (တာဝန်)၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် ကောင်စီအဖွဲ့ဝင်များအပြင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]အတွင်းရေးမှူး ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[အောင်လင်းဒွေး]]ကဲ့သို့သော အထူးဖိတ်ကြားခံရသူများလည်း တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/73064|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီအစည်းအဝေး (၃/၂ဝ၂၅) ကျင်းပ|publisher=Ministry of Information|accessdate=2025 July 31}}</ref> အစည်းအဝေးတွင် ပုဒ်မ ၄၂၆ အရ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီအား အာဏာလွှဲအပ်သည့်အမိန့်ကို ပယ်ဖျက်ကြောင်း ကြေညာပြီးနောက်၊ ပုဒ်မ ၄၂၇ (က) အရ ဥပဒေပြုရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးအာဏာများကို ကာလုံမှ ကျင့်သုံးဆောင်ရွက်မည်ဖြစ်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ပုဒ်မ ၄၂၇ (ခ) အရ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]]အသစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပြီးနောက် အဖွဲ့အစည်းများ ဖွဲ့စည်းသည်အထိ အာဏာကို ကျင့်သုံးသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ ဥပဒေပြုရေးအာဏာကို ကိုယ်တိုင်ကျင့်သုံးပြီး အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးအာဏာများကိုမူ သင့်လျော်သည့် အဖွဲ့အစည်းများ သို့မဟုတ် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဦးကို လွှဲအပ်နိုင်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ ပုဒ်မ ၄၂၉ အရ ကာလုံသည် အမိန့်ကို ပယ်ဖျက်သည့်နေ့မှစ၍ ၆ လအတွင်း အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကို ကျင်းပပေးရမည်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် လွှတ်တော်အသီးသီးအတွက် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅|ရွေးကောက်ပွဲ]]ကို ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလအတွင်း ပြုလုပ်မည်ဖြစ်ကြောင်း အသိပေးခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ကာလုံသည် ရွေးကောက်ပွဲအတွက် ပြင်ဆင်ရန်နှင့် နိုင်ငံတော်၏ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးကဏ္ဍများ ဆက်လက်လည်ပတ်နိုင်ရန် အစိုးရအဖွဲ့၊ တရားစီရင်ရေးအဖွဲ့နှင့် အခြားအဖွဲ့အစည်းများကို ဖွဲ့စည်းသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ === အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ အုပ်ချုပ်မှုဆိုင်ရာ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းမှုများ === [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ကို ဖျက်သိမ်းပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံကို ဆက်လက်အုပ်ချုပ်ရန် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ (ကာလုံ) ဖြင့် ဖွဲ့စည်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ပါသည်။ ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရရှိသော ကာလုံတွင် ယခင်က ရုံးအဖွဲ့မရှိခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ အမှုဆောင်ချုပ်နှင့် တွဲဖက်အမှုဆောင်ချုပ်ဟူသော ရာထူးနှစ်ခုဖြင့် ရုံးအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း အမိန့်အမှတ် ၂/၂၀၂၅ ဖြင့် ကြေညာခဲ့ပါသည်။ ထို့အပြင် ကာလုံရုံး ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ဦးခင်လတ်အား ခန့်အပ်ခဲ့ပါသည်။ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ ဗဟိုအကြံပေးအဖွဲ့ကိုလည်း ယခင်စစ်ကောင်စီအဖွဲ့ဝင်ဟောင်းများအပါအဝင် ၁၅ ဦးဖြင့် ပြန်လည်ခန့်အပ်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ကိုလည်း ဦးသန်းစိုး ဦးဆောင်ကာ ၁၄ ဦးဖြင့် အသစ်ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ သတင်းထုတ်ပြန်ရေးအဖွဲ့ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်ဇော်မင်းထွန်းကလည်း အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာ သုံးရပ်လုံးကို ကာလုံကနေ ကျင့်သုံးသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ အစိုးရဖွဲ့စည်းခြင်း၊ တရားသူကြီးများ ခန့်အပ်ခြင်း၊ ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဦးစီးမှူးများ ခန့်အပ်ခြင်း စသည်တို့ကို ကာလုံရုံး၏ အမိန့်များအဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။ === အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ အပြောင်းအလဲများ === နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၏ ခြောက်လသက်တမ်း ဇူလိုင် ၃၁ ရက်နေ့တွင် ကုန်ဆုံးခဲ့ပြီးနောက်၊ အဆိုပါကောင်စီကို ထပ်မံသက်တမ်းတိုးမပေးဘဲ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့်အညီ အဖွဲ့အစည်းအသစ်များ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ အမိန့်အမှတ် ၃/၂၀၂၅ ဖြင့် "ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့" အသစ်ကို ဖွဲ့စည်းပြီး ဗိုလ်ချုပ်ကြီး (ငြိမ်း) ညိုစောကို နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73050|title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း|accessdate=31 July 2025|publisher=Ministry of Information}}</ref> အမိန့်အမှတ် ၄/၂၀၂၅ ဖြင့် [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]]ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ ယာယီသမ္မတ (တာဝန်) ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ဥက္ကဋ္ဌ၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စိုးဝင်းက ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌနှင့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦးက အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73052|title=နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဖွဲ့စည်းခြင်း|publisher=Ministry of Information|accessdate=2025 July 31}}</ref> ထို့အပြင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကို ဖျက်သိမ်းပြီးနောက် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီအား အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားအဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ကာလုံတွင် ယခင်က ရုံးအဖွဲ့မရှိခဲ့သော်လည်း အမိန့်အမှတ် ၂/၂၀၂၅ ဖြင့် အမှုဆောင်ချုပ်နှင့် တွဲဖက်အမှုဆောင်ချုပ်ရာထူးနှစ်ခုဖြင့် ရုံးအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ကာလုံရုံး ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ဦးခင်လတ်အား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ ဗဟိုအကြံပေးအဖွဲ့ကိုလည်း ယခင် စစ်ကောင်စီအဖွဲ့ဝင်ဟောင်းများအပါအဝင် ၁၅ ဦးဖြင့် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထို့အတူ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ကိုလည်း ဦးသန်းစိုး ဦးဆောင်ကာ ၁၄ ဦးဖြင့် အသစ်ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ === အရေးပေါ်နှင့် စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာချက်များ === တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ကြေညာထားသည့် အရေးပေါ်အခြေအနေကို ရုပ်သိမ်းလိုက်သော်လည်း တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ် ၉ ခုရှိ မြို့နယ်ပေါင်း ၆၃ မြို့နယ်တွင်မူ အရေးပေါ်အခြေအနေနှင့် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၏ စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာချက်များ|စစ်အုပ်ချုပ်ရေး]]တို့ကို ပြန်လည်ကြေညာခဲ့သည်။ ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့် (၁/၂၀၂၅) ဖြင့် အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာထားသည့် မြို့နယ်များတွင် ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့် (၂/၂၀၂၅) ဖြင့် စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ယင်းအမိန့်အရ အဆိုပါမြို့နယ်များ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးတာဝန်များကို တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ထံ အပ်နှင်းလိုက်ပါသည်။ ထိုလုပ်ပိုင်ခွင့်နှင့်တာဝန်များကို ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က မိမိကိုယ်တိုင် သို့မဟုတ် သင့်လျော်သည့် စစ်ဘက်အာဏာပိုင်တစ်ဦးဦးအား လွှဲအပ်ဆောင်ရွက်စေနိုင်ကြောင်းလည်း ဖော်ပြထားသည်။ ဤအမိန့်သည် ထုတ်ပြန်သည့်နေ့မှစ၍ ရက်ပေါင်း ၉၀ အထိ အတည်ဖြစ်မည်ဖြစ်သည်။ == တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် နောက်ပိုင်းကာလ == {{main|ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ}} ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် [[နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး]]မှ ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့်အမှတ် (၁/၂၀၂၆) နှင့် (၂/၂၀၂၆) တို့ကို ထပ်မံထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။အဆိုပါ အရေးပေါ်အခြေအနေနှင့် မြို့နယ် ၆၀ အား စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့် (Martial Law) ထုတ်ပြန်ခြင်းသည် [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ([[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] နှင့် [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသားလွှတ်တော်]] များ အပါအဝင်) ပေါ်ပေါက်လာပြီးနောက် [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] တာဝန်ယူချိန် နှစ်ပတ်အတွင်းမှာပင် ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းအမိန့်များအရ မြို့နယ်များ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးအာဏာများကို တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ထံ လွှဲအပ်ခဲ့ပြီး ရက်ပေါင်း ၉၀ အထိ အတည်ဖြစ်ကြောင်း သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=အရေးပေါ်အခြေအနေကြေညာခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/announcements/82013 |access-date=2026-04-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=■ တိုင်းနှင့်ပြည်နယ် ကိုးခုရှိ မြို့နယ်ပေါင်း ၆၀ ကို ရက် ၉၀ အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/311419 |access-date=2026-04-24 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့် ထုတ်ပြန်ခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/announcements/82015 |access-date=2026-04-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်အုပ်ချုပ်ရေး|*]] hxvvzjy5qmdevaoe0vvctwm7pnhrhl6 0 256678 1027425 954719 2026-04-24T09:11:21Z Salai Rungtoi 22844 1027425 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post |post = အမျိုးသားလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ် |body = မြန်မာနိုင်ငံ |insignia = Variant of the State seal of Myanmar (2011-2025).svg |insigniasize = |insigniacaption = |image = |imagesize = 150px |incumbent = [[တင်အောင်စန်း|ဦးတင်အောင်စန်း]] |incumbentsince = ၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ |style = |residence = [[နေပြည်တော်]] |nominator = |appointer = [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] |termlength = |formation = ၁၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၇ |inaugural = |website = }} မြန်မာနိုင်ငံ၏ '''အမျိုးသားလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်''' သည် မြန်မာအစိုးရအဖွဲ့ရှိ ရာထူးနေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။[[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]] (NLD) ပါတီ အစိုးရ လက်ထက်တွင် စတင်ပေါ်ပေါက်လာသည့် ရာထူးတခုလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုရာထူးနေရာကို [[ထင်ကျော် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|သမ္မတဦးထင်ကျော်]] က ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေးအမှတ်စဉ် (၁၈/၂၀၁၆) ဖြင့် သဘောတူဆုံးဖြတ်ပြီး ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် လက်မှတ်ရေးထိုး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/national-security-advisor-01112017040456.html|title=အမျိုးသားလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်ခန့်အပ်|work=RFA Burmese|access-date=၁၁ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၇ }}</ref> ဤရာထူးကို [[သောင်းထွန်း (ဝန်ကြီး)|ဦးသောင်းထွန်း]] အား စတင်ခန့်အပ်သည်။ == တာဝန်နှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်များ == အမျိုးသားလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ် သည် နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့အား ပြည်တွင်းပြည်ပ အန္တရာယ်များနှင့်စပ်လျဉ်း၍ မဟာဗျူဟာရှုထောင့်မှ လေ့လာသုံးသပ်အကြံပြုရသည်။ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်ရာထူး ကို ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဆင့် သတ်မှတ်သည်။ [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းပြီး]]သည့်နောက်ပိုင်း တွင်လည်း အဆိုပါရာထူးနေရာအား ဆက်လက်ခန့်ထားသည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2021/06/24/243374.html|title=စစ်ကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ၏ လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အကြံပေး ဒုတိယ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာပြည့် ဖြစ်လာ|work=The Irrawaddy|access-date=၁၁ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၂၄ ဇွန် ၂၀၂၁ }}</ref> ထိုသို့ဆက်လက်ခန့်ထားရာတွင် တာဝန် နှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့် အား [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]]နှင့် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]တို့ အား အမျိုးသားလုံခြုံရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များကို ဘက်ပေါင်းစုံမှ လေ့လာသုံးသပ်အကြံပြုနိုင်ရန်အတွက်ဟု သတ်မှတ်ပေးသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/50225|title=အမျိုးသားလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ် အစားထိုးခန့်အပ်ခြင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၁၁ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ }}</ref> == အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်များ စာရင်း == {| class="wikitable" ! rowspan="2" |စဉ် ! rowspan="2" |ပုံ ! rowspan="2" |အမည် ! colspan="3" |ရာထူးသက်တမ်း ! rowspan="2" |အစိုးရအဖွဲ့ |- !တာဝန်စတင် !တာဝန်ပြီးဆုံး !ရက်ပေါင်း |- | rowspan="2" |၁ | rowspan="2" align="center" |[[File:U Thuang Tun.png|100px]] | rowspan="2" align="center" |[[သောင်းထွန်း (ဝန်ကြီး)|'''ဦးသောင်းထွန်း''']] | align="center" |၁၀ ဇန်နဝါရီလ ၂၀၁၇ | align="center" |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{age in days|2017|1|10|2021|02|01}} |[[ထင်ကျော် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|သမ္မတဦးထင်ကျော်]] အစိုးရအဖွဲ့ |- | colspan="4" |<small>ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး နှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး အဖြစ် ပူးတွဲ တာဝန်ထမ်းဆောင်</small> |- | rowspan="2" |၂ | rowspan="2" | | rowspan="2" align="center" |'''ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရာပြည့်]]''' | align="center" |၂၂ မေ ၂၀၂၁ | align="center" |၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ |{{age in days|2021|5|22|2024|01|8}} |[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] |- | colspan="4" |<small>ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာန(၁) ဝန်ကြီး နှင့် ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး အဖြစ် ပူးတွဲ တာဝန်ထမ်းဆောင်</small> |- | rowspan="2" |၃ | rowspan="2" align="center" |[[File:Commodore Moe Aung (cropped).jpg|100px]] | rowspan="2" align="center" |'''ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မိုးအောင်]]''' | align="center" |၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ | align="center" |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{age in days|2024|1|8|2025|7|31}} |[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] |- | colspan="4" |<small>နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌရုံးဝန်ကြီးဌာန (၁) ဝန်ကြီး အဖြစ် ပူးတွဲ တာဝန်ထမ်းဆောင်</small> |- | rowspan="4" |၄ | rowspan="4" align="center" |[[File:Admiral Tin Aung San (cropped).jpg|100px]] | rowspan="4" align="center" |[[တင်အောင်စန်း|'''ဦးတင်အောင်စန်း''']] | align="center" |၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ | align="center" |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | |[[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] |- | colspan="4" |နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန (၁) ဝန်ကြီး အဖြစ် ပူးတွဲ တာဝန်ထမ်းဆောင် |- | align="center" |၂၂ ဧပြီ ၂၀၂၆<ref>{{Cite web |title=အမျိုးသားလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်ခန့်အပ်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81981 |access-date=2026-04-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> |''လက်ရှိ'' | |[[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] |- | colspan="4" align="center" |နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး အဖြစ် ပူးတွဲ တာဝန်ထမ်းဆောင် |} == ကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းများ]] oylziajs1v7nmawwjy7tzpymopdvwi9 0 257144 1027391 1023419 2026-04-24T06:38:42Z ~2026-25100-97 141974 1027391 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post |post = |body = |name = ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊&nbsp;ရေ၊&nbsp;လေ) |nativename = {{small|Chief of the General Staff (Army, Navy, Air)}} |native_name = {{small|Chief of the General Staff (Army, Navy, Air)}} |insignia = Shoulder Sleeve of Myanmar Army.svg |insigniasize = |insigniacaption = |image = |imagesize = 150px |department = {{Tooltip|ကက(ကြည်း)|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ကြည်း)}} |incumbent = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]] |incumbentsince = ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ |style = |residence = |nominator = |appointer ={{Flagicon image|Flag of the Commander-in-Chief of Defence Services (Myanmar).svg}} [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] |termlength = |formation = ၂၀၀၁ |inaugural = |website = |seat = ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူးရုံး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)၊ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး|စစ်ရုံး]]၊ [[နေပြည်တော်]] |footnotes_title = အဆင့် / တံဆိပ် အဆောင်အယောင်များ |footnotes = [[File:16._Myanmar_Army_GEN.svg|50px]] <br /> ဗိုလ်ချုပ်ကြီး }} '''ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)''' ({{lang-en|'''Chief of the General Staff''' ('''Army, Navy and Air''')}}) သည် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]] ၏ ရာထူးအဆင့်အတန်း တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ဤရာထူးကို [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ရွှေမန်း၊ ဦး|သူရရွှေမန်း]] အား စတင်ခန့်အပ်သည်။ မြန်မာ့တပ်မတော်တွင် မူလက နံပါတ်(၃) အဆင့် ရာထူးတာဝန် ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၆ ခုနှစ် တပ်မတော် ခေါင်းဆောင်ပိုင်း အပြောင်းအလဲဖြစ်ပြီးနောက် ဧပြီလမှစ၍ နံပါတ်(၅)အဆင့်သို့ ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည်။ == တာဝန်နှင့်လုပ်ပိုင်ခွင့် == [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] အဆင့် သတ်မှတ်သည်။သူသည် [[တပ်မတော်]] တွင် အရေးပါ အရာရောက်ပြီး ကြည်း၊ ရေ၊ လေ တပ်များအား ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲဆောင်ရွက်ပေးရသည့် တာဝန်ကို ယူရသည်။ == တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ == {|class="wikitable" ! စဉ် ! ဓာတ်ပုံ ! အမည် ! စတင်ရက် ! ပြီးဆုံးရက် ! မှတ်ချက် |- | ၁ | [[File:Shwe Mann.jpg|100px]] | [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ရွှေမန်း၊ ဦး|သူရရွှေမန်း]] <ref>{{cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/4083/?tztc=1|title=ဘယ်သူ့ဩဇာမှ မခံဘူးလို့ သူရဦးရွှေမန်း ထုတ်ဖော်ပြောကြား|work=Myanmar Now|access-date=၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၁၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၀ }}</ref> | ၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၁ | ၂၆ ဩဂုတ် ၂၀၁၀ | နောင်တွင် [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာသည်။ |- | ၂ | [[File:Vice Senior General Min Aung Hlaing.jpg|100px]] | [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်]] | ၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၀ <ref>{{cite web|url=https://dsmuseum.gov.mm/military-army-navy-air-force-coordination-commanders/|title=ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ ရေ ၊ လေ) တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ|work=တပ်မတော်စစ်သမိုင်းပြတိုက်|access-date=၂ မေ ၂၀၂၅|date=}}{{Dead link|date=October 2025 }}</ref> | ၂၉ မတ် ၂၀၁၁ | နောင်တွင် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ဖြစ်လာသည်။ |- | ၃ | [[File:Hla Htay Win (cropped).jpg|100px]] | [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[လှဌေးဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|လှဌေးဝင်း]]<ref>{{cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/ttpmtteaaanephng-rekeaakpaikii-aeaangmngrn-pnnysuuttiunngattuu-lkttaicheaangrkmnny|title=တပ်မတော်အနေဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲကြီး အောင်မြင်ရန် ပြည်သူတို့နှင့်အတူ လက်တွဲဆောင်ရွက်မည်|work=Myanmar Digital News|access-date=၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၂၇ မတ် ၂၀၁၅|archive-date=26 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240426180218/https://www.mdn.gov.mm/my/ttpmtteaaanephng-rekeaakpaikii-aeaangmngrn-pnnysuuttiunngattuu-lkttaicheaangrkmnny}}</ref> | ၃၀ မတ်၂၀၁၁ | ၁၃ ဩဂုတ် ၂၀၁၅ | [[နေပြည်တော်မြို့|နေပြည်တော်]] [[ဇေယျာသီရိမြို့နယ်]] [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ် ဖြစ်လာသည်<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/opinion/interview/2015/11/06/99131.html/attachment/untitled-1-18|title=ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ဦးလှဌေးဝင်း မဲဆွယ်ဟောပြောစဉ်|work=The Irrawaddy|access-date=၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၂၀၂၀ }}</ref> |- | ၄ | | [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ခင်အောင်မြင့် (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ခင်အောင်မြင့်]] <ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2015/08/150818_defence_bordersecurity_ministers_nomination|title=ကာကွယ်ရေးနဲ့ နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးလောင်းတွေ အမည်စာရင်းသွင်း|work=BBC Burmese|access-date=၂၉ ဧပြီ ၂၀၂၄ |date= }}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/ttpmtteaa-kaakyre-uuciikhup-biulkhupmuukii-sre-cnnysuu-mngaeaangliung-ttpmtteaa-suunaapunng|title=တပ်မတော် ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သရေ စည်သူ မင်းအောင်လှိုင် တပ်မတော် သူနာပြုနှင့် ဆေးဘက်ပညာ တက္ကသိုလ်၊ သူနာပြုနှင့် ဆေးဘက်ပညာ သိပ္ပံဘွဲ့ သင်တန်း အမှတ်စဉ် (၁၃) သင်တန်း ဆင်းဂုဏ်ပြု စစ်ရေးပြ အခမ်းအနား တက်ရောက် အမှာစကား ပြောကြား|work=Myanmar Digital News|access-date=၂၉ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၂၃ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၅|archive-date=29 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240429062855/https://www.mdn.gov.mm/my/ttpmtteaa-kaakyre-uuciikhup-biulkhupmuukii-sre-cnnysuu-mngaeaangliung-ttpmtteaa-suunaapunng}}</ref> | ၁၄ ဩဂုတ် ၂၀၁၅ | ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၁၆ | ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ) ပူးတွဲတာဝန် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)|ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ်(လေ)]] |- | ၅ | [[File:Mya Tun Oo during a meeting with Alexander Fomin on 17 August (cropped).jpg|100px]] | [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[မြထွန်းဦး]]<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/general-myat-tun-oo-bio/3482637.html|title=ဗိုလ်ချုပ်ကြီးမြထွန်းဦး နောက်ကြောင်း|work=VOA Burmese|access-date=၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၆ }}</ref> | ၂၆ ဩဂုတ် ၂၀၁၆ | ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |နောင်တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ ဝန်ကြီးချုပ်|မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်]] ဖြစ်လာသည် |- | ၆ | [[File:General Maung Maung Aye.jpg|100px]] | [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[မောင်မောင်အေး]]<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2021/02/04/237628.html|title=ဒုတိယ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မောင်မောင်အေး ကြည်း၊ ရေ၊ လေ ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး ဖြစ်လာ|work=The Irrawaddy|access-date=၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ }}</ref> | ၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | ၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ | ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် နှင့် [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဖြစ်လာသည် |- | ၇ | | ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]] | ၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ | ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ | လက်ရှိ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာသည် |- | ၈ | | ဒုတိယ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]] | ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ | လက်ရှိ | |} == ကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ စစ်ဘက်ရာထူးတာဝန်ခန့်အပ်မှုများ]] hob77tfo1fhbemtmczzqnr7wzv69j2q 1027392 1027391 2026-04-24T06:45:10Z Zawzawaungthwin 100038 စစ်အင်္ဂါစဥ် 1027392 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post |post = |body = |name = ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊&nbsp;ရေ၊&nbsp;လေ) |nativename = {{small|Chief of the General Staff (Army, Navy, Air)}} |native_name = {{small|Chief of the General Staff (Army, Navy, Air)}} |insignia = Shoulder Sleeve of Myanmar Army.svg |insigniasize = |insigniacaption = |image = |imagesize = 150px |department = {{Tooltip|ကက(ကြည်း)|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ကြည်း)}} |incumbent = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]] |incumbentsince = ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ |style = |residence = |nominator = |appointer ={{Flagicon image|Flag of the Commander-in-Chief of Defence Services (Myanmar).svg}} [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] |termlength = |formation = ၂၀၀၁ |inaugural = |website = |seat = ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူးရုံး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)၊ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး|စစ်ရုံး]]၊ [[နေပြည်တော်]] |footnotes_title = အဆင့် / တံဆိပ် အဆောင်အယောင်များ |footnotes = [[File:16._Myanmar_Army_GEN.svg|50px]] <br /> ဗိုလ်ချုပ်ကြီး }} '''ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)''' ({{lang-en|'''Chief of the General Staff''' ('''Army, Navy and Air''')}}) သည် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]] ၏ ရာထူးအဆင့်အတန်း တစ်ခုဖြစ်သည်။[[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ရေ)]] နှင့် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (လေ)]] တို့ပြီးလျှင် မြန်မာ့တပ်မတော်တွင် နံပါတ်(၅) အဆင့် ရာထူးတာဝန် ဟု သတ်မှတ်သည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ဤရာထူးကို [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ရွှေမန်း၊ ဦး|သူရရွှေမန်း]] အား စတင်ခန့်အပ်သည်။ထိုရာထူးသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ရက် [[၂၀၂၆ မြန်မာတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ရာထူးအပြောင်းအလဲ|တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် အပြောင်းအလဲ]] မတိုင်မီ တပ်မတော်၏ နံပါတ် (၃) အဆင့်ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-23 |title=တပ်ချုပ်သစ်လက်ထက် တပ်အင်္ဂါစဥ် ဘယ်လိုပြောင်းသွားလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cr41vydl7xgo |access-date=2026-04-24 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == တာဝန်နှင့်လုပ်ပိုင်ခွင့် == [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] အဆင့်ရှိသူ ထမ်းဆောင်ရသော နေရာတစ်ခု အဖြစစ် သတ်မှတ်သည်။ဤရာထူးသည် [[တပ်မတော်]] တွင် အရေးပါ အရာရောက်ပြီး ကြည်း၊ ရေ၊ လေ တပ်များအား ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲဆောင်ရွက်ပေးရသည့် တာဝန်ကို ယူရသည်။ == တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ == {|class="wikitable" ! စဉ် ! ဓာတ်ပုံ ! အမည် ! စတင်ရက် ! ပြီးဆုံးရက် ! မှတ်ချက် |- | ၁ | [[File:Shwe Mann.jpg|100px]] | [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ရွှေမန်း၊ ဦး|သူရရွှေမန်း]] <ref>{{cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/4083/?tztc=1|title=ဘယ်သူ့ဩဇာမှ မခံဘူးလို့ သူရဦးရွှေမန်း ထုတ်ဖော်ပြောကြား|work=Myanmar Now|access-date=၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၁၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၀ }}</ref> | ၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၁ | ၂၆ ဩဂုတ် ၂၀၁၀ | နောင်တွင် [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာသည်။ |- | ၂ | [[File:Vice Senior General Min Aung Hlaing.jpg|100px]] | [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်]] | ၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၀ <ref>{{cite web|url=https://dsmuseum.gov.mm/military-army-navy-air-force-coordination-commanders/|title=ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ ရေ ၊ လေ) တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ|work=တပ်မတော်စစ်သမိုင်းပြတိုက်|access-date=၂ မေ ၂၀၂၅|date=}}{{Dead link|date=October 2025 }}</ref> | ၂၉ မတ် ၂၀၁၁ | နောင်တွင် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ဖြစ်လာသည်။ |- | ၃ | [[File:Hla Htay Win (cropped).jpg|100px]] | [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[လှဌေးဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|လှဌေးဝင်း]]<ref>{{cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/ttpmtteaaanephng-rekeaakpaikii-aeaangmngrn-pnnysuuttiunngattuu-lkttaicheaangrkmnny|title=တပ်မတော်အနေဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲကြီး အောင်မြင်ရန် ပြည်သူတို့နှင့်အတူ လက်တွဲဆောင်ရွက်မည်|work=Myanmar Digital News|access-date=၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၂၇ မတ် ၂၀၁၅|archive-date=26 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240426180218/https://www.mdn.gov.mm/my/ttpmtteaaanephng-rekeaakpaikii-aeaangmngrn-pnnysuuttiunngattuu-lkttaicheaangrkmnny}}</ref> | ၃၀ မတ်၂၀၁၁ | ၁၃ ဩဂုတ် ၂၀၁၅ | [[နေပြည်တော်မြို့|နေပြည်တော်]] [[ဇေယျာသီရိမြို့နယ်]] [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ် ဖြစ်လာသည်<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/opinion/interview/2015/11/06/99131.html/attachment/untitled-1-18|title=ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ဦးလှဌေးဝင်း မဲဆွယ်ဟောပြောစဉ်|work=The Irrawaddy|access-date=၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၂၀၂၀ }}</ref> |- | ၄ | | [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ခင်အောင်မြင့် (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ခင်အောင်မြင့်]] <ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2015/08/150818_defence_bordersecurity_ministers_nomination|title=ကာကွယ်ရေးနဲ့ နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးလောင်းတွေ အမည်စာရင်းသွင်း|work=BBC Burmese|access-date=၂၉ ဧပြီ ၂၀၂၄ |date= }}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/ttpmtteaa-kaakyre-uuciikhup-biulkhupmuukii-sre-cnnysuu-mngaeaangliung-ttpmtteaa-suunaapunng|title=တပ်မတော် ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သရေ စည်သူ မင်းအောင်လှိုင် တပ်မတော် သူနာပြုနှင့် ဆေးဘက်ပညာ တက္ကသိုလ်၊ သူနာပြုနှင့် ဆေးဘက်ပညာ သိပ္ပံဘွဲ့ သင်တန်း အမှတ်စဉ် (၁၃) သင်တန်း ဆင်းဂုဏ်ပြု စစ်ရေးပြ အခမ်းအနား တက်ရောက် အမှာစကား ပြောကြား|work=Myanmar Digital News|access-date=၂၉ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၂၃ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၅|archive-date=29 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240429062855/https://www.mdn.gov.mm/my/ttpmtteaa-kaakyre-uuciikhup-biulkhupmuukii-sre-cnnysuu-mngaeaangliung-ttpmtteaa-suunaapunng}}</ref> | ၁၄ ဩဂုတ် ၂၀၁၅ | ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၁၆ | ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ) ပူးတွဲတာဝန် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)|ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ်(လေ)]] |- | ၅ | [[File:Mya Tun Oo during a meeting with Alexander Fomin on 17 August (cropped).jpg|100px]] | [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[မြထွန်းဦး]]<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/general-myat-tun-oo-bio/3482637.html|title=ဗိုလ်ချုပ်ကြီးမြထွန်းဦး နောက်ကြောင်း|work=VOA Burmese|access-date=၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၆ }}</ref> | ၂၆ ဩဂုတ် ၂၀၁၆ | ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |နောင်တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ ဝန်ကြီးချုပ်|မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်]] ဖြစ်လာသည် |- | ၆ | [[File:General Maung Maung Aye.jpg|100px]] | [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[မောင်မောင်အေး]]<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2021/02/04/237628.html|title=ဒုတိယ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မောင်မောင်အေး ကြည်း၊ ရေ၊ လေ ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး ဖြစ်လာ|work=The Irrawaddy|access-date=၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ }}</ref> | ၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | ၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ | ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် နှင့် [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဖြစ်လာသည် |- | ၇ | | ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]] | ၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ | ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ | လက်ရှိ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာသည် |- | ၈ | | ဒုတိယ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]] | ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ | လက်ရှိ | |} == ကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ စစ်ဘက်ရာထူးတာဝန်ခန့်အပ်မှုများ]] cvj9g15431fze5yll4jxdiqh8e0s9am 0 258157 1027252 1025432 2026-04-23T16:42:05Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1027252 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]]<br> [[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့|ဇေယျကျော်ထင်]] | name = ညွန့်ဝင်းဆွေ | honorific_suffix = | image = | image_size = | image_upright = | smallimage = <!--If this is specified, "image" should not be.--> | smallimage_alt = | alt = | caption = | order = | office = [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး]] |deputy = ဗိုလ်ချုပ် မင်းသူ | termstart = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | termend = |appointer= [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] | 1blankname = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]] | 1namedata = [[မင်းအောင်လှိုင်]] | predecessor = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဖုန်းမြတ်]] | successor = | office1 = [[အမှတ် (၄) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး]] | status1 = <!--If this is specified, overrides Incumbent.--> | term_start1 = ဧပြီ ၂၀၂၃ | term_end1 = မတ် ၂၀၂၆ | leader1 = [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်]] | predecessor1 = [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] ခင်လှိုင် <ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/586232|title=စစ်ကောင်စီတပ်တွင်း ထိပ်ပိုင်းအရာရှိအချို့ကို အနားပေး၊ ရာထူးတိုး၊ နေရာပြောင်းအလဲလုပ်|work=DVB|access-date=၁၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|date= ၁ ဧပြီ ၂၀၂၃ }}</ref> | successor1 = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး စိုးလှိုင် <ref>{{cite web|url=https://staging-burmese.dvb.no/post/749270|title=စစ်ခေါင်းဆောင်က တိုင်းမှူးများကို ရာထူးတိုး အပြောင်းအလဲလုပ်|work=DVB|access-date=၂၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၇ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> | office2 = [[ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] တိုင်းမှူး | status2 = <!--If this is specified, overrides Incumbent.--> | term_start2 = ဇွန် ၂၀၂၀ | term_end2 = ဧပြီ ၂၀၂၃ | leader2 = [[မင်းအောင်လှိုင်]] | predecessor2 = ဗိုလ်ချုပ် [[သက်ပုံ]] | successor2 = ဗိုလ်ချုပ် ဇော်ဟိန်း | pronunciation = | birth_name = | birth_date = {{Birth year and age|1972}} | birth_place = | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} --> | death_place = | death_cause = | resting_place = | resting_place_coordinates = | citizenship = | nationality = မြန်မာ | party = | height = <!-- "X cm", "X m" or "X ft Y in" plus optional reference (conversions are automatic) --> | spouse = ဒေါ်မို့မို့စိုး | relations = | children = သား ၁ဦး၊ သမီး ၁ဦး | mother = ဒေါ်စမ်းမြင့် | father = ဦးသိမ်းဆွေ | relatives = | residence = | alma_mater =စစ်တက္ကသိုလ် (အပတ်စဉ် ၃၆) | occupation = | profession = | known_for = | salary = | net_worth = <!-- Net worth should be supported with a citation from a reliable source --> | cabinet = | committees = | portfolio = | awards = <!-- For civilian awards - appears as "Awards" if |mawards= is not set --> | signature = | signature_alt = | website = <!--Military service--> | nickname = | allegiance = {{flag|Myanmar}} | branch = {{army|Myanmar}} | serviceyears =၁၉၉၁ - လက်ရှိ | rank = [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] | unit = | commands = [[အမှတ် (၄) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး]] | battles = | mawards = <!-- for military awards - appears as "Awards" if |awards= is not set --> }} ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး '''ညွန့်ဝင်းဆွေ''' (၁၉၇၂ မွေးဖွား) (ကြည်း ၂၅၉၈၂) သည် [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန]]၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူ အဆိုပြုတင်ပြသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ၃၀ ဦး၏ အမည်စာရင်းအား လွှတ်တော်သို့တင်သွင်း |url=https://news-eleven.com/article/311089 |access-date=2026-04-07 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref>၎င်းသည် တပ်မတော် တွင် [[အမှတ် (၄) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး]] နှင့် [[ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] တိုင်းမှူး အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝ == ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညွန့်ဝင်းဆွေ သည် ၁၉၇၂ ခုနှစ် တွင် ဖခင်ဖြစ်သူ ဦးသိမ်းဆွေ (ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ၊ ထွေအုပ် )( ငြိမ်း ) နှင့် မိခင်ဖြစ်သူ ဒေါ်စမ်းမြင့် အထက်တန်းပြ (ငြိမ်း) တို့မှ မွေးဖွားသည်။၁၉၈၈ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် [[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]] အပတ်စဉ် (၃၆) သို့ တက်ရောက်သည်။ ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် ကြည်း ၂၅၉၈၂ ဖြင့် ၁၉၉၁ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းကစပြီး [[တပ်မတော်]]တွင် စတင် စစ်မှုထမ်းခဲ့သည်။ == စစ်မှုထမ်းဘဝ == ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညွန့်ဝင်းဆွေ သည် တပ်မတော်တွင် ဒုဗိုလ်ဘဝ ဖြင့် စတင်၍ စစ်မှုထမ်းခဲ့ပြီးနောက် လုပ်သက် ၂၇ နှစ် အကြာတွင် ရာထူးအဆင့်ဆင့်တိုးကာ ဗိုလ်မှူးချုပ်အဆင့်ထိ ရာထူးအပ်နှင်းခံရသည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၈ ရက်နေ့ တွင် [[တပ်မတော်ဆေးတက္ကသိုလ်]] ကျောင်းအုပ်ကြီး အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရပြီး ၂၀၂၀ပြည့် နှစ် ဧပြီလ ၄ ရက်နေ့အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ သူသည် ထိုမှ နေ၍ [[အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] တိုင်းမှူး တာဝန်ပေးခံရသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.dvb.no/post/383465|title=အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်က COVID-19 ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းများ လှူဒါန်း|work=DVB|access-date=၁၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|date=၂၀ ဧပြီ ၂၀၂၀ }}</ref> ၃လ ခန့်သာ တာဝန်ထမ်းဆောင်လိုက်ရပြီး ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဇွန်လတွင် [[ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] တိုင်းမှူးအဖြစ် ပြောင်းလဲ ခန့်အပ်ခံရသည်။ <ref>{{Cite web |last=KyawThu |date=2020-07-01 |title=Myanmar Military Makes Major Reshuffle |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-makes-major-reshuffle.html |access-date=2023-02-18 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref> == ၂၀၂၁ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းအချိန်ကာလ == [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းခံရပြီး]]နောက် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] သည် ရန်ကုန်မြို့တွင် စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာခဲ့ပြီး ရန်ကုန်တိုင်း တိုင်းမှူးဖြစ်သော ညွန့်ဝင်းဆွေအား အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးအာဏာကို အပ်နှင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2021-07-21 |title=Myanmar: Junta Tribunals Impose 65 Death Sentences |url=https://www.hrw.org/news/2021/07/21/myanmar-junta-tribunals-impose-65-death-sentences |access-date=2023-02-18 |website=Human Rights Watch |language=en}}</ref> ညွန့်ဝင်းဆွေသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် [[လှိုင်သာယာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု]]တွင် စစ်တပ်နှင့် ရဲတပ်ဖွဲ့အား ဦးဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။<ref name=":3">{{Cite web |date=2021-12-02 |title=Myanmar: Protesters Targeted in March Massacre |url=https://www.hrw.org/news/2021/12/02/myanmar-protesters-targeted-march-massacre |access-date=2023-02-22 |website=Human Rights Watch |language=en}}</ref> ဥရောပသမဂ္ဂ၊ ဆွစ်ဇာလန်နှင့် ကနေဒါနိုင်ငံတို့က ညွန့်ဝင်းဆွေအား လူ့အခွင့်အရေးဖောက်ဖျက်မှုနှင့် အရပ်သားများအပေါ် ပြစ်မှုကျူးလွန်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Nyunt Win Swe |url=https://www.opensanctions.org/entities/NK-nFRCYQ4ACeipxP5DJiAM6Z/ |access-date=2023-02-18 |website=Open Santions |date=8 November 2022 |language=en |archive-date=14 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231114191805/https://www.opensanctions.org/entities/NK-nFRCYQ4ACeipxP5DJiAM6Z/ }}</ref><ref>{{Cite web |last=Canada |first=Global Affairs |date=2023-01-31 |title=Backgrounder – Additional sanctions for Myanmar |url=https://www.canada.ca/en/global-affairs/news/2023/01/backgrounder--additional-sanctions.html |access-date=2023-02-18 |website=www.canada.ca }}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref> သူသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာထူးသို့ တိုးမြှင့်ခံရပြီးနောက် [[အမှတ် (၄) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး]]အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ တွင် ၎င်းသည် တပ်မတော် အရန်အင်အားသို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။၎င်းနေရာသို့ ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့် ရာထူးတိုးသွားသော [[တြိဂံဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်|တြိဂံတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တိုင်းမှူး]] ဗိုလ်ချုပ်စိုးလှိုင် က ဆက်ခံခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last= |first= |date=2023-04-01 |title=Myanmar Junta Sacks Commander After Heavy Casualties in Karen State |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-sacks-commander-after-heavy-casualties-in-karen-state.html |access-date=2023-04-03 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref> == ၂၀၂၆ == သမ္မတ [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]]အဖွဲ့ဝင် [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခံရသည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81565 |access-date=2026-04-13 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == ရရှိခဲ့သောဘွဲ့ == ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၇ ရက်တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]]က ၎င်းအား စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ဖြစ်သည့် [[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့]] ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.myawady.net.mm/node/32970|title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း ၊အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၁ / ၂၀၂၂ ၊ စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့|work=MWD Webportal|access-date=၁၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|date=၁၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၂ }}</ref> == မိသားစုဘဝ == သူသည် ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ် မို့မို့စိုး နှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့ပြီး မောင်စိုးသီဟဆွေ နှင့် မစိုးသီရိဆွေ ဆိုသည့် သားသမီး ၂ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။ == ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် == * [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] * [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] * [[တပ်မတော်]] == ကိုးကား == {{reflist}} {{lifetime|၁၉၇၂|}}{{မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ}} [[Category:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၇၂ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်တက္ကသိုလ် ကျောင်းဆင်းများ]] 6q0abu3ufv4fs1vkium2zi615714p0d 0 259491 1027368 839115 2026-04-24T03:23:18Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ရထားလိုင်းများ */ 1027368 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = {{KTSN|T|08|size=50}}<br/>မိဆဆဂိဘူတာ | native_name = 御陵駅 | native_name_lang = ja | type = | image = KS-MisasagiStation-Entrance2.jpg | alt = | caption = Misasagi Station entrance, June 2009 | other_name = | address = Misasagi-Haranishicho, [[Yamashina-ku, Kyoto|Yamashina]], [[Kyoto, Kyoto|Kyoto]], [[Kyoto Prefecture|Kyoto]]<br />{{Nihongo2|（京都市山科区御陵原西町）}} | country = Japan | coordinates = {{coord|34|59|46.04|N|135|48|5.84|E|type:railwaystation_region:JP|display=inline,title}} | operator = {{Plainlist| *{{ric|Kyoto Municipal Subway|name=y}} * [[Keihan Electric Railway]] }} | line = {{Plainlist| * [[Keihan Keishin Line|Keishin Line]] *{{ric|Kyoto Municipal Subway|t|name=y}} }} | platforms = 2 [[island platforms]] (1 on each level) | connections = | structure = | code = T08 | opened = {{start date and age|15 August 1912}} | rebuilt = {{start date and age|1997}} | closed = | tracks = 4 (2 on each level) | former = | passengers = {{plainlist| * {{wikidata|property|P1373|P137=Q5359594}} daily (Subway, FY{{wikidata|qualifier|P1373|P585|P137=Q5359594}})<ref>{{cite web|url = http://www.city.kyoto.lg.jp/kotsu/page/0000073257.html|title = 京都市交通事業白書|publisher = Kyoto Municipal Transportation Bureau|language = ja}}</ref> * {{wikidata|property|P1373|P137=Q1188274}} daily (Keihan, FY{{wikidata|qualifier|P1373|P585|P137=Q1188274}})<ref>{{cite web|url = https://data.city.kyoto.lg.jp/node/75258|title = 第8章 都市施設【交通機関】 07 私鉄市内駅乗降客数(ＪＲを除く)|publisher = Kyoto Open Data|language = ja|date = 2016-11-26|access-date = 11 July 2024|archive-date = 1 April 2019|archive-url = https://web.archive.org/web/20190401143506/https://data.city.kyoto.lg.jp/node/75258}}</ref> }} | pass_year = | services = {{Adjacent stations|system=Kyoto Municipal Subway|line1=t |left1=Keage |right1=Yamashina |note-left={{KTSN|T|09|size=30}}|note-right={{KTSN|T|07|size=30}}}} }} '''မိဆဆဂိဘူတာ''' (御陵駅, Misasagi-eki) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုစီရင်စု၊ ကျိုတိုမြို့၊ ယာမရှိနရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==ရထားလိုင်းများ== *ကျိုတိုမြို့ပတ်မြေအောက်ရထားလိုင်း **[[တိုးဇိုင်းရထားလိုင်း (ကျိုတို)|တိုးဇိုင်းရထားလိုင်း]] (ဘူတာအမှတ် - T08) *ခဲအိဟန်လျှပ်စစ်ရထားလိုင်း **ခဲအိရှင်းရထားလိုင်း - မိဆဂိဘူတာသည် ဂိတ်ဆုံးဘူတာဖြစ်သည်။ ==ဘူတာပုံစံ== [[File:KS-MisasagiStation-Platform.jpg|thumb|Platforms 1 and 2 of the station]] ဤဘူတာသည် တိုးဇိုင်းရထားလိုင်းနှင့် ခဲအိဟန်ရထားလိုင်းနှစ်ခုအကြား လမ်းကြောင်းပြောင်းလဲပေးသည့် ဘူတာ ဖြစ်သည်။ ဘူတာ၏ မြေအောက်ဒုတိယထပ်နှင့် တတိယထပ်နှစ်ခုစလုံးတွင် ရထားလမ်းကြောင်းနှစ်ခုပါဝင်ကာ အလယ်တွင် ပလက်ဖောင်းတစ်ခု ပါရှိသည်။ ;မြေအောက်ဒုတိယထပ် {{ja-rail-line|first=2|pfn=1|name=Tōzai Line (Kyoto)|idx=Kyoto Subway Tōzai Line|dir=from Rokujizō for {{STN|Kyōto Shiyakusho-mae}}, {{STN|Karasuma Oike}} and {{STN|Uzumasa Tenjingawa}}|linecol=#{{rcr|Kyoto Municipal Subway|t}}}} {{ja-rail-line|first=3|pfn=2|name=Tōzai Line (Kyoto)|idx=Kyoto Subway Tōzai Line|dir=from Hamaōtsu for {{STN|Kyōto Shiyakusho-mae}}, {{STN|Karasuma Oike}} and {{STN|Uzumasa Tenjingawa}}|linecol=#{{rcr|Kyoto Municipal Subway|t}}}} ;မြေအောက်တတိယထပ် {{ja-rail-line|first=2|pfn=3|name=Tōzai Line (Kyoto)|idx=Kyoto Subway Tōzai Line|dir=for {{STN|Yamashina}} and {{STN|Rokujizō}}|col=#{{rcr|Kyoto Municipal Subway|t}}}} {{ja-rail-line|first=3|pfn=4|name=Keihan Keishin Line|idx=Keihan Railway Keishin Line|dir=for {{STN|Shinomiya}} and {{STN|Hamaōtsu}}|col=#09f}} ==သမိုင်းကြောင်း== ဘူတာကို မူလက ၁၉၁၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ခဲအိဟန်ခဲအိရှင်းရထားလိုင်းပေါ်ရှိ ဘူတာတစ်ခုအဖြစ် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် တိုးဇိုင်းရထားလိုင်းကို စတင်ဖွင့်လှစ်လိုက်ပြီး မြေအောက်ရထားဘူတာအဖြစ် အစားထိုးပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{j-railservice start}} {{j-route|route=Keihan Railway Keishin Line|col=#fc0}} {{j-rserv|service=Services from Biwakohamaōtsu|previous=Keage (T09)|next={{STN|Keihan Yamashina}} (OT31)}} {{j-route|route=Keihan Railway Keishin Line (section abandoned in 1997)|col=#09f|f=w}} {{j-rserv|service=-|previous=Hinooka|next=Keihan Yamashina}} {{s-end}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ပတ်မြေအောက်ရထားဘူတာရုံများ]] i173ki4mjdmkrfwt3zb6v0gdlz96x2w 0 259630 1027364 839124 2026-04-24T03:18:52Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ရထားလိုင်းများ */ 1027364 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = {{KTSN|T|05|size=50}}<br/>နဂိဆွတ်ဂျိဘူတာ | native_name = 椥辻駅 | native_name_lang = ja | symbol_location = | symbol = | type = | image = Nagitsuji station entrance 1 20110829 144520.jpg | alt = | caption = Entrance No. 1 in 2011 | address = | borough = | country = | coordinates = {{coord|34.9728|N|135.8149|E|type:railwaystation_region:JP|display=inline,title}} | owned = | operator = {{ric|Kyoto Municipal Subway|name=y}} | line = {{ric|Kyoto Municipal Subway|t|name=y}} | distance = | platforms = 1 [[island platform]] | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = | parking = | bicycle = | disabled = | code = T05 | zone = | website = | opened = {{Start date and age|1997|10|12|df=y}} | closed = <!-- {{End date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | passengers = {{wikidata|property|P1373}} daily<ref>{{cite web|url = http://www.city.kyoto.lg.jp/kotsu/page/0000073257.html|title = 京都市交通事業白書|publisher = Kyoto Municipal Transportation Bureau|language = ja}}</ref> | pass_year = FY{{wikidata|qualifier|P1373|P585}} | pass_rank = | services = {{Adjacent stations|system=Kyoto Municipal Subway|line1=t |left1=Higashino |right1=Ono |note-left={{KTSN|T|06|size=30}}|note-right={{KTSN|T|04|size=30}}}} }} '''နဂိဆွတ်ဂျိဘူတာ''' (椥辻駅, Nagitsuji-eki) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့၊ [[ယာမရှိနရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|ယာမရှိနရပ်ကွက်]]တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤဘူတာသည် ကျိုတိုမြို့ပတ်မြေအောက်ရထားလိုင်း၏ တိုးဇိုင်းရထားလမ်းကြောင်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ==ရထားလိုင်းများ== *ကျိုတိုမြို့ပတ်မြေအောက်ရထားလိုင်း **[[တိုးဇိုင်းရထားလိုင်း (ကျိုတို)|တိုးဇိုင်းရထားလိုင်း]] (ဘူတာအမှတ် - T05) ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် ရထားလမ်ကြောင်းနှစ်ခုပါဝင်ပြီး အလယ်တွင် ပလက်ဖောင်းတစ်ခု ပါရှိသည်။ {{ja-rail-line|pfn=1|first=2|name=Tōzai Line (Kyoto)|idx=Tōzai Line|dir=for {{STN|Misasagi}}, {{STN|Karasuma Oike}} and {{STN|Uzumasa Tenjingawa}}|linecol=#{{rcr|Kyoto Municipal Subway|t}}}} {{ja-rail-line|pfn=2|first=3|name=Tōzai Line (Kyoto)|idx=Tōzai Line|dir=for {{STN|Rokujizō}}|col=#{{rcr|Kyoto Municipal Subway|t}}}} <gallery> File:Platform_2,_Nagitsuji_Station_P2.jpg|Platform </gallery> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ပတ်မြေအောက်ရထားဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] e0i3dn719nrq4j3yvmuspm7q4sviyzi 0 259726 1027363 839368 2026-04-24T03:18:34Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ရထားလိုင်းများ */ 1027363 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = {{KTSN|T|04|size=50}}<br/>အိုနိုဘူတာ | native_name = 小野駅 | native_name_lang = ja | symbol_location = | symbol = | type = | image = Kyoto-subway-T04-Ono-station-entrance-2-20111214-130450.jpg | alt = | caption = Entrance No.2 in 2011 | address = | borough = | country = | coordinates = {{coord|34|57|40|N|135|48|46|E|source:kolossus-jawiki|display=inline,title}} | owned = | operator = {{ric|Kyoto Municipal Subway|name=y}} | line = {{ric|Kyoto Municipal Subway|t|name=y}} | distance = | platforms = 1 [[island platform]] | tracks = 2<ref>{{cite web|title = Ono Station map|url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=103&station_name=%E5%B0%8F%E9%87%8E(%E4%BA%AC%E9%83%BD)&map_id=1&lang=en|publisher = City of Kyoto}}</ref> | train_operators = | connections = | structure = | parking = | bicycle = | disabled = | code = T04 | zone = | website = | opened = {{Start date and age|1997|10|12|df=y}} | closed = <!-- {{End date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | passengers = {{wikidata|property|P1373}} daily<ref>{{cite web|url = http://www.city.kyoto.lg.jp/kotsu/page/0000073257.html|title = 京都市交通事業白書|publisher = Kyoto Municipal Transportation Bureau|language = ja}}</ref> | pass_year = FY{{wikidata|qualifier|P1373|P585}} | pass_rank = | services = {{Adjacent stations|system=Kyoto Municipal Subway|line1=t |left1=Nagitsuji |right1=Daigo |note-left={{KTSN|T|05|size=30}}|note-right={{KTSN|T|03|size=30}}}} }} '''အိုနိုဘူတာ''' (小野駅, Ono-eki) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့၊ ယမရှိနရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤဘူတာသည် ကျိုတိုမြို့ပတ်မြေအောက်ရထားတိုးဇိုင်းလိုင်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ==ရထားလိုင်းများ== *ကျိုတိုမြို့ပတ်မြေအောက်ရထားလိုင်း **[[တိုးဇိုင်းရထားလိုင်း (ကျိုတို)|တိုးဇိုင်းရထားလိုင်း]] (ဘူတာအမှတ် - T04) ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် ရထားလမ်းကြောင်းနှစ်ခုပါရှိပြီး အလယ်တွင် ပလက်ဖောင်းတစ်ခု ပါဝင်သည်။ {{ja-rail-line|first=2|pfn=1|name=Tōzai Line (Kyoto)|idx=Tōzai Line|col=#{{rcr|Kyoto Municipal Subway|t}}|dir=for {{STN|Uzumasa Tenjingawa}}}} {{ja-rail-line|first=3|pfn=2|name=Tōzai Line (Kyoto)|idx=Tōzai Line|col=#{{rcr|Kyoto Municipal Subway|t}}|dir=for {{STN|Rokujizo}}}} <gallery> File:Kyoto-subway-T04-Ono-station-platform-20111214-130200.jpg|Platform </gallery> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ပတ်မြေအောက်ရထားဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] sa88oxl7y0nokvp94gj5m9gurfnbw56 0 259752 1027358 839555 2026-04-24T03:12:58Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1027358 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ | native_name = 六地蔵駅 | native_name_lang = ja | type = | image = JR_Nara_Line_Rokujizo_Station.jpg | alt = | caption = The entrance for the JR Rokujizo Station ([[Nara Line]]) | other_name = | address = Fushimi-ku, Kyoto<br />Uji<br />[[Kyoto Prefecture|Kyoto]]<br />{{Nihongo2|（京都市伏見区・宇治市）}} | country = Japan | coordinates = | map_type = Japan Kyoto Prefecture#Japan | operator = {{Plainlist| * [[Keihan Electric Railway]] * {{ric|JR West|name=y}} * {{ric|Kyoto Municipal Subway|name=y}} }} | line = | platforms = | connections = | structure = | code = | opened = | closed = | former = | passengers = | pass_year = }} '''ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ''' (六地蔵駅 Rokujizō-eki) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့၊ ဖုရှိမိရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခဲအိဟန်လျှပ်စစ်ရထားလမ်းကြောင်းပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ဘူတာအမှတ် KH73, JR West ဘူတာအမှတ်မှာ JR-D06, ကျိုတိုမြို့ပတ်မြေအောက်ရထားလိုင်းဘူတာအမှတ် T01 ဖြစ်သည်။ ==ရထားလိုင်းများ== ==အကြောင်းအရာ== ==ဘူတာပုံစံ== ===ခဲအိဟန်ရထားလိုင်း=== {{Infobox station | name = Rokujizō Station | native_name = 六地蔵駅 | native_name_lang = ja | type = Keihan Railway station | image = Keihan Rokujizo Station Overview.jpg | alt = | caption = Keihan Rokujizo Station | other_name = | address = 2, Momoyamacho Inaba, [[Fushimi-ku, Kyoto|Fushimi]], [[Kyoto, Kyoto|Kyoto]], [[Kyoto Prefecture|Kyoto]]<br />{{Nihongo2|（京都市伏見区桃山町因幡2）}} | country = Japan | coordinates = {{coord|34|55|55|N|135|47|36|E|type:railwaystation_region:JP}} | operator = [[Keihan Electric Railway|Keihan Electric Railway Co., Ltd.]] | line = [[Keihan Uji Line|Uji Line]] | platforms = | connections = | structure = | code = | opened = {{start date and age|1913}} | closed = | former = | passengers = 3.8 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats">{{cite book |year=2017 |script-chapter=ja:第8章 都市施設 |trans-chapter=Chapter 8: Urban facilities |script-title=ja:京都市統計書 |trans-title=Statistics of Kyoto City |url=http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html |language=ja |publisher=City of Kyoto}}</ref> | services = }} ===JR West=== ===ကျိုတိုမြို့ပတ်မြေအောက်ရထားတိုးဇိုင်းလိုင်း=== {{Infobox station | name = {{KTSN|T|01|size=50}}<br/>Rokujizō Station | native_name = 六地蔵駅 | native_name_lang = ja | type = {{ric|Kyoto Municipal Subway|name=y}} station | image = Rokujizo_Station_(Kyoto_Municipal_Subway)_20190203.jpg | alt = | caption = Entrance of Subway Rokujizo Station | other_name = | address = Rokujizo Naramachi, [[Uji, Kyoto|Uji]], [[Kyoto Prefecture|Kyoto]]<br />{{Nihongo2|（京都府宇治市六地蔵奈良町）}} | country = Japan | coordinates = {{coord|34|56|1|N|135|47|47|E|type:railwaystation_region:JP}} | operator = {{ric|Kyoto Municipal Subway|name=y}} | line = {{ric|Kyoto Municipal Subway|t|name=y}} | platforms = 1 [[island platform]] | tracks = 2 | connections = | structure = | code = T01 (Tozai Line) (Nara Line) | opened = {{start date and age|2004}} | closed = | former = | passengers = {{wikidata|property|P1373|P137=Q5359594}} daily<ref>{{cite web|url = http://www.city.kyoto.lg.jp/kotsu/page/0000073257.html|title = 京都市交通事業白書|publisher = Kyoto Municipal Transportation Bureau|language = ja}}</ref> | pass_year = FY{{wikidata|qualifier|P1373|P585|P137=Q5359594}} | services = {{Adjacent stations|system=Kyoto Municipal Subway|line1=t|left1=Ishida |note-left={{KTSN|T|02|size=30}}}} }} {{Routemap |style = |title = {{Color box|#{{rcr|Kyoto Municipal Subway|t}}|border=darkgray}} Layout |navbar = |collapsible = |collapse = yes |width = |top = '''Gauge''': {{RailGauge|sg}} |legend = track |bg = |map-title = |map = *2\*1~~ ~~ ~~ ~~ ~~ ENDEa\ENDEa~~ ~~ ~~ ~~ ~~ PSTR(L)\PSTR(R)~~ ~~ ~~ ~~ ~~ PSTR(L)\PSTR(R)~~ ~~ ~~ ~~ ~~ KRWgl+l\KRWgr+r~~ ~~ ~~ ~~ ~~ STRg\STRf~~ ~~ ~~ ~~ ~~ -colspan-start ↓{{STN|Ishida|Kyoto|Ishida}} -colspan-end |bottom = }} <gallery> File:View_in_Rokujizo_Station_(Kyoto_Municipal_Subway).jpg|Concourse File:Platform_of_Rokujizo_Station_(Kyoto_Municipal_Subway)_2.jpg|Platform </gallery> {{clear}} ==သမိုင်းကြောင်း== နာရရထားလိုင်းစတင်ခဲ့သည့် ၁၈၉၆ ခုနှစ်ကတည်းက ဤဒေသတွင် ရှေးအကျဆုံးသော ဘူတာဖြစ်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ၏ သမိုင်းကြောင်းသည် ခဲအိဟန်ရထားလိုင်းစတင်ခဲ့သည့် ၁၉၁၃ ခုနှစ်တွင်မှ စတင်ခဲ့သည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ၁၉၉၂ ခုနှစ်မတိုင်မီအထိ နာရရထားလိုင်းအတွက် ရိုခုဂျိဇိုးတွင် ဘူတာအဖြစ် ရှိမနေခဲ့သည့်အတွက် ဖြစ်သည်။ ခဲအိဟန်ဘူတာကို ၁၉၁၃ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ လက်ရှိကာလ JR West ဘူတာကို ၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2022 |title=データで見るJR西日本 2022 |trans-title=JR West Japan 2022 in Data |url=https://www.westjr.co.jp/company/info/issue/data/pdf/data2022.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20221214074840/https://www.westjr.co.jp/company/info/issue/data/pdf/data2022.pdf |archive-date=14 December 2022 |access-date=7 February 2023 |website=westjr.co.jp |pages=88–90 |language=ja}}</ref> မြေအောက်ရထားဘူတာကို ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.city.kyoto.jp/koho/eng/topics/2004_11/index.html#22a |title=Kyoto City Web / Topics of City Government / November 2004 |publisher=City of Kyoto |accessdate=2014-12-18}}</ref> ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် JR West ဘူတာများအားလုံးကို ဘူတာအမှတ်စဉ် သတ်မှတ်ခဲ့ရာ ဤဘူတာ၏ အမှတ်စဉ်မှာ JR-D06 ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=20 July 2016 |title=近畿エリアの12路線 のべ300駅に「駅ナンバー」を導入します！ |trans-title="Station numbers" will be introduced at a total of 300 stations on 12 lines in the Kinki area! |url=https://www.westjr.co.jp/press/article/2016/07/page_8973.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20221116010608/https://www.westjr.co.jp/press/article/2016/07/page_8973.html |archive-date=16 November 2022 |access-date=30 December 2022 |website=westjr.co.jp |language=ja}}</ref><ref>{{Cite web |date=20 July 2016 |title=「駅ナンバー」一覧表 |trans-title="Station number" list |url=https://www.westjr.co.jp/press/article/items/160720_01_ekinumber.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20221116010610/https://www.westjr.co.jp/press/article/items/160720_01_ekinumber.pdf |archive-date=16 November 2022 |access-date=30 December 2022 |website=westjr.co.jp |language=ja}}</ref> ==အသုံးပြုမှု== ဤဘူတာ၏ စီးနင်းသည့် ခရီးသည်အရေအတွက်မှာ အောက်ပါအချက်အလက်များအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" |+ !Year !Keihan !JR West !Kyoto Subway |- |1999 |5,486 |5,270 | rowspan="5" |Not opened |- |2000 |5,373 |5,342 |- |2001 |5,263 |5,795 |- |2002 |4,907 |6,126 |- |2003 |4,770 |6,374 |- |2004 |4,603 |6,416 |5,508 |- |2005 |4,616 |6,523 |5,632 |- |2006 |4,578 |6,647 |5,683 |- |2007 |4,536 |6,706 |5,742 |- |2008 |4,521 |6,822 |5,775 |- |2009 |4,540 |6,789 |5,816 |- |2010 |4,458 |6,945 |5,837 |- |2011 |4,503 |7,232 |5,929 |- |2012 |4,685 |7,394 |6,042 |- |2013 |4,605 |7,658 |6,222 |- |2014 |4,904 |7,581 |6,387 |- |2015 |5,087 |7,751 |6,597 |- |2016 |4,066 |7,638 |6,683 |} ==ပတ်ဝန်းကျင်နေရာများ== ဘူတာ၏ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ဟိုတယ်များ၊ ကြီးမားလှသည့် ဈေးဆိုင်များ၊ စားသောက်ဆိုင်များ၊ ဖျော်ဖြေရေးစင်တာများ ရှိသည်။ *Daizen-ji *MOMO Kintetsu (Kintetsu Department Store) *Kyoto Animation Studio 1 *Ito Yokado Rokujizo *Izumiya Rokujizo ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{j-railservice start}} {{j-route|route=Keihan Railway Uji Line|col=#6c3|f=w}} {{j-rserv|previous={{STN|Momoyama-minamiguchi}}|next={{STN|Kowata}}|service=-}} {{j-route|route=JR West Nara Line|col=#a52a2a|f=w}} {{j-rserv|previous={{STN|Momoyama}}|next={{STN|Kohata}}|service=Local|col=gray}} {{j-rserv|previous={{STN|Tofukuji}}|next={{STN|Uji|JR West|Uji}}|service=Regional Rapid Service|col=#093}} {{j-rserv|previous=Tofukuji|next=Uji|service=Rapid Service|col=#f60}} {{j-rserv|previous=Tofukuji|next=Uji|service=Miyakoji Rapid Service|col=#f60}} {{j-route|route=Kyoto Municipal Subway Tozai Line (T01)|col=#ff4500|f=w}} {{j-rserv|next={{STN|Ishida|Kyoto|Ishida}} (T02)|service=-}} {{end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * [http://www.keihan.co.jp/traffic/station/stationinfo/314.html Rokujizo Station {{!}} Keihan Electric Railway] (Japanese) * [http://www.jr-odekake.net/eki/top.php?id=0621615 Rokujizou Station {{!}} West Japan Railway Company] (Japanese) ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ပတ်မြေအောက်ရထားဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] 0najck15940eve6spowf45uwitaqou3 1027359 1027358 2026-04-24T03:13:43Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1027359 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ | native_name = 六地蔵駅 | native_name_lang = ja | type = | image = JR_Nara_Line_Rokujizo_Station.jpg | alt = | caption = The entrance for the JR Rokujizo Station ([[Nara Line]]) | other_name = | address = Fushimi-ku, Kyoto<br />Uji<br />[[Kyoto Prefecture|Kyoto]]<br />{{Nihongo2|（京都市伏見区・宇治市）}} | country = Japan | coordinates = | map_type = Japan Kyoto Prefecture#Japan | operator = {{Plainlist| * [[Keihan Electric Railway]] * {{ric|JR West|name=y}} * {{ric|Kyoto Municipal Subway|name=y}} }} | line = | platforms = | connections = | structure = | code = | opened = | closed = | former = | passengers = | pass_year = }} '''ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ''' (六地蔵駅 Rokujizō-eki) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့၊ ဖုရှိမိရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခဲအိဟန်လျှပ်စစ်ရထားလမ်းကြောင်းပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ဘူတာအမှတ် KH73, JR West ဘူတာအမှတ်မှာ JR-D06, ကျိုတိုမြို့ပတ်မြေအောက်ရထားလိုင်းဘူတာအမှတ် T01 ဖြစ်သည်။ ==ရထားလိုင်းများ== ==အကြောင်းအရာ== ==ဘူတာပုံစံ== ===ခဲအိဟန်ရထားလိုင်း=== {{Infobox station | name = Rokujizō Station | native_name = 六地蔵駅 | native_name_lang = ja | type = Keihan Railway station | image = Keihan Rokujizo Station Overview.jpg | alt = | caption = Keihan Rokujizo Station | other_name = | address = 2, Momoyamacho Inaba, [[Fushimi-ku, Kyoto|Fushimi]], [[Kyoto, Kyoto|Kyoto]], [[Kyoto Prefecture|Kyoto]]<br />{{Nihongo2|（京都市伏見区桃山町因幡2）}} | country = Japan | coordinates = {{coord|34|55|55|N|135|47|36|E|type:railwaystation_region:JP}} | operator = [[Keihan Electric Railway|Keihan Electric Railway Co., Ltd.]] | line = [[Keihan Uji Line|Uji Line]] | platforms = | connections = | structure = | code = | opened = {{start date and age|1913}} | closed = | former = | passengers = 3.8 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats">{{cite book |year=2017 |script-chapter=ja:第8章 都市施設 |trans-chapter=Chapter 8: Urban facilities |script-title=ja:京都市統計書 |trans-title=Statistics of Kyoto City |url=http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html |language=ja |publisher=City of Kyoto}}</ref> | services = }} ===JR West=== ===ကျိုတိုမြို့ပတ်မြေအောက်ရထားတိုးဇိုင်းလိုင်း=== {{Infobox station | name = {{KTSN|T|01|size=50}}<br/>Rokujizō Station | native_name = 六地蔵駅 | native_name_lang = ja | type = {{ric|Kyoto Municipal Subway|name=y}} station | image = Rokujizo_Station_(Kyoto_Municipal_Subway)_20190203.jpg | alt = | caption = Entrance of Subway Rokujizo Station | other_name = | address = Rokujizo Naramachi, [[Uji, Kyoto|Uji]], [[Kyoto Prefecture|Kyoto]]<br />{{Nihongo2|（京都府宇治市六地蔵奈良町）}} | country = Japan | coordinates = {{coord|34|56|1|N|135|47|47|E|type:railwaystation_region:JP}} | operator = {{ric|Kyoto Municipal Subway|name=y}} | line = {{ric|Kyoto Municipal Subway|t|name=y}} | platforms = 1 [[island platform]] | tracks = 2 | connections = | structure = | code = T01 (Tozai Line) (Nara Line) | opened = {{start date and age|2004}} | closed = | former = | passengers = {{wikidata|property|P1373|P137=Q5359594}} daily<ref>{{cite web|url = http://www.city.kyoto.lg.jp/kotsu/page/0000073257.html|title = 京都市交通事業白書|publisher = Kyoto Municipal Transportation Bureau|language = ja}}</ref> | pass_year = FY{{wikidata|qualifier|P1373|P585|P137=Q5359594}} | services = {{Adjacent stations|system=Kyoto Municipal Subway|line1=t|left1=Ishida |note-left={{KTSN|T|02|size=30}}}} }} {{Routemap |style = |title = {{Color box|#{{rcr|Kyoto Municipal Subway|t}}|border=darkgray}} Layout |navbar = |collapsible = |collapse = yes |width = |top = '''Gauge''': {{RailGauge|sg}} |legend = track |bg = |map-title = |map = *2\*1~~ ~~ ~~ ~~ ~~ ENDEa\ENDEa~~ ~~ ~~ ~~ ~~ PSTR(L)\PSTR(R)~~ ~~ ~~ ~~ ~~ PSTR(L)\PSTR(R)~~ ~~ ~~ ~~ ~~ KRWgl+l\KRWgr+r~~ ~~ ~~ ~~ ~~ STRg\STRf~~ ~~ ~~ ~~ ~~ -colspan-start ↓{{STN|Ishida|Kyoto|Ishida}} -colspan-end |bottom = }} <gallery> File:View_in_Rokujizo_Station_(Kyoto_Municipal_Subway).jpg|Concourse File:Platform_of_Rokujizo_Station_(Kyoto_Municipal_Subway)_2.jpg|Platform </gallery> {{clear}} ==သမိုင်းကြောင်း== နာရရထားလိုင်းစတင်ခဲ့သည့် ၁၈၉၆ ခုနှစ်ကတည်းက ဤဒေသတွင် ရှေးအကျဆုံးသော ဘူတာဖြစ်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ၏ သမိုင်းကြောင်းသည် ခဲအိဟန်ရထားလိုင်းစတင်ခဲ့သည့် ၁၉၁၃ ခုနှစ်တွင်မှ စတင်ခဲ့သည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ၁၉၉၂ ခုနှစ်မတိုင်မီအထိ နာရရထားလိုင်းအတွက် ရိုခုဂျိဇိုးတွင် ဘူတာအဖြစ် ရှိမနေခဲ့သည့်အတွက် ဖြစ်သည်။ ခဲအိဟန်ဘူတာကို ၁၉၁၃ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ လက်ရှိကာလ JR West ဘူတာကို ၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2022 |title=データで見るJR西日本 2022 |trans-title=JR West Japan 2022 in Data |url=https://www.westjr.co.jp/company/info/issue/data/pdf/data2022.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20221214074840/https://www.westjr.co.jp/company/info/issue/data/pdf/data2022.pdf |archive-date=14 December 2022 |access-date=7 February 2023 |website=westjr.co.jp |pages=88–90 |language=ja}}</ref> မြေအောက်ရထားဘူတာကို ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.city.kyoto.jp/koho/eng/topics/2004_11/index.html#22a |title=Kyoto City Web / Topics of City Government / November 2004 |publisher=City of Kyoto |accessdate=2014-12-18}}</ref> ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် JR West ဘူတာများအားလုံးကို ဘူတာအမှတ်စဉ် သတ်မှတ်ခဲ့ရာ ဤဘူတာ၏ အမှတ်စဉ်မှာ JR-D06 ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=20 July 2016 |title=近畿エリアの12路線 のべ300駅に「駅ナンバー」を導入します！ |trans-title="Station numbers" will be introduced at a total of 300 stations on 12 lines in the Kinki area! |url=https://www.westjr.co.jp/press/article/2016/07/page_8973.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20221116010608/https://www.westjr.co.jp/press/article/2016/07/page_8973.html |archive-date=16 November 2022 |access-date=30 December 2022 |website=westjr.co.jp |language=ja}}</ref><ref>{{Cite web |date=20 July 2016 |title=「駅ナンバー」一覧表 |trans-title="Station number" list |url=https://www.westjr.co.jp/press/article/items/160720_01_ekinumber.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20221116010610/https://www.westjr.co.jp/press/article/items/160720_01_ekinumber.pdf |archive-date=16 November 2022 |access-date=30 December 2022 |website=westjr.co.jp |language=ja}}</ref> ==အသုံးပြုမှု== ဤဘူတာ၏ စီးနင်းသည့် ခရီးသည်အရေအတွက်မှာ အောက်ပါအချက်အလက်များအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" |+ !Year !Keihan !JR West !Kyoto Subway |- |1999 |5,486 |5,270 | rowspan="5" |Not opened |- |2000 |5,373 |5,342 |- |2001 |5,263 |5,795 |- |2002 |4,907 |6,126 |- |2003 |4,770 |6,374 |- |2004 |4,603 |6,416 |5,508 |- |2005 |4,616 |6,523 |5,632 |- |2006 |4,578 |6,647 |5,683 |- |2007 |4,536 |6,706 |5,742 |- |2008 |4,521 |6,822 |5,775 |- |2009 |4,540 |6,789 |5,816 |- |2010 |4,458 |6,945 |5,837 |- |2011 |4,503 |7,232 |5,929 |- |2012 |4,685 |7,394 |6,042 |- |2013 |4,605 |7,658 |6,222 |- |2014 |4,904 |7,581 |6,387 |- |2015 |5,087 |7,751 |6,597 |- |2016 |4,066 |7,638 |6,683 |} ==ပတ်ဝန်းကျင်နေရာများ== ဘူတာ၏ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ဟိုတယ်များ၊ ကြီးမားလှသည့် ဈေးဆိုင်များ၊ စားသောက်ဆိုင်များ၊ ဖျော်ဖြေရေးစင်တာများ ရှိသည်။ *Daizen-ji *MOMO Kintetsu (Kintetsu Department Store) *Kyoto Animation Studio 1 *Ito Yokado Rokujizo *Izumiya Rokujizo ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{j-railservice start}} {{j-route|route=Keihan Railway Uji Line|col=#6c3|f=w}} {{j-rserv|previous={{STN|Momoyama-minamiguchi}}|next={{STN|Kowata}}|service=-}} {{j-route|route=JR West Nara Line|col=#a52a2a|f=w}} {{j-rserv|previous={{STN|Momoyama}}|next={{STN|Kohata}}|service=Local|col=gray}} {{j-rserv|previous={{STN|Tofukuji}}|next={{STN|Uji|JR West|Uji}}|service=Regional Rapid Service|col=#093}} {{j-rserv|previous=Tofukuji|next=Uji|service=Rapid Service|col=#f60}} {{j-rserv|previous=Tofukuji|next=Uji|service=Miyakoji Rapid Service|col=#f60}} {{j-route|route=Kyoto Municipal Subway Tozai Line (T01)|col=#ff4500|f=w}} {{j-rserv|next={{STN|Ishida|Kyoto|Ishida}} (T02)|service=-}} {{end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * [http://www.keihan.co.jp/traffic/station/stationinfo/314.html Rokujizo Station {{!}} Keihan Electric Railway] (Japanese) * [http://www.jr-odekake.net/eki/top.php?id=0621615 Rokujizou Station {{!}} West Japan Railway Company] (Japanese) ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ပတ်မြေအောက်ရထားဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] 1070rlpc36n37mm955cll1g009lyqgf 0 262542 1027316 1021327 2026-04-24T02:16:11Z ~2026-24659-26 141921 1027316 wikitext text/x-wiki {{under construction}} {{Infobox former monarchy | royal_title = ပြည့်ရှင်မင်း | realm = ဗမာ | coatofarms = Peacock symbol Burma.svg | coatofarmscaption = Burmese Green Peacock | image = Thibaw Min.jpg | caption = '''နောက်ဆုံးဘုရင်<br>[[သီပေါမင်း]]'''<br>၁ အောက်တိုဘ ၁၈၇၈ – ၃၀ နိုဝင်ဘာ ၁၈၈၅ | his/her = His | first_monarch = [[အဘိရာဇာ]] | last_monarch = [[သီပေါမင်း]] | began = ဘီစီ ၈၅၀ | ended = ၂၉ နိုဝင်ဘာ ၁၈၈၅ | pretender = [[စိုးဝင်း (မင်းသား)|စိုးဝင်း]] }} {{မြန်မာ့သမိုင်း}} ဤသည်မှာ '''မြန်မာထီးနန်းဆက်ခံသူများ စာရင်း'''ဖြစ်ပြီး၊ ယနေ့ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံတွင် တည်ရှိထွန်းကားခဲ့သော အဓိက ပြည်ထောင်များအားလုံး၏ ဘုရင်၊ ဧကရာဇ်များကို ဖော်ပြထားသည်။ [[မြန်မာရာဇဝင်ကျမ်းများ]] အရ မြန်မာပြည်၏ ဘုရင်စနစ်များ ([[မွန်လူမျိုး|မွန်]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]]) သည် ဘီစီ ၉ ရာစုတွင် စတင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုပြီး အတည်ပြုနိုင်သော အချက်အလက်များကို [[အနော်ရထာ]] ပုဂံထီးနန်းတက်သည့် အေဒီ ၁၀၄၄ ခုနှစ်အလွန်ကာလတွင် ထင်ရှားစွာတွေ့ရသည်။ အချက်အလက်များသည် ၁၀၄၄ ခုနှစ်နှင့် ပိုဝေးလေလေ၊ အတည်ပြုရန် ပိုခက်ခဲလေလေ ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ ၉ ရာစုတွင် ပုဂံမြို့တည်ခြင်းကို အတည်ပြုနိုင်သည် - သို့သော် ရာဇဝင်များတွင် ဖော်ပြထားသည့် အတိအကျ ရက်စွဲဖြစ်သော ၈၄၉ ခုနှစ်၏ တိကျမှန်ကန်မှုမှာ မေးခွန်းထုတ်စရာ ဖြစ်နေသေးသည်။ သို့သော် ၂ ရာစုဟု သတ်မှတ်ထားသော ရှေးဦးပုဂံမင်းဆက်၏ အစကို အတည်မပြုနိုင်သေးပါ။<ref name=geh-364>Harvey 1925: 364</ref> ပုဂံမတိုင်မီ မြန်မာထီးနန်းများအတွက် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရှေးဦးနှင့် ဒဏ္ဍာရီလာ ဘုရင်များ စာရင်း]]ကို ကြည့်ပါ။ နန်းစံကာလ ရက်စွဲများသည် အပိုင်းတစ်ခုစီတွင် ဆွေးနွေးထားသည့် နောက်ဆုံးအတည်ပြုနိုင်သော ရက်စွဲများကို လိုက်နာထားသည်။ ==အစောပိုင်း ပြည်ထောင်များ== * [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရှေးဦးနှင့် ဒဏ္ဍာရီလာ ဘုရင်များ စာရင်း]] ကို ကြည့်ပါ။ == သရေခေတ္တရာမင်းဆက် == {| class="wikitable" style="width:100%;" |- style="background:#efefef;" !စဉ် !ဘုရင်ဘွဲ့အမည် !နန်းသက် !တော်စပ်ပုံ !မှတ်ချက် |- |၁ |[[ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး|ဒွတ္တဘောင်မင်း]] |ပျူသက္ကရာဇ် (၁-၇၀) |မဟာသမ္ဘဝမင်း၏ သားတော် |သရေခေတ္တရာမြို့တော်ကို တည်ထောင်သူ။ |- |၂ |[[ဒွတ္တရန်|ဒုတ္တရန်မင်း]] | |ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး၏ သားတော် | |- |၃ |[[ရန်ပေါက်မင်း]] | |ဒုတ္တရန်မင်း၏ သားတော် | |- |၄ |[[ရန်မန်မင်း]] | |ရန်ပေါက်မင်း၏ သားတော် |ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ်လည်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ။ |- |၅ |[[ရက္ခန်မင်း]] | |ရန်မန်မင်း၏ သားတော် | |- |} ==[[ပုဂံခေတ်|ပုဂံ]] (၈၄၉–၁၂၉၇)== ===[[ခေတ်ဦးပုဂံပြည်]] (၁၀၄၄ အထိ)=== ဤသည်မှာ ပင်မရာဇဝင်ကျမ်း လေးစောင်မှ ဖော်ပြထားသော ရှေးခေတ်ပုဂံဘုရင်များ၏ ''တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း'' စာရင်းဖြစ်သည်။ အနော်ရထာမင်းမတိုင်မီ ကျောက်စာအထောက်အထားများမှာ [[ညောင်ဦးစောရဟန်း]] နှင့် [[ကွမ်းဆော်ကြောင်းဖြူ]] တို့အတွက်သာ ယခုအချိန်ထိ တွေ့ရှိရသည်။ စာရင်းသည် ''မှန်နန်းရာဇဝင်'' အရ [[ပုဂံ]]မြို့ကို ခိုင်ခံ့စေခဲ့သော [[ပျဉ်ပြားမင်း]]မှ စတင်သည်။ ''ဇာတာတော်ပုံရာဇဝင်'' ကို ပုဂံခေတ်အတွက် အတိကျဆုံး ရာဇဝင်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ {| width="auto" class="wikitable" |- ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အမည် ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ''[[ဇာတာတော်ပုံရာဇဝင်]]'' အရ နန်းသက် ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ''[[မဟာရာဇဝင်ကြီး]]'' အရ နန်းသက် ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ''[[မဟာရာဇဝင်သစ်]]'' နှင့် ''[[မှန်နန်း ရာဇဝင်]]'' အရ နန်းသက် ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ယခင်ဆက်ခံသူများနှင့် တော်စပ်ပုံ |- | [[ပျဉ်ပြားမင်း]] | ၈၄၆–၈၈၆ | ၈၄၆–၈၅၈ | ၈၄၆–၈၇၈ | ညီအစ်ကို |- | [[တန်နက်]] | ၈၈၆–၉၀၄ | ၈၅၈–၈၇၆ | ၈၇၈–၉၀၆ | သား |- | [[စလေငခွေး]] | ၉၀၄–၉၃၄ | ၈၇၆–၉၀၁ | ၉၀၆–၉၁၅ | ထီးနန်းကျူးကျော်သူ |- | [[သိန်းခိုမင်း]] | ၉၃၄–၉၅၆ | ၉၀၁–၉၁၇ | ၉၁၅–၉၃၁ | သား |- | [[ညောင်ဦးစောရဟန်း]] | ၉၅၆–၁၀၀၁ | ၉၁၇–၉၅၀ | ၉၃၁–၉၆၄ | ထီးနန်းကျူးကျော်သူ |- | [[ကွမ်းဆော်ကြောင်းဖြူ]] | ၁၀၀၁–၁၀၂၁ | ၉၅၀–၉၇၁ | ၉၆၄–၉၈၆ | တန်နက် ၏ သား |- | [[ကျည်စိုး]] | ၁၀၂၁–၁၀၃၈ | ၉၇၁–၉၇၇ | ၉၈၆–၉၉၂ | ညောင်ဦးစောရဟန်း ၏ သား |- | [[စုက္ကတေး]] | ၁၀၃၈–၁၀၄၄ | ၉၇၇–၁၀၀၂ | ၉၉၂–၁၀၁၇ | ညီအစ်ကို |} ===[[ပုဂံခေတ်|ပုဂံအင်ပါယာ]]=== ဤစာရင်းသည် ယေဘုယျအားဖြင့် ရာဇဝင်ကျမ်းများတွင် ဖော်ပြထားသော အစဉ်လိုက်နှင့် နန်းစံကာလများကို လိုက်နာထားသည်။ [[ဂေါ်ဒင် လုစ်]]သည် နရသိင်္ဃ မင်းကို အသိအမှတ်မပြုဘဲ ၁၁၆၅ နှင့် ၁၁၇၄ ခုနှစ်အကြား ကိုးနှစ်တာ ဘုရင်မဲ့ကာလ ဖြစ်နိုင်သည်ဟု အဆိုပြုခဲ့သည်။ သို့သော် လုစ် ၏ အဆိုပြုချက်ကို ပြင်းထန်စွာ မေးခွန်းထုတ်ခြင်းခံခဲ့ရပါသည်။ ထို့အပြင် လုစ် သည် [[နရသိင်္ဃ ဥဇနာ]]မင်းသည် ၁၂၃၁ နှင့် ၁၂၃၅ ခုနှစ်အကြား နန်းစံခဲ့သည်ဟု အဆိုပြုခဲ့သော်လည်း ၎င်းအဆိုပြုချက်သည်လည်း အပြည့်အဝ လက်ခံခြင်း မခံရသေးပါ။<ref name=mha-1970-40-44>Htin Aung 1970: 40–44</ref> {| width=100% class="wikitable" |- ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အမည် ! style="background-color:#B9D1FF" width=1% | ပုံ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | မှ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အထိ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ယခင်ဆက်ခံသူများနှင့် တော်စပ်ပုံ |- | [[အနော်ရထာ]] | [[File:Pyinoolwin -- DSA Anawrahta.JPG|80px]] | ၁၁ ဩဂုတ် ၁၀၄၄ | ၁၁ ဧပြီ ၁၀၇၇ | ကွမ်းဆော်ကြောင်းဖြူ၏ သား |- | [[စောလူး]] | | ၁၁ ဧပြီ ၁၀၇၇ | {{circa}} ၂၁ ဧပြီ ၁၀၈၄ | သား |- | [[ကျန်စစ်သား]] | [[File:Kyansittha-Ananda.jpg|80px]] | ၂၁ ဧပြီ ၁၀၈၄ | ၁၁၁၂/၁၃ | ဝမ်းကွဲညီအစ်ကို |- | [[အလောင်းစည်သူ]] | [[File:Min Sithu Nat.jpg|80px]] | ၁၁၁၂/၁၃ | ၁၁၆၇ | မြေး |- | [[နရသူ (ပုဂံ)|နရသူ]] | [[File:Dhammayangyi Paya, Bagan, Myanmar.jpg|80px]] | ၁၁၆၇ | {{circa}} ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁၇၁ | သား |- | [[နရသိင်္ခ]] | | {{circa}} ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁၇၁ | မေ ၁၁၇၄ | သား |- | [[နရပတိစည်သူ]] | [[File:Gawdawpalin Temple Bagan Myanmar.jpg|80px]] | မေ ၁၁၇၄ | ၁၈ ဩဂုတ် ၁၂၁၁ | ညီအစ်ကို |- | [[ဇေယျသိင်္ခ]] | [[File:Htilominlo Temple Bagan Myanmar.jpg|80px]] | ၁၈ ဩဂုတ် ၁၂၁၁ | ၁၉ ဇူလိုင် ၁၂၃၅ | သား |- | [[နရသိင်္ဃ ဥဇနာ]] <br/> (as regent) | | {{circa}} ၁၂၃၁?/၃၅ | ၁၉ ဇူလိုင် ၁၂၃၅ | သား |- | [[ကျစွာမင်း]] | [[File:Kyaswa_Statue.jpg|80px]] | ၁၉ ဇူလိုင် ၁၂၃၅ | {{circa}} မေ ၁၂၅၁ | ဇေယျသိင်္ခ ၏ သား |- | [[ဥဇနာ (ပုဂံ)|ဥဇနာ]] | | {{circa}} မေ ၁၂၅၁ | {{circa}} ၆ မေ ၁၂၅၆ | သား |- | [[နရသီဟပတေ့]] | | ၆ မေ ၁၂၅၆ | ၁ ဇူလိုင် ၁၂၈၇ | သား |- |align="center" colspan=5 style="background-color:#D8BFD8"|'''Interregnum (၁၂၈၇–၁၂၈၉)''' |- | [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျော်စွာ]] | | ၃၀ မေ ၁၂၈၉ | ၁၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၂၉၇ | သား |} ==ပြည်ထောင်ငယ်များ== ===[[မြင်စိုင်းခေတ်|မြင်စိုင်း]] (၁၂၉၇–၁၃၁၃)=== ''[[မှန်နန်း ရာဇဝင်]]'' မတိုင်မီ အဓိက ရာဇဝင်ကျမ်းအားလုံးက ပူးတွဲအုပ်ချုပ်မှုသည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၆၇၄ ခုနှစ် (၁၃၁၂/၁၃) တွင် အဆုံးသတ်သည်ဟု ဆိုသော်လည်း ''မှန်နန်းရာဇဝင်'' က မြန်မာသက္ကရာဇ် ၆၇၂ ခုနှစ် (၁၃၁၀/၁၁) တွင် အဆုံးသတ်သည်ဟု ဆိုထားသည်။ ကျောက်စာအထောက်အထားများအရ ပထမညီအစ်ကိုသည် ၁၃၁၀ ပြည့်နှစ်၊ ဧပြီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သော်လည်း ဒုတိယညီအစ်ကိုမှာ အသက်ရှင်နေဆဲဖြစ်ကြောင်း ပြသနေပါသည်။ {| width=100% class="wikitable" |- ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အမည် ! style="background-color:#B9D1FF" width=5% | ပုံ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | မှ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အထိ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ယခင်ဆက်ခံသူများနှင့် တော်စပ်ပုံ |- | [[အသင်္ခယာ]] <br/> [[ ရာဇသင်္ကြန်]] <br/> [[တစ်စီးရှင် သီဟသူ|သီဟသူ]] | | ၁၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၂၉၇ | ၁၃ ဧပြီ ၁၃၁၀ | တည်ထောင်သူ၊ ညီအစ်ကိုနှင့် ပူးတွဲအုပ်ချုပ်သူများ |- | [[ ရာဇသင်္ကြန်]] <br/> [[တစ်စီးရှင် သီဟသူ|သီဟသူ]] | | ၁၃ ဧပြီ ၁၃၁၀ | ၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၁၃ <small>မတိုင်မီ</small> | ပူးတွဲအုပ်ချုပ်သူ |} ===[[ပင်းယခေတ်|ပင်းယ]] (၁၃၁၃–၁၃၆၄)=== အောက်ပါ ရက်စွဲအများစုသည် [[သန်းထွန်း (သမိုင်းပညာရှင်၊ ဒေါက်တာ)|သန်းထွန်း]]နှင့် [[ဂေါ်ဒင် လုစ်]] တို့ထံမှ ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းတို့သည် ရာဇဝင်များတွင် ဖော်ပြထားသော ရက်စွဲများကို ကျောက်စာများနှင့် တိုက်ဆိုင်စစ်ဆေးခဲ့သည်။ [[စည်သူ (ပင်းယ)|မြင်စိုင်းစည်သူ]] မင်းသည် မည်သည့်ရာဇဝင်တွင်မျှ မပါဝင်ပါ။<ref name=tt-1959-123-131>Than Tun 1959: 123–131</ref> {| width=100% class="wikitable" |- ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အမည် ! style="background-color:#B9D1FF" width=5% | ပုံ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | မှ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အထိ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ယခင်ဆက်ခံသူများနှင့် တော်စပ်ပုံ |- | [[တစ်စီးရှင် သီဟသူ|သီဟသူ]] | | ၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၁၃ | c. ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၂၅ | အသင်္ခယာ နှင့် ရာဇသင်္ကြန် တို့နှင့် ညီအစ်ကို |- | [[ဥဇနာ (ပင်းယ)]] | | {{circa}} ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၂၅ | ၁ စက်တင်ဘာ ၁၃၄၀ | သီဟသူ၏ မွေးစားသား၊ ကျော်စွာ (ပုဂံ) ၏ သား |- | [[စည်သူ (ပင်းယ)|စည်သူ]] <br/> (as regent) | | ၁ စက်တင်ဘာ ၁၃၄၀ | ၂၉ မတ် ၁၃၄၄ | မိခင်ဖက်မှ ဦးလေး? |- | [[ငါးစီးရှင် ကျော်စွာ]] | [[File:Ngazishin Nat.jpg|80px]] | ၂၉ မတ် ၁၃၄၄ | ၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၁၃၅၀ | တူနှင့် သားမက် |- | [[လေးစီးရှင် ကျော်စွာ]] | | ၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၁၃၅၀ | ၁၉ မတ် ၁၃၅၉ | သား |- | [[နရသူ (မောပါမင်း)]] | | ၁၉ မတ် ၁၃၅၉ | ဇွန် ၁၃၆၄ | ညီအစ်ကို |- | [[ဥဇနာပြောင်]] | | ဇွန် ၁၃၆၄ | စက်တင်ဘာ ၁၃၆၄ | ညီအစ်ကို |} ===[[စစ်ကိုင်းခေတ်|စစ်ကိုင်း]] (၁၃၁၅–၁၃၆၄)=== {| width=100% class="wikitable" |- ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အမည် ! style="background-color:#B9D1FF" width=5% | ပုံ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | မှ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အထိ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ယခင်ဆက်ခံသူများနှင့် တော်စပ်ပုံ |- | [[အသင်္ခယာ စောယွန်း]] | | ၁၅ မေ ၁၃၁၅ | ၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၂၇ | သီဟသူ ၏ သား |- | [[တရဖျားကြီး]] | | ၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၂၇ | ၁၃၃၅/၃၆ | မိခင်ဖက်မှ ဝမ်းကွဲ |- | [[ရွှေတောင်တက်]] | | ၁၃၃၅/၃၆ | {{circa}} ဩဂုတ် ၁၃၃၉ | သား |- | [[ကျစွာ (စစ်ကိုင်း)]] | | {{circa}} ဩဂုတ် ၁၃၃၉ | {{circa}} မတ် ၁၃၄၉ | စောယွန်း ၏ သား |- | [[နော်ရထာ မင်းရဲ]] | | {{circa}} ဧပြီ ၁၃၄၉ | {{circa}} နိုဝင်ဘာ ၁၃၄၉ | ညီအစ်ကို |- | [[တရဖျားငယ်]] | | {{circa}} နိုဝင်ဘာ ၁၃၄၉ | ၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၅၂ | ညီအစ်ကို |- | [[မင်းပြောက် သီဟပတေ့]] | | ၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၅၂ | ဧပြီ ၁၃၆၄ | ယောက်ဖ |} ===[[အင်းဝခေတ်|အင်းဝ]] (၁၃၆၄–၁၅၅၅)=== အင်းဝခေတ်နှင့်ပတ်သက်၍ မြန်မာရာဇဝင်စာအုပ်အမျိုးမျိုးတွင် နန်းစံသက္ကရာဇ်များ ဆင်တူသော်လည်း တစ်ထပ်တည်းမကျပေ။<ref name="my-1-352-355"> ''[[မဟာရာဇဝင်ကြီး|မဟာရာဇဝင်]]''၊ ''[[ရာဇဝင်သစ်ကျမ်း|ရာဇဝင်သစ်]]''၊ ''[[မှန်နန်း ရာဇဝင်]]'' နှင့် ''[[ဇာတာတော်ပုံရာဇဝင်]]''တို့တွင် ဖော်ပြပါရှိသော အင်းဝခေတ် နန်းစံရက်စွဲများအတွက် (မဟာရာဇဝင် အတွဲ ၂၊ ၂၀၀၆: ၃၅၂-၃၅၅) ကို ကြည့်ပါ။</ref> အောက်ပါဇယားသည် ''[[မှန်နန်း ရာဇဝင်]]''နှင့် (မဟာရာဇဝင် အတွဲ ၂ ၂၀၀၆၊ စာ ၃၅၂-၃၅၅) တွင် ဖော်ပြထားသည့် ရက်စွဲများ ဖြစ်သည်။ G.E. Harvey (Harvey 1925: 366) မှ ဖော်ပြထားသော နန်းစံသက္ကရာဇ်များသည် အများအားဖြင့် ရာဇဝင်နှင့် ကျောက်စာအထောက်အထားများဖြင့် အတည်ပြုထားသော ရက်စွဲများထက် တစ်နှစ်ခန့် (တစ်နှစ်နောက်ကျ၍) ကွာခြားနေသည်။ {| width=100% class="wikitable" |- ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အမည် ! style="background-color:#B9D1FF" width=5% | ပုံ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | မှ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အထိ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ယခင်ဆက်ခံသူများနှင့် တော်စပ်ပုံ |- | [[သတိုးမင်းဖျား]] | | ဧပြီ ၁၃၆၄ | {{circa}} ၃ စက်တင်ဘာ ၁၃၆၇ | စောယွန်း ၏ မြေး |- | [[စွာစော်ကဲ]] | | ၅ စက်တင်ဘာ ၁၃၆၇ | ဧပြီ ၁၄၀၀ | [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)]]၏ မြေး နှင့် [[တစ်စီးရှင် သီဟသူ]] တူမြေး |- | [[ဆင်ဖြူရှင်တရဖျား]] | [[File:Mintara Nat.jpg|80px]] | ဧပြီ ၁၄၀၀ | {{circa}} နိုဝင်ဘာ ၁၄၀၀ | သား |- | [[ပထမမင်းခေါင်]] | | ၂၅ နိုဝင်ဘာ ၁၄၀၀ | {{circa}} အောက်တိုဘာ ၁၄၂၁ | |- | [[သီဟသူ (အင်းဝ)]] | [[File:Aung Pinle Hsinbyushin.jpg|80px]] | {{circa}} အောက်တိုဘာ ၁၄၂၁ | ဩဂုတ် ၁၄၂၅ | သား |- | [[မင်းလှငယ်]] | | ဩဂုတ် ၁၄၂၅ | နိုဝင်ဘာ ၁၄၂၅ | သား |- | [[ကလေး ကျေးတောင်ညို]] | | ၉ နိုဝင်ဘာ ၁၄၂၅ | ၁၆ မေ ၁၄၂၆ | ဦးရီး |- | [[မိုးညှင်းသတိုး]] | | ၁၆ မေ ၁၄၂၆ | ဧပြီ ၁၄၃၉ | မိုးညှင်းဆက် တည်ထောင်သူ [[ငါးစီးရှင် ကျော်စွာ]] ၏ မျိုးဆက် |- | [[မင်းရဲကျော်စွာ (အင်းဝ)]] | | ၂၆ ဧပြီ ၁၄၃၉ | ဇန်နဝါရီ ၁၄၄၂ | သား |- | [[နရပတိ (အင်းဝ)]] | | ၁၁ မတ် ၁၄၄၂ | ၂၄ ဇူလိုင် ၁၄၆၈ | ညီအစ်ကို |- | [[သီဟသူရ (အင်းဝ)]] | | ၂၄ ဇူလိုင် ၁၄၆၈ | {{circa}} ဩဂုတ် ၁၄၈၀ | သား |- | [[ဒုတိယ မင်းခေါင်]] | | {{circa}} ဩဂုတ် ၁၄၈၀ | ၇ ဧပြီ ၁၅၀၁ | သား |- | [[ဒုတိယ သီဟသူရ (အင်းဝ)]] | | ၁၄၈၅ | ၄ မတ် ၁၅၀၁ | သား <br> ဒုတိယမင်းခေါင် အုပ်စိုးစဉ် ပူးတွဲဘုရင် |- | [[ရွှေနန်းကြော့ရှင် နရပတိ]] | | ၇ ဧပြီ ၁၅၀၁ | ၁၄ မတ် ၁၅၂၇ | ဒုတိယမင်းခေါင်၏ သား |- | [[သိုဟန်ဘွား]] | | ၁၄ မတ် ၁၅၂၇ | မေ ၁၅၄၂ | [[မိုးညှင်းစလုံ]] ၏ သား |- | [[ခုံမှိုင်း]] | | ဇွန် ၁၅၄၂ | {{circa}} စက်တင်ဘာ ၁၅၄၅ | သီပေါ စော်ဘွား |- | [[မိုးဗြဲ နရပတိ]] | | {{circa}} စက်တင်ဘာ ၁၅၄၅ | {{circa}} အောက်တိုဘာ ၁၅၅၁ | သား |- | [[စစ်ကိုင်းနရပတိစည်သူ]] | | {{circa}} အောက်တိုဘာ ၁၅၅၁ | ၂၂ ဇန်နဝါရီ ၁၅၅၅ | [[စလင်းမြို့|စလင်း]]စားနှင့် [[စစ်ကိုင်းမြို့|စစ်ကိုင်း]] ဘုရင်ခံ |} ===[[ဟံသာဝတီ]] (၁၂၈၇–၁၅၃၉၊ ၁၅၅၀–၁၅၅၂)=== {| width=100% class="wikitable" |- ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အမည် ! style="background-color:#B9D1FF" width=5% | ပုံ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | မှ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အထိ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ယခင်ဆက်ခံသူများနှင့် တော်စပ်ပုံ |- | [[ဝါရီရူး]] | | ၃၀ ဇန်နဝါရီ ၁၂၈၇ | {{circa}} ၁၄ ဇန်နဝါရီ ၁၃၀၇ | တည်ထောင်သူ |- | [[ခွန်လော]] | | ၂၈ ဇန်နဝါရီ ၁၃၀၇ | မတ် ၁၃၁၁ | ညီအစ်ကို |- | [[စောသင်မောင်]] | | ၁၀ ဧပြီ ၁၃၁၁ | စက်တင်ဘာ ၁၃၂၃ | တူ |- | [[စောဇိတ်]] | | ၂၈ စက်တင်ဘာ ၁၃၂၃ | {{circa}} ဧပြီ ၁၃၃၀ | ညီအစ်ကို |- | [[ဇိတ်ပွန်]] | | {{circa}} ဧပြီ ၁၃၃၀ | {{circa}} ဧပြီ ၁၃၃၀ | ထီးနန်းကျူးကျော်သူ |- | [[စောအဲကံကောင်း]] | | {{circa}} ဧပြီ ၁၃၃၀ | {{circa}} ဇွန် ၁၃၃၀ | စောဇိတ်၏ တူ |- | [[ဗညားအဲလော]] | | {{circa}} ဇွန် ၁၃၃၀ | ၁၃၄၈ | ဦးရီး၊ ခွန်လော၏ သား |- | [[ဗညားဦး]] | | ၁၃၄၈ | ၂ ဇန်နဝါရီ ၁၃၈၄ | တူ၊ စောဇိတ်၏ သား |- | [[မဟာဒေဝီ (ဟံသာဝတီ)|မဟာဒေဝီ]] <br/> (as regent) | | ၂၈ အောက်တိုဘာ ၁၃၈၃ | ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၃၈၄ | မောင်နှမ |- | [[ရာဇာဓိရာဇ်]] | [[File:Rajadhirat.jpg|80px]] | ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၃၈၄ | {{circa}} ဒီဇင်ဘာ ၁၄၂၁ | ဗညားဦး၏ သား၊ မဟာဒေဝီ၏ မွေးစားသား |- | [[ဗညားဓမ္မရာဇာ]] | | ၂၉ ဒီဇင်ဘာ ၁၄၂၁ | ၁၄၂၄ | သား |- | [[ပထမဗညားရံ]] | | ၁၄၂၄ | {{circa}} စက်တင်ဘာ ၁၄၄၆ | ညီအစ်ကို |- | [[ဗညားဗရူး]] | | {{circa}} စက်တင်ဘာ ၁၄၄၆ | ၃၀ မေ ၁၄၅၁ | တူ |- | [[ဗညားကျန်းထော]] | | ၃၀ မေ ၁၄၅၁ | {{circa}} ဇွန် ၁၄၅၃ | ဝမ်းကွဲ၊ ဗညားဓမ္မရာဇာ၏ သား |- | [[လိပ်မွတ်ထော]] | | {{circa}} ဇွန် ၁၄၅၃ | {{circa}} ဇန်နဝါရီ ၁၄၅၄ | တူ၊ ဗညားရံ၏ ဝမ်းကွဲ |- | [[ရှင်စောပု]] | [[File:Queen_Shin_Sabu.jpg|80px]] | {{circa}} ဇန်နဝါရီ ၁၄၅၄ | ၁၄၇၁ | အဒေါ်၊ ရာဇဓိရာဇ်၏ သမီး |- | [[ဓမ္မစေတီ]] | | ၁၄၇၁ | ၁၄၉၂ | သားမက် |- | [[ဒုတိယ ဗညားရံ]] | | ၁၄၉၂ | ၁၅၂၆ | သား |- | [[သုရှင်တကာရွတ်ပိ]] | | ၁၅၂၆ | {{circa}} ဇန်နဝါရီ ၁၅၃၉ | သား |- |align="center" colspan=5 style="background-color:#D8BFD8"|'''တောင်ငူ (၁၅၃၉–၁၅၅၀)''' |- | [[သမိန်စောထွတ်]] | | ဇွန် ၁၅၅၀ | ဩဂုတ် ၁၅၅၀ | Claimant to throne |- | [[သမိန်ထောရာမ]] | | ဩဂုတ် ၁၅၅၀ | ၁၂ မတ် ၁၅၅၂ | သုရှင်တကာရွတ်ပိ၏ ညီအစ်ကို |} ===[[မြောက်ဦးဘုရင့်နိုင်ငံတော်|မြောက်ဦး]] (၁၄၂၉–၁၇၈၅)=== ဤနန်းစံကာလများသည် ရခိုင်ရာဇဝင်ဖြစ်သော ''[[ရခိုင်ရာဇဝင်သစ်]]'' (စန္ဒမာလာလင်္ကာရ အတွဲ ၂၊ ၁၉၃၁) မှ ဖြစ်ပြီး၊ (Eade 1989) ကို အသုံးပြု၍ အနောက်တိုင်းပြက္ခဒိန်သို့ ပြောင်းလဲထားသည်။ ၁၅၈၂ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ပြောင်းလဲထားသော ရက်စွဲများသည် [[ဂရီဂေါရီးယန်း ပြက္ခဒိန်]]အရ ဖြစ်သည်။ (အချို့သော ရခိုင်ရာဇဝင်များတွင် တိုင်းပြည်တည်ထောင်သည့်နှစ်ကို တစ်နှစ်နောက်ကျ၍ ၁၄၃၀ ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ထို့အပြင်၊ တိုင်းပြည်ပျက်သုဉ်းသည့်နေ့ရက်ကို မြန်မာမှတ်တမ်းများအရ ၁၇၈၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂ ရက်နေ့ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ရခိုင်မှတ်တမ်းများတွင်မူ တစ်ရက်စောပြီး ၁၇၈၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ဟု ဖော်ပြထားသည်။) {| width=100% class="wikitable" |- ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အမည် ! style="background-color:#B9D1FF" width=5% | ပုံ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | မှ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အထိ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ယခင်ဆက်ခံသူများနှင့် တော်စပ်ပုံ |- | [[မင်းစောမွန်]] | | ၁၈ ဧပြီ ၁၄၂၉ | ၉ မေ ၁၄၃၃ | တည်ထောင်သူ |- | [[မင်းခရီ]] | | ၉ မေ ၁၄၃၃ | {{circa}} ဇန်နဝါရီ ၁၄၅၉ | ညီ |- | [[ဘစောဖြူ]] | | {{circa}} ဇန်နဝါရီ ၁၄၅၉ | ၅ ဩဂုတ် ၁၄၈၂ | သား |- | [[မင်းဒေါလျာ]] | | ၅ ဩဂုတ် ၁၄၈၂ | {{circa}} ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄၉၂ | သား |- | [[ဘစောညို]] | | {{circa}} ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄၉၂ | {{circa}} ဇန်နဝါရီ ၁၄၉၄ | ဦးရီး၊ မင်းခရီ၏ သား |- | [[မင်းရန်အောင်]] | | {{circa}} ဇန်နဝါရီ ၁၄၉၄ | {{circa}} ဇူလိုင် ၁၄၉၄ | တူ၊ မင်းဒေါလျာ၏ သား |- | [[စလင်္ကာသူ]] | | {{circa}} ဇူလိုင် ၁၄၉၄ | ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၀၂ | မိခင်ဘက်မှ ဦးရီး |- | [[မင်းရာဇာ (မြောက်ဦး)|မင်းရာဇာ]] | | ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၀၂ | {{circa}} နိုဝင်ဘာ ၁၅၁၃ | သား |- | [[ဂဇာပတိ]] | | {{circa}} နိုဝင်ဘာ ၁၅၁၃ | ဇန်နဝါရီ ၁၅၁၅ | သား |- | [[မင်းစောအို]] | | ဇန်နဝါရီ ၁၅၁၅ | ဇူလိုင် ၁၅၁၅ | စလင်္ကာသူ၏ ညီ |- | [[သဇာတ]] | | ဇူလိုင် ၁၅၁၅ | {{circa}} ဧပြီ ၁၅၂၁ | မင်းဒေါလျာ၏ သား |- | [[မင်းခေါင် (မြောက်ဦး)|မင်းခေါင်]] | | {{circa}} ဧပြီ ၁၅၂၁ | ၂၇ မေ ၁၅၃၁ | ညီ |- | [[မင်းဗာ]] | [[File:Shitthaung001.jpg|80px]] | ၂၇ မေ ၁၅၃၁ | ၁၁ ဇန်နဝါရီ ၁၅၅၄ | မင်းရာဇာ၏ သား |- | [[မင်းတိက္ခာ]] | | ၁၁ ဇန်နဝါရီ ၁၅၅၄ | ၆ မတ် ၁၅၅၆ | သား |- | [[မင်းစောလှ]] | | ၆ မတ် ၁၅၅၆ | ၂၄ ဇူလိုင် ၁၅၆၄ | သား |- | [[မင်းစကြာ]] | | ၂၄ ဇူလိုင် ၁၅၆၄ | ၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၇၂ | ညီ |- | [[မင်းဖလောင်း]] | | ၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၇၂ | ၄ ဇူလိုင် ၁၅၉၃ | မင်းဗာ၏ သား |- | [[မင်းရာဇာကြီး]] | [[File:King Min Razagyi.jpg|80px]] | ၄ ဇူလိုင် ၁၅၉၃ | ၄ ဇူလိုင် ၁၆၁၂ | သား |- | [[မင်းခမောင်း]] | | ၄ ဇူလိုင် ၁၆၁၂ | ၁၄ မေ ၁၆၂၂ | သား |- | [[သီရိသုဓ္ဓမ]] | | ၁၄ မေ ၁၆၂၂ | ၃၁ မေ ၁၆၃၈ | သား |- | [[မင်းစနေ]] | | ၁ ဇွန် ၁၆၃၈ | ၂၆ ဇွန် ၁၆၃၈ | သား |- | [[ကုသလနရပတိ]] | | ၂၆ ဇွန် ၁၆၃၈ | ၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၆၄၅ | မင်းဗာ၏ မြစ် |- | [[သတိုးမင်းတရား]] | | ၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၆၄၅ | {{circa}} မေ ၁၆၅၂ | သား |- | [[စန္ဒာသုဓမ္မရာဇာ]] | | {{circa}} မေ ၁၆၅၂ | ၁၁ ဇွန် ၁၆၇၄ | သား |- | [[ဥဂ္ဂါဗလရာဇာ]] | | ၁၁ ဇွန် ၁၆၇၄ | ၁၆ ဧပြီ ၁၆၈၅ | သား |- | [[ဝရဓမ္မရာဇာ]] | | ၁၆ ဧပြီ ၁၆၈၅ | ၂၀ ဇွန် ၁၆၉၂ | ညီ |- | [[မဏိသုဓမ္မရာဇာ]] | | ၂၀ ဇွန် ၁၆၉၂ | ၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၆၉၄ | အစ်ကိုကြီး |- | [[ပထမ စန္ဒသူရိယရာဇာ]] | | ၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၆၉၄ | ၄ ဩဂုတ် ၁၆၉၆ | ညီ |- | [[ငတုံအနော်ရထာ]] | | ၄ ဩဂုတ် ၁၆၉၆ | ၁၈ ဩဂုတ် ၁၆၉၆ | သား |- | [[မာရုမ္ပိယ]] | | ၁၈ ဩဂုတ် ၁၆၉၆ | ၁၃ မေ ၁၆၉၇ | ထီးနန်းကျူးကျော်သူ |- | [[ကာလဗန္ဒလ]] | | ၁၆ မေ ၁၆၉၇ | ၅ ဇွန် ၁၆၉၈ | ထီးနန်းကျူးကျော်သူ |- | [[ပထမ နာရာဓိပတိ]] | | ၅ ဇွန် ၁၆၉၈ | ၁၇ ဇွန် ၁၇၀၀ | စန္ဒသူရိယ၏ သား |- | [[ပထမ စန္ဒာဝိမလရာဇာ]] | | ၁၈ ဇွန် ၁၇၀၀ | ၃၀ မတ် ၁၇၀၇ | သတိုးမင်းတရား၏ မြေး |- | [[ဒုတိယ စန္ဒသူရိယရာဇာ]] | | ၃ ဧပြီ ၁၇၀၇ | စက်တင်ဘာ ၁၇၁၀ | စန္ဒသုဓမ္မရာဇာ၏ မြေး |- |align="center" colspan=5 style="background-color:#D8BFD8"|'''Interregnum ~2 months''' |- | [[စန္ဒာဝီဇရ]] | | နိုဝင်ဘာ ၁၇၁၀ | ဧပြီ ၁၇၃၁ | ထီးနန်းကျူးကျော်သူ |- | [[တတိယ စန္ဒသူရိယရာဇာ]] | | ဧပြီ ၁၇၃၁ | ၁၇၃၄ | သားမက် |- | [[ဒုတိယ နရာဓိပတိ]] | | ၁၇၃၄ | ၁၇၃၅ | သား |- | [[နရပဝရ]] | | ၁၇၃၅ | စက်တင်ဘာ ၁၇၃၇ | ထီးနန်းကျူးကျော်သူ |- | [[စန္ဒာဝိဇလ]] | | စက်တင်ဘာ ၁၇၃၇ | ၂၅ မတ် ၁၇၃၈ | ဝမ်းကွဲ |- | [[မဒရာဇ်ရာဇာ]] | | ၂၈ မတ် ၁၇၃၈ | ၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၄၃ | ညီ |- | [[နရာအဘယရာဇာ]] | |၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၄၃ | ၂၈ အောက်တိုဘာ ၁၇၆၁ | ဦးရီး |- | [[သီရိသူရာဇာ]] | | ၂၈ အောက်တိုဘာ ၁၇၆၁ | ၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၆၂ | သား |- | [[စန္ဒပရမရာဇာ]] | | ၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၆၂ | ၁ မေ ၁၇၆၄ | ညီ |- | [[အဘယမဟာရာဇာ]] | | ၁ မေ ၁၇၆၄ | ၁၇ ဇန်နဝါရီ ၁၇၇၄ | ယောက်ဖ |- | [[စန္ဒသုမနရာဇာ]] | | ၁၇ ဇန်နဝါရီ ၁၇၇၄ | ၅ မေ ၁၇၇၇ | ယောက်ဖ |- | [[ဒုတိယ စန္ဒာဝိမလရာဇာ]] | | ၆ မေ ၁၇၇၇ | ၅ ဇွန် ၁၇၇၇ | ထီးနန်းကျူးကျော်သူ |- | [[စန္ဒသတိဿရာဇာ]] | | ၅ ဇွန် ၁၇၇၇ | ၁ ဒီဇင်ဘာ ၁၇၈၂ | ထီးနန်းကျူးကျော်သူ |- | [[မဟာသမ္မတရာဇာ]] | | ၂ ဒီဇင်ဘာ ၁၇၈၂ | ၂ ဇန်နဝါရီ ၁၇၈၅ | nephew in-law |} ===[[ဒုတိယ သရေခေတ္တရာမင်းဆက်|ပြည်]] (၁၄၈၂–၁၅၄၂)=== :''ပုဂံခေတ်နှောင်းနှင့် အစောပိုင်းတောင်ငူခေတ်ကာလအကြား ပြည်မြို့စားများ စာရင်းအတွက် [[ပြည်မြို့၏ အုပ်ချုပ်သူများ စာရင်း]] ကို ကြည့်ပါ။'' {| width=100% class="wikitable" |- ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အမည် ! style="background-color:#B9D1FF" width=5% | ပုံ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | မှ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အထိ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ယခင်ဆက်ခံသူများနှင့် တော်စပ်ပုံ |- | [[သတိုးမင်းစော (ပြည်)]] | | ၁၄၈၂ | ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၂၇ | [[နရပတိ (အင်းဝ)]]၏ သား |- | [[ဘုရင်ထွေး]] | | ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၂၇ | {{circa}} ဒီဇင်ဘာ ၁၅၃၂ | သား |- | [[နရပတိ (ပြည်)|နရပတိ]] | | {{circa}} ဒီဇင်ဘာ ၁၅၃၂ | ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၃၉ | သား |- | [[ပြည်မင်းခေါင်|မင်းခေါင်]] | | ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၃၉ | ၁၉ မေ ၁၅၄၂ | ညီ |} ==[[တောင်ငူခေတ်|တောင်ငူ]] (၁၅၁၀–၁၇၅၂)== :''၁၂၇၉ မှ ၁၆၁၂ ခုနှစ်အတွင်း တောင်ငူမြို့၏ မြို့စားများနှင့် အုပ်ချုပ်သူများအတွက် [[တောင်ငူမြို့၏ အုပ်ချုပ်သူများ စာရင်း ]] ကို ကြည့်ပါ။'' အောက်ပါတို့သည် ''မဟာရာဇဝင်''နှင့် ''မှန်နန်းရာဇဝင်''တို့တွင် ဖော်ပြပါရှိသော မြန်မာနန်းသက်များကို အခြေခံထားခြင်း ဖြစ်သည်။ {| width=100% class="wikitable" |- ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အမည် ! style="background-color:#B9D1FF" width=5% | ပုံ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | မှ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အထိ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ယခင်ဆက်ခံသူများနှင့် တော်စပ်ပုံ |- | [[မင်းကြီးညို]] |[[File:Mingyi Nyo.jpg|80px]] | ၁၆ အောက်တိုဘာ ၁၅၁၀ | ၂၄ နိုဝင်ဘာ ၁၅၃၀ | တည်ထောင်သူ |- | [[တပင်ရွှေထီး]] | [[File:Tabinshwehti Nat.jpg|80px]] | ၂၄ နိုဝင်ဘာ ၁၅၃၀ | ၃၀ ဧပြီ ၁၅၅၀ | သား |- | [[ဘုရင့်နောင်]] | [[File:Pyinoolwin --_DSA_Bayinnaung.JPG|80px]] | ၃၀ ဧပြီ ၁၅၅၀ | ၁၀ အောက်တိုဘာ ၁၅၈၁ | ယောက်ဖ |- | [[နန္ဒဘုရင်|နန္ဒ]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | ၁၀ အောက်တိုဘာ ၁၅၈၁ | ၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၁၅၉၉ | သား၊ တပင်ရွှေထီး၏ တူ |- | [[ညောင်ရမ်းမင်းတရားကြီး|ညောင်ရမ်း]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | ၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၁၅၉၉ | ၅ နိုဝင်ဘာ ၁၆၀၅ | Half-brother |- | [[အနောက်ဖက်လွန်မင်း|အနောက်ဘက်လွန်]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | ၅ နိုဝင်ဘာ ၁၆၀၅ | ၉ ဇူလိုင် ၁၆၂၈ | သား |- | [[မင်းရဲဒိဗ္ဗ]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | ၉ ဇူလိုင် ၁၆၂၈ | ၁၉ ဩဂုတ် ၁၆၂၉ | သား |- | [[သာလွန်မင်း|သာလွန်]] |[[File:Statute of King Thalun.jpg|80px]] | ၁၉ ဩဂုတ် ၁၆၂၉ | ၂၇ ဩဂုတ် ၁၆၄၈ | ဦးရီး |- | [[ပင်းတလဲမင်း|ပင်းတလဲ]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | ၂၇ ဩဂုတ် ၁၆၄၈ | ၃ ဇွန် ၁၆၆၁ | သား |- | [[ပြည်မင်း|ပြည်]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | ၃ ဇွန် ၁၆၆၁ | ၁၄ ဧပြီ ၁၆၇၂ | ညီအစ်ကို |- | [[နရာဝရ]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | ၁၄ ဧပြီ ၁၆၇၂ | ၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၆၇၃ | သား |- | [[မင်းရဲကျော်ထင်]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | 2၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၆၇၃ | ၄ မေ ၁၆၉၈ | သာလွန်မင်း၏ မြေး |- | [[စနေမင်း|စနေ]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | ၄ မေ ၁၆၉၈ | ၂၂ ဩဂုတ် ၁၇၁၄ | သား |- | [[တနင်္ဂနွေမင်း|တနင်္ဂနွေ]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | ၂၂ ဩဂုတ် ၁၇၁၄ | ၁၄ နိုဝင်ဘာ ၁၇၃၃ | သား |- | [[မဟာဓမ္မရာဇာဓိပတိ]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | ၁၄ နိုဝင်ဘာ ၁၇၃၃ | ၂၂ မတ် ၁၇၅၂ | သား |} ==မှတ်စုများ== {{Reflist|group=note}} ==ကိုးကား== {{Reflist|30em}} ==ကျမ်းပြုစာရင်း== * {{cite book | last=Aung-Thwin | first=Michael | title=Pagan: The Origins of Modern Burma | url=https://archive.org/details/paganoriginsofmo0000aung | publisher=University of Hawai'i Press | year=1985 | location=Honolulu | isbn=0-8248-0960-2}} * {{cite book | last=Aung-Thwin | first=Michael | title=The mists of Rāmañña: The Legend that was Lower Burma | url=https://archive.org/details/mistsoframannale0000aung | edition=illustrated | publisher=University of Hawai'i Press | year=2005 | location=Honolulu | isbn=9780824828868}} * {{cite book | last=Charney | first=Michael W. | title=Powerful Learning: Buddhist Literati and the Throne in Burma's Last Dynasty, 1752–1885 | location=Ann Arbor | publisher=University of Michigan | date=2006}} * {{cite book | last=Eade | first=J.C. | title=Southeast Asian Ephemeris: Solar and Planetary Positions, A.D. 638–2000 | url=https://archive.org/details/southeastasianep0000eade | publisher=Cornell University | location=Ithaca | year=1989 | isbn=0-87727-704-4 }} * {{cite book | last=Hall | author-link=D.G.E. Hall | first=D.G.E. | title=Burma | edition=3rd | year=1960 |publisher=Hutchinson University Library| isbn=978-1-4067-3503-1}} * {{cite book | last=Harvey | first=G. E.| title=History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824 | publisher=Frank Cass & Co. Ltd | year=1925 | location = London}} * {{cite book | last=Htin Aung | author-link=Htin Aung | first=Maung | title=A History of Burma | url=https://archive.org/details/historyofburma0000htin | publisher=Cambridge University Press | location=New York and London | year=1967}} * {{cite book | last=Htin Aung | first=Maung | title=Burmese History before 1287: A Defence of the Chronicles | publisher=The Asoka Society | location=Oxford | year=1970}} * {{cite book | last=Kala | author-link=U Kala | first=U | title=[[Maha Yazawin|Maha Yazawin Gyi]] | publisher=Ya-Pyei Publishing | location=Yangon | year=1724 | edition=2006, 4th printing | language=Burmese | volume=1–3}} * {{cite book | last= Lieberman | first= Victor B. | title= Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830, volume 1, Integration on the Mainland | year=2003 | publisher=Cambridge University Press | isbn=978-0-521-80496-7}} * {{cite book | last=Phayre | author-link=Arthur Purves Phayre | first=Lt. Gen. Sir Arthur P. | title=History of Burma | year=1883 | edition=1967 | publisher=Susil Gupta | location=London}} * {{cite book | author=Royal Historians of Burma | title=[[Zatadawbon Yazawin]] | year=c. 1680 | edition=1960 | editor=U Hla Tin (Hla Thamein) | publisher=Historical Research Directorate of the Union of Burma}} * {{cite book | author=Royal Historical Commission of Burma | author-link=Royal Historical Commission of Burma | title=[[Hmannan Yazawin]] | volume=1–3 | year=1832 | location=Yangon | language=Burmese | edition=2003 | publisher=Ministry of Information, Myanmar}} * {{cite book | last=Sandamala Linkara | first=Ashin | title=[[Rakhine Razawin Thit|Rakhine Yazawinthit Kyan]] | year= 1931 | edition=1997 | publisher=Tetlan Sarpay | language=Burmese | volume=1–2 | location=Yangon}} * {{cite journal | author=Than Tun | author-link=Than Tun | title=History of Burma: A.D. 1300–1400 | journal=Journal of Burma Research Society | date=December 1959 | volume=XLII | number=II}} * {{cite book | author=Than Tun | title=Studies in Burmese History | volume=1 | language=Burmese | location=Yangon | publisher=Maha Dagon | year=1964}} {{မြန်မာ့ဘုရင်များ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဘုရင်များ စာရင်း]] minbua7w7ss7mrr3ksff3aulwbhvc8p 1027317 1027316 2026-04-24T02:16:40Z ~2026-24659-26 141921 1027317 wikitext text/x-wiki {{under construction}} {{Infobox former monarchy | royal_title = ပြည့်ရှင်မင်း | realm = ဗမာ | coatofarms = Peacock symbol Burma.svg | coatofarmscaption = Burmese Green Peacock | image = Thibaw Min.jpg | caption = '''နောက်ဆုံးဘုရင်<br>[[သီပေါမင်း]]'''<br>၁ အောက်တိုဘ ၁၈၇၈ – ၃၀ နိုဝင်ဘာ ၁၈၈၅ | his/her = His | first_monarch = [[အဘိရာဇာ]] | last_monarch = [[သီပေါမင်း]] | began = ဘီစီ ၈၅၀ | ended = ၂၉ နိုဝင်ဘာ ၁၈၈၅ | pretender = [[စိုးဝင်း (မင်းသား)|စိုးဝင်း]] }} {{မြန်မာ့သမိုင်း}} ဤသည်မှာ '''မြန်မာထီးနန်းဆက်ခံသူများ စာရင်း'''ဖြစ်ပြီး၊ ယနေ့ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံတွင် တည်ရှိထွန်းကားခဲ့သော အဓိက ပြည်ထောင်များအားလုံး၏ ဘုရင်၊ ဧကရာဇ်များကို ဖော်ပြထားသည်။ [[မြန်မာရာဇဝင်ကျမ်းများ]] အရ မြန်မာပြည်၏ ဘုရင်စနစ်များ ([[မွန်လူမျိုး|မွန်]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]]) သည် ဘီစီ ၉ ရာစုတွင် စတင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုပြီး အတည်ပြုနိုင်သော အချက်အလက်များကို [[အနော်ရထာ]] ပုဂံထီးနန်းတက်သည့် အေဒီ ၁၀၄၄ ခုနှစ်အလွန်ကာလတွင် ထင်ရှားစွာတွေ့ရသည်။ အချက်အလက်များသည် ၁၀၄၄ ခုနှစ်နှင့် ပိုဝေးလေလေ၊ အတည်ပြုရန် ပိုခက်ခဲလေလေ ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ ၉ ရာစုတွင် ပုဂံမြို့တည်ခြင်းကို အတည်ပြုနိုင်သည် - သို့သော် ရာဇဝင်များတွင် ဖော်ပြထားသည့် အတိအကျ ရက်စွဲဖြစ်သော ၈၄၉ ခုနှစ်၏ တိကျမှန်ကန်မှုမှာ မေးခွန်းထုတ်စရာ ဖြစ်နေသေးသည်။ သို့သော် ၂ ရာစုဟု သတ်မှတ်ထားသော ရှေးဦးပုဂံမင်းဆက်၏ အစကို အတည်မပြုနိုင်သေးပါ။<ref name=geh-364>Harvey 1925: 364</ref> ပုဂံမတိုင်မီ မြန်မာထီးနန်းများအတွက် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရှေးဦးနှင့် ဒဏ္ဍာရီလာ ဘုရင်များ စာရင်း]]ကို ကြည့်ပါ။ နန်းစံကာလ ရက်စွဲများသည် အပိုင်းတစ်ခုစီတွင် ဆွေးနွေးထားသည့် နောက်ဆုံးအတည်ပြုနိုင်သော ရက်စွဲများကို လိုက်နာထားသည်။ ==အစောပိုင်း ပြည်ထောင်များ== * [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရှေးဦးနှင့် ဒဏ္ဍာရီလာ ဘုရင်များ စာရင်း]] ကို ကြည့်ပါ။ == သရေခေတ္တရာမင်းဆက် == {| class="wikitable" style="width:100%;" |- style="background:#efefef;" !စဉ် !ဘုရင်ဘွဲ့အမည် !နန်းသက် !တော်စပ်ပုံ !မှတ်ချက် |- |၁ |[[ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး|ဒွတ္တဘောင်မင်း]] |ပျူသက္ကရာဇ် (၁-၇၀) |မဟာသမ္ဘဝမင်း၏ သားတော် |သရေခေတ္တရာမြို့တော်ကို တည်ထောင်သူ။ |- |၂ |[[ဒွတ္တရန်|ဒုတ္တရန်မင်း]] | |ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး၏ သားတော် | |- |၃ |[[ရန်ပေါက်မင်း]] | |ဒုတ္တရန်မင်း၏ သားတော် | |- |၄ |[[ရန်မန်|ရန်မန်မင်း]] | |ရန်ပေါက်မင်း၏ သားတော် |ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ်လည်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ။ |- |၅ |[[ရက္ခန်မင်း]] | |ရန်မန်မင်း၏ သားတော် | |- |} ==[[ပုဂံခေတ်|ပုဂံ]] (၈၄၉–၁၂၉၇)== ===[[ခေတ်ဦးပုဂံပြည်]] (၁၀၄၄ အထိ)=== ဤသည်မှာ ပင်မရာဇဝင်ကျမ်း လေးစောင်မှ ဖော်ပြထားသော ရှေးခေတ်ပုဂံဘုရင်များ၏ ''တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း'' စာရင်းဖြစ်သည်။ အနော်ရထာမင်းမတိုင်မီ ကျောက်စာအထောက်အထားများမှာ [[ညောင်ဦးစောရဟန်း]] နှင့် [[ကွမ်းဆော်ကြောင်းဖြူ]] တို့အတွက်သာ ယခုအချိန်ထိ တွေ့ရှိရသည်။ စာရင်းသည် ''မှန်နန်းရာဇဝင်'' အရ [[ပုဂံ]]မြို့ကို ခိုင်ခံ့စေခဲ့သော [[ပျဉ်ပြားမင်း]]မှ စတင်သည်။ ''ဇာတာတော်ပုံရာဇဝင်'' ကို ပုဂံခေတ်အတွက် အတိကျဆုံး ရာဇဝင်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ {| width="auto" class="wikitable" |- ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အမည် ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ''[[ဇာတာတော်ပုံရာဇဝင်]]'' အရ နန်းသက် ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ''[[မဟာရာဇဝင်ကြီး]]'' အရ နန်းသက် ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ''[[မဟာရာဇဝင်သစ်]]'' နှင့် ''[[မှန်နန်း ရာဇဝင်]]'' အရ နန်းသက် ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ယခင်ဆက်ခံသူများနှင့် တော်စပ်ပုံ |- | [[ပျဉ်ပြားမင်း]] | ၈၄၆–၈၈၆ | ၈၄၆–၈၅၈ | ၈၄၆–၈၇၈ | ညီအစ်ကို |- | [[တန်နက်]] | ၈၈၆–၉၀၄ | ၈၅၈–၈၇၆ | ၈၇၈–၉၀၆ | သား |- | [[စလေငခွေး]] | ၉၀၄–၉၃၄ | ၈၇၆–၉၀၁ | ၉၀၆–၉၁၅ | ထီးနန်းကျူးကျော်သူ |- | [[သိန်းခိုမင်း]] | ၉၃၄–၉၅၆ | ၉၀၁–၉၁၇ | ၉၁၅–၉၃၁ | သား |- | [[ညောင်ဦးစောရဟန်း]] | ၉၅၆–၁၀၀၁ | ၉၁၇–၉၅၀ | ၉၃၁–၉၆၄ | ထီးနန်းကျူးကျော်သူ |- | [[ကွမ်းဆော်ကြောင်းဖြူ]] | ၁၀၀၁–၁၀၂၁ | ၉၅၀–၉၇၁ | ၉၆၄–၉၈၆ | တန်နက် ၏ သား |- | [[ကျည်စိုး]] | ၁၀၂၁–၁၀၃၈ | ၉၇၁–၉၇၇ | ၉၈၆–၉၉၂ | ညောင်ဦးစောရဟန်း ၏ သား |- | [[စုက္ကတေး]] | ၁၀၃၈–၁၀၄၄ | ၉၇၇–၁၀၀၂ | ၉၉၂–၁၀၁၇ | ညီအစ်ကို |} ===[[ပုဂံခေတ်|ပုဂံအင်ပါယာ]]=== ဤစာရင်းသည် ယေဘုယျအားဖြင့် ရာဇဝင်ကျမ်းများတွင် ဖော်ပြထားသော အစဉ်လိုက်နှင့် နန်းစံကာလများကို လိုက်နာထားသည်။ [[ဂေါ်ဒင် လုစ်]]သည် နရသိင်္ဃ မင်းကို အသိအမှတ်မပြုဘဲ ၁၁၆၅ နှင့် ၁၁၇၄ ခုနှစ်အကြား ကိုးနှစ်တာ ဘုရင်မဲ့ကာလ ဖြစ်နိုင်သည်ဟု အဆိုပြုခဲ့သည်။ သို့သော် လုစ် ၏ အဆိုပြုချက်ကို ပြင်းထန်စွာ မေးခွန်းထုတ်ခြင်းခံခဲ့ရပါသည်။ ထို့အပြင် လုစ် သည် [[နရသိင်္ဃ ဥဇနာ]]မင်းသည် ၁၂၃၁ နှင့် ၁၂၃၅ ခုနှစ်အကြား နန်းစံခဲ့သည်ဟု အဆိုပြုခဲ့သော်လည်း ၎င်းအဆိုပြုချက်သည်လည်း အပြည့်အဝ လက်ခံခြင်း မခံရသေးပါ။<ref name=mha-1970-40-44>Htin Aung 1970: 40–44</ref> {| width=100% class="wikitable" |- ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အမည် ! style="background-color:#B9D1FF" width=1% | ပုံ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | မှ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အထိ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ယခင်ဆက်ခံသူများနှင့် တော်စပ်ပုံ |- | [[အနော်ရထာ]] | [[File:Pyinoolwin -- DSA Anawrahta.JPG|80px]] | ၁၁ ဩဂုတ် ၁၀၄၄ | ၁၁ ဧပြီ ၁၀၇၇ | ကွမ်းဆော်ကြောင်းဖြူ၏ သား |- | [[စောလူး]] | | ၁၁ ဧပြီ ၁၀၇၇ | {{circa}} ၂၁ ဧပြီ ၁၀၈၄ | သား |- | [[ကျန်စစ်သား]] | [[File:Kyansittha-Ananda.jpg|80px]] | ၂၁ ဧပြီ ၁၀၈၄ | ၁၁၁၂/၁၃ | ဝမ်းကွဲညီအစ်ကို |- | [[အလောင်းစည်သူ]] | [[File:Min Sithu Nat.jpg|80px]] | ၁၁၁၂/၁၃ | ၁၁၆၇ | မြေး |- | [[နရသူ (ပုဂံ)|နရသူ]] | [[File:Dhammayangyi Paya, Bagan, Myanmar.jpg|80px]] | ၁၁၆၇ | {{circa}} ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁၇၁ | သား |- | [[နရသိင်္ခ]] | | {{circa}} ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁၇၁ | မေ ၁၁၇၄ | သား |- | [[နရပတိစည်သူ]] | [[File:Gawdawpalin Temple Bagan Myanmar.jpg|80px]] | မေ ၁၁၇၄ | ၁၈ ဩဂုတ် ၁၂၁၁ | ညီအစ်ကို |- | [[ဇေယျသိင်္ခ]] | [[File:Htilominlo Temple Bagan Myanmar.jpg|80px]] | ၁၈ ဩဂုတ် ၁၂၁၁ | ၁၉ ဇူလိုင် ၁၂၃၅ | သား |- | [[နရသိင်္ဃ ဥဇနာ]] <br/> (as regent) | | {{circa}} ၁၂၃၁?/၃၅ | ၁၉ ဇူလိုင် ၁၂၃၅ | သား |- | [[ကျစွာမင်း]] | [[File:Kyaswa_Statue.jpg|80px]] | ၁၉ ဇူလိုင် ၁၂၃၅ | {{circa}} မေ ၁၂၅၁ | ဇေယျသိင်္ခ ၏ သား |- | [[ဥဇနာ (ပုဂံ)|ဥဇနာ]] | | {{circa}} မေ ၁၂၅၁ | {{circa}} ၆ မေ ၁၂၅၆ | သား |- | [[နရသီဟပတေ့]] | | ၆ မေ ၁၂၅၆ | ၁ ဇူလိုင် ၁၂၈၇ | သား |- |align="center" colspan=5 style="background-color:#D8BFD8"|'''Interregnum (၁၂၈၇–၁၂၈၉)''' |- | [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျော်စွာ]] | | ၃၀ မေ ၁၂၈၉ | ၁၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၂၉၇ | သား |} ==ပြည်ထောင်ငယ်များ== ===[[မြင်စိုင်းခေတ်|မြင်စိုင်း]] (၁၂၉၇–၁၃၁၃)=== ''[[မှန်နန်း ရာဇဝင်]]'' မတိုင်မီ အဓိက ရာဇဝင်ကျမ်းအားလုံးက ပူးတွဲအုပ်ချုပ်မှုသည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၆၇၄ ခုနှစ် (၁၃၁၂/၁၃) တွင် အဆုံးသတ်သည်ဟု ဆိုသော်လည်း ''မှန်နန်းရာဇဝင်'' က မြန်မာသက္ကရာဇ် ၆၇၂ ခုနှစ် (၁၃၁၀/၁၁) တွင် အဆုံးသတ်သည်ဟု ဆိုထားသည်။ ကျောက်စာအထောက်အထားများအရ ပထမညီအစ်ကိုသည် ၁၃၁၀ ပြည့်နှစ်၊ ဧပြီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သော်လည်း ဒုတိယညီအစ်ကိုမှာ အသက်ရှင်နေဆဲဖြစ်ကြောင်း ပြသနေပါသည်။ {| width=100% class="wikitable" |- ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အမည် ! style="background-color:#B9D1FF" width=5% | ပုံ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | မှ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အထိ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ယခင်ဆက်ခံသူများနှင့် တော်စပ်ပုံ |- | [[အသင်္ခယာ]] <br/> [[ ရာဇသင်္ကြန်]] <br/> [[တစ်စီးရှင် သီဟသူ|သီဟသူ]] | | ၁၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၂၉၇ | ၁၃ ဧပြီ ၁၃၁၀ | တည်ထောင်သူ၊ ညီအစ်ကိုနှင့် ပူးတွဲအုပ်ချုပ်သူများ |- | [[ ရာဇသင်္ကြန်]] <br/> [[တစ်စီးရှင် သီဟသူ|သီဟသူ]] | | ၁၃ ဧပြီ ၁၃၁၀ | ၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၁၃ <small>မတိုင်မီ</small> | ပူးတွဲအုပ်ချုပ်သူ |} ===[[ပင်းယခေတ်|ပင်းယ]] (၁၃၁၃–၁၃၆၄)=== အောက်ပါ ရက်စွဲအများစုသည် [[သန်းထွန်း (သမိုင်းပညာရှင်၊ ဒေါက်တာ)|သန်းထွန်း]]နှင့် [[ဂေါ်ဒင် လုစ်]] တို့ထံမှ ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းတို့သည် ရာဇဝင်များတွင် ဖော်ပြထားသော ရက်စွဲများကို ကျောက်စာများနှင့် တိုက်ဆိုင်စစ်ဆေးခဲ့သည်။ [[စည်သူ (ပင်းယ)|မြင်စိုင်းစည်သူ]] မင်းသည် မည်သည့်ရာဇဝင်တွင်မျှ မပါဝင်ပါ။<ref name=tt-1959-123-131>Than Tun 1959: 123–131</ref> {| width=100% class="wikitable" |- ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အမည် ! style="background-color:#B9D1FF" width=5% | ပုံ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | မှ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အထိ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ယခင်ဆက်ခံသူများနှင့် တော်စပ်ပုံ |- | [[တစ်စီးရှင် သီဟသူ|သီဟသူ]] | | ၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၁၃ | c. ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၂၅ | အသင်္ခယာ နှင့် ရာဇသင်္ကြန် တို့နှင့် ညီအစ်ကို |- | [[ဥဇနာ (ပင်းယ)]] | | {{circa}} ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၂၅ | ၁ စက်တင်ဘာ ၁၃၄၀ | သီဟသူ၏ မွေးစားသား၊ ကျော်စွာ (ပုဂံ) ၏ သား |- | [[စည်သူ (ပင်းယ)|စည်သူ]] <br/> (as regent) | | ၁ စက်တင်ဘာ ၁၃၄၀ | ၂၉ မတ် ၁၃၄၄ | မိခင်ဖက်မှ ဦးလေး? |- | [[ငါးစီးရှင် ကျော်စွာ]] | [[File:Ngazishin Nat.jpg|80px]] | ၂၉ မတ် ၁၃၄၄ | ၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၁၃၅၀ | တူနှင့် သားမက် |- | [[လေးစီးရှင် ကျော်စွာ]] | | ၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၁၃၅၀ | ၁၉ မတ် ၁၃၅၉ | သား |- | [[နရသူ (မောပါမင်း)]] | | ၁၉ မတ် ၁၃၅၉ | ဇွန် ၁၃၆၄ | ညီအစ်ကို |- | [[ဥဇနာပြောင်]] | | ဇွန် ၁၃၆၄ | စက်တင်ဘာ ၁၃၆၄ | ညီအစ်ကို |} ===[[စစ်ကိုင်းခေတ်|စစ်ကိုင်း]] (၁၃၁၅–၁၃၆၄)=== {| width=100% class="wikitable" |- ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အမည် ! style="background-color:#B9D1FF" width=5% | ပုံ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | မှ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အထိ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ယခင်ဆက်ခံသူများနှင့် တော်စပ်ပုံ |- | [[အသင်္ခယာ စောယွန်း]] | | ၁၅ မေ ၁၃၁၅ | ၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၂၇ | သီဟသူ ၏ သား |- | [[တရဖျားကြီး]] | | ၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၂၇ | ၁၃၃၅/၃၆ | မိခင်ဖက်မှ ဝမ်းကွဲ |- | [[ရွှေတောင်တက်]] | | ၁၃၃၅/၃၆ | {{circa}} ဩဂုတ် ၁၃၃၉ | သား |- | [[ကျစွာ (စစ်ကိုင်း)]] | | {{circa}} ဩဂုတ် ၁၃၃၉ | {{circa}} မတ် ၁၃၄၉ | စောယွန်း ၏ သား |- | [[နော်ရထာ မင်းရဲ]] | | {{circa}} ဧပြီ ၁၃၄၉ | {{circa}} နိုဝင်ဘာ ၁၃၄၉ | ညီအစ်ကို |- | [[တရဖျားငယ်]] | | {{circa}} နိုဝင်ဘာ ၁၃၄၉ | ၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၅၂ | ညီအစ်ကို |- | [[မင်းပြောက် သီဟပတေ့]] | | ၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၅၂ | ဧပြီ ၁၃၆၄ | ယောက်ဖ |} ===[[အင်းဝခေတ်|အင်းဝ]] (၁၃၆၄–၁၅၅၅)=== အင်းဝခေတ်နှင့်ပတ်သက်၍ မြန်မာရာဇဝင်စာအုပ်အမျိုးမျိုးတွင် နန်းစံသက္ကရာဇ်များ ဆင်တူသော်လည်း တစ်ထပ်တည်းမကျပေ။<ref name="my-1-352-355"> ''[[မဟာရာဇဝင်ကြီး|မဟာရာဇဝင်]]''၊ ''[[ရာဇဝင်သစ်ကျမ်း|ရာဇဝင်သစ်]]''၊ ''[[မှန်နန်း ရာဇဝင်]]'' နှင့် ''[[ဇာတာတော်ပုံရာဇဝင်]]''တို့တွင် ဖော်ပြပါရှိသော အင်းဝခေတ် နန်းစံရက်စွဲများအတွက် (မဟာရာဇဝင် အတွဲ ၂၊ ၂၀၀၆: ၃၅၂-၃၅၅) ကို ကြည့်ပါ။</ref> အောက်ပါဇယားသည် ''[[မှန်နန်း ရာဇဝင်]]''နှင့် (မဟာရာဇဝင် အတွဲ ၂ ၂၀၀၆၊ စာ ၃၅၂-၃၅၅) တွင် ဖော်ပြထားသည့် ရက်စွဲများ ဖြစ်သည်။ G.E. Harvey (Harvey 1925: 366) မှ ဖော်ပြထားသော နန်းစံသက္ကရာဇ်များသည် အများအားဖြင့် ရာဇဝင်နှင့် ကျောက်စာအထောက်အထားများဖြင့် အတည်ပြုထားသော ရက်စွဲများထက် တစ်နှစ်ခန့် (တစ်နှစ်နောက်ကျ၍) ကွာခြားနေသည်။ {| width=100% class="wikitable" |- ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အမည် ! style="background-color:#B9D1FF" width=5% | ပုံ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | မှ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အထိ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ယခင်ဆက်ခံသူများနှင့် တော်စပ်ပုံ |- | [[သတိုးမင်းဖျား]] | | ဧပြီ ၁၃၆၄ | {{circa}} ၃ စက်တင်ဘာ ၁၃၆၇ | စောယွန်း ၏ မြေး |- | [[စွာစော်ကဲ]] | | ၅ စက်တင်ဘာ ၁၃၆၇ | ဧပြီ ၁၄၀၀ | [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)]]၏ မြေး နှင့် [[တစ်စီးရှင် သီဟသူ]] တူမြေး |- | [[ဆင်ဖြူရှင်တရဖျား]] | [[File:Mintara Nat.jpg|80px]] | ဧပြီ ၁၄၀၀ | {{circa}} နိုဝင်ဘာ ၁၄၀၀ | သား |- | [[ပထမမင်းခေါင်]] | | ၂၅ နိုဝင်ဘာ ၁၄၀၀ | {{circa}} အောက်တိုဘာ ၁၄၂၁ | |- | [[သီဟသူ (အင်းဝ)]] | [[File:Aung Pinle Hsinbyushin.jpg|80px]] | {{circa}} အောက်တိုဘာ ၁၄၂၁ | ဩဂုတ် ၁၄၂၅ | သား |- | [[မင်းလှငယ်]] | | ဩဂုတ် ၁၄၂၅ | နိုဝင်ဘာ ၁၄၂၅ | သား |- | [[ကလေး ကျေးတောင်ညို]] | | ၉ နိုဝင်ဘာ ၁၄၂၅ | ၁၆ မေ ၁၄၂၆ | ဦးရီး |- | [[မိုးညှင်းသတိုး]] | | ၁၆ မေ ၁၄၂၆ | ဧပြီ ၁၄၃၉ | မိုးညှင်းဆက် တည်ထောင်သူ [[ငါးစီးရှင် ကျော်စွာ]] ၏ မျိုးဆက် |- | [[မင်းရဲကျော်စွာ (အင်းဝ)]] | | ၂၆ ဧပြီ ၁၄၃၉ | ဇန်နဝါရီ ၁၄၄၂ | သား |- | [[နရပတိ (အင်းဝ)]] | | ၁၁ မတ် ၁၄၄၂ | ၂၄ ဇူလိုင် ၁၄၆၈ | ညီအစ်ကို |- | [[သီဟသူရ (အင်းဝ)]] | | ၂၄ ဇူလိုင် ၁၄၆၈ | {{circa}} ဩဂုတ် ၁၄၈၀ | သား |- | [[ဒုတိယ မင်းခေါင်]] | | {{circa}} ဩဂုတ် ၁၄၈၀ | ၇ ဧပြီ ၁၅၀၁ | သား |- | [[ဒုတိယ သီဟသူရ (အင်းဝ)]] | | ၁၄၈၅ | ၄ မတ် ၁၅၀၁ | သား <br> ဒုတိယမင်းခေါင် အုပ်စိုးစဉ် ပူးတွဲဘုရင် |- | [[ရွှေနန်းကြော့ရှင် နရပတိ]] | | ၇ ဧပြီ ၁၅၀၁ | ၁၄ မတ် ၁၅၂၇ | ဒုတိယမင်းခေါင်၏ သား |- | [[သိုဟန်ဘွား]] | | ၁၄ မတ် ၁၅၂၇ | မေ ၁၅၄၂ | [[မိုးညှင်းစလုံ]] ၏ သား |- | [[ခုံမှိုင်း]] | | ဇွန် ၁၅၄၂ | {{circa}} စက်တင်ဘာ ၁၅၄၅ | သီပေါ စော်ဘွား |- | [[မိုးဗြဲ နရပတိ]] | | {{circa}} စက်တင်ဘာ ၁၅၄၅ | {{circa}} အောက်တိုဘာ ၁၅၅၁ | သား |- | [[စစ်ကိုင်းနရပတိစည်သူ]] | | {{circa}} အောက်တိုဘာ ၁၅၅၁ | ၂၂ ဇန်နဝါရီ ၁၅၅၅ | [[စလင်းမြို့|စလင်း]]စားနှင့် [[စစ်ကိုင်းမြို့|စစ်ကိုင်း]] ဘုရင်ခံ |} ===[[ဟံသာဝတီ]] (၁၂၈၇–၁၅၃၉၊ ၁၅၅၀–၁၅၅၂)=== {| width=100% class="wikitable" |- ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အမည် ! style="background-color:#B9D1FF" width=5% | ပုံ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | မှ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အထိ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ယခင်ဆက်ခံသူများနှင့် တော်စပ်ပုံ |- | [[ဝါရီရူး]] | | ၃၀ ဇန်နဝါရီ ၁၂၈၇ | {{circa}} ၁၄ ဇန်နဝါရီ ၁၃၀၇ | တည်ထောင်သူ |- | [[ခွန်လော]] | | ၂၈ ဇန်နဝါရီ ၁၃၀၇ | မတ် ၁၃၁၁ | ညီအစ်ကို |- | [[စောသင်မောင်]] | | ၁၀ ဧပြီ ၁၃၁၁ | စက်တင်ဘာ ၁၃၂၃ | တူ |- | [[စောဇိတ်]] | | ၂၈ စက်တင်ဘာ ၁၃၂၃ | {{circa}} ဧပြီ ၁၃၃၀ | ညီအစ်ကို |- | [[ဇိတ်ပွန်]] | | {{circa}} ဧပြီ ၁၃၃၀ | {{circa}} ဧပြီ ၁၃၃၀ | ထီးနန်းကျူးကျော်သူ |- | [[စောအဲကံကောင်း]] | | {{circa}} ဧပြီ ၁၃၃၀ | {{circa}} ဇွန် ၁၃၃၀ | စောဇိတ်၏ တူ |- | [[ဗညားအဲလော]] | | {{circa}} ဇွန် ၁၃၃၀ | ၁၃၄၈ | ဦးရီး၊ ခွန်လော၏ သား |- | [[ဗညားဦး]] | | ၁၃၄၈ | ၂ ဇန်နဝါရီ ၁၃၈၄ | တူ၊ စောဇိတ်၏ သား |- | [[မဟာဒေဝီ (ဟံသာဝတီ)|မဟာဒေဝီ]] <br/> (as regent) | | ၂၈ အောက်တိုဘာ ၁၃၈၃ | ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၃၈၄ | မောင်နှမ |- | [[ရာဇာဓိရာဇ်]] | [[File:Rajadhirat.jpg|80px]] | ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၃၈၄ | {{circa}} ဒီဇင်ဘာ ၁၄၂၁ | ဗညားဦး၏ သား၊ မဟာဒေဝီ၏ မွေးစားသား |- | [[ဗညားဓမ္မရာဇာ]] | | ၂၉ ဒီဇင်ဘာ ၁၄၂၁ | ၁၄၂၄ | သား |- | [[ပထမဗညားရံ]] | | ၁၄၂၄ | {{circa}} စက်တင်ဘာ ၁၄၄၆ | ညီအစ်ကို |- | [[ဗညားဗရူး]] | | {{circa}} စက်တင်ဘာ ၁၄၄၆ | ၃၀ မေ ၁၄၅၁ | တူ |- | [[ဗညားကျန်းထော]] | | ၃၀ မေ ၁၄၅၁ | {{circa}} ဇွန် ၁၄၅၃ | ဝမ်းကွဲ၊ ဗညားဓမ္မရာဇာ၏ သား |- | [[လိပ်မွတ်ထော]] | | {{circa}} ဇွန် ၁၄၅၃ | {{circa}} ဇန်နဝါရီ ၁၄၅၄ | တူ၊ ဗညားရံ၏ ဝမ်းကွဲ |- | [[ရှင်စောပု]] | [[File:Queen_Shin_Sabu.jpg|80px]] | {{circa}} ဇန်နဝါရီ ၁၄၅၄ | ၁၄၇၁ | အဒေါ်၊ ရာဇဓိရာဇ်၏ သမီး |- | [[ဓမ္မစေတီ]] | | ၁၄၇၁ | ၁၄၉၂ | သားမက် |- | [[ဒုတိယ ဗညားရံ]] | | ၁၄၉၂ | ၁၅၂၆ | သား |- | [[သုရှင်တကာရွတ်ပိ]] | | ၁၅၂၆ | {{circa}} ဇန်နဝါရီ ၁၅၃၉ | သား |- |align="center" colspan=5 style="background-color:#D8BFD8"|'''တောင်ငူ (၁၅၃၉–၁၅၅၀)''' |- | [[သမိန်စောထွတ်]] | | ဇွန် ၁၅၅၀ | ဩဂုတ် ၁၅၅၀ | Claimant to throne |- | [[သမိန်ထောရာမ]] | | ဩဂုတ် ၁၅၅၀ | ၁၂ မတ် ၁၅၅၂ | သုရှင်တကာရွတ်ပိ၏ ညီအစ်ကို |} ===[[မြောက်ဦးဘုရင့်နိုင်ငံတော်|မြောက်ဦး]] (၁၄၂၉–၁၇၈၅)=== ဤနန်းစံကာလများသည် ရခိုင်ရာဇဝင်ဖြစ်သော ''[[ရခိုင်ရာဇဝင်သစ်]]'' (စန္ဒမာလာလင်္ကာရ အတွဲ ၂၊ ၁၉၃၁) မှ ဖြစ်ပြီး၊ (Eade 1989) ကို အသုံးပြု၍ အနောက်တိုင်းပြက္ခဒိန်သို့ ပြောင်းလဲထားသည်။ ၁၅၈၂ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ပြောင်းလဲထားသော ရက်စွဲများသည် [[ဂရီဂေါရီးယန်း ပြက္ခဒိန်]]အရ ဖြစ်သည်။ (အချို့သော ရခိုင်ရာဇဝင်များတွင် တိုင်းပြည်တည်ထောင်သည့်နှစ်ကို တစ်နှစ်နောက်ကျ၍ ၁၄၃၀ ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ထို့အပြင်၊ တိုင်းပြည်ပျက်သုဉ်းသည့်နေ့ရက်ကို မြန်မာမှတ်တမ်းများအရ ၁၇၈၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂ ရက်နေ့ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ရခိုင်မှတ်တမ်းများတွင်မူ တစ်ရက်စောပြီး ၁၇၈၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ဟု ဖော်ပြထားသည်။) {| width=100% class="wikitable" |- ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အမည် ! style="background-color:#B9D1FF" width=5% | ပုံ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | မှ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အထိ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ယခင်ဆက်ခံသူများနှင့် တော်စပ်ပုံ |- | [[မင်းစောမွန်]] | | ၁၈ ဧပြီ ၁၄၂၉ | ၉ မေ ၁၄၃၃ | တည်ထောင်သူ |- | [[မင်းခရီ]] | | ၉ မေ ၁၄၃၃ | {{circa}} ဇန်နဝါရီ ၁၄၅၉ | ညီ |- | [[ဘစောဖြူ]] | | {{circa}} ဇန်နဝါရီ ၁၄၅၉ | ၅ ဩဂုတ် ၁၄၈၂ | သား |- | [[မင်းဒေါလျာ]] | | ၅ ဩဂုတ် ၁၄၈၂ | {{circa}} ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄၉၂ | သား |- | [[ဘစောညို]] | | {{circa}} ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄၉၂ | {{circa}} ဇန်နဝါရီ ၁၄၉၄ | ဦးရီး၊ မင်းခရီ၏ သား |- | [[မင်းရန်အောင်]] | | {{circa}} ဇန်နဝါရီ ၁၄၉၄ | {{circa}} ဇူလိုင် ၁၄၉၄ | တူ၊ မင်းဒေါလျာ၏ သား |- | [[စလင်္ကာသူ]] | | {{circa}} ဇူလိုင် ၁၄၉၄ | ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၀၂ | မိခင်ဘက်မှ ဦးရီး |- | [[မင်းရာဇာ (မြောက်ဦး)|မင်းရာဇာ]] | | ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၀၂ | {{circa}} နိုဝင်ဘာ ၁၅၁၃ | သား |- | [[ဂဇာပတိ]] | | {{circa}} နိုဝင်ဘာ ၁၅၁၃ | ဇန်နဝါရီ ၁၅၁၅ | သား |- | [[မင်းစောအို]] | | ဇန်နဝါရီ ၁၅၁၅ | ဇူလိုင် ၁၅၁၅ | စလင်္ကာသူ၏ ညီ |- | [[သဇာတ]] | | ဇူလိုင် ၁၅၁၅ | {{circa}} ဧပြီ ၁၅၂၁ | မင်းဒေါလျာ၏ သား |- | [[မင်းခေါင် (မြောက်ဦး)|မင်းခေါင်]] | | {{circa}} ဧပြီ ၁၅၂၁ | ၂၇ မေ ၁၅၃၁ | ညီ |- | [[မင်းဗာ]] | [[File:Shitthaung001.jpg|80px]] | ၂၇ မေ ၁၅၃၁ | ၁၁ ဇန်နဝါရီ ၁၅၅၄ | မင်းရာဇာ၏ သား |- | [[မင်းတိက္ခာ]] | | ၁၁ ဇန်နဝါရီ ၁၅၅၄ | ၆ မတ် ၁၅၅၆ | သား |- | [[မင်းစောလှ]] | | ၆ မတ် ၁၅၅၆ | ၂၄ ဇူလိုင် ၁၅၆၄ | သား |- | [[မင်းစကြာ]] | | ၂၄ ဇူလိုင် ၁၅၆၄ | ၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၇၂ | ညီ |- | [[မင်းဖလောင်း]] | | ၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၇၂ | ၄ ဇူလိုင် ၁၅၉၃ | မင်းဗာ၏ သား |- | [[မင်းရာဇာကြီး]] | [[File:King Min Razagyi.jpg|80px]] | ၄ ဇူလိုင် ၁၅၉၃ | ၄ ဇူလိုင် ၁၆၁၂ | သား |- | [[မင်းခမောင်း]] | | ၄ ဇူလိုင် ၁၆၁၂ | ၁၄ မေ ၁၆၂၂ | သား |- | [[သီရိသုဓ္ဓမ]] | | ၁၄ မေ ၁၆၂၂ | ၃၁ မေ ၁၆၃၈ | သား |- | [[မင်းစနေ]] | | ၁ ဇွန် ၁၆၃၈ | ၂၆ ဇွန် ၁၆၃၈ | သား |- | [[ကုသလနရပတိ]] | | ၂၆ ဇွန် ၁၆၃၈ | ၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၆၄၅ | မင်းဗာ၏ မြစ် |- | [[သတိုးမင်းတရား]] | | ၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၆၄၅ | {{circa}} မေ ၁၆၅၂ | သား |- | [[စန္ဒာသုဓမ္မရာဇာ]] | | {{circa}} မေ ၁၆၅၂ | ၁၁ ဇွန် ၁၆၇၄ | သား |- | [[ဥဂ္ဂါဗလရာဇာ]] | | ၁၁ ဇွန် ၁၆၇၄ | ၁၆ ဧပြီ ၁၆၈၅ | သား |- | [[ဝရဓမ္မရာဇာ]] | | ၁၆ ဧပြီ ၁၆၈၅ | ၂၀ ဇွန် ၁၆၉၂ | ညီ |- | [[မဏိသုဓမ္မရာဇာ]] | | ၂၀ ဇွန် ၁၆၉၂ | ၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၆၉၄ | အစ်ကိုကြီး |- | [[ပထမ စန္ဒသူရိယရာဇာ]] | | ၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၆၉၄ | ၄ ဩဂုတ် ၁၆၉၆ | ညီ |- | [[ငတုံအနော်ရထာ]] | | ၄ ဩဂုတ် ၁၆၉၆ | ၁၈ ဩဂုတ် ၁၆၉၆ | သား |- | [[မာရုမ္ပိယ]] | | ၁၈ ဩဂုတ် ၁၆၉၆ | ၁၃ မေ ၁၆၉၇ | ထီးနန်းကျူးကျော်သူ |- | [[ကာလဗန္ဒလ]] | | ၁၆ မေ ၁၆၉၇ | ၅ ဇွန် ၁၆၉၈ | ထီးနန်းကျူးကျော်သူ |- | [[ပထမ နာရာဓိပတိ]] | | ၅ ဇွန် ၁၆၉၈ | ၁၇ ဇွန် ၁၇၀၀ | စန္ဒသူရိယ၏ သား |- | [[ပထမ စန္ဒာဝိမလရာဇာ]] | | ၁၈ ဇွန် ၁၇၀၀ | ၃၀ မတ် ၁၇၀၇ | သတိုးမင်းတရား၏ မြေး |- | [[ဒုတိယ စန္ဒသူရိယရာဇာ]] | | ၃ ဧပြီ ၁၇၀၇ | စက်တင်ဘာ ၁၇၁၀ | စန္ဒသုဓမ္မရာဇာ၏ မြေး |- |align="center" colspan=5 style="background-color:#D8BFD8"|'''Interregnum ~2 months''' |- | [[စန္ဒာဝီဇရ]] | | နိုဝင်ဘာ ၁၇၁၀ | ဧပြီ ၁၇၃၁ | ထီးနန်းကျူးကျော်သူ |- | [[တတိယ စန္ဒသူရိယရာဇာ]] | | ဧပြီ ၁၇၃၁ | ၁၇၃၄ | သားမက် |- | [[ဒုတိယ နရာဓိပတိ]] | | ၁၇၃၄ | ၁၇၃၅ | သား |- | [[နရပဝရ]] | | ၁၇၃၅ | စက်တင်ဘာ ၁၇၃၇ | ထီးနန်းကျူးကျော်သူ |- | [[စန္ဒာဝိဇလ]] | | စက်တင်ဘာ ၁၇၃၇ | ၂၅ မတ် ၁၇၃၈ | ဝမ်းကွဲ |- | [[မဒရာဇ်ရာဇာ]] | | ၂၈ မတ် ၁၇၃၈ | ၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၄၃ | ညီ |- | [[နရာအဘယရာဇာ]] | |၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၄၃ | ၂၈ အောက်တိုဘာ ၁၇၆၁ | ဦးရီး |- | [[သီရိသူရာဇာ]] | | ၂၈ အောက်တိုဘာ ၁၇၆၁ | ၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၆၂ | သား |- | [[စန္ဒပရမရာဇာ]] | | ၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၆၂ | ၁ မေ ၁၇၆၄ | ညီ |- | [[အဘယမဟာရာဇာ]] | | ၁ မေ ၁၇၆၄ | ၁၇ ဇန်နဝါရီ ၁၇၇၄ | ယောက်ဖ |- | [[စန္ဒသုမနရာဇာ]] | | ၁၇ ဇန်နဝါရီ ၁၇၇၄ | ၅ မေ ၁၇၇၇ | ယောက်ဖ |- | [[ဒုတိယ စန္ဒာဝိမလရာဇာ]] | | ၆ မေ ၁၇၇၇ | ၅ ဇွန် ၁၇၇၇ | ထီးနန်းကျူးကျော်သူ |- | [[စန္ဒသတိဿရာဇာ]] | | ၅ ဇွန် ၁၇၇၇ | ၁ ဒီဇင်ဘာ ၁၇၈၂ | ထီးနန်းကျူးကျော်သူ |- | [[မဟာသမ္မတရာဇာ]] | | ၂ ဒီဇင်ဘာ ၁၇၈၂ | ၂ ဇန်နဝါရီ ၁၇၈၅ | nephew in-law |} ===[[ဒုတိယ သရေခေတ္တရာမင်းဆက်|ပြည်]] (၁၄၈၂–၁၅၄၂)=== :''ပုဂံခေတ်နှောင်းနှင့် အစောပိုင်းတောင်ငူခေတ်ကာလအကြား ပြည်မြို့စားများ စာရင်းအတွက် [[ပြည်မြို့၏ အုပ်ချုပ်သူများ စာရင်း]] ကို ကြည့်ပါ။'' {| width=100% class="wikitable" |- ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အမည် ! style="background-color:#B9D1FF" width=5% | ပုံ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | မှ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အထိ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ယခင်ဆက်ခံသူများနှင့် တော်စပ်ပုံ |- | [[သတိုးမင်းစော (ပြည်)]] | | ၁၄၈၂ | ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၂၇ | [[နရပတိ (အင်းဝ)]]၏ သား |- | [[ဘုရင်ထွေး]] | | ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၂၇ | {{circa}} ဒီဇင်ဘာ ၁၅၃၂ | သား |- | [[နရပတိ (ပြည်)|နရပတိ]] | | {{circa}} ဒီဇင်ဘာ ၁၅၃၂ | ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၃၉ | သား |- | [[ပြည်မင်းခေါင်|မင်းခေါင်]] | | ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၃၉ | ၁၉ မေ ၁၅၄၂ | ညီ |} ==[[တောင်ငူခေတ်|တောင်ငူ]] (၁၅၁၀–၁၇၅၂)== :''၁၂၇၉ မှ ၁၆၁၂ ခုနှစ်အတွင်း တောင်ငူမြို့၏ မြို့စားများနှင့် အုပ်ချုပ်သူများအတွက် [[တောင်ငူမြို့၏ အုပ်ချုပ်သူများ စာရင်း ]] ကို ကြည့်ပါ။'' အောက်ပါတို့သည် ''မဟာရာဇဝင်''နှင့် ''မှန်နန်းရာဇဝင်''တို့တွင် ဖော်ပြပါရှိသော မြန်မာနန်းသက်များကို အခြေခံထားခြင်း ဖြစ်သည်။ {| width=100% class="wikitable" |- ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အမည် ! style="background-color:#B9D1FF" width=5% | ပုံ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | မှ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အထိ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ယခင်ဆက်ခံသူများနှင့် တော်စပ်ပုံ |- | [[မင်းကြီးညို]] |[[File:Mingyi Nyo.jpg|80px]] | ၁၆ အောက်တိုဘာ ၁၅၁၀ | ၂၄ နိုဝင်ဘာ ၁၅၃၀ | တည်ထောင်သူ |- | [[တပင်ရွှေထီး]] | [[File:Tabinshwehti Nat.jpg|80px]] | ၂၄ နိုဝင်ဘာ ၁၅၃၀ | ၃၀ ဧပြီ ၁၅၅၀ | သား |- | [[ဘုရင့်နောင်]] | [[File:Pyinoolwin --_DSA_Bayinnaung.JPG|80px]] | ၃၀ ဧပြီ ၁၅၅၀ | ၁၀ အောက်တိုဘာ ၁၅၈၁ | ယောက်ဖ |- | [[နန္ဒဘုရင်|နန္ဒ]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | ၁၀ အောက်တိုဘာ ၁၅၈၁ | ၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၁၅၉၉ | သား၊ တပင်ရွှေထီး၏ တူ |- | [[ညောင်ရမ်းမင်းတရားကြီး|ညောင်ရမ်း]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | ၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၁၅၉၉ | ၅ နိုဝင်ဘာ ၁၆၀၅ | Half-brother |- | [[အနောက်ဖက်လွန်မင်း|အနောက်ဘက်လွန်]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | ၅ နိုဝင်ဘာ ၁၆၀၅ | ၉ ဇူလိုင် ၁၆၂၈ | သား |- | [[မင်းရဲဒိဗ္ဗ]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | ၉ ဇူလိုင် ၁၆၂၈ | ၁၉ ဩဂုတ် ၁၆၂၉ | သား |- | [[သာလွန်မင်း|သာလွန်]] |[[File:Statute of King Thalun.jpg|80px]] | ၁၉ ဩဂုတ် ၁၆၂၉ | ၂၇ ဩဂုတ် ၁၆၄၈ | ဦးရီး |- | [[ပင်းတလဲမင်း|ပင်းတလဲ]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | ၂၇ ဩဂုတ် ၁၆၄၈ | ၃ ဇွန် ၁၆၆၁ | သား |- | [[ပြည်မင်း|ပြည်]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | ၃ ဇွန် ၁၆၆၁ | ၁၄ ဧပြီ ၁၆၇၂ | ညီအစ်ကို |- | [[နရာဝရ]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | ၁၄ ဧပြီ ၁၆၇၂ | ၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၆၇၃ | သား |- | [[မင်းရဲကျော်ထင်]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | 2၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၆၇၃ | ၄ မေ ၁၆၉၈ | သာလွန်မင်း၏ မြေး |- | [[စနေမင်း|စနေ]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | ၄ မေ ၁၆၉၈ | ၂၂ ဩဂုတ် ၁၇၁၄ | သား |- | [[တနင်္ဂနွေမင်း|တနင်္ဂနွေ]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | ၂၂ ဩဂုတ် ၁၇၁၄ | ၁၄ နိုဝင်ဘာ ၁၇၃၃ | သား |- | [[မဟာဓမ္မရာဇာဓိပတိ]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | ၁၄ နိုဝင်ဘာ ၁၇၃၃ | ၂၂ မတ် ၁၇၅၂ | သား |} ==မှတ်စုများ== {{Reflist|group=note}} ==ကိုးကား== {{Reflist|30em}} ==ကျမ်းပြုစာရင်း== * {{cite book | last=Aung-Thwin | first=Michael | title=Pagan: The Origins of Modern Burma | url=https://archive.org/details/paganoriginsofmo0000aung | publisher=University of Hawai'i Press | year=1985 | location=Honolulu | isbn=0-8248-0960-2}} * {{cite book | last=Aung-Thwin | first=Michael | title=The mists of Rāmañña: The Legend that was Lower Burma | url=https://archive.org/details/mistsoframannale0000aung | edition=illustrated | publisher=University of Hawai'i Press | year=2005 | location=Honolulu | isbn=9780824828868}} * {{cite book | last=Charney | first=Michael W. | title=Powerful Learning: Buddhist Literati and the Throne in Burma's Last Dynasty, 1752–1885 | location=Ann Arbor | publisher=University of Michigan | date=2006}} * {{cite book | last=Eade | first=J.C. | title=Southeast Asian Ephemeris: Solar and Planetary Positions, A.D. 638–2000 | url=https://archive.org/details/southeastasianep0000eade | publisher=Cornell University | location=Ithaca | year=1989 | isbn=0-87727-704-4 }} * {{cite book | last=Hall | author-link=D.G.E. Hall | first=D.G.E. | title=Burma | edition=3rd | year=1960 |publisher=Hutchinson University Library| isbn=978-1-4067-3503-1}} * {{cite book | last=Harvey | first=G. E.| title=History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824 | publisher=Frank Cass & Co. Ltd | year=1925 | location = London}} * {{cite book | last=Htin Aung | author-link=Htin Aung | first=Maung | title=A History of Burma | url=https://archive.org/details/historyofburma0000htin | publisher=Cambridge University Press | location=New York and London | year=1967}} * {{cite book | last=Htin Aung | first=Maung | title=Burmese History before 1287: A Defence of the Chronicles | publisher=The Asoka Society | location=Oxford | year=1970}} * {{cite book | last=Kala | author-link=U Kala | first=U | title=[[Maha Yazawin|Maha Yazawin Gyi]] | publisher=Ya-Pyei Publishing | location=Yangon | year=1724 | edition=2006, 4th printing | language=Burmese | volume=1–3}} * {{cite book | last= Lieberman | first= Victor B. | title= Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830, volume 1, Integration on the Mainland | year=2003 | publisher=Cambridge University Press | isbn=978-0-521-80496-7}} * {{cite book | last=Phayre | author-link=Arthur Purves Phayre | first=Lt. Gen. Sir Arthur P. | title=History of Burma | year=1883 | edition=1967 | publisher=Susil Gupta | location=London}} * {{cite book | author=Royal Historians of Burma | title=[[Zatadawbon Yazawin]] | year=c. 1680 | edition=1960 | editor=U Hla Tin (Hla Thamein) | publisher=Historical Research Directorate of the Union of Burma}} * {{cite book | author=Royal Historical Commission of Burma | author-link=Royal Historical Commission of Burma | title=[[Hmannan Yazawin]] | volume=1–3 | year=1832 | location=Yangon | language=Burmese | edition=2003 | publisher=Ministry of Information, Myanmar}} * {{cite book | last=Sandamala Linkara | first=Ashin | title=[[Rakhine Razawin Thit|Rakhine Yazawinthit Kyan]] | year= 1931 | edition=1997 | publisher=Tetlan Sarpay | language=Burmese | volume=1–2 | location=Yangon}} * {{cite journal | author=Than Tun | author-link=Than Tun | title=History of Burma: A.D. 1300–1400 | journal=Journal of Burma Research Society | date=December 1959 | volume=XLII | number=II}} * {{cite book | author=Than Tun | title=Studies in Burmese History | volume=1 | language=Burmese | location=Yangon | publisher=Maha Dagon | year=1964}} {{မြန်မာ့ဘုရင်များ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဘုရင်များ စာရင်း]] 172o9clb95oblm5l1yojuoxrm45nlzf 1027322 1027317 2026-04-24T02:25:02Z ~2026-24659-26 141921 1027322 wikitext text/x-wiki {{under construction}} {{Infobox former monarchy | royal_title = ပြည့်ရှင်မင်း | realm = ဗမာ | coatofarms = Peacock symbol Burma.svg | coatofarmscaption = Burmese Green Peacock | image = Thibaw Min.jpg | caption = '''နောက်ဆုံးဘုရင်<br>[[သီပေါမင်း]]'''<br>၁ အောက်တိုဘ ၁၈၇၈ – ၃၀ နိုဝင်ဘာ ၁၈၈၅ | his/her = His | first_monarch = [[အဘိရာဇာ]] | last_monarch = [[သီပေါမင်း]] | began = ဘီစီ ၈၅၀ | ended = ၂၉ နိုဝင်ဘာ ၁၈၈၅ | pretender = [[စိုးဝင်း (မင်းသား)|စိုးဝင်း]] }} {{မြန်မာ့သမိုင်း}} ဤသည်မှာ '''မြန်မာထီးနန်းဆက်ခံသူများ စာရင်း'''ဖြစ်ပြီး၊ ယနေ့ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံတွင် တည်ရှိထွန်းကားခဲ့သော အဓိက ပြည်ထောင်များအားလုံး၏ ဘုရင်၊ ဧကရာဇ်များကို ဖော်ပြထားသည်။ [[မြန်မာရာဇဝင်ကျမ်းများ]] အရ မြန်မာပြည်၏ ဘုရင်စနစ်များ ([[မွန်လူမျိုး|မွန်]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]]) သည် ဘီစီ ၉ ရာစုတွင် စတင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုပြီး အတည်ပြုနိုင်သော အချက်အလက်များကို [[အနော်ရထာ]] ပုဂံထီးနန်းတက်သည့် အေဒီ ၁၀၄၄ ခုနှစ်အလွန်ကာလတွင် ထင်ရှားစွာတွေ့ရသည်။ အချက်အလက်များသည် ၁၀၄၄ ခုနှစ်နှင့် ပိုဝေးလေလေ၊ အတည်ပြုရန် ပိုခက်ခဲလေလေ ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ ၉ ရာစုတွင် ပုဂံမြို့တည်ခြင်းကို အတည်ပြုနိုင်သည် - သို့သော် ရာဇဝင်များတွင် ဖော်ပြထားသည့် အတိအကျ ရက်စွဲဖြစ်သော ၈၄၉ ခုနှစ်၏ တိကျမှန်ကန်မှုမှာ မေးခွန်းထုတ်စရာ ဖြစ်နေသေးသည်။ သို့သော် ၂ ရာစုဟု သတ်မှတ်ထားသော ရှေးဦးပုဂံမင်းဆက်၏ အစကို အတည်မပြုနိုင်သေးပါ။<ref name=geh-364>Harvey 1925: 364</ref> ပုဂံမတိုင်မီ မြန်မာထီးနန်းများအတွက် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရှေးဦးနှင့် ဒဏ္ဍာရီလာ ဘုရင်များ စာရင်း]]ကို ကြည့်ပါ။ နန်းစံကာလ ရက်စွဲများသည် အပိုင်းတစ်ခုစီတွင် ဆွေးနွေးထားသည့် နောက်ဆုံးအတည်ပြုနိုင်သော ရက်စွဲများကို လိုက်နာထားသည်။ ==အစောပိုင်း ပြည်ထောင်များ== * [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရှေးဦးနှင့် ဒဏ္ဍာရီလာ ဘုရင်များ စာရင်း]] ကို ကြည့်ပါ။ == သရေခေတ္တရာမင်းဆက် == {| class="wikitable" style="width:100%;" |- style="background:#efefef;" !စဉ် !ဘုရင်ဘွဲ့အမည် !နန်းသက် !တော်စပ်ပုံ !မှတ်ချက် |- |၁ |[[ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး|ဒွတ္တဘောင်မင်း]] |ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၀၁-၁၈၀ |မဟာသမ္ဘဝမင်း၏ သားတော် |သရေခေတ္တရာမြို့တော်ကို တည်ထောင်သူ။ |- |၂ |[[ဒွတ္တရန်|ဒုတ္တရန်မင်း]] |၁၈၀-၂၁၂ |ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး၏ သားတော် | |- |၃ |[[ရန်ပေါက်မင်း]] |၂၁၂-၂၄၃ |ဒုတ္တရန်မင်း၏ သားတော် | |- |၄ |[[ရန်မန်|ရန်မန်မင်း]] |၂၄၃-၂၉၃ |ရန်ပေါက်မင်း၏ သားတော် |ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ်လည်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ။ |- |၅ |[[ရက္ခန်မင်း]] |၂၉၃-၃၂၄ |ရန်မန်မင်း၏ သားတော် | |- |} ==[[ပုဂံခေတ်|ပုဂံ]] (၈၄၉–၁၂၉၇)== ===[[ခေတ်ဦးပုဂံပြည်]] (၁၀၄၄ အထိ)=== ဤသည်မှာ ပင်မရာဇဝင်ကျမ်း လေးစောင်မှ ဖော်ပြထားသော ရှေးခေတ်ပုဂံဘုရင်များ၏ ''တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း'' စာရင်းဖြစ်သည်။ အနော်ရထာမင်းမတိုင်မီ ကျောက်စာအထောက်အထားများမှာ [[ညောင်ဦးစောရဟန်း]] နှင့် [[ကွမ်းဆော်ကြောင်းဖြူ]] တို့အတွက်သာ ယခုအချိန်ထိ တွေ့ရှိရသည်။ စာရင်းသည် ''မှန်နန်းရာဇဝင်'' အရ [[ပုဂံ]]မြို့ကို ခိုင်ခံ့စေခဲ့သော [[ပျဉ်ပြားမင်း]]မှ စတင်သည်။ ''ဇာတာတော်ပုံရာဇဝင်'' ကို ပုဂံခေတ်အတွက် အတိကျဆုံး ရာဇဝင်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ {| width="auto" class="wikitable" |- ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အမည် ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ''[[ဇာတာတော်ပုံရာဇဝင်]]'' အရ နန်းသက် ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ''[[မဟာရာဇဝင်ကြီး]]'' အရ နန်းသက် ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ''[[မဟာရာဇဝင်သစ်]]'' နှင့် ''[[မှန်နန်း ရာဇဝင်]]'' အရ နန်းသက် ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ယခင်ဆက်ခံသူများနှင့် တော်စပ်ပုံ |- | [[ပျဉ်ပြားမင်း]] | ၈၄၆–၈၈၆ | ၈၄၆–၈၅၈ | ၈၄၆–၈၇၈ | ညီအစ်ကို |- | [[တန်နက်]] | ၈၈၆–၉၀၄ | ၈၅၈–၈၇၆ | ၈၇၈–၉၀၆ | သား |- | [[စလေငခွေး]] | ၉၀၄–၉၃၄ | ၈၇၆–၉၀၁ | ၉၀၆–၉၁၅ | ထီးနန်းကျူးကျော်သူ |- | [[သိန်းခိုမင်း]] | ၉၃၄–၉၅၆ | ၉၀၁–၉၁၇ | ၉၁၅–၉၃၁ | သား |- | [[ညောင်ဦးစောရဟန်း]] | ၉၅၆–၁၀၀၁ | ၉၁၇–၉၅၀ | ၉၃၁–၉၆၄ | ထီးနန်းကျူးကျော်သူ |- | [[ကွမ်းဆော်ကြောင်းဖြူ]] | ၁၀၀၁–၁၀၂၁ | ၉၅၀–၉၇၁ | ၉၆၄–၉၈၆ | တန်နက် ၏ သား |- | [[ကျည်စိုး]] | ၁၀၂၁–၁၀၃၈ | ၉၇၁–၉၇၇ | ၉၈၆–၉၉၂ | ညောင်ဦးစောရဟန်း ၏ သား |- | [[စုက္ကတေး]] | ၁၀၃၈–၁၀၄၄ | ၉၇၇–၁၀၀၂ | ၉၉၂–၁၀၁၇ | ညီအစ်ကို |} ===[[ပုဂံခေတ်|ပုဂံအင်ပါယာ]]=== ဤစာရင်းသည် ယေဘုယျအားဖြင့် ရာဇဝင်ကျမ်းများတွင် ဖော်ပြထားသော အစဉ်လိုက်နှင့် နန်းစံကာလများကို လိုက်နာထားသည်။ [[ဂေါ်ဒင် လုစ်]]သည် နရသိင်္ဃ မင်းကို အသိအမှတ်မပြုဘဲ ၁၁၆၅ နှင့် ၁၁၇၄ ခုနှစ်အကြား ကိုးနှစ်တာ ဘုရင်မဲ့ကာလ ဖြစ်နိုင်သည်ဟု အဆိုပြုခဲ့သည်။ သို့သော် လုစ် ၏ အဆိုပြုချက်ကို ပြင်းထန်စွာ မေးခွန်းထုတ်ခြင်းခံခဲ့ရပါသည်။ ထို့အပြင် လုစ် သည် [[နရသိင်္ဃ ဥဇနာ]]မင်းသည် ၁၂၃၁ နှင့် ၁၂၃၅ ခုနှစ်အကြား နန်းစံခဲ့သည်ဟု အဆိုပြုခဲ့သော်လည်း ၎င်းအဆိုပြုချက်သည်လည်း အပြည့်အဝ လက်ခံခြင်း မခံရသေးပါ။<ref name=mha-1970-40-44>Htin Aung 1970: 40–44</ref> {| width=100% class="wikitable" |- ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အမည် ! style="background-color:#B9D1FF" width=1% | ပုံ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | မှ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အထိ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ယခင်ဆက်ခံသူများနှင့် တော်စပ်ပုံ |- | [[အနော်ရထာ]] | [[File:Pyinoolwin -- DSA Anawrahta.JPG|80px]] | ၁၁ ဩဂုတ် ၁၀၄၄ | ၁၁ ဧပြီ ၁၀၇၇ | ကွမ်းဆော်ကြောင်းဖြူ၏ သား |- | [[စောလူး]] | | ၁၁ ဧပြီ ၁၀၇၇ | {{circa}} ၂၁ ဧပြီ ၁၀၈၄ | သား |- | [[ကျန်စစ်သား]] | [[File:Kyansittha-Ananda.jpg|80px]] | ၂၁ ဧပြီ ၁၀၈၄ | ၁၁၁၂/၁၃ | ဝမ်းကွဲညီအစ်ကို |- | [[အလောင်းစည်သူ]] | [[File:Min Sithu Nat.jpg|80px]] | ၁၁၁၂/၁၃ | ၁၁၆၇ | မြေး |- | [[နရသူ (ပုဂံ)|နရသူ]] | [[File:Dhammayangyi Paya, Bagan, Myanmar.jpg|80px]] | ၁၁၆၇ | {{circa}} ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁၇၁ | သား |- | [[နရသိင်္ခ]] | | {{circa}} ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁၇၁ | မေ ၁၁၇၄ | သား |- | [[နရပတိစည်သူ]] | [[File:Gawdawpalin Temple Bagan Myanmar.jpg|80px]] | မေ ၁၁၇၄ | ၁၈ ဩဂုတ် ၁၂၁၁ | ညီအစ်ကို |- | [[ဇေယျသိင်္ခ]] | [[File:Htilominlo Temple Bagan Myanmar.jpg|80px]] | ၁၈ ဩဂုတ် ၁၂၁၁ | ၁၉ ဇူလိုင် ၁၂၃၅ | သား |- | [[နရသိင်္ဃ ဥဇနာ]] <br/> (as regent) | | {{circa}} ၁၂၃၁?/၃၅ | ၁၉ ဇူလိုင် ၁၂၃၅ | သား |- | [[ကျစွာမင်း]] | [[File:Kyaswa_Statue.jpg|80px]] | ၁၉ ဇူလိုင် ၁၂၃၅ | {{circa}} မေ ၁၂၅၁ | ဇေယျသိင်္ခ ၏ သား |- | [[ဥဇနာ (ပုဂံ)|ဥဇနာ]] | | {{circa}} မေ ၁၂၅၁ | {{circa}} ၆ မေ ၁၂၅၆ | သား |- | [[နရသီဟပတေ့]] | | ၆ မေ ၁၂၅၆ | ၁ ဇူလိုင် ၁၂၈၇ | သား |- |align="center" colspan=5 style="background-color:#D8BFD8"|'''Interregnum (၁၂၈၇–၁၂၈၉)''' |- | [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျော်စွာ]] | | ၃၀ မေ ၁၂၈၉ | ၁၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၂၉၇ | သား |} ==ပြည်ထောင်ငယ်များ== ===[[မြင်စိုင်းခေတ်|မြင်စိုင်း]] (၁၂၉၇–၁၃၁၃)=== ''[[မှန်နန်း ရာဇဝင်]]'' မတိုင်မီ အဓိက ရာဇဝင်ကျမ်းအားလုံးက ပူးတွဲအုပ်ချုပ်မှုသည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၆၇၄ ခုနှစ် (၁၃၁၂/၁၃) တွင် အဆုံးသတ်သည်ဟု ဆိုသော်လည်း ''မှန်နန်းရာဇဝင်'' က မြန်မာသက္ကရာဇ် ၆၇၂ ခုနှစ် (၁၃၁၀/၁၁) တွင် အဆုံးသတ်သည်ဟု ဆိုထားသည်။ ကျောက်စာအထောက်အထားများအရ ပထမညီအစ်ကိုသည် ၁၃၁၀ ပြည့်နှစ်၊ ဧပြီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သော်လည်း ဒုတိယညီအစ်ကိုမှာ အသက်ရှင်နေဆဲဖြစ်ကြောင်း ပြသနေပါသည်။ {| width=100% class="wikitable" |- ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အမည် ! style="background-color:#B9D1FF" width=5% | ပုံ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | မှ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အထိ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ယခင်ဆက်ခံသူများနှင့် တော်စပ်ပုံ |- | [[အသင်္ခယာ]] <br/> [[ ရာဇသင်္ကြန်]] <br/> [[တစ်စီးရှင် သီဟသူ|သီဟသူ]] | | ၁၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၂၉၇ | ၁၃ ဧပြီ ၁၃၁၀ | တည်ထောင်သူ၊ ညီအစ်ကိုနှင့် ပူးတွဲအုပ်ချုပ်သူများ |- | [[ ရာဇသင်္ကြန်]] <br/> [[တစ်စီးရှင် သီဟသူ|သီဟသူ]] | | ၁၃ ဧပြီ ၁၃၁၀ | ၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၁၃ <small>မတိုင်မီ</small> | ပူးတွဲအုပ်ချုပ်သူ |} ===[[ပင်းယခေတ်|ပင်းယ]] (၁၃၁၃–၁၃၆၄)=== အောက်ပါ ရက်စွဲအများစုသည် [[သန်းထွန်း (သမိုင်းပညာရှင်၊ ဒေါက်တာ)|သန်းထွန်း]]နှင့် [[ဂေါ်ဒင် လုစ်]] တို့ထံမှ ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းတို့သည် ရာဇဝင်များတွင် ဖော်ပြထားသော ရက်စွဲများကို ကျောက်စာများနှင့် တိုက်ဆိုင်စစ်ဆေးခဲ့သည်။ [[စည်သူ (ပင်းယ)|မြင်စိုင်းစည်သူ]] မင်းသည် မည်သည့်ရာဇဝင်တွင်မျှ မပါဝင်ပါ။<ref name=tt-1959-123-131>Than Tun 1959: 123–131</ref> {| width=100% class="wikitable" |- ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အမည် ! style="background-color:#B9D1FF" width=5% | ပုံ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | မှ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အထိ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ယခင်ဆက်ခံသူများနှင့် တော်စပ်ပုံ |- | [[တစ်စီးရှင် သီဟသူ|သီဟသူ]] | | ၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၁၃ | c. ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၂၅ | အသင်္ခယာ နှင့် ရာဇသင်္ကြန် တို့နှင့် ညီအစ်ကို |- | [[ဥဇနာ (ပင်းယ)]] | | {{circa}} ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၂၅ | ၁ စက်တင်ဘာ ၁၃၄၀ | သီဟသူ၏ မွေးစားသား၊ ကျော်စွာ (ပုဂံ) ၏ သား |- | [[စည်သူ (ပင်းယ)|စည်သူ]] <br/> (as regent) | | ၁ စက်တင်ဘာ ၁၃၄၀ | ၂၉ မတ် ၁၃၄၄ | မိခင်ဖက်မှ ဦးလေး? |- | [[ငါးစီးရှင် ကျော်စွာ]] | [[File:Ngazishin Nat.jpg|80px]] | ၂၉ မတ် ၁၃၄၄ | ၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၁၃၅၀ | တူနှင့် သားမက် |- | [[လေးစီးရှင် ကျော်စွာ]] | | ၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၁၃၅၀ | ၁၉ မတ် ၁၃၅၉ | သား |- | [[နရသူ (မောပါမင်း)]] | | ၁၉ မတ် ၁၃၅၉ | ဇွန် ၁၃၆၄ | ညီအစ်ကို |- | [[ဥဇနာပြောင်]] | | ဇွန် ၁၃၆၄ | စက်တင်ဘာ ၁၃၆၄ | ညီအစ်ကို |} ===[[စစ်ကိုင်းခေတ်|စစ်ကိုင်း]] (၁၃၁၅–၁၃၆၄)=== {| width=100% class="wikitable" |- ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အမည် ! style="background-color:#B9D1FF" width=5% | ပုံ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | မှ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အထိ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ယခင်ဆက်ခံသူများနှင့် တော်စပ်ပုံ |- | [[အသင်္ခယာ စောယွန်း]] | | ၁၅ မေ ၁၃၁၅ | ၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၂၇ | သီဟသူ ၏ သား |- | [[တရဖျားကြီး]] | | ၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၂၇ | ၁၃၃၅/၃၆ | မိခင်ဖက်မှ ဝမ်းကွဲ |- | [[ရွှေတောင်တက်]] | | ၁၃၃၅/၃၆ | {{circa}} ဩဂုတ် ၁၃၃၉ | သား |- | [[ကျစွာ (စစ်ကိုင်း)]] | | {{circa}} ဩဂုတ် ၁၃၃၉ | {{circa}} မတ် ၁၃၄၉ | စောယွန်း ၏ သား |- | [[နော်ရထာ မင်းရဲ]] | | {{circa}} ဧပြီ ၁၃၄၉ | {{circa}} နိုဝင်ဘာ ၁၃၄၉ | ညီအစ်ကို |- | [[တရဖျားငယ်]] | | {{circa}} နိုဝင်ဘာ ၁၃၄၉ | ၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၅၂ | ညီအစ်ကို |- | [[မင်းပြောက် သီဟပတေ့]] | | ၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၅၂ | ဧပြီ ၁၃၆၄ | ယောက်ဖ |} ===[[အင်းဝခေတ်|အင်းဝ]] (၁၃၆၄–၁၅၅၅)=== အင်းဝခေတ်နှင့်ပတ်သက်၍ မြန်မာရာဇဝင်စာအုပ်အမျိုးမျိုးတွင် နန်းစံသက္ကရာဇ်များ ဆင်တူသော်လည်း တစ်ထပ်တည်းမကျပေ။<ref name="my-1-352-355"> ''[[မဟာရာဇဝင်ကြီး|မဟာရာဇဝင်]]''၊ ''[[ရာဇဝင်သစ်ကျမ်း|ရာဇဝင်သစ်]]''၊ ''[[မှန်နန်း ရာဇဝင်]]'' နှင့် ''[[ဇာတာတော်ပုံရာဇဝင်]]''တို့တွင် ဖော်ပြပါရှိသော အင်းဝခေတ် နန်းစံရက်စွဲများအတွက် (မဟာရာဇဝင် အတွဲ ၂၊ ၂၀၀၆: ၃၅၂-၃၅၅) ကို ကြည့်ပါ။</ref> အောက်ပါဇယားသည် ''[[မှန်နန်း ရာဇဝင်]]''နှင့် (မဟာရာဇဝင် အတွဲ ၂ ၂၀၀၆၊ စာ ၃၅၂-၃၅၅) တွင် ဖော်ပြထားသည့် ရက်စွဲများ ဖြစ်သည်။ G.E. Harvey (Harvey 1925: 366) မှ ဖော်ပြထားသော နန်းစံသက္ကရာဇ်များသည် အများအားဖြင့် ရာဇဝင်နှင့် ကျောက်စာအထောက်အထားများဖြင့် အတည်ပြုထားသော ရက်စွဲများထက် တစ်နှစ်ခန့် (တစ်နှစ်နောက်ကျ၍) ကွာခြားနေသည်။ {| width=100% class="wikitable" |- ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အမည် ! style="background-color:#B9D1FF" width=5% | ပုံ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | မှ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အထိ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ယခင်ဆက်ခံသူများနှင့် တော်စပ်ပုံ |- | [[သတိုးမင်းဖျား]] | | ဧပြီ ၁၃၆၄ | {{circa}} ၃ စက်တင်ဘာ ၁၃၆၇ | စောယွန်း ၏ မြေး |- | [[စွာစော်ကဲ]] | | ၅ စက်တင်ဘာ ၁၃၆၇ | ဧပြီ ၁၄၀၀ | [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)]]၏ မြေး နှင့် [[တစ်စီးရှင် သီဟသူ]] တူမြေး |- | [[ဆင်ဖြူရှင်တရဖျား]] | [[File:Mintara Nat.jpg|80px]] | ဧပြီ ၁၄၀၀ | {{circa}} နိုဝင်ဘာ ၁၄၀၀ | သား |- | [[ပထမမင်းခေါင်]] | | ၂၅ နိုဝင်ဘာ ၁၄၀၀ | {{circa}} အောက်တိုဘာ ၁၄၂၁ | |- | [[သီဟသူ (အင်းဝ)]] | [[File:Aung Pinle Hsinbyushin.jpg|80px]] | {{circa}} အောက်တိုဘာ ၁၄၂၁ | ဩဂုတ် ၁၄၂၅ | သား |- | [[မင်းလှငယ်]] | | ဩဂုတ် ၁၄၂၅ | နိုဝင်ဘာ ၁၄၂၅ | သား |- | [[ကလေး ကျေးတောင်ညို]] | | ၉ နိုဝင်ဘာ ၁၄၂၅ | ၁၆ မေ ၁၄၂၆ | ဦးရီး |- | [[မိုးညှင်းသတိုး]] | | ၁၆ မေ ၁၄၂၆ | ဧပြီ ၁၄၃၉ | မိုးညှင်းဆက် တည်ထောင်သူ [[ငါးစီးရှင် ကျော်စွာ]] ၏ မျိုးဆက် |- | [[မင်းရဲကျော်စွာ (အင်းဝ)]] | | ၂၆ ဧပြီ ၁၄၃၉ | ဇန်နဝါရီ ၁၄၄၂ | သား |- | [[နရပတိ (အင်းဝ)]] | | ၁၁ မတ် ၁၄၄၂ | ၂၄ ဇူလိုင် ၁၄၆၈ | ညီအစ်ကို |- | [[သီဟသူရ (အင်းဝ)]] | | ၂၄ ဇူလိုင် ၁၄၆၈ | {{circa}} ဩဂုတ် ၁၄၈၀ | သား |- | [[ဒုတိယ မင်းခေါင်]] | | {{circa}} ဩဂုတ် ၁၄၈၀ | ၇ ဧပြီ ၁၅၀၁ | သား |- | [[ဒုတိယ သီဟသူရ (အင်းဝ)]] | | ၁၄၈၅ | ၄ မတ် ၁၅၀၁ | သား <br> ဒုတိယမင်းခေါင် အုပ်စိုးစဉ် ပူးတွဲဘုရင် |- | [[ရွှေနန်းကြော့ရှင် နရပတိ]] | | ၇ ဧပြီ ၁၅၀၁ | ၁၄ မတ် ၁၅၂၇ | ဒုတိယမင်းခေါင်၏ သား |- | [[သိုဟန်ဘွား]] | | ၁၄ မတ် ၁၅၂၇ | မေ ၁၅၄၂ | [[မိုးညှင်းစလုံ]] ၏ သား |- | [[ခုံမှိုင်း]] | | ဇွန် ၁၅၄၂ | {{circa}} စက်တင်ဘာ ၁၅၄၅ | သီပေါ စော်ဘွား |- | [[မိုးဗြဲ နရပတိ]] | | {{circa}} စက်တင်ဘာ ၁၅၄၅ | {{circa}} အောက်တိုဘာ ၁၅၅၁ | သား |- | [[စစ်ကိုင်းနရပတိစည်သူ]] | | {{circa}} အောက်တိုဘာ ၁၅၅၁ | ၂၂ ဇန်နဝါရီ ၁၅၅၅ | [[စလင်းမြို့|စလင်း]]စားနှင့် [[စစ်ကိုင်းမြို့|စစ်ကိုင်း]] ဘုရင်ခံ |} ===[[ဟံသာဝတီ]] (၁၂၈၇–၁၅၃၉၊ ၁၅၅၀–၁၅၅၂)=== {| width=100% class="wikitable" |- ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အမည် ! style="background-color:#B9D1FF" width=5% | ပုံ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | မှ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အထိ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ယခင်ဆက်ခံသူများနှင့် တော်စပ်ပုံ |- | [[ဝါရီရူး]] | | ၃၀ ဇန်နဝါရီ ၁၂၈၇ | {{circa}} ၁၄ ဇန်နဝါရီ ၁၃၀၇ | တည်ထောင်သူ |- | [[ခွန်လော]] | | ၂၈ ဇန်နဝါရီ ၁၃၀၇ | မတ် ၁၃၁၁ | ညီအစ်ကို |- | [[စောသင်မောင်]] | | ၁၀ ဧပြီ ၁၃၁၁ | စက်တင်ဘာ ၁၃၂၃ | တူ |- | [[စောဇိတ်]] | | ၂၈ စက်တင်ဘာ ၁၃၂၃ | {{circa}} ဧပြီ ၁၃၃၀ | ညီအစ်ကို |- | [[ဇိတ်ပွန်]] | | {{circa}} ဧပြီ ၁၃၃၀ | {{circa}} ဧပြီ ၁၃၃၀ | ထီးနန်းကျူးကျော်သူ |- | [[စောအဲကံကောင်း]] | | {{circa}} ဧပြီ ၁၃၃၀ | {{circa}} ဇွန် ၁၃၃၀ | စောဇိတ်၏ တူ |- | [[ဗညားအဲလော]] | | {{circa}} ဇွန် ၁၃၃၀ | ၁၃၄၈ | ဦးရီး၊ ခွန်လော၏ သား |- | [[ဗညားဦး]] | | ၁၃၄၈ | ၂ ဇန်နဝါရီ ၁၃၈၄ | တူ၊ စောဇိတ်၏ သား |- | [[မဟာဒေဝီ (ဟံသာဝတီ)|မဟာဒေဝီ]] <br/> (as regent) | | ၂၈ အောက်တိုဘာ ၁၃၈၃ | ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၃၈၄ | မောင်နှမ |- | [[ရာဇာဓိရာဇ်]] | [[File:Rajadhirat.jpg|80px]] | ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၃၈၄ | {{circa}} ဒီဇင်ဘာ ၁၄၂၁ | ဗညားဦး၏ သား၊ မဟာဒေဝီ၏ မွေးစားသား |- | [[ဗညားဓမ္မရာဇာ]] | | ၂၉ ဒီဇင်ဘာ ၁၄၂၁ | ၁၄၂၄ | သား |- | [[ပထမဗညားရံ]] | | ၁၄၂၄ | {{circa}} စက်တင်ဘာ ၁၄၄၆ | ညီအစ်ကို |- | [[ဗညားဗရူး]] | | {{circa}} စက်တင်ဘာ ၁၄၄၆ | ၃၀ မေ ၁၄၅၁ | တူ |- | [[ဗညားကျန်းထော]] | | ၃၀ မေ ၁၄၅၁ | {{circa}} ဇွန် ၁၄၅၃ | ဝမ်းကွဲ၊ ဗညားဓမ္မရာဇာ၏ သား |- | [[လိပ်မွတ်ထော]] | | {{circa}} ဇွန် ၁၄၅၃ | {{circa}} ဇန်နဝါရီ ၁၄၅၄ | တူ၊ ဗညားရံ၏ ဝမ်းကွဲ |- | [[ရှင်စောပု]] | [[File:Queen_Shin_Sabu.jpg|80px]] | {{circa}} ဇန်နဝါရီ ၁၄၅၄ | ၁၄၇၁ | အဒေါ်၊ ရာဇဓိရာဇ်၏ သမီး |- | [[ဓမ္မစေတီ]] | | ၁၄၇၁ | ၁၄၉၂ | သားမက် |- | [[ဒုတိယ ဗညားရံ]] | | ၁၄၉၂ | ၁၅၂၆ | သား |- | [[သုရှင်တကာရွတ်ပိ]] | | ၁၅၂၆ | {{circa}} ဇန်နဝါရီ ၁၅၃၉ | သား |- |align="center" colspan=5 style="background-color:#D8BFD8"|'''တောင်ငူ (၁၅၃၉–၁၅၅၀)''' |- | [[သမိန်စောထွတ်]] | | ဇွန် ၁၅၅၀ | ဩဂုတ် ၁၅၅၀ | Claimant to throne |- | [[သမိန်ထောရာမ]] | | ဩဂုတ် ၁၅၅၀ | ၁၂ မတ် ၁၅၅၂ | သုရှင်တကာရွတ်ပိ၏ ညီအစ်ကို |} ===[[မြောက်ဦးဘုရင့်နိုင်ငံတော်|မြောက်ဦး]] (၁၄၂၉–၁၇၈၅)=== ဤနန်းစံကာလများသည် ရခိုင်ရာဇဝင်ဖြစ်သော ''[[ရခိုင်ရာဇဝင်သစ်]]'' (စန္ဒမာလာလင်္ကာရ အတွဲ ၂၊ ၁၉၃၁) မှ ဖြစ်ပြီး၊ (Eade 1989) ကို အသုံးပြု၍ အနောက်တိုင်းပြက္ခဒိန်သို့ ပြောင်းလဲထားသည်။ ၁၅၈၂ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ပြောင်းလဲထားသော ရက်စွဲများသည် [[ဂရီဂေါရီးယန်း ပြက္ခဒိန်]]အရ ဖြစ်သည်။ (အချို့သော ရခိုင်ရာဇဝင်များတွင် တိုင်းပြည်တည်ထောင်သည့်နှစ်ကို တစ်နှစ်နောက်ကျ၍ ၁၄၃၀ ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ထို့အပြင်၊ တိုင်းပြည်ပျက်သုဉ်းသည့်နေ့ရက်ကို မြန်မာမှတ်တမ်းများအရ ၁၇၈၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂ ရက်နေ့ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ရခိုင်မှတ်တမ်းများတွင်မူ တစ်ရက်စောပြီး ၁၇၈၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ဟု ဖော်ပြထားသည်။) {| width=100% class="wikitable" |- ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အမည် ! style="background-color:#B9D1FF" width=5% | ပုံ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | မှ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အထိ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ယခင်ဆက်ခံသူများနှင့် တော်စပ်ပုံ |- | [[မင်းစောမွန်]] | | ၁၈ ဧပြီ ၁၄၂၉ | ၉ မေ ၁၄၃၃ | တည်ထောင်သူ |- | [[မင်းခရီ]] | | ၉ မေ ၁၄၃၃ | {{circa}} ဇန်နဝါရီ ၁၄၅၉ | ညီ |- | [[ဘစောဖြူ]] | | {{circa}} ဇန်နဝါရီ ၁၄၅၉ | ၅ ဩဂုတ် ၁၄၈၂ | သား |- | [[မင်းဒေါလျာ]] | | ၅ ဩဂုတ် ၁၄၈၂ | {{circa}} ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄၉၂ | သား |- | [[ဘစောညို]] | | {{circa}} ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄၉၂ | {{circa}} ဇန်နဝါရီ ၁၄၉၄ | ဦးရီး၊ မင်းခရီ၏ သား |- | [[မင်းရန်အောင်]] | | {{circa}} ဇန်နဝါရီ ၁၄၉၄ | {{circa}} ဇူလိုင် ၁၄၉၄ | တူ၊ မင်းဒေါလျာ၏ သား |- | [[စလင်္ကာသူ]] | | {{circa}} ဇူလိုင် ၁၄၉၄ | ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၀၂ | မိခင်ဘက်မှ ဦးရီး |- | [[မင်းရာဇာ (မြောက်ဦး)|မင်းရာဇာ]] | | ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၀၂ | {{circa}} နိုဝင်ဘာ ၁၅၁၃ | သား |- | [[ဂဇာပတိ]] | | {{circa}} နိုဝင်ဘာ ၁၅၁၃ | ဇန်နဝါရီ ၁၅၁၅ | သား |- | [[မင်းစောအို]] | | ဇန်နဝါရီ ၁၅၁၅ | ဇူလိုင် ၁၅၁၅ | စလင်္ကာသူ၏ ညီ |- | [[သဇာတ]] | | ဇူလိုင် ၁၅၁၅ | {{circa}} ဧပြီ ၁၅၂၁ | မင်းဒေါလျာ၏ သား |- | [[မင်းခေါင် (မြောက်ဦး)|မင်းခေါင်]] | | {{circa}} ဧပြီ ၁၅၂၁ | ၂၇ မေ ၁၅၃၁ | ညီ |- | [[မင်းဗာ]] | [[File:Shitthaung001.jpg|80px]] | ၂၇ မေ ၁၅၃၁ | ၁၁ ဇန်နဝါရီ ၁၅၅၄ | မင်းရာဇာ၏ သား |- | [[မင်းတိက္ခာ]] | | ၁၁ ဇန်နဝါရီ ၁၅၅၄ | ၆ မတ် ၁၅၅၆ | သား |- | [[မင်းစောလှ]] | | ၆ မတ် ၁၅၅၆ | ၂၄ ဇူလိုင် ၁၅၆၄ | သား |- | [[မင်းစကြာ]] | | ၂၄ ဇူလိုင် ၁၅၆၄ | ၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၇၂ | ညီ |- | [[မင်းဖလောင်း]] | | ၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၇၂ | ၄ ဇူလိုင် ၁၅၉၃ | မင်းဗာ၏ သား |- | [[မင်းရာဇာကြီး]] | [[File:King Min Razagyi.jpg|80px]] | ၄ ဇူလိုင် ၁၅၉၃ | ၄ ဇူလိုင် ၁၆၁၂ | သား |- | [[မင်းခမောင်း]] | | ၄ ဇူလိုင် ၁၆၁၂ | ၁၄ မေ ၁၆၂၂ | သား |- | [[သီရိသုဓ္ဓမ]] | | ၁၄ မေ ၁၆၂၂ | ၃၁ မေ ၁၆၃၈ | သား |- | [[မင်းစနေ]] | | ၁ ဇွန် ၁၆၃၈ | ၂၆ ဇွန် ၁၆၃၈ | သား |- | [[ကုသလနရပတိ]] | | ၂၆ ဇွန် ၁၆၃၈ | ၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၆၄၅ | မင်းဗာ၏ မြစ် |- | [[သတိုးမင်းတရား]] | | ၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၆၄၅ | {{circa}} မေ ၁၆၅၂ | သား |- | [[စန္ဒာသုဓမ္မရာဇာ]] | | {{circa}} မေ ၁၆၅၂ | ၁၁ ဇွန် ၁၆၇၄ | သား |- | [[ဥဂ္ဂါဗလရာဇာ]] | | ၁၁ ဇွန် ၁၆၇၄ | ၁၆ ဧပြီ ၁၆၈၅ | သား |- | [[ဝရဓမ္မရာဇာ]] | | ၁၆ ဧပြီ ၁၆၈၅ | ၂၀ ဇွန် ၁၆၉၂ | ညီ |- | [[မဏိသုဓမ္မရာဇာ]] | | ၂၀ ဇွန် ၁၆၉၂ | ၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၆၉၄ | အစ်ကိုကြီး |- | [[ပထမ စန္ဒသူရိယရာဇာ]] | | ၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၆၉၄ | ၄ ဩဂုတ် ၁၆၉၆ | ညီ |- | [[ငတုံအနော်ရထာ]] | | ၄ ဩဂုတ် ၁၆၉၆ | ၁၈ ဩဂုတ် ၁၆၉၆ | သား |- | [[မာရုမ္ပိယ]] | | ၁၈ ဩဂုတ် ၁၆၉၆ | ၁၃ မေ ၁၆၉၇ | ထီးနန်းကျူးကျော်သူ |- | [[ကာလဗန္ဒလ]] | | ၁၆ မေ ၁၆၉၇ | ၅ ဇွန် ၁၆၉၈ | ထီးနန်းကျူးကျော်သူ |- | [[ပထမ နာရာဓိပတိ]] | | ၅ ဇွန် ၁၆၉၈ | ၁၇ ဇွန် ၁၇၀၀ | စန္ဒသူရိယ၏ သား |- | [[ပထမ စန္ဒာဝိမလရာဇာ]] | | ၁၈ ဇွန် ၁၇၀၀ | ၃၀ မတ် ၁၇၀၇ | သတိုးမင်းတရား၏ မြေး |- | [[ဒုတိယ စန္ဒသူရိယရာဇာ]] | | ၃ ဧပြီ ၁၇၀၇ | စက်တင်ဘာ ၁၇၁၀ | စန္ဒသုဓမ္မရာဇာ၏ မြေး |- |align="center" colspan=5 style="background-color:#D8BFD8"|'''Interregnum ~2 months''' |- | [[စန္ဒာဝီဇရ]] | | နိုဝင်ဘာ ၁၇၁၀ | ဧပြီ ၁၇၃၁ | ထီးနန်းကျူးကျော်သူ |- | [[တတိယ စန္ဒသူရိယရာဇာ]] | | ဧပြီ ၁၇၃၁ | ၁၇၃၄ | သားမက် |- | [[ဒုတိယ နရာဓိပတိ]] | | ၁၇၃၄ | ၁၇၃၅ | သား |- | [[နရပဝရ]] | | ၁၇၃၅ | စက်တင်ဘာ ၁၇၃၇ | ထီးနန်းကျူးကျော်သူ |- | [[စန္ဒာဝိဇလ]] | | စက်တင်ဘာ ၁၇၃၇ | ၂၅ မတ် ၁၇၃၈ | ဝမ်းကွဲ |- | [[မဒရာဇ်ရာဇာ]] | | ၂၈ မတ် ၁၇၃၈ | ၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၄၃ | ညီ |- | [[နရာအဘယရာဇာ]] | |၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၄၃ | ၂၈ အောက်တိုဘာ ၁၇၆၁ | ဦးရီး |- | [[သီရိသူရာဇာ]] | | ၂၈ အောက်တိုဘာ ၁၇၆၁ | ၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၆၂ | သား |- | [[စန္ဒပရမရာဇာ]] | | ၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၆၂ | ၁ မေ ၁၇၆၄ | ညီ |- | [[အဘယမဟာရာဇာ]] | | ၁ မေ ၁၇၆၄ | ၁၇ ဇန်နဝါရီ ၁၇၇၄ | ယောက်ဖ |- | [[စန္ဒသုမနရာဇာ]] | | ၁၇ ဇန်နဝါရီ ၁၇၇၄ | ၅ မေ ၁၇၇၇ | ယောက်ဖ |- | [[ဒုတိယ စန္ဒာဝိမလရာဇာ]] | | ၆ မေ ၁၇၇၇ | ၅ ဇွန် ၁၇၇၇ | ထီးနန်းကျူးကျော်သူ |- | [[စန္ဒသတိဿရာဇာ]] | | ၅ ဇွန် ၁၇၇၇ | ၁ ဒီဇင်ဘာ ၁၇၈၂ | ထီးနန်းကျူးကျော်သူ |- | [[မဟာသမ္မတရာဇာ]] | | ၂ ဒီဇင်ဘာ ၁၇၈၂ | ၂ ဇန်နဝါရီ ၁၇၈၅ | nephew in-law |} ===[[ဒုတိယ သရေခေတ္တရာမင်းဆက်|ပြည်]] (၁၄၈၂–၁၅၄၂)=== :''ပုဂံခေတ်နှောင်းနှင့် အစောပိုင်းတောင်ငူခေတ်ကာလအကြား ပြည်မြို့စားများ စာရင်းအတွက် [[ပြည်မြို့၏ အုပ်ချုပ်သူများ စာရင်း]] ကို ကြည့်ပါ။'' {| width=100% class="wikitable" |- ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အမည် ! style="background-color:#B9D1FF" width=5% | ပုံ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | မှ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အထိ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ယခင်ဆက်ခံသူများနှင့် တော်စပ်ပုံ |- | [[သတိုးမင်းစော (ပြည်)]] | | ၁၄၈၂ | ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၂၇ | [[နရပတိ (အင်းဝ)]]၏ သား |- | [[ဘုရင်ထွေး]] | | ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၂၇ | {{circa}} ဒီဇင်ဘာ ၁၅၃၂ | သား |- | [[နရပတိ (ပြည်)|နရပတိ]] | | {{circa}} ဒီဇင်ဘာ ၁၅၃၂ | ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၃၉ | သား |- | [[ပြည်မင်းခေါင်|မင်းခေါင်]] | | ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၃၉ | ၁၉ မေ ၁၅၄၂ | ညီ |} ==[[တောင်ငူခေတ်|တောင်ငူ]] (၁၅၁၀–၁၇၅၂)== :''၁၂၇၉ မှ ၁၆၁၂ ခုနှစ်အတွင်း တောင်ငူမြို့၏ မြို့စားများနှင့် အုပ်ချုပ်သူများအတွက် [[တောင်ငူမြို့၏ အုပ်ချုပ်သူများ စာရင်း ]] ကို ကြည့်ပါ။'' အောက်ပါတို့သည် ''မဟာရာဇဝင်''နှင့် ''မှန်နန်းရာဇဝင်''တို့တွင် ဖော်ပြပါရှိသော မြန်မာနန်းသက်များကို အခြေခံထားခြင်း ဖြစ်သည်။ {| width=100% class="wikitable" |- ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အမည် ! style="background-color:#B9D1FF" width=5% | ပုံ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | မှ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အထိ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ယခင်ဆက်ခံသူများနှင့် တော်စပ်ပုံ |- | [[မင်းကြီးညို]] |[[File:Mingyi Nyo.jpg|80px]] | ၁၆ အောက်တိုဘာ ၁၅၁၀ | ၂၄ နိုဝင်ဘာ ၁၅၃၀ | တည်ထောင်သူ |- | [[တပင်ရွှေထီး]] | [[File:Tabinshwehti Nat.jpg|80px]] | ၂၄ နိုဝင်ဘာ ၁၅၃၀ | ၃၀ ဧပြီ ၁၅၅၀ | သား |- | [[ဘုရင့်နောင်]] | [[File:Pyinoolwin --_DSA_Bayinnaung.JPG|80px]] | ၃၀ ဧပြီ ၁၅၅၀ | ၁၀ အောက်တိုဘာ ၁၅၈၁ | ယောက်ဖ |- | [[နန္ဒဘုရင်|နန္ဒ]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | ၁၀ အောက်တိုဘာ ၁၅၈၁ | ၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၁၅၉၉ | သား၊ တပင်ရွှေထီး၏ တူ |- | [[ညောင်ရမ်းမင်းတရားကြီး|ညောင်ရမ်း]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | ၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၁၅၉၉ | ၅ နိုဝင်ဘာ ၁၆၀၅ | Half-brother |- | [[အနောက်ဖက်လွန်မင်း|အနောက်ဘက်လွန်]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | ၅ နိုဝင်ဘာ ၁၆၀၅ | ၉ ဇူလိုင် ၁၆၂၈ | သား |- | [[မင်းရဲဒိဗ္ဗ]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | ၉ ဇူလိုင် ၁၆၂၈ | ၁၉ ဩဂုတ် ၁၆၂၉ | သား |- | [[သာလွန်မင်း|သာလွန်]] |[[File:Statute of King Thalun.jpg|80px]] | ၁၉ ဩဂုတ် ၁၆၂၉ | ၂၇ ဩဂုတ် ၁၆၄၈ | ဦးရီး |- | [[ပင်းတလဲမင်း|ပင်းတလဲ]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | ၂၇ ဩဂုတ် ၁၆၄၈ | ၃ ဇွန် ၁၆၆၁ | သား |- | [[ပြည်မင်း|ပြည်]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | ၃ ဇွန် ၁၆၆၁ | ၁၄ ဧပြီ ၁၆၇၂ | ညီအစ်ကို |- | [[နရာဝရ]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | ၁၄ ဧပြီ ၁၆၇၂ | ၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၆၇၃ | သား |- | [[မင်းရဲကျော်ထင်]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | 2၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၆၇၃ | ၄ မေ ၁၆၉၈ | သာလွန်မင်း၏ မြေး |- | [[စနေမင်း|စနေ]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | ၄ မေ ၁၆၉၈ | ၂၂ ဩဂုတ် ၁၇၁၄ | သား |- | [[တနင်္ဂနွေမင်း|တနင်္ဂနွေ]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | ၂၂ ဩဂုတ် ၁၇၁၄ | ၁၄ နိုဝင်ဘာ ၁၇၃၃ | သား |- | [[မဟာဓမ္မရာဇာဓိပတိ]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | ၁၄ နိုဝင်ဘာ ၁၇၃၃ | ၂၂ မတ် ၁၇၅၂ | သား |} ==မှတ်စုများ== {{Reflist|group=note}} ==ကိုးကား== {{Reflist|30em}} ==ကျမ်းပြုစာရင်း== * {{cite book | last=Aung-Thwin | first=Michael | title=Pagan: The Origins of Modern Burma | url=https://archive.org/details/paganoriginsofmo0000aung | publisher=University of Hawai'i Press | year=1985 | location=Honolulu | isbn=0-8248-0960-2}} * {{cite book | last=Aung-Thwin | first=Michael | title=The mists of Rāmañña: The Legend that was Lower Burma | url=https://archive.org/details/mistsoframannale0000aung | edition=illustrated | publisher=University of Hawai'i Press | year=2005 | location=Honolulu | isbn=9780824828868}} * {{cite book | last=Charney | first=Michael W. | title=Powerful Learning: Buddhist Literati and the Throne in Burma's Last Dynasty, 1752–1885 | location=Ann Arbor | publisher=University of Michigan | date=2006}} * {{cite book | last=Eade | first=J.C. | title=Southeast Asian Ephemeris: Solar and Planetary Positions, A.D. 638–2000 | url=https://archive.org/details/southeastasianep0000eade | publisher=Cornell University | location=Ithaca | year=1989 | isbn=0-87727-704-4 }} * {{cite book | last=Hall | author-link=D.G.E. Hall | first=D.G.E. | title=Burma | edition=3rd | year=1960 |publisher=Hutchinson University Library| isbn=978-1-4067-3503-1}} * {{cite book | last=Harvey | first=G. E.| title=History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824 | publisher=Frank Cass & Co. Ltd | year=1925 | location = London}} * {{cite book | last=Htin Aung | author-link=Htin Aung | first=Maung | title=A History of Burma | url=https://archive.org/details/historyofburma0000htin | publisher=Cambridge University Press | location=New York and London | year=1967}} * {{cite book | last=Htin Aung | first=Maung | title=Burmese History before 1287: A Defence of the Chronicles | publisher=The Asoka Society | location=Oxford | year=1970}} * {{cite book | last=Kala | author-link=U Kala | first=U | title=[[Maha Yazawin|Maha Yazawin Gyi]] | publisher=Ya-Pyei Publishing | location=Yangon | year=1724 | edition=2006, 4th printing | language=Burmese | volume=1–3}} * {{cite book | last= Lieberman | first= Victor B. | title= Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830, volume 1, Integration on the Mainland | year=2003 | publisher=Cambridge University Press | isbn=978-0-521-80496-7}} * {{cite book | last=Phayre | author-link=Arthur Purves Phayre | first=Lt. Gen. Sir Arthur P. | title=History of Burma | year=1883 | edition=1967 | publisher=Susil Gupta | location=London}} * {{cite book | author=Royal Historians of Burma | title=[[Zatadawbon Yazawin]] | year=c. 1680 | edition=1960 | editor=U Hla Tin (Hla Thamein) | publisher=Historical Research Directorate of the Union of Burma}} * {{cite book | author=Royal Historical Commission of Burma | author-link=Royal Historical Commission of Burma | title=[[Hmannan Yazawin]] | volume=1–3 | year=1832 | location=Yangon | language=Burmese | edition=2003 | publisher=Ministry of Information, Myanmar}} * {{cite book | last=Sandamala Linkara | first=Ashin | title=[[Rakhine Razawin Thit|Rakhine Yazawinthit Kyan]] | year= 1931 | edition=1997 | publisher=Tetlan Sarpay | language=Burmese | volume=1–2 | location=Yangon}} * {{cite journal | author=Than Tun | author-link=Than Tun | title=History of Burma: A.D. 1300–1400 | journal=Journal of Burma Research Society | date=December 1959 | volume=XLII | number=II}} * {{cite book | author=Than Tun | title=Studies in Burmese History | volume=1 | language=Burmese | location=Yangon | publisher=Maha Dagon | year=1964}} {{မြန်မာ့ဘုရင်များ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဘုရင်များ စာရင်း]] bt3bbbg0bv9x770ko9m130fuskusvzi 1027325 1027322 2026-04-24T02:27:12Z ~2026-24659-26 141921 1027325 wikitext text/x-wiki {{under construction}} {{Infobox former monarchy | royal_title = ပြည့်ရှင်မင်း | realm = မြန်မာ | coatofarms = Peacock symbol Burma.svg | coatofarmscaption = Burmese Green Peacock | image = Thibaw Min.jpg | caption = '''လက်ရှိနောက်ဆုံးဘုရင်<br>[[သီပေါမင်း]]'''<br>၁ အောက်တိုဘ ၁၈၇၈ – ၃၀ နိုဝင်ဘာ ၁၈၈၅ | his/her = His | first_monarch = [[အဘိရာဇာ]] | last_monarch = [[သီပေါမင်း]] | began = ဘီစီ ၈၅၀ | ended = ၂၉ နိုဝင်ဘာ ၁၈၈၅ | pretender = [[စိုးဝင်း (မင်းသား)|စိုးဝင်း]] }} {{မြန်မာ့သမိုင်း}} ဤသည်မှာ '''မြန်မာထီးနန်းဆက်ခံသူများ စာရင်း'''ဖြစ်ပြီး၊ ယနေ့ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံတွင် တည်ရှိထွန်းကားခဲ့သော အဓိက ပြည်ထောင်များအားလုံး၏ ဘုရင်၊ ဧကရာဇ်များကို ဖော်ပြထားသည်။ [[မြန်မာရာဇဝင်ကျမ်းများ]] အရ မြန်မာပြည်၏ ဘုရင်စနစ်များ ([[မွန်လူမျိုး|မွန်]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]]) သည် ဘီစီ ၉ ရာစုတွင် စတင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုပြီး အတည်ပြုနိုင်သော အချက်အလက်များကို [[အနော်ရထာ]] ပုဂံထီးနန်းတက်သည့် အေဒီ ၁၀၄၄ ခုနှစ်အလွန်ကာလတွင် ထင်ရှားစွာတွေ့ရသည်။ အချက်အလက်များသည် ၁၀၄၄ ခုနှစ်နှင့် ပိုဝေးလေလေ၊ အတည်ပြုရန် ပိုခက်ခဲလေလေ ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ ၉ ရာစုတွင် ပုဂံမြို့တည်ခြင်းကို အတည်ပြုနိုင်သည် - သို့သော် ရာဇဝင်များတွင် ဖော်ပြထားသည့် အတိအကျ ရက်စွဲဖြစ်သော ၈၄၉ ခုနှစ်၏ တိကျမှန်ကန်မှုမှာ မေးခွန်းထုတ်စရာ ဖြစ်နေသေးသည်။ သို့သော် ၂ ရာစုဟု သတ်မှတ်ထားသော ရှေးဦးပုဂံမင်းဆက်၏ အစကို အတည်မပြုနိုင်သေးပါ။<ref name=geh-364>Harvey 1925: 364</ref> ပုဂံမတိုင်မီ မြန်မာထီးနန်းများအတွက် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရှေးဦးနှင့် ဒဏ္ဍာရီလာ ဘုရင်များ စာရင်း]]ကို ကြည့်ပါ။ နန်းစံကာလ ရက်စွဲများသည် အပိုင်းတစ်ခုစီတွင် ဆွေးနွေးထားသည့် နောက်ဆုံးအတည်ပြုနိုင်သော ရက်စွဲများကို လိုက်နာထားသည်။ ==အစောပိုင်း ပြည်ထောင်များ== * [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရှေးဦးနှင့် ဒဏ္ဍာရီလာ ဘုရင်များ စာရင်း]] ကို ကြည့်ပါ။ == သရေခေတ္တရာမင်းဆက် == {| class="wikitable" style="width:100%;" |- style="background:#efefef;" !စဉ် !ဘုရင်ဘွဲ့အမည် !နန်းသက် !တော်စပ်ပုံ !မှတ်ချက် |- |၁ |[[ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး|ဒွတ္တဘောင်မင်း]] |ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၀၁-၁၈၀ |မဟာသမ္ဘဝမင်း၏ သားတော် |သရေခေတ္တရာမြို့တော်ကို တည်ထောင်သူ။ |- |၂ |[[ဒွတ္တရန်|ဒုတ္တရန်မင်း]] |၁၈၀-၂၁၂ |ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး၏ သားတော် | |- |၃ |[[ရန်ပေါက်မင်း]] |၂၁၂-၂၄၃ |ဒုတ္တရန်မင်း၏ သားတော် | |- |၄ |[[ရန်မန်|ရန်မန်မင်း]] |၂၄၃-၂၉၃ |ရန်ပေါက်မင်း၏ သားတော် |ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ်လည်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ။ |- |၅ |[[ရက္ခန်မင်း]] |၂၉၃-၃၂၄ |ရန်မန်မင်း၏ သားတော် | |- |} ==[[ပုဂံခေတ်|ပုဂံ]] (၈၄၉–၁၂၉၇)== ===[[ခေတ်ဦးပုဂံပြည်]] (၁၀၄၄ အထိ)=== ဤသည်မှာ ပင်မရာဇဝင်ကျမ်း လေးစောင်မှ ဖော်ပြထားသော ရှေးခေတ်ပုဂံဘုရင်များ၏ ''တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း'' စာရင်းဖြစ်သည်။ အနော်ရထာမင်းမတိုင်မီ ကျောက်စာအထောက်အထားများမှာ [[ညောင်ဦးစောရဟန်း]] နှင့် [[ကွမ်းဆော်ကြောင်းဖြူ]] တို့အတွက်သာ ယခုအချိန်ထိ တွေ့ရှိရသည်။ စာရင်းသည် ''မှန်နန်းရာဇဝင်'' အရ [[ပုဂံ]]မြို့ကို ခိုင်ခံ့စေခဲ့သော [[ပျဉ်ပြားမင်း]]မှ စတင်သည်။ ''ဇာတာတော်ပုံရာဇဝင်'' ကို ပုဂံခေတ်အတွက် အတိကျဆုံး ရာဇဝင်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ {| width="auto" class="wikitable" |- ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အမည် ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ''[[ဇာတာတော်ပုံရာဇဝင်]]'' အရ နန်းသက် ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ''[[မဟာရာဇဝင်ကြီး]]'' အရ နန်းသက် ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ''[[မဟာရာဇဝင်သစ်]]'' နှင့် ''[[မှန်နန်း ရာဇဝင်]]'' အရ နန်းသက် ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ယခင်ဆက်ခံသူများနှင့် တော်စပ်ပုံ |- | [[ပျဉ်ပြားမင်း]] | ၈၄၆–၈၈၆ | ၈၄၆–၈၅၈ | ၈၄၆–၈၇၈ | ညီအစ်ကို |- | [[တန်နက်]] | ၈၈၆–၉၀၄ | ၈၅၈–၈၇၆ | ၈၇၈–၉၀၆ | သား |- | [[စလေငခွေး]] | ၉၀၄–၉၃၄ | ၈၇၆–၉၀၁ | ၉၀၆–၉၁၅ | ထီးနန်းကျူးကျော်သူ |- | [[သိန်းခိုမင်း]] | ၉၃၄–၉၅၆ | ၉၀၁–၉၁၇ | ၉၁၅–၉၃၁ | သား |- | [[ညောင်ဦးစောရဟန်း]] | ၉၅၆–၁၀၀၁ | ၉၁၇–၉၅၀ | ၉၃၁–၉၆၄ | ထီးနန်းကျူးကျော်သူ |- | [[ကွမ်းဆော်ကြောင်းဖြူ]] | ၁၀၀၁–၁၀၂၁ | ၉၅၀–၉၇၁ | ၉၆၄–၉၈၆ | တန်နက် ၏ သား |- | [[ကျည်စိုး]] | ၁၀၂၁–၁၀၃၈ | ၉၇၁–၉၇၇ | ၉၈၆–၉၉၂ | ညောင်ဦးစောရဟန်း ၏ သား |- | [[စုက္ကတေး]] | ၁၀၃၈–၁၀၄၄ | ၉၇၇–၁၀၀၂ | ၉၉၂–၁၀၁၇ | ညီအစ်ကို |} ===[[ပုဂံခေတ်|ပုဂံအင်ပါယာ]]=== ဤစာရင်းသည် ယေဘုယျအားဖြင့် ရာဇဝင်ကျမ်းများတွင် ဖော်ပြထားသော အစဉ်လိုက်နှင့် နန်းစံကာလများကို လိုက်နာထားသည်။ [[ဂေါ်ဒင် လုစ်]]သည် နရသိင်္ဃ မင်းကို အသိအမှတ်မပြုဘဲ ၁၁၆၅ နှင့် ၁၁၇၄ ခုနှစ်အကြား ကိုးနှစ်တာ ဘုရင်မဲ့ကာလ ဖြစ်နိုင်သည်ဟု အဆိုပြုခဲ့သည်။ သို့သော် လုစ် ၏ အဆိုပြုချက်ကို ပြင်းထန်စွာ မေးခွန်းထုတ်ခြင်းခံခဲ့ရပါသည်။ ထို့အပြင် လုစ် သည် [[နရသိင်္ဃ ဥဇနာ]]မင်းသည် ၁၂၃၁ နှင့် ၁၂၃၅ ခုနှစ်အကြား နန်းစံခဲ့သည်ဟု အဆိုပြုခဲ့သော်လည်း ၎င်းအဆိုပြုချက်သည်လည်း အပြည့်အဝ လက်ခံခြင်း မခံရသေးပါ။<ref name=mha-1970-40-44>Htin Aung 1970: 40–44</ref> {| width=100% class="wikitable" |- ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အမည် ! style="background-color:#B9D1FF" width=1% | ပုံ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | မှ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အထိ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ယခင်ဆက်ခံသူများနှင့် တော်စပ်ပုံ |- | [[အနော်ရထာ]] | [[File:Pyinoolwin -- DSA Anawrahta.JPG|80px]] | ၁၁ ဩဂုတ် ၁၀၄၄ | ၁၁ ဧပြီ ၁၀၇၇ | ကွမ်းဆော်ကြောင်းဖြူ၏ သား |- | [[စောလူး]] | | ၁၁ ဧပြီ ၁၀၇၇ | {{circa}} ၂၁ ဧပြီ ၁၀၈၄ | သား |- | [[ကျန်စစ်သား]] | [[File:Kyansittha-Ananda.jpg|80px]] | ၂၁ ဧပြီ ၁၀၈၄ | ၁၁၁၂/၁၃ | ဝမ်းကွဲညီအစ်ကို |- | [[အလောင်းစည်သူ]] | [[File:Min Sithu Nat.jpg|80px]] | ၁၁၁၂/၁၃ | ၁၁၆၇ | မြေး |- | [[နရသူ (ပုဂံ)|နရသူ]] | [[File:Dhammayangyi Paya, Bagan, Myanmar.jpg|80px]] | ၁၁၆၇ | {{circa}} ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁၇၁ | သား |- | [[နရသိင်္ခ]] | | {{circa}} ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁၇၁ | မေ ၁၁၇၄ | သား |- | [[နရပတိစည်သူ]] | [[File:Gawdawpalin Temple Bagan Myanmar.jpg|80px]] | မေ ၁၁၇၄ | ၁၈ ဩဂုတ် ၁၂၁၁ | ညီအစ်ကို |- | [[ဇေယျသိင်္ခ]] | [[File:Htilominlo Temple Bagan Myanmar.jpg|80px]] | ၁၈ ဩဂုတ် ၁၂၁၁ | ၁၉ ဇူလိုင် ၁၂၃၅ | သား |- | [[နရသိင်္ဃ ဥဇနာ]] <br/> (as regent) | | {{circa}} ၁၂၃၁?/၃၅ | ၁၉ ဇူလိုင် ၁၂၃၅ | သား |- | [[ကျစွာမင်း]] | [[File:Kyaswa_Statue.jpg|80px]] | ၁၉ ဇူလိုင် ၁၂၃၅ | {{circa}} မေ ၁၂၅၁ | ဇေယျသိင်္ခ ၏ သား |- | [[ဥဇနာ (ပုဂံ)|ဥဇနာ]] | | {{circa}} မေ ၁၂၅၁ | {{circa}} ၆ မေ ၁၂၅၆ | သား |- | [[နရသီဟပတေ့]] | | ၆ မေ ၁၂၅၆ | ၁ ဇူလိုင် ၁၂၈၇ | သား |- |align="center" colspan=5 style="background-color:#D8BFD8"|'''Interregnum (၁၂၈၇–၁၂၈၉)''' |- | [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျော်စွာ]] | | ၃၀ မေ ၁၂၈၉ | ၁၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၂၉၇ | သား |} ==ပြည်ထောင်ငယ်များ== ===[[မြင်စိုင်းခေတ်|မြင်စိုင်း]] (၁၂၉၇–၁၃၁၃)=== ''[[မှန်နန်း ရာဇဝင်]]'' မတိုင်မီ အဓိက ရာဇဝင်ကျမ်းအားလုံးက ပူးတွဲအုပ်ချုပ်မှုသည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၆၇၄ ခုနှစ် (၁၃၁၂/၁၃) တွင် အဆုံးသတ်သည်ဟု ဆိုသော်လည်း ''မှန်နန်းရာဇဝင်'' က မြန်မာသက္ကရာဇ် ၆၇၂ ခုနှစ် (၁၃၁၀/၁၁) တွင် အဆုံးသတ်သည်ဟု ဆိုထားသည်။ ကျောက်စာအထောက်အထားများအရ ပထမညီအစ်ကိုသည် ၁၃၁၀ ပြည့်နှစ်၊ ဧပြီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သော်လည်း ဒုတိယညီအစ်ကိုမှာ အသက်ရှင်နေဆဲဖြစ်ကြောင်း ပြသနေပါသည်။ {| width=100% class="wikitable" |- ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အမည် ! style="background-color:#B9D1FF" width=5% | ပုံ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | မှ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အထိ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ယခင်ဆက်ခံသူများနှင့် တော်စပ်ပုံ |- | [[အသင်္ခယာ]] <br/> [[ ရာဇသင်္ကြန်]] <br/> [[တစ်စီးရှင် သီဟသူ|သီဟသူ]] | | ၁၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၂၉၇ | ၁၃ ဧပြီ ၁၃၁၀ | တည်ထောင်သူ၊ ညီအစ်ကိုနှင့် ပူးတွဲအုပ်ချုပ်သူများ |- | [[ ရာဇသင်္ကြန်]] <br/> [[တစ်စီးရှင် သီဟသူ|သီဟသူ]] | | ၁၃ ဧပြီ ၁၃၁၀ | ၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၁၃ <small>မတိုင်မီ</small> | ပူးတွဲအုပ်ချုပ်သူ |} ===[[ပင်းယခေတ်|ပင်းယ]] (၁၃၁၃–၁၃၆၄)=== အောက်ပါ ရက်စွဲအများစုသည် [[သန်းထွန်း (သမိုင်းပညာရှင်၊ ဒေါက်တာ)|သန်းထွန်း]]နှင့် [[ဂေါ်ဒင် လုစ်]] တို့ထံမှ ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းတို့သည် ရာဇဝင်များတွင် ဖော်ပြထားသော ရက်စွဲများကို ကျောက်စာများနှင့် တိုက်ဆိုင်စစ်ဆေးခဲ့သည်။ [[စည်သူ (ပင်းယ)|မြင်စိုင်းစည်သူ]] မင်းသည် မည်သည့်ရာဇဝင်တွင်မျှ မပါဝင်ပါ။<ref name=tt-1959-123-131>Than Tun 1959: 123–131</ref> {| width=100% class="wikitable" |- ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အမည် ! style="background-color:#B9D1FF" width=5% | ပုံ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | မှ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အထိ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ယခင်ဆက်ခံသူများနှင့် တော်စပ်ပုံ |- | [[တစ်စီးရှင် သီဟသူ|သီဟသူ]] | | ၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၁၃ | c. ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၂၅ | အသင်္ခယာ နှင့် ရာဇသင်္ကြန် တို့နှင့် ညီအစ်ကို |- | [[ဥဇနာ (ပင်းယ)]] | | {{circa}} ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၂၅ | ၁ စက်တင်ဘာ ၁၃၄၀ | သီဟသူ၏ မွေးစားသား၊ ကျော်စွာ (ပုဂံ) ၏ သား |- | [[စည်သူ (ပင်းယ)|စည်သူ]] <br/> (as regent) | | ၁ စက်တင်ဘာ ၁၃၄၀ | ၂၉ မတ် ၁၃၄၄ | မိခင်ဖက်မှ ဦးလေး? |- | [[ငါးစီးရှင် ကျော်စွာ]] | [[File:Ngazishin Nat.jpg|80px]] | ၂၉ မတ် ၁၃၄၄ | ၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၁၃၅၀ | တူနှင့် သားမက် |- | [[လေးစီးရှင် ကျော်စွာ]] | | ၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၁၃၅၀ | ၁၉ မတ် ၁၃၅၉ | သား |- | [[နရသူ (မောပါမင်း)]] | | ၁၉ မတ် ၁၃၅၉ | ဇွန် ၁၃၆၄ | ညီအစ်ကို |- | [[ဥဇနာပြောင်]] | | ဇွန် ၁၃၆၄ | စက်တင်ဘာ ၁၃၆၄ | ညီအစ်ကို |} ===[[စစ်ကိုင်းခေတ်|စစ်ကိုင်း]] (၁၃၁၅–၁၃၆၄)=== {| width=100% class="wikitable" |- ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အမည် ! style="background-color:#B9D1FF" width=5% | ပုံ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | မှ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အထိ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ယခင်ဆက်ခံသူများနှင့် တော်စပ်ပုံ |- | [[အသင်္ခယာ စောယွန်း]] | | ၁၅ မေ ၁၃၁၅ | ၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၂၇ | သီဟသူ ၏ သား |- | [[တရဖျားကြီး]] | | ၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၂၇ | ၁၃၃၅/၃၆ | မိခင်ဖက်မှ ဝမ်းကွဲ |- | [[ရွှေတောင်တက်]] | | ၁၃၃၅/၃၆ | {{circa}} ဩဂုတ် ၁၃၃၉ | သား |- | [[ကျစွာ (စစ်ကိုင်း)]] | | {{circa}} ဩဂုတ် ၁၃၃၉ | {{circa}} မတ် ၁၃၄၉ | စောယွန်း ၏ သား |- | [[နော်ရထာ မင်းရဲ]] | | {{circa}} ဧပြီ ၁၃၄၉ | {{circa}} နိုဝင်ဘာ ၁၃၄၉ | ညီအစ်ကို |- | [[တရဖျားငယ်]] | | {{circa}} နိုဝင်ဘာ ၁၃၄၉ | ၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၅၂ | ညီအစ်ကို |- | [[မင်းပြောက် သီဟပတေ့]] | | ၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၅၂ | ဧပြီ ၁၃၆၄ | ယောက်ဖ |} ===[[အင်းဝခေတ်|အင်းဝ]] (၁၃၆၄–၁၅၅၅)=== အင်းဝခေတ်နှင့်ပတ်သက်၍ မြန်မာရာဇဝင်စာအုပ်အမျိုးမျိုးတွင် နန်းစံသက္ကရာဇ်များ ဆင်တူသော်လည်း တစ်ထပ်တည်းမကျပေ။<ref name="my-1-352-355"> ''[[မဟာရာဇဝင်ကြီး|မဟာရာဇဝင်]]''၊ ''[[ရာဇဝင်သစ်ကျမ်း|ရာဇဝင်သစ်]]''၊ ''[[မှန်နန်း ရာဇဝင်]]'' နှင့် ''[[ဇာတာတော်ပုံရာဇဝင်]]''တို့တွင် ဖော်ပြပါရှိသော အင်းဝခေတ် နန်းစံရက်စွဲများအတွက် (မဟာရာဇဝင် အတွဲ ၂၊ ၂၀၀၆: ၃၅၂-၃၅၅) ကို ကြည့်ပါ။</ref> အောက်ပါဇယားသည် ''[[မှန်နန်း ရာဇဝင်]]''နှင့် (မဟာရာဇဝင် အတွဲ ၂ ၂၀၀၆၊ စာ ၃၅၂-၃၅၅) တွင် ဖော်ပြထားသည့် ရက်စွဲများ ဖြစ်သည်။ G.E. Harvey (Harvey 1925: 366) မှ ဖော်ပြထားသော နန်းစံသက္ကရာဇ်များသည် အများအားဖြင့် ရာဇဝင်နှင့် ကျောက်စာအထောက်အထားများဖြင့် အတည်ပြုထားသော ရက်စွဲများထက် တစ်နှစ်ခန့် (တစ်နှစ်နောက်ကျ၍) ကွာခြားနေသည်။ {| width=100% class="wikitable" |- ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အမည် ! style="background-color:#B9D1FF" width=5% | ပုံ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | မှ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အထိ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ယခင်ဆက်ခံသူများနှင့် တော်စပ်ပုံ |- | [[သတိုးမင်းဖျား]] | | ဧပြီ ၁၃၆၄ | {{circa}} ၃ စက်တင်ဘာ ၁၃၆၇ | စောယွန်း ၏ မြေး |- | [[စွာစော်ကဲ]] | | ၅ စက်တင်ဘာ ၁၃၆၇ | ဧပြီ ၁၄၀၀ | [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)]]၏ မြေး နှင့် [[တစ်စီးရှင် သီဟသူ]] တူမြေး |- | [[ဆင်ဖြူရှင်တရဖျား]] | [[File:Mintara Nat.jpg|80px]] | ဧပြီ ၁၄၀၀ | {{circa}} နိုဝင်ဘာ ၁၄၀၀ | သား |- | [[ပထမမင်းခေါင်]] | | ၂၅ နိုဝင်ဘာ ၁၄၀၀ | {{circa}} အောက်တိုဘာ ၁၄၂၁ | |- | [[သီဟသူ (အင်းဝ)]] | [[File:Aung Pinle Hsinbyushin.jpg|80px]] | {{circa}} အောက်တိုဘာ ၁၄၂၁ | ဩဂုတ် ၁၄၂၅ | သား |- | [[မင်းလှငယ်]] | | ဩဂုတ် ၁၄၂၅ | နိုဝင်ဘာ ၁၄၂၅ | သား |- | [[ကလေး ကျေးတောင်ညို]] | | ၉ နိုဝင်ဘာ ၁၄၂၅ | ၁၆ မေ ၁၄၂၆ | ဦးရီး |- | [[မိုးညှင်းသတိုး]] | | ၁၆ မေ ၁၄၂၆ | ဧပြီ ၁၄၃၉ | မိုးညှင်းဆက် တည်ထောင်သူ [[ငါးစီးရှင် ကျော်စွာ]] ၏ မျိုးဆက် |- | [[မင်းရဲကျော်စွာ (အင်းဝ)]] | | ၂၆ ဧပြီ ၁၄၃၉ | ဇန်နဝါရီ ၁၄၄၂ | သား |- | [[နရပတိ (အင်းဝ)]] | | ၁၁ မတ် ၁၄၄၂ | ၂၄ ဇူလိုင် ၁၄၆၈ | ညီအစ်ကို |- | [[သီဟသူရ (အင်းဝ)]] | | ၂၄ ဇူလိုင် ၁၄၆၈ | {{circa}} ဩဂုတ် ၁၄၈၀ | သား |- | [[ဒုတိယ မင်းခေါင်]] | | {{circa}} ဩဂုတ် ၁၄၈၀ | ၇ ဧပြီ ၁၅၀၁ | သား |- | [[ဒုတိယ သီဟသူရ (အင်းဝ)]] | | ၁၄၈၅ | ၄ မတ် ၁၅၀၁ | သား <br> ဒုတိယမင်းခေါင် အုပ်စိုးစဉ် ပူးတွဲဘုရင် |- | [[ရွှေနန်းကြော့ရှင် နရပတိ]] | | ၇ ဧပြီ ၁၅၀၁ | ၁၄ မတ် ၁၅၂၇ | ဒုတိယမင်းခေါင်၏ သား |- | [[သိုဟန်ဘွား]] | | ၁၄ မတ် ၁၅၂၇ | မေ ၁၅၄၂ | [[မိုးညှင်းစလုံ]] ၏ သား |- | [[ခုံမှိုင်း]] | | ဇွန် ၁၅၄၂ | {{circa}} စက်တင်ဘာ ၁၅၄၅ | သီပေါ စော်ဘွား |- | [[မိုးဗြဲ နရပတိ]] | | {{circa}} စက်တင်ဘာ ၁၅၄၅ | {{circa}} အောက်တိုဘာ ၁၅၅၁ | သား |- | [[စစ်ကိုင်းနရပတိစည်သူ]] | | {{circa}} အောက်တိုဘာ ၁၅၅၁ | ၂၂ ဇန်နဝါရီ ၁၅၅၅ | [[စလင်းမြို့|စလင်း]]စားနှင့် [[စစ်ကိုင်းမြို့|စစ်ကိုင်း]] ဘုရင်ခံ |} ===[[ဟံသာဝတီ]] (၁၂၈၇–၁၅၃၉၊ ၁၅၅၀–၁၅၅၂)=== {| width=100% class="wikitable" |- ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အမည် ! style="background-color:#B9D1FF" width=5% | ပုံ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | မှ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အထိ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ယခင်ဆက်ခံသူများနှင့် တော်စပ်ပုံ |- | [[ဝါရီရူး]] | | ၃၀ ဇန်နဝါရီ ၁၂၈၇ | {{circa}} ၁၄ ဇန်နဝါရီ ၁၃၀၇ | တည်ထောင်သူ |- | [[ခွန်လော]] | | ၂၈ ဇန်နဝါရီ ၁၃၀၇ | မတ် ၁၃၁၁ | ညီအစ်ကို |- | [[စောသင်မောင်]] | | ၁၀ ဧပြီ ၁၃၁၁ | စက်တင်ဘာ ၁၃၂၃ | တူ |- | [[စောဇိတ်]] | | ၂၈ စက်တင်ဘာ ၁၃၂၃ | {{circa}} ဧပြီ ၁၃၃၀ | ညီအစ်ကို |- | [[ဇိတ်ပွန်]] | | {{circa}} ဧပြီ ၁၃၃၀ | {{circa}} ဧပြီ ၁၃၃၀ | ထီးနန်းကျူးကျော်သူ |- | [[စောအဲကံကောင်း]] | | {{circa}} ဧပြီ ၁၃၃၀ | {{circa}} ဇွန် ၁၃၃၀ | စောဇိတ်၏ တူ |- | [[ဗညားအဲလော]] | | {{circa}} ဇွန် ၁၃၃၀ | ၁၃၄၈ | ဦးရီး၊ ခွန်လော၏ သား |- | [[ဗညားဦး]] | | ၁၃၄၈ | ၂ ဇန်နဝါရီ ၁၃၈၄ | တူ၊ စောဇိတ်၏ သား |- | [[မဟာဒေဝီ (ဟံသာဝတီ)|မဟာဒေဝီ]] <br/> (as regent) | | ၂၈ အောက်တိုဘာ ၁၃၈၃ | ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၃၈၄ | မောင်နှမ |- | [[ရာဇာဓိရာဇ်]] | [[File:Rajadhirat.jpg|80px]] | ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၃၈၄ | {{circa}} ဒီဇင်ဘာ ၁၄၂၁ | ဗညားဦး၏ သား၊ မဟာဒေဝီ၏ မွေးစားသား |- | [[ဗညားဓမ္မရာဇာ]] | | ၂၉ ဒီဇင်ဘာ ၁၄၂၁ | ၁၄၂၄ | သား |- | [[ပထမဗညားရံ]] | | ၁၄၂၄ | {{circa}} စက်တင်ဘာ ၁၄၄၆ | ညီအစ်ကို |- | [[ဗညားဗရူး]] | | {{circa}} စက်တင်ဘာ ၁၄၄၆ | ၃၀ မေ ၁၄၅၁ | တူ |- | [[ဗညားကျန်းထော]] | | ၃၀ မေ ၁၄၅၁ | {{circa}} ဇွန် ၁၄၅၃ | ဝမ်းကွဲ၊ ဗညားဓမ္မရာဇာ၏ သား |- | [[လိပ်မွတ်ထော]] | | {{circa}} ဇွန် ၁၄၅၃ | {{circa}} ဇန်နဝါရီ ၁၄၅၄ | တူ၊ ဗညားရံ၏ ဝမ်းကွဲ |- | [[ရှင်စောပု]] | [[File:Queen_Shin_Sabu.jpg|80px]] | {{circa}} ဇန်နဝါရီ ၁၄၅၄ | ၁၄၇၁ | အဒေါ်၊ ရာဇဓိရာဇ်၏ သမီး |- | [[ဓမ္မစေတီ]] | | ၁၄၇၁ | ၁၄၉၂ | သားမက် |- | [[ဒုတိယ ဗညားရံ]] | | ၁၄၉၂ | ၁၅၂၆ | သား |- | [[သုရှင်တကာရွတ်ပိ]] | | ၁၅၂၆ | {{circa}} ဇန်နဝါရီ ၁၅၃၉ | သား |- |align="center" colspan=5 style="background-color:#D8BFD8"|'''တောင်ငူ (၁၅၃၉–၁၅၅၀)''' |- | [[သမိန်စောထွတ်]] | | ဇွန် ၁၅၅၀ | ဩဂုတ် ၁၅၅၀ | Claimant to throne |- | [[သမိန်ထောရာမ]] | | ဩဂုတ် ၁၅၅၀ | ၁၂ မတ် ၁၅၅၂ | သုရှင်တကာရွတ်ပိ၏ ညီအစ်ကို |} ===[[မြောက်ဦးဘုရင့်နိုင်ငံတော်|မြောက်ဦး]] (၁၄၂၉–၁၇၈၅)=== ဤနန်းစံကာလများသည် ရခိုင်ရာဇဝင်ဖြစ်သော ''[[ရခိုင်ရာဇဝင်သစ်]]'' (စန္ဒမာလာလင်္ကာရ အတွဲ ၂၊ ၁၉၃၁) မှ ဖြစ်ပြီး၊ (Eade 1989) ကို အသုံးပြု၍ အနောက်တိုင်းပြက္ခဒိန်သို့ ပြောင်းလဲထားသည်။ ၁၅၈၂ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ပြောင်းလဲထားသော ရက်စွဲများသည် [[ဂရီဂေါရီးယန်း ပြက္ခဒိန်]]အရ ဖြစ်သည်။ (အချို့သော ရခိုင်ရာဇဝင်များတွင် တိုင်းပြည်တည်ထောင်သည့်နှစ်ကို တစ်နှစ်နောက်ကျ၍ ၁၄၃၀ ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ထို့အပြင်၊ တိုင်းပြည်ပျက်သုဉ်းသည့်နေ့ရက်ကို မြန်မာမှတ်တမ်းများအရ ၁၇၈၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂ ရက်နေ့ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ရခိုင်မှတ်တမ်းများတွင်မူ တစ်ရက်စောပြီး ၁၇၈၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ဟု ဖော်ပြထားသည်။) {| width=100% class="wikitable" |- ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အမည် ! style="background-color:#B9D1FF" width=5% | ပုံ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | မှ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အထိ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ယခင်ဆက်ခံသူများနှင့် တော်စပ်ပုံ |- | [[မင်းစောမွန်]] | | ၁၈ ဧပြီ ၁၄၂၉ | ၉ မေ ၁၄၃၃ | တည်ထောင်သူ |- | [[မင်းခရီ]] | | ၉ မေ ၁၄၃၃ | {{circa}} ဇန်နဝါရီ ၁၄၅၉ | ညီ |- | [[ဘစောဖြူ]] | | {{circa}} ဇန်နဝါရီ ၁၄၅၉ | ၅ ဩဂုတ် ၁၄၈၂ | သား |- | [[မင်းဒေါလျာ]] | | ၅ ဩဂုတ် ၁၄၈၂ | {{circa}} ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄၉၂ | သား |- | [[ဘစောညို]] | | {{circa}} ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄၉၂ | {{circa}} ဇန်နဝါရီ ၁၄၉၄ | ဦးရီး၊ မင်းခရီ၏ သား |- | [[မင်းရန်အောင်]] | | {{circa}} ဇန်နဝါရီ ၁၄၉၄ | {{circa}} ဇူလိုင် ၁၄၉၄ | တူ၊ မင်းဒေါလျာ၏ သား |- | [[စလင်္ကာသူ]] | | {{circa}} ဇူလိုင် ၁၄၉၄ | ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၀၂ | မိခင်ဘက်မှ ဦးရီး |- | [[မင်းရာဇာ (မြောက်ဦး)|မင်းရာဇာ]] | | ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၀၂ | {{circa}} နိုဝင်ဘာ ၁၅၁၃ | သား |- | [[ဂဇာပတိ]] | | {{circa}} နိုဝင်ဘာ ၁၅၁၃ | ဇန်နဝါရီ ၁၅၁၅ | သား |- | [[မင်းစောအို]] | | ဇန်နဝါရီ ၁၅၁၅ | ဇူလိုင် ၁၅၁၅ | စလင်္ကာသူ၏ ညီ |- | [[သဇာတ]] | | ဇူလိုင် ၁၅၁၅ | {{circa}} ဧပြီ ၁၅၂၁ | မင်းဒေါလျာ၏ သား |- | [[မင်းခေါင် (မြောက်ဦး)|မင်းခေါင်]] | | {{circa}} ဧပြီ ၁၅၂၁ | ၂၇ မေ ၁၅၃၁ | ညီ |- | [[မင်းဗာ]] | [[File:Shitthaung001.jpg|80px]] | ၂၇ မေ ၁၅၃၁ | ၁၁ ဇန်နဝါရီ ၁၅၅၄ | မင်းရာဇာ၏ သား |- | [[မင်းတိက္ခာ]] | | ၁၁ ဇန်နဝါရီ ၁၅၅၄ | ၆ မတ် ၁၅၅၆ | သား |- | [[မင်းစောလှ]] | | ၆ မတ် ၁၅၅၆ | ၂၄ ဇူလိုင် ၁၅၆၄ | သား |- | [[မင်းစကြာ]] | | ၂၄ ဇူလိုင် ၁၅၆၄ | ၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၇၂ | ညီ |- | [[မင်းဖလောင်း]] | | ၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၇၂ | ၄ ဇူလိုင် ၁၅၉၃ | မင်းဗာ၏ သား |- | [[မင်းရာဇာကြီး]] | [[File:King Min Razagyi.jpg|80px]] | ၄ ဇူလိုင် ၁၅၉၃ | ၄ ဇူလိုင် ၁၆၁၂ | သား |- | [[မင်းခမောင်း]] | | ၄ ဇူလိုင် ၁၆၁၂ | ၁၄ မေ ၁၆၂၂ | သား |- | [[သီရိသုဓ္ဓမ]] | | ၁၄ မေ ၁၆၂၂ | ၃၁ မေ ၁၆၃၈ | သား |- | [[မင်းစနေ]] | | ၁ ဇွန် ၁၆၃၈ | ၂၆ ဇွန် ၁၆၃၈ | သား |- | [[ကုသလနရပတိ]] | | ၂၆ ဇွန် ၁၆၃၈ | ၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၆၄၅ | မင်းဗာ၏ မြစ် |- | [[သတိုးမင်းတရား]] | | ၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၆၄၅ | {{circa}} မေ ၁၆၅၂ | သား |- | [[စန္ဒာသုဓမ္မရာဇာ]] | | {{circa}} မေ ၁၆၅၂ | ၁၁ ဇွန် ၁၆၇၄ | သား |- | [[ဥဂ္ဂါဗလရာဇာ]] | | ၁၁ ဇွန် ၁၆၇၄ | ၁၆ ဧပြီ ၁၆၈၅ | သား |- | [[ဝရဓမ္မရာဇာ]] | | ၁၆ ဧပြီ ၁၆၈၅ | ၂၀ ဇွန် ၁၆၉၂ | ညီ |- | [[မဏိသုဓမ္မရာဇာ]] | | ၂၀ ဇွန် ၁၆၉၂ | ၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၆၉၄ | အစ်ကိုကြီး |- | [[ပထမ စန္ဒသူရိယရာဇာ]] | | ၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၆၉၄ | ၄ ဩဂုတ် ၁၆၉၆ | ညီ |- | [[ငတုံအနော်ရထာ]] | | ၄ ဩဂုတ် ၁၆၉၆ | ၁၈ ဩဂုတ် ၁၆၉၆ | သား |- | [[မာရုမ္ပိယ]] | | ၁၈ ဩဂုတ် ၁၆၉၆ | ၁၃ မေ ၁၆၉၇ | ထီးနန်းကျူးကျော်သူ |- | [[ကာလဗန္ဒလ]] | | ၁၆ မေ ၁၆၉၇ | ၅ ဇွန် ၁၆၉၈ | ထီးနန်းကျူးကျော်သူ |- | [[ပထမ နာရာဓိပတိ]] | | ၅ ဇွန် ၁၆၉၈ | ၁၇ ဇွန် ၁၇၀၀ | စန္ဒသူရိယ၏ သား |- | [[ပထမ စန္ဒာဝိမလရာဇာ]] | | ၁၈ ဇွန် ၁၇၀၀ | ၃၀ မတ် ၁၇၀၇ | သတိုးမင်းတရား၏ မြေး |- | [[ဒုတိယ စန္ဒသူရိယရာဇာ]] | | ၃ ဧပြီ ၁၇၀၇ | စက်တင်ဘာ ၁၇၁၀ | စန္ဒသုဓမ္မရာဇာ၏ မြေး |- |align="center" colspan=5 style="background-color:#D8BFD8"|'''Interregnum ~2 months''' |- | [[စန္ဒာဝီဇရ]] | | နိုဝင်ဘာ ၁၇၁၀ | ဧပြီ ၁၇၃၁ | ထီးနန်းကျူးကျော်သူ |- | [[တတိယ စန္ဒသူရိယရာဇာ]] | | ဧပြီ ၁၇၃၁ | ၁၇၃၄ | သားမက် |- | [[ဒုတိယ နရာဓိပတိ]] | | ၁၇၃၄ | ၁၇၃၅ | သား |- | [[နရပဝရ]] | | ၁၇၃၅ | စက်တင်ဘာ ၁၇၃၇ | ထီးနန်းကျူးကျော်သူ |- | [[စန္ဒာဝိဇလ]] | | စက်တင်ဘာ ၁၇၃၇ | ၂၅ မတ် ၁၇၃၈ | ဝမ်းကွဲ |- | [[မဒရာဇ်ရာဇာ]] | | ၂၈ မတ် ၁၇၃၈ | ၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၄၃ | ညီ |- | [[နရာအဘယရာဇာ]] | |၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၄၃ | ၂၈ အောက်တိုဘာ ၁၇၆၁ | ဦးရီး |- | [[သီရိသူရာဇာ]] | | ၂၈ အောက်တိုဘာ ၁၇၆၁ | ၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၆၂ | သား |- | [[စန္ဒပရမရာဇာ]] | | ၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၆၂ | ၁ မေ ၁၇၆၄ | ညီ |- | [[အဘယမဟာရာဇာ]] | | ၁ မေ ၁၇၆၄ | ၁၇ ဇန်နဝါရီ ၁၇၇၄ | ယောက်ဖ |- | [[စန္ဒသုမနရာဇာ]] | | ၁၇ ဇန်နဝါရီ ၁၇၇၄ | ၅ မေ ၁၇၇၇ | ယောက်ဖ |- | [[ဒုတိယ စန္ဒာဝိမလရာဇာ]] | | ၆ မေ ၁၇၇၇ | ၅ ဇွန် ၁၇၇၇ | ထီးနန်းကျူးကျော်သူ |- | [[စန္ဒသတိဿရာဇာ]] | | ၅ ဇွန် ၁၇၇၇ | ၁ ဒီဇင်ဘာ ၁၇၈၂ | ထီးနန်းကျူးကျော်သူ |- | [[မဟာသမ္မတရာဇာ]] | | ၂ ဒီဇင်ဘာ ၁၇၈၂ | ၂ ဇန်နဝါရီ ၁၇၈၅ | nephew in-law |} ===[[ဒုတိယ သရေခေတ္တရာမင်းဆက်|ပြည်]] (၁၄၈၂–၁၅၄၂)=== :''ပုဂံခေတ်နှောင်းနှင့် အစောပိုင်းတောင်ငူခေတ်ကာလအကြား ပြည်မြို့စားများ စာရင်းအတွက် [[ပြည်မြို့၏ အုပ်ချုပ်သူများ စာရင်း]] ကို ကြည့်ပါ။'' {| width=100% class="wikitable" |- ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အမည် ! style="background-color:#B9D1FF" width=5% | ပုံ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | မှ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အထိ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ယခင်ဆက်ခံသူများနှင့် တော်စပ်ပုံ |- | [[သတိုးမင်းစော (ပြည်)]] | | ၁၄၈၂ | ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၂၇ | [[နရပတိ (အင်းဝ)]]၏ သား |- | [[ဘုရင်ထွေး]] | | ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၂၇ | {{circa}} ဒီဇင်ဘာ ၁၅၃၂ | သား |- | [[နရပတိ (ပြည်)|နရပတိ]] | | {{circa}} ဒီဇင်ဘာ ၁၅၃၂ | ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၃၉ | သား |- | [[ပြည်မင်းခေါင်|မင်းခေါင်]] | | ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၃၉ | ၁၉ မေ ၁၅၄၂ | ညီ |} ==[[တောင်ငူခေတ်|တောင်ငူ]] (၁၅၁၀–၁၇၅၂)== :''၁၂၇၉ မှ ၁၆၁၂ ခုနှစ်အတွင်း တောင်ငူမြို့၏ မြို့စားများနှင့် အုပ်ချုပ်သူများအတွက် [[တောင်ငူမြို့၏ အုပ်ချုပ်သူများ စာရင်း ]] ကို ကြည့်ပါ။'' အောက်ပါတို့သည် ''မဟာရာဇဝင်''နှင့် ''မှန်နန်းရာဇဝင်''တို့တွင် ဖော်ပြပါရှိသော မြန်မာနန်းသက်များကို အခြေခံထားခြင်း ဖြစ်သည်။ {| width=100% class="wikitable" |- ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အမည် ! style="background-color:#B9D1FF" width=5% | ပုံ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | မှ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အထိ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ယခင်ဆက်ခံသူများနှင့် တော်စပ်ပုံ |- | [[မင်းကြီးညို]] |[[File:Mingyi Nyo.jpg|80px]] | ၁၆ အောက်တိုဘာ ၁၅၁၀ | ၂၄ နိုဝင်ဘာ ၁၅၃၀ | တည်ထောင်သူ |- | [[တပင်ရွှေထီး]] | [[File:Tabinshwehti Nat.jpg|80px]] | ၂၄ နိုဝင်ဘာ ၁၅၃၀ | ၃၀ ဧပြီ ၁၅၅၀ | သား |- | [[ဘုရင့်နောင်]] | [[File:Pyinoolwin --_DSA_Bayinnaung.JPG|80px]] | ၃၀ ဧပြီ ၁၅၅၀ | ၁၀ အောက်တိုဘာ ၁၅၈၁ | ယောက်ဖ |- | [[နန္ဒဘုရင်|နန္ဒ]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | ၁၀ အောက်တိုဘာ ၁၅၈၁ | ၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၁၅၉၉ | သား၊ တပင်ရွှေထီး၏ တူ |- | [[ညောင်ရမ်းမင်းတရားကြီး|ညောင်ရမ်း]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | ၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၁၅၉၉ | ၅ နိုဝင်ဘာ ၁၆၀၅ | Half-brother |- | [[အနောက်ဖက်လွန်မင်း|အနောက်ဘက်လွန်]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | ၅ နိုဝင်ဘာ ၁၆၀၅ | ၉ ဇူလိုင် ၁၆၂၈ | သား |- | [[မင်းရဲဒိဗ္ဗ]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | ၉ ဇူလိုင် ၁၆၂၈ | ၁၉ ဩဂုတ် ၁၆၂၉ | သား |- | [[သာလွန်မင်း|သာလွန်]] |[[File:Statute of King Thalun.jpg|80px]] | ၁၉ ဩဂုတ် ၁၆၂၉ | ၂၇ ဩဂုတ် ၁၆၄၈ | ဦးရီး |- | [[ပင်းတလဲမင်း|ပင်းတလဲ]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | ၂၇ ဩဂုတ် ၁၆၄၈ | ၃ ဇွန် ၁၆၆၁ | သား |- | [[ပြည်မင်း|ပြည်]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | ၃ ဇွန် ၁၆၆၁ | ၁၄ ဧပြီ ၁၆၇၂ | ညီအစ်ကို |- | [[နရာဝရ]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | ၁၄ ဧပြီ ၁၆၇၂ | ၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၆၇၃ | သား |- | [[မင်းရဲကျော်ထင်]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | 2၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၆၇၃ | ၄ မေ ၁၆၉၈ | သာလွန်မင်း၏ မြေး |- | [[စနေမင်း|စနေ]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | ၄ မေ ၁၆၉၈ | ၂၂ ဩဂုတ် ၁၇၁၄ | သား |- | [[တနင်္ဂနွေမင်း|တနင်္ဂနွေ]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | ၂၂ ဩဂုတ် ၁၇၁၄ | ၁၄ နိုဝင်ဘာ ၁၇၃၃ | သား |- | [[မဟာဓမ္မရာဇာဓိပတိ]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | ၁၄ နိုဝင်ဘာ ၁၇၃၃ | ၂၂ မတ် ၁၇၅၂ | သား |} ==မှတ်စုများ== {{Reflist|group=note}} ==ကိုးကား== {{Reflist|30em}} ==ကျမ်းပြုစာရင်း== * {{cite book | last=Aung-Thwin | first=Michael | title=Pagan: The Origins of Modern Burma | url=https://archive.org/details/paganoriginsofmo0000aung | publisher=University of Hawai'i Press | year=1985 | location=Honolulu | isbn=0-8248-0960-2}} * {{cite book | last=Aung-Thwin | first=Michael | title=The mists of Rāmañña: The Legend that was Lower Burma | url=https://archive.org/details/mistsoframannale0000aung | edition=illustrated | publisher=University of Hawai'i Press | year=2005 | location=Honolulu | isbn=9780824828868}} * {{cite book | last=Charney | first=Michael W. | title=Powerful Learning: Buddhist Literati and the Throne in Burma's Last Dynasty, 1752–1885 | location=Ann Arbor | publisher=University of Michigan | date=2006}} * {{cite book | last=Eade | first=J.C. | title=Southeast Asian Ephemeris: Solar and Planetary Positions, A.D. 638–2000 | url=https://archive.org/details/southeastasianep0000eade | publisher=Cornell University | location=Ithaca | year=1989 | isbn=0-87727-704-4 }} * {{cite book | last=Hall | author-link=D.G.E. Hall | first=D.G.E. | title=Burma | edition=3rd | year=1960 |publisher=Hutchinson University Library| isbn=978-1-4067-3503-1}} * {{cite book | last=Harvey | first=G. E.| title=History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824 | publisher=Frank Cass & Co. Ltd | year=1925 | location = London}} * {{cite book | last=Htin Aung | author-link=Htin Aung | first=Maung | title=A History of Burma | url=https://archive.org/details/historyofburma0000htin | publisher=Cambridge University Press | location=New York and London | year=1967}} * {{cite book | last=Htin Aung | first=Maung | title=Burmese History before 1287: A Defence of the Chronicles | publisher=The Asoka Society | location=Oxford | year=1970}} * {{cite book | last=Kala | author-link=U Kala | first=U | title=[[Maha Yazawin|Maha Yazawin Gyi]] | publisher=Ya-Pyei Publishing | location=Yangon | year=1724 | edition=2006, 4th printing | language=Burmese | volume=1–3}} * {{cite book | last= Lieberman | first= Victor B. | title= Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830, volume 1, Integration on the Mainland | year=2003 | publisher=Cambridge University Press | isbn=978-0-521-80496-7}} * {{cite book | last=Phayre | author-link=Arthur Purves Phayre | first=Lt. Gen. Sir Arthur P. | title=History of Burma | year=1883 | edition=1967 | publisher=Susil Gupta | location=London}} * {{cite book | author=Royal Historians of Burma | title=[[Zatadawbon Yazawin]] | year=c. 1680 | edition=1960 | editor=U Hla Tin (Hla Thamein) | publisher=Historical Research Directorate of the Union of Burma}} * {{cite book | author=Royal Historical Commission of Burma | author-link=Royal Historical Commission of Burma | title=[[Hmannan Yazawin]] | volume=1–3 | year=1832 | location=Yangon | language=Burmese | edition=2003 | publisher=Ministry of Information, Myanmar}} * {{cite book | last=Sandamala Linkara | first=Ashin | title=[[Rakhine Razawin Thit|Rakhine Yazawinthit Kyan]] | year= 1931 | edition=1997 | publisher=Tetlan Sarpay | language=Burmese | volume=1–2 | location=Yangon}} * {{cite journal | author=Than Tun | author-link=Than Tun | title=History of Burma: A.D. 1300–1400 | journal=Journal of Burma Research Society | date=December 1959 | volume=XLII | number=II}} * {{cite book | author=Than Tun | title=Studies in Burmese History | volume=1 | language=Burmese | location=Yangon | publisher=Maha Dagon | year=1964}} {{မြန်မာ့ဘုရင်များ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဘုရင်များ စာရင်း]] pihi1l2bbd4x8skqwwg9o84bsfrtuhw 1027436 1027325 2026-04-24T11:23:08Z Aung Minn Khannt77 92927 1027436 wikitext text/x-wiki {{under construction}} {{Infobox former monarchy | royal_title = ပြည့်ရှင်မင်း | realm = မြန်မာ | coatofarms = Peacock symbol Burma.svg | coatofarmscaption = Burmese Green Peacock | image = Thibaw Min.jpg | caption = '''လက်ရှိနောက်ဆုံးဘုရင်<br>[[သီပေါမင်း]]'''<br>၁ အောက်တိုဘ ၁၈၇၈ – ၃၀ နိုဝင်ဘာ ၁၈၈၅ | his/her = His | first_monarch = [[အဘိရာဇာ]] | last_monarch = [[သီပေါမင်း]] | began = ဘီစီ ၈၅၀ | ended = ၂၉ နိုဝင်ဘာ ၁၈၈၅ | pretender = [[စိုးဝင်း (မင်းသား)|စိုးဝင်း]] }} {{မြန်မာ့သမိုင်း}} ဤသည်မှာ '''မြန်မာထီးနန်းဆက်ခံသူများ စာရင်း'''ဖြစ်ပြီး၊ ယနေ့ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံတွင် တည်ရှိထွန်းကားခဲ့သော အဓိက ပြည်ထောင်များအားလုံး၏ ဘုရင်၊ ဧကရာဇ်များကို ဖော်ပြထားသည်။ [[မြန်မာရာဇဝင်ကျမ်းများ]] အရ မြန်မာပြည်၏ ဘုရင်စနစ်များ ([[မွန်လူမျိုး|မွန်]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]]) သည် ဘီစီ ၉ ရာစုတွင် စတင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုပြီး အတည်ပြုနိုင်သော အချက်အလက်များကို [[အနော်ရထာ]] ပုဂံထီးနန်းတက်သည့် အေဒီ ၁၀၄၄ ခုနှစ်အလွန်ကာလတွင် ထင်ရှားစွာတွေ့ရသည်။ အချက်အလက်များသည် ၁၀၄၄ ခုနှစ်နှင့် ပိုဝေးလေလေ၊ အတည်ပြုရန် ပိုခက်ခဲလေလေ ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ ၉ ရာစုတွင် ပုဂံမြို့တည်ခြင်းကို အတည်ပြုနိုင်သည် - သို့သော် ရာဇဝင်များတွင် ဖော်ပြထားသည့် အတိအကျ ရက်စွဲဖြစ်သော ၈၄၉ ခုနှစ်၏ တိကျမှန်ကန်မှုမှာ မေးခွန်းထုတ်စရာ ဖြစ်နေသေးသည်။ သို့သော် ၂ ရာစုဟု သတ်မှတ်ထားသော ရှေးဦးပုဂံမင်းဆက်၏ အစကို အတည်မပြုနိုင်သေးပါ။<ref name=geh-364>Harvey 1925: 364</ref> ပုဂံမတိုင်မီ မြန်မာထီးနန်းများအတွက် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရှေးဦးနှင့် ဒဏ္ဍာရီလာ ဘုရင်များ စာရင်း]]ကို ကြည့်ပါ။ နန်းစံကာလ ရက်စွဲများသည် အပိုင်းတစ်ခုစီတွင် ဆွေးနွေးထားသည့် နောက်ဆုံးအတည်ပြုနိုင်သော ရက်စွဲများကို လိုက်နာထားသည်။ ==အစောပိုင်း ပြည်ထောင်များ== * [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရှေးဦးနှင့် ဒဏ္ဍာရီလာ ဘုရင်များ စာရင်း]] ကို ကြည့်ပါ။ == သရေခေတ္တရာမင်းဆက် == {| class="wikitable" style="width:100%;" |- style="background:#efefef;" !စဉ် !ဘုရင်ဘွဲ့အမည် !နန်းသက် !တော်စပ်ပုံ !မှတ်ချက် |- |၁ |[[ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး|ဒွတ္တဘောင်မင်း]] |ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၀၁-၁၈၀ |မဟာသမ္ဘဝမင်း၏ သားတော် |သရေခေတ္တရာမြို့တော်ကို တည်ထောင်သူ။ |- |၂ |[[ဒွတ္တရန်|ဒုတ္တရန်မင်း]] |၁၈၀-၂၁၂ |ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး၏ သားတော် | |- |၃ |[[ရန်ပေါက်မင်း]] |၂၁၂-၂၄၃ |ဒုတ္တရန်မင်း၏ သားတော် | |- |၄ |[[ရန်မန်|ရန်မန်မင်း]] |၂၄၃-၂၉၃ |ရန်ပေါက်မင်း၏ သားတော် |မဟာဥပရာဇာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ။ |- |၅ |[[ရက္ခန်မင်း]] |၂၉၃-၃၂၄ |ရန်မန်မင်း၏ သားတော် | |- |} ==[[ပုဂံခေတ်|ပုဂံ]] (၈၄၉–၁၂၉၇)== ===[[ခေတ်ဦးပုဂံပြည်]] (၁၀၄၄ အထိ)=== ဤသည်မှာ ပင်မရာဇဝင်ကျမ်း လေးစောင်မှ ဖော်ပြထားသော ရှေးခေတ်ပုဂံဘုရင်များ၏ ''တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း'' စာရင်းဖြစ်သည်။ အနော်ရထာမင်းမတိုင်မီ ကျောက်စာအထောက်အထားများမှာ [[ညောင်ဦးစောရဟန်း]] နှင့် [[ကွမ်းဆော်ကြောင်းဖြူ]] တို့အတွက်သာ ယခုအချိန်ထိ တွေ့ရှိရသည်။ စာရင်းသည် ''မှန်နန်းရာဇဝင်'' အရ [[ပုဂံ]]မြို့ကို ခိုင်ခံ့စေခဲ့သော [[ပျဉ်ပြားမင်း]]မှ စတင်သည်။ ''ဇာတာတော်ပုံရာဇဝင်'' ကို ပုဂံခေတ်အတွက် အတိကျဆုံး ရာဇဝင်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ {| width="auto" class="wikitable" |- ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အမည် ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ''[[ဇာတာတော်ပုံရာဇဝင်]]'' အရ နန်းသက် ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ''[[မဟာရာဇဝင်ကြီး]]'' အရ နန်းသက် ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ''[[မဟာရာဇဝင်သစ်]]'' နှင့် ''[[မှန်နန်း ရာဇဝင်]]'' အရ နန်းသက် ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ယခင်ဆက်ခံသူများနှင့် တော်စပ်ပုံ |- | [[ပျဉ်ပြားမင်း]] | ၈၄၆–၈၈၆ | ၈၄၆–၈၅၈ | ၈၄၆–၈၇၈ | ညီအစ်ကို |- | [[တန်နက်]] | ၈၈၆–၉၀၄ | ၈၅၈–၈၇၆ | ၈၇၈–၉၀၆ | သား |- | [[စလေငခွေး]] | ၉၀၄–၉၃၄ | ၈၇၆–၉၀၁ | ၉၀၆–၉၁၅ | ထီးနန်းကျူးကျော်သူ |- | [[သိန်းခိုမင်း]] | ၉၃၄–၉၅၆ | ၉၀၁–၉၁၇ | ၉၁၅–၉၃၁ | သား |- | [[ညောင်ဦးစောရဟန်း]] | ၉၅၆–၁၀၀၁ | ၉၁၇–၉၅၀ | ၉၃၁–၉၆၄ | ထီးနန်းကျူးကျော်သူ |- | [[ကွမ်းဆော်ကြောင်းဖြူ]] | ၁၀၀၁–၁၀၂၁ | ၉၅၀–၉၇၁ | ၉၆၄–၉၈၆ | တန်နက် ၏ သား |- | [[ကျည်စိုး]] | ၁၀၂၁–၁၀၃၈ | ၉၇၁–၉၇၇ | ၉၈၆–၉၉၂ | ညောင်ဦးစောရဟန်း ၏ သား |- | [[စုက္ကတေး]] | ၁၀၃၈–၁၀၄၄ | ၉၇၇–၁၀၀၂ | ၉၉၂–၁၀၁၇ | ညီအစ်ကို |} ===[[ပုဂံခေတ်|ပုဂံအင်ပါယာ]]=== ဤစာရင်းသည် ယေဘုယျအားဖြင့် ရာဇဝင်ကျမ်းများတွင် ဖော်ပြထားသော အစဉ်လိုက်နှင့် နန်းစံကာလများကို လိုက်နာထားသည်။ [[ဂေါ်ဒင် လုစ်]]သည် နရသိင်္ဃ မင်းကို အသိအမှတ်မပြုဘဲ ၁၁၆၅ နှင့် ၁၁၇၄ ခုနှစ်အကြား ကိုးနှစ်တာ ဘုရင်မဲ့ကာလ ဖြစ်နိုင်သည်ဟု အဆိုပြုခဲ့သည်။ သို့သော် လုစ် ၏ အဆိုပြုချက်ကို ပြင်းထန်စွာ မေးခွန်းထုတ်ခြင်းခံခဲ့ရပါသည်။ ထို့အပြင် လုစ် သည် [[နရသိင်္ဃ ဥဇနာ]]မင်းသည် ၁၂၃၁ နှင့် ၁၂၃၅ ခုနှစ်အကြား နန်းစံခဲ့သည်ဟု အဆိုပြုခဲ့သော်လည်း ၎င်းအဆိုပြုချက်သည်လည်း အပြည့်အဝ လက်ခံခြင်း မခံရသေးပါ။<ref name=mha-1970-40-44>Htin Aung 1970: 40–44</ref> {| width=100% class="wikitable" |- ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အမည် ! style="background-color:#B9D1FF" width=1% | ပုံ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | မှ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အထိ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ယခင်ဆက်ခံသူများနှင့် တော်စပ်ပုံ |- | [[အနော်ရထာ]] | [[File:Pyinoolwin -- DSA Anawrahta.JPG|80px]] | ၁၁ ဩဂုတ် ၁၀၄၄ | ၁၁ ဧပြီ ၁၀၇၇ | ကွမ်းဆော်ကြောင်းဖြူ၏ သား |- | [[စောလူး]] | | ၁၁ ဧပြီ ၁၀၇၇ | {{circa}} ၂၁ ဧပြီ ၁၀၈၄ | သား |- | [[ကျန်စစ်သား]] | [[File:Kyansittha-Ananda.jpg|80px]] | ၂၁ ဧပြီ ၁၀၈၄ | ၁၁၁၂/၁၃ | ဝမ်းကွဲညီအစ်ကို |- | [[အလောင်းစည်သူ]] | [[File:Min Sithu Nat.jpg|80px]] | ၁၁၁၂/၁၃ | ၁၁၆၇ | မြေး |- | [[နရသူ (ပုဂံ)|နရသူ]] | [[File:Dhammayangyi Paya, Bagan, Myanmar.jpg|80px]] | ၁၁၆၇ | {{circa}} ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁၇၁ | သား |- | [[နရသိင်္ခ]] | | {{circa}} ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁၇၁ | မေ ၁၁၇၄ | သား |- | [[နရပတိစည်သူ]] | [[File:Gawdawpalin Temple Bagan Myanmar.jpg|80px]] | မေ ၁၁၇၄ | ၁၈ ဩဂုတ် ၁၂၁၁ | ညီအစ်ကို |- | [[ဇေယျသိင်္ခ]] | [[File:Htilominlo Temple Bagan Myanmar.jpg|80px]] | ၁၈ ဩဂုတ် ၁၂၁၁ | ၁၉ ဇူလိုင် ၁၂၃၅ | သား |- | [[နရသိင်္ဃ ဥဇနာ]] <br/> (as regent) | | {{circa}} ၁၂၃၁?/၃၅ | ၁၉ ဇူလိုင် ၁၂၃၅ | သား |- | [[ကျစွာမင်း]] | [[File:Kyaswa_Statue.jpg|80px]] | ၁၉ ဇူလိုင် ၁၂၃၅ | {{circa}} မေ ၁၂၅၁ | ဇေယျသိင်္ခ ၏ သား |- | [[ဥဇနာ (ပုဂံ)|ဥဇနာ]] | | {{circa}} မေ ၁၂၅၁ | {{circa}} ၆ မေ ၁၂၅၆ | သား |- | [[နရသီဟပတေ့]] | | ၆ မေ ၁၂၅၆ | ၁ ဇူလိုင် ၁၂၈၇ | သား |- |align="center" colspan=5 style="background-color:#D8BFD8"|'''Interregnum (၁၂၈၇–၁၂၈၉)''' |- | [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျော်စွာ]] | | ၃၀ မေ ၁၂၈၉ | ၁၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၂၉၇ | သား |} ==ပြည်ထောင်ငယ်များ== ===[[မြင်စိုင်းခေတ်|မြင်စိုင်း]] (၁၂၉၇–၁၃၁၃)=== ''[[မှန်နန်း ရာဇဝင်]]'' မတိုင်မီ အဓိက ရာဇဝင်ကျမ်းအားလုံးက ပူးတွဲအုပ်ချုပ်မှုသည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၆၇၄ ခုနှစ် (၁၃၁၂/၁၃) တွင် အဆုံးသတ်သည်ဟု ဆိုသော်လည်း ''မှန်နန်းရာဇဝင်'' က မြန်မာသက္ကရာဇ် ၆၇၂ ခုနှစ် (၁၃၁၀/၁၁) တွင် အဆုံးသတ်သည်ဟု ဆိုထားသည်။ ကျောက်စာအထောက်အထားများအရ ပထမညီအစ်ကိုသည် ၁၃၁၀ ပြည့်နှစ်၊ ဧပြီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သော်လည်း ဒုတိယညီအစ်ကိုမှာ အသက်ရှင်နေဆဲဖြစ်ကြောင်း ပြသနေပါသည်။ {| width=100% class="wikitable" |- ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အမည် ! style="background-color:#B9D1FF" width=5% | ပုံ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | မှ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အထိ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ယခင်ဆက်ခံသူများနှင့် တော်စပ်ပုံ |- | [[အသင်္ခယာ]] <br/> [[ ရာဇသင်္ကြန်]] <br/> [[တစ်စီးရှင် သီဟသူ|သီဟသူ]] | | ၁၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၂၉၇ | ၁၃ ဧပြီ ၁၃၁၀ | တည်ထောင်သူ၊ ညီအစ်ကိုနှင့် ပူးတွဲအုပ်ချုပ်သူများ |- | [[ ရာဇသင်္ကြန်]] <br/> [[တစ်စီးရှင် သီဟသူ|သီဟသူ]] | | ၁၃ ဧပြီ ၁၃၁၀ | ၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၁၃ <small>မတိုင်မီ</small> | ပူးတွဲအုပ်ချုပ်သူ |} ===[[ပင်းယခေတ်|ပင်းယ]] (၁၃၁၃–၁၃၆၄)=== အောက်ပါ ရက်စွဲအများစုသည် [[သန်းထွန်း (သမိုင်းပညာရှင်၊ ဒေါက်တာ)|သန်းထွန်း]]နှင့် [[ဂေါ်ဒင် လုစ်]] တို့ထံမှ ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းတို့သည် ရာဇဝင်များတွင် ဖော်ပြထားသော ရက်စွဲများကို ကျောက်စာများနှင့် တိုက်ဆိုင်စစ်ဆေးခဲ့သည်။ [[စည်သူ (ပင်းယ)|မြင်စိုင်းစည်သူ]] မင်းသည် မည်သည့်ရာဇဝင်တွင်မျှ မပါဝင်ပါ။<ref name=tt-1959-123-131>Than Tun 1959: 123–131</ref> {| width=100% class="wikitable" |- ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အမည် ! style="background-color:#B9D1FF" width=5% | ပုံ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | မှ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အထိ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ယခင်ဆက်ခံသူများနှင့် တော်စပ်ပုံ |- | [[တစ်စီးရှင် သီဟသူ|သီဟသူ]] | | ၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၁၃ | c. ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၂၅ | အသင်္ခယာ နှင့် ရာဇသင်္ကြန် တို့နှင့် ညီအစ်ကို |- | [[ဥဇနာ (ပင်းယ)]] | | {{circa}} ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၂၅ | ၁ စက်တင်ဘာ ၁၃၄၀ | သီဟသူ၏ မွေးစားသား၊ ကျော်စွာ (ပုဂံ) ၏ သား |- | [[စည်သူ (ပင်းယ)|စည်သူ]] <br/> (as regent) | | ၁ စက်တင်ဘာ ၁၃၄၀ | ၂၉ မတ် ၁၃၄၄ | မိခင်ဖက်မှ ဦးလေး? |- | [[ငါးစီးရှင် ကျော်စွာ]] | [[File:Ngazishin Nat.jpg|80px]] | ၂၉ မတ် ၁၃၄၄ | ၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၁၃၅၀ | တူနှင့် သားမက် |- | [[လေးစီးရှင် ကျော်စွာ]] | | ၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၁၃၅၀ | ၁၉ မတ် ၁၃၅၉ | သား |- | [[နရသူ (မောပါမင်း)]] | | ၁၉ မတ် ၁၃၅၉ | ဇွန် ၁၃၆၄ | ညီအစ်ကို |- | [[ဥဇနာပြောင်]] | | ဇွန် ၁၃၆၄ | စက်တင်ဘာ ၁၃၆၄ | ညီအစ်ကို |} ===[[စစ်ကိုင်းခေတ်|စစ်ကိုင်း]] (၁၃၁၅–၁၃၆၄)=== {| width=100% class="wikitable" |- ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အမည် ! style="background-color:#B9D1FF" width=5% | ပုံ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | မှ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အထိ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ယခင်ဆက်ခံသူများနှင့် တော်စပ်ပုံ |- | [[အသင်္ခယာ စောယွန်း]] | | ၁၅ မေ ၁၃၁၅ | ၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၂၇ | သီဟသူ ၏ သား |- | [[တရဖျားကြီး]] | | ၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၂၇ | ၁၃၃၅/၃၆ | မိခင်ဖက်မှ ဝမ်းကွဲ |- | [[ရွှေတောင်တက်]] | | ၁၃၃၅/၃၆ | {{circa}} ဩဂုတ် ၁၃၃၉ | သား |- | [[ကျစွာ (စစ်ကိုင်း)]] | | {{circa}} ဩဂုတ် ၁၃၃၉ | {{circa}} မတ် ၁၃၄၉ | စောယွန်း ၏ သား |- | [[နော်ရထာ မင်းရဲ]] | | {{circa}} ဧပြီ ၁၃၄၉ | {{circa}} နိုဝင်ဘာ ၁၃၄၉ | ညီအစ်ကို |- | [[တရဖျားငယ်]] | | {{circa}} နိုဝင်ဘာ ၁၃၄၉ | ၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၅၂ | ညီအစ်ကို |- | [[မင်းပြောက် သီဟပတေ့]] | | ၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၅၂ | ဧပြီ ၁၃၆၄ | ယောက်ဖ |} ===[[အင်းဝခေတ်|အင်းဝ]] (၁၃၆၄–၁၅၅၅)=== အင်းဝခေတ်နှင့်ပတ်သက်၍ မြန်မာရာဇဝင်စာအုပ်အမျိုးမျိုးတွင် နန်းစံသက္ကရာဇ်များ ဆင်တူသော်လည်း တစ်ထပ်တည်းမကျပေ။<ref name="my-1-352-355"> ''[[မဟာရာဇဝင်ကြီး|မဟာရာဇဝင်]]''၊ ''[[ရာဇဝင်သစ်ကျမ်း|ရာဇဝင်သစ်]]''၊ ''[[မှန်နန်း ရာဇဝင်]]'' နှင့် ''[[ဇာတာတော်ပုံရာဇဝင်]]''တို့တွင် ဖော်ပြပါရှိသော အင်းဝခေတ် နန်းစံရက်စွဲများအတွက် (မဟာရာဇဝင် အတွဲ ၂၊ ၂၀၀၆: ၃၅၂-၃၅၅) ကို ကြည့်ပါ။</ref> အောက်ပါဇယားသည် ''[[မှန်နန်း ရာဇဝင်]]''နှင့် (မဟာရာဇဝင် အတွဲ ၂ ၂၀၀၆၊ စာ ၃၅၂-၃၅၅) တွင် ဖော်ပြထားသည့် ရက်စွဲများ ဖြစ်သည်။ G.E. Harvey (Harvey 1925: 366) မှ ဖော်ပြထားသော နန်းစံသက္ကရာဇ်များသည် အများအားဖြင့် ရာဇဝင်နှင့် ကျောက်စာအထောက်အထားများဖြင့် အတည်ပြုထားသော ရက်စွဲများထက် တစ်နှစ်ခန့် (တစ်နှစ်နောက်ကျ၍) ကွာခြားနေသည်။ {| width=100% class="wikitable" |- ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အမည် ! style="background-color:#B9D1FF" width=5% | ပုံ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | မှ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အထိ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ယခင်ဆက်ခံသူများနှင့် တော်စပ်ပုံ |- | [[သတိုးမင်းဖျား]] | | ဧပြီ ၁၃၆၄ | {{circa}} ၃ စက်တင်ဘာ ၁၃၆၇ | စောယွန်း ၏ မြေး |- | [[စွာစော်ကဲ]] | | ၅ စက်တင်ဘာ ၁၃၆၇ | ဧပြီ ၁၄၀၀ | [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)]]၏ မြေး နှင့် [[တစ်စီးရှင် သီဟသူ]] တူမြေး |- | [[ဆင်ဖြူရှင်တရဖျား]] | [[File:Mintara Nat.jpg|80px]] | ဧပြီ ၁၄၀၀ | {{circa}} နိုဝင်ဘာ ၁၄၀၀ | သား |- | [[ပထမမင်းခေါင်]] | | ၂၅ နိုဝင်ဘာ ၁၄၀၀ | {{circa}} အောက်တိုဘာ ၁၄၂၁ | |- | [[သီဟသူ (အင်းဝ)]] | [[File:Aung Pinle Hsinbyushin.jpg|80px]] | {{circa}} အောက်တိုဘာ ၁၄၂၁ | ဩဂုတ် ၁၄၂၅ | သား |- | [[မင်းလှငယ်]] | | ဩဂုတ် ၁၄၂၅ | နိုဝင်ဘာ ၁၄၂၅ | သား |- | [[ကလေး ကျေးတောင်ညို]] | | ၉ နိုဝင်ဘာ ၁၄၂၅ | ၁၆ မေ ၁၄၂၆ | ဦးရီး |- | [[မိုးညှင်းသတိုး]] | | ၁၆ မေ ၁၄၂၆ | ဧပြီ ၁၄၃၉ | မိုးညှင်းဆက် တည်ထောင်သူ [[ငါးစီးရှင် ကျော်စွာ]] ၏ မျိုးဆက် |- | [[မင်းရဲကျော်စွာ (အင်းဝ)]] | | ၂၆ ဧပြီ ၁၄၃၉ | ဇန်နဝါရီ ၁၄၄၂ | သား |- | [[နရပတိ (အင်းဝ)]] | | ၁၁ မတ် ၁၄၄၂ | ၂၄ ဇူလိုင် ၁၄၆၈ | ညီအစ်ကို |- | [[သီဟသူရ (အင်းဝ)]] | | ၂၄ ဇူလိုင် ၁၄၆၈ | {{circa}} ဩဂုတ် ၁၄၈၀ | သား |- | [[ဒုတိယ မင်းခေါင်]] | | {{circa}} ဩဂုတ် ၁၄၈၀ | ၇ ဧပြီ ၁၅၀၁ | သား |- | [[ဒုတိယ သီဟသူရ (အင်းဝ)]] | | ၁၄၈၅ | ၄ မတ် ၁၅၀၁ | သား <br> ဒုတိယမင်းခေါင် အုပ်စိုးစဉ် ပူးတွဲဘုရင် |- | [[ရွှေနန်းကြော့ရှင် နရပတိ]] | | ၇ ဧပြီ ၁၅၀၁ | ၁၄ မတ် ၁၅၂၇ | ဒုတိယမင်းခေါင်၏ သား |- | [[သိုဟန်ဘွား]] | | ၁၄ မတ် ၁၅၂၇ | မေ ၁၅၄၂ | [[မိုးညှင်းစလုံ]] ၏ သား |- | [[ခုံမှိုင်း]] | | ဇွန် ၁၅၄၂ | {{circa}} စက်တင်ဘာ ၁၅၄၅ | သီပေါ စော်ဘွား |- | [[မိုးဗြဲ နရပတိ]] | | {{circa}} စက်တင်ဘာ ၁၅၄၅ | {{circa}} အောက်တိုဘာ ၁၅၅၁ | သား |- | [[စစ်ကိုင်းနရပတိစည်သူ]] | | {{circa}} အောက်တိုဘာ ၁၅၅၁ | ၂၂ ဇန်နဝါရီ ၁၅၅၅ | [[စလင်းမြို့|စလင်း]]စားနှင့် [[စစ်ကိုင်းမြို့|စစ်ကိုင်း]] ဘုရင်ခံ |} ===[[ဟံသာဝတီ]] (၁၂၈၇–၁၅၃၉၊ ၁၅၅၀–၁၅၅၂)=== {| width=100% class="wikitable" |- ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အမည် ! style="background-color:#B9D1FF" width=5% | ပုံ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | မှ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အထိ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ယခင်ဆက်ခံသူများနှင့် တော်စပ်ပုံ |- | [[ဝါရီရူး]] | | ၃၀ ဇန်နဝါရီ ၁၂၈၇ | {{circa}} ၁၄ ဇန်နဝါရီ ၁၃၀၇ | တည်ထောင်သူ |- | [[ခွန်လော]] | | ၂၈ ဇန်နဝါရီ ၁၃၀၇ | မတ် ၁၃၁၁ | ညီအစ်ကို |- | [[စောသင်မောင်]] | | ၁၀ ဧပြီ ၁၃၁၁ | စက်တင်ဘာ ၁၃၂၃ | တူ |- | [[စောဇိတ်]] | | ၂၈ စက်တင်ဘာ ၁၃၂၃ | {{circa}} ဧပြီ ၁၃၃၀ | ညီအစ်ကို |- | [[ဇိတ်ပွန်]] | | {{circa}} ဧပြီ ၁၃၃၀ | {{circa}} ဧပြီ ၁၃၃၀ | ထီးနန်းကျူးကျော်သူ |- | [[စောအဲကံကောင်း]] | | {{circa}} ဧပြီ ၁၃၃၀ | {{circa}} ဇွန် ၁၃၃၀ | စောဇိတ်၏ တူ |- | [[ဗညားအဲလော]] | | {{circa}} ဇွန် ၁၃၃၀ | ၁၃၄၈ | ဦးရီး၊ ခွန်လော၏ သား |- | [[ဗညားဦး]] | | ၁၃၄၈ | ၂ ဇန်နဝါရီ ၁၃၈၄ | တူ၊ စောဇိတ်၏ သား |- | [[မဟာဒေဝီ (ဟံသာဝတီ)|မဟာဒေဝီ]] <br/> (as regent) | | ၂၈ အောက်တိုဘာ ၁၃၈၃ | ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၃၈၄ | မောင်နှမ |- | [[ရာဇာဓိရာဇ်]] | [[File:Rajadhirat.jpg|80px]] | ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၃၈၄ | {{circa}} ဒီဇင်ဘာ ၁၄၂၁ | ဗညားဦး၏ သား၊ မဟာဒေဝီ၏ မွေးစားသား |- | [[ဗညားဓမ္မရာဇာ]] | | ၂၉ ဒီဇင်ဘာ ၁၄၂၁ | ၁၄၂၄ | သား |- | [[ပထမဗညားရံ]] | | ၁၄၂၄ | {{circa}} စက်တင်ဘာ ၁၄၄၆ | ညီအစ်ကို |- | [[ဗညားဗရူး]] | | {{circa}} စက်တင်ဘာ ၁၄၄၆ | ၃၀ မေ ၁၄၅၁ | တူ |- | [[ဗညားကျန်းထော]] | | ၃၀ မေ ၁၄၅၁ | {{circa}} ဇွန် ၁၄၅၃ | ဝမ်းကွဲ၊ ဗညားဓမ္မရာဇာ၏ သား |- | [[လိပ်မွတ်ထော]] | | {{circa}} ဇွန် ၁၄၅၃ | {{circa}} ဇန်နဝါရီ ၁၄၅၄ | တူ၊ ဗညားရံ၏ ဝမ်းကွဲ |- | [[ရှင်စောပု]] | [[File:Queen_Shin_Sabu.jpg|80px]] | {{circa}} ဇန်နဝါရီ ၁၄၅၄ | ၁၄၇၁ | အဒေါ်၊ ရာဇဓိရာဇ်၏ သမီး |- | [[ဓမ္မစေတီ]] | | ၁၄၇၁ | ၁၄၉၂ | သားမက် |- | [[ဒုတိယ ဗညားရံ]] | | ၁၄၉၂ | ၁၅၂၆ | သား |- | [[သုရှင်တကာရွတ်ပိ]] | | ၁၅၂၆ | {{circa}} ဇန်နဝါရီ ၁၅၃၉ | သား |- |align="center" colspan=5 style="background-color:#D8BFD8"|'''တောင်ငူ (၁၅၃၉–၁၅၅၀)''' |- | [[သမိန်စောထွတ်]] | | ဇွန် ၁၅၅၀ | ဩဂုတ် ၁၅၅၀ | Claimant to throne |- | [[သမိန်ထောရာမ]] | | ဩဂုတ် ၁၅၅၀ | ၁၂ မတ် ၁၅၅၂ | သုရှင်တကာရွတ်ပိ၏ ညီအစ်ကို |} ===[[မြောက်ဦးဘုရင့်နိုင်ငံတော်|မြောက်ဦး]] (၁၄၂၉–၁၇၈၅)=== ဤနန်းစံကာလများသည် ရခိုင်ရာဇဝင်ဖြစ်သော ''[[ရခိုင်ရာဇဝင်သစ်]]'' (စန္ဒမာလာလင်္ကာရ အတွဲ ၂၊ ၁၉၃၁) မှ ဖြစ်ပြီး၊ (Eade 1989) ကို အသုံးပြု၍ အနောက်တိုင်းပြက္ခဒိန်သို့ ပြောင်းလဲထားသည်။ ၁၅၈၂ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ပြောင်းလဲထားသော ရက်စွဲများသည် [[ဂရီဂေါရီးယန်း ပြက္ခဒိန်]]အရ ဖြစ်သည်။ (အချို့သော ရခိုင်ရာဇဝင်များတွင် တိုင်းပြည်တည်ထောင်သည့်နှစ်ကို တစ်နှစ်နောက်ကျ၍ ၁၄၃၀ ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ထို့အပြင်၊ တိုင်းပြည်ပျက်သုဉ်းသည့်နေ့ရက်ကို မြန်မာမှတ်တမ်းများအရ ၁၇၈၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂ ရက်နေ့ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ရခိုင်မှတ်တမ်းများတွင်မူ တစ်ရက်စောပြီး ၁၇၈၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ဟု ဖော်ပြထားသည်။) {| width=100% class="wikitable" |- ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အမည် ! style="background-color:#B9D1FF" width=5% | ပုံ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | မှ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အထိ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ယခင်ဆက်ခံသူများနှင့် တော်စပ်ပုံ |- | [[မင်းစောမွန်]] | | ၁၈ ဧပြီ ၁၄၂၉ | ၉ မေ ၁၄၃၃ | တည်ထောင်သူ |- | [[မင်းခရီ]] | | ၉ မေ ၁၄၃၃ | {{circa}} ဇန်နဝါရီ ၁၄၅၉ | ညီ |- | [[ဘစောဖြူ]] | | {{circa}} ဇန်နဝါရီ ၁၄၅၉ | ၅ ဩဂုတ် ၁၄၈၂ | သား |- | [[မင်းဒေါလျာ]] | | ၅ ဩဂုတ် ၁၄၈၂ | {{circa}} ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄၉၂ | သား |- | [[ဘစောညို]] | | {{circa}} ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄၉၂ | {{circa}} ဇန်နဝါရီ ၁၄၉၄ | ဦးရီး၊ မင်းခရီ၏ သား |- | [[မင်းရန်အောင်]] | | {{circa}} ဇန်နဝါရီ ၁၄၉၄ | {{circa}} ဇူလိုင် ၁၄၉၄ | တူ၊ မင်းဒေါလျာ၏ သား |- | [[စလင်္ကာသူ]] | | {{circa}} ဇူလိုင် ၁၄၉၄ | ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၀၂ | မိခင်ဘက်မှ ဦးရီး |- | [[မင်းရာဇာ (မြောက်ဦး)|မင်းရာဇာ]] | | ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၀၂ | {{circa}} နိုဝင်ဘာ ၁၅၁၃ | သား |- | [[ဂဇာပတိ]] | | {{circa}} နိုဝင်ဘာ ၁၅၁၃ | ဇန်နဝါရီ ၁၅၁၅ | သား |- | [[မင်းစောအို]] | | ဇန်နဝါရီ ၁၅၁၅ | ဇူလိုင် ၁၅၁၅ | စလင်္ကာသူ၏ ညီ |- | [[သဇာတ]] | | ဇူလိုင် ၁၅၁၅ | {{circa}} ဧပြီ ၁၅၂၁ | မင်းဒေါလျာ၏ သား |- | [[မင်းခေါင် (မြောက်ဦး)|မင်းခေါင်]] | | {{circa}} ဧပြီ ၁၅၂၁ | ၂၇ မေ ၁၅၃၁ | ညီ |- | [[မင်းဗာ]] | [[File:Shitthaung001.jpg|80px]] | ၂၇ မေ ၁၅၃၁ | ၁၁ ဇန်နဝါရီ ၁၅၅၄ | မင်းရာဇာ၏ သား |- | [[မင်းတိက္ခာ]] | | ၁၁ ဇန်နဝါရီ ၁၅၅၄ | ၆ မတ် ၁၅၅၆ | သား |- | [[မင်းစောလှ]] | | ၆ မတ် ၁၅၅၆ | ၂၄ ဇူလိုင် ၁၅၆၄ | သား |- | [[မင်းစကြာ]] | | ၂၄ ဇူလိုင် ၁၅၆၄ | ၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၇၂ | ညီ |- | [[မင်းဖလောင်း]] | | ၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၇၂ | ၄ ဇူလိုင် ၁၅၉၃ | မင်းဗာ၏ သား |- | [[မင်းရာဇာကြီး]] | [[File:King Min Razagyi.jpg|80px]] | ၄ ဇူလိုင် ၁၅၉၃ | ၄ ဇူလိုင် ၁၆၁၂ | သား |- | [[မင်းခမောင်း]] | | ၄ ဇူလိုင် ၁၆၁၂ | ၁၄ မေ ၁၆၂၂ | သား |- | [[သီရိသုဓ္ဓမ]] | | ၁၄ မေ ၁၆၂၂ | ၃၁ မေ ၁၆၃၈ | သား |- | [[မင်းစနေ]] | | ၁ ဇွန် ၁၆၃၈ | ၂၆ ဇွန် ၁၆၃၈ | သား |- | [[ကုသလနရပတိ]] | | ၂၆ ဇွန် ၁၆၃၈ | ၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၆၄၅ | မင်းဗာ၏ မြစ် |- | [[သတိုးမင်းတရား]] | | ၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၆၄၅ | {{circa}} မေ ၁၆၅၂ | သား |- | [[စန္ဒာသုဓမ္မရာဇာ]] | | {{circa}} မေ ၁၆၅၂ | ၁၁ ဇွန် ၁၆၇၄ | သား |- | [[ဥဂ္ဂါဗလရာဇာ]] | | ၁၁ ဇွန် ၁၆၇၄ | ၁၆ ဧပြီ ၁၆၈၅ | သား |- | [[ဝရဓမ္မရာဇာ]] | | ၁၆ ဧပြီ ၁၆၈၅ | ၂၀ ဇွန် ၁၆၉၂ | ညီ |- | [[မဏိသုဓမ္မရာဇာ]] | | ၂၀ ဇွန် ၁၆၉၂ | ၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၆၉၄ | အစ်ကိုကြီး |- | [[ပထမ စန္ဒသူရိယရာဇာ]] | | ၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၆၉၄ | ၄ ဩဂုတ် ၁၆၉၆ | ညီ |- | [[ငတုံအနော်ရထာ]] | | ၄ ဩဂုတ် ၁၆၉၆ | ၁၈ ဩဂုတ် ၁၆၉၆ | သား |- | [[မာရုမ္ပိယ]] | | ၁၈ ဩဂုတ် ၁၆၉၆ | ၁၃ မေ ၁၆၉၇ | ထီးနန်းကျူးကျော်သူ |- | [[ကာလဗန္ဒလ]] | | ၁၆ မေ ၁၆၉၇ | ၅ ဇွန် ၁၆၉၈ | ထီးနန်းကျူးကျော်သူ |- | [[ပထမ နာရာဓိပတိ]] | | ၅ ဇွန် ၁၆၉၈ | ၁၇ ဇွန် ၁၇၀၀ | စန္ဒသူရိယ၏ သား |- | [[ပထမ စန္ဒာဝိမလရာဇာ]] | | ၁၈ ဇွန် ၁၇၀၀ | ၃၀ မတ် ၁၇၀၇ | သတိုးမင်းတရား၏ မြေး |- | [[ဒုတိယ စန္ဒသူရိယရာဇာ]] | | ၃ ဧပြီ ၁၇၀၇ | စက်တင်ဘာ ၁၇၁၀ | စန္ဒသုဓမ္မရာဇာ၏ မြေး |- |align="center" colspan=5 style="background-color:#D8BFD8"|'''Interregnum ~2 months''' |- | [[စန္ဒာဝီဇရ]] | | နိုဝင်ဘာ ၁၇၁၀ | ဧပြီ ၁၇၃၁ | ထီးနန်းကျူးကျော်သူ |- | [[တတိယ စန္ဒသူရိယရာဇာ]] | | ဧပြီ ၁၇၃၁ | ၁၇၃၄ | သားမက် |- | [[ဒုတိယ နရာဓိပတိ]] | | ၁၇၃၄ | ၁၇၃၅ | သား |- | [[နရပဝရ]] | | ၁၇၃၅ | စက်တင်ဘာ ၁၇၃၇ | ထီးနန်းကျူးကျော်သူ |- | [[စန္ဒာဝိဇလ]] | | စက်တင်ဘာ ၁၇၃၇ | ၂၅ မတ် ၁၇၃၈ | ဝမ်းကွဲ |- | [[မဒရာဇ်ရာဇာ]] | | ၂၈ မတ် ၁၇၃၈ | ၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၄၃ | ညီ |- | [[နရာအဘယရာဇာ]] | |၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၄၃ | ၂၈ အောက်တိုဘာ ၁၇၆၁ | ဦးရီး |- | [[သီရိသူရာဇာ]] | | ၂၈ အောက်တိုဘာ ၁၇၆၁ | ၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၆၂ | သား |- | [[စန္ဒပရမရာဇာ]] | | ၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၆၂ | ၁ မေ ၁၇၆၄ | ညီ |- | [[အဘယမဟာရာဇာ]] | | ၁ မေ ၁၇၆၄ | ၁၇ ဇန်နဝါရီ ၁၇၇၄ | ယောက်ဖ |- | [[စန္ဒသုမနရာဇာ]] | | ၁၇ ဇန်နဝါရီ ၁၇၇၄ | ၅ မေ ၁၇၇၇ | ယောက်ဖ |- | [[ဒုတိယ စန္ဒာဝိမလရာဇာ]] | | ၆ မေ ၁၇၇၇ | ၅ ဇွန် ၁၇၇၇ | ထီးနန်းကျူးကျော်သူ |- | [[စန္ဒသတိဿရာဇာ]] | | ၅ ဇွန် ၁၇၇၇ | ၁ ဒီဇင်ဘာ ၁၇၈၂ | ထီးနန်းကျူးကျော်သူ |- | [[မဟာသမ္မတရာဇာ]] | | ၂ ဒီဇင်ဘာ ၁၇၈၂ | ၂ ဇန်နဝါရီ ၁၇၈၅ | nephew in-law |} ===[[ဒုတိယ သရေခေတ္တရာမင်းဆက်|ပြည်]] (၁၄၈၂–၁၅၄၂)=== :''ပုဂံခေတ်နှောင်းနှင့် အစောပိုင်းတောင်ငူခေတ်ကာလအကြား ပြည်မြို့စားများ စာရင်းအတွက် [[ပြည်မြို့၏ အုပ်ချုပ်သူများ စာရင်း]] ကို ကြည့်ပါ။'' {| width=100% class="wikitable" |- ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အမည် ! style="background-color:#B9D1FF" width=5% | ပုံ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | မှ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အထိ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ယခင်ဆက်ခံသူများနှင့် တော်စပ်ပုံ |- | [[သတိုးမင်းစော (ပြည်)]] | | ၁၄၈၂ | ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၂၇ | [[နရပတိ (အင်းဝ)]]၏ သား |- | [[ဘုရင်ထွေး]] | | ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၂၇ | {{circa}} ဒီဇင်ဘာ ၁၅၃၂ | သား |- | [[နရပတိ (ပြည်)|နရပတိ]] | | {{circa}} ဒီဇင်ဘာ ၁၅၃၂ | ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၃၉ | သား |- | [[ပြည်မင်းခေါင်|မင်းခေါင်]] | | ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၃၉ | ၁၉ မေ ၁၅၄၂ | ညီ |} ==[[တောင်ငူခေတ်|တောင်ငူ]] (၁၅၁၀–၁၇၅၂)== :''၁၂၇၉ မှ ၁၆၁၂ ခုနှစ်အတွင်း တောင်ငူမြို့၏ မြို့စားများနှင့် အုပ်ချုပ်သူများအတွက် [[တောင်ငူမြို့၏ အုပ်ချုပ်သူများ စာရင်း ]] ကို ကြည့်ပါ။'' အောက်ပါတို့သည် ''မဟာရာဇဝင်''နှင့် ''မှန်နန်းရာဇဝင်''တို့တွင် ဖော်ပြပါရှိသော မြန်မာနန်းသက်များကို အခြေခံထားခြင်း ဖြစ်သည်။ {| width=100% class="wikitable" |- ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အမည် ! style="background-color:#B9D1FF" width=5% | ပုံ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | မှ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | အထိ ! style="background-color:#B9D1FF" width=10% | ယခင်ဆက်ခံသူများနှင့် တော်စပ်ပုံ |- | [[မင်းကြီးညို]] |[[File:Mingyi Nyo.jpg|80px]] | ၁၆ အောက်တိုဘာ ၁၅၁၀ | ၂၄ နိုဝင်ဘာ ၁၅၃၀ | တည်ထောင်သူ |- | [[တပင်ရွှေထီး]] | [[File:Tabinshwehti Nat.jpg|80px]] | ၂၄ နိုဝင်ဘာ ၁၅၃၀ | ၃၀ ဧပြီ ၁၅၅၀ | သား |- | [[ဘုရင့်နောင်]] | [[File:Pyinoolwin --_DSA_Bayinnaung.JPG|80px]] | ၃၀ ဧပြီ ၁၅၅၀ | ၁၀ အောက်တိုဘာ ၁၅၈၁ | ယောက်ဖ |- | [[နန္ဒဘုရင်|နန္ဒ]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | ၁၀ အောက်တိုဘာ ၁၅၈၁ | ၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၁၅၉၉ | သား၊ တပင်ရွှေထီး၏ တူ |- | [[ညောင်ရမ်းမင်းတရားကြီး|ညောင်ရမ်း]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | ၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၁၅၉၉ | ၅ နိုဝင်ဘာ ၁၆၀၅ | Half-brother |- | [[အနောက်ဖက်လွန်မင်း|အနောက်ဘက်လွန်]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | ၅ နိုဝင်ဘာ ၁၆၀၅ | ၉ ဇူလိုင် ၁၆၂၈ | သား |- | [[မင်းရဲဒိဗ္ဗ]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | ၉ ဇူလိုင် ၁၆၂၈ | ၁၉ ဩဂုတ် ၁၆၂၉ | သား |- | [[သာလွန်မင်း|သာလွန်]] |[[File:Statute of King Thalun.jpg|80px]] | ၁၉ ဩဂုတ် ၁၆၂၉ | ၂၇ ဩဂုတ် ၁၆၄၈ | ဦးရီး |- | [[ပင်းတလဲမင်း|ပင်းတလဲ]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | ၂၇ ဩဂုတ် ၁၆၄၈ | ၃ ဇွန် ၁၆၆၁ | သား |- | [[ပြည်မင်း|ပြည်]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | ၃ ဇွန် ၁၆၆၁ | ၁၄ ဧပြီ ၁၆၇၂ | ညီအစ်ကို |- | [[နရာဝရ]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | ၁၄ ဧပြီ ၁၆၇၂ | ၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၆၇၃ | သား |- | [[မင်းရဲကျော်ထင်]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | 2၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၆၇၃ | ၄ မေ ၁၆၉၈ | သာလွန်မင်း၏ မြေး |- | [[စနေမင်း|စနေ]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | ၄ မေ ၁၆၉၈ | ၂၂ ဩဂုတ် ၁၇၁၄ | သား |- | [[တနင်္ဂနွေမင်း|တနင်္ဂနွေ]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | ၂၂ ဩဂုတ် ၁၇၁၄ | ၁၄ နိုဝင်ဘာ ၁၇၃၃ | သား |- | [[မဟာဓမ္မရာဇာဓိပတိ]] |[[File:WikiProject Myanmar peacock.svg|80x80px]] | ၁၄ နိုဝင်ဘာ ၁၇၃၃ | ၂၂ မတ် ၁၇၅၂ | သား |} ==မှတ်စုများ== {{Reflist|group=note}} ==ကိုးကား== {{Reflist|30em}} ==ကျမ်းပြုစာရင်း== * {{cite book | last=Aung-Thwin | first=Michael | title=Pagan: The Origins of Modern Burma | url=https://archive.org/details/paganoriginsofmo0000aung | publisher=University of Hawai'i Press | year=1985 | location=Honolulu | isbn=0-8248-0960-2}} * {{cite book | last=Aung-Thwin | first=Michael | title=The mists of Rāmañña: The Legend that was Lower Burma | url=https://archive.org/details/mistsoframannale0000aung | edition=illustrated | publisher=University of Hawai'i Press | year=2005 | location=Honolulu | isbn=9780824828868}} * {{cite book | last=Charney | first=Michael W. | title=Powerful Learning: Buddhist Literati and the Throne in Burma's Last Dynasty, 1752–1885 | location=Ann Arbor | publisher=University of Michigan | date=2006}} * {{cite book | last=Eade | first=J.C. | title=Southeast Asian Ephemeris: Solar and Planetary Positions, A.D. 638–2000 | url=https://archive.org/details/southeastasianep0000eade | publisher=Cornell University | location=Ithaca | year=1989 | isbn=0-87727-704-4 }} * {{cite book | last=Hall | author-link=D.G.E. Hall | first=D.G.E. | title=Burma | edition=3rd | year=1960 |publisher=Hutchinson University Library| isbn=978-1-4067-3503-1}} * {{cite book | last=Harvey | first=G. E.| title=History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824 | publisher=Frank Cass & Co. Ltd | year=1925 | location = London}} * {{cite book | last=Htin Aung | author-link=Htin Aung | first=Maung | title=A History of Burma | url=https://archive.org/details/historyofburma0000htin | publisher=Cambridge University Press | location=New York and London | year=1967}} * {{cite book | last=Htin Aung | first=Maung | title=Burmese History before 1287: A Defence of the Chronicles | publisher=The Asoka Society | location=Oxford | year=1970}} * {{cite book | last=Kala | author-link=U Kala | first=U | title=[[Maha Yazawin|Maha Yazawin Gyi]] | publisher=Ya-Pyei Publishing | location=Yangon | year=1724 | edition=2006, 4th printing | language=Burmese | volume=1–3}} * {{cite book | last= Lieberman | first= Victor B. | title= Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830, volume 1, Integration on the Mainland | year=2003 | publisher=Cambridge University Press | isbn=978-0-521-80496-7}} * {{cite book | last=Phayre | author-link=Arthur Purves Phayre | first=Lt. Gen. Sir Arthur P. | title=History of Burma | year=1883 | edition=1967 | publisher=Susil Gupta | location=London}} * {{cite book | author=Royal Historians of Burma | title=[[Zatadawbon Yazawin]] | year=c. 1680 | edition=1960 | editor=U Hla Tin (Hla Thamein) | publisher=Historical Research Directorate of the Union of Burma}} * {{cite book | author=Royal Historical Commission of Burma | author-link=Royal Historical Commission of Burma | title=[[Hmannan Yazawin]] | volume=1–3 | year=1832 | location=Yangon | language=Burmese | edition=2003 | publisher=Ministry of Information, Myanmar}} * {{cite book | last=Sandamala Linkara | first=Ashin | title=[[Rakhine Razawin Thit|Rakhine Yazawinthit Kyan]] | year= 1931 | edition=1997 | publisher=Tetlan Sarpay | language=Burmese | volume=1–2 | location=Yangon}} * {{cite journal | author=Than Tun | author-link=Than Tun | title=History of Burma: A.D. 1300–1400 | journal=Journal of Burma Research Society | date=December 1959 | volume=XLII | number=II}} * {{cite book | author=Than Tun | title=Studies in Burmese History | volume=1 | language=Burmese | location=Yangon | publisher=Maha Dagon | year=1964}} {{မြန်မာ့ဘုရင်များ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဘုရင်များ စာရင်း]] 408lpfzno64vb7cqkbmgu5a2ecl78pc 0 268623 1027292 868432 2026-04-24T00:38:07Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1027292 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | official_name = Berat | other_name = ဘာရက်မြို့ | settlement_type = | image_skyline = {{Photomontage | position = center | photo1a = The old town of Berat 2019.jpg | photo2a = Old_town_of_berat_1.jpg | photo2b = Old_town_of_berat_2_albania_2016.jpg | photo3a = BERAT_Unesco_Albania_2016.jpg | photo3b = Berat Xhamia Sahatit.jpg | photo4a = Panorama_of_Berat,_Albania_2016.jpg | size = 300 | spacing = 2 | color = #FFFFFF | border = 0 | foot_montage = ဘာရက်မြို့ မြင်ကွင်း}} | imagesize = | image_caption = | image_flag = Flag of Berat.png | flag_size = 100px | image_seal = | seal_size = | image_shield = | shield_size = | nickname = | motto = <!-- images and maps -----------> | image_map = | mapsize = | map_caption = | image_map1 = | mapsize1 = | map_caption1 = | pushpin_map = | pushpin_label_position = left | pushpin_map_caption = | coordinates = {{Infobox mapframe |coord ={{coord|40|42|08|N|19|57|30|E|region:AL_type:adm1st_dim:100000}} |mapframe = yes |mapframe-width = 300 |mapframe-height = 300 |mapframe-zoom = 8 }} <!-- Location ------------------>| subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = အယ်လ်ဘေးနီးယား | subdivision_type1 = | subdivision_type2 = | subdivision_type3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name1 = | subdivision_name2 = | subdivision_name3 = | subdivision_name4 = <!-- Politics -----------------> | established_title = တည်ထောင် | established_date = _ ရာစု | established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> | established_date2 = | established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> | established_date3 = <!-- Area ---------------------> | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> | leader_name1 = | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_urban_km2 = ၄၂၁.၆ | area_metro_km2 = | elevation_m = ၈၀ | population_as_of = 2023<ref name="2023pop">{{cite web|title=Census of Population and Housing|url=https://www.instat.gov.al/en/themes/censuses/census-of-population-and-housing/|publisher=Institute of Statistics Albania|access-date=19 April 2025|archive-date=30 April 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250430151629/https://www.instat.gov.al/en/themes/censuses/census-of-population-and-housing/|url-status=dead}}</ref> | population_density_urban_km2 = auto | population_density_urban_sq_mi = auto | population_urban = 62232 | population_rural = ၄၀၆၆၅ | population_density_metro_km2 = auto | population_density_metro_sq_mi = auto | population_metro = | population_metro_footnotes = | population_blank1_title = လူမျိုးများ | population_blank1 = ဘီရက်သား (m), ဘီရက်သူ (f) | population_blank2_title = | population_blank2 = | population_demonym = | timezone = | utc_offset = | area_code = (0)11 | registration_plate = | website = {{URL|https://bashkiaberat.gov.al/}} | name = | native_name = | native_name_lang = | timezone1 = | utc_offset1 = }} ''ဘာရက်''' ({{IPA|sq|bɛˈɾat|pron}}; {{lang-sq-definite|Berati}}) သည် အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံရှိ နဝမမြောက် လူနေအထူထပ်ဆုံးသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ ဘာရက်ကောင်တီနှင့် ဘာရက် မြူနီစီပယ်ရုံး အခြေချရာမြို့ဖြစ်သည်။<ref name="law115">{{cite web |url=https://www.vendime.al/wp-content/uploads/2015/08/137-2014.pdf |title=Law nr. 115/2014 |language=sq |page=6366|access-date=25 February 2022 }}</ref> <!-- By air, it is {{convert|71|km|abbr=off}} north of [[Gjirokastër]], {{convert|70|km|abbr=off}} west of [[Korçë]], {{convert|70|km|abbr=off}} south of [[Tirana]], and {{convert|33|km|abbr=off}} east of [[Fier]].--> ဘာရက်မြို့သည် နိုင်ငံတောင်ဘက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ တိုမော် အမျိုးသားဥယျာဉ်အဖြစ် ကြေညာထားသော တိုမော်တောင်အပါအဝင် မြို့ကို တောင်ကုန်း၊ တောင်တန်းများက ဝန်းရံထားသည်။ ၁၆၁ ကီလိုမီတာ ရှည်လျားသော အိုဆမ်မြစ်က မြို့ကို ဖြတ်စီးသွားပြီး မိုင်ဆီကီ လွင်ပြင်အရောက်၌ ဆီမင်မြစ်ထဲ စီးဝင်သွားသည်။ ဘာရက် မြူနီစီပယ် အုပ်ချုပ်ရေးကို ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ မျူနီစီပယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ဘာရက်မြို့ဖြစ်သည်။<ref name=law115/> ၂၀၂၃ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘာရက်၏ စုစုပေါင်းလူဦးရေမှာ ၆၂၂၃၂ ဦးဖြစ်ပြီး{{efn|name=fn1|The municipality of Berat consists of the administrative units of [[Otllak]], [[Roshnik]], [[Sinjë]], [[Velabisht]] and Berat.<ref name="Classification">{{cite web |publisher=[[Institute of Statistics (Albania)|Instituti i Statistikës]] (INSTAT) |title=A new Urban–Rural Classification of Albanian Population |url=https://www.instat.gov.al/media/2919/a_new_urban-rural_classification_of_albanian_population.pdf |access-date=19 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191114101641/https://www.instat.gov.al/media/2919/a_new_urban-rural_classification_of_albanian_population.pdf |archive-date=14 November 2019 |page=15 |date=May 2014}}</ref><ref name=law115/> The population of the municipality results from the sum of the listed administrative units in the former as of the [[Demographics of Albania|2011 Albanian census]].}}<ref name="2023pop" /> စုစုပေါင်း ဧရိယာအကျယ် ၄၂၁.၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ အတွင်းရှိ လူဦးရေဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=Albania: Administrative Division |url=https://citypopulation.de/en/albania/admin/ |website=City Population}}</ref>{{Efn|Calculated using geospatial data.}}{{historical populations|1950|11648|1960|18685|1969|24700|1979|33400|1989|46210|2001|44040|2011|36496|2023|40665|align=right|cols=1|source=<ref>{{cite web |title=Cities of Albania|url=http://pop-stat.mashke.org/albania-cities.htm}}</ref><ref name="2023pop" />}} ဘာရက်မြို့သည် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကို၏ ကမ္ဘာအမွေအနစ် စာရင်းဝင်မြို့အဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။ အယ်လ်ဘေးနီးယား သမိုင်းတလျောက် အချို့သော မြို့ပြဗိသုကာများ၏ လွှမ်းမိုးမှုများ ပါဝင်သည်။ အယ်လ်ဘေးနီးယားရှိ အခြားသော မြို့ကြီးများကဲ့သိုပင် ဘာရက်မြို့တွင်လည်း ခရစ်ယာန် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းနှင့် ဗလီများအတွင်း နံရံဆေးရေးပန်းချီများ မြင်တွေ့နိုင်သည့် ခံတပ်မြို့ဟောင်းရှိသည်။ ဘာရက်မြို့သည် အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံ၏ အဓိက ယဉ်ကျေးမှုဌာနများထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။<ref name="Norris56"/> ==ကိုးကား== {{Reflist}} l939ctb342fibxzv0of87gwvps7lwnz 0 268742 1027232 868232 2026-04-23T14:18:02Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1027232 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Gjirokastër | other name = {{lang|sq|Ergjëri}}<br/>{{lang|el|Αργυρόκαστρο}}<br/>{{lang|rup|Ljurocastru}} | nickname = ကျောက်သားမြို့တော် | type = m | flag = | emblem = Stema e Bashkisë Gjirokastër.svg | image_skyline = {{multiple image |total_width = 300 |border = infobox |perrow = 1/2/2 |caption_align = center |image1 = Gjirokaster 2016-2017.jpg |caption1 = Gjirokastër မြို့မြင်ကွင်း |image2 = Kalaja e Gjirokastrë s.jpg |caption2 = နာရီစင် |image3 = Ethnographic Museum of Gjirokaster 31.jpg |caption3 = [[:en:Gjirokastër Ethnographic Museum|Ethnographic ပြတိုက်]] |image4 = Banese ne Gjirokaster.jpg |caption4 = ရှေးခေတ်ဈေးရုံ |image5 = Saint Sotir Church, Gjirokaster.jpg |caption5 = St. Sotir ဘုရားကျောင်း |image6 = Rooftop panorama view of Gjirokastër castle 5.jpg |caption6 = Panorama of Gjirokastër }} | map = | location = | county = Gjirokastër | parts = | settled = | incorporated = | dissolved = | party = Socialist Party of Albania(PSA) | mayor = Flamur Golëmi | council chairman = | administrator = | coordinates = {{Infobox mapframe |coord = {{Coord|40|04|N|20|08|E|region:AL_type:adm1st_dim:100000}} |mapframe = yes |mapframe-width = 300 |mapframe-height = 200 |mapframe-zoom = 8 }} | elevation = | area munic = 473.8 | area rank = | population as of = 2023<ref name="2023pop">{{cite web|title=Census of Population and Housing|url=https://www.instat.gov.al/en/themes/censuses/census-of-population-and-housing/|publisher=Institute of Statistics Albania|access-date=22 April 2025|archive-date=30 April 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250430151629/https://www.instat.gov.al/en/themes/censuses/census-of-population-and-housing/|url-status=dead}}</ref> | area_unit = 36.35 | population munic = 23270 | population unit = 16569 | population rank = | demonym = {{langx|sq|Gjirokastrit (m), Gjirokastrite (f)}} | postal code = 6001–6003 | area code = 084 | website = {{URL|https://bashkiagjirokaster.gov.al/}} {{designation list | embed = yes | designation1 = WHS | designation1_offname = Berat and Gjirokastra သမိုင်းဝင်နေရာများ | designation1_date = 2005 | designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/569 569] | designation1_criteria = iii, iv | designation1_type = Cultural | designation1_free1name = Region | designation1_free1value = Gjirokastër ကောင်တီ | designation1_free2name = [[List of World Heritage Sites in Europe|ဥရောပ]] | designation1_free2value = 2005–present }} | pushpin_map = | pushpin_relief = y }} '''Gjirokastër''' (အသံထွက် - ဂျီရိုကက်စတာ, အင်္ဂလိပ်: Gjirokastra) [[အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံ]]၊ တောင်ပိုင်းရှိ မြို့တစ်မြို့ဖြစ်ပြီး ဂျီရိုကက်စတာ ကောင်တီ ရုံးထိုင်ရာမြို့ဖြစ်သည်။ ဂျီရာတောင်များနှင့် ဒရီနိုအကြား ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အမြင့် မီတာ (၃၀၀) အထက်တွင်တည်ထားသည်။ ၎င်း၏ မြို့ဟောင်းမှာ ယူနက်စကို ကမ္ဘာအမွေအနှစ် စာရင်းဝင်မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ ဂျီရိုကက်စတာ ခံတပ်မြို့မှကြည့်လျင် ငါးနှစ်တကြိမ်ကျင်းပသော ဂျီရိုကက်စတာ အမျိုးသားရိုးရာပွဲတော် ကျင်းပရာ နေရာကို အပေါ်စီးမှ မြင်နိုင်သည်။ မြို့မှာ ဘိုင်စန်တိုင် အင်ပါယာ တစိတ်တစ်ဒေသအဖြစ် ၁၃၃၆ ခုနှစ်ကာလ အလယ်ခေတ် ဂရိအမည် Αργυρόκαστρο ဖြင့် လူသိလာခြင်းဖြစ်သည်။<ref name="Kiel" /> {{sfn|Ward|1983|p=70}} မြို့သည် ဂျီရိုကက်စတာ ခံတပ်တည်ထားရာ တောင်ကုန်းတွင် စတင်စည်ကားလာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုခေတ်ကာလ၌ ဂျီရိုကက်စတာမြို့သည် [[ဘိုင်ဇန်တိုင်း အင်ပါယာ|ဘိုင်ဇန်တိုင်းအင်ပါယာ]]၏ ''အီပိုင်းရတ်စ်'' သက်ဦးစံပိုင်ဘုရင်နှင့် ၁၄၁၇ ခုနှစ်တွင် ဂျီရိုကက်စတာကို မြို့တော်အဖြစ် ထားရှိအခြေစိုက်သူ အယ်လ်ဘေးနီးယန်းမျိုးနွယ်၊ မှူးမတ်မျိုးရိုးစာရင်းဝင်သူ ''ဇီနီဘီချီ''မိသားစုဝင် ဂျွန်ဇီနီဘီချီတို့အကြား နယ်မြေအငြင်းပွားမှုဖြစ်ခဲ့သည်။<!-- It was taken by the Ottomans in 1418, a year after's Gjon's death and it became the seat of the [[Sanjak of Albania]]. Throughout the Ottoman era, Gjirokastër was officially known in Ottoman Turkish as ''Ergiri'' and also ''Ergiri Kasrı''.<ref name="Çaksu" /> During the Ottoman period conversions to Islam and an influx of Muslim converts from the surrounding countryside made Gjirokastër go from being an overwhelmingly Christian city in the 16th century into one with a large Muslim population by the early 19th century.<ref name="Giakoumis" /><ref name="Kokolakis" /> Gjirokastër also became a major religious centre for [[Bektashi Order|Bektashi]] Sufism.<ref name="Norris" /> Taken by the [[Hellenic Army]] during the [[Balkan Wars]] of 1912–1913, Gjirokastër was eventually incorporated into the newly independent state of Albania in 1913. The local Greek population rebelled and established the short-lived [[Autonomous Republic of Northern Epirus]] in 1914 with Gjirokastër as its capital.<ref name="Veremis4445">{{cite book|last=Veremis|first=Thanos|title=A Modern History of the Balkans: Nationalism and Identity in Southeast Europe|year=2017|publisher=Bloomsbury Publishing|url=https://books.google.com/books?id=r-mKDwAAQBAJ&dq=Argyrokastro+1914&pg=PA45|isbn=9781786731050|pages=44–45}}</ref><ref name="da.mod.uk"/> During the communist period, Gjirokastër was designated a "museum city" due to its architectural heritage.<ref name="JaKrMaTh2049">{{cite book|last1=Jaeger–Klein|first1=Caroline|last2=Kryeziu|first2=Arnisa|last3=Mamani|first3=Elena|last4=Thaçi|first4=Kaltrina|chapter=Traditional Residential Architecture in Albania and Kosovo – Mason–Carpenter Structures and Their Future Restoration|editor1-last=Aguilar|editor1-first=Rafael|editor2-last=Torrealva|editor2-first=Daniel|editor3-last=Moreira|editor3-first=Susana|editor4-last=Pando|editor4-first=Miguel A.|editor5-last=Ramos|editor5-first=Luis F.|title=Structural Analysis of Historical Constructions: An Interdisciplinary Approach|year=2018|publisher=Springer|isbn=9783319994413|chapter-url=https://books.google.com/books?id=-ypqDwAAQBAJ&pg=PA2049|page=2049}}</ref><ref name="MeBo260">{{cite book|last1=Merxhani|first1=Kreshnik|last2=Bozgo|first2=Valmira|chapter=Shortsighted Solutions Versus Long Term Planning|editor1-last=Amoruso|editor1-first=Giuseppe|editor2-last=Salerno|editor2-first=Rossella|title=Cultural Landscape in Practice: Conservation vs. Emergencies|year=2019|publisher=Springer|isbn=9783030114220|chapter-url=https://books.google.com/books?id=chCIDwAAQBAJ&pg=PA260|page=260}}</ref> In more recent years, the city witnessed anti-government protests that led to the [[1997 Albanian civil unrest]].<ref name=Jeffires>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=L7PBtDujYt0C&pg=PA92|title=Eastern Europe at the turn of the twenty-first century: a guide to the economies in transition|first =Ian|last=Jeffries|page=87|publisher=Routledge|year=2002|isbn=978-0-415-23671-3}}</ref> Along with religiously diverse [[Albanians]], the city is also home to a substantial Greek minority,<ref name=Kallivretakis>Kallivretakis, Leonidas (1995). "[http://helios-eie.ekt.gr/EIE/handle/10442/8696 Η ελληνική κοινότητα της Αλβανίας υπό το πρίσμα της ιστορικής γεωγραφίας και δημογραφίας [The Greek Community of Albania in terms of historical geography and demography] {{Cite book |url=http://helios-eie.ekt.gr/EIE/handle/10442/8696 |title=Η ελληνική κοινότητα της Αλβανίας υπό το πρίσμα της ιστορικής γεωγραφίας και δημογραφίας |year=1995 |page=25 |isbn=9789600800548 |access-date=2016-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150321053542/http://helios-eie.ekt.gr/EIE/handle/10442/8696 |archive-date=2015-03-21 |url-status=bot: unknown |last1=Βερέμης |first1=Θάνος |publisher=I. Siderēs }}." In Nikolakopoulos, Ilias, Kouloubis Theodoros A. & Thanos M. Veremis (eds). ''Ο Ελληνισμός της Αλβανίας [The Greeks of Albania]''. University of Athens. p. 34. "Στα πλαίσια της επιτόπιας έρευνας που πραγματοποιήσαμε στην Αλβανία (Νοέμβριος-Δεκέμβριος 1992), μελετήσαμε το ζήτημα των εθνοπολιτισμικών ομάδων, όπως αυτές συνειδητοποιούνται σήμερα επί τόπου. [As part of the fieldwork we held in Albania (November–December 1992), we studied the issue of ethnocultural groups, as they are realized today on the spot.]"; p. 42. "Στο Νομό του Αργυροκάστρου: Έλληνες 40%, Βλάχοι 12%, Αλβανοί Χριστιανοί 21%, Αλβανοί Μουσουλμάνοι 28%, επί συνόλου 66.000 κατοίκων, 63% Χριστιανοί, 49% Αλβανοί." p. 43. "4) Ακόμη και εκεί που η ύπαιθρος είναι ελληνική ή ελληνίζουσα, οι πόλεις διαθέτουν αλβανική πλειοψηφία. Αυτό φαίνεται καθαρά στις περιπτώσεις Αργυροκάστρου και Δελβίνου, όπου οι Νομαρχίες πέρασαν στα χέρια της μειονότητας, όχι όμως και οι Δήμοι των αντιστοίχων πόλεων." "[4) Even where the countryside is Greek or Greekish, cities have an Albanian majority. This is clear where the prefectures of Gjirokastër and Delvinë were passed into the hands of the minority, but not the municipalities of the respective cities.]"; p. 51. "Ε Έλληνες, ΑΧ Αλβανοί Ορθόδοξοι Χριστιανοί, AM Αλβανοί Μουσουλμάνοι, Μ Μικτός πληθυσμός...." p.55. "GJIROKASTRA ΑΡΓΥΡΟΚΑΣΤΡΟ 24216 Μ (ΑΜ + ΑΧ + Ε)."; p.57.</ref><ref>''Albania: from anarchy to a Balkan identity'', Miranda Vickers, James Pettifer Edition, 2. illustrated reprint, Publisher C. Hurst & Co. Publishers, 1997 {{ISBN|1-85065-290-2}}, {{ISBN|978-1-85065-290-8}} p. 187</ref> and some [[Aromanians]],<ref name="deRapper8"/> [[Romani people|Romani]] and [[Egyptians (Balkans)|Balkan Egyptians]].<ref name="DeGoGeSi31"/> The city is a centre for the Greek minority in Albania.<ref name=autogenerated1>{{cite web | url = http://www.da.mod.uk/search?SearchableText=greek+minority+in+Albania | title = The Greek Minority in Albania in the Aftermath of Communism | author = James Pettifer | publisher = Conflict Studies Research Centre, Royal Military Academy Sandhurst | format = PDF | location = Camberley, Surrey | pages = 11–12 | quote = The concentration of ethnic Greeks in and around centres of Hellenism such as Saranda and Gjirokastra... | access-date = 20 December 2010 }}</ref> --> <references /> [[ကဏ္ဍ:အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[ကဏ္ဍ:အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]] scarxqof1ujxv0v9zuelhy4agq8faf1 10 269912 1027324 872019 2026-04-24T02:26:41Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1027324 wikitext text/x-wiki {{#invoke:infobox|infoboxTemplate | child = {{{embed|}}} | autoheaders = y | bodystyle = width:{{{box_width|25em}}}; | above = {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} | abovestyle = {{#if:{{{color|}}}|border-top: 4px solid #{{{color}}}; border-bottom: 4px solid #{{#if:{{{color2|}}}|{{{color2}}}|{{{color}}}}}; color: inherit;}} | aboveclass = {{#if:{{{color|}}}|notheme}} | title = {{#if:{{both|{{{embed|}}}|{{{name|}}}}}|'''{{{name}}}'''}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{logo|}}}|size={{{logo_width|50px}}}|sizedefault=265x265px|alt={{{logo_alt|}}}}}{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{logo2|}}}|size={{{logo_width2|50px}}}|sizedefault=265x265px|alt={{{logo_alt2|}}}}} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_width|}}}|sizedefault=265x265px|alt={{{image_alt|}}}}} | caption2 = {{{caption|}}} | headerstyle = background-color: #efefef; | header1 = အချက်အလက်အကျဉ်း | label2 = အခြားအမည် | data2 = {{{other_name|}}} | class2 = nickname | label3 = Native name | data3 = {{#if:{{{native_name|}}}|{{#if:{{{native_name_lang|}}}|<span class="nickname" lang="{{{native_name_lang}}}">}}{{{native_name}}}{{#if:{{{native_name_lang|}}}|</span>}} }} | label4 = Status | data4 = {{{status|}}} | label5 = ပိုင်ဆိုင်သူ | data5 = {{{owner|}}} | label6 = Line number<!--mostly used for the number of a railway line; for the number of a service use {{{routes|}}} or {{{routenumber|}}} instead--> | data6 = {{{linenumber|}}} | label7 = [[Engineer's Line Reference|ELR]] | data7 = {{{elr|}}} | label8 = လုပ်ငန်းဒေသ | data8 = {{{locale|}}} | label9 = Coordinates | data9 = {{{coordinates|}}} | label10 = ဂိတ်စ/ဆုံး | data10 = {{#if:{{{start|}}}|{{#if:{{{end|}}}|{{unbulleted list|{{{start}}}|{{{end}}}}}|{{{start}}}}}}} | label11 = Continues from | data11 = {{{continuesfrom|}}} | label12 = Continues as | data12 = {{{continuesas|}}} | label13 = Connecting lines | data13 = {{{connectinglines|}}} | label14 = Former connections | data14 = {{{formerconnections|}}} | label15 = ဘူတာများ | data15 = {{{stations|}}} | label16 = မြေပုံ{{#if:{{{mapcolourlink|{{{mapcolorlink|}}}}}}|[[{{{mapcolourlink|{{{mapcolorlink}}}}}}|ပေါ်အရောင်]]|ပေါ်အရောင်}}<!--?--> | data16 = {{#if:{{{mapcolor|}}}|{{{mapcolor}}}|{{{mapcolour|}}} }} | label17 = ဝဘ်ဆိုဒ်<!--?--> | data17 = {{{website|}}} | header18 = ဝန်ဆောင်မှု | label19 = အမျိုးအစား | data19 = {{{type|}}} | label20 = စနစ် | data20 = {{{system|}}} | label21 = လမ်းကြောင်းများ | data21 = {{{routes|}}} | label22 = လမ်းကြောင်းနံပါတ် | data22 = {{{routenumber|}}} | label23 = ရထားတွဲနံပါတ်<!--?--> | data23 = {{{trainnumber|}}} | label24 = အော်ပရေတာ | data24 = {{{operator|}}} | label26 = ရထားသိုလှောင်ရုံ | data26 = {{{depot|}}} | label27 = ရထားတွဲအမျိုးအစား | data27 = {{{stock|}}} | label28 = နေ့စဥ်စီးနင်းသူ | data28 = {{{daily_ridership|}}} | label29 = စီးနင်းသူ | data29 = {{{ridership2|}}} | header30 = သမိုင်း | label31 = စတင်တည်ဆောက်ခြင်း | data31 = {{{yearcommenced|}}} | label32 = ဖွင့်လှစ်ရန်စီစဥ်ခြင်း | data32 = {{{planopen|}}} | label33 = ဖွင့်လှစ်ခြင်း | data33 = {{{open|}}} | label34 = နောက်ဆုံးတိုးချဲ့မှု | data34 = {{{lastextension|}}} | label35 = ပြီးစီးခြင်း | data35 = {{{yearcompleted|}}} | label36 = {{{event1label}}} | data36 = {{#if:{{{event1label|}}}|{{{event1|}}}}} | label37 = {{{event2label}}} | data37 = {{#if:{{{event2label|}}}|{{{event2|}}}}} | label38 = {{{event3label}}} | data38 = {{#if:{{{event3label|}}}|{{{event3|}}}}} | label39 = ပိတ်သိမ်းခြင်း | data39 = {{{close|}}} | label40 = ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခြင်း | data40 = {{{reopen|}}} | header41 = နည်းပညာပိုင်း | label42 = ရထားလိုင်းအရှည် | data42 = {{Convinfobox|{{{linelength_km|}}}|km|{{{linelength_mi|}}}|mi}}{{{linelength|}}}{{{linelength_footnotes|}}} | label43 = သံလမ်းအရှည် | data43 = {{Convinfobox|{{{tracklength_km|}}}|km|{{{tracklength_mi|}}}|mi}}{{{tracklength|}}}{{{tracklength_footnotes|}}} | label44 = သံလမ်းအရေအတွက် | data44 = {{{tracks|}}} | label45 = လိုင်းပုံစံ | data45 = {{{character|}}} | label46 = Rack system | data46 = {{{racksystem|}}} | label47 = သံလမ်းအကျယ် | data47 = {{{gauge|}}} | label48 = Old gauge | data48 = {{{old_gauge|}}} | label49 = [[Loading gauge]] | data49 = {{{load_gauge|}}} | label50 = [[Route availability]] | data50 = {{{availability|}}} | label51 = [[Minimum railway curve radius|Minimum radius]] | data51 = {{Convinfobox|{{{minradius_m|}}}|m|{{{minradius_ft|}}}|ft}}{{{minradius|}}} | label52 = သံလမ်းလျှပ်စီးတပ်ဆင်ခြင်း | data52 = {{{electrification|}}} | label53 = Conduction system | data53 = {{{conductionsystem|}}} | label54 = ရထားမြန်နှုန်း | data54 = {{Convinfobox|{{{speed_km/h|}}}|km/h|{{{speed_mph|}}}|mph}}{{{speed|}}} | label55 = မီးရထားအချက်ပြစနစ် | data55 = {{{signalling|}}} | label56 = Train protection system | data56 = {{{trainprotection|}}} | label57 = Highest elevation | data57 = {{Convinfobox|{{{elevation_m|}}}|m|{{{elevation_ft|}}}|ft}}{{{elevation|}}} | label58 = [[Grade (slope)|Maximum incline]] | data58 = {{{maxincline|}}} | label59 = Average inter-station distance | data59 = {{{aveinterstation|}}} | header60 = _BLANK_ | data61 = {{{embedded|{{{module|}}}}}} | belowstyle = vertical-align: middle; padding: 0 | below = {{#if:{{{map|}}}| <table style="border-spacing: 0; width: 100%; min-width: 100%" class="mw-collapsible {{#switch:{{{map_state|}}} |1|yes|collapsed|hide = mw-collapsed autocollapse |0|no|show|uncollapsed|#default = uncollapsed }}"> <tr style="background-color: #efefef;" class="infobox-header"><th style="text-align:center"><div style="margin:0 4em">{{#if:{{{map_name|}}}|{{{map_name}}}|Route map}}</div></th></tr> <tr><td style="text-align:center; padding-top: 3px"> {{{map|}}}</td></tr> </table>}} }}<!-- end of infobox -->{{Main other|{{#if:{{{gauge|}}}|<!-- ok -->|[[Category:Pages with no gauge entered in Infobox rail line]]}}}}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox rail line with unsupported parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox rail line]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| availability | aveinterstation | box_width | caption | character | close | color | color2 | conductionsystem | connectinglines | continuesas | continuesfrom | coordinates | daily_ridership | depot | electrification | elevation | elevation_ft | elevation_m | elr | embed | embedded | end | event1 | event1label | event2 | event2label | event3 | event3label | formerconnections | gauge | image | image_alt | image_width | lastextension | linelength | linelength_footnotes | linelength_km | linelength_mi | linenumber | load_gauge | locale | logo | logo_alt | logo_alt2 | logo_width | logo_width2 | logo2 | map | map_name | map_state | mapcolor | mapcolorlink | mapcolour | mapcolourlink | maxincline | minradius | minradius_ft | minradius_m | module | name | native_name | native_name_lang | old_gauge | open | operator | other_name | owner | planopen | racksystem | reopen | ridership2 | routenumber | routes | signalling | speed | speed_km/h | speed_mph | start | stations | status | stock | system | tracklength | tracklength_footnotes | tracklength_km | tracklength_mi | tracks | trainnumber | trainprotection | type | website | yearcommenced | yearcompleted }}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> fv27ob02ox1bq8bybb79h0yndtvuv2x 0 270119 1027369 1018207 2026-04-24T03:24:55Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1027369 wikitext text/x-wiki {{Infobox company|name=MyanmarPay|founder=|company_name=PayPlus Co.,Ltd|parent=[[မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်]]|homepage={{url|https://myanmarpay.com.mm/}}}} '''မြန်မာကြူအာ''' (အင်္ဂလိပ်: MMQR, '''MyanmarPay''' ဟု တရားဝင်အသုံးပြု) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒစ်ဂျစ်တယ်ငွေပေးချေမှုစနစ်အတွက် အမျိုးသားအဆင့် QR Code စနစ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းကို [[မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်]]က ဦးဆောင်လမ်းညွှန်၍ အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ MMQR စနစ်သည် နိုင်ငံတကာစံနှုန်းများနှင့်အညီ ချမှတ်ထားပြီး ပြည်သူလူထုအနေဖြင့် လျင်မြန်လွယ်ကူစွာ ငွေပေးချေမှုများ ပြုလုပ်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/67718|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ငံတာ်ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒီဂျစ်တယ်ငွေပေးချေမှုအတွက် National QR Standard ဖြစ်သည့် MMQR စတင်အသုံးပြုခြင်းအခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်အမှာစကားပြောကြား|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|language=MM|accessdate=၂၁ မေ ၂၀၂၅|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250522061545/https://www.moi.gov.mm/news/67718|archivedate=22 May 2025}}</ref> MMQR သည် ဘဏ်များအကြားနှင့် ကွဲပြားသည့် မိုဘိုင်းငွေကြေးဝန်ဆောင်မှုပေးသူများအကြား လျင်မြန်စွာ ချိတ်ဆက်ဆောင်ရွက်နိုင်သော QR Code စနစ်ဖြစ်သည်။ ယခင်က ဘဏ်များသည် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ကွန်ရက်များအတွင်း၌သာ ဝန်ဆောင်မှုပေးခဲ့သော်လည်း MMQR စနစ်သည် မိုဘိုင်းပိုက်ဆံအိတ်များအကြား အပြန်အလှန်ချိတ်ဆက်မှုကို ပိုမိုအဆင်ပြေစေသည်။ == နောက်ခံသမိုင်း == မြန်မာနိုင်ငံ၏ ငွေပေးချေမှုကဏ္ဍ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန်နှင့် ဒစ်ဂျစ်တယ်ငွေပေးချေမှုစနစ်ကို ပိုမိုကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုလာစေရန်အတွက် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်သည် မိုဘိုင်းဘဏ်လုပ်ငန်း၊ အင်တာနက်ဘဏ်လုပ်ငန်းနှင့် အခြားဒစ်ဂျစ်တယ်ငွေကြေးဝန်ဆောင်မှုများကို အားပေးမြှင့်တင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် မြန်မာငွေပေးချေမှုအဖွဲ့ (Myanmar Payment Union - MPU) ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ဘဏ်များအကြား ငွေပေးချေမှုကွန်ရက်စနစ်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ == MMQR နှင့် MyanmarPay အကြား ကွာခြားချက် == မြန်မာကြူအာ (MMQR - Myanmar Quick Responsde Code) သည် QR Code အခြေခံ ငွေပေးချေမှုများကို ထောက်ပံ့ပေးသည့် Digital Payment Switch စနစ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ငွေပေးချေမှုများကို တိုက်ရိုက်လုပ်ဆောင်နိုင်ခြင်း မရှိဘဲ၊ ရှိရင်းစွဲ ငွေပေးချေမှုဝန်ဆောင်မှုများ (ဥပမာ KBZ Pay, AYA Pay စသည်) ကို MMQR စနစ်ဖြင့် ချိတ်ဆက်အသုံးပြုနိုင်သည်။ MMQR သည် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်က ချမှတ်ထားသော အမျိုးသားအဆင့် QR Standard ဖြစ်သည်။ တစ်ဖက်တွင် MyanmarPay သည် MMQR စနစ်အတွက် Brand Name (သို့မဟုတ် Scheme Name) အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ MyanmarPay သည် MMQR စနစ်ကို အသုံးပြု၍ ငွေပေးချေမှုများ ဆောင်ရွက်ရာတွင် အသုံးပြုသူများနှင့် ကုန်သည်များအတွက် ပုံရိပ်တစ်ခု၊ အမှတ်အသားတစ်ခုအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် MMQR သည် နည်းပညာစနစ်ဖြစ်ပြီး MyanmarPay သည် ထိုစနစ်ကို ကိုယ်စားပြုသည့် တရားဝင်အမည် (branding) ဖြစ်သည်။ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်သူများနှင့် နည်းပညာပံ့ပိုးသူများ မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်သည် MMQR စနစ်အတွက် System Operator အဖြစ် ကြီးကြပ်ဆောင်ရွက်သည်။ စနစ်အား Payplus Company Limited က နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ တာဝန်ယူလည်ပတ်သည်။ Payplus ကုမ္ပဏီသည် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်မှ Digital Payment Switch Operator အဖြစ် ရွေးချယ်ခံထားရသော ကုမ္ပဏီဖြစ်သည်။ == တရားဝင်စတင်အသုံးပြုခြင်း == မြန်မာကြူအာ (MMQR) စနစ်ကို မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်မှ ဦးဆောင်၍ အများပြည်သူများ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၇ ရက်နေ့မှစ၍ တရားဝင် စတင်အသုံးပြုနိုင်ပြီ ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး[[မင်းအောင်လှိုင်]]ကိုယ်တိုင် MMQR စတင်အသုံးပြုခြင်း အခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်၍ အမှာစကားပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://wavemoney.com.mm/mm/media-center/mmqr-with-wave|title=Digital Payment Switch တစ်ခုဖြစ်သည့် MyanmarPay MMQR (National QR Standard) စတင် အသုံးပြုနိုင်ခြင်း မိတ်ဆက်|publisher=Wave Money|accessdate=21 May 2025}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref> == ပါဝင်ပတ်သက်သော ငွေပေးချေမှုဝန်ဆောင်မှုများ == လက်ရှိတွင် MMQR စနစ်နှင့် ချိတ်ဆက်ထားသော မိုဘိုင်းငွေပေးချေမှုဝန်ဆောင်မှုများမှာ- # AYA Pay # KBZ Pay # Wave Money # OK$ # CB Pay # UAB Pay # A+ Wallet # CTZ Pay # Yoma Bank # TrustyPay # Zego Money စသည့် ဝန်ဆောင်မှုများဖြစ်သည်။ == လက်ရှိ ကန့်သတ်ချက်များနှင့် အနာဂတ်ချဲ့ထွင်မှုများ == MMQR စနစ်သည် လက်ရှိတွင် ဖောက်သည်-ကုန်သည် (Customer-to-Merchant - C2M or P2M) ငွေပေးချေမှုများကို အဓိကထား ထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိသည်။ သို့သော်လည်း လူပုဂ္ဂိုလ်ချင်းစီ ငွေလွှဲပြောင်းမှု (Person-to-Person - P2P) များကို ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်အတွက် လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်နေကြောင်း သိရသည်။ အနာဂတ်တွင် P2P ငွေလွှဲပြောင်းမှုများကိုလည်း MMQR စနစ်ဖြင့် ပြုလုပ်နိုင်ရန် စီစဉ်လျက်ရှိသည်။ ထို့အပြင်၊ အစိုးရအရာရှိများ၏ ပြောကြားချက်များအရ MMQR ဝန်ဆောင်မှုများကို အောက်ပါကဏ္ဍများသို့ တိုးချဲ့သွားရန် အစီအစဉ်များရှိသည်။ * အခွန်အခနှင့် ဘေလ်ပေးချေမှုများ - ရေခွန်၊ မီတာခများကဲ့သို့သော အခွန်အခနှင့် ဘေလ်ပေးချေမှုများကို MMQR စနစ်ဖြင့် ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်။ * အစိုးရလုပ်ငန်းဆောင်တာများ - နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းများ၏ လစာထုတ်ပေးခြင်း၊ ပင်စင်ထုတ်ပေးခြင်း စသည်တို့တွင် MMQR ကို အသုံးပြုရန်။ * ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍ - လုပ်ငန်းငယ်များ၊ ဆီဆိုင်များ၊ ပုဂ္ဂလိကဆေးရုံများ၊ ကျောင်းများနှင့် စားသုံးကုန်လုပ်ငန်းများ အပါအဝင် ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍရှိ လုပ်ငန်းများတွင် MMQR ဝန်ဆောင်မှုများကို ချဲ့ထွင်သွားရန်။<ref>{{Cite web|url=https://www.buildmyanmarmedia.com/what-is-mmqr-myanmars-new-digital-payment-system-explained/|title=What is MMQR? Myanmar's New Digital Payment System Explained|accessdate=21 May 2025|publisher=Build Myanmar|language=en}}</ref> == ဖြစ်ရပ်များ == MMQR စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၈) ရက်မှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလကုန်အထိ MMQR အသုံးပြုမှုအနေဖြင့် Transaction သန်း ၃၀ ကျော်၊ ငွေပမာဏအားဖြင့် MMK ၁၂.၇ ထရီလီယံကျော်၊ MMQR အသုံးပြုသည့် ကုန်သည်ပေါင်း ၄၂၀,၀၀၀ ဦးကျော်နှင့် အသုံးပြုသူ လူဦးရေ (၂၄) သန်းကျော်ရှိနေပြီဖြစ်ပါသည်။<ref>{{Cite web |title=ဒစ်ဂျစ်တယ်ငွေပေးချေမှုများမှတစ်ဆင့် ငွေသားမဲ့ငွေပေးချေမှု (Cashless Society) သို့ {{!}} Central Bank of Myanmar |url=https://www.cbm.gov.mm/content/10303 |access-date=2026-03-02 |website=www.cbm.gov.mm}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဒစ်ဂျစ်တယ် ငွေပေးချေမှု စနစ်]] [[ကဏ္ဍ:ငွေပေးချေခြင်းများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး]] m02ljpybmysvt6hjo90pk1w0lc06c05 0 270503 1027429 878549 2026-04-24T10:21:25Z Salai Rungtoi 22844 /* အခြားဖတ်ရှုရန် */ 1027429 wikitext text/x-wiki {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းခြင်း|စစ်အာဏာသိမ်း]]ပြီးနောက် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] (စစ်ကောင်စီ) သည် နိုင်ငံ၏ ဒေသအသီးသီးတွင် စစ်အုပ်ချုပ်ရေး (Martial Law) ကို အဆင့်ဆင့် ကြေညာခဲ့သည်။ ဤစစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာချက်များသည် နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်မှု၊ လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများ မြင့်တက်လာမှုနှင့် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|အာဏာသိမ်းမှု]]ကို ဆန့်ကျင်သည့် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ခုခံတော်လှန်မှုများ]]အပေါ် စစ်ကောင်စီ၏ တုံ့ပြန်မှုတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ == စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာခြင်း == စစ်ကောင်စီသည် နိုင်ငံတော် တည်ငြိမ်အေးချမ်းမှုနှင့် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးကို ပြန်လည်ထိန်းသိမ်းရန်ဟူသော အကြောင်းပြချက်ဖြင့် စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကို ကြေညာလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်းတွင် [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၁၉]] အရ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးဆိုင်ရာ စစ်အုပ်ချုပ်ရေး (Martial Law) အာဏာကို ကျင့်သုံးရန် ၎င်းတို့က ကြေညာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအောက်တွင် ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးအာဏာများကို အရပ်ဘက်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့အစည်းများမှ စစ်ဘက်အကြီးအကဲများထံ လွှဲပြောင်းပေးအပ်ခြင်း သို့မဟုတ် စစ်ဘက်အာဏာပိုင်များက ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်သည်။ ၎င်းသည် လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခများ ပြင်းထန်ရာဒေသများတွင် လုံခြုံရေးထိန်းချုပ်မှုကို တင်းကြပ်ရန်နှင့် ခုခံတော်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်းများ၏ လှုပ်ရှားမှုများကို နှိမ်နင်းရန် အဓိကရည်ရွယ်သည်။ === စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်များ === ==== ၂၀၂၁ ==== * [[s:နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ_စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်အမှတ်_၁/၂၀၂၃|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်အမှတ် ၁/၂၀၂၁]] * [[s:နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ_စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်အမှတ်_၂/၂၀၂၁|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်အမှတ် ၂/၂၀၂၁]] * [[s:နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ_စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်အမှတ်_၃/၂၀၂၁|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်အမှတ် ၃/၂၀၂၁]] * [[s:နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ_စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်အမှတ်_၄/၂၀၂၁|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်အမှတ် ၄/၂၀၂၁]] * [[s:နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ_စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်အမှတ်_၅/၂၀၂၁|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်အမှတ် ၅/၂၀၂၁]] ==== ၂၀၂၃ ==== * ကြေညာချက်မရှိပါ။ ==== ၂၀၂၃ ==== {{နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဆောင်းပါးများ}} * [[s:နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ_စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်အမှတ်_၁/၂၀၂၃|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်အမှတ် ၁/၂၀၂၃]] * [[s:နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ_စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်အမှတ်_၂/၂၀၂၃|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်အမှတ် ၂/၂၀၂၃]] * [[s:နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ_စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်အမှတ်_၃/၂၀၂၃|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်အမှတ် ၃/၂၀၂၃]] * [[s:နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ_စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်အမှတ်_၄/၂၀၂၃|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်အမှတ် ၄/၂၀၂၃]] * [[s:နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ_စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်အမှတ်_၅/၂၀၂၃|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်အမှတ် ၅/၂၀၂၃]] * [[s:နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ_စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်အမှတ်_၆/၂၀၂၃|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်အမှတ် ၆/၂၀၂၃]] * [[s:နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ_စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်အမှတ်_၇/၂၀၂၃|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်အမှတ် ၇/၂၀၂၃]] * [[s:နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ_စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်အမှတ်_၈/၂၀၂၃|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်အမှတ် ၈/၂၀၂၃]] * [[s:နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ_စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်အမှတ်_၉/၂၀၂၃|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်အမှတ် ၉/၂၀၂၃]] * [[s:နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ_စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်အမှတ်_၁၀/၂၀၂၃|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်အမှတ် ၁၀/၂၀၂၃]] * [[s:နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ_စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်အမှတ်_၁၁/၂၀၂၃|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်အမှတ် ၁၁/၂၀၂၃]] * [[s:နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ_စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်အမှတ်_၁၂/၂၀၂၃|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်အမှတ် ၁၂/၂၀၂၃]] ==== ၂၀၂၄ ==== * [[s:နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ_စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်အမှတ်_၁/၂၀၂၄|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်အမှတ် ၁/၂၀၂၄]] * [[s:နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ_စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်အမှတ်_၂/၂၀၂၄|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်အမှတ် ၂/၂၀၂၄]] * [[s:နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ_စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်အမှတ်_၃/၂၀၂၄|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်အမှတ် ၃/၂၀၂၄]] * [[s:နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ_စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်အမှတ်_၄/၂၀၂၄|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်အမှတ် ၄/၂၀၂၄]] == ကြေညာခဲ့သော နယ်မြေများ == စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ကနဦးတွင် ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေးကဲ့သို့သော မြို့ကြီးများ၏ အချို့သော ရပ်ကွက်များ၌ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကို ကန့်သတ်ကြေညာခဲ့သည်။ သို့သော် ၂၀၂၁ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းမှစ၍ ပြည်တွင်းစစ် ပိုမိုပြင်းထန်လာသည်နှင့်အမျှ စစ်ကောင်စီသည် စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာသည့် မြို့နယ်အရေအတွက်ကို တဖြည်းဖြည်း တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ချင်းပြည်နယ်၊ စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မကွေးတိုင်း၊ ကယား (ကရင်နီ) ပြည်နယ်၊ ကရင်ပြည်နယ်၊ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းနှင့် ကချင်ပြည်နယ်တို့ရှိ လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခ အပြင်းအထန်ဆုံး ဖြစ်ပွားနေသော မြို့နယ်များစွာတွင် စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကို ကြေညာခဲ့သည်။ {| class="wikitable mw-collapsible" |+ !စဉ် !အမိန့်အမှတ် !သတ်မှတ်သည့်ဒေသများ !စစ်အုပ်ချုပ်ရေး အပ်နှင်းခံသူ !ကြေညာသည့် ရက်စွဲ !ကိုးကား |- |၁ |၁/၂၀၂၁ |'''ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး''' # [[လှိုင်သာယာမြို့နယ်]] # [[ရွှေပြည်သာမြို့နယ်]] | rowspan="2" |[[ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]၊ တိုင်းမှူး |၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၄ ရက် |<ref>{{Cite news|title=ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး လှိုင်သာယာမြို့နယ်အတွင်း စစ်အုပ်ချုပ်ရေး (Martial Law) ကြေညာ|accessdate=29 May 2025|date=14 March 2021|publisher=Eleven Media|url=https://www.news-eleven.com/article/205926|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250529082944/https://www.news-eleven.com/article/205926|archivedate=၂၉ မေ ၂၀၂၅}}</ref> |- |၂ |၂/၂၀၂၁ |'''ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး''' # [[ဒဂုံမြို့သစ်မြောက်ပိုင်းမြို့နယ်|ဒဂုံမြို့သစ်(မြောက်ပိုင်း) မြို့နယ်]] # [[ဒဂုံမြို့သစ်တောင်ပိုင်းမြို့နယ်|ဒဂုံမြို့သစ်(တောင်ပိုင်း)မြို့နယ်]] # [[ဒဂုံမြို့သစ်ဆိပ်ကမ်းမြို့နယ်|ဒဂုံမြို့သစ်(ဆိပ်ကမ်း)မြို့နယ်]] # [[မြောက်ဥက္ကလာပမြို့နယ်]] | ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၅ ရက် |<ref>{{Cite news|title=ရန်ကုန်တိုင်းတွင်း မြို့နယ် ၆ ခုမှာ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကြေညာ|accessdate=29 May 2025|date=၁၅ မတ်၊ ၂၀၂၁|publisher=VOA Burmese|url=https://burmese.voanews.com/a/yangon-myanmar-military-martial-law/5814679.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250529083734/https://burmese.voanews.com/a/yangon-myanmar-military-martial-law/5814679.html|archivedate=2025 May 29}}</ref> |- |၃ |၄/၂၀၂၁ |'''ချင်းပြည်နယ်''' # [[မင်းတပ်မြို့နယ်]] |[[အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]၊ တိုင်းမှူး |၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၃ ရက် |<ref>{{Cite news|url=https://www.myawady.net.mm/content/%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8martial-law%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%94%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%81%8A-%E1%81%84-%E1%81%82%E1%81%80%E1%81%82%E1%81%81|title=စစ်အုပ်ချုပ်ရေး(Martial Law)အမိန့်အမှတ်၊ ၄ / ၂၀၂၁|publisher=Myawady|accessdate=29 May 2025|archivedate=29 May 2029|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250529122318/https://www.myawady.net.mm/content/%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8martial-law%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%94%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%81%8A-%E1%81%84-%E1%81%82%E1%81%80%E1%81%82%E1%81%81|date=05/14/2021}}</ref> |- |၄ |၁/၂၀၂၃ |'''စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး''' # [[အင်းတော်မြို့နယ်]] # [[ဗန်းမောက်မြို့နယ်]] # [[ကောလင်းမြို့နယ်]] # [[ပင်လယ်ဘူးမြို့နယ်]] # [[မြောင်မြို့နယ်]] # [[ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်]] # [[ပုလဲမြို့နယ်]] # [[ယင်းမာပင်မြို့နယ်]] # [[ခင်ဦးမြို့နယ်]] # [[တန့်ဆည်မြို့နယ်]] # [[ရေဦးမြို့နယ်]] '''ချင်းပြည်နယ်''' # [[တီးတိန်မြို့နယ်]] # [[တွန်းဇံမြို့နယ်]] # [[ဖလမ်းမြို့နယ်]] # [[ကန်ပက်လက်မြို့နယ်]] # [[မတူပီမြို့နယ်]] # [[ထန်တလန်မြို့နယ်]] # [[ဟားခါးမြို့နယ်]] | rowspan="2" |အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်၊ တိုင်းမှူး |၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက် |<ref>{{Cite news|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250529123435/https://www.moi.gov.mm/news/35144|archivedate=29 May 2025|title=စစ်အုပ်ချုပ်ရေး(Martial Law) အမိန့်အမှတ်၊ ၁ / ၂၀၂၃ ထုတ်ပြန်|url=https://www.moi.gov.mm/news/35144|publisher=Ministry of Information|date=02/03/2023|accessdate=29 May 2025}}</ref> |- |၅ |၂/၂၀၂၃ |'''မကွေးတိုင်းဒေသကြီး''' # [[ဂန့်ဂေါမြို့နယ်]] # [[ထီးလင်းမြို့နယ်]] # [[ဆောမြို့နယ်]] # [[ပေါက်မြို့နယ်]] # [[မြိုင်မြို့နယ်]] |၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက် |<ref>{{Cite news|url=https://www.moi.gov.mm/npe/ccaupkhupre-martial-lawaminamtt-2-2023-thuttpn|title=စစ်အုပ်ချုပ်ရေး (Martial Law)အမိန့်အမှတ်၊ ၂ / ၂၀၂၃ ထုတ်ပြန်|date=02/03/2023|accessdate=29 May 2025|archivedate=29 May 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250529123930/https://www.moi.gov.mm/npe/ccaupkhupre-martial-lawaminamtt-2-2023-thuttpn}}</ref> |- |၆ |၃/၂၀၂၃ |'''ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး''' # [[ထန်းတပင်မြို့နယ်၊ တောင်ငူခရိုင်|ထန်းတပင်မြို့နယ်]] # [[အုတ်ဖိုမြို့နယ်]] # [[နတ်တလင်းမြို့နယ်]] # [[ပေါင်းတည်မြို့နယ်]] # [[ပေါက်ခေါင်းမြို့နယ်]] |[[တောင်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]၊ တိုင်းမှူး |၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ   ၂   ရက် |<ref>{{Cite news|archivedate=29 May 2029|title=စစ်အုပ်ချုပ်ရေး(Martial Law)အမိန့်အမှတ်၊ ၃ / ၂၀၂၃ ထုတ်ပြန်|accessdate=29 May 2029|publisher=Ministry of Information|url=https://www.moi.gov.mm/npe/ccaupkhupremartial-lawaminamtt-3-2023-thuttpn|date=02/03/2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250529124615/https://www.moi.gov.mm/npe/ccaupkhupremartial-lawaminamtt-3-2023-thuttpn}}</ref> |- |၇ |၄/၂၀၂၃ |'''မွန်ပြည်နယ်''' # [[ရေးမြို့နယ်]] '''ကရင်ပြည်နယ်''' # [[ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်]] # [[ကော့ကရိတ်မြို့နယ်]] |[[အရှေ့တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]၊ တိုင်းမှူး |၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက် |<ref>{{Cite news|accessdate=29 May 2025|publisher=Myanmar Portal|date=February 03, 2023|url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/%25E1%2580%2585%25E1%2580%2585%25E1%2580%25BA%25E1%2580%25A1%25E1%2580%25AF%25E1%2580%2595%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2581%25E1%2580%25BB%25E1%2580%25AF%25E1%2580%2595%25E1%2580%25BA%25E1%2580%259B%25E1%2580%25B1%25E1%2580%25B8-martial-law--5|title=စစ်အုပ်ချုပ်ရေး(Martial Law)အမိန့်အမှတ်၊ ၄ / ၂၀၂၃ ထုတ်ပြန်|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250529122801/https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/%25E1%2580%2585%25E1%2580%2585%25E1%2580%25BA%25E1%2580%25A1%25E1%2580%25AF%25E1%2580%2595%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2581%25E1%2580%25BB%25E1%2580%25AF%25E1%2580%2595%25E1%2580%25BA%25E1%2580%259B%25E1%2580%25B1%25E1%2580%25B8-martial-law--5|archivedate=၂၉ မေ ၂၀၂၅}}</ref> |- | |၅/၂၀၂၃ |'''တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး''' # [[တနင်္သာရီမြို့နယ်]] # [[ပုလောမြို့နယ်]] |[[ကမ်းရိုးတန်းဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]၊ တိုင်းမှူး |၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက် |<ref>{{Cite news|title=စစ်အုပ်ချုပ်ရေး(Martial Law) အမိန့်အမှတ်၊ ၅ / ၂၀၂၃ ထုတ်ပြန်|archivedate=29 may 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250529125203/https://www.moi.gov.mm/npe/ccaupkhupremartial-law-aminamtt-5-2023-thuttpn|publisher=Ministry of Information|accessdate=29 may 2025|date=02/03/2023}}</ref> |- |၈ |၆/၂၀၂၃ |'''ကယားပြည်နယ်''' # [[ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်]] # [[ဖရူဆိုမြို့နယ်]] # [[ရှားတောမြို့နယ်]] # [[ဘော်လခဲမြို့နယ်]] |[[ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(လွိုင်ကော်)]] ဒေသကွပ်ကဲရေးမှူး |၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက် |<ref>{{Cite news|title=စစ်အုပ်ချုပ်ရေး (Martial Law) အမိန့်အမှတ်၊ ၆ / ၂၀၂၃ ထုတ်ပြန်|publisher=Ministry of Information|accessdate=29 May 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250529125632/https://www.moi.gov.mm/npe/ccaupkhupre-martial-law-aminamtt-6-2023-thuttpn|archivedate=29 May 2025|url=https://www.moi.gov.mm/npe/ccaupkhupre-martial-law-aminamtt-6-2023-thuttpn}}</ref> |- |၉ |၈/၂၀၂၃ |'''စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး''' # [[ရွှေဘိုမြို့နယ်]] # [[ဝက်လက်မြို့နယ်]] # [[အရာတော်မြို့နယ်]] |အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်၊ တိုင်းမှူး |၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၂ ရက် |<ref>{{Cite news|url=https://www.moi.gov.mm/npe/ccaupkhupre-martial-law-aminamtt-8-2023-thuttpn|title=စစ်အုပ်ချုပ်ရေး (Martial Law) အမိန့်အမှတ်၊ ၈ / ၂၀၂၃ ထုတ်ပြန်|publisher=Ministry of Information|date=, 02/23/2023|accessdate=29 May 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250529121204/https://www.moi.gov.mm/npe/ccaupkhupre-martial-law-aminamtt-8-2023-thuttpn|archivedate=၂၉ မေ ၂၀၂၅}}</ref> |- |၁၀ |၁၀/၂၀၂၃ |'''ရှမ်းပြည်နယ်''' # [[ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်]] # [[ကွမ်းလုံမြို့နယ်]] # [[နမ့်ခမ်းမြို့နယ်]] # [[မူဆယ်မြို့နယ်]] # [[လားရှိုးမြို့နယ်]] # [[သိန္နီမြို့နယ်|သိန်းနီမြို့နယ်]] |[[အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]၊ တိုင်းမှူး |၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၂ ရက် |<ref>{{Cite news|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/47255|archivedate=29 may 2025|title=စစ်အုပ်ချုပ်ရေး (Martial Law) အမိန့်အမှတ် ၁၀ /၂၀၂၃|accessdate=29 may 2025|date=11/13/2023|publisher=Ministry of Information|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250529130109/https://www.moi.gov.mm/announcements/47255}}</ref> |- |၁၁ |၁၁/၂၀၂၃ |'''ရှမ်းပြည်နယ်''' # [[ကုန်းကြမ်းမြို့နယ်]] # [[လောက်ကိုင်မြို့နယ်]] |[[ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(လောက်ကိုင်)]] ဒေသကွပ်ကဲရေးမှူး |၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၂ ရက် |<ref>{{Cite news|url=https://www.moi.gov.mm/news/47257|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=၂၉ မေ ၂၀၂၅|archivedate=၂၉ မေ ၂၀၂၅|title=စစ်အုပ်ချုပ်ရေး (Martial Law) အမိန့်အမှတ် ၁၁ /၂၀၂၃|date=11/12/2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250529130959/https://www.moi.gov.mm/news/47257}}</ref> |- |၁၂ |၁/ ၂၀၂၄ |'''ရှမ်းပြည်နယ်''' # [[မိုးမိတ်မြို့နယ်]] # [[မဘိမ်းမြို့နယ်]] |[[မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]၊ တိုင်းမှူး |၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက် |<ref>{{Cite news|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/52849|archivedate=29 May 2025|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ စစ်အုပ်ချုပ်ရေး (Martial Law) အမိန့်အမှတ် ၁/ ၂၀၂၄|publisher=Ministry of Information|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250529131515/https://www.moi.gov.mm/announcements/52849|accessdate=29 May 2025}}</ref> |- |၁၃ |၃/၂၀၂၄ |'''ရှမ်းပြည်နယ်''' # [[မန်တုံမြို့နယ်]] # [[နမ့်ဆန်မြို့နယ်]] # [[နမ္မတူမြို့နယ်]] |အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်၊ တိုင်းမှူး |၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၄ ရက် |<ref>{{Cite news|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250529131840/https://www.dsinformation.org.mm/cookies.html?backurl=https://www.dsinformation.org.mm:443/node/9047?d=4|archivedate=29 May 2025|title=စစ်အုပ်ချုပ်‌ရေး(Martial Law)အမိန့်အမှတ် ၃/ ၂၀၂၄ ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလပြည့်ကျော် ၉ ရက် ( ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၄ ရက်)|accessdate=29 May 2025|date=March 4, 2024|publisher=Ministry of Information|url=https://www.dsinformation.org.mm/node/9047?d=1}}</ref> |} == ပြည်နယ်၊ တိုင်းဒေသကြီးအလိုက် စာရင်း == {| class="wikitable mw-collapsible" |+စစ်အုပ်ချုပ်ရေး သတ်မှတ်သော နယ်မြေများ ! !ပြည်နယ်၊ တိုင်းဒေသကြီးများ !သတ်မှတ်မြို့နယ်များ !အရေအတွက် !မှတ်ချက် |- |၁ |ကရင်နီ (ကယား) | # ဒီမော့ဆိုမြို့နယ် # ဖရူဆိုမြို့နယ် # ရှားတောမြို့နယ် # ဘော်လခဲမြို့နယ် |၄ |ကရင်နီ (ကယား) ပြည်နယ်တွင် မြို့နယ်ပေါင်း (၇) မြို့နယ်ရှိသည်။ |- |၂ |ကရင် | # ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ် # ကော့ကရိတ်မြို့နယ် |၂ |ကရင်ပြည်နယ်တွင် မြို့နယ်ပေါင်း (၇) မြို့နယ်ရှိသည်။ |- |၃ |ချင်း | # မင်းတပ်မြို့နယ် # တီးတိန်မြို့နယ် # တွန်းဇံမြို့နယ် # ဖလမ်းမြို့နယ် # ကန်ပက်လက်မြို့နယ် # မတူပီမြို့နယ် # ထန်တလန်မြို့နယ် # ဟားခါးမြို့နယ် |၈ |<small>ချင်းပြည်နယ်တွင် စုစုပေါင်း (၉) မြို့နယ်ရှိသည်။ [[ပလက်ဝမြို့နယ်|ပလက်ဝ မြို့နယ်]] မှအပ ကျန် (၈) မြို့နယ်လုံးကို စစ်အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေအဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။</small> |- |၄ |မွန် | # ရေးမြို့နယ် |၁ |မွန်ပြည်နယ်တွင် မြို့နယ်ပေါင်း (၁၀) ခုရှိသည်။ |- |၅ |ရှမ်း | # ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် # ကွမ်းလုံမြို့နယ် # နမ့်ခမ်းမြို့နယ် # မူဆယ်မြို့နယ် # လားရှိုးမြို့နယ် # သိန်းနီမြို့နယ် # ကုန်ကြမ်းမြို့နယ် # လောက်ကိုင်မြို့နယ် # မိုးမိတ်မြို့နယ် # မဘိမ်းမြို့နယ် # မန်တုံမြို့နယ် # နမ့်ဆန်မြို့နယ် # နမ္မတူမြို့နယ် |၁၃ |ရှမ်းပြည်နယ်တွင် မြို့နယ်ပေါင်း (၅၅) မြို့နယ်ရှိသည်။ |- |၆ |ရန်ကုန် | # လှိုင်သာယာမြို့နယ် # ရွှေပြည်သာမြို့နယ် # ဂုံမြို့သစ်(မြောက်ပိုင်း) မြို့နယ်၊ # ဒဂုံမြို့သစ်(တောင်ပိုင်း)မြို့နယ်၊ # ဒဂုံမြို့သစ်(ဆိပ်ကမ်း)မြို့နယ် # မြောက်ဥက္ကလာပမြို့နယ် |၆ |ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးတွင် မြို့နယ်ပေါင်း (၄၅) ခု ရှိသည်။​ |- |၇ |စစ်ကိုင်း | # အင်းတော်မြို့နယ် # ဗန်းမောက်မြို့နယ် # ကောလင်းမြို့နယ် # ပင်လယ်ဘူးမြို့နယ် # မြောင်မြို့နယ် # ဆားလင်းကြီးမြို့နယ် # ပုလဲမြို့နယ် # ယင်းမာပင်မြို့နယ် # ခင်ဦးမြို့နယ် # တန့်ဆည်မြို့နယ် # ရေဦးမြို့နယ် # ရွှေဘိုမြို့နယ် # ဝက်လက်မြို့နယ် # အရာတော်မြို့နယ် |၁၄ |စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးတွင် မြို့နယ်ပေါင်း (၃၈) ခု ရှိသည်။ |- |၈ |မကွေး | # ဂန့်ဂေါမြို့နယ် # ထီးလင်းမြို့နယ် # ဆောမြို့နယ် # ပေါက်မြို့နယ် # မြိုင်မြို့နယ် |၅ |မကွေးတိုင်းဒေသကြီးတွင် မြို့နယ်ပေါင်း (၂၅) ခု ရှိသည်။ |- |၉ |ပဲခူး | # ထန်းတပင်မြို့နယ် # အုတ်ဖိုမြို့နယ် # နတ်တလင်းမြို့နယ် # ပေါင်းတည်မြို့နယ် # ပေါက်ခေါင်းမြို့နယ် |၅ |ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးတွင် မြို့နယ်ပေါင်း (၂၈) ခု ရှိသည်။ |- |၁၀ |တနင်္သာရီ | # တနင်္သာရီမြို့နယ် # ပုလောမြို့နယ် |၂ |တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတွင် မြို့နယ်ပေါင်း (၁၀) ခု ရှိသည်။ |} == အခြားဖတ်ရှုရန် == * [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] * [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်အုပ်ချုပ်ရေး]] == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] dtbvzpj2n50wllf1m29yut9g4sk7u7v 0 270698 1027238 1026465 2026-04-23T15:38:57Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1027238 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name=စောမြင့်ဦး |honorific prefix= ဗိုလ်မှူးချုပ် (ငြိမ်း) <br> [[သီရိပျံချီဘွဲ့|သီရိပျံချီ]]၊ ဦး | office = [[ကရင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့|ကရင်ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ်]] | term_start = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | term_end = |appointer= [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] | 1blankname = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]] | 1namedata = [[မင်းအောင်လှိုင်]] | predecessor = ''ကိုယ်တိုင်'' | successor = |office1 = |term_start1= ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | term_end1 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |appointer1= အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ | 1blankname1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]] | 1namedata1 = [[မင်းအောင်လှိုင်]] (ယာယီ-တာဝန်) |predecessor1= ''ကိုယ်တိုင်'' |office2 = |term_start2=၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |term_end2= ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |appointer2=[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] |successor2= ''ကိုယ်တိုင်'' | 1blankname2 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]] | 1namedata2 = [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]] (ယာယီ) <br>[[မင်းအောင်လှိုင်]] (ယာယီ-တာဝန်) |predecessor2= ''ကိုယ်တိုင်'' {{small|(ပစကဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်)}} | office3 = [[ကရင်ပြည်နယ် လွှတ်တော်|ကရင်ပြည်နယ်လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ် | constituency3 = [[ဘားအံမြို့နယ်|ဘားအံ့မြို့နယ်]] <br> မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် (၁) | majority3 = မဲ ၄၀၆၈၈ <br>{{small|(၄၁.၁၂ရာခိုင်နှုန်း)}} <ref>{{cite web|url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=07_01_2026_S_D%20FPTP.pdf&type=page_multiple_photo&code=215&sno=6071&token=aea7ea10deea304a81f619a174d9379fe4ef8950cace98a46916b06ab5f2f08b268a48c92aec388483c0ff2c5796968034eec034ca84d8daf043cf80d0607fd6|title=၂၀၂၅ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၁)တိုင်းဒေသကြီး(သို့)ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း တစ်ဦးချင်း ဆန္ဒမဲရရှိမှုအခြေအနေ|work=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်|access-date=၇ ဧပြီ ၂၀၂၆|date=၂၀၂၆}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref> | term_start3 = ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ | term_end3 = | predecessor3 = [[နန်းခင်ထွေးမြင့်|နန်းခင်ထွေးမြင့်]] <br>{{small|([[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|NLD]])}} <br>{{small|([[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲ]])}} | successor3 = |office4= ကရင်ပြည်နယ်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ |predecessor4= [[နန်းခင်ထွေးမြင့်|နန်းခင်ထွေးမြင့်]] <small>(ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်)</small> |termstart4= ၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |termend4= ၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |appointer4=[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] |successor4= ''ကိုယ်တိုင်'' | 1blankname4 = သမ္မတ | 1namedata4 = [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]] (ယာယီ) |birth_place=[[ဖာပွန်မြို့]]၊ ကရင်ပြည်နယ်၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] |birthname= |birth_date={{birth date and age|1965|2|25}} | citizenship = မြန်မာ | nationality = [[ကရင်လူမျိုး]] | spouse = နန်းဘေဘီမြင့် | children = | alma_mater = | website = | nickname = | allegiance = {{flag|Myanmar}} | branch = {{army|Myanmar}} | serviceyears = ၁၉၈၇ - ၂၀၁၅ | rank = ဗိုလ်မှူးချုပ် | unit = | commands = | battles = | awards =[[သီရိပျံချီဘွဲ့]] (၂၀၂၂) |party=[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]|cabinet=[[ကရင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]]}} '''ဦးစောမြင့်ဦး''' (၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၆၅ မွေးဖွား)<ref>{{cite web|url=https://merin.org.mm/mm/canditates?field_house_tid=66&field_state_tid=167&field_news_node_ref_nid=199&field_gender_value=m&field_win_value=All|title=ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ|work=ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ သတင်းအချက်အလက်ကွန်ယက်|access-date=၁၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|date=}}{{Dead link|date=November 2025 }}</ref> သည် [[ကရင်လူမျိုး]] အငြိမ်းစား ဗိုလ်မှူးချုပ် နှင့် နိုင်ငံရေး သမားတစ်ဦးဖြစ်သည်။ လက်ရှိတွင် [[ကရင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့|ကရင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့]] ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ ၎င်းကို ကရင်ပြည်နယ်၊ [[ဖာပွန်မြို့]]၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web|url=https://sanctionssearch.ofac.treas.gov/Details.aspx?id=34016|title=OFAC's Sanctions Lists|accessdate=2025-6-1|publisher=Office of Foreign Asset Control|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250601142253/https://sanctionssearch.ofac.treas.gov/Details.aspx?id=34016|archivedate=2025-6-1}}</ref>ယင်းမတိုင်မီက သူသည် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] (USDP) ၏ ကရင်ပြည်နယ်ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://usdp.org.mm/2020/10/09/%E1%80%80%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%BB%E1%80%95%E1%80%8A%E1%80%B9%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%B9-%E1%80%BB%E1%80%95%E1%80%8A%E1%80%B9%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%B9%E1%81%BF-7/|title=ကရင်ပြည်နယ် ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီဥက္ကဋ္ဌ ဦးစောမြင့်ဦး လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်ရှိ ကျေးရွာများမှ မဲဆန္ဒရှင်ပြည်သူများနှင့် တွေ့ဆုံ|publisher=USDP|archivedate=2025-6-1|accessdate=2025-6-1|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250601040332/https://usdp.org.mm/2020/10/09/%E1%80%80%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%BB%E1%80%95%E1%80%8A%E1%80%B9%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%B9-%E1%80%BB%E1%80%95%E1%80%8A%E1%80%B9%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%B9%E1%81%BF-7/}}</ref> == စစ်မှုထမ်းခြင်း == ဦးစောမြင့်ဦးသည် စစ်မှုထမ်း တစ်ဦး ဖြစ်သည်။၁၉၈၇ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းကစပြီး [[တပ်မတော်]] တွင် ပြန်တမ်း ဝင်အမှတ် ကြည်း ၂၀၈၃၀ ဖြင့် စစ်မှုစထမ်းသည်။၂၀၁၄ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် [[ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(လောက်ကိုင်)|ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ် (လောက်ကိုင်)]] ဒေသကွပ်ကဲရေးမှူး<ref>{{cite web|url=https://www.burmalibrary.org/docs21/19.Feb_.15_mal.pdf|title=ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်အမှတ် (၁/၂၀၁၅) ထုတ်ပြန်|work=၂၀၁၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉ ရက်နေ့ထုတ် မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ မျက်နှာဖုံး|access-date=၁၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|date=၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၅}}</ref> ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူသည် [[၂၀၁၅ ကိုးကန့်စစ်ပွဲ|၂၀၁၅ ကိုးကန့်စစ်ပွဲ]] တွင် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ၏ [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့် ကို အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ပေးရသူဖြစ်ခဲ့သည်။ယင်းနောက် ဗိုလ်မှူးချုပ် အဆင့် သို့ ရာထူးတိုးမြှင့်ခံရသည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ် နှစ်လယ်ပိုင်းတွင် သူသည် တပ်မတော် မှ အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။ == နိုင်ငံရေးဘဝ == ဦးစောမြင့်ဦး သည် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၅]] တွင် ကရင်ပြည်နယ်၊ဖာပွန်မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် (၁) မှနေ၍ [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] ကိုယ်စားပြုပြီး ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ပြိုင်သည်။အနိုင်ရ၍<ref>{{cite web|url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=03S_D.pdf&type=page_multiple_photo&code=17&sno=5789&token=2a840d7fdcf49becf13ac7636e5a61b04ae3a7e87747ed76b8a4fd5c8a03777981c19159c7dfb39e409533df0604dd7e692b4b7221b4e6eeb98475b8e623d134|title=တိုင်းဒေသကြီဂ သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယစားလှယ်လောင်းတစ်ဦးချင်းစီ၏ ဆန္ဒမဲရရှိမှုအခြေအနေ (၂၀၁၅ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ)|work=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်|access-date=၁၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|date=|archive-date=18 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220618232803/https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=03S_D.pdf&type=page_multiple_photo&code=17&sno=5789&token=2a840d7fdcf49becf13ac7636e5a61b04ae3a7e87747ed76b8a4fd5c8a03777981c19159c7dfb39e409533df0604dd7e692b4b7221b4e6eeb98475b8e623d134|url-status=dead}}</ref> ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်လာပြီး [[နန်းခင်ထွေးမြင့်|နန်းခင်ထွေးမြင့်]] ဦးဆောင်ခဲ့သည့် [[ကရင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့|ကရင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့]] တွင် စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်း ဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး အဖြစ် တာဝန်ပေးခံရသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂)ရက်နေ့တွင် [[ကရင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့|ကရင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့]]အား ကရင်ပြည်နယ်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီအဖြစ် ဖွဲ့စည်းကာ ဦးစောမြင့်ဦးအား ကရင်ပြည်နယ်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] အမိန့်အမှတ် (၁၀/၂၀၂၁) အားဖြင့် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|publisher=Wikisource|url=https://my.wikisource.org/wiki/%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%99%E1%80%B6%E1%80%A1%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AE_%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%94%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA_%E1%81%81%E1%81%80/%E1%81%82%E1%81%80%E1%81%82%E1%81%81|title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း|accessdate=2025-6-1}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ (၁)ရက်နေ့တွင် [[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|အိမ်စောင့်အစိုးရ]] ဖွဲ့စည်းခြင်းနှင့်အတူ [[ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့များ|ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့များ]]ကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းရာ ဦးစောမြင့်ဦးသည် ကရင်ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://www.cincds.gov.mm/node/13840|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ် ၁၅၈ / ၂၀၂၁ ၁၃၈၃ ခုနှစ်၊ ဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၉ ရက် (၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁ ရက်) တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|accessdate=၂၀၂၅-၆-၁|publisher=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး}}</ref> [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] တွင် [[ဘားအံမြို့နယ်|ဘားအံ့မြို့နယ်]] အမှတ်(၁) ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် ဝင်ရောက်ယှဥ်ပြိုင်ခဲ့သည်။အနိုင်ရပြီးနောက် တတိယအကြိမ် ကရင်ပြည်နယ်လွှတ်တော် အမတ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၆ ရက်တွင် ကျင်းပသည့် တတိယအကြိမ် ကရင်ပြည်နယ်လွှတ်တော် ၌ သမ္မတအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသူက ၎င်းအား ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ် အဆိုပြုခဲ့ပြီး၊ လွှတ်တော်ကလည်း လက်ခံခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2026-04-06 |title=စစ်တပ်အရာရှိဟောင်းအများစု တိုင်းနှင့်ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2026/04/06/412404.html |access-date=2026-04-07 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> == အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှုများ == ဦးစောမြင့်ဦးသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ နိုင်ငံခြားပိုင်ဆိုင်မှုများ ထိန်းချုပ်ရေးရုံး (OFAC) မှ Executive Order 14014 အရ ၎င်းအား Specially Designated Nationals (SDN) စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းအရေးယူထားသည်။<ref>{{Cite news|title=စစ်ကောင်စီခန့် ဝန်ကြီးချုပ် ၄ ဦးနှင့် စစ်တပ်အဖွဲ့အစည်း ၃ ခု ဒဏ်ခတ်အရေးယူခံရ|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2021/12/11/248022.html|accessdate=2025-6-1|publisher=The Irrawaddy|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250601143242/https://burma.irrawaddy.com/news/2021/12/11/248022.html|archivedate=2025-6-1}}</ref> == ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း == ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ  ၁၇  ရက် တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]]က ၎င်းအား စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ဖြစ်သည့် [[သီရိပျံချီဘွဲ့]] ကို အပ်နှင်းချီးမြှင့်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.myawady.net.mm/node/32969|title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း ၊အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၁ / ၂၀၂၂ ၊ စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ သီရိပျံချီဘွဲ့|work=MWD Webportal|access-date=၁၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|date=၁၇ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၂ }}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၂) ရက်နေ့တွင် အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၄၄/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ|ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့]]ဖြစ်သော [[စည်သူဘွဲ့]]ကို ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80511|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-03-04|language=en}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}}{{မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်များ}} {{Lifetime|၁၉၆၅| }} [[ကဏ္ဍ:၁၉၆၅ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ကရင်ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီဝင်များ]] [[ကဏ္ဍ:ကရင်ပြည်နယ်လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ]] pklqcza3nxh5eigkw6ayzac0y5ii0vv 0 276245 1027273 1020791 2026-04-23T21:12:47Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1027273 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | type = mu | official_name = Peshkopi | other_name = Peshkopia | flag = | emblem = Stema e Bashkisë Dibër.svg | skyline = | caption = | county = Dibër | municipality = [[Dibër, Albania|Dibër]] | coordinates = {{coord|41|41|00|N|20|25|41|E|type:adm1st_region:AL_dim:100000|display=inline,title}} | area_munic = | elevation = | elevation_min = 651 | elevation_max = | population as of = 2023<ref name="2023pop">{{cite web|title=Census of Population and Housing|url=https://www.instat.gov.al/en/themes/censuses/census-of-population-and-housing/|publisher=Institute of Statistics Albania|access-date=11 October 2025|archive-date=30 April 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250430151629/https://www.instat.gov.al/en/themes/censuses/census-of-population-and-housing/|url-status=dead}}</ref> | area_unit = | population unit = | postal code = 8301 | area code = 0218 | website = [http://www.peshkopia.com www.peshkopia.com] | name = ပက်ရှ်ကိုပီ | settlement_type = မြို့တော် | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Peshkopia from the air.jpg | photo2a = Peshkopia, Albania – Palace of Culture.jpg | photo2b = Peshkopi, Albania 2018-04 01.jpg | photo3a = Peshkopi from the road into dobrove.jpg | photo3b = Kisha e Shpërfytyrimit Herbel.jpg | photo4a = Dibra.jpg | spacing = 2 | border = 2 | color_border = green | color = yellow | size = 280 | foot_montage = ပက်ရှ်ကိုပီမြို့၏ မြင်ကွင်းများ }} | image_flag = Flag of Dibër.gif | flag_size = 100px | image_seal = Stema e Bashkisë Dibër.svg | seal_size = 100px | map_caption = ပက်ရှ်ကိုပီ | mapsize = 200px | pushpin_map = Albania | pushpin_label_position = left | pushpin_map_caption = ပက်ရှ်ကိုပီမြို့တည်နေရာ | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name1 = Dibër | subdivision_name2 = Dibër | subdivision_name4 = <!-- Politics -----------------> | area_urban_km2 = 937.88 | area_metro_km2 = 1.92 | population_urban = 14710 | timezone1 = ပက်ရှ်ကိုပီ | utc_offset1 = UTC+1 | utc_offset2 = }} '''ပက်ရှ်ကိုပီ''' မြို့သည် Dibër နိုင်ငံ ရှိ Albania အရှေ့မြောက်ဘက် တောင်တန်းဒေသများတွင် တည်ရှိသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ခရိုင်နှစ်ခုလုံး၏ မြို့တော် (quark) နှင့် ခရိုင် (rreth) သည် ၎င်း၏ ခရိုင်နှင့် အမည်မဖော်ပြသော အယ်လ်ဘေးနီးယားရှိ တစ်ခုတည်းသော ခရိုင်ဒေသဆိုင်ရာမြို့တော်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၃ သန်းခေါင်စာရင်းအရလူဦးရေမှာ ၁၄,၇၁၀ ဖြစ်သည်။ {{Historical populations|1950|1427|1960|3514|1969|5600|1979|7800|1989|12320|2001|14017|2011|13251|2023|14710|source=<ref>{{cite web |title=Cities of Albania|url=http://pop-stat.mashke.org/albania-cities.htm}}</ref><ref>{{cite web |title=Albania: All places/communes|url=http://pop-stat.mashke.org/albania-census1989.htm}}</ref><ref name="2023pop" />}} ပက်ရှ်ကိုပီမြို့ သည် Black Drin မြစ် ၏ အရှေ့ဘက် ၁၈၇ ကီလိုမီတာ (၁၁၆ မိုင်) ခန့် အကွာအဝေးရှိသည်။ အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံ၏ မြို့တော် တီရာနာ ၏ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိပြီး၊ မက်ဆီဒိုးနီးယားနယ်စပ် မှ ၂၀ ကီလိုမီတာ (၁၂ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ မြို့၏ အမြင့်မှာ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၆၅၁ မီတာ (၂,၁၃၆ ပေ) ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ ပူနွေးသော ရာသီဥတု၊ တစ်နှစ်ပတ်လုံး စိုက်ပျိုးနိုင်သည့်ဧရိယာနှင့် သဘာဝအလှများ ကြောင့် လူသိများပြီး တောင်တက်ခြင်း၊ စခန်းချခြင်း၊ တောင်တက်စက်ဘီးစီးခြင်းနှင့် ကျောက်တောင်တက်ခြင်း ကဲ့သို့သော ပြင်ပလှုပ်ရှားမှုများအတွက် ခရီးသွားနေရာတစ်ခုအဖြစ် ကျော်ကြားသည်။ Balkans ၏ တတိယအမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်သည့် Korabi တောင် နှင့် အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားသူရဲကောင်း Gjerg Kastrioti ၏ မွေးရပ်မြေတို့သည် အနီးနားရှိ အမွေအနှစ်နေရာများဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ခရိုင်တွင် ခရိုမီယမ်၊ ဆာလဖာနှင့် စကျင်ကျောက် ကဲ့သို့သော သတ္တုရိုင်းသိုက်ကြီးများလည်း ရှိပြီး၊ အယ်လ်ဘေးနီးယားအတွက် အရေးပါသော စက်မှုဗဟို တစ်ခုအဖြစ် လယ်ယာထွက်ကုန်များစွာကို ထုတ်လုပ်သည်။ == သမိုင်း == ပက်ရှ်ကိုပီမြို့ ၏ အမည်သည် အယ်လ်ဘေးနီးယားဘာသာစကားဖြင့် “ဘိရှော့” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော peshkop နှင့် ဂရိဘာသာစကား Episkopè မှ ဆင်းသက်လာသည်။ ၁၁ ရာစုတွင် ဘူဂေးရီးယားမြေပုံများတွင် မြို့အမည်ကို Presolengrad ဟု အမည်ပေးထားခဲ့သည်။ Dibër ဒေသ ကို ၁၀၁၉ ခုနှစ်တွင် Ohrid ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ပြန်လည်သိမ်းယူခဲ့ပြီး တစ်နှစ်အကြာတွင် Dobrovë ၏ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ Peshkopi ၏ Bulke ရပ်ကွက် နှင့် ဗဟိုအစည်းအရုံးအဆင့်ကို ရရှိခဲ့သည်။ Dibër Episcopate ၏ ဗဟိုဘုရားကျောင်းသည် စိန့်စတီဖင် (Kisha e Shën Shtjefnit) ဖြစ်ပြီး Episcopate ၏ ထိုင်ခုံကို နောက်ပိုင်းတွင် နေရာရွှေ့ခဲ့သော်လည်း Peshkopi မြို့ သည် ၎င်း၏အမည်ကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားခဲ့သည်။<ref name="murra">{{Cite web|url=http://www.djmenny.com/rea_janar_2010.pdf|title=Qyteti i Peshkopisë nga lashtësia në ditët tona|language=sq|date=January 2010|page=8|archivedate=2010-02-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20110710140044/http://www.djmenny.com/rea_janar_2010.pdf|archive-date=2011-07-10}}</ref> Peshkopi ကို ''Peskopia'' အမည်ဖြင့် ၁၅ ရာစုအစောပိုင်းတွင် ရည်ညွှန်းခဲ့‌ကြောင်းအတည်ပြုထားသည်။<ref>{{Cite book|page=248}}</ref> == ပထဝီဝင် == ပက်ရှ်ကိုပီမြို့ သည် အယ်လ်ဘေးနီးယား၊ Dibër ၏ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး၊ Korab တောင်တန်း၏ Drin မြစ်ချိုင့်ဝှမ်းတွင် တည်ရှိသည်။ မြို့သည် ခရိုင်၏ အုပ်ချုပ်ရေးဗဟိုချက်ဖြစ်ပြီး လူဦးရေ ၁၄,၀၀၀ ဝန်းကျင်ရှိသည်။ မြို့၏ အရှေ့ဘက်တွင် ဘော်လကန်ဒေသရှိ အမြင့်ဆုံးတောင်တန်းဖြစ်သည့် Korab တောင်တန်း တည်ရှိပြီး၊ Drin မြစ်သည် ချိုင့်ဝှမ်းကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းကာ ဆည်မြောင်းနှင့် ရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်လုပ်ရန် အသုံးပြုသည်။ ချိုင့်ဝှမ်းသည် မြေဩဇာကောင်းမွန်သော မြေဆီလွှာကြောင့် လူသိများပြီး အရေးပါသော စိုက်ပျိုးရေးနယ်မြေတစ်ခုဖြစ်သည်၊ ဤနေရာတွင် ပြောင်း၊ ဂျုံ နှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက် ကဲ့သို့သော သီးနှံများကို ထုတ်လုပ်လျက်ရှိသည်။ === ရာသီဥတု === {{Weather box|width=auto|collapsed=|open=|metric first=yes|single line=yes|location=Peshkopi|Jan record high C=19.4|Feb record high C=22.0|Mar record high C=27.0|Apr record high C=30.0|May record high C=34.0|Jun record high C=37.8|Jul record high C=40.4|Aug record high C=41.4|Sep record high C=36.0|Oct record high C=32.4|Nov record high C=26.0|Dec record high C=21.2|Jan high C=6.1|Feb high C=10.0|Mar high C=13.3|Apr high C=18.1|May high C=21.9|Jun high C=27.0|Jul high C=31.2|Aug high C=31.0|Sep high C=26.0|Oct high C=20.8|Nov high C=13.1|Dec high C=7.4|Jan mean C=1.9|Feb mean C=4.9|Mar mean C=7.8|Apr mean C=12.1|May mean C=16.0|Jun mean C=20.6|Jul mean C=23.5|Aug mean C=23.7|Sep mean C=19.1|Oct mean C=15.3|Nov mean C=8.4|Dec mean C=3.2|Jan low C=-2.4|Feb low C=-0.2|Mar low C=2.4|Apr low C=6.0|May low C=10.7|Jun low C=14.2|Jul low C=15.8|Aug low C=16.3|Sep low C=12.2|Oct low C=9.8|Nov low C=3.7|Dec low C=-1.0|Jan record low C=-18.0|Feb record low C=-16.0|Mar record low C=-10.0|Apr record low C=-6.0|May record low C=0.0|Jun record low C=5.2|Jul record low C=7.8|Aug record low C=8.8|Sep record low C=0.0|Oct record low C=-3.0|Nov record low C=-8.6|Dec record low C=-17.0|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=69.9|Feb precipitation mm=40.9|Mar precipitation mm=54.1|Apr precipitation mm=43.9|May precipitation mm=52.9|Jun precipitation mm=21.1|Jul precipitation mm=16.3|Aug precipitation mm=11.5|Sep precipitation mm=43.4|Oct precipitation mm=49.0|Nov precipitation mm=80.8|Dec precipitation mm=67.2|unit precipitation days=0.1 mm|Jan precipitation days=12.1|Feb precipitation days=9.6|Mar precipitation days=11.1|Apr precipitation days=10.3|May precipitation days=11.3|Jun precipitation days=6.9|Jul precipitation days=4.6|Aug precipitation days=4.4|Sep precipitation days=8.7|Oct precipitation days=7.2|Nov precipitation days=11.1|Dec precipitation days=10.3|unit snow days=|Jan snow days=5.1|Feb snow days=4.2|Mar snow days=2.8|Apr snow days=1.2|May snow days=0.1|Jun snow days=0|Jul snow days=0|Aug snow days=0|Sep snow days=0|Oct snow days=0.1|Nov snow days=1.1|Dec snow days=2.6|source=MeteoManz (May 2011- June 2025)<ref>{{Cite web |url=http://www.meteomanz.com/sy3?l=1&cou=6230&ind=13619&m1=01&y1=2000&m2=12&y2=2025 |title=Peshkopi Data by months |website=Meteomanz |access-date= 8 July 2025}}</ref>}} == ပညာရေး == ပက်ရှ်ကိုပီမြို့တွင် မူလတန်းနှင့် အလယ်တန်းကျောင်းများစွာရှိပြီး၊ မြို့နှင့်ပတ်ဝန်းကျင် အနီးတဝိုက်ရှိ ကလေးများအား ပညာသင်ကြားနိုင်ရန် ထောက်ပံ့ပေးသည်။ ကျောင်းများတွင် သင်္ချာ၊ သိပ္ပံ၊ ဘာသာစကားနှင့် လူမှုရေးဘာသာရပ်များ အပါအဝင် အမျိုးမျိုးသော ဘာသာရပ်များကို သင်ကြားပေးသည့်အပြင်၊ ကျောင်းများတွင် အားကစား၊ ဂီတနှင့် အနုပညာပရိုဂရမ်များ ကဲ့သို့သော သင်ရိုးညွှန်းတမ်းပြင်ပ လှုပ်ရှားမှုများလည်း ပါဝင်သည်။ ခြုံငုံကြည့်လျှင် ပညာရေးသည် ပက်ရှ်ကိုပီမြို့တွင် အလွန်တန်ဖိုးရှိပြီး, အစိုးရသည် မြို့တွင်း ပညာရေးစနစ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် စဉ်ဆက်မပြတ် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံနေသည်။ === တက္ကသိုလ် === ပက်ရှ်ကိုပီမြို့တွင် Aleksandër Moisiu တက္ကသိုလ် ၏ ဌာနခွဲတစ်ခုရှိခဲ့သည်။ သို့သော် စံချိန်စံညွှန်း မပြည့်ခြင်းကြောင့် အမျိုးသားပညာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ အမိန့်အရ ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ဌာနခွဲကို ပိတ်သိမ်းခဲ့သည်။ === အထက်တန်း (၁၀-၁၂ တန်း) === * Najdeni အထက်တန်းကျောင်း * Nazmi Rushiti ပရော်ဖက်ရှင်နယ်ကျောင်း === မူလတန်း/အလယ်တန်း (အဆင့် 1-9) === * Selim Alliu * Demir Gashi == ခရီးသွားလုပ်ငန်း == [[ဖိုင်:Lura_Liqeni_i_Lulëve.JPG|thumb|200x200px|Lure-Dejes တောင် အမျိုးသားဥယျာဉ်]] == အားကစား == ပက်ရှ်ကိုပီမြို့တွင် အဓိကကစားသည့် အားကစားမှာ ဘောလုံး ဖြစ်သည်။ မြို့၏ အဓိကအသင်းမှာ KF Korabi Peshkopi ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်း၏အိမ်ကွင်းမှာ ပရိသတ် ၆,၀၀၀ ဆံ့ လောက် ခံနိုင်သည့် Korabi အားကစားကွင်း ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် စည်းကမ်းအရ ပေါင်းစုံသော ကလပ်အတွက် အိမ်ကွင်း၌ ပရိသတ် ၂,၀၀၀ ကျော် ဆံ့ နိုင်သော Bashkim Lala Sports Palace ဖြစ်သည်။ KF Korabi သည် လက်ရှိတွင် Albanian First Division တွင် ကစားနေပြီး၊ ၎င်းအသင်းသည် ၁၉၆၁ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၁၅-၁၆ ခုနှစ် အယ်လ်ဘေးနီးယား ပထမပိုင်း (Albanian Superliga) တွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပါသည်။ == လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == [[ဖိုင်:SH6-AL.svg|right|thumb|ပြည်နယ်လမ်းမကြီး ၆]] ပက်ရှ်ကိုပီမြို့ သည် အယ်လ်ဘေးနီးယားကို ဆိုဗို နှင့် မြောက်မက်ဆီဒိုးနီးယား တို့နှင့် ဆက်သွယ်ထားသည့် အရေးကြီးသော လမ်းဆုံများတွင် တည်ရှိပြီး၊ အရေးကြီးသော သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဗဟို တစ်ခုဖြစ်သည်။ အယ်လ်ဘေးနီးယား မြို့တော် Tirana ၏ Rinas Mother Teresa အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ် မှ ၂၀၀ ကီလိုမီတာ အကွာအဝေးတွင် တည်ရှိသည်။ ထို့အပြင် Tirana နှင့် Durrës တို့သို့ ချိတ်ဆက်ထားသည့် ပုံမှန်ဘတ်စ်ကားဝန်ဆောင်မှုများလည်း ရှိသည်။ === ဘတ်စ်ကား === ပက်ရှ်ကိုပီမြို့ကို Tirana နှင့် Durrës သို့ အသွားအပြန် ဘတ်စ်ကားလိုင်းများဖြင့် ဝန်ဆောင်မှုပေးထားသည်။ ဘတ်စ်ကားများသည် ပုံမှန်အားဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော အချိန်ဇယားအတိုင်း နံနက်ပိုင်းတွင် ထွက်ခွာလေ့ရှိသည်။ Tirana နှင့် Durrës သို့ သွားသော Minibuses များသည် တူညီသော ဘတ်စ်ကားလမ်းကြောင်းထက် ယေဘုယျအားဖြင့် အနည်းငယ်ဈေးကြီးသည်။ === အဝေးပြေးလမ်းမများ === ပက်ရှ်ကိုပီမြို့သို့ သွားရာ အဓိကလမ်းမှာ SH6 (ပြည်နယ်လမ်း 6) ဖြစ်သည်။ Arbër အဝေးပြေးလမ်းမကြီး (Rruga e Arbërit) သည် လက်ရှိ ဆောက်လုပ်ဆဲဖြစ်ပြီး၊၂၀၂၃ခုနှစ် နွေရာသီ တွင် ပြီးစီးမည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။ အဆိုပါ ၂၀၀ ကီလိုမီတာလမ်းသည် Tirana နှင့် Debar (North Macedonia) ကို SH6 နှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ === ရထား === ပက်ရှ်ကိုပီမြို့ သို့ရထားဝန်ဆောင်မှုမရှိပါ။ == ထင်ရှားသောလူများ == * Gëzim Alpion - ပညာရပ် * Cen Elezi - Dibra ၏ Bayraktar * Bashkim Gazidede - နိုင်ငံရေးသမား * Elez Isufi - အမျိုးသားရေးဝါဒီ * Denisa Kola - အယ်လ်ဘေးနီးယား အလှမယ် ၂၀၀၃ * Gentjan Manuka - ဘောလုံးသမား * Elvis Prençi - ဘောလုံးသမား * [[Symir Zuna]] - ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက တိုက်လေယာဉ် * Qazim Laçi - ဘောလုံးသမား * Hasan Çipuri - ပညာရေး * Qazim Hoxha - စစ်ဘက်အရာရှိ == ကိုးကား == {{Reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [https://visitdiber.com/ Diber Official Tourism Portal သို့ သွားရောက်လည်ပတ်ပါ။] * [http://www.dibra.gov.al မြူနီစီပယ် Diber တရားဝင်ဆိုက်] * [https://web.archive.org/web/20140224060241/http://peshkopiasot.com/ Peshkopia မြို့တော်မုခ်ဦး] [[ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာရှိ ကိုဩဒိနိတ်များ]] nxlfr7ywmn2kcwm7piurk23pwdl9331 0 276281 1027394 958249 2026-04-24T06:47:01Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1027394 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = လက်ဇ် | official_name = Lezhë | other_name = Lezha | native_name_lang = sq | settlement_type = မြို့ | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Kalaja_e_Lezhes.jpg | photo2a = Lezhë, Albania – Skanderbeg Memorial 2016 02.jpg | photo2b = Biblioteka_Lezhë_Bibliotekat_Publike_-_panoramio.jpg | photo3a = Lezhë, Albania – Kuvendi i Lezhës (Lezhë Assembly) Memorial 2016 01.jpg | photo3b = Kisha françeskane Lezhe - panoramio (6).jpg | photo4a = Lezhë Castle 7.jpg | spacing = 2 | border = 2 | color_border = green | color = yellow | size = 280 | foot_montage = လက်ဇ်မြို့၏ မြင်ကွင်း }} | image_flag = Flag of Lezhë.gif | flag_size = 100px | image_seal = Stema e Bashkisë Lezhë.svg | seal_size = 100px | pushpin_map = Albania | pushpin_label_position = left | pushpin_map_caption = အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံအတွင်း လက်ဇ်မြို့တည်နေရာ | coordinates = {{coord|41|46|55|N|19|38|40|E|region:AL|display=inline,title}} <!-- နိုင်ငံနှင့် ဒေသ -->| subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{flag|Albania}} | subdivision_type1 = ကောင်တီ | subdivision_name1 = လက်ဇ်ကောင်တီ | subdivision_type2 = မြူနီစီပယ် | subdivision_name2 = လက်ဇ်မြူနီစီပယ် <!-- အုပ်ချုပ်မှု -->| government_type = မြူနီစီပယ် အုပ်ချုပ်ရေး | leader_title = မြို့အဖွဲ့အုပ်ချုပ်ရေးမှူး | leader_name = Pjerin Ndreu<ref>{{cite web |publisher=Bashkia Lezhë |title=Kryetari i Bashkisë |url=https://lezha.gov.al/kryetari-i-bashkise/ |access-date=8 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211103093525/https://lezha.gov.al/kryetari-i-bashkise/ |archive-date=3 November 2021 |language=sq |url-status=live}}</ref> <!-- သမိုင်း -->| established_title = တည်ထောင် | established_date = မီခရစ်နှစ်မတိုင်မီ ၄ ရာစု <!-- ဧရိယာနှင့် အမြင့် -->| area_total_km2 = 506.4 | elevation_m = <!-- လူဦးရေ --> | population_as_of = ၂၀၂၃<ref name="2023pop">{{cite web |title=Census of Population and Housing |url=https://www.instat.gov.al/en/themes/censuses/census-of-population-and-housing/ |publisher=Institute of Statistics Albania |access-date=12 October 2025 |archive-date=30 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250430151629/https://www.instat.gov.al/en/themes/censuses/census-of-population-and-housing/ |url-status=dead }}</ref> | population_total = ၅၁,၃၅၄ | population_urban = ၁၄,၆၈၇ | population_density_km2 = auto <!-- အခြားအချက်များ -->| demonym = လက်ဇ်သား (Lezhjan) | postal_code = 4500 | area_code = (0)215 | timezone = [[Central European Time|CET]] | utc_offset = +1 | timezone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | website = {{URL|https://lezha.gov.al/}} }} '''လက်ဇ်''' (Lezhë) သည် အယ်လ်ဘေးနီးယား သမ္မတနိုင်ငံရှိ မြို့တစ်မြို့ဖြစ်ပြီး၊ လက်ဇ်ကောင်တီ နှင့် လက်ဇ်မြူနီစီပယ်၏ ထိုင်ခုံအဖြစ် ရှိသည်။ ဤမြို့သည် အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံ၏ အဟောင်းဆုံးနှင့် စဉ်ဆက်မပြတ်နေထိုင်လာသော မြို့များထဲမှ တစ်မြို့ ဖြစ်ပြီး၊ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် နှစ်ပေါင်း ၂,၄၀၀ ကျော်ကြာ တည်ရှိလာသည်ဟု မှတ်တမ်းများတွင်ဖော်ပြထားသည်။{{Sfn|Sedlar|2013}} လက်ဇ် သည် Labeatae ၏ အဓိကခံတပ်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ၎င်း၏ အစောဆုံးခံတပ်နံရံများသည် ပုံမှန် အီလီရီယန် (Illyrian) စတိုင်ဖြင့် ဆောက်လုပ်ထားသော အထောက်အထားများ ရှိသည်။ ဤနံရံများကို မီခရစ်နှစ်မတိုင်မီ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ၄ ရာစုနှောင်းပိုင်းအထိ ရက်စွဲသတ်မှတ်နိုင်သည်။ လက်ဇ် သည် အီလီရီယန် ဘုရင့်နိုင်ငံတော်၏ အဓိကဗဟိုချက်တစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိခဲ့ပြီး၊ မက်စီဒိုးနီးယားနှင့် ပဋိပက္ခများအတွင်းတွင် ဘုရင်ဖိလစ် ပဉ္စမ (Philip V of Macedon) သည် မက်စီဒိုးနီးယားအတွက် အဒရိအတစ်ပင်လယ် (Adriatic Sea) ထိ တိုးချဲ့နိုင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အီလီရီယန်များက မြို့ကို ပြန်လည်ရယူခဲ့ပြီး၊ ရောမ–အီလီရီယန်စစ်ပွဲများ (Roman–Illyrian Wars) အပြီးတွင် ဂျင်တီယပ်စ် (Gentius) ၏ နယ်မြေကျဆုံးသွားသည့်အခါ ရောမနိုင်ငံ သို့ လက်အောက်ခံလိုက်ရသည်။ ထို့နောက် အော်တိုမန်အင်ပါယာ (Ottoman Empire) ကို တိုက်ထုတ်ရာတွင် စကန်ဒါဘက်ဂ် (Skanderbeg) သည် အယ်လ်ဘေးနီးယားသခင်များကို စုစည်းကာ လက်ဇ်အဖွဲ့ချုပ် (League of Lezhë) ကို တည်ထောင်ခဲ့သည့် နေရာလည်း ဖြစ်သည်။{{Sfn|Shehi|2015}} == ရာသီဥတု == [[ကော့(ခ်)ပန်ရာသီဥတုခွဲခြားမှုများ|Köppen ရာသီဥတု အမျိုးအစား ခွဲခြားမှု]] အရ Lezhë သည် ပူပြင်းသောနွေရာသီ မြေထဲပင်လယ် ရာသီဥတု (Csa) ဇုန်၏ အစွန်အဖျားတွင် ကျရောက်နေပြီး နှစ်စဉ် ပျမ်းမျှ အပူချိန် {{Cvt|14.6|C}} ရှိသည်။ <ref name="Climate-data">{{Cite web|publisher=Climate-Data|title=Climate: Lezhë|url=https://en.climate-data.org/europe/albania/lezhe/lezhe-46751/|accessdate=8 November 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190512151336/https://en.climate-data.org/europe/albania/lezhe/lezhe-46751/|archivedate=12 May 2019}}</ref> {{Weather box | width = 100% | collapsed = | open = | metric first = yes | single line = yes | trace = | location = Lezhë | temperature colour = | precipitation colour =green | unit precipitation days = | Jan high C =10.1 | Feb high C =11.7 | Mar high C =15.0 | Apr high C =18.9 | May high C =23.9 | Jun high C =27.6 | Jul high C =31.0 | Aug high C =30.9 | Sep high C =27.2 | Oct high C =21.6 | Nov high C =16.1 | Dec high C =11.7 | year high C = | Jan mean C = | Feb mean C = | Mar mean C = | Apr mean C = | May mean C = | Jun mean C = | Jul mean C = | Aug mean C = | Sep mean C = | Oct mean C = | Nov mean C = | Dec mean C = | year mean C = | Jan low C =1.8 | Feb low C =3.0 | Mar low C =5.2 | Apr low C =8.8 | May low C =13.0 | Jun low C =14.7 | Jul low C =18.5 | Aug low C =18.2 | Sep low C =15.2 | Oct low C =10.9 | Nov low C =7.0 | Dec low C =4.2 | year low C = | Jan precipitation mm =165 | Feb precipitation mm =143 | Mar precipitation mm =129 | Apr precipitation mm =118 | May precipitation mm =87 | Jun precipitation mm =60 | Jul precipitation mm =36 | Aug precipitation mm =52 | Sep precipitation mm =104 | Oct precipitation mm =136 | Nov precipitation mm =191 | Dec precipitation mm =179 | year precipitation mm = | Jan rain days =13 | Feb rain days =12 | Mar rain days =13 | Apr rain days =13 | May rain days =10 | Jun rain days =8 | Jul rain days =5 | Aug rain days =6 | Sep rain days =8 | Oct rain days =10 | Nov rain days =14 | Dec rain days =13 | year rain days = | Jan humidity =74 | Feb humidity =71 | Mar humidity =69 | Apr humidity =69 | May humidity =68 | Jun humidity =64 | Jul humidity =59 | Aug humidity =61 | Sep humidity =68 | Oct humidity =71 | Nov humidity =75 | Dec humidity =75 | year humidity = | Jan sun =130.2 | Feb sun =130 | Mar sun =173.6 | Apr sun =201 | May sun =269.7 | Jun sun =306 | Jul sun =362.7 | Aug sun =322.4 | Sep sun =258 | Oct sun =207.7 | Nov sun =138 | Dec sun =117.8 | year sun = | Jand sun =4.2 | Febd sun =4.6 | Mard sun =5.6 | Aprd sun =6.7 | Mayd sun =8.7 | Jund sun =10.2 | Juld sun =11.7 | Augd sun =10.4 | Sepd sun =8.6 | Octd sun =6.7 | Novd sun =4.6 | Decd sun =3.8 | yeard sun = | source = [https://www.weather2visit.com/ Weather2visit]<ref>{{Cite web |url=https://www.weather2visit.com/europe/albania/lezhe.htm |title=Lezhë monthly weather averages |access-date=23 February 2024 |website=weather2visit |no-pp=y |postscript=.}}</ref> }} == လူဦးရေစာရင်း == {{Historical populations|1950|1084|1960|2458|1969|4100|1979|6900|1989|10348|2001|14420|2011|15510|2023|14687|source=<ref>{{cite web |title=Cities of Albania|url=http://pop-stat.mashke.org/albania-cities.htm}}</ref><ref>{{cite web |title=Albania: All places/communes|url=http://pop-stat.mashke.org/albania-census1989.htm}}</ref><ref name="2023pop" />}} ၂၀၂၃ ခုနှစ် ခန့်မှန်းလူဦးရေစာရင်းအရ၊ လက်ဇ်မြူနီစီပယ် (Lezhë Municipality) ၏ လူဦးရေသည် ၅၁,၃၅၄ ယောက် ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းအနက် ၁၄,၆၈၇ ယောက် သည် လက်ဇ်မြို့အတွင်းပိုင်း (city proper) တွင် နေထိုင်ကြသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[ကဏ္ဍ:CS1: long volume value]] [[ကဏ္ဍ:အယ်လ်ဘေးနီးယားဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] [[ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာရှိ ကိုဩဒိနိတ်များ]] 97xyoq65nb2ufs88sqsbqg3hk5t6onf 0 278268 1027355 1026488 2026-04-24T03:08:16Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1027355 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = | name = မျိုးအောင် | native_name = | native_name_lang = | honorific-suffix = | image = Myo Aung, Chief Minister of Mandalay Region (March 2026).jpg | image_size = | alt = | caption = ဦးမျိုးအောင်၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ် (၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ) | office = [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်]] | term_start = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | term_end = |appointer= [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] | 1blankname = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]] | 1namedata = [[မင်းအောင်လှိုင်]] | predecessor = ''ကိုယ်တိုင်'' | successor = |office1= |term_start1= ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |term_end1 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |appointer1=[[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] | 1blankname1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]] | 1namedata1 = [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်]] (ယာယီ-တာဝန်) |predecessor1= ''ကိုယ်တိုင်'' | successor1 = ''ကိုယ်တိုင်'' |office2= |term_start2= ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ |term_end2= ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |appointer2=[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] | 1blankname2 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]] | 1namedata2 = [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]] (ယာယီ) <br>[[မင်းအောင်လှိုင်]] (ယာယီ-တာဝန်) |predecessor2= [[မောင်ကို (ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ)|မောင်ကို]] | successor2 = ''ကိုယ်တိုင်'' | office3 = [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ် | constituency3 = [[အောင်မြေသာစံမြို့နယ်]] <br> မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် (၁) | majority3 = မဲ ၃၃၅၁၀ <br>{{small|(၃၉.၄၀ ရာခိုင်နှုန်း)}} <ref>{{cite web|url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=07_01_2026_S_D%20FPTP.pdf&type=page_multiple_photo&code=215&sno=6071&token=aea7ea10deea304a81f619a174d9379fe4ef8950cace98a46916b06ab5f2f08b268a48c92aec388483c0ff2c5796968034eec034ca84d8daf043cf80d0607fd6|title=၂၀၂၅ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၁)တိုင်းဒေသကြီး(သို့)ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း တစ်ဦးချင်း ဆန္ဒမဲရရှိမှုအခြေအနေ|work=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်|access-date=၇ ဧပြီ ၂၀၂၆|date=၂၀၂၆}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref> | term_start3 = ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ | term_end3 = | predecessor3 = ဒေါက်တာ [[ညီမင်းဟန်]] <br>{{small|([[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|NLD]])}} <br>{{small|([[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲ]])}} | successor3 = |office4= [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] <br> သယံဇာတရေးရာဝန်ကြီး |predecessor4= ကောင်စီစတင် |termstart4= ၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |termend4= ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ |appointer4=[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] |successor4= ရွှေဇင် | 1blankname4 = သမ္မတ | 1namedata4 = [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]] (ယာယီ) | birth_name = | birth_date = {{birth year and age|1958}} | birth_place = [[အောင်မြေသာစံမြို့နယ်]]၊[[မန္တလေးမြို့]] | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} --> | death_place = | resting_place = | resting_place_coordinates = | citizenship = | nationality = | party = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | spouse = မမ | children = သား (၁)ဦး၊သမီး(၂)ဦး | parents = တင်လှ (ဖခင်) | residence = | education = | cabinet = [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့]] | alma_mater = [[ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်|ရန်ကုန်စက်မှုတက္ကသိုလ်]] | occupation = | profession = | known_for = | awards = <!-- For civilian awards - appears as "Awards" if |mawards= is not set --> |honorific prefix=[[သီရိပျံချီ]]၊ ဦး}} '''ဦးမျိုးအောင်''' (၁၉၅၈ မွေးဖွား) သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့]] [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] ဖြစ်သည်။ယင်းမတိုင်မီက သူသည် တိုင်းအစိုးရအဖွဲ့၏ သယံဇာတရေးရာဝန်ကြီး ဖြစ်ခဲ့သည့်အပြင်၊ မန္တလေးမြို့တော်စည်ပင်သာ ယာရေးအဖွဲ့ တွင် နိုင်ငံဝန်ထမ်းအဖြစ် ကာလရှည်ဖြတ်သန်းခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့်ပညာရေး == [[မန္တလေးမြို့]]၊ အောင်မြေသာစံမြို့နယ်သား ဖြစ်သည်။ မန္တလေးမြို့မှပင် ၁၀တန်းအောင်မြင်ခဲ့သည်။ ယင်းနောက် ဒေသကောလိပ် ၂နှစ်တက်ပြီး၊ [[ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်|ရန်ကုန်စက်မှုတက္ကသိုလ်]] သို့ ဆက်လက်တက်ရောက်ကာ အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ == အရာထမ်းဘဝ == [[မန္တလေးမြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ|မန္တလေးမြို့တော်စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီ]]၊ ရေပေးဝေရေးစီမံကိန်း၌ မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာရာထူးဖြင့် ၁၉၈၃ခုနှစ်မှစတင် အလုပ်ဝင်ပြီး နိုင်ငံဝန်ထမ်းဘဝကို စတင်ခဲ့သည်။ သူသည် လမ်းတံတားဌာန ဌာနမှူး၊ အဆောက်အအုံနှင့်ကုန်ရုံဌာန ဌာနမှူးစသည့် ရာထူးတာဝန်များထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၈ခုနှစ် တွင် သက်ပြည့် ပင်စင်ယူခဲ့သည်။ == နိုင်ငံရေးဘဝ == ၂၀၂၁ခုနှစ် ဩဂုတ်လ၁ရက် တွင် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့]] ၏ သယံဇာတရေးရာဝန်ကြီး အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။ တိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ် ဦးမောင်ကို နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၏ အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရချိန်၊သူသည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ် ဆက်ခံခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/iprd/news/246138|title=မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ် ဦးမျိုးအောင် အောင်မြေသာစံမြို့နယ် ဒေါနဘွားရပ်ကွက် အောင်ရတနာ(မုန်တိုင်) ဓမ္မာရုံကြီးတွင် ပြည်သူလူထုနှင့် တွေ့ဆုံ|work=MOI Myanmar|access-date=၂၇ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၇ ဇွန် ၂၀၂၅}}</ref> တိုင်းဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ၂၀၂၃ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁ရက်မှ စတင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ရင်း၊ ၂၀၂၅ ဒီဇင်ဘာလ ၂၈ရက်တွင် ကျင်းပမည့် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]၌ [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]အား ကိုယ်စားပြုပြီး အောင်မြေသာစံမြို့နယ် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း(FPTP)အဖြစ် ဝင်ရောက် ယှဉ်ပြိုင်ရန် စာရင်းတင်သွင်းခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/307511|title=အောင်မြေသာစံမြို့နယ်မဲဆန္ဒနယ်တွင် ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီမှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မည့် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး(ငြိမ်း)တေဇကျော်နှင့် မန္တလေးတိုင်းဝန်ကြီးချုပ် ဦးမျိုးအောင် မဲဆွယ်စည်းရုံးမှုပြုလုပ်|work=Eleven Media Group|access-date=၂၇ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref>ရွေးကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရပြီး တိုင်းလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဖြစ်လာသည်။ ထို့နောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၆ ရက်တွင် ကျင်းပသည့် တတိယအကြိမ် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် ၌ နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသူက ၎င်းအား တိုင်းဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် အဆိုပြုတင်သွင်းခဲ့ရာ ကန့်ကွက်သူမရှိ၍ အတည်ပြု ခန့်အပ်ခံရသည်။<ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2026-04-06 |title=စစ်တပ်အရာရှိဟောင်းအများစု တိုင်းနှင့်ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2026/04/06/412404.html |access-date=2026-04-07 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> == ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း == ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၁၇  ရက်နေ့တွင် စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ဖြစ်သည့် [[သီရိပျံချီဘွဲ့]]ကို ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၀ / ၂၀၂၅ |url=https://www.moi.gov.mm/announcements/69027 |accessdate=17 August 2025 |publisher=Ministry of Information}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{lifetime|၁၉၅၈| | }}{{မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်များ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]] [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးမှ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီဝင်များ]] nn9cpohnbj24ou75c8adteve9it2p4z 0 279670 1027222 1020842 2026-04-23T12:51:22Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1027222 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ခါလီဒါ ဇီယာ <br /> Khaleda Zia | native_name = | native_name_lang = | image = Khaleda Zia cropped from Secretary Kerry Poses for a Photo With Government Opposition Leader Begum Khaled Zia at U.S. Embassy Dhaka (29284522026) (cropped).jpg | caption = ၂၀၁၆ ခုနှစ်က ပုံ | order = | office =နဝမမြောက် [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]] | president = * ရှာဟာဗုဒ်ဒင် အာမက် * ဘီ ဒါဒရုဒ္ဇာ ချောဒရီ * အီယာဥဒ်ဒင် အာမက် | term_start = ၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၁ | term_end = ၂၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၆ | predecessor = {{ubl|Latifur Rahman|''{{small|'''အကြံပေးအရာရှိချုပ်'''}}''}} | successor = {{ubl|Iajuddin Ahmed|''{{small|'''အကြံပေးအရာရှိချုပ်'''}}''}} | president1 = ရှာဟာဗုဒ်ဒင် အာမက် | term_start1 = ၂၀ မတ် ၁၉၉၁ | term_end1 = ၃၀ မတ် ၁၉၉၆ | predecessor1 = ခါဇီ ဇမ်ဘား အာမက် | successor1 = {{ubl|မိုဟာမတ် ဟာဘေ့ဘား ရာမာန်|''{{small|'''အကြံပေးအရာရှိချုပ်'''}}''}} | office2 = ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အမျိုးသားရေးပါတီ ခေါင်းဆောင် | term_start2 = ၁၀ မေ ၁၉၈၄ | term_end2 = ၃၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ | predecessor2 = | successor2 = တာရစ် ရာဟ်မန် {{small|[[ခါလီဒါ ဇီယာ]]၏ သား}} | office3 = အတိုက်အခံခေါင်းဆောင် | term_start3 = ၂၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၀၈ | term_end3 = ၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၄ | primeminister3 = [[ရှိတ်ဟာဆီနာ]] | predecessor3 = [[ရှိတ်ဟာဆီနာ]] | successor3 = ရိုရှန် အာရှက်ဒ် | term_start4 = ၂၃ ဇွန် ၁၉၉၆ | term_end4 = ၁၅ ဇူလိုင် ၂၀၀၁ | primeminister4 = [[ရှိတ်ဟာဆီနာ]] | predecessor4 = [[ရှိတ်ဟာဆီနာ]] | successor4 = [[ရှိတ်ဟာဆီနာ]] | office5 = ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၏ သမ္မတဇနီး | president5 = ဇီယာအူး ရာဟ်မန် | term_label5 = | term_start5 = ၂၁ ဧပြီ ၁၉၇၇ | term_end5 = ၃၀ မေ ၁၉၈၁ | birth_name = Khaleda Khanam Putul | birth_date = {{Birth date|1945|8|15|df=yes}} | birth_place = ဗြိတိသျှ အိန္ဒိယ၊ဘင်္ဂလားပြည်နယ် | death_date = {{death date and age|2025|12|30|1945|8|15|df=yes}} | death_place = [[ဒါကာမြို့]]၊[[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]] | party = Bangladesh Nationalist Party | signature = Khaleda Zia signature.svg | awards = | nationality = {{ubl|[[File:British Raj Red Ensign.svg|20px|link=British Raj]]<br /> ဗြိတိသျှ အိန္ဒိယ (၁၉၄၅–၁၉၄၇)|{{PAK}}<br /> (၁၉၄၇–၁၉၇၁)|{{BAN}} <br />(၁၉၇၁ မှစ၍)}} }} '''ခါလီဒါ ဇီယာ''' ({{lang-en|Khaleda Zia}}; ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၁၅ — ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၃၀) သည် [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]]၏ ပထမဦးဆုံး အမျိုးသမီး ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ]]ဝန်ကြီးချုပ် [[ဘနာဇီယာဘူတို]] နောက်တွင် မွတ်စလင်ကမ္ဘာ၏ ဒုတိယမြောက် အမျိုးသမီး ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ခံရသည်။သူသည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် သမ္မတဟောင်းနှင့် စစ်တပ်အရာရှိ ဇီယာအူး ရာဟ်မန် ၏ ဇနီးလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |last1=Crossette |first1=Barbara |date=17 October 1993 |title=Conversations: Khaleda Zia; A Woman Leader for a Land That Defies Islamic Stereotypes |url=https://www.nytimes.com/1993/10/17/weekinreview/conversations-khaleda-zia-woman-leader-for-land-that-defies-islamic-stereotypes.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240229004449/https://www.nytimes.com/1993/10/17/weekinreview/conversations-khaleda-zia-woman-leader-for-land-that-defies-islamic-stereotypes.html |archive-date=29 February 2024 |access-date=5 October 2024 |work=[[The New York Times]]}}</ref> == ငယ်စဉ်ဘဝဖြတ်သန်းမှု == ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ဩဂုတ် ၁၅ ရက် တွင် ယခင် ဗြိတိသျှ အိန္ဒိယ၊ဘင်္ဂလားပြည်နယ်၊ ဂျယ်ပိုင်ဂူရီရှိ ဘင်္ဂါလီ မွတ်စလင် မိသားစုတွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး၊ထိုမိသားစု၏ တတိယမြောက်သမီး ဖြစ်သည်။ငယ်နာမည်မှာ ခါလီဒါ ခါနမ် ပူတူးလ် ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် အိန္ဒိယလွတ်လပ်ရေး အက်ဥပဒေအရ၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယပြည်မကြီး]]ကို ကိုးကွယ်ရာအယူဝါဒကိုလိုက်၍ နှစ်စုခွဲလိုက်ရာ၊ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဒိုမီနီယန်အဆင့်အတန်းရှိသည့် [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ]]ဟူ၍ ပေါ်ထွန်း လာခဲ့သည်။သူသည် ငယ်စဉ်ဘဝအား ပါကစ္စတန်နိုင်ငံသား အဖြစ် ဖြတ်သန်းကြီးပြင်းခဲ့သည်။ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ် တွင် သူသည် ပါကစ္စတန် စစ်တပ်မှ တပ်မှူးအဆင့် ရှိသည့် ဇီယာအူး ရာဟ်မန် နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။လက်ထပ်ပြီးနောက် ခင်ပွန်းဖြစ်သူ၏ မျိုးရိုးအမည်ကိုလိုက်၍ ခါလီဒါ ဇီယာ ဟု အမည် ပြောင်းလိုက်သည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် ခင်ပွန်းနှင့်အတူ အနောက်ပါကစ္စတန် သို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။ခင်ပွန်းသည် ၁၉၆၅ ခုနှစ် အိန္ဒိယ-ပါကစ္စတန် စစ်ပွဲအတွင်း စစ်မှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ် မတ်လတွင် [[အရှေ့ပါကစ္စတန်]] သို့ ပြောင်းရွှေ့ လာခဲ့ပြီးနောက်၊ခင်ပွန်းတာဝန်ထမ်းဆောင်ရာ [[စစ်တကောင်းမြို့]] တွင် အခြေချခဲ့ကြသည်။ == ဘဝဖြတ်သန်းမှုများ == ၁၉၇၁ ခုနှစ် မတ်လ ၂၆ရက် နေ့တွင် [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ|ဘင်္ဂလားသားများ]]သည် [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ|ပါကစ္စတန် နိုင်ငံ]]ထံမှ အရှေ့ပါကစ္စတန် အား လွတ်လပ်ရေးကြေညာခဲ့ကြသည်။ထိုကြေညာမှုကို ပါကစ္စတန်နိုင်ငံသည် အစောပိုင်းတွင် လက်မခံခဲ့ပေ။ထိုကာလများသည် အရှေ့ပါကစ္စတန် တွင် ပါကစ္စတန်စစ်တပ်အုပ်ချုပ်လိုက်သည့်အတွက် နိုင်ငံရေးပြင်းထန်ခဲ့သည့်ကာလများ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဇီယာ သည် ၁၉၇၁ ခုနှစ် မေလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် [[စစ်တကောင်းမြို့|စစ်တကောင်း]]မှ [[ဒါကာမြို့|ဒါကာ]]သို့ ကလေးများနှင့်အတူ လျှိုဝှက်စွာဖြင့် ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့သည်။သူသည် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ လှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်နေခြင်းမရှိသေးသော်လည်း သူ၏ ခင်ပွန်း၊ ဇီယာ ရာဟ်မန်သည် ပါကစ္စတန် စစ်တပ်အရာရှိအဖြစ်မှ [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ|ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်]]လွတ်မြောက်ရေးစစ်အရာရှိအဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းသွားပြီဖြစ်သည့်အတွက်၊မိသားစုကို အန္တရာယ်ရှိနိုင်သည်ဆိုသောအကြောင်းပြချက်ဖြင့် ဇူလိုင် ၂ ရက် နံနက်တွင် ပါကစ္စတန် စစ်တပ်၏ ထိန်းသိမ်းဖမ်းဆီးခြင်းကို ကလေးငယ် ၂ဦးနှင့်အတူ ခံခဲ့ရသည်။ === ဖမ်းဆီးခံရခြင်း နှင့် လွတ်မြောက်ခြင်း === ဖမ်းဆီးခံပြီးနောက် ခလီဒါ ဇီယာနှင့် သူ၏ သားနှစ်ဦးသည် ဒါကာစစ်တပ်နယ်မြေ အတွင်းရှိ အိမ်သို့ ရွှေ့ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၇၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ပထမပတ်အထိ ထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသည်။သူသည် ၁၉၇၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁၆ ရက် မနက်ပိုင်းတွင် လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ် ၂၁ ရက်တွင် ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ဇီယာ ရာဟ်မန် သည် သူ၏ ဇနီးအကြောင်း ပါကစ္စတန်စစ်တပ်ထံသို့ အစီရင်ခံစာတစ်စောင်ရေးသားခဲ့သည်။ထိုအချိန်တွင် ခင်ပွန်းဖြစ်သူသည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်လွတ်မြောက်ရေးစစ်အရာရှိအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျှက်ရှိသည်။ === ၁၉၇၁ လွတ်လပ်ရေးပြီးနောက်နှင့် နိုင်ငံရေးထဲဝင်ရောက်ခြင်း === ပါကစ္စတန်စစ်တပ်သည် [[အရှေ့ပါကစ္စတန်]] တွင် အာဏာ စွန့်လွှတ်ခဲ့ကြခြင်းဖြင့်၊ ၁၉၇၂ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁၆ ရက် တွင် [[အရှေ့ပါကစ္စတန်]] သည် [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]] ဟူ၍ လွတ်လပ်စွာပေါ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ ခါလီဒါ ဇီယာနှင့် သူ၏ သားနှစ်ဦး သည်လည်း လွတ်မြောက်လာခဲ့ပြီး ခင်ပွန်းဖြစ်သူနှင့် ပြန်လည်ဆုံဆည်းခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသည် သမ္မတ၊ဝန်ကြီးချုပ်များဖြင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်မှုကို စတင်ခဲ့သည်။ ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ဇီယာအူး ရာဟ်မန်သည် ဘဝအစပိုင်းတွင် ပါကစ္စတန်စစ်တပ် တွင် ဗိုလ်ကြီး အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေခဲ့သည်။ ဒုတိယ ကာရှ်မီးယား စစ်ပွဲအတွင်း စစ်အရာရှိအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ပြီး Hilal-e-Jurrat ဆုကို ချီးမြှင့်ခံခဲ့သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲအတွင်း ဇီယာအူး ရာဟ်မန်သည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် တပ်ဖွဲ့ အတွက် လုံခြုံရေးနှင့် စစ်ရေးတာဝန်ထမ်းဆောင်ရန် ပါကစ္စတန်စစ်တပ်မှနုတ်ထွက် ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး၊ မတ် ၂၇ ရက်နေ့တွင် လွတ်လပ်ရေးရေဒီယိုစခန်း (Swadhin Bangla Betar Kendra) မှတဆင့် နိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးကြေညာချက်ကို ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ထုတ်လွှင့်ကြေညာချက်ကြောင့် သူသည် လွတ်မြောက်ရေးကြေညာသူ အဖြစ် လူသိများခဲ့သည်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် စစ်တပ် တွင် တပ်မဟာမှူးရာထူးရရှိခဲ့ပြီး၊ထိုမှတဆင့် ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ် အဖြစ် တာဝန် အဆင့်ဆင့်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ် ၁၅ ရက် ဘ င်္ဂလားဒေ့ရှ် စစ်အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်း စစ်ဦးစီးချုပ် အဖြစ် ရာထူးတိုးမြှင့်ခံရသည်။၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာ ၃ ရက် အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်းတွင်မူ သူသည် စစ်တပ်တွင်းမှ ဖယ်ရှားခံရသည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာ ၇ ရက် အာဏာသိမ်းမှု အပြီးတွင် ဇီယာအူး ရာဟ်မန်သည် စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအောက်တွင် အစိုးရခေါင်းဆောင်အဖြစ် အာဏာရရှိခဲ့သည်။၁၉၇၇ ခုနှစ် သမ္မတရာထူးကို လက်ခံပြီး ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး အဆင့်ဖြင့် စစ်တပ်မှ အနားယူခဲ့သည်။ ၁၉၇၇ ခုနှစ်၊ဧပြီ ၂၁ ရက် တွင် ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ဇီယာအူး ရာဟ်မန်သည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၏ သမ္မတအဖြစ် ရာထူးယူလိုက်ချိန်မှစ၍ '''ခါလီဒါ ဇီယာ''' သည် '''နိုင်ငံသမ္မတ၏ ဇနီး (First Lady)''' အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ထိုတာဝန်ကို ၁၉၈၁ ခုနှစ် မေ ၃၀ ရက် သမ္မတ ဇီယာအူး ရာဟ်မန် လုပ်ကြံခံရချိန်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ == နိုင်ငံရေးဖြတ်သန်းမှုများ == ခင်ပွန်းဖြစ်သူ လုပ်ကြံခံရပြီးနောက်၊၇လအကြာ ၁၉၈၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၂ ရက်တွင် နိုင်ငံရေးသို့ ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ စတင် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ခင်ပွန်းဖြစ်သူ တည်ထောင်ခဲ့သည့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်အမျိုးသားရေးပါတီ ('''Bangladesh Nationalist Party (BNP)''' )တွင် အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် စတင်ရင်းဖြင့်၊၁၉၈၄ ခုနှစ် မေ ၁၀ ရက် တွင် ထိုပါတီ၏ ခေါင်းဆောင် ဖြစ်သွားခဲ့သည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်အမျိုးသားရေးပါတီ သည် အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။နှစ်ပေါင်း ၂၀ ကျော်အတွင်း ပထဆုံးသော ဒီမိုကရက်တစ် ရွေးကောက်ပွဲ နှင့် တက်လာသည့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အမျိုးသားရေး ပါတီ (ဘီအန်ပီ) ခေါင်းဆောင် '''ခါလီဒါ ဇီယာ''' သည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊မတ်လ ၂၀ ရက် တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံး အမျိုးသမီးဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာသည်။ထိုတာဝန်ကို ၁၉၉၆ ခုနှစ်၊မတ်လ ၃၀ ရက် နေ့အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ပြုလုပ်သည့် ပါလီမန်ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အဝါမီလိဂ်ပါတီသည် အင်အားကြီးပါတီတစ်ရပ်အဖြစ်ရပ်တည်ခဲ့ပြီးနောက်၊ ၁၉၉၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ထိုပါတီခေါင်းဆောင် [[ရှိတ်ဟာဆီနာ]]သည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ဝန်ကြီးချုပ်တာဝန်ကို စတင် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်အမျိုးသားရေးပါတီ ခေါင်းဆောင် '''ခါလီဒါ ဇီယာ''' သည် ပါလီမန်တွင် အတိုက်အခံခေါင်းဆောင် အဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် ခါလီဒါ ဇီယာ နှင့် ရှိတ်ဟာဆီနာ တို့သည် တစ်လှည့်စီဝန်ကြီးချုပ် နှင့် အတိုက်အခံခေါင်းဆောင်တာဝန်များ ဝန်ထမ်းဆောင်ရင်း နိုင်ငံရေးပြိုင်ဘက်များ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။၂၀၀၁ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ခါလီဒါ ဇီယာသည် ဒုတိယအကြိမ်မြောက် ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသည်။ထိုအချိန်တွင် ရှိတ်ဟာဆီနာ သည် အတိုက်အခံခေါင်းဆောင် အဖြစ် နှင့် နိုင်ငံရေးပြိုင်ဘက် အဖြစ် ရှိနေခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်၊အောက်တိုဘာ ၂၉ ရက် တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အမျိုးသားရေးပါတီ၏ အုပ်ချုပ်မှု ပြီးဆုံးပြီးနောက်၊ ၂၀၀၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလကုန်တွင် သမ္မတ '''အီယာဂျူဒ်ဒင် အာမက်ဒ် (Iajuddin Ahmed)'''သည် သမ္မတ တာဝန်အပြင် အိမ်စောင့်အစိုးရအဖွဲ့၏ အကြံပေးအရာရှိချုပ် အဖြစ် ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်ခင် တိုင်းပြည်၏ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို လွှဲယူခဲ့သည်။ယင်းနှင့်အတူ ၂၀၀၆-၂၀၀၈ ခုနှစ် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နိုင်ငံရေး အကျပ်အတည်းသည် စတင်သွားခဲ့သည်။ BNP အစိုးရသည် အိမ်စောင့်အစိုးရ၏ အကြံပေးအရာရှိချုပ် ခန့်အပ်မှုကို ထောက်ခံခဲ့သည်။အကြံပေးအရာရှိချုပ်သည် ကြားဖြတ် ရက် ၉၀ ကာလနှင့် လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲများအတွင်း အစိုးရကို စီမံခန့်ခွဲသည်။ထို့နောက်တွင် နိုင်ငံရေးပဋိပက္ခသည် စတင်ခဲ့သည်။ရှိတ်ဟာဆီနာ၏ အဝါမီလိဂ် ပါတီမှ စတင်သည့် အကြမ်းဖက်ဆန္ဒပြမှုများကြောင့် လူ ၄၀ သေဆုံးကာ ရာပေါင်းများစွာ ဒဏ်ရာရခဲ့သည်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အမျိုးသားရေးပါတီသည် ယင်းဖြစ်စဉ်နှင့် ပတ်သက်၍ အတိုက်အခံများကို တိုင်ကြားမှုများ ရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁၁ ရက် တွင် အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာပြီး သမ္မတ အီယာဂျူဒ်ဒင် အာမက်ဒ် (Iajuddin Ahmed)သည် အိမ်စောင့်အစိုးရအဖွဲ့ အကြံပေးအရာရှိချုပ် အဖြစ်မှ နုတ်ထွက်ခဲ့ရသည်။စစ်တပ်ထောက်ခံသော အိမ်စောင့်အစိုးရ အသစ် တက်လာသည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၉ ရက်တွင် ပြုလုပ်သည့် (၉)ကြိမ်မြောက် ပါလီမန်ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဝန်ကြီးချုပ် [[ရှိတ်ဟာဆီနာ]] ဦးဆောင်သည့် မဟာမိတ် အုပ်စုသည် ပါလီမန်အမတ်နေရာ (၂၉၉)နေရာအနက် (၂၆၂)နေရာတွင် အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး၊ ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုခဲ့သည်။ဤသို့ဖြင့် ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကို သက်တမ်းအရှည်ကြာဆုံးဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်သည်အထိ ရှိတ်ဟာဆီနာသည် နိုင်ငံမှထွက်ပြေးခဲ့ရသော ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၅ရက်နေ့ မွန်းလွဲပိုင်းအထိ ဆက်တိုက် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ '''ခါလီဒါ ဇီယာ''' သည် ထိုကာလတစ်လျှောက် အတိုင်အခံခေါင်းဆောင် အဖြစ် ဖြတ်သန်းခဲ့သည်။ဝန်ကြီးချုပ် ရှိတ်ဟာဆီနာ၏ နိုင်ငံရေးအရ ဖိနှိပ်မှုများကိုလည်း ခံခဲ့ရသည်။ == ပြင်းထန်ခဲ့သည့် အတိုက်အခံကာလများ == ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ ကို ခါလီဒါ ဇီယာ သည် သပိတ်မှောက်ခဲ့သည်။၎င်းသပိတ်မှောက်ခဲ့သည့် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ရှိတ်ဟာဆီနာ သည် အနိုင်ရကာ ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်ခဲ့သည်။ဇီအာ သည် အတိုက်အခံခေါင်းဆောင်ဘဝ ဖြင့် အထွေထွေ ပိတ်ဆို့ ဆန္ဒပြပွဲများအပါအဝင် ၊အတိုက်အခံမျိုးစုံဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/world/2015/01/150105_bangladesh_zia_calls_blockade|title=ပိတ်ဆို့ ဆန္ဒပြဖို့ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အတိုက်အခံ ဆော်ဩ|work=BBC|access-date=၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅}}</ref> ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီနှစ်ဆန်းပိုင်းတွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နိုင်ငံတွင် လူ၇၀၀၀ကျော်အထိ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခဲ့ရသည့် အစိုးရ ဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ဝန်ကြီးချုပ် ရှိတ်ဟာဆီနာ သည် အတိုက်အခံများကို စစ်သွေးကြွများ အဖြစ် ပြောဆို ရှုတ်ချ ခဲ့ပြီး၊အတိုက်အခံများကို ဖိနှိပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/world/2015/01/150121_bangladesh_arrests_7000_activists|title=အတိုက်အခံ ၇၀၀၀ ကျော်ကို ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ဖမ်းဆီးခဲ့|work=BBC|access-date=၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၅}}</ref> ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ဖေဖော်ဝါရီ ၃ ရက် တွင် ဘင်္ဂလားဒေရှ့် နိုင်ငံ ၊Chauddagram မြို့အနီး၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် လူ၇ဦး မီးလောင်သေဆုံးခဲ့သော ဘတ်စ်ကား တစ်စင်း မီးလောင်ဗုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်ခံရသည့်ဖြစ်ရပ် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ထိုကိစ္စနှင့် ပတ်သက်ပြီး သွေးထိုး လှုံဆော်မှုဖြင့် အတိုက်အခံခေါင်းဆောင် '''ခါလီဒါ ဇီယာ''' သည် ရှိတ်ဟာာဆီနာအစိုးရ အာဏာပိုင်အဖွဲ့၏ တရားစွဲဆိုခြင်းကို အခြားသူများနှင့်အတူ ခံခဲ့ရသည်။ဇီအာ ၏ ဘင်္ဂလားဒေရှ့်အမျိုးသားရေးပါတီ BNP သည် အဆိုပါ ဘတ်စ်ကား အတိုက် ခံခဲ့ရမှု ကို ပြစ်တင် ရှုတ်ချခဲ့ပြီး ၎င်းတို့နှင့် မသက်ဆိုင်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/world/2015/02/150204_bangladesh_zia_charged|title=ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အတိုက်အခံ ခေါင်းဆောင် တရားစွဲခံရ|work=BBC|access-date=၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၅}}</ref>သို့သော်လည်း ခါလီဒါ ဇီယာသည် ထိုဖြစ်ရပ်ဖြင့် ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊မတ်လ ၃၀ ရက် တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တရားရုံး၏ ဖမ်းဝရမ်းထုတ်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/bangladesh-politics/3262428.html|title=ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း Khaleda တရားရုံးဖမ်းဝရမ်းထုတ်|work=VOA|access-date=၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၃၁ မတ် ၂၀၁၆}}</ref> အဓိက မသင်္ကာသူအဖြစ် စွဲချက်ဖြင့် ဖမ်းဝရမ်းအပေါ် နိုင်ငံရေးအရ ပူးပေါင်းကြံစည်မှု တစိတ်တပိုင်းအဖြစ် အတိုက်အခံပါတီဘက်က တုံ့ပြန်ခဲ့ပြီး၊စွပ်စွဲချက်များကို ပယ်ချခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ဖေဖော်ဝါရီ ၈ ရက် တွင် '''ခါလီဒါ ဇီယာ''' သည် အဂတိလိုက်စားမှု စွဲချက်များနှင့် ထောင်ဒဏ် ၅ နှစ် စီရင်ချက် ချမှတ်ခံခဲ့ရသည်။ ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည့် ၂၀၀၁ ခုနှစ် မှ ၂၀၀၆ ခုနှစ် အတွင်း မိဘမဲ့ ဂေဟာ တခုအတွက် စုထားသည့် ရန်ပုံငွေထဲမှ အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၂ သိန်းခွဲ အလွဲသုံးစား လုပ်ခဲ့မှုဖြင့် ပြစ်ဒဏ် ချမှတ်ခံရခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/4244390.html|title=ဘင်္ဂလားဒေ့ရ်ှဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ထောင် ငါးနှစ်အမိန့်ချခံရ|work=VOA|access-date=၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၈}}</ref> ဇီယာကမူ နိုင်ငံရေးအရ လုပ်ဆောင်မှုကို ခံခဲ့ရသည်ဟု တရားရုံး ရှေ့တွင် ငိုကြွေးရင်း၊ ထောက်ခံကြသူများအား စိတ်ဓာတ် ခိုင်ခိုင်မာမာ ထားကြရန် မှာကြားရင်း ထောင်ဒဏ်ကျခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/world-42994692|title=ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ထောင် ၅ နှစ်ကျ|work=BBC|access-date=၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၈}}</ref> အမှု နှင့် ဆက်စပ်နေသည့် ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဇီယာ ၏ သားဖြစ်သူ တာရစ် ရာဟ်မန် နှင့် တခြားသူ လေးဦးတို့ကိုလည်း တရားရုံးက ထောင်ဒဏ် ၁၀ နှစ်စီ ချမှတ်ခဲ့သည်။ သားဖြစ်သူ တာရစ် ရာဟ်မန် သည် ရှိတ်ဟာဆီနာ၏ နိုင်ငံရေးဖိနှိပ်ညှဉ်းပန်းမှုများကြောင့် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်မှ ထွက်ခွာခဲ့ပြီး ဗြိတိန်နိုင်ငံ လန်ဒန်မြို့တော် တွင် တိမ်းရှောင်နေခဲ့ရသူဖြစ်သည်။ ထိုကဲ့သို့ အတိုက်အခံ ဘင်္ဂလားဒေရှ့် အမျိုးသားရေးပါတီ၏ ခေါင်းဆောင် ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဇီယာသည် ပြစ်ဒဏ် စီရင်ချက်ကြောင့် ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာတွင် ကျင်းပမည့် ရွေးကောက်ပွဲ တွင် ပါဝင် ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်ဆုံးရှုံးသွားခဲ့ပြီး၊ရှိတ်ဟာဆီနာ သည်သာ တကျော့ပြန်အာဏာဆက်လက် ရရှိခဲ့သည်။ == ဘဝနိဂုံး == ခါလီဒါ ဇီယာသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှစ၍ နာတာရှည် ကျောက်ကပ်ရောဂါ၊ အသည်းလုပ်ဆောင်ချက်ချို့ယွင်းမှု အပါအဝင် အသက်အရွယ်ဆိုင်ရာ ရောဂါများ ကြောင့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ပြဿနာများ ခံစားနေခဲ့ရသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် COVID-19 ကူးစက်ခံခဲ့ရသော်လည်း လက္ခဏာမပြသဘဲ နောက်ပိုင်းတွင် ပြန်လည်ကျန်းမာလာခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၇ ရက်မှ ဇွန် ၁၉ ရက်အထိ၊ အောက်တိုဘာ ၁၂ ရက်မှ နိုဝင်ဘာ ၃ ရက်အထိ၊ ထို့နောက် ၂၀၂၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၄ ရက်မှစ၍ ဒါကာမြို့ရှိ ဆေးရုံတွင် ကုသမှု ခံယူခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၈ ရက်တွင် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအဖွဲ့သည် ခါလီဒါ ဇီယာ တွင် အသည်းချို့ယွင်းမှု (liver cirrhosis) ကို ခံစားနေရကြောင်း ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။ နိုင်ငံခြားသို့ သွားရောက်ကုသခွင့်ပြုရန် တင်ပြခဲ့သော်လည်း ထိုတောင်းဆိုချက်ကို တရားရုံးမှ ပယ်ချခဲ့သည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၉ ရက်တွင် သူသည် ဆေးရုံတက်၍ ဆက်လက် ဆေးကုသမှုခံယူခဲ့ရပြန်သည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇွန်လ တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၌ ရှိတ်ဟာဆီနာအစိုးရ၏ စီမံခန့်ခွဲမှု အလွဲအမှားနှင့်စပ်လျဉ်းပြီး ကျောင်းသားလူငယ်များဦးဆောင်သည့် ကြီးမားသည့် ဆန္ဒပြ လှုပ်ရှားမှုကြီး ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ [[၂၀၂၄ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ကိုတာ ပြန်လည်ပြုပြင်ရေး လှုပ်ရှားမှု]]အဖြစ် လူသိများသည့် ထိုလှုပ်ရှားမှုကြောင့် သက်တမ်းရှည်ဝါရင့် ဝန်ကြီးချုပ် ရှိတ်ဟာဆီနာ သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၅ရက်နေ့ မွန်းလွဲပိုင်း တွင် ရာထူးမှ ရုတ်တရက် နုတ်ထွက်ခဲ့ရပြီး အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ထွက်ပြေးသွားခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/article/2024/08/15/388845.html|title=ဟာစီနာအလွန် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်သစ်အတွက် စိန်ခေါ်မှုများ|work=The Irrawaddy|access-date=၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၄}}</ref> လစ်လပ်နေသည့် [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်]]အစိုးရအဖွဲ့ အကြီးအကဲ ရာထူးကို အကြံပေးအရာရှိချုပ် အနေဖြင့် [[မိုဟာမတ် ယူနွတ်စ်]] သည် ဆက်ခံခဲ့သည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ် ၅ ရက် ည ၁၀ နာရီဝန်းကျင် တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် သမ္မတ မိုဟာမက် ရှဟာဘူဒင် သည် ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း နှင့် အတိုက်အခံခေါင်းဆောင် ခါလီဒါ ဇီယာကို ထောင်ဒဏ်ချမှတ်ခံထားရခြင်းမှ ပြန်လွှတ်ပေးရန် အမိန့်ပေးခဲ့သည်။သူသည် ဤသို့ဖြင့် နေအိမ်အကျယ်ချုပ်မှ ပြန်လွှတ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၇ ရက်တွင် ခါလီဒါ ဇီယာသည် လန်ဒန်မြို့သို့ သွားရောက်၍ ကုသမှု ခံယူခဲ့သည်။၄လကျော်ကြာ ဆေးကုသမှုခံယူပြီး မေလ ၆ ရက် တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ သို့ ပြန်လည် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ဟာစီနာ၏ ခါးသီးပြိုင်ဘက်ဖြစ်သည့် ဇီယာ နှင့် ၎င်း၏ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အမျိုးသားရေးပါတီ (BNP) တို့သည် ယူနွတ် ခေါင်းဆောင်သည့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံကို ဒီမိုကရေစီစနစ် ပြန်လည်ကျင့်သုံးရန်အတွက် ဒီဇင်ဘာလတွင် ရွေးကောက်ပွဲပြုလုပ်ရန် တိုက်တွန်းဖိအားပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/bangladeshs-ailing-former-premier-khaleda-zia-returns-home-2025-05-06/|title=Bangladesh's ailing former premier Khaleda Zia returns home|work=Reuters|access-date=31 Dec 2025|date=6 May 2025}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊နိုဝင်ဘာ ၂၁ ရက် တွင် ခါလီဒါ ဇီယာသည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ကြားဖြတ်အစိုးရ အကြီးအကဲ [[မိုဟာမတ် ယူနွတ်စ်|ယူနွတ်စ်]] နှင့် ဒါကာမြို့ တွင် တွေ့ဆုံပြီး နိုင်ငံရေးဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/396971/prof-yunus-holds-meeting-with-khaleda-zia|title=Prof Yunus holds meeting with Khaleda Zia|work=dhakatribune|access-date=31 Dec 2025|date=21 Nov 2025}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၃ ရက်တွင် အလွန်အရေးကြီးသော အခြေအနေဖြင့် ဇီယာသည် ဆေးရုံတက်ခဲ့ရပြန်သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁ ရက်တွင် အစိုးရက သူ့အား အရေးကြီးပုဂ္ဂိုလ် အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး လုံခြုံရေးအတွက် Special Security Force ကို တပ်ဆင်ထားခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဒီဇင်ဘာ ၂၅ ရက် တွင် ပြည်ပ၌ ၁၇ နှစ်ကြာ တိမ်းရှောင်နေခဲ့ရသည့် ဇီယာမိသားစု၏ သားဖြစ်သူ တာရစ် ရာဟ်မန် သည် မိခင်နိုင်ငံသို့ ပြန်လာပြီးကျန်းမာရေးမကောင်းဖြစ်နေသည့် ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ခါလီဒါ ဇီယာ ၏ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အမျိုးသားရေးပါတီ BNP၏ ယာယီ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် လွှဲပြောင်းတာဝန်ယူခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2025/12/26/why-bnp-leader-tarique-rahmans-return-to-bangladesh-matters-ahead-of-vote|title=Bangladesh election: Why BNP leader Tarique Rahman’s return matters|work=aljazeera|access-date=31 Dec 2025|date=26 Dec 2025}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/12/25/76775|title=နိုင်ငံရေးဩဇာကြီးသူ တာရစ်ရာမန် ပြည်နှင်ခံဘဝကို အဆုံးသတ်ပြီး ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ပြန်မည်|work=mizzima|access-date=၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၃၀ ရက်တွင် Evercare Hospital တွင် ဇီယာသည် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။ခင်ပွန်းဖြစ်သူ သမ္မတဟောင်း ဇီယာအူး ရာဟ်မန်၏ သင်္ချိုင်းဘေးတွင် သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://staging-burmese.dvb.no/post/739582|title=ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ပထမဆုံး အမျိုးသမီးဝန်ကြီးချုပ် ခါလီဒါ ဇီယာ ကွယ်လွန်|work=DVB|access-date=၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၃၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref> == ကိုးကား == <references/> {{Lifetime|၁၉၄၅|၂၀၂၅ }} [[Category:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ]] 82fgag2u8htulnrjxht8fouhmsfvh2b 0 280639 1027231 1019202 2026-04-23T14:16:38Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1027231 wikitext text/x-wiki [[ဖိုင်:James Peace at home in Wiesbaden.jpg|thumb|388x388px|ဗိစ်ဘာဒင်မြို့ရှိ ဂျိမ်းစ် ပိစ်]] '''ခန်းနစ်သ် ဂျိမ်းစ် ပိစ်''' ([[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]: Kenneth James Peace) ကို ၁၉၆၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ပေးစ်လီမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် စကော့တ်လူမျိုး တေးရေးဆရာ၊ တေးဂီတဖျော်ဖြေပွဲစန္ဒယားဆရာနှင့် အမြင်အာရုံဆိုင်ရာ အနုပညာရှင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ == ကိုယ်ရေးရာဇဝင် == '''ဂျိမ်းစ် ပိစ်'''ကို ၁၉၆၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၈ ရက်နေ့တွင် [[စကော့တလန်နိုင်ငံ|စကော့တလန်]]နိုင်ငံ ပေးစ်လီမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် သူ၏ငယ်စဉ်ကလေးဘဝ အချိန်အများစုကို စကော့တလန်အနောက်ပိုင်းရှိ ပင်လယ်ကမ်းခြေအပန်းဖြေမြို့ဖြစ်သော ဟယ်လင်စ်ဘာ့ဂ်တွင် ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။<ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20110527164145/http://www.wiesbadener-tagblatt.de/region/wiesbaden/meldungen/10206548.htm Birgitta Lamparth။ "Keine ‘stacheligen’ Klänge"၊ Wiesbadener Tagblatt၊ ဂျာမန်သတင်းစာ။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်။]</ref><ref name=":1">Julia Anderton။ "Tango wie eine süß-saure Geschichte"။ Wiesbadener Kurier၊ ဂျာမန်သတင်းစာ)။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၄ ရက်။</ref><ref name=":2">[https://hojaderutadigital.mx/una-entrevista-al-compositor-james-peace/ Soledad Carrizo-Araya။ "Una entrevista al compositor James Peace"။ Hoja de Ruta Digital၊ ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ။]{{Dead link|date=March 2026 }}</ref> သူ့မိသားစုတွင် အနုပညာရှင်များစွာရှိပြီး (ဥပမာ - ဂျွန် မက်ဂီး) ၂၀ ရာစုပထမပိုင်းက နာမည်ကျော် အကဂီတရေးစပ်သူတစ်ဦးဖြစ်သော ဖီးလစ်စ် ဘန်းစ်နှင့်လည်း သူသည် ဆွေမျိုးတော်စပ်သည်။<ref name=":0" /><ref name=":3">Sabine Klein။ "Meine Musik ist wie ich - sehr romantisch"။ Frankfurter Rundschau၊ ဂျာမန်သတင်းစ)။ ၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ ထုတ်ဝေမှုအမှတ် ၂၅၄၊ စာမျက်နှာ ၂။</ref> သူသည် အသက် ၈ နှစ်အရွယ်ကပင် စန္ဒယားသင်ခန်းစာများကို စတင်သင်ယူခဲ့ကာ သူ၏ ပထမဆုံးအကြိမ် [[အ]]များပြည်သူရှေ့ဖျော်ဖြေမှုမှာ အသက် ၁၄ နှစ်တွင် ဖြစ်ပြီး စကော့တ် ဂျော့ပ်လင်၏ဂီတကို တီးခတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref name=":2" /> ၁၆ နှစ်တွင် သူသည် တော်ဝင်စကော့တလန်ဂီတနှင့်ဇာတ်သဘင်ကျောင်း (ယခုအခါ စကော့တလန်တော်ဝင်ဂီတကျောင်းဟုခေါ်) သို့ အသက်အငယ်ဆုံးအချိန်ပြည့်ကျောင်းသားအဖြစ် တက်ရောက်ခွင့်ရခဲ့သည်။<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":3" /><ref name=":4">G. Müller။ "Die Seele des Klaviers tanzt Tango"။ Kulturspiegel Wetterau၊ ဂျာမန်မဂ္ဂဇင်း။ ၂၀၀၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၇ ရက်၊ စာမျက်နှာ ၅။</ref> ၁၉၈၃ တွင် သူသည် ဂလပ်စ်ဂိုတက္ကသိုလ်မှ စန္ဒယားသင်ကြားရေးဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ နောက်နှစ်တွင် သူသည် မင်ဒယ်လ်ဆွန်၏ စန္ဒယားဖျော်ဖြေပွဲ အမှတ် (၁) ကို အာရ်အက်စ်အမ်အေဒီသံစုံတီးဝိုင်းနှင့်အတူ တီးခတ်ခဲ့၍ ဂီတဖျော်ဖြေမှုဒီပလိုမာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။<ref name=":3" /><ref name=":4" /> တရားဝင်ကျောင်းတက်ရောက်မှုကိုရပ်နားခဲ့ပြီးနောက် သူသည် စန္ဒယားဆရာတစ်ယောက်အဖြစ် တောင်းဆိုမှုအများအပြားခံခဲ့ရပြီး အက်ဒင်ဗာရာမြို့တွင် ၁၉၈၈ မှ ၁၉၉၁ ခုနှစ်အထိ နေထိုင်ခဲ့သည်။<ref name=":0" /><ref name=":1" /> [[ဖိုင်:James Peace - Idylls Op.4b.webm|center|thumb|349x349px|James Peace - Idylls Op.4b]] ဂျိမ်းစ် ပိစ်သည် [[ဂျာမနီနိုင်ငံ|ဂျာမနီ]]နိုင်ငံ ဘာ့ဒ်နောင်းဟိုင်တွင် ၁၉၉၁ မှ ၂၀၀၉ ခုနှစ်အထိ အခြေချနေထိုင်ခဲ့သည်။<ref>Manfred Merz။ "Virtuose, gefühlsbetonte Welt der Romantik"၊ Wetterauer Zeitung၊ ဂျာမန်သတင်းစာ၊ ၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၂ ရက်၊ စာမျက်နှာ ၁၉။</ref><ref>"James Peace"။ The Tango Times၊ နယူးယောက်က မဂ္ဂဇင်။ ထုတ်ဝေမှုအမှတ် - ၂၀၀၂/၂၀၀၃ - ၃၉၊ စာမျက်နှာ ၁-၅။</ref> သူသည် ၁၉၉၈ မှစတင်၍ တန်ဂိုအကကို သုတေသနပြုလေ့လာခဲ့ပြီး တန်ဂိုအက၏လှုံ့ဆော်မှုကိုအခြေခံသော သူ၏ကိုယ်ပိုင်စန္ဒယားသံစဉ်များ ပါဝင်သည့် ''Tango escocés'' (စကော့တလန်တန်ဂို) ဟုခေါ်သော စီဒီခွေကို ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် သူသည် ဗစ်တိုးရီးယားဂီတကောလိပ်၏ ဂုဏ်ထူးဆောင်အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name=":3" /><ref name=":5">[https://search.nls.uk/primo-explore/fulldisplay?docid=44NLS_ALMA21615957400004341&context=L&vid=44NLS_VU1&lang=en_US&search_scope=SCOPE1&adaptor=Local%20Search%20Engine&query=any,contains,Tango%20escoc%C3%A9s&mode=basic National Library of Scotland။ ''Tango escocés'']</ref><ref name=":6">[https://pad.philharmoniedeparis.fr/pad/doc/ALOES/0795887/tango-escoces-scottish-tango-k-james-peace-comp-piano Philharmonie de Paris။ ''Tango escocés'']</ref><ref name=":7">[https://www.muziekweb.nl/Link/KHX3103/Tango-escoc%C3%A9s de bibliotheek။ ''Tango escocés'']</ref><ref name=":8">"James Peace"။ La Cadena၊ ဟော်လန်မဂ္ဂဇင်း။ ၂၀၀၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ၊ စာမျက်နှာ ၂၆။</ref> ထိုနှစ်တွင်ပင် သူသည် စက်တင်ဘာနှင့် အောက်တိုဘာလများတွင် ဂျာမနီမြောက်ပိုင်း တစ်ကိုယ်တော်တေးဂီတဖျော်ဖြေပွဲခရီးစဉ်များကို ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး နိုဝင်ဘာလတွင် ကမ္ဘာ့အရှေ့ဖျားဒေသသို့ သွားရောက်ခဲ့ကာ [[ဟောင်ကောင်]]တွင် သူ၏ ''Tango XVII'' ကို ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ဖျော်ဖြေတီးခတ်ခဲ့သည်။<ref name=":5" /><ref name=":6" /><ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref>''TangoTang''၊ ဟောင်ကောင် (香港)။ သတင်းလွှာ၊ ၂၀၀၂ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၈ ရက်။</ref><ref>[https://www.scmp.com/article/393890/james-peace "James Peace"။ 南華早報၊ ဟောင်ကောင်သတင်းစာ။ ၂၀၀၂ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်။]</ref> နောက်နှစ်များတွင် သူ၏တေးဂီတဖျော်ဖြေမှုများကို [[ဥရောပ]]တွင် အဓိက ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ သူ၏ ကိုယ်ပိုင်တန်ဂိုဂီတသံစဉ်များကို အောက်ပါမြို့များတွင် ဖျော်ဖြေခဲ့သည် - အမ်စတာဒမ်၊ အေသင်၊<ref>ဖျော်ဖြေပွဲ လက်ကမ်းစာစောင် ''{Για σένα Αγγελική}''။ အေသင်မြို့၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၇ ရက်။</ref> ဘာလင်၊<ref>Tangodanza၊ ဂျာမန်မဂ္ဂဇင်း။ ထုတ်ဝေမှုအမှတ် ၁/၂၀၀၂ - ၉။</ref> ဘရပ်ဆဲလ်၊ ဟယ်လ်ဆင်ကီ၊<ref>ဖျော်ဖြေပွဲပိုစတာ၊ ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဖင်လန်နိုင်ငံ ဖျော်ဖြေပွဲခရီးစဉ်။ </ref> လစ္စဘွန်း၊<ref name=":2" /><ref>ဖျော်ဖြေပွဲပိုစတာ၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ် ပေါ်တူဂီ ဖျော်ဖြေပွဲခရီးစဉ်။</ref> လန်ဒန်၊ မာဒရစ်၊<ref name=":2" /><ref>ဖျော်ဖြေပွဲပိုစတာ၊ ၂၀၁၃ ခုနှစ် စပိန် ဖျော်ဖြေပွဲခရီးစဉ် - ''¡Feliz Cincuenta Cumpleaños - 2013!''။</ref> အော်စလို၊<ref>[https://web.archive.org/web/20200608114526/https://listen.no/event/konsert-kl-13-00-james-peace-flygel-tangos-romanticos-musikk-av-peace-piazzolla-albeniz-utstillingssalene-er-stengt Listen.no။ James Peace (flygel)။ Munch Museet။ အော်စလို၊ ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၆ ရက်။] </ref> ရေးကဗိနှင့်<ref>[https://www.mbl.is/greinasafn/grein/823608/ Ríkarður Ö Pálsson၊ "Skozkir Slaghörputangoár"။ Morgunblaðið၊ အိုက်စလန်သတင်းစာ။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၄ ရက်။]</ref> ဗီယင်နာ။<ref>ဗီယင်နာမှာကျင်းပတဲ့ ဖျော်ဖြေပွဲရဲ့ လက်ကမ်းစာစောင်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၃ ရက်23။</ref> [[ဖိုင်:Cover page, Eternal Song Op.32 by James Peace (study score).png|thumb|324x324px|မျက်နှာဖုံးစာမျက်နှာ၊ ဂျိမ်းစ် ပိစ် ရေးသားသော Eternal Song Op.32 (လေ့လာမှုတေးဂီတ)]] သူ၏ တန်ဂိုနှင့်ဆိုင်သောလက်ရာများကို အသိအမှတ်ပြုသည့်အနေဖြင့် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် သူသည် လန်ဒန်ဂီတကောလိပ်၏ ဂုဏ်ထူးဆောင်အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name=":9">[https://search.nls.uk/primo-explore/fulldisplay?vid=44NLS_VU1&tab=default_tab&docid=44NLS_ALMA21438757900004341&lang=en_US&context=L&adaptor=Local%20Search%20Engine&query=any,contains,K.%20James%20Peace&mode=basic National Library of Scotland။ ''K. James Peace in Wiesbaden'']</ref><ref name=":10">[https://portal.dnb.de/opac.htm?method=simpleSearch&cqlMode=true&query=idn%3D1022200380 Deutsche Nationalbibliothek. ''K. James Peace in Wiesbaden'']</ref><ref name=":11">[https://whittakerlive.blogspot.com/2012/05/new-dvd-interview-with-wiesbaden.html Whittaker Live။ "Wiesbadener Highlander K. James Peace - New DVD"]</ref> အက်ဒင်ဗာရာတွင် ခဏနေပြီးနောက် ဗိစ်ဘာဒင်မြို့တွင်နေထိုင်ရန် သူသည် ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဂျာမနီသို့ပြန်လာခဲ့သည်။<ref name=":0" /><ref name=":1" /> ဤသည်ကပင် အနုပညာဖန်တီးမှုတွန်းအားအသစ်များကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့၍ သူသည် သူ၏ကိုယ်ပိုင်တေးဂီတသံစဉ်အချို့အကြောင်း ရုပ်ရှင်တိုများ ဖန်တီးထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ သူ၏ရုပ်ရင်တိုလက်ရာများအနက် တစ်ခုမှာ ''ဗိစ်ဘာဒင်ရှိ ဂျိမ်းစ် ပိစ်'' ဟူသော မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်ဖြစ်သည်။<ref name=":9" /><ref name=":10" /><ref name=":11" /> == ဆုများနှင့် ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ == ●      ပထမဆု၊ အက်ဂ်နက်စ်မစ်လာပြိုင်ပွဲ၊ [[ဂလပ်စဂိုးမြို့|ဂလပ်စ်ဂိုမြို့]] ၁၉၈၃ ခုနှစ်<ref name=":4" /> ●      ပထမဆု၊ ဒွန်းဘာတင်ရှိုင်းယား အီးအိုင်အက်စ်ပြိုင်ပွဲ၊ ဂလပ်စ်ဂိုမြို့ ၁၉၈၄ ခုနှစ်<ref name=":4" /> ●      ပထမဆု၊ ဆီဘဲလီးယပ်စ်စာစီစာကုံးဆု၊ ဂလပ်စ်ဂိုမြို့ ၁၉၈၅ ခုနှစ်<ref name=":4" /> [[ဖိုင်:Eternal Song Op.32 by James Peace (bars 602 - 606).pdf|thumb|298x298px|Eternal song (ဘားများ 602-606)]] ●      ဂုဏ်ထူးဆောင်ဒီပလိုမာ၊ တီအိုင်အမ် နိုင်ငံတကာဂီတရေးစပ်မှုပြိုင်ပွဲ၊ [[ရောမမြို့]] ၂၀၀၀ ခုနှစ်<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":12">"James Peace"။ ''FRIZZ''၊ ဂျာမန်မဂ္ဂဇင်း။ ၂၀၀၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ၊ စာမျက်နှာ ၅</ref> ●      ဂုဏ်ထူးဆောင်ဒီပလိုမာ၊ အိုင်ဘီအယ်လ်အေဖောင်ဒေးရှင်း၊ နယူးယော့ခ်မြို့ ၂၀၀၂ ခုနှစ်<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":12" /> ●      အမှတ်တရဆုတံဆိပ်၊ နိုင်ငံတကာ စန္ဒယားနှစ်ယောက်တွဲအဖွဲ့၊ တိုကျိုမြို့ ၂၀၀၂ ခုနှစ်<ref>{{Cite web |url=http://ipda-pianoduo.com/composition-concour-list-english.html |title=နိုင်ငံတကာ စန္ဒယားစုံတွဲအသင်း (東京)၊ တိုကျို။ ၂၀၀၂ ခုနှစ် ဆုရရှိသူများစာရင်း။ |access-date=21 January 2026 |archive-date=27 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200527164059/http://www.ipda-pianoduo.com/composition-concour-list-english.html |url-status=dead }}</ref> ●     ရွှေတံဆိပ်၊ "လုတယ်စ်" နိုင်ငံတကာအကယ်ဒမီ၊ [[ပါရီမြို့]] ၂၀၀၈ ခုနှစ်<ref name=":0" /><ref name=":1" /> == ရေးစပ်ခဲ့သော အထင်ကရတေးဂီတများ == ●      ရေတံခွန်<ref>Hessisches Staatstheater။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၂/၁၉ ရက်နေ့များတွင် ကျင်းပမည့် ဖျော်ဖြေပွဲများ၏ လက်ကမ်းစာစောင်</ref> ●      ကျေးလက်တောလားများ ●      မနက်ခင်းချစ်ခြင်းဖွဲ့တေးသံ ●      တိတ်တဆိတ်မျက်ရည်များ ●      အမေ့ခံသစ်ရွက်များ ●      နှဲတေးသွား ●      ဘလာ့ဒ် ●      အခမ်းအနားချီတက်ပွဲ အမှတ် (၁) [[ဖိုင်:Tango Milonga op. 26.wav|thumb|Tango Milonga op. 26]] ●      အခမ်းအနားချီတက်ပွဲ အမှတ် (၂) ●      ဆောင်းဦးရွှေ<ref>"Violine schwebt über das Orchester"။ Schwäbische Post၊ သတင်းစာ ဂျာမနီ။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၄ ရက်။</ref> [[ဖိုင်:Tango XVIII by James Peace (James Peace, piano).wav|thumb|Tango XVIII တေးဂီတကို ဂျိမ်းစ် ပိစ် (ဂျိမ်းစ် ပိစ်, စန္ဒယား)]] ●      ထာဝရတေးသီချင်း<ref name=":0" /><ref>[https://search.nls.uk/discovery/fulldisplay?docid=alma9935400923804341&context=L&vid=44NLS_INST:44NLS_VU1&lang=en&search_scope=MainCatalogue&adaptor=Local%20Search%20Engine&query=any,contains,James%20peace&mode=basic National Library of Scotland။ ''Eternal Song Op.32၊ Peace, K. James'']</ref> ●     "ဂျော်ဂျီယာအတွက်" (ဂျော်ဂျီယာ: საქართველოსთვის) ●      (စာသား - ထမာရ်ချစ်ခ်ဗိုင်းဇယ်၊ ဇူးရဘ်ချစ်ခ်ဗိုင်းဇယ်နှင့် ဂျိမ်းစ် ပိစ်) ●     တန်ဂို ၂၄ ပုဒ်<ref name=":0" /><ref name=":5" /><ref name=":6" /><ref name=":7" /><ref name=":9" /><ref name=":10" /><ref name=":11" /><ref>[https://www.britishviolasociety.co.uk/wp-content/uploads/2024/01/Latest-news-from-the-British-Viola-Society.-August-2023-compressed.pdf British Viola Society Newsletter။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ] </ref><ref>[https://web.archive.org/web/20240522135254/https://hojaderutadigital.mx/una-corta-historia-del-tango/ Hoja de Ruta Digital၊ México။ "Una corta historia del tango"၊ ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၂ ရက်]</ref><ref>[https://search.nls.uk/discovery/fulldisplay?docid=alma9941547953804341&context=L&vid=44NLS_INST:44NLS_VU1&lang=en&search_scope=MainCatalogue&adaptor=Local%20Search%20Engine&query=any,contains,James%20peace&mode=basic National Library of Scotland။ ''Tangos op.33၊ Peace၊ K. James'']</ref> == ပြင်ပလင့်ခ်များ == [https://www.youtube.com/watch?v=sSX1c8EUukg&list=RDsSX1c8EUukg&start_radio=1 Souvenir de Buenos Aires - ''youtube''] [https://www.youtube.com/watch?v=ZcMRNnwNJhk&list=RDZcMRNnwNJhk&start_radio=1 Lento Lacrimoso - ''youtube''] [https://www.youtube.com/watch?v=_VKxG2dmQn4&list=RD_VKxG2dmQn4&start_radio=1 Autumn Gold - ''youtube''] == ကိုးကား == <references /> [[ကဏ္ဍ:၁၉၆၃ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဂီတ]] 7uzu79kgg9xsupq8dzhbwm4gzykzyb4 0 282549 1027285 1023241 2026-04-23T23:42:40Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1027285 wikitext text/x-wiki '''ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံစနစ်''' ([[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]: Central Equipment Identity Register; အတိုကောက် '''CEIR''') ဆိုသည်မှာ [[မိုဘိုင်းလ်ဖုန်း|မိုဘိုင်းဖုန်း]]များနှင့် အခြားဆက်သွယ်ရေးစက်ပစ္စည်းများ၏ ထူးခြားသောအမှတ်အသားနံပါတ်များ ([[ဂျီအက်စ်အမ်|GSM ကွန်ရက်]]အတွက် IMEI နှင့် [[စီဒီအမ်အေ|CDMA ကွန်ရက်]]အတွက် MEID) ကို စုစည်းသိမ်းဆည်းထားသည့် ဗဟိုဒေတာဘေ့စ် (Database) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤစနစ်ကို အဓိကအားဖြင့် ခိုးယူခံရသော ဖုန်းများကို အသုံးပြု၍မရအောင် ပိတ်ပင်ရန်၊ တရားမဝင်တင်သွင်းမှုများကို ထိန်းချုပ်ရန်နှင့် အခွန်အခများ မှန်ကန်စွာရရှိစေရန် ရည်ရွယ်၍ အသုံးပြုကြသည်။ == လုပ်ဆောင်ချက်နှင့် အမျိုးအစားများ == CEIR စနစ်သည် မိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်းများ၏ IMEI နံပါတ်များကို အခြေခံ၍ အောက်ပါစာရင်း (၃) မျိုးဖြင့် ခွဲခြားသတ်မှတ်လေ့ရှိသည် - # အဖြူရောင်စာရင်း (White List): ဆက်သွယ်ရေးကွန်ရက်အတွင်း အသုံးပြုခွင့်ရှိသော၊ စံချိန်စံညွှန်းကိုက်ညီပြီး တရားဝင်မှတ်ပုံတင်ထားသည့် စက်ပစ္စည်းများ။ # အမည်းရောင်စာရင်း (Black List): ဆက်သွယ်ရေးကွန်ရက် အသုံးပြုခွင့်ကို ပိတ်ပင်ထားသော စက်ပစ္စည်းများ (ဥပမာ- ခိုးယူခံထားရခြင်း သို့မဟုတ် တရားမဝင်ခြင်း)။ # အညိုရောင်စာရင်း (Grey List): အဖြူရောင် သို့မဟုတ် အမည်းရောင်စာရင်းထဲ ထည့်သွင်းရန် ဆုံးဖြတ်နေဆဲဖြစ်သော သို့မဟုတ် စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးနေဆဲဖြစ်သော စက်ပစ္စည်းများ။ == မြန်မာနိုင်ငံရှိ CEIR စနစ် == မြန်မာနိုင်ငံတွင် မိုဘိုင်းဖုန်းသုံးစွဲသူများ စံချိန်စံညွှန်းမီသော စက်ပစ္စည်းများ အသုံးပြုနိုင်ရန်နှင့် နိုင်ငံတော်သို့ ကျသင့်အခွန်များ ရရှိစေရန်အတွက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ပထမပတ်မှစတင်၍ CEIR စနစ်ကို အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ် (CEIR) စတင်အသုံးပြုဆောင်ရွက်မည့် အစီအစဉ်ကို ပြည်သူသို့ အသိပေးကြေညာခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80618 |access-date=2026-03-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> === အဓိကသတ်မှတ်ချက်များ === * ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၃၁) ရက်နေ့မတိုင်မီ ပြည်တွင်းဆက်သွယ်ရေးကွန်ရက်များ ([[မြန်မာ့ဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်း|MPT]], [[အက်တမ် (ဆက်သွယ်ရေးကုမ္ပဏီ)|ATOM,]] [[ယူနိုင်း|U9]], [[မိုင်တဲလ် မြန်မာ|Mytel]]) ၏ SIM ကတ်ထည့်သွင်း အသုံးပြုနေသော ဖုန်းများကို အခွန်ပေးဆောင်ရန်မလိုဘဲ ခွင့်ပြုစာရင်း (Whitelist) ထဲသို့ အလိုအလျောက် ထည့်သွင်းပေးမည်ဖြစ်သည်။ * ကုမ္ပဏီများအနေဖြင့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းနှင့်အညီ လိုင်စင်လျှောက်ထားပြီး အခွန်ပေးဆောင်မှသာ CEIR စနစ်တွင် မှတ်ပုံတင်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ * ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁) ရက်နေ့နောက်ပိုင်း ခွင့်ပြုစာရင်းတွင် မပါဝင်သော ဖုန်းများကို စတင်အသုံးပြုချိန်မှ ရက်ပေါင်း (၃၀) အတွင်း ယာယီအသုံးပြုခွင့်ပေးမည်ဖြစ်ပြီး၊ သတ်မှတ်ကာလအတွင်း အခွန်နှင့် ဒဏ်ကြေးများပေးဆောင်မှသာ ဆက်လက်အသုံးပြုနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ * သုံးစွဲသူများသည် www.ceir.gov.mm ဝက်ဘ်ဆိုက်မှတစ်ဆင့် အွန်လိုင်းစနစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ နယ်စပ်နှင့် အင်တာနက်ခက်ခဲသောဒေသများတွင် [[ပြည်တွင်းအခွန်များ ဦးစီးဌာန|ပြည်တွင်းအခွန်များဦးစီးဌာန]] သို့မဟုတ် အကောက်ခွန်ရုံးများတွင်လည်းကောင်း အခွန်ပေးဆောင်နိုင်သည်။<ref>{{Cite web |title=Govt. to introduce CEIR starting first week of March |url=https://elevenmyanmar.com/news/govt-to-introduce-ceir-starting-first-week-of-march |access-date=2026-03-07 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=en}}</ref> === ထုတ်ပြန်ချက်များ === ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၁ ရက်နေ့မတိုင်မီက အနည်းဆုံး SIM Card တစ်ခု ထည့်သွင်းအသုံးပြုထားပြီးသော 1SIM+eSIM သို့မဟုတ် 2SIM+eSIM ပါရှိသည့် မိုဘိုင်းလက်ကိုင်ဖုန်း (Handset) များအားလုံးသည် ခွင့်ပြုစာရင်း (Whitelist) တွင် အလိုအလျောက် ပါဝင်ပြီးဖြစ်ကာ၊ ထိုစာရင်းဝင်ဖုန်းများ၏ ကျန် SIM Slot များတွင် Physical SIM Card သို့မဟုတ် eSIM ကို မတ်လ ၃၁ ရက်နောက်ပိုင်း ထပ်မံထည့်သွင်းအသုံးပြုပါက IMEI Code သည် "Unpaid" အဖြစ် ဖော်ပြနေသော်လည်း အဆိုပါ Handset များအတွက် အခွန်ပေးဆောင်ရန် လုံးဝမလိုအပ်ကြောင်း၊ သို့သော် စာရင်းဝင်ဖုန်းများတွင် IMEI Code တစ်ခုသည် Paid ဖြစ်ပြီး အခြား IMEI Code တစ်ခု (သို့မဟုတ် eSIM IMEI) က Unpaid ဖြစ်နေပါက CEIR စနစ်၏ အင်တာနက်စာမျက်နှာ (https://ceir.gov.mm{{Dead link|date=April 2026 }}) တွင် "Check Status" ကိုနှိပ်၍ အဆင့်ဆင့်ဝင်ရောက်ပြီး အဆိုပါ Unpaid ဖြစ်နေသည့် IMEI Code နှင့် လိုအပ်သည့်အချက်အလက်များ ထည့်သွင်းပေးပို့ပါက CEIR စနစ်မှ ယင်း IMEI Code အား "Paid" အဖြစ် အလိုအလျောက် သတ်မှတ်ဆောင်ရွက်ပေးသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အခွန်ပေးဆောင်ရန်မလိုအပ်ပါကြောင်းနှင့် Paid ဖြစ်စေရန် ဆောင်ရွက်နိုင်မည့်လုပ်ငန်းစဉ် အသိပေးကြေညာခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81313 |access-date=2026-04-02 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> === တုံ့ပြန်မှုများ === Myanmar Internet Project မှ CEIR စနစ် ထုတ်ပြန်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ အဆိုပါစနစ်ကြောင့် သုံးစွဲသူများ၏ တည်နေရာကို ခြေရာခံနိုင်သည့် အန္တရာယ်ကြီးမားလာခြင်း၊ ပြည်သူလူထုအား အစုလိုက်အပြုံလိုက် စောင့်ကြည့်ရန် လွယ်ကူလာခြင်း၊ သီးခြားပုဂ္ဂိုလ် သို့မဟုတ် အုပ်စုများကို ပစ်မှတ်ထား ပိတ်ဆို့ရန် လွယ်ကူခြင်း၊ မိုဘိုင်းဖုန်းအတွင်းသို့ ထိန်းချုပ်ဝင်ရောက်ခံရနိုင်ခြေ မြင့်မားခြင်းနှင့် ဒေတာဘေ့စ်များသည် ဟက်ကာများ၏ တိုက်ခိုက်မှုခံရနိုင်သော ပစ်မှတ်များ ဖြစ်လာနိုင်ခြင်း စသည့် စိုးရိမ်ဖွယ်ရာအချက်များ ပါဝင်ကြောင်း တုံ့ပြန်ချက်တစ်ရပ်ကို ရေးသားထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Project |first=Myanmar Internet |date=2026-03-05 |title=ဗဟိုမိုဘိုင်း စက်ပစ္စည်းသက်သေခံမှတ်ပုံတင်သည့်စနစ်(CEIR)နှင့် ဒစ်ဂျစ်တယ်လုံခြုံရေးအတွက် သတိပြုသင့်သည်များ |url=https://www.myanmarinternet.info/my/post/imei_code_and_ceir_in_myanmar |access-date=2026-03-07 |website=Myanmar Internet |language=my}}</ref> == နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ နောက်ခံ == မူလက CEIR စနစ်ကို GSMA (GSM Association) မှ ခိုးယူခံရသော ဖုန်းများကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ အော်ပရေတာများအားလုံးက ပူးပေါင်းပိတ်ပင်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်ထုတ်လုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် နိုင်ငံအလိုက် ဆက်သွယ်ရေးထိန်းသိမ်းရေးအဖွဲ့များ (Regulators) က မိမိတို့နိုင်ငံ၏ ဥပဒေ၊ အခွန်စနစ်များနှင့်အညီ သီးခြားစီမံခန့်ခွဲသော အမျိုးသားအဆင့် CEIR စနစ်များကို တည်ထောင်လာကြရာတွင် အော်ပရေတာတစ်ခုချင်းစီ၏ ကွန်ရက်၌ ဖုန်းကို တိုက်ရိုက်စစ်ဆေးပိတ်ပင်သည့် Equipment Identity Register (EIR) နှင့် နိုင်ငံအတွင်းရှိ အော်ပရေတာအားလုံး၏ ဒေတာများကို ဗဟိုမှ စုစည်းထိန်းချုပ်သည့် Central EIR (CEIR) ဟူ၍ စနစ်နှစ်မျိုး ပေါင်းစပ်အလုပ်လုပ်ကြပါသည်။<ref>{{Cite web |date=2023-11-09 |title=What is an Equipment Identity Register (EIR) and why is it important? |url=https://www.telecomtrainer.com/what-is-an-equipment-identity-register-eir-and-why-is-it-important/ |access-date=2026-03-07 |website=Telecom Trainer |language=en}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဒေတာဘေ့စ်]] [[ကဏ္ဍ:ဥပဒေစည်းမျဉ်း]] [[ကဏ္ဍ:ဝိုင်ယာလက်]] [[ကဏ္ဍ:လက်ကိုင်ဖုန်း]] pfhrc4o34gm4bgabtx9w5yutamnraa3 0 282860 1027276 1019930 2026-04-23T21:51:27Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1027276 wikitext text/x-wiki {{other uses| ပိုပို (သံတူကြောင်းကွဲ)}} {{Infobox artist | name = ပိုပို | image = | caption = | birth_name = လှဦး | birth_date = {{birth year and age|1957}} | birth_place = [[ပုသိမ်မြို့]]၊ [[ဧရာဝတီတိုင်း]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | death_date = | death_place = | nationality = မြန်မာ | field = [[အင်စတော်လေးရှင်း အတ်တ် |အင်စတော်လေးရှင်းအနုပညာဖန်တီးမှု့]] | training = မိမိဘာသာ လေ့လာဆည်းပူး | movement = ခေတ်ပြိုင်အနုပညာ | works = Scream of the Dead၊ စပါးခင်းလှေကား | patrons = | awards = }} '''ပိုပို''' (ခ) '''လှဦး''' (၁၉၅၇ ဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား [[အင်စတော်လေးရှင်း အတ်တ်|အင်စတော်လေးရှင်း]] ဖန်တီးသောအနုပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူ၏ အင်စတော်လေးရှင်း ဖန်တီးမှု့လက်ရာများကို [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ]] နှင့် [[ဂျာမနီနိုင်ငံ]] [[ဘာလင်မြို့]]တို့တွင် ပြသခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.culturebase.net/artist.php?4016 |title=Po Po |work=Culturebase |date=February 14, 2008 |accessdate=၁၄ မတ် ၂၀၂၆ |archive-date=12 June 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100612162552/http://culturebase.net/artist.php?4016 |url-status=dead }}</ref> == ငယ်ဘဝ နှင့် ပညာရေး == ပိုပိုကို ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၊ [[ဧရာဝတီတိုင်း]]၊ [[ပုသိမ်မြို့]]၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ အမည်ရင်းမှာ လှဦး ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.myanmar.gov.mm/myanmartimes/no12/his_works.htm |title=His works are few and far between but amazingly full of depth |work=The Myanmar Times |accessdate=၁၄ မတ် ၂၀၂၆ }}</ref> အင်စတော်လေးရှင်း အနုပညာဖန်တီးမှု့ကို မိမိဘာသာ လေ့လာဆည်းပူးခဲ့သူဖြစ်ပြီး ဆရာ့ဆီတွင် ခံယူသင်ကြားခြင်း မရှိခဲ့ပေသည်။ == အနုပညာ ခရီးလမ်း == ၁၉၈၇ ခုနှစ်မှစ၍ ပိုပိုသည် တစ်ကိုယ်တော် ပြပွဲများစွာ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ သူ၏ လက်ရာများကို နိုင်ငံတကာ အနုပညာပွဲတော်များဖြစ်သည့် ဂျပန်နိုင်ငံ [[ယိုကိုဟားမားမြို့]]ရှိ ယိုကိုဟားမား သုံးနှစ်ကြာပြပွဲ (Yokohama Triennale)၊ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ [[ဂွမ်ဂျူးမြို့]]ရှိ [[ဂွမ်ဂျူး ဗီယင်နေးလ်]] (Gwangju Biennale)၊ ဂျပန်နိုင်ငံ [[ဖူကူအိုကာမြို့]]ရှိ ဖူကူအိုကာ သုံးနှစ်ကြာပြပွဲ (Fukuoka Triennale) နှင့် ဘာလင်မြို့ရှိ [[ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုများ အိမ်တော်]] (House of World Cultures) တို့တွင် ပါဝင်ပြသခွင့် ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.culturebase.net/artist.php?4016 |title=Po Po |work=Culturebase |date=February 14, 2008 |accessdate=၁၄ မတ် ၂၀၂၆ |archive-date=12 June 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100612162552/http://culturebase.net/artist.php?4016 |url-status=dead }}</ref> ၂၀၀၄ ခုနှစ် မေလက ထုတ်ပြန်ချက်တစ်ခုတွင် ပိုပိုအား ဆင်းရဲသော အခြေအနေများအောက်တွင် သီးခြားရပ်တည်ကာ အထင်ကြီးလောက်သော လက်ရာများ ဖန်တီးနေသော မြန်မာ့လူငယ်အနုပညာရှင်များထဲမှ တစ်ဦးအဖြစ် ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.irrawaddy.org/print_article.php?art_id=970 |title=Creation in Isolation: The Life and Career of Bagyi Aung Soe |author=YIN KER |work=The Irrawaddy |date=May 2004 |accessdate=၁၄ မတ် ၂၀၂၆ }}</ref> ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဖူကူအိုကာ အာရှအနုပညာပြတိုက် (Fukuoka Asian Art Museum) ၏ ပွဲစဉ်တွင် ပါဝင်ရန် ခရီးသွားနိုင်ခဲ့သော မြန်မာ့ခေတ်ပြိုင် အနုပညာရှင် အနည်းငယ်ထဲမှ တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.nyartsmagazine.com/index.php?option=com_content&view=article&catid=60:marchapril-2006&id=4229:networking-and-initiatives-for-culture-and-the-arts-chu-yuan&Itemid=703 |title=Networking and Initiatives for Culture and the Arts |author=Chu Yuan |work=NY Arts Magazine |date=March–April 2006 |accessdate=၁၄ မတ် ၂၀၂၆ }}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref> ဗီယက်နမ်နိုင်ငံရှိ ဆိုင်ဂုံပွင့်လင်းမြို့တော် ပွဲတော် (Saigon Open City) တွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.myanmar.gov.mm/myanmartimes/no12/his_works.htm |title=His works are few and far between but amazingly full of depth |work=The Myanmar Times |accessdate=၁၄ မတ် ၂၀၂၆ }}</ref> ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် ဇွန်လတွင် [[စင်ကာပူနိုင်ငံ]]သို့ သွားရောက်ကာ အိုဆိဂျ အနုပညာဖောင်ဒေးရှင်း (Osage Art Foundation) တွင် ဟောပြောပွဲ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.artcalendr.com/index.cfm/events/calendar.eventDetail/title_id/6439976880/event/Artist%20Talk%20by%20Po%20Po |title=Artist Talk by Po Po |work=ArtCalendr |date=5 Jun 2010 |accessdate=၁၄ မတ် ၂၀၂၆ |archive-date=22 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110322173539/http://www.artcalendr.com/index.cfm/events/calendar.eventDetail/title_id/6439976880/event/Artist%20Talk%20by%20Po%20Po |url-status=dead }}</ref> ပိုပိုသည် အခြားသော မိမိဘာသာသင်ကြားသည့် အနုပညာရှင် [[အောင်မြင့်]] နှင့်အတူ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖျော်ဖြေတင်ဆက်မှုအနုပညာ (performance art) နယ်ပယ်၏ ရှေ့ဆောင်များအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ပိုပိုသည် မိနစ် ၃၀ ကြာ အထင်ကရ ဖျော်ဖြေတင်ဆက်မှုတစ်ခုကို ပြုလုပ်ခဲ့ကာ ဤအနုပညာပုံစံ၏ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ကျင့်သုံးသူအဖြစ် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် မှတ်ယူခံရသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.aaa.org.hk/newsletter_detail.aspx?newsletter_id=462 |title=Nothing if not liberated |work=Asia Art Archive |author=Phoebe Wong |accessdate=၁၄ မတ် ၂၀၂၆ }}</ref><ref>{{cite web |url=http://yavuzfineart.com/curatorial_essay/AM_Curatorial_Essay_by_Iola_Lenzi.pdf |title=Citizen of the world: recent works by Aung Myint |author=Iola Lenzi |work=Yavuz Fine Art Gallery |accessdate=၁၄ မတ် ၂၀၂၆ |archive-date=18 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718140051/http://yavuzfineart.com/curatorial_essay/AM_Curatorial_Essay_by_Iola_Lenzi.pdf |url-status=dead }}</ref> သူ၏ အင်စတော်လေးရှင်းအနုပညာဖန်တီးမှု့လက်ရာအများအပြားသည် ဆော့ကစားတတ်သော၊ ခံစားချက်အလျောက် ဖန်တီးသော၊ သရော်လွန်းသော နှင့် လူမှုဆက်ဆံရေးကောင်းမွန်သော သဘောရှိသည်။ အချို့သော လက်ရာများမှာ ဒေါသထွက်စေတတ်ပြီး ထိတ်လန့်ဖွယ်ရာလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.culturebase.net/artist.php?4016 |title=Po Po |work=Culturebase |date=February 14, 2008 |accessdate=၁၄ မတ် ၂၀၂၆ |archive-date=12 June 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100612162552/http://culturebase.net/artist.php?4016 |url-status=dead }}</ref> ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် မေလနှင့် ဇွန်လတွင် စင်ကာပူနိုင်ငံရှိ အိုဆိဂျ ပြခန်း (Osage Gallery) ၌ ပြသခဲ့သည့် သူ၏ ထင်ရှားသော လက်ရာတစ်ခုဖြစ်သည့် "စပါးခင်းလှေကား" (rice terrace) တွင် စတီရိုဖောမ်သေတ္တာ အလုံး ၁၀၀၀ ပါဝင်ကာ တစ်သေတ္တာစီတွင် စပါးစေ့ အစေ့ ၁၀၀ ခန့် စိုက်ပျိုးထားပြီး အဆိုပါသေတ္တာများကို ပြခန်းအတွင်းရှိ ရွှံ့စေ့ခင်းထားသော လှေကားထစ်များပေါ်တွင် စီခြယ်ထားသည်။<ref>{{cite web |url=http://boonscafe.wordpress.com/2010/06/14/play-new-art-from-myanmar/ |title=Po Po's Terrace: Circumventing the Art World |work=BoonsCafe |date=June 14, 2010 |accessdate=၁၄ မတ် ၂၀၂၆ }}</ref> သူ၏ နောက်ထပ် ထင်ရှားသော ကွန်ပျူတာ-စုစည်းတင်ဆက်မှု လက်ရာ (computer-installation) ''Scream of the Dead'' တွင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သင်္ချိုင်းတွင်းတစ်ခုကို ဖော်ကျူးထားပြီး ၎င်းကို မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ယနေ့ခေတ် ကမ္ဘာကြီး၏ အခြေအနေအတွက် ဥပစာတစ်ခုအဖြစ် တင်ဆက်ထားသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.culturebase.net/artist.php?4016 |title=Po Po |work=Culturebase |date=February 14, 2008 |accessdate=၁၄ မတ် ၂၀၂၆ |archive-date=12 June 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100612162552/http://culturebase.net/artist.php?4016 |url-status=dead }}</ref> သူ၏အင်စတော်လေးရှင်း ဖန်တီးမှု့လက်ရာများသည် တွေးခေါ်မြော်မြင်မှုရှိပြီး အနက်အဓိပ္ပာယ် နက်ရှိုင်းသည်။ ဓာတ်ပုံပညာတွင် သူသည် ကုဗီဇပညာ (cubism) ၏ ဒြပ်စင်များကို အသုံးပြုကာ ၎င်းကို ပန်းချီအတွက် "ဉာဏ်ရည်ဆိုင်ရာ ချဉ်းကပ်မှု၏ အမြင့်မားဆုံးအဆင့်" ဟု ယူဆထားသည်။<ref>{{cite web |url=http://artradarjournal.com/2010/07/28/27-contemporary-southeast-asian-artists-featured-in-asean-korea-photo-exhibition/ |title=27 contemporary Southeast Asian artists featured in ASEAN-Korea photo exhibition |date=July 28, 2010 |work=Art Radar Asia |accessdate=၁၄ မတ် ၂၀၂၆ }}</ref> အနုပညာဝေဖန်ရေးဆရာတစ်ဦးက ပိုပို၏ လက်ရာများအကြောင်း "အကောင်းဆုံးအနေနှင့် သူ၏ လက်ရာများသည် ဖြစ်တည်မှု၏ ပေါ့ပါးမှုကို ရွှင်လန်းစွာ၊ ခံနိုင်ရည်ရှိရှိ ရောင်ပြန်ဟပ်ပြသည်" ဟု မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.myanmar.gov.mm/myanmartimes/no12/his_works.htm |title=His works are few and far between but amazingly full of depth |work=The Myanmar Times |accessdate=၁၄ မတ် ၂၀၂၆ }}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:မြန်မာ အနုပညာရှင်များ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၅၇ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] cvydjy2t1olt3qxt7xsfbbajfbtg99u 0 283249 1027277 1023368 2026-04-23T22:05:25Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1027277 wikitext text/x-wiki [[File:UPL dam view.jpg|thumb|right|ပေါင်းလောင်းမြစ် မြင်ကွင်း]] {{Infobox river | name = ပေါင်းလောင်းမြစ် | name_other = Paunglaung River | image = UPL dam view.jpg | image_caption = ပေါင်းလောင်းမြစ်မြင်ကွင်း | source_location = ရမည်းသင်းခရိုင် | mouth = စစ်တောင်းမြစ် | subdivision_name1 = မြန်မာနိုင်ငံ | subdivision_name2 = မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ နေပြည်တော် | dams = အထက်ပေါင်းလောင်းဆည်၊ အလယ်ပေါင်းလောင်းဆည်၊ အောက်ပေါင်းလောင်းဆည် }} '''ပေါင်းလောင်းမြစ်''' ({{lang-en|Paunglaung River}}) သည် မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းရှိ [[စစ်တောင်းမြစ်]]၏ လက်တက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ရှမ်းရိုးမတွင် မြစ်ဖျားခံကာ နေပြည်တော် [[ဇေယျာသီရိမြို့နယ်]]ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။မြစ်အောက်ပိုင်းတွင် ဆင်သေချောင်း၊ ငလိုက်ချောင်းတို့နှင့် ပေါင်းဆုံကာ စစ်တောင်းမြစ်အဖြစ် မုတ္တမပင်လယ်ကွေ့သို့ စီးဝင်သည်။<ref name="myawady2022">{{cite web |title=အရိုင်းမှအယဉ် သို့မဟုတ် တာဝန်ကျေတဲ့မြစ်တစ်စင်း |url=https://www.myawady.net.mm/ariungmayny-siumhutt-ttaawnkettaimcttccng |website=Myawady Webportal |publisher=မြဝတီ |date=21 May 2022 |language=my |access-date=23 March 2026 }}</ref> == ဆည်များနှင့် ရေအားလျှပ်စစ် == မြစ်အတွင်း ရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်း သုံးခု တည်ဆောက်ထားလျက်ရှိသည်။<ref name="myawady2022" /> === အောက်ပေါင်းလောင်း ရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်း === ၂၀၀၅ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၈ ရက်တွင် စတင်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ တပ်ဆင်အား ၂၈၀ မဂ္ဂါဝပ် (၇၀ မဂ္ဂါဝပ်စီရှိ တာဘိုင် ၄ လုံး) ရှိသည်။<ref name="myawady2022" /> [[File:UPL station.jpg|thumb|right|အထက်ပေါင်းလောင်း ရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ]] === အထက်ပေါင်းလောင်း ရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်း === ပျဉ်းမနားမြို့နှင့် ၂၆ မိုင်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။ RCC ကွန်ကရစ် တမံအမျိုးအစားဖြစ်ပြီး တပ်ဆင်အား ၁၄၀ မဂ္ဂါဝပ် (၇၀ မဂ္ဂါဝပ်စီရှိ စက် ၂ လုံး) ရှိသည်။<ref name="myawady2022" /> === အလယ်ပေါင်းလောင်း ရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်း === နေပြည်တော် ပျဉ်းမနားမြို့၏ အရှေ့မြောက်ဘက် ၂၀ မိုင်ခန့်အကွာ ပေါင်းလောင်းမြစ်ပေါ်တွင် အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ စက်တပ်ဆင်အင်အား ၇၆ မဂ္ဂါဝပ်စီရှိ စက် ၂ လုံးဖြင့် စုစုပေါင်း ၁၅၂ မဂ္ဂါဝပ် ထုတ်လုပ်နိုင်ပြီး စီမံကိန်း ပြီးစီးပါက ၂၀၂၆-၂၀၂၇ ခုနှစ်တွင် စတင်လည်ပတ်မည်ဖြစ်သည်။ <ref name="npnews">{{cite web |title=အလယ်ပေါင်းလောင်းရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်းမှ နှစ်စဉ်လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ကီလိုဝပ်နာရီသန်းပေါင်း ၅၃ဝ ကျော်ကို လာမည့်လေးနှစ်တွင်စတင်ထုတ်လုပ်မည် |url=https://npnewsmm.com/news/62872f61ded7d66d771ef854 |website=NP News |date=20 May 2022 |access-date=22 March 2026}}</ref> == စီးပွားရေးနှင့် လူမှုအကျိုးကျေးဇူးများ == ပေါင်းလောင်းတမံတည်ဆောက်ပြီးနောက် ပျဉ်းမနားမြို့နယ်၊ ဇီးဖြူပင်ရွာအနီးတွင် ရေလွှဲဆည် တည်ဆောက်ကာ စိုက်ပျိုးရေပေးဝေနိုင်ခဲ့သည်။မြစ်ကမ်းတစ်လျှောက် အပန်းဖြေစခန်း ၉ ခု ပေါ်ပေါက်လာပြီး ဒေသဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို အထောက်အကူပြုလျက်ရှိသည်။<ref name="myawady2022" /> == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] == ပြင်ပလင့်ခ်များ == [[https://www.gem.wiki/Upper_Paung_Laung_hydroelectric_plant အထက်ပေါင်းလောင်း ရေအားလျှပ်စစ် – Global Energy Observatory]] · [https://www.gem.wiki/Upper_Paung_Laung_hydroelectric_plant{{Dead link|date=April 2026 }} အထက်ပေါင်းလောင်း ရေအားလျှပ်စစ် – Global Energy Observatory]] · [https://mingalapa.org/2019/06/1080622-4/ ပေါင်းလောင်းဆည်၏ အကျိုးကျေးဇူးများ]{{Dead link|date=April 2026 }} hq0jwspnijn8blvdv9pqmmuxf8ehuz0 0 283548 1027270 1025820 2026-04-23T19:24:25Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1027270 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = ဒေးဗစ်လိုင် | image = | caption = ဒေးဗစ်လိုင်၊ လျူဗာ ခုတလား ({{Lang-mrh|Lyuva Khutla}}) ပွဲတော်တွင် ဖျော်ဖြေနေစဉ် | birth_name = ဒေးဗစ်လိုင် (Thaupi) | birth_date = {{Birth date and age|1994|12|12}} | birth_place = [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | residence = ပြည်ပ (လက်ရှိ) | occupation = အဆိုတော်၊ တေးရေး | instrument = အသံ၊ ဂစ်တာ | genre = [[Pop]]၊ [[Rock]]၊ [[Soul]] | years_active = ၂၀၁၆–လက်ရှိ | religion = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] | website = }} '''ဒေးဗစ်လိုင်''' ({{lang-en|David Lai}}, {{lang-mrh|David Lai(Thaupi)}}) (၁၉၉၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၁၂ ရက်ဖွား) သည် [[မရာလူမျိုး]]၊ [[ချင်းလူမျိုး|ချင်းတိုင်းရင်းသား]] [[ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်]] [[အဆိုတော်]]နှင့် [[တေးရေးဆရာ]] တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာ့ဂီတလောက]] တွင် ထူးခြားနက်ရှိုင်းသော အသံပါဝါနှင့် ခံစားချက်ပြင်းပြသည့် တေးသီချင်းများကြောင့် လူငယ်ပရိသတ်များအကြား အထူးရေပန်းစားသူ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ == အနုပညာလမ်းကြောင်း စတင်ခြင်း == ဒေးဗစ်လိုင်းသည် ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည့် "[[အိမ်မက်ဆုံရာ (ရာသက်ပန်)]]" [[သီချင်းဆိုပြိုင်ပွဲ]] Season 2 တွင် အနိုင်ရရှိ (Winner) ခဲ့ပြီးနောက် [[ဂီတလောက]] သို့ စတင်ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။<ref name="Winner2016" /> ၎င်း၏ ကိုယ်ပိုင်ဟန်ဖြင့် သီဆိုမှုများကြောင့် ပရိသတ်အသိအမှတ်ပြုမှုကို လျင်မြန်စွာ ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ၎င်း၏ ပထမဆုံး တစ်ကိုယ်တော်အယ်လ်ဘမ်ဖြစ်သော "[[ချစ်နေသော်လည်း]]" ကို ဖြန့်ချိခဲ့ရာ မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံး အတိုင်းအတာဖြင့် အောင်မြင်မှုများစွာ ရရှိခဲ့သည်။<ref name="Album2018" /> == အောင်မြင်မှုနှင့် ဆိုရှယ်မီဒီယာ == ဒေးဗစ်လိုင်းသည် ကိုယ်ပိုင်သီချင်းများသာမက နိုင်ငံတကာမှ နာမည်ကြီးသီချင်းများကို Cover ပြန်လည်သီဆိုရာတွင်လည်း ထူးချွန်သူဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် [[Adele]] နှင့် [[Ed Sheeran]] တို့၏ သီချင်းများကို ၎င်း၏ကိုယ်ပိုင်ဟန်ဖြင့် ပြန်လည်အသက်သွင်းမှုများသည် ယူကျု ([[YouTube]]) ပလက်ဖောင်းပေါ်တွင် ကြည့်ရှုသူ သန်းနှင့်ချီ၍ ရှိခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် ၎င်း၏ YouTube Channel သည် Subscriber ၁ သန်းကျော် ရရှိထားသည့် အောင်မြင်သော အနုပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။<ref name="YouTubeStats" /> == ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်းနှင့် ဘဝအပြောင်းအလဲ == ၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးအပြောင်းအလဲများ ဖြစ်ပေါ်ပြီးနောက် ဒေးဗစ်လိုင်းသည် ဒီမိုကရေစီလှုပ်ရှားမှုများတွင် တက်ကြွစွာ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဘေးကင်းလုံခြုံရေးအတွက် ပြည်ပသို့ တိမ်းရှောင်ခဲ့ရသော်လည်း ဂီတဖန်တီးမှုများကို ရပ်တန့်ခြင်းမရှိဘဲ အဝေးရောက်ဘဝ၏ လွမ်းမောဖွယ်ရာများနှင့် မျှော်လင့်ချက်များကို သီချင်းများမှတစ်ဆင့် ဆက်လက်ဖန်တီးလျက်ရှိသည်။<ref name="ExileNews" /> == တေးစီးရီးများ == === [[ချစ်နေသော်လည်း (၂၀၁၈)]] === ဤအယ်လ်ဘမ်သည် ဒေးဗစ်လိုင်းအား ဂီတလောကတွင် နေရာခိုင်မာစေခဲ့သည့် ပထမဆုံးအယ်လ်ဘမ်ဖြစ်သည်။<ref name="Album2018" /> {{Tracklist | headline = ချစ်နေသော်လည်း (၂၀၁၈) | title1 = မိုးခါးရေ | length1 = 3:23 | title2 = နေမင်းလို ပန်းသီးလို | length2 = 3:52 | title3 = မထိုက်တန် | length3 = 4:09 | title4 = အရှုံးပြတဲ့အချစ် | length4 = 4:03 | title5 = အဆက်ဖြတ်မယ် | length5 = 3:00 | title6 = အနိုင်မယူပါနဲ့ | length6 = 4:00 | title7 = ထင်မထားသော စုတ်ချက် | length7 = 4:29 | title8 = ဖြတ်ရမယ် | length8 = 3:58 | title9 = လွမ်းရခြင်း | length9 = 3:58 | title10 = Coming Home | length10 = 4:03 }} === [[Love Life and Blues (၂၀၂၅)]] === ဤအယ်လ်ဘမ်သည် ဒုတိယမြောက် တစ်ကိုယ်တော်အယ်လ်ဘမ်ဖြစ်ပြီး အဝေးရောက်ဘဝ ခံစားချက်များကို ပေါင်းစပ်တင်ဆက်ထားသည်။<ref name="Album2025" /> {{Tracklist | headline = Love Life and Blues (2025) | title1 = လွမ်းနာကျ | length1 = 3:24 | title2 = မင်းနဲ့ အတူတူ | length2 = 3:48 | title3 = မတောင်းပန်နဲ့ | length3 = 3:38 | title4 = ကျေးလက်ဆည်းဆာ | length4 = 3:39 | title5 = Taste My Love | length5 = 3:24 | title6 = Your Melody | length6 = 3:24 | title7 = ငါ့ဘဝအလင်း | length7 = 4:33 | title8 = I Am Your Home | length8 = 3:33 | title9 = It Hurts Missing You | length9 = 3:15 | title10 = နှလုံးသားဧည့်သည် | length10 = 3:53 | title11 = ငါတို့ရဲ့ အမှတ်တရ | note11 = ft. Gyus From Chin | length11 = 4:10 }} == မှတ်တမ်းဝင် ဖြစ်ရပ်များ == '''၂၀၁၆:''' အိမ်မက်ဆုံရာ (ရာသက်ပန်) သီချင်းဆိုပြိုင်ပွဲ Season 2 တွင် အနိုင်ရရှိခြင်း။ '''၂၀၁၈:''' ပထမဆုံး တစ်ကိုယ်တော်အယ်လ်ဘမ် "ချစ်နေသော်လည်း" ထွက်ရှိခြင်း။ '''၂၀၂၅:''' "Love Life and Blues" အယ်လ်ဘမ်ဖြင့် ဂီတလောကသို့ တစ်ကျော့ပြန် အားကောင်းစွာ ဝင်ရောက်လာခြင်း။ == ကိုးကားချက်များ == {{reflist|refs= <ref name="Winner2016"> {{cite news |last=ဧရာဝတီ |title=အိမ်မက်ဆုံရာ (ရာသက်ပန်) ရဲ့ Season 2 Winner ဆုရှင် ဒေးဗစ်လိုင် |url=https://news-eleven.com/article/270852| access-date=2026-03-29 |publisher=Eleven Media Group |date=ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၆ ၂၀၁၆}} </ref> <ref name="Album2018">{{cite news |last=7Day |title=ပထမဆုံး တစ်ကိုယ်တော်အယ်လ်ဘမ် "ချစ်နေသော်လည်း" ကို ဖြန့်ချိလိုက်တဲ့ ဒေးဗစ်လိုင်း |url=https://7day.news/detail?id=135422 |access-date=2026-03-29 |publisher=7Day Daily |year=၂၀၁၈ }}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref> <ref name="YouTubeStats"> {{cite web |title=David Lai Official YouTube Channel |url=https://www.youtube.com/@DavidLai |website=YouTube |access-date=2026-03-29}} </ref> <ref name="ExileNews"> {{cite news |last=MyanmarNow |title=မြန်မာနိုင်ငံရေး အပြောင်းအလဲနှင့် အဝေးရောက် အနုပညာရှင်များ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/12345 |access-date=2026-03-29 |publisher=Myanmar Now |year=၂၀၂၂}} </ref> <ref name="Album2025"> {{cite web |title=David Lai ရဲ့ Love Life and Blues အယ်လ်ဘမ်သစ် အောင်မြင်မှု |url=https://www.facebook.com/photo/?fbid=1233530451461966&set=a.210198337128521 |website=Facebook Official Page |access-date=2026-03-29 |date=၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅}} </ref> }} [[ကဏ္ဍ:ချင်းပြည်နယ်မှ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ]] [[ကဏ္ဍ:ချင်းပြည်နယ်မှ အဆိုတော်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] k0oaj4izqzi4qjs6tcb05i2a5gwgivv 0 283615 1027272 1026658 2026-04-23T20:07:05Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 2 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1027272 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = | name = နန်းနီနီအေး | image = Nan Ni Ni Aye.jpg | caption = မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး အမျိုးသမီး ဒုတိယသမ္မတ |office1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ (၂)]] |president1 = [[မင်းအောင်လှိုင်]] |term_start1 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |term_end1 = |predecessor1 = [[ဟင်နရီဗန်ထီးယူ]] |successor1 = | office2 = [[ကရင်ပြည်နယ် လွှတ်တော်|ကရင်ပြည်နယ်လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ် | term_start2 = ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ | term_end2 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | constituency2 = [[ဘားအံမြို့|ဘားအံမဲဆန္ဒနယ် အမှတ် (၂)]] |majority2= အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်ဖြင့်<ref>{{cite web|url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=10_1_2026_R_S_PR.pdf&type=page_multiple_photo&code=215&sno=2132&token=573c24706e137f2bc7146b0d743f4c5912d909bdf5f3265a67b92d4269c7960b86498c7366c7b33c106bee22fd25c7c9cf25b897c6fc74c08c0e123aa11b1ff6|title=တိုင်းဒေသကြီးနှင့်ပြည်နယ်လွှတ်တော်များ၏ အချိုးကျကိုယ်စားပြုလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများစာရင်း|work=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်|access-date=၃၀ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၀၂၅}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref> |predecessor2 = သန်းနိုင် {{small|([[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|NLD]])}} <br>{{small|([[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲ]])}} |successor2 = | office3 = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] <br>(ကရင်ပြည်နယ် ဥက္ကဋ္ဌ) | office4 = [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ် | term_start4 = ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၆ | term_end4 = ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၁ | constituency4 = [[ကရင်ပြည်နယ်]] မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် (၆) |majority4= မဲ ၂၅၀၀ <br>{{small|(၄၀.၂၈ရာခိုင်နှုန်း)}} <ref>{{cite web|url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=02AmyotharHluttaw.pdf&type=page_multiple_photo&code=17&sno=9583&token=fd383d60132223462ab1397e79d03be04d694929d77d8f3f9eeb64b4bf5359e1f447b641c72e24a18d2b4e100896c87e384f28654c657876eab0a64cfdf3fdc9|title=အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း တစ်ဦးချင်း၏ ဆန္ဒမဲရရှိမှု အခြေအနေ(၂၀၁၅ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ)|work=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်|access-date=၃၀ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၀၁၅|archive-date=8 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220708200538/https://uec.gov.mm/show_data_content.php?name=02AmyotharHluttaw.pdf&type=page_multiple_photo&code=17&sno=9583&token=fd383d60132223462ab1397e79d03be04d694929d77d8f3f9eeb64b4bf5359e1f447b641c72e24a18d2b4e100896c87e384f28654c657876eab0a64cfdf3fdc9|url-status=dead}}</ref> |predecessor4 = ကိုယ်တိုင် |successor4 = ခင်ဇော်ထွန်း <br>{{small|(USDP)}} <br>{{small|(အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆)}} | office5 = [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ် | term_start5 = ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၁ | term_end5 = ၂၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၆ | constituency5 = [[ကရင်ပြည်နယ်]] မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် (၆) |majority5= မဲ ၂၃၉၇ <br>{{small|(၅၂.၁၈ရာခိုင်နှုန်း)}} <ref>{{cite web|url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=141.pdf&type=law&code=x&sno=230&token=cfa02d64f02b4cb7a21f10515c1520e6a8b86620c4854a9f327b4d7be21a71251bafe8d686787b21b3e18aa6deeae0cdfbb07bd792a7833d5f7ecca2d9f91a6a|title=အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း တစ်ဦးချင်း၏ ဆန္ဒမဲရရှိမှု အခြေအနေ(၂၀၁၀ပြည့်နှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ)|work=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်|access-date=၃၀ မတ် ၂၀၂၆|date=၇ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၀|archive-date=8 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220708200922/https://uec.gov.mm/show_data_content.php?name=141.pdf&type=law&code=x&sno=230&token=cfa02d64f02b4cb7a21f10515c1520e6a8b86620c4854a9f327b4d7be21a71251bafe8d686787b21b3e18aa6deeae0cdfbb07bd792a7833d5f7ecca2d9f91a6a|url-status=dead}}</ref> |predecessor5 = ၂၀၀၈ အခြေခံဥပဒေစတင် |successor5 = ကိုယ်တိုင် | party = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | birth_date = {{birth date and age|1969|10|12}} | birth_place = | nationality = မြန်မာ | ethnicity = [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်]] | religion = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | parents = စောဘိုးနီ (ဖခင်)၊ နန်းအေးကြည် (မိခင်) | occupation = နိုင်ငံရေးသမား၊ ကထိက (ငြိမ်း) | alma_mater = B.Sc (Hons: Zoology), D.C.Sc, M.I.Sc | residence = ဘားအံမြို့ }} '''နန်းနီနီအေး'''([[၁၂ အောက်တိုဘာ]] [[၁၉၆၉]] မွေးဖွား)သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ နိုင်ငံရေးသမားဖြစ်သည်။ ကရင်လူမျိုးဖြစ်ပြီး ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၀ ရက်တွင် [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ|ဦးမင်းအောင်လှိုင် အစိုးရ]]က ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံ၏ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ (၂)]](စတုတ္ထမြောက်)အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ မြန်မာ့သမိုင်းတွင် '''ပထမဆုံး အမျိုးသမီး ဒုတိယသမ္မတ'''ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၁၀ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ]]ရာထူးကို ရရှိခဲ့သည်။သူသည် ကရင်ပြည်နယ် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] ဥက္ကဋ္ဌ နှင့် [[ကရင်ပြည်နယ် လွှတ်တော်|ကရင်ပြည်နယ်လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းခဲ့ပြီး၊၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] အစုအဖွဲ့အစည်းအဝေး၌ ဒုတိယသမ္မတလောင်းတစ်ဦးအဖြစ် အဆိုပြုတင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရကာ၂၀၂၆ ခုနှစ်မတ်လ ၃၁ရက်နေ့တွင် မဲခွဲဆုံးဖြတ်မှုဖြင့် [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသားလွှတ်တော်အစုအဖွဲ့]]က တင်မြှောက်သည့် ဒုတိယသမ္မတ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Myanmar Now |date=2026-03-30 |title=မှန်းဆထားကြသည့်အတိုင်း အာဏာသိမ်းခေါင်းဆောင် သမ္မတလောင်း ဖြစ်လာ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73680/ |access-date=2026-03-30 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> နန်းနီနီအေးသည် ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၁ ခုနှစ်အထိ အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ကရင်ပြည်နယ် မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၆) မှ ၃ကြိမ်ဆက်တိုက် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံခဲ့ရပြီး လွှတ်တော်သက်တမ်းအတွင်း စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဆိုင်ရာကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ အပါအဝင် အရေးပါသော ကော်မတီတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေးလောကသို့ မဝင်ရောက်မီက ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်တွင် လက်ထောက်ကထိကအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့် ပညာရေးဝန်ထမ်းဟောင်းတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=အမျိုးသားလွှတ်တော်တွင် အမြဲတမ်းကော်မတီ ၄ ခု တွင် ပါဝင်သည့် လွှတ်တော်အခွင့်အရေး ကော်မတီနှင့် အစိုးရ၏ အာမခံချက်များ၊ ကတိများနှင့် တာဝန်ခံချက်များ စိစစ်ရေးကော်မတီများအား ဖွဲ့စည်း |url=https://news-eleven.com/article/270349 |access-date=2026-03-30 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> == အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး == နန်းနီနီအေးကို ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ကရင်လူမျိုးတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဖခင်ဖြစ်သူ စောဘိုးနီ (လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်-ငြိမ်း) နှင့် မိခင်ဖြစ်သူ နန်းအေးကြည် (လက်ထောက်ညွှန်ကြားရေးမှူး-ငြိမ်း) တို့၏ သမီးအကြီးဆုံးဖြစ်သည်။၎င်းသည် သိပ္ပံဘွဲ့ (သတ္တဗေဒ ဂုဏ်ထူးတန်း) B.Sc (Hons: Zoology) ကို ရရှိခဲ့သည့်အပြင် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံပညာရပ်ဆိုင်ရာ ဘွဲ့လွန်ဒီပလိုမာ D.C.Sc နှင့် သတင်းအချက်အလက်သိပ္ပံမဟာဘွဲ့ M.I.Sc တို့ကိုလည်း ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=News |first=K. I. C. |date=2015-09-26 |title=ပြည်‌ထောင်စုကြံ့ခိုင်‌ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုး‌ရေးပါတီ-USDP မှ နန်းနီနီ‌အေးနှင့် ‌တွေ့ဆုံ‌မေးမြန်းခြင်း |url=https://kicnews.org/2015/09/%E1%80%BB%E1%80%95%E1%80%8A%E1%80%B9%E1%80%B1%E1%80%91%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%85%E1%80%AF%E1%82%80%E1%80%80%E1%80%B6%E1%80%B7%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B1%E1%80%9B/ |access-date=2026-03-30 |website=ကေအိုင်စီ - KIC News |language=en-US}}</ref> == ဝန်ထမ်းဘဝ == နိုင်ငံရေးလောကသို့ မဝင်ရောက်မီတွင် ပညာရေးဝန်ထမ်းအဖြစ် ၁၇ နှစ်နီးပါး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၃ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်အထိ မြဝတီမြို့နယ်၊ သင်္ဃန်းညီနောင် အထက နှင့် ဘားအံမြို့နယ်၊ အထက (၂) တို့တွင် မူလတန်းပြ ဆရာမအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၂၀၀၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်အထိ အလယ်တန်းပြ ဆရာမအဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ထို့နောက် ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်တွင် နည်းပြ နှင့် လက်ထောက်ကထိက အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၀|၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် ပါတီစုံအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရန်အတွက် နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းတာဝန်မှ နှုတ်ထွက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ကမမောင်းမဲဆန္ဒနယ်မှ အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ် ဝင်ပြိုင်မဲ့ ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ-USDP မှ နန်းနီနီအေးနှင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းခြင်း |url=https://www.bnionline.net/mm/news-1751.html |access-date=2026-03-30 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref> == နိုင်ငံရေးဘဝ == === လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် === နန်းနီနီအေးသည် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၀|၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]ကို ကိုယ်စားပြု၍ ကရင်ပြည်နယ် မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၆) မှ အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ပထမအကြိမ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite web |title=ဥပဒေမူကြမ်း ကော်မတီများ ဖွဲ့စည်း |url=https://www.bnionline.net/mm/item/news-6262.html |access-date=2026-03-30 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref>၎င်းသည် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]တွင်လည်း အဆိုပါ မဲဆန္ဒနယ်မှပင် ထပ်မံအနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ၂၀၂၁ ခုနှစ်အထိ ဒုတိယအကြိမ် ဆက်လက်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=နိုဝင်ဘာ ၁၂ ရက် နေ့လည် ၁၂ နာရီ အမျိုးသားလွှတ်တော် မဲရလဒ်|url=https://burmese.dvb.no/post/122126 |access-date=2026-03-30 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> လွှတ်တော်သက်တမ်းအတွင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ရာတွင် စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဆိုင်ရာကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ၊ အမျိုးသမီးနှင့် ကလေးသူငယ်ဆိုင်ရာကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ နှင့် လွှတ်တော်အခွင့်အရေးကော်မတီ အတွင်းရေးမှူး တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ၊ ပြည်သူများတိုင်ကြားစာနှင့် အသနားခံစာကော်မတီ၊ လွှတ်တော်အုပ်ချုပ်မှု မူဝါဒဆိုင်ရာ ညှိနှိုင်းရေးအဖွဲ့တို့တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သလို မြန်မာ-လာအို နှင့် မြန်မာ-သြစတြေးလျား လွှတ်တော်ချင်းချစ်ကြည်ရေးအဖွဲ့များတွင်လည်း အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီတင်သွင်းသည့် ဖွဲ့စည်းပုံပြင်ဆင်ရေးဆိုင်ရာ ကန့်ကွက်လွှာ ခုံရုံးပယ်ချ |url=https://burmese.dvb.no/post/339144 |access-date=2026-03-30 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ် (PR) အရ ဖားအံမဲဆန္ဒနယ် အမှတ် (၂) မှ ကရင်ပြည်နယ်လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=975.pdf&type=law&code=x&sno=2398&token=4665a1b88d4b1bebfc251525ec17826379653b507a2950e7fc59be2407723c5cd299229d5bc5c187e75e0a00915ee3834d35c1f46e3c1710baa5f6256b38f3ee|title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသူများ အမည်စာရင်းကြေညာခြင်း|work=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်|access-date=၃၀ မတ် ၂၀၂၆|date=၃၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော အမျိုးသားလွှတ်တော် အစုအဖွဲ့အစည်းအဝေး၌ ၎င်းအား ဒုတိယသမ္မတလောင်း တစ်ဦးအဖြစ် အဆိုပြုတင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-30 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ် ၃၀ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင် ဒုသမ္မတလောင်းအမည်စာရင်းတင်သွင်းခံရ၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရဲဝင်းဦး တပ်ချုပ်သစ်ဖြစ်လာ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx290r3lvm0t |access-date=2026-03-30 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၁ရက် တွင် ကျင်းပသည့် သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့တွင် ပါဝင်သော ရွေးကောက်ခံ အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့အစည်းအဝေး ဒုတိယနေ့တွင် ဒေါ်နန်းနီနီအေးသည် ထောက်ခံမဲ (၁၁၇) မဲ ဖြင့် အမျိုးသားလွှတ်တော်အစုအဖွဲ့က တင်မြှောက်သော ဒုတိယသမ္မတ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-31 |title=စစ်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်ကို ဒုတိယသမ္မတအဖြစ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် မဲပေးရွေးချယ် -၂၀၂၆ မတ်လ ၃၁ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cjd8xvzm052t |access-date=2026-03-31 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> === ဒုတိယသမ္မတသက်တမ်း === ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၃) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] နိုင်ငံတော်သမ္မတ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲတွင် ရွေးကောက်ခံအမျိုးသား လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့မှ နိုင်ငံတော်သမ္မတလောင်း ဒေါ်နန်းနီနီအေးက ထောက်ခံမဲ ၂၉ မဲ ရရှိခဲ့သဖြင့် ဒုတိယသမ္မတ-၂ အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဒုတိယသမ္မတများအဖြစ် ဦးညိုစောနှင့် ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့အား ရွေးချယ်တင်မြှောက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81369 |access-date=2026-04-04 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ဒုတိယသမ္မတများ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81373 |access-date=2026-04-04 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း == ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၇) ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၃/၂၀၂၆ ဖြင့် သုဓမ္မသင်္ဂဟဘွဲ့ဖြစ်သော [[မဟာသီရိသုဓမ္မ]]ဘွဲ့ကိုလည်း ချီးမြှင့်ခံရသည်။ <ref>{{Cite web |title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81785 |access-date=2026-04-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}}{{မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ}} [[Category:၁၉၆၉ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယသမ္မတများ]] [[ကဏ္ဍ:ကရင်ပြည်နယ်မှ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသမီး နိုင်ငံရေးသမားများ]] fwupo8are102cui45hisgo6g8zjmpm6 0 283801 1027390 1025894 2026-04-24T06:35:54Z Zawzawaungthwin 100038 အရေးပေါ်အခြေအနေနှင့် စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာခြင်း 1027390 wikitext text/x-wiki {{Infobox government cabinet | cabinet_name = ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ | flag = State Seal of the Republic of the Union of Myanmar.svg | flag_border = | cabinet_number = ဆဋ္ဌမမြောက် | cabinet_type = ပြည်ထောင်စုအစိုးရ | jurisdiction = မြန်မာနိုင်ငံ | image = President and Vice Presidents of Myanmar (2026).jpg | image_size = 300px | caption = (ဘယ်မှညာ)ဒုတိယသမ္မတ(၁)၊နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတ(၂) | date_formed = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | government_head = [[မင်းအောင်လှိုင်|မင်းအောင်လှိုင်]] | government_head_title = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] | deputy_government_head = {{unbulleted list | [[ညိုစော|ညိုစော]] ([[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ-၁]]) | [[နန်းနီနီအေး|နန်းနီနီအေး]] ([[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ-၂]]) }} | state_head = [[မင်းအောင်လှိုင်|မင်းအောင်လှိုင်]] | state_head_title = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] | current_number = | political_party = {{unbulleted list | [[တပ်မတော်]] | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] }} |current_number= ၃၄ |opposition_party= '''အတိုက်အခံများ''' * [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] (NUG) * [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ|တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ]] ** ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ | election = [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ ရွေးကောက်ပွဲ]] | incumbent = ၂၀၂၆ – လက်ရှိ | incoming_formation = [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]] | previous = [[ဦးညိုစောအစိုးရ|ညိုစောအစိုးရ]] | successor = }} '''ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ''' သည် (တရားဝင်အားဖြင့် '''ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့''') သည် [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရ ဖွဲ့စည်းထားသော ဆဋ္ဌမမြောက် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ပထမဆုံးကျင်းပခဲ့သော [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]] အပြီးတွင် ပေါ်ပေါက်လာသော အရပ်သားအသွင်းပြောင်း [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]] တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/announcements/81566 |access-date=2026-04-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၃) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|နိုင်ငံတော်သမ္မတ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲ]]တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] အား ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |title=အာဏာသိမ်း စစ်ခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင်ကို သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ် |url=https://burmese.dvb.no/post/681404 |access-date=2026-04-03 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref>ဒုတိယသမ္မတ (၁) အဖြစ် [[ညိုစော|ဦးညိုစော]]နှင့် ဒုတိယသမ္မတ (၂) အဖြစ် [[နန်းနီနီအေး|ဒေါ်နန်းနီနီအေး]]တို့ကိုလည်း ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဒုတိယသမ္မတများအဖြစ် ဦးညိုစောနှင့် ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့အား ရွေးချယ်တင်မြှောက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81374 |access-date=2026-04-06 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၁၁ ဦးမြောက် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်အား ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က ရွေးချယ်တင်မြှောက် |url=https://news-eleven.com/article/310989 |access-date=2026-04-03 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် [[တပ်မတော်]] မှ အာဏာထိန်းသိမ်းပြီးနောက် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] ၊ဝန်ကြီးချုပ် [[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]]၊ [[ဦးညိုစောအစိုးရ]]၊ [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော် လုံခြုံရေးနှင့်အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]] နှင့် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] တို့ သက်တမ်းကုန်ဆုံးချိန်တွင် ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ စစ်ကောင်စီအစိုးရသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် နှောင်းပိုင်းနှင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်အစောပိုင်းတို့တွင် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] ကို ကျင်းပခဲ့သည်။ အဆိုပါရွေးကောက်ပွဲမှတစ်ဆင့် ပေါ်ထွက်လာသော [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] အစည်းအဝေးကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လနှောင်းပိုင်းတွင် စတင်ကျင်းပခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတများကို [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|ရွေးချယ်တင်မြှောက်]] ခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ - ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် သည် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ကျမ်းသစ္စာဆိုခဲ့ပြီးနောက် ၎င်း၏ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ကို စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=စထွန်းအောင် |date=2026-03-24 |title=သမ္မတရာထူးရယူပြီး တပ်ချုပ်ကိုပါ ထိန်းချုပ်မည့် မင်းအောင်လှိုင်၏ အာဏာမြဲရေး စီမံကိန်း |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73502/ |access-date=2026-04-03 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> ဤအစိုးရအဖွဲ့သည် [[ဦးညိုစောအစိုးရ]] ထံမှ အာဏာလွှဲပြောင်းရယူခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး [[တပ်မတော်]] နှင့် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] တို့ ပူးပေါင်းပါဝင်သော အစိုးရအဖွဲ့ဖြစ်သည်။ အစိုးရအဖွဲ့သစ်အတွက် ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ဝန်ကြီးဌာနပေါင်း ၃၁ ဌာန ဖွဲ့စည်းမည်ဖြစ်သော်လည်း ဝန်ကြီးနေရာအား လူ ၃၀ ဦးသာ ခန့်အပ်မည်ဟု နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က လွှတ်တော်သို့ တင်ပြထားကြောင်း ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့ အစည်းအဝေးတွင် နာယကက ဖတ်ကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-06 |title=ရိုဟင်ဂျာ ဂျီနိုဆိုက်အမှုနဲ့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ကို အရေးယူဖို့ တိုင်တန်းချက်ကို အင်ဒိုနီးရှား လက်ခံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၆ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းများ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c7470nv11l7t |access-date=2026-04-07 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့ ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81463 |access-date=2026-04-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> အဆိုပြုထားသည့် ဝန်ကြီးဌာနတွင် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းထားသည့် ဌာနအသစ် (၆)ခု ပါဝင်သည်။ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန အရေအတွက် (၃၁ ခု)နှင့် အမည်သတ်မှတ်ချက်ကို လွှတ်တော်က ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၇ ရက်နေ့တွင်အတည်ပြုသည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတုတ္ထနေ့ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81500 |access-date=2026-04-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == အစိုးရအဖွဲ့ အကြီးအကဲများ == {| class="wikitable" style="text-align:center; width:80%; border:1px solid #a2a9b1;" |- ! style="width:20%; background:#f8f9fa;" | [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] ! style="width:20%; background:#f8f9fa;" | [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ (၁)]] ! style="width:20%; background:#f8f9fa;" | [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ (၂)]] |- |[[File:Min Aun Hlaing at Tianjin (2025) (cropped).jpg|x150px]] | [[File:NyoSaw.jpg|x150px]] | [[File:Nann Ni Ni Aye (2).png|x150px]] |- | style="font-size:100%;" | '''[[မင်းအောင်လှိုင်|ဦးမင်းအောင်လှိုင်]]''' | style="font-size:100%;" | '''[[ညိုစော|ဦးညိုစော]]''' | style="font-size:100%;" | '''[[နန်းနီနီအေး|ဒေါ်နန်းနီနီအေး]]''' |- | <small>၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၀ – လက်ရှိ</small> | <small>၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၀ – လက်ရှိ</small> | <small>၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၀ – လက်ရှိ</small> |} == ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဝင်များ == {{မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမိုင်းဆိုင်ရာ}} ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၀) ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၊ ကြေညာချက်အမှတ် ၁/၂၀၂၆ ဖြင့် သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81565 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><!-- Per protocol, cabinet members are 34 persons with order of precedence. --> {| class="wikitable" |+ '''ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဝင်များ စာရင်း''' |- style="background:#efefef;" ! စဉ် !! အမည် !! တာဝန် |- | ၁။ || [[မင်းအောင်လှိုင်|ဦးမင်းအောင်လှိုင်]] || နိုင်ငံတော်သမ္မတ |- | ၂။ || [[ညိုစော|ဦးညိုစော]] || ဒုတိယသမ္မတ |- | ၃။ || [[နန်းနီနီအေး|ဒေါ်နန်းနီနီအေး]] || ဒုတိယသမ္မတ |- | ၄။ || [[ခင်မောင်ရီ|ဦးခင်မောင်ရီ]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး |- | ၅။ || [[တင်အောင်စန်း|ဦးတင်အောင်စန်း]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန |- | ၆။ || [[မြထွန်းဦး|ဦးမြထွန်းဦး]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန နှင့် ဒီဂျစ်တယ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၇။ || [[ထွန်းအောင်|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းအောင်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၈။ || [[ညွန့်ဝင်းဆွေ|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညွန့်ဝင်းဆွေ]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၉။ || [[တင်မောင်ဆွေ|ဦးတင်မောင်ဆွေ]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၀။ || [[အောင်ကျော်ဟိုး|ဦးအောင်ကျော်ဟိုး]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၁။ || [[ကံဇော် (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာကံဇော်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်ဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၂။ || [[ဖုန်းမြတ်|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဖုန်းမြတ်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၃။ || [[သန်းမောင်|ဦးသန်းမောင်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၄။ || [[သီတာဦး|ဒေါက်တာ သီတာဦး]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၅။ || [[ချောချောစိန်|ဒေါက်တာ ချောချောစိန်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၆။ || [[မျိုးသိန်းကျော်|ဒေါက်တာ မျိုးသိန်းကျော်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၇။ || [[သက်ခိုင်ဝင်း|ဒေါက်တာ သက်ခိုင်ဝင်း]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၈။ || [[သက်သက်ဇင်|ဒေါက်တာ သက်သက်ဇင်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ အမျိုးသမီးရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၉။ || [[ထိန်လင်း (ဗိုလ်မှူးကြီး)|ဦးထိန်လင်း]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၀။ || [[တင်ဦးလွင်|ဦးတင်ဦးလွင်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၁။ || [[မင်းနောင် (ဝန်ကြီး)|ဦးမင်းနောင်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၂။ || [[မျိုးဇော်သိမ်း|ဦးမျိုးဇော်သိမ်း]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၃။ || [[ဆန်းဦး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးဆန်းဦး]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၄။ || [[ကိုကိုလွင်|ဦးကိုကိုလွင်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၅။ || [[ချာလီသန်း|ဒေါက်တာ ချာလီသန်း]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ စက်မှုနှင့် အသေးစား၊ အငယ်စား၊ အလတ်စားနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၆။ || [[မြင့်ကြိုင်|ဦးမြင့်ကြိုင်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၇။ || [[ခင်မောင်စိုး (ဝန်ကြီး)|ဦးခင်မောင်စိုး]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၈။ || [[ထွန်းအုံ|ဦးထွန်းအုံ]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၉။ || [[ရဲမြင့်ထွန်း|ဦးရဲမြင့်ထွန်း]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ အားကစားရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၀။ || [[မောင်သင်း|ဒေါက်တာမောင်သင်း]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- | ၃၁။ || [[မျိုးသန့်|ဦးမျိုးသန့်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၃၂။ || [[စိုးဝင်း (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာစိုးဝင်း]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၃၃။ || [[မောင်မြင့်|ဦးမောင်မြင့်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ဟိုတယ်၊ ခရီးသွားလာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန |- | ၃၄။ || အမြဲတမ်းအတွင်းဝန် || အတွင်းရေးမှူး၊ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံး |} == ဝန်ကြီးဌာန (၃၁)ခု ဖွဲ့စည်းခြင်း == {{Main|ဝန်ကြီးဌာန နှင့် အကြီးအကဲများ စာရင်း}} ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၆ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန ၃၁ ဌာန၏ အမည်စာရင်းကို [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] အစည်းအဝေးတွင် တင်ပြခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန ၃၁ ဌာန၏ အမည်စာရင်းကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် တင်ပြ |url=https://news-eleven.com/article/311051 |access-date=2026-04-06 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> === ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ === {| class="wikitable; text-align:center;" |+ '''ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ စာရင်း (၂၀၂၆ - လက်ရှိ)''' |- style="background:#0047AB; color:white;" ! စဉ် !! ဝန်ကြီးဌာန !! ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး !! တာဝန်စတင် !! တာဝန်ပြီးဆုံး !! တာဝန်သက်တမ်း !! မှတ်ချက် |- | ၁။ || [[နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး]]|| [[ခင်မောင်ရီ|ဦးခင်မောင်ရီ]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၂။ || နိုင်ငံတော်[[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန]]|| [[တင်အောင်စန်း|ဦးတင်အောင်စန်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၃။ || [[ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || rowspan="2" | [[မြထွန်းဦး|ဦးမြထွန်းဦး]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၄။ || [[ဒီဂျစ်တယ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || |- style="background:#F9F9F9;" | ၅။ || [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[ထွန်းအောင်|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းအောင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၆။ || [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[ညွန့်ဝင်းဆွေ|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညွန့်ဝင်းဆွေ]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၇။ || [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[တင်မောင်ဆွေ|ဦးတင်မောင်ဆွေ]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၈။ || [[အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[အောင်ကျော်ဟိုး|ဦးအောင်ကျော်ဟိုး]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၉။ || [[ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန် ဝန်ကြီးဌာန|ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်ဝန်ကြီးဌာန]] || [[ကံဇော် (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာကံဇော်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၁၀။ || [[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] || [[ဖုန်းမြတ်|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဖုန်းမြတ်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၁၁။ || [[တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] || [[သန်းမောင်|ဦးသန်းမောင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၁၂။ || [[ဥပဒေရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] || [[သီတာဦး|ဒေါက်တာ သီတာဦး]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || <small>ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်</small> |- style="background:#F9F9F9;" | ၁၃။ || [[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[ချောချောစိန်|ဒေါက်တာ ချောချောစိန်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၁၄။ || [[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန|သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန]] || [[မျိုးသိန်းကျော်|ဒေါက်တာ မျိုးသိန်းကျော်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၁၅။ || [[ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[သက်ခိုင်ဝင်း|ဒေါက်တာ သက်ခိုင်ဝင်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၁၆။ || [[အမျိုးသမီးရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] || [[သက်သက်ဇင်|ဒေါက်တာ သက်သက်ဇင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၁၇။ || [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[ထိန်လင်း (ဗိုလ်မှူးကြီး)|ဦးထိန်လင်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၁၈။ || [[သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန]] || [[တင်ဦးလွင်|ဦးတင်ဦးလွင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၁၉။ || [[စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန|စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန]] || [[မင်းနောင် (ဝန်ကြီး)|ဦးမင်းနောင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၂၀။ || [[သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီးဌာန]] || [[မျိုးဇော်သိမ်း|ဦးမျိုးဇော်သိမ်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၂၁။ || [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]] || [[ဆန်းဦး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးဆန်းဦး]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၂၂။ || [[လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန|လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန]] || [[ကိုကိုလွင်|ဦးကိုကိုလွင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၂၃။ || စက်မှုနှင့် အသေးစား၊ အငယ်စား၊ အလတ်စားနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာန || [[ချာလီသန်း|ဒေါက်တာ ချာလီသန်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၂၄။ || [[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန]] || [[မြင့်ကြိုင်|ဦးမြင့်ကြိုင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၂၅။ || [[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန]] || [[ခင်မောင်စိုး (ဝန်ကြီး)|ဦးခင်မောင်စိုး]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၂၆။ || [[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[ထွန်းအုံ|ဦးထွန်းအုံ]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၂၇။ || [[အားကစားရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|အားကစားရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]|| [[ရဲမြင့်ထွန်း|ဦးရဲမြင့်ထွန်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၂၈။ || [[လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] || [[မောင်သင်း|ဒေါက်တာမောင်သင်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၂၉။ || [[ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[မျိုးသန့်|ဦးမျိုးသန့်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၂၀။ || [[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန|လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြည်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန]] || [[စိုးဝင်း (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာစိုးဝင်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၃၁။ || [[ဟိုတယ်၊ ခရီးသွားလာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန]] || [[မောင်မြင့်|ဦးမောင်မြင့်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |} === ဒုတိယဝန်ကြီးများ === ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၀) ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၁၆/၂၀၂၆ ဖြင့် ဒုတိယဝန်ကြီး (၄၆) ဦးကို ခန့်အပ်တာဝန်ပေးလိုက်သည်။ <ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81613 |access-date=2026-04-14 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> {| class="wikitable; text-align:center;" |+ '''ဒုတိယဝန်ကြီးများစာရင်း (၂၀၂၆)''' |- style="background:#0047AB; color:white;" ! style="width:5%" | စဉ် !! style="width:25%" | ဝန်ကြီးဌာန !! style="width:20%" | အမည် !! style="width:15%" | စတင်ရက် !! style="width:15%" | ပြီးဆုံးရက် !! style="width:20%" | တာဝန်သက်တမ်း |- | ၁ || [[နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး]]|| ဦးခင်လတ် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၂ || [[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန]] || ဦးထင်ကျော်သူ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၃ || rowspan="2" | [[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || ဦးအောင်မြိုင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၄ || ဦးထွန်းလူ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- style="background:#F9F9F9;" | ၅ || rowspan="2" | [[ဒီဂျစ်တယ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || ဦးမင်းဇေယျာလှိုင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၆ || ဦးသက်ဝင်းအောင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- | ၇ || [[ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || ဗိုလ်ချုပ် အောင်မျိုးသန့် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၈ || [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန]] || ဗိုလ်ချုပ် မင်းသူ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၉ || rowspan="2" | [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[နိုင်မင်းကျော်|ဦးနိုင်မင်းကျော်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၁၀ || [[ကိုကိုကျော်|ဦးကိုကိုကျော်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- style="background:#F9F9F9;" | ၁၁ || rowspan="2" | [[ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန် ဝန်ကြီးဌာန|ဘဏ္ဍာရေးနှင့်အခွန်ဝန်ကြီးဌာန]] || ဒေါ်သန်းသန်းလင်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၁၄ || ဦးဟန်ဝင်းအောင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- | ၁၂ || rowspan="2" | [[အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွား ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| [[ကျော်ထင် (ဒုတိယဝန်ကြီး)|ဦးကျော်ထင်]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၁၃ || ဦးသန့်စင်လွင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- style="background:#F9F9F9;" | ၁၅ || [[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] || ဗိုလ်ချုပ် ကျော်စွာဦး || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၁၆ || [[တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]|| စိုင်းထွန်းညို || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၁၇ || [[ဥပဒေရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] || [[ထိန်လင်းဦး|ဒေါက်တာ ထိန်လင်းဦး]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၁၈ || rowspan="2" | [[ပညာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]] || ဒေါက်တာ ဇော်မြင့် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၁၉ || ဦးနေမျိုးလှိုင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- style="background:#F9F9F9;" | ၂၀ || [[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန|သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန]] || ဒေါက်တာ နေခြည်လဲ့လဲ့သိန်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၂၁ || [[ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန]] || ဒေါက်တာ အေးထွန်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၂၂ || [[အမျိုးသမီးရေးရာဝန်ကြီးဌာန|အမျိုးသမီးရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဒေါ်စန်းစန်းနွယ် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၂၃ || [[ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] || ဦးရဲတင့် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၂၄ || [[သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန|သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန]] || ဦး[[လင်းအောင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၂၅ || rowspan="3" | [[စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန|စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးဗိုလ်ဗိုလ်ကျော် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="3" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၂၆ || ဒေါက်တာ ရဲထွန်းဝင်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- | ၂၇ || ဒေါက်တာ ရဲတင့်ထွန်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- style="background:#F9F9F9;" | ၂၈ || [[သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီးဌာန|သမဝါယမနှင့်ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီးဌာန]] || ဦးသိုက်စိုး || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၂၉ || rowspan="2" | [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန|သယံဇာတနှင့်သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာန]] || ဦးခင်လတ်ကြီး || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၃၀ || ဒေါက်တာ သောင်းနိုင်ဦး || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- style="background:#F9F9F9;" | ၃၁ || rowspan="2" | [[လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန|လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန]] || ဦးအေးကျော် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၃၂ || ဦးကျော်နိုင်ဝင်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- | ၃၃ || rowspan="2" | စက်မှုနှင့် အသေးစား၊ အငယ်စား၊ အလတ်စားနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာန || ဦးသွင်အောင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၃၄ || ဒေါက်တာ အောင်ဇေယျ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- style="background:#F9F9F9;" | ၃၅ || rowspan="2" | [[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန]] || [[လင်းဇော်ထွန်း|ဦးလင်းဇော်ထွန်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၃၆ || ဒေါက်တာ ခိုင်ခိုင်စိုး || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- | ၃၇ || [[အလုပ်သမား ဝန်ကြီးဌာန|အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန]] || ဦးမောင်မောင်သန်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၃၈ || rowspan="2" | [[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[မင်းမင်း|ဦးမင်းမင်း]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၃၉ || ဦးဝင်းမြင့်ခိုင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- | ၄၀ || [[အားကစားရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|အားကစားရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] || ဦးညီညီ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၄၁ || [[လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးစစ်နိုင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၄၂ || [[ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[မျိုးမြင့်|ဦးမျိုးမြင့်]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၄၃ || rowspan="2" | [[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန|လူမှုဝန်ထမ်း၊ ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဒေါက်တာ သန်းစိုး || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၄၄ || ဒေါက်တာ သန့်ဇော်လွင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- | ၄၅ || rowspan="2" | [[ဟိုတယ်၊ ခရီးသွားလာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန]] || ဦးအေးထွန်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၄၆ || ဦးဖြိုးဇော်စိုး || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |} == ပြည်ထောင်စုအဆင့်ရုံးအဖွဲ့အစည်းအကြီးအကဲများ == {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%; border-collapse: collapse;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 10px;" | ပြည်ထောင်စုအဆင့် ရုံး၊ အဖွဲ့အစည်းများ၏ အကြီးအကဲခန့်ထားမှု |- style="text-align:center; height:35px; background:#f2f2f2;" ! style="width:5%;" | စဉ် ! style="width:30%;" | ရုံး၊ အဖွဲ့အစည်းအမည် ! style="width:20%;" | အကြီးအကဲအမည် ! style="width:20%;" | ရာထူး ! style="width:12%;" | စတင်ရက် ! style="width:13%;" | ကုန်ဆုံးရက် |- | ၁ || [[ပြည်ထောင်စု တရားလွှတ်တော်ချုပ်|ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်]]|| [[သာဌေး|ဦးသာဌေး]]|| [[ပြည်ထောင်စု တရားသူကြီးချုပ်|ပြည်ထောင်စုတရားသူကြီးချုပ်]]|| rowspan="9" | ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- | ၂ || [[နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး]] || [[အောင်ဇော်သိန်း|ဦးအောင်ဇော်သိန်း]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ |- | ၃ || [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]|| [[သန်းစိုး (ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်)|ဦးသန်းစိုး]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ |- | ၄ || [[ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်ရုံး]] || [[နိုင်သက်ဦး|ဒေါ်နိုင်သက်ဦး]]|| [[ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်]] || လက်ရှိ |- | ၅ || [[ပြည်ထောင်စု ရာထူးဝန်အဖွဲ့|ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့]]|| [[တင်မောင်ဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးတင်မောင်ဝင်း]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ |- | ၆ || [[နေပြည်တော်ကောင်စီ]] || [[ကံမြင့်သန်း|ဦးကံမြင့်သန်း]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ |- | ၇ || [[မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်]] || [[ခင်နိုင်ဦး|ဒေါက်တာ ခင်နိုင်ဦး]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ |- | ၈ || [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]]|| [[စိုးသိန်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးစိုးသိန်း]] <ref>{{Cite web |title=အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးရန် ပြည်​ထောင်စုလွှတ်​တော်သို့ အမည်စာရင်းတင်သွင်း |url=https://news-eleven.com/article/311101 |access-date=2026-04-08 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref>|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ |- | ၉ || [[မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်|မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားလူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်]]|| [[သစ်လင်းအုန်း|ဦးသစ်လင်းအုန်း]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ |} == တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်များ == ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၆ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူက တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်များ အသီးသီးတွင် ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်တရားသူကြီးများကို အဆိုပြုလွှာ တင်သွင်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2026-04-06 |title=စစ်တပ်အရာရှိဟောင်းအများစု တိုင်းနှင့်ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2026/04/06/412404.html |access-date=2026-04-07 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> သက်ဆိုင်ရာ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်များ၏ အတည်ပြုချက်အတိုင်း ဝန်ကြီးချုပ်များကို ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ခန့်အပ်ထမ်းဆောင်စေခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=Lin |first=Editor Htein |date=2026-04-07 |title=တိုင်းနဲ့ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ်များအဖြစ် လျာထားအဆိုပြုစာရင်း |url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2026/04/07/%e1%80%90%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%94%e1%80%b2%e1%80%b7%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%94%e1%80%9a%e1%80%ba-%e1%80%9d%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%ae/ |access-date=2026-04-07 |website=Voice of Myanmar |language=en-US}}</ref> {| class="wikitable sortable" border-collapse: collapse;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 10px;" | ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့ ဝန်ကြီးချုပ်များ (၂၀၂၆) |- style="text-align:center; height:40px; background:#f2f2f2;" ! style="width:5%;" | စဉ် ! style="width:30%;" | အစိုးရအဖွဲ့ ! style="width:25%;" | ဝန်ကြီးချုပ် ! style="width:15%;" | စတင်ရက် ! style="width:15%;" | ကုန်ဆုံးရက် ! style="width:10%;" | မှတ်ချက် |- | ၁။ || [[ကချင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[ခက်ထိန်နန်|ဦးခက်ထိန်နန်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || |- | ၂။ || [[ကယားပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[အံ့မော်|ဦးအံ့မော်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||စတသ ၁၅ |- | ၃။ || [[ကရင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[စောမြင့်ဦး|ဦးစောမြင့်ဦး]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||ဗိုလ်မှူးချုပ်(ငြိမ်း) |- | ၄။ || [[ချင်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[ဝုန်ဆွန်းထန်|ဒေါက်တာဝုန်ဆွန်းထန်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး (ငြိမ်း) |- | ၅။ || [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] || [[ကိုလေး (ဗိုလ်ချုပ်)|ဦးကိုလေး]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||စတသ ၂၇ |- | ၆။ || [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] || [[ဇော်နိုင်ဦး|ဦးဇော်နိုင်ဦး]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||ဗသက ၈၃ |- | ၇။ || [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] || [[မျိုးဆွေဝင်း|ဦးမျိုးဆွေဝင်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||ဒုတိယရဲချုပ်(၁)ငြိမ်း |- | ၈။ || [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] || [[တင်ကိုကို|ဦးတင်ကိုကို]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||ဗသက ၇၇ |- | ၉။ || [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]]|| [[မျိုးအောင်|ဦးမျိုးအောင်]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || |- | ၁၀။ || [[မွန်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[အောင်ဝင်းသန်း|ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ဝင်းသန်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||စတသ ၃၀ |- | ၁၁။ || [[ရခိုင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[နိုင်ဦး|ဦးနိုင်ဦး]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||စတသ ၃၈ |- | ၁၂။ || [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] || [[အောင်နိုင်သူ|ဦးအောင်နိုင်သူ]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||ဘွဲ့ရ ဒုရဲအုပ်လောင်း အပတ်စဥ် (၁၇) |- | ၁၃။ || [[ရှမ်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[စိုင်းထိန်စိုး]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||စတသ ၂၄ |- | ၁၄။ || [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] || ဦးအေးကျော် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || |} == အရေးပေါ်အခြေအနေနှင့် စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာခြင်းခံရသည့် မြို့နယ်များ (၂၀၂၆) == ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်သည် ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့်အမှတ် (၁/၂၀၂၆) နှင့် (၂/၂၀၂၆) တို့ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ အရေးပေါ်အခြေအနေနှင့် မြို့နယ် ၆၀ အား စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့် (Martial Law) ထုတ်ပြန်ခြင်းသည် [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] (ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော်များ အပါအဝင်) ပေါ်ပေါက်လာပြီးနောက် ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ တာဝန်ယူချိန် နှစ်ပတ်အတွင်းမှာပင် ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။အမိန့်အမှတ် (၂/၂၀၂၆) အရ အဆိုပါမြို့နယ်များတွင် အုပ်ချုပ်ရေး၊ ရပ်ရွာအေးချမ်းသာယာရေးနှင့် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးတို့ကို မူလအခြေအနေသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိစေရန်အတွက် အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးတာဝန်များကို ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၁၃ (ခ) အရ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]အား အပ်နှင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ တိုင်းနှင့်ပြည်နယ် ကိုးခုရှိ မြို့နယ်ပေါင်း ၆၀ ကို ရက် ၉၀ အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/311419 |access-date=2026-04-24 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-24 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၂၄ ရက် ဘီဘီစီ မြန်မာပိုင်းသတင်း တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် - ရှမ်းပြည်နယ်နဲ့ အေအေထိန်းချုပ်နယ်မြေတွေအပါ မြို့နယ် ၆၀ ကိုအရေးပေါ်အခြေအနေကြေညာ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c1mk4v971v7t |access-date=2026-04-24 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> {| class="wikitext sortable" style="width:100%; border: 1px solid #a2a9b1; border-collapse: collapse;" |- style="background-color: #ceebff; text-align: center; font-weight: bold;" ! style="padding: 10px; border: 1px solid #a2a9b1;" | တိုင်းဒေသကြီး / ပြည်နယ် ! style="padding: 10px; border: 1px solid #a2a9b1;" | မြို့နယ်အရေအတွက် ! style="padding: 10px; border: 1px solid #a2a9b1;" | မြို့နယ်အမည်များ |- | style="padding: 8px; border: 1px solid #a2a9b1;" | [[ကချင်ပြည်နယ်]] || style="text-align: center; border: 1px solid #a2a9b1;" | ၅ || style="padding: 8px; border: 1px solid #a2a9b1;" | ဆွမ်ပရာဘွမ်၊ ရွှေကူ၊ အင်ဂျန်းယန်၊ ဆော့လော်၊ ချီဖွေ |- | style="padding: 8px; border: 1px solid #a2a9b1;" | [[ကယားပြည်နယ်]] || style="text-align: center; border: 1px solid #a2a9b1;" | ၃ || style="padding: 8px; border: 1px solid #a2a9b1;" | ရှားတော၊ ဖားဆောင်း၊ မယ်စဲ့ |- | style="padding: 8px; border: 1px solid #a2a9b1;" | [[ကရင်ပြည်နယ်]] || style="text-align: center; border: 1px solid #a2a9b1;" | ၂ || style="padding: 8px; border: 1px solid #a2a9b1;" | ကော့ကရိတ်၊ ကြာအင်းဆိပ်ကြီး |- | style="padding: 8px; border: 1px solid #a2a9b1;" | [[ချင်းပြည်နယ်]] || style="text-align: center; border: 1px solid #a2a9b1;" | ၇ || style="padding: 8px; border: 1px solid #a2a9b1;" | ကန်ပက်လက်၊ ထန်တလန်၊ ပလက်ဝ၊ တွန်းဇံ၊ မင်းတပ်၊ မတူပီ၊ ဖလမ်း |- | style="padding: 8px; border: 1px solid #a2a9b1;" | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] || style="text-align: center; border: 1px solid #a2a9b1;" | ၈ || style="padding: 8px; border: 1px solid #a2a9b1;" | ကောလင်း၊ ပင်လည်ဘူး၊ ခင်ဦး၊ ဝက်လက်၊ ကနီ၊ ဒီပဲယင်း၊ ပုလဲ၊ အင်းတော် |- | style="padding: 8px; border: 1px solid #a2a9b1;" | [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] || style="text-align: center; border: 1px solid #a2a9b1;" | ၅ || style="padding: 8px; border: 1px solid #a2a9b1;" | ပေါက်၊ မြိုင်၊ ဆော၊ ထီးလင်း၊ ရေစကြို |- | style="padding: 8px; border: 1px solid #a2a9b1;" | [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] || style="text-align: center; border: 1px solid #a2a9b1;" | ၁ || style="padding: 8px; border: 1px solid #a2a9b1;" | ငါန်းဇွန် |- | style="padding: 8px; border: 1px solid #a2a9b1;" | [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] || style="text-align: center; border: 1px solid #a2a9b1;" | ၁၄ || style="padding: 8px; border: 1px solid #a2a9b1;" | ရမ်းဗြဲ၊ ပေါက်တော၊ ပုဏ္ဏားကျွန်း၊ ရသေ့တောင်၊ ဂွ၊ မောင်တော၊ ဘူးသီးတောင်၊ ကျောက်တော်၊ မင်းပြား၊ မြေပုံ၊ မြောက်ဦး၊ သံတွဲ၊ အမ်း၊ တောင်ကုတ် |- | style="padding: 8px; border: 1px solid #a2a9b1;" | [[ရှမ်းပြည်နယ်]] || style="text-align: center; border: 1px solid #a2a9b1;" | ၁၅ || style="padding: 8px; border: 1px solid #a2a9b1;" | နမ္မတူ၊ မဘိမ်း၊ ကွတ်ခိုင်၊ နမ့်ခမ်း၊ သိန္နီ၊ ကွမ်းလုံ၊ နမ့်ဆန်၊ မန်တုံ၊ ဟိုပန်၊ လောက်ကိုင်၊ ကုန်းကြမ်း၊ မိုးမိတ်၊ ကျောက်မဲ၊ သီပေါ၊ မိုင်းလား |- style="background-color: #eaecf0; font-weight: bold;" | style="padding: 8px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | စုစုပေါင်း || style="text-align: center; border: 1px solid #a2a9b1;" | ၆၀ || style="padding: 8px; border: 1px solid #a2a9b1;" | မြို့နယ်များ |} ==ကိုးကား== {{reflist}}{{မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ}}{{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အစိုးရအဖွဲ့များ}} [[Category:ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]] bcs0u7b7b047mbdp40odwt4l1fcn8n2 0 284160 1027235 1025621 2026-04-23T15:08:24Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1027235 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |honorific prefix= ဒေါ် | name = စန်းစန်းနွယ် | image = San San Nwe.jpg | caption = စန်းစန်းနွယ် (၂၀၂၆) | office1 = [[အမျိုးသမီးရေးရာဝန်ကြီးဌာန|အမျိုးသမီးရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန]] <br/>ဒုတိယဝန်ကြီး | appointer1 = [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] | president1 = [[မင်းအောင်လှိုင်]] | term_start1 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | term_end1 = | minister1 = ဒေါက်တာ [[သက်သက်ဇင်]] | predecessor1 = ''ဝန်ကြီးဌာနစတင်'' | successor1 = | office2 = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ် | constituency2 = [[ရွှေပြည်သာမြို့နယ်]] | term_start2 = ၁၆ မတ် ၂၀၂၆ | term_end2 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |majority2= ၄၀၃၄၇ <br> (၄၀.၈၅%)<ref>{{cite web|url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=17_1_2026_pyithu_42_.pdf&type=page_multiple_photo&code=215&sno=4597&token=4bc5cc3e6f76c553e7855b6c0a091d5861da8fe07b82ca64fedc23f29bdbc3091e313bf086955dfd481fe9a82cb89cf749f3cfd58e966966401646df6354b519|title=ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးချင်းစီ၏ဆန္ဒမဲရရှိမှုအခြေအနေ(၂၀၂၅ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ)|work=[[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]|access-date=၁၁ ဧပြီ ၂၀၂၆|date=၂၀၂၆}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref> |predecessor2 = ဉာဏ်လင်း <br>{{small|([[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|NLD]])}} <br>{{small|([[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲ]])}} |successor2 = ''လစ်လပ်'' | office3 = [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့|ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] ဝန်ကြီး |leader3= [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]] | term_start3 = ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ | term_end3 = ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ | office4 = [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ် | constituency4 = [[ရွှေပြည်သာမြို့နယ်]]အမှတ်(၂) | term_start4 = ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၁ | term_end4 = ၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၆ |majority4= ၃၂၆၈၇<br> (၅၈.၃၇%)<ref>{{cite web|url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=142.pdf&type=law&code=x&sno=5415&token=80e461933dc70bc9b66bf4788314a3ff9bfeb7c51d593c03f1c196037a213ed2bcbb538e30ab037b5432e7cbd3e4f3f16485d1399bd5fa045e1fe8b45e33f141|title=တိုင်းဒေသကြီးနှင့်ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးချင်းစီ၏ဆန္ဒမဲရရှိမှုအခြေအနေ(၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ)|work=[[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]|access-date=၁၁ ဧပြီ ၂၀၂၆|date=၇ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၀|archive-date=14 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201014171559/https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=142.pdf&type=law&code=x&sno=5415&token=80e461933dc70bc9b66bf4788314a3ff9bfeb7c51d593c03f1c196037a213ed2bcbb538e30ab037b5432e7cbd3e4f3f16485d1399bd5fa045e1fe8b45e33f141|url-status=dead}}</ref> |predecessor4 = ''အခြေခံဥပဒေစတင်'' |successor4 = ဒေါက်တာစိန်ဝင်း <br>{{small|([[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|NLD]])}} <br>{{small|([[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲ]])}} | birth_date = {{Birth date and age|1968|6|15}} | birth_place = | party = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | education = BA (Myanmar)<br/>DBAC<br/>Dip in Global English<br/>MPA<br/>Ph.D | occupation = နိုင်ငံရေးသမား }} '''ဒေါ်စန်းစန်းနွယ်''' (၁၅ ဇွန် ၁၉၆၈ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် [[အမျိုးသမီးရေးရာဝန်ကြီးဌာန|အမျိုးသမီးရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန]] ၏ ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူ ဖြစ်သည်။ သူသည် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] ၏ ဗဟိုအတွင်းရေးမှူးနှင့် ပါတီအမျိုးသမီးရေးရာ တာဝန်ခံအဖြစ် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ၎င်းပြင် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် [[ရွှေပြည်သာမြို့နယ်]] မှ ရွေးကောက်ခံရသော [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81613 |access-date=2026-04-11 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == ပညာရေး == ဒေါ်စန်းစန်းနွယ်သည် မြန်မာစာအထူးပြုဖြင့် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (BA Myanmar) ကို ရရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် စီမံခန့်ခွဲမှုပညာ မဟာဘွဲ့ (MPA)၊ Graduate Diploma in Business Administration (DBAC) နှင့် Diploma in Global English တို့ကို ရရှိခဲ့သည်။ သူသည် ပါရဂူဘွဲ့ (Ph.D) ကိုလည်း ရရှိထားသူ ဖြစ်သည်။ == နိုင်ငံရေးဆောင်ရွက်ချက်များ == ဒေါ်စန်းစန်းနွယ်သည် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၀|၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် [[ရွှေပြည်သာမြို့နယ်]] မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၂) မှ တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် စတင်ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။ ထို့နောက် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]]တွင် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သာသနာရေးဆိုင်ရာ ဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ယူကာ ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့အထိ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးရှိ လယ်ယာမဲ့များအတွက် လယ်ယာမြေ ဖော်ထုတ်ပေးရန်၊ အိမ်ရာစီမံကိန်းများ ဖော်ဆောင်ရန်၊ ကျေးလက်ဒေသ ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုလျှော့ချရေး အပါအဝင် လုပ်ငန်းငါးခုအတွက် ပြည်ထောင်စုဘဏ္ဍာရန်ပုံငွေမှ ကျပ် ၂၂ ဒသမ ၉၅ ဘီလျံ ထောက်ပံ့ |url=https://news-eleven.com/article/259951 |access-date=2026-04-11 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ကျူးကျော်ဟု သတ်မှတ်ခံထားရသူများအား ပြည်ထဲရေးအမည်ပေါက် ကျေးရွာများ၌ နေထိုင်ခြင်းဖြစ်ပါက သက်ဆိုင်ရာအုပ်ချုပ်ရေးမှူး ထောက်ခံချက်ဖြင့် အိမ်ထောင်စုစာရင်းနှင့် မှတ်ပုံတင်ရရှိရေး ဆောင်ရွက်ပေးမည် |url=https://news-eleven.com/article/263488 |access-date=2026-04-11 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ရန်ကုန်တိုင်း အစိုးရ အဖွဲ့သစ် ကျမ်းကျိန် |url=https://www.bnionline.net/mm/item/news-6599.html |access-date=2026-04-11 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=မေခ |date=2014-08-28 |title=ရန်ကုန်တိုင်း အစိုးရ အသုံးစရိတ် လိုငွေ ကျပ် ၃၉ ဘီလီယံကျော်၌ ဧည့်ခံစရိတ် ၆ သန်းကျော် ပါဝင် |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2014/08/28/63855.html |access-date=2026-04-11 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> ပါတီလုပ်ငန်းများအနေဖြင့် ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၂ ရက်နေ့မှ စတင်ကျင်းပခဲ့သော ဒုတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ ညီလာခံတွင် ပါတီဗဟိုအတွင်းရေးမှူးတစ်ဦးအဖြစ် ရွေးချယ်ခံရပြီး လက်ရှိအချိန်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ သူသည် ပါတီတွင်း၌ အမျိုးသမီးရေးရာ တာဝန်ခံအဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |last=Frontier |date=2016-08-23 |title=အာဏာပြန်ရရန် ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီ ဥက္ကဋ္ဌသစ် မျှော်မှန်းထား |url=https://www.frontiermyanmar.net/mm/%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%8f%e1%80%ac%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%9b%e1%80%9b%e1%80%94%e1%80%ba-%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%81%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%96/ |access-date=2026-04-11 |website=Frontier Myanmar |language=mm-MM}}</ref> သူသည် ၂၀၁၅ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲများတွင် ရွှေပြည်သာမြို့နယ်မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သော်လည်း ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒုတိယအကြိမ် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် ပထမပုံမှန် အစည်းအဝေး စတင်ပြုလုပ်ပြီး လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် NLD မှ ဦးတင်မောင်ထွန်းအား ရွေးချယ်တင်မြှောက် |url=https://news-eleven.com/article/270520 |access-date=2026-04-11 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> သို့သော် ၂၀၂၅-၂၀၂၆ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ရွှေပြည်သာမြို့နယ်မှ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရာတွင် အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၆ ရက်နေ့မှစတင်ကာ လွှတ်တော်တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]]က သူ့အား အမျိုးသမီးရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန၏ ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခဲ့သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{lifetime|၁၉၆၈| }} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသမီး နိုင်ငံရေးသမားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ ဝန်ကြီးများ]] [[ကဏ္ဍ:ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ]] e6zq62ngykxi42u9ebef9gtz7xhxvd1 0 284248 1027366 1025392 2026-04-24T03:19:12Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1027366 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = မြတ်စံ | native_name = | native_name_lang = my |office1 = [[ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်|ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးချုပ် |term_start1= ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |term_end1= | predecessor1= ''ကိုယ်တိုင်'' |successor1 = |appointer1= မင်းအောင်လှိုင် |president1= [[မင်းအောင်လှိုင်]] | term_start2 = ၁၀ မတ် ၂၀၂၆ | term_end2 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | predecessor2= [[နေစိုး]] |successor2 = | appointer2 = [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] |office3= [[ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်|ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီး |term_start3= ၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ |term_end3= ၁၀ မတ် ၂၀၂၆ |appointer3= [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] |president3=[[မင်းအောင်လှိုင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်]] {{small|(ယာယီ-တာဝန်)}} | birth_date = ၁၉၆၄ | birth_place = အလယ်ဆိပ်ရွာ၊ [[အင်းတော်မြို့နယ်]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | nationality = [[မြန်မာ]] | alma_mater = [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] (LL.B, ၁၉၈၆) | profession = တရားရေးဝန်ထမ်း }} '''ဦးမြတ်စံ''' (၁၉၆၄ ဖွား) သည် လက်ရှိ [[ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]]၏ တရားသူကြီးချုပ် ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီမှ ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး၊[[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]]က မူလနေရာအတိုင်းဆက်လက် ခန့်ထားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် တရားရေးဝန်ထမ်း လုပ်သက် (၃၄) နှစ်ရှိသော ဝါရင့်ဥပဒေပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80728 |access-date=2026-04-13 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ဦးမြတ်စံကို ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ အင်းတော်မြို့နယ်၊ [[အလယ်ဆိပ်ရွာ၊ အင်းတော်မြို့နယ်|အလယ်ဆိပ်ရွာ]]၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] မှ ဥပဒေဘွဲ့ (LL.B) ကို ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/announcements/80170 |access-date=2026-04-13 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> == တရားရေးဝန်ထမ်းဘဝ == ဦးမြတ်စံသည် ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် တရားရေးဝန်ထမ်းအဆင့် (၄) အဖြစ် စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏ ၃၄ နှစ်တာ တရားရေးဝန်ထမ်းဘဝအတွင်း အောက်ပါရာထူးများကို အဆင့်ဆင့် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည် - * တရားရေးဝန်ထမ်းအဆင့် (၄) မှစ၍ အဆင့်ဆင့်သော တရားရေးရာထူးများ။ * ချင်းပြည်နယ် တရားရေးဦးစီးမှူး နှင့် * ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီး တို့ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=Chin State Supreme Court - တရားသူကြီးချုပ် ဦးနေစိုး |url=https://chin.hc.gov.mm/judges/1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240719093359/https://chin.hc.gov.mm/judges/1 |archive-date=19 July 2024 |access-date=2026-04-13 |website=chin.hc.gov.mm |language=en |url-status=live }}</ref> == တရားသူကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရခြင်း == ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ အမိန့်ဖြင့် [[ချင်းပြည်နယ်]] တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ထို့နောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၀ရက်တွင် [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]]က [[ချင်းပြည်နယ်]] တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ်အဖြစ် ဆက်လက်ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် တရားသူကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းမခံရမီက ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ချင်းပြည်နယ် တရားရေးဦးစီးမှူးအဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/announcements/81624 |access-date=2026-04-13 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> == ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ == ဦးမြတ်စံသည် အိမ်ထောင်သည်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:၁၉၆၄ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[Category:မြန်မာ တရားသူကြီးများ]] [[Category:တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ်များ]] nu4mqr7kestcdyis1kx8q4zg7sz7hrl 100 284654 1027403 1026995 2026-04-24T06:59:10Z Salai Rungtoi 22844 1027403 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=04|day=22|content= <!-- All news items below this line --> '''နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေး''' *[[မြန်မာ-ထိုင်း ဆက်ဆံရေး]] **ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဆီဟာဆတ်သည် နေပြည်တော်သို့ ၂ ရက်တာခရီးစတင်ပြီး၊ သမ္မတဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/cy41xl985n3t (BBC)] <!-- All news items above this line -->}} adlq4kz6dyf24u65oahes3ep940j3e2 1027424 1027403 2026-04-24T09:01:09Z Salai Rungtoi 22844 1027424 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=04|day=22|content= <!-- All news items below this line --> '''နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေး''' *[[မြန်မာ-ထိုင်း ဆက်ဆံရေး]] **ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဆီဟာဆတ်သည် နေပြည်တော်သို့ ၂ ရက်တာခရီးစတင်ပြီး၊ သမ္မတဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/cy41xl985n3t (BBC)] '''နိုင်ငံရေးနှင့် ရွေးကောက်ပွဲများ''' *ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦး[[တင်အောင်စန်း]]အား [[အမျိုးသားလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်]]အဖြစ် ခန့်အပ်သည်။ [https://www.moi.gov.mm/news/81981 (MOI)] <!-- All news items above this line -->}} c76yf5hjyw88d0uf97ccszht7dtffdv 2 284695 1027287 1027082 2026-04-23T23:59:40Z Aung Minn Khannt77 92927 စာမျက်နှာကို ဗလာလုပ်လိုက်သည် 1027287 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 284714 1027323 1027184 2026-04-24T02:25:39Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1027323 wikitext text/x-wiki {{Infobox rail line | box_width = | name = တိုးဇိုင်းရထားလိုင်း | color = {{rcr|Kyoto Municipal Subway|t}} <!-- orangered --> | logo = Subway KyotoTozai.svg | logo_width = 50 | image = Kyoto Municipal Subway 50 Series 5614.jpg | image_width = 300px | caption = EMU ၅၀ စီးရီး | type = [[Rapid transit]] | system = {{ric|Kyoto Municipal Subway}} [[Kyoto Municipal Subway|Kyoto City Subway]] | status = | locale = [[ကျိုတိုမြို့]] | start = [[ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ|ရိုခုဂျိဇိုး]] | end = [[အုဇုမဆတန်းဂျင်းဂဝဘူတာ|အုဇုမဆတန်းဂျင်းဂဝ]] | stations = 17 | routes = | daily_ridership = | open = {{start date and age|October 12, 1997|df=y}} | close = | owner = | operator = [[Kyoto Municipal Transportation Bureau]] | character = | depot = Daigo | stock = 50 series EMUs<br/> Keihan 800 series EMUs | linelength = {{cvt|17.5|km|abbr=on}}<ref name="Terada2002"/> | tracklength = | tracks = | gauge = {{RailGauge|sg|allk=on}} | electrification = 1,500 V DC [[overhead catenary]] | speed = {{cvt|75|km/h|abbr=on}}<ref name="Terada2002"/> | elevation = | website = {{URL|http://www.city.kyoto.lg.jp/kotsu}} | map = {{routemap |map = STRq!~HUBrg\hKRZWaeq!~HUBq\BHFq!~HUBeq~~ ~~ ~~←[[Keihan Uji Line]]→ BHFq!~HUB\hKRZWaeq\STRq~~ ~~ ~~←[[Nara Line]]→ tKBHFa!~HUBe\\~~0.0~~T01 {{STN|Rokujizō|x|JR West}}・{{STN|Rokujizō|x|Keihan}} (keihan) tBHF\\~~1.1~~T02 [[Ishida Station (Kyoto)|Ishida]] tBHF\tKDSTa\~~2.4~~T03 [[Daigo Station (Kyoto)|Daigo]] / Daigo Depot tABZg+l\tSTRr\ tBHF\\~~3.6~~T04 [[Ono Station (Kyoto)|Ono]] tBHF\\~~4.9~~T05 {{STN|Nagitsuji|x}} tBHF\\~~5.9~~T06 [[Higashino Station (Kyoto)|Higashino]] tBHF!~HUBaq\HUBlg\~~7.0~~T07 {{STN|Yamashina|x}} tKRZ\BHFq!~HUB\STR+r~~ ~~ ~~[[Keihan Yamashina Station|Keihan Yamashina]] ←[[Keihan Keishin Line]]↓ tKRZ\BHFq!~HUBe\KRZu~~ ~~ ~~Yamashina tSTR\STR+l\STRr~~ ~~ ~~←[[Tokaido Main Line]] ([[Biwako Line]])→ tSTR\tSTRa\ tSTRl\tABZg+r\ \tBHF\~~8.7~~T08 {{STN|Misasagi|x}} \tBHF\~~10.5~~T09 {{STN|Keage|x}} \tBHF\~~11.5~~T10 [[Higashiyama Station (Kyoto)|Higashiyama]] \tBHF\~~12.1~~T11 {{STN|Sanjō Keihan|x}} tSTRq\tKRZt\tBHFq~~ ~~ ~~←[[Keihan Ōtō Line]]/[[Keihan Main Line]]→ \tKRZW\~~ ~~ ~~[[Kamo River]] \tBHF\~~12.6~~T12 {{STN|Kyōto Shiyakusho-mae|x}} \tSTR\ tSTRq\tKRZt!~HUBrg\tBHFq!~HUBeq~~ ~~ ~~←{{ric|Kyoto Municipal Subway|k|name=y}}→ \tBHF!~HUBe\~~13.5~~T13 {{STN|Karasuma Oike|x}} \tSTR\ \tBHF\~~14.3~~T14 {{STN|Nijōjō-mae|x}} \tSTR\~~ ~~ ~~←[[Sanin Main Line]] ([[Sagano Line]])→ STRq\tKRZ!~HUBrg\BHFq!~HUBeq~~ ~~ ~~Nijō \tBHF!~HUBe\~~15.1~~T15 {{STN|Nijō|x|Kyoto}} \tBHF\~~16.2~~T16 {{STN|Nishiōji Oike|x}} \tSTR\uSTR+1 \tKBHFe!~HUBaq\uBHF!~HUBeq~~17.5~~T17 {{STN|Uzumasa Tenjingawa|x}} \\uSTR~~ ~~ ~~{{STN|Randen Tenjingawa|x}} \\uSTR~~ ~~ ~~↑[[Arashiyama Main Line|Keifuku Electric Railroad Arashiyama Main Line]]↓ }} | map_state = collapsed }} '''တိုးဇိုင်းရထားလိုင်း''' (東西線, Tōzai-sen) သည် [[ကျိုတိုမြို့]]ရှိ မြေအောက်ရထားလိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက်ဧရိယာ ([[ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ]]မှ စတင်) မှစတင်ကာ အရှေ့ဘက်မှ အနောက်ဘက်သို့ မြို့လယ်ဧရိယာကို ဖြတ်သန်းပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည်။ ဂျပန်ဘာသာစကားဖြင့် တိုးဇိုင်း (東西) ဆိုသည်မှာ အရှေ့အနောက်ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ ကျိုတိုမြို့ပို့ဆောင်ရေးဌာနသည် [[ခရဆုမရထားလိုင်း]]၊ မြို့ဘတ်စကားဝန်ဆောင်မှုများနှင့်အတူ ဤတိုးဇိုင်းရထားလိုင်းကို စီမံဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ခရီးဆုံးဘူတာများမှာ [[အုဂျိမြို့]]ရှိ [[ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ]]နှင့် [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]ရှိ [[အုဇုမဆတန်းဂျင်းဂဝဘူတာ]]တို့ ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်အချက်အလက်အရ ဤရထားလိုင်းသည် နေ့စဉ် ခရီးသည် ၂၄၁,၁၃၃ ဦးကို ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ==ဘူတာများ== ==စက်ခေါင်းများ== ==သမိုင်းကြောင်း== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့မြေအောက်ရထားလိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ရထားလိုင်းများ]] kww7yzh9avj4trn3yjibw1ik18mgefn 1027333 1027323 2026-04-24T02:35:29Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1027333 wikitext text/x-wiki {{Infobox rail line | box_width = | name = တိုးဇိုင်းရထားလိုင်း | color = {{rcr|Kyoto Municipal Subway|t}} <!-- orangered --> | logo = Subway KyotoTozai.svg | logo_width = 50 | image = Kyoto Municipal Subway 50 Series 5614.jpg | image_width = 300px | caption = EMU ၅၀ စီးရီး | type = [[Rapid transit]] | system = {{ric|Kyoto Municipal Subway}} [[Kyoto Municipal Subway|Kyoto City Subway]] | status = | locale = [[ကျိုတိုမြို့]] | start = [[ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ|ရိုခုဂျိဇိုး]] | end = [[အုဇုမဆတန်းဂျင်းဂဝဘူတာ|အုဇုမဆတန်းဂျင်းဂဝ]] | stations = 17 | routes = | daily_ridership = | open = {{start date and age|October 12, 1997|df=y}} | close = | owner = | operator = [[Kyoto Municipal Transportation Bureau]] | character = | depot = Daigo | stock = 50 series EMUs<br/> Keihan 800 series EMUs | linelength = {{cvt|17.5|km|abbr=on}}<ref name="Terada2002"/> | tracklength = | tracks = | gauge = {{RailGauge|sg|allk=on}} | electrification = 1,500 V DC [[overhead catenary]] | speed = {{cvt|75|km/h|abbr=on}}<ref name="Terada2002"/> | elevation = | website = {{URL|http://www.city.kyoto.lg.jp/kotsu}} | map = {{routemap |map = STRq!~HUBrg\hKRZWaeq!~HUBq\BHFq!~HUBeq~~ ~~ ~~←[[Keihan Uji Line]]→ BHFq!~HUB\hKRZWaeq\STRq~~ ~~ ~~←[[Nara Line]]→ tKBHFa!~HUBe\\~~0.0~~T01 {{STN|Rokujizō|x|JR West}}・{{STN|Rokujizō|x|Keihan}} (keihan) tBHF\\~~1.1~~T02 [[Ishida Station (Kyoto)|Ishida]] tBHF\tKDSTa\~~2.4~~T03 [[Daigo Station (Kyoto)|Daigo]] / Daigo Depot tABZg+l\tSTRr\ tBHF\\~~3.6~~T04 [[Ono Station (Kyoto)|Ono]] tBHF\\~~4.9~~T05 {{STN|Nagitsuji|x}} tBHF\\~~5.9~~T06 [[Higashino Station (Kyoto)|Higashino]] tBHF!~HUBaq\HUBlg\~~7.0~~T07 {{STN|Yamashina|x}} tKRZ\BHFq!~HUB\STR+r~~ ~~ ~~[[Keihan Yamashina Station|Keihan Yamashina]] ←[[Keihan Keishin Line]]↓ tKRZ\BHFq!~HUBe\KRZu~~ ~~ ~~Yamashina tSTR\STR+l\STRr~~ ~~ ~~←[[Tokaido Main Line]] ([[Biwako Line]])→ tSTR\tSTRa\ tSTRl\tABZg+r\ \tBHF\~~8.7~~T08 {{STN|Misasagi|x}} \tBHF\~~10.5~~T09 {{STN|Keage|x}} \tBHF\~~11.5~~T10 [[Higashiyama Station (Kyoto)|Higashiyama]] \tBHF\~~12.1~~T11 {{STN|Sanjō Keihan|x}} tSTRq\tKRZt\tBHFq~~ ~~ ~~←[[Keihan Ōtō Line]]/[[Keihan Main Line]]→ \tKRZW\~~ ~~ ~~[[Kamo River]] \tBHF\~~12.6~~T12 {{STN|Kyōto Shiyakusho-mae|x}} \tSTR\ tSTRq\tKRZt!~HUBrg\tBHFq!~HUBeq~~ ~~ ~~←{{ric|Kyoto Municipal Subway|k|name=y}}→ \tBHF!~HUBe\~~13.5~~T13 {{STN|Karasuma Oike|x}} \tSTR\ \tBHF\~~14.3~~T14 {{STN|Nijōjō-mae|x}} \tSTR\~~ ~~ ~~←[[Sanin Main Line]] ([[Sagano Line]])→ STRq\tKRZ!~HUBrg\BHFq!~HUBeq~~ ~~ ~~Nijō \tBHF!~HUBe\~~15.1~~T15 {{STN|Nijō|x|Kyoto}} \tBHF\~~16.2~~T16 {{STN|Nishiōji Oike|x}} \tSTR\uSTR+1 \tKBHFe!~HUBaq\uBHF!~HUBeq~~17.5~~T17 {{STN|Uzumasa Tenjingawa|x}} \\uSTR~~ ~~ ~~{{STN|Randen Tenjingawa|x}} \\uSTR~~ ~~ ~~↑[[Arashiyama Main Line|Keifuku Electric Railroad Arashiyama Main Line]]↓ }} | map_state = collapsed }} '''တိုးဇိုင်းရထားလိုင်း''' (東西線, Tōzai-sen) သည် [[ကျိုတိုမြို့]]ရှိ မြေအောက်ရထားလိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက်ဧရိယာ ([[ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ]]မှ စတင်) မှစတင်ကာ အရှေ့ဘက်မှ အနောက်ဘက်သို့ မြို့လယ်ဧရိယာကို ဖြတ်သန်းပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည်။ ဂျပန်ဘာသာစကားဖြင့် တိုးဇိုင်း (東西) ဆိုသည်မှာ အရှေ့အနောက်ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ ကျိုတိုမြို့ပို့ဆောင်ရေးဌာနသည် [[ခရဆုမရထားလိုင်း]]၊ မြို့ဘတ်စကားဝန်ဆောင်မှုများနှင့်အတူ ဤတိုးဇိုင်းရထားလိုင်းကို စီမံဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ခရီးဆုံးဘူတာများမှာ [[အုဂျိမြို့]]ရှိ [[ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ]]နှင့် [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]ရှိ [[အုဇုမဆတန်းဂျင်းဂဝဘူတာ]]တို့ ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်အချက်အလက်အရ ဤရထားလိုင်းသည် နေ့စဉ် ခရီးသည် ၂၄၁,၁၃၃ ဦးကို ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဘူတာများသည် ဝှီးချဲအသုံးပြုနိုင်သည်။ ဓာတ်လှေကားများလည်း ပါရှိကာ ရထားလမ်းနှင့် ပလက်ဖောင်းအကြားသည် နေရာလွတ်ကျဉ်းမြောင်းသည်။ လွယ်ကူစွာမှတ်သားနိုင်စေရန်အတွက် ဘူတာတစ်ခုချင်းစီတွင် အရောင်ကုဒ်များ ရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းများအားလုံးသည် ရထားလမ်းနှစ်ခု၏ အလယ်တွင်ရှိသည့်ပုံစံ ဖြစ်သည်။ ရထားလမ်းနှင့် ပလက်ဖောင်းအကြားတွင်လည်း မှန်တံခါးများဖြင့် ကာရံထားသည်။ ရထားလမ်းသည် ၁၇.၅ ကီလိုမီတာ (၁၀.၉ မိုင်) ရှည်သည်။ ရထားသံလမ်း၏ အကျယ်သည် ၁၄၃၅ မီလီမီတာ (၄ပေ ၈လက်မခွဲ) ရှိသည်။ ရထားလိုင်းတွင် ရထားလမ်းကြောင်းနှစ်ခု ပါရှိသည်။ ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာမှ တန်းဂျင်းဂဝဘူတာအထိ ခရီးကြာချိန်သည် ၃၄ မိနစ် ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ဒိုင်းဂိုးဘူတာမှ နိဂျောဘူတာအထိ လမ်းပိုင်းကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ဒိုင်းဂိုးဘူတာမှ ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာအထိ လမ်းပိုင်းကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ နိဂျောဘူတာမှ အနောက်ဘက်အရပ်ရှိ အုဇုမဆဘူတာအထိ ပြေးဆွဲပေးသည့် ဝန်ဆောင်မှုကို ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့သည်။ ==ဘူတာများ== ==စက်ခေါင်းများ== ==သမိုင်းကြောင်း== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့မြေအောက်ရထားလိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ရထားလိုင်းများ]] lr6niz81533mxjn4cqs6rog1g84dnq8 1027334 1027333 2026-04-24T02:35:54Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1027334 wikitext text/x-wiki {{Infobox rail line | box_width = | name = တိုးဇိုင်းရထားလိုင်း | color = {{rcr|Kyoto Municipal Subway|t}} <!-- orangered --> | logo = Subway KyotoTozai.svg | logo_width = 50 | image = Kyoto Municipal Subway 50 Series 5614.jpg | image_width = 300px | caption = EMU ၅၀ စီးရီး | type = [[Rapid transit]] | system = {{ric|Kyoto Municipal Subway}} [[Kyoto Municipal Subway|Kyoto City Subway]] | status = | locale = [[ကျိုတိုမြို့]] | start = [[ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ|ရိုခုဂျိဇိုး]] | end = [[အုဇုမဆတန်းဂျင်းဂဝဘူတာ|အုဇုမဆတန်းဂျင်းဂဝ]] | stations = 17 | routes = | daily_ridership = | open = {{start date and age|October 12, 1997|df=y}} | close = | owner = | operator = [[Kyoto Municipal Transportation Bureau]] | character = | depot = Daigo | stock = 50 series EMUs<br/> Keihan 800 series EMUs | linelength = {{cvt|17.5|km|abbr=on}}<ref name="Terada2002"/> | tracklength = | tracks = | gauge = {{RailGauge|sg|allk=on}} | electrification = 1,500 V DC [[overhead catenary]] | speed = {{cvt|75|km/h|abbr=on}}<ref name="Terada2002"/> | elevation = | website = {{URL|http://www.city.kyoto.lg.jp/kotsu}} | map = {{routemap |map = STRq!~HUBrg\hKRZWaeq!~HUBq\BHFq!~HUBeq~~ ~~ ~~←[[Keihan Uji Line]]→ BHFq!~HUB\hKRZWaeq\STRq~~ ~~ ~~←[[Nara Line]]→ tKBHFa!~HUBe\\~~0.0~~T01 {{STN|Rokujizō|x|JR West}}・{{STN|Rokujizō|x|Keihan}} (keihan) tBHF\\~~1.1~~T02 [[Ishida Station (Kyoto)|Ishida]] tBHF\tKDSTa\~~2.4~~T03 [[Daigo Station (Kyoto)|Daigo]] / Daigo Depot tABZg+l\tSTRr\ tBHF\\~~3.6~~T04 [[Ono Station (Kyoto)|Ono]] tBHF\\~~4.9~~T05 {{STN|Nagitsuji|x}} tBHF\\~~5.9~~T06 [[Higashino Station (Kyoto)|Higashino]] tBHF!~HUBaq\HUBlg\~~7.0~~T07 {{STN|Yamashina|x}} tKRZ\BHFq!~HUB\STR+r~~ ~~ ~~[[Keihan Yamashina Station|Keihan Yamashina]] ←[[Keihan Keishin Line]]↓ tKRZ\BHFq!~HUBe\KRZu~~ ~~ ~~Yamashina tSTR\STR+l\STRr~~ ~~ ~~←[[Tokaido Main Line]] ([[Biwako Line]])→ tSTR\tSTRa\ tSTRl\tABZg+r\ \tBHF\~~8.7~~T08 {{STN|Misasagi|x}} \tBHF\~~10.5~~T09 {{STN|Keage|x}} \tBHF\~~11.5~~T10 [[Higashiyama Station (Kyoto)|Higashiyama]] \tBHF\~~12.1~~T11 {{STN|Sanjō Keihan|x}} tSTRq\tKRZt\tBHFq~~ ~~ ~~←[[Keihan Ōtō Line]]/[[Keihan Main Line]]→ \tKRZW\~~ ~~ ~~[[Kamo River]] \tBHF\~~12.6~~T12 {{STN|Kyōto Shiyakusho-mae|x}} \tSTR\ tSTRq\tKRZt!~HUBrg\tBHFq!~HUBeq~~ ~~ ~~←{{ric|Kyoto Municipal Subway|k|name=y}}→ \tBHF!~HUBe\~~13.5~~T13 {{STN|Karasuma Oike|x}} \tSTR\ \tBHF\~~14.3~~T14 {{STN|Nijōjō-mae|x}} \tSTR\~~ ~~ ~~←[[Sanin Main Line]] ([[Sagano Line]])→ STRq\tKRZ!~HUBrg\BHFq!~HUBeq~~ ~~ ~~Nijō \tBHF!~HUBe\~~15.1~~T15 {{STN|Nijō|x|Kyoto}} \tBHF\~~16.2~~T16 {{STN|Nishiōji Oike|x}} \tSTR\uSTR+1 \tKBHFe!~HUBaq\uBHF!~HUBeq~~17.5~~T17 {{STN|Uzumasa Tenjingawa|x}} \\uSTR~~ ~~ ~~{{STN|Randen Tenjingawa|x}} \\uSTR~~ ~~ ~~↑[[Arashiyama Main Line|Keifuku Electric Railroad Arashiyama Main Line]]↓ }} | map_state = collapsed }} '''တိုးဇိုင်းရထားလိုင်း''' (東西線, Tōzai-sen) သည် [[ကျိုတိုမြို့]]ရှိ မြေအောက်ရထားလိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက်ဧရိယာ ([[ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ]]မှ စတင်) မှစတင်ကာ အရှေ့ဘက်မှ အနောက်ဘက်သို့ မြို့လယ်ဧရိယာကို ဖြတ်သန်းပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည်။ ဂျပန်ဘာသာစကားဖြင့် တိုးဇိုင်း (東西) ဆိုသည်မှာ အရှေ့အနောက်ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ ကျိုတိုမြို့ပို့ဆောင်ရေးဌာနသည် [[ခရဆုမရထားလိုင်း]]၊ မြို့ဘတ်စကားဝန်ဆောင်မှုများနှင့်အတူ ဤတိုးဇိုင်းရထားလိုင်းကို စီမံဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ခရီးဆုံးဘူတာများမှာ [[အုဂျိမြို့]]ရှိ [[ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ]]နှင့် [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]ရှိ [[အုဇုမဆတန်းဂျင်းဂဝဘူတာ]]တို့ ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်အချက်အလက်အရ ဤရထားလိုင်းသည် နေ့စဉ် ခရီးသည် ၂၄၁,၁၃၃ ဦးကို ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဘူတာများသည် ဝှီးချဲအသုံးပြုနိုင်သည်။ ဓာတ်လှေကားများလည်း ပါရှိကာ ရထားလမ်းနှင့် ပလက်ဖောင်းအကြားသည် နေရာလွတ်ကျဉ်းမြောင်းသည်။ လွယ်ကူစွာမှတ်သားနိုင်စေရန်အတွက် ဘူတာတစ်ခုချင်းစီတွင် အရောင်ကုဒ်များ ရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းများအားလုံးသည် ရထားလမ်းနှစ်ခု၏ အလယ်တွင်ရှိသည့်ပုံစံ ဖြစ်သည်။ ရထားလမ်းနှင့် ပလက်ဖောင်းအကြားတွင်လည်း မှန်တံခါးများဖြင့် ကာရံထားသည်။ ရထားလမ်းသည် ၁၇.၅ ကီလိုမီတာ (၁၀.၉ မိုင်) ရှည်သည်။ ရထားသံလမ်း၏ အကျယ်သည် ၁၄၃၅ မီလီမီတာ (၄ပေ ၈လက်မခွဲ) ရှိသည်။ ရထားလိုင်းတွင် ရထားလမ်းကြောင်းနှစ်ခု ပါရှိသည်။ ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာမှ တန်းဂျင်းဂဝဘူတာအထိ ခရီးကြာချိန်သည် ၃၄ မိနစ် ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ဒိုင်းဂိုးဘူတာမှ နိဂျောဘူတာအထိ လမ်းပိုင်းကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ဒိုင်းဂိုးဘူတာမှ ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာအထိ လမ်းပိုင်းကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ နိဂျောဘူတာမှ အနောက်ဘက်အရပ်ရှိ အုဇုမဆဘူတာအထိ ပြေးဆွဲပေးသည့် ဝန်ဆောင်မှုကို ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့သည်။ ==ဘူတာများ== <!-- Locations are based on the stations' telephone directory listings. --> <!-- This table has been translated from the Japanese version on the Japanese language Wikipedia.--> {| class="wikitable" |- !colspan="2" style="border-bottom:none;text-align:left;"|Station No. !colspan="2" style="border-bottom:none;text-align:left;"|Distance (km) !rowspan="3"|Transfers !colspan="2" rowspan="3"|Location |- !rowspan="2" style="border-top:none;"| !style="text-align:left;"|Station name !rowspan="2" style="border-top:none;"| !rowspan="2"|Station Color |- !style="text-align:right;|Japanese |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|01|size=30}} |{{STN|Rokujizō|x|JR West}} |rowspan="2" align="right"|0.0 |rowspan="2" style="background:#99CCFF;"|''Wasurenagusa-iro''<br />([[Forget-me-not]]) |rowspan="2"|{{Plainlist| *{{rcb|JR West|Nara|route}} [[Nara Line]] (D06) *[[File:Number prefix Keihan lines.svg|20px]] [[Keihan Uji Line]] (KH73)<ref group="footnote">Some transfers require a brief walk to a nearby station. In the case of Rokujizō in particular, the station on the [[Keihan Uji Line]] is located several blocks away from the Subway and JR stations.</ref>}} |rowspan="2"colspan="2"|[[Uji, Kyoto|Uji]] |- |style="text-align:right;"|六地蔵 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|02|size=30}} |{{STN|Ishida|x|Kyoto|Ishida}} |rowspan="2" align="right"|1.1 |rowspan="2" style="background:#CCFFFF;"|''Aijiro'' <br />(White [[indigofera]]) <!-- or ''Kamenozoki'' --> |rowspan="2"|&nbsp; |rowspan="4"|[[Fushimi-ku, Kyoto|Fushimi-ku]] |rowspan="32"|[[Kyoto]] |- |style="text-align:right;"|石田 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|03|size=30}} |{{STN|Daigo|x|Kyoto|Daigo}} |rowspan="2" align="right"|2.4 |rowspan="2" style="background:#FFCCCC;"|''Sakura-iro''<br />([[Cherry blossom]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|醍醐 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|04|size=30}} |{{STN|Ono|x|Kyoto|Ono}} |rowspan="2" align="right"|3.6 |rowspan="2" style="background:#FF0099;"|''Kōbai-iro''<br />(Red [[ume]]) |rowspan="2"|&nbsp; |rowspan="10"|[[Yamashina-ku, Kyoto|Yamashina-ku]] |- |style="text-align:right;"|小野 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|05|size=30}} |{{STN|Nagitsuji|x}} |rowspan="2" align="right"|4.9 |rowspan="2" style="background:#CC6699;"|''Kosumosu-iro''<br />([[Cosmos (flower)|Cosmos]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|椥辻 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|06|size=30}} |{{STN|Higashino|x|Kyoto|Higashino}} |rowspan="2" align="right"|5.9 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#9966CC;"|''Fuji-iro''<br />([[Wisteria floribunda|<span style="color:white">Wisteria</span>]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|東野 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|07|size=30}} |{{STN|Yamashina|x}} |rowspan="2" align="right"|7.0 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#9933CC;"|''Fuji Murasaki''<br />(Wisteria purple) |rowspan="2"|{{Plainlist| *{{rcb|JR West|Tōkaidō|route}} [[Tōkaidō Main Line]] ([[Biwako Line]]) (A30) *{{rcb|JR West|Kosei|route}} [[Kosei Line]] (B30) *[[File:Number prefix Otsu lines.svg|20px|OT]] [[Keihan Keishin Line]]<ref group="footnote">Trains of the [[Keihan Keishin Line]] operate on the Tōzai Line between Misasagi and Uzumasa Tenjingawa stations. One can still transfer to or from the subway at Yamashina, but an extra fee is required, as the stations are physically separate.</ref><br> (OT31 at {{STN|Keihan Yamashina|x}})}} |- |style="text-align:right;"|山科 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|08|size=30}} |{{STN|Misasagi|x}} |rowspan="2" align="right"|8.7 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#3333CC;"|''Kikyō-iro''<br />([[Chinese bellflower|<span style="color:white">Chinese bellflower</span>]]) |rowspan="2"|[[File:Number prefix Otsu lines.svg|20px|OT]] [[Keihan Keishin Line]] (Through service) |- |style="text-align:right;"|御陵 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|09|size=30}} |{{STN|Keage|x}} |rowspan="2" align="right"|10.5 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#330099;"|''Sumire-iro''<br />([[Violet (color)|<span style="color:white">Violet</span>]]) |rowspan="2"|&nbsp; |rowspan="6"|[[Higashiyama-ku, Kyoto|Higashiyama-ku]] |- |style="text-align:right;"|蹴上 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|10|size=30}} |{{STN|Higashiyama|x|Kyoto|Higashiyama}} |rowspan="2" align="right"|11.5 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#993399;"|''Ayame-iro''<br />([[Iris (color)|<span style="color:white">Iris</span>]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|東山 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|11|size=30}} |{{STN|Sanjō Keihan|x||Sanjo Keihan}} |rowspan="2" align="right"|12.1 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#CC3399;"|''Botan-iro''<br />([[Peony|<span style="color:white">Peony</span>]]) |rowspan="2"|{{Plainlist| *[[File:Number prefix Keihan lines.svg|20px]] [[Keihan Main Line]] (KH40 at {{STN|Sanjō|x|Kyoto|Sanjo}}) *[[File:Number prefix Keihan lines.svg|20px]] [[Keihan Oto Line]] (KH40 at Sanjo)}} |- |style="text-align:right;"|三条京阪 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|12|size=30}} |{{STN|Kyoto Shiyakusho-mae|x}}<br> (Kawaramachi Oike) |rowspan="2" align="right"|12.6 |rowspan="2" style="background:#FF3366;"|''Karakurenai''<br />([[Crimson]]) |rowspan="2"|&nbsp; |rowspan="10"|[[Nakagyō-ku, Kyoto|Nakagyo-ku]] |- |style="text-align:right;"|京都市役所前<br> (河原町御池) |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|13|size=30}} |{{STN|Karasuma Oike|x}} |rowspan="2" align="right"|13.5 |rowspan="2" style="background:#FF3300;"|''Shu-iro''<br />([[Vermilion]]) |rowspan="2"|{{ric|Kyoto Municipal Subway|k|name=y}} (K08) |- |style="text-align:right;"|烏丸御池 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|14|size=30}} |{{STN|Nijōjō-mae|x||Nijojo-mae}} |rowspan="2" align="right"|14.3 |rowspan="2" style="background:#FF6633;"|''Kaki-iro''<br />([[Persimmon]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|二条城前 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|15|size=30}} |{{STN|Nijō|x|Kyoto|Nijo}} |rowspan="2" align="right"|15.1 |rowspan="2" style="background:#FF9933;"|''Yamabuki-iro''<br />([[Globeflower]]) |rowspan="2"|{{rcb|JR West|San'in E|route}} [[Sanin Main Line]] ([[Sagano Line]]) (E04) |- |style="text-align:right;"|二条 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|16|size=30}} |{{STN|Nishiōji Oike|x||Nishioji Oike}} |rowspan="2" align="right"|16.2 |rowspan="2" style="background:#FFC20E;"|''Himawari-iro''<br />([[Sunflower]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|西大路御池 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|17|size=30}} |{{STN|Uzumasa Tenjingawa|x}} |rowspan="2" align="right"|17.5 |rowspan="2" style="background:#FFF450;"|''Remon-iro''<br />([[Lemon]]) |rowspan="2"|[[File:Number prefix Randen Arashiyama mainline.svg|20px|A]] [[Keifuku Electric Railroad|Randen Tram]] Arashiyama Main Line<br> (A5 at {{STN|Randen-Tenjingawa|x}}) |rowspan="2"|[[Ukyō-ku, Kyoto|Ukyo-ku]] |- |style="text-align:right;"|太秦天神川 |} ===Footnotes=== {{reflist|group="footnote"}} ==စက်ခေါင်းများ== ==သမိုင်းကြောင်း== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့မြေအောက်ရထားလိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ရထားလိုင်းများ]] eub9qpudqzhlbs7xllf84hahsxgm7jv 1027335 1027334 2026-04-24T02:36:21Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* Footnotes */ 1027335 wikitext text/x-wiki {{Infobox rail line | box_width = | name = တိုးဇိုင်းရထားလိုင်း | color = {{rcr|Kyoto Municipal Subway|t}} <!-- orangered --> | logo = Subway KyotoTozai.svg | logo_width = 50 | image = Kyoto Municipal Subway 50 Series 5614.jpg | image_width = 300px | caption = EMU ၅၀ စီးရီး | type = [[Rapid transit]] | system = {{ric|Kyoto Municipal Subway}} [[Kyoto Municipal Subway|Kyoto City Subway]] | status = | locale = [[ကျိုတိုမြို့]] | start = [[ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ|ရိုခုဂျိဇိုး]] | end = [[အုဇုမဆတန်းဂျင်းဂဝဘူတာ|အုဇုမဆတန်းဂျင်းဂဝ]] | stations = 17 | routes = | daily_ridership = | open = {{start date and age|October 12, 1997|df=y}} | close = | owner = | operator = [[Kyoto Municipal Transportation Bureau]] | character = | depot = Daigo | stock = 50 series EMUs<br/> Keihan 800 series EMUs | linelength = {{cvt|17.5|km|abbr=on}}<ref name="Terada2002"/> | tracklength = | tracks = | gauge = {{RailGauge|sg|allk=on}} | electrification = 1,500 V DC [[overhead catenary]] | speed = {{cvt|75|km/h|abbr=on}}<ref name="Terada2002"/> | elevation = | website = {{URL|http://www.city.kyoto.lg.jp/kotsu}} | map = {{routemap |map = STRq!~HUBrg\hKRZWaeq!~HUBq\BHFq!~HUBeq~~ ~~ ~~←[[Keihan Uji Line]]→ BHFq!~HUB\hKRZWaeq\STRq~~ ~~ ~~←[[Nara Line]]→ tKBHFa!~HUBe\\~~0.0~~T01 {{STN|Rokujizō|x|JR West}}・{{STN|Rokujizō|x|Keihan}} (keihan) tBHF\\~~1.1~~T02 [[Ishida Station (Kyoto)|Ishida]] tBHF\tKDSTa\~~2.4~~T03 [[Daigo Station (Kyoto)|Daigo]] / Daigo Depot tABZg+l\tSTRr\ tBHF\\~~3.6~~T04 [[Ono Station (Kyoto)|Ono]] tBHF\\~~4.9~~T05 {{STN|Nagitsuji|x}} tBHF\\~~5.9~~T06 [[Higashino Station (Kyoto)|Higashino]] tBHF!~HUBaq\HUBlg\~~7.0~~T07 {{STN|Yamashina|x}} tKRZ\BHFq!~HUB\STR+r~~ ~~ ~~[[Keihan Yamashina Station|Keihan Yamashina]] ←[[Keihan Keishin Line]]↓ tKRZ\BHFq!~HUBe\KRZu~~ ~~ ~~Yamashina tSTR\STR+l\STRr~~ ~~ ~~←[[Tokaido Main Line]] ([[Biwako Line]])→ tSTR\tSTRa\ tSTRl\tABZg+r\ \tBHF\~~8.7~~T08 {{STN|Misasagi|x}} \tBHF\~~10.5~~T09 {{STN|Keage|x}} \tBHF\~~11.5~~T10 [[Higashiyama Station (Kyoto)|Higashiyama]] \tBHF\~~12.1~~T11 {{STN|Sanjō Keihan|x}} tSTRq\tKRZt\tBHFq~~ ~~ ~~←[[Keihan Ōtō Line]]/[[Keihan Main Line]]→ \tKRZW\~~ ~~ ~~[[Kamo River]] \tBHF\~~12.6~~T12 {{STN|Kyōto Shiyakusho-mae|x}} \tSTR\ tSTRq\tKRZt!~HUBrg\tBHFq!~HUBeq~~ ~~ ~~←{{ric|Kyoto Municipal Subway|k|name=y}}→ \tBHF!~HUBe\~~13.5~~T13 {{STN|Karasuma Oike|x}} \tSTR\ \tBHF\~~14.3~~T14 {{STN|Nijōjō-mae|x}} \tSTR\~~ ~~ ~~←[[Sanin Main Line]] ([[Sagano Line]])→ STRq\tKRZ!~HUBrg\BHFq!~HUBeq~~ ~~ ~~Nijō \tBHF!~HUBe\~~15.1~~T15 {{STN|Nijō|x|Kyoto}} \tBHF\~~16.2~~T16 {{STN|Nishiōji Oike|x}} \tSTR\uSTR+1 \tKBHFe!~HUBaq\uBHF!~HUBeq~~17.5~~T17 {{STN|Uzumasa Tenjingawa|x}} \\uSTR~~ ~~ ~~{{STN|Randen Tenjingawa|x}} \\uSTR~~ ~~ ~~↑[[Arashiyama Main Line|Keifuku Electric Railroad Arashiyama Main Line]]↓ }} | map_state = collapsed }} '''တိုးဇိုင်းရထားလိုင်း''' (東西線, Tōzai-sen) သည် [[ကျိုတိုမြို့]]ရှိ မြေအောက်ရထားလိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက်ဧရိယာ ([[ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ]]မှ စတင်) မှစတင်ကာ အရှေ့ဘက်မှ အနောက်ဘက်သို့ မြို့လယ်ဧရိယာကို ဖြတ်သန်းပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည်။ ဂျပန်ဘာသာစကားဖြင့် တိုးဇိုင်း (東西) ဆိုသည်မှာ အရှေ့အနောက်ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ ကျိုတိုမြို့ပို့ဆောင်ရေးဌာနသည် [[ခရဆုမရထားလိုင်း]]၊ မြို့ဘတ်စကားဝန်ဆောင်မှုများနှင့်အတူ ဤတိုးဇိုင်းရထားလိုင်းကို စီမံဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ခရီးဆုံးဘူတာများမှာ [[အုဂျိမြို့]]ရှိ [[ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ]]နှင့် [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]ရှိ [[အုဇုမဆတန်းဂျင်းဂဝဘူတာ]]တို့ ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်အချက်အလက်အရ ဤရထားလိုင်းသည် နေ့စဉ် ခရီးသည် ၂၄၁,၁၃၃ ဦးကို ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဘူတာများသည် ဝှီးချဲအသုံးပြုနိုင်သည်။ ဓာတ်လှေကားများလည်း ပါရှိကာ ရထားလမ်းနှင့် ပလက်ဖောင်းအကြားသည် နေရာလွတ်ကျဉ်းမြောင်းသည်။ လွယ်ကူစွာမှတ်သားနိုင်စေရန်အတွက် ဘူတာတစ်ခုချင်းစီတွင် အရောင်ကုဒ်များ ရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းများအားလုံးသည် ရထားလမ်းနှစ်ခု၏ အလယ်တွင်ရှိသည့်ပုံစံ ဖြစ်သည်။ ရထားလမ်းနှင့် ပလက်ဖောင်းအကြားတွင်လည်း မှန်တံခါးများဖြင့် ကာရံထားသည်။ ရထားလမ်းသည် ၁၇.၅ ကီလိုမီတာ (၁၀.၉ မိုင်) ရှည်သည်။ ရထားသံလမ်း၏ အကျယ်သည် ၁၄၃၅ မီလီမီတာ (၄ပေ ၈လက်မခွဲ) ရှိသည်။ ရထားလိုင်းတွင် ရထားလမ်းကြောင်းနှစ်ခု ပါရှိသည်။ ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာမှ တန်းဂျင်းဂဝဘူတာအထိ ခရီးကြာချိန်သည် ၃၄ မိနစ် ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ဒိုင်းဂိုးဘူတာမှ နိဂျောဘူတာအထိ လမ်းပိုင်းကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ဒိုင်းဂိုးဘူတာမှ ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာအထိ လမ်းပိုင်းကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ နိဂျောဘူတာမှ အနောက်ဘက်အရပ်ရှိ အုဇုမဆဘူတာအထိ ပြေးဆွဲပေးသည့် ဝန်ဆောင်မှုကို ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့သည်။ ==ဘူတာများ== <!-- Locations are based on the stations' telephone directory listings. --> <!-- This table has been translated from the Japanese version on the Japanese language Wikipedia.--> {| class="wikitable" |- !colspan="2" style="border-bottom:none;text-align:left;"|Station No. !colspan="2" style="border-bottom:none;text-align:left;"|Distance (km) !rowspan="3"|Transfers !colspan="2" rowspan="3"|Location |- !rowspan="2" style="border-top:none;"| !style="text-align:left;"|Station name !rowspan="2" style="border-top:none;"| !rowspan="2"|Station Color |- !style="text-align:right;|Japanese |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|01|size=30}} |{{STN|Rokujizō|x|JR West}} |rowspan="2" align="right"|0.0 |rowspan="2" style="background:#99CCFF;"|''Wasurenagusa-iro''<br />([[Forget-me-not]]) |rowspan="2"|{{Plainlist| *{{rcb|JR West|Nara|route}} [[Nara Line]] (D06) *[[File:Number prefix Keihan lines.svg|20px]] [[Keihan Uji Line]] (KH73)<ref group="footnote">Some transfers require a brief walk to a nearby station. In the case of Rokujizō in particular, the station on the [[Keihan Uji Line]] is located several blocks away from the Subway and JR stations.</ref>}} |rowspan="2"colspan="2"|[[Uji, Kyoto|Uji]] |- |style="text-align:right;"|六地蔵 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|02|size=30}} |{{STN|Ishida|x|Kyoto|Ishida}} |rowspan="2" align="right"|1.1 |rowspan="2" style="background:#CCFFFF;"|''Aijiro'' <br />(White [[indigofera]]) <!-- or ''Kamenozoki'' --> |rowspan="2"|&nbsp; |rowspan="4"|[[Fushimi-ku, Kyoto|Fushimi-ku]] |rowspan="32"|[[Kyoto]] |- |style="text-align:right;"|石田 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|03|size=30}} |{{STN|Daigo|x|Kyoto|Daigo}} |rowspan="2" align="right"|2.4 |rowspan="2" style="background:#FFCCCC;"|''Sakura-iro''<br />([[Cherry blossom]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|醍醐 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|04|size=30}} |{{STN|Ono|x|Kyoto|Ono}} |rowspan="2" align="right"|3.6 |rowspan="2" style="background:#FF0099;"|''Kōbai-iro''<br />(Red [[ume]]) |rowspan="2"|&nbsp; |rowspan="10"|[[Yamashina-ku, Kyoto|Yamashina-ku]] |- |style="text-align:right;"|小野 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|05|size=30}} |{{STN|Nagitsuji|x}} |rowspan="2" align="right"|4.9 |rowspan="2" style="background:#CC6699;"|''Kosumosu-iro''<br />([[Cosmos (flower)|Cosmos]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|椥辻 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|06|size=30}} |{{STN|Higashino|x|Kyoto|Higashino}} |rowspan="2" align="right"|5.9 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#9966CC;"|''Fuji-iro''<br />([[Wisteria floribunda|<span style="color:white">Wisteria</span>]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|東野 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|07|size=30}} |{{STN|Yamashina|x}} |rowspan="2" align="right"|7.0 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#9933CC;"|''Fuji Murasaki''<br />(Wisteria purple) |rowspan="2"|{{Plainlist| *{{rcb|JR West|Tōkaidō|route}} [[Tōkaidō Main Line]] ([[Biwako Line]]) (A30) *{{rcb|JR West|Kosei|route}} [[Kosei Line]] (B30) *[[File:Number prefix Otsu lines.svg|20px|OT]] [[Keihan Keishin Line]]<ref group="footnote">Trains of the [[Keihan Keishin Line]] operate on the Tōzai Line between Misasagi and Uzumasa Tenjingawa stations. One can still transfer to or from the subway at Yamashina, but an extra fee is required, as the stations are physically separate.</ref><br> (OT31 at {{STN|Keihan Yamashina|x}})}} |- |style="text-align:right;"|山科 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|08|size=30}} |{{STN|Misasagi|x}} |rowspan="2" align="right"|8.7 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#3333CC;"|''Kikyō-iro''<br />([[Chinese bellflower|<span style="color:white">Chinese bellflower</span>]]) |rowspan="2"|[[File:Number prefix Otsu lines.svg|20px|OT]] [[Keihan Keishin Line]] (Through service) |- |style="text-align:right;"|御陵 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|09|size=30}} |{{STN|Keage|x}} |rowspan="2" align="right"|10.5 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#330099;"|''Sumire-iro''<br />([[Violet (color)|<span style="color:white">Violet</span>]]) |rowspan="2"|&nbsp; |rowspan="6"|[[Higashiyama-ku, Kyoto|Higashiyama-ku]] |- |style="text-align:right;"|蹴上 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|10|size=30}} |{{STN|Higashiyama|x|Kyoto|Higashiyama}} |rowspan="2" align="right"|11.5 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#993399;"|''Ayame-iro''<br />([[Iris (color)|<span style="color:white">Iris</span>]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|東山 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|11|size=30}} |{{STN|Sanjō Keihan|x||Sanjo Keihan}} |rowspan="2" align="right"|12.1 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#CC3399;"|''Botan-iro''<br />([[Peony|<span style="color:white">Peony</span>]]) |rowspan="2"|{{Plainlist| *[[File:Number prefix Keihan lines.svg|20px]] [[Keihan Main Line]] (KH40 at {{STN|Sanjō|x|Kyoto|Sanjo}}) *[[File:Number prefix Keihan lines.svg|20px]] [[Keihan Oto Line]] (KH40 at Sanjo)}} |- |style="text-align:right;"|三条京阪 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|12|size=30}} |{{STN|Kyoto Shiyakusho-mae|x}}<br> (Kawaramachi Oike) |rowspan="2" align="right"|12.6 |rowspan="2" style="background:#FF3366;"|''Karakurenai''<br />([[Crimson]]) |rowspan="2"|&nbsp; |rowspan="10"|[[Nakagyō-ku, Kyoto|Nakagyo-ku]] |- |style="text-align:right;"|京都市役所前<br> (河原町御池) |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|13|size=30}} |{{STN|Karasuma Oike|x}} |rowspan="2" align="right"|13.5 |rowspan="2" style="background:#FF3300;"|''Shu-iro''<br />([[Vermilion]]) |rowspan="2"|{{ric|Kyoto Municipal Subway|k|name=y}} (K08) |- |style="text-align:right;"|烏丸御池 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|14|size=30}} |{{STN|Nijōjō-mae|x||Nijojo-mae}} |rowspan="2" align="right"|14.3 |rowspan="2" style="background:#FF6633;"|''Kaki-iro''<br />([[Persimmon]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|二条城前 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|15|size=30}} |{{STN|Nijō|x|Kyoto|Nijo}} |rowspan="2" align="right"|15.1 |rowspan="2" style="background:#FF9933;"|''Yamabuki-iro''<br />([[Globeflower]]) |rowspan="2"|{{rcb|JR West|San'in E|route}} [[Sanin Main Line]] ([[Sagano Line]]) (E04) |- |style="text-align:right;"|二条 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|16|size=30}} |{{STN|Nishiōji Oike|x||Nishioji Oike}} |rowspan="2" align="right"|16.2 |rowspan="2" style="background:#FFC20E;"|''Himawari-iro''<br />([[Sunflower]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|西大路御池 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|17|size=30}} |{{STN|Uzumasa Tenjingawa|x}} |rowspan="2" align="right"|17.5 |rowspan="2" style="background:#FFF450;"|''Remon-iro''<br />([[Lemon]]) |rowspan="2"|[[File:Number prefix Randen Arashiyama mainline.svg|20px|A]] [[Keifuku Electric Railroad|Randen Tram]] Arashiyama Main Line<br> (A5 at {{STN|Randen-Tenjingawa|x}}) |rowspan="2"|[[Ukyō-ku, Kyoto|Ukyo-ku]] |- |style="text-align:right;"|太秦天神川 |} ==စက်ခေါင်းများ== ==သမိုင်းကြောင်း== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့မြေအောက်ရထားလိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ရထားလိုင်းများ]] igti2xd56b8qe2me69qs8fave6xlrbf 1027336 1027335 2026-04-24T02:37:31Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ဘူတာများ */ 1027336 wikitext text/x-wiki {{Infobox rail line | box_width = | name = တိုးဇိုင်းရထားလိုင်း | color = {{rcr|Kyoto Municipal Subway|t}} <!-- orangered --> | logo = Subway KyotoTozai.svg | logo_width = 50 | image = Kyoto Municipal Subway 50 Series 5614.jpg | image_width = 300px | caption = EMU ၅၀ စီးရီး | type = [[Rapid transit]] | system = {{ric|Kyoto Municipal Subway}} [[Kyoto Municipal Subway|Kyoto City Subway]] | status = | locale = [[ကျိုတိုမြို့]] | start = [[ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ|ရိုခုဂျိဇိုး]] | end = [[အုဇုမဆတန်းဂျင်းဂဝဘူတာ|အုဇုမဆတန်းဂျင်းဂဝ]] | stations = 17 | routes = | daily_ridership = | open = {{start date and age|October 12, 1997|df=y}} | close = | owner = | operator = [[Kyoto Municipal Transportation Bureau]] | character = | depot = Daigo | stock = 50 series EMUs<br/> Keihan 800 series EMUs | linelength = {{cvt|17.5|km|abbr=on}}<ref name="Terada2002"/> | tracklength = | tracks = | gauge = {{RailGauge|sg|allk=on}} | electrification = 1,500 V DC [[overhead catenary]] | speed = {{cvt|75|km/h|abbr=on}}<ref name="Terada2002"/> | elevation = | website = {{URL|http://www.city.kyoto.lg.jp/kotsu}} | map = {{routemap |map = STRq!~HUBrg\hKRZWaeq!~HUBq\BHFq!~HUBeq~~ ~~ ~~←[[Keihan Uji Line]]→ BHFq!~HUB\hKRZWaeq\STRq~~ ~~ ~~←[[Nara Line]]→ tKBHFa!~HUBe\\~~0.0~~T01 {{STN|Rokujizō|x|JR West}}・{{STN|Rokujizō|x|Keihan}} (keihan) tBHF\\~~1.1~~T02 [[Ishida Station (Kyoto)|Ishida]] tBHF\tKDSTa\~~2.4~~T03 [[Daigo Station (Kyoto)|Daigo]] / Daigo Depot tABZg+l\tSTRr\ tBHF\\~~3.6~~T04 [[Ono Station (Kyoto)|Ono]] tBHF\\~~4.9~~T05 {{STN|Nagitsuji|x}} tBHF\\~~5.9~~T06 [[Higashino Station (Kyoto)|Higashino]] tBHF!~HUBaq\HUBlg\~~7.0~~T07 {{STN|Yamashina|x}} tKRZ\BHFq!~HUB\STR+r~~ ~~ ~~[[Keihan Yamashina Station|Keihan Yamashina]] ←[[Keihan Keishin Line]]↓ tKRZ\BHFq!~HUBe\KRZu~~ ~~ ~~Yamashina tSTR\STR+l\STRr~~ ~~ ~~←[[Tokaido Main Line]] ([[Biwako Line]])→ tSTR\tSTRa\ tSTRl\tABZg+r\ \tBHF\~~8.7~~T08 {{STN|Misasagi|x}} \tBHF\~~10.5~~T09 {{STN|Keage|x}} \tBHF\~~11.5~~T10 [[Higashiyama Station (Kyoto)|Higashiyama]] \tBHF\~~12.1~~T11 {{STN|Sanjō Keihan|x}} tSTRq\tKRZt\tBHFq~~ ~~ ~~←[[Keihan Ōtō Line]]/[[Keihan Main Line]]→ \tKRZW\~~ ~~ ~~[[Kamo River]] \tBHF\~~12.6~~T12 {{STN|Kyōto Shiyakusho-mae|x}} \tSTR\ tSTRq\tKRZt!~HUBrg\tBHFq!~HUBeq~~ ~~ ~~←{{ric|Kyoto Municipal Subway|k|name=y}}→ \tBHF!~HUBe\~~13.5~~T13 {{STN|Karasuma Oike|x}} \tSTR\ \tBHF\~~14.3~~T14 {{STN|Nijōjō-mae|x}} \tSTR\~~ ~~ ~~←[[Sanin Main Line]] ([[Sagano Line]])→ STRq\tKRZ!~HUBrg\BHFq!~HUBeq~~ ~~ ~~Nijō \tBHF!~HUBe\~~15.1~~T15 {{STN|Nijō|x|Kyoto}} \tBHF\~~16.2~~T16 {{STN|Nishiōji Oike|x}} \tSTR\uSTR+1 \tKBHFe!~HUBaq\uBHF!~HUBeq~~17.5~~T17 {{STN|Uzumasa Tenjingawa|x}} \\uSTR~~ ~~ ~~{{STN|Randen Tenjingawa|x}} \\uSTR~~ ~~ ~~↑[[Arashiyama Main Line|Keifuku Electric Railroad Arashiyama Main Line]]↓ }} | map_state = collapsed }} '''တိုးဇိုင်းရထားလိုင်း''' (東西線, Tōzai-sen) သည် [[ကျိုတိုမြို့]]ရှိ မြေအောက်ရထားလိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက်ဧရိယာ ([[ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ]]မှ စတင်) မှစတင်ကာ အရှေ့ဘက်မှ အနောက်ဘက်သို့ မြို့လယ်ဧရိယာကို ဖြတ်သန်းပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည်။ ဂျပန်ဘာသာစကားဖြင့် တိုးဇိုင်း (東西) ဆိုသည်မှာ အရှေ့အနောက်ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ ကျိုတိုမြို့ပို့ဆောင်ရေးဌာနသည် [[ခရဆုမရထားလိုင်း]]၊ မြို့ဘတ်စကားဝန်ဆောင်မှုများနှင့်အတူ ဤတိုးဇိုင်းရထားလိုင်းကို စီမံဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ခရီးဆုံးဘူတာများမှာ [[အုဂျိမြို့]]ရှိ [[ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ]]နှင့် [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]ရှိ [[အုဇုမဆတန်းဂျင်းဂဝဘူတာ]]တို့ ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်အချက်အလက်အရ ဤရထားလိုင်းသည် နေ့စဉ် ခရီးသည် ၂၄၁,၁၃၃ ဦးကို ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဘူတာများသည် ဝှီးချဲအသုံးပြုနိုင်သည်။ ဓာတ်လှေကားများလည်း ပါရှိကာ ရထားလမ်းနှင့် ပလက်ဖောင်းအကြားသည် နေရာလွတ်ကျဉ်းမြောင်းသည်။ လွယ်ကူစွာမှတ်သားနိုင်စေရန်အတွက် ဘူတာတစ်ခုချင်းစီတွင် အရောင်ကုဒ်များ ရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းများအားလုံးသည် ရထားလမ်းနှစ်ခု၏ အလယ်တွင်ရှိသည့်ပုံစံ ဖြစ်သည်။ ရထားလမ်းနှင့် ပလက်ဖောင်းအကြားတွင်လည်း မှန်တံခါးများဖြင့် ကာရံထားသည်။ ရထားလမ်းသည် ၁၇.၅ ကီလိုမီတာ (၁၀.၉ မိုင်) ရှည်သည်။ ရထားသံလမ်း၏ အကျယ်သည် ၁၄၃၅ မီလီမီတာ (၄ပေ ၈လက်မခွဲ) ရှိသည်။ ရထားလိုင်းတွင် ရထားလမ်းကြောင်းနှစ်ခု ပါရှိသည်။ ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာမှ တန်းဂျင်းဂဝဘူတာအထိ ခရီးကြာချိန်သည် ၃၄ မိနစ် ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ဒိုင်းဂိုးဘူတာမှ နိဂျောဘူတာအထိ လမ်းပိုင်းကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ဒိုင်းဂိုးဘူတာမှ ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာအထိ လမ်းပိုင်းကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ နိဂျောဘူတာမှ အနောက်ဘက်အရပ်ရှိ အုဇုမဆဘူတာအထိ ပြေးဆွဲပေးသည့် ဝန်ဆောင်မှုကို ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့သည်။ ==ဘူတာများ== {| class="wikitable" |- !colspan="2" style="border-bottom:none;text-align:left;"|ဘူတာအမှတ် !colspan="2" style="border-bottom:none;text-align:left;"|အကွာအဝေး (ကီလိုမီတာ) !rowspan="3"|ရထားပြောင်းစီးခြင်း !colspan="2" rowspan="3"|တည်နေရာ |- !rowspan="2" style="border-top:none;"| !style="text-align:left;"|ဘူတာအမည် !rowspan="2" style="border-top:none;"| !rowspan="2"|ဘူတာ၏ အရောင်အမှတ်အသား |- !style="text-align:right;|Japanese |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|01|size=30}} |{{STN|Rokujizō|x|JR West}} |rowspan="2" align="right"|0.0 |rowspan="2" style="background:#99CCFF;"|''Wasurenagusa-iro''<br />([[Forget-me-not]]) |rowspan="2"|{{Plainlist| *{{rcb|JR West|Nara|route}} [[Nara Line]] (D06) *[[File:Number prefix Keihan lines.svg|20px]] [[Keihan Uji Line]] (KH73)<ref group="footnote">Some transfers require a brief walk to a nearby station. In the case of Rokujizō in particular, the station on the [[Keihan Uji Line]] is located several blocks away from the Subway and JR stations.</ref>}} |rowspan="2"colspan="2"|[[Uji, Kyoto|Uji]] |- |style="text-align:right;"|六地蔵 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|02|size=30}} |{{STN|Ishida|x|Kyoto|Ishida}} |rowspan="2" align="right"|1.1 |rowspan="2" style="background:#CCFFFF;"|''Aijiro'' <br />(White [[indigofera]]) <!-- or ''Kamenozoki'' --> |rowspan="2"|&nbsp; |rowspan="4"|[[Fushimi-ku, Kyoto|Fushimi-ku]] |rowspan="32"|[[Kyoto]] |- |style="text-align:right;"|石田 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|03|size=30}} |{{STN|Daigo|x|Kyoto|Daigo}} |rowspan="2" align="right"|2.4 |rowspan="2" style="background:#FFCCCC;"|''Sakura-iro''<br />([[Cherry blossom]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|醍醐 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|04|size=30}} |{{STN|Ono|x|Kyoto|Ono}} |rowspan="2" align="right"|3.6 |rowspan="2" style="background:#FF0099;"|''Kōbai-iro''<br />(Red [[ume]]) |rowspan="2"|&nbsp; |rowspan="10"|[[Yamashina-ku, Kyoto|Yamashina-ku]] |- |style="text-align:right;"|小野 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|05|size=30}} |{{STN|Nagitsuji|x}} |rowspan="2" align="right"|4.9 |rowspan="2" style="background:#CC6699;"|''Kosumosu-iro''<br />([[Cosmos (flower)|Cosmos]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|椥辻 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|06|size=30}} |{{STN|Higashino|x|Kyoto|Higashino}} |rowspan="2" align="right"|5.9 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#9966CC;"|''Fuji-iro''<br />([[Wisteria floribunda|<span style="color:white">Wisteria</span>]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|東野 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|07|size=30}} |{{STN|Yamashina|x}} |rowspan="2" align="right"|7.0 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#9933CC;"|''Fuji Murasaki''<br />(Wisteria purple) |rowspan="2"|{{Plainlist| *{{rcb|JR West|Tōkaidō|route}} [[Tōkaidō Main Line]] ([[Biwako Line]]) (A30) *{{rcb|JR West|Kosei|route}} [[Kosei Line]] (B30) *[[File:Number prefix Otsu lines.svg|20px|OT]] [[Keihan Keishin Line]]<ref group="footnote">Trains of the [[Keihan Keishin Line]] operate on the Tōzai Line between Misasagi and Uzumasa Tenjingawa stations. One can still transfer to or from the subway at Yamashina, but an extra fee is required, as the stations are physically separate.</ref><br> (OT31 at {{STN|Keihan Yamashina|x}})}} |- |style="text-align:right;"|山科 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|08|size=30}} |{{STN|Misasagi|x}} |rowspan="2" align="right"|8.7 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#3333CC;"|''Kikyō-iro''<br />([[Chinese bellflower|<span style="color:white">Chinese bellflower</span>]]) |rowspan="2"|[[File:Number prefix Otsu lines.svg|20px|OT]] [[Keihan Keishin Line]] (Through service) |- |style="text-align:right;"|御陵 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|09|size=30}} |{{STN|Keage|x}} |rowspan="2" align="right"|10.5 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#330099;"|''Sumire-iro''<br />([[Violet (color)|<span style="color:white">Violet</span>]]) |rowspan="2"|&nbsp; |rowspan="6"|[[Higashiyama-ku, Kyoto|Higashiyama-ku]] |- |style="text-align:right;"|蹴上 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|10|size=30}} |{{STN|Higashiyama|x|Kyoto|Higashiyama}} |rowspan="2" align="right"|11.5 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#993399;"|''Ayame-iro''<br />([[Iris (color)|<span style="color:white">Iris</span>]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|東山 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|11|size=30}} |{{STN|Sanjō Keihan|x||Sanjo Keihan}} |rowspan="2" align="right"|12.1 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#CC3399;"|''Botan-iro''<br />([[Peony|<span style="color:white">Peony</span>]]) |rowspan="2"|{{Plainlist| *[[File:Number prefix Keihan lines.svg|20px]] [[Keihan Main Line]] (KH40 at {{STN|Sanjō|x|Kyoto|Sanjo}}) *[[File:Number prefix Keihan lines.svg|20px]] [[Keihan Oto Line]] (KH40 at Sanjo)}} |- |style="text-align:right;"|三条京阪 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|12|size=30}} |{{STN|Kyoto Shiyakusho-mae|x}}<br> (Kawaramachi Oike) |rowspan="2" align="right"|12.6 |rowspan="2" style="background:#FF3366;"|''Karakurenai''<br />([[Crimson]]) |rowspan="2"|&nbsp; |rowspan="10"|[[Nakagyō-ku, Kyoto|Nakagyo-ku]] |- |style="text-align:right;"|京都市役所前<br> (河原町御池) |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|13|size=30}} |{{STN|Karasuma Oike|x}} |rowspan="2" align="right"|13.5 |rowspan="2" style="background:#FF3300;"|''Shu-iro''<br />([[Vermilion]]) |rowspan="2"|{{ric|Kyoto Municipal Subway|k|name=y}} (K08) |- |style="text-align:right;"|烏丸御池 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|14|size=30}} |{{STN|Nijōjō-mae|x||Nijojo-mae}} |rowspan="2" align="right"|14.3 |rowspan="2" style="background:#FF6633;"|''Kaki-iro''<br />([[Persimmon]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|二条城前 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|15|size=30}} |{{STN|Nijō|x|Kyoto|Nijo}} |rowspan="2" align="right"|15.1 |rowspan="2" style="background:#FF9933;"|''Yamabuki-iro''<br />([[Globeflower]]) |rowspan="2"|{{rcb|JR West|San'in E|route}} [[Sanin Main Line]] ([[Sagano Line]]) (E04) |- |style="text-align:right;"|二条 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|16|size=30}} |{{STN|Nishiōji Oike|x||Nishioji Oike}} |rowspan="2" align="right"|16.2 |rowspan="2" style="background:#FFC20E;"|''Himawari-iro''<br />([[Sunflower]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|西大路御池 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|17|size=30}} |{{STN|Uzumasa Tenjingawa|x}} |rowspan="2" align="right"|17.5 |rowspan="2" style="background:#FFF450;"|''Remon-iro''<br />([[Lemon]]) |rowspan="2"|[[File:Number prefix Randen Arashiyama mainline.svg|20px|A]] [[Keifuku Electric Railroad|Randen Tram]] Arashiyama Main Line<br> (A5 at {{STN|Randen-Tenjingawa|x}}) |rowspan="2"|[[Ukyō-ku, Kyoto|Ukyo-ku]] |- |style="text-align:right;"|太秦天神川 |} ==စက်ခေါင်းများ== ==သမိုင်းကြောင်း== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့မြေအောက်ရထားလိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ရထားလိုင်းများ]] 0sfg6gikahi04oneafckwifrfy4iyq2 1027337 1027336 2026-04-24T02:38:04Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ဘူတာများ */ 1027337 wikitext text/x-wiki {{Infobox rail line | box_width = | name = တိုးဇိုင်းရထားလိုင်း | color = {{rcr|Kyoto Municipal Subway|t}} <!-- orangered --> | logo = Subway KyotoTozai.svg | logo_width = 50 | image = Kyoto Municipal Subway 50 Series 5614.jpg | image_width = 300px | caption = EMU ၅၀ စီးရီး | type = [[Rapid transit]] | system = {{ric|Kyoto Municipal Subway}} [[Kyoto Municipal Subway|Kyoto City Subway]] | status = | locale = [[ကျိုတိုမြို့]] | start = [[ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ|ရိုခုဂျိဇိုး]] | end = [[အုဇုမဆတန်းဂျင်းဂဝဘူတာ|အုဇုမဆတန်းဂျင်းဂဝ]] | stations = 17 | routes = | daily_ridership = | open = {{start date and age|October 12, 1997|df=y}} | close = | owner = | operator = [[Kyoto Municipal Transportation Bureau]] | character = | depot = Daigo | stock = 50 series EMUs<br/> Keihan 800 series EMUs | linelength = {{cvt|17.5|km|abbr=on}}<ref name="Terada2002"/> | tracklength = | tracks = | gauge = {{RailGauge|sg|allk=on}} | electrification = 1,500 V DC [[overhead catenary]] | speed = {{cvt|75|km/h|abbr=on}}<ref name="Terada2002"/> | elevation = | website = {{URL|http://www.city.kyoto.lg.jp/kotsu}} | map = {{routemap |map = STRq!~HUBrg\hKRZWaeq!~HUBq\BHFq!~HUBeq~~ ~~ ~~←[[Keihan Uji Line]]→ BHFq!~HUB\hKRZWaeq\STRq~~ ~~ ~~←[[Nara Line]]→ tKBHFa!~HUBe\\~~0.0~~T01 {{STN|Rokujizō|x|JR West}}・{{STN|Rokujizō|x|Keihan}} (keihan) tBHF\\~~1.1~~T02 [[Ishida Station (Kyoto)|Ishida]] tBHF\tKDSTa\~~2.4~~T03 [[Daigo Station (Kyoto)|Daigo]] / Daigo Depot tABZg+l\tSTRr\ tBHF\\~~3.6~~T04 [[Ono Station (Kyoto)|Ono]] tBHF\\~~4.9~~T05 {{STN|Nagitsuji|x}} tBHF\\~~5.9~~T06 [[Higashino Station (Kyoto)|Higashino]] tBHF!~HUBaq\HUBlg\~~7.0~~T07 {{STN|Yamashina|x}} tKRZ\BHFq!~HUB\STR+r~~ ~~ ~~[[Keihan Yamashina Station|Keihan Yamashina]] ←[[Keihan Keishin Line]]↓ tKRZ\BHFq!~HUBe\KRZu~~ ~~ ~~Yamashina tSTR\STR+l\STRr~~ ~~ ~~←[[Tokaido Main Line]] ([[Biwako Line]])→ tSTR\tSTRa\ tSTRl\tABZg+r\ \tBHF\~~8.7~~T08 {{STN|Misasagi|x}} \tBHF\~~10.5~~T09 {{STN|Keage|x}} \tBHF\~~11.5~~T10 [[Higashiyama Station (Kyoto)|Higashiyama]] \tBHF\~~12.1~~T11 {{STN|Sanjō Keihan|x}} tSTRq\tKRZt\tBHFq~~ ~~ ~~←[[Keihan Ōtō Line]]/[[Keihan Main Line]]→ \tKRZW\~~ ~~ ~~[[Kamo River]] \tBHF\~~12.6~~T12 {{STN|Kyōto Shiyakusho-mae|x}} \tSTR\ tSTRq\tKRZt!~HUBrg\tBHFq!~HUBeq~~ ~~ ~~←{{ric|Kyoto Municipal Subway|k|name=y}}→ \tBHF!~HUBe\~~13.5~~T13 {{STN|Karasuma Oike|x}} \tSTR\ \tBHF\~~14.3~~T14 {{STN|Nijōjō-mae|x}} \tSTR\~~ ~~ ~~←[[Sanin Main Line]] ([[Sagano Line]])→ STRq\tKRZ!~HUBrg\BHFq!~HUBeq~~ ~~ ~~Nijō \tBHF!~HUBe\~~15.1~~T15 {{STN|Nijō|x|Kyoto}} \tBHF\~~16.2~~T16 {{STN|Nishiōji Oike|x}} \tSTR\uSTR+1 \tKBHFe!~HUBaq\uBHF!~HUBeq~~17.5~~T17 {{STN|Uzumasa Tenjingawa|x}} \\uSTR~~ ~~ ~~{{STN|Randen Tenjingawa|x}} \\uSTR~~ ~~ ~~↑[[Arashiyama Main Line|Keifuku Electric Railroad Arashiyama Main Line]]↓ }} | map_state = collapsed }} '''တိုးဇိုင်းရထားလိုင်း''' (東西線, Tōzai-sen) သည် [[ကျိုတိုမြို့]]ရှိ မြေအောက်ရထားလိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက်ဧရိယာ ([[ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ]]မှ စတင်) မှစတင်ကာ အရှေ့ဘက်မှ အနောက်ဘက်သို့ မြို့လယ်ဧရိယာကို ဖြတ်သန်းပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည်။ ဂျပန်ဘာသာစကားဖြင့် တိုးဇိုင်း (東西) ဆိုသည်မှာ အရှေ့အနောက်ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ ကျိုတိုမြို့ပို့ဆောင်ရေးဌာနသည် [[ခရဆုမရထားလိုင်း]]၊ မြို့ဘတ်စကားဝန်ဆောင်မှုများနှင့်အတူ ဤတိုးဇိုင်းရထားလိုင်းကို စီမံဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ခရီးဆုံးဘူတာများမှာ [[အုဂျိမြို့]]ရှိ [[ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ]]နှင့် [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]ရှိ [[အုဇုမဆတန်းဂျင်းဂဝဘူတာ]]တို့ ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်အချက်အလက်အရ ဤရထားလိုင်းသည် နေ့စဉ် ခရီးသည် ၂၄၁,၁၃၃ ဦးကို ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဘူတာများသည် ဝှီးချဲအသုံးပြုနိုင်သည်။ ဓာတ်လှေကားများလည်း ပါရှိကာ ရထားလမ်းနှင့် ပလက်ဖောင်းအကြားသည် နေရာလွတ်ကျဉ်းမြောင်းသည်။ လွယ်ကူစွာမှတ်သားနိုင်စေရန်အတွက် ဘူတာတစ်ခုချင်းစီတွင် အရောင်ကုဒ်များ ရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းများအားလုံးသည် ရထားလမ်းနှစ်ခု၏ အလယ်တွင်ရှိသည့်ပုံစံ ဖြစ်သည်။ ရထားလမ်းနှင့် ပလက်ဖောင်းအကြားတွင်လည်း မှန်တံခါးများဖြင့် ကာရံထားသည်။ ရထားလမ်းသည် ၁၇.၅ ကီလိုမီတာ (၁၀.၉ မိုင်) ရှည်သည်။ ရထားသံလမ်း၏ အကျယ်သည် ၁၄၃၅ မီလီမီတာ (၄ပေ ၈လက်မခွဲ) ရှိသည်။ ရထားလိုင်းတွင် ရထားလမ်းကြောင်းနှစ်ခု ပါရှိသည်။ ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာမှ တန်းဂျင်းဂဝဘူတာအထိ ခရီးကြာချိန်သည် ၃၄ မိနစ် ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ဒိုင်းဂိုးဘူတာမှ နိဂျောဘူတာအထိ လမ်းပိုင်းကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ဒိုင်းဂိုးဘူတာမှ ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာအထိ လမ်းပိုင်းကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ နိဂျောဘူတာမှ အနောက်ဘက်အရပ်ရှိ အုဇုမဆဘူတာအထိ ပြေးဆွဲပေးသည့် ဝန်ဆောင်မှုကို ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့သည်။ ==ဘူတာများ== {| class="wikitable" |- !colspan="2" style="border-bottom:none;text-align:left;"|ဘူတာအမှတ် !colspan="2" style="border-bottom:none;text-align:left;"|အကွာအဝေး (ကီလိုမီတာ) !rowspan="3"|ရထားပြောင်းစီးခြင်း !colspan="2" rowspan="3"|တည်နေရာ |- !rowspan="2" style="border-top:none;"| !style="text-align:left;"|ဘူတာအမည် !rowspan="2" style="border-top:none;"| !rowspan="2"|ဘူတာ၏ အရောင်အမှတ်အသား |- !style="text-align:right;|ဂျပန်ဘာသာ |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|01|size=30}} |{{STN|Rokujizō|x|JR West}} |rowspan="2" align="right"|0.0 |rowspan="2" style="background:#99CCFF;"|''Wasurenagusa-iro''<br />([[Forget-me-not]]) |rowspan="2"|{{Plainlist| *{{rcb|JR West|Nara|route}} [[Nara Line]] (D06) *[[File:Number prefix Keihan lines.svg|20px]] [[Keihan Uji Line]] (KH73)<ref group="footnote">Some transfers require a brief walk to a nearby station. In the case of Rokujizō in particular, the station on the [[Keihan Uji Line]] is located several blocks away from the Subway and JR stations.</ref>}} |rowspan="2"colspan="2"|[[Uji, Kyoto|Uji]] |- |style="text-align:right;"|六地蔵 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|02|size=30}} |{{STN|Ishida|x|Kyoto|Ishida}} |rowspan="2" align="right"|1.1 |rowspan="2" style="background:#CCFFFF;"|''Aijiro'' <br />(White [[indigofera]]) <!-- or ''Kamenozoki'' --> |rowspan="2"|&nbsp; |rowspan="4"|[[Fushimi-ku, Kyoto|Fushimi-ku]] |rowspan="32"|[[Kyoto]] |- |style="text-align:right;"|石田 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|03|size=30}} |{{STN|Daigo|x|Kyoto|Daigo}} |rowspan="2" align="right"|2.4 |rowspan="2" style="background:#FFCCCC;"|''Sakura-iro''<br />([[Cherry blossom]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|醍醐 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|04|size=30}} |{{STN|Ono|x|Kyoto|Ono}} |rowspan="2" align="right"|3.6 |rowspan="2" style="background:#FF0099;"|''Kōbai-iro''<br />(Red [[ume]]) |rowspan="2"|&nbsp; |rowspan="10"|[[Yamashina-ku, Kyoto|Yamashina-ku]] |- |style="text-align:right;"|小野 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|05|size=30}} |{{STN|Nagitsuji|x}} |rowspan="2" align="right"|4.9 |rowspan="2" style="background:#CC6699;"|''Kosumosu-iro''<br />([[Cosmos (flower)|Cosmos]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|椥辻 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|06|size=30}} |{{STN|Higashino|x|Kyoto|Higashino}} |rowspan="2" align="right"|5.9 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#9966CC;"|''Fuji-iro''<br />([[Wisteria floribunda|<span style="color:white">Wisteria</span>]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|東野 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|07|size=30}} |{{STN|Yamashina|x}} |rowspan="2" align="right"|7.0 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#9933CC;"|''Fuji Murasaki''<br />(Wisteria purple) |rowspan="2"|{{Plainlist| *{{rcb|JR West|Tōkaidō|route}} [[Tōkaidō Main Line]] ([[Biwako Line]]) (A30) *{{rcb|JR West|Kosei|route}} [[Kosei Line]] (B30) *[[File:Number prefix Otsu lines.svg|20px|OT]] [[Keihan Keishin Line]]<ref group="footnote">Trains of the [[Keihan Keishin Line]] operate on the Tōzai Line between Misasagi and Uzumasa Tenjingawa stations. One can still transfer to or from the subway at Yamashina, but an extra fee is required, as the stations are physically separate.</ref><br> (OT31 at {{STN|Keihan Yamashina|x}})}} |- |style="text-align:right;"|山科 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|08|size=30}} |{{STN|Misasagi|x}} |rowspan="2" align="right"|8.7 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#3333CC;"|''Kikyō-iro''<br />([[Chinese bellflower|<span style="color:white">Chinese bellflower</span>]]) |rowspan="2"|[[File:Number prefix Otsu lines.svg|20px|OT]] [[Keihan Keishin Line]] (Through service) |- |style="text-align:right;"|御陵 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|09|size=30}} |{{STN|Keage|x}} |rowspan="2" align="right"|10.5 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#330099;"|''Sumire-iro''<br />([[Violet (color)|<span style="color:white">Violet</span>]]) |rowspan="2"|&nbsp; |rowspan="6"|[[Higashiyama-ku, Kyoto|Higashiyama-ku]] |- |style="text-align:right;"|蹴上 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|10|size=30}} |{{STN|Higashiyama|x|Kyoto|Higashiyama}} |rowspan="2" align="right"|11.5 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#993399;"|''Ayame-iro''<br />([[Iris (color)|<span style="color:white">Iris</span>]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|東山 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|11|size=30}} |{{STN|Sanjō Keihan|x||Sanjo Keihan}} |rowspan="2" align="right"|12.1 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#CC3399;"|''Botan-iro''<br />([[Peony|<span style="color:white">Peony</span>]]) |rowspan="2"|{{Plainlist| *[[File:Number prefix Keihan lines.svg|20px]] [[Keihan Main Line]] (KH40 at {{STN|Sanjō|x|Kyoto|Sanjo}}) *[[File:Number prefix Keihan lines.svg|20px]] [[Keihan Oto Line]] (KH40 at Sanjo)}} |- |style="text-align:right;"|三条京阪 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|12|size=30}} |{{STN|Kyoto Shiyakusho-mae|x}}<br> (Kawaramachi Oike) |rowspan="2" align="right"|12.6 |rowspan="2" style="background:#FF3366;"|''Karakurenai''<br />([[Crimson]]) |rowspan="2"|&nbsp; |rowspan="10"|[[Nakagyō-ku, Kyoto|Nakagyo-ku]] |- |style="text-align:right;"|京都市役所前<br> (河原町御池) |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|13|size=30}} |{{STN|Karasuma Oike|x}} |rowspan="2" align="right"|13.5 |rowspan="2" style="background:#FF3300;"|''Shu-iro''<br />([[Vermilion]]) |rowspan="2"|{{ric|Kyoto Municipal Subway|k|name=y}} (K08) |- |style="text-align:right;"|烏丸御池 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|14|size=30}} |{{STN|Nijōjō-mae|x||Nijojo-mae}} |rowspan="2" align="right"|14.3 |rowspan="2" style="background:#FF6633;"|''Kaki-iro''<br />([[Persimmon]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|二条城前 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|15|size=30}} |{{STN|Nijō|x|Kyoto|Nijo}} |rowspan="2" align="right"|15.1 |rowspan="2" style="background:#FF9933;"|''Yamabuki-iro''<br />([[Globeflower]]) |rowspan="2"|{{rcb|JR West|San'in E|route}} [[Sanin Main Line]] ([[Sagano Line]]) (E04) |- |style="text-align:right;"|二条 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|16|size=30}} |{{STN|Nishiōji Oike|x||Nishioji Oike}} |rowspan="2" align="right"|16.2 |rowspan="2" style="background:#FFC20E;"|''Himawari-iro''<br />([[Sunflower]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|西大路御池 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|17|size=30}} |{{STN|Uzumasa Tenjingawa|x}} |rowspan="2" align="right"|17.5 |rowspan="2" style="background:#FFF450;"|''Remon-iro''<br />([[Lemon]]) |rowspan="2"|[[File:Number prefix Randen Arashiyama mainline.svg|20px|A]] [[Keifuku Electric Railroad|Randen Tram]] Arashiyama Main Line<br> (A5 at {{STN|Randen-Tenjingawa|x}}) |rowspan="2"|[[Ukyō-ku, Kyoto|Ukyo-ku]] |- |style="text-align:right;"|太秦天神川 |} ==စက်ခေါင်းများ== ==သမိုင်းကြောင်း== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့မြေအောက်ရထားလိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ရထားလိုင်းများ]] tsoqosfr92ydet4y8gq12n84h5d43ov 1027339 1027337 2026-04-24T02:48:17Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ဘူတာများ */ 1027339 wikitext text/x-wiki {{Infobox rail line | box_width = | name = တိုးဇိုင်းရထားလိုင်း | color = {{rcr|Kyoto Municipal Subway|t}} <!-- orangered --> | logo = Subway KyotoTozai.svg | logo_width = 50 | image = Kyoto Municipal Subway 50 Series 5614.jpg | image_width = 300px | caption = EMU ၅၀ စီးရီး | type = [[Rapid transit]] | system = {{ric|Kyoto Municipal Subway}} [[Kyoto Municipal Subway|Kyoto City Subway]] | status = | locale = [[ကျိုတိုမြို့]] | start = [[ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ|ရိုခုဂျိဇိုး]] | end = [[အုဇုမဆတန်းဂျင်းဂဝဘူတာ|အုဇုမဆတန်းဂျင်းဂဝ]] | stations = 17 | routes = | daily_ridership = | open = {{start date and age|October 12, 1997|df=y}} | close = | owner = | operator = [[Kyoto Municipal Transportation Bureau]] | character = | depot = Daigo | stock = 50 series EMUs<br/> Keihan 800 series EMUs | linelength = {{cvt|17.5|km|abbr=on}}<ref name="Terada2002"/> | tracklength = | tracks = | gauge = {{RailGauge|sg|allk=on}} | electrification = 1,500 V DC [[overhead catenary]] | speed = {{cvt|75|km/h|abbr=on}}<ref name="Terada2002"/> | elevation = | website = {{URL|http://www.city.kyoto.lg.jp/kotsu}} | map = {{routemap |map = STRq!~HUBrg\hKRZWaeq!~HUBq\BHFq!~HUBeq~~ ~~ ~~←[[Keihan Uji Line]]→ BHFq!~HUB\hKRZWaeq\STRq~~ ~~ ~~←[[Nara Line]]→ tKBHFa!~HUBe\\~~0.0~~T01 {{STN|Rokujizō|x|JR West}}・{{STN|Rokujizō|x|Keihan}} (keihan) tBHF\\~~1.1~~T02 [[Ishida Station (Kyoto)|Ishida]] tBHF\tKDSTa\~~2.4~~T03 [[Daigo Station (Kyoto)|Daigo]] / Daigo Depot tABZg+l\tSTRr\ tBHF\\~~3.6~~T04 [[Ono Station (Kyoto)|Ono]] tBHF\\~~4.9~~T05 {{STN|Nagitsuji|x}} tBHF\\~~5.9~~T06 [[Higashino Station (Kyoto)|Higashino]] tBHF!~HUBaq\HUBlg\~~7.0~~T07 {{STN|Yamashina|x}} tKRZ\BHFq!~HUB\STR+r~~ ~~ ~~[[Keihan Yamashina Station|Keihan Yamashina]] ←[[Keihan Keishin Line]]↓ tKRZ\BHFq!~HUBe\KRZu~~ ~~ ~~Yamashina tSTR\STR+l\STRr~~ ~~ ~~←[[Tokaido Main Line]] ([[Biwako Line]])→ tSTR\tSTRa\ tSTRl\tABZg+r\ \tBHF\~~8.7~~T08 {{STN|Misasagi|x}} \tBHF\~~10.5~~T09 {{STN|Keage|x}} \tBHF\~~11.5~~T10 [[Higashiyama Station (Kyoto)|Higashiyama]] \tBHF\~~12.1~~T11 {{STN|Sanjō Keihan|x}} tSTRq\tKRZt\tBHFq~~ ~~ ~~←[[Keihan Ōtō Line]]/[[Keihan Main Line]]→ \tKRZW\~~ ~~ ~~[[Kamo River]] \tBHF\~~12.6~~T12 {{STN|Kyōto Shiyakusho-mae|x}} \tSTR\ tSTRq\tKRZt!~HUBrg\tBHFq!~HUBeq~~ ~~ ~~←{{ric|Kyoto Municipal Subway|k|name=y}}→ \tBHF!~HUBe\~~13.5~~T13 {{STN|Karasuma Oike|x}} \tSTR\ \tBHF\~~14.3~~T14 {{STN|Nijōjō-mae|x}} \tSTR\~~ ~~ ~~←[[Sanin Main Line]] ([[Sagano Line]])→ STRq\tKRZ!~HUBrg\BHFq!~HUBeq~~ ~~ ~~Nijō \tBHF!~HUBe\~~15.1~~T15 {{STN|Nijō|x|Kyoto}} \tBHF\~~16.2~~T16 {{STN|Nishiōji Oike|x}} \tSTR\uSTR+1 \tKBHFe!~HUBaq\uBHF!~HUBeq~~17.5~~T17 {{STN|Uzumasa Tenjingawa|x}} \\uSTR~~ ~~ ~~{{STN|Randen Tenjingawa|x}} \\uSTR~~ ~~ ~~↑[[Arashiyama Main Line|Keifuku Electric Railroad Arashiyama Main Line]]↓ }} | map_state = collapsed }} '''တိုးဇိုင်းရထားလိုင်း''' (東西線, Tōzai-sen) သည် [[ကျိုတိုမြို့]]ရှိ မြေအောက်ရထားလိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက်ဧရိယာ ([[ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ]]မှ စတင်) မှစတင်ကာ အရှေ့ဘက်မှ အနောက်ဘက်သို့ မြို့လယ်ဧရိယာကို ဖြတ်သန်းပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည်။ ဂျပန်ဘာသာစကားဖြင့် တိုးဇိုင်း (東西) ဆိုသည်မှာ အရှေ့အနောက်ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ ကျိုတိုမြို့ပို့ဆောင်ရေးဌာနသည် [[ခရဆုမရထားလိုင်း]]၊ မြို့ဘတ်စကားဝန်ဆောင်မှုများနှင့်အတူ ဤတိုးဇိုင်းရထားလိုင်းကို စီမံဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ခရီးဆုံးဘူတာများမှာ [[အုဂျိမြို့]]ရှိ [[ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ]]နှင့် [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]ရှိ [[အုဇုမဆတန်းဂျင်းဂဝဘူတာ]]တို့ ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်အချက်အလက်အရ ဤရထားလိုင်းသည် နေ့စဉ် ခရီးသည် ၂၄၁,၁၃၃ ဦးကို ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဘူတာများသည် ဝှီးချဲအသုံးပြုနိုင်သည်။ ဓာတ်လှေကားများလည်း ပါရှိကာ ရထားလမ်းနှင့် ပလက်ဖောင်းအကြားသည် နေရာလွတ်ကျဉ်းမြောင်းသည်။ လွယ်ကူစွာမှတ်သားနိုင်စေရန်အတွက် ဘူတာတစ်ခုချင်းစီတွင် အရောင်ကုဒ်များ ရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းများအားလုံးသည် ရထားလမ်းနှစ်ခု၏ အလယ်တွင်ရှိသည့်ပုံစံ ဖြစ်သည်။ ရထားလမ်းနှင့် ပလက်ဖောင်းအကြားတွင်လည်း မှန်တံခါးများဖြင့် ကာရံထားသည်။ ရထားလမ်းသည် ၁၇.၅ ကီလိုမီတာ (၁၀.၉ မိုင်) ရှည်သည်။ ရထားသံလမ်း၏ အကျယ်သည် ၁၄၃၅ မီလီမီတာ (၄ပေ ၈လက်မခွဲ) ရှိသည်။ ရထားလိုင်းတွင် ရထားလမ်းကြောင်းနှစ်ခု ပါရှိသည်။ ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာမှ တန်းဂျင်းဂဝဘူတာအထိ ခရီးကြာချိန်သည် ၃၄ မိနစ် ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ဒိုင်းဂိုးဘူတာမှ နိဂျောဘူတာအထိ လမ်းပိုင်းကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ဒိုင်းဂိုးဘူတာမှ ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာအထိ လမ်းပိုင်းကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ နိဂျောဘူတာမှ အနောက်ဘက်အရပ်ရှိ အုဇုမဆဘူတာအထိ ပြေးဆွဲပေးသည့် ဝန်ဆောင်မှုကို ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့သည်။ ==ဘူတာများ== {| class="wikitable" |- !colspan="2" style="border-bottom:none;text-align:left;"|ဘူတာအမှတ် !colspan="2" style="border-bottom:none;text-align:left;"|အကွာအဝေး (ကီလိုမီတာ) !rowspan="3"|ရထားပြောင်းစီးခြင်း !colspan="2" rowspan="3"|တည်နေရာ |- !rowspan="2" style="border-top:none;"| !style="text-align:left;"|ဘူတာအမည် !rowspan="2" style="border-top:none;"| !rowspan="2"|ဘူတာ၏ အရောင်အမှတ်အသား |- !style="text-align:right;|ဂျပန်ဘာသာ |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|01|size=30}} |[[ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|0.0 |rowspan="2" style="background:#99CCFF;"|''Wasurenagusa-iro''<br />([[Forget-me-not]]) |rowspan="2"|{{Plainlist| *{{rcb|JR West|Nara|route}} [[Nara Line]] (D06) *[[File:Number prefix Keihan lines.svg|20px]] [[Keihan Uji Line]] (KH73)<ref group="footnote">Some transfers require a brief walk to a nearby station. In the case of Rokujizō in particular, the station on the [[Keihan Uji Line]] is located several blocks away from the Subway and JR stations.</ref>}} |rowspan="2"colspan="2"|[[အုဂျိမြို့၊ ကျိုတို|အုဂျိမြို့]] |- |style="text-align:right;"|六地蔵 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|02|size=30}} |[[ရှိဒဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|1.1 |rowspan="2" style="background:#CCFFFF;"|''Aijiro'' <br />(White [[indigofera]]) <!-- or ''Kamenozoki'' --> |rowspan="2"|&nbsp; |rowspan="4"|[[ဖုရှိမိရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|ဖုရှိမိရပ်ကွက်]] |rowspan="32"|[[ကျိုတိုမြို့]] |- |style="text-align:right;"|石田 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|03|size=30}} |[[ဒိုင်းဂိုးဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|2.4 |rowspan="2" style="background:#FFCCCC;"|''Sakura-iro''<br />([[Cherry blossom]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|醍醐 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|04|size=30}} |[[အိုနိုဘူတာ (ကျိုတို)|အိုနိုဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|3.6 |rowspan="2" style="background:#FF0099;"|''Kōbai-iro''<br />(Red [[ume]]) |rowspan="2"|&nbsp; |rowspan="10"|[[ယနရှိနရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|ယမရှိနရပ်ကွက်]] |- |style="text-align:right;"|小野 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|05|size=30}} |[[နဂိဆွတ်ဂျိဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|4.9 |rowspan="2" style="background:#CC6699;"|''Kosumosu-iro''<br />([[Cosmos (flower)|Cosmos]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|椥辻 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|06|size=30}} |[[ဟိဂရှိနိုဘူတာ (ကျိုတို)|ဟိဂရှိနိုဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|5.9 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#9966CC;"|''Fuji-iro''<br />([[Wisteria floribunda|<span style="color:white">Wisteria</span>]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|東野 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|07|size=30}} |[[ယမရှိနဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|7.0 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#9933CC;"|''Fuji Murasaki''<br />(Wisteria purple) |rowspan="2"|{{Plainlist| *{{rcb|JR West|Tōkaidō|route}} [[Tōkaidō Main Line]] ([[Biwako Line]]) (A30) *{{rcb|JR West|Kosei|route}} [[Kosei Line]] (B30) *[[File:Number prefix Otsu lines.svg|20px|OT]] [[Keihan Keishin Line]]<ref group="footnote">Trains of the [[Keihan Keishin Line]] operate on the Tōzai Line between Misasagi and Uzumasa Tenjingawa stations. One can still transfer to or from the subway at Yamashina, but an extra fee is required, as the stations are physically separate.</ref><br> (OT31 at {{STN|Keihan Yamashina|x}})}} |- |style="text-align:right;"|山科 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|08|size=30}} |[[မိဆဆဂိဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|8.7 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#3333CC;"|''Kikyō-iro''<br />([[Chinese bellflower|<span style="color:white">Chinese bellflower</span>]]) |rowspan="2"|[[File:Number prefix Otsu lines.svg|20px|OT]] [[Keihan Keishin Line]] (Through service) |- |style="text-align:right;"|御陵 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|09|size=30}} |[[ခဲအဂဲဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|10.5 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#330099;"|''Sumire-iro''<br />([[Violet (color)|<span style="color:white">Violet</span>]]) |rowspan="2"|&nbsp; |rowspan="6"|[[ဟိဂရှိယမရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|ဟိဂရှိယမရပ်ကွက်]] |- |style="text-align:right;"|蹴上 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|10|size=30}} |[[ဟိဂရှိယမဘူတာ (ကျိုတို)|ဟိဂရှိယမဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|11.5 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#993399;"|''Ayame-iro''<br />([[Iris (color)|<span style="color:white">Iris</span>]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|東山 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|11|size=30}} |[[ဆန်းဂျောခဲအိဟန်ဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|12.1 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#CC3399;"|''Botan-iro''<br />([[Peony|<span style="color:white">Peony</span>]]) |rowspan="2"|{{Plainlist| *[[File:Number prefix Keihan lines.svg|20px]] [[Keihan Main Line]] (KH40 at {{STN|Sanjō|x|Kyoto|Sanjo}}) *[[File:Number prefix Keihan lines.svg|20px]] [[Keihan Oto Line]] (KH40 at Sanjo)}} |- |style="text-align:right;"|三条京阪 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|12|size=30}} |[[ခယောတိုရှိယခုရှောမအဲဘူတာ]]<br> (Kawaramachi Oike) |rowspan="2" align="right"|12.6 |rowspan="2" style="background:#FF3366;"|''Karakurenai''<br />([[Crimson]]) |rowspan="2"|&nbsp; |rowspan="10"|[[နခဂယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|နခဂယောရပ်ကွက်]] |- |style="text-align:right;"|京都市役所前<br> (河原町御池) |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|13|size=30}} |[[ခရဆုမအိုအိခဲဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|13.5 |rowspan="2" style="background:#FF3300;"|''Shu-iro''<br />([[Vermilion]]) |rowspan="2"|{{ric|Kyoto Municipal Subway|k|name=y}} (K08) |- |style="text-align:right;"|烏丸御池 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|14|size=30}} |[[နိဂျောဂျောမအဲဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|14.3 |rowspan="2" style="background:#FF6633;"|''Kaki-iro''<br />([[Persimmon]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|二条城前 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|15|size=30}} |[[နိဂျောဘူတာ (ကျိုတို)|နိဂျောဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|15.1 |rowspan="2" style="background:#FF9933;"|''Yamabuki-iro''<br />([[Globeflower]]) |rowspan="2"|{{rcb|JR West|San'in E|route}} [[Sanin Main Line]] ([[Sagano Line]]) (E04) |- |style="text-align:right;"|二条 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|16|size=30}} |[[နိရှိအိုးဂျိအိုအိခဲဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|16.2 |rowspan="2" style="background:#FFC20E;"|''Himawari-iro''<br />([[Sunflower]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|西大路御池 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|17|size=30}} |[[အုဇုမဆတန်းဂျင်းဂဝဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|17.5 |rowspan="2" style="background:#FFF450;"|''Remon-iro''<br />([[Lemon]]) |rowspan="2"|[[File:Number prefix Randen Arashiyama mainline.svg|20px|A]] [[Keifuku Electric Railroad|Randen Tram]] Arashiyama Main Line<br> (A5 at {{STN|Randen-Tenjingawa|x}}) |rowspan="2"|[[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]] |- |style="text-align:right;"|太秦天神川 |} ==စက်ခေါင်းများ== ==သမိုင်းကြောင်း== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့မြေအောက်ရထားလိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ရထားလိုင်းများ]] 03o8vlbkff7pu8cnepoj20kh9sxh8yg 1027340 1027339 2026-04-24T02:49:44Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ဘူတာများ */ 1027340 wikitext text/x-wiki {{Infobox rail line | box_width = | name = တိုးဇိုင်းရထားလိုင်း | color = {{rcr|Kyoto Municipal Subway|t}} <!-- orangered --> | logo = Subway KyotoTozai.svg | logo_width = 50 | image = Kyoto Municipal Subway 50 Series 5614.jpg | image_width = 300px | caption = EMU ၅၀ စီးရီး | type = [[Rapid transit]] | system = {{ric|Kyoto Municipal Subway}} [[Kyoto Municipal Subway|Kyoto City Subway]] | status = | locale = [[ကျိုတိုမြို့]] | start = [[ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ|ရိုခုဂျိဇိုး]] | end = [[အုဇုမဆတန်းဂျင်းဂဝဘူတာ|အုဇုမဆတန်းဂျင်းဂဝ]] | stations = 17 | routes = | daily_ridership = | open = {{start date and age|October 12, 1997|df=y}} | close = | owner = | operator = [[Kyoto Municipal Transportation Bureau]] | character = | depot = Daigo | stock = 50 series EMUs<br/> Keihan 800 series EMUs | linelength = {{cvt|17.5|km|abbr=on}}<ref name="Terada2002"/> | tracklength = | tracks = | gauge = {{RailGauge|sg|allk=on}} | electrification = 1,500 V DC [[overhead catenary]] | speed = {{cvt|75|km/h|abbr=on}}<ref name="Terada2002"/> | elevation = | website = {{URL|http://www.city.kyoto.lg.jp/kotsu}} | map = {{routemap |map = STRq!~HUBrg\hKRZWaeq!~HUBq\BHFq!~HUBeq~~ ~~ ~~←[[Keihan Uji Line]]→ BHFq!~HUB\hKRZWaeq\STRq~~ ~~ ~~←[[Nara Line]]→ tKBHFa!~HUBe\\~~0.0~~T01 {{STN|Rokujizō|x|JR West}}・{{STN|Rokujizō|x|Keihan}} (keihan) tBHF\\~~1.1~~T02 [[Ishida Station (Kyoto)|Ishida]] tBHF\tKDSTa\~~2.4~~T03 [[Daigo Station (Kyoto)|Daigo]] / Daigo Depot tABZg+l\tSTRr\ tBHF\\~~3.6~~T04 [[Ono Station (Kyoto)|Ono]] tBHF\\~~4.9~~T05 {{STN|Nagitsuji|x}} tBHF\\~~5.9~~T06 [[Higashino Station (Kyoto)|Higashino]] tBHF!~HUBaq\HUBlg\~~7.0~~T07 {{STN|Yamashina|x}} tKRZ\BHFq!~HUB\STR+r~~ ~~ ~~[[Keihan Yamashina Station|Keihan Yamashina]] ←[[Keihan Keishin Line]]↓ tKRZ\BHFq!~HUBe\KRZu~~ ~~ ~~Yamashina tSTR\STR+l\STRr~~ ~~ ~~←[[Tokaido Main Line]] ([[Biwako Line]])→ tSTR\tSTRa\ tSTRl\tABZg+r\ \tBHF\~~8.7~~T08 {{STN|Misasagi|x}} \tBHF\~~10.5~~T09 {{STN|Keage|x}} \tBHF\~~11.5~~T10 [[Higashiyama Station (Kyoto)|Higashiyama]] \tBHF\~~12.1~~T11 {{STN|Sanjō Keihan|x}} tSTRq\tKRZt\tBHFq~~ ~~ ~~←[[Keihan Ōtō Line]]/[[Keihan Main Line]]→ \tKRZW\~~ ~~ ~~[[Kamo River]] \tBHF\~~12.6~~T12 {{STN|Kyōto Shiyakusho-mae|x}} \tSTR\ tSTRq\tKRZt!~HUBrg\tBHFq!~HUBeq~~ ~~ ~~←{{ric|Kyoto Municipal Subway|k|name=y}}→ \tBHF!~HUBe\~~13.5~~T13 {{STN|Karasuma Oike|x}} \tSTR\ \tBHF\~~14.3~~T14 {{STN|Nijōjō-mae|x}} \tSTR\~~ ~~ ~~←[[Sanin Main Line]] ([[Sagano Line]])→ STRq\tKRZ!~HUBrg\BHFq!~HUBeq~~ ~~ ~~Nijō \tBHF!~HUBe\~~15.1~~T15 {{STN|Nijō|x|Kyoto}} \tBHF\~~16.2~~T16 {{STN|Nishiōji Oike|x}} \tSTR\uSTR+1 \tKBHFe!~HUBaq\uBHF!~HUBeq~~17.5~~T17 {{STN|Uzumasa Tenjingawa|x}} \\uSTR~~ ~~ ~~{{STN|Randen Tenjingawa|x}} \\uSTR~~ ~~ ~~↑[[Arashiyama Main Line|Keifuku Electric Railroad Arashiyama Main Line]]↓ }} | map_state = collapsed }} '''တိုးဇိုင်းရထားလိုင်း''' (東西線, Tōzai-sen) သည် [[ကျိုတိုမြို့]]ရှိ မြေအောက်ရထားလိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက်ဧရိယာ ([[ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ]]မှ စတင်) မှစတင်ကာ အရှေ့ဘက်မှ အနောက်ဘက်သို့ မြို့လယ်ဧရိယာကို ဖြတ်သန်းပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည်။ ဂျပန်ဘာသာစကားဖြင့် တိုးဇိုင်း (東西) ဆိုသည်မှာ အရှေ့အနောက်ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ ကျိုတိုမြို့ပို့ဆောင်ရေးဌာနသည် [[ခရဆုမရထားလိုင်း]]၊ မြို့ဘတ်စကားဝန်ဆောင်မှုများနှင့်အတူ ဤတိုးဇိုင်းရထားလိုင်းကို စီမံဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ခရီးဆုံးဘူတာများမှာ [[အုဂျိမြို့]]ရှိ [[ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ]]နှင့် [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]ရှိ [[အုဇုမဆတန်းဂျင်းဂဝဘူတာ]]တို့ ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်အချက်အလက်အရ ဤရထားလိုင်းသည် နေ့စဉ် ခရီးသည် ၂၄၁,၁၃၃ ဦးကို ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဘူတာများသည် ဝှီးချဲအသုံးပြုနိုင်သည်။ ဓာတ်လှေကားများလည်း ပါရှိကာ ရထားလမ်းနှင့် ပလက်ဖောင်းအကြားသည် နေရာလွတ်ကျဉ်းမြောင်းသည်။ လွယ်ကူစွာမှတ်သားနိုင်စေရန်အတွက် ဘူတာတစ်ခုချင်းစီတွင် အရောင်ကုဒ်များ ရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းများအားလုံးသည် ရထားလမ်းနှစ်ခု၏ အလယ်တွင်ရှိသည့်ပုံစံ ဖြစ်သည်။ ရထားလမ်းနှင့် ပလက်ဖောင်းအကြားတွင်လည်း မှန်တံခါးများဖြင့် ကာရံထားသည်။ ရထားလမ်းသည် ၁၇.၅ ကီလိုမီတာ (၁၀.၉ မိုင်) ရှည်သည်။ ရထားသံလမ်း၏ အကျယ်သည် ၁၄၃၅ မီလီမီတာ (၄ပေ ၈လက်မခွဲ) ရှိသည်။ ရထားလိုင်းတွင် ရထားလမ်းကြောင်းနှစ်ခု ပါရှိသည်။ ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာမှ တန်းဂျင်းဂဝဘူတာအထိ ခရီးကြာချိန်သည် ၃၄ မိနစ် ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ဒိုင်းဂိုးဘူတာမှ နိဂျောဘူတာအထိ လမ်းပိုင်းကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ဒိုင်းဂိုးဘူတာမှ ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာအထိ လမ်းပိုင်းကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ နိဂျောဘူတာမှ အနောက်ဘက်အရပ်ရှိ အုဇုမဆဘူတာအထိ ပြေးဆွဲပေးသည့် ဝန်ဆောင်မှုကို ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့သည်။ ==ဘူတာများ== {| class="wikitable" |- !colspan="2" style="border-bottom:none;text-align:left;"|ဘူတာအမှတ် !colspan="2" style="border-bottom:none;text-align:left;"|အကွာအဝေး (ကီလိုမီတာ) !rowspan="3"|ရထားပြောင်းစီးခြင်း !colspan="2" rowspan="3"|တည်နေရာ |- !rowspan="2" style="border-top:none;"| !style="text-align:left;"|ဘူတာအမည် !rowspan="2" style="border-top:none;"| !rowspan="2"|ဘူတာ၏ အရောင်အမှတ်အသား |- !style="text-align:right;|ဂျပန်ဘာသာ |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|01|size=30}} |[[ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|0.0 |rowspan="2" style="background:#99CCFF;"|''Wasurenagusa-iro''<br />([[Forget-me-not]]) |rowspan="2"|{{Plainlist| *{{rcb|JR West|Nara|route}} [[Nara Line]] (D06) *[[File:Number prefix Keihan lines.svg|20px]] [[Keihan Uji Line]] (KH73)<ref group="footnote">Some transfers require a brief walk to a nearby station. In the case of Rokujizō in particular, the station on the [[Keihan Uji Line]] is located several blocks away from the Subway and JR stations.</ref>}} |rowspan="2"colspan="2"|[[အုဂျိမြို့၊ ကျိုတို|အုဂျိမြို့]] |- |style="text-align:right;"|六地蔵 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|02|size=30}} |[[ရှိဒဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|1.1 |rowspan="2" style="background:#CCFFFF;"|''Aijiro'' <br />(White [[indigofera]]) <!-- or ''Kamenozoki'' --> |rowspan="2"|&nbsp; |rowspan="4"|[[ဖုရှိမိရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|ဖုရှိမိရပ်ကွက်]] |rowspan="32"|[[ကျိုတိုမြို့]] |- |style="text-align:right;"|石田 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|03|size=30}} |[[ဒိုင်းဂိုဘူတာ (ကျိုတို)|ဒိုင်းဂိုဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|2.4 |rowspan="2" style="background:#FFCCCC;"|''Sakura-iro''<br />([[Cherry blossom]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|醍醐 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|04|size=30}} |[[အိုနိုဘူတာ (ကျိုတို)|အိုနိုဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|3.6 |rowspan="2" style="background:#FF0099;"|''Kōbai-iro''<br />(Red [[ume]]) |rowspan="2"|&nbsp; |rowspan="10"|[[ယနရှိနရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|ယမရှိနရပ်ကွက်]] |- |style="text-align:right;"|小野 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|05|size=30}} |[[နဂိဆွတ်ဂျိဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|4.9 |rowspan="2" style="background:#CC6699;"|''Kosumosu-iro''<br />([[Cosmos (flower)|Cosmos]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|椥辻 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|06|size=30}} |[[ဟိဂရှိနိုဘူတာ (ကျိုတို)|ဟိဂရှိနိုဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|5.9 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#9966CC;"|''Fuji-iro''<br />([[Wisteria floribunda|<span style="color:white">Wisteria</span>]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|東野 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|07|size=30}} |[[ယမရှိနဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|7.0 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#9933CC;"|''Fuji Murasaki''<br />(Wisteria purple) |rowspan="2"|{{Plainlist| *{{rcb|JR West|Tōkaidō|route}} [[Tōkaidō Main Line]] ([[Biwako Line]]) (A30) *{{rcb|JR West|Kosei|route}} [[Kosei Line]] (B30) *[[File:Number prefix Otsu lines.svg|20px|OT]] [[Keihan Keishin Line]]<ref group="footnote">Trains of the [[Keihan Keishin Line]] operate on the Tōzai Line between Misasagi and Uzumasa Tenjingawa stations. One can still transfer to or from the subway at Yamashina, but an extra fee is required, as the stations are physically separate.</ref><br> (OT31 at {{STN|Keihan Yamashina|x}})}} |- |style="text-align:right;"|山科 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|08|size=30}} |[[မိဆဆဂိဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|8.7 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#3333CC;"|''Kikyō-iro''<br />([[Chinese bellflower|<span style="color:white">Chinese bellflower</span>]]) |rowspan="2"|[[File:Number prefix Otsu lines.svg|20px|OT]] [[Keihan Keishin Line]] (Through service) |- |style="text-align:right;"|御陵 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|09|size=30}} |[[ခဲအဂဲဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|10.5 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#330099;"|''Sumire-iro''<br />([[Violet (color)|<span style="color:white">Violet</span>]]) |rowspan="2"|&nbsp; |rowspan="6"|[[ဟိဂရှိယမရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|ဟိဂရှိယမရပ်ကွက်]] |- |style="text-align:right;"|蹴上 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|10|size=30}} |[[ဟိဂရှိယမဘူတာ (ကျိုတို)|ဟိဂရှိယမဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|11.5 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#993399;"|''Ayame-iro''<br />([[Iris (color)|<span style="color:white">Iris</span>]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|東山 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|11|size=30}} |[[ဆန်းဂျောခဲအိဟန်ဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|12.1 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#CC3399;"|''Botan-iro''<br />([[Peony|<span style="color:white">Peony</span>]]) |rowspan="2"|{{Plainlist| *[[File:Number prefix Keihan lines.svg|20px]] [[Keihan Main Line]] (KH40 at {{STN|Sanjō|x|Kyoto|Sanjo}}) *[[File:Number prefix Keihan lines.svg|20px]] [[Keihan Oto Line]] (KH40 at Sanjo)}} |- |style="text-align:right;"|三条京阪 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|12|size=30}} |[[ခယောတိုရှိယခုရှောမအဲဘူတာ]]<br> (Kawaramachi Oike) |rowspan="2" align="right"|12.6 |rowspan="2" style="background:#FF3366;"|''Karakurenai''<br />([[Crimson]]) |rowspan="2"|&nbsp; |rowspan="10"|[[နခဂယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|နခဂယောရပ်ကွက်]] |- |style="text-align:right;"|京都市役所前<br> (河原町御池) |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|13|size=30}} |[[ခရဆုမအိုအိခဲဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|13.5 |rowspan="2" style="background:#FF3300;"|''Shu-iro''<br />([[Vermilion]]) |rowspan="2"|{{ric|Kyoto Municipal Subway|k|name=y}} (K08) |- |style="text-align:right;"|烏丸御池 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|14|size=30}} |[[နိဂျောဂျောမအဲဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|14.3 |rowspan="2" style="background:#FF6633;"|''Kaki-iro''<br />([[Persimmon]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|二条城前 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|15|size=30}} |[[နိဂျောဘူတာ (ကျိုတို)|နိဂျောဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|15.1 |rowspan="2" style="background:#FF9933;"|''Yamabuki-iro''<br />([[Globeflower]]) |rowspan="2"|{{rcb|JR West|San'in E|route}} [[Sanin Main Line]] ([[Sagano Line]]) (E04) |- |style="text-align:right;"|二条 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|16|size=30}} |[[နိရှိအိုးဂျိအိုအိခဲဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|16.2 |rowspan="2" style="background:#FFC20E;"|''Himawari-iro''<br />([[Sunflower]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|西大路御池 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|17|size=30}} |[[အုဇုမဆတန်းဂျင်းဂဝဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|17.5 |rowspan="2" style="background:#FFF450;"|''Remon-iro''<br />([[Lemon]]) |rowspan="2"|[[File:Number prefix Randen Arashiyama mainline.svg|20px|A]] [[Keifuku Electric Railroad|Randen Tram]] Arashiyama Main Line<br> (A5 at {{STN|Randen-Tenjingawa|x}}) |rowspan="2"|[[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]] |- |style="text-align:right;"|太秦天神川 |} ==စက်ခေါင်းများ== ==သမိုင်းကြောင်း== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့မြေအောက်ရထားလိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ရထားလိုင်းများ]] n269f2fpb3n5863hxetffbvsrnfb6dz 1027341 1027340 2026-04-24T02:51:40Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ဘူတာများ */ 1027341 wikitext text/x-wiki {{Infobox rail line | box_width = | name = တိုးဇိုင်းရထားလိုင်း | color = {{rcr|Kyoto Municipal Subway|t}} <!-- orangered --> | logo = Subway KyotoTozai.svg | logo_width = 50 | image = Kyoto Municipal Subway 50 Series 5614.jpg | image_width = 300px | caption = EMU ၅၀ စီးရီး | type = [[Rapid transit]] | system = {{ric|Kyoto Municipal Subway}} [[Kyoto Municipal Subway|Kyoto City Subway]] | status = | locale = [[ကျိုတိုမြို့]] | start = [[ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ|ရိုခုဂျိဇိုး]] | end = [[အုဇုမဆတန်းဂျင်းဂဝဘူတာ|အုဇုမဆတန်းဂျင်းဂဝ]] | stations = 17 | routes = | daily_ridership = | open = {{start date and age|October 12, 1997|df=y}} | close = | owner = | operator = [[Kyoto Municipal Transportation Bureau]] | character = | depot = Daigo | stock = 50 series EMUs<br/> Keihan 800 series EMUs | linelength = {{cvt|17.5|km|abbr=on}}<ref name="Terada2002"/> | tracklength = | tracks = | gauge = {{RailGauge|sg|allk=on}} | electrification = 1,500 V DC [[overhead catenary]] | speed = {{cvt|75|km/h|abbr=on}}<ref name="Terada2002"/> | elevation = | website = {{URL|http://www.city.kyoto.lg.jp/kotsu}} | map = {{routemap |map = STRq!~HUBrg\hKRZWaeq!~HUBq\BHFq!~HUBeq~~ ~~ ~~←[[Keihan Uji Line]]→ BHFq!~HUB\hKRZWaeq\STRq~~ ~~ ~~←[[Nara Line]]→ tKBHFa!~HUBe\\~~0.0~~T01 {{STN|Rokujizō|x|JR West}}・{{STN|Rokujizō|x|Keihan}} (keihan) tBHF\\~~1.1~~T02 [[Ishida Station (Kyoto)|Ishida]] tBHF\tKDSTa\~~2.4~~T03 [[Daigo Station (Kyoto)|Daigo]] / Daigo Depot tABZg+l\tSTRr\ tBHF\\~~3.6~~T04 [[Ono Station (Kyoto)|Ono]] tBHF\\~~4.9~~T05 {{STN|Nagitsuji|x}} tBHF\\~~5.9~~T06 [[Higashino Station (Kyoto)|Higashino]] tBHF!~HUBaq\HUBlg\~~7.0~~T07 {{STN|Yamashina|x}} tKRZ\BHFq!~HUB\STR+r~~ ~~ ~~[[Keihan Yamashina Station|Keihan Yamashina]] ←[[Keihan Keishin Line]]↓ tKRZ\BHFq!~HUBe\KRZu~~ ~~ ~~Yamashina tSTR\STR+l\STRr~~ ~~ ~~←[[Tokaido Main Line]] ([[Biwako Line]])→ tSTR\tSTRa\ tSTRl\tABZg+r\ \tBHF\~~8.7~~T08 {{STN|Misasagi|x}} \tBHF\~~10.5~~T09 {{STN|Keage|x}} \tBHF\~~11.5~~T10 [[Higashiyama Station (Kyoto)|Higashiyama]] \tBHF\~~12.1~~T11 {{STN|Sanjō Keihan|x}} tSTRq\tKRZt\tBHFq~~ ~~ ~~←[[Keihan Ōtō Line]]/[[Keihan Main Line]]→ \tKRZW\~~ ~~ ~~[[Kamo River]] \tBHF\~~12.6~~T12 {{STN|Kyōto Shiyakusho-mae|x}} \tSTR\ tSTRq\tKRZt!~HUBrg\tBHFq!~HUBeq~~ ~~ ~~←{{ric|Kyoto Municipal Subway|k|name=y}}→ \tBHF!~HUBe\~~13.5~~T13 {{STN|Karasuma Oike|x}} \tSTR\ \tBHF\~~14.3~~T14 {{STN|Nijōjō-mae|x}} \tSTR\~~ ~~ ~~←[[Sanin Main Line]] ([[Sagano Line]])→ STRq\tKRZ!~HUBrg\BHFq!~HUBeq~~ ~~ ~~Nijō \tBHF!~HUBe\~~15.1~~T15 {{STN|Nijō|x|Kyoto}} \tBHF\~~16.2~~T16 {{STN|Nishiōji Oike|x}} \tSTR\uSTR+1 \tKBHFe!~HUBaq\uBHF!~HUBeq~~17.5~~T17 {{STN|Uzumasa Tenjingawa|x}} \\uSTR~~ ~~ ~~{{STN|Randen Tenjingawa|x}} \\uSTR~~ ~~ ~~↑[[Arashiyama Main Line|Keifuku Electric Railroad Arashiyama Main Line]]↓ }} | map_state = collapsed }} '''တိုးဇိုင်းရထားလိုင်း''' (東西線, Tōzai-sen) သည် [[ကျိုတိုမြို့]]ရှိ မြေအောက်ရထားလိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက်ဧရိယာ ([[ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ]]မှ စတင်) မှစတင်ကာ အရှေ့ဘက်မှ အနောက်ဘက်သို့ မြို့လယ်ဧရိယာကို ဖြတ်သန်းပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည်။ ဂျပန်ဘာသာစကားဖြင့် တိုးဇိုင်း (東西) ဆိုသည်မှာ အရှေ့အနောက်ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ ကျိုတိုမြို့ပို့ဆောင်ရေးဌာနသည် [[ခရဆုမရထားလိုင်း]]၊ မြို့ဘတ်စကားဝန်ဆောင်မှုများနှင့်အတူ ဤတိုးဇိုင်းရထားလိုင်းကို စီမံဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ခရီးဆုံးဘူတာများမှာ [[အုဂျိမြို့]]ရှိ [[ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ]]နှင့် [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]ရှိ [[အုဇုမဆတန်းဂျင်းဂဝဘူတာ]]တို့ ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်အချက်အလက်အရ ဤရထားလိုင်းသည် နေ့စဉ် ခရီးသည် ၂၄၁,၁၃၃ ဦးကို ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဘူတာများသည် ဝှီးချဲအသုံးပြုနိုင်သည်။ ဓာတ်လှေကားများလည်း ပါရှိကာ ရထားလမ်းနှင့် ပလက်ဖောင်းအကြားသည် နေရာလွတ်ကျဉ်းမြောင်းသည်။ လွယ်ကူစွာမှတ်သားနိုင်စေရန်အတွက် ဘူတာတစ်ခုချင်းစီတွင် အရောင်ကုဒ်များ ရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းများအားလုံးသည် ရထားလမ်းနှစ်ခု၏ အလယ်တွင်ရှိသည့်ပုံစံ ဖြစ်သည်။ ရထားလမ်းနှင့် ပလက်ဖောင်းအကြားတွင်လည်း မှန်တံခါးများဖြင့် ကာရံထားသည်။ ရထားလမ်းသည် ၁၇.၅ ကီလိုမီတာ (၁၀.၉ မိုင်) ရှည်သည်။ ရထားသံလမ်း၏ အကျယ်သည် ၁၄၃၅ မီလီမီတာ (၄ပေ ၈လက်မခွဲ) ရှိသည်။ ရထားလိုင်းတွင် ရထားလမ်းကြောင်းနှစ်ခု ပါရှိသည်။ ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာမှ တန်းဂျင်းဂဝဘူတာအထိ ခရီးကြာချိန်သည် ၃၄ မိနစ် ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ဒိုင်းဂိုးဘူတာမှ နိဂျောဘူတာအထိ လမ်းပိုင်းကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ဒိုင်းဂိုးဘူတာမှ ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာအထိ လမ်းပိုင်းကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ နိဂျောဘူတာမှ အနောက်ဘက်အရပ်ရှိ အုဇုမဆဘူတာအထိ ပြေးဆွဲပေးသည့် ဝန်ဆောင်မှုကို ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့သည်။ ==ဘူတာများ== {| class="wikitable" |- !colspan="2" style="border-bottom:none;text-align:left;"|ဘူတာအမှတ် !colspan="2" style="border-bottom:none;text-align:left;"|အကွာအဝေး (ကီလိုမီတာ) !rowspan="3"|ရထားပြောင်းစီးခြင်း !colspan="2" rowspan="3"|တည်နေရာ |- !rowspan="2" style="border-top:none;"| !style="text-align:left;"|ဘူတာအမည် !rowspan="2" style="border-top:none;"| !rowspan="2"|ဘူတာ၏ အရောင်အမှတ်အသား |- !style="text-align:right;|ဂျပန်ဘာသာ |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|01|size=30}} |[[ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|0.0 |rowspan="2" style="background:#99CCFF;"|''Wasurenagusa-iro''<br />([[Forget-me-not]]) |rowspan="2"|{{Plainlist| *{{rcb|JR West|Nara|route}} [[Nara Line]] (D06) *[[File:Number prefix Keihan lines.svg|20px]] [[Keihan Uji Line]] (KH73)<ref group="footnote">Some transfers require a brief walk to a nearby station. In the case of Rokujizō in particular, the station on the [[Keihan Uji Line]] is located several blocks away from the Subway and JR stations.</ref>}} |rowspan="2"colspan="2"|[[အုဂျိမြို့]] |- |style="text-align:right;"|六地蔵 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|02|size=30}} |[[အိရှိဒဘူတာ (ကျိုတို)|အိရှိဒဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|1.1 |rowspan="2" style="background:#CCFFFF;"|''Aijiro'' <br />(White [[indigofera]]) <!-- or ''Kamenozoki'' --> |rowspan="2"|&nbsp; |rowspan="4"|[[ဖုရှိမိရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|ဖုရှိမိရပ်ကွက်]] |rowspan="32"|[[ကျိုတိုမြို့]] |- |style="text-align:right;"|石田 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|03|size=30}} |[[ဒိုင်းဂိုဘူတာ (ကျိုတို)|ဒိုင်းဂိုဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|2.4 |rowspan="2" style="background:#FFCCCC;"|''Sakura-iro''<br />([[Cherry blossom]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|醍醐 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|04|size=30}} |[[အိုနိုဘူတာ (ကျိုတို)|အိုနိုဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|3.6 |rowspan="2" style="background:#FF0099;"|''Kōbai-iro''<br />(Red [[ume]]) |rowspan="2"|&nbsp; |rowspan="10"|[[ယနရှိနရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|ယမရှိနရပ်ကွက်]] |- |style="text-align:right;"|小野 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|05|size=30}} |[[နဂိဆွတ်ဂျိဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|4.9 |rowspan="2" style="background:#CC6699;"|''Kosumosu-iro''<br />([[Cosmos (flower)|Cosmos]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|椥辻 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|06|size=30}} |[[ဟိဂရှိနိုဘူတာ (ကျိုတို)|ဟိဂရှိနိုဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|5.9 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#9966CC;"|''Fuji-iro''<br />([[Wisteria floribunda|<span style="color:white">Wisteria</span>]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|東野 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|07|size=30}} |[[ယမရှိနဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|7.0 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#9933CC;"|''Fuji Murasaki''<br />(Wisteria purple) |rowspan="2"|{{Plainlist| *{{rcb|JR West|Tōkaidō|route}} [[Tōkaidō Main Line]] ([[Biwako Line]]) (A30) *{{rcb|JR West|Kosei|route}} [[Kosei Line]] (B30) *[[File:Number prefix Otsu lines.svg|20px|OT]] [[Keihan Keishin Line]]<ref group="footnote">Trains of the [[Keihan Keishin Line]] operate on the Tōzai Line between Misasagi and Uzumasa Tenjingawa stations. One can still transfer to or from the subway at Yamashina, but an extra fee is required, as the stations are physically separate.</ref><br> (OT31 at {{STN|Keihan Yamashina|x}})}} |- |style="text-align:right;"|山科 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|08|size=30}} |[[မိဆဆဂိဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|8.7 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#3333CC;"|''Kikyō-iro''<br />([[Chinese bellflower|<span style="color:white">Chinese bellflower</span>]]) |rowspan="2"|[[File:Number prefix Otsu lines.svg|20px|OT]] [[Keihan Keishin Line]] (Through service) |- |style="text-align:right;"|御陵 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|09|size=30}} |[[ခဲအဂဲဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|10.5 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#330099;"|''Sumire-iro''<br />([[Violet (color)|<span style="color:white">Violet</span>]]) |rowspan="2"|&nbsp; |rowspan="6"|[[ဟိဂရှိယမရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|ဟိဂရှိယမရပ်ကွက်]] |- |style="text-align:right;"|蹴上 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|10|size=30}} |[[ဟိဂရှိယမဘူတာ (ကျိုတို)|ဟိဂရှိယမဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|11.5 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#993399;"|''Ayame-iro''<br />([[Iris (color)|<span style="color:white">Iris</span>]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|東山 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|11|size=30}} |[[ဆန်းဂျောခဲအိဟန်ဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|12.1 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#CC3399;"|''Botan-iro''<br />([[Peony|<span style="color:white">Peony</span>]]) |rowspan="2"|{{Plainlist| *[[File:Number prefix Keihan lines.svg|20px]] [[Keihan Main Line]] (KH40 at {{STN|Sanjō|x|Kyoto|Sanjo}}) *[[File:Number prefix Keihan lines.svg|20px]] [[Keihan Oto Line]] (KH40 at Sanjo)}} |- |style="text-align:right;"|三条京阪 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|12|size=30}} |[[ခယောတိုရှိယခုရှောမအဲဘူတာ]]<br> (Kawaramachi Oike) |rowspan="2" align="right"|12.6 |rowspan="2" style="background:#FF3366;"|''Karakurenai''<br />([[Crimson]]) |rowspan="2"|&nbsp; |rowspan="10"|[[နခဂယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|နခဂယောရပ်ကွက်]] |- |style="text-align:right;"|京都市役所前<br> (河原町御池) |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|13|size=30}} |[[ခရဆုမအိုအိခဲဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|13.5 |rowspan="2" style="background:#FF3300;"|''Shu-iro''<br />([[Vermilion]]) |rowspan="2"|{{ric|Kyoto Municipal Subway|k|name=y}} (K08) |- |style="text-align:right;"|烏丸御池 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|14|size=30}} |[[နိဂျောဂျောမအဲဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|14.3 |rowspan="2" style="background:#FF6633;"|''Kaki-iro''<br />([[Persimmon]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|二条城前 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|15|size=30}} |[[နိဂျောဘူတာ (ကျိုတို)|နိဂျောဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|15.1 |rowspan="2" style="background:#FF9933;"|''Yamabuki-iro''<br />([[Globeflower]]) |rowspan="2"|{{rcb|JR West|San'in E|route}} [[Sanin Main Line]] ([[Sagano Line]]) (E04) |- |style="text-align:right;"|二条 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|16|size=30}} |[[နိရှိအိုးဂျိအိုအိခဲဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|16.2 |rowspan="2" style="background:#FFC20E;"|''Himawari-iro''<br />([[Sunflower]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|西大路御池 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|17|size=30}} |[[အုဇုမဆတန်းဂျင်းဂဝဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|17.5 |rowspan="2" style="background:#FFF450;"|''Remon-iro''<br />([[Lemon]]) |rowspan="2"|[[File:Number prefix Randen Arashiyama mainline.svg|20px|A]] [[Keifuku Electric Railroad|Randen Tram]] Arashiyama Main Line<br> (A5 at {{STN|Randen-Tenjingawa|x}}) |rowspan="2"|[[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]] |- |style="text-align:right;"|太秦天神川 |} ==စက်ခေါင်းများ== ==သမိုင်းကြောင်း== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့မြေအောက်ရထားလိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ရထားလိုင်းများ]] to7hb824b2hlqr2onerqp24jz77182w 1027347 1027341 2026-04-24T02:55:49Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ဘူတာများ */ 1027347 wikitext text/x-wiki {{Infobox rail line | box_width = | name = တိုးဇိုင်းရထားလိုင်း | color = {{rcr|Kyoto Municipal Subway|t}} <!-- orangered --> | logo = Subway KyotoTozai.svg | logo_width = 50 | image = Kyoto Municipal Subway 50 Series 5614.jpg | image_width = 300px | caption = EMU ၅၀ စီးရီး | type = [[Rapid transit]] | system = {{ric|Kyoto Municipal Subway}} [[Kyoto Municipal Subway|Kyoto City Subway]] | status = | locale = [[ကျိုတိုမြို့]] | start = [[ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ|ရိုခုဂျိဇိုး]] | end = [[အုဇုမဆတန်းဂျင်းဂဝဘူတာ|အုဇုမဆတန်းဂျင်းဂဝ]] | stations = 17 | routes = | daily_ridership = | open = {{start date and age|October 12, 1997|df=y}} | close = | owner = | operator = [[Kyoto Municipal Transportation Bureau]] | character = | depot = Daigo | stock = 50 series EMUs<br/> Keihan 800 series EMUs | linelength = {{cvt|17.5|km|abbr=on}}<ref name="Terada2002"/> | tracklength = | tracks = | gauge = {{RailGauge|sg|allk=on}} | electrification = 1,500 V DC [[overhead catenary]] | speed = {{cvt|75|km/h|abbr=on}}<ref name="Terada2002"/> | elevation = | website = {{URL|http://www.city.kyoto.lg.jp/kotsu}} | map = {{routemap |map = STRq!~HUBrg\hKRZWaeq!~HUBq\BHFq!~HUBeq~~ ~~ ~~←[[Keihan Uji Line]]→ BHFq!~HUB\hKRZWaeq\STRq~~ ~~ ~~←[[Nara Line]]→ tKBHFa!~HUBe\\~~0.0~~T01 {{STN|Rokujizō|x|JR West}}・{{STN|Rokujizō|x|Keihan}} (keihan) tBHF\\~~1.1~~T02 [[Ishida Station (Kyoto)|Ishida]] tBHF\tKDSTa\~~2.4~~T03 [[Daigo Station (Kyoto)|Daigo]] / Daigo Depot tABZg+l\tSTRr\ tBHF\\~~3.6~~T04 [[Ono Station (Kyoto)|Ono]] tBHF\\~~4.9~~T05 {{STN|Nagitsuji|x}} tBHF\\~~5.9~~T06 [[Higashino Station (Kyoto)|Higashino]] tBHF!~HUBaq\HUBlg\~~7.0~~T07 {{STN|Yamashina|x}} tKRZ\BHFq!~HUB\STR+r~~ ~~ ~~[[Keihan Yamashina Station|Keihan Yamashina]] ←[[Keihan Keishin Line]]↓ tKRZ\BHFq!~HUBe\KRZu~~ ~~ ~~Yamashina tSTR\STR+l\STRr~~ ~~ ~~←[[Tokaido Main Line]] ([[Biwako Line]])→ tSTR\tSTRa\ tSTRl\tABZg+r\ \tBHF\~~8.7~~T08 {{STN|Misasagi|x}} \tBHF\~~10.5~~T09 {{STN|Keage|x}} \tBHF\~~11.5~~T10 [[Higashiyama Station (Kyoto)|Higashiyama]] \tBHF\~~12.1~~T11 {{STN|Sanjō Keihan|x}} tSTRq\tKRZt\tBHFq~~ ~~ ~~←[[Keihan Ōtō Line]]/[[Keihan Main Line]]→ \tKRZW\~~ ~~ ~~[[Kamo River]] \tBHF\~~12.6~~T12 {{STN|Kyōto Shiyakusho-mae|x}} \tSTR\ tSTRq\tKRZt!~HUBrg\tBHFq!~HUBeq~~ ~~ ~~←{{ric|Kyoto Municipal Subway|k|name=y}}→ \tBHF!~HUBe\~~13.5~~T13 {{STN|Karasuma Oike|x}} \tSTR\ \tBHF\~~14.3~~T14 {{STN|Nijōjō-mae|x}} \tSTR\~~ ~~ ~~←[[Sanin Main Line]] ([[Sagano Line]])→ STRq\tKRZ!~HUBrg\BHFq!~HUBeq~~ ~~ ~~Nijō \tBHF!~HUBe\~~15.1~~T15 {{STN|Nijō|x|Kyoto}} \tBHF\~~16.2~~T16 {{STN|Nishiōji Oike|x}} \tSTR\uSTR+1 \tKBHFe!~HUBaq\uBHF!~HUBeq~~17.5~~T17 {{STN|Uzumasa Tenjingawa|x}} \\uSTR~~ ~~ ~~{{STN|Randen Tenjingawa|x}} \\uSTR~~ ~~ ~~↑[[Arashiyama Main Line|Keifuku Electric Railroad Arashiyama Main Line]]↓ }} | map_state = collapsed }} '''တိုးဇိုင်းရထားလိုင်း''' (東西線, Tōzai-sen) သည် [[ကျိုတိုမြို့]]ရှိ မြေအောက်ရထားလိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက်ဧရိယာ ([[ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ]]မှ စတင်) မှစတင်ကာ အရှေ့ဘက်မှ အနောက်ဘက်သို့ မြို့လယ်ဧရိယာကို ဖြတ်သန်းပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည်။ ဂျပန်ဘာသာစကားဖြင့် တိုးဇိုင်း (東西) ဆိုသည်မှာ အရှေ့အနောက်ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ ကျိုတိုမြို့ပို့ဆောင်ရေးဌာနသည် [[ခရဆုမရထားလိုင်း]]၊ မြို့ဘတ်စကားဝန်ဆောင်မှုများနှင့်အတူ ဤတိုးဇိုင်းရထားလိုင်းကို စီမံဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ခရီးဆုံးဘူတာများမှာ [[အုဂျိမြို့]]ရှိ [[ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ]]နှင့် [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]ရှိ [[အုဇုမဆတန်းဂျင်းဂဝဘူတာ]]တို့ ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်အချက်အလက်အရ ဤရထားလိုင်းသည် နေ့စဉ် ခရီးသည် ၂၄၁,၁၃၃ ဦးကို ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဘူတာများသည် ဝှီးချဲအသုံးပြုနိုင်သည်။ ဓာတ်လှေကားများလည်း ပါရှိကာ ရထားလမ်းနှင့် ပလက်ဖောင်းအကြားသည် နေရာလွတ်ကျဉ်းမြောင်းသည်။ လွယ်ကူစွာမှတ်သားနိုင်စေရန်အတွက် ဘူတာတစ်ခုချင်းစီတွင် အရောင်ကုဒ်များ ရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းများအားလုံးသည် ရထားလမ်းနှစ်ခု၏ အလယ်တွင်ရှိသည့်ပုံစံ ဖြစ်သည်။ ရထားလမ်းနှင့် ပလက်ဖောင်းအကြားတွင်လည်း မှန်တံခါးများဖြင့် ကာရံထားသည်။ ရထားလမ်းသည် ၁၇.၅ ကီလိုမီတာ (၁၀.၉ မိုင်) ရှည်သည်။ ရထားသံလမ်း၏ အကျယ်သည် ၁၄၃၅ မီလီမီတာ (၄ပေ ၈လက်မခွဲ) ရှိသည်။ ရထားလိုင်းတွင် ရထားလမ်းကြောင်းနှစ်ခု ပါရှိသည်။ ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာမှ တန်းဂျင်းဂဝဘူတာအထိ ခရီးကြာချိန်သည် ၃၄ မိနစ် ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ဒိုင်းဂိုးဘူတာမှ နိဂျောဘူတာအထိ လမ်းပိုင်းကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ဒိုင်းဂိုးဘူတာမှ ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာအထိ လမ်းပိုင်းကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ နိဂျောဘူတာမှ အနောက်ဘက်အရပ်ရှိ အုဇုမဆဘူတာအထိ ပြေးဆွဲပေးသည့် ဝန်ဆောင်မှုကို ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့သည်။ ==ဘူတာများ== {| class="wikitable" |- !colspan="2" style="border-bottom:none;text-align:left;"|ဘူတာအမှတ် !colspan="2" style="border-bottom:none;text-align:left;"|အကွာအဝေး (ကီလိုမီတာ) !rowspan="3"|ရထားပြောင်းစီးခြင်း !colspan="2" rowspan="3"|တည်နေရာ |- !rowspan="2" style="border-top:none;"| !style="text-align:left;"|ဘူတာအမည် !rowspan="2" style="border-top:none;"| !rowspan="2"|ဘူတာ၏ အရောင်အမှတ်အသား |- !style="text-align:right;|ဂျပန်ဘာသာ |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|01|size=30}} |[[ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|0.0 |rowspan="2" style="background:#99CCFF;"|''Wasurenagusa-iro''<br />([[Forget-me-not]]) |rowspan="2"|{{Plainlist| *{{rcb|JR West|Nara|route}} [[Nara Line]] (D06) *[[File:Number prefix Keihan lines.svg|20px]] [[Keihan Uji Line]] (KH73)<ref group="footnote">Some transfers require a brief walk to a nearby station. In the case of Rokujizō in particular, the station on the [[Keihan Uji Line]] is located several blocks away from the Subway and JR stations.</ref>}} |rowspan="2"colspan="2"|[[အုဂျိမြို့]] |- |style="text-align:right;"|六地蔵 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|02|size=30}} |[[အိရှိဒဘူတာ (ကျိုတို)|အိရှိဒဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|1.1 |rowspan="2" style="background:#CCFFFF;"|''Aijiro'' <br />(White [[indigofera]]) <!-- or ''Kamenozoki'' --> |rowspan="2"|&nbsp; |rowspan="4"|[[ဖုရှိမိရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|ဖုရှိမိရပ်ကွက်]] |rowspan="32"|[[ကျိုတိုမြို့]] |- |style="text-align:right;"|石田 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|03|size=30}} |[[ဒိုင်းဂိုဘူတာ (ကျိုတို)|ဒိုင်းဂိုဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|2.4 |rowspan="2" style="background:#FFCCCC;"|''Sakura-iro''<br />([[Cherry blossom]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|醍醐 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|04|size=30}} |[[အိုနိုဘူတာ (ကျိုတို)|အိုနိုဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|3.6 |rowspan="2" style="background:#FF0099;"|''Kōbai-iro''<br />(Red [[ume]]) |rowspan="2"|&nbsp; |rowspan="10"|[[ယာမရှိနရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|ယာမရှိနရပ်ကွက်]] |- |style="text-align:right;"|小野 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|05|size=30}} |[[နဂိဆွတ်ဂျိဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|4.9 |rowspan="2" style="background:#CC6699;"|''Kosumosu-iro''<br />([[Cosmos (flower)|Cosmos]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|椥辻 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|06|size=30}} |[[ဟိဂရှိနိုဘူတာ (ကျိုတို)|ဟိဂရှိနိုဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|5.9 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#9966CC;"|''Fuji-iro''<br />([[Wisteria floribunda|<span style="color:white">Wisteria</span>]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|東野 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|07|size=30}} |[[ယာမရှိနဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|7.0 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#9933CC;"|''Fuji Murasaki''<br />(Wisteria purple) |rowspan="2"|{{Plainlist| *{{rcb|JR West|Tōkaidō|route}} [[Tōkaidō Main Line]] ([[Biwako Line]]) (A30) *{{rcb|JR West|Kosei|route}} [[Kosei Line]] (B30) *[[File:Number prefix Otsu lines.svg|20px|OT]] [[Keihan Keishin Line]]<ref group="footnote">Trains of the [[Keihan Keishin Line]] operate on the Tōzai Line between Misasagi and Uzumasa Tenjingawa stations. One can still transfer to or from the subway at Yamashina, but an extra fee is required, as the stations are physically separate.</ref><br> (OT31 at {{STN|Keihan Yamashina|x}})}} |- |style="text-align:right;"|山科 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|08|size=30}} |[[မိဆဆဂိဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|8.7 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#3333CC;"|''Kikyō-iro''<br />([[Chinese bellflower|<span style="color:white">Chinese bellflower</span>]]) |rowspan="2"|[[File:Number prefix Otsu lines.svg|20px|OT]] [[Keihan Keishin Line]] (Through service) |- |style="text-align:right;"|御陵 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|09|size=30}} |[[ခဲအဂဲဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|10.5 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#330099;"|''Sumire-iro''<br />([[Violet (color)|<span style="color:white">Violet</span>]]) |rowspan="2"|&nbsp; |rowspan="6"|[[ဟိဂရှိယမရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|ဟိဂရှိယမရပ်ကွက်]] |- |style="text-align:right;"|蹴上 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|10|size=30}} |[[ဟိဂရှိယမဘူတာ (ကျိုတို)|ဟိဂရှိယမဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|11.5 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#993399;"|''Ayame-iro''<br />([[Iris (color)|<span style="color:white">Iris</span>]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|東山 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|11|size=30}} |[[ဆန်းဂျောခဲအိဟန်ဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|12.1 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#CC3399;"|''Botan-iro''<br />([[Peony|<span style="color:white">Peony</span>]]) |rowspan="2"|{{Plainlist| *[[File:Number prefix Keihan lines.svg|20px]] [[Keihan Main Line]] (KH40 at {{STN|Sanjō|x|Kyoto|Sanjo}}) *[[File:Number prefix Keihan lines.svg|20px]] [[Keihan Oto Line]] (KH40 at Sanjo)}} |- |style="text-align:right;"|三条京阪 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|12|size=30}} |[[ခယောတိုရှိယခုရှောမအဲဘူတာ]]<br> (Kawaramachi Oike) |rowspan="2" align="right"|12.6 |rowspan="2" style="background:#FF3366;"|''Karakurenai''<br />([[Crimson]]) |rowspan="2"|&nbsp; |rowspan="10"|[[နခဂယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|နခဂယောရပ်ကွက်]] |- |style="text-align:right;"|京都市役所前<br> (河原町御池) |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|13|size=30}} |[[ခရဆုမအိုအိခဲဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|13.5 |rowspan="2" style="background:#FF3300;"|''Shu-iro''<br />([[Vermilion]]) |rowspan="2"|{{ric|Kyoto Municipal Subway|k|name=y}} (K08) |- |style="text-align:right;"|烏丸御池 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|14|size=30}} |[[နိဂျောဂျောမအဲဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|14.3 |rowspan="2" style="background:#FF6633;"|''Kaki-iro''<br />([[Persimmon]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|二条城前 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|15|size=30}} |[[နိဂျောဘူတာ (ကျိုတို)|နိဂျောဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|15.1 |rowspan="2" style="background:#FF9933;"|''Yamabuki-iro''<br />([[Globeflower]]) |rowspan="2"|{{rcb|JR West|San'in E|route}} [[Sanin Main Line]] ([[Sagano Line]]) (E04) |- |style="text-align:right;"|二条 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|16|size=30}} |[[နိရှိအိုးဂျိအိုအိခဲဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|16.2 |rowspan="2" style="background:#FFC20E;"|''Himawari-iro''<br />([[Sunflower]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|西大路御池 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|17|size=30}} |[[အုဇုမဆတန်းဂျင်းဂဝဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|17.5 |rowspan="2" style="background:#FFF450;"|''Remon-iro''<br />([[Lemon]]) |rowspan="2"|[[File:Number prefix Randen Arashiyama mainline.svg|20px|A]] [[Keifuku Electric Railroad|Randen Tram]] Arashiyama Main Line<br> (A5 at {{STN|Randen-Tenjingawa|x}}) |rowspan="2"|[[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]] |- |style="text-align:right;"|太秦天神川 |} ==စက်ခေါင်းများ== ==သမိုင်းကြောင်း== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့မြေအောက်ရထားလိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ရထားလိုင်းများ]] 46dtyalc0xwo2z87e1e6v9jpcqidcg5 1027350 1027347 2026-04-24T02:58:35Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ဘူတာများ */ 1027350 wikitext text/x-wiki {{Infobox rail line | box_width = | name = တိုးဇိုင်းရထားလိုင်း | color = {{rcr|Kyoto Municipal Subway|t}} <!-- orangered --> | logo = Subway KyotoTozai.svg | logo_width = 50 | image = Kyoto Municipal Subway 50 Series 5614.jpg | image_width = 300px | caption = EMU ၅၀ စီးရီး | type = [[Rapid transit]] | system = {{ric|Kyoto Municipal Subway}} [[Kyoto Municipal Subway|Kyoto City Subway]] | status = | locale = [[ကျိုတိုမြို့]] | start = [[ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ|ရိုခုဂျိဇိုး]] | end = [[အုဇုမဆတန်းဂျင်းဂဝဘူတာ|အုဇုမဆတန်းဂျင်းဂဝ]] | stations = 17 | routes = | daily_ridership = | open = {{start date and age|October 12, 1997|df=y}} | close = | owner = | operator = [[Kyoto Municipal Transportation Bureau]] | character = | depot = Daigo | stock = 50 series EMUs<br/> Keihan 800 series EMUs | linelength = {{cvt|17.5|km|abbr=on}}<ref name="Terada2002"/> | tracklength = | tracks = | gauge = {{RailGauge|sg|allk=on}} | electrification = 1,500 V DC [[overhead catenary]] | speed = {{cvt|75|km/h|abbr=on}}<ref name="Terada2002"/> | elevation = | website = {{URL|http://www.city.kyoto.lg.jp/kotsu}} | map = {{routemap |map = STRq!~HUBrg\hKRZWaeq!~HUBq\BHFq!~HUBeq~~ ~~ ~~←[[Keihan Uji Line]]→ BHFq!~HUB\hKRZWaeq\STRq~~ ~~ ~~←[[Nara Line]]→ tKBHFa!~HUBe\\~~0.0~~T01 {{STN|Rokujizō|x|JR West}}・{{STN|Rokujizō|x|Keihan}} (keihan) tBHF\\~~1.1~~T02 [[Ishida Station (Kyoto)|Ishida]] tBHF\tKDSTa\~~2.4~~T03 [[Daigo Station (Kyoto)|Daigo]] / Daigo Depot tABZg+l\tSTRr\ tBHF\\~~3.6~~T04 [[Ono Station (Kyoto)|Ono]] tBHF\\~~4.9~~T05 {{STN|Nagitsuji|x}} tBHF\\~~5.9~~T06 [[Higashino Station (Kyoto)|Higashino]] tBHF!~HUBaq\HUBlg\~~7.0~~T07 {{STN|Yamashina|x}} tKRZ\BHFq!~HUB\STR+r~~ ~~ ~~[[Keihan Yamashina Station|Keihan Yamashina]] ←[[Keihan Keishin Line]]↓ tKRZ\BHFq!~HUBe\KRZu~~ ~~ ~~Yamashina tSTR\STR+l\STRr~~ ~~ ~~←[[Tokaido Main Line]] ([[Biwako Line]])→ tSTR\tSTRa\ tSTRl\tABZg+r\ \tBHF\~~8.7~~T08 {{STN|Misasagi|x}} \tBHF\~~10.5~~T09 {{STN|Keage|x}} \tBHF\~~11.5~~T10 [[Higashiyama Station (Kyoto)|Higashiyama]] \tBHF\~~12.1~~T11 {{STN|Sanjō Keihan|x}} tSTRq\tKRZt\tBHFq~~ ~~ ~~←[[Keihan Ōtō Line]]/[[Keihan Main Line]]→ \tKRZW\~~ ~~ ~~[[Kamo River]] \tBHF\~~12.6~~T12 {{STN|Kyōto Shiyakusho-mae|x}} \tSTR\ tSTRq\tKRZt!~HUBrg\tBHFq!~HUBeq~~ ~~ ~~←{{ric|Kyoto Municipal Subway|k|name=y}}→ \tBHF!~HUBe\~~13.5~~T13 {{STN|Karasuma Oike|x}} \tSTR\ \tBHF\~~14.3~~T14 {{STN|Nijōjō-mae|x}} \tSTR\~~ ~~ ~~←[[Sanin Main Line]] ([[Sagano Line]])→ STRq\tKRZ!~HUBrg\BHFq!~HUBeq~~ ~~ ~~Nijō \tBHF!~HUBe\~~15.1~~T15 {{STN|Nijō|x|Kyoto}} \tBHF\~~16.2~~T16 {{STN|Nishiōji Oike|x}} \tSTR\uSTR+1 \tKBHFe!~HUBaq\uBHF!~HUBeq~~17.5~~T17 {{STN|Uzumasa Tenjingawa|x}} \\uSTR~~ ~~ ~~{{STN|Randen Tenjingawa|x}} \\uSTR~~ ~~ ~~↑[[Arashiyama Main Line|Keifuku Electric Railroad Arashiyama Main Line]]↓ }} | map_state = collapsed }} '''တိုးဇိုင်းရထားလိုင်း''' (東西線, Tōzai-sen) သည် [[ကျိုတိုမြို့]]ရှိ မြေအောက်ရထားလိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက်ဧရိယာ ([[ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ]]မှ စတင်) မှစတင်ကာ အရှေ့ဘက်မှ အနောက်ဘက်သို့ မြို့လယ်ဧရိယာကို ဖြတ်သန်းပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည်။ ဂျပန်ဘာသာစကားဖြင့် တိုးဇိုင်း (東西) ဆိုသည်မှာ အရှေ့အနောက်ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ ကျိုတိုမြို့ပို့ဆောင်ရေးဌာနသည် [[ခရဆုမရထားလိုင်း]]၊ မြို့ဘတ်စကားဝန်ဆောင်မှုများနှင့်အတူ ဤတိုးဇိုင်းရထားလိုင်းကို စီမံဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ခရီးဆုံးဘူတာများမှာ [[အုဂျိမြို့]]ရှိ [[ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ]]နှင့် [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]ရှိ [[အုဇုမဆတန်းဂျင်းဂဝဘူတာ]]တို့ ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်အချက်အလက်အရ ဤရထားလိုင်းသည် နေ့စဉ် ခရီးသည် ၂၄၁,၁၃၃ ဦးကို ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဘူတာများသည် ဝှီးချဲအသုံးပြုနိုင်သည်။ ဓာတ်လှေကားများလည်း ပါရှိကာ ရထားလမ်းနှင့် ပလက်ဖောင်းအကြားသည် နေရာလွတ်ကျဉ်းမြောင်းသည်။ လွယ်ကူစွာမှတ်သားနိုင်စေရန်အတွက် ဘူတာတစ်ခုချင်းစီတွင် အရောင်ကုဒ်များ ရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းများအားလုံးသည် ရထားလမ်းနှစ်ခု၏ အလယ်တွင်ရှိသည့်ပုံစံ ဖြစ်သည်။ ရထားလမ်းနှင့် ပလက်ဖောင်းအကြားတွင်လည်း မှန်တံခါးများဖြင့် ကာရံထားသည်။ ရထားလမ်းသည် ၁၇.၅ ကီလိုမီတာ (၁၀.၉ မိုင်) ရှည်သည်။ ရထားသံလမ်း၏ အကျယ်သည် ၁၄၃၅ မီလီမီတာ (၄ပေ ၈လက်မခွဲ) ရှိသည်။ ရထားလိုင်းတွင် ရထားလမ်းကြောင်းနှစ်ခု ပါရှိသည်။ ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာမှ တန်းဂျင်းဂဝဘူတာအထိ ခရီးကြာချိန်သည် ၃၄ မိနစ် ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ဒိုင်းဂိုးဘူတာမှ နိဂျောဘူတာအထိ လမ်းပိုင်းကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ဒိုင်းဂိုးဘူတာမှ ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာအထိ လမ်းပိုင်းကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ နိဂျောဘူတာမှ အနောက်ဘက်အရပ်ရှိ အုဇုမဆဘူတာအထိ ပြေးဆွဲပေးသည့် ဝန်ဆောင်မှုကို ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့သည်။ ==ဘူတာများ== {| class="wikitable" |- !colspan="2" style="border-bottom:none;text-align:left;"|ဘူတာအမှတ် !colspan="2" style="border-bottom:none;text-align:left;"|အကွာအဝေး (ကီလိုမီတာ) !rowspan="3"|ရထားပြောင်းစီးခြင်း !colspan="2" rowspan="3"|တည်နေရာ |- !rowspan="2" style="border-top:none;"| !style="text-align:left;"|ဘူတာအမည် !rowspan="2" style="border-top:none;"| !rowspan="2"|ဘူတာ၏ အရောင်အမှတ်အသား |- !style="text-align:right;|ဂျပန်ဘာသာ |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|01|size=30}} |[[ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|0.0 |rowspan="2" style="background:#99CCFF;"|''Wasurenagusa-iro''<br />([[Forget-me-not]]) |rowspan="2"|{{Plainlist| *{{rcb|JR West|Nara|route}} [[Nara Line]] (D06) *[[File:Number prefix Keihan lines.svg|20px]] [[Keihan Uji Line]] (KH73)<ref group="footnote">Some transfers require a brief walk to a nearby station. In the case of Rokujizō in particular, the station on the [[Keihan Uji Line]] is located several blocks away from the Subway and JR stations.</ref>}} |rowspan="2"colspan="2"|[[အုဂျိမြို့]] |- |style="text-align:right;"|六地蔵 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|02|size=30}} |[[အိရှိဒဘူတာ (ကျိုတို)|အိရှိဒဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|1.1 |rowspan="2" style="background:#CCFFFF;"|''Aijiro'' <br />(White [[indigofera]]) <!-- or ''Kamenozoki'' --> |rowspan="2"|&nbsp; |rowspan="4"|[[ဖုရှိမိရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|ဖုရှိမိရပ်ကွက်]] |rowspan="32"|[[ကျိုတိုမြို့]] |- |style="text-align:right;"|石田 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|03|size=30}} |[[ဒိုင်းဂိုဘူတာ (ကျိုတို)|ဒိုင်းဂိုဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|2.4 |rowspan="2" style="background:#FFCCCC;"|''Sakura-iro''<br />([[Cherry blossom]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|醍醐 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|04|size=30}} |[[အိုနိုဘူတာ (ကျိုတို)|အိုနိုဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|3.6 |rowspan="2" style="background:#FF0099;"|''Kōbai-iro''<br />(Red [[ume]]) |rowspan="2"|&nbsp; |rowspan="10"|[[ယာမရှိနရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|ယာမရှိနရပ်ကွက်]] |- |style="text-align:right;"|小野 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|05|size=30}} |[[နဂိဆွတ်ဂျိဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|4.9 |rowspan="2" style="background:#CC6699;"|''Kosumosu-iro''<br />([[Cosmos (flower)|Cosmos]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|椥辻 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|06|size=30}} |[[ဟိဂရှိနိုဘူတာ (ကျိုတို)|ဟိဂရှိနိုဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|5.9 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#9966CC;"|''Fuji-iro''<br />([[Wisteria floribunda|<span style="color:white">Wisteria</span>]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|東野 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|07|size=30}} |[[ယာမရှိနဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|7.0 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#9933CC;"|''Fuji Murasaki''<br />(Wisteria purple) |rowspan="2"|{{Plainlist| *{{rcb|JR West|Tōkaidō|route}} [[Tōkaidō Main Line]] ([[Biwako Line]]) (A30) *{{rcb|JR West|Kosei|route}} [[Kosei Line]] (B30) *[[File:Number prefix Otsu lines.svg|20px|OT]] [[Keihan Keishin Line]]<ref group="footnote">Trains of the [[Keihan Keishin Line]] operate on the Tōzai Line between Misasagi and Uzumasa Tenjingawa stations. One can still transfer to or from the subway at Yamashina, but an extra fee is required, as the stations are physically separate.</ref><br> (OT31 at {{STN|Keihan Yamashina|x}})}} |- |style="text-align:right;"|山科 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|08|size=30}} |[[မိဆဆဂိဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|8.7 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#3333CC;"|''Kikyō-iro''<br />([[Chinese bellflower|<span style="color:white">Chinese bellflower</span>]]) |rowspan="2"|[[File:Number prefix Otsu lines.svg|20px|OT]] [[Keihan Keishin Line]] (Through service) |- |style="text-align:right;"|御陵 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|09|size=30}} |[[ခဲအဂဲဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|10.5 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#330099;"|''Sumire-iro''<br />([[Violet (color)|<span style="color:white">Violet</span>]]) |rowspan="2"|&nbsp; |rowspan="6"|[[ဟိဂရှိယာမရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|ဟိဂရှိယာမရပ်ကွက်]] |- |style="text-align:right;"|蹴上 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|10|size=30}} |[[ဟိဂရှိယာမဘူတာ (ကျိုတို)|ဟိဂရှိယာမဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|11.5 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#993399;"|''Ayame-iro''<br />([[Iris (color)|<span style="color:white">Iris</span>]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|東山 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|11|size=30}} |[[ဆန်းဂျောခဲအိဟန်ဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|12.1 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#CC3399;"|''Botan-iro''<br />([[Peony|<span style="color:white">Peony</span>]]) |rowspan="2"|{{Plainlist| *[[File:Number prefix Keihan lines.svg|20px]] [[Keihan Main Line]] (KH40 at {{STN|Sanjō|x|Kyoto|Sanjo}}) *[[File:Number prefix Keihan lines.svg|20px]] [[Keihan Oto Line]] (KH40 at Sanjo)}} |- |style="text-align:right;"|三条京阪 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|12|size=30}} |[[ကျိုတိုရှိယခုရှော - မအဲဘူတာ]]<br> (ခဝရမချိအိုအိခဲ) |rowspan="2" align="right"|12.6 |rowspan="2" style="background:#FF3366;"|''Karakurenai''<br />([[Crimson]]) |rowspan="2"|&nbsp; |rowspan="10"|[[နခဂယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|နခဂယောရပ်ကွက်]] |- |style="text-align:right;"|京都市役所前<br> (河原町御池) |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|13|size=30}} |[[ခရဆုမအိုအိခဲဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|13.5 |rowspan="2" style="background:#FF3300;"|''Shu-iro''<br />([[Vermilion]]) |rowspan="2"|{{ric|Kyoto Municipal Subway|k|name=y}} (K08) |- |style="text-align:right;"|烏丸御池 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|14|size=30}} |[[နိဂျောဂျော - မအဲဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|14.3 |rowspan="2" style="background:#FF6633;"|''Kaki-iro''<br />([[Persimmon]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|二条城前 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|15|size=30}} |[[နိဂျောဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|15.1 |rowspan="2" style="background:#FF9933;"|''Yamabuki-iro''<br />([[Globeflower]]) |rowspan="2"|{{rcb|JR West|San'in E|route}} [[Sanin Main Line]] ([[Sagano Line]]) (E04) |- |style="text-align:right;"|二条 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|16|size=30}} |[[နိရှိအိုးဂျိအိုအိခဲဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|16.2 |rowspan="2" style="background:#FFC20E;"|''Himawari-iro''<br />([[Sunflower]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|西大路御池 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|17|size=30}} |[[အုဇုမဆတန်းဂျင်းဂဝဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|17.5 |rowspan="2" style="background:#FFF450;"|''Remon-iro''<br />([[Lemon]]) |rowspan="2"|[[File:Number prefix Randen Arashiyama mainline.svg|20px|A]] [[Keifuku Electric Railroad|Randen Tram]] Arashiyama Main Line<br> (A5 at {{STN|Randen-Tenjingawa|x}}) |rowspan="2"|[[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]] |- |style="text-align:right;"|太秦天神川 |} ==စက်ခေါင်းများ== ==သမိုင်းကြောင်း== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့မြေအောက်ရထားလိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ရထားလိုင်းများ]] tuetq5c064dpjm20vqc7gw90gefdtmq 1027356 1027350 2026-04-24T03:12:27Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1027356 wikitext text/x-wiki {{Infobox rail line | box_width = | name = တိုးဇိုင်းရထားလိုင်း | color = {{rcr|Kyoto Municipal Subway|t}} <!-- orangered --> | logo = Subway KyotoTozai.svg | logo_width = 50 | image = Kyoto Municipal Subway 50 Series 5614.jpg | image_width = 300px | caption = EMU ၅၀ စီးရီး | type = [[Rapid transit]] | system = {{ric|Kyoto Municipal Subway}} [[Kyoto Municipal Subway|Kyoto City Subway]] | status = | locale = [[ကျိုတိုမြို့]] | start = [[ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ|ရိုခုဂျိဇိုး]] | end = [[အုဇုမဆတန်းဂျင်းဂဝဘူတာ|အုဇုမဆတန်းဂျင်းဂဝ]] | stations = 17 | routes = | daily_ridership = | open = {{start date and age|October 12, 1997|df=y}} | close = | owner = | operator = [[Kyoto Municipal Transportation Bureau]] | character = | depot = Daigo | stock = 50 series EMUs<br/> Keihan 800 series EMUs | linelength = {{cvt|17.5|km|abbr=on}}<ref name="Terada2002"/> | tracklength = | tracks = | gauge = {{RailGauge|sg|allk=on}} | electrification = 1,500 V DC [[overhead catenary]] | speed = {{cvt|75|km/h|abbr=on}}<ref name="Terada2002"/> | elevation = | website = {{URL|http://www.city.kyoto.lg.jp/kotsu}} | map = {{routemap |map = STRq!~HUBrg\hKRZWaeq!~HUBq\BHFq!~HUBeq~~ ~~ ~~←[[Keihan Uji Line]]→ BHFq!~HUB\hKRZWaeq\STRq~~ ~~ ~~←[[Nara Line]]→ tKBHFa!~HUBe\\~~0.0~~T01 {{STN|Rokujizō|x|JR West}}・{{STN|Rokujizō|x|Keihan}} (keihan) tBHF\\~~1.1~~T02 [[Ishida Station (Kyoto)|Ishida]] tBHF\tKDSTa\~~2.4~~T03 [[Daigo Station (Kyoto)|Daigo]] / Daigo Depot tABZg+l\tSTRr\ tBHF\\~~3.6~~T04 [[Ono Station (Kyoto)|Ono]] tBHF\\~~4.9~~T05 {{STN|Nagitsuji|x}} tBHF\\~~5.9~~T06 [[Higashino Station (Kyoto)|Higashino]] tBHF!~HUBaq\HUBlg\~~7.0~~T07 {{STN|Yamashina|x}} tKRZ\BHFq!~HUB\STR+r~~ ~~ ~~[[Keihan Yamashina Station|Keihan Yamashina]] ←[[Keihan Keishin Line]]↓ tKRZ\BHFq!~HUBe\KRZu~~ ~~ ~~Yamashina tSTR\STR+l\STRr~~ ~~ ~~←[[Tokaido Main Line]] ([[Biwako Line]])→ tSTR\tSTRa\ tSTRl\tABZg+r\ \tBHF\~~8.7~~T08 {{STN|Misasagi|x}} \tBHF\~~10.5~~T09 {{STN|Keage|x}} \tBHF\~~11.5~~T10 [[Higashiyama Station (Kyoto)|Higashiyama]] \tBHF\~~12.1~~T11 {{STN|Sanjō Keihan|x}} tSTRq\tKRZt\tBHFq~~ ~~ ~~←[[Keihan Ōtō Line]]/[[Keihan Main Line]]→ \tKRZW\~~ ~~ ~~[[Kamo River]] \tBHF\~~12.6~~T12 {{STN|Kyōto Shiyakusho-mae|x}} \tSTR\ tSTRq\tKRZt!~HUBrg\tBHFq!~HUBeq~~ ~~ ~~←{{ric|Kyoto Municipal Subway|k|name=y}}→ \tBHF!~HUBe\~~13.5~~T13 {{STN|Karasuma Oike|x}} \tSTR\ \tBHF\~~14.3~~T14 {{STN|Nijōjō-mae|x}} \tSTR\~~ ~~ ~~←[[Sanin Main Line]] ([[Sagano Line]])→ STRq\tKRZ!~HUBrg\BHFq!~HUBeq~~ ~~ ~~Nijō \tBHF!~HUBe\~~15.1~~T15 {{STN|Nijō|x|Kyoto}} \tBHF\~~16.2~~T16 {{STN|Nishiōji Oike|x}} \tSTR\uSTR+1 \tKBHFe!~HUBaq\uBHF!~HUBeq~~17.5~~T17 {{STN|Uzumasa Tenjingawa|x}} \\uSTR~~ ~~ ~~{{STN|Randen Tenjingawa|x}} \\uSTR~~ ~~ ~~↑[[Arashiyama Main Line|Keifuku Electric Railroad Arashiyama Main Line]]↓ }} | map_state = collapsed }} '''တိုးဇိုင်းရထားလိုင်း''' (東西線, Tōzai-sen) သည် [[ကျိုတိုမြို့]]ရှိ မြေအောက်ရထားလိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက်ဧရိယာ ([[ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ]]မှ စတင်) မှစတင်ကာ အရှေ့ဘက်မှ အနောက်ဘက်သို့ မြို့လယ်ဧရိယာကို ဖြတ်သန်းပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည်။ ဂျပန်ဘာသာစကားဖြင့် တိုးဇိုင်း (東西) ဆိုသည်မှာ အရှေ့အနောက်ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ ကျိုတိုမြို့ပို့ဆောင်ရေးဌာနသည် [[ခရဆုမရထားလိုင်း]]၊ မြို့ဘတ်စကားဝန်ဆောင်မှုများနှင့်အတူ ဤတိုးဇိုင်းရထားလိုင်းကို စီမံဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ခရီးဆုံးဘူတာများမှာ [[အုဂျိမြို့]]ရှိ [[ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ]]နှင့် [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]ရှိ [[အုဇုမဆတန်းဂျင်းဂဝဘူတာ]]တို့ ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်အချက်အလက်အရ ဤရထားလိုင်းသည် နေ့စဉ် ခရီးသည် ၂၄၁,၁၃၃ ဦးကို ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဘူတာများသည် ဝှီးချဲအသုံးပြုနိုင်သည်။ ဓာတ်လှေကားများလည်း ပါရှိကာ ရထားလမ်းနှင့် ပလက်ဖောင်းအကြားသည် နေရာလွတ်ကျဉ်းမြောင်းသည်။ လွယ်ကူစွာမှတ်သားနိုင်စေရန်အတွက် ဘူတာတစ်ခုချင်းစီတွင် အရောင်ကုဒ်များ ရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းများအားလုံးသည် ရထားလမ်းနှစ်ခု၏ အလယ်တွင်ရှိသည့်ပုံစံ ဖြစ်သည်။ ရထားလမ်းနှင့် ပလက်ဖောင်းအကြားတွင်လည်း မှန်တံခါးများဖြင့် ကာရံထားသည်။ ရထားလမ်းသည် ၁၇.၅ ကီလိုမီတာ (၁၀.၉ မိုင်) ရှည်သည်။ ရထားသံလမ်း၏ အကျယ်သည် ၁၄၃၅ မီလီမီတာ (၄ပေ ၈လက်မခွဲ) ရှိသည်။ ရထားလိုင်းတွင် ရထားလမ်းကြောင်းနှစ်ခု ပါရှိသည်။ ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာမှ တန်းဂျင်းဂဝဘူတာအထိ ခရီးကြာချိန်သည် ၃၄ မိနစ် ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ဒိုင်းဂိုးဘူတာမှ နိဂျောဘူတာအထိ လမ်းပိုင်းကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ဒိုင်းဂိုးဘူတာမှ ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာအထိ လမ်းပိုင်းကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ နိဂျောဘူတာမှ အနောက်ဘက်အရပ်ရှိ အုဇုမဆဘူတာအထိ ပြေးဆွဲပေးသည့် ဝန်ဆောင်မှုကို ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့သည်။ ==ဘူတာများ== {| class="wikitable" |- !colspan="2" style="border-bottom:none;text-align:left;"|ဘူတာအမှတ် !colspan="2" style="border-bottom:none;text-align:left;"|အကွာအဝေး (ကီလိုမီတာ) !rowspan="3"|ရထားပြောင်းစီးခြင်း !colspan="2" rowspan="3"|တည်နေရာ |- !rowspan="2" style="border-top:none;"| !style="text-align:left;"|ဘူတာအမည် !rowspan="2" style="border-top:none;"| !rowspan="2"|ဘူတာ၏ အရောင်အမှတ်အသား |- !style="text-align:right;|ဂျပန်ဘာသာ |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|01|size=30}} |[[ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|0.0 |rowspan="2" style="background:#99CCFF;"|''Wasurenagusa-iro''<br />([[Forget-me-not]]) |rowspan="2"|{{Plainlist| *{{rcb|JR West|Nara|route}} [[Nara Line]] (D06) *[[File:Number prefix Keihan lines.svg|20px]] [[Keihan Uji Line]] (KH73)<ref group="footnote">Some transfers require a brief walk to a nearby station. In the case of Rokujizō in particular, the station on the [[Keihan Uji Line]] is located several blocks away from the Subway and JR stations.</ref>}} |rowspan="2"colspan="2"|[[အုဂျိမြို့]] |- |style="text-align:right;"|六地蔵 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|02|size=30}} |[[အိရှိဒဘူတာ (ကျိုတို)|အိရှိဒဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|1.1 |rowspan="2" style="background:#CCFFFF;"|''Aijiro'' <br />(White [[indigofera]]) <!-- or ''Kamenozoki'' --> |rowspan="2"|&nbsp; |rowspan="4"|[[ဖုရှိမိရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|ဖုရှိမိရပ်ကွက်]] |rowspan="32"|[[ကျိုတိုမြို့]] |- |style="text-align:right;"|石田 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|03|size=30}} |[[ဒိုင်းဂိုဘူတာ (ကျိုတို)|ဒိုင်းဂိုဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|2.4 |rowspan="2" style="background:#FFCCCC;"|''Sakura-iro''<br />([[Cherry blossom]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|醍醐 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|04|size=30}} |[[အိုနိုဘူတာ (ကျိုတို)|အိုနိုဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|3.6 |rowspan="2" style="background:#FF0099;"|''Kōbai-iro''<br />(Red [[ume]]) |rowspan="2"|&nbsp; |rowspan="10"|[[ယာမရှိနရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|ယာမရှိနရပ်ကွက်]] |- |style="text-align:right;"|小野 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|05|size=30}} |[[နဂိဆွတ်ဂျိဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|4.9 |rowspan="2" style="background:#CC6699;"|''Kosumosu-iro''<br />([[Cosmos (flower)|Cosmos]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|椥辻 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|06|size=30}} |[[ဟိဂရှိနိုဘူတာ (ကျိုတို)|ဟိဂရှိနိုဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|5.9 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#9966CC;"|''Fuji-iro''<br />([[Wisteria floribunda|<span style="color:white">Wisteria</span>]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|東野 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|07|size=30}} |[[ယာမရှိနဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|7.0 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#9933CC;"|''Fuji Murasaki''<br />(Wisteria purple) |rowspan="2"|{{Plainlist| *{{rcb|JR West|Tōkaidō|route}} [[Tōkaidō Main Line]] ([[Biwako Line]]) (A30) *{{rcb|JR West|Kosei|route}} [[Kosei Line]] (B30) *[[File:Number prefix Otsu lines.svg|20px|OT]] [[Keihan Keishin Line]]<ref group="footnote">Trains of the [[Keihan Keishin Line]] operate on the Tōzai Line between Misasagi and Uzumasa Tenjingawa stations. One can still transfer to or from the subway at Yamashina, but an extra fee is required, as the stations are physically separate.</ref><br> (OT31 at {{STN|Keihan Yamashina|x}})}} |- |style="text-align:right;"|山科 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|08|size=30}} |[[မိဆဆဂိဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|8.7 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#3333CC;"|''Kikyō-iro''<br />([[Chinese bellflower|<span style="color:white">Chinese bellflower</span>]]) |rowspan="2"|[[File:Number prefix Otsu lines.svg|20px|OT]] [[Keihan Keishin Line]] (Through service) |- |style="text-align:right;"|御陵 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|09|size=30}} |[[ခဲအဂဲဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|10.5 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#330099;"|''Sumire-iro''<br />([[Violet (color)|<span style="color:white">Violet</span>]]) |rowspan="2"|&nbsp; |rowspan="6"|[[ဟိဂရှိယာမရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|ဟိဂရှိယာမရပ်ကွက်]] |- |style="text-align:right;"|蹴上 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|10|size=30}} |[[ဟိဂရှိယာမဘူတာ (ကျိုတို)|ဟိဂရှိယာမဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|11.5 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#993399;"|''Ayame-iro''<br />([[Iris (color)|<span style="color:white">Iris</span>]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|東山 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|11|size=30}} |[[ဆန်းဂျောခဲအိဟန်ဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|12.1 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#CC3399;"|''Botan-iro''<br />([[Peony|<span style="color:white">Peony</span>]]) |rowspan="2"|{{Plainlist| *[[File:Number prefix Keihan lines.svg|20px]] [[Keihan Main Line]] (KH40 at {{STN|Sanjō|x|Kyoto|Sanjo}}) *[[File:Number prefix Keihan lines.svg|20px]] [[Keihan Oto Line]] (KH40 at Sanjo)}} |- |style="text-align:right;"|三条京阪 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|12|size=30}} |[[ကျိုတိုရှိယခုရှော - မအဲဘူတာ]]<br> (ခဝရမချိအိုအိခဲ) |rowspan="2" align="right"|12.6 |rowspan="2" style="background:#FF3366;"|''Karakurenai''<br />([[Crimson]]) |rowspan="2"|&nbsp; |rowspan="10"|[[နခဂယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|နခဂယောရပ်ကွက်]] |- |style="text-align:right;"|京都市役所前<br> (河原町御池) |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|13|size=30}} |[[ခရဆုမအိုအိခဲဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|13.5 |rowspan="2" style="background:#FF3300;"|''Shu-iro''<br />([[Vermilion]]) |rowspan="2"|{{ric|Kyoto Municipal Subway|k|name=y}} (K08) |- |style="text-align:right;"|烏丸御池 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|14|size=30}} |[[နိဂျောဂျော - မအဲဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|14.3 |rowspan="2" style="background:#FF6633;"|''Kaki-iro''<br />([[Persimmon]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|二条城前 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|15|size=30}} |[[နိဂျောဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|15.1 |rowspan="2" style="background:#FF9933;"|''Yamabuki-iro''<br />([[Globeflower]]) |rowspan="2"|{{rcb|JR West|San'in E|route}} [[Sanin Main Line]] ([[Sagano Line]]) (E04) |- |style="text-align:right;"|二条 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|16|size=30}} |[[နိရှိအိုးဂျိအိုအိခဲဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|16.2 |rowspan="2" style="background:#FFC20E;"|''Himawari-iro''<br />([[Sunflower]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|西大路御池 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|17|size=30}} |[[အုဇုမဆတန်းဂျင်းဂဝဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|17.5 |rowspan="2" style="background:#FFF450;"|''Remon-iro''<br />([[Lemon]]) |rowspan="2"|[[File:Number prefix Randen Arashiyama mainline.svg|20px|A]] [[Keifuku Electric Railroad|Randen Tram]] Arashiyama Main Line<br> (A5 at {{STN|Randen-Tenjingawa|x}}) |rowspan="2"|[[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]] |- |style="text-align:right;"|太秦天神川 |} ==စက်ခေါင်းများ== ==သမိုင်းကြောင်း== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့မြေအောက်ရထားလိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ရထားလိုင်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] 8i3nofcu2enrobh8w39kray0qnz3mif 1027357 1027356 2026-04-24T03:12:37Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည် 1027357 wikitext text/x-wiki {{Infobox rail line | box_width = | name = တိုးဇိုင်းရထားလိုင်း | color = {{rcr|Kyoto Municipal Subway|t}} <!-- orangered --> | logo = Subway KyotoTozai.svg | logo_width = 50 | image = Kyoto Municipal Subway 50 Series 5614.jpg | image_width = 300px | caption = EMU ၅၀ စီးရီး | type = [[Rapid transit]] | system = {{ric|Kyoto Municipal Subway}} [[Kyoto Municipal Subway|Kyoto City Subway]] | status = | locale = [[ကျိုတိုမြို့]] | start = [[ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ|ရိုခုဂျိဇိုး]] | end = [[အုဇုမဆတန်းဂျင်းဂဝဘူတာ|အုဇုမဆတန်းဂျင်းဂဝ]] | stations = 17 | routes = | daily_ridership = | open = {{start date and age|October 12, 1997|df=y}} | close = | owner = | operator = [[Kyoto Municipal Transportation Bureau]] | character = | depot = Daigo | stock = 50 series EMUs<br/> Keihan 800 series EMUs | linelength = {{cvt|17.5|km|abbr=on}}<ref name="Terada2002"/> | tracklength = | tracks = | gauge = {{RailGauge|sg|allk=on}} | electrification = 1,500 V DC [[overhead catenary]] | speed = {{cvt|75|km/h|abbr=on}}<ref name="Terada2002"/> | elevation = | website = {{URL|http://www.city.kyoto.lg.jp/kotsu}} | map = {{routemap |map = STRq!~HUBrg\hKRZWaeq!~HUBq\BHFq!~HUBeq~~ ~~ ~~←[[Keihan Uji Line]]→ BHFq!~HUB\hKRZWaeq\STRq~~ ~~ ~~←[[Nara Line]]→ tKBHFa!~HUBe\\~~0.0~~T01 {{STN|Rokujizō|x|JR West}}・{{STN|Rokujizō|x|Keihan}} (keihan) tBHF\\~~1.1~~T02 [[Ishida Station (Kyoto)|Ishida]] tBHF\tKDSTa\~~2.4~~T03 [[Daigo Station (Kyoto)|Daigo]] / Daigo Depot tABZg+l\tSTRr\ tBHF\\~~3.6~~T04 [[Ono Station (Kyoto)|Ono]] tBHF\\~~4.9~~T05 {{STN|Nagitsuji|x}} tBHF\\~~5.9~~T06 [[Higashino Station (Kyoto)|Higashino]] tBHF!~HUBaq\HUBlg\~~7.0~~T07 {{STN|Yamashina|x}} tKRZ\BHFq!~HUB\STR+r~~ ~~ ~~[[Keihan Yamashina Station|Keihan Yamashina]] ←[[Keihan Keishin Line]]↓ tKRZ\BHFq!~HUBe\KRZu~~ ~~ ~~Yamashina tSTR\STR+l\STRr~~ ~~ ~~←[[Tokaido Main Line]] ([[Biwako Line]])→ tSTR\tSTRa\ tSTRl\tABZg+r\ \tBHF\~~8.7~~T08 {{STN|Misasagi|x}} \tBHF\~~10.5~~T09 {{STN|Keage|x}} \tBHF\~~11.5~~T10 [[Higashiyama Station (Kyoto)|Higashiyama]] \tBHF\~~12.1~~T11 {{STN|Sanjō Keihan|x}} tSTRq\tKRZt\tBHFq~~ ~~ ~~←[[Keihan Ōtō Line]]/[[Keihan Main Line]]→ \tKRZW\~~ ~~ ~~[[Kamo River]] \tBHF\~~12.6~~T12 {{STN|Kyōto Shiyakusho-mae|x}} \tSTR\ tSTRq\tKRZt!~HUBrg\tBHFq!~HUBeq~~ ~~ ~~←{{ric|Kyoto Municipal Subway|k|name=y}}→ \tBHF!~HUBe\~~13.5~~T13 {{STN|Karasuma Oike|x}} \tSTR\ \tBHF\~~14.3~~T14 {{STN|Nijōjō-mae|x}} \tSTR\~~ ~~ ~~←[[Sanin Main Line]] ([[Sagano Line]])→ STRq\tKRZ!~HUBrg\BHFq!~HUBeq~~ ~~ ~~Nijō \tBHF!~HUBe\~~15.1~~T15 {{STN|Nijō|x|Kyoto}} \tBHF\~~16.2~~T16 {{STN|Nishiōji Oike|x}} \tSTR\uSTR+1 \tKBHFe!~HUBaq\uBHF!~HUBeq~~17.5~~T17 {{STN|Uzumasa Tenjingawa|x}} \\uSTR~~ ~~ ~~{{STN|Randen Tenjingawa|x}} \\uSTR~~ ~~ ~~↑[[Arashiyama Main Line|Keifuku Electric Railroad Arashiyama Main Line]]↓ }} | map_state = collapsed }} '''တိုးဇိုင်းရထားလိုင်း''' (東西線, Tōzai-sen) သည် [[ကျိုတိုမြို့]]ရှိ မြေအောက်ရထားလိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက်ဧရိယာ ([[ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ]]မှ စတင်) မှစတင်ကာ အရှေ့ဘက်မှ အနောက်ဘက်သို့ မြို့လယ်ဧရိယာကို ဖြတ်သန်းပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည်။ ဂျပန်ဘာသာစကားဖြင့် တိုးဇိုင်း (東西) ဆိုသည်မှာ အရှေ့အနောက်ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ ကျိုတိုမြို့ပို့ဆောင်ရေးဌာနသည် [[ခရဆုမရထားလိုင်း]]၊ မြို့ဘတ်စကားဝန်ဆောင်မှုများနှင့်အတူ ဤတိုးဇိုင်းရထားလိုင်းကို စီမံဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ခရီးဆုံးဘူတာများမှာ [[အုဂျိမြို့]]ရှိ [[ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ]]နှင့် [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]ရှိ [[အုဇုမဆတန်းဂျင်းဂဝဘူတာ]]တို့ ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်အချက်အလက်အရ ဤရထားလိုင်းသည် နေ့စဉ် ခရီးသည် ၂၄၁,၁၃၃ ဦးကို ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဘူတာများသည် ဝှီးချဲအသုံးပြုနိုင်သည်။ ဓာတ်လှေကားများလည်း ပါရှိကာ ရထားလမ်းနှင့် ပလက်ဖောင်းအကြားသည် နေရာလွတ်ကျဉ်းမြောင်းသည်။ လွယ်ကူစွာမှတ်သားနိုင်စေရန်အတွက် ဘူတာတစ်ခုချင်းစီတွင် အရောင်ကုဒ်များ ရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းများအားလုံးသည် ရထားလမ်းနှစ်ခု၏ အလယ်တွင်ရှိသည့်ပုံစံ ဖြစ်သည်။ ရထားလမ်းနှင့် ပလက်ဖောင်းအကြားတွင်လည်း မှန်တံခါးများဖြင့် ကာရံထားသည်။ ရထားလမ်းသည် ၁၇.၅ ကီလိုမီတာ (၁၀.၉ မိုင်) ရှည်သည်။ ရထားသံလမ်း၏ အကျယ်သည် ၁၄၃၅ မီလီမီတာ (၄ပေ ၈လက်မခွဲ) ရှိသည်။ ရထားလိုင်းတွင် ရထားလမ်းကြောင်းနှစ်ခု ပါရှိသည်။ ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာမှ တန်းဂျင်းဂဝဘူတာအထိ ခရီးကြာချိန်သည် ၃၄ မိနစ် ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ဒိုင်းဂိုးဘူတာမှ နိဂျောဘူတာအထိ လမ်းပိုင်းကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ဒိုင်းဂိုးဘူတာမှ ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာအထိ လမ်းပိုင်းကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ နိဂျောဘူတာမှ အနောက်ဘက်အရပ်ရှိ အုဇုမဆဘူတာအထိ ပြေးဆွဲပေးသည့် ဝန်ဆောင်မှုကို ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့သည်။ ==ဘူတာများ== {| class="wikitable" |- !colspan="2" style="border-bottom:none;text-align:left;"|ဘူတာအမှတ် !colspan="2" style="border-bottom:none;text-align:left;"|အကွာအဝေး (ကီလိုမီတာ) !rowspan="3"|ရထားပြောင်းစီးခြင်း !colspan="2" rowspan="3"|တည်နေရာ |- !rowspan="2" style="border-top:none;"| !style="text-align:left;"|ဘူတာအမည် !rowspan="2" style="border-top:none;"| !rowspan="2"|ဘူတာ၏ အရောင်အမှတ်အသား |- !style="text-align:right;|ဂျပန်ဘာသာ |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|01|size=30}} |[[ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|0.0 |rowspan="2" style="background:#99CCFF;"|''Wasurenagusa-iro''<br />([[Forget-me-not]]) |rowspan="2"|{{Plainlist| *{{rcb|JR West|Nara|route}} [[Nara Line]] (D06) *[[File:Number prefix Keihan lines.svg|20px]] [[Keihan Uji Line]] (KH73)<ref group="footnote">Some transfers require a brief walk to a nearby station. In the case of Rokujizō in particular, the station on the [[Keihan Uji Line]] is located several blocks away from the Subway and JR stations.</ref>}} |rowspan="2"colspan="2"|[[အုဂျိမြို့]] |- |style="text-align:right;"|六地蔵 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|02|size=30}} |[[အိရှိဒဘူတာ (ကျိုတို)|အိရှိဒဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|1.1 |rowspan="2" style="background:#CCFFFF;"|''Aijiro'' <br />(White [[indigofera]]) <!-- or ''Kamenozoki'' --> |rowspan="2"|&nbsp; |rowspan="4"|[[ဖုရှိမိရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|ဖုရှိမိရပ်ကွက်]] |rowspan="32"|[[ကျိုတိုမြို့]] |- |style="text-align:right;"|石田 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|03|size=30}} |[[ဒိုင်းဂိုဘူတာ (ကျိုတို)|ဒိုင်းဂိုဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|2.4 |rowspan="2" style="background:#FFCCCC;"|''Sakura-iro''<br />([[Cherry blossom]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|醍醐 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|04|size=30}} |[[အိုနိုဘူတာ (ကျိုတို)|အိုနိုဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|3.6 |rowspan="2" style="background:#FF0099;"|''Kōbai-iro''<br />(Red [[ume]]) |rowspan="2"|&nbsp; |rowspan="10"|[[ယာမရှိနရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|ယာမရှိနရပ်ကွက်]] |- |style="text-align:right;"|小野 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|05|size=30}} |[[နဂိဆွတ်ဂျိဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|4.9 |rowspan="2" style="background:#CC6699;"|''Kosumosu-iro''<br />([[Cosmos (flower)|Cosmos]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|椥辻 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|06|size=30}} |[[ဟိဂရှိနိုဘူတာ (ကျိုတို)|ဟိဂရှိနိုဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|5.9 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#9966CC;"|''Fuji-iro''<br />([[Wisteria floribunda|<span style="color:white">Wisteria</span>]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|東野 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|07|size=30}} |[[ယာမရှိနဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|7.0 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#9933CC;"|''Fuji Murasaki''<br />(Wisteria purple) |rowspan="2"|{{Plainlist| *{{rcb|JR West|Tōkaidō|route}} [[Tōkaidō Main Line]] ([[Biwako Line]]) (A30) *{{rcb|JR West|Kosei|route}} [[Kosei Line]] (B30) *[[File:Number prefix Otsu lines.svg|20px|OT]] [[Keihan Keishin Line]]<ref group="footnote">Trains of the [[Keihan Keishin Line]] operate on the Tōzai Line between Misasagi and Uzumasa Tenjingawa stations. One can still transfer to or from the subway at Yamashina, but an extra fee is required, as the stations are physically separate.</ref><br> (OT31 at {{STN|Keihan Yamashina|x}})}} |- |style="text-align:right;"|山科 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|08|size=30}} |[[မိဆဆဂိဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|8.7 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#3333CC;"|''Kikyō-iro''<br />([[Chinese bellflower|<span style="color:white">Chinese bellflower</span>]]) |rowspan="2"|[[File:Number prefix Otsu lines.svg|20px|OT]] [[Keihan Keishin Line]] (Through service) |- |style="text-align:right;"|御陵 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|09|size=30}} |[[ခဲအဂဲဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|10.5 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#330099;"|''Sumire-iro''<br />([[Violet (color)|<span style="color:white">Violet</span>]]) |rowspan="2"|&nbsp; |rowspan="6"|[[ဟိဂရှိယာမရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|ဟိဂရှိယာမရပ်ကွက်]] |- |style="text-align:right;"|蹴上 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|10|size=30}} |[[ဟိဂရှိယာမဘူတာ (ကျိုတို)|ဟိဂရှိယာမဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|11.5 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#993399;"|''Ayame-iro''<br />([[Iris (color)|<span style="color:white">Iris</span>]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|東山 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|11|size=30}} |[[ဆန်းဂျောခဲအိဟန်ဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|12.1 |rowspan="2" style="color:#ffffff;background:#CC3399;"|''Botan-iro''<br />([[Peony|<span style="color:white">Peony</span>]]) |rowspan="2"|{{Plainlist| *[[File:Number prefix Keihan lines.svg|20px]] [[Keihan Main Line]] (KH40 at {{STN|Sanjō|x|Kyoto|Sanjo}}) *[[File:Number prefix Keihan lines.svg|20px]] [[Keihan Oto Line]] (KH40 at Sanjo)}} |- |style="text-align:right;"|三条京阪 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|12|size=30}} |[[ကျိုတိုရှိယခုရှော - မအဲဘူတာ]]<br> (ခဝရမချိအိုအိခဲ) |rowspan="2" align="right"|12.6 |rowspan="2" style="background:#FF3366;"|''Karakurenai''<br />([[Crimson]]) |rowspan="2"|&nbsp; |rowspan="10"|[[နခဂယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|နခဂယောရပ်ကွက်]] |- |style="text-align:right;"|京都市役所前<br> (河原町御池) |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|13|size=30}} |[[ခရဆုမအိုအိခဲဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|13.5 |rowspan="2" style="background:#FF3300;"|''Shu-iro''<br />([[Vermilion]]) |rowspan="2"|{{ric|Kyoto Municipal Subway|k|name=y}} (K08) |- |style="text-align:right;"|烏丸御池 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|14|size=30}} |[[နိဂျောဂျော - မအဲဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|14.3 |rowspan="2" style="background:#FF6633;"|''Kaki-iro''<br />([[Persimmon]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|二条城前 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|15|size=30}} |[[နိဂျောဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|15.1 |rowspan="2" style="background:#FF9933;"|''Yamabuki-iro''<br />([[Globeflower]]) |rowspan="2"|{{rcb|JR West|San'in E|route}} [[Sanin Main Line]] ([[Sagano Line]]) (E04) |- |style="text-align:right;"|二条 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|16|size=30}} |[[နိရှိအိုးဂျိအိုအိခဲဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|16.2 |rowspan="2" style="background:#FFC20E;"|''Himawari-iro''<br />([[Sunflower]]) |rowspan="2"|&nbsp; |- |style="text-align:right;"|西大路御池 |- !rowspan="2"|{{KTSN|T|17|size=30}} |[[အုဇုမဆတန်းဂျင်းဂဝဘူတာ]] |rowspan="2" align="right"|17.5 |rowspan="2" style="background:#FFF450;"|''Remon-iro''<br />([[Lemon]]) |rowspan="2"|[[File:Number prefix Randen Arashiyama mainline.svg|20px|A]] [[Keifuku Electric Railroad|Randen Tram]] Arashiyama Main Line<br> (A5 at {{STN|Randen-Tenjingawa|x}}) |rowspan="2"|[[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]] |- |style="text-align:right;"|太秦天神川 |} ==စက်ခေါင်းများ== ==သမိုင်းကြောင်း== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့မြေအောက်ရထားလိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ရထားလိုင်းများ]] tuetq5c064dpjm20vqc7gw90gefdtmq 0 284719 1027266 1027190 2026-04-23T18:03:41Z Mtmew 141930 1027266 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = တြိဏ္ဏဘုပ် သုန်းချိုင် | image = Trinnaphopp.jpg | alt = | caption = ၂၀၂၆ ခုနှစ်က တြိဏ္ဏဘုပ် သုန်းချိုင် | birth_name = သာနဒတ် သီရိရတ်ချာဟာ<ref name="born">{{cite web|url=https://tpop.fandom.com/th/wiki/%E0%B8%AD%E0%B8%B2%E0%B8%9F%E0%B8%87|title=อาฟง - T-pop Wiki|website=T-pop Wiki|access-date=23 April 2026|language=th}}</ref> | native_name = {{Lang|th|ตฤณณภพ ทองฉาย}} | native_name_lang = th | birth_date = {{Birth date and age|2006|4|21|df=yes}} | birth_place = ပရာချင်ဘူရီခရိုင်၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] | nationality = {{flag|Thailand}} | education = Wuttinan ကျောင်း <br/> Prachinkalayani ကျောင်း | alma_mater = မင်ချွမ်းတက္ကသိုလ် (ထိုင်ဝမ်) | height = ၁၇၅ စင်တီမီတာ | other_names = အာဖုန့် (Ahfong)၊ အာဗို (Ahvo) | occupation = {{Hlist|သရုပ်ဆောင်|မော်ဒယ်|အဆိုတော်}} | years_active = ၂၀၁၈–လက်ရှိ | known_for = {{plainlist| * ''Love Destiny'' (၂၀၁၈) * ''Krong Kam'' (၂၀၁၉) }} | module = {{Infobox musical artist | embed = yes | years_active = ၂၀၂၄–လက်ရှိ | genre = Indie Pop၊ Dream Pop | instrument = {{Hlist|ပင်တိုင်အဆိုတော်}} }} }} '''တြိဏ္ဏဘုပ် သုန်းချိုင်''' ({{lang-th|ตฤณณภพ ทองฉาย}}၊ ၂၁ ဧပြီ ၂၀၀၆ မွေးဖွား) သည် ထိုင်းနိုင်ငံသား သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ်နှင့် အဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို '''အာဖုန့် (Ahfong)''' သို့မဟုတ် '''အာဗို (Ahvo)''' ဟုလည်း လူသိများသည်။ ထိုင်းရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများဖြစ်သော ''Love Destiny'' (၂၀၁၈)<ref name="peenak3">{{cite web|url=https://www.fivestardproduction.co.th|title=Pee Nak 3 Official Cast|website=Five Star Production|access-date=23 April 2026}}</ref> နှင့် ''Krong Kam'' (၂၀၁၉)<ref name="ch3">{{cite web|url=https://www.ch3plus.com|title=Bupphesanniwat (Love Destiny) Full Cast|website=Ch3Plus|access-date=23 April 2026}}</ref> တို့တွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် စတင်လူသိများလာခဲ့သည်။<ref name="mcu">{{cite web|url=https://www.mcu.edu.tw|title=Ming Chuan University Alumni and Students|website=MCU Official|access-date=23 April 2026}}</ref> == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == တြိဏ္ဏဘုပ်ကို ၂၀၀၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ပရာချင်ဘူရီခရိုင်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးစအမည်မှာ သာနဒတ် သီရိရတ်ချာဟာ (Thanadach Sriratchaha)<ref name="spotify">{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/trinnaphop|title=Trinnaphop on Spotify|website=Spotify|access-date=23 April 2026}}</ref> ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဝမ်ချိုင်း ထောင်ချိုင်နှင့် ကနော့ကွန်း ထောင်ချိုင်တို့၏ မွေးစားသားဖြစ်ပြီး မွေးချင်း ၄ ယောက်အနက် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် ကန်နီကာ၊ ဖိဖတ်ဖုန်းနှင့် ဂျိရတ်သာ အမည်ရှိ မောင်နှမ ၃ ဦး ရှိသည်။ ၎င်းသည် Wuttinan ကျောင်းနှင့် Prachinklayani ကျောင်းတို့တွင် အခြေခံပညာ သင်ကြားခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် ထိုင်ဝမ်နိုင်ငံရှိ [[မင်ချွမ်းတက္ကသိုလ်]] (Ming Chuan University)<ref name="mcu">{{cite web|url=https://www.mcu.edu.tw|title=Ming Chuan University Alumni and Students|website=MCU Official|access-date=23 April 2026}}</ref> တွင် ဆက်သွယ်ရေးအနုပညာ (သရုပ်ဆောင်ဘာသာရပ်) ဖြင့် ဘွဲ့ကြိုသင်တန်း တက်ရောက်နေသည်။ ၎င်းသည် ထိုင်းဘာသာစကားအပြင် တရုတ်ဘာသာစကား (မန်ဒရင်) ကိုလည်း ကျွမ်းကျင်စွာ ပြောဆိုနိုင်သည်။<ref name="letterboxd">{{cite web|url=https://letterboxd.com/actor/contributor:4400480/|title=Films starring ตฤณณภพ ทองฉาย|website=Letterboxd|access-date=23 April 2026}}</ref> == ရိုက်ကူးမှုစာရင်း == === ရုပ်ရှင် === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" | ခုနှစ် ! scope="col" | ဇာတ်ကားအမည် ! scope="col" | ဇာတ်ကောင် ! scope="col" class="unsortable" | မှတ်ချက် |- ! scope="row" | ၂၀၂၂ | ''Pee Nak 3'' | Mark | ဇာတ်ပို့ |- ! ၂၀၂၅ | ''Ho Taew Tak'' | TBA | ဇာတ်ပို့ |} === ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" | ခုနှစ် ! scope="col" | ဇာတ်လမ်းအမည် ! scope="col" | ဇာတ်ကောင် ! scope="col" class="unsortable" | မှတ်ချက် |- | ၂၀၁၈ | ''Love Destiny'' | Kaboon | ၁၅ ပိုင်း |- | ၂၀၁၉ | ''Krong Kam'' | Singha | ၁၉ ပိုင်း |- | ၂၀၂၀ | ''Deceitful Love'' | Mark | ၁၇ ပိုင်း |- | ၂၀၂၅ | ''Chao Khun Phi Kap E-Nang Kham Duang'' | Tan | ၂၂ ပိုင်း |} == တေးသံသွင်းစာရင်း == === စတူဒီယို အယ်လ်ဘမ်များ === * ''DAYDREAM STATION'' (၂၀၂၄) * ''Midnight Walk'' (၂၀၂၅) * ''Lumos Within'' (၂၀၂၅) === အသေးစားအယ်လ်ဘမ်များ (EP) === * ''AHFONG'' (၂၀၂၄) == ဆုတံဆိပ်များ == {| class="wikitable sortable" |- ! scope="col" | ခုနှစ် ! scope="col" | ဆုအမည် ! scope="col" | ကဏ္ဍ ! scope="col" | ရလဒ် |- | ၂၀၂၅ | The Guitar Mag Awards 2025 | New Face of the Year | {{won}} |} == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * {{Instagram|Trinaphop}} * [https://youtube.com/@justtrinaphop YouTube ပေါ်ရှိ JustTrinaphop] [[ကဏ္ဍ:၂၀၀၆ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ထိုင်း အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:ထိုင်း အဆိုတော်များ]] [[ကဏ္ဍ:မင်ချွမ်းတက္ကသိုလ် ကျောင်းသားဟောင်းများ]] 0yx78p9g2c8aabfcmqqtjaq5iws5v74 0 284729 1027275 1027217 2026-04-23T21:37:21Z CommonsDelinker 115 Removing [[:c:File:IMG6404botinngwe.jpg|IMG6404botinngwe.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Yann|Yann]] because: Copyright violation, see [[:c:Commons:Licensing|]]. 1027275 wikitext text/x-wiki {{Infobox military person|name=ဗိုလ်တင်ငွေ|image=|image_size=230px|alt=ဒုဗိုလ် ဗိုလ်တင်ငွေ|caption=ဗိုလ်တင်ငွေ (ဒုဗိုလ် - ငြိမ်း)|birth_date=၁၉၄၂|birth_place=[[တောင်တွင်းကြီးမြို့]]၊ [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]|death_date=၁၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၅|death_place=|nationality=[[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာ]]|allegiance=[[File:Flag of Myanmar.svg|18px]] [[မြန်မာနိုင်ငံ]]|branch=[[File:Flag of the Myanmar Army.svg|18px]] [[မြန်မာ့တပ်မတော်(ကြည်း)]]|rank=[[ဒုဗိုလ်]] (Lieutenant)|unit=|battles=[[ဗကပ]] ဆန့်ကျင်ရေး စစ်ဆင်ရေးများ|awards=နိုင်ငံတော်ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ|spouse=ဒေါ်ကျင်ငွေ|children=၄ ဦး|relatives=[[ဗိုလ်နီတာပို]] (ဆွေမျိုး)၊ အောင်မင်းခန့် (မြေး)}}'''ဗိုလ်တင်ငွေ''' (၁၉၄၂ - ၂၀၁၅) သည် [[မြန်မာ့တပ်မတော်]]တွင် ဒုဗိုလ် (Lieutenant) အဆင့်ဖြင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သော အရာရှိတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်တွင်းကြီးမြို့]] ဇာတိဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးအတွက် ရှေ့တန်းစစ်မျက်နှာပြင်များတွင် သက်စွန့်ကြိုးပမ်း ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။<ref>{{Cite journal |date=2017 |title=Myanmar |url=https://doi.org/10.5040/9798881827670-459 |journal=Historical Dictionary of The Salvation Army |pages=402–402 |doi=10.5040/9798881827670-459}}</ref> == ကိုယ်ရေးရာဇဝင်နှင့် ငယ်ဘဝ == ဗိုလ်တင်ငွေကို ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် တောင်တွင်းကြီးမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၎င်းသည် တောင်တွင်းကြီးမြို့တွင်ပင် ကြီးပြင်းခဲ့ပြီး အခြေခံပညာများကို သင်ကြားခဲ့သည်။ ၎င်းတွင် မောင်နှမမွေးချင်း (၄) ဦး ရှိသည်။<ref>{{Cite book |date=2001-01-25 |title=BURMESE ENTRIES |url=https://doi.org/10.4324/9780203037232-1 |publisher=Routledge |isbn=978-0-203-03723-2 |pages=1–272}}</ref> ၎င်း၏ လူငယ်ဘဝတွင် မိသားစုအတွင်း ကြေကွဲဖွယ်ရာ ဖြစ်ရပ်တစ်ခုနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ ၎င်း၏ အကြီးဆုံးအစ်ကိုဖြစ်သူမှာ ထိုခေတ်ကာလက သောင်းကျန်းသူ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ([[ဗကပ]]) များ၏ ဖမ်းဆီးသတ်ဖြတ်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ ထိုဖြစ်ရပ်ကြောင့် ဗိုလ်တင်ငွေသည် မျိုးချစ်စိတ်ထက်သန်စွာဖြင့် မိသားစုနှင့် မိခင်နိုင်ငံတော်ကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန် မြန်မာ့တပ်မတော်သို့ ဝင်ရောက်စစ်မှုထမ်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news |last=Ahmad |first=Nafis |date=1971-05-01 |title=Economic Resources of the Union of Burma |url=https://doi.org/10.21236/ad0748834 |access-date=2026-04-23}}</ref> == စစ်မှုထမ်းဘဝနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်တိုက်ပွဲများ == ဗိုလ်တင်ငွေသည် တပ်မတော်တွင် အရာရှိတစ်ဦးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ်အတွင်း [[ရှမ်းပြည်နယ်]]အတွင်းရှိ ခက်ခဲကြမ်းတမ်းသော ရှေ့တန်းစစ်မျက်နှာပြင်များ၌ အဓိကတာဝန်ယူခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ဗကပ ဆန့်ကျင်ရေးနှင့် နယ်မြေစိုးမိုးရေး စစ်ဆင်ရေးများတွင် တက်ကြွစွာ ပါဝင်တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite journal |last=Mills |first=Lennox A. |date=1946-03 |title=Burma Pamphlets. No. 1, Burma Background. |url=https://doi.org/10.2307/2752230 |journal=Pacific Affairs |volume=19 |issue=1 |pages=117 |doi=10.2307/2752230 |issn=0030-851X}}</ref> ၎င်း၏ ကိုယ်ကျိုးစွန့် အနစ်နာခံမှုနှင့် နိုင်ငံတော်အပေါ် သစ္စာရှိစွာ အမှုထမ်းခဲ့မှုများကြောင့် နိုင်ငံတော်မှ ချီးမြှင့်သော ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များကို ရရှိခဲ့သည်။ ၎င်းသည် တပ်မတော်ဂုဏ်ထူးဆောင်အမှုထမ်းဟောင်း တစ်ဦးဖြစ်သူ [[ဗိုလ်နီတာပို]] နှင့်လည်း ဆွေမျိုးနီးစပ်တော်စပ်သူ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite journal |last=Carroll |first=Dillon J. |date=2020 |title=Civil War Soldiers and Dreams of War |url=https://doi.org/10.1353/cwh.2020.0029 |journal=Civil War History |volume=66 |issue=2 |pages=103–124 |doi=10.1353/cwh.2020.0029 |issn=1533-6271}}</ref> == မိသားစုဘဝနှင့် ဘဝနိဂုံး == ဗိုလ်တင်ငွေ၏ ဇနီးမှာ ဒေါ်ကျင်ငွေ ဖြစ်ပြီး သားသမီး (၄) ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။ မြေးဖြစ်သူမှာ အောင်မင်းခန့် ဖြစ်သည်။ ဗိုလ်တင်ငွေသည် ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite journal |last=Woods |first=Benjamin D. |date=2024-05-31 |title=Coupling conduction-band valleys in SiGe heterostructures via shear strain and Ge concentration oscillations |url=https://doi.org/10.1038/s41534-024-00853-6 |journal=npj Quantum Information |volume=10 |issue=1 |doi=10.1038/s41534-024-00853-6 |issn=2056-6387}}</ref> == ကိုးကားချက် == <references><ref name="family_history">အောင်မင်းခန့် (မြေး) ၏ မိသားစုကိုယ်ရေးမှတ်တမ်းနှင့် ဗိုလ်တင်ငွေ၏ ကိုယ်ရေးမှတ်တမ်းများ။</ref> <ref name="mirror_news">''နာရေးကြော်ငြာ - ဦးတင်ငွေ (ဒုဗိုလ် - ငြိမ်း)''၊ မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာ၊ (၁၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၅)။</ref> <ref name="online_archive">[https://www.facebook.com/ ဗိုလ်တင်ငွေ၏ ရှေ့တန်းတိုက်ပွဲမှတ်တမ်းနှင့် အမှတ်တရဓာတ်ပုံများ]</ref></references> m9p9mevg4y40th6xp56gmilezb126rf 1027376 1027275 2026-04-24T04:13:41Z Zawzawaungthwin 100038 {{db-person}} 1027376 wikitext text/x-wiki {{Infobox military person|name=ဗိုလ်တင်ငွေ|image=|image_size=230px|alt=ဒုဗိုလ် ဗိုလ်တင်ငွေ|caption=ဗိုလ်တင်ငွေ (ဒုဗိုလ် - ငြိမ်း)|birth_date=၁၉၄၂|birth_place=[[တောင်တွင်းကြီးမြို့]]၊ [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]|death_date=၁၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၅|death_place=|nationality=[[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာ]]|allegiance=[[File:Flag of Myanmar.svg|18px]] [[မြန်မာနိုင်ငံ]]|branch=[[File:Flag of the Myanmar Army.svg|18px]] [[မြန်မာ့တပ်မတော်(ကြည်း)]]|rank=[[ဒုဗိုလ်]] (Lieutenant)|unit=|battles=[[ဗကပ]] ဆန့်ကျင်ရေး စစ်ဆင်ရေးများ|awards=နိုင်ငံတော်ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ|spouse=ဒေါ်ကျင်ငွေ|children=၄ ဦး|relatives=[[ဗိုလ်နီတာပို]] (ဆွေမျိုး)၊ အောင်မင်းခန့် (မြေး)}}{{db-person}} '''ဗိုလ်တင်ငွေ''' (၁၉၄၂ - ၂၀၁၅) သည် [[မြန်မာ့တပ်မတော်]]တွင် ဒုဗိုလ် (Lieutenant) အဆင့်ဖြင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သော အရာရှိတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်တွင်းကြီးမြို့]] ဇာတိဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးအတွက် ရှေ့တန်းစစ်မျက်နှာပြင်များတွင် သက်စွန့်ကြိုးပမ်း ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။<ref>{{Cite journal |date=2017 |title=Myanmar |url=https://doi.org/10.5040/9798881827670-459 |journal=Historical Dictionary of The Salvation Army |pages=402–402 |doi=10.5040/9798881827670-459}}</ref> == ကိုယ်ရေးရာဇဝင်နှင့် ငယ်ဘဝ == ဗိုလ်တင်ငွေကို ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် တောင်တွင်းကြီးမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၎င်းသည် တောင်တွင်းကြီးမြို့တွင်ပင် ကြီးပြင်းခဲ့ပြီး အခြေခံပညာများကို သင်ကြားခဲ့သည်။ ၎င်းတွင် မောင်နှမမွေးချင်း (၄) ဦး ရှိသည်။<ref>{{Cite book |date=2001-01-25 |title=BURMESE ENTRIES |url=https://doi.org/10.4324/9780203037232-1 |publisher=Routledge |isbn=978-0-203-03723-2 |pages=1–272}}</ref> ၎င်း၏ လူငယ်ဘဝတွင် မိသားစုအတွင်း ကြေကွဲဖွယ်ရာ ဖြစ်ရပ်တစ်ခုနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ ၎င်း၏ အကြီးဆုံးအစ်ကိုဖြစ်သူမှာ ထိုခေတ်ကာလက သောင်းကျန်းသူ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ([[ဗကပ]]) များ၏ ဖမ်းဆီးသတ်ဖြတ်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ ထိုဖြစ်ရပ်ကြောင့် ဗိုလ်တင်ငွေသည် မျိုးချစ်စိတ်ထက်သန်စွာဖြင့် မိသားစုနှင့် မိခင်နိုင်ငံတော်ကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန် မြန်မာ့တပ်မတော်သို့ ဝင်ရောက်စစ်မှုထမ်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news |last=Ahmad |first=Nafis |date=1971-05-01 |title=Economic Resources of the Union of Burma |url=https://doi.org/10.21236/ad0748834 |access-date=2026-04-23}}</ref> == စစ်မှုထမ်းဘဝနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်တိုက်ပွဲများ == ဗိုလ်တင်ငွေသည် တပ်မတော်တွင် အရာရှိတစ်ဦးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ်အတွင်း [[ရှမ်းပြည်နယ်]]အတွင်းရှိ ခက်ခဲကြမ်းတမ်းသော ရှေ့တန်းစစ်မျက်နှာပြင်များ၌ အဓိကတာဝန်ယူခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ဗကပ ဆန့်ကျင်ရေးနှင့် နယ်မြေစိုးမိုးရေး စစ်ဆင်ရေးများတွင် တက်ကြွစွာ ပါဝင်တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite journal |last=Mills |first=Lennox A. |date=1946-03 |title=Burma Pamphlets. No. 1, Burma Background. |url=https://doi.org/10.2307/2752230 |journal=Pacific Affairs |volume=19 |issue=1 |pages=117 |doi=10.2307/2752230 |issn=0030-851X}}</ref> ၎င်း၏ ကိုယ်ကျိုးစွန့် အနစ်နာခံမှုနှင့် နိုင်ငံတော်အပေါ် သစ္စာရှိစွာ အမှုထမ်းခဲ့မှုများကြောင့် နိုင်ငံတော်မှ ချီးမြှင့်သော ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များကို ရရှိခဲ့သည်။ ၎င်းသည် တပ်မတော်ဂုဏ်ထူးဆောင်အမှုထမ်းဟောင်း တစ်ဦးဖြစ်သူ [[ဗိုလ်နီတာပို]] နှင့်လည်း ဆွေမျိုးနီးစပ်တော်စပ်သူ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite journal |last=Carroll |first=Dillon J. |date=2020 |title=Civil War Soldiers and Dreams of War |url=https://doi.org/10.1353/cwh.2020.0029 |journal=Civil War History |volume=66 |issue=2 |pages=103–124 |doi=10.1353/cwh.2020.0029 |issn=1533-6271}}</ref> == မိသားစုဘဝနှင့် ဘဝနိဂုံး == ဗိုလ်တင်ငွေ၏ ဇနီးမှာ ဒေါ်ကျင်ငွေ ဖြစ်ပြီး သားသမီး (၄) ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။ မြေးဖြစ်သူမှာ အောင်မင်းခန့် ဖြစ်သည်။ ဗိုလ်တင်ငွေသည် ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite journal |last=Woods |first=Benjamin D. |date=2024-05-31 |title=Coupling conduction-band valleys in SiGe heterostructures via shear strain and Ge concentration oscillations |url=https://doi.org/10.1038/s41534-024-00853-6 |journal=npj Quantum Information |volume=10 |issue=1 |doi=10.1038/s41534-024-00853-6 |issn=2056-6387}}</ref> == ကိုးကားချက် == <references><ref name="family_history">အောင်မင်းခန့် (မြေး) ၏ မိသားစုကိုယ်ရေးမှတ်တမ်းနှင့် ဗိုလ်တင်ငွေ၏ ကိုယ်ရေးမှတ်တမ်းများ။</ref> <ref name="mirror_news">''နာရေးကြော်ငြာ - ဦးတင်ငွေ (ဒုဗိုလ် - ငြိမ်း)''၊ မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာ၊ (၁၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၅)။</ref> <ref name="online_archive">[https://www.facebook.com/ ဗိုလ်တင်ငွေ၏ ရှေ့တန်းတိုက်ပွဲမှတ်တမ်းနှင့် အမှတ်တရဓာတ်ပုံများ]</ref></references> eozlplzl7q3abvb0az8h6su5vutmq8z 3 284732 1027223 2026-04-23T12:51:33Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1027223 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Ryuji takeda ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၅၁၊ ၂၃ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) dpdffwreen08odzjun337pvzfnexrov 3 284733 1027226 2026-04-23T13:51:43Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1027226 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-24427-10 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၅၁၊ ၂၃ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) m4i90r2ns0i9u4ff0j4s053xm1a2j03 3 284734 1027227 2026-04-23T13:51:53Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1027227 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-25022-02 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၅၁၊ ၂၃ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) 48ppfgmmzh9xv18jhwwqbeh6rzhezr9 3 284735 1027228 2026-04-23T13:52:03Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1027228 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Jmjm8 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၅၂၊ ၂၃ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) l6e4f8mdl73u9s2277ix7e74wx9zcgu 3 284736 1027229 2026-04-23T13:52:13Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1027229 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် ABCQYO ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၅၂၊ ၂၃ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) m23i0s7dlctchmu3z9eqc0ij4tahnd6 3 284737 1027230 2026-04-23T13:52:23Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1027230 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် YHA big boss ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၅၂၊ ၂၃ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) hr8fn0ty4bobwk39pwp3fpitm1jvyaw 3 284738 1027239 2026-04-23T15:52:42Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1027239 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Aitunhla21 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၅၂၊ ၂၃ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) eog71qgdocsde0kz09hy7ql4jrfbdor 3 284739 1027240 2026-04-23T15:52:52Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1027240 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-22419-72 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၅၂၊ ၂၃ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ryxg8qxlp84h7e4ybc6yft2orr4e78v 3 284740 1027256 2026-04-23T16:53:03Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1027256 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-24865-54 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၅၃၊ ၂၃ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) 9go5i4ifa1is9l25u6vn1xr9yf8q4y4 3 284741 1027257 2026-04-23T16:53:13Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1027257 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Yalge ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၅၃၊ ၂၃ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) hsxgcj7tyu2csyyaussh9wgr8any6f3 3 284742 1027258 2026-04-23T16:53:23Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1027258 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Finnfrog99 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၅၃၊ ၂၃ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) a3a5kcp5s0283ahszwi9ky096xksev3 3 284743 1027265 2026-04-23T17:53:33Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1027265 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် OwieX ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၅၃၊ ၂၃ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) rilf6i8rikm9j85uolwrfnq9un4x8ia 3 284744 1027267 2026-04-23T18:53:42Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1027267 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် SlAmKS ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၅၃၊ ၂၃ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) 25rbm4m1ex7i2tzqa5bmidvjjg7aw0c 3 284745 1027271 2026-04-23T19:53:51Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1027271 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-24376-34 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၉:၅၃၊ ၂၃ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ruilhauimz0r96qhbjsgd3prvqanizl 0 284746 1027282 2026-04-23T23:27:30Z ~2026-24659-26 141921 "[[မင်းအောင်လှိုင်]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1027282 wikitext text/x-wiki [[မင်းအောင်လှိုင်]] dcxiy069jx0dqetykickif3yds1c363 1027378 1027282 2026-04-24T04:15:09Z Zawzawaungthwin 100038 {{delete|Test page}} 1027378 wikitext text/x-wiki {{delete|Test page}}[[မင်းအောင်လှိုင်]] ijwx20y3uo3m43w34zdugc7ps1mytqu 0 284747 1027289 2026-04-24T00:13:14Z Aung Minn Khannt77 92927 "{{Infobox company|name=စိန်ရွှေဖြိုးတော်ဝင်သဇင်ခြံ|logo=SeinShwePhyo_Logo.jpg|caption=စိန်ရွှေဖြိုးတော်ဝင်သဇင်ခြံ၏ အမှတ်တံဆိပ်|type=ကိုယ်ပိုင်လုပ်ငန်း|foundation=၂၀၁၉..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1027289 wikitext text/x-wiki {{Infobox company|name=စိန်ရွှေဖြိုးတော်ဝင်သဇင်ခြံ|logo=SeinShwePhyo_Logo.jpg|caption=စိန်ရွှေဖြိုးတော်ဝင်သဇင်ခြံ၏ အမှတ်တံဆိပ်|type=ကိုယ်ပိုင်လုပ်ငန်း|foundation=၂၀၁၉|founder=[[မအိမွန်]]|location_city=[[မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ်]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]|location_country=[[မြန်မာနိုင်ငံ]]|area_served=တစ်နိုင်ငံလုံး|products=တော်ဝင်သဇင်ပန်း}}'''စိန်ရွှေဖြိုးတော်ဝင်သဇင်ခြံ''' သည် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ်]]တွင် တည်ရှိသော အထူးပြု ပန်းစိုက်ခင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းစိုက်ခင်းကို မအိမွန်မှ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး မြန်မာ့ရိုးရာ [[သဇင်ပန်း]] (Bulbophyllum auricomum) များကို အဓိကထား စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်လျက်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |last=Myanmar Celebrity |date=2023-01-18 |title=သိန်း (၂) ထောင်တန် သဇင်ခြံဆီ အလည်သွားခဲ့တဲ့ အေးသီတာ |url=https://www.youtube.com/watch?v=_Tz3HQkniGA |access-date=2026-04-24}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == မအိမွန်သည် မြန်မာ့ရိုးရာပန်းများထဲတွင် အမြတ်နိုးဆုံးဖြစ်သည့် သဇင်ပန်းကို ရန်ကုန်မြို့၌ စနစ်တကျ စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်၍ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ဤစိုက်ခင်းကို စတင်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်မြို့၏ ရာသီဥတုနှင့် ကိုက်ညီသော စိုက်ပျိုးရေးနည်းစနစ်များကို အသုံးပြု၍ အရည်အသွေးမီ သဇင်ပန်းများ ထွက်ရှိရန် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |last=Myanmar Celebrity |date=2023-01-18 |title=သိန်း (၂) ထောင်တန် သဇင်ခြံဆီ အလည်သွားခဲ့တဲ့ အေးသီတာ |url=https://www.youtube.com/watch?v=_Tz3HQkniGA |access-date=2026-04-24}}</ref> == ထုတ်ကုန်များ == စိုက်ခင်းမှ တော်ဝင်သဇင်ပန်းများကို အဓိကထား ထုတ်လုပ်ပြီး ရန်ကုန်မြို့တွင်းနှင့် အခြားမြို့ကြီးများသို့ စနစ်တကျ ဖြန့်ဖြူးရောင်းချသည်။<ref>{{Cite web |last=Myanmar Celebrity |date=2023-01-18 |title=သိန်း (၂) ထောင်တန် သဇင်ခြံဆီ အလည်သွားခဲ့တဲ့ အေးသီတာ |url=https://www.youtube.com/watch?v=_Tz3HQkniGA |access-date=2026-04-24}}</ref> [[ဖိုင်:Garden_Photo.jpg|left|thumb|စိန်ရွှေဖြိုးတော်ဝင်သဇင်ခြံအတွင်း မြင်ကွင်း]] == ကိုးကား == {{Reflist}} hkj4t85ym31kk6eiig5hp3xe70m860l 1027290 1027289 2026-04-24T00:15:58Z Aung Minn Khannt77 92927 1027290 wikitext text/x-wiki {{Infobox company|name=စိန်ရွှေဖြိုးတော်ဝင်သဇင်ခြံ|logo=SeinShwePhyo_Logo.jpg|caption=စိန်ရွှေဖြိုးတော်ဝင်သဇင်ခြံ၏ အမှတ်တံဆိပ်|type=ကိုယ်ပိုင်လုပ်ငန်း|foundation=၂၀၁၉|founder=[[မအိမွန်]]|location_city=[[မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ်]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]|location_country=[[မြန်မာနိုင်ငံ]]|area_served=တစ်နိုင်ငံလုံး|products=တော်ဝင်သဇင်ပန်း}}'''စိန်ရွှေဖြိုးတော်ဝင်သဇင်ခြံ''' သည် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ်]]တွင် တည်ရှိသော အထူးပြု ပန်းစိုက်ခင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းစိုက်ခင်းကို မအိမွန်မှ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး မြန်မာ့ရိုးရာ [[သဇင်ပန်း]] (Bulbophyllum auricomum) များကို အဓိကထား စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်လျက်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |last=Myanmar Celebrity |date=2023-01-18 |title=သိန်း (၂) ထောင်တန် သဇင်ခြံဆီ အလည်သွားခဲ့တဲ့ အေးသီတာ |url=https://www.youtube.com/watch?v=_Tz3HQkniGA |access-date=2026-04-24}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == မအိမွန်သည် မြန်မာ့ရိုးရာပန်းများထဲတွင် အမြတ်နိုးဆုံးဖြစ်သည့် သဇင်ပန်းကို ရန်ကုန်မြို့၌ စနစ်တကျ စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်၍ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ဤစိုက်ခင်းကို စတင်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်မြို့၏ ရာသီဥတုနှင့် ကိုက်ညီသော စိုက်ပျိုးရေးနည်းစနစ်များကို အသုံးပြု၍ အရည်အသွေးမီ သဇင်ပန်းများ ထွက်ရှိရန် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |last=Myanmar Celebrity |date=2023-01-18 |title=သိန်း (၂) ထောင်တန် သဇင်ခြံဆီ အလည်သွားခဲ့တဲ့ အေးသီတာ |url=https://www.youtube.com/watch?v=_Tz3HQkniGA |access-date=2026-04-24}}</ref> == ထုတ်ကုန်များ == စိုက်ခင်းမှ တော်ဝင်သဇင်ပန်းများကို အဓိကထား ထုတ်လုပ်ပြီး ရန်ကုန်မြို့တွင်းနှင့် အခြားမြို့ကြီးများသို့ စနစ်တကျ ဖြန့်ဖြူးရောင်းချသည်။<ref>{{Cite web |last=Myanmar Celebrity |date=2023-01-18 |title=သိန်း (၂) ထောင်တန် သဇင်ခြံဆီ အလည်သွားခဲ့တဲ့ အေးသီတာ |url=https://www.youtube.com/watch?v=_Tz3HQkniGA |access-date=2026-04-24}}</ref> [[ဖိုင်:Garden_Photo.jpg|left|thumb|စိန်ရွှေဖြိုးတော်ဝင်သဇင်ခြံအတွင်း မြင်ကွင် [[ဖိုင်:IMG4623seinshwephyothazinfarm.jpg|thumb|Thazin Farm]]]] == ကိုးကား == {{Reflist}} h9wpz6kxgofh0y4f4yz06zq892an8v6 1027377 1027290 2026-04-24T04:14:37Z Zawzawaungthwin 100038 {{delete|Test page}} 1027377 wikitext text/x-wiki {{delete|Test page}}{{Infobox company|name=စိန်ရွှေဖြိုးတော်ဝင်သဇင်ခြံ|logo=SeinShwePhyo_Logo.jpg|caption=စိန်ရွှေဖြိုးတော်ဝင်သဇင်ခြံ၏ အမှတ်တံဆိပ်|type=ကိုယ်ပိုင်လုပ်ငန်း|foundation=၂၀၁၉|founder=[[မအိမွန်]]|location_city=[[မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ်]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]|location_country=[[မြန်မာနိုင်ငံ]]|area_served=တစ်နိုင်ငံလုံး|products=တော်ဝင်သဇင်ပန်း}}'''စိန်ရွှေဖြိုးတော်ဝင်သဇင်ခြံ''' သည် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ်]]တွင် တည်ရှိသော အထူးပြု ပန်းစိုက်ခင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းစိုက်ခင်းကို မအိမွန်မှ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး မြန်မာ့ရိုးရာ [[သဇင်ပန်း]] (Bulbophyllum auricomum) များကို အဓိကထား စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်လျက်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |last=Myanmar Celebrity |date=2023-01-18 |title=သိန်း (၂) ထောင်တန် သဇင်ခြံဆီ အလည်သွားခဲ့တဲ့ အေးသီတာ |url=https://www.youtube.com/watch?v=_Tz3HQkniGA |access-date=2026-04-24}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == မအိမွန်သည် မြန်မာ့ရိုးရာပန်းများထဲတွင် အမြတ်နိုးဆုံးဖြစ်သည့် သဇင်ပန်းကို ရန်ကုန်မြို့၌ စနစ်တကျ စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်၍ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ဤစိုက်ခင်းကို စတင်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်မြို့၏ ရာသီဥတုနှင့် ကိုက်ညီသော စိုက်ပျိုးရေးနည်းစနစ်များကို အသုံးပြု၍ အရည်အသွေးမီ သဇင်ပန်းများ ထွက်ရှိရန် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |last=Myanmar Celebrity |date=2023-01-18 |title=သိန်း (၂) ထောင်တန် သဇင်ခြံဆီ အလည်သွားခဲ့တဲ့ အေးသီတာ |url=https://www.youtube.com/watch?v=_Tz3HQkniGA |access-date=2026-04-24}}</ref> == ထုတ်ကုန်များ == စိုက်ခင်းမှ တော်ဝင်သဇင်ပန်းများကို အဓိကထား ထုတ်လုပ်ပြီး ရန်ကုန်မြို့တွင်းနှင့် အခြားမြို့ကြီးများသို့ စနစ်တကျ ဖြန့်ဖြူးရောင်းချသည်။<ref>{{Cite web |last=Myanmar Celebrity |date=2023-01-18 |title=သိန်း (၂) ထောင်တန် သဇင်ခြံဆီ အလည်သွားခဲ့တဲ့ အေးသီတာ |url=https://www.youtube.com/watch?v=_Tz3HQkniGA |access-date=2026-04-24}}</ref> [[ဖိုင်:Garden_Photo.jpg|left|thumb|စိန်ရွှေဖြိုးတော်ဝင်သဇင်ခြံအတွင်း မြင်ကွင် [[ဖိုင်:IMG4623seinshwephyothazinfarm.jpg|thumb|Thazin Farm]]]] == ကိုးကား == {{Reflist}} t045eqj76bnyzkulvoua0amdxzhwytp 3 284748 1027293 2026-04-24T00:54:36Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1027293 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-25068-87 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၀:၅၄၊ ၂၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) s59mjnep5zz51rae2si7ao1hbvjfclv 3 284749 1027294 2026-04-24T00:54:46Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1027294 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် JtoE translations JT ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၀:၅၄၊ ၂၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) mn7ba4vcpad0b3lam0it2qm981qpqjm 3 284750 1027295 2026-04-24T00:54:56Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1027295 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Tha Toe Min Htin ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၀:၅၄၊ ၂၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) 80ij3jr8hi7eh5r8xj2zjcabdexacjs 3 284752 1027308 2026-04-24T01:55:05Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1027308 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-24864-84 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၅၅၊ ၂၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) pbo3cl74lbbt2yp2sl40n9k02zy6dth 3 284753 1027309 2026-04-24T01:55:15Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1027309 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် San Lin Naing98 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၅၅၊ ၂၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) qhvn07auwk9e0g2t59qp1ih0xe1gh8u 3 284754 1027310 2026-04-24T01:55:25Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1027310 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-24785-97 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၅၅၊ ၂၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) 2jxr5jsy2a776o9ni2u876egm6ic6zn 3 284755 1027311 2026-04-24T01:55:35Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1027311 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-25131-82 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၅၅၊ ၂၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) m5kfgzprolqh1uglgn6oouxuy3kmp9z 0 284756 1027343 2026-04-24T02:52:31Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[ယာမရှိနဘူတာ]] စာမျက်နှာကို [[ယမရှိနဘူတာ]] သို့ ခင်မောင်မောင်လွင်က ရွှေ့ခဲ့သည် 1027343 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ယမရှိနဘူတာ]] 66hu8q1iuxb7syngqiuvjq6b0umd7sm 1027344 1027343 2026-04-24T02:52:46Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[ယမရှိနဘူတာ]] သို့ ပြန်ညွှန်းကို ဖယ်ရှားခဲ့သည် 1027344 wikitext text/x-wiki {{db-self}} i3ivwgg793ry976qg2ak9jnjk4epd7m 1027346 1027344 2026-04-24T02:54:56Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1027346 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = {{KTSN|T|07|size=50}}<br/>ယာမရှိနဘူတာ | native_name = 山科駅 | native_name_lang = ja | type = | image = [[File:Vierra Yamashina.jpg|280px]] | alt = | caption = Vierra Yamashina of Yamashina Station Building, 20 December 2020 | other_name = | address = [[Yamashina-ku, Kyoto|Yamashina]], [[Kyoto, Kyoto|Kyoto]], [[Kyoto Prefecture|Kyoto]] | country = Japan | coordinates = {{coord|34|59|32.41|N|135|49|1.50|E|display=title,inline|region:JP_type:railwaystation}} | operator = {{Plainlist| * {{ric|JR West|name=y}} * {{ric|Kyoto Municipal Subway|name=y}} * [[Keihan Electric Railway]] }} | line = {{Plainlist| * [[Tōkaidō Line]] ([[Biwako Line]]) * [[Kosei Line]] * {{ric|Kyoto Municipal Subway|t|name=y}} * [[Keihan Keishin Line|Keishin Line]] }} | platforms = | connections = | structure = | code = {{plainlist| *{{RouteBox|JR-B30||#00bfff}} (Kosei Line) *{{RouteBox|JR-A30||#0072bc}} (Tokaido Line) *T07 (Tozai Line) |}} | opened = | closed = | former = | passengers = {{plainlist| * {{wikidata|property|P1373|P137=Q502125}} daily (JR West, FY{{wikidata|qualifier|P1373|P585|P137=Q502125}})<ref>{{cite web|url = https://www.westjr.co.jp/company/info/issue/data/|title = データで見るJR西日本|publisher = West Japan Railway Company|language = ja}}</ref> * {{wikidata|property|P1373|P137=Q5359594}} daily (Subway, FY{{wikidata|qualifier|P1373|P585|P137=Q5359594}})<ref>{{cite web|url = http://www.city.kyoto.lg.jp/kotsu/page/0000073257.html|script-title=ja:京都市交通事業白書|publisher = Kyoto Municipal Transportation Bureau|language = ja}}</ref> * {{wikidata|property|Q11375846|P1373}} daily (Keihan, FY{{wikidata|qualifier|Q11375846|P1373|P585}})<ref>{{cite web|url = https://data.city.kyoto.lg.jp/node/75258|script-title = ja:第8章 都市施設【交通機関】 07 私鉄市内駅乗降客数(ＪＲを除く)|publisher = Kyoto Open Data|language = ja|date = 2016-11-26|title = မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ|access-date = 3 July 2024|archive-date = 1 April 2019|archive-url = https://web.archive.org/web/20190401143506/https://data.city.kyoto.lg.jp/node/75258}}</ref> }} | pass_year = | services = {{Adjacent stations|system=Kyoto Municipal Subway|line1=t |left1=Misasagi |right1=Higashino |note-left={{KTSN|T|08|size=30}}|note-right={{KTSN|T|06|size=30}}}} }} ''' ယာမရှိနဘူတာ''' (山科駅'' ယာမရှိန- အဲခိ '') သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုစီရင်စု]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဘူတာတွင် အပိုင်းနှစ်ခု ပါဝင်သည်။ မြေအောက်ရထားအပိုင်းနှင့် မြေပြင်ပေါ်ရှိ JR ရထားလိုင်းအပိုင်းတို့ ဖြစ်သည်။ ခဲအိဟန်ယာမရှိနဘူတာသည် ခဲအိဟန်လျှပ်စစ်ရထားလိုင်း၏ ခဲအိရှင်းရထားလိုင်းပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ယာမရှိနဘူတာ၏ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ ==ရထားလိုင်းများ== ==ဘူတာပုံစံ== ===ယာမရှိနဘူတာ (JR West)=== ===ယာမရှိနဘူတာ (ကျိုတိုမြေအောက်ရထားတိုးဇိုင်းလိုင်း=== ===ခဲအိဟန်ယာမရှိနဘူတာ (ခဲအိဟန်ခဲအိရှင်းရထားလိုင်း)=== ==သမိုင်းကြောင်း== ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် JR ရထားလိုင်းများကို ဘူတာအမှတ်စဉ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ယာမရှိနဘူတာ၏ ဘိဝခိုရထားလိုင်းအတွက် အမှတ်စဉ်သည် JR-A30 ဖြစ်သည်။ ခိုဆဲအိရထားလိုင်းအတွက် ဘူတာအမှတ်စဉ်သည် JR B-30 ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=20 July 2016 |title=近畿エリアの12路線 のべ300駅に「駅ナンバー」を導入します！ |trans-title="Station numbers" will be introduced at a total of 300 stations on 12 lines in the Kinki area! |url=https://www.westjr.co.jp/press/article/2016/07/page_8973.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20221116010608/https://www.westjr.co.jp/press/article/2016/07/page_8973.html |archive-date=16 November 2022 |access-date=30 December 2022 |website=westjr.co.jp |language=ja}}</ref><ref>{{Cite web |date=20 July 2016 |title=「駅ナンバー」一覧表 |trans-title="Station number" list |url=https://www.westjr.co.jp/press/article/items/160720_01_ekinumber.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20221116010610/https://www.westjr.co.jp/press/article/items/160720_01_ekinumber.pdf |archive-date=16 November 2022 |access-date=30 December 2022 |website=westjr.co.jp |language=ja}}</ref> ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{j-railservice start}} |- !colspan=5|West Japan Railway Company (JR West) (Yamashina) {{j-route|route=Tōkaidō Line (Biwako Line)|col=#0072bc|f=w}} {{j-rserv|service=Limited Express "Hida"|p}} {{j-rserv|service=Local|b=d|previous={{STN|Ōtsu}}|next={{STN|Kyoto}}|col=gray}} {{j-rserv|service=Special Rapid Service|previous=Ōtsu|next=Kyoto|col=#0072bc}} {{j-rserv|service=Kansai Airport Limited Express "Haruka"|previous= Ōtsu|next=Kyoto|col=blue}} {{j-route|route=Kosei Line|col=deepskyblue|f=w}} {{j-rserv|service=Local|b=d|previous=Kyoto|next={{STN|Ōtsukyō}}|col=gray}} {{j-rserv|service=Rapid Service|b=d|previous=Kyoto|next=Ōtsukyō|col=#ff6600}} {{j-rserv|service=Special Rapid Service|previous=Kyoto|next=Ōtsukyō|col=#0072bc}} |- !colspan=5|Keihan Electric Railway (Keihan Yamashina) {{j-route|route=Keishin Line (OT31)|col=#fc0}} {{j-rserv|service=-|previous={{STN|Misasagi}} (T08) |next={{STN|Shinomiya}} (OT32)}} {{s-end}} ===Yamashina Station (first)=== {{j-railservice start}} {{j-route|route=Japanese Government Railway Tōkaidō Line (Old route)|col=black|f=w}} {{j-rserv|service=-|b=d|previous={{STN|Ōtani|Shiga}}|next={{STN|Inari}}}} {{s-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{in lang|ja}} [http://www.jr-odekake.net/eki/top.php?id=0610115 Yamashina Station] from jr-odekake.net (JR West) * {{in lang|ja}} [http://www2.city.kyoto.lg.jp/kotsu/tikadia/hyperdia/menu0129.htm Yamashina Station] (Kyoto Municipal Transportation Bureau) * {{in lang|ja}} [http://www.okeihan.net/eki/detail.php?station_no=59 Keihan-Yamashina Station] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111002000310/http://www.okeihan.net/eki/detail.php?station_no=59 |date=2 October 2011 }} from Okeihan.net (Keihan Electric Railway) ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ပတ်မြေအောက်ရထားဘူတာရုံများ]] dpugk89kcun1oifalgybnmfdgag10ag 1027367 1027346 2026-04-24T03:22:46Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1027367 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = {{KTSN|T|07|size=50}}<br/>ယာမရှိနဘူတာ | native_name = 山科駅 | native_name_lang = ja | type = | image = [[File:Vierra Yamashina.jpg|280px]] | alt = | caption = Vierra Yamashina of Yamashina Station Building, 20 December 2020 | other_name = | address = [[Yamashina-ku, Kyoto|Yamashina]], [[Kyoto, Kyoto|Kyoto]], [[Kyoto Prefecture|Kyoto]] | country = Japan | coordinates = {{coord|34|59|32.41|N|135|49|1.50|E|display=title,inline|region:JP_type:railwaystation}} | operator = {{Plainlist| * {{ric|JR West|name=y}} * {{ric|Kyoto Municipal Subway|name=y}} * [[Keihan Electric Railway]] }} | line = {{Plainlist| * [[Tōkaidō Line]] ([[Biwako Line]]) * [[Kosei Line]] * {{ric|Kyoto Municipal Subway|t|name=y}} * [[Keihan Keishin Line|Keishin Line]] }} | platforms = | connections = | structure = | code = {{plainlist| *{{RouteBox|JR-B30||#00bfff}} (Kosei Line) *{{RouteBox|JR-A30||#0072bc}} (Tokaido Line) *T07 ([[တိုးဇိုင်းရထားလိုင်း (ကျိုတို)|တိုးဇိုင်းရထားလိုင်း]]) |}} | opened = | closed = | former = | passengers = {{plainlist| * {{wikidata|property|P1373|P137=Q502125}} daily (JR West, FY{{wikidata|qualifier|P1373|P585|P137=Q502125}})<ref>{{cite web|url = https://www.westjr.co.jp/company/info/issue/data/|title = データで見るJR西日本|publisher = West Japan Railway Company|language = ja}}</ref> * {{wikidata|property|P1373|P137=Q5359594}} daily (Subway, FY{{wikidata|qualifier|P1373|P585|P137=Q5359594}})<ref>{{cite web|url = http://www.city.kyoto.lg.jp/kotsu/page/0000073257.html|script-title=ja:京都市交通事業白書|publisher = Kyoto Municipal Transportation Bureau|language = ja}}</ref> * {{wikidata|property|Q11375846|P1373}} daily (Keihan, FY{{wikidata|qualifier|Q11375846|P1373|P585}})<ref>{{cite web|url = https://data.city.kyoto.lg.jp/node/75258|script-title = ja:第8章 都市施設【交通機関】 07 私鉄市内駅乗降客数(ＪＲを除く)|publisher = Kyoto Open Data|language = ja|date = 2016-11-26|title = မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ|access-date = 3 July 2024|archive-date = 1 April 2019|archive-url = https://web.archive.org/web/20190401143506/https://data.city.kyoto.lg.jp/node/75258}}</ref> }} | pass_year = | services = {{Adjacent stations|system=Kyoto Municipal Subway|line1=t |left1=Misasagi |right1=Higashino |note-left={{KTSN|T|08|size=30}}|note-right={{KTSN|T|06|size=30}}}} }} ''' ယာမရှိနဘူတာ''' (山科駅'' ယာမရှိန- အဲခိ '') သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုစီရင်စု]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဘူတာတွင် အပိုင်းနှစ်ခု ပါဝင်သည်။ မြေအောက်ရထားအပိုင်းနှင့် မြေပြင်ပေါ်ရှိ JR ရထားလိုင်းအပိုင်းတို့ ဖြစ်သည်။ ခဲအိဟန်ယာမရှိနဘူတာသည် ခဲအိဟန်လျှပ်စစ်ရထားလိုင်း၏ ခဲအိရှင်းရထားလိုင်းပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ယာမရှိနဘူတာ၏ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ ==ရထားလိုင်းများ== ==ဘူတာပုံစံ== ===ယာမရှိနဘူတာ (JR West)=== ===ယာမရှိနဘူတာ (ကျိုတိုမြေအောက်ရထားတိုးဇိုင်းလိုင်း=== ===ခဲအိဟန်ယာမရှိနဘူတာ (ခဲအိဟန်ခဲအိရှင်းရထားလိုင်း)=== ==သမိုင်းကြောင်း== ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် JR ရထားလိုင်းများကို ဘူတာအမှတ်စဉ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ယာမရှိနဘူတာ၏ ဘိဝခိုရထားလိုင်းအတွက် အမှတ်စဉ်သည် JR-A30 ဖြစ်သည်။ ခိုဆဲအိရထားလိုင်းအတွက် ဘူတာအမှတ်စဉ်သည် JR B-30 ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=20 July 2016 |title=近畿エリアの12路線 のべ300駅に「駅ナンバー」を導入します！ |trans-title="Station numbers" will be introduced at a total of 300 stations on 12 lines in the Kinki area! |url=https://www.westjr.co.jp/press/article/2016/07/page_8973.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20221116010608/https://www.westjr.co.jp/press/article/2016/07/page_8973.html |archive-date=16 November 2022 |access-date=30 December 2022 |website=westjr.co.jp |language=ja}}</ref><ref>{{Cite web |date=20 July 2016 |title=「駅ナンバー」一覧表 |trans-title="Station number" list |url=https://www.westjr.co.jp/press/article/items/160720_01_ekinumber.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20221116010610/https://www.westjr.co.jp/press/article/items/160720_01_ekinumber.pdf |archive-date=16 November 2022 |access-date=30 December 2022 |website=westjr.co.jp |language=ja}}</ref> ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{j-railservice start}} |- !colspan=5|West Japan Railway Company (JR West) (Yamashina) {{j-route|route=Tōkaidō Line (Biwako Line)|col=#0072bc|f=w}} {{j-rserv|service=Limited Express "Hida"|p}} {{j-rserv|service=Local|b=d|previous={{STN|Ōtsu}}|next={{STN|Kyoto}}|col=gray}} {{j-rserv|service=Special Rapid Service|previous=Ōtsu|next=Kyoto|col=#0072bc}} {{j-rserv|service=Kansai Airport Limited Express "Haruka"|previous= Ōtsu|next=Kyoto|col=blue}} {{j-route|route=Kosei Line|col=deepskyblue|f=w}} {{j-rserv|service=Local|b=d|previous=Kyoto|next={{STN|Ōtsukyō}}|col=gray}} {{j-rserv|service=Rapid Service|b=d|previous=Kyoto|next=Ōtsukyō|col=#ff6600}} {{j-rserv|service=Special Rapid Service|previous=Kyoto|next=Ōtsukyō|col=#0072bc}} |- !colspan=5|Keihan Electric Railway (Keihan Yamashina) {{j-route|route=Keishin Line (OT31)|col=#fc0}} {{j-rserv|service=-|previous={{STN|Misasagi}} (T08) |next={{STN|Shinomiya}} (OT32)}} {{s-end}} ===Yamashina Station (first)=== {{j-railservice start}} {{j-route|route=Japanese Government Railway Tōkaidō Line (Old route)|col=black|f=w}} {{j-rserv|service=-|b=d|previous={{STN|Ōtani|Shiga}}|next={{STN|Inari}}}} {{s-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{in lang|ja}} [http://www.jr-odekake.net/eki/top.php?id=0610115 Yamashina Station] from jr-odekake.net (JR West) * {{in lang|ja}} [http://www2.city.kyoto.lg.jp/kotsu/tikadia/hyperdia/menu0129.htm Yamashina Station] (Kyoto Municipal Transportation Bureau) * {{in lang|ja}} [http://www.okeihan.net/eki/detail.php?station_no=59 Keihan-Yamashina Station] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111002000310/http://www.okeihan.net/eki/detail.php?station_no=59 |date=2 October 2011 }} from Okeihan.net (Keihan Electric Railway) ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ပတ်မြေအောက်ရထားဘူတာရုံများ]] bmjak1j7lvwgp6i07jms4ooyywz0f0n 14 284757 1027360 2026-04-24T03:14:19Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "[[ကဏ္ဍ:၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1027360 wikitext text/x-wiki [[ကဏ္ဍ:၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] hx2dxy4yfl5va6rcce1bc0kf7gzachd 3 284758 1027373 2026-04-24T03:55:53Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1027373 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-24925-65 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၅၅၊ ၂၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) 6lsfv3mx0n6nmswj6dsdq10kgnwx1uj 3 284759 1027374 2026-04-24T03:56:03Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1027374 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-24990-07 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၅၆၊ ၂၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) iao71dma6x5jfcze4289jggqiitvqzg 3 284760 1027375 2026-04-24T03:56:13Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1027375 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် KimTan (Second Face) ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၅၆၊ ၂၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) oqxnjn0p2fl1o3biiddyi75lthbk5c3 3 284761 1027381 2026-04-24T04:56:23Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1027381 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Ende der Weisheit ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၅၆၊ ၂၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) jo7kdu5r0wkkr1ht2tcm83xz8x3rvqz 3 284762 1027382 2026-04-24T04:56:33Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1027382 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် ElBarcobasurero ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၅၆၊ ၂၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) qcdtgwyv2z60att6opfquyejwktkp9o 3 284763 1027384 2026-04-24T05:56:42Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1027384 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Nilar Chit Chit ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၅၆၊ ၂၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) qdw35qldj3ahp0kj7han1qvxcvyr5uw 0 284764 1027396 2026-04-24T06:55:46Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''ဆဂနိုရထားလိုင်း''' (嵯峨野線, Sagano-sen) သည် [[ကျိုတိုမြို့]]၏ ဆင်ခြေဖုံးအရပ်များသို့ ပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည့် ရထားလိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤရ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1027396 wikitext text/x-wiki '''ဆဂနိုရထားလိုင်း''' (嵯峨野線, Sagano-sen) သည် [[ကျိုတိုမြို့]]၏ ဆင်ခြေဖုံးအရပ်များသို့ ပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည့် ရထားလိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤရထားလမ်းပိုင်းသည် [[ဆန်းအင်းပင်မရထားလိုင်း]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရထားလမ်းနှစ်ပါရှိကာ ခဲအိဟန်းရှင်း (ကျိုတို - အိုဆာကာ - ခိုးဘဲ) မြို့ပြဒေသများကို ချိတ်ဆက်ထားသည်။ ရထားလိုင်းကို [[အနောက်ဂျပန်ရထားပို့ဆောင်ရေးကုမ္ပဏီ (JR West)]] က စီမံသည်။ ရထားလိုင်းသည် ကျိုတိုဘူတာတွင် ခရီးစတင်ကာ ဆိုနိုဘဲဘူတာတွင် ခရီးဆုံးသည်။ ဆဂနိုရထားလိုင်းသည် JR West ကုမ္ပဏီ၏ မြို့တွင်းရထားကွန်ယက်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ "ဆဂနိုရထားလိုင်း" ဟူသည့် တရားဝင်အမည်ကို ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} jvdd9tqkie8nmkh3mb48vpd2jr32rx4 1027397 1027396 2026-04-24T06:56:44Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1027397 wikitext text/x-wiki '''ဆဂနိုရထားလိုင်း''' (嵯峨野線, Sagano-sen) သည် [[ကျိုတိုမြို့]]၏ ဆင်ခြေဖုံးအရပ်များသို့ ပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည့် ရထားလိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤရထားလမ်းပိုင်းသည် [[ဆန်းအင်းပင်မရထားလိုင်း]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရထားလမ်းနှစ်ပါရှိကာ ခဲအိဟန်းရှင်း (ကျိုတို - အိုဆာကာ - ခိုးဘဲ) မြို့ပြဒေသများကို ချိတ်ဆက်ထားသည်။ ရထားလိုင်းကို [[အနောက်ဂျပန်ရထားပို့ဆောင်ရေးကုမ္ပဏီ (JR West)]] က စီမံသည်။ ရထားလိုင်းသည် [[ကျိုတိုဘူတာ]]တွင် ခရီးစတင်ကာ [[ဆိုနိုဘဲဘူတာ]]တွင် ခရီးဆုံးသည်။ ဆဂနိုရထားလိုင်းသည် JR West ကုမ္ပဏီ၏ မြို့တွင်းရထားကွန်ယက်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ "ဆဂနိုရထားလိုင်း" ဟူသည့် တရားဝင်အမည်ကို ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} kiztmhiyzquqol123gj379zm3twcmb3 1027404 1027397 2026-04-24T06:59:14Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1027404 wikitext text/x-wiki '''ဆဂနိုရထားလိုင်း''' (嵯峨野線, Sagano-sen) သည် [[ကျိုတိုမြို့]]၏ ဆင်ခြေဖုံးအရပ်များသို့ ပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည့် ရထားလိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤရထားလမ်းပိုင်းသည် [[ဆန်းအင်းပင်မရထားလိုင်း]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရထားလမ်းနှစ်ပါရှိကာ ခဲအိဟန်းရှင်း (ကျိုတို - အိုဆာကာ - ခိုးဘဲ) မြို့ပြဒေသများကို ချိတ်ဆက်ထားသည်။ ရထားလိုင်းကို [[အနောက်ဂျပန်ရထားပို့ဆောင်ရေးကုမ္ပဏီ (JR West)]] က စီမံသည်။ ရထားလိုင်းသည် [[ကျိုတိုဘူတာ]]တွင် ခရီးစတင်ကာ [[ဆိုနိုဘဲဘူတာ]]တွင် ခရီးဆုံးသည်။ ဆဂနိုရထားလိုင်းသည် JR West ကုမ္ပဏီ၏ မြို့တွင်းရထားကွန်ယက်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ "ဆဂနိုရထားလိုင်း" ဟူသည့် တရားဝင်အမည်ကို ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ==ဆဂနိုခရီးသွားရထားလိုင်း== ==ကိုးကား== {{reflist}} ekzflos8yepr84qhr95ceypum2egxjr 1027405 1027404 2026-04-24T06:59:47Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ဆဂနိုခရီးသွားရထားလိုင်း */ 1027405 wikitext text/x-wiki '''ဆဂနိုရထားလိုင်း''' (嵯峨野線, Sagano-sen) သည် [[ကျိုတိုမြို့]]၏ ဆင်ခြေဖုံးအရပ်များသို့ ပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည့် ရထားလိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤရထားလမ်းပိုင်းသည် [[ဆန်းအင်းပင်မရထားလိုင်း]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရထားလမ်းနှစ်ပါရှိကာ ခဲအိဟန်းရှင်း (ကျိုတို - အိုဆာကာ - ခိုးဘဲ) မြို့ပြဒေသများကို ချိတ်ဆက်ထားသည်။ ရထားလိုင်းကို [[အနောက်ဂျပန်ရထားပို့ဆောင်ရေးကုမ္ပဏီ (JR West)]] က စီမံသည်။ ရထားလိုင်းသည် [[ကျိုတိုဘူတာ]]တွင် ခရီးစတင်ကာ [[ဆိုနိုဘဲဘူတာ]]တွင် ခရီးဆုံးသည်။ ဆဂနိုရထားလိုင်းသည် JR West ကုမ္ပဏီ၏ မြို့တွင်းရထားကွန်ယက်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ "ဆဂနိုရထားလိုင်း" ဟူသည့် တရားဝင်အမည်ကို ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ==ဆဂနိုခရီးသွားရထားလိုင်း== ==ရထားဘူတာများ== ==ကိုးကား== {{reflist}} kwn54lgvvwhyb2714uf7sajqcie7cep 1027406 1027405 2026-04-24T07:00:24Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၁၈၉၇ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ရထားလိုင်းများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1027406 wikitext text/x-wiki '''ဆဂနိုရထားလိုင်း''' (嵯峨野線, Sagano-sen) သည် [[ကျိုတိုမြို့]]၏ ဆင်ခြေဖုံးအရပ်များသို့ ပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည့် ရထားလိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤရထားလမ်းပိုင်းသည် [[ဆန်းအင်းပင်မရထားလိုင်း]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရထားလမ်းနှစ်ပါရှိကာ ခဲအိဟန်းရှင်း (ကျိုတို - အိုဆာကာ - ခိုးဘဲ) မြို့ပြဒေသများကို ချိတ်ဆက်ထားသည်။ ရထားလိုင်းကို [[အနောက်ဂျပန်ရထားပို့ဆောင်ရေးကုမ္ပဏီ (JR West)]] က စီမံသည်။ ရထားလိုင်းသည် [[ကျိုတိုဘူတာ]]တွင် ခရီးစတင်ကာ [[ဆိုနိုဘဲဘူတာ]]တွင် ခရီးဆုံးသည်။ ဆဂနိုရထားလိုင်းသည် JR West ကုမ္ပဏီ၏ မြို့တွင်းရထားကွန်ယက်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ "ဆဂနိုရထားလိုင်း" ဟူသည့် တရားဝင်အမည်ကို ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ==ဆဂနိုခရီးသွားရထားလိုင်း== ==ရထားဘူတာများ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၁၈၉၇ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ရထားလိုင်းများ]] gk3h0a753ll15m89jzljxh8skcfa0qk 3 284765 1027398 2026-04-24T06:56:51Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1027398 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-25009-87 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၅၆၊ ၂၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) 042lzqlf0kiq3uid9z3ffnumlg74uxx 3 284766 1027399 2026-04-24T06:57:02Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1027399 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် MartinezCristian0620 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၅၇၊ ၂၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) sivx64zni9ch2h80zbov35f959exn20 3 284767 1027400 2026-04-24T06:57:11Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1027400 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-25100-97 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၅၇၊ ၂၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) 8cvuvndd9r92ld65fqclafbmpz8w0hf 3 284768 1027401 2026-04-24T06:57:21Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1027401 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-25158-22 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၅၇၊ ၂၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) i8qr8tid3wnk3346kp3d5utwbk86tuq 3 284769 1027402 2026-04-24T06:57:31Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1027402 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Mrat Cho ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၅၇၊ ၂၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) 2qqz874rnerl3apvdt62yap4n8xwk0t 14 284770 1027407 2026-04-24T07:02:10Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "[[ကဏ္ဍ:၁၈၉၇ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ရထားလိုင်းများ]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1027407 wikitext text/x-wiki [[ကဏ္ဍ:၁၈၉၇ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ရထားလိုင်းများ]] ldtywj7ygxiovsstjst0ysqcbjpmyqy 3 284771 1027414 2026-04-24T07:57:40Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1027414 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-25027-43 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၅၇၊ ၂၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) g5krzlffe8ykeoo9lri1of5fnh19fhe 3 284772 1027415 2026-04-24T07:57:50Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1027415 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-24993-24 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၅၇၊ ၂၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) 3f6aji532js2s5ihlvcf8kedb7i713p 3 284773 1027416 2026-04-24T07:58:00Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1027416 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် U Mon Kyaw Soe ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၅၈၊ ၂၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) 0eoalc368phzrdj2yl97ph1dl7hex8s 2 284774 1027418 2026-04-24T08:47:14Z Maris Dreshmanis 141980 Creating user page 1027418 wikitext text/x-wiki {{#babel:lv|ru-4}} == Maris Dreshmanis == Open data researcher. Contributor to [[d:Wikidata:WikiProject Occupations|WikiProject Occupations]] on Wikidata. * '''[[d:User:Maris Dreshmanis|Wikidata contributions]]''' — 37,000+ edits * '''GSCO''' — Global Standard Classification of Occupations (140 national registries, 245,000+ entries) * '''[[d:Wikidata:WikiProject Occupations|WikiProject Occupations]]''' — coordinating occupation label enrichment in 21 languages [[Category:Wikipedians]] bhwbuqpk2yn05lbwnfuckwjwbrdzu54 100 284775 1027419 2026-04-24T08:50:27Z Salai Rungtoi 22844 " {{Current events|year=2026|month=04|day=23|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}}" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1027419 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=04|day=23|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}} qsicju9ug0vjq8oikusntm6gosxux03 1027420 1027419 2026-04-24T08:55:44Z Salai Rungtoi 22844 1027420 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=04|day=23|content= <!-- All news items below this line --> '''လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခများနှင့် တိုက်ခိုက်မှုများ''' *[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] **[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ***တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ် ၉ ခုရှိ မြို့နယ် ၆၀ အား အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာခဲ့ပြီး စစ်အုပ်ချုပ်ရေး (Martial Law) အမိန့် ထုတ်ပြန်သတ်မှတ်လိုက်သည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/c1mk4v971v7t (ဘီဘီစီ)] <!-- All news items above this line -->}} q8rg06o2mzsg8rccetfblyht4kgfo0b 1027437 1027420 2026-04-24T11:30:20Z Zawzawaungthwin 100038 ဖြစ်ရပ်ထည့်သွင်း 1027437 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=04|day=23|content= <!-- All news items below this line --> '''လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခများနှင့် တိုက်ခိုက်မှုများ''' *[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] **[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ***တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ် ၉ ခုရှိ မြို့နယ် ၆၀ အား အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာခဲ့ပြီး စစ်အုပ်ချုပ်ရေး (Martial Law) အမိန့် ထုတ်ပြန်သတ်မှတ်လိုက်သည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/c1mk4v971v7t (ဘီဘီစီ)] ***[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]၊အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မူးယစ်ဆေးဝါးနှင့် ဥပဒေစိုးမိုး ရေးဆိုင်ရာ ဗျူရိုသည် [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ ကျောက်ခတ်ရွာအနီး နေရာလေးခုတွင် အခြေစိုက်သည့် တိုင်ချန်(Tai Jiang) အွန်လိုင်းငွေလိမ်ဂိုဏ်း၏ ဒစ်ဂျစ်တယ်ငွေကြေးလမ်းကြောင်းကို ဖော်ထုတ်ဖမ်းဆီးနိုင်ရန်အတွက် ဆုကြေး ငွေ ဒေါ်လာ ၁၀ သန်း ထုတ်ပြန်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ အဆိုပါ နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ရာဇဝတ်ဂိုဏ်းများ ကြောင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း အမေရိကန်နိုင်ငံသားများအနေဖြင့် ဒေါ်လာ ၇ ဒသမ ၂ ဘီလျံကျော် ဆုံးရှုံးခဲ့ရပြီးနောက် ယခု ကဲ့သို့ ဆုကြေးထုတ်၍ အရေးယူရန် ကြိုးပမ်းလာခြင်းဖြစ်သည်။[https://www.nationalreview.com/news/doj-charges-two-chinese-nationals-in-overseas-cryptocurrency-scam/(Nation Review)] <!-- All news items above this line -->}} c6n9hb89r158w4zwewz4zbks6ehb9xy 1027438 1027437 2026-04-24T11:33:32Z Zawzawaungthwin 100038 link ပြင်ဆင် 1027438 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=04|day=23|content= <!-- All news items below this line --> '''လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခများနှင့် တိုက်ခိုက်မှုများ''' *[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] **[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ***တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ် ၉ ခုရှိ မြို့နယ် ၆၀ အား အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာခဲ့ပြီး စစ်အုပ်ချုပ်ရေး (Martial Law) အမိန့် ထုတ်ပြန်သတ်မှတ်လိုက်သည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/c1mk4v971v7t (ဘီဘီစီ)] *[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]၊အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မူးယစ်ဆေးဝါးနှင့် ဥပဒေစိုးမိုး ရေးဆိုင်ရာ ဗျူရိုသည် [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ ကျောက်ခတ်ရွာအနီး နေရာလေးခုတွင် အခြေစိုက်သည့် တိုင်ချန်(Tai Jiang) အွန်လိုင်းငွေလိမ်ဂိုဏ်း၏ ဒစ်ဂျစ်တယ်ငွေကြေးလမ်းကြောင်းကို ဖော်ထုတ်ဖမ်းဆီးနိုင်ရန်အတွက် ဆုကြေး ငွေ ဒေါ်လာ ၁၀ သန်း ထုတ်ပြန်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ အဆိုပါ နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ရာဇဝတ်ဂိုဏ်းများ ကြောင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း အမေရိကန်နိုင်ငံသားများအနေဖြင့် ဒေါ်လာ ၇ ဒသမ ၂ ဘီလျံကျော် ဆုံးရှုံးခဲ့ရပြီးနောက် ယခု ကဲ့သို့ ဆုကြေးထုတ်၍ အရေးယူရန် ကြိုးပမ်းလာခြင်းဖြစ်သည်။[https://www.nationalreview.com/news/doj-charges-two-chinese-nationals-in-overseas-cryptocurrency-scam/] <!-- All news items above this line -->}} k7fzhpsfogbfq8s2nzh55gt66t1kgvj 1027439 1027438 2026-04-24T11:36:30Z Zawzawaungthwin 100038 နိုင်ငံဖြတ်ကျော် ရာဇဝတ်မှုခင်း 1027439 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=04|day=23|content= <!-- All news items below this line --> '''လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခများနှင့် တိုက်ခိုက်မှုများ''' *[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] **[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ***တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ် ၉ ခုရှိ မြို့နယ် ၆၀ အား အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာခဲ့ပြီး စစ်အုပ်ချုပ်ရေး (Martial Law) အမိန့် ထုတ်ပြန်သတ်မှတ်လိုက်သည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/c1mk4v971v7t (ဘီဘီစီ)] '''နိုင်ငံဖြတ်ကျော် ရာဇဝတ်မှုခင်း''' *[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]၊အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မူးယစ်ဆေးဝါးနှင့် ဥပဒေစိုးမိုး ရေးဆိုင်ရာ ဗျူရိုသည် [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ ကျောက်ခတ်ရွာအနီး နေရာလေးခုတွင် အခြေစိုက်သည့် တိုင်ချန်(Tai Jiang) အွန်လိုင်းငွေလိမ်ဂိုဏ်း၏ ဒစ်ဂျစ်တယ်ငွေကြေးလမ်းကြောင်းကို ဖော်ထုတ်ဖမ်းဆီးနိုင်ရန်အတွက် ဆုကြေး ငွေ ဒေါ်လာ ၁၀ သန်း ထုတ်ပြန်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ အဆိုပါ နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ရာဇဝတ်ဂိုဏ်းများ ကြောင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း အမေရိကန်နိုင်ငံသားများအနေဖြင့် ဒေါ်လာ ၇ ဒသမ ၂ ဘီလျံကျော် ဆုံးရှုံးခဲ့ရပြီးနောက် ယခု ကဲ့သို့ ဆုကြေးထုတ်၍ အရေးယူရန် ကြိုးပမ်းလာခြင်းဖြစ်သည်။[https://www.nationalreview.com/news/doj-charges-two-chinese-nationals-in-overseas-cryptocurrency-scam/] <!-- All news items above this line -->}} 9onf77yrnd03at0ulrn0f8s53f24etr 100 284776 1027421 2026-04-24T08:56:18Z Salai Rungtoi 22844 " {{Current events|year=2026|month=04|day=24|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}}" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1027421 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=04|day=24|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}} s2lfqsynkin56pcbvs7l3ciimh0ol5x 1027426 1027421 2026-04-24T09:26:58Z Salai Rungtoi 22844 1027426 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=04|day=24|content= <!-- All news items below this line --> '''ဥပဒေနှင့် ရာဇဝတ်မှု''' *Chin World၊ KHONUMTHUNG MEDIA နှင့် မျက်မှောက်ခေတ် (Nowadays News) သတင်းအေဂျင်စီတို့၏ လုပ်ငန်းလိုင်စင်များကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၉ ရက်နေ့မှစ၍ ပိတ်သိမ်းလိုက်ကြောင်း ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်သည်။ [https://www.moi.gov.mm/news/82026 (MOI)] <!-- All news items above this line -->}} hx1vuhhef7icep72cpks3o9pfl7phat 3 284777 1027422 2026-04-24T08:58:09Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1027422 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် フューチャー ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၅၈၊ ၂၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) 9hs9imfzevhsfdvtt8xd52bs1i0pxiq 3 284778 1027423 2026-04-24T08:58:19Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1027423 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Maris Dreshmanis ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၅၈၊ ၂၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) dg1x03g22pycagxensm4u52tdfkzs6a 3 284779 1027432 2026-04-24T10:58:38Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1027432 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-25194-82 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၅၈၊ ၂၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) 0dub8xk8dpyfvqbd7gcrqyu15mcbbdf 3 284780 1027433 2026-04-24T10:58:48Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1027433 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-23876-00 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၅၈၊ ၂၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) 121p8ulr9zv5bob9bjph6xuzrz777dk 3 284781 1027434 2026-04-24T10:58:58Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1027434 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-25046-77 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၅၈၊ ၂၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) q2aqk0latnme292y0tqvpj745b61heh