အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="my">
  <siteinfo>
    <sitename>ဝီကီပီးဒီးယား</sitename>
    <dbname>mywiki</dbname>
    <base>https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%9F%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AC</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.24</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">မီဒီယာ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">အထူး</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">အသုံးပြုသူ</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ဝီကီပီးဒီးယား</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ဝီကီပီးဒီးယား ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ဖိုင်</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ဖိုင် ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">မီဒီယာဝီကီ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">မီဒီယာဝီကီ ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">တမ်းပလိတ်</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">တမ်းပလိတ် ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">အကူအညီ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">အကူအညီ ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ကဏ္ဍ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ကဏ္ဍ ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">မုခ်ဝ</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">မုခ်ဝ ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="118" case="first-letter">စာမူကြမ်း</namespace>
      <namespace key="119" case="first-letter">စာမူကြမ်း ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">မော်ဂျူး</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">မော်ဂျူး ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1650</id>
    <revision>
      <id>1027785</id>
      <parentid>1026844</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T21:24:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aung Minn Khannt77</username>
        <id>92927</id>
      </contributor>
      <origin>1027785</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="367737" sha1="na3j3igtqkseczk72l2d9n9ndpitwzr" xml:space="preserve">{{Infobox country
| နိုင်ငံအမည်အပြည့် = အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု
| အမည်_ရင်း = United States of America
| ပုံ_အလံ = Flag of the United States.svg
| ပုံ_တံဆိပ် = US-GreatSeal-Obverse.svg
| နိုင်ငံတော်ဆောင်ပုဒ် = In God We Trust&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(ကျွန်ုပ်တို့သည် ဘုရားသခင်ထံ အပ်နှံပြီ)&lt;/small&gt;
| နိုင်ငံတော်သီချင်း = The Star-Spangled Banner [[File:Star Spangled Banner instrumental.ogg]]
| ပုံ_နေရာ = Location United States.svg
| မြို့တော် = [[ဝါရှင်တန်ဒီစီမြို့]]
| အကြီးဆုံးမြို့ = [[နယူးယောက်မြို့]]
| အကြီးဆုံးပြည်နယ် = [[အလက်စကာပြည်နယ်]]
| ဧရိယာ = ၉,၈၂၆,၆၃၀ km² (၃,၇၉၄,၀၆၆ sq mi)
| ဧရိယာအဆင့် = ၃/၄
| ဧရိယာရေရာခိုင်နှုန်း = ၆.၇၆
| အမြင့်ဆုံးနေရာ = ဒီနာလီတောင်၊ အလက်စကာပြည်နယ်
| အရှေဆုံးမြစ် = [[မစ္စစ္စပီမြစ်]]
| အကြီးဆုံးအင်း = 
| ကမ်ရိုးတန်း = 
| time zone = -၅ - -၁၀
| ရုံးသုံးဘာသာများ = [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာ]]
| လူဦးရေ = ၃၀၄,၆၀၉,၀၀၀ (၂၀၀၇)
| လူဦးရေအဆင့် = ၃
| လူဦးရေအထူ = ၃၁/km² (၈၀/sq mi)
| လူမျိုးများ = [[လူဖြူ]] &lt;small&gt;(၆၅.၁%)&lt;/small&gt;၊ [[လက်တင်လူမျိုး|လက်တင်]] &lt;small&gt;(၁၄.၈%)&lt;/small&gt;၊ [[အာဖရိကန်လူမျိုး|အာဖရိကန်]]&lt;small&gt;(၁၂.၈%)&lt;/small&gt;၊ [[အာရှလူမျိုး|အာရှ]] &lt;small&gt;(၄.၄%)&lt;/small&gt;၊ [[မူရင်းအမေရိကန်တိုင်းရင်းသားလူမျိုး|မူရင်းအမေရိကန်တိုင်းရင်သား]] &lt;small&gt;(၁.၂%)&lt;/small&gt;၊ [[ကပြားလူမျိုး|ကပြား]] &lt;small&gt;(၁.၆%)&lt;/small&gt;
| ဘာသာတရားများ = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ|ခရစ်ယာန်]] &lt;small&gt;(၇၈.၅%)&lt;/small&gt;၊ [[ဘာသာမဲ့]] &lt;small&gt;(၁၂.၁%)&lt;/small&gt;၊ အခြား &lt;small&gt;(၂.၅%)&lt;/small&gt;၊ [[ရဟူဒီဘာသာ|ရဟူဒီ]] &lt;small&gt;(၁.၇%)&lt;/small&gt;၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ|ဗုဒ္ဓ]] &lt;small&gt;(၀.၇%)&lt;/small&gt;၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ|အစ္စလာမ်]] &lt;small&gt;(၀.၆%)&lt;/small&gt;
| ပွဲများ = 
| အမျိုးအစား = [[ဖက်ဒရယ်ပြည်​ထောင်စုနိုင်ငံ|ဖက်ဒရယ်]] [[သမ္မတစနစ်]] [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ|ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ]] [[သမ္မတနိုင်ငံ]]
| ခေါင်းဆောင်_ရာထူး(၁) = [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ သမ္မတ|ပြည်ထောင်စုသမ္မတ]]
| ခေါင်းဆောင်_အမည်(၁) = [[ဒေါ်နယ်လ် ထရန့်]]
| ခေါင်းဆောင်_ရာထူး(၂) = [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ဒုတိယသမ္မတ|ဒု သမ္မတ]]
| ခေါင်းဆောင်_အမည်(၂) = [[ဂျေဒီဗန့်စ်]]
| ထူထောင်ရေး_အမည်(၁) = [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ လွတ်လပ်ရေး ကြေညာစာတမ်း|လွတ်လပ်ရေးကြေညာခဲ့]]
| ထူထောင်ရေး_ခုနှစ်(၁) = [[၄ ဇူလိုင်]] [[၁၇၇၆ ခုနှစ်]]
| ထူထောင်ရေး_အမည်(၂) = လွတ်လပ်ရေးသတ်မှတ်
| ထူထောင်ရေး_ခုနှစ်(၂) = [[၃ စက်တင်ဘာ]] [[၁၇၈၃]]
| ထူထောင်ရေး_အမည်(၃) = အုပ်ချုပ်မှုဥပဒေကာလပေါ်
| ထူထောင်ရေး_ခုနှစ်(၃) = [[၂၁ ဇွန်]] [[၁၇၈၈]]
| GDP_PPP = $၁၅.၀၉၄ ထရီလီယံ
| GDP_PPP_အဆင့် = ၁
| GDP_PPP_per_capita = $၄၈,၃၈၆
| GDP_PPP_per_capita_အဆင့် = ၈
| HDI = ၀.၉၁၀
| HDI_အဆင့် = ၄
| ဗဟိုဘဏ် = [[ဖယ်ဒရယ်အရန်ဗဟိုစနစ်]]
| ငွေ = အမေရိကန်ဒေါ်လာ (USD &quot;$&quot;)
| အထိမ်းအမှတ်များ = ပန်း - နှင်းဆီ၊ သစ်ပင် - ဝက်သစ်ချ
| ISO 3166-1 = US
| cctld = .us .gov .mil .edu
| calling_code = +၁
| legislature = [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကွန်ဂရက်]]
| upper_house = [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဆီးနိတ်|ဆီးနိတ်]]
| lower_house = [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကိုယ်စားလှယ်များလွှတ်တော်|ကိုယ်စားလှယ်များလွှတ်တော်]]
}}
'''အမေရိကန်ပြည်‌ထောင်‌စု'''  ({{lang-en|The United States of America}}) ကို ပုံမှန်အားဖြင့် '''United States''', the '''U.S.''', the '''U.S.A.''', the '''States''', the '''America''' စသည်ဖြင့် ရည်ညွှန်းခေါ်ဆိုလေ့ရှိကြကာ ဖွဲ့စည်းပုံအရ ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရက်တစ်(Federal Democratic) သမ္မတနိုင်ငံဖြစ်ပြီး ပြည်နယ် (၅၀)နှင့် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ (၁)နယ် ပါဝင်သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် မြောက်အမေရိကအလယ်ပိုင်းတွင် အဓိကတည်ရှိပြီး ထိုနေရာတွင် တဆက်တည်းဖြစ်နေသော ပြည်နယ် (၄၈)ခုနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာမြို့တော် [[ဝါရှင်တန်ဒီစီ]] တို့သည် ပစိဖိတ် နှင့် အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာတို့ကြားတွင် မြောက်ဘက်တွင် [[ကနေဒါနိုင်ငံ]]နှင့် တောင်ဘက်တွင် [[မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ]]တို့ဖြင့် ဝိုင်းရံ၍ တည်ရှိသည်။ [[အလက်စကာပြည်နယ်]]သည် တိုက်ကြီး၏ အနောက်မြောက်ဘက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး အရှေ့ဘက်တွင် ကနေဒါနှင့် အနောက်ဘက် ဘဲရင်းရေလက်ကြား (Bering Strait)ကို ဖြတ်၍ [[ရုရှားနိုင်ငံ]]တို့ ရှိကြသည်။ [[ဟာဝိုင်ယီပြည်နယ်|ဟာဝိုင်အီပြည်နယ်]]သည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအလယ်တွင် ရှိသော ကျွန်းစုဖြစ်သည်။ အမေရိကန်သည် ကာရစ်ဘီယန် နှင့် ပစိဖိတ်ဒေသအနှံ့အပြားတို့တွင် နယ်မြေများနှင့် ကျွန်းများကိုလည်း ပိုင်ဆိုင်သည်။

အကျယ်အဝန်း စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၃.၇၉ သန်း (စတုရန်း ကီလိုမီတာ ၉.၈၃ သန်း) နှင့် လူဦးရေ သန်း ၃၀၀ ကျော်ရှိသည့်အတွက် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် စုစုပေါင်း အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် စတုတ္တမြောက် အကြီးဆုံးနှင့် ကုန်းမြေအကျယ်အဝန်းနှင့် လူဦးရေအားဖြင့် တတိယမြောက် အကြီးမား အများပြားဆုံး ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံအများအပြားမှ လူအများအပြား ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ကြသဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူမျိုးစု အများဆုံး ရောထွေးနေထိုင်ပြီး ယဉ်ကျေးမှုအစုံလင်ဆုံး နိုင်ငံများတွင် တစ်နိုင်ငံ အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်၏ စီးပွားရေးသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံး စီးပွားရေးဖြစ်ပြီး စုစုပေါင်း ပြည်တွင်းထုတ်ကုန် (GDP) အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၁၄.၃ ထရီလီယံ မျှရှိသည်။ (nominal GDP အားဖြင့် တစ်ကမ္ဘာလုံး၏ ၂၃ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်ပြီး တစ်ကမ္ဘာလုံး ဝယ်ယူသည့်တန်ဖိုး၏ ၂၁ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။)

အမေရိကန်သည် အတ္တလန္တိတ်ကမ်းရိုးတန်းတလျှောက်တွင်ရှိသော ဗြိတိန်နိုင်ငံ၏ [[ကိုလိုနီ]]နယ်မြေ (၁၃)ခု ပူးပေါင်း၍ စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၁၇၇၆-ခုနှစ် ဇူလိုင်လ (၄)ရက်တွင် [[လွတ်လပ်ရေး]] ကြေညာစာတမ်းကို ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး ထိုစာတမ်းမှ အမေရိကန်နိုင်ငံ၏ လွတ်လပ်ရေးကို ကြေညာခဲ့ပြီး ကွန်ဖယ်ဒရေးရှင်းဟုခေါ်သည့် ပြည်နယ်များကိုပူးပေါင်းထားသော ပြည်ထောင်စုကို ဖွဲ့စည်းကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ကိုလိုနီလက်အောက်မှ လွတ်မြောက်ရေးအတွက် ပထမဆုံးစစ်ပွဲဖြစ်သော အမေရိကန်တော်လှန်ရေးစစ်အတွင်း ၌ ပုန်ကန်ထကြွသော ပြည်နယ်တို့သည် ဗြိတိန်တို့ကို ခြေမှုန်းအောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ဖက်ဒရယ်ညီလာခံမှ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ယခုလက်ရှိ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေကို ၁၇၈၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၇ ရက်တွင် စတင် ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ နောက်နှစ်များတွင် ထပ်မံအတည်ပြုချက်အရ ပြည်နယ်များကို ဗဟိုအစိုးရမှ ချုပ်ကိုင်မှု အားကောင်းသော နိုင်ငံ၏အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ပြည်သူတို့၏ အခြေခံအခွင့်အရေး အများအပြား နှင့် လွတ်လပ်မှုကို အာမခံချက်ပေးသော ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပြင်ဆင်ချက် ၁၀ ချက်ပါဝင်သည်။ အခွင့်အရေးဆိုင်ရာဥပဒေ (The Bill of Rights) ကို ၁၇၉၁ တွင် အတည်ပြုခဲ့သည်။

၁၉ရာစုတွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ|ပြင်သစ်]]၊ [[စပိန်နိုင်ငံ|စပိန်]]၊ [[အင်္ဂလန်နိုင်ငံ|အင်္ဂလန်]]၊ [[မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ|မက္ကဆီကို]]နှင့် [[ရုရှားနိုင်ငံ]]တို့မှ နယ်မြေများကို ရယူခဲ့ပြီး [[တက္ကဆပ်သမ္မတနိုင်ငံ|တက္ကဆက်နိုင်ငံ]] နှင့် ဟာဝိုင်အီနိုင်ငံတို့ကို ပြည်ထောင်စု အတွင်းသို့ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ ပြည်နယ်အခွင့်အရေးနှင့် ပတ်သက်၍ အမေရိကန် တောင်ပိုင်းနှင့် စက်မှုထွန်းကားသော အမေရိကန် မြောက်ပိုင်းတို့ အငြင်းပွားကြခြင်းနှင့် ကျွန်စနစ်ကို ချဲ့ထွင်ခြင်းတို့ကြောင့် ၁၈၆၀ နှစ်များတွင် အမေရိကန် ပြည်တွင်းစစ် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ မြောက်ပိုင်းမှ အနိုင်ရရှိခဲ့ခြင်းကြောင့် နိုင်ငံပြိုကွဲမည့်အရေးကို တားဆီးနိုင်ခဲ့ပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် တရားဝင် ကျွန်စနစ်ကို ချုပ်ငြိမ်းစေခဲ့သည်။ စပိန်-အမေရိကန် စစ်ပွဲ နှင့် ပထမကမ္ဘာစစ်တို့မှ အမေရိကန်အား စစ်အင်အားကြီး နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံအဖြစ် စေခဲ့သည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် နျူးကလီးယား လက်နက်ပိုင်ဆိုင်သော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံအဖြစ် ကုလသမ္မဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ အမြဲတမ်း အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ နှင့် နေတိုးကို စတင်တည်ထောင်သည့် နိုင်ငံဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် စစ်အေးတိုက်ပွဲ ပြီးဆုံးသွားခြင်းက အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအား တစ်ခုတည်းသော မဟာအင်အားကြီး နိုင်ငံတစ်ခု အဖြစ် ကျန်ရစ်ခဲ့စေသည်။ အမေရိကန်၏ စစ်သုံးစရိတ်သည် တကမ္ဘာလုံးစစ်သုံးစရိတ်၏ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းမျှရှိပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် စီးပွားရေး၊ နိုင်ငံရေး နှင့် ယဉ်ကျေးမှုအရ ဦးဆောင်နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။

== အမည်ရင်းမြစ် ==

အနောက်ကမ္ဘာခြမ်းမှမြေကို ခေါ်ဆိုသော အမေရိကား (America) ဆိုသည့်စကားလုံးမှာ အီတလီလူမျိုး စူးစမ်းရှာဖွေသူ နှင့် မြေပုံဆွဲသူ အမေရိဂို ဗက်စပူချီ ကို အစွဲပြု၍ ၁၅၀၇ ခုနှစ်ကပင် တီထွင် အသုံးပြုခံသည် ဟု ယုံကြည်ယူဆရသည်။ နိုင်ငံ၏အမည်အပြည့်အစုံကို ၁၇၇၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၄ ရက်နေ့က &quot;အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ ကိုယ်စားလှယ်များ&quot; က ထုတ်ပြန်ခဲ့သော လွတ်လပ်ရေးကြေညာစာတမ်းတွင် ပထမဆုံးအကြိမ် အသုံးပြုခဲ့ပြီး &quot;အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု ၁၃ ခုမှ တညီတညွတ်တည်း ထုတ်ပြန်ကြေညာချက်&quot; ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။

== ပထဝီဝင်၊ ရာသီဥတု နှင့် ပတ်ဝန်းကျင် ==
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ တဆက်တည်းဖြစ်နေသော ကုန်းမြေဧရိယာသည် ၁.၉ ဘီလီယံ ဧက (ဟက်တာ သန်းပေါင်း ၇၇၀) ခန့်မျှ ရှိသည်။ [[တဆက်တည်းဖြစ်သော အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|တဆက်တည်း တည်ရှိနေသော အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]မှ [[ကနေဒါနိုင်ငံ]] ခြားနားနေသော [[အလက်စကာပြည်နယ်]] မှာ ဧကပေါင်း ၃၆၅ သန်း (ဟက်တာ သန်းပေါင်း ၁၅၀) ရှိပြီး အကြီးဆုံးပြည်နယ် ဖြစ်သည်။ ပစိဖိတ် အလယ်ပိုင်းရှိ ကျွန်းစုများတွင် တည်ရှိသော [[ဟာဝိုင်ယီပြည်နယ်]] မှာ ဧကပေါင်း ၄သန်း (ဟက်တာ ၁.၆သန်း) မျှသာရှိသည်။ &lt;ref&gt;{{cite web|author=Lubowski, Ruben, Marlow Vesterby, and Shawn Bucholtz|url=http://www.ers.usda.gov/publications/arei/eib16/chapter1/1.1/|title=AREI Chapter 1.1: Land Use|publisher=Economic Research Service|date=2006-07-21|accessdate=2009-03-09|archivedate=8 August 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060808222823/http://www.ers.usda.gov/publications/arei/eib16/chapter1/1.1/}}&lt;/ref&gt; အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် စုစုပေါင်း ဧရိယာ (မြေနှင့်ရေ နှစ်ခုပေါင်း) တတိယမြောက် သို့ စတုတ္ထမြောက် အကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး [[ရုရှားနိုင်ငံ]] နှင့် ကနေဒါ နိုင်ငံတို့၏ နောက်မှ လိုက်ပြီး တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ နှင့် မတိမ်းမယိမ်း ရှိသည်။ ထိုသို့ အဆင့် အတိအကျ သတ်မှတ်နိုင်ခြင်း မရှိရခြင်းမှာ တရုတ်နိုင်ငံနှင့် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] တို့၏ အငြင်းပွားနေဆဲဖြစ်သော နယ်မြေများကို ထည့်သွင်း ရေတွက်ခြင်း ရှိမရှိ နှင့် သက်ဆိုင်ပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ အရွယ်အစားကို မည်သို့ တွက်ချက်သည်နှင့်လည်း သက်ဆိုင်သည်။ စီအိုင်အေ ကမ္ဘာ့အချက်အလက်စာအုပ် (''World Factbook'') အရ စုစုပေါင်း အရွယ်အစားကို ၃,၇၉၄,၁၀၁ စတုရန်းမိုင် (၉,၈၂၆,၆၇၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ)ဟု ဖော်ပြထားပြီး &lt;ref name=&quot;WF&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/us.html|title=United States|publisher=CIA|work=The World Factbook|date=2009-09-30|accessdate=2010-01-05 (area given in square kilometers)|archivedate=6 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150706193812/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/us.html}}&lt;/ref&gt; ကုလသမဂ္ဂ စာရင်းအင်းမှ ၃,၇၁၇,၈၁၃ စတုရန်းမိုင် ( ၉,၆၂၉,၀၉၁ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ဟု ဖော်ပြကာ &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2005/Table03.pdf|title=Population by Sex, Rate of Population Increase, Surface Area and Density|publisher=UN Statistics Division|work=Demographic Yearbook 2005|accessdate=2008-03-25 (area given in square kilometers)}}&lt;/ref&gt; ဘရစ်တန်နီကာ စွယ်စုံကျမ်းမှ ၃,၆၇၆,၄၈၆ စတုရန်းမိုင် ( ၉,၅၂၂,၀၅၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ဟု ဖော်ပြထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/616563/United-States|title=United States|publisher=Encyclopedia Britannica|accessdate=2008-03-25 (area given in square miles)}}&lt;/ref&gt; ကုန်းမြေ ဧရိယာကိုသာလျှင် တွက်မည် ဆိုပါက အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ရုရှား နှင့် တရုတ်တို့၏ နောက် တတိယနေရာတွင် ရှိပြီး ကနေဒါနိုင်ငံ ထက် အနည်းငယ်မျှ သာလွန်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://web.archive.org/web/20080208233209rn_1/education.yahoo.com/reference/factbook/countrycompare/area/3d.html|title=World Factbook: Area Country Comparison Table|publisher=Yahoo Education|accessdate=2007-02-28}}&lt;/ref&gt;

[[File:USATopographicalMap.jpg|left|thumb|300px|[[တဆက်တည်းဖြစ်သော အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၏ တဆက်တည်း ကုန်းမြေ]]ကို ဂြိုဟ်တုမှ ရိုက်ကူးထားသောပုံ]]

အတ္တလန္တိတ်ကမ်းရိုးတန်းမှ စတင်လာသော ကမ်းရိုးတန်းလွင်ပြင်သည် ကုန်းတွင်းပိုင်းရှိ ရွက်ကြွေတောများနှင့် ပိုင်မောင့် (Piedmont )ရှိ တောင်ကုန်းများ ဆီသို့ ဖြန့်ကျက် ဝင်ရောက်သွားသည်။ အပါလေချန် တောင်တန်းများသည် အရှေ့ဘက်ကမ်းရိုးတန်းဒေသ နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အနောက်ဘက် အလယ်ပိုင်း ရှိ မြက်ခင်းပြင်များ၊ ရေကန်ကြီးများတို့အား ပိုင်းခြားပေးထားသည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် စတုတ္ထမြောက် အရှည်လျားဆုံး ဖြစ်သည့် မစ္စစ္စပီ-မစ်ဆိုရီမြစ်သည် မြောက်မှတောင်သို့ စီးဆင်း၍ နိုင်ငံ၏ ဗဟိုချက်မသို့ ဦးတည်သွားသည်။ ပြန့်ပြူးပြီး မြေဩဇာကောင်းမွန်သည့် ဂရိတ်ပလိန်း (Great Plains) ဒေသရှိ ပရေရီမြက်ခင်းများသည် အနောက်ဘက်သို့ ဖြန့်ကျက်သွားသည်မှာ အရှေ့တောင်ဘက်ရှိ ကုန်းမြေမြင့်ဒေသ အထိ ပင်ဖြစ်သည်။ ဂရိတ်ပလိန်း၏ အနောက်ဘက် အစွန်ရှိ [[ရော့ကီး တောင်တန်း]] သည် နိုင်ငံအတွင်း မြောက်မှတောင်သို့ ကန့်လန့်ဖြတ်တည်ရှိသည်။ ထိုတောင်တန်းများသည် [[ကော်လိုရာဒိုပြည်နယ်]]တွင် ပေ ၁၄,၀၀၀ (၄,၃၀၀ မီတာ) အထိ မြင့်သည်။ အနောက်ဘက်သို့ ဆက်သွားလျှင် ကျောက်တောင်ထူထပ်သော ဂရိတ်ဘေစင် (Great Basin) ဒေသ နှင့် မိုဟားဗီး (Mojave) သဲကန္တာရ ကဲ့သို့သော ကန္တာရများ ရှိသည်။ ဆီးရီးယား နီဗားဒါး (Sierra Nevada) နှင့် ကက်စကိတ် တောင်တန်းတို့သည် ပစိဖိတ်ကမ်းရိုးတန်းနှင့် နီးကပ်စွာ သွယ်တန်းနေကြသည်။ အလက်စကာပြည်နယ်တွင် ရှိသော မောင့်မက်ကင်လေ မှာ ၂၀၃၂၀ ပေ (၆၁၉၄ မီတာ) မြင့်ပြီး နိုင်ငံအတွင်း နှင့် မြောက်အမေရိကတွင် အမြင့်ဆုံးတောင်ဖြစ်သည်။ ရှင်သန်နေဆဲ မီးတောင်များမှာ အလက်စကာရှိ အလက်ဇန္ဒားကျွန်းများ နှင့် အာလူးရှန်(Aleutian) ကျွန်းများ တို့တွင် အများအပြား တွေ့ရပြီး ဟာဝိုင်ယီကျွန်းများတွင် မီးတောင်ကျွန်းများ ပါဝင်သည်။ ရော့ကီးတောင်တန်းများတွင် ပါဝင်ပြီး ရဲလိုးစတုန်း အမျိုးသားဥယျာဉ်၏ အောက်တွင်ရှိနေသော စူပါမီးတောင်သည် မြောက်အမေရိကတိုက်တွင် အကြီးဆုံးမီးတောင် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://dsc.discovery.com/convergence/supervolcano/under/under.html|title=Supervolcano: What's Under Yellowstone??author=O'Hanlon, Larry|publisher=Discovery Channel|accessdate=2007-06-13|archiveurl=https://archive.today/20120525210051/http://dsc.discovery.com/convergence/supervolcano/under/under.html|archivedate=25 May 2012}}&lt;/ref&gt;
[[File:Grand canyon of Yellowstone and Yellowstone fall nn edit1.jpg|thumb|ရဲလိုးစတုန်း အမျိုးသားဥယျာဉ်]]

အရွယ်အစားအားဖြင့် ကြီးမားပြီး ပထဝီ အနေအထားမျိုးစုံရှိသော အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ရာသီဥတု အမျိုးအစား အများစုကို တွေ့ရသည်။ မယ်ရီဒီယမ် ၁၀၀ ဒီဂရီ လောင်ဂျီကျုမျဉ်း၏ အရှေ့ဘက်တွင် မြောက်ဘက်ပိုင်းရှိ စိုထိုင်းသော ကွန်တီနန်တယ် ရာသီဥတုမှစ၍ တောင်ဘက်ပိုင်းရှိ စိုထိုင်းသော မုတ်သုံတစ်ပိုင်း ရာသီဥတု အထိ တွေ့ရသည်။ ဖလော်ရီဒါပြည်နယ်၏ တောင်ဘက် အစွန်အဖျား နှင့် ဟာဝိုင်ယီတို့မှာ မုတ်သုံရာသီဥတု ဖြစ်သည်။ မယ်ရီဒီယမ် ၁၀၀ ဒီဂရီမျဉ်း၏ အနောက်ဘက်ရှိ ဂရိတ်ပလိန်း လွင်ပြင်ကျယ်များမှာ တစိတ်တပိုင်း မိုးခေါင်ခြောက်သွေ့သော ရာသီဥတုမျိုး ရှိသည်။ အနောက်ဘက်ရှိ တောင်ကုန်းများမှာ ကုန်းမြင့် ရာသီဥတု ရှိသည်။ ဂရိတ်ဘေဆင် ဒေသနှင့် အနောက်တောင်ဘက်ရှိ ကန္တာရဒေသများမှာ မိုးခေါင်ခြောက်သွေ့သည်။ ကယ်လီဖိုးနီးယား ကမ်းရိုးတန်းဒေသတွင် မြေထဲပင်လယ် ရာသီဥတုရှိပြီး အော်ရီဂွန် ကမ်းရိုးတန်း ဒေသ၊ ဝါရှင်တန်ပြည်နယ် နှင့် အလက်စကာတောင်ဘက်ပိုင်းတို့တွင် သမုဒ္ဒရာ ရာသီဥတု ရှိသည်။ အလက်စကာ၏ ဒေသ အတော်များများမှာ အန္တာတိကဆန်သော ရာသီဥတု နှင့် ဝင်ရိုးစွန်း ရာသီဥတုများ ရှိကြသည်။ ပြင်းထန်သော ရာသီဥတုမှာ အထူးအဆန်း မဟုတ်ပေ။ မက္ကဆီကို ပင်လယ်ကွေ့နှင့် ထိစပ်နေသော ပြည်နည်များတွင် ဟာရီကိန်းမုန်တိုင်း မကြာခဏ တိုက်ခတ်လေ့ ရှိပြီး ကမ္ဘာပေါ်ရှိ [[လေဆင်နှာမောင်း]] အတော်များများမှာ ဤနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားလေ့ ရှိသည်။ အထူးသဖြင့် အနောက်ဘက် အလယ်ပိုင်းရှိ လေဆင်နှာမောင်း တောင်ကြား (Tornado Alley) ဟုခေါ်သော ဒေသတွင် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|author=Perkins, Sid|url=http://www.sciencenews.org/articles/20020511/bob9.asp|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070701131631/http://www.sciencenews.org/articles/20020511/bob9.asp|archivedate=1 July 2007|title=Tornado Alley, USA|accessdate=2006-09-20|date=2002-05-11|work=Science News}}&lt;/ref&gt;

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ဂေဟစနစ်သည် အလွန်အမင်းကျယ်ပြော (megadiverse) သည်။ တဆက်တည်းဖြစ်နေသော အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နှင့် အလက်စကာပြည်နယ်တို့တွင် ရေသောက်မြစ်ရှိသော အပင် (vascular plants) မျိုးကွဲပေါင်း ၁၇,၀၀၀ ခန့် ရှိသည်။ ဟာဝိုင်အီ ကျွန်းများတွင် ပန်းပွင့်သော အပင် (flowering plant) မျိုးကွဲပေါင်း ၁၈၀၀ ကျော် ရှိပြီး ၎င်းတို့ထဲမှ အနည်းငယ်ကိုသာ ကုန်းမကြီးပေါ်တွင် တွေ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|author=Morin, Nancy|url=http://www.fungaljungal.org/papers/National_Biological_Service.pdf|title=Vascular Plants of the United States|publisher=National Biological Service|work=Plants|accessdate=2008-10-27|archivedate=24 July 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130724222726/http://www.fungaljungal.org/papers/National_Biological_Service.pdf}}&lt;/ref&gt; အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် အလွန်ကျယ်ပြန့်သဖြင့် တိရစ္ဆာန်များသည် အရေအတွက် များပြား၍ အမျိုး လည်း ကွဲပြားကြ၏။ သမင်၊ ဒရယ်၊ မုစကောင်၊ ဝက်ဝံ၊ ပြောင်၊ တောင်ခြင်္သေ့၊ တောကြောင်မြီးတို၊ အမေရိကန် ကျားသစ်၊ ဝံပုလွေ၊ မြေခွေး၊ တောင်ဆိတ်၊ သိုး၊ ပရေရီခွေး၊ အမေရိကန်ဖျံ၊ ရှဉ့်၊ ယုန်၊ ပင်လယ်ဖျံ၊ ပင်လယ်လိပ်နှင့် အခြားတိရစ္ဆာန် အမျိုးပေါင်းများစွာ ရှိလေသည်။ ငှက်မျိုး ထဲမှလည်း ရစ်ပုမျိုး၊ ရိုးရိုးရစ်၊ စွန်၊ သိမ်းငှက်၊ သစ်တောက် ငှက်၊ ငှက်ပြာ၊ သပိတ်လွယ်ရင်အုပ်နီ၊ သပိတ်လွယ်၊ ကြိုးကြာ နီ၊ မြေလူးငှက်၊ မြေလူးငှက်ဝါ၊ ဝံပိုငှက် စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုး ရှိသည်။ &lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄)&lt;/ref&gt; နို့တိုက်သတ္တဝါ မျိုးကွဲပေါင်း ၄၀၀ ကျော်၊ ငှက်မျိုးကွဲပေါင်း ၇၅၀ ကျော်၊ တွားသွားသတ္တဝါ နှင့် ကုန်းနေရေနေ သတ္တဝါ မျိုးကွဲပေါင်း ၅၀၀ ကျော် တို့ နေထိုင်ရာ ဒေသဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.sdi.gov/curtis/TxTab4x1.html|title=Global Significance of Selected U.S. Native Plant and Animal Species|publisher=SDI Group|date=2001-02-09|accessdate=2009-01-20|archivedate=18 January 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090118023008/http://www.sdi.gov/curtis/TxTab4x1.html}}&lt;/ref&gt; အင်းဆက် မျိုးကွဲပေါင်း ၉၁,၀၀၀ ကျော်ကို အမျိုးအစားခွဲခြား တွေ့ရှိပြီး ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.si.edu/Encyclopedia_SI/nmnh/buginfo/bugnos.htm|title=Numbers of Insects (Species and Individuals)|publisher=Smithsonian Institution|accessdate=2009-01-20}}&lt;/ref&gt; ၁၉၇၃ ခုနှစ် မျိုးသုဉ်းပျောက်ကွယ်နိုင်သည့် သတ္တဝါများ ဥပဒေဖြင့် မျိုးသုဉ်းပျောက်ကွယ်မည်ကို စိုးရိမ်ရသည့် သတ္တဝါတို့နှင့် ၎င်းတို့နေထိုင်ကျက်စားရာ နေရာများကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ထားပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ငါး နှင့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဌာန က စောင့်ကြပ်ကြည့်ရှုလျက် ရှိသည်။ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုတွင် အမျိုးသားဥယျာဉ် ၅၈ ခုနှင့် ဖက်ဒရယ် အစိုးရမှ စီမံခန့်ခွဲသော အခြားဥယျာဉ်များ၊ သစ်တောများ၊ လူအရောက်ပေါက်နည်းသော နေရာများ ရာပေါင်းများစွာ ရှိသည်။
&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://home.nps.gov/applications/release/Detail.cfm?ID=639|title=National Park Service Announces Addition of Two New Units|publisher=National Park Service|date=2006-02-28|accessdate=2006-06-13|archive-date=1 October 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20061001195645/http://home.nps.gov/applications/release/Detail.cfm?ID=639}}&lt;/ref&gt; 

အားလုံးပေါင်းမည်ဆိုလျှင် အစိုးရသည် နိုင်ငံ မြေဧရိယာ၏ ၂၈.၈ ရာခိုင်နှုန်းကို ပိုင်ဆိုင်သည်။&lt;ref name=FL&gt;{{cite web|url=http://johnshadegg.house.gov/rsc/Federal%20Land%20Ownership--May%202005.pdf|title=Federal Land and Buildings Ownership|publisher=Republican Study Committee|date=2005-05-19|accessdate=2009-03-09|archivedate=9 March 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090309172818/http://johnshadegg.house.gov/rsc/Federal%20Land%20Ownership--May%202005.pdf}}&lt;/ref&gt; ထိုနေရာ အများစုမှာ ကာကွယ် ထိန်းသိမ်းထားပြီး အချို့ကိုမူ ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ တူးဖော်ရန်၊ သတ္တုတူးဖော်ရန်၊ သစ်ထုတ်လုပ်ရန် နှင့် ကျွဲနွားတိရစ္ဆာန်များ မွေးမြူရန် အငှားချထားသည်။ ၂.၄ ရာခိုင်နှုန်းမှာ စစ်ရေးအတွက် အသုံးပြုသည်။&lt;ref name=FL/&gt;

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် မြောက်သမပိုင်းဇုန်တွင် ကျရောက်နေ၍ မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၄ ဒီဂရီ ၂ဝ မိနစ် မှ ၄၉ ဒီဂရီ နှင့် အနောက်လောင်ဂျီတွဒ် ၆၆ ဒီဂရီ ၅၅ မိနစ် မှ ၁၂၄ ဒီဂရီ ၄၅ မိနစ် အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ 

အရှေ့ဘက်သမုဒ္ဒရာမှ အနောက်ဘက်သမုဒ္ဒရာအထိ မိုင်ပေါင်း ၃၁ဝဝ ရှည်လျား၍ မြောက်မှတောင်သို့ အဝေးဆုံးနေရာမှာ မိုင်ပေါင်း ၁၇၈ဝ ရှည်လေသည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အရှေ့ဘက်ကမ်းရိုးတန်းသည် အကွေ့အကောက် ပေါများသောကြောင့် သင်္ဘောဆိပ်ကောင်း များ ရှိလေသည်။ ကမ်းရိုးတန်းသည် တောင်ဘက် ဗော့စတန် မြို့အထိ ကျောက်ဆောင်ထူထပ်၍ ဗော့စတန်မှ လွန်သွာသော် နိမ့်၍ သဲမြေများရှိရာဒေသသို့ ရောက်၏။ ဗော့စတန်မြို့မြောက် ဘက် မိန်းပြည်နယ်၌ ပင်လယ်အော်များနှင့် ရေလက်ကြား အမြောက်အမြား ရှိလေသည်။ နယူးယောက် သင်္ဘောဆိပ်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအဖို့ အထူးအရေးကြီး အသုံးဝင်သော 
ဌာနတစ်ခုဖြစ်၏။ အနောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းမှာလည်း အရှေ့ ဘက်နည်းတူ မညီညွတ်သဖြင့် သင်္ဘောဆိပ်ကောင်းများ ရှိလေ သည်။ ဆန်ဖရန်စစ္စကိုနှင့် ဆန်ဒီယေးဂိုးတို့သည် နာမည်ကျော် ဆိပ်ကမ်းကောင်းများ ဖြစ်ကြ၏။ အရှေ့အတ္တလန္တိတ်ကမ်းရိုး၌ ကျွန်းစုကလေး မြောက်မြားစွာရှိသည့်အနက် ထင်ရှားသော 
ကျွန်းများမှာ မောင့်ဒဲဆတ်၊ နန့်တပ်ကက်၊ ဗလော့ကျွန်း၊ စတက်တင်ကျွန်းတို့ ဖြစ်လေသည်။ တောင်ဘက် ဖလော်ရီဒါ ကမ်းရိုး၌ကား ဘဟားမားနှင့် ကျူးဗားကျွန်းစုများရှိ၍ အနောက် ဘက်၌ ဆန်တာ ကက်တလီးနားနှင့် ဆန်တာ ဘာဘရာကျွန်းစု များ ရှိသည်။

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ မြေမျက်နှာပြင်မှာ သဘာဝအတိုင်း အရှေ့အတ္တလန္တိတ် ကမ်းရိုးတန်းဒေသ၊ အက်ပလက် ချီယန်တောင်တန်းဒေသ၊ ကျယ်ပြန့်သော အလယ်ပိုင်းလွင်ပြင်၊ အတွင်းကျသော ကုန်းမြင့်ပိုင်းနှင့် အနောက်ဘက် ကော်ဒီလား ရားတောင်တန်းဒေသဟူ၍ ပိုင်းခြားလျက်သား ဖြစ်နေသည်ကို 
တွေ့ရ၏။ အရေးအကြီးဆုံးမှာ အတ္တလန္တိတ် ကမ်းရိုးဒေသ ဖြစ်သည်။ ဤကမ်းရိုးဒေသ၏ အနောက်ဘက်၌ မြောက်ပိုင်း အယ်လဗားမားပြည်နယ်မှ ပြည်ထောင်စု၏ အရှေ့မြောက်ဘက် ထောင့်စွန်းအထိ ကျယ်ပြန့်သော အက်ပလက်ချီယန်တောင် တန်းဒေသ ရှိ၏။ ထိုဒေသ၌ ပင်လယ်နှင့် အလွန်နီးသောနေရာ 
များမှာ လွန်စွာအေး၏။ မြောက်ကယ်ရိုလိုင်းနားပြည်နယ်၌ ကား မာကျောသော ကျောက်တောင်ကြီးများသည် မြင့်မားစွာ တည်ရှိနေကြသည်။ မစ်ချဲ့တောင်သည် အမြင့် ပေ ၆၆၈၄ ရှိ ၏။ မြောက်ပိုင်းတွင် သလင်းကျောက်တောင် ခါးပန်းကြီးများ ဖြင့် ပိုင်းခြားထား၏။ ယင်းတို့မှာ နယူးဟမ်ရှိုင်းယာ၌ ဝှိုင် တောင်၊ မက်ဆာချူးဆက်၌ ဗတ်ရှိုင်ယာနှင့် ဗားမောင့်ရှိ ဂရင်းတောင်များ ဖြစ်ကြ၏။

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အရှေ့ဘက် အက်ပလက်ချီယန် တောင်တန်းများနှင့် အနောက်ဘက် ကော်ဒီလားရားတောင် တန်းဒေသနှစ်ခုစပ်ကြား၌ ကျယ်ပြန့်ညီညာသော လွင်ပြင်ကြီး များ ရှိ၏။ မစ္စစ္စပီ၊ အိုဟိုင်းအိုး နှင့် မစ်ဇူးရီမြစ်တို့သည် လွင်ပြင်ကြီးများကို ဖြတ်၍ စီးဆင်းကြသောကြောင့် မြေဩဇာ ထက်သန် ကောင်းမွန်သဖြင့် ထိုဒေတွင် နေထိုင်ကြသော လူ များသည် လယ်ယာစိုက်ပျိုးခြင်းလုပ်ငန်းကို အဓိကထား၍ လုပ်ကိုင်ကြလေသည်။ အရှေ့ဘက်၌ ရေကောင်းစွာရ၍ မြေဩဇာကောင်းသောမြေများ၊ မြက်ခင်းပြင်ကြီးများရှိ၍ မြောက်ပိုင်း၌ ရှေးအခါက ရေခဲပြင်ကြီး တိုက်စားသွားခဲ့သော မြေဟောင်းများ ရှိလေသည်။ စစ္စကွန်းဆင်၊ မစ်ရှီဂန်နှင့်မင်နီ ဆိုးတား ပြည်နယ်များ၌ အဖိုးတန် ကြေးနီနှင့် သံတွင်းများ ရှိ၏။ တောင်ဘက်ရှိ ပရေရီ မြက်ခင်းပြင်သည် မက္ကဆီကို ပင်လယ်ကွေ့မှ အရှေ့တောင်ဘက် အတ္တလန္တိတ် ကမ်းရိုးတန်းအထိ ကျယ်ပြန့် ရှည်လျားလေသည်။

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ အနောက်ဘက် သုံးပုံတစ်ပုံမှာ ကား ယေဘုယျအားဖြင့် တောတောင် ထူထပ်၏။ ထိုဒေသမှ ရော့ကီးတောင်တန်းကြီးသည် အရှေ့ဘက် ကျယ်ပြန့်သော လွင်ပြင်ပိုင်းမှစ၍ တက်သွားရာ တောင်တန်းများ အသွယ်သွယ် ဖြာထွက်ပြီးနောက် ကော်လိုရားဒိုး ပြည်နယ်၌ အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သွား၏။ သို့ရာတွင် ဝိုင်အိုးမင်း အလယ်ပိုင်း၌ နိမ့်ကျ သွားပြီးလျှင် တစ်ဖန် မွန်တာနာနှင့် အိုက်ဒဟိုး ပြည်နယ် များတွင် မြင့်တက်သွားပြန်လေသည်။ ထိုတောင်တန်း၏ အနောက်ဘက်၌ကား မြင့်မားသော ကုန်းပြင်မြင့်ကြီးများ ရှိ၏။ တောင်ဘက်၌ ကော်လိုရာဒို ကုန်းပြင်မြင့်ရှိ၍ ကော်လိုရာဒိုမြစ်က ဖြတ်စီးလျက်ရှိ၏။ ထိုနောက် ယူးတားပြည်နယ်ရှိ 
ဝေါဆက်တောင်နှင့် ကာလီဖိုးနီးယားရှိ ဆီယယ်ရာ နီဗားဒါး တောင်တို့ကြား၌လည်း ဂရိတ်ဗေဆင်အမည်ရှိ ကုန်းပြင်မြင့်ကြီး တစ်ခု ရှိ၏။ ထိုကုန်းပြင်မြင့်ကြီး၏ မြောက်ဘက်တွင် ကိုလံဘီယာ ကုန်းပြင်မြင့်ရှိ၍ ကိုလံဘီယာမြစ်လည်း ရှိ၏။ ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်တွင် မြင့်မားသော ဝှစ်တနီတောင် ရှိပြီး ဝှစ်တနီ တောင်၏ အရှေ့ဘက်၌ ဒက်ဗဲလီခေါ် သေမင်း ချိုင့်ဝှမ်းရှိ၏။ ထိုတောင်ကြား တစ်စိတ်တစ်ဒေသသည် သဲကန္တာရဖြစ်ပြီးလျှင် ကယ်လီဖိုးနီးယားအထိ ရှည်လျားလေသည်။

ဆီယယ်ရာ နီဗားတောင်တန်းသည် အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ အော်ရီဂန်နှင့် ဝါရှင်တန် ပြည်နယ်များသို့ပင် ရောက်၍ ထိုဒေသ များ၌ ကက်စကိတ်တောင်တန်းဟု အမည်တွင်၏။ အနောက် ဘက် ကမ်းရိုးတစ်လျှောက်သို့ ကပ်လျက်တည်ရှိသော တောင် တန်းများမှာကား ကို့စရိန့်ဟု တွင်၏။ ထိုကမ်းနားတောင်တန်းများသည် ကက်စကိတ်နှင့် ဆီယယ်ရာတောင်တန်းများလောက် မမြင့်ပဲ အချို့နေရာများတွင် တောင်တန်းများသည် ပင်လယ်သို့ အရောက် နိမ့်ဆင်းသွားလေသည်။ ကက်စကိတ်တောင်နှင့် မြောက်ပိုင်း ဆီယယ်ရာတွင် မီးတောင်များရှိ၍ အချို့နေရာများတွင် မီးတောင်သေများနှင့် ချော်များဖုံးလွှမ်းထားသော နေရာအများကို တွေ့ရသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ ယခုတိုင် ရှိနေသေးသော မီးတောင်ရှင်တစ်ခုမှာ မြောက်ပိုင်း ကယ်လီဖိုးနီးယားရှိ လက်ဆင်မီးတောင် ဖြစ်လေသည်။

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ကြီးမား ကျယ်ဝန်းသလောက် အင်း၊ အိုင်၊ စိမ့်စမ်း၊ ရေတံခွန်များ ပေါများသော နိုင်ငံဖြစ်ပေသည်။ မြောက်ပိုင်း ဝစ္စကွန်ဆင်နှင့် မင်နီဆိုးတား ပြည်နယ် များ၌ အထူးသဖြင့် အင်းအိုင်ငယ်ကလေးများ ပေါများ၏။ ပရေရီမြက်ခင်းပြင်၏ မြောက်ဘက်အစွန်၌ ထင်ရှားကျော်စောသော ''ဂရိတ်လိတ်''ခေါ် ရေအိုင်ကြီးများရှိ၏။ ထိုရေအိုင်ကြီး များသည် အလွန်ကျယ်ဝန်း၍ ကုန်းတွင်း၌ တည်ရှိသောကြောင့် ကုန်းတွင်းပင်လယ်များဟုပင် ခေါ်နိုင်လေသည်။ ကနေဒါနိုင်ငံရှိ စိန်လော့ရင့်မြစ်သည် ထိုရေအိုင်များမှနေ၍ အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာသို့ စီးဆင်းလေသည်။ ဆူပီးရီးယားအိုင်ကြီးနှင့် ဟူရွန်အိုင်ကို ဆန်မာရေးတူးမြောင်းဖြင့် ဆက်သွယ်ထား၍ ဟူရွန်အိုင်မှ အီရီအိုင်၊ တစ်ဖန် အီရီအိုင်မှ အွန်တေးရီအိုအိုင်တို့ကို လှေ သင်္ဘောများ အသွားအလာ လွယ်ကူစေရန် တူးမြောင်းများဖြင့် ဆက်သွယ်ထားလေသည်။ နိုင်ဂါရာ ရေတံခွန်ကြီးသည် ဤအိုင်ကြီးများအနီး၌တည်ရှိ၍ ပြည်ထောင်စု၏ ကျက်သရေကိုဆောင်နေလေသည်။

အီရီအိုင်အရှေ့ဘက်စွန်းမျှ ဟဒ်ဆန်မြစ်အထိ လှေသင်္ဘောများသွားလာနိုင်ရန်အတွက် ဂီရီတူးမြောင်းကို ဖောက်လုပ်ထားသည်။ ထိုရေအိုင်ကြီးများအပြင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု မြောက်ပိုင်းတွင် ရေအိုင်ကလေး အများအပြား ရှိပေသေးသည်။ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုအတွင်း၌ ရေရှိသောဒေသများ အားလုံး၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ၅၃ဝဝ၃ စတုရန်းမိုင် ဖြစ်လေသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် မြောက်သမပိုင်းဇုန်အတွင်း၌ တည်ရှိသော်လည်း ရာသီဥတုမှာ အပူအအေး မညီမျှချေ။ ယေဘုယျအားဖြင့် ရာသီဥတုသည် တိုင်းပြည်မြေမျက်နှာပြင်ကို လိုက်၍ ပြောင်းလဲတတ်သောကြောင့် တောတောင်ထူထပ်သော ပင်လယ်ကမ်းရိုး တောင်တန်းဒေသနှင့် ကက်စကိတ်တောင် အနောက်ဘက်တို့တွင် စိုစွတ်ထိုင်းမှိုင်းခြင်း ဖြစ်စေလေသည်။ အနောက်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းသည် ပစိဖိတ်ပင်လယ်လေကြောင့် အရှေ့ဘက်လောက် ရာသီဥတု မပြင်းထန်ချေ။ ဆောင်းရာသီ တွင် အလွန်အမင်း မအေးပဲ နွေရာသီ၌လည်း အလွန်အမင်း မပူချေ။ အနောက်ဘက်ဒေသ၌ ဆောင်းတွင်းမှာသာ မိုးရွာသွန်း ၍ တစ်နှစ်လုံးအတွက် ပျမ်းမျှ မိုးရေချိန်ကို ကြည့်သော် မိုး များသည်ဟု ဆိုနိုင်ပေသည်။ ရော့ကီးတောင်နှင့် ဆီယယ်ရာ နီဗား၊ စပ်ကြားရှိဒေသ၌ကား မိုးအလွန်နည်းသောကြောင့် အရှေ့တောင် ကာလီဖိုးနီးယားဘက်သို့ ရောက်သော် သဲကန္တာရ ကိုပင် တွေ့ရ၏။ အတ္တလန္တိတ်ဘက်ရှိ နယ်ပယ်များတွင်မူ နွေအခါ၌ လွန်စွာပူ၍ ဆောင်းအခါ၌ လွန်စွာအေးလေသည်။

တောင်ဘက် မက္ကဆီကို ပင်လယ်ကွေ့တစ်ဝိုက်ရှိ နယ် များ၌ နွေရာသီတွင် အလွန်ပူ၍ ဆောင်းရာသီ၌ အသင့်အတင့် အေးချမ်းကာ ရံဖန်ရံခါ ဆီးနှင်းများ သည်းထန်စွာကျ၏။ မိုး လည်း အတော်များ၏။ အလယ်ပိုင်းလွင်ပြင်များ၌ ဆောင်း ရာသီမှာ အလွန်အေး၍ တစ်ခါတစ်ရံ ဆီးနှင်းများ မုန်တိုင်းများကျ၏။ ထိုဒေသများ၌ တစ်နှစ်လုံး ရွာသောမိုး၏ ၃/၄ သည် ဧပြီနှင့် စက်တင်ဘာလ စပ်ကြား၌ ရွာသွန်းလေသည်။ &lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄)&lt;/ref&gt;

== နိုင်ငံတွင်း ပါဝင်သော ဒေသများ ==

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ပြည်နယ် ၅၀ တို့ စုစည်းထားသော ဖက်ဒရယ် ပြည်ထောင်စု ဖြစ်သည်။ မူလပထမ ပြည်နယ် ၁၃ ခုမှာ ဗြိတိသျှတို့၏ အုပ်ချုပ်မှုကို တွန်းလှန်ခဲ့သော ကိုလိုနီနယ်ပယ် ၁၃ ခုမှ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံ၏ အစောပိုင်း သမိုင်းကြောင်းတွင် ပြည်နယ် ၃ ခုကို လက်ရှိပြည်နယ်များ၏ ခွဲထုတ်၍ နယ်မြေအသစ် သတ်မှတ် ပေးခဲ့သည်။ ၎င်းတို့မှာ ကင်တပ်ကီ ပြည်နယ်ကို ဗာဂျီးနီးယား ပြည်နယ်မှ ၎င်း၊ တင်နက်ဆီပြည်နယ်ကို မြောက်ကယ်ရိုလိုင်းနား ပြည်နယ်မှ ၎င်း၊ မိန်းပြည်နယ်ကို မက်ဆာချူးဆက် ပြည်နယ်မှ ၎င်း ခွဲခြားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ အခြားသော ပြည်နယ်များမှာမူ အမေရိကန်တို့ စစ်တိုက်ခြင်း ဖြင့်၎င်း၊ ဝယ်ယူခြင်းဖြင့် ၎င်း ရရှိလာသော နယ်မြေများ ဖြစ်သည်။ ဗားမောင့် ပြည်နယ်၊ တက္ကဆပ်ပြည်နယ် နှင့် ဟာဝိုင်အီ ပြည်နယ်တို့မှာ ယခင်က သီးခြား လွတ်လပ်သော သမ္မတနိုင်ငံ များ အဖြစ် တည်ရှိခဲ့ကြပြီး အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု အတွင်းသို့ လာရောက် ပူးပေါင်းကြခြင်း ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်ပြည်တွင်းစစ် အတွင်းတွင် အနောက်ဗာဂျီးနီးယား ပြည်နယ်သည် ဗာဂျီးနီးယားမှ ပြည်နယ်တစ်ခု အဖြစ် သီးသန့် ခွဲထွက် ခဲ့သည်။ နောက်အကျဆုံး ပြည်နယ် အဖြစ် အသိအမှတ် ပြုခံရသည့် ပြည်နယ်မှာ ဟာဝိုင်အီ ပြည်နယ် ဖြစ်ပြီး ၁၉၅၉ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၁ ရက်တွင်မှ ပြည်နယ်အဖြစ် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |url= http://archives.starbulletin.com/1999/10/18/special/story4.html |title='The Goal Was Democracy for All |work= Honolulu Star-Bulletin |author=Borreca, Richard |date=October 18, 1999 |accessdate=February 11, 2012}}&lt;/ref&gt; ပြည်နယ်များတွင် ပြည်ထောင်စုမှ ခွဲထွက်ခွင့် မရှိပေ။

ပြည်နယ်များသည် အမေရိကန် ကုန်းမကြီးပေါ်တွင် နေရာ အပြည့်ယူထားသည်။ ပြည်နယ်များ အပြင် အခြားအရေးပါသော ဒေသနှစ်ခုမှာ ဝါရှင်တန် မြို့တော် တည်ရှိရာ ဖက်ဒရယ် ဒိစတြိတ် ဖြစ်သော ကိုလမ်ဘီယာ ဒိစတြိတ် နှင့် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ အတွင်းရှိ လူမနေသော်လည်း အမေရိကန် ပိုင်နက်ဖြစ်သော ပါမေရာ သန္တာကျွန်း တို့ ဖြစ်ကြသည်။ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုတွင် အဓိက ရေခြားမြေခြား ပိုင်နက် ၅ ခုလည်း ရှိသေးသည်။ ကာရစ်ဘီယံ ပင်လယ်အတွင်းရှိ ပြူရီတို ရီကို နှင့် အမေရိကန် ဗာဂျင်အိုင်းလန်း ဒေသ၊ ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာအတွင်းရှိ အမေရိကန် ဆာမိုအာ၊ ဂူအမ်ကျွန်း နှင့် မြောက်မာရီယာနာ ကျွန်းများ တို့ ဖြစ်ကြသည်။ &lt;ref&gt;See 8 U.S.C. § 1101(a)(36) and 8 U.S.C. § 1101(a)(38) U.S. Federal Code, Immigration and Nationality Act. {{USC|8|1101a}}&lt;/ref&gt; အမေရိကန် ဆာမိုအာမှ လွဲ၍ အခြား အဓိက ပိုင်နက် ၄ ခုတွင် မွေးဖွားသူတို့သည် အမေရိကန် နိုင်ငံသား အဖြစ် အလိုအလျောက် ရရှိကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web| url = http://www.senate.gov/reference/resources/pdf/RL30527.pdf| title = Presidential Elections in the United States: A Primer (Page 7)| accessdate = January 18, 2010| date = April 17, 2000| publisher = United States Congressional Research Service}}&lt;/ref&gt; ထိုဒေသများတွင် နေထိုင်သူတို့သည် ပြည်နယ်များတွင် နေထိုင်သူများကဲ့သို့ပင် အခွင့်အရေးများ တာဝန်များ ရှိကြသော်လည်း ဖက်ဒရယ်အစိုးရ၏ ဝင်ငွေခွန်မှ ကင်းလွတ်ခွင့် ပြုထားသည်။ သို့သော်လည်း သမ္မတ ရွေးချယ်ရာတွင် မဲပေးပိုင်ခွင့် မရှိဘဲ အောက်လွှတ်တော်တွင်လည်း မဲပေးခွင့်မရှိသည့် ကိုယ်စားလှယ်သာ တက်ရောက်ခွင့် ရသည်။&lt;ref&gt;Raskin, James B. (2003). ''Overruling Democracy: The Supreme Court Vs. the American People''. London and New York: Routledge, pp. 36–38. ISBN 0-415-93439-7.&lt;/ref&gt;

[[File:Map of USA with state names 2.svg||650px||center]]

အမေရိကန်နိုင်ငံ အတွင်း၌ မှီတင်းနေထိုင်သော လူမျိုးများ မှာလည်း သမိုင်းကြောင်းအရ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မှ ပြောင်းရွေ့လာသော လူမျိုးများဖြစ်သည်။ ပျူရီတန်ဂိုဏ်း 
ဝင်တို့သည် ကိုးကွယ်မှု နှိပ်ကွက်ခြင်းများကို မခံရပ်နိုင်ကြ သဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ လာရောက် နေထိုင်ကြ၏။ ဒတ်ခ်ျလူမျိုးနှင့်ဆွစ်လူမျိုးတို့သည်လည်း ကုန်ရောင်းဝယ်ရေး လုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်ရန်အတွက် နယူးယောက်၊ နယူးဂျာစီ အရပ်တို့၌ လာရောက်နေထိုင်ကြ၏။ စပိန်လူမျိုးတို့လည်း ရွှေငွေရှာဖွေရန် ဖလော်ရီဒါ၊ တက်ကဆပ်နှင့်ကယ်လီဖိုးနီးယား ပြည်နယ်များသို့ လာရောက်၍ အခြေစိုက် နေထိုင်ကြ၏။ ဂျာမန်၊ ဩစတြီးယန်း၊ ပိုးလူမျိုးနှင့် အိုင်ရစ်လူမျိုးတို့သည် လည်း စီးပွားရေးနှင့် နိုင်ငံရေးအကြောင်းများကြောင့် မစ္စစ္စပီမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်တွင် လာရောက်နေထိုင်ကြ၏။ ကွိတ်ကာ ဂိုဏ်းဝင်များနှင့် အယူဝါဒဆိုင်ရာ ဂျာမန် ဒုက္ခသည်များသည် ပင်ဆယ်လဗေးနီးယားပြည်နယ်ကို တည်ထောင်နေထိုင်ကြ၏။ ပစိဖိတ်ကမ်းခြေနှင့် အနီးအနားရှိ ကျွန်းစုများတွင်ကား မလေး၊ ဂျပန်နှင့် တရုတ်များရှိ၏။ ရုရှလူမျိုးတို့မှာ အလာစကာနယ် တွင် နေထိုင်ကြ၍ အီတာလျံ၊ ဂျူး၊ ဆလဗ်၊ အာမေးနီးယမ်း နှင့် ဆီးရီးယန်းတို့ကိုကား နေရာတကာ၌ တွေ့မြင်ရ၏။ 
အမေရိကန်၏တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဖြစ်သော အင်ဒီးယန်း လူမျိုးများကား ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မှ လာရောက် နေထိုင်သော လူမျိုးများကြောင့် လူမျိုးပင် ပျောက်ကွယ်လုမတတ်ဖြစ် နေတော့၏။ သို့ဖြစ်လေရာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုကဲ့သို့ လူမျိုးစုံသောနိုင်ငံကား မရှိတော့ပြီ။
ယင်းသို့အားဖြင့် ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မှ လူအမျိုးမျိုး လာရောက် နေထိုင်ကြရာမှ နောင်အခါအမေရိကတိုက်တွင် အင်္ဂလိပ် လက်အောက်ခံ ကိုလိုနီနယ် တစ်ဆယ့်သုံးနယ်ဟူ၍ ဖြစ်လာ၏။ ယခုအခါ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ပါဝင်သော ပြည်နယ်ပေါင်း ၅ဝ ရှိလေသည်။ ထိုပြည်နယ် များမှာ အယ်လဗားမား၊ အလာစကာ၊ အယ်ရီ ဇိုးနား၊ အာကင်ဆော၊ ကာလီဖိုးနီးယား၊ ကော်လိုရာဒိုး၊ ကွန်နက်တိကတ်၊ ဒဲလဝဲယား၊ ဖလော်ရီဒါ၊ ဂျော်ဂျီယာ၊အိုက်ဒဟိုး၊ အီလီနွိုင်၊ အင်ဒီးယားနား၊ အိုင်ယိုးဝါး၊ ကန်းဆက်၊ ကင်တပ်ကီး၊ လူဝီဇီ ယန္နား၊ မိန်း၊ မေရီလန်၊ မင်ဆချူးဆက်၊ မစ်ရှီဂန်၊ မက်နီဆိုး တား၊ မစ်စစ်စပီ၊ မိဇူးရီ၊ မွန်တာနာ၊ နီဗရက်စက၊ နီဗားဒ၊ နယူဟမ္ပရှိုင်ယာ၊ နယူးဂျာစီ၊ နယူးမက္ကဆီကို၊ နယူးယော့၊ မြောက်ကယ်ရိုလီးနား၊မြောက်ဒကိုးတား၊ အိုဟိုင်းအိုး၊ အိုကလာ ဟိုးမား၊ အော်ရီဂန်၊ ပင်ဆီလဗေးနီးယား၊ ရုတ်ကျွန်း၊ တောင် ကယ်ရိုလီးနား၊ တောင်ဒကိုး တား၊ တင်နက်ဆီ၊ တက်ဆက်၊ ယူးတား၊ ဗားမောင့်၊ ဗားဂျင်နီးယား၊ ဝါရှင်တန်၊ အနောက် ဗာဂျင်နီးယား၊ ဝစ္စကွန်းဆင်း၊ ဝိုင်အိုးမင်းနှင့် ဟာဝိုင်အီတို့ဖြစ်လေသည်။ &lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄)&lt;/ref&gt;

== သမိုင်း ==
=== မူလ အမေရိကန်များနှင့် ဥရောပအခြေချ နေထိုင်သူများ ===
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကုန်းမကြီး ပေါ်နှင့် အလက်စကာတွင် ရှေးဦးအစက နေထိုင်ကြသူများမှာ အာရှမှ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၂,၀၀၀ နှင့် ၄၀,၀၀၀ ကြားတွင် ပြောင်းရွှေ့လာသူများဟု ယုံကြည်ကြသည်။ &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://anthropology.si.edu/HumanOrigins/faq/americas.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071128083459/http://anthropology.si.edu/HumanOrigins/faq/americas.htm|archivedate=28 November 2007|title=Peopling of Americas|publisher=Smithsonian Institution, National Museum of Natural History|month=June|year=2004|accessdate=2007-06-19}}&lt;/ref&gt; ကိုလံဘီယံခေတ် မတိုင်မီ မစ္စစ္စပီယန် ယဉ်ကျေးမှု ထွန်းကားချိန်တွင် အဆင့်မြင့် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး၊ ခမ်းနားသော ဗိသုကာပညာများ နှင့် နိုင်ငံ အဆင့်ရှိသော လူ့အဖွဲ့အစည်းများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ဥရောပသားတို့ အမေရိကန်တွင် စတင်ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ကြချိန်တွင် နဂိုမူလနေထိုင်ကြသော အမေရိကန် သန်းပေါင်းများစွာတို့မှာ ဥရောပသားတို့နှင့် ပါလာသော [[ကျောက်ကြီးရောဂါ]] စသည့် ရောဂါများကြောင့် သေဆုံးခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite journal|author=Meltzer, D.J.|year=1992|title=How Columbus Sickened the New World: Why Were Native Americans So Vulnerable to the Diseases European Settlers Brought With Them??journal=New Scientist|page=38|url=http://www.newscientist.com/article/mg13618424.700-how-columbus-sickened-the-new-world-why-were-nativeamericans-so-vulnerable-to-the-diseases-european-settlers-brought-with-them.html}}&lt;/ref&gt;

[[File:MayflowerHarbor.jpg|thumb|right| မေဖလားဝါး သင်္ဘောသည် ဘုရားဖူးတို့အား နယူးဝေါလ်သို့ ၁၆၂၀ခုနှစ်တွင် ပို့ဆောင်ပေးခဲ့သည်ကို ဝီလီယမ် ဟာဆယ်လ်က ၁၈၈၂ ခုနှစ်တွင် &quot;ပလိုင်းမောက် ဆိပ်ကမ်းရှိ မေဖလားဝါး ဟူသော အမည်ဖြင့် ရေးဆွဲထားသော ပန်းချီကား]]
၁၄၉၂ တွင် စပိန် ဘုရင်၏ လက်အောက်ခံ ဂျီနိုအာမြို့သား စူးစမ်းရှာဖွေသူ ခရစ်စတိုဖာ ကိုလံဘတ် သည် ကာရစ်ဘီယံ ကျွန်းအချို့သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး နဂိုမူလ နေထိုင်သူတို့နှင့် ပထမဆုံး အဆက်အဆံ ပြုခဲ့သည်။ ၁၅၁၃ ဧပြီလ ၂ ရက်တွင် အောင်နိုင်သူ ဂျွန် ပေါင့်စ် ဒီ လီယွန် (Juan Ponce de León) လာဖလော်ရီဒါ ဟု သူ အမည်ပေးခဲ့သော နေရာသို့ ရောက်ရှိခဲ့ခြင်းသည် အမေရိကန် ကုန်းမကြီးပေါ်သို့ ဥရောပသားတို့ ပထမဆုံး ရောက်ရှိခြင်း အဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ထို့နောက် စပိန်လူမျိုးတို့ သည် အမေရိကန်နိုင်ငံ အနောက်တောင်ပိုင်းဒေသတွင် အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး ထောင်ပေါင်များစွာတို့မှာ မက္ကဆီကိုမှ တဆင့် ပြောင်းရွှေ့ ဝင်ရောက်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ပြင်သစ် သားမွေးကုန်သည်တို့သည် ကန်ကြီးများ၏ အနီးတွင် နယူးဖရန့် နယ်မြေ အဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ပြင်သစ်တို့သည် မက္ကဆီကို ပင်လယ်ကွေ့ အထိတိုင်အောင် အမေရိကန်မြောက်ပိုင်း၏ အတွင်းပိုင်း ဒေသ အတော်များများကို သူတို့ပိုင် နယ်မြေအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ အင်္ဂလိပ်တို့၏ ပထမဦးဆုံး အောင်မြင်စွာ အခြေချ နေထိုင်ချင်းမှာ ၁၆၀၇ ခုနှစ် ဂျိမ်းစ်တောင်းတွင် ဗာဂျီးနီးယား ကိုလိုနီ ထူထောင်ခြင်းနှင့် ၁၆၂၀ ခုနှစ်တွင် ဘုရားဖူးတို့၏ ပလိုင်းမောက် ကိုလိုနီ (Pilgrims' Plymouth Colony) ကို ထူထောင်ခြင်းတို့ပင် ဖြစ်သည်။ ၁၆၂၈ ခုနှစ်တွင် မက်ဆာချူးဆက် ပင်လယ်အော် ကိုလိုနီကို အငှားချခဲ့ခြင်းကြောင့် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူ အများအပြား ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ၁၆၃၄ ခုနှစ်တွင် နယူးအင်္ဂလန်တွင် ပြူရီတန် ၁၀,၀၀၀ ကျော်တို့ အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ၁၆၁၀ခုနှစ်များ နှောင်းပိုင်းနှင့် အမေရိကန်တော်လှန်ရေးတို့ အကြားတွင် ရာဇဝတ်သား ၅၀,၀၀၀ ခန့်ကို ဗြိတိသျှတို့၏ အမေရိကန် ကိုလိုနီနယ်မြေများသို့ သင်္ဘောဖြင့် တင်ပို့ခဲ့ကြသည်။ &lt;ref&gt;{{cite web|author=Butler, James Davie|url=http://www.dinsdoc.com/butler-1.htm|title=British Convicts Shipped to American Colonies|publisher=Smithsonian Institution, National Museum of Natural History|work=American Historical Review 2|month=October|year=1896|accessdate=2007-06-21}}&lt;/ref&gt; ၁၆၁၄ခုနှစ် အစတွင် ဒတ်ခ်ျတို့သည် ဟတ်ဒ်ဆန်မြစ်၏ အောက်ပိုင်းတလျှောက်တွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြပြီး နယူးအမ်စတာဒမ် နှင့် မက်ဟက်တန်ကျွန်းတို့လည်း အပါအဝင်ဖြစ်သည်။

၁၆၇၄ ခုနှစ်တွင် ဒတ်ခ်ျတို့သည် သူတို့၏ အမေရိကန်နယ်မြေများကို အင်္ဂလန်သို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ကြပြီးနောက် နယူးနယ်သာလန် ဒေသကို နယူးယောက်ဟု ပြောင်းလဲအမည်ပေးခဲ့ကြသည်။ အသစ်ရွှေ့ပြောင်းလာကြသူ အထူးသဖြင့် အမေရိကန် တောင်ပိုင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့လာသူ အတော်များများမှာ အတွေ့အကြုံမရှိသေးသော ငယ်ရွယ်သည့် အလုပ်သမားများဖြစ်ကြပြီး သူတို့သည် ၁၆၃၀ မှ ၁၆၈၀ အတွင်း ဗာဂျီးနီးယားပြည်နယ်သို့ ရွှေ့ပြောင်းလာသူများ၏ ၃ ပုံ ၂ ပုံမျှ ဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;Russell, David Lee (2005). ''The American Revolution in the Southern Colonies''. Jefferson, N.C., and London: McFarland, p. 12. ISBN 0-7864-0783-2.&lt;/ref&gt; ၁၈ ရာစု အတွင်းသို့ ရောက်သောအခါတွင် အာဖရိကမှ ရောက်ရှိလာသော ကျွန်များမှာ အလုပ်ကြမ်းများအတွက် အဓိက အရင်းအမြစ် ဖြစ်လာကြသည်။ ၁၇၂၉ ခုနှစ် ကာရိုလိုင်းနား နှစ်ပိုင်းကွဲခြင်းနှင့် ၁၇၃၂ ခုနှစ် ဂျော်ဂျီယာ ပြည်နယ်ကို ကိုလိုနီအဖြစ် ပြုလုပ်ခြင်းတို့ကြောင့် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု ဖြစ်လာမည့် ဗြိတိသျှ၏ ကိုလိုနီ ၁၃ ခုကို ထူထောင်ခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်တိုင်းတွင် ဒေသဆိုင်ရာ အစိုးရ ရှိပြီး ရွေးကောက်ပွဲတွင် မည်သူမဆို ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင် မဲပေးနိုင်ကြသည်။ ရှေးခေတ်က အင်္ဂလိပ်လူမျိုးတို့၏ ရပိုင်ခွင့် အခွင့်အရေး စသည့် လမ်းစဉ်တို့ကို လိုက်နာမှု တိုးပွား လာကြခြင်း နှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေး နှင့် ပတ်သက်သည့် စိတ်ဓာတ်များကြောင့် ရီပတ်ဘလစ်ကင် သဘောတရားကို ထောက်ခံလာကြခြင်းတို့ပင် ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်တိုင်းတွင် အာဖရိက ကျွန်များ ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားမှု ကို တရားဝင်ဖြစ်အောင် ပြုခဲ့ကြသည်။ မွေးဖွားနှုန်း များပြားလာခြင်း၊ သေဆုံးမှုနှုန်း နည်းပါးလာခြင်းနှင့် ပြောင်းရွှေ့ဝင်ရောက်သူတို့ ပုံမှန် ရှိနေခြင်းတို့ကြောင့် ကိုလိုနီများရှိ လူဦးရေမှာ အလျင်အမြန်ပင် တိုးပွားလာခဲ့သည်။ ခရစ်ယာန် ရီဗိုက်တယ်လစ်ဇ် တို့၏ ၁၇၃၀ ခုနှစ်များ နှင့် ၁၇၄၀ ခုနှစ်များ အကြား လှုပ်ရှားမှု တို့နှင့် ပထမဆုံး မဟာ နိုးကြားမှု (Great Awakening) အပြီးတွင် ဘာသာရေးနှင့် ဘာသာရေး လွတ်လပ်မှု တို့ကို စိတ်ဝင်စားမှု တိုးပွားလာခဲ့ကြသည်။ ပြင်သစ် နှင့် အင်ဒီးယန်း တို့၏ စစ်ပွဲအပြီးတွင် ဗြိတိသျှတပ်တို့သည် ကနေဒါကို ပြင်သစ်တို့ထံမှ သိမ်းယူခဲ့သော်လည်း ဖရန်ကိုဖုန်း လူမျိုးတို့သည် တောင်ဘက် ကိုလိုနီများနှင့် မတူပဲ နိုင်ငံရေးအရ တသီးတခြား ဖြစ်နေခဲ့ကြသည်။ ပြောင်းရွှေ့ခံရသော နဂိုမူလ အမေရိကန်များ (အများသိကြသည်မှာ &quot;အမေရိကန် အင်ဒီးယန်းများ&quot;) မပါဘဲ ကိုလိုနီ ၁၃ ခုတို့၏ လူဦးရေမှာ ၁၇၇၀တွင် ၂.၆ သန်းအထိ ရှိလာခဲ့သည်။ ထိုလူဦးရေထဲမှာ ၃ ပုံ ၁ပုံမှာ ဗြိတိန်မှ ဖြစ်ပြီး အမေရိကန် ငါးယောက်လျှင် တစ်ယောက်မှာ လူမည်းကျွန်များ ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref&gt;Blackburn, Robin (1998). ''The Making of New World Slavery: From the Baroque to the Modern, 1492–1800''. London and New York: Verso, p. 460. ISBN 1-85984-195-3.&lt;/ref&gt; ဗြိတိသျှ တို့၏ အခွန်ကောက်ခံမှုမှ ကင်းလွတ်ခွင့် ရသော်လည်း အမေရိကန် ကိုလိုနီတို့သည် ဂရိတ်ဗြိတိန်၏ ပါလီမန်တွင် ကိုယ်စားပြုခွင့် မရပေ။

=== လွတ်လပ်ရေး နှင့် နယ်မြေချဲ့ထွင်ခြင်း ===
[[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|left|ဂျွန် ထရမ်ဘူးလ် ၏ လွတ်လပ်ရေး ကြေညာခြင်း ပန်ချီကား ၁၈၁၇-၁၈၁၈]]
၁၇၆၀ ခုနှစ်များ မှ ၁၇၇၀ခုနှစ်များ အစောပိုင်းအတွင်း အမေရိကန် ကိုလိုနီများနှင့် ဗြိတိသျှတို့အကြား တင်းမာမှုမှ တဆင့် ၁၇၇၅ မှ ၁၇၈၁ ခုနှစ် အထိကြာသော အမေရိကန် လွတ်လပ်ရေး စစ်ပွဲကို ပေါ်ပေါက်လာစေခဲ့သည်။ ၁၇၇၅ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၄ ရက်တွင် ဖီလာဒဲလ်ဖီးယားတွင် ကျင်းပသော ကွန်တီနန်တယ် ကွန်ဂရက်မှ [[ဂျော့ချ် ဝါရှင်တန်]]၏ အုပ်ချုပ်မှု အောက်တွင် ကွန်တီနန်တယ် စစ်တပ်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ &quot;လူအားလုံးကို အညီအမျှ ဖန်ဆင်းခဲ့သည်။&quot; ဟု ကြွေးကြော်ခဲ့ကြပြီး မည်သူ့မဆို ရသင့်ရထိုက်သော အခွင့်အရေးများ ရှိသည်ဟု ဆိုကာ ကွန်ဂရက်သည် လွတ်လပ်ရေး ကြေညာစာတမ်းကို ၁၇၇၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၄ ရက်တွင် အတည်ပြုခဲ့သည်။ ထိုမူကြမ်း၏ အများစုကို ရေးသားသူမှာ [[သောမတ်စ် ဂျက်ဖာဆင်]] ဖြစ်သည်။ ထိုနေ့ကို နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်းတွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ လွတ်လပ်ရေးနေ့ အဖြစ် ကျင်းပလျက် ရှိသည်။ ၁၇၇၇ တွင် ကွန်ဖက်ဒရေးရှင်း အတွက် မူများကို ချမှတ်ခဲ့ပြီး အားနည်းသော ကွန်ဖက်ဒရယ် အစိုးရဖြင့် ၁၇၈၉ ခုနှစ် အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။

ဗြိတိသျှတို့သည့် ပြင်သစ်နှင့် စပိန်တို့၏ အကူအညီ ရယူထားသော အမေရိကန်တပ်များကို ရှုံးနိမ့်ပြီးသည့် အခါတွင် ဂရိတ်ဗြိတိန်သည် အမေရိကန်တို့၏ လွတ်လပ်ရေး နှင့် မစ္စစ္စပီမြစ်၏ အနောက်ဘက်ခြမ်းရှိ နယ်မြေများ အပေါ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏၏ အချုပ်အခြာ အာဏာ ပိုင်ဆိုင်မှု ကို အသိအမှတ် ပြုခဲ့ရသည်။ အခွန်ကောက်ခံနိုင်သည့် အာဏာပါဝင်သည့် ခိုင်မာသော အမျိုးသား အစိုးရ ဖွဲ့စည်းရန် အလိုရှိသည့် သူတို့က ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ ညီလာခံကို ၁၇၈၇ တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ၁၇၈၈ တွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၏ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေကို အတည်ပြု နိုင်ခဲ့သည်။ သမ္မတနိုင်ငံ အသစ်၏ ဆီးနိတ်လွှတ်တော်၊ အောက်လွှတ်တော်တို့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၁၇၈၉ ခုနှစ်တွင် ဂျော့ချ် ဝါရှင်တန်က သမ္မတရာထူးကို ရယူခဲ့သည်။ ဖက်ဒရယ် အစိုးရမှ လူတစ်ဦးတစ်ယောက်ချင်းစီ၏ အခွင့်အရေးအား ကန့်သတ်ချုပ်ချယ်မှု ကို တားမြစ်ထားပြီး နှင့် ဥပဒေအရ နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးဖြင့် အကာအကွယ် ပေးရန် အာမခံချက်ပေးထားသည့် အခွင့်အရေးများ ဆိုင်ရာ ဥပဒေ (The Bill of Rights) ကို ၁၇၉၁ ခုနှစ်တွင် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။

ကျွန်စနစ်နှင့် ပတ်သက်သော အတွေးအခေါ်များမှာ ပြောင်းလဲလာကြသည်။ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေတွင်ပါသော စာပိုဒ်တစ်ပိုဒ် အရ အာဖရိက ကျွန် ရောင်းဝယ်ရေးကို ၁၈၀၈ ခုနှစ် အထိသာ အကာအကွယ် ပေးထားသည်။ မြောက်ဘက်ပိုင်းရှိ ပြည်နယ်များက ကျွန်စနစ်ကို ၁၇၈၀ မှ ၁၈၀၄ ခုနှစ်အတွင်း ပယ်ဖျက်ခဲ့ကြသည်။ ထို့အတွက် တောင်ပိုင်းရှိ ကျွန်စနစ် ကျင့်သုံးနေသေးသော ပြည်နယ်များကို &quot;ထူးခြားသော အဖွဲ့အစည်းများ&quot; အဖြစ် ကြွင်းကျန်ရစ်ခဲ့စေသည်။ ၁၈၀၀ ခုနှစ်လောက်တွင် စတင်သော ဒုတိယ မဟာနိုးကြားမှု (Second Great Awakening) အရ အီဗန်ဂျယ်လစ်ကယ်လစ်ဇင် (evangelicalism) သည် ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချမှု အပါအဝင် အမျိုးမျိုးသော လူမှုရေးဆိုင်ရာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး လှုပ်ရှားမှု တို့၏ နောက်ကွယ်မှ အားတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။

[[File:U.S. Territorial Acquisitions.png|right|thumb|နယ်မြေတို့ကို ရယူခြင်းကို နေ့စွဲဖြင့် ပြထားပုံ]]

အမေရိကန်တို့ အနေနှင့် အနောက်ဘက်သို့ နယ်မြေချဲ့ထွင်ရန် စိတ်အားထက်သန်ခြင်းကြောင့် အင်ဒီးယန်းစစ်ပွဲများ အချိန်ကာလ ရှည်လျားစွာ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ၁၈၀၃ခုနှစ် သမ္မတ သောမတ်စ် ဂျက်ဖာဆန်၏ လက်ထက်တွင် လူဝီစီးယားနားမှ ပြင်သစ်တို့ ပိုင်ဆိုင်သည့် နယ်မြေကို ဝယ်ယူခဲ့ခြင်းကြောင့် နိုင်ငံ၏ အရွယ်အစားမှာ နှစ်ဆ ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=Louisiana Purchase|url=http://www.nps.gov/archive/jeff/lewisclark2/circa1804/heritage/louisianapurchase/louisianapurchase.htm|work=National Parks Services|accessdate=1 March 2011}}&lt;/ref&gt; အမျိုးမျိုးသော မကျေနပ်မှုကြောင့် ဗြိတိန်တို့ အပေါ် ကြေညာတိုက်ခိုက်ခဲ့သော ၁၈၁၂ စစ်ပွဲတွင် မည်သူမျှ အနိုင်မရရှိခဲ့သော်လည်း အမေရိကန်တို့၏ အမျိုးသားစိတ်ဓာတ်ကို ခိုင်မာလာစေခဲ့သည်။ အမေရိကန် စစ်တပ်တို့က ဖလော်ရီဒါသို့ အကြိမ်ကြိမ် ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ခြင်းကြောင့် စပိန်တို့အနေနှင့် ဖလော်ရီဒါနှင့် အခြား ပင်လယ်ကွေ့ ကမ်းရိုးတန်း နယ်မြေများကို ၁၈၁၉ ခုနှစ်တွင် လက်လွှတ်ခဲ့သည်။ နဂို နေထိုင်သော အင်ဒီးယန်းတို့ကို ဖယ်ရှားသည့် &quot;မျက်ရည်များ၏ ခြေရာ&quot; (Trail of Tears) ဟု ညွှန်းဆို ခေါ်ဝေါ်ကြသည့် အဖြစ်အပျက်တွင် ၁၈၃၀ ခုနှစ်တွင် အင်ဒီးယန်း ဖယ်ရှားရေး ပေါ်လစီကို အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့ကြပြီး မူလ နေထိုင်သူတို့၏ မြေများကို သိမ်းယူခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုသည် ၁၈၄၅ ခုနှစ်တွင် တက်ကဆပ် သမ္မတနိုင်ငံကို ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ အမေရိကန်တို့သည် မြောက်အမေရိကတိုက်ပေါ်တွင် နယ်မြေချဲ့ထွင်ရန် အတွက် ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်သည့် အယူအဆ (Manifest Destiny) မှာ ထိုအချိန်တွင် လူကြိုက်များ ထင်ရှားခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;Morrison, Michael A. (1999). ''Slavery and the American West: The Eclipse of Manifest Destiny and the Coming of the Civil War''. Chapel Hill: University of North Carolina Press, pp. 13–21. ISBN 0-8078-4796-8.&lt;/ref&gt; ၁၈၄၆ခုနှစ် ဗြိတိသျှ တို့နှင့် ချုပ်ဆိုသော အော်ရီဂွန် စာချုပ်အရ အမေရိကန်တို့သည် ယနေ့ခေတ် အမေရိကန် အနောက်မြောက်ပိုင်း ဒေသကို ထိန်းချုပ်ခွင့် ရခဲ့သည်။ မက္ကဆီကန်-အမေရိကန် စစ်ပွဲတွင် အမေရိကန်တို့ အနိုင်ရခဲ့ခြင်းကြောင့် ၁၈၄၈ ခုနှစ်တွင် မက္ကဆီကန်တို့ [[ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်]] နှင့် ယနေ့ခေတ် အနောက်တောင်ပိုင်း အမေရိကန်ဒေသတို့ကို လက်လွတ် ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ ၁၈၄၈-၄၉ ခုနှစ် ကယ်လီဖိုးနီးယားတွင် ရွှေ အလုအယက် တူးဖော်ကြခြင်း (California Gold Rush) ကြောင့် အနောက်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းမှုများ ပိုမို ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ရထားလမ်း အသစ်များ ဖောက်လုပ်ခြင်းကြောင့် ပြောင်းရွှေ့လိုသူတို့ အတွက် ရွှေ့ပြောင်းမှု ကို လွယ်ကူသွားစေပြီး နဂိုမူလ အမေရိကန် နေထိုင်သူတို့နှင့် ပဋိပက္ခများ ပိုမို ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ရာစုနှစ် တဝက်အတွင်းတွင် အမေရိကန် ဘိုင်ဆန် သို့ ကျွဲ အကောင်ရေ သန်း၄၀ ကျော်ကို အရေခွံရရန်၊ အစားစားရန်နှင့် ရထားလမ်းဖောက်လုပ်ရာတွင် လွယ်ကူရန် သတ်ဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုကျွဲများသည် နဂိုမူလ နေထိုင်သူ အင်ဒီးယန်းတို့၏ အဓိက ရင်းမြစ်ဖြစ်သောကြောင့် ကျွဲများ ဆုံးရှုံးခြင်းသည် မူလနေထိုင်သူတို့၏ ယဉ်ကျေးမှု ကို အကြီးအကျယ် ထိခိုက်စေခဲ့သည်။

=== ပြည်တွင်းစစ်နှင့် စက်မှုထွန်းကားလာခြင်း ===
[[File:Battle of Gettysburg, by Currier and Ives.png|thumb|left|ကာရီယာ နှင့် အိုက်ဗ်တို့၏ လက်ရာပုံတူ &quot;ဂက်တီဘတ်ခ်တိုက်ပွဲ&quot; ၁၈၆၃]]
ကျွန်စနစ် ကျင့်သုံးသော ပြည်နယ်များ နှင့် ကျွန်စနစ် မရှိသော ပြည်နယ်များ အကြား တင်းမာမှုသည် ပြည်နယ် နှင့် ဖက်ဒရယ် အစိုးရ အကြား ဆက်ဆံရေး နှင့် ပတ်သက်သည့် ငြင်းခုံမှုဖြင့် ကြီးထွားလာခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ပြည်နယ် အသစ်များ အကြားတွင် ကျွန်စနစ် ပျံ့နှံ့မှုနှင့် ပတ်သက်၍ သွေးထွက်သံယို ပြင်းထန်သော ပဋိပက္ခများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ၁၈၆၀ ခုနှစ်တွင် ကျွန်စနစ်ကို ဆန့်ကျင်သူ အများအပြား ပါဝင်သော ရီပတ်ဘလစ်ကင် ပါတီမှ [[အေဘရာဟမ် လင်ကွန်း]] သမ္မတ အဖြစ် အရွေးချယ် ခံခဲ့ရသည်။ သူသည် သမ္မတ အဖြစ် တာဝန် မထမ်းဆောင်မီတွင် ကျွန်စနစ် ကျင့်သုံးသော ပြည်နယ် ၇ ခုက ခွဲထွက်ရန် ကြေညာခဲ့ပြီး အမေရိကား ၏ ကွန်ဖက်ဒရိတ် ပြည်နယ်များ အဖြစ် ထူထောင်ခဲ့သည်။ ဖက်ဒရယ် အစိုးရက ထိုကြေညာချက်ကို တရားမဝင်ကြောင်း သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ကွန်ဖက်ဒရိတ် ပြည်နယ်များက ဆမ်တာခံတပ်ကို တိုက်ခိုက်ရာမှ [[အမေရိကန် ပြည်တွင်းစစ်]] စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး အခြား ကျွန်စနစ် ကျင့်သုံးသော ပြည်နယ် ၄ခုက ကွန်ဖက်ဒရိတ် ပြည်နယ်များနှင့် ပူးပေါင်းခဲ့သည်။ လင်ကွန်း၏ ၁၈၆၃ ခုနှစ် ကြေညာချက်မှ ကွန်ဖက်ဒရိတ် ပြည်နယ်များ အတွင်း ရှိနေသော ကျွန်များကို လွတ်မြောက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ယူနီယံ တပ်တို့မှ ၁၈၆၅ ခုနှစ် အောင်ပွဲရအပြီးတွင် အမေရိကန် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေတွင် ပြင်ဆင်ချက် ၃ ခုကို ထည့်သွင်းခဲ့ပြီး ထို့ပြင်ဆင်ချက်မှ ကျွန်ဖြစ်နေသော ၄ သန်းနီးပါးမျှ ရှိသည့် အာဖရိက-အမေရိကန်တို့ကို လွတ်လပ်သူများ အဖြစ် ကြေညာခဲ့ပြီး&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www2.census.gov/prod2/decennial/documents/1860a-02.pdf|title=1860 Census|publisher=U.S. Census Bureau|accessdate=2007-06-10}} Page 7 lists a total slave population of 3,953,760.&lt;/ref&gt; သူတို့အား နိုင်ငံသားများ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကာ မဲပေးနိုင်သော အခွင့်အရေးကို ပေးအပ်ခဲ့သည်။ စစ်ပွဲနှင့် စစ်ပွဲ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်မှ ဖက်ဒရယ် အစိုးရ၏ အာဏာကို သိသိသာသာ မြှင့်တင်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;De Rosa, Marshall L. (1997). ''The Politics of Dissolution: The Quest for a National Identity and the American Civil War''. Edison, NJ: Transaction, p. 266. ISBN 1-56000-349-9.&lt;/ref&gt; ထိုစစ်ပွဲသည် အမေရိကန် သမိုင်းတွင် အသေအပျောက် အများဆုံး ပဋိပက္ခ တစ်ခုဖြစ်ပြီး စစ်သား ၆၂၀,၀၀၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;Maris Vinovskis (1990). &quot;''[http://books.google.com/books?id=gySktxKYPGoC&amp;pg=PA6&amp;dq&amp;hl=en#v=onepage&amp;q=&amp;f=false Toward a social history of the American Civil War: exploratory essays]''&quot;. Cambridge University Press. p.6. ISBN 0-521-39559-3&lt;/ref&gt;

[[File:Ellis island 1902.jpg|thumb|နယူးယောက် ဆိပ်ကမ်း၊ အဲလစ်ကျွန်းတွင် အမေရိကားသို့ ရွှေ့ပြောင်းလာကြသူများ၊ ၁၉၀၂]]
စစ်ပွဲအပြီးတွင် လင်ကွန်း လုပ်ကြံခံခဲ့ရပြီးသည့်နောက် တောင်ဘက် ပြည်နယ်များကို ပြန်လည် ထည့်သွင်းဖွဲ့စည်းရေး နှင့် ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေး အတွက် ရည်ရွယ်ချက်ထားပြီး လတ်တလော လွတ်မြောက်လာကြသော ကျွန်တို့၏ အခွင့်အရေးကို အဓိကထားသည့် ရီပတ်ဘလစ်ကင်တို့၏ ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေး ပေါ်လစီတွင် အစွန်းရောက် သမားများ ကြီးစိုးလာခဲ့သည်။ ၁၈၇၆ ခုနှစ် သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲ အပေါ် အငြင်းပွားမှု နှင့် ၁၈၇၇ ခုနှင့် ပြန်လည် ညှိနှိုင်းမှုတို့မှ ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေးကို အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ မကြာမီတွင် ဂျင်မ်ခရိုး ဥပဒေဖြင့် အာဖရိက-အမေရိကန်တို့၏ မဲပေးပိုင်ခွင့်ကို အကာအကွယ် ပေးခဲ့သည်။ မြောက်ဘက် ဒေသတွင်မူ မြို့ပြများ ဖွံ့ဖြိုးလာခြင်းနှင့် ယခင်က မကြုံဖူးအောင် များပြားလှသော ဥရောပတောင်ပိုင်း နှင့် အရှေ့ပိုင်းမှ ရွှေ့ပြောင်းလာသူများကြောင့် နိုင်ငံ၏ စက်မှု ထွန်းကားရေးကို မြန်ဆန်စေခဲ့သည်။ ၁၉၂၉ အထိတိုင်အောင်ပင် အများအပြား ရွှေ့ပြောင်းလာကြသူများကြောင့် အလုပ်သမား ဦးရေများပြားလာပြီး အမေရိကန် ယဉ်ကျေးမှု ကို ပြောင်းလဲစေခဲ့သည်။ နိုင်ငံ၏ အခြေခံ အဆောက်အအုံများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာမှုကလည်း စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ကို အထောက်အကူ ပေးခဲ့သည်။ ၁၈၆၇ ခုနှစ်တွင် ရုရှားတို့ထံမှ အလက်စကာ ဒေသကို ဝယ်ယူခြင်းဖြင့် ကုန်းမကြီးအား ချဲ့ထွင်မှု ကို အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ ၁၈၉၀ ခုနှစ် ဝေါင်းဒက်နီး စမ်းချောင်းတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက် အပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှု (Wounded Knee Massacre) သည် အင်ဒီးယန်းတို့နှင့် စစ်ပွဲတွင် နောက်ဆုံး ပဋိပက္ခ ဖြစ်သည်။ ၁၈၉၃ ခုနှစ်တွင် ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာထဲရှိ ဘုရင်နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံဖြစ်သော ဟာဝိုင်အီနိုင်ငံ၏ လက်ရှိဘုရင်စနစ်ကို ထိုဒေသတွင် နေထိုင်သူ အမေရိကန် လူမျိုးများ ဦးဆောင်သည့် အာဏာသိမ်းမှုက ဖယ်ရှားဖြစ်ခဲ့သည်။ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုသည် ဟာဝိုင်အီကျွန်းစုကို ၁၈၉၈ တွင် အမေရိကန် နိုင်ငံ အတွင်း ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ ထိုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားသော စပိန်-အမေရိကန် စစ်ပွဲတွင် အောင်နိုင်မှုက အမေရိကန် ကို ကမ္ဘာ့အင်အားကြီး နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ကြောင်း ပြသခဲ့ပြီး ထိုမှ တဆင့် ပျူရီတို ရီကို၊ ဂူအမ်ကျွန်း နှင့် [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ]]တို့ကို အမေရိကန် နိုင်ငံတွင်းသို့ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite web|author=Gates, John M.|url=http://www3.wooster.edu/History/jgates/book-ch3.html|title=War-Related Deaths in the Philippines|work=Pacific Historical Review|publisher=College of Wooster|date=August 1984|accessdate=2007-09-27|archivedate=5 August 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100805061319/http://www3.wooster.edu/history/jgates/book-ch3.html}}&lt;/ref&gt; ဖိလစ်ပိုင်သည် ရာစုနှစ် တစ်ဝက်အကြာတွင် လွတ်လပ်ရေး ရခဲ့ပြီး ပျူရီတို ရီကို နှင့် ဂူအမ်ကျွန်းမှာ အမေရိကန်၏ နယ်နိမိတ်အတွင်း ဆက်လက် တည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။

=== ပထမကမ္ဘာစစ်၊ ကမ္ဘာ့စီးပွားပျက်ကပ် နှင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ===
[[File:Dust Bowl&amp;nbsp;- Dallas, South Dakota 1936.jpg|thumb|left|၁၉၃၆ခု သဲမုန်တိုင်း ကာလအတွင်း တောင်ဒါကိုတာမှ စွန့်ပစ်ထားသော ယာခင်းတစ်ခု]]

၁၉၁၄ ခုနှစ် [[ပထမကမ္ဘာစစ်]] ဖြစ်ပွားချိန်တွင် အမေရိကန်သည် မည်သူ့ဘက်မှ မလိုက်ခဲ့ပေ။ အမေရိကန် အများစုသည် ဗြိတိသျှနှင့် ပြင်သစ်တို့အား စာနာကြသော်လည်း အများစုမှာ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှု ကို ကန့်ကွက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Foner, Eric, and John A. Garraty (1991). ''The Reader's Companion to American History.'' New York: Houghton Mifflin, p. 576. ISBN 0-395-51372-3.&lt;/ref&gt; ၁၉၁၇ တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် မဟာမိတ် အဖွဲ့သို ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီးနောက် ဂျာမနီပါဝင်သော ဗဟိုအင်အားကြီးနိုင်ငံများ အတွက် အရေးနိမ့်စေခဲ့သည်။ စစ်ပွဲအပြီးတွင် ဆီးနိတ်လွှတ်တော်မှ [[နိုင်ငံပေါင်းချုပ် အသင်းကြီး]] ဖွဲ့စည်းမှု ပါဝင်သော ဗာဆိုင်းစာချုပ်ကို အတည်မပြုခဲ့ပေ။ အမေရိကန်သည် တဖက်သတ်ဝါဒ (unilateralism) ကို ကျင့်သုံးခဲ့ရာမှ အထီးကျန်ဝါဒ (isolationism) ဖြစ်လုနီးပါးပင် ဖြစ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;McDuffie, Jerome, Gary Wayne Piggrem, and Steven E. Woodworth (2005). ''U.S. History Super Review''. Piscataway, NJ: Research &amp; Education Association, p. 418. ISBN 0-7386-0070-9.&lt;/ref&gt; ၁၉၂၀ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသမီး အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ လှုပ်ရှားမှု အောင်မြင်၍ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေတွင် အမျိုးသမီးတို့ မဲပေးပိုင်ခွင့် အတွက် ပြင်ဆင်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၂၀ ခုနှစ်များအတွင်း အကြီးအကျယ် ကြွယ်ဝချမ်းသာလာခြင်းသည် ၁၉၂၉ ဝေါလ်စထရိ ဈေးကွက် ပြိုလဲခြင်းနှင့် အတူ ပြီးဆုံးခဲ့ပြီး [[ကမ္ဘာ့စီးပွားပျက်ကပ်ကြီး]] ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ရသည်။ ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် ဖရန်ကလင်ဒီ ရုစဗဲ့ သည် သမ္မတအဖြစ် အရွေးခံရပြီးနောက် စီးပွားရေးအပေါ်တွင် အစိုးရမှ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုကို တိုးမြှင့်သည့် ပေါ်လစီ အများအပြားကို ချမှတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၀ ခုနှစ်များ အတွင်း သဲမုန်တိုင်းများတိုက်ခိုက်ခြင်းသည် လယ်ယာ လုပ်ကိုင်သည့် လူ့အဖွဲ့အစည်းများကို ချွတ်ခြုံကျသွား စေပြီး အနောက်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းမှု အများအပြား အသစ်တဖန် ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြန်သည်။

[[File:1944 NormandyLST.jpg|thumb|အမေရိကန် စစ်တပ် ခြေလျင် တပ်မ (၁) မှ စစ်သားများ နော်မန်ဒီ ဆိပ်ကမ်းသို့ ဒီဒေးတွင် ကမ်းတက် တိုက်ခိုက်စဉ် ဇွန်လ ၆ ရက်၊ ၁၉၄၄]]

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်၏ အစောပိုင်းကာလတွင် မည်သည့်ဘက်မှ ပါဝင်ခြင်း မရှိခဲ့သော အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုသည် နာဇီ ဂျာမနီတို့ ပိုလန်ကို ၁၉၃၉ စက်တင်ဘာလတွင် ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ပြီးနောက်တွင် မဟာမိတ် တို့ကို ၁၉၄၁ မတ်လမှစ၍ ငှားရမ်းခြင်း အစီအစဉ်ဖြင့် ပစ္စည်းများ စတင် ထောက်ပံ့ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၄၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၇ ရက်တွင် ဂျပန်အင်ပိုင်ယာသည် ပုလဲဆိပ်ကမ်း သို့ အမှတ်မထင် ဝင်ရောက် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ရာမှ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုသည် မဟာမိတ်များ နှင့် ပူးပေါင်းခဲ့ကာ ဝင်ရိုးတန်း အင်အားကြီးနိုင်ငံများကို ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် အပြင် အမေရိကန်ရှိ ဂျပန် ထောင်ပေါင်းများစွာကို စစ်စခန်းများသို့ ပြောင်းရွှေ့ နေရာချထားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|author=Burton, Jeffrey F., et al.|url=http://www.nps.gov/history/history/online_books/anthropology74/ce3.htm|title=A Brief History of Japanese American Relocation During World War II|work=Confinement and Ethnicity: An Overview of World War II Japanese American Relocation Sites|month=October|date=July 2000|accessdate=2010-04-02|publisher=National Park Service}}&lt;/ref&gt; စစ်ပွဲတွင် ပါဝင်လာခြင်းကြောင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ နှင့် ကုန်ထုတ်လုပ်မှုများ တိုးပွားလာခဲ့သည်။ စစ်အတွင်း အဓိက တိုက်ခိုက်သူများတွင် အမေရိကန် နိုင်ငံ တစ်ခုသာလျှင် ပိုမိုချမ်းသာ လာခဲ့သည်။ စစ်ကြောင့် မွဲတေမသွားဘဲ ပို၍ ချမ်းသာ လာခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;Kennedy, Paul (1989). ''The Rise and Fall of the Great Powers''. New York: Vintage, p. 358. ISBN 0-679-72019-7.&lt;/ref&gt; ဘရက်တန် ဝုဒ် နှင့် ယော်လ်တာ တို့တွင် ပြုလုပ်သော မဟာမိတ် ညီလာခံမှ နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်း အတွက် စနစ်အသစ်ကို အကြမ်းမျဉ်း ဆွေးနွေးခဲ့ပြီး ထိုစနစ်တွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု နှင့် [[ဆိုဗီယက် ပြည်ထောင်စု]] တို့ကို ကမ္ဘာ့ အရေးအခင်းများ၏ ဗဟိုချက်မ အဖြစ်ထားရှိခဲ့သည်။ ဥရောပတွင် အောင်ပွဲများ ရရှိပြီးသည့်နောက်တွင် ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် [[ဆန်ဖရန်စစ္စကိုမြို့]] တွင် နိုင်ငံတကာ ညီလာခံ တစ်ခုကို ကျင်းပခဲ့ပြီး ထိုညီလာခံမှ ကုလသမဂ္ဂ ပဋိဉာဏ် စာတမ်းကို ရေးဆွဲခဲ့ကာ ၎င်းမှာ စစ်အပြီးတွင် အသက်ဝင်လာခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.state.gov/r/pa/ho/pubs/fs/55407.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070612221444/http://www.state.gov/r/pa/ho/pubs/fs/55407.htm|archivedate=12 June 2007|title=The United States and the Founding of the United Nations, August 1941&amp;nbsp;– October 1945|month=October|year=2005|accessdate=2007-06-11|publisher=U.S. Dept. of State, Bureau of Public Affairs, Office of the Historian}}&lt;/ref&gt; အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် နျူးကလီးယား လက်နက်ကို ပထမဆုံးထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီး ထိုဗုံးများကို [[ဂျပန်နိုင်ငံ]] [[ဟီရိုရှီးမားမြို့|ဟီရိုရှီးမား]] နှင့် [[နာဂါဆာကီမြို့]]တို့ ပေါ်တွင် ဩဂုတ်လတွင် ကျဲချခဲ့သည်။ ဂျပန်တို့သည် စက်တင်ဘာ ၂ ရက်နေ့တွင် လက်နက်ချခဲ့ပြီး စစ်ကြီး ပြီးဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Pacific War Research Society (2006). ''Japan's Longest Day''. New York: Oxford University Press. ISBN 4-7700-2887-3.&lt;/ref&gt;

=== စစ်အေးတိုက်ပွဲ နှင့် ဆန့်ကျင်မှု နိုင်ငံရေး ===
[[File:Martin Luther King&amp;nbsp;- March on Washington.jpg|thumb|upright|[[မာတင်လူသာကင်း ဂျူနီယာ]] &quot;ကျွန်တော့်မှာ အိပ်မက်ရှိတယ်&quot; ဆိုသော မိန့်ခွန်းကို ပြောကြားနေစဉ် ၁၉၆၃]]
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နှင့် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုတို့သည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အပြီးတွင် စစ်အေးတိုက်ပွဲ ကာလအတွင်း တန်ခိုးအရှိန်အဝါ အာဏာချင်း အားပြိုင်ကြသည်။ ဥရောပရှိ စစ်ရေးကိစ္စများကို [[နေတိုးအဖွဲ့]] နှင့် [[ဝါဆောစာချုပ်]]အဖွဲ့ တို့မှ တဆင့် လွှမ်းမိုးကြပြီး ဒေသအတော်များများတွင် ကြားခံနိုင်ငံများမှတဆင့် လက်သီးပုန်းစစ်ပွဲများ ဆင်နွှဲကြသည်။ လက်ဝဲဝါဒီတို့၏ ဒေသများနှင့် ဝင်ငွေကို ပြန်လည်ခွဲရေရေး ပရော့ဂျက်များကို ဆန့်ကျင်သည့် အမေရိကန်နိုင်ငံသည် မကြာခဏဆိုသလိုပင် အာဏာရှင် အစိုးရများကို ကူညီပံ့ပိုးလေ့ ရှိသည်။ အမေရိကန် စစ်တပ်တို့သည် တရုတ်ကွန်မြူနစ်တပ်တို့ကို ၁၉၅၀-၅၃ ခုနှစ် [[ကိုရီးယားစစ်ပွဲ]] အတွင်း တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ လွှတ်တော်၏ &quot;အမေရိကန် မဆန်မှုများကို စုံစမ်းသည့်ကော်မတီ&quot; သည် လက်ဝဲဝါဒီတို့၏ အဖျက်အမှောင့် လုပ်ငန်းများကို စုံစမ်းစစ်ဆေးလေ့ ရှိပြီး ဆီးနိတ်လွှတ်တော်အမတ် ဂျိုးဆက် မက်ကာသီ သည် ကွန်မြူနစ် ဆန့်ကျင်ရေး လှုပ်ရှားမှုတွင် အခရာကျသူ ဖြစ်သည်။

၁၉၆၁ ခုနှစ် ဆိုဗီယက်တို့၏ ပထမဆုံး လူသားပါဝင်သည့် အာကာသယာဉ်ကို လွှတ်တင်ပြီးနောက် အမေရိကန် သမ္မတ [[ဂျွန်အက်ဖ်ကနေဒီ]] က အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကို လပေါ်တွင် ပထမဆုံး ရောက်ရှိသူဖြစ်ရမည်ဟု ကြွေးကြော်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်တို့ လပေါ်သို့ ဆင်းသက်နိုင်ခဲ့သည်။ ကနေဒီသည် ဆိုဗီယက်တို့ နှင့် ကျူးဘားတွင် နျူးကလီးယား လက်နက်ဆိုင်ရာ တင်းမာမှု တစ်ခုလည်း ဖြစ်ခဲ့သေးသည်။ ထိုအချိန်ကာလ အတောအတွင်းတွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် အရှိန်အဟုန်မပျက်သော စီးပွားရေး တိုးတက်မှု ရှိနေခဲ့သည်။ ရိုဆာပတ်ခ်၊ မာတင်လူသာကင်း ဂျူနီယာ၊ ဂျိမ်းစ်ဘီဗဲလ် စသည့် အာဖရိက- အမေရိကန်တို့သည် ပြည်သူ့ အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ လှုပ်ရှားမှုများကို ဦးဆောင်ဦးရွက် ပြုခဲ့ပြီး အသားအရောင် ခွဲခြားခြင်း နှင့် ခွဲခြားဆက်ဆံခြင်း ပြဿနာများကို ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်ခဲ့ကြသည်။ ကနေဒီ လုပ်ကြံခံရပြီးသည့်နောက် ၁၉၆၃ တွင် နောက်တက်လာသည့် သမ္မတ လင်ဒန် ဘီ ဂျွန်ဆင် လက်ထက်တွင် ၁၉၆၄ခုနှစ် ပြည်သူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ ဥပဒေ၊ ၁၉၆၅ခု မဲပေးပိုင်ခွင့် ဥပဒေတို့ အတည်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဂျွန်ဆင် နှင့် သူ့နောက်တွင် တက်လာသူ ရစ်ချက် နစ်ကဆင် တို့သည့် အရှေ့တောင်အာရှတွင် တဆင့်ခံတိုက်ခိုက်ပြီး မအောင်မြင်ခဲ့သော စစ်ပွဲဖြစ်သည့် ဗီယက်နမ် စစ်ပွဲကို ဆင်နွှဲခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် တန်ပြန်ယဉ်ကျေးမှု လှုပ်ရှားမှုများ ထွန်းကားလာပြီးနောက် စစ်ဆန့်ကျင်ရေး၊ လူမည်းမျိုးချစ်စိတ် ဆန့်ကျင်ရေး၊ လိင်မှုဆိုင်ရာ တော်လှန်မှု များကို ဆန့်ကျင်ရေး တို့ကို လုပ်ဆောင်လာခဲ့ကြသည်။ ထို့ပြင် ဘက်တီ ဖရိုင်းဒန်၊ ဂလော်ရီယာ စတိုင်းနန်း နှင့် အခြားအမျိုးသမီးများ ဦးဆောင်သည့် အမျိုးသမီး အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ လှုပ်ရှားမှုများ ပေါ်ထွက်လာပြီးနောက် အမျိုးသမီးများ အတွက် နိုင်ငံရေး၊ လူမှုရေး နှင့် စီးပွားရေး ဆိုင်ရာ ညီမျှမှု တို့ကို တောင်းဆိုခဲ့သည်။

၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် [[ဝါးတားဂိတ် အရှုပ်တော်ပုံ]] ကြောင့် နစ်ကဆင်သည် ပထမဆုံးအကြိမ် နုတ်ထွက်ရသည့် သမ္မတဖြစ်လာခဲ့သည်။ တရားစီရင်မှု ကို အဟန့်အတားပြုခြင်း၊ အခွင့်အာဏာကို အလွဲသုံးစား လုပ်ခြင်းစသည့် စွပ်စွဲမှုများဖြင့် ရာထူးမှ ဖယ်ရှားခံရမည်ကို ရှောင်ရှားနိုင်ရန် အတွက် ဖြစ်သည်။ သူ့နောက်တွင် ဂဲရက်ဖို့ဒ် သမ္မတဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၇၀ ခုနှစ်များ နောက်ပိုင်းတွင် သမ္မတဖြစ်ခဲ့သော [[ဂျင်မီ ကာတာ]]၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံမှာ ငွေကြေးဖောင်းပွပြီး စီးပွားရေးကျဆင်းခြင်း နှင့် အီရန် ဓားစာခံ အဖြစ်အပျက် တို့ သည် ထင်ရှားသည်။ ၁၉၈၀ ခုနှစ်တွင် [[ရော်နယ် ရေဂင်]] အရွေးချယ်ခံရခြင်းသည် အမေရိကန် နိုင်ငံရေးအား လက်ဝဲသို့ ယိမ်းသွားစေသည့် လက္ခဏာပင် ဖြစ်သည်။ သူ၏ လက်ထက်တွင် အခွန် နှင့် နိုင်ငံ သုံးစွဲမှုဆိုင်ရာ ပြုပြင်ရေးများကို အကြီးအကျယ် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ သူ ဒုတိယအကြိမ် အရွေးခံရပြီးသည့် နောက်တွင် အီရန်-ကွန်ထရာ အဖြစ်အပျက် ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုနှင့် သံတမန် ဆက်ဆံရေး သိသိသာသာ တိုးတက်မှု ရခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု ပြိုကွဲသွားခြင်းကြောင့် စစ်အေးတိုက်ပွဲ ပြီးဆုံးခဲ့ရသည်။

=== လက်ရှိခေတ် ===
[[File:UA Flight 175 hits WTC south tower 9-11 edit.jpeg|thumb|right|ဝေါလ်ထရိတ်စင်တာကို [[စက်တင်ဘာ ၁၁ တိုက်ခိုက်မှု]] ဖြစ်ပွားသည့် မနက်တွင် မြင်တွေ့ရပုံ]]
သမ္မတ ဂျော့ခ် အိတ်ချ် ဒဗလျူ ဘုရှ် လက်ထက်တွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုသည် ကုလသမဂ္ဂမှ တရားဝင် ခွင့်ပြုချက် ပေးထားသော [[ပင်လယ်ကွေ့ စစ်ပွဲ]] ကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ ခေတ်သစ် အမေရိကန် သမိုင်းကြောင်းတွင် ကာလ အရှည်ကြာဆုံး စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးမှု အဖြစ် ၁၉၉၁ မတ်လမှ ၂၀၀၁ ခုနှစ် မတ်လ အထိ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး သမ္မတ [[ဘီလ် ကလင်တန်]] အုပ်ချုပ်သော ကာလအားလုံး ပါဝင်ပြီး [[ဒေါ့ကွန်း ဘပ်ဘယ်လ်]] ကဲ့သို့သော စီးပွားရေး တိုးတက်မှုများကြောင့်လည်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|author=Voyce, Bill|url=http://iwin.iwd.state.ia.us/iowa/ArticleReader?itemid=00003700&amp;print=1|title=Why the Expansion of the 1990s Lasted So Long|publisher=Iowa Workforce Information Network|date=2006-08-21|accessdate=2007-08-16|archivedate=6 October 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061006020321/http://iwin.iwd.state.ia.us/iowa/ArticleReader?itemid=00003700&amp;print=1}}&lt;/ref&gt; လိင်ကိစ္စနှင့် ပတ်သက်သော အရှုပ်အထွေးကြောင့် ၁၉၉၈ တွင် သမ္မတ [[ဘီလ် ကလင်တန်]] တရားရင်ဆိုင် ခဲ့ရသော်လည်း သမ္မတရာထူးမှ ထုတ်ပယ်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ &lt;ref&gt;{{cite web|author=Voyce, Bill|url=http://iwin.iwd.state.ia.us/iowa/ArticleReader?itemid=00003700&amp;print=1|title=Why the Expansion of the 1990s Lasted So Long|publisher=Iowa Workforce Information Network|date=2006-08-21|accessdate=2007-08-16|archivedate=6 October 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061006020321/http://iwin.iwd.state.ia.us/iowa/ArticleReader?itemid=00003700&amp;print=1}}&lt;/ref&gt; အမေရိကန် သမိုင်းတွင် အကြိတ်အနယ် နီးနီးကပ်ကပ် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သော ၂၀၀၀ ခုနှစ် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲ၏ ရလဒ်ကို အမေရိကန် တရားရုံးချုပ် မှ အဆုံးအဖြတ် ပေးခဲ့ရပြီး ဂျော့ချ် အိတ်ချ် ဒဗလျူ ဘုရှ် ၏ သား [[ဂျော့ချ် ဒဗလျူ ဘုရှ်]] သမ္မတ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ 

[[စက်တင်ဘာ ၁၁ တိုက်ခိုက်မှု|၂၀၀၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၁]] တွင် [[အယ်လ်ကေးဒါး]] အကြမ်းဖက် သမား အဖွဲ့မှ [[နယူးယောက်မြို့]]တော် ရှိ ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေး အဆောက်အအုံ နှင့် ဝါရှင်တန်ဒီစီ အနီးရှိ ပင်တဂွန် စစ်ဌာနချုပ် တို့အား အကြမ်းဖက် တိုက်ခိုက် ခဲ့သဖြင့် ပြည်သူ ၃၀၀၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့ရသည်။ လက်စားချေ တုံ့ပြန်မှု အနေနှင့် ဘုရှ် ဦးဆောင်သော အစိုးရအဖွဲ့သည် ကမ္ဘာတဝှမ်းလုံးတွင် အကြမ်းဖက်သမားတို့အား စစ်ကြေညာ တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် အမေရိကန် စစ်တပ်တို့သည် [[အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ]] ကို ဝင်ရောက်စီးနင်းပြီး တာလီဘန် အစိုးရ နှင့် အယ်လ်ကေးဒါးတို့၏ လေ့ကျင့်ရေး စခန်းများကို ဖယ်ရှားပစ်ခဲ့သည်။ တာလီဘန် သူပုန် တို့က ပြောက်ကျားစနစ်ဖြင့် ဆက်လက် တိုက်ခိုက်နေကြဆဲပင် ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် ဘုရှ် အစိုးရသည် အငြင်းပွားစရာ ရှိသည့် အကြောင်းပြချက်များဖြင့် [[အီရတ်နိုင်ငံ]] အစိုးရကို ဖယ်ရှားနိုင်ရန် စတင်လှုံ့ဆော်ခဲ့ကြသည်။ &lt;ref&gt;{{cite news|title=Many Europeans Oppose War in Iraq|work=USA Today|url=http://www.usatoday.com/news/world/2003-02-14-eu-survey.htm|date=2003-02-14|accessdate=2008-09-01}}{{cite web|author=Springford, John|title='Old’ and ‘New’ Europeans United: Public Attitudes Towards the Iraq War and US Foreign Policy|publisher=Centre for European Reform|url=http://www.cer.org.uk/pdf/back_brief_springford_dec03.pdf|month=December|year=2003|accessdate=2008-09-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040328182510/http://www.cer.org.uk/pdf/back_brief_springford_dec03.pdf|archivedate=28 March 2004}}&lt;/ref&gt; စစ်ရေးဆိုင်ရာ ကျူးကျော်မှုအတွက် [[နေတိုးအဖွဲ့]] ၏ထောက်ခံမှု နှင့် ကုလသမဂ္ဂ မှ တရားဝင်သဘောတူညီချက် မရသဖြင့် ဘုရှ်သည် စိတ်အားထက်သန်သော မဟာမိတ်များကို စုစည်းကာ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် မဟာမိတ်တပ် တို့သည် အီရတ်ကို ၂၀၀၃ တွင် လက်ဦးမှု ရယူ တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြကာ အာဏာရှင် [[ဆဒမ် ဟူစိန်]] ကို ဖယ်ရှားခဲ့ကြသည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ကက်ထရီနာ ဟာရီကိန်း မုန်တိုင်းသည် ပင်လယ်ကွေ့ ကမ်းရိုးတန်း (Gulf Coast) တလျှောက်ကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် တိုက်ခတ် ဖျက်စီးခဲ့ပြီး နယူးအော်လင်းပြည်နယ် ကို အကြီးအကျယ် ပျက်စီးစေခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၄ရက်တွင် ကမ္ဘာ့ စီးပွားရေး ကျဆင်းမှုများ ကြားတွင် [[ဘာရတ်အိုဘားမား]] သည် ပထမဆုံး အာဖရိကန် အမေရိကန် သမ္မတ အဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှု စနစ်နှင့် ငွေကြေးစနစ်ကို အကြီးအကျယ် ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်အတွင်း မက္ကဆီကို ပင်လယ်ကွေ့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဒိ(ပ်) ဝါးတား ဟော်ရီဇုန် ရေနံဖိတ်စဉ်မှုသည် စစ်ပွဲမရှိသော ကာလတွင် အကြီးအကျယ်ဆုံးသော ကပ်ဘေးဆိုက်မှုပင် ဖြစ်ပေသည်။&lt;ref&gt;{{cite news|author=|title=BP Oil Spill Is Now The Largest Ever In Gulf|publisher=CBS/Associated Press|url=http://www.cbsnews.com/stories/2010/07/01/national/main6636406.shtml|date=2010-07-01|accessdate=2010-07-01|archivedate=25 May 2012|archiveurl=https://archive.today/20120525210100/http://www.cbsnews.com/stories/2010/07/01/national/main6636406.shtml}}&lt;/ref&gt;

== အစိုးရ နှင့် ရွေးကောက်ပွဲ ==
[[File:Capitol Building Full View.jpg|thumb|right|အမေရိကန် ကွန်ဂရက် လွှတ်တော် ကျင်းပရာ နေရာဖြစ်သော ကက်ပီတိုလ် အဆောက်အအုံကို အနောက်ဘက် အခြမ်းမှ တွေ့ရစဉ်]]
အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကျန်ရှိနေသေးသော ဖက်ဒရယ်နိုင်ငံများတွင် သက်တမ်းအရှည်ဆုံးသော နိုင်ငံဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်လက်အောက်မှ လွတ်မြောက် သည့်အချိန်ကစ၍ ဖက်ဒရယ်နိုင်ငံ အဖြစ် တည်ထောင်ထားခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေး စနစ်မှာ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ အခြေခံသော သမ္မတနိုင်ငံ နှင့် ကိုယ်စားပြု ဒီမိုကရေစီ စနစ်ဖြစ်ပြီး ထိုစနစ်၏ သဘောသဘာဝမှာ &quot;အများစု၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ဥပဒေဖြင့် အကာကွယ် ပေးထားသည့် လူနည်းစု အခွင့်အရေးဖြင့် ပြန်လည် ထိန်းချုပ်ထားသည့်စနစ်&quot; ဟု ဖွင့်ဆိုထားသည်။ &lt;ref&gt;Scheb, John M., and John M. Scheb II (2002). ''An Introduction to the American Legal System''. Florence, KY: Delmar, p. 6. ISBN 0-7668-2759-3.&lt;/ref&gt; အစိုးရကို နိုင်ငံ၏ အထွဋ်အထိပ် တရားဥပဒေ ဆိုင်ရာ စာရွက်စာတမ်းဖြစ်သော အမေရိကန် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေတွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသည့် ပြန်လည်စောင့်ကြပ် ကြည့်ရှုစစ်ဆေးခြင်း ဖြင့် ကန့်သတ်ထိန်းချုပ်ထားသည်။ အမေရိကန် ဖက်ဒရယ် စနစ်တွင် နိုင်ငံသားတို့ကို ဖက်ဒရယ်၊ ပြည်နယ် နှင့် ဒေသဆိုင်ရာ ဆိုသော အစိုးရ အဆင့် (၃) ရပ်ဖြင့် အုပ်ချုပ်သည်။ ဒေသဆိုင်ရာ အစိုးရ၏ တာဝန်ကို ကောင်တီ ဆိုင်ရာ နှင့် စည်ပင်သာယာရေး ဆိုင်ရာ ဟူ၍ ပြန်လည် ခွဲဝေလေ့ ရှိသည်။ သို့သော် နေရာတိုင်းလိုလို တွင် အမှုဆောင် နှင့် ဥပဒေပြု အရာရှိများကို နယ်မြေဒေသ အတွင်းရှိ နိုင်ငံသားတို့၏ မဲဆန္ဒဖြင့် တာဝန်ခွဲဝေချထားလေ့ ရှိသည်။ ဖက်ဒရယ် အစိုးရ တွင် မည်သည့် အစုအဖွဲ့မှ ကိုယ်စားလှယ် မည်မျှ ပါဝင်ရမည် စသော ကန့်သတ်ချက်မျိုး မရှိဘဲ အောက်ခြေ အဆင့်တွင်လည်း ထိုသို့ ခွဲဝေနေရာချထားမှုမျိုး အလွန်ပင် ရှားပါးသည်။

[[File:WhiteHouseSouthFacade.JPG|thumb|left| အမေရိကန် သမ္မတ၏ နေထိုင်ရာ နှင့် ရုံးဖြစ်သော အိမ်ဖြုတော်၏ တောင်ဘက် မျက်နှာစာ]]
၁၇၈၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့က အတည်ပြုခဲ့သော ဖွဲ့စည်း အုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေအရ ဖက်ဒရယ် အစိုးရ တွင် အစိတ်အပိုင်း သုံးခုရှိသည်။
* ဥပဒေပြုရေး။ ။ ဆီးနိတ်လွှတ်တော် (အထက်လွှတ်တော်) နှင့် အောက်လွှတ်တော် ဟု နှစ်ပိုင်းခွဲခြားထားသော အမေရိကန် ကွက်ဂရက်သည် ဖက်ဒရယ် ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းခြင်း၊ စစ်ကြေညာခြင်း၊ စာချုပ်စာတမ်းများကို အတည်ပြုခြင်း စသည့် အခွင့်အာဏာများရှိသည်။ ထို့အပြင် ဘတ်ဂျက် အသုံးစရိတ် နှင့် အခွန်အတုပ်ဆိုင်ရာ အခွင့်အာဏာလည်း ရှိပြီး အစိုးရ အဖွဲ့အတွင်းရှိ တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူများအား အရေးပေါ်လာပါက စစ်ဆေးပြီး ရာထူးမှ ဖယ်ရှားနိုင်သော အခွင့်အာဏာလည်း ရှိသည်။

* အုပ်ချုပ်ရေး ။ ။ အုပ်ချုပ်ရေးဌာနတွင် သမ္မတသည် အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် ဖြစ်၏။ သမ္မတကို လေးနှစ်တစ်ကြိမ် ရွေးကောက်တင်မြှောက် ရ၏။ နိုင်ငံ၏အခြေခံဥပဒေအရ သမ္မတအား အပ်နှင်းထား သော အာဏာများမှာ လွန်စွာပင် များပြားကျယ်ဝန်းလှပေ သည်။ သမ္မတသည် နိုင်ငံခြား တိုင်းပြည်များနှင့် စာချုပ်ချုပ် နိုင်၏။ သံအမတ်များ၊ အစိုးရ ကက်ဘိနက် အဖွဲ့ဝင် ဝန်ကြီးများ၊ ဖက်ဒရယ် ဥပဒေ နှင့် ပေါ်လစီဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲသူများကို ခန့် ထားနိုင်၏။ သို့ရာတွင်အစိုးရ ကက်ဘိနက် အဖွဲ့ဝင် ဝန်ကြီးများကို ခန့်ထားရာတွင် အထက်လွှတ် တော်၏ သဘောတူညီချက်ကို ခံယူရသည်။ အမေရိကန် သမ္မတသည် အမေရိကန် စစ်တပ်၏ စစ်ဦးစီးချုပ် ဖြစ်ပြီး အဆိုပြုလာသော ဥပဒေများကို အတည်မပြုမီတွင် ဗီတိုအာဏာသုံး၍ ပယ်ချနိုင်ခွင့် ရှိသည်။ 

* တရားစီရင်ရေး။ ။ ပြည်ထောင်စု တရား လွှတ်တော်ချုပ်နှင့် ထိုထက်နိမ့်သော ဖက်ဒရယ် တရားရုံးများ ပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့၏ တရားသူကြီးများကို သမ္မတက အထက်လွှတ်တော်၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် ခန့်အပ်ရသည်။ ၎င်းတို့မှ ဥပဒေများကို ဖွင့်ဆိုရှင်းလင်းရပြီး ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ နှင့် မကိုက်ညီသော တရားစီရင်မှုများကို ပယ်ဖျက်ခွင့် ရှိသည်။

[[File:USSupremeCourtWestFacade.JPG|thumb|right|အမေရိကန် တရားရုံးချုပ် အဆောက်အဦး၏ အနောက်ဘက် မျက်နှာစာ]]
အောက်လွှတ်တော်တွင် မဲပေးနိုင်သော အမတ် ၄၃၅ ဦးရှိပြီး သူတို့သည် ကွန်ဂရယ် မဲဆန္ဒနယ်ကို ၂ နှစ်သက်တမ်းဖြင့် ကိုယ်စားပြုကြသည်။ အောက်လွှတ်တော် အမတ်နေရာ အရေအတွက် ကို ပြည်နယ်အတွင်းရှိ လူဦးရေ ပေါ်တွင် မူတည်၍ ၁၀ နှစ်တစ်ကြိမ် ပြန်လည်ခွဲဝေ နေရာချထားလေ့ ရှိသည်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ် လူဦးရေ စာရင်းအရ ပြည်နယ် ၇ ခုတွင် အနည်းဆုံး အမတ် ၁ နေရာစီသာ ရှိပြီး လူဦးရေ အများဆုံးဖြစ်သော ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်တွင် အောက်လွှတ်တော် အမတ် ၅၃ ဦး ရှိသည်။ ဆီးနိတ်လွှတ်တော်တွင် အမတ် ၁၀၀ ဦး ရှိပြီး ပြည်နယ်တစ်ခုစီ အတွက် ကိုယ်စားပြုသူ အမတ် ၂ ဦးစီ ဖြစ်ကာ ရွေးကောက်တက်မြှောက်မှု သက်တမ်းမှာ ၆ နှစ်တစ်ကြိမ်ဖြစ်သည်။ သမ္မတ ၏ ရွေးကောက်တင်မြှောက်မှု သက်တမ်းမှာ ၄ နှစ်တစ်ကြိမ်မျှ ဖြစ်ပြီး သမ္မတသည် သက်တမ်း ၂ ခုထက် ပို၍ အရွေးခံခွင့် မရှိပေ။ သမ္မတကို စုစုပေါင်း မဲအရေအတွက်ဖြင့် တိုက်ရိုက် တင်မြှောက်ခြင်း မဟုတ်ပဲ ပြည်နယ်အလိုက် အချိုးကျ ခွဲဝေထားသော အီလက်ထရိုရယ် ကောလိပ် စနစ်ဖြင့် တင်မြှောက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ တရားရုံးချုပ်ကို အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု ၏ တရားသူကြီးချုပ်က ဦးဆောင်ကာ အဖွဲ့ဝင် ၉ ဦးရှိပြီး သက်တမ်း သတ်မှတ်ထားခြင်း မရှိပေ။

ပြည်နယ်အစိုးရများ၏ ဖွဲ့စည်းပုံမှာ အကြမ်းမျဉ်းအားဖြင့် အတူတူပင် ဖြစ်သည်။ နီဘရားစကားပြည်နယ် တစ်ခုတွင်သာ အထက်လွှတ်တော် အောက်လွှတ်တော် မခွဲပဲ လွှတ်တော် တစ်ခုတည်း ရှိသည်။ ပြည်နယ်တစ်ခုစီ၏ ပြည်နယ် အုပ်ချုပ်ရေးမှူးကို ပြည်နယ်အတွင်း မဲဆန္ဒဖြင့် တိုက်ရိုက် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ကြသည်။ အချို့သော ပြည်နယ် တရားသူကြီးများနှင့် ကက်ဘိနက် အရာရှိများကို ပြည်နယ် အုပ်ချုပ်ရေးမှူးမှ တိုက်ရိုက် တာဝန်ပေး ခန့်အပ်ပြီး အချို့ကိုမူ မဲဆန္ဒစနစ်ဖြင့် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ကြသည်။

ဥပဒေနှင့် အစိုးရ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ အားလုံးကို တရားစီရင်ရေး ဌာန မှ ပြန်လည် သုံးသပ်ရန် လိုအပ်ပြီး ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေအား ဖောက်ဖျက်ခြင်းကို တွေ့ရှိပါက ပယ်ဖျက်လေ့ ရှိသည်။ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ၏ မူရင်း ရေးသားချက်များတွင် ဖက်ဒရယ် အစိုးရ၏ ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် ပြည်နယ်တစ်ခုချင်းစီ နှင့် ဆက်စပ်မှုကို ရှင်းလင်းစွာ ဖွင့်ဆိုထားသည်။ အခန်း(၁) တွင် ဟာဘေး ကော်ပတ်စ် (habeas corpus) အရ လူတစ်ဦးတစ်ယောက်ချင်းအား တရားဥပဒေမဲ့ ဖမ်းဆီးချုပ်နှောင်ခြင်းကို အကာအကွယ် ပေးထားပြီး အခန်း (၃) တွင် ရာဇဝတ်မှုအားလုံး အတွက် တရားရုံးတွင် ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းနိုင်ခွင့် အတွက် အာမခံချက်ပေးထားသည်။ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေကို ပြင်ဆင်ရန် အတွက် ပြည်နယ်အားလုံး၏ ၄ ပုံ ၃ ပုံမှ သဘောတူညီရန် လိုအပ်သည်။ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေကို ၂၇ ကြိမ်တိုင် ပြင်ဆင်ခဲ့ပြီး ပထမ ၁၀ ကြိမ်မှာ အခွင့်အရေး ဆိုင်ရာ ဥပဒေများ (Bill of Rights) ကို ပြင်ဆင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး ၁၄ကြိမ်မြောက် ပြင်ဆင်မှုသည် အမေရိကန် နိုင်ငံသား တစ်ဦးချင်းစီ၏ အခွင့်အရေးများ ၏ အခြေခံ အချက်အလက်များကို ပြင်ဆင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

ဖက်ဒရယ် အစိုးရ၏ အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုစီ တစ်ခုစီ၌ ကိုယ်ပိုင်တန်ခိုးအာဏာများရှိရာ ထိုတန်ခိုး အာဏာများကို ကျန်ဌာနနှစ်ခုက ဖြည့်စွက်ခြင်း၊ ရုပ်သိမ်းခြင်း မပြုလုပ်နိုင်ချေ။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄)&lt;/ref&gt;
=== ပါတီများ၊ ခံယူချက်များ နှင့် နိုင်ငံရေး ===
[[File:Barack Obama&amp;nbsp;- ITN.jpg|thumb|upright|[[ဘာရတ်အိုဘားမား]] အမေရိကန် သမ္မတအဖြစ် အမေရိကန် တရားသူကြီးချုပ် ဂျွန်ရောဘတ်၏ ရှေ့မှောက်တွင် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုနေစဉ် (၂၀၀၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀)]]
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် သမိုင်းကြောင်းတလျှောက် အချိန်ကာလ အတော်များများတွင် ပါတီနှစ်ခု ကြီးစိုးသော စနစ်ဖြင့် ရပ်တည်ခဲ့သည်။ အဆင့်အမျိုးမျိုးအတွက် ရာထူးများကို ပြည်နယ်အဆင့်မှ စီမံခန့်ခွဲသော ပဏာမ ရွေးကောက်ပွဲများကို ကျင်းပ၍ နောက်ထပ်မံ ပြုလုပ်မည့် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အတွက် ပါတီ အသီးသီးမှ အမတ်လောင်းများကို ရွေးချယ်ကြသည်။ ၁၈၅၆ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲမှ စ၍ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ဩဇာရှိသော အဓိက ပါတီ ၂ ခုမှာ ၁၈၂၄ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သော ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ နှင့် ၁၈၅၄ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သော ရီပတ်ဘလစ်ကင် ပါတီ တို့ဖြစ်သည်။ ပြည်တွင်းစစ် ပြီးသည့် အချိန်မှစ၍ အခြားပါတီမှ သမ္မတလောင်း တစ်ဦးသာလျှင် ထွက်ပေါ်ခဲ့ပြီး ထိုသူမှာ ယခင် သမ္မတဟောင်း သီအိုဒိုး ရုစဗဲ့ ဖြစ်သည်။ သူသည် ၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင် ပရိုဂရက်ဆစ် ပါတီ အတွက် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး မဲရာခိုင်နှုန်း ၂၀ ကျော်မျှ ရရှိခဲ့သည်။

အမေရိကန် နိုင်ငံရေးရပ်ဝန်းတွင် ရီပတ်ဘလစ်ကင် ပါတီသည် ကွန်ဆာဗေးတစ်ဖြစ်သည် သို့ လက်ယာဘက် ယိမ်းသည်ဟု ယူဆနိုင်ပြီး ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီမှာမူ လစ်ဘရယ်ဖြစ်သည် သို့မဟုတ် လက်ဝဲဘက်ယိမ်းသည် ဟု ယူဆနိုင်သည်။ အရှေ့မြောက်ပိုင်း ရှိပြည်နယ်များ၊ အနောက်ဘက် ကမ်းရိုးတန်း ပြည်နယ်များ နှင့် ရေကန်ကြီးများ ရှိရာ ပြည်နယ်များမှာ အပြာရောင်ပြည်နယ်များဟု ခေါ်ပြီး လစ်ဘရယ် ဖြစ်ကြသည်။ တောင်ဘက်ရှိပြည်နယ်များ၊ ဂရိတ်ပလိန်း၏ တစိတ်တပိုင်း နှင့် ရော့ကီးတောင်တန်းပြည်နယ်များမှာမူ အနီရောင်ပြည်နယ်များဟု ခေါ်ပြီး ကွန်ဆာဗေးတစ် ဖြစ်ကြသည်။

၂၀၀၈ ခုနှစ် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရခဲ့သော ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ မှ ဘာရတ်အိုဘားမား သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ၄၄ ယောက်မြောက် သမ္မတဖြစ်သည်။ ယခင် သမ္မတများ အားလုံးမှာ ဥရောပသားမှ ဆင်းသက်လာသူများသာ ဖြစ်ကြသည်။ ၂၀၁၀ နှစ်လယ် ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်အရ ရီပတ်ဘလစ်ကင် ပါတီသည် အောက်လွှတ်တော်ကို ထိန်းချုပ်ထားပြီး ဆီးနိတ်လွှတ်တော်တွင် နေရာရလာသော်လည်း အထက်လွှတ်တော်တွင် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီမှ အများစုဖြစ်နေသေးသည်။ ၁၁၂ ကြိမ်မြောက် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကွန်ဂရက်တွင် ဆီးနိတ် လွှတ်တော်တွင် ဒီမိုကရက် ၅၁ ဦး၊ ဒီမိုကရက်များကို ထောက်ခံသော တစ်သီးပုဂ္ဂလ ၂ ဦး နှင့် ရီပတ်ဘလစ်ကင် ပါတီမှ ၄၇ ဦး ရှိပြီး အောက်လွှတ်တော်တွင် ရီပတ်ဘလစ်ကင် ၂၄၂ ဦး နှင့် ဒီမိုကရက် ၁၉၃ ဦး ရှိသည်။ ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးများတွင် ရီပတ်ဘလစ်ကင် ၂၉ ဦး၊ ဒီမိုကရက် ၂၀ ဦးနှင့် တစ်သီးပုဂ္ဂလ တစ်ဦး ပါဝင်သည်။

== နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေးနှင့် စစ်ရေးကိစ္စများ ==
[[File:Hague Clinton May 14 2010 Crop.jpeg|thumb|right|ဗြိတိသျှ နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီး ဝီလီယမ် ဟိတ်ဂ် နှင့် အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး [[ဟီလာရီ ကလင်တန်]] ၂၀၁၀ မေလ]]

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ကမ္ဘာတဝှမ်းလုံးတွင် စီးပွားရေး၊နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ရေးဆိုင်ရာ လွှမ်းမိုးမှုရရန် ကြိုးပမ်းလေ့ ရှိသည်။ ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ အမြဲတမ်း အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ကုလသမဂ္ဂ ဌာနချုပ်သည် [[နယူးယောက်မြို့]]တော် တွင် ရှိသည်။ ဂျီအိတ် (G8)၊ ဂျီ တွမ်တီး (G20)၊ အိုအီးစီဒီ အဖွဲ့တို့၏ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတိုင်းလိုလိုသည် ဝါရှင်တန်ဒီစီတွင် သံရုံးများ ထားရှိကြပြီး နိုင်ငံအများအပြားမှာ နိုင်ငံအနှံ့တွင် အတွင်းဝန်ရုံးများ ထားရှိကြသည်။ အလားတူပင် နိုင်ငံတိုင်းလိုလိုတွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ သံရုံးများ ရှိကြသည်။ သို့သော်လည်း [[ကျူးဘားနိုင်ငံ]]၊ [[အီရန်နိုင်ငံ]]၊ [[မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ]]၊ [[ဘူတန်နိုင်ငံ]] နှင့် [[ထိုင်ဝမ်]]နိုင်ငံတို့သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် တရားဝင် သံတမန် ဆက်ဆံရေး မရှိပေ။

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း နှင့် အထူးသီးသန့်ဆက်ဆံရေး ရှိပြီး ကနေဒါနိုင်ငံ၊ ဩစတေးလျနိုင်ငံ၊ နယူးဇီလန်နိုင်ငံ၊ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၊ ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၊ အစ္စရေးနိုင်ငံနှင့် အချို့သော ဥရောပနိုင်ငံများနှင့် မဟာမိတ်ကဲ့သို့သော ဆက်ဆံရေးမျိုး ရှိသည်။ စစ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေး ကိစ္စများအတွင် နေတိုးအဖွဲ့ဝင်များနှင့် အတူတကွ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လေ့ ရှိသည်။ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများနှင့် အမေရိကားနိုင်ငံများ အဖွဲ့ကဲ့သို့သော အဖွဲ့များဖြင့် အတူတကွ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လေ့ ရှိပြီး ကနေဒါ၊ မက္ကဆီကိုတို့ဖြင့် ချုပ်ဆိုထားသော မြောက်အမေရိကနိုင်ငံများ၏ လွတ်လပ်စွာ ကုန်သွယ်ခွင့် သဘောတူညီချက်ဖြင့် စီးပွားရေးအားဖြင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လေ့ ရှိသည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် နိုင်ငံတကာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး အစီအစဉ်တွင် စုစုပေါင်း အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၅.၄ ဘီလီယံများ သုံးစွဲခဲ့ပြီး တကမ္ဘာလုံးတွင် အများဆုံး သုံးစွဲခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံအလိုက် စုစုပေါင်း ဝင်ငွေ အနေနှင့် ကြည့်လျှင်မူ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ထောက်ပံ့မှုမှာ ၀.၁၈ ရာခိုင်နှုန်းသာ ရှိသဖြင့် လှူဒါန်းသည့် နိုင်ငံများတွင် နံပါတ် ၂၂ နေရာတွင်သာ ရှိသည်။ အခြားတစ်ဖက်မှ ကြည့်လျှင်မူ အမေရိကန်လူမျိုးတို့၏ နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်များတွင် လှူဒါန်းမှုများမှာ အလွန်ရက်ရောသည်ကို တွေ့နိုင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|author=Shah, Anup|title=US and Foreign Aid Assistance|date=2009-04-13|publisher=GlobalIssues.org|url=http://www.globalissues.org/article/35/us-and-foreign-aid-assistance|accessdate=2009-10-11}}&lt;/ref&gt;

[[File:USS Abraham Lincoln(CVN 72).jpg|thumb|left|အမေရိကန် လေယာဉ်တင်သင်္ဘော ယူအက်စ်အက်စ် အေဘရာဟမ် လင်ကွန်း]]

အမေရိကန်သမ္မတသည် နိုင်ငံ၏ စစ်တပ်တွင် စစ်သေနာပတိချုပ်ရာထူးကို ရယူထားပြီး ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးနှင့် စစ်ဦးစီးချုပ်အဖွဲ့ကို ခန့်အပ်ပိုင်ခွင့် ရှိသည်။ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၏ ကာကွယ်ရေး ဦးစီးဌာနမှာ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များကို အုပ်ချုပ်ပြီး ၎င်းတို့တွင် ကြည်းတပ်၊ ရေတပ်၊ မရိန်းတပ်၊ လေတပ် တို့ ပါဝင်သည်။ ကမ်းခြေစောင့်တပ်ကို စစ်မက် ဖြစ်ပွားမနေသော အချိန်တွင် ပြည်ထဲရေး ဌာနမှ အုပ်ချုပ်ပြီး စစ်မက်ဖြစ်ပွားနေချိန်တွင် ရေတပ်မှ အုပ်ချုပ်သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် လက်နက်ကိုင် တပ်ဖွဲ့များတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူ ၁.၄ သန်းမျှ ရှိပြီး အရန်အင်အား နှင့် အမျိုးသားအစောင့်တပ်ဖွဲ့များကို ထည့်သွင်း ရေတွက်ပါက အားလုံးပေါင်း ၂.၃ သန်းမျှ ရှိသည်။ ကာကွယ်ရေး ဦးစီးဌာနတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူများတွင် ကန်ထရိုက်တာများ မပါဝင်ဘဲ အရပ်သား ၇ သိန်းကျော် ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.airforce-magazine.com/MagazineArchive/Magazine%20Documents/2009/May%202009/0509facts_fig.pdf|title=The Air Force in Facts and Figures (Armed Forces Manpower Trends, End Strength in Thousands)|work=Air Force Magazine|date=May 2009|accessdate=2009-10-09}}&lt;/ref&gt;

စစ်မှုထမ်းရန် အတွက်မှာ မိမိဆန္ဒအလျောက်သာ ဖြစ်ပြီး စစ်ပွဲကာလ အတွင်းတွင် စစ်မှုမထမ်း မနေရ စနစ်ကို ကြိုတင်ရွေးချယ်ထားသူ များအပေါ်တွင် ပြဋ္ဌာန်းလေ့ ရှိသည်။ &lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.sss.gov/what.htm | title=WHAT DOES SELECTIVE SERVICE PROVIDE FOR AMERICA? | publisher=Selective Service System | work=www.sss.gov | accessdate=February 11, 2012 | archivedate=15 September 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120915102215/http://www.sss.gov/what.htm }}&lt;/ref&gt; အမေရိကန် စစ်တပ်များကို လေတပ် အတွင်းရှိ များပြားလှစွာသော သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လေယာဉ်များကို အသုံးပြု၍ ဖြစ်စေ၊ ရေတပ်မှ လက်ရှိသုံးစွဲနေသော လေယာဉ်တင် သင်္ဘော ၁၁ စင်း ဖြင့် ဖြစ်စေ၊ ရေတပ်၏ အတ္တလန္တိတ်နှင့် ပစိဖိတ် ဒေသရှိ သင်္ဘောများ ဖြင့် ဖြစ်စေ အလျှင်အမြန် နေရာ ချထားနိုင်သည်။ အမေရိကန် စစ်တပ်တွင် အခြေစိုက်စခန်း နှင့် နိုင်ငံခြား အခြေခံစခန်း ပေါင်း ၈၆၅ ခု ရှိပြီး&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.defense.gov/pubs/BSR_2008_Baseline.pdf|title=Base Structure Report, Fiscal Year 2008 Baseline|publisher=Department of Defense|accessdate=2009-10-09}}&lt;/ref&gt; နိုင်ငံပေါင်း ၂၅ နိုင်ငံတွင် တာဝန်ချထားသူပေါင်း ၁၀၀ ကျော် မျှ ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://siadapp.dmdc.osd.mil/personnel/MILITARY/history/hst1003.pdf|title=Active Duty Military Personnel Strengths by Regional Area and by Country (309A)|publisher=Department of Defense|date=2010-03-31|accessdate=2010-10-07|archivedate=24 July 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130724211511/http://siadapp.dmdc.osd.mil/personnel/MILITARY/history/hst1003.pdf}}&lt;/ref&gt;

၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် စစ်တပ်၏ စုစုပေါင်း သုံးစွဲငွေမှာ ဘီလီယံ ၇၀၀ ခန့်မျှ ဖြစ်ပြီး တကမ္ဘာလုံးရှိ စစ်တပ်များ သုံးစွဲငွေ၏ ၄၃ ရာခိုင်နှုန်း မျှ ဖြစ်ပြီး အခြားနိုင်ငံကြီး ၁၄ နိုင်ငံ၏ စစ်ရေး သုံးစွဲစရိတ် ပေါင်းထားခြင်း ထက်ပင် များသည်။ ဂျီဒီပီ၏ ၄.၈ ရာခိုင်နှုန်းမျှ ရှိသဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် စစ်ရေး စရိတ် အသုံးအများဆုံးသော နိုင်ငံ ၁၅ နိုင်ငံတွင် ဆော်ဒီအာရေဗျ ပြီးလျှင် ဒုတိယ နေရာမှ လိုက်သည်။ &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.sipri.org/research/armaments/milex/resultoutput/15majorspenders|title=The 15 Countries with the Highest Military Expenditure in 2010|publisher=Stockholm International Peace Research Institute|accessdate=2012-02-05|archivedate=28 March 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100328104327/http://www.sipri.org/research/armaments/milex/resultoutput/15majorspenders}}&lt;/ref&gt; ကာကွယ်ရေး ဦးစီးဌာန၏ ၂၀၁၂ ခုနှစ် အတွက် လျာထားသော ဘတ်ဂျက်မှာ ၅၅၃ ဘီလီယံ ဒေါ်လာမျှ ဖြစ်ပြီး ၂၀၁၁ ခုနှစ် လျာထားသော ဘတ်ဂျက်ထက် ၄.၂ ရာခိုင်နှုန်းမျှ ပိုမြင့်သည်။ အီရတ်နိုင်ငံနှင့် အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ အတွင်း စစ်ရေးအရ သုံးစွဲရန် ၁၁၈ ဘီလီယံ ထပ်မံ လျာထားသည်။ &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://comptroller.defense.gov/defbudget/fy2012/FY2012_Budget_Request_Overview_Book.pdf|title=Fiscal Year 2012 Budget Request Overview|publisher=Department of Defense|date=February 2011|accessdate=2011-07-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110304062616/http://comptroller.defense.gov/defbudget/fy2012/FY2012_Budget_Request_Overview_Book.pdf|archivedate=4 March 2011}}&lt;/ref&gt;အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ နောက်ဆုံး တပ်ဖွဲ့မှာ အီရတ်နိုင်ငံမှ ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ထွက်ခွာခဲ့သည်။ အီရတ်စစ်ပွဲတွင် အမေရိကန် တပ်သားပေါင်း ၄,၄၈၄ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://icasualties.org/Iraq/index.aspx|title=Operation Iraqi Freedom|publisher=Iraq Coalition Casualty Count|date=2012-02-05|accessdate=2012-02-05|archivedate=21 March 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110321080348/http://icasualties.org/Iraq/index.aspx}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဧပြီလ စာရင်းအရ အာဖဂန်နစ္စတန် နိုင်ငံတွင် အမေရိကန် တပ်သားပေါင်း ၉ သောင်းခန့်မျှ တာဝန် ထမ်းဆောင်လျက် ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.frontline.in/stories/20120420290705200.htm|author=Cherian, John|title=Turning Point|publisher=Frontline|date=2012-04-20|accessdate=2012-04-04|archivedate=7 April 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120407115236/http://www.frontline.in/stories/20120420290705200.htm}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဧပြီ လအထိ အာဖဂန်နစ္စတန် စစ်ပွဲ အတွင်းတွင် အမေရိကန် စစ်သားပေါင်း ၁၉၂၄ ဦးမျှ သေဆုံးခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://icasualties.org/OEF/index.aspx|title=Operation Enduring Freedom|publisher=Iraq Coalition Casualty Count|date=2012-04-04|accessdate=2012-04-04|archivedate=29 December 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101229103806/http://www.icasualties.org/OEF/index.aspx}}&lt;/ref&gt;

== စီးပွားရေး ==
{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;font-size: 90%; border: 1px solid #999; float: right; margin-left: 1em; width: 270px;&quot;
|- style=&quot;background:#f5f5f5;&quot;
! colspan=&quot;3&quot; | Economic indicators
|-
| အလုပ်လက်မဲ့ ရာခိုင်နှုန်း || ၈.၂% &lt;small&gt;(မတ်လ ၂၀၁၂)&lt;/small&gt; || style=&quot;text-align: right;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bls.gov/news.release/empsit.nr0.htm|title=Employment Situation Summary|publisher=U.S. Dept. of Labor|date=2012-04-06|accessdate=2012-04-17}}&lt;/ref&gt;
|-
| GDP တိုးတက်မှု || ၂.၈% &lt;small&gt;(4Q 2011)&lt;/small&gt;၊ ၁.၇% &lt;small&gt;(၂၀၁၁)&lt;/small&gt;|| style=&quot;text-align: right;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bea.gov/newsreleases/national/gdp/gdpnewsrelease.htm|title=Gross Domestic Product, 4th Quarter 2011 and Annual 2011 (Advance Estimate)|publisher=Bureau of Economic Analysis|date=2012-01-27|accessdate=2012-02-03}} Change is based on [[Chained dollars|chained 2005 dollars]]. Quarterly growth is expressed as an annualized rate.&lt;/ref&gt;
|-
| စားသုံးသူတို့၏ ကုန်ဈေးနှုန်း ညွှန်းကိန်း ငွေကြေးဖောင်းပွမှု || ၂.၇% &lt;small&gt;(မတ်လ ၂၀၁၁&amp;nbsp;– မတ်လ ၂၀၁၂)&lt;/small&gt; || style=&quot;text-align: right;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bls.gov/news.release/cpi.nr0.htm|title=Consumer Price Index: March 2012|publisher=Bureau of Labor Statistics|date=2012-04-13|accessdate=2012-04-17}}&lt;/ref&gt;
|-
| ဆင်းရဲမွဲတေမှု || ၁၅.၁% &lt;small&gt;(၂၀၁၀)&lt;/small&gt; || style=&quot;text-align: right;&quot; | &lt;ref name=CBPR10&gt;{{cite web|url=http://www.census.gov/prod/2011pubs/p60-239.pdf|title=Income, Poverty, and Health Insurance Coverage in the United States: 2010|publisher=U.S. Census Bureau|date=2010-09-14|accessdate=2011-09-16}}&lt;/ref&gt;
|-
| အများပြည်သူဆိုင်ရာ အကြွေး || $၁၅.၆၂ ထရီလီယံ &lt;small&gt;(ဧပြီလ ၁၃၊ ၂၀၁၂)&lt;/small&gt; || style=&quot;text-align: right;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.treasurydirect.gov/NP/BPDLogin?application=np|title=Debt Statistics|publisher=U.S. Dept. of the Treasury|accessdate=2012-04-17|archivedate=18 April 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110418203433/http://www.treasurydirect.gov/NP/BPDLogin?application=np}}&lt;/ref&gt;
|-
| အိမ်ထောင်စုများ၏ ပိုင်ဆိုင်မှု || $၅၈.၅ ထရီလီယံ &lt;small&gt;(4Q ၂၀၁၁)&lt;/small&gt; || style=&quot;text-align: right;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.federalreserve.gov/releases/Z1/Current/z1r-1.pdf|title=Flow of Funds Accounts of the United States: Flows and Outstandings Fourth Quarter 2011|publisher=U.S. Federal Reserve|date=2012-03-08|accessdate=2012-04-17}}&lt;/ref&gt;
|}

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် များပြားလှစွာသော သဘာဝအရင်းအမြစ်များ၊ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ပြီးသော အခြေခံအဆောက်အအုံများ၊ မြင့်မားသော ကုန်ပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးစွမ်းအား များဖြင့် မောင်းနှင်ထားသော အရင်းရှင်စီးပွားရေးစနစ် ရှိသည်။&lt;ref&gt;Wright, Gavin, and Jesse Czelusta, &quot;Resource-Based Growth Past and Present&quot;, in ''Natural Resources: Neither Curse Nor Destiny'', ed. Daniel Lederman and William Maloney (World Bank, 2007), p. 185. ISBN 0-8213-6545-2.&lt;/ref&gt; နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးအဖွဲ့၏ အဆိုအရ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ဂျီဒီပီ ၁၅.၁ ထရီလီယံ ဒေါ်လာမှာ ဈေးကွက် ငွေလဲလှယ်နှုန်းထားဖြင့် ကြည့်မည် ဆိုလျှင် တကမ္ဘာလုံး ထုတ်ကုန် စုစုပေါင်း၏ ၂၂ ရာခိုင်နှုန်းမျှ ရှိပြီး [[ဝယ်ယူနိုင်စွမ်းအား ကွာခြားမှုနှုန်း]] (PPP) ကိုထည့်တွက်မည် ဆိုပါက တကမ္ဘာလုံး ထုတ်ကုန်၏ ၁၉ ရာခိုင်နှုန်းမျှ ရှိသည်။.&lt;ref name=&quot;IMF GDP&quot;&gt; {{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=56&amp;pr.y=10&amp;sy=2009&amp;ey=2012&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=111&amp;s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&amp;grp=0&amp;a=|title=United States|publisher=International Monetary Fund|accessdate=April 22, 2012}}&lt;/ref&gt; အခြားနိုင်ငံများနှင့် ယှဉ်လျှင် တစ်နိုင်ငံချင်းစီထက် ဂျီဒီပီ ပိုမြင့်သော်လည်း ၂၀၀၈ ခုနှစ် စာရင်းအရ PPP ကို ထည့်တွက်မည် ဆိုလျှင် ဥရောပသမဂ္ဂ၏ ဂျီဒီပီထက် ၅ ရာခိုင်နှုန်းမျှ လျော့နည်းသည်။ တကမ္ဘာလုံးတွင် လူတစ်ဦးချင်း ဂျီဒီပီ အားဖြင့် နံပါတ် ၉ နေရာတွင် လည်းကောင်း၊ PPP ကို ထည့်တွက်ထားသော ဂျီဒီပီ အနေနှင့် နံပါတ် ၆ နေရာတွင် လည်းကောင်း ရှိသည်။.&lt;ref name=&quot;IMF GDP&quot;/&gt; အမေရိကန် ဒေါ်လာသည် တကမ္ဘာလုံးသုံးသော အဓိက အရံငွေ အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.imf.org/external/np/sta/cofer/eng/cofer.pdf |title=Currency Composition of Official Foreign Exchange Reserves |format=PDF |date= |accessdate=2012-04-09}}&lt;/ref&gt;

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကုန်စည်တင်သွင်းမှု အများဆုံးသော နိုင်ငံဖြစ်ပြီး တတိယမြောက် ကုန်စည် တင်ပို့မှု အများဆုံး နိုင်ငံဖြစ်သည်။ သို့သော် လူတစ်ဦးချင်း ပို့ကုန်တင်ပို့မှုမှာမူ မများလှပေ။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၏ စုစုပေါင်း ကုန်သွယ်ရေး အရှုံးပြမှုမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၆၃၅ ဘီလီယံမျှ ရှိသည်။&lt;ref name=Trade&gt;{{cite web|title=Trade Statistics|url=http://greyhill.com/trade-statistics|publisher=Greyhill Advisors|accessdate=2011-10-06}}&lt;/ref&gt; ကနေဒါနိုင်ငံ၊ တရုတ်နိုင်ငံ၊ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ၊ ဂျပန်နိုင်ငံ နှင့် ဂျာမနီနိုင်ငံတို့မှာ ထိပ်ဆုံး ကုန်သွယ်ဖက်များပင် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.census.gov/foreign-trade/top/dst/current/balance.html|title=Top Ten Countries with which the U.S. Trades|publisher=U.S. Census Bureau|date=August 2009|accessdate=2009-10-12}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၀ ခုနှစ်အတွင်း ရေနံမှာ တင်သွင်းမှု အများဆုံး ကုန်စည်ဖြစ်ပြီး သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး စက်ကိရိယာများမှ အများဆုံးသော ပို့ကုန် ဖြစ်သည်။&lt;ref name=Trade/&gt; တရုတ်နိုင်ငံသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ အများပြည်သူဆိုင်ရာ အကြွေးအများဆုံး ရှိသော ကြွေးရှင်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.csmonitor.com/USA/Politics/DC-Decoder/2011/0204/National-debt-Whom-does-the-US-owe|title=National debt: Whom does the US owe??publisher=CSMonitor.com|date=2011-02-04|accessdate=2011-07-14|archivedate=11 April 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120411202257/http://www.csmonitor.com/USA/Politics/DC-Decoder/2011/0204/National-debt-Whom-does-the-US-owe}}&lt;/ref&gt;

[[File:Wall-Street Nueva York6397.JPG|thumb|left|ဝေါလ်စထရိ နှင့် နယူးယောက် စတော့အိတ်ချိန်း သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒေါ်လာ ပမာဏအားဖြင့် ကြည့်ပါက အကြီးဆုံးသော ငွေကြေးဈေးကွက်များ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://ir.nyse.com/phoenix.zhtml?c=129145&amp;p=irol-newsArticle&amp;ID=1036503&amp;highlight=|title=New Release/Ultra Petroleum Corp.,|publisher=NYSE Euronext|date=2007-07-03|accessdate=2007-08-03}}&lt;/ref&gt;]]
၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ပုဂ္ဂလိကလုပ်ငန်းများမှ နိုင်ငံစီးပွားရေး၏ ၈၆.၄ % အထိ ပါဝင်ခဲ့ပြီး ဖက်ဒရယ်အစိုးရ၏ လုပ်ငန်းများမှ ၄.၃ % မျှ ပါဝင်ခဲ့ကာ ပြည်နယ်နှင့် ဒေသဆိုင်ရာ အစိုးရများက ကျန်ရှိသော ၉.၃ % ကို ပါဝင်ခဲ့သည်။.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://greyhill.com/gdp-by-industry/ |title=GDP by Industry|publisher=Greyhill Advisors|accessdate=2011-10-13}}&lt;/ref&gt; နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးမှာ စက်မှုခေတ်လွန် အဆင့်သို့ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခဲ့ပြီး ဖြစ်၍ ဝန်ဆောင်မှု လုပ်ငန်းများမှာ ဂျီဒီပီ၏ ၆၇.၈ % ကို ပံ့ပိုးပေးထားသော်လည်း အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် စက်မှုဆိုင်ရာ အင်အားကြီးနိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ အဖြစ် ရှိနေသေးသည်။&lt;ref name=Econ&gt;{{cite web|url=http://usinfo.state.gov/products/pubs/economy-in-brief/page3.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080312123609/http://usinfo.state.gov/products/pubs/economy-in-brief/page3.html|archivedate=12 March 2008|accessdate=2008-03-12|title=USA Economy in Brief|publisher=U.S. Dept. of State, International Information Programs}}&lt;/ref&gt; စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများတွင် ငွေလည်ပတ်မှု အများဆုံး လုပ်ငန်းမှာ လက်လီ လက်ကား ရောင်းဝယ်ရေး လုပ်ငန်း ဖြစ်ပြီး ဝင်ငွေအများဆုံး လုပ်ငန်းမှာ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.census.gov/compendia/statab/2009/tables/09s0724.xls|title=Table 724—Number of Tax Returns, Receipts, and Net Income by Type of Business and Industry: 2005|publisher=U.S. Census Bureau|accessdate=2009-10-12}}&lt;/ref&gt; ထုတ်ကုန်များတွင် ဦးဆောင်ဦးရွက် ပြုနေသည်မှာ ဓာတုဆိုင်ရာ ထုတ်ကုန်များ ဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.census.gov/compendia/statab/2009/tables/09s0964.xls|title=Table 964—Gross Domestic Product in Current and Real (2000) Dollars by Industry: 2006|publisher=U.S. Census Bureau|date=May 2008|accessdate=2009-10-12}}&lt;/ref&gt; အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် တတိယမြောက် အများဆုံး ရေနံထုတ်လုပ်သည့် နိုင်ငံဖြစ်ပြီး ရေနံ တင်သွင်းမှု အများဆုံး နိုင်ငံလည်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2173rank.html|title=Rank Order—Oil (Production)|publisher=CIA|work=The World Factbook|accessdate=2009-10-12|archivedate=12 May 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120512233445/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2173rank.html}}{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2174rank.html|title=Rank Order—Oil (Consumption)|publisher=CIA|work=The World Factbook|accessdate=2009-10-12|archivedate=26 December 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226073521/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2174rank.html%20}}{{cite web|url=http://www.eia.doe.gov/pub/oil_gas/petroleum/data_publications/company_level_imports/current/import.html|title=Crude Oil and Total Petroleum Imports Top 15 Countries|publisher=U.S. Energy Information Administration|date=2009-09-29|accessdate=2009-10-12}}&lt;/ref&gt; ကမ္ဘာပေါ်တွင် လျှပ်စစ်စွမ်းအင် နှင့် နျူးကလီယား စွမ်းအင် ထုတ်လုပ်ရာတွင် ပထမ နေရာမှ ရှိနေပြီး သဘာဝဓာတ်ငွေ့ရည်၊ ကန့်၊ ဖော့စဖိတ် နှင့် ဆား ထုတ်လုပ်ရာတွင်လည်း ပထမနေရာမှ ရှိသည်။ စိုက်ပျိုးရေး လုပ်ငန်းသည် အမေရိကန် ဂျီဒီပီ၏ ၁ ရာခိုင်နှုန်းမျှ သာ ရှိသည်။&lt;ref name=Econ/&gt; သို့သော်လည်း အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ပြောင်းဖူး&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.grains.org/page.ww?section=Barley,+Corn+%26+Sorghum&amp;name=Corn|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080112182404/http://www.grains.org/page.ww?section=Barley,+Corn+%26+Sorghum&amp;name=Corn|archivedate=12 January 2008|title=Corn|publisher=U.S. Grains Council|accessdate=2008-03-13}}&lt;/ref&gt; နှင့် ပဲပုတ် (soybean) &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.worldwatch.org/node/5442|title=Soybean Demand Continues to Drive Production|publisher=Worldwatch Institute|date=2007-11-06|accessdate=2008-03-13|archivedate=16 March 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080316060234/http://www.worldwatch.org/node/5442}}&lt;/ref&gt;ထုတ်လုပ်ရာတွင် ပထမနေရာတွင် ရှိသည်။ အမေရိကန် ကုမ္ပဏီများ ဖြစ်သည့် ကိုကာကိုလာ နှင့် မက်ဒေါ်နယ်တို့သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူသိအများဆုံး အမှတ် တံဆိပ် ၂ ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cheskin.com/view_news.php?id=2|title=Sony, LG, Wal-Mart among Most Extendible Brands|publisher=Cheskin|date=2005-06-06|accessdate=2007-06-19|archivedate=12 March 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120312001935/http://www.cheskin.com/view_news.php?id=2}}&lt;/ref&gt;

၂၀၁၀ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ စာရင်းအရ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်သူ ၁၅၄.၁ သန်း ရှိသည်။ အစိုးရဝန်ထမ်းပေါင်း ၂၁.၂ သန်းမျှ ရှိသဖြင့် အစိုးရသည် အကြီးဆုံးသော အလုပ်ရှင် ဖြစ်သည်။ ပုဂ္ဂလိက လုပ်ငန်းခွင်များတွင် အလုပ်သမား အများဆုံးရှိသော ကဏ္ဍများမှာ ကျန်းမာရေး နှင့် လူမှုဖူလုံရေး ကဏ္ဍတို့ ဖြစ်ပြီး အလုပ်သမား ၁၆.၄ သန်းမျှ ရှိသည်။ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုရှိ အလုပ်သမားများ၏ ၁၂ % မှာ သမဂ္ဂဝင်များ ဖြစ်ကြပြီး အနောက် ဥရောပတွင် ၃၀ % မျှ ရှိသဖြင့် အနောက်ဥရောပနိုင်ငံများလောက် သမဂ္ဂဝင်သူ မများပေ။&lt;ref&gt;{{cite web|author=Fuller, Thomas|url=http://www.iht.com/articles/2005/06/14/news/europe.php|title=In the East, Many EU Work Rules Don't Apply|date=2005-06-15|work=International Herald Tribune|accessdate=2007-06-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20050616015106/http://www.iht.com/articles/2005/06/14/news/europe.php|archivedate=16 June 2005}}&lt;/ref&gt; ကမ္ဘာ့ဘဏ်၏ အဆိုအရ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် အလုပ်သမားများကို အလုပ်ခန့်ရန် နှင့် အလုပ်ဖြုတ်ရန် အတွက် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အလွယ်ကူဆုံးသော တိုင်းပြည်ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;EDBI&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.doingbusiness.org/ExploreEconomies/?economyid=197|accessdate=2007-06-28|title=Doing Business in the United States (2006)|publisher=World Bank}}&lt;/ref&gt; ၂၀၀၉ ခုနှစ် စာရင်း အရ ကမ္ဘာပေါ်တွင် တတိယမြောက် အလုပ်ပေါ်မှ ပြန်ရသည့် အကျိုးအမြတ် (Productivity) အမြင့်မားဆုံး နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး လူဇင်ဘတ်နိုင်ငံ နှင့် နော်ဝေနိုင်ငံတို့၏ နောက်မှ လိုက်သည်။ တစ်နာရီချင်း အလုပ်ပေါ်မှ ပြန်ရသည့် အကျိုးအမြတ် အနေဖြင့် ကြည့်ပါက စတုတ္ထနေရာတွင် ရှိပြီး ထိုနှစ်နိုင်ငံနှင့် နယ်သာလန်နိုင်ငံတို့၏ နောက်မှ လိုက်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.conference-board.org/data/economydatabase/|title=Total Economy Database, Summary Statistics, 1995–2010|publisher=The Conference Board|work=The Conference Board Total Economy Database|date=September 2010|accessdate=2009-09-20}}&lt;/ref&gt; ဥရောပနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၏ အိမ်ခွန် မြေခွန် နှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းခွန်များမှာ မြင့်မားပြီး အလုပ်သမားအခွန် နှင့် စားသုံးမှု အခွန်များမှာ နည်းပါးသည်။&lt;ref&gt;{{cite news|author=Gumbel, Peter|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,662737-2,00.html|title=Escape from Tax Hell|date=2004-07-11|work=Time|accessdate=2007-06-28|archivedate=7 January 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100107005616/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,662737-2,00.html}}&lt;/ref&gt;

=== ဝင်ငွေနှင့် လူသားဖွံ့ဖြိုးမှု ===
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း ဌာန၏ စာရင်းအရ အခွန်မကောက်ခံရမီ အိမ်ထောင်စု တစ်ခုချင်း၏ အလယ်အလတ် ဝင်ငွေမှာ အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၄၉,၄၄၅ မျှ ဖြစ်သည်။ အာရှ-အမေရိကန် အိမ်ထောင်စုများ၏ အလယ်အလတ်ဝင်ငွေမှာ အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၆၄,၃၀၈ အထိ ရှိပြီး အာဖရိကန်-အမေရိကန် အိမ်ထောင်စုများ၏ အလယ်အလတ်ဝင်ငွေမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၂,၆၀၈ မျှသာ ရှိသည်။&lt;ref name=CBPR10/&gt; ဝယ်ယူနိုင်စွမ်းအား ကွာခြားမှုနှုန်းကို ထည့်သွင်းတွက်ချက်ပါက အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ အိမ်ထောင်စုတို့၏ အလယ်အလတ် ဝင်ငွေမှာ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများမှ ချမ်းသာသော လူတန်းစားတို့၏ ဝင်ငွေနှင့် ညီမျှသည်။ ၂၀ ရာစု အလယ်ပိုင်းတွင် ဆင်းရဲမွဲတေမှုနှုန်းမှာ အလျှင်အမြန် လျော့ကျသွားခဲ့သော်လည်း ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်များတွင် ဆင်းရဲမွဲတေမှုနှုန်းမှာ ပြန်လည်မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်းတွင် အမေရိကန် နိုင်ငံသား၏ ၁၁% မှ ၁၅% အထိမှာ ဆင်းရဲမွဲတေမှုမျဉ်း၏ အောက်တွင် ရှိနေပြီး ၅၈.၅% သော နိုင်ငံသားတို့မှာ အသက် ၂၅ နှစ်မှ အသက် ၇၅ နှစ်အတွင်း အနည်းဆုံး ၁ နှစ်မျှ ဆင်းရဲချို့တဲ့စွာ သုံးစွဲရမှု ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;USCB IP&amp;HIC 2007&quot;&gt;{{cite web|author=DeNavas-Walt, Carmen, Bernadette D. Proctor, and Jessica Smith|url=http://www.census.gov/prod/2008pubs/p60-235.pdf|format=PDF|title=Income, Poverty, and Health Insurance Coverage in the United States: 2007|publisher=U.S. Census Bureau|month=August|year=2008|accessdate=2008-11-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Hacker|first=Jacob S.|year=2006|title=The Great Risk Shift: The New Economic Insecurity and the Decline of the American Dream|url=https://archive.org/details/greatriskshiftas00hack|location=New York|publisher=Oxford University Press|isbn=0-19-533534-1}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ဆင်းရဲသား အမေရိကန်နိုင်ငံသား ၄၆.၂ သန်းမျှရှိပြီး ၄ နှစ်ဆက်တိုက် မြင့်တက်လာသော အရေအတွက်ပင် ဖြစ်သည်။&lt;ref name=CBPR10/&gt;

[[File:South San Jose (crop).jpg|thumb|ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၊ ဆန်ဂျို့စ်မြို့ရှိ လူလတ်တန်းစားတို့၏ ဆင်ခြေဖုံး]]
ဖွံ့ဖြိုးပြီး နိုင်ငံများထဲတွင် အစိုးရက နိုင်ငံသားတို့၏ လူမှုဖူလုံရေးကို ကြည့်ရှုစောင့်ရှောက်မှုတွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် အနည်းဆုံး နိုင်ငံများတွင် ပါသည်။ ဆင်းရဲချမ်းသာ ကွာဟမှုနှင့် ဆင်းရဲမွဲတေမှုနှုန်းကို လျော့ချရာတွင် ချမ်းသာသောနိုင်ငံများထဲ၌ အလယ်ခေါင် အဆင့် ထက်ပင် နိမ့်ကျသေးသည်။&lt;ref name=&quot;Sme&quot;&gt;{{cite journal | last1 = Smeeding | first1 = T. M. | year = 2005 | title = Public Policy: Economic Inequality and Poverty: The United States in Comparative Perspective | url =https://archive.org/details/sim_social-science-quarterly_2005-12_86_4/page/n199| journal = Social Science Quarterly | volume = 86 | issue = | pages = 955–983 | doi = 10.1111/j.0038-4941.2005.00331.x }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 = Kenworthy | first1 = L. | year = 1999 | title = Do Social-Welfare Policies Reduce Poverty? A Cross-National Assessment&quot; ''Social Forces'' 77(3), 1119–1139. Bradley, D., E. Huber, S. Moller, F. Nielsen, and J. D. Stephens (2003). &quot;Determinants of Relative Poverty in Advanced Capitalist Democracies | url = | journal = American Sociological Review | volume = 68 | issue = 1| pages = 22–51 }}&lt;/ref&gt;သို့သော်လည်း လူမှုရေး လုပ်ငန်းများတွင် အသုံးပြုသည့် အစိုးရနှင့် ပုဂ္ဂလိကတို့၏ အသုံးစရိတ်များမှာ လူတစ်ဦးချင်းစီ အတွက် ကြည့်လျှင် မြင့်မားသည်။&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Fishback|first=Price V.|date=May 2010|title=Social Welfare Expenditures in the United States and the Nordic Countries: 1900–2003|journal=NBER Working Paper series|volume=15982|url=http://papers.nber.org/papers/w15982}}&lt;/ref&gt; အမေရိကန်၏ လူမှုဖူလုံရေး စောင့်ရှောက်မှုမှာ အသက်ကြီးသူများအတွက် ဆင်းရဲမှုကို သိသိသာသာ လျှော့ချပေးနိုင်သော်လည်း&lt;ref&gt;Orr, D. (November–December, 2004). &quot;Social Security Isn't Broken: So Why the Rush to 'Fix' It?&quot; In C. Sturr and R. Vasudevan, eds. (2007). ''Current Economic Issues''. Boston: Economic Affairs Bureau.&lt;/ref&gt; ငယ်ရွယ်သူများအတွက်မူ ထောက်ပံ့မှုမှာ အတော်ပင် နည်းသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.prospect.org/cs/articles?article=a_new_deal_of_their_own|author=Starr, Paul|date=2008-02-25|title=A New Deal of Their Own|work=American Prospect|accessdate=2008-07-24|archivedate=5 May 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080505021735/http://www.prospect.org/cs/articles?article=a_new_deal_of_their_own}}&lt;/ref&gt; ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် စက်မှုလုပ်ငန်း တိုးတက်သော နိုင်ငံ ၂၁ နိုင်ငံရှိ ကလေးသူငယ်များ၏ ပျော်ရွှင်ကျန်းမာမှုကို ယူနီဆက်ဖ် အဖွဲ့မှ လေ့လာရာတွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုသည် နောက်ဆုံးမှ စ၍ ရေတွက်လျှင် ဒုတိယနေရာတွင် ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/nol/shared/bsp/hi/pdfs/13_02_07_nn_unicef.pdf|title=Child Poverty in Perspective: An Overview of Child Well-Being in Rich Countries|author=UNICEF|work=BBC|year=2007|accessdate=2007-09-10}}&lt;/ref&gt;

၁၉၄၇ ခုနှစ် နှင့် ၁၉၇၉ ခုနှစ်ကြားတွင် အမေရိကန်ရှိ လူတန်းစား အားလုံး၏ ဝင်ငွေအစစ်အမှန်မှာ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းမျှ မြင့်တက်ခဲ့ပြီး ဆင်းရဲသော အမေရိကန်များ၏ ဝင်ငွေမှာ ချမ်းသာသော အမေရိကန်များ၏ ဝင်ငွေထက် ပို၍ လျင်မြန်စွာ မြင့်တက်ခဲ့သည်။&lt;ref name=Hartman&gt;{{cite web|url=http://www.demos.org/inequality/numbers.cfm#1|author=Hartman, Chris|year=2008|title=By the Numbers: Income|publisher=Demos|accessdate=2008-07-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110725230318/http://www.demos.org/inequality/numbers.cfm#1|archivedate=25 July 2011}}&lt;/ref&gt; ထိုနောက်ပိုင်းတွင် ဝင်ငွေတိုးတက်မှုမှာ နှေးကွေးလာခဲ့ပြီး ပို၍ မညီမမျှ ဖြစ်လာခဲ့ကာ စီးပွားရေးအတွက် လုံခြုံစိတ်ချရမှုမှာ လျော့နည်းလာခဲ့သည်။&lt;ref name=Hartman/&gt;&lt;ref&gt;Bartels, L. M. (2008). ''Unequal Democracy: The Political Economy of the New Gilded Age''. Princeton, NJ: Princeton University Press, p. 20.&lt;/ref&gt; ၁၉၈၀ ခုနှစ်မှ စ၍ လူတန်းစားအားလုံး၏ မိသားစုအလိုက် ဝင်ငွေမှာ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite web|author=Henderson, David R.|url=http://www.hoover.org/publications/digest/3522596.html|title=The Rich—and Poor—Are Getting Richer|work=Hoover Digest|year=1998|accessdate=2007-06-19}}&lt;/ref&gt; လင်မယား နှစ်ယောက်စလုံး အလုပ်လုပ်ကြသည့် အတွက်ကြောင့် လည်းကောင်း၊ ယောက်ျား မိန်းမ လစာ ကွာဟမှု လျော့နည်းလာသည့် အတွက်ကြောင့်လည်းကောင်း၊ အလုပ်ချိန် များပြားလာသည့် အတွက်ကြောင့် လည်းကောင်း ထိုသို့ မြင့်တက်လာခြင်း ဖြစ်ပြီး ထိပ်ဆုံးမှ အချမ်းသာဆုံးသော သူများအတွက် တိုးတက်မှု ပိုများလာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Sme&quot;/&gt;&lt;ref name=Hartman/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.frbsf.org/news/speeches/2006/1106.html|author=Yellen, J.|year=2006|title=Speech to the Center for the Study of Democracy 2006–2007 Economics of Governance Lecture University of California, Irvine|publisher=Federal Reserve Board|location=San Francisco|accessdate=2008-07-24|archivedate=5 December 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101205221853/http://www.frbsf.org/news/speeches/2006/1106.html}}{{cite web|author=Shapiro, Isaac|url=http://www.cbpp.org/cms/?fa=view&amp;id=746|title=New IRS Data Show Income Inequality Is Again on the Rise|date=2005-10-17|publisher=Center on Budget and Policy Priorities|accessdate=2007-05-16}}&lt;/ref&gt; ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ဝင်ငွေ အကောင်းဆုံး ထိပ်ဆုံး ၁% မှ ၂၁.၈% အထိသော သူများ၏ ဝင်ငွေမှာ ၁၉၈၀ ခုနှစ်နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ၂ ဆမျှ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2007/03/29/business/29tax.html?ex=1332820800&amp;en=fb472e72466c34c8&amp;ei=5088&amp;partner=rssnyt&amp;emc=rss|title=Income Gap Is Widening, Data Shows|author=Johnston, David Cay|work=New York Times|date=2007-03-29|accessdate=2007-05-16}}&lt;/ref&gt; ထို့အတွက်ကြောင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ဖွံ့ဖြိုးပြီး နိုင်ငံများတွင် ဆင်းရဲချမ်းသာ ကွာဟမှု အများဆုံး နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။.&lt;ref name=&quot;Sme&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://elsa.berkeley.edu/~saez/TabFig2005prel.xls|author=Saez, E.|title=Table A1: Top Fractiles Income Shares (Excluding Capital Gains) in the U.S., 1913–2005|publisher=UC Berkeley|month=October|year=2007|accessdate=2008-07-24}}{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2172.html|title=Field Listing—Distribution of Family Income—Gini Index|publisher=CIA|work=The World Factbook|date=2007-06-14|accessdate=2007-06-17|archivedate=13 June 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070613005439/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2172.html}}&lt;/ref&gt; အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုတွင် ဝင်ငွေအလိုက် ကောက်ခံသော အမြတ်ခွန်စနစ် ရှိ၍ ဝင်ငွေများသူများမှ အမြတ်ခွန် ရာခိုင်နှုန်း များများ ပိုပေးရသော စနစ် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.taxfoundation.org/blog/show/27134.html | title=No Country Leans on Upper-Income Households as Much as U.S | publisher=The Tax Foundation | date=March 21, 2011 | accessdate=March 15, 2012 | author=Hodge, Scott | archivedate=12 May 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120512050914/http://www.taxfoundation.org/blog/show/27134.html }}&lt;/ref&gt; ထိပ်ဆုံး ၁ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ဖက်ဒရယ်အစိုးရ အတွက် အမြတ်ခွန် ၂၇.၆% ကို ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ထိပ်ဆုံး ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းမှ အမြတ်ခွန် ၅၄.၇ ရာခိုင်နှုန်းကို ပေးခဲ့ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cbo.gov/ftpdocs/88xx/doc8885/EffectiveTaxRates.shtml|title=Shares of Federal Tax Liabilities, 2004 and 2005|publisher=Congressional Budget Office|accessdate=2008-11-02}}&lt;/ref&gt; ဝင်ငွေ အမြတ်ခွန် စသည်တို့နှင့် အလားတူပင် ချမ်းသာကြွယ်ဝမှုမှာလည်း ထိပ်ဆုံးရှိ လူတန်းစားတွင် အများဆုံးဖြစ်သည်။ အချမ်းသာဆုံးသော လူဦးရေ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းမှာ တစ်နိုင်ငံလုံး ချမ်းသာကြွယ်ဝမှု၏ ၆၉.၈ ရာခိုင်နှုန်းကို ပိုင်ဆိုင်ကြပြီး ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများတွင် ဒုတိယမြောက် အများဆုံးသော ဝေစုပင် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|author=Domhoff, G. William|url=http://sociology.ucsc.edu/whorulesamerica/power/wealth.html|title=Table 4: Percentage of Wealth Held by the Top 10% of the Adult Population in Various Western Countries|publisher=University of California at Santa Cruz, Sociology Dept.|work=Power in America|month=December|year=2006|accessdate=2006-08-21|archive-date=20 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111020134522/http://sociology.ucsc.edu/whorulesamerica/power/wealth.html}}&lt;/ref&gt; အချမ်းသာဆုံးသော ၁% မှာ စုစုပေါင်း ချမ်းသာကြွယ်ဝမှု၏ ၃၃.၄% ကို ပိုင်ဆိုင်ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|author=Kennickell, Arthur B.|url=http://www.federalreserve.gov/pubs/oss/oss2/papers/concentration.2004.5.pdf|title=Table11a: Amounts (Billions of 2004 Dollars) and Shares of Net Worth and Components Distributed by Net Worth Groups, 2004|publisher=Federal Reserve Board|work=Currents and Undercurrents: Changes in the Distribution of Wealth, 1989–2004|date=2006-08-02|accessdate=2007-06-24}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ကုလသမဂ္ဂ ဖွံ့ဖြိုးရေး အစီအစဉ်မှ ဆင်းရဲချမ်းသာ ကွာဟမှုနှုန်းကို ထည့်တွက်ထားသော လူသားဖွံ့ဖြိုးမှု ညွှန်းကိန်း (inequality-adjusted human development index သို့ IHDI) တွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုကို တကမ္ဘာလုံးရှိ နိုင်ငံပေါင်း ၁၃၉ နိုင်ငံ အတွင်း နံပါတ် ၁၂ နေရာတွင် အဆင့်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ဆင်းရဲချမ်းသာ ကွာဟမှုနှုန်းကို ထည့်မတွက်ထားသော လူသား ဖွံ့ဖြိုးမှု ညွှန်းကိန်း(Human Development Index သို့ HDI) ထက် ၈ နေရာမျှ အောက်ရောက်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://hdr.undp.org/en/statistics/ihdi/ |title=Statistics &amp;#124; Inequality-adjusted HDI &amp;#124; Human Development Reports (HDR) &amp;#124; United Nations Development Programme (UNDP) |publisher=Hdr.undp.org |date= |accessdate=2010-11-05 |archive-date=6 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110806085450/http://hdr.undp.org/en/statistics/ihdi/ }}&lt;/ref&gt;

== အခြေခံ အဆောက်အအုံ ==
=== သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ===
[[File:Aldrin Apollo 11.jpg|thumb|left|upright|အပိုလို ၁၁ အာကာသယာဉ်မှ ရိုက်ကူးထားသော ဓာတ်ပုံ တစ်ပုံဖြစ်ပြီး ဘပ်ဇ်အယ်လ်ဒရင် အား လ၏ မျက်နှာပြင် ပေါ်တွင် တွေ့ရစဉ်]]
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် သိပ္ပံဆိုင်ရာ သုတေသနနှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ ကြံဆတီထွင်မှုတို့တွင် ၁၉ ရာစု နှောင်းပိုင်းကတည်းက ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ရှိနေသည်။ ၁၈၇၆ ခုနှစ်တွင် [[အလက်ဇန္ဒား ဂရေဟမ် ဘဲလ်]]အား အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ တယ်လီဖုန်းနှင့် ပတ်သတ်သော ပထမဆုံး မူပိုင်ခွင့်ကို ချထားပေးခဲ့သည်။ [[သောမတ် အက်ဒီဆင်]]၏ ဓာတ်ခွဲခန်းမှ ပထမဦးဆုံးသော ဓာတ်ပြားဖွင့်စက်၊ ပထမဦးဆုံး ကြာရှည်ခံ မီးလုံး၊ ပထမဆုံး အသုံးပြုနိုင်သည့် ရုပ်ရှင်ကင်မရာတို့ကို တီထွင် ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ နီကိုလာ တက်စလာမှ အေစီ လျှပ်စီးကြောင်း၊ အေစီ မော်တာနှင့် ရေဒီယိုတို့ကို ပထမဦးဆုံး တီထွင်ကြံဆခဲ့သည်။ ၂၀ ရာစု အစောပိုင်းတွင် ရမ်ဆန် အီး အိုးလ် နှင့် [[ဟင်နရီ ဖို့ဒ်]] တို့၏ မော်တော်ကား ကုမ္ပဏီမှစ၍ အလိုအလျောက် ကုန်ထုတ်လုပ်ရေး လိုင်းများ စတင်ခေတ်စားလာခဲ့သည်။ ၁၉၀၃ ခုနှစ်တွင် ရိုက်ညီနောင်မှ ပထမဆုံး ထိန်းချုပ်မောင်းနှင်နိုင်သော လေယာဉ်ကို စတင် တီထွင် ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web| author =Benedetti, François| url =http://www.fai.org/news_archives/fai/000295.asp| archiveurl =https://web.archive.org/web/20070912065254/http://www.fai.org/news_archives/fai/000295.asp| archivedate =12 September 2007| title =100 Years Ago, the Dream of Icarus Became Reality| publisher =Fédération Aéronautique Internationale (FAI)| date =2003-12-17| accessdate =2007-08-15}}&lt;/ref&gt;

၁၉၃၀ ခုနှစ်တွင် နာဇီဝါဒ ထွန်းကားလာမှုကြောင့် အဲလ်ဘတ် အိုင်းစတိုင်း၊ အန်ရစ်ကို ဖာမီ နှင့် ဂျွန် ဗွန် နျူမန် အပါအဝင် ဥရောပ သိပ္ပံပညာရှင် အတော်များများသည် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုသို့ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင် လာခဲ့ကြသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း မန်ဟတ်တန် ပရော့ဂျက်မှ အဏုမြူဗုံးကို စတင်တီထွင်ခဲ့ပြီး အဏုမြူခေတ်သို့ လမ်းပြ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ အာကာသအတွင်း အပြိုင်အဆိုင် ဝင်ရောက်ရန် ကြိုးပမ်းမှုများမှ ဒုံးပျံများ၊ မက်တီးရီးယဲလ် နည်းပညာများ၊ ကွန်ပျူတာ ပညာရပ်များ အလျှင်အမြန် တိုးတက်လာခဲ့သည်။ အိုင်ဘီအမ်၊ အက်ပဲလ် ကွန်ပျူတာ နှင့် [[မိုက်ခရိုဆော့ဖ်]]တို့မှ ကွန်ပျူတာ နည်းပညာကို မွမ်းမံပြီး လူတစ်ဦးချင်းသုံး ကွန်ပျူတာများကို ထုတ်လုပ်ရောင်းချရာမှ ကွန်ပျူတာများ ခေတ်စားလာခဲ့သည်။ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုမှ အင်တာနက် နည်းပညာကို အစပျိုးသော အေပရာနက် (APRANET) နှင့် [[အင်တာနက်]] ကို တီထွင်ရာတွင် အဓိကနေရာမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် သုတေသန လုပ်ငန်းအတွက် အသုံးပြုငွေ၏ ၆၄% မှာ ပုဂ္ဂလိက လုပ်ငန်းများမှ ပံ့ပိုးခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://www.census.gov/compendia/statab/2008/tables/08s0775.xls | title = Research and Development (R&amp;D) Expenditures by Source and Objective: 1970 to 2004 | publisher = U.S. Census Bureau | accessdate = 2007-06-19 }}&lt;/ref&gt; အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုသည် သိပ္ပံဆိုင်ရာ သုတေသန စာတမ်းများ ထုတ်ဝေရာတွင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ထိပ်ဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://www.guardian.co.uk/education/2006/mar/21/highereducation.uk4 |author=MacLeod, Donald| title = Britain Second in World Research Rankings | date=2006-03-21 | work = Guardian | accessdate = 2006-05-14 | location=London}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် အမေရိကန် အိမ်ထောင်စုများ၏၆၈% သည် မြန်နှုန်းမြင့် အင်တာနက်ကို တပ်ဆင်အသုံးပြုလျက် ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite web| url =http://www.esa.doc.gov/Reports/exploring-digital-nation-computer-and-internet-use-home| title =Exploring the Digital Nation—Computer and Internet Use at Home| publisher =U.S. Dept. of Commerce, Economics and Statistics Administration| date =2011-11-08| accessdate =2012-04-11| archivedate =16 May 2012| archiveurl =https://web.archive.org/web/20120516052644/http://www.esa.doc.gov/Reports/exploring-digital-nation-computer-and-internet-use-home}}&lt;/ref&gt; အမေရိကန်သည် ဗီဇအား ပြုပြင်ထားသော အစားအစာများကို အဓိက တီထွင်စိုက်ပျိုးသော နိုင်ငံဖြစ်ပြီး တကမ္ဘာလုံးရှိ ဇီဝနည်းပညာ အသုံးပြု စိုက်ပျိုးထားသော သီးနှံများ၏ တစ်ဝက်ခန့်ကို စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.isaaa.org/resources/publications/briefs/39/download/isaaa-brief-39-2008.pdf | title = ISAAA Brief 39-2008: Executive Summary—Global Status of Commercialized Biotech/GM Crops: 2008 | publisher = International Service for the Acquisition of Agri-Biotech Applications |page=15| accessdate = 2010-07-16 }}&lt;/ref&gt;

=== သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ===
[[File:Map of current Interstates.svg|thumb|ပြည်နယ်အချင်းချင်း ဆက်သွယ်ထားသော အဝေးပြေးလမ်းစနစ်မှာ ၄၆,၈၇၆မိုင် (၇၅,၄၄၀ ကီလိုမီတာ)မျှ ရှည်လျားသည်။ &lt;ref&gt;{{cite web |title=Interstate FAQ (Question #3) |publisher=Federal Highway Administration |year=2006 |url=http://www.fhwa.dot.gov/interstate/faq.htm#question3 |accessdate=2009-03-04}}&lt;/ref&gt;]]
လူတစ်ဦးချင်း အတွက် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးတွင် မော်တော်ကားမှာ အဓိကဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အရှည်ဆုံးသော အဝေးပြေးလမ်းမ စနစ်များ တွင် တစ်ခု အပါအဝင်ဖြစ်သော လမ်းမများ အပါအဝင် ၁၃ သန်းမျှ ရှိသော လမ်းများ ဆက်သွယ်နေသော ကွန်ယက် ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|author=Newgeography.com |url=http://www.newgeography.com/content/002003-china-expressway-system-exceed-us-interstates |title=China Expressway System to Exceed US Interstates |publisher=Newgeography.com |date=2011-01-22 |accessdate=2011-09-16}}&lt;/ref&gt; ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံးသော မော်တော်ကား ဈေးကွက် ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite news|author=Agencies |url=http://www.guardian.co.uk/business/2010/jan/08/china-us-car-sales-overtakes |title=China overtakes US in car sales &amp;#124; Business &amp;#124; guardian.co.uk |publisher=Guardian |date= 2010-01-08|accessdate=2011-07-10 |location=London}}&lt;/ref&gt; ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူတစ်ဦးချင်း အလိုက် မော်တော်ကား အစင်းရေ အများဆုံးရှိပြီး လူ ၁ ထောင်လျှင် မော်တော်ကား ၇၆၅ စီး မျှ အချိုးအစား ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nationmaster.com/graph/tra_mot_veh-transportation-motor-vehicles |title=Motor vehicles statistics&amp;nbsp;– countries compared worldwide |publisher=NationMaster |date= |accessdate=2011-07-10}}&lt;/ref&gt; အိမ်သုံးကားများ၏ ၄၀% ခန့်မှာ ဗင်န်ကားများ၊ SUV များနှင့် လိုက်ထရပ်များ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url =http://www.bts.gov/publications/highlights_of_the_2001_national_household_travel_survey/html/section_01.html|title =Household, Individual, and Vehicle Characteristics|publisher =U.S. Dept. of Transportation, Bureau of Transportation Statistics|work =2001 National Household Travel Survey|accessdate =2007-08-15|archivedate =29 September 2007|archiveurl =https://web.archive.org/web/20070929125403/http://www.bts.gov/publications/highlights_of_the_2001_national_household_travel_survey/html/section_01.html}}&lt;/ref&gt; ပျမ်းမျှ အနေနှင့် ကြည့်ပါက အမေရိကန် တစ်ယောက်လျှင် (ယာဉ်မောင်းသူ နှင့် မမောင်းသူပါ ထည့်တွက်ထားသည်။) ကားမောင်းချိန် တစ်နေ့လျှင် ၅၅ မိနစ်မျှ ရှိပြီး ၂၉မိုင် (၄၇ ကီလိုမီတာ) မျှ သွားလာနေ ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url =http://www.bts.gov/publications/highlights_of_the_2001_national_household_travel_survey/html/section_02.html|title =Daily Passenger Travel|publisher =U.S. Dept. of Transportation, Bureau of Transportation Statistics|work =2001 National Household Travel Survey|accessdate =2007-08-15|archivedate =29 September 2007|archiveurl =https://web.archive.org/web/20070929125646/http://www.bts.gov/publications/highlights_of_the_2001_national_household_travel_survey/html/section_02.html}}&lt;/ref&gt;

အများသုံးယာဉ်များဖြင့် အလုပ်သွားကြသူများမှာ ၉ ရာခိုင်နှုန်း ရှိပြီး&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.policy.rutgers.edu/vtc/documents/TOD.Euro-Style_Planning-Renne-Wells.pdf | format = PDF | author = Renne, John L., and Jan S. Wells | title = Emerging European-Style Planning in the United States: Transit-Oriented Development (p. 2) | year = 2003 | publisher = Rutgers, The State University of New Jersey | accessdate = 2007-06-11 | archivedate = 12 September 2014 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20140912143021/http://www.policy.rutgers.edu/vtc/documents/TOD.Euro-Style_Planning-Renne-Wells.pdf }}&lt;/ref&gt; နိုင်ငံပေါင်း ၁၇ နိုင်ငံကို စာရင်းကောက်ရာတွင် နောက်ဆုံးနေရာမှ ဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://switchboard.nrdc.org/blogs/kbenfield/natgeo_surveys_countries_trans.html |title=NatGeo surveys countries' transit use: guess who comes in last &amp;#124; Kaid Benfield's Blog &amp;#124; Switchboard, from NRDC |publisher=Switchboard.nrdc.org |date=2009-05-18 |accessdate=2011-07-10 |archivedate=20 January 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150120234533/http://switchboard.nrdc.org/blogs/kbenfield/natgeo_surveys_countries_trans.html }}&lt;/ref&gt; ရထားဖြင့် ကုန်စည်ပို့ဆောင်ခြင်းမှာ အများအပြားပင် ဖြစ်သော်လည်း ရထားဖြင့် ခရီးသွားသူ အလွန်နည်းသည်။&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.gao.gov/products/GAO-07-15 | title = Intercity Passenger Rail: National Policy and Strategies Needed to Maximize Public Benefits from Federal Expenditures| date=2006-11-13| publisher = U.S. Government Accountability Office| accessdate = 2007-06-20 }}&lt;/ref&gt; အမ်ထရက် (Amtrak) ဟုခေါ်သည့် တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ မြို့များအချင်းချင်း သွားလာသည့် ခရီးသည်တင် ရထားလုပ်ငန်းမှ ၂၀၀၀ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၀ ခုနှစ် အတွင်း ၃၇ ရာခိုင်နှုန်းမျှ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=Amtrak Ridership Records|url=http://www.amtrak.com/servlet/BlobServer?blobcol=urldata&amp;blobtable=MungoBlobs&amp;blobkey=id&amp;blobwhere=1249227805921&amp;blobheader=application%2Fpdf&amp;blobhead|publisher=Amtrak|date=2011-06-08|accessdate=2012-02-29}}&lt;/ref&gt; ရထားအသေးစား (Light rail) များမှာ ယခုနှစ်များအတွင်း တိုးတက်လာခဲ့သော်လည်း အမြန်ရထားများမှာ ဥရောပထက် အဆင့်နိမ့်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.metaefficient.com/trains/master-2.html |title=3 Reasons Light Rail Is an Efficient Transportation Option for U.S. Cities|author=McGill, Tracy|publisher=MetaEfficient|date=2011-01-01 |accessdate=2011-08-29}}&lt;/ref&gt; စက်ဘီးဖြင့် အလုပ်သွားသူ အနည်းငယ်မျှသာ ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://trafficsafety.org/safety/sharing/bike/bike-facts/bicycling-to-work |title=Bicycling to Work |publisher=Trafficsafety.org |date= |accessdate=2011-07-10 |archivedate=31 August 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110831100622/http://trafficsafety.org/safety/sharing/bike/bike-facts/bicycling-to-work }}&lt;/ref&gt;

လေကြောင်းလိုင်းများ အားလုံးမှာ ပုဂ္ဂလိကပိုင်ဖြစ်ပြီး ၁၉၇၈ ခုနှစ်မှ စတင်၍ ပုဂ္ဂလိကပိုင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း လေဆိပ် အများစုမှာ အစိုးရပိုင် ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ခရီးသည်ပို့ဆောင်မှု အများဆုံး သော လေကြောင်းလိုင်း ၃ ခုစလုံးမှာ အမေရိကန်တွင် အခြေစိုက်ပြီး ပထမနေရာတွင် ရှိသည်မှာ [[ဒယ်လ်တာ လေကြောင်းလိုင်း]] ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.iata.org/ps/publications/Pages/wats-passenger-carried.aspx|title=Scheduled Passengers Carried|publisher=International Air Transport Association (IATA)|year=2011|accessdate=2012-02-17|archivedate=12 June 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110612080336/http://www.iata.org/ps/publications/Pages/wats-passenger-carried.aspx}}&lt;/ref&gt; ကမ္ဘာပေါ်တွင် အလုပ်အများဆုံးသော လေဆိပ် အခု ၃၀ တွင် အမေရိကန်မှ ၁၆ ခုပါဝင်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် အလုပ်အများဆုံး ဖြစ်သည့် ဟတ်ဖီးဂျက်ဆန် အတ္တလန္တာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ် အပါအဝင်ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.airports.org/cda/aci_common/display/main/aci_content07_c.jsp?zn=aci&amp;cp=1-5-54-55_666_2__|title=Passenger Traffic 2006 Final|publisher=Airports Council International|date=2007-07-18|accessdate=2007-08-15|archivedate=29 April 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120429000000/http://www.airports.org/cda/aci_common/display/main/aci_content07_c.jsp?zn=aci&amp;cp=1-5-54-55_666_2__}}&lt;/ref&gt;

=== စွမ်းအင် ===
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ စွမ်းအင်ဈေးကွက်မှာ တစ်နှစ်လျှင် ၂၉,၀၀၀ တယ်ရာ ဝပ် နာရီ (terawatt hour) မျှ ရှိသည်။ လူတစ်ဦးချင်း စွမ်းအင်သုံးစွဲမှုနှုန်းမှာ တစ်နှစ်လျှင် ရေနံ ၇.၈တန် နှင့် ညီမျှပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒသမမြောက် အများဆုံး ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ် စာရင်းအရ စွမ်းအင် သုံးစွဲမှုမှာ ဓာတ်ဆီ ၄၀ %၊ ကျောက်မီးသွေး ၂၃ %၊ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ၂၂ % ဖြစ်သည်။ ကျန်ရှိနေသေးသော စွမ်းအင်များကို အဏုမြူစွမ်းအင်နှင့် တဖန်ပြန်လည်သုံးစွဲနိုင်သော စွမ်းအင် (renewable energy) အရင်းအမြစ် များမှ ရရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.eia.doe.gov/emeu/aer/pdf/pages/sec1_3.pdf |title= Diagram 1: Energy Flow, 2007 |work=EIA Annual Energy Review 2007 |publisher=U.S. Dept. of Energy, Energy Information Administration |accessdate=June 25, 2008}}&lt;/ref&gt; အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဓာတ်ဆီ သုံးစွဲမှု အများဆုံး နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2174rank.html |title=Rank Order—Oil (Consumption) |publisher=CIA |work=The World Factbook |date=September 6, 2007 |accessdate=September 14, 2007 |archivedate=26 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226073521/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2174rank.html%20 }}&lt;/ref&gt; ဆယ်စုနှစ်များစွာ တိုင်အောင်ပင် အခြားသော ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အဏုမြူစွမ်းအင် သုံးစွဲမှုမှာ အလွန်နည်းပါးသည်။ အကြောင်းရင်းမှာ ၁၉၇၉ ခုနှစ်က ဖြစ်ပွားခဲ့သော ၃ မိုင်ကျွန်း နျူးကလီးယား မတော်တဆမှု အပြီးတွင် အများပြည်သူမှ အဏုမြူ စွမ်းအင် သုံးစွဲရန် မလိုလား၍ ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်အတွင်း အဏုမြူ စွမ်းအင် စက်ရုံ ဆောက်လုပ်ရန် လျှောက်ထားမှုများ ရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |url= http://www.economist.com/science/displaystory.cfm?story_id=9762843 |title= Atomic Renaissance |work=The Economist |location =London |accessdate=September 6, 2007 |date=September 6, 2007}}&lt;/ref&gt; အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုတွင် တကမ္ဘာလုံး အတိုင်းအတာနှင့် ကျောက်မီးသွေး ၂၇ % ရာခိုင်နှုန်းမျှ ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;BPReview&quot;&gt;{{cite web |url= http://www.bp.com/liveassets/bp_internet/globalbp/globalbp_uk_english/reports_and_publications/statistical_energy_review_2007/STAGING/local_assets/downloads/spreadsheets/statistical_review_full_report_workbook_2007.xls |title= BP Statistical Review of World Energy |publisher= British Petroleum |format= XLS |month= June |year= 2007 |accessdate= February 22, 2010 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20090206104056/http://www.bp.com/liveassets/bp_internet/globalbp/globalbp_uk_english/reports_and_publications/statistical_energy_review_2007/STAGING/local_assets/downloads/spreadsheets/statistical_review_full_report_workbook_2007.xls |archivedate= 6 February 2009 }}&lt;/ref&gt;

=== ပညာရေး ===
[[File:University-of-Virginia-Rotunda.jpg|thumb| ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းသော အမေရိကန် ကျောင်းသားများသည် [[သောမတ် ဂျက်ဖာဆင်]] တည်ထောင်ခဲ့သော ဗာဂျီးနီးယား တက္ကသိုလ် ကဲ့သို့သော အများပြည်သူဆိုင်ရာ တက္ကသိုလ်များတွင် ပညာသင်ကြား ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=Public Education for the Common Good |author=Rosenstone, Steven J. |publisher=University of Minnesota |url=http://cla.umn.edu/news/clatoday/summer2002/dean.php |date=2009-12-17 |accessdate=2009-03-06 |archivedate=1 August 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140801114734/http://cla.umn.edu/news/clatoday/summer2002/dean.php }}&lt;/ref&gt;]]

အမေရိကန်ရှိ အများပြည်သူဆိုင်ရာ ကျောင်းများကို ပြည်နယ်နှင့် ဒေသဆိုင်ရာ အစိုးရ အဖွဲ့များမှ ဖွင့်လှစ်ဆောင်ရွက်ကြပြီး ထောက်ပံ့ကြေးများကို ကန့်သတ်ခွဲဝေပေးခြင်းဖြင့် စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများကို ချမှတ်ကြသည်။ ပြည်နယ်အများစုတွင် ကလေးများသည် ၆ နှစ် သို့ ၇ နှစ်မှစ၍ (သူငယ်တန်း နှင့် ပထမတန်း) ကျောင်းတက်ရန် လိုအပ်ပြီး ၁၈ နှစ်အထိ ကျောင်းတက်ရလေ့ ရှိသည်။ ထိုအချိန်တွင် ယေဘုယျအားဖြင့် ၁၂ တန်းသို့ ရောက်ရှိနေပြီ ဖြစ်ပြီး အထက်တန်း ပညာရေး ပြီးဆုံးပြီ ဖြစ်သည်။ အချို့သော ပြည်နယ်များတွင် ကျောင်းသားများအား ၁၆ နှစ် သို့မဟုတ် ၁၇ နှစ်တွင် ကျောင်းမှ ထွက်ခွင့် ပြုသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://nces.ed.gov/programs/digest/d02/dt150.asp |title=Ages for Compulsory School Attendance... |accessdate = 2007-06-10 |publisher=U.S. Dept. of Education, National Center for Education Statistics}}&lt;/ref&gt; ၁၂% မျှသော ကလေးငယ်တို့သည် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ကျောင်းများနှင့် လူမျိုးဘာသာ ခွဲခြားမှု မရှိသော ပုဂ္ဂလိကကျောင်းများတွင် ပညာသင်ကြားကြသည်။ ၂ % မျှသော ကလေးငယ်များသာ မိမိတို့ အိမ်တွင် ပညာသင်ကြားကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www2.ed.gov/about/offices/list/oii/nonpublic/statistics.html |title=Statistics About Non-Public Education in the United States |accessdate = 2007-06-05 |publisher=U.S. Dept. of Education, Office of Non-Public Education}}&lt;/ref&gt;

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် အောင်မြင်သော အစိုးရနှင့် ပုဂ္ဂလိကပိုင် အဆင့်မြင့် ပညာသင် တက္ကသိုလ် အများအပြား ရှိသည်။ နိုင်ငံတကာတွင် ထင်ရှားသော အဆင့်သတ်မှတ်ချက်များအရ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ထိပ်ဆုံး ကျောင်း ၂၀ တွင် အမေရိကန်မှ ကောလိပ်နှင့် တက္ကသိုလ် ၁၃ ခု သို့ ၁၅ ခု ပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.topuniversities.com/university-rankings/world-university-rankings/2010 |title=QS World University Rankings |publisher=Topuniversities |date= |accessdate=2011-07-10 |archivedate=3 April 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110403044940/http://www.topuniversities.com/university-rankings/world-university-rankings/2010 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.timeshighereducation.co.uk/world-university-rankings/2010-2011/top-200.html |title=Top 200&amp;nbsp;– The Times Higher Education World University Rankings 2010–2011 |publisher=Timeshighereducation.co.uk |date= |accessdate=2011-07-10}}&lt;/ref&gt; ဒေသခံ ကွန်မျူနတီ ကောလိပ်များလည်း ရှိပြီး ဝင်ခွင့်ရရန် ပိုမိုလွယ်ကူ၍ ပညာသင်ကြားသည့် ကာလ ပိုမို တိုတောင်းကာ ကျောင်းလခလည်း ပို၍ ဈေးနည်းသည်။ ၂၅ နှစ်နှင့် အထက်ရှိသော အမေရိကန်နိုင်ငံသားများတွင် ၈၄.၆ ရာခိုင်နှုန်းမှာ အထက်တန်းပညာရေး အဆင့်ကို ပြီးဆုံးပြီး၊ ၅၂.၆ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ကောလိပ်ပညာရေး ရှိကာ၊ ၂၇.၂ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ဘွဲ့ရပြီး ၉.၆ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ဘွဲ့လွန် ပညာရေး ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.census.gov/prod/2004pubs/p20-550.pdf|title=Educational Attainment in the United States: 2003|publisher=U.S. Census Bureau|accessdate = 2006-08-01}}&lt;/ref&gt; အခြေခံ စာတတ်မြောက်မှုနှုန်းမှာ ၉၉ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;WF&quot; /&gt;&lt;ref&gt;For more detail on U.S. literacy, see [http://nces.ed.gov/NAAL/PDF/2006470.PDF A First Look at the Literacy of America’s Adults in the 21st century], U.S. Department of Education (2003).&lt;/ref&gt; ကုလသမဂ္ဂမှ အမေရိကန်နိုင်ငံ၏ ပညာရေးဆိုင်ရာ ညွှန်းကိန်းကို ၀.၉၇ အဖြစ်သတ်မှတ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် နံပါတ် ၁၂ နေရာတွင် ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=Human Development Indicators|year=2005|publisher=United Nations Development Programme, Human Development Reports|accessdate=2008-01-14|url=http://hdr.undp.org/reports/global/2005/pdf/HDR05_HDI.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070620235428/http://hdr.undp.org/reports/global/2005/pdf/HDR05_HDI.pdf|archivedate=20 June 2007}}&lt;/ref&gt;

=== ကျန်းမာရေး ===
[[File:Aerial view of Texas Medical Center.jpg|thumb|တက္ကဆပ် ကျန်းမာရေး ရုံးသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံး ကျန်းမာရေးရုံး ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.texmedctr.tmc.edu/root/en/GetToKnow/FactsandFigures/Facts+and+Figures.htm|title=2007 Facts &amp; Figures|accessdate=2008-11-07|publisher=Texas Medical Center|archivedate=23 June 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100623171812/http://www.texmedctr.tmc.edu/root/en/GetToKnow/FactsandFigures/Facts+and+Figures.htm}}&lt;/ref&gt;]]

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ လူတစ်ဦးချင်း သက်တမ်းမှာ ၇၈.၄ နှစ်ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံပေါင်း ၂၂၁ နိုင်ငံတွင် နံပါတ် ၅၀ နေရာတွင် ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2102rank.html|title=Country Comparison: Life Expectancy at Birth|publisher=CIA|work=The World Factbook|accessdate=2011-10-25|archivedate=2 January 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180102233121/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2102rank.html}}&lt;/ref&gt; ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် တကမ္ဘာလုံး၌ အဆင့် ၁၁ ရှိခဲ့သော်လည်း အဝလွန်နှုန်း တိုးတက်လာခြင်း နှင့် ကမ္ဘာ၏ အခြားသောနေရာများတွင် ကျန်းမာရေး တိုးတက်လာခြင်းတို့ကြောင့် အဆင့်လျော့ကျ သွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|author=MacAskill, Ewen|url=http://www.guardian.co.uk/world/2007/aug/13/usa.ewenmacaskill |title=US Tumbles Down the World Ratings List for Life Expectancy|date=2007-08-13 |work= Guardian|accessdate = 2007-08-15|location=London}}&lt;/ref&gt; ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် အရွယ်ရောက်ပြီးသူ အားလုံး၏ ၃ပုံ ၁ပုံမှာ အဝလွန်လျက် ရှိပြီး ကျန်ရှိသူများထဲမှ ၃ ပုံ ၁ပုံမှာ ပုံမှန်ထက် ပို၍ ဝကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cdc.gov/nchs/products/pubs/pubd/hestats/overweight/overwght_adult_03.htm |title=Prevalence of Overweight and Obesity Among Adults: United States, 2003–2004 |accessdate = 2007-06-05 |publisher=Centers for Disease Control and Prevention, National Center for Health Statistics}}&lt;/ref&gt; ရာစုနှစ်၏ နောက်ဆုံး ၄ပုံ ၁ ပုံအတွင်း အဝလွန်နှုန်းမှာ ၂ ဆမျှ မြင့်တက်ခဲ့ပြီး စက်မှုထွန်းကားသော နိုင်ငံများတွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite book | author= Schlosser, Eric | year = 2002 | title = Fast Food Nation | url= https://archive.org/details/fastfoodnationti00eric | publisher = Perennial | location = New York| isbn = 0-06-093845-5 |page = [https://archive.org/details/fastfoodnationti00eric/page/240 240] }}&lt;/ref&gt; ကျန်းမာရေး ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူများ၏ အဆိုအရ အဝလွန်မှုနှင့် ဆက်စပ်နေသော [[ဆီးချိုအမျိုးအစား-၂]] ဖြစ်ပွားသူမှာ အလျှင်အမြန် တိုးတက်များပြားလျက် ရှိကြောင်း သိရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://atvb.ahajournals.org/cgi/content/full/25/12/2451#R3-101329 |title=Fast Food, Central Nervous System Insulin Resistance, and Obesity|year=2005 |accessdate = 2007-06-17|work= [[Arteriosclerosis, Thrombosis, and Vascular Biology]]|publisher=American Heart Association}}&lt;/ref&gt; မွေးကင်းစ ကလေးသူငယ် သေဆုံးမှုနှုန်းမှာ လူ ၁၀၀၀ လျှင် ၆.၀၆ ဦး ရှိသဖြင့် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုအား နိုင်ငံပေါင်း ၂၂၂ နိုင်ငံတွင် နံပါတ် ၁၇၆ နေရာ၌ ရှိနေစေပြီး အနောက်ဥရောပ နိုင်ငံအားလုံးထက် ပို၍ မြင့်မားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2091rank.html|title=Country Comparison: Infant Mortality Rate|publisher=CIA|work=The World Factbook|accessdate=2011-10-25|archivedate=7 February 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180207062332/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2091rank.html}}&lt;/ref&gt;

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ သုံးစွဲမှုနှုန်းမှာ အခြားနိုင်ငံများနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် လူတစ်ဦးချင်း အနေနှင့် လည်းကောင်း၊ ဂျီဒီပီ၏ ရာခိုင်နှုန်းအနေနှင့် လည်းကောင်း အခြားနိုင်ငံများထက် ပို၍ မြင့်မားသည်။&lt;ref&gt;''OECD Health Data 2000: A Comparative Analysis of 29 Countries'' [CD-ROM] (OECD: Paris, 2000). See also {{cite web|url=http://dll.umaine.edu/ble/U.S.+HCweb.pdf|title=The U.S. Healthcare System: The Best in the World or Just the Most Expensive??year=2001|accessdate=2006-11-29|publisher=University of Maine|archivedate=18 November 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061118234952/http://dll.umaine.edu/ble/U.S.+HCweb.pdf}}&lt;/ref&gt; [[ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့]]မှ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ကျန်းမာရေးစနစ်အား ကမ္ဘာပေါ်တွင် အလျင်မြန်ဆုံး တုံ့ပြန်နိုင်သည့် နိုင်ငံ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ သော်လည်း အားလုံးပေါင်း အကျိုး သက်ရောက်နိုင်မှု အနေနှင့် အဆင့် ၃၇ သာလျှင် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။

ကျန်းမာရေးနှင့်ဆိုင်သော အာမခံများကို အစိုးရနှင့် ပုဂ္ဂလိကမှ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ကြပြီး အခြားသော ဖွံ့ဖြိုးပြီး နိုင်ငံများကဲ့သို့ အားလုံးအတွက် ကျန်းမာရေး အာမခံ ရှိသည် မဟုတ်ပေ။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ပုဂ္ဂလိက အာမခံ မှ ၃၆ ရာခိုင်နှုန်းသော ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ သုံးစွဲမှုများကို ပေးချေခဲ့ပြီး၊ မိမိဘာသာ အိတ်ကပ် အတွင်းမှ စိုက်ထုတ် သုံးစွဲမှုမှာ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းမျှ ရှိကာ၊ ဖက်ဒရယ်၊ ပြည်နယ်နှင့် ဒေသဆိုင်ရာ အစိုးရများမှ ၄၄ % မျှ ပေးချေခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;CDC H&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.cdc.gov/nchs/data/hus/hus06.pdf|title=Health, United States, 2006|accessdate = 2006-11-24 |publisher=Centers for Disease Control, National Center for Health Statistics}}&lt;/ref&gt; ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ၄၆.၆ သန်း သို့မဟုတ် လူဦးရေ၏ ၁၅.၉% မျှသော အမေရိကန် ပြည်သူတို့တွင် ကျန်းမာရေး အာမခံ မရှိသဖြင့် ၂၀၀၁ ခုနှစ်နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ၅.၄သန်းမျှ ပိုများသည်။ ထိုသို့ များပြား လာရခြင်း၏ အဓိက အကြောင်းရင်းမှာ အလုပ်ရှင်များက ကျန်းမာရေး အာမခံပေးမှု လျော့နည်းလာသောကြောင့် ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;CBPP&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.cbpp.org/cms/?fa=view&amp;id=629|title=Poverty Remains Higher, and Median Income for Non-Elderly Is Lower, Than When Recession Hit Bottom: Poor Performance Unprecedented for Four-Year Recovery Period|publisher=Center for Budget and Policy Priorities|date =2006-09-01|accessdate = 2007-06-24}}&lt;/ref&gt; ကျန်းမာရေး အာမခံ မရှိသော ပြည်သူများနှင့် ကျန်းမာရေး အာမခံ မလုံလောက်သော ပြည်သူများနှင့် ဆိုင်သော ကိစ္စမှာ အဓိက နိုင်ငံရေး ပြဿနာ တစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|author=Abelson, Reed|url=http://www.nytimes.com/2008/06/10/health/policy/10health.html|title=Ranks of Underinsured Are Rising, Study Finds|date= 2008-06-10|work=New York Times|accessdate=2008-10-25}} {{cite journal|author=Blewett, Lynn A. et al.|title=How Much Health Insurance Is Enough? Revisiting the Concept of Underinsurance|year= 2006|work=Medical Care Research and Review|volume=63|issue=6|pages=663–700|doi=10.1177/1077558706293634|journal=Medical Care Research and Review|pmid=17099121|month=Dec|first1=LA|first2=A|first3=TJ|issn=1077-5587}}&lt;/ref&gt; ၂၀၀၉ ခုနှစ် လေ့လာမှု အရ ကျန်းမာရေး အာမခံ မရှိမှုကြောင့် တစ်နှစ်လျှင် သေဆုံးရသော လူပေါင်း၏ ၄၅,၀၀၀ ခန့် သေဆုံးရသည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite news|author=Park, Madison |url=http://www.cnn.com/2009/HEALTH/09/18/deaths.health.insurance/index.html?eref=rss_latest|title=45,000 American Deaths Associated with Lack of Insurance |publisher=CNN|date=2009-09-18|accessdate = 2009-10-01}}&lt;/ref&gt; ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် မက်ဆာချူးဆက်ပြည်နယ် မှ လူတိုင်းတွင် ကျန်းမာရေး အာမခံ ရှိစေရန် ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite news|author=Fahrenthold, David A.|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/04/04/AR2006040401937.html|title= Mass. Bill Requires Health Coverage|date= 2006-04-05|work=Washington Post|accessdate=2007-06-19}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၀ ခုနှစ် အစောပိုင်း၌ ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သော ဖက်ဒရယ်အစိုးရ၏ ဥပဒေအရ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ လူတိုင်း အားလုံးနီးပါးတွင် ကျန်းမာရေး အာမခံ ရှိစေမည် ဖြစ်သည်။

== ရာဇဝတ်မှုနှင့် တရားဥပဒေ စိုးမိုးရေး ==
[[File:Ford Crown Victoria 1.JPG|thumb|အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုတွင် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးကို ဒေသခံ ရဲအဖွဲ့များက ဆောင်ရွက်သည်။ နယူးယောက်မြို့တော် ရဲဌာနသည် တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://bjs.ojp.usdoj.gov/content/pub/pdf/lpd03.pdf|title=Local Police Departments, 2003|publisher=U.S. Dept. of Justice, Bureau of Justice Statistics|date=May 2006|accessdate=2011-12-07|archivedate=16 July 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110716170620/http://bjs.ojp.usdoj.gov/content/pub/pdf/lpd03.pdf}}&lt;/ref&gt;]]

အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုတွင် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးကို ဒေသခံ ရဲအဖွဲ့များနှင့် မြို့ဝန်ဌာန (sheriff's departments) မှ ဆောင်ရွက်သည်။ ပြည်နယ်ရဲ အဖွဲ့မှာ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို ဆောက်ရွက်ကြသည်။ အက်ဖ်ဘီအိုင် နှင့် ယူအက်စ် မာရှယ် ဆားဗစ် ကဲ့သို့သော ဖက်ဒရယ် အေဂျင်စီများမှာ ပိုမို အထူးပြုသော တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ကြသည်။ ဖက်ဒရယ် အဆင့်နှင့် ပြည်နယ်များတွင် တရားရေးဌာနများသည် သာတူညီမျှ တရားစီရင်ရေး စနစ်ကို ကျင့်သုံးကြသည်။ ပြည်နယ် တရားရုံးများမှ ရာဇဝတ်မှု အများစုကို စီရင်လေ့ ရှိပြီး ဖက်ဒရယ် တရားရုံးများမှ အချို့သော အမှုအခင်း အမျိုးအစားများကို ကိုင်တွယ်ဆောင်ရွက်လေ့ ရှိသည့်အပြင် ပြည်နယ် တရားရုံးများမှ တက်လာသော အချို့သော အယူခံဝင်မှုများကို ဆောင်ရွက်ကြသည်။ မူးယစ်ဆေးဝါးကို ဖက်ဒရယ် ဥပဒေအရ တားဆီးထားသော်လည်း အချို့သော ပြည်နယ်များသည် မူးယစ်ဆေးဝါးကို တရားဝင် သုံးစွဲခွင့်ပြုသော ဥပဒေများကို ဖက်ဒရယ်စနစ်နှင့် ဆန့်ကျင်၍ ပြဋ္ဌာန်းရန် ကြိုးပမ်းလေ့ ရှိသည်။ ဆေးလိပ်သောက်နိုင်သည့် အသက် ကန့်သတ်ချက်မှာ ၁၈ နှစ်ဖြစ်ပြီး အရက်သောက်နိုင်သည့် အသက်ကန့်သတ်ချက်မှာ ၂၁ နှစ် ဖြစ်သည်။

ဖွံ့ဖြိုးပြီး နိုင်ငံများထဲတွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုသည် ပျမ်းမျှအဆင့်ထက် ပိုသော အကြမ်းဖက် ရာဇဝတ်မှုများ ဖြစ်ပွားလေ့ ရှိပြီး သေနတ်ကိုင် အကြမ်းဖက်မှုနှင့် လူသတ်မှုများ များပြားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.unodc.org/pdf/crime/eighthsurvey/8sv.pdf|title=Eighth United Nations Survey of Crime Trends and Operations of Criminal Justice Systems (2001–2002) |publisher=United Nations Office on Drugs and Crime (UNODC) |date = 2005-03-31|accessdate=2008-05-18}}&lt;/ref&gt; ၂၀၀၉ ခုနှစ် စာရင်းအရ လူ ၁ သိန်းလျှင် လူသတ်မှု ၅ မှုမျှ ဖြစ်ပွားပြီး ၂၀၀၀ ခုနှစ်နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ၁၀.၄% ကျဆင်းလာခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www2.fbi.gov/ucr/cius2009/offenses/violent_crime/murder_homicide.html|title=Murder|work=Crime in the United States 2009|publisher=FBI|month=September|year=2010|accessdate=2011-07-23|archive-date=9 May 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120509211957/http://www2.fbi.gov/ucr/cius2009/offenses/violent_crime/murder_homicide.html}}&lt;/ref&gt; သေနတ်ကိုင်ဆောင်ခွင့် နှင့် ဆိုင်သော ကိစ္စမှာ နိုင်ငံရေးအရ အငြင်းပွားမှု များပြားသော ကိစ္စတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် တရားဝင် မှတ်တမ်းဖြင့် အကျဉ်းချမှု အများဆုံးနိုင်ငံ &lt;ref name=&quot;SP&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.sentencingproject.org/doc/publications/inc_newfigures.pdf|title=New Incarceration Figures: Thirty-Three Consecutive Years of Growth|month=December|year=2006|accessdate=2007-06-10|publisher=Sentencing Project|archivedate=10 April 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160410214453/http://www.sentencingproject.org/doc/publications/inc_newfigures.pdf}}&lt;/ref&gt; နှင့် အကျဉ်းသား ဦးရေ အများဆုံးနိုင်ငံ&lt;ref&gt;{{cite web |author=Walmsley, Roy |url=http://www.kcl.ac.uk/depsta/rel/icps/world-prison-population-list-2005.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070628215935/http://www.kcl.ac.uk/depsta/rel/icps/world-prison-population-list-2005.pdf |archivedate=28 June 2007 |title=World Prison Population List |year=2005 |accessdate=2007-10-19 |publisher=King's College London, International Centre for Prison Studies }} For the latest data, see {{cite web|url=http://www.kcl.ac.uk/depsta/rel/icps/worldbrief/north_america_records.php?code=190|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070804061423/http://www.kcl.ac.uk/depsta/rel/icps/worldbrief/north_america_records.php?code=190|archivedate=4 August 2007|title=Prison Brief for United States of America|date=2006-06-21|accessdate=2007-10-19|publisher=King's College London, International Centre for Prison Studies}} For other estimates of the incarceration rate in China and North Korea see {{cite web|author=Adams, Cecil|url=http://www.straightdope.com/columns/read/2494/does-the-united-states-lead-the-world-in-prison-population|title=Does the United States Lead the World in Prison Population?|date=2004-02-06|accessdate=2007-10-11|publisher=The Straight Dope}}&lt;/ref&gt; ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် အစပိုင်းတွင် အကျဉ်းကျနေသူ ၂.၃ သန်းမျှ ရှိပြီး လူ၁၀၀ လျှင် ၁ ယောက်နှုန်းထက် ပိုများသည်။ လက်ရှိနှုန်းသည် ၁၉၈၀ ခုနှစ်မှ စာရင်းနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ၇ ဆမျှ ပိုများသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ojp.usdoj.gov/bjs/glance/tables/incrttab.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070611192107/http://www.ojp.usdoj.gov/bjs/glance/tables/incrttab.htm |archivedate=11 June 2007 |title=Incarceration Rate, 1980–2005 |year=2006 |accessdate=2007-06-10 |publisher=U.S. Dept. of Justice, Bureau of Justice Statistics }}&lt;/ref&gt; အိုအီးစီဒီ နိုင်ငံများတွင် ဒုတိယမြောက်အများဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်သော [[ပိုလန်နိုင်ငံ]]နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ၃ ဆမျှ ပိုများသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.prisonstudies.org/info/downloads/wppl-8th_41.pdf|title=World Prison Population List (8th edition)|year=2009|accessdate=2011-07-23|publisher=King's College London, International Centre for Prison Studies|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110726170615/http://www.prisonstudies.org/info/downloads/wppl-8th_41.pdf|archivedate=26 July 2011}}&lt;/ref&gt; အာဖရိကန်-အမေရိကန်များ၏ အကျဉ်းကျမှုနှုန်းမှာ လူဖြူများထက် ၆ ဆမျှ ပိုများပြီး စပိန်အနွယ်များထက် ၃ ဆမျှ ပိုများသည်။&lt;ref name=&quot;SP&quot;/&gt; အကျဉ်းကျသူ ဤမျှ များပြားရခြင်းမှာ ဖက်ဒရယ် အစိုးရ၏ အမိန့်ချမှတ်မှုဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများနှင့် မူးယစ်ဆေးဝါးနှင့် သက်ဆိုင်သော ပေါ်လစီများကြောင့် ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;SP&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HRW&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.hrw.org/legacy/reports/2000/usa/Rcedrg00-05.htm |title=The Impact of the War on Drugs on U.S. Incarceration |month=May | year=2000 |accessdate = 2007-06-10 |publisher=Human Rights Watch}}&lt;/ref&gt;

အနောက်နိုင်ငံ အများစုတွင် သေဒဏ်ပေးခြင်းကို ဖျက်သိမ်းပြီး ဖြစ်သော်လည်း အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ပြည်နယ် ၃၄ခု တွင် အချို့သော အစိုးရ နှင့် စစ်ရေးဆိုင်ရာ ပြစ်မှုများအတွက် သေဒဏ်ပေးခြင်းကို ခွင့်ပြုထားသည်။ ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် တရားရုံးချုပ်မှ ၄ နှစ်ကြာမျှ ဆိုင်းငံ့ထားသော သေဒဏ်ပေးခြင်းကို ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းပြီးနောက်တွင် လူ ၁၀၀၀ ကျော်ကို ကွပ်မျက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.deathpenaltyinfo.org/executions-united-states-2007|title=Executions in the United States in 2007|accessdate=2007-06-15|publisher=Death Penalty Information Center|archivedate=7 September 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080907020938/http://www.deathpenaltyinfo.org/executions-united-states-2007}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ပဉ္စမမြောက် အများဆုံး သေဒဏ်ပေးမှု ရှိခဲ့ပြီး [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ [[အီရန်နိုင်ငံ]]၊ [[မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ]] နှင့် [[ယီမင်နိုင်ငံ]] တို့၏ နောက်မှ လိုက်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.deathpenaltyinfo.org/death-penalty-international-perspective#interexec |title=Executions Around the World|accessdate = 2011-07-23|year=2010 |publisher=Death Penalty Information Center}}&lt;/ref&gt; ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် နယူးဂျာစီပြည်နယ်သည် ပထမဆုံး အနေနှင့် သေဒဏ်ပေးခြင်းကို ဥပဒေပြဋ္ဌာန်း ဖျက်သိမ်းခဲ့ပြီး ၁၉၇၆ ခုနှစ် တရားရုံးချုပ်၏ ဆုံးဖြတ်ချက်အပြီး တွင် ပထမဆုံး ဥပဒေပြဋ္ဌာန်း ဖျက်သိမ်းခဲ့သော ပြည်နယ် ဖြစ်သည်။ နယူးမက္ကဆီကိုပြည်နယ်မှ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ဖျက်သိမ်းခဲ့ပြီး [[အီလီနွိုင်းပြည်နယ်]]မှ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;QuinnSignsAbolition&quot;&gt;{{cite news|url=http://newsblogs.chicagotribune.com/clout_st/2011/03/quinn-signs-death-penalty-ban-commutes-15-death-row-sentences-to-life.html|title=Quinn Signs Death Penalty Ban, Commutes 15 Death Row Sentences to Life|date=2011-03-09|accessdate=2011-03-09|newspaper=[[Chicago Tribune]]}}&lt;/ref&gt;

== လူဦးရေပျံ့နှံ့ နေထိုင်မှု ==
[[File:Census-2000-Data-Top-US-Ancestries-by-County.svg|thumb|320px|ဒေသအလိုက် အများဆုံးသော လူမျိုးစုများ၊ ၂၀၀၀ ခုနှစ်]]
{|class=&quot;infobox&quot; style=&quot;font-size: 90%; border: 1px solid #999; float: right; margin-left: 1em; width: 240px;&quot;
|- style=&quot;background:#f5f5f5;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; | လူမျိုး (၂၀၁၀)&lt;ref name=&quot;Cen2010Summary&quot;&gt;{{cite web|url=http://2010.census.gov/2010census/data/|title=2010 Census Data|publisher=U.S. Census Bureau|accessdate=2011-03-29|archivedate=6 July 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110706203009/http://2010.census.gov/2010census/data/}}&lt;/ref&gt;
|-
| လူဖြူ || style=&quot;text-align: center;&quot; |၇၂.၄%
|-
| လူမည်း/ အာဖရိကန်-အမေရိကန် || style=&quot;text-align: center;&quot; |၁၂.၆%
|-
| အာရှသား || style=&quot;text-align: center;&quot; |၄.၈%
|-
| အမေရိကန် လူနီများနှင့် အလာစကာ ရှေးဦးနေထိုင်သူများ || style=&quot;text-align: center;&quot; |၀.၉%
|-
| ဟာဝိုင်အီ ရှေးဦးနေထိုင်သူများ နှင့် ပစိဖိတ်ကျွန်းသားများ|| style=&quot;text-align: center;&quot; |၀.၂%
|-
| အခြား|| style=&quot;text-align: center;&quot; |၆.၂%
|-
| လူမျိုး ၂ မျိုး နှင့် အထက်|| style=&quot;text-align: center;&quot; | ၂.၉%
|-
| ဟစ်စပန်းနစ်/ လက်တီနို (''of any race'') || style=&quot;text-align: center;&quot; |၁၆.၃%
|}

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း ဗျူရို၏ ခန့်မှန်းမှုအရ အမေရိကန်နိုင်ငံ၏ လက်ရှိ လူဦးရေကို ၃၁၃,၅၁၂,၀၀၀ ဦး ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းကြပြီး တရားမဝင် ဝင်ရောက်နေထိုင်သူ ၁၁.၂ သန်းကိုပါ ထည့်တွက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web| url = http://www.cis.org/articles/2008/back808.pdf| author = Camarota, Steven A., and Karen Jensenius| title = Homeward Bound: Recent Immigration Enforcement and the Decline in the Illegal Alien Population| month = July| year = 2008| publisher = Center for Immigration Studies| accessdate = 2008-08-06| archiveurl = https://web.archive.org/web/20080809030605/http://www.cis.org/articles/2008/back808.pdf| archivedate = 9 August 2008}}&lt;/ref&gt; ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် လူဦးရေ ၇၆ သန်းမျှသာ ရှိသော်လည်း ၂၀ ရာစုအတွင်း အမေရိကန်နိုင်ငံ၏ လူဦးရေမှာ ၄ဆမျှ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.census.gov/prod/2005pubs/06statab/pop.pdf |format=PDF|title=Statistical Abstract of the United States |publisher=[[United States Census Bureau]]}}&lt;/ref&gt; ကမ္ဘာပေါ်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့ ပြီးလျှင် လူဦးရေ အများဆုံး ဖြစ်ပြီး အဓိက စက်မှုဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများတွင် လူဦးရေ တိုးတက်မှု အမြန်ဆုံးရှိသော တစ်ခုတည်းသောနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;PRC&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.prcdc.org/summaries/uspopperspec/uspopperspec.html|title=Executive Summary: A Population Perspective of the United States|publisher=Population Resource Center|month=May|year=2000|accessdate=2007-12-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070604165856/http://www.prcdc.org/summaries/uspopperspec/uspopperspec.html|archivedate=4 June 2007}}&lt;/ref&gt; မွေးဖွားမှုနှုန်းမှာ လူ ၁၀၀၀ လျှင် ၁၃.၈၂ သာရှိပြီး ကမ္ဘာ့ပျမ်းမျှ မွေးဖွားမှုနှုန်း၏ အောက်တွင် ရှိသော်လည်း လူဦးရေ တိုးတက်မှုနှုန်းမှာ အကောင်းဘက်တွင် ရှိပြီး ၁% မျှ ရှိကာ အခြားသော ဖွံ့ဖြိုးပြီး နိုင်ငံ အတော်များများထက် သိသိသာသာ ပို၍ များသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2054rank.html|title=Rank Order—Birth Rate|publisher=CIA|work=The World Factbook|year=2009|accessdate=2009-10-11|archivedate=10 March 2013|archiveurl=https://www.webcitation.org/6F0FiNNzQ?url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2054rank.html}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၁ ဘဏ္ဍာရေးနှစ် အတွင်း ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူ ၁ သန်းခန့်အား အမြဲတမ်း နေထိုင်သူ အဆင့် သတ်မှတ်ပေးခဲ့ပြီး အများစုမှာ မိသားစု ပြန်လည်ပေါင်းစည်းရေး ပေါ်လစီဖြင့် ရရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;LPR&quot;&gt;[http://www.dhs.gov/xlibrary/assets/statistics/publications/lpr_fr_2011.pdf “U.S. Legal Permanent Residents: 2011”]. [[Office of Immigration Statistics]] ''Annual Flow Report.''&lt;/ref&gt; မက္ကဆီကိုနိုင်ငံသည် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူ အများဆုံး ပြောင်းရွှေ့လာရာ နိုင်ငံဖြစ်ပြီး ၁၉၉၈ ခုနှစ်မှစ၍ တရုတ်နိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ နှင့် ဖိလစ်ပိုင် နိုင်ငံတို့သည် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူ အများဆုံး လာရောက်ရာ နိုင်ငံများအဖြစ် နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ရှိနေခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url = http://www.dhs.gov/files/statistics/publications/LPR07.shtm|title=Persons Obtaining Legal Permanent Resident Status by Region and Country of Birth: Fiscal Years 1998 to 2007 (Table 3)|publisher=U.S. Dept. of Homeland Security|accessdate=2008-09-06}}&lt;/ref&gt;

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် လူမျိုးပေါင်းစုံ ရှိပြီး လူဦးရေ ၁ သန်းကျော်သော မျိုးနွယ်ဆက် မတူညီသော မျိုးနွယ်စု ၃၁ ခု ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;An2000&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.census.gov/prod/2004pubs/c2kbr-35.pdf|title=Ancestry 2000|publisher=U.S.Census Bureau|month=June|year=2004|accessdate=2007-06-13}}&lt;/ref&gt; လူဖြူများမှာ အများဆုံး လူမျိုးဖြစ်ပြီး ဂျာမန်အမေရိကန်များ၊ အင်္ဂလိပ် အမေရိကန်များ နှင့် အိုင်းရစ်ရှ် အမေရိကန်များ ပါဝင်သဖြင့် နိုင်ငံအတွင်း လူဦးရေ အများဆုံးသော မျိုးနွယ်ဆက် အစုအဖွဲ့ ၄ ခုမှ ၃ ခု ပါဝင်သည်။&lt;ref name=&quot;An2000&quot;/&gt; အာဖရိကန် အမေရိကန်များမှာ နိုင်ငံအတွင်း လူဦးရေ အများဆုံးသော လူနည်းစုအဖွဲ့ဝင် လူမျိုးစု ဖြစ်ပြီး မျိုးနွယ်ဆက် အစုများတွင် တတိယမြောက် အများဆုံး အစုအဖွဲ့ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;An2000&quot;/&gt; အာရှ အမေရိကန်များမှာ ဒုတိယမြောက် လူဦးရေ အများဆုံးသော လူနည်းစု အဖွဲ့ဝင် လူမျိုးစုဖြစ်သည်။ အာရှ အမေရိကန်များတွင် လူဦးရေ အများဆုံး လူမျိုး ၂ ခုမှာ တရုတ်-အမေရိကန် များနှင့် ဖိလစ်ပိုင်-အမေရိကန်များ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;An2000&quot;/&gt; ၂၀၁၀ ခုနှစ် စာရင်းအရ အမေရိကန် လူဦးရေတွင် ၅.၂ သန်းမှာ အင်ဒီးယန်း လူနီများနှင့် အလက်စကာ ရှေးဦးနေထိုင်သူများမှ ဆင်းသက်လာသူများ ဖြစ်ပြီး (၂.၉ သန်းမှာ ထိုလူမျိုးစု စင်စစ်များဖြစ်သည်။) ၁.၂ သန်းသော လူဦးရေမှာ ဟာဝိုင်အီ ရှေးဦး နေထိုင်သူများနှင့် ပစိဖိတ်ကျွန်းသားများမှ ဆင်းသက်လာသူများ ဖြစ်သည်။ (၀.၅ သန်းမှာ လူမျိုးစု စင်စစ် ဖြစ်သည်။)&lt;ref name=&quot;Cen2010Race&quot;&gt;{{cite web|author=Humes, Karen R., Nicholas A. Jones, and Roberto R. Ramirez|url=http://www.census.gov/prod/cen2010/briefs/c2010br-02.pdf|title=Overview of Race and Hispanic Origin: 2010| publisher = U.S. Census Bureau| date = March 2011| accessdate = 2011-03-29}}&lt;/ref&gt;သန်းခေါင် စာရင်းအတွင်း လူဦးရေ ၁၉ သန်းကျော်ကို အခြားလူမျိုးစုများဟု ထည့်သွင်းသတ်မှတ်ခဲ့ပြီး ထိုသူများမှာ အဓိက မျိုးနွယ်စုကြီး ငါးခု အတွင်း ထည့်သွင်းရေတွက်ခြင်း မပြုနိုင်သူများ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Cen2010Race&quot;/&gt;

ဟစ်စပန်းနစ် နှင့် လာတီနို အမေရိကန်များ၏ လူဦးရေ တိုးပွားမှုမှာ အဓိက လူဦးရေ ပြောင်းလဲမှု ပင် ဖြစ်သည်။ ၅၀.၅ သန်းသော အမေရိကန်များမှာ ဟစ်စပန်းနစ် မှ ဆင်းသက်လာသူများဖြစ်ပြီး&lt;ref name=&quot;Cen2010Race&quot;/&gt; သန်းခေါင်စာရင်း ဗျူရိုမှာ တူညီသော မျိုးနွယ်စု လက္ခဏာများကို ဝေမျှ ပိုင်ဆိုင် ထားကြသည်ဟု ဆိုထားသည်။ ၆၄ ရာခိုင်နှုန်းသော ဟစ်စပန်းနစ်- အမေရိကန်များမှာ မက္ကဆီကို မျိုးနွယ်ဆက်များ ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref name=CB2007&gt;{{cite web | url = http://factfinder.census.gov/servlet/DTTable?_bm=y&amp;-ds_name=ACS_2007_1YR_G00_&amp;-CONTEXT=dt&amp;-mt_name=ACS_2007_1YR_G2000_B03001&amp;-redoLog=true&amp;-geo_id=01000US&amp;-geo_id=04000US48&amp;-format=&amp;-_lang=en&amp;-SubjectID=15233304 | title = B03001. Hispanic or Latino Origin by Specific Origin | work = 2007 American Community Survey | publisher = U.S. Census Bureau | accessdate = 2008-09-26 | archivedate = 12 February 2020 | archiveurl = https://archive.today/20200212040125/http://factfinder.census.gov/servlet/DTTable?_bm=y&amp;-ds_name=ACS_2007_1YR_G00_&amp;-CONTEXT=dt&amp;-mt_name=ACS_2007_1YR_G2000_B03001&amp;-redoLog=true&amp;-geo_id=01000US&amp;-geo_id=04000US48&amp;-format=&amp;-_lang=en&amp;-SubjectID=15233304 }}&lt;/ref&gt; ၂၀၀၀ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၀ ခုနှစ်အတွင်း ဟစ်စပန်းနစ် ဦးရေမှာ ၄၃% မျှ တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ဟစ်စပန်းနစ် မဟုတ်သော လူဦးရေမှာ ၄.၉%သာ တိုးတက်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Cen2010Summary&quot;/&gt; ထိုတိုးတက်မှု၏ အများစုမှာ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်လာမှုများကြောင့် ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ် စာရင်းအရ အမေရိကန် လူဦးရေ၏ ၁၂.၆ ရာခိုင်နှုန်းမှာ နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်များတွင် မွေးဖွားကြသူများ ဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့ထဲမှ ၅၄%မှာ လက်တင်အမေရိကတွင် မွေးဖွားသူများ ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.census.gov/prod/2008pubs/09statab/pop.pdf|publisher=U.S. Census Bureau|work=Statistical Abstract of the United States 2009| title=Tables 41 and 42—Native and Foreign-Born Populations|accessdate = 2009-10-11}}&lt;/ref&gt; မွေးဖွားမှုနှုန်းမှာလည်း အခြား သက်ဆိုင်သော အချက်တစ်ချက်ပင် ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ် စာရင်းအရ ဟစ်စပန်းနစ် အမျိုးသမီးတစ်ဦးသည် သူမ၏ ဘဝသက်တမ်း တလျှောက်တွင် ပျမ်းမျှအားဖြင့် ကလေး ၂.၄ ဦးနှုန်း မွေးဖွားလေ့ ရှိပြီး ဟစ်စပန်းနစ် မဟုတ်သော လူမည်း အမျိုးသမီးများမှာ ၁.၈ဦးနှုန်း မွေးဖွားကာ ဟစ်စပန်းနစ် မဟုတ်သော လူဖြူ အမျိုးသမီးများမှာ ၁.၈ဦးနှုန်းသာ မွေးဖွားကြသည်။ (ပြန်လည် အစားထိုးနှုန်း ၂.၁ ဦးနှုန်း၏ အောက်တွင် ရှိသည်။)&lt;ref&gt;{{cite web|author=Hamilton, Brady E., Joyce A. Martin, and Stephanie J. Ventura | url = http://www.cdc.gov/nchs/data/nvsr/nvsr60/nvsr60_02.pdf | title = Births: Preliminary Data for 2010 | work = National Vital Statistics Reports, Volume 60, Number 2 | publisher = U.S. Dept. of Health and Human Services|date=2011-11-17 | accessdate = 2012-04-16}}&lt;/ref&gt; လူနည်းစု လူမျိုးစု (သန်းခေါင်စာရင်း အဖွဲ့၏ အဆိုအရ ဟစ်စပန်းနစ် မဟုတ်သူနှင့် လူဖြူမဟုတ်သော အခြားလူမျိုးစုများ) များ၏ လူဦးရေမှာ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ၃၆.၃% ရှိပြီး&lt;ref&gt;[http://2010.census.gov/news/releases/operations/cb11-cn123.html US Census Bureau: &quot;U.S. Census Bureau Delivers Final State 2010 Census Population Totals for Legislative Redistricting&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120514153207/http://2010.census.gov/news/releases/operations/cb11-cn123.html |date=14 May 2012 }} see custom table, 2nd worksheet&lt;/ref&gt; ကလေးသူငယ်များ၏ ၅၀% ခန့်မှာ အသက် ၁ နှစ်အောက်တွင် ရှိကာ&lt;ref&gt;{{cite news|author=El Nasser, Haya|url=http://www.usatoday.com/news/parenting-family/babies/story/2011-08-25/Minority-babies-almost-the-majority/50127816/1|title=Minority babies almost the majority|date=2011-08-24|work=USA TODAY|accessdate=2011-10-17|archivedate=18 April 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120418144917/http://www.usatoday.com/news/parenting-family/babies/story/2011-08-25/Minority-babies-almost-the-majority/50127816/1}}&lt;/ref&gt; ၂၀၄၂ ခုနှစ်တွင် လူများစု လူမျိုးစု အဖြစ် ပြောင်းလဲရောက်ရှိလာနိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.census.gov/Press-Release/www/releases/archives/population/012496.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080822044429/http://www.census.gov/Press-Release/www/releases/archives/population/012496.html|archivedate=22 August 2008|title=An Older and More Diverse Nation by Midcentury|publisher=U.S. Census Bureau|date=2008-08-14|accessdate=2008-09-06}}&lt;/ref&gt;

၈၂% သော အမေရိကန်များသည် မြို့ပြများနှင့် မြို့ပြများ၏ ဆင်ခြေဖုံးများတွင် နေထိုင်ကြပြီး&lt;ref name=&quot;WF&quot;/&gt; ၎င်းတို့ထဲမှ တစ်ဝက်ခန့်မှာ လူဦးရေ ၅ သောင်းကျော်သော မြို့ကြီးများတွင် နေထိုင်ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web| url = http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&amp;-state=gct&amp;-ds_name=DEC_2000_SF1_U&amp;-_box_head_nbr=GCT-P1&amp;-mt_name=&amp;-_caller=geoselect&amp;-geo_id=&amp;-format=US-1&amp;-_lang=en| title = United States—Urban/Rural and Inside/Outside Metropolitan Area (GCT-P1. Population, Housing Units, Area, and Density: 2000)| publisher = U.S. Census Bureau| date = 2000-04-01| accessdate = 2008-09-23| archivedate = 12 February 2020| archiveurl = https://archive.today/20200212044207/http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&amp;-state=gct&amp;-ds_name=DEC_2000_SF1_U&amp;-_box_head_nbr=GCT-P1&amp;-mt_name=&amp;-_caller=geoselect&amp;-geo_id=&amp;-format=US-1&amp;-_lang=en}}&lt;/ref&gt; ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ၂၈၃ ခုမျှသော မြို့များတွင် လူဦးရေ ၁ သိန်းကျော်ရှိပြီး မြို့ကြီး ၉ ခုတွင် လူဦးရေ ၁ သန်းကျော် ရှိကာ [[နယူးယောက်မြို့]]၊[[လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်မြို့]]၊ [[ရှီကာဂိုမြို့]] နှင့် [[ဟူစတန်မြို့]] ကဲ့သို့သော ဂလိုဘယ်လ် စီးတီး ၄မြို့တွင် လူဦးရေ ၂ သန်းကျော် ရှိသည်။&lt;ref name=PopEstBigCities&gt;{{cite web | url = http://hawaii.gov/dbedt/info/census/popestimate/copy_of_2008-subcounty-population-hawaii/SUB_EST2008_01.pdf | archiveurl = https://www.webcitation.org/5lpvuJk99?url=http://hawaii.gov/dbedt/info/census/popestimate/copy_of_2008-subcounty-population-hawaii/SUB_EST2008_01.pdf | archivedate = 7 December 2009 | format = PDF | title = Table 1: Annual Estimates of the Resident Population for Incorporated Places Over 100,000, Ranked by July 1, 2008 Population: April 1, 2000 to July 1, 2008 | work = 2008 Population Estimates | publisher = U.S. Census Bureau, Population Division | date = 2009-07-01 | accessdate = 2009-10-11 }}&lt;/ref&gt; လူဦးရေ ၁ သန်း ကျော်သော မက်ထရိုပိုလစ်တန် ဒေသ ၅၂ ခု ရှိသည်။&lt;ref name=PopEstMSA&gt;{{cite web | url = http://hawaii.gov/dbedt/info/census/popestimate/2008_MSA_Hawaii/CBSA_EST2008_05.pdf | archiveurl = https://www.webcitation.org/5lpvuJzkG?url=http://hawaii.gov/dbedt/info/census/popestimate/2008_MSA_Hawaii/CBSA_EST2008_05.pdf | archivedate = 7 December 2009 | format = PDF | title = Table 5. Estimates of Population Change for Metropolitan Statistical Areas and Rankings: July 1, 2007 to July 1, 2008 | work = 2008 Population Estimates | publisher = U.S. Census Bureau | date = 2009-03-19 | accessdate = 2009-10-11 }}&lt;/ref&gt; အလျှင်အမြန် တိုးတက်နေသော မက်ထရိုဧရိယာ ၅၀ ခုတွင် ၄၇ ခုမှာ နိုင်ငံ၏ တောင်ဘက်ပိုင်းနှင့် အနောက်ဘက်ပိုင်းတွင် ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.census.gov/newsroom/releases/archives/population/cb09-45.html|title=Raleigh and Austin are Fastest-Growing Metro Areas|publisher=U.S. Census Bureau|date=2009-03-19|accessdate=2009-10-11}}&lt;/ref&gt; ဒါးလတ်စ်မြို့၊ ဟူစတန်မြို့၊ အတ္တလန္တာမြို့ နှင့် ဖီးနစ်မြို့ ၄မြို့သည် ၂၀၀၀ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၈ ခုနှစ်အတွင်း လူဦးရေ ၁သန်းကျော်မျှ တိုးပွားလာခဲ့သည်။&lt;ref name=PopEstMSA/&gt;
&lt;center&gt;{{အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ အကြီးမားဆုံး မက်ထရိုပိုလစ်တန် ဒေသများ}}&lt;/center&gt;
{{-}}
=== ဘာသာစကား ===
{|class=&quot;infobox&quot; style=&quot;font-size: 90%; border: 1px solid #999; float: right; margin-left: 1em; width: 250px;&quot;
|- style=&quot;background:#f5f5f5;&quot;
!colspan=&quot;2&quot;|ဘာသာစကား(၂၀၁၀)&lt;ref name=Lang&gt; &quot;Language Spoken at Home by the U.S. Population, 2010&quot;, American Community Survey, U.S. Census Bureau, in ''World Almanac and Book of Facts 2012'', p. 615.&lt;/ref&gt;
|-
|[[အင်္ဂလိပ်ဘာသာ|အင်္ဂလိပ်]] (''တစ်မျိုးတည်း'')||style=&quot;text-align: center;&quot;| ၂၂၉.၇ သန်း
|-
|[[စပိန်ဘာသာ|စပိန်]] (မျိုးကွဲများအပါအဝင်)||style=&quot;text-align: center;&quot;|၃၇.၀သန်း 
|-
|[[တရုတ်ဘာသာ|တရုတ်]]||style=&quot;text-align: center;&quot;|၂.၈ သန်း
|-
|[[ပြင်သစ်ဘာသာ|ပြင်သစ်]] (မျိုးကွဲများအပါအဝင်)||style=&quot;text-align: center;&quot;|၂.၁ သန်း
|-
| တာဂါးလော့||style=&quot;text-align: center;&quot;|၁.၆ သန်း
|-
|ဗီယက်နမ်||style=&quot;text-align: center;&quot;| ၁.၄ သန်း
|-
|ကိုရီးယား||style=&quot;text-align: center;&quot;| ၁.၁ သန်း
|-
|ဂျာမန်||style=&quot;text-align: center;&quot;| ၁.၁ သန်း
|}

အင်္ဂလိပ်စကား သည် လူအများသုံးကြသော ဘာသာစကားဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတော် ဘာသာစကားဟူ၍ သတ်မှတ် မထားပေ။ သို့သော်လည်း အမေရိကန်နိုင်ငံသား အဖြစ်ပြောင်းလဲသည့် ဥပဒေတွင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာကို စံအဖြစ် သုံးသော ဘာသာစကား အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ သန်း ၂၃၀ သို့မဟုတ် လူဦးရေ၏ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်း အသက် ၅ နှစ်နှင့် အထက်တို့သည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာ စကားကို အိမ်တွင် ပြောဆိုသုံးနှုန်းကြသည်။ စပိန်ဘာသာ စကားကို လူဦးရေ၏ ၁၂ ရာခိုင်နှုန်းက အိမ်တွင် သုံးကြပြီး ဒုတိယ ဘာသာစကားတွင် သင်ကြားမှု အများဆုံး ဘာသာစကား ဖြစ်သည်။&lt;ref name=Lang/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| url = http://www.adfl.org/resources/enrollments.pdf| title = Foreign Language Enrollments in United States Institutions of Higher Learning| date = fall 2002| publisher = MLA| accessdate = 2006-10-16| archivedate = 3 August 2008| archiveurl = https://web.archive.org/web/20080803020358/http://www.adfl.org/resources/enrollments.pdf}}&lt;/ref&gt; အချို့သော အမေရိကန် ဥပဒေပညာရှင်တို့က အင်္ဂလိပ်ကို နိုင်ငံတော် ဘာသာစကား အဖြစ် သတ်မှတ်ရန် ကြိုးစားမှုများ ဖြစ်ပြီး အနည်းဆုံး ပြည်နယ် ၂၈ ခုတွင် တရားဝင်ဘာသာစကား အဖြစ် သတ်မှတ်ထားပြီး ဖြစ်သည်။&lt;ref name=ILW&gt;{{cite web |author=Feder, Jody |url= http://www.ilw.com/immigrationdaily/news/2007,0515-crs.pdf |title= English as the Official Language of the United States: Legal Background and Analysis of Legislation in the 110th Congress |date=January 25, 2007 |publisher= Ilw.com (Congressional Research Service) |accessdate= June 19, 2007}}&lt;/ref&gt; ဟာဝိုင်အီ ပြည်နယ်တွင် ဟာဝိုင်အီကျွန်းသုံး ဘာသာစကားနှင့် အင်္ဂလိပ်စကား ၂ ခုစလုံးသည် ပြည်နယ်ဥပဒေ အရ တရားဝင် ဘာသာစကား ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hawaii.gov/lrb/con/conart15.html|title=The Constitution of the State of Hawaii, Article XV, Section 4|publisher=Hawaii Legislative Reference Bureau|date=1978-11-07|accessdate=2007-06-19|archivedate=24 July 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130724231656/http://www.hawaii.gov/lrb/con/conart15.html}}&lt;/ref&gt;

တရားဝင် ဘာသာစကားဟူ၍ သတ်မှတ်ထားခြင်း မရှိသော်လည်း နယူးမက္ကဆီကိုပြည်နယ်တွင် အင်္ဂလိပ် နှင့် စပိန်ဘာသာ အသုံးပြုခြင်းကို လည်းကောင်း၊ လူဝီစီးယားနားပြည်နယ်တွင် အင်္ဂလိပ် နှင့် ပြင်သစ် ဘာသာစကား အသုံးပြုခြင်းကို လည်းကောင်း ဥပဒေအရ ခွင့်ပြုထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite book| author =Dicker, Susan J. | title = Languages in America: A Pluralist View | url =https://archive.org/details/languagesinameri00dick |year=2003|pages=[https://archive.org/details/languagesinameri00dick/page/216 216], 220–25 | location =Clevedon, UK| publisher = Multilingual Matters|isbn=1-85359-651-5}}&lt;/ref&gt; [[ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်]] ကဲ့သို့သော အချို့ပြည်နယ်များတွင် တရားရုံးသုံး စာရွက်စာတမ်းများ အပါအဝင် အချို့သော အစိုးရ ဆိုင်ရာ စာရွက်စာတမ်းများကို စပိန်ဘာသာ ဖြင့်လည်း ပြန်ဆို ထုတ်ဝေရန် ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.leginfo.ca.gov/cgi-bin/displaycode?section=ccp&amp;group=00001-01000&amp;file=412.10-412.30|title=California Code of Civil Procedure, Section 412.20(6)|publisher=Legislative Counsel, State of California|accessdate=2007-12-17|archivedate=22 July 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100722010302/http://www.leginfo.ca.gov/cgi-bin/displaycode?section=ccp&amp;group=00001-01000&amp;file=412.10-412.30}} {{cite web|url=http://www.courtinfo.ca.gov/forms/allforms.htm|title=California Judicial Council Forms|publisher=Judicial Council, State of California|accessdate=2007-12-17}}&lt;/ref&gt; အင်္ဂလိပ်စကား မပြောသော ပြည်သူများ ရှိရာ အုပ်ချုပ်ရေး ဒေသများတွင် အစိုးရဆိုင်ရာ စာရွက်စာတမ်းများ (အထူးသဖြင့် မဲပေးခြင်းနှင့် သက်ဆိုင်သော အချက်အလက်များ) ကို ထိုဒေသရှိ လူအများပြောသော ဘာသာစကားတို့ဖြင့် ပြန်ဆို ထုတ်ဝေလေ့ ရှိသည်။ အချို့သော အမေရိကန်ပိုင်း ကျွန်းများတွင် ဒေသခံဘာသာစကားကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာ စကားနှင့် အတူ အသိအမှတ်ပြုထားသည်။ အမေရိကန် ဆာမိုအာ နှင့် ဂူအမ်ကျွန်း တို့တွင် ဆာမိုအန် ဘာသာစကား နှင့် ချာမော်ရိုဘာသာစကားတို့ကို အသီးသီး အသိအမှတ်ပြုထားကြသည်။ မြောက်မာရီယာနာကျွန်းများတွင် ကာရိုလီနီးယန်း နှင့် ချာမိုရို ဘာသာစကားတို့ကို အသိအမှတ် ပြုထားသည်။ ပျူရီတို ရီကိုကျွန်းတွင် တရားဝင်ဘာသာစကားမှာ စပိန်ဘာသာ ဖြစ်သည်။

=== ကိုးကွယ်မှု ===
[[File:BrunswickWhiteChurch.jpg|thumb|upright| ပရက်စ်ဘီတေးရီးယန်း ဘုရားရှိခိုးကျောင်း တစ်ခု၊ အမေရိကန် အများစုကို ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင် အဖြစ် တွေ့ရသည်။]]

အမေရိကန်နိုင်ငံသည် ဘာသာတရား နှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်နွယ် မနေသော နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ၏ ပထမအကြိမ် ပြင်ဆင်ချက်မှ ဘာသာရေး လွတ်လပ်ခွင့်ကို အာမခံချက်ပေးထားပြီး ဘာသာရေး ဆိုင်ရာ အစိုးရ ဖွဲ့စည်းခြင်းကို တားမြစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၂ ခုနှစ် လေ့လာချက်အရ ၅၉% သော အမေရိကန်တို့မှ ဘာသာရေးသည် သူတို့ဘဝတွင် အလွန်အရေးပါသော နေရာမှ ပါဝင် ပတ်သက်နေသည်ဟု ဖြေကြားခဲ့ပြီး အခြားသော ကြွယ်ဝချမ်းသာသော နိုင်ငံများနှင့် ယှဉ်လျှင် အလွန်မြင့်မားသော နှုန်းပင် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://pewglobal.org/reports/display.php?ReportID=167|title=Among Wealthy Nations...U.S. Stands Alone in its Embrace of Religion|publisher=Pew Research Center|work=Pew Global Attitudes Project|date=2002-12-19|accessdate=2008-10-23|archive-date=22 August 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110822083255/http://pewglobal.org/2002/12/19/among-wealthy-nations/}}&lt;/ref&gt; ၂၀၀၇ ခုနှစ် စစ်တမ်းကောက်ယူချက် တစ်ခု အရ ၇၈.၄%သော အရွယ်ရောက်ပြီးသူတို့သည် ခရစ်ယာန် ဘာသာဝင် အဖြစ် ခံယူထားကြောင်း သိရပြီး&lt;ref name=&quot;Pew&quot;&gt;{{cite web|url=http://religions.pewforum.org/pdf/affiliations-all-traditions.pdf|title=Religious Composition of the U.S.| publisher=Pew Forum on Religion &amp; Public Life|work=U.S. Religious Landscape Survey|year=2007|accessdate=2008-10-23}}&lt;/ref&gt; ၁၉၉၀ ခုနှစ်က ၈၆.၄% နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ကျဆင်းသွားခြင်းဟု ဆိုနိုင်သည်။&lt;ref name=&quot;ARIS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.gc.cuny.edu/CUNY_GC/media/CUNY-Graduate-Center/PDF/ARIS/ARIS-PDF-version.pdf?ext=.pdf|title=American Religious Identification Survey 2001|author=Kosmin, Barry A., Egon Mayer, and Ariela Kaysar|publisher=CUNY Graduate Center|date=2001-12-19|accessdate=2011-09-16|archivedate=16 July 2015|archiveurl=https://www.webcitation.org/6a4Q9IlrZ?url=http://www.gc.cuny.edu/CUNY_GC/media/CUNY-Graduate-Center/PDF/ARIS/ARIS-PDF-version.pdf?ext=.pdf}}&lt;/ref&gt; ပရိုတက်စတင့် ဂိုဏ်းဝင် ၅၁.၃% ရှိပြီး ရိုမန်ကက်သလစ်ဂိုဏ်းဝင် ၂၃.၉ ရာခိုင်နှုန်းရှိသည်။ ထိုလေ့လာမှုမှ လူဦးရေ၏ ၂၆.၃%မှာ လူဖြူ အီဗန်ဂယ်လစ် ဝါဒီ (ပရိုတက်စတင့်ဂိုဏ်းခွဲ) များ အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး နိုင်ငံအတွင်း လူဦးရေအများဆုံး အယူဝါဒ အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ &lt;ref name=&quot;Pew&quot;/&gt; အခြား လေ့လာမှု တစ်ခုမှ လူမျိုးစု အားလုံးတွင် အီဗန်ဂယ်လစ် ဝါဒီ ပေါင်း လူဦးရေ၏ ၃၀% မှ ၃၅% အထိ ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.uakron.edu/bliss/docs/Religious_Landscape_2004.pdf|archiveurl=https://www.webcitation.org/5lpvuMoCD?url=http://www.uakron.edu/bliss/docs/Religious_Landscape_2004.pdf|archivedate=7 December 2009|author=Green, John C|title=The American Religious Landscape and Political Attitudes: A Baseline for 2004|publisher=University of Akron Ray C. Bliss Institute of Applied Politics|accessdate=2007-06-18}}&lt;/ref&gt; ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင် မဟုတ်သော အခြားဘာသာဝင်များမှာ ၄.၇% ရှိပြီး ၁၉၉၀ ခုနှစ် ၃.၃% မှ မြင့်တက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;ARIS&quot;/&gt; ခရစ်ယာန် မဟုတ်သော ဘာသာတရားများထဲမှ ကိုးကွယ်မှုများသော ဘာသာများမှာ [[ရဟူဒီဘာသာ]] (၁.၇%)၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (၀.၇%)၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] (၀.၆%)၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] (၀.၄%) နှင့် ယူနီတေးရီးယန်း ယူနီဗာဆယ် ဝါဒီ (၀.၃%) တို့ အသီးသီး ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Pew&quot;/&gt; ထိုစစ်တမ်းမှပင် သိရသည်မှာ ၁၆.၁% သော အမေရိကန်တို့သည် မည်သည့်ဘုရားမှ ရှိသည်ဟု မယုံကြည်သူ၊ ဘုရားမဲ့ဝါဒီ သို့မဟုတ် အရှင်းဆုံးပြောရလျှင် ဘာသာမဲ့များဟု ခံယူကြပြီး ၁၉၉၀ ခုနှစ် ၈.၂% မှ တိုးမြင့်လာခြင်းပင် ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Pew&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ARIS&quot;/&gt;

=== မိသားစု ပုံစံ ===

၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ၁၈နှစ်နှင့် အထက် အမေရိကန်များထဲတွင် အိမ်ထောင်ရှိသူ ၅၈%၊ အိမ်ထောင်ဖက် သေဆုံးသွားသူ ၆%၊ ကွာရှင်းပြတ်စဲထားသူ ၁၀% နှင့် တစ်ခါမျှ လက်မထပ်ရသေးသူ ၂၅% ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.census.gov/prod/2008pubs/09statab/pop.pdf|publisher=U.S. Census Bureau|work=Statistical Abstract of the United States 2009| title=Table 55—Marital Status of the Population by Sex, Race, and Hispanic Origin: 1990 to 2007|accessdate = 2009-10-11}}&lt;/ref&gt; အမျိုးသမီး အများစုသည် အိမ်ပြင်ပတွင် အလုပ်လုပ်ကြပြီး အများစုမှာ ဘွဲ့ရရှိထားသူများ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.iserp.columbia.edu/news/articles/female_college.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070609151527/http://www.iserp.columbia.edu/news/articles/female_college.html |archivedate=9 June 2007 |title=Women's Advances in Education |publisher=Columbia University, Institute for Social and Economic Research and Policy |year=2006 |accessdate=2007-06-06 }}&lt;/ref&gt;

လိင်တူခြင်း လက်ထပ်ခြင်းမှာ နိုင်ငံရေး အရ အငြင်းပွားစရာ ကိစ္စတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ အချို့သော ပြည်နယ်များတွင် လိင်တူအချင်းချင်း လက်ထပ်ခြင်း မဟုတ်သော်လည်း ဥပဒေအရ ပေါင်းစည်းနေထိုင်ခြင်း နှင့် လက်မထပ်ဘဲ အတူတကွ နေထိုင်ခြင်းတို့ကို လက်ထပ်ထိမ်းမြားခြင်းအစား ခွင့်ပြုထားသည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ်မှစ၍ အချို့သော ပြည်နယ်များသည် တရားစွဲဆိုမှုများနှင့် ဥပဒေပြုမှုများကြောင့် ယောက်ျားချင်း လက်ထပ်ခြင်းကို ဥပဒေနှင့် အညီ ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ဖက်ဒရယ် အစိုးရ နှင့် ပြည်နယ် အများစုတွင် လက်ထပ်ထိမ်းမြားခြင်းကို ယောက်ျားနှင့် မိန်းမ ပေါင်းစည်းခြင်းဟုသာ သတ်မှတ်ထားခြင်းနှင့် လိင်တူချင်း လက်ထပ်ခြင်းကို တရားဝင် တားမြစ်ထားခြင်းများ ရှိသည်။ ထိုကိစ္စနှင့် ပတ်သက်၍ လူအများစု၏ အယူအဆမှာ ၁၉၉၀ ခုနှစ်များက အများစုက ဆန့်ကျင်ကြသော်လည်း ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် စာရင်းဇယားအရ မတင်မကျ ဖြစ်နေသော ကိစ္စအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.gallup.com/poll/147662/First-Time-Majority-Americans-Favor-Legal-Gay-Marriage.aspx |title=For First Time, Majority of Americans Favor Legal Gay Marriage |publisher=Gallup.com |date= |accessdate=2011-07-10}}&lt;/ref&gt;

ဆယ်ကျော်သက်များ ကိုယ်ဝန်ရရှိမှုမှာ အမျိုးသမီး ၁၀၀၀ လျှင် ၇၉.၈ ဦးမျှ ဖြစ်ပြီး အိုအီးစီဒီ နိုင်ငံများတွင် အများဆုံး ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nationmaster.com/graph/peo_tee_bir_rat-people-teenage-birth-rate |title=Teenage birth rate statistics&amp;nbsp;– countries compared&amp;nbsp;– NationMaster People |publisher=Nationmaster.com |date= |accessdate=2011-07-10}}&lt;/ref&gt; ယခင်က ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချမှုနှင့် ပတ်သက်သော ကိစ္စကို ပြည်နယ်အလိုက် ဆုံးဖြတ်ခွင့် ပေးထားသော်လည်း ၁၉၇၃ခုနှစ် တရားရုံးချုပ်၏ ဆုံးဖြတ်ချက်မှ အစပြု၍ တစ်နိုင်ငံလုံး အတိုင်းအတာဖြင့် ခွင့်ပြုပေးခဲ့သည်။ ထိုကိစ္စမှာ အငြင်းပွားစရာ ကိစ္စတစ်ရပ် ဖြစ်နေခဲ့ပြီး နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာသည့်တိုင်အောင်ပင် အများပြည်သူ၏ အယူအဆမှာ အမျိုးမျိုး အစားစား ကွဲပြား နေခဲ့သည်။ ပြည်နယ်အများစုတွင် ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခြင်း အတွက် အများပြည်သူဆိုင်ရာ ထောက်ပံ့ကြေးကို တားမြစ်ထားခြင်း၊ နှောင်းမှ ဖျက်ချခြင်းကို ကန့်သတ်ထားခြင်း၊ အရွယ်မရောက်သေးသူများ အတွက် မိဘအား အသိပေးရန် လိုအပ်ခြင်း နှင့် မဖျက်ချမီ အချိန်ကာလ တစ်ခု စောင့်ဆိုင်းရန် ပြဋ္ဌာန်းထားခြင်းတို့ ရှိသည်။ ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချမှုနှုန်းမှာ ကျဆင်းလာသော်လည်း အချိုးအစား အရ ကလေး ၁၀၀၀ လျှင် ၂၄၁ ဦး ဖျက်ချမှု ရှိနေပြီး ၁၅ နှစ်မှ ၄၄ နှစ်အတွင်း အမျိုးသမီး ၁၀၀၀ တွင် ၁၅ ဦး ဖျက်ချမှု ရှိနေသဖြင့် အခြားသော အနောက်နိုင်ငံများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက များပြားနေသေးသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/ss5511a1.htm|author=Strauss, Lilo T., et al.|title=Abortion Surveillance—United States, 2003|accessdate = 2007-06-17 |publisher=Centers for Disease Control, National Center for Chronic Disease Prevention and Health Promotion, Division of Reproductive Health|work=MMWR|date=2006-11-24}}&lt;/ref&gt;

== ယဉ်ကျေးမှု ==
[[File:Liberty-statue-from-below.jpg|right|thumb|[[လစ်ဘာတီ ရုပ်တု]] အား တကမ္ဘာလုံးမှ အမေရိကန်၏ ပြယုဂ် အဖြစ်နှင့် လွတ်လပ်မှု၊ ဒီမိုကရေစီနှင့် အခွင့်အလမ်းတို့၏ ဝိဉာဏ အဖြစ် မှတ်ယူကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web| title = Statue of Liberty| work=World Heritage| publisher=UNESCO| url = http://whc.unesco.org/en/list/307| accessdate = 2011–10–20}}&lt;/ref&gt;]]

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ယဉ်ကျေးမှုမျိုးစုံသော နိုင်ငံဖြစ်ပြီး လူမျိုးစု၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ တန်ဖိုးထားမှု အမျိုးမျိုးအစားစားတို့ တည်ရှိရာ နိုင်ငံဖြစ်သည်။ &lt;ref name=&quot;Society in Focus&quot;&gt;Thompson, William, and Joseph Hickey (2005). ''Society in Focus''. Boston: Pearson. ISBN 0-205-41365-X.&lt;/ref&gt; လူနီ များနှင့် ဟာဝိုင်အီကျွန်းသားများမှ လွဲလျှင် အခြားသော အမေရိကန် အားလုံး နှင့် ၎င်းတို့၏ ဘိုးစဉ်ဘောင်ဆက်များမှာ လွန်ခဲ့သော ၅ ရာစု အတွင်းက အမေရိကန်သို့ ရွှေ့ပြောင်းလာကြခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Fiorina, Morris P., and Paul E. Peterson (2000). ''The New American Democracy''. London: Longman, p. 97. ISBN 0-321-07058-5.&lt;/ref&gt; အမေရိကန်၏ အဓိက ယဉ်ကျေးမှုမှာ ဥရောပမှ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူတို့ ထံမှ ဆင်းသက်လာသော အနောက်တိုင်းယဉ်ကျေးမှု ဖြစ်ပြီး အာဖရိကမှ ကျွန်များ ယူဆောင်လာသည့် ယဉ်ကျေးမှု ကဲ့သို့သော အခြားယဉ်ကျေးမှုများမှ လွှမ်းမိုးမှုများ ပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;Holloway, Joseph E. (2005). ''Africanisms in American Culture'', 2d ed. Bloomington: Indiana University Press, pp. 18–38. ISBN 0-253-34479-4. Johnson, Fern L. (1999). ''Speaking Culturally: Language Diversity in the United States''. Thousand Oaks, Calif., London, and New Delhi: Sage, p. 116. ISBN 0-8039-5912-5.&lt;/ref&gt; လတ်တလော အာရှမှ ရွှေ့ပြောင်းလာသူများနှင့် အထူးသဖြင့် လက်တင်အမေရိကမှ ပြောင်းလဲလာသော သူတို့ထံမှ ယဉ်ကျေးမှုများ ထပ်မံ ရောစွက်လိုက်သဖြင့် လက်ရှိယဉ်ကျေးမှု အခြေအနေတို့ကို ဟင်းအိုးထဲတွင် ရောမွှေထားသကဲ့သို့ ရှိသော ယဉ်ကျေးမှုဟု ပုံဖော်လေ့ ရှိကြသလို ပြောင်းရွှေ့လာသူများနှင့် သူတို့၏ မျိုးဆက်များမှ ရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှုကို ထိန်းသိမ်းကြသဖြင့် အသုပ်ပန်းကန်ကဲ့သို့ တသီးတခြား ယဉ်ကျေးမှုများ ပေါင်းစပ်နေသော ယဉ်ကျေးမှုဟုလည်း ပုံဖော်လေ့ ရှိကြသည်။

အမေရိကန် ယဉ်ကျေးမှုသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် တစ်သီးတစ်သန့် အဖြစ်ဆုံး ယဉ်ကျေးမှုဟု မှတ်ယူကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.clearlycultural.com/geert-hofstede-cultural-dimensions/individualism/|title=Individualism| publisher = Clearly Cultural|accessdate=2009-02-28}}&lt;/ref&gt; အမေရိကန် အိပ်မက် သို့မဟုတ် အမေရိကန်တို့သည် လူမှုအဆင့်အတန်း အမြင့်ဆုံး အထိ မြင့်တက်လာနိုင်သည့် အခွင့်အလမ်းရှိသည် ဟူသည့် အယူအဆမှ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ချင်သူ အများစုကို ဆွဲဆောင်နိုင်သည်။.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.oecd.org/dataoecd/2/7/45002641.pdf|title=A Family Affair: Intergenerational Social Mobility across OECD Countries|publisher=OECD|work=Economic Policy Reforms: Going for Growth|year=2010|accessdate=2010-09-20}} {{cite web|url=http://www.suttontrust.com/reports/IntergenerationalMobility.pdf|title=Intergenerational Mobility in Europe and North America|author=Blanden, Jo, Paul Gregg, and Stephen Malchin|publisher=Centre for Economic Performance|month=April|year=2005|accessdate=2006-08-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060623094610/http://www.suttontrust.com/reports/IntergenerationalMobility.pdf|archivedate=23 June 2006}}&lt;/ref&gt; အဓိက ယဉ်ကျေးမှုအရ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုသည် အဆင့်အတန်း ခွဲခြားမှု မရှိသော လူ့အဖွဲ့အစည်းအဖြစ် သတ်မှတ်သော်လည်း&lt;ref&gt;{{cite book |last=Gutfield |first=Amon |year=2002 |title=American Exceptionalism: The Effects of Plenty on the American Experience |publisher=Sussex Academic Press |location=Brighton and Portland |page=65 |isbn=1-903900-08-5}}&lt;/ref&gt; ပညာရှင်များက နိုင်ငံအတွင်း လူမှု အဆင့်အတန်းများ သိသိသာသာ ကွဲပြားသဖြင့် အချင်းချင်း ပေါင်းစည်းခြင်း၊ ဘာသာစကား နှင့် တန်ဖိုးထားမှု တို့အပေါ်တွင် အကျိုးသက်ရောက်မှု ရှိသည် ဆိုသည့် အချက်ကို ထုတ်နှုတ်ပြထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite book |last=Zweig |first=Michael |year=2004 |title=What's Class Got To Do With It, American Society in the Twenty-First Century |publisher=Cornell University Press |location=Ithaca, NY |isbn=0-8014-8899-0}} {{cite web |url=http://eric.ed.gov/ERICWebPortal/Home.portal?_nfpb=true&amp;_pageLabel=RecordDetails&amp;ERICExtSearch_SearchValue_0=ED309843&amp;ERICExtSearch_SearchType_0=eric_accno&amp;objectId=0900000b800472a5 |title=Effects of Social Class and Interactive Setting on Maternal Speech |publisher=Education Resource Information Center |accessdate=2007-01-27}}&lt;/ref&gt; အမေရိကန်၏ လူလတ်တန်းစား နှင့် ပရော်ဖက်ရှင်နယ် အဆင့်အတန်း ရှိသူများမှ ခေတ်သစ် သာတူညီမျှ အမျိုးသမီးဝါဒ၊ ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး ဝါဒ နှင့် ယဉ်ကျေးမှု အမျိုးမျိုးရှိသော ဝါဒ အစရှိသော ယနေ့လက်ရှိ လူမှုရေး လမ်းကြောင်းများကို အစပျိုးပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite book |last=Ehrenreich |first=Barbara |year=1989 |title=Fear of Falling, The Inner Life of the Middle Class |url=https://archive.org/details/fearoffallinginn00ehre |publisher=HarperCollins |location=New York |isbn=0-06-097333-1}}&lt;/ref&gt; အမေရိကန်တို့၏ မိမိဘာသာ ရှုမြင်မှု၊ လူမှုရေး အမြင် နှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ လိုအပ်ချက်များသည် ၎င်းတို့ လုပ်ကိုင်သော အလုပ်အကိုင်နှင့် မကြုံစဖူး နီးစပ်နေလေ့ ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite book |last=Eichar |first=Douglas |year=1989 |title=Occupation and Class Consciousness in America |url=https://archive.org/details/occupationclassc00eich |publisher=Greenwood Press |location=Westport, CT |isbn=0-313-26111-3}}&lt;/ref&gt; အမေရိကန်များ အနေနှင့် လူမှုစီးပွားရေး ဆိုင်ရာ အောင်မြင်မှုများကို အလွန်တန်ဖိုးထားလေ့ ရှိသော်လည်း သူလိုငါလို လူသာမန် ဖြစ်ခြင်းကို ယေဘုယျအားဖြင့် ကောင်းသည့် အချက်အဖြစ် ရှုမြင်လေ့ ရှိကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite book |last=O'Keefe |first=Kevin |year=2005 |title=The Average American |url=https://archive.org/details/averageamericant00okee |publisher=PublicAffairs |location=New York |isbn=1-58648-270-X}}&lt;/ref&gt;

=== ခေတ်စားသော မီဒီယာများ ===
[[File:PB050006.JPG|thumb|left|ဟောလိဝုဒ် ဆိုင်းဘုတ်]]
ကမ္ဘာပေါ်တွင် ပထမဆုံးသော စီးပွားဖြစ် ရုပ်ရှင်ပြသမှုကို ၁၈၉၄ ခုနှစ်က နယူးယောက်မြို့တော်တွင် စတင်ခဲ့ပြီး သောမတ် အက်ဒီဆင် ၏ ကိုင်နက်တိုစကုပ် ခေါ် ရုပ်ရှင်ပြစက်ကို အသုံးပြုခြင်း ဖြစ်သည်။ နောက်တစ်နှစ်တွင် ပထမဆုံးသော ရုပ်ရှင်ပွဲကို နယူးယောက် မြို့တော်တွင်ပင် ပြသခဲ့ပြီး နောက်ထပ် ဆယ်စုနှစ်များတွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုသည် အသံထွက် ရုပ်ရှင် ထုတ်လုပ်မှုတွင် ရှေ့ပြေးဖြစ်ခဲ့သည်။ ၂၀ ရာစုနှစ် အစောပိုင်းမှစ၍ အမေရိကန် ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းသည် ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ် ဟောလိဝုဒ် တွင်သာ အများအားဖြင့် အခြေပြုခဲ့သည်။ ဒါရိုက်တာ ဒီ ဒဗလျူ ဂရစ်ဖစ်သည် ရုပ်ရှင်ဆိုင်ရာ အသုံးအနှုန်းများကို တီထွင်ရာတွင် အဓိက ဖြစ်ခဲ့ပြီး အော်လ်ဆန် ဝဲလ် ရိုက်ကူးသည် စီတီဇင် ကိန်း (၁၉၄၁) ဆိုသော ရုပ်ရှင်မှာ အချိန်တိုင်းအတွက် အကောင်းဆုံး ရုပ်ရှင်ဟု မကြာခဏ ရည်ညွှန်းလေ့ ရှိကြသည်။&lt;ref&gt;[http://www.filmsite.org/villvoice.html ''Village Voice'': 100 Best Films of the 20th century (2001)]. Filmsite.org; [http://www.bfi.org.uk/sightandsound/topten/poll/critics-long.html ''Sight and Sound'' Top Ten Poll 2002]. BFI. Retrieved on 2007-06-19.&lt;/ref&gt; အမေရိကန် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ ဖြစ်ကြသော ဂျွန်ဝိန်း နှင့် [[မာရီလင်မွန်ရိုး]] တို့သည် အလွန်နာမည်ကျော်ကြားသော သရုပ်ဆောင်များ ဖြစ်ခဲ့ကြပြီး ထုတ်လုပ်သူနှင့် စွန့်ဦးတီထွင်သူ တစ်ဦး ဖြစ်သည့် ဝေါ့သ် ဒစ်စနေး သည် ကာတွန်းကား နှင့် ရုပ်ရှင်ရောင်းဝယ်ရေး တွင် ဦးဆောင်ဦးရွက် ပြုသူ တစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဟောလိဝုဒ်မှာ အဓိက ရုပ်ရုင် စတူဒီယိုများသည် စတားဝါး (၁၉၇၇) နှင့် တိုက်တန်းနစ် (၁၉၉၇) အစရှိသော စီးပွားရေး အရ အကျိုးအမြတ် အများဆုံး ရုပ်ရှင်များကို ထုတ်လုပ် ရိုက်ကူးခဲ့ကြပြီး ဟောလိဝုဒ်မှ ထွက်ရှိသော ရုပ်ရှင်များမှာ ကမ္ဘာ့ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းတွင် ယနေ့တိုင် အဓိကနေရာမှ ပါဝင်လျက် ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.unesco.org/bpi/eng/unescopress/2000/00-120e.shtml |title=World Culture Report 2000 Calls for Preservation of Intangible Cultural Heritage |date=2000-11-17 |publisher=UNESCO |accessdate=2007-09-14 }} {{cite web |url=http://www1.worldbank.org/economicpolicy/globalization/thwart.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071017111347/http://worldbank.org/economicpolicy/globalization/thwart.html |archivedate=17 October 2007 |title=Summary: Does Globalization Thwart Cultural Diversity? |publisher=World Bank Group |accessdate=2007-09-14 }}&lt;/ref&gt;

အမေရိကန်များသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် တယ်လီဗွီးရှင်း အကြည့်ဆုံးသော လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.nationmaster.com/graph/med_tel_vie-media-television-viewing |title=Media Statistics &gt; Television Viewing by Country |publisher=NationMaster |accessdate=2007-06-03}}&lt;/ref&gt; တယ်လီဗွီးရှင်း ကြည့်သော အချိန်မှာ တဖြည်းဖြည်း မြင့်တက်လျက် ရှိပြီး ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ပျမ်းမျှ တစ်နေ့ ၅ နာရီနှုန်း အထိ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.emarketer.com/Article.aspx?R=1005003 |title=Broadband and Media Consumption |date=2007-06-07 |publisher=eMarketer |accessdate=2007-06-10 |archive-date=19 July 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090719045955/http://www.emarketer.com/Article.aspx?R=1005003 }}&lt;/ref&gt; တယ်လီဗွီးရှင်း လွှင့်ထုတ်သော အဓိက ကွန်ယက် ၄ ခုစလုံးမှာ စီးပွားဖြစ် ထုတ်လွှင့်မှုများ ဖြစ်ကြသည်။ အမေရိကန်တို့သည် ရေဒီယိုထုတ်လွှင့်မှုများကိုလည်း နားထောင်လေ့ ရှိပြီး အများအားဖြင့် စီးပွားဖြစ် ထုတ်လွှင့်မှုများကို နားထောင်လေ့ ရှိကာ ပျမ်းမျှအားဖြင့် တစ်နေ့လျှင် ၂ နာရီခွဲနှုန်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.emarketer.com/Article.aspx?R=1004830 |title=TV Fans Spill into Web Sites |date=2007-06-07 |publisher=eMarketer |accessdate=2007-06-10 |archive-date=24 June 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100624071851/http://www.emarketer.com/Article.aspx?R=1004830 }}&lt;/ref&gt; ဝက်ဘ်ပေါ်တယ်များနှင့် ရှာဖွေသည့် ဝက်ဘ်ဆိုက်ဒ်များမှ လွဲလျှင် ခေတ်အစားဆုံး ဝက်ဘ်ဆိုက်ဒ်များမှာ [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်]]၊ [[ယူကျု(ဘ်)]]၊ [[ဝီကီပီးဒီးယား]]၊ ဘလော့ဂါ၊ အီးဘေး နှင့် ခရိတ်ခ်လစ် (Craigslist) တို့ ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;alexa-topsitesus&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.alexa.com/topsites/countries/US |title=Top Sites in United States |year=2010 |publisher=Alexa |accessdate=2010-03-27 |archivedate=9 April 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160409001248/http://www.alexa.com/topsites/countries/US }}&lt;/ref&gt;

စည်းချက်ကျပြီး လှပသော စာသားများပါဝင်သည့် အာဖရိကန်-အမေရိကန် ဂီတသည် အမေရိကန် ဂီတတစ်ခုလုံး အပေါ်တွင် နက်ရှိုင်းစွာ လွှမ်းမိုးမှု ရှိပြီး ဥရောပ ရိုးရာဂီတမှ ကွဲပြားခြားနား သွားစေသည်။ ဖော့ခ် ဂီတ၏ အစိတ်အပိုင်းများမှ အသုံးအနှုန်းများ ဖြစ်ပြီး ယခုအခါတွင် ခေတ်ဟောင်းဂီတဟု သိရှိနေကြသည့် ဘလူး ဂီတ စသည်တို့အား တကမ္ဘာလုံးရှိ ပရိသတ်တို့ နှစ်ခြိုက်အားပေးသော ဂီတအမျိုးအစားများ အဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့ကြသည်။ ၂၀ ရာစု အစောပိုင်းတွင် လူးဝစ် အမ်းစထရောင်း နှင့် ဒျု အယ်လင်တန် အစရှိသူတို့က ဂျက်ဇ်ဂီတ ကို တီထွင်ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၂၀ ခုနှစ်များအတွင်း ကျေးလက်ဂီတကို တီထွင်ခဲ့ကြပြီး ၁၉၄၀ နှစ်များတွင် ရစ်သမ်နှင့် ဘလူး သို့ R&amp;B ဂီတကို တီထွင်ခဲ့ကြသည်။ [[ပရက်စလေ|အဲလ်ဗစ် ပရက်စလေ]] နှင့် ချပ်ခ် ဘယ်ရီတို့သည် ၁၉၅၀ ခုနှစ် အလယ်ပိုင်းများ အတွင်း ရော့ခ်အင်ရိုးဂီတကို ရှေးဦးဖန်တီးခဲ့သူများတွင် ပါဝင်သည်။ ၁၉၆၀ ခုနှစ်များတွင် ဘော့ပ် ဒိုင်လန်မှ ဖော့ခ် ဂီတကို ပြန်လည်ဆန်းသစ်ရာမှ လူသိများ အထင်ရှားဆုံးသော တေးရေးဆရာ တစ်ယောက် ဖြစ်ခဲ့ပြီး ဂျိမ်းစ်ဘရောင်းမှ ဖန့်ခ်ဂီတ ဖန်တီးမှုများတွင် ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ အမေရိကန်တို့၏ လတ်တလော တီထွင်မှုများတွင် ဟစ်ဟော့ပ် ဂီတ နှင့် ဟောက်စ် ဂီတတို့ ပါဝင်သည်။ အမေရိကန် ပေါ့ပ်စတားများဖြစ်ကြသော ပရက်စလေ၊ [[မိုက်ကယ်လ် ဂျက်ဆင်]] နှင့် မက်ဒေါနား တို့သည် ကမ္ဘာကျော် အဆိုတော်များ အဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;Biddle, Julian (2001). ''What Was Hot!: Five Decades of Pop Culture in America''. New York: Citadel, p. ix. ISBN 0-8065-2311-5.&lt;/ref&gt;

=== စာပေ၊ အတွေးအခေါ်နှင့် အနုပညာ ===
[[File:Kerouac by Palumbo.jpg|thumb|upright|၁၉၅၀ ခုနှစ်များမှ ထင်ရှားလာခဲ့သော ဘိမျိုးဆက်ဟု ခေါ်သည့် စာရေးဆရာ အုပ်စုထဲမှ ထင်ရှားသော စာရေးဆရာ တစ်ဦးဖြစ်သည့် ဂျက် ကီရွက်]]

၁၈ ရာစုနှစ်နှင့် ၁၉ ရာစု အစောပိုင်းကာလများက အမေရိကန် အနုပညာနှင့် စာပေတို့သည် ဥရောပမှ နည်းပေး လမ်းပြမှုများကို ခံယူခဲ့ကြသည်။ နသန်နီယယ် ဟော်သွန်း၊ အက်ဒ်ဂါ အယ်လန် ပိုး နှင့် ဟင်နရီ ဒေးဗစ် သောရိုး တို့က ၁၉ ရာစု အလယ်ပိုင်းတွင် အမေရိကန် စာပေ၏ တသီးတခြား ထင်ရှားသောဟန်ကို ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့ ကြသည်။ မာ့ခ်တွန်း နှင့် ကဗျာဆရာ ဝေါ့သ် ဝှစ်တ်မန်း တို့မှာ ရာစုနှစ်၏ ဒုတိယပိုင်း တစ်ဝက်တွင် အဓိက အရေးပါသော ထင်ရှားသူများ ဖြစ်ကြသည်။ အယ်မလီ ဒစ်ကင်ဆန် ကို သူမ အသက်ရှင်စဉ်ကာလက သိရှိသူ မရှိသလောက် နည်းသော်လည်း အခုအခါတွင် အမေရိကန်၏ မရှိမဖြစ် ကဗျာဆရာမ တစ်ဦး အဖြစ် အသိအမှတ် ပြုလာကြသည်။&lt;ref&gt;[[Harold Bloom|Bloom, Harold]]. 1999. ''Emily Dickinson''. Broomall, PA: Chelsea House Publishers. p. 9. ISBN 0-7910-5106-4.&lt;/ref&gt; နိုင်ငံနှင့် ဆိုင်သော အတွေ့အကြုံတို့၏ အခြေခံမြင်ကွင်းများ နှင့် ဇာတ်ကောင်စရိုက်များကို အသားပေး ရေးထားသော ဝတ္ထုများ ဖြစ်ကြသည့် ဟာမန်း မယ်လ်ဗေးလ် ၏ မော်ဘီဒစ်ခ် (၁၈၅၁)၊ မာ့ခ်တွန်း၏ ဟပ်ကယ်ဘယ်ရီ ဖင်န် ၏ စွန့်စားခန်းများ (၁၈၈၅)၊ အက်ဖ် စကော့ ဖစ်ဇ်ဂျာရဲလ် ၏ မဟာ ဂက်စဘီ (၁၉၂၅) အစရှိသော စာအုပ်တို့ကို အမေရိကန်၏ မဟာဝတ္ထုများ အဖြစ် ဂုဏ်ပြုခေါ်ဆိုနိုင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Buell, Lawrence|title=The Unkillable Dream of the Great American Novel: ''Moby-Dick'' as Test Case |year= 2008|work=American Literary History|volume=20|issue=1–2|pages=132–155|doi=10.1093/alh/ajn005|journal=American Literary History|month=Spring/Summer|issn=0896-7148}}&lt;/ref&gt;

အမေရိကန်နိုင်ငံသား ၁၂ ဦးတို့သည် စာပေဆိုင်ရာ နိုဘယ်လ်ဆုကို ရရှိခဲ့ပြီး နောက်ဆုံးရရှိခဲ့သူမှာ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် ရရှိခဲ့သော လူးဝီစ် ဂလက်ဒ် ဖြစ်သည်။ ဝီလီယမ် ဖော့သ်ကနာ နှင့် အားနတ်စ် ဟဲမင်းဝေးတို့အား မကြာခဏဆိုသလိုပင် ၂၀ ရာစု၏ လွှမ်းမိုးမှု အရှိဆုံး စာရေးဆရာများ အဖြစ် အမည်တပ် လေ့ ရှိသည်။&lt;ref&gt;Quinn, Edward (2006). ''A Dictionary of Literary and Thematic Terms''. Infobase, p. 361. ISBN 0-8160-6243-9. Seed, David (2009). ''A Companion to Twentieth-Century United States Fiction''. Chichester, West Sussex: John Wiley and Sons, p. 76. ISBN 1-4051-4691-5. Meyers, Jeffrey (1999). ''Hemingway: A Biography''. New York: Da Capo, p. 139. ISBN 0-306-80890-0.&lt;/ref&gt; အနောက်တိုင်း ကောင်ဘွိုင်စာပေများနှင့် စုံထောက်ရာဇဝတ်မှုကို အခြေခံထားသော ဝတ္ထုများမှာ အမေရိကန်မှ စတင်ပေါ်ထွန်းခဲ့သည်။ ဘိ မျိုးဆက်ဟု ခေါ်သည့် စာရေးဆရာ တစ်စုက ခေတ်သစ် စာပေ အရေးအသားများကို စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ထိုအုပ်စုထဲတွင် ပို့စ်မော်ဒန် စာရေးဆရာများ ဖြစ်ကြသော ဂျွန်ဘာ့တ်၊ သောမတ်စ် ပင်ချွန် နှင့် ဒွန် ဒယ်လီလို စသူတို့ ပါဝင်သည်။

သော်ရိုးနှင့် ရပ်ဖ် ဝေါ်လ်ဒို အီမာဆန် တို့ ဦးဆောင်သော အမေရိကန်တွေ့ကြုံလွန်ဝါဒီ (transcendentalists) များက ပထမဆုံး အမေရိကန် အတွေးအခေါ် ဆိုင်ရာ လှုပ်ရှားမှုကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အမေရိကန် ပြည်တွင်းစစ် အပြီးတွင် ချားလ်စ် ဆန်ဒါ ပီးယားစ် မှ စတင်ပြီး ဝီလီယမ် ဂျိမ်းစ်နှင့် ဂျွန်ဒူဝီတို့က ဆက်ခံကာ လက်တွေ့ပဓာနဝါဒ (pragmatism) ကို ဦးဆောင် ထုတ်ဖော်ခဲ့ကြသည်။ ၂၀ ရာစု အတွင်းတွင် နိုရမ် ချောင်စကီး၏ အယူဝါဒအပေါ်တွင် ဒဗလျူ ဗွီ ကွိုင်း နှင့် ရစ်ချက် ရော်တီတို့က ထပ်ဆင့်မွမ်းမံ ထားသည့် အတွေးအခေါ်များ ဖြစ်သည် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ အတွေးအခေါ် ပညာ (analytic philosophy) ကို အမေရိကန် ပညာရှင်တို့၏ ရှေ့မှောက်သို့ ဆောင်ယူလာခဲ့သည်။ ဂျွန်ရောလ် နှင့် ရောဘတ် နိုဇစ်ခ် တို့က နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အတွေးအခေါ်ပညာကို ပြန်လည် အသက်သွင်းခဲ့သည်။

ရုပ်ပြအနုပညာများတွင် ဟတ်ဒ်ဆန်မြစ် အနုပညာကျောင်းသည် ဥရောပသားတို့၏ သဘာဝတ္တဗေဒ (naturalism ) ပေါ်တွင် မူတည် လှုပ်ရှားသည့် ၁၉ ရာစု အလယ်ပိုင်း လှုပ်ရှားမှု တစ်ခု ဖြစ်သည်။ သောမတ်စ် အီကင်၏ သရုပ်မှန် ပန်းချီများမှာ ယခုအခါတွင် အလွန်ထင်ရှားနေပြီ ဖြစ်သည်။ ၁၉၁၃ ခုနှစ်တွင် နယူးယောက် မြို့တွင် ပြသခဲ့သည့် အာမာရီ ပြပွဲ ဟုခေါ်သည့် ဥရောပ မော်ဒန်ပန်းချီပြပွဲမှ အများအား အံ့အား သင့်သွားစေခဲ့ပြီး အမေရိကန် ပန်းချီ၏ အခင်းအကျင်းကို ပြောင်းလဲသွားစေခဲ့သည်။
&lt;ref&gt;Brown, Milton W. (1988 1963). ''The Story of the Armory Show''. New York: Abbeville. ISBN 0-89659-795-4.&lt;/ref&gt; ဂျော်ဂျီယာ အို ကိဖ်၊ မားစ်ဒန် ဟတ်တလေနှင့် အခြားသူတို့သည် အသစ်အဆန်း ပုံစံအသစ်များကို စမ်းသပ်ခဲ့ကြသည်။ အရေးပါသော အနုပညာလှုပ်ရှားမှုများ ဖြစ်ကြသည့် ဂျက်ဆန် ပိုးလော့ခ် နှင့် ဝီလမ် ဒီ ကွန်းနင်း တို့၏ အက်ဘ်ဆထရက် အိတ်စပရက်ရှင်နစ်ဇင် ဝါဒ၊ အန်ဒီ ဝါဟိုး နှင့် ရွိုင်း လစ်တန်ရှတိန်းတို့၏ ပေါ့ပ်အတ် စသည်တို့သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင်ပင် အများစု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ မော်ဒန်ဝါဒနှင့် ပို့စ်မော်ဒန်ဝါဒ ရေစီးကြောင်းများက အမေရိကန် ဗိသုကာပညာရှင်များ ဖြစ်ကြသော ဖရန့်ခ် လွိုက် ရိုက်၊ ဖိလစ် ဂျွန်ဆင် နှင့် ဖရန့်ခ် ဂေရီ တို့အား ကျော်ကြားမှု ရရှိစေခဲ့သည်။


အမေရိကန်တွင် ပြဇာတ်နှင့် ပတ်သက်၍ အဓိက မြှင့်တင်ခဲ့သူမှာ ပြဇာတ်စီစဉ်သူ ပီ တီ ဘာနမ် ဖြစ်ပြီး ၁၈၄၁ ခုနှစ်တွင် မက်ဟက်တန် အောက်ပိုင်းတွင် ဖျော်ဖြေရေး အဆောက်အဦးများကို စတင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၈၇၀ နှောင်းပိုင်းနှစ်များမှ စ၍ ဟယ်ရီဂန် နှင့် ဟတ် တို့က ထင်ရှားသော သီချင်းဖွဲ့ ဟာသပြဇာတ်များကို ထုတ်ဖော် တင်ဆက်ခဲ့သည်။ ၂၀ ရာစုတွင် ဘရော့ဒ်ဝေး၌ ခေတ်သစ် ဂီတပုံစံများ ထွက်ပေါ်လာခဲ့ပြီး ဇာတ်ရုံမှ သီချင်းများကို ရေးသားသူ အိုက်ဗင် ဘာလင်၊ ကိုးလ် ပေါ်တာ၊ စတီဖင် ဆုံဟိမ်း တို့၏ သီချင်းများမှာ ပေါ့ပ်ဂီတ၏ စံနှုန်းများ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ပြဇာတ်ရေးဆရာ ယူဂျင်း အို နေးလ်သည် ၁၉၃၆တွင် စာပေ ဆိုင်ရာ နိုဘယ်လ်ဆုကို ရရှိခဲ့ပြီး အခြားပြဇာတ်နှင့် သက်ဆိုင်သူများထဲမှ ဆုရရှိကြသူများမှာ ပူလစ်ဇာဆု ရရှိခဲ့ကြသော တင်နက်ဆီ ဝီလီယမ်၊ အက်ဒဝပ် အယ်လ်ဘီး နှင့် အော်ဂတ်စ် ဝီလ်ဆင်တို့ ဖြစ်ကြသည်။

ထိုအချိန်ထိုအခါက လူသိနည်းခဲ့သော်လည်း ၁၉၁၀ ခုနှစ်များမှ ချားလ်စ်အိုက်ဗ်၏ ရေးသားတက်ဆက်မှုများမှာ ဂန္ထဝင်ဆိုင်ရာ ဂီတတွင် အမေရိကန် တေးရေးဆရာ တစ်ယောက်၏ ပထမဆုံး အဓိက ပါဝင်ပတ်သက်မှု ပင် ဖြစ်သည်။ စမ်းသပ်တီထွင်သူများ ဖြစ်ကြသည့် ဟင်နရီ ကိုဝဲလ် နှင့် ဂျွန်ကေ့ဂျ် တို့သည် ဂန္ထဝင်ဂီတ ဆိုင်ရာ တေးသွားများ ရေးဖွဲ့မှုအတွက် တမူထူးခြားသော အမေရိကန် နည်းလမ်းဖြင့် ချည်းကပ်မှုကို ဖန်တီးခဲ့သည်။ အာရွန် ကော့ပ်လန်းနှင့် ဂျော့ရှ် ဂါ့ရှ်ဝင်တို့က ခေတ်ပေါ်ဂီတနှင့် ဂန္ထဝင်ဂီတ အရောအနှောကို ဖန်တီး ခဲ့ကြသည်။ အကဆရာများ ဖြစ်ကြသည့် အစ်ဆာဒိုရာ ဒွန်ကန် နှင့် မာသာ ဂရေဟမ် တို့သည် ခေတ်ပေါ်အကကို ကူညီ တီထွင်ခဲ့ကြပြီး ဂျော့ရှ် ဘလန်ချိုင်း နှင့် ဂျရုန်း ရော်ဘင်တို့မှာ ၂၀ ရာစု ဘဲလေး အက၏ ဦးဆောင်ဦးရွက် ပြုသူများ ဖြစ်ကြသည်။ အမေရိကန်တို့သည် ခေတ်ပေါ် အနုပညာဖြစ်သော ဓာတ်ပုံပညာတွင် အရေးပါခဲ့သည်မှာ ကြာမြင့်လှပြီ ဖြစ်သည်။ အဓိက နာမည်ကြီး ဓာတ်ပုံဆရာများတွင် အဲဖရက် စတေးဂလစ်၊ အက်ဒဝပ် စတိုင်းချန်း နှင့် အန်ဆယ် အဒမ် စသူတို့ ပါဝင်သည်။ သတင်းစာများမှ ဟာသကာတွန်းတိုများနှင့် ရုပ်ပြစာအုပ်များမှာ အမေရိကန်တို့၏ တီထွင်မှုများ ဖြစ်ကြသည်။ ရုပ်ပြများထဲတွင် ထူးခြားသော အရည်အသွေးရှိသည်ဟု စံတင်ထိုက်သည့် မဟာ သူရဲကောင်း စူပါမင်းမှာ အမေရိကန်၏ ပြယုဂ်တစ်ခုပင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite book | last=Daniels | first=Les | authorlink=Les Daniels | year=1998 | title=Superman: The Complete History | page=11 | edition=1st | publisher=[[Titan Books]] | isbn=1-85286-988-7 }}&lt;/ref&gt;

=== အစားအစာ ===
အမေရိကန်၏ အဓိကအစားအစာများမှာ အခြား အနောက်နိုင်ငံများနှင့် တူညီသည်။ ဂျုံသည် အဓိက စားသုံးသည့် သီးနှံဖြစ်သည်။ လူနီများ နှင့် အစောပိုင်း ဥရောပ အခြေချ နေထိုင်သူများ စားသုံးကြသည့် ဟင်းလျာများတွင် ကြက်ဆင်သား၊ သမင်သား၊ အာလူး၊ ကန်းစွန်းဥ၊ ပြောင်းဖူး၊ မေပယ်လ်အရည် စသည့် အဆာပလာ အမျိုးမျိုးတို့ကို ထည့်သွင်း ချက်ပြုတ်ကြသည်။ ဖြည်းဖြည်းချင်း ချက်ထားသော ဝက်သားနှင့် အမဲသား ဘာဘီကျူးများ၊ ကဏန်းကိတ်များ၊ အာလူးကြော် နှင့် ချော့ကလက် ချစ်ပ် ကွက်ကီး စသည်တို့မှာ အမေရိကန် အစားအစာ သီးသန့် ဖြစ်ကြသည်။ ဆိုးလ်ဖု ဟု ခေါ်ကြသော အာဖရိကကျွန်များ ချက်ပြုတ်လေ့ ရှိသော အစားအစာများမှာ တောင်ပိုင်းတွင် လူကြိုက်များပြီး အခြားသော ဒေသများမှ အာဖရိကန်-အမေရိကန်များ ကြားတွင် လည်း တွေ့ရလေ့ ရှိသည်။ အစားအစာ နှစ်မျိုး သုံးမျိုးကို ပေါင်းစပ်ထားသော လူဝီစီးယားနား ခရီယိုး၊ ကေဂျွန် နှင့် တက်စ်- မက်စ် စသည်တို့မှာလည်း ဆိုင်ရာ ဒေသအသီးသီး အတွင်း ထင်ရှားသည်။

အမေရိကန်၏ သွင်ပြင်လက္ခဏာ အစားအစာများဟု ခေါ်နိုင်သော ပန်းသီးမုန့်၊ ကြက်ကြော်၊ ပီဇာ၊ ဟမ်ဘာဂါ နှင့် ဟော့ဒေါ့စသည်တို့မှ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်လာသူ အမျိုးမျိုး တို့၏ ဟင်းလျာများမှ ပြောင်းလဲ ရယူထားခြင်း ဖြစ်သည်။ အာလူးကြော်၊ ဘာရီတို နှင့် တာကို အစရှိသော မက္ကဆီကန် ဟင်းလျာများ၊ ပတ်စတာ ဟင်းလျာများတို့သည် အီတလီ ဟင်းလျာများမှ ဆင်းသက်လာပြီး အများစု စားသုံးလျက် ရှိကြသည်။&lt;ref name=&quot;IFT&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.newswise.com/articles/what-when-and-where-americans-eat-in-2003|author=Klapthor, James N. |title=What, When, and Where Americans Eat in 2003 |publisher=Newswise/Institute of Food Technologists |date=2003-08-23|accessdate=2007-06-19}}&lt;/ref&gt; အမေရိကန်များသည် ကော်ဖီကို လက်ဖက်ရည်ထက် ပို၍ ကြိုက်ကြသည်။ အမေရိကန် စားသောက်ကုန် လုပ်ငန်းရှင်၏ အရောင်းမြှင့်တင်မှုများမှ တဆင့် လိမ္မော်ရည်နှင့် နွားနို့တို့သည် နေရာတိုင်းတွင် တွေ့ရသော နံနက်စာ သောက်စရာများ ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Smith, Andrew F. (2004). ''The Oxford Encyclopedia of Food and Drink in America''. New York: Oxford University Press, pp. 131–32. ISBN 0-19-515437-1. Levenstein, Harvey (2003). ''Revolution at the Table: The Transformation of the American Diet''. Berkeley, Los Angeles, and London: University of California Press, pp. 154–55. ISBN 0-520-23439-1.&lt;/ref&gt;

ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံးဖြစ်သော အမေရိကန်တို့၏ အမြန်အစားအစာ လုပ်ငန်းသည် ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်များတွင် ကားပေါ်မှ မဆင်းဘဲ ဝယ်ယူနိုင်သော စနစ်ကို စတင် ခဲ့သည်။ အမြန်အစားအစာများကို စားသုံးကြခြင်းသည် ကျန်းမာရေး အတွက် စိုးရိမ်စရာ တစ်ခု ဖြစ်လာစေခဲ့သည်။ ၁၉၈၀ ခုနှစ်များ နှင့် ၁၉၉၀ ခုနှစ်များတွင် အမေရိကန်တို့၏ ကယ်လိုရီ စားသုံးမှုမှာ ၂၄% မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ &lt;ref name=&quot;IFT&quot; /&gt; အမြန်အစားအစာ ဆိုင်များတွင် မကြာခဏ စားသုံးခြင်းသည် ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး ဆိုင်ရာ အရာရှိများက &quot;အမေရိကန်တို့၏ အဝလွန်နှုန်း ပျံနှံ့ခြင်း&quot;ဟု ခေါ်သော ကျန်းမာရေး ပြဿနာတစ်ရပ်ကို ဖြစ်ပွားစေသည်။&lt;ref&gt;Boslaugh, Sarah (2010). &quot;Obesity Epidemic&quot;, in ''Culture Wars: An Encyclopedia of Issues, Viewpoints, and Voices'', ed. Roger Chapman. Armonk, N.Y.: M. E. Sharpe, pp. 413–14. ISBN 978-0-7656-1761-3.&lt;/ref&gt; အလွန်ပင် ချိုလှသော အအေးများမှ အမေရိကန်တွင် လူကြိုက်များပြီး သကြားပါသော ဖျော်ရည်များသည် အမေရိကန်တို့အတွက် ကယ်လိုရီ စားသုံးမှု၏ ၉% နှုန်းခန့်မျှ နှင့် သက်ဆိုင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=Fast Food, Central Nervous System Insulin Resistance, and Obesity |publisher=American Heart Association |year=2005 |work=[[Arteriosclerosis, Thrombosis, and Vascular Biology]] |url=http://atvb.ahajournals.org/cgi/content/full/25/12/2451#R3-101329 |accessdate=2007-06-09 }} {{cite web |title=Let's Eat Out: Americans Weigh Taste, Convenience, and Nutrition |publisher=U.S. Dept. of Agriculture |url=http://www.ers.usda.gov/publications/eib19/eib19_reportsummary.pdf |accessdate=2007-06-09 |archivedate=7 December 2009 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5lpvum1lU?url=http://www.ers.usda.gov/publications/eib19/eib19_reportsummary.pdf }}&lt;/ref&gt;

=== အားကစား ===
[[File:Shea Smith-edit1.jpg|thumb| အမေရိကန် ဘောလုံး ကစားပွဲတွင် ဘောလုံးကိုသယ်ပြေးလာသော နောက်တန်းလူ တစ်ဦး]]
၁၉ရာစု နှောင်းပိုင်းမှ အစပြု၍ ဘေ့စ်ဘောလ်ကို အမျိုးသား အားကစားနည်း တစ်ရပ်အဖြစ် မှတ်ယူခဲ့သည်။ သို့သော် အချို့သော ဆန်းစစ်ချက်များအရ အမေရိကန် ဘောလုံးသည် ကြည့်ရှုသူ အများဆုံး အားကစားနည်း တစ်ရပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|author=Krane, David K.|title=Professional Football Widens Its Lead Over Baseball as Nation's Favorite Sport|url=http://www.harrisinteractive.com/Insights/HarrisVault8482.aspx?PID=337|publisher=Harris Interactive|date=2002-10-30|accessdate=2007-09-14|archivedate=9 July 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100709111448/http://www.harrisinteractive.com/Insights/HarrisVault8482.aspx?PID=337}} Maccambridge, Michael (2004). ''America's Game: The Epic Story of How Pro Football Captured a Nation''. New York: Random House. ISBN 0-375-50454-0.&lt;/ref&gt; ဘတ်စကက်ဘောနှင့် ရေခဲပြင် ဟော်ကီကစားနည်းတို့သည် အသင်းလိုက် အားကစားနည်းများတွင် ဦးဆောင်ဦးရွက် အားကစားနည်းများ အဖြစ် ပါဝင်သည်။ ကောလိပ်ကျောင်းများ အတွင်း ယှဉ်ပြိုင်ကစားကြသော အမေရိကန် ဘောလုံး နှင့် ဘတ်စကက်ဘော တို့သည် ပရိသတ် အများအပြားကို ဆွဲဆောင်နိုင်သည်။ လက်ဝှေ့နှင့် မြင်းပြိုင်ပွဲတို့မှာ လူအများဆုံး ကြည့်ရှုကြသည့် တစ်ဦးချင်း ကစားနည်းများ ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |author=Cowen, Tyler, and Kevin Grier |title=What Would the End of Football Look Like??url=http://www.grantland.com/story/_/id/7559458/cte-concussion-crisis-economic-look-end-football|publisher=Grantland/ESPN|date=2012-02-09|accessdate=2012-02-12}}&lt;/ref&gt; သို့သော်လည်း ဂေါက်သီးကစားခြင်းနှင့် ကားပြိုင်ခြင်းတို့ကြောင့် ထိုကစားနည်းများ မှေးမှိန်လာခဲ့သည်။ ဘောလုံးကစားခြင်းကို လူငယ်များနှင့် အပျော်တမ်း အဆင့်တွင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ကစားကြသည်။ တင်းနစ်နှင့် အခြား ပြင်ပတွင် ကစားရသော ကစားနည်း အချို့မှာလည်း လူကြိုက်များသည်။

အမေရိကန်တွင် ကစားနည်း အများစုမှာ ဥရောပကစားနည်းများမှ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သော်လည်း ဘော်လီဘော ကစားခြင်း၊ ဘုတ်စကိတ် စီးခြင်း၊ နှင်းလျှောစီးခြင်း နှင့် ချီးယားလိဒင်း တို့မှာ အမေရိကန်တို့၏ တီထွင်မှုများ ဖြစ်ကြသည်။ ဘတ်စကတ်ဘောကို ကနေဒါနိုင်ငံဖွား ဂျိမ်းစ် နိုက်စမစ်က မက်ဆာချူးဆက်တွင် တီထွင်ခဲ့သည်။ လာခရော့စ်နှင့် ရေလွှာစီးခြင်းတို့မှာ အမေရိကန် ရှေးဦးနေထိုင်သူနှင့် ဟာဝိုင်အီ ကျွန်းသားထံမှ အနောက်တိုင်းသားများ ဆက်ခံရရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ အိုလံပစ် ကစားပွဲတော် ၈ ခုကို အမေရိကန်တွင် ကျင်းပခဲ့ဖူးသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် နွေရာသီ အိုလံပစ် အားကစားပွဲတော်တွင် ဆုတံဆိပ် ၂,၃၀၁ ခု ရရှိခဲ့ဖူးပြီး အခြားတိုင်းပြည် အားလုံးထက်များသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=All-Time Medal Standings, 1896–2004 | publisher = Information Please|url=http://www.infoplease.com/ipsa/A0115108.html | accessdate=2007-06-14}} {{cite web|title=Distribution of Medals—2008 Summer Games| publisher = Fact Monster|url=http://www.factmonster.com/sports/olympics/2008/distribution-medals-summer-games.html| accessdate=2008-09-02}}&lt;/ref&gt; ဆောင်းရာသီ အိုလံပစ်ကစားပွဲတွင်မူ ၂၅၃ ခု ရရှိခဲ့ပြီး ဒုတိယမြောက် အများဆုံး ရရှိသော နိုင်ငံ ဖြစ်ကာ နော်ဝေနောက်မှ လိုက်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=All-Time Medal Standings, 1924–2006|publisher=Information Please|url=http://www.infoplease.com/ipsa/A0115207.html|accessdate=2007-06-14}} {{cite web|title=Olympic Medals|publisher=Vancouver Organizing Committee|url=http://www.vancouver2010.com/olympic-medals/|accessdate=2010-03-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101225190920/http://www.vancouver2010.com/olympic-medals/|archivedate=25 December 2010}} Norway is first.&lt;/ref&gt;

=== အတိုင်းအတာစနစ် ===
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ရိုးရာတိုင်းတာမှုများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားပြီး ၎င်းတို့တွင် ယခင်က ဗြိတိသျှ အင်ပီယီရယ်လ် အတိုင်းအတာများ ဖြစ်ကြသော မိုင်၊ ကိုက် နှင့် ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် စသည်တို့ ပါသည်။ အမေရိကန်၏ ထူးခြားသော အတိုင်းအတာများမှာ ဂါလန် နှင့် ပိုင့် စသော ထုထည် အတိုင်းအတာများ ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် နိုင်ငံတကာ အတိုင်းအတာ စံနှုန်း သတ်မှတ်ချက်ကို မလိုက်နာသော နိုင်ငံ ၃ နိုင်ငံ တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[လိုက်ဘေးရီးယားနိုင်ငံ]] တို့နှင့် အတူ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ပါဝင်သည်။ သို့သော်လည်း သိပ္ပံ၊ ဆေးပညာ နှင့် အခြားသော စက်မှုဆိုင်ရာ နယ်ပယ်များတွင် မက်ထရစ်စနစ်ကို ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုလာကြပြီ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/appendix/appendix-g.html|title=Appendix G: Weights and Measures|publisher=CIA|work=The World Factbook|date=|accessdate=2010-04-01|archivedate=6 April 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110406124728/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/appendix/appendix-g.html}}&lt;/ref&gt;

== ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် ==

== ရည်ညွှန်းချက်များ ==
{{reflist|2}}


[[Category:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]
[[ကဏ္ဍ:မြောက်အမေရိကတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ]]
[[ကဏ္ဍ:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ]]
[[Category:နေတိုး အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ]]
[[ကဏ္ဍ:အင်အားကြီး နိုင်ငံများ]]</text>
      <sha1>na3j3igtqkseczk72l2d9n9ndpitwzr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မြန်မာနိုင်ငံ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2388</id>
    <revision>
      <id>1027752</id>
      <parentid>1025767</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T16:33:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aung Minn Khannt77</username>
        <id>92927</id>
      </contributor>
      <origin>1027752</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="227632" sha1="mwjopmxhnla4q93zqshzxbxbdb18w04" xml:space="preserve">{{pp|small=yes}}
{{Short description|မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးပေါင်း ၁၀၀ကျော်ရှိသော အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ တရုတ်၊ လာအိုနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။}}{{Infobox country
| conventional_long_name = ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်&lt;br&gt;Republic of the Union of Myanmar
| common_name = MM
| image_flag = Flag of Myanmar.svg
| flag_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အလံတော်|အလံတော်]]
| image_coat = State Seal of the Republic of the Union of Myanmar.svg
| symbol_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်|တံဆိပ်တော်]]
| national_anthem = {{unbulleted list |&quot;[[ကမ္ဘာမကျေ]]&quot;}}&lt;div style=&quot;display:inline-block;margin-top:0.4em;&quot;&gt;[[File:U.S. Navy Band - Kaba Ma Kyei.oga|centre]]&lt;/div&gt;
| image_map = {{Switcher|[[File:Myanmar (orthographic projection).svg|frameless]]|ကမ္ဘာလုံးပုံပြရန်|[[File:Location Burma (Myanmar) ASEAN.svg|upright=1.15|frameless]]|အာဆီယံမြေပုံပြရန်|default=1}}
| map_caption = {{map caption |location_color=အစိမ်း |region=[[အာဆီယံ]] |region_color= ခဲ့ရင့်ရောင် |legend=Location Burma (Myanmar) ASEAN.svg}}
| image_map2 = 
| capital = [[နေပြည်တော်မြို့]]
| coordinates = {{Coord|19|45|N|96|6|E|type:city}}
| largest_city = [[ရန်ကုန်မြို့]]
| official_languages = [[မြန်မာဘာသာစကား]]
| regional_languages = {{hlist| |[[ကချင်ဘာသာစကား|ကချင်]] |[[ကယားဘာသာစကား|ကယား]] |[[ကရင်ဘာသာစကား|ကရင်]] |[[ကူကီး-ချင်းနွယ် ဘာသာစကားများ|ချင်း]] |[[ဗမာဘာသာစကား|ဗမာ]]|[[မွန်ဘာသာစကား|မွန်]] |[[ရခိုင်ဘာသာစကား|ရခိုင်]] |[[ရှမ်းဘာသာစကား|ရှမ်း]]}}
| languages_type = [[တရားဝင် အရေးအသားစနစ်]]
| languages = [[မြန်မာအက္ခရာ]]
| ethnic_groups = {{unbulleted list
| ၇၀% [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]
| ၉% [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]
| ၇% [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်]]
| ၄% [[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]]
| ၃% [[တရုတ်လူမျိုး|တရုတ်]]
| ၁% [[မွန်လူမျိုး|မွန်]]
| ၂% အခြား
}}
| ethnic_groups_year = {{lower|0.45em|&lt;ref name=&quot;World Factbook&quot; /&gt;}}
| religion = [[ထေရဝါဒ]] [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ|ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ၈၇.၉%နိုင်ငံတော်ဘာသာ &lt;br /&gt; [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရစ်ယာန်ဘာသာ|ခရစ်ယာန်]] ၆.၂%&lt;br /&gt; [[အစ္စလာမ်ဘာသာ|အစ္စလာမ်]] ၄.၃%&lt;br /&gt;[[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု|အခြား]] ၁.၆%&lt;ref&gt;{{cite web |title=The 2014 Myanmar Population and Housing Census- The Union Report: Religion |url=https://myanmar.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/UNION_2-C_religion_EN_0.pdf |website=myanmar.unfpa.org |publisher=Department of Population Ministry of Labour, Immigration and Population MYANMAR |access-date=3 February 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180329011235/http://myanmar.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/UNION_2-C_religion_EN_0.pdf |archive-date=29 March 2018 |url-status=dead |accessdate=22 March 2020 |archivedate=29 March 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180329011235/http://myanmar.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/UNION_2-C_religion_EN_0.pdf }}&lt;/ref&gt;
| demonym = Myanmar/Burmese &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.health.act.gov.au/sites/default/files/ACT%20Health%20Community%20Profile%20-%20Burma%20%282014%29.pdf|title=ACT Health Community Profile, pg. 1|publisher=Multicultural Health Policy Unit|access-date=5 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20150411161154/http://www.health.act.gov.au/sites/default/files/ACT%20Health%20Community%20Profile%20-%20Burma%20%282014%29.pdf|archive-date=11 April 2015|url-status=dead|accessdate=22 March 2020|archivedate=11 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150411161154/http://www.health.act.gov.au/sites/default/files/ACT%20Health%20Community%20Profile%20-%20Burma%20%282014%29.pdf}}&lt;/ref&gt;
| government_type = [[ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စု]][[သီးခြားလွှတ်တော်စနစ်]]|[[သီးခြားလွှတ်တော်]] [[သမ္မတနိုင်ငံ]](''တရားဝင်'')
| leader_title1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ ]]
| leader_name1 = [[မင်းအောင်လှိုင်]]
| leader_title2 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ |ဒုသမ္မတ (၁)]]
| leader_name2 = [[ညိုစော]]
| leader_title3 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ (၂)]]
| leader_name3 = [[နန်းနီနီအေး]]
| legislature = [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]]
| upper_house = [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]]
| lower_house = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]
| sovereignty_type = [[မြန်မာ့သမိုင်း|တည်ထောင်]]
| established_event1 = [[သရေခေတ္တရာခေတ်]]
| established_date1 = ၄၁၀ ဘီစီခန့်
| established_event2 = [[ပုဂံခေတ်]]
| established_date2 = ၂၃ ဒီဇင်ဘာ ၈၄၉
| established_event3 = [[တောင်ငူခေတ်]]
| established_date3 = ၁၆ အောက်တိုဘာ ၁၅၁၀
| established_event4 = [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]]
| established_date4 = ၂၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၅၂
| established_event5 = [[ကိုလိုနီခေတ်]]
| established_date5 = ၁ ဇန်နဝါရီ ၁၈၈၆
| established_event6 = [[လွတ်လပ်ပြီးခေတ်မြန်မာနိုင်ငံ|ဗြိတိသျှထံမှလွတ်လပ်ရေးရခြင်း]]
| established_date6 = ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈
| established_event7 = [[၁၉၆၂ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|ပထမအကြိမ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]]
| established_date7 = ၂ မတ် ၁၉၆၂
| established_event8 = [[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း#နဝတ_“အာဏာသိမ်းယူခြင်း”_နှင့်_နှိမ်နင်းခြင်း|ဒုတိယအကြိမ် အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]]
| established_date8 = ၁၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၈
| established_event9 = [[စကားရပ်များ ပြောင်းလဲသတ်မှတ်သည့် ဥပဒေ|&quot;Burma&quot; မှ &quot;Myanmar&quot; သို့ အမည်ပြောင်းခြင်း]]
| established_date9 = ၁၈ ဇွန် ၁၉၈၉
| established_event10 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတစနစ်]] ပြန်လည်တည်ထောင်ခြင်း
| established_date10 = ၃၀ မတ် ၂၀၁၁
| area_km2 = ၆၇၆,၅၇၈
| area_rank = ၃၉
| area_sq_mi = ၂၆၁,၂၂၈ &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
| percent_water = ၃.၀၆
| population_estimate = ၅၇,၅၂၆,၄၄၉&lt;ref&gt;{{Cite CIA World Factbook|country=Burma|access-date=24 September 2022|year=2022}}&lt;/ref&gt;
| population_estimate_year = ၂၀၂၂
| population_estimate_rank = ၂၆
| population_density_km2 = &lt;!--auto calculate--&gt;&lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
| population_density_sq_mi = ၁၉၆.၈
| population_density_rank = ၁၂၅
| GDP_PPP = {{increase}} $၂၇၈.၁၅၆&amp;nbsp;ဘီလီယံ&lt;ref name=&quot;IMFWEOMM&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/April/weo-report?c=518,&amp;s=NGDP_R,NGDP_RPCH,NGDP,NGDPD,PPPGDP,NGDP_D,NGDPRPC,NGDPRPPPPC,NGDPPC,NGDPDPC,PPPPC,PPPSH,PPPEX,NID_NGDP,NGSD_NGDP,PCPI,PCPIPCH,PCPIE,PCPIEPCH,TM_RPCH,TMG_RPCH,TX_RPCH,TXG_RPCH,LP,GGR,GGR_NGDP,GGX,GGX_NGDP,GGXCNL,GGXCNL_NGDP,GGXONLB,GGXONLB_NGDP,GGXWDG,GGXWDG_NGDP,NGDP_FY,BCA,BCA_NGDPD,&amp;sy=2021&amp;ey=2028&amp;ssm=0&amp;scsm=1&amp;scc=0&amp;ssd=1&amp;ssc=0&amp;sic=0&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1|title=World Economic Outlook Database, April 2023|date=April 2023|website=IMF.org|publisher=[[International Monetary Fund]]|access-date=April 22, 2023}}&lt;/ref&gt;
| GDP_PPP_year = ၂၀၂၃
| GDP_PPP_rank = ၆၄
| GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $၅,၁၃၂&lt;ref name=&quot;IMFWEOMM&quot; /&gt;
| GDP_PPP_per_capita_rank = ၁၄၆
| GDP_nominal = {{increase}} $၈၃.၉၈၈&amp;nbsp;ဘီလီယံ&lt;ref name=&quot;IMFWEOMM&quot; /&gt;
| GDP_nominal_year = ၂၀၂၃
| GDP_nominal_rank = ၈၀
| GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $၁,၁၈၀&lt;ref name=&quot;IMFWEOMM&quot; /&gt;
| GDP_nominal_per_capita_rank = ၁၆၇
| Gini = ၃၀.၇
| Gini_year = ၂၀၁၇
| Gini_change = decrease&lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| Gini_ref = &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=MM |title=GINI index (World Bank estimate) |publisher=[[World Bank]] |website=data.worldbank.org |access-date=13 July 2021}}&lt;/ref&gt;
| Gini_rank = 
| HDI = ၀.၅၈၅&lt;!--number only--&gt;
| HDI_year = ၂၀၂၁&lt;!--Please use the year to which the data refers, not the publication year--&gt;
| HDI_change = decrease&lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| HDI_ref = &lt;ref name=&quot;HDI&quot;&gt;{{cite web|url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2021-22pdf_1.pdf|title=Human Development Report 2021/2022|language=en|publisher=[[United Nations Development Programme]]|date=8 September 2022|access-date=8 September 2022}}&lt;/ref&gt;
| HDI_rank = ၁၄၉
| currency = [[မြန်မာကျပ်ငွေ]] (K)
| currency_code = MMK
| time_zone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
| utc_offset = +06:30
| drives_on = ညာဘက်မောင်း
| calling_code = +95
| iso3166code = MM
| cctld = [[.mm]]
| footnote_a = 
| footnote_b = 
| national_languages = [[မြန်မာဘာသာစကား]]
| native_name = မြန်မာနိုင်ငံ
| name = Myanmar (Burma)
| linking_name = မြန်မာ
| established_event11 = [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|တတိယအကြိမ် အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]]
| established_date11 = ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁
| symbol_width = 100px
| flag_width = 115px
}}
'''မြန်မာနိုင်ငံ'''({{lang-en|Myanmar}})၊ တရားဝင်အားဖြင့် '''ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်'''({{lang-en|Republic of the Union of Myanmar}})သည် [[အရှေ့တောင်အာရှ]]ရှိ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ အနောက်နှင့် အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]၊ ‌အရှေ့နှင့် အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[လာအိုနိုင်ငံ]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]တို့နှင့် နယ်နမိတ်ချင်းထိစပ်ပြီး တောင်ဘက်နှင့် အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ကပ္ပလီပင်လယ်]]နှင့် [[ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်]]တို့ တည်ရှိသည်။ နိုင်ငံ၏မြို့တော်မှာ [[နေပြည်တော်မြို့|နေပြည်တော်]]ဖြစ်ပြီး စီးပွားရေးမြို့တော်မှာ [[ရန်ကုန်မြို့]]ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;World Factbook&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma/ |work=The World Factbook |title=Burma |date=27 September 2021 |publisher=U.S. Central Intelligence Agency |access-date=23 July 2022 |archive-date=1 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211201171209/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

မြန်မာနိုင်ငံရှိအစောဆုံးသော အခြေချမှုများသည် [[ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ]]နှင့် မွန်ဘုရင့်နိုင်ငံများ၌ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite book | title=Early civilizations of Southeast Asia | url=https://archive.org/details/earlycivilizatio0000orei | publisher=Altamira Press | author=O'Reilly, Dougald JW | year=2007 | location=United Kingdom | isbn=978-0-7591-0279-8}}&lt;/ref&gt; အေဒီ ၉ရာစုခန့်တွင် [[မြန်မာလူမျိုး]]တို့သည် [[ဧရာဝတီမြစ်]]အနီး၌ [[ပုဂံပြည်]]ကိုတည်ထောင်ခဲ့ကြရာ [[မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]]စသည်တို့ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော် ပုဂံပြည်သည် [[မွန်ဂို-မြန်မာ စစ်|မွန်ဂိုကျူးကျော်စစ်]]ကြောင့် ကျဆုံးခဲ့ရသည်။ ၁၆ ရာစု‌တွင် ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော် [[တောင်ငူခေတ်|တောင်ငူအင်ပါယာ]]ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး အရှေ့တောင်အာရှသမိုင်း၏ အကြီးဆုံးအင်ပါယာအဖြစ် ခေတ္တရပ်တည်နိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Lieberman&quot;&gt;{{cite book |last=Lieberman |first=Victor B. |title=Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830, volume 1, Integration on the Mainland |publisher=[[Cambridge University Press]] |year=2003 |isbn=978-0-521-80496-7 |ref=Lieberman}}&lt;/ref&gt; ၁၉ ရာစုတွင် တတိယမြန်မာနိုင်ငံတော် [[ကုန်းဘောင်ခေတ်|ကုန်းဘောင်အင်ပါယာ]]သည် မျက်မှောက်ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံ၏ဒေသများကိုပါမက  [[အာသံပြည်နယ်|အာသံ]]နှင့် [[မဏိပူရပြည်နယ်|မဏိပူရ]]ဒေသများကိုပါ အုပ်ချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှအင်ပါယာသည် မြန်မာနိုင်ငံကို [[အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စစ်ပွဲများ|ကျူးကျော်စစ်များ]]ဆင်နွှဲပြီး သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ [[ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်|ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]အတွင်း၌ မြန်မာနိုင်ငံကို ဂျပန်တို့ကခေတ္တသိမ်းပိုက်ထားခဲ့ပြီး မဟာမိတ်နိုင်ငံတို့က ပြန်လည်သိမ်းယူခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် ဗြိတိသျှတို့ထံမှ [[လွတ်လပ်ရေးနေ့ (မြန်မာနိုင်ငံ)|လွတ်လပ်ရေးကိုရရှိ]]ခဲ့သည်။

မြန်မာနိုင်ငံ၏ လွတ်လပ်ရေးရပြီးခေတ် သမိုင်းသည် ယနေ့တိုင် ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေသော မငြိမ်သက်မှုများနှင့် ပဋိပက္ခများဖြင့် ပြည့်နှက်နေသည်။ [[၁၉၆၂ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၁၉၆၂ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှု]]သည် [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]]အောက်တွင် စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း]]သည် နှစ်နှစ်အကြာတွင် အမည်ခံ ပါတီစုံစနစ်သို့ ကူးပြောင်းရေးကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သော်လည်း၊ နိုင်ငံ၏ အရေးအခင်းနောက်ပိုင်း [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|စစ်ကောင်စီ]]သည် အာဏာလွှဲပြောင်းပေးရန် ငြင်းဆန်ခဲ့ပြီး ယနေ့ထက်တိုင် နိုင်ငံကို ဆက်လက်အုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည်။ နိုင်ငံသည် များပြားလှသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများအကြား တိုင်းရင်းသား ပဋိပက္ခများဖြင့် ကွဲခြမ်းလျက်ရှိပြီး [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ|ကမ္ဘာ့အရှည်ကြာဆုံး ပြည်တွင်းစစ်များ]]ထဲမှ တစ်ခုကို ရင်ဆိုင်နေရသည်။ [[ကုလသမဂ္ဂ]]နှင့် အခြားအဖွဲ့အစည်းများစွာတို့က နိုင်ငံအတွင်း စဉ်ဆက်မပြတ်နှင့် စနစ်တကျ ဖြစ်ပေါ်နေသော [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူ့အခွင့်အရေး|လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများ]]ကို အစီရင်ခံခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=UNHR&gt;{{cite web |url=https://www.hrw.org/burma |title=Burma |publisher=Human Rights Watch |access-date=6 July 2013 |archive-date=1 December 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111201235346/https://www.hrw.org/burma |url-status=live}}&lt;br /&gt;{{cite web |url=http://www.amnestyusa.org/our-work/countries/asia-and-the-pacific/myanmar |title=Myanmar Human Rights |publisher=Amnesty International USA |access-date=6 July 2013 |archive-date=29 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110529055701/http://www.amnestyusa.org/our-work/countries/asia-and-the-pacific/myanmar |url-status=live}}&lt;br /&gt;{{cite web |url=https://www.hrw.org/world-report-2012/world-report-2012-burma |title=World Report 2012: Burma |publisher=Human Rights Watch |access-date=6 July 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130630121229/http://www.hrw.org/world-report-2012/world-report-2012-burma |archive-date=30 June 2013 |date=22 January 2012 }}&lt;/ref&gt; [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၀|၂၀၁၀ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]]အပြီး ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် စစ်အစိုးရကို တရားဝင် ဖျက်သိမ်းခဲ့ပြီး အမည်ခံ အရပ်သားအစိုးရတစ်ရပ်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ [[ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]နှင့် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများကို ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့ပြီး [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]]ကို ကျင်းပခဲ့ရာ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး|နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး]] တိုးတက်လာပြီး စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုများ သက်သာလာခဲ့သော်လည်း၊&lt;ref name=Easing&gt;{{cite news |last=Madhani |first=Aamer |title=Obama administration eases Burma sanctions before visit |url=https://www.usatoday.com/story/theoval/2012/11/16/obama-lifts-sanctions-burma-visit/1710253/ |newspaper=USA Today |date=16 November 2012 |access-date=22 August 2017 |archive-date=13 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130113090007/http://www.usatoday.com/story/theoval/2012/11/16/obama-lifts-sanctions-burma-visit/1710253/ |url-status=live}}&lt;br /&gt;{{cite news |last1=Fuller |first1=Thomas |last2=Geitner |first2=Paul |title=European Union Suspends Most Myanmar Sanctions |url=https://www.nytimes.com/2012/04/24/world/asia/eu-suspends-sanctions-on-myanmar.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20120424015447/http://www.nytimes.com/2012/04/24/world/asia/eu-suspends-sanctions-on-myanmar.html |archive-date=24 April 2012 |url-access=subscription |url-status=live |newspaper=[[The New York Times]] |date=23 April 2012}}&lt;/ref&gt; အထူးသဖြင့် ရိုဟင်ဂျာ ပဋိပက္ခနှင့် ဆက်စပ်၍ တိုင်းရင်းသားလူနည်းစုများအပေါ် နိုင်ငံ၏ဆက်ဆံမှုသည် နိုင်ငံတကာ တင်းမာမှုနှင့် စိုးရိမ်ပူပန်မှု၏ ရင်းမြစ်တစ်ခုအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေခဲ့သည်။&lt;ref name=MinorityTreatment&gt;{{cite web |author=Greenwood, Faine |url=http://www.undispatch.com/the-8-stages-of-genocide-against-burmas-rohingya |title=The 8 Stages of Genocide Against Burma's Rohingya {{pipe}} UN DispatchUN Dispatch |publisher=Undispatch.com |date=27 May 2013 |access-date=13 April 2014 |archive-date=18 June 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130618062450/http://www.undispatch.com/the-8-stages-of-genocide-against-burmas-rohingya |url-status=live}}&lt;br /&gt;{{cite news |title=EU welcomes &quot;measured&quot; Myanmar response to rioting |url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-violence-idUSBRE85A01C20120611 |publisher=Reuters |date=11 June 2012 |access-date=1 July 2017 |archive-date=6 August 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120806072509/http://www.reuters.com/article/2012/06/11/us-myanmar-violence-idUSBRE85A01C20120611 |url-status=live}}&lt;br /&gt;{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-18395788 |title=Q&amp;A: Communal violence in Burma | publisher=BBC | access-date=14 October 2013 | archive-date=16 April 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190416191015/https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-18395788 | url-status=live }}&lt;/ref&gt; [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ ပါတီ]]က လွှတ်တော်နှစ်ရပ်စလုံးတွင် အများစုအနိုင်ရခဲ့သော [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ မြန်မာအထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]]အပြီးတွင် [[တပ်မတော်]]က စစ်အာဏာသိမ်းမှုဖြင့် အာဏာကို တစ်ဖန်ပြန်လည် သိမ်းယူခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{cite news|date=1 February 2021|title=Myanmar coup: Aung San Suu Kyi detained as military seizes control|language=en-GB|publisher=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489|access-date=1 February 2021|archive-date=31 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210131232954/https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489|url-status=live}}&lt;/ref&gt; နိုင်ငံတကာအသိုက်အဝန်းက ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ရှုတ်ချခဲ့သော အဆိုပါ[[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|အာဏာသိမ်းမှု]]သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဆက်တိုက်ဖြစ်ပွားနေသော [[မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ကျယ်ပြန့်သည့် ဆန္ဒပြမှုများ]]ဆီသို့ ဦးတည်စေခဲ့ပြီး စစ်တပ်၏ ပြင်းထန်သော နိုင်ငံရေးအရ ဖိနှိပ်မှုများနှင့် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ပြည်တွင်းစစ်]] ပိုမိုကြီးထွားလာမှုတို့ဖြင့် အမှတ်အသားပြုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Fatalities Reported After Military Truck Rams Protesters in Myanmar|first=Sui-Lee|last=Wee|newspaper=The New York Times|date=5 December 2021|url=https://www.nytimes.com/2021/12/05/world/asia/myanmar-car-protesters-killed.html|access-date=7 December 2021|archive-date=7 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211207224710/https://www.nytimes.com/2021/12/05/world/asia/myanmar-car-protesters-killed.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; တပ်မတော်သည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား လူထုမြင်ကွင်းမှ ဖယ်ရှားရန် ဖမ်းဆီးခဲ့ပြီး၊ အဂတိလိုက်စားမှုမှသည် ကိုဗစ်-၁၉ စည်းကမ်းများ ချိုးဖောက်မှုအထိ ရာဇဝတ်မှုများဖြင့် တရားစွဲဆိုခဲ့သည်၊ သူမအပေါ် စွဲဆိုထားသော စွဲချက်အားလုံးမှာ လွတ်လပ်သော လေ့လာသူများအဆိုအရ &quot;နိုင်ငံရေးအရ လှုံ့ဆော်မှု&quot; များသာ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Myanmar's junta condemned over guilty verdicts in Aung San Suu Kyi trial|first=Rebecca|last=Ratcliffe|newspaper=The Guardian|date=6 December 2021|url=https://www.theguardian.com/world/2021/dec/06/aung-san-suu-kyi-sentenced-to-four-years-in-prison-for-incitement|access-date=7 December 2021|archive-date=7 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211207123547/https://www.theguardian.com/world/2021/dec/06/aung-san-suu-kyi-sentenced-to-four-years-in-prison-for-incitement|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

မြန်မာနိုင်ငံသည် [[အရှေ့အာရှ ထိပ်သီးအစည်းအဝေး]]၊ [[ဘက်မလိုက်လှုပ်ရှားမှု]]၊ [[အာဆီယံ]]နှင့် [[ဘင်းမ်စတက်]]အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်သော်လည်း၊ တစ်ချိန်က [[ဗြိတိသျှအင်ပါယာ]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ဖူးသော်လည်း [[ဓနသဟာယနိုင်ငံများအဖွဲ့]]ဝင် မဟုတ်ပေ။ မြန်မာနိုင်ငံသည် ရှန်ဟိုင်းပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအဖွဲ့၏ ဆွေးနွေးဘက်နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံသည် [[ကျောက်စိမ်း]]၊ [[ကျောက်မျက် ရတနာ]]၊ [[ရေနံ]]၊ [[သဘာဝဓာတ်ငွေ့]]၊ [[ကျွန်းသစ်]]နှင့် အခြားသော သတ္တုများကဲ့သို့သော သဘာဝ သယံဇာတများဖြင့် အလွန်ကြွယ်ဝပြီး၊ [[မဟာမဲခေါင်ဒေသခွဲ]]ရှိ အခြားနိုင်ငံများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အမြင့်ဆုံး [[နေရောင်ခြည်စွမ်းအင်]] အလားအလာရှိသော ပြန်လည်ပြည့်ဖြိုးမြဲစွမ်းအင်များကိုလည်း ပိုင်ဆိုင်သည်။&lt;ref&gt;Vakulchuk, Roman; Kyaw Kyaw Hlaing; Edward Ziwa Naing; Indra Overland; Beni Suryadi and Sanjayan Velautham (2017). [https://www.researchgate.net/publication/317954536 ''Myanmar's Attractiveness for Investment in the Energy Sector. A Comparative International Perspective''.] Norwegian Institute of International Affairs (NUPI) and Myanmar Institute of Strategic and International Studies (MISIS) Report. p. 8.&lt;/ref&gt; သို့သော် မြန်မာနိုင်ငံသည် မတည်ငြိမ်မှု၊ နိုင်ငံရေးအကြမ်းဖက်မှု၊ အဂတိလိုက်စားမှု၊ ညံ့ဖျင်းသော အခြေခံအဆောက်အအုံများနှင့် လူသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို အလေးမထားသည့် ကိုလိုနီခေတ်၏ ခေါင်းပုံဖြတ်အမြတ်ထုတ်မှု သမိုင်းရှည်တို့ဖြင့် ကာလကြာရှည်စွာ ခံစားခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite journal |url=https://www.jstor.org/stable/25773443 |title=Why Has Myanmar not Developed Like East Asia? |last=Wong |first=John |journal=ASEAN Economic Bulletin |volume=13 |number=3 |date=March 1997 |pages=344–358 |jstor=25773443 |access-date=8 May 2023 |archive-date=8 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230508191403/https://www.jstor.org/stable/25773443 |url-status=live |issn=0217-4472}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံ၏ ဂျီဒီပီ (nominal) မှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅၆.၇ ဘီလီယံရှိပြီး ဂျီဒီပီ (PPP) မှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၂၁.၅ ဘီလီယံ ရှိခဲ့သည်။&lt;ref name=imf2&gt;{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/01/weodata/weorept.aspx?sy=2017&amp;ey=2019&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;pr1.x=64&amp;pr1.y=6&amp;c=518&amp;s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&amp;grp=0&amp;a=|title=Burma (Myanmar)|work=World Economic Outlook Database|publisher=International Monetary Fund|access-date=19 May 2017|archive-date=29 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210329175838/https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/01/weodata/weorept.aspx?sy=2017&amp;ey=2019&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;pr1.x=64&amp;pr1.y=6&amp;c=518&amp;s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&amp;grp=0&amp;a=|url-status=live}}&lt;/ref&gt; မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဝင်ငွေကွာဟမှုသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကျယ်ပြန့်ဆုံးထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ စီးပွားရေး၏ ကြီးမားသော အစိတ်အပိုင်းကို စစ်အစိုးရ၏ ခရိုနီများက ထိန်းချုပ်ထားသည်။&lt;ref name=IncomeGap&gt;{{cite news |url=http://www.nationmultimedia.com/aec/Income-gap-worlds-widest-30214106.html |title=Income Gap 'world's widest' |work=The Nation |access-date=15 September 2014 |author=Eleven Media |date=4 September 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140915230853/http://www.nationmultimedia.com/aec/Income-gap-worlds-widest-30214106.html |archive-date=15 September 2014 |accessdate=23 July 2022 |archivedate=15 September 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140915230853/http://www.nationmultimedia.com/aec/Income-gap-worlds-widest-30214106.html }}&lt;br /&gt;{{cite news | url=https://www.dvb.no/analysis/income-inequality-in-burma/33726 | title=Income inequality in Burma | publisher=Democratic Voice of Burma | access-date=15 September 2014 | last=McCornac | first=Dennis | date=22 October 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140915230920/https://www.dvb.no/analysis/income-inequality-in-burma/33726 | archive-date=15 September 2014 | url-status=dead | df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; မြန်မာနိုင်ငံသည် [[ဖွံ့ဖြိုးမှုအနည်းဆုံးနိုင်ငံများ]]ထဲမှ တစ်နိုင်ငံဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;UNHDR&quot;/&gt; ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှစ၍ အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်း ပြည်တွင်းစစ်ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းတွင် လူ ၆၀၀,၀၀၀ ကျော် နေရပ်စွန့်ခွာခဲ့ရပြီး၊ လူသုံးသန်းကျော်မှာ လူသားချင်းစာနာမှုအကူအညီများ အရေးတကြီး လိုအပ်လျက်ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite web| url=https://reliefweb.int/report/myanmar/issue-brief-dire-consequences-addressing-humanitarian-fallout-myanmar-s-coup| title=Issue Brief: Dire Consequences: Addressing the Humanitarian Fallout from Myanmar's Coup - Myanmar| work=ReliefWeb| date=21 October 2021| access-date=9 August 2022| archive-date=2 February 2022| archive-url=https://web.archive.org/web/20220202220333/https://reliefweb.int/report/myanmar/issue-brief-dire-consequences-addressing-humanitarian-fallout-myanmar-s-coup| url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[ကုလသမဂ္ဂ ဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာ မဟာမင်းကြီးရုံး]] (UNHCR) ၏ အဆိုအရ ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလအထိ ဒုက္ခသည်များနှင့် ခိုလှုံခွင့်တောင်းခံသူများအဖြစ် ရေတွက်ထားသူ ၁.၃ သန်းကျော်နှင့် ပြည်တွင်း၌ နေရပ်စွန့်ခွာရသူ ၃.၅ သန်း ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=31 December 2024 |title=Myanmar Situation |url=https://data.unhcr.org/en/situations/myanmar |access-date=21 January 2025 |website=data.unhcr.org}}&lt;/ref&gt;

== ဝေါဟာရဗေဒ ==
{{အဓိက|မြန်မာနိုင်ငံ၏ အမည်များ}}
၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် စစ်အစိုးရက အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် (‌Burma) ဘားမားကို မြန်မာဟု ပြောင်းလဲရန် [[စကားရပ်များ ပြောင်းလဲသတ်မှတ်သည့် ဥပဒေ|ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်]]။ 

အနောက်နိုင်ငံများက စစ်အစိုးရကို လက်မခံသည့်အတွက် [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာ]]ဖြင့် နိုင်ငံအမည်အား တရားဝင်ပြောင်းလဲရန် လုပ်ပိုင်ခွင့်မရှိဟု ယူဆကြသည်။&lt;ref name=&quot;steinberg&quot;&gt;{{cite book |last=Steinberg |first=David I. |date=2002 |title=Burma: The State of Myanmar |url=https://books.google.com/books?id=CSTuWZ0BMmMC |publisher=Georgetown University Press |page=xi |isbn=978-1-58901-285-1}}&lt;/ref&gt; ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် မြန်မာဘာသာဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံဟု လက်ခံသုံးစွဲသော်လည်း အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ဘားမားဟု ဆက်လက်သုံးစွဲလျက်ရှိသည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် သုံးနှုန်းသည့်အခါ သုံးစွဲသူအလိုက် &quot;ဘားမား&quot;သို့မဟုတ် &quot;မြန်မာ&quot;ကို ရွေးချယ်သုံးစွဲကြပြီး နည်းပညာအားဖြင့် အပြန်အလှန် ဖလှယ်သုံးစွဲနိုင်သော စကားလုံးများ ဖြစ်ကြသည်။

နိုင်ငံပြင်ပ [[သတင်း]]ဌာနကြီးများ ဖြစ်သည့် ဘီ⁠ဘီစီ (BBC)၊ ဝေါလ်စထရိဂျာနယ် (''Wall Street Journal'') နှင့် ဖိုင်နင်းရှယ်တိုင်မ်း (''Financial Times'') တို့အပြင် အမေရိကန်နှင့် ဂရိတ်ဗြိတိန်အစိုးရများကပါ မြန်မာနိုင်ငံကို ဘားမားဟု ဆက်လက်ခေါ်ဝေါ်လျက်ရှိပြီး စီအင်အင် (CNN)၊ အီကော်နော်မစ် (''[[The Economist]]'')၊ နှင့် နယူးယောက်တိုင်မ်း (''New York Times'') တို့ကမူ မြန်မာဟူသည့် အသုံးအနှုန်းကို တိုင်းပြည်အဖြစ်လည်း ‌‌ကောင်း၊ Burmese ဟူသည့် အင်္ဂလိပ်စကားလုံးကို နာမဝိသေသနအဖြစ်လည်းကောင်း လက်ခံကျင့်သုံးနေပြီဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;statedept&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/35910.htm |title=Background Note: Burma |accessdate = 2006-07-07 |year=2005 |month=August |work=Bureau of East Asian and Pacific Affairs |publisher=U.S. Department of State}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.fco.gov.uk/servlet/Front?pagename=OpenMarket/Xcelerate/ShowPage&amp;c=Page&amp;cid=1007029394365&amp;a=KCountryProfile&amp;aid=1018965307901#Bur|title=Country Profile: Burma|accessdate=2006-07-07|publisher=Foreign and Commonwealth Office|archiveurl=https://web.archive.org/web/20030731063202/http://www.fco.gov.uk/servlet/Front?pagename=OpenMarket%2FXcelerate%2FShowPage&amp;c=Page&amp;cid=1007029394365&amp;a=KCountryProfile&amp;aid=1018965307901#Bur|archivedate=31 July 2003}}&lt;/ref&gt;

ဂရိတ်ဗြိတိန်၊ [[ကနေဒါနိုင်ငံ]]၊ [[ဩစတြေးလျ]]နှင့် [[အမေရိက]][[အစိုးရ]]များသည် ဘားမား (''Burma'') ကို ဆက်လက်အသုံးပြုကြသည်။&lt;ref name=&quot;statedept&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.fco.gov.uk/servlet/Front?pagename=OpenMarket/Xcelerate/ShowPage&amp;c=Page&amp;cid=1007029394365&amp;a=KCountryProfile&amp;aid=1018965307901#Bur |title=Country Profile: Burma |accessdate=2006-07-07 |publisher=Foreign and Commonwealth Office |archiveurl=https://web.archive.org/web/20030731063202/http://www.fco.gov.uk/servlet/Front?pagename=OpenMarket%2FXcelerate%2FShowPage&amp;c=Page&amp;cid=1007029394365&amp;a=KCountryProfile&amp;aid=1018965307901#Bur |archivedate=31 July 2003 }}&lt;/ref&gt; သို့သော် [[ဥရောပသမဂ္ဂ]]သည် ဘားမား/မြန်မာ (''Burma''/''Myanmar'') နှစ်မျိုးလုံးကို တွဲသုံးသည်။&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite web |url=http://ec.europa.eu/comm/external_relations/myanmar/intro/index.htm |title=The EU's relations with Burma / Myanmar |accessdate=2007-01-11 |year=2006 |month=November |work=External relations |publisher=European Union |archivedate=25 July 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060725000750/http://ec.europa.eu/comm/external_relations/myanmar/intro/index.htm }}&lt;/ref&gt; [[တရုတ်နိုင်ငံ]]သည် မြန်မာဟု မသုံးဘဲ ၎င်းတို့ထုံးတမ်းအခေါ်အဝေါ်အတိုင်း မြန်တျန့် (缅甸) ဟုသုံးသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံအား မြန်မာ (ミャンマー) ဟုခေါ်သော်လည်း မြန်မာလူမျိုးများအား ဘားမိစ် (''Burmese'') (ビルマ人) ဟု ဆက်လက်သုံးစွဲသည်။ [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ]]သည် အခြားနိုင်ငံအများစုကဲ့သို့ပင် ယခင်သုံးစွဲနေကျ ဘာသာပြန်ကိုသုံးပြီး မြန်မာပြည်ကို ဗိရ်မနီ (''Birmanie'') ဟုခေါ်ကြသည်။&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/magazine/7013943.stm Should it be Burma or Myanmar?], BBC News&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dominion&gt;{{cite web |url=http://www.dominionpaper.ca/accounts/2005/02/16/burma_and_.html |title=Burma and Divestiture |accessdate=2007-10-01 |year=2005 |month=November |work=External relations |publisher=The Dominion |archive-date=4 March 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080304131656/http://www.dominionpaper.ca/accounts/2005/02/16/burma_and_.html }}&lt;/ref&gt;

၂၀၁၅ ခုနှစ် အစိုးရအသစ်တက်လာပြီး နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဒေါ်[[အောင်ဆန်းစုကြည်]]က ပြည်တွင်းအခြေစိုက် နိုင်ငံခြား သံရုံးအသီးသီးမှ သံအမတ်ကြီးများ၊ စစ်သံမှူးများ နှင့် ကောင်စစ်ဝန်များကို နေပြည်တော်တွင် တွေ့ဆုံကာ မြန်မာ ဟုခေါ်ခေါ် ဗမာ ဟုခေါ်ခေါ် အရေးမကြီးကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။&lt;ref name=scmp&gt;''South China Morning Post'', [http://www.scmp.com/news/asia/southeast-asia/article/1937886/whats-name-not-much-according-aung-san-suu-kyi-who-tells &quot;What's in a name? Not much, according to Aung San Suu Kyi, who tells diplomats they can use Myanmar or Burma&quot;], Saturday, 23 April 2016&lt;/ref&gt;

== သမိုင်း ==
{{main|မြန်မာ့သမိုင်း}}
===လူသားတို့အစပြုရာ===
လူသားတို့၏ ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ် အတွင်း လူသားဖြစ်လာမည့်လူတူ ပရိုင်းမိတ်များကို ဂန့်ဂေါမြို့နယ် ကျောမြို့ အနီး ပုံတောင် ပုံညာ တောင်တန်းများ တွင် စတင်တွေ့ရှိရာမှ မြန်မာနိုင်ငံ အခြားဒေသများတွင်ပါ ထပ်မံ တွေ့ရှိလာကြရခြင်းကြောင့် ကမ္ဘာတွင် လူသားတို့ စတင်ပေါ်ပေါက်လာသည်မှာ မြန်မာနိုင်ငံနေရာမှ ဖြစ်သည်ကို အခိုင်အမာ သိရှိကြပြီးဖြစ်သည်။ နှစ်သန်း လေးဆယ် သက်တမ်းရှိ လူတူပရိုင်းမိတ်တို့ တွေ့ရှိမှုကြောင့် လူတူပရိုင်းမိတ်မှ တဆင့်ဖြစ်ပေါ် တိုးတက်လာသည့် ကမ္ဘာတွင် အစောဆုံးသော ရှေးဦးလူသား မျိုးနွယ်တို့သည်လည်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် နေထိုင်ခဲ့ဖွယ်ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် လူသားတို့ စတင် အချေခြ နေထိုင်နေခဲ့သည်မှာ နှစ်ပေါင်း သန်းချီရှိနေပြီဟု ဆိုနိုင်သည်။ {{ကိုးကားချက်လိုသည်}}

=== ခေတ်ဦး ===
{{main|ဗမာအကြိုသမိုင်း|ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ}}
လူတူပရိုင်းမိတ် များ တွေ့ရှိမှုနှင့် ဆက်စပ် စဉ်းစားနိုင်သည်မှ ကျောက်ခေတ် ဂူနံရံပန်းချီလက်ရာများ ရှိရာ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] ရွာငံမြို့နယ်ရှိ [[ပြဒါးလင်းလိုဏ်ဂူ]]အမှတ် (၁) နှင့် အမှတ် (၂)၊ ကမ်းပါးနီလိုဏ်ဂူ၊ [[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]]ရှိ [[လွယ်ဝန်းဂူ]]၊ ကျောက်ခေတ်လက်နက်ပစ္စည်းများ တွေ့ရှိရာ [[တောင်ကြီး]] [[အေးသာယာမြို့|အေးသာယာ]]ရှိ [[မုံတဝလိုဏ်ဂူ]] နှင့် [[ကလောမြို့နယ်]] [[မြင်းမထိ လိုဏ်ဂူ]] စသည့် အထောက်အထားများ ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ကျောက်ခေတ် အထောက်အထားများကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် နေထိုင်သူများသည် လူသားအဆင့် မရောက်မီ ပရိုင်းမိတ်အဆင့်မှာပင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး ကမ္ဘာ့ ပထမဆုံး လူသားများအဖြစ် တိုးတက်ရောက်ရှိလာကာ ကျောက်ခေတ်၊ ကြေးခေတ်၊ ပျူခေတ်၊ ပုဂံခေတ် စသည်ဖြင့် ခေတ်အဆက်ဆက် နေထိုင်ခဲ့ကြကြောင်း အခိုင်အမာ ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။

ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်းမှ မွန်လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်းဒေသများသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြပြီး ဘီစီ ၉၀၀ ခန့် တွင် မြန်မာနိုင်ငံတောင်ပိုင်းပင်လယ်နှင့် နီးရာ၊ မူလ နေထိုင်သူ မြန်မာလူမျိုးများ နည်းပါးရာ နေရာများတွင် ဝင်ရောက်နေထိုင်ကြသည်ဟု ယူဆရသည်။ မွန်လူမျိုးများသည်လည်း အခြားသော အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင်း လူမျိုးများနည်းတူ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာကို အစောဆုံး ကိုးကွယ်ယုံကြည်ကြသည့် လူမျိုးဖြစ်သည်ဟုယူဆရသည်။ &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.albany.edu/~gb661/monhist1.html |author=George Aaron Broadwell |publisher=Dept. of Anthropology; University at Albany, Albany, NY |title=Mon history |accessdate=2006-07-11 |archive-date=16 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181116082720/https://www.albany.edu/~gb661/monhist1.html }}&lt;/ref&gt; 

===ပျူခေတ် (ဘီစီ ၂၀၀၀ - အေဒီ ၇ ရာစု)===
ပျူခေတ်တွင် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတလျှောက် ပျူခေတ်မြို့ပြ၊ တိုင်းနိုင်ငံများကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ အင်အားအတောင့်တင်းဆုံးပျူခေတ်နိုင်ငံာ်မှာ [[သီရိခေတ္တရာ|သရေခေတ္တရာ]]ဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယနှင့် တရုတ်နိုင်ငံအကြား ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။  ပျူလူမျိုးများသည် ၆၅၆ ခုနှစ်ခန့်တွင် တစုံတခုသော အကြောင်းကြောင့် သရေခေတ္တရာကို စွန့်ခွာပြီး မြောက်ဘက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြကာ ပုဂံဒေသတွင် မြို့ပြများ ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။

=== ပုဂံခေတ် (၁၀၄၄-၁၂၈၇) ===
{{main|ပုဂံခေတ်}}
[[File:Baganmyo.jpg|thumb|ပုဂံမြို့ဟောင်းရှိ ပုဂံခေတ်မှ စေတီပုထိုးနှင့် ဘုရားကျောင်းများ။]]

ပျူ မြို့ပြများမှ ရွှေ့ပြောင်းလာသူများ နှင့် မြန်မာလူမျိုးများသည် ၇ ရာစုနှစ်ခန့်မှစ၍ ပုဂံဒေသ အနီးတဝိုက်တွင် အခြေချခဲ့ကြပြီး အေဒီ ၈၄၉ ခုနှစ်ခန့်တွင် [[ပုဂံ]]ကို အခြေပြု၍ အင်အားတောင့်တင်းသည့် မင်း[[နေပြည်တော်]]တစ်ခုကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ [[အနော်ရထာ]]မင်းတရားကြီး (၁၀၄၄ - ၁၀၇၇) နန်းတက်ခဲ့သည့်ကာလက ဗမာလူမျိုးများ၏ ဩဇာမှာ ယနေ့မြန်မာနိုင်ငံတစ်လွှားသက်ရောက်လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ ၁⁠၁၀၀-ခုနှစ်တွင်မူ အရှေ့တောင်အာရှတိုက်၏ ဒေသအတော်များ⁠များကို ပုဂံမင်းနေပြည်တော်မှ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ယင်းကို အများက [[ပုဂံခေတ်|ပထမမြန်မာအင်ပါယာ]]အဖြစ်လက်ခံကြသည်။ ၁၂၀၀ ခုနှစ်အနှောင်းပိုင်းကာလတွင် [[ကူဗလိုင်ခန်]] ဦးဆောင်သော မွန်ဂိုတို့က ပုဂံနေပြည်တော်အား သိမ်းပိုက်ခဲ့ကြသည်။

=== ထီးပြိုင်နန်းပြိုင်ခေတ် (၁၂၈၇-၁၅၃၁) ===
သို့သော် ၁၃၆၄ ခုနှစ်တွင် မြန်မာများသည် [[အင်းဝ]]ဒေသတွင် မိမိတို့၏ မင်းနေပြည်တော်ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြပြီး မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု၏ ရွှေရောင်လွှမ်းသော ခေတ်တစ်ခုကို ထူထောင်နိုင်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် [[၁၅၂၇]] ခုနှစ်တွင် [[ရှမ်း]]များက အင်းဝကို ဖျက်ဆီးပစ်ခဲ့ကြသည်။ တစ်ချိန်တည်းတွင် [[မွန်]]တို့သည် [[ပဲခူး]]ကို အခြေပြုပြီးအဓိကကျသော ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးနှင့် ဘာသာရေး ဗဟိုအချက်အချာအဖြစ် ပြန်လည်ရပ်တည်ခဲ့သည်။

=== တောင်ငူခေတ် (၁၅၃၁-၁၇၅၂) ===
{{main|တောင်ငူခေတ်}}
အင်းဝမှ ထွက်‌ပြေးခဲ့ကြသော ဗမာများသည် [[၁၅၃၁]] ခုနှစ်တွင် [[တောင်ငူမြို့|တောင်ငူ]]၌ တောင်ငူမင်းနေပြည်တော်ကို [[တပင်ရွှေထီး]]လက်အောက်တွင် ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ သူသည် မြန်မာနိုင်ငံကို စည်းရုံးပြီး ဒုတိယမြန်မာအင်ပါယာကို ထူထောင်ခဲ့သည်။ အရှေ့တောင်အာရှတွင် ဥရောပတိုက်သားများ၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် တောင်ငူမင်းနေပြည်တော်သည်လည်းကူးသန်း ရောင်းဝယ်ရေး ဗဟိုချက်အချာဖြစ်လာသည်။ [[ဘုရင့်နောင်]] မင်းတရားကြီးသည် [[မဏိပူရ]]၊ [[ဇင်းမယ်]]နှင့် [[အယုဒ္ဓယ|အယုဓျာ]]တို့အား သိမ်းသွင်း၍ နိုင်ငံတော်ကြီးအား ချဲ့ထွင်ခဲ့သည်။

သို့သော်လည်း အတွင်းပုန်ကန်မှုများနှင့် သိမ်းပိုက်နယ်‌မြေများကို ထိန်းချုပ်နိုင်ရန် လိုအပ်သော ဘုရင်မြစ်များ ချို့တဲ့မှုကြောင့်တောင်ငူနေပြည်တော်ကျဆုံးခဲ့ရသည်။ ပေါ်တူဂီများအား တိုက်ထုတ်ခဲ့သော [[အနောက်ဘက်လွန်မင်း]]တရားကြီးသည် ၁၆၁၃ ခုနှစ်တွင် မင်းဆက်သစ်တစ်ခုကို အင်းဝတွင် ထူထောင်ခဲ့သည်။ [[၁၇၅၂]] ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်တို့၏ အကူအညီဖြင့် ထကြွပုန်ကန်သော မွန်တို့ကြောင့်နေပြည်တော်ကျဆုံးခဲ့သည်။

=== ကုန်းဘောင်ခေတ် (၁၇၅၂-၁၈⁠၈၅) ===
{{main|ကုန်းဘောင်ခေတ်}}
[[File:Shwedagon pagoda.jpg|thumb|၁၂၈၅ lithography ပုံတွင် [[အင်္ဂလိပ်]]စစ်သားနှစ်ယောက်သည် [[ရွှေတိဂုံစေတီ]] နားကင်းလှည့်ကြသည်။]]

[[၁၇၅၂]] ခုနှစ်တွင် [[အလောင်းဘုရား]]သည် ကုန်းဘောင်မင်းဆက်ကို ထူထောင်ပြီး [[ကုန်းဘောင်ခေတ်|တတိယမြန်မာအင်ပါယာ]]ကြီးကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၁၇၆၇ ခုနှစ်တွင် [[မြေဒူးမင်း]]တရားကြီးက [[အယုဒ္ဓယ|အယုဓျာ]]နိုင်ငံအား သိမ်းပိုက်အောင်မြင်ခဲ့ပြီး မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုက [[ထိုင်းယဉ်ကျေးမှု]]အပေါ်အတော်လွှမ်းမိုးစေခဲ့သည်။ [[တရုတ်ပြည်]] [[ချင်မင်းဆက်]]သည် မြန်မာတို့၏ ကြီးထွားလာသော အင်အားကို စိုးရိမ်းသဖြင့်မြန်မာကို ၁၇၆၅ ၁၇၆၉ ခုနှစ်ကာလတွင်း [[တရုတ် - မြန်မာ စစ်ပွဲများ]]လေးကြိမ်တိတိသိမ်းပိုက်ရန်ကြိုးစားအားထုတ်ခဲ့သော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ နောက်မင်းဆက်များက အယုဓျာအား စွန့်လွှတ်ခဲ့ရသော်လည်း [[ရခိုင်]]နှင့် [[တနင်္သာရီတိုင်း|တနင်္သာရီ]]တို့ကို ရရှိခဲ့သည်။

[[၁၈၂၄]] ခုနှစ်[[ဘကြီးတော်မင်း]]တရားလက်ထက်တွင် စစ်သူကြီး[[မဟာဗန္ဓုလ]]သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိဗြိတိသျှတို့၏ နယ်‌‌မြေနှင့် ထိစပ်နေသော အာသံပြည်နယ်ကို သိမ်းပိုက်ရာမှ စစ်မီးပွားခဲ့သည်။ [[ပထမ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာစစ်]]ပွဲကို [[၁၈၂၆]] ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းမြင်းခြံမြို့ ရန္တပိုရွာတွင် စာချုပ်ချုပ်၍ ငြိမ်းစေခဲ့ပြီး ကမ်းရိုးတန်းဒေသများဖြစ်သည့်ရခိုင်နှင့် တနင်္သာရီဒေသများကို စွန့်လွှတ်ခဲ့ရသည်။ [[၁၈၅၂]] ခုနှစ်တွင် [[သာယာဝတီမင်း]]တရားကြီးသည် နယ်စပ်ပြဿနာများမှ ပေါ်ပေါက်လာသည့် အခင်းများမှ အင်္ဂလိပ်အရာရှိများအားဖမ်းဆီးခဲ့သည်ကို အကြောင်း ပြုပြီး[[ဒုတိယအင်္ဂလိပ်မြန်မာစစ်]]ပွဲဖန်တီးခဲ့ကြသည်။ ဤတစ်ကြိမ်တွင် အင်္ဂလိပ်တို့သည် ကျန်ရှိနေသေးသည့် ကမ်းရိုးတန်းဒေသများဖြစ်သည့် [[ဧရာဝတီ]]၊ [[ရန်ကုန်]]နှင့် [[ပဲခူး]]တို့အား သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ [[၁၈⁠၈၅]] ခုနှစ်တွင် မြန်မာကောက်တော်များသည် ဘုရင့်အမိန့်တော်အရ တာဝန်ဝတ္တရားများ ဆောင်ရွက်ရာမှ [[ဘုံဘေ-ဘားမားသစ်ကုမ္ပဏီ]]သည် သစ်များကို တရားမဝင်ခုတ်လှဲပြီး အခွန်တိမ်း ရှောင်ရန် ဝှက်ထားသည်ကို စစ်ဆေးတွေ့ရှိခဲ့သည်။ [[သီပေါမင်း]]သည် ကုမ္ပဏီအားဒဏ်ရိုက်အရေးယူခဲ့သည် ကို ဗြိတိသျှတို့ဘက်မှ ကျန်ရှိနေသေးသည့် မြန်မာနိုင်ငံအား သိမ်းပိုက်ရန် အခွင့်အရေးအဖြစ် ယူဆခဲ့ပြီး [[၁၈⁠၈၅]] ခုနှစ်နိုဝင်ဘာတွင် ရက်သတ္တ နှစ်ပတ်တည်းနှင့် [[တတိယ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာစစ်]]ပွဲကို ဆင်နွှဲခဲ့လေသည်။ သီပေါမင်းတရားကြီးနှင့် တကွ တော်ဝင်မိသားစုဝင်များအား ဖမ်းဆီးခဲ့ပြီး မဒြစ်သို့ ပြည်နှင် ဒဏ်ပေးခဲ့၍ နောက်ဆုံးတွင် ရတနာဂီရိသို့ ပို့ဆောင်ခဲ့ကြသည်။

=== ဗြိတိသျှအုပ်ချုပ်ရေး (၁၈⁠၈၆-၁၉၄၈) ===
{{main|ကိုလိုနီခေတ်}}
[[File:High Court, Yangon, Myanmar.jpg|thumb|ယနေ့မြန်မာနိုင်ငံတွင်ရန်ကုန်မြို့ရှိ တရားရုံးချုပ်သည် ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်၏ ကြွင်းကျန် အမှတ်အသားများအနက် တစ်ခုဖြစ်သည်။]]

မြန်မာနိုင်ငံသည် [[၁၈⁠၈၅]] ခုနှစ် နိုဝင်ဘာကုန်ပိုင်းတွင် [[ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ]]၏ လက်အောက်ခံဒေသတစ်ခုအဖြစ် ကျရောက်သွားခဲ့ပြီး ၁၈⁠၈၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၁ရက်နေ့တွင် [[ဝိတိုရိယဘုရင်မ]]ကြီးအား နှစ်သစ်ကူးလက်ဆောင်အဖြစ် ဆက်သခဲ့ကြသည်။ [[၁၉၃၇]] ခုနှစ် ဧပြီ ၁ ရက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် သီးခြားအုပ်ချုပ်နယ်မြေဖြစ်လာပြီး အိန္ဒယနိုင်ငံနှင့် ခွဲခဲ့သည်။ တိုင်းပြည်အတွင်းခွဲရေးတွဲရေး အရေးအခင်းကြောင့် ပေါ်ပေါက်လာသော အက်ကွဲကြောင်းသည် [[လွတ်လပ်ရေး]]ရပြီး နောက်ပိုင်းဆက်ဖြစ်လာသည့် ပြည်တွင်းဆူပူသောင်းကျန်းမှုများ၏ မြစ်ဖျားခံရာအဖြစ် တွေ့ရှိရမည်ဖြစ်သည်။

[[၁၉၄၀]] ခုနှစ်တွင် [[အောင်ဆန်း|ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]]ဦးဆောင်သည့် [[ရဲဘော်သုံးကျိပ်]]အဖွဲ့ဝင်တို့သည် [[ဗမာ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (ဘီအိုင်အေ) ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;aungsan&quot;&gt;{{cite book | first=Gustaaf | last=Houtman | year=1999 | title=Mental Culture in Burmese Crisis Politics: Aung San Suu Kyi and the National League for Democracy | id=ISBN 4-87297-748-3}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;aungsan&quot;/&gt; ရဲဘော်သုံးကျိပ်သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]တွင် စစ်သင်တန်းများတက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;aungsan&quot;/&gt;

[[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]ကာလ မြန်မာနိုင်ငံသည် အရှေ့တောင်အာရှစစ်မျက်နှာတွင် အရေးပါသည့် အခန်းကမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။ စစ်ပွဲ၏ ကနဦးပိုင်း မြန်မာပြည်စစ်ဆင်ရေးတွင် ဂျပန်ဦးဆောင်မှုသည် အောင်မြင်မှုများ ရရှိခဲ့ပြီး ဗြိတိသျှများအား မြန်မာပြည်အနှံ့မှ တိုက်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော်မဟာမိတ်များက ပြန်လည်တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။ [[၁၉၄၅]] ခုနှစ် ဇူလိုင်တွင် မဟာမိတ်များက ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ မြန်မာတို့သည် နှစ်ဘက်စလုံးမှ ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ မြန်မာများသည် အစပိုင်းတွင် ဂျပန်တို့ဘက်မှ ပါဝင်ခဲ့ကြသော်လည်း မြန်မာအချို့တို့သည် [[၁၉၄၁]]-[[၁၉၄၂]] ခုနှစ်များတွင် အင်္ဂလိပ်တို့ဘက်မှ ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ [[၁၉၄၃]] ခုနှစ်တွင် ချင်းတပ်နှင့် ကချင်တပ်များကို ဗြိတိသျှတို့ ထိန်းချုပ်သည့် နယ်စပ်ဒေသများတွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်။ ဗမာ့သေနတ်ကိုင်တပ်ရင်းများသည် ၁၉၄၃-၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အော့်ဝင်းဂိတ်၏ လက်အောက်၌ ချင်းဒစ်တပ်ဖွဲ့များအဖြစ်ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အမေရိကန်များကန်-ကချင်အထူးတပ်များအားဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး မဟာမိတ်တို့အောက်တွင် ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ အခြားများစွာသော တပ်ဖွဲ့များမှာ ဗြိတိသျှအထူးစစ်ဆင်ရေးအဖွဲ့များ အောက်တွင် ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ ဗမာ့လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်သည် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ ဦးဆောင်မှုအောက်တွင် ရခိုင်အမျိုးသားတပ်မတော်နှင့် အတူဂျပန်တို့ဘက်မှ ပါဝင်၍ ၁၉၄၂-၁၉၄၄  ခုနှစ်များတွင် ပါဝင်တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ကြပြီး ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်တို့အား ပြန်လှန်တွန်းလှန်ခဲ့ကြလေသည်။

၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် ကြားဖြတ်အစိုးရအဖွဲ့၊ မြန်မာနိုင်ငံအမှုဆောင်ကောင်စီအဖွဲ့၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ ရက်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် ဆာမောင်ကြီး၊ ဗိုလ်မှူးအောင်၊ မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်၊ အခြားတိုင်းရင်းသား ခေါင်းဆောင်များနှင့် အတူ[[ပင်လုံညီလာခံ]] တွင် တက်ရောက်ခဲ့﻿ပြီး၊ စည်းလုံးညီညွတ်ရေးဖော်ဆောင်သည့် စာချုပ်လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ သို့သော် ၁၉၄၇ ဇူလိုင်တွင် နိုင်ငံရေးပြိုင်ဘက်များက ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့်တကွ အစိုးရအဖွဲ့ဝင်အချို့ကို လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;aungsan&quot;/&gt;

=== ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ (၁၉၄၈-၁၉၆၂) ===
{{main|လွတ်လပ်ပြီးခေတ်မြန်မာနိုင်ငံ}}
[[File:Myanmar-Yangon-Independence Monument in Mahabandoola park.jpg|thumb|ရန်ကုန်မြို့ရှိ လွတ်လပ်ရေးကျောက်တိုင် ဗြိတိသျှတို့ထံမှ မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးရခြင်းကို အောက်မေ့ရန် တည်ထားခြင်းဖြစ်သည်။]]
[[၁၉၄၈]] ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၄ ရက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် ပထမဦးဆုံး ပြည်ထောင်စုသမ္မတ အဖြစ် [[စဝ်ရွှေသိုက်၊ (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|စဝ်ရွှေသိုက်]] နှင့် ပထမဦးဆုံး ဝန်ကြီးချုပ်[[နု၊ ဦး|ဦးနု]] တို့ တာဝန်ယူခဲ့သော လွတ်လပ်သည့် သမ္မတနိုင်ငံဖြစ်သော ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့လေသည်။ အခြားဗြိတိသျှကိုလိုနီနိုင်ငံများနှင့် မတူညီဘဲ [[ဓနသဟာယနိုင်ငံများအဖွဲ့]]ဝင်အဖြစ် မပါဝင်ခဲ့ချေ။ [[အထက်လွှတ်တော်]]နှင့် [[လူမျိုးစုလွှတ်တော်]]နှစ်ရပ် ပါဝင်သော ပါလီမန်စနစ်ကို ကျင့်သုံးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;1947con&quot;&gt;{{cite web |url=http://english.dvb.no/e_docs/511947_con.htm |title=The Constitution of the Union of Burma |accessdate=2006-07-07 |year=1947 |publisher=DVB |archivedate=15 June 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060615072018/http://english.dvb.no/e_docs/511947_con.htm }}&lt;/ref&gt;

ယနေ့ မြင်တွေ့ရသော မြန်မာနိုင်ငံသည် [[အောက်မြန်မာပြည်]]နှင့် [[အထက်မြန်မာပြည်]]တို့ ပါဝင်သည့် ဗမာပြည်မနှင့် ဗြိတိသျှတို့သီးခြားအုပ်ချုပ်ခဲ့သည့် နယ်ခြားဒေသများတို့ကို ပူးပေါင်း၍ ဖွဲ့စည်းထားပြီး [[ပင်လုံစာချုပ်]]အရ ဖြစ်လာသော နယ်မြေအဖြစ်ဇစ်မြစ်လိုက်၍ ရလေသည်။&lt;ref&gt;{{cite book|first=Martin| last=Smith|year=1991| title=Burma -Insurgency and the Politics of Ethnicity|url=https://archive.org/details/burmainsurgencyp0000smit|publisher=Zed Books|location=London and New Jersey|pages=[https://archive.org/details/burmainsurgencyp0000smit/page/42 42]–43}}&lt;/ref&gt; [[၁၉၆၁]] ခုနှစ်တွင် ထိုစဉ်က မြန်မာနိုင်ငံ၏ [[ကုလသမဂ္ဂ]] အမြဲတမ်းကိုယ်စားလှယ်အဖြစ်နှင့် ယခင်ဝန်ကြီးပေးခဲ့ဘူးသည့် [[သန့်၊ ဦး|ဦးသန့်]]သည် [[ကုလသမဂ္ဂ]]၏ [[အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်]]အဖြစ် အရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=6123&amp;z=104|author=Aung Zaw|title=Can Another Asian Fill U Thant’s Shoes??publisher=''The Irrawaddy'' Sep 2006|accessdate=2006-09-12|archivedate=11 October 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071011122512/http://irrawaddy.org/article.php?art_id=6123&amp;z=104}}&lt;/ref&gt;

=== စစ်အုပ်ချုပ်ရေး (၁၉၆၂-၂၀၁၁) ===
နိုင်ငံကို ၂၆ နှစ်တိုင်⁠တိုင်အုပ်ချုပ်ခဲ့သည့် [[နေဝင်း၊ ဦး|နေဝင်း]] ဦးဆောင်သော စစ်အစိုးရက အာဏာသိမ်းယူသည့် ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ဒီမိုကရေစီအုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ရပ်စဲသွားပြီး [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ|မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်စနစ်လမ်းစဉ်]]ကို စတင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;christinafink&quot;&gt;{{cite book | first=Christina | last=Fink | year=2001 | title=Living Silence:Burma under Military Rule | url=https://archive.org/details/livingsilence00chri | id=ISBN 1-85649-926-X}}&lt;/ref&gt; ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် [[သန့်၊ ဦး|ဦးသန့်]]၏ ဈာပနအခမ်းအနားမှ စတင်၍ အစိုးရဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြမှုနှင့်အတူ သွေးထွက်သံယိုမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;christinafink&quot;/&gt; ၁၉၈၈ ခုနှစ် [[၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး)|ရှစ်လေးလုံးအရေးတော်ပုံ]] (၈⁠၈၈၈) တွင် တော်လှန်ရေးတစ်ရပ်၏ ဖြစ်လုဆဲ⁠ဆဲအခြေအနေသို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ တန်ပြန်အနေနှင့် ဗိုလ်ချုပ်[[စောမောင်၊ ဦး|စောမောင်]]မှ အာဏာသိမ်းယူခဲ့သည်။ ၎င်းက နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ (နဝတ) ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ဆန္ဒပြပွဲများ ဖြစ်ပွားပြီး စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ပြည်သူ့ကိုယ်စားလှယ်များအား ရွေးချယ်တင်မြောက်မည့် စီမံချက်များကို ၁၉၈၉ ခုနှစ် မေ ၃၁ တွင် အပြီးသတ် ရေးဆွဲခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ibiblio.org/obl/docs/pyithu_hluttaw_election_law.htm |title=PYITHU HLUTTAW ELECTION LAW |accessdate=2006-07-11 |date=1989-05-31 |work=State Law and Order Restoration Council |publisher=iBiblio.org}}&lt;/ref&gt;

၁၉၉ဝ ခုနှစ် မေတွင် လွတ်လပ်သော ရွေးကောက်တင်မြောက်ပွဲကို နှစ် ၃၀ အတွင်းပထမဦးဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ကျင်းပခဲ့ကြသည်။ [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]၏ [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]]ပါတီမှ စုစုပေါင်း အမတ်နေရာ ၄၈၉ အနက် ၄၀၉ နေရာကို အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ibiblio.org/obl/docs/Elections-02.htm |title=1990 MULTI-PARTY DEMOCRACY GENERAL ELECTIONS |author=Khin Kyaw Han |accessdate=2006-07-11 |date=2003-02-01 |work=National League for Democracy |publisher=iBiblio.org}}&lt;/ref&gt;
သို့သော်နဝတအစိုးရမှ ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်များကို ငြင်းပယ်ခဲ့ပြီး ဆင်းပေးရန်ငြင်းဆိုခဲ့သည်။ နဝတအဖွဲ့သည် အင်္ဂလိပ်အခေါ် ဘားမား (''Burma'') အားမြန်မာ (''Myanmar'') ဟု ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၁၉⁠၉၁ ခုနှစ်မှစ၍ [[သန်းရွှေ၊ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေ]]က ဦးဆောင်ခဲ့ပြီး တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးရယူခဲ့သည်။ ၁၉⁠၉၂ ခုနှစ်တွင် နဝတအဖွဲ့သည် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အ‌ခြေခံဥပဒေသစ် ရေးဆွဲရန် ဖော်ထုတ်ခဲ့ပြီး [[အမျိုးသားညီလာခံ]]တစ်ရပ်ကို ၁၉⁠၉၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;natcon&quot;&gt;{{cite news | url =http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=3564 | title =The National Convention | publisher =The Irrawaddy | date =2004-03-31 | accessdate =2006-07-14 | archivedate =11 October 2007 | archiveurl =https://web.archive.org/web/20071011122457/http://irrawaddy.org/article.php?art_id=3564 }}&lt;/ref&gt; ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် နဝတကို [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]] (နအဖ) ဟုပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉⁠၉၇ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံအား [[အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း]]မှ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံအဖြစ် ဝင်ရောက်ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ အမျိုးသားညီလာခံသည် ဆက်လက် ကျင်းပလိုက် ရပ်နားလိုက်ဖြင့် စခန်းသွားခဲ့သည်။ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် အပါအဝင် နိုင်ငံရေးပါတီများစွာတို့မှာ ညီလာခံတွင် ပါဝင်ခြင်းမရှိဘဲ တိုးတက်မှုမှာလည်း မရှိသလောက်ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;natcon&quot; /&gt; 

၂၀⁠၀၆ ခုနှစ် မတ် ၁၇ ရက်တွင် နအဖစစ်အစိုးရသည် [[မြို့တော်]]ကို [[ပျဉ်းမနားမြို့|ပျဉ်းမနား]]အနီးရှိ ဒေသသို့ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကာ မင်းတို့၏ နန်းစံရာ '[[နေပြည်တော်]]'ဟု တရားဝင်‌ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/4848408.stm |title=Burma’s new capital stages parade |publisher=BBC News|date=2006-03-27 |accessdate=2006-06-24 }}&lt;/ref&gt; ၂၀၀၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာတွင် အမေရိကန်ဦးဆောင်သည့် မြန်မာနိုင်ငံအရေးအား [[ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ]] အာဂျင်ဒါတွင် ထည့်သွင်းရေးကြိုးပမ်းမှုအောင်မြင်ခဲ့ပြီး လုံခြုံရေး ကောင်စီတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ [[လူ့အခွင့်အရေး]]ချိုးဖောက်မှုများကို မည်သို့အရေးယူဆောင်ရွက်မည်ကို တရားဝင်ဆွေးနွေးရန် လမ်းစပေါ်ပေါက်ပြီဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;UN_S200714&quot;&gt;{{UN document |docid=S-2007-14 |type=စာတမ်း |body=လုံခြုံရေးကောင်စီ |year=2007 |document_number=14 |accessdate=2007-09-25| date=12 January 2007}}&lt;/ref&gt;

၂ဝဝ၆ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာတွင် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အလုပ်သမားအဖွဲ့|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအလုပ်သမားအဖွဲ့]]မှ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဆက်တိုက်ကျူးလွန်ဖောက်ဖျက်နေသည့် စစ်တပ်မှ အဓမ္မလုပ်အားပေးခိုင်းမှုများအား အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံးချုပ်တွင် တိုင်တန်းအရေးယူနိုင်ရန် ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://in.today.reuters.com/news/newsArticle.aspx?type=worldNews&amp;storyID=2006-11-16T163442Z_01_NOOTR_RTRJONC_0_India-276537-1.xml&amp;archived=False |title=ILO seeks to charge Myanmar junta with atrocities |publisher=Reuters |date=2006-11-16 |accessdate=2006-11-17 }}{{Dead link|date=December 2020 }}&lt;/ref&gt;

၂၀၁၀ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် စစ်အစိုးရက [[မြန်မာနိုင်ငံ ရွေးကောက်ပွဲများ|ရွေးကောက်ပွဲ]]ကို ၂၀၁၀ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ (၇) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပမည်ဟု ကြေညာသည်။

=== ၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းမှုနှင့် နောက်ဆက်တွဲ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ ===
{{See also|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)}}
၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သော [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] ဦးဆောင်သည့် [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] ပါတီက အပြတ်အသတ်အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ &lt;ref name=&quot;myanmar_election_2020_11_11_nytimes_com&quot;&gt;[https://www.nytimes.com/2020/11/11/world/asia/myanmar-election-aung-san-suu-kyi-results.html &quot;Myanmar Election Delivers Another Decisive Win for Aung San Suu Kyi,&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210301062240/https://www.nytimes.com/2020/11/11/world/asia/myanmar-election-aung-san-suu-kyi-results.html|date=1 March 2021}} 11 November 2020, ''The New York Times'', retrieved 18 December 2020&lt;/ref&gt; တပ်မတော်နှင့် နီးစပ်သော [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]မှာမူ ရွေးကောက်ခံ အမတ်နေရာ ၄၇၆ နေရာတွင် ၃၃ နေရာသာ ရရှိပြီး အရှက်ရဖွယ် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။ &lt;ref name=&quot;defeated_2020_11_12_irrawaddy_com&quot;&gt;[https://www.irrawaddy.com/elections/military-backed-usdp-leaders-defeated-nld-myanmar-election.html &quot;Military-Backed USDP Leaders Defeated by NLD in Myanmar Election,&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210301160653/https://www.irrawaddy.com/elections/military-backed-usdp-leaders-defeated-nld-myanmar-election.html|date=1 March 2021}} 12 November 2020, ''[[The Irrawaddy]]'', retrieved 28 February 2021&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;commission_rejects_2021_01_29_apnews_com&quot;&gt;[https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-elections-myanmar-cc1b225b806c27dda748d3ab51d0e47f &quot;Myanmar election commission rejects military's fraud claims,&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210203131321/https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-elections-myanmar-cc1b225b806c27dda748d3ab51d0e47f|date=3 February 2021}} 29 January 2021, [[Associated Press]], retrieved 28 February 2021&lt;/ref&gt;

ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်များ ထွက်ပေါ်လာသည်နှင့်အမျှ ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီနှင့် တပ်မတော်တို့က မဲစာရင်းမှားယွင်းသည်ဟုဆိုကာ ရလဒ်များကို လက်မခံဘဲ တပ်မတော်၏ လေ့လာစောင့်ကြည့်မှုဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲပြန်လည်ကျင်းပရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ &lt;ref name=&quot;myanmar_election_2020_11_11_nytimes_com&quot; /&gt;သို့သော်လည်း နိုင်ငံတကာ ရွေးကောက်ပွဲလေ့လာသူများကမူ ကြီးကြီးမားမား မမှန်မကန်မှုများ မရှိခဲ့ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;defeated_2020_11_12_irrawaddy_com2&quot;&gt;[https://www.irrawaddy.com/elections/military-backed-usdp-leaders-defeated-nld-myanmar-election.html &quot;Military-Backed USDP Leaders Defeated by NLD in Myanmar Election,&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210301160653/https://www.irrawaddy.com/elections/military-backed-usdp-leaders-defeated-nld-myanmar-election.html|date=1 March 2021}} 12 November 2020, ''[[The Irrawaddy]]'', retrieved 28 February 2021&lt;/ref&gt;

==== ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီလ စစ်အာဏာသိမ်းမှု ====
{{Main article|၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း}}
၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့၊ လွှတ်တော်အစည်းအဝေး စတင်မည့်နေ့ နံနက်အစောပိုင်းတွင် တပ်မတော်က နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၊ သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်နှင့် အခြား NLD အစိုးရအဖွဲ့ဝင်များကို ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။ &lt;ref name=&quot;crisis_in_myanmar_2021_01_31_reuters&quot;&gt;[https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-explainer/explainer-crisis-in-myanmar-after-army-alleges-election-fraud-idUSKBN2A113H &quot;Explainer: Crisis in Myanmar after army alleges election fraud,&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210228221918/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-explainer/explainer-crisis-in-myanmar-after-army-alleges-election-fraud-idUSKBN2A113H|date=28 February 2021}} 31 January 2021, updated 1 February 2021, [[Reuters News Service]], retrieved 28 February 2021&lt;/ref&gt;တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က အာဏာသိမ်းယူပြီး [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ကို ဖွဲ့စည်းကာ နိုင်ငံကို စတင်အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ တစ်နိုင်ငံလုံးကို တစ်နှစ်ကြာ အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာခဲ့ပြီးနောက် နယ်စပ်များကို ပိတ်ခြင်း၊ ခရီးသွားလာမှုနှင့် အင်တာနက်ဆက်သွယ်ရေးများကို ကန့်သတ်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

==== ပြည်သူလူထု၏ ဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြမှုများ ====
{{See also|မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)}}
အာဏာသိမ်းပြီး နောက်တစ်နေ့တွင် [[ရန်ကုန်မြို့]]နှင့်တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ထောင်ပေါင်းများစွာသော ပြည်သူလူထုက လမ်းပေါ်ထွက် ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။ အာဏာဖီဆန်ရေးလှုပ်ရှားမှု (Civil Disobedience Movement - CDM) တွင် နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းများ၊ ဆရာ၊ ဆရာမများ၊ ကျောင်းသားများ၊ အလုပ်သမားများ၊ ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်များနှင့် တိုင်းရင်းသားများပင် ပူးပေါင်းပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ &lt;ref name=&quot;myanmar_coup_2021_02_21_nikkei_com&quot;&gt;[https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-coup-Week-of-Feb.1-to-Feb.-21-EU-action-in-focus-as-foreign-ministers-set-to-meet &quot;Myanmar coup: Week(s) of Feb.1 to Feb. 21, EU action in focus as foreign ministers set to meet; Candlelight vigil held in Yangon; Facebook removes military's 'True News' page,&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210302033544/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-coup-Week-of-Feb.1-to-Feb.-21-EU-action-in-focus-as-foreign-ministers-set-to-meet|date=2 March 2021}} (reverse chronology) 1 February through 21 February 2021, ''[[Nikkei Asia]]'', retrieved 1 March 2021&lt;/ref&gt;တပ်မတော်က ဆန္ဒပြသူများကို အင်အားသုံးဖြိုခွင်းခြင်း၊ ဖမ်းဆီးခြင်းနှင့် သတ်ဖြတ်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့ တစ်နေ့တည်းတွင်ပင် လူပေါင်း ၃၈ ဦး သေဆုံးခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite news|first=Helen|last=Regan|title=Chinese factories set on fire in Myanmar in deadliest day since coup|url=https://www.cnn.com/2021/03/15/asia/myanmar-deaths-chinese-factories-intl-hnk/index.html|access-date=15 March 2021|website=CNN|archive-date=15 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210315111827/https://www.cnn.com/2021/03/15/asia/myanmar-deaths-chinese-factories-intl-hnk/index.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==== နိုင်ငံတကာ၏ တုံ့ပြန်မှု ====
ရှုတ်ချမှုနှင့် ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများ: ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်နှင့် အမေရိကန်အပါအဝင် ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံများက အာဏာသိမ်းမှုကို ချက်ချင်းရှုတ်ချခဲ့သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက စစ်ခေါင်းဆောင်များအပေါ် ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများပြုလုပ်ရန်နှင့် အမေရိကန်တွင်ရှိသော မြန်မာအစိုးရပိုင် ရန်ပုံငွေ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁ ဘီလီယံကို ထိန်းချုပ်ရန် ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။ ကုလသမဂ္ဂလုံခြုံရေးကောင်စီကလည်း ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် ဖမ်းဆီးခံခေါင်းဆောင်အားလုံးကို လွှတ်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;teachers_join_2021_02_05_bbc&quot;&gt;[https://www.bbc.com/news/world-asia-55944482 &quot;Myanmar coup: Teachers join growing protests against military,&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210222185331/https://www.bbc.com/news/world-asia-55944482|date=22 February 2021}} 5 February 2021, BBC News, retrieved 28 February 2021&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;myanmar_coup_2021_02_21_nikkei_com2&quot;&gt;[https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-coup-Week-of-Feb.1-to-Feb.-21-EU-action-in-focus-as-foreign-ministers-set-to-meet &quot;Myanmar coup: Week(s) of Feb.1 to Feb. 21, EU action in focus as foreign ministers set to meet; Candlelight vigil held in Yangon; Facebook removes military's 'True News' page,&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210302033544/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-coup-Week-of-Feb.1-to-Feb.-21-EU-action-in-focus-as-foreign-ministers-set-to-meet|date=2 March 2021}} (reverse chronology) 1 February through 21 February 2021, ''[[Nikkei Asia]]'', retrieved 1 March 2021&lt;/ref&gt;

အိန္ဒိယ၊ ပါကစ္စတန်၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ ရုရှား၊ ဗီယက်နမ်၊ ထိုင်း၊ ဖိလစ်ပိုင်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံတို့မှာမူ စစ်အာဏာသိမ်းမှုကို ဝေဖန်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ခဲ့ကြသည်။.&lt;ref&gt;{{cite news|title=On Bloodiest Day for Myanmar Civilians, India Attends Military Parade by Coup Leaders|url=https://thewire.in/diplomacy/india-china-russia-pakistan-attend-myanmar-armed-forces-day-parade|work=[[The Wire (India)|The Wire]]|date=28 March 2021|access-date=15 June 2021|archive-date=28 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210328071814/https://thewire.in/diplomacy/india-china-russia-pakistan-attend-myanmar-armed-forces-day-parade|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=China Responds to Bloodshed in Myanmar With Deafening Silence|url=https://thediplomat.com/2021/03/china-responds-to-bloodshed-in-myanmar-with-deafening-silence/|work=The Diplomat|date=2 March 2021|access-date=15 June 2021|archive-date=16 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210616043203/https://thediplomat.com/2021/03/china-responds-to-bloodshed-in-myanmar-with-deafening-silence/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=India has a history of involvement in its neighbours' affairs. Why has it not condemned the Myanmar coup?|url=https://www.scmp.com/week-asia/opinion/article/3122841/india-has-history-involvement-its-neighbours-affairs-why-has-it|work=South China Morning Post|date=24 February 2021|access-date=15 June 2021|archive-date=16 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210616043304/https://www.scmp.com/week-asia/opinion/article/3122841/india-has-history-involvement-its-neighbours-affairs-why-has-it|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Myanmar coup: ASEAN split over the way forward|url=https://www.dw.com/en/myanmar-coup-asean-ties/a-57042503|work=Deutsche Welle|date=29 March 2021|access-date=15 June 2021|archive-date=10 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210610152119/https://www.dw.com/en/myanmar-coup-asean-ties/a-57042503|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==== ပြည်တွင်းစစ်သို့ ဦးတည်သွားခြင်း ====
အာဏာသိမ်းမှုကို လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရန်အတွက် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] က ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် ၎င်း၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့အဖြစ် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] (People's Defence Force - PDF) ကို ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ PDF ၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ စစ်ကောင်စီ၏ တိုက်ခိုက်မှုများမှ ပြည်သူလူထုကို ကာကွယ်ရန်နှင့် ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုတပ်မတော် တည်ထောင်ရေးအတွက် ပထမခြေလှမ်းအဖြစ် ဆောင်ရွက်ရန် ဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြည်တွင်းစစ် ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ၂၀၂၅ ခုနှစ်အထိ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားလျက်ရှိသည်။

== ပထဝီဝင် ==
{{main|မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင်}}
{{Myanmar Administrative Divisions Image Map}}
မြောက်ဘက်တွင် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[လာအိုနိုင်ငံ]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]]၊ အနောက်မြောက်အရပ်တွင် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ကပ္ပလီပင်လယ်]]နှင့် အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်]]တို့ဖြင့် ထိစပ်လျက်ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံနယ်နိမိတ်၏ သုံးပုံတစ်ပုံ ၁၉၃ဝ ကီလိုမီတာ (၁⁠၁၉၉ မိုင်) မှာ တစ်ဆက်တစ်စပ်တည်းသော [[ကမ်းရိုးတန်း]]အဖြစ် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများတွင် မြေဧရိယာအားဖြင့် ဒုတိယအကြီးဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် အမှတ်စဉ် ၄၀ မြောက် မြေဧရိယာအကြီးဆုံး နိုင်ငံဖြစ်သည်။ ခေတ်သစ်ကာလအချိန်များတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကွဲပြားခြားနားသော လူဦးရေမှ ယင်း၏ နိုင်ငံရေး၊ သမိုင်းကြောင်းနှင့် လူသားရင်းမြစ်များအား အဓိကအခန်းကဏ္ဍများမှ ဖော်ဆောင်လျက်ရှိသည်။ [[၁၉⁠၉၂]] ခုနှစ်က အာဏာရယူခဲ့သော ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[သန်းရွှေ]] ဦးဆောင်သည့် [[နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]]၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိနေခဲ့သည်။  [[၁၉၄၈]] ခုနှစ်အထိ [[ဗြိတိသျှအင်ပါယာ]] အောက်တွင် ရပ်တည်ခဲ့သော မြန်မာနိုင်ငံသည် ယနေ့အချိန်အထိ လူမျိုးရေးတင်းမာမှုနှင့် အာဏာသိမ်းရန် ကြိုးစားအားထုတ်မှုများကို ဆက်လက်ရင်ဆိုင်ရလျက်ရှိသည်။ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ၏ လွှမ်းမိုးမှု နက်ရှိုင်းစွာခံနေရသည့် နိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှုတွင် ထူးခြားသည့် ဗုဒ္ဓယဉ်ကျေးမှုနှင့် တိုင်းရင်သားဓလေ့များ ရောနှောလျက်ရှိသည်။

=== တည်နေရာ ===
ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်သည် အာရှတိုက် အရှေ့တောင်ပိုင်းတွင်တည်ရှိပြီး မြောက်လတ္တီတွဒ် ၉ ဒီဂရီ ၃၂ မိနစ်မှ ၂၈ ဒီဂရီ ၃၁ မိနစ်အထိနှင့် အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၂ ဒီဂရီ ၁ဝ မိနစ်မှ ၁ဝ၁ ဒီဂရီ ၁၁ မိနစ်အထိ ကျယ်ဝန်းသည်။ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများအဖြစ် မြောက်ဘက်နှင့် အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်နှင့် အရှေ့တောင်ဘက်တွင် လာအိုနိုင်ငံနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့နှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိပြီး တောင်ဘက်တွင် ကပ္ပလီပင်လယ်နှင့် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော် တည်ရှိသည်။ ရန်ကုန်မြို့တော်ကို အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆ ဒီဂရီ ၁၃ မိနစ် မျဉ်းကြောင်းနှင့် မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၆ ဒီဂရီ ၄၅ မိနစ်မျဉ်းကြောင်းတို့ ဖြတ်သန်းသွားကြသည်။ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၇ ဒီဂရီ မိနစ် ၃ဝ မျဉ်းကို မြန်မာစံတော်ချိန်မျဉ်းအဖြစ် သတ်မှတ်ထားရာ မြန်မာစံတော်ချိန်သည် ဂရင်းနစ်စံတော်ချိန်ထက် ၆ နာရီ မိနစ် ၃ဝ စောသည်။ 

=== အကျယ်အဝန်း ===
မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ၂၆၁,၂⁠၂၈ စတုရန်းမိုင် (၆၇၆,၅၇၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ရှိသည်။ အရှေ့တောင်အာရှတိုက်တွင် ဒုတိယအကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး မြေပြင်တဆက်တည်းအကျယ်အဝန်းအရဆိုလျှင် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာတွင် (ဇန်ဘီယာပြီးလျှင်) ၄၀ ခုမြောက် အကြီးဆုံးတိုင်းပြည်ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံရှိ တက္ကဆက်ပြည်နယ်ထက် အနည်းငယ်သေးပြီး အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံထက် အနည်းငယ်ကြီးမားသည်။ အရှေ့နှင့်အနောက် ၅၈၂ မိုင် (၉၃၆ ကီလိုမီတာ) ကျယ်ဝန်းပြီး တောင်နှင့်မြောက် ၁,၂၇၅ မိုင် (၂,ဝ၅၁ ကီလိုမီတာ) ရှည်လျားသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်နိမိတ်အရှည်သည် မိုင်ပေါင်း ၅,၂ဝဝ ခန့်ရှိပြီး အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများနှင့်မိုင်ပေါင်း ၃,၈ဝ၈ မိုင် ဆက်စပ်လျက်ရှိရာတရုတ်မြန်မာ နယ်စပ်မှာ အရှည်လျားဆုံးဖြစ်ပြီး ၂၁၈၅ ကီလိုမီတာ (၁,၃၅၇ မိုင်)၊&lt;ref name=&quot;CIA&quot;&gt;{{Cite web |title=CIA Factbook |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bm.html |accessdate=3 August 2008 |archivedate=6 October 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101006115241/https://cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bm.html }}&lt;/ref&gt; မြန်မာ-ထိုင်း ၁,၃၁၄ မိုင်၊ မြန်မာအိန္ဒိယ ၈၅၇ မိုင်၊ မြန်မာ-ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ၁၅၂ မိုင်နှင့် မြန်မာ-လာအို ၁၂၈ မိုင် အသီးသီး ရှိကြသည်။ ရေမိုင်နယ်နိမိတ်မှာ နတ်မြစ်ဝမှ ကော့သောင်းအထိ အလျား ၁,၃၈၅ မိုင်ခန့်ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တောင်ဘက်နှင့် အနောက်တောင်ဘက်တွင် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်နှင့် ကပ္ပလီပင်လယ်တို့ တည်ရှိကာ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းမှာ ၁၉၃ဝ ကီလိုမီတာ (၁⁠၁၉၉ မိုင်) ရှည်လျားသည်။ ကမ်းရိုးတန်း၏အလျားမှာ နိုင်ငံပတ်ပတ်လည် နယ်နိမိတ်တစ်ခုလုံး၏ သုံးပုံတစ်ပုံရှိသည်။  &lt;ref name=&quot;CIA&quot;/&gt;

=== မြေမျက်နှာသွင်ပြင် ===
မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ကို အကြမ်းအားဖြင့် အနောက်ဘက်တောင်တန်းကြီးများဒေသ၊ အလယ်ပိုင်း မြေနိမ့်မြစ်ဝှမ်း လွင်ပြင်ဒေသ၊ အရှေ့ဘက်ကုန်းမြင့်ဒေသဟူ၍ သုံးပိုင်းပိုင်းခြားနိုင်သည်။ ဟိမဝန္တာတောင်တန်းသည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့်ဆက်စပ်နေပြီး အနောက်ရိုးမတောင်တန်းအဖြစ် တောင်ဘက်သို့
သွယ်တန်းလျက်ရှိသည်။ အနောက်ရိုးမတောင်တန်းဒေသ၏ မြန်မာနိုင်ငံမြောက်စွန်းတွင်ရှိသော [[ခါကာဘိုရာဇီ]]တောင်မှာ ၅၈⁠၈၁ မီတာ (၁၉၂၉၅ ပေ) မြင့်၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံးတောင်ထိပ်ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite book | editor = Dr. Patrick Hesp et al. | year=2000 | title=Geographica’s World Reference | publisher =Random House Australia | pages =738, 741}}&lt;/ref&gt; စာရာမေတိတောင်ထိပ်သည် ၁၂၅⁠၅၃ ပေမြင့်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဟိမဝန္တာတောင်မကြီး၏ မြောက်မှ တောင်သို့ ဖြာဆင်းလာသော တောင်တန်းကြီးသုံးခုရှိရာယင်းတို့မှာ [[ရခိုင်ရိုးမ]]၊ ပဲခူးရိုးမနှင့် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်တို့ဖြစ်ကြလေသည်။&lt;ref name=&quot;myathan&quot;&gt;{{cite book | first=Mya | last=Than | year=2005 | title=Myanmar in ASEAN: Regional Co-operation Experience | id=ISBN 981-230-210-7}}&lt;/ref&gt; အနောက်ရိုးမတောင်တန်းကြီးသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့ကို တံတိုင်းသဖွယ် ကာဆီးထားလျက်ရှိသည်။ အလယ်ပိုင်းမြစ်ဝှမ်း မြေနိမ့်လွင်ပြင်ဒေသများတွင် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းဒေသသည် အကျယ်ဆုံးဖြစ်၍ ပထမပိုင်းကို မြစ်ဖျားမှ မန္တလေးမြို့အထိ၊ ဒုတိယပိုင်းကို မန္တလေးမှ ပြည်မြို့အထိ၊ တတိယပိုင်းကို ပြည်မြို့မှ မြစ်ဝအထိ ပိုင်းခြားလေ့လာတွေ့ရှိနိုင်သည်။ အလယ်ပိုင်းမြစ်ဝှမ်း မြေနိမ့်လွင်ပြင်ဒေသတွင် စစ်တောင်းမြစ်ဝှမ်းဒေသနှင့် ချင်းတွင်းမြစ်ဝှမ်းဒေသတို့လည်း ပါဝင်သည်။ အလယ်ပိုင်းမြစ်ဝှမ်းမြေနိမ့်ဒေသ၌ ဇီးဖြူတောင်တန်း၊ မင်းဝံတောင်တန်း၊ မှန်ကင်းတောင်တန်းနှင့် ဂန့်ဂေါတောင်တန်းစသည့် တောင်တန်းငယ်များ တည်ရှိသည်။ ထိုဒေသ၌ [[ပဲခူးရိုးမ]]တောင်တန်းသည် မြောက်မှတောင်သို့ တွန့်ခေါက်သွယ်တန်းလျက် ရှိသည်။ အရှေ့ဘက် ကုန်းမြင့်ဒေသမှာ [[ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်]]ဒေသဖြစ်၍ ပျမ်းမျှ ပေပေါင်း ၃ဝ⁠ဝဝ မှ ၄ဝ⁠ဝဝ အထိ မြင့်သည်။ ကုန်းပြင်မြင့်ဆိုသော်လည်း ညီညာနေခြင်းမဟုတ်ဘဲ မြင့်မောက်သော တောင်တန်းကြီးများရှိပြီး [[သံလွင်မြစ်]]သည် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ဒေသမှ တနင်္သာရီကမ်းမြောင်မြောက်ပိုင်း မြေညီလွင်ပြင်သို့ စီးဆင်းသည်။ ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်၌ မြစ်ဖျားခံသော ရွှေလီ၊ မြစ်ငယ်၊ ဇော်ဂျီနှင့် ပန်းလောင်မြစ်တို့သည် ဧရာဝတီမြစ်ထဲသို့ စီးဝင်ကြသည်။ ဧရာဝတီမြစ်သည် မြန်မာ့ အရှည်ဆုံးမြစ်ဖြစ်ပြီး ၂၁၇ဝ ကီလိုမီတာ (၁၃၄၈ မိုင်‌) နီးပါးရှည်လျားပြီး [[မုတ္တမပင်လယ်]]ကွေ့အတွင်းသို့ စီးဝင်သွားသည်။ တောင်စဉ်တောင်တန်းကြီးအကြားတွင် မြေဩဇာကောင်းမွန်သော လွင်ပြင်ကျယ်ကြီးများ တည်ရှိလေသည်။&lt;ref name=&quot;myathan&quot;/&gt;  မြန်မာနိုင်ငံ၏ လူဦးရေအများစုမှာ ရခိုင်ရိုးမတောင်တန်းနှင့် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ကြားတွင် ရှိသည့် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းဒေသတလျှောက် နေထိုင်ကြသည်။

မြန်မာနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးတိုးတက်မှုနှုန်းနှေးကွေးခြင်းသည် ၎င်း၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ဂေဟစနစ်တို့အား ထိန်းသိမ်းပေးရာရောက်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;BRMLIB&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.burmalibrary.org/reg.burma/archives/199909/msg00690.html |title=Myanmar’s Forest Law and Rules |publisher=BurmaLibrary.org |accessdate=2006-07-15}}&lt;/ref&gt; သစ်တောအုပ်ကြီးများ ထူထပ်သိပ်သည်းသည့် အမြဲစိမ်းသစ်တောများနှင့် ကျွန်းတောကြီးများသည် အောက်မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၄၉ ရာခိုင်နှုန်း ‌ကျော်သော ဧရိယာကို ဖုံးလွှမ်းလျက်ရှိသည်။ ဤဒေသတွင် အလေ့ကျပေါက်ရောက်သော အပင်များတွင် ကြက်ပေါင်စေးပင်၊ [[ရှားပင်]]၊ [[ပျဉ်းကတိုးပင်]]၊ လမုတော၊ [[အုန်းပင်]]နှင့် [[ကွမ်းသီးပင်]]များ ပါဝင်လေသည်။ မြောက်ဘက်ကုန်းမြင့်ဒေသများတွင် ဝက်သစ်ချပင်၊ ထင်းရှူးပင်၊ [[ဇလပ်ပင်]]မျိုးစုံတို့ပေါက်ရောက်ကြသည်။ ကမ်းရိုးတန်း တစ်လျှောက်တွင်လည်း အပူပိုင်းဒေသသစ်သီးဝလံမျိုးစုံပေါက်ရောက်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;BRMLIB&quot;/&gt; မိုးနည်းရပ်ဝန်းဒေသတွင်မူ အပင်များမှာ ကြဲပြီးလှီကြသည်။

=== သားရဲတိရစ္ဆာန်များ ===
တောင်တွင်းသားရဲ[[တိရစ္ဆာန်]]များအနက် [[ကျား]]နှင့် [[ကျားသစ်]]တို့သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရတတ်လေ့ရှိသည်။ အထက်မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကြံ့၊ [[ကျွဲ|ကျွဲရိုင်း]]၊ [[တောဝက်]]၊ [[သမင်]]၊ [[ဒရယ်]]နှင့် [[ဆင်]]များကို တွေ့နိုင်ပြီး ဆင်များကို ယဉ်အောင်မွေးယူ၍ သစ်လုပ်ငန်းများတွင် ခိုင်းစေအသုံးချကြသည်။ သေးငယ်သော [[နို့တိုက်သတ္တဝါ]]များမှာလည်း ပေါများလှပြီး မျောက်လွှဲကျော်နှင့် မျောက်များမှအစ ရှူးပျံနှင့် ကြံ့သူတော်များအဆုံး တွေ့မြင်ရသည်။ ငှက်မျိုးစုစုပေါင်း ၈၀⁠၀ ကျော်ခန့်တွင် [[ကြက်တူရွေး]]၊ [[ရစ်]]၊ ဥဒေါင်း၊ [[ကျီး|ကျီးကန်း]]၊ [[ငဟစ်]]နှင့် [[စပါးခင်းငှက်]]များ ပါဝင်သည်။ တွားသွားသတ္တဝါတွင်မူ မိချောင်း၊ တောက်တဲ့၊ ‌မြွေဟောက်၊ စပါးကြီးမြွေနှင့် လိပ်တို့ကို ပါတွေ့ရှိနိုင်သည်။ ရေချိုငါးမျိုးစုပေါင်း ရာနှင့်ချီ၍ တွေ့မြင်ရပြီး လွန်စွာမှ ပေါများကာ အရေးပါသည့် အစာအဟာရ ရင်းမြစ်လည်း ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;MNET&quot;&gt;{{Cite web |title=&quot;Flora and Fauna&quot; at Myanmars.net |url=http://www.myanmars.net/myanmar-culture/myanmar-flora-fauna.htm |accessdate=3 August 2008 |archivedate=14 May 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120514182454/http://www.myanmars.net/myanmar-culture/myanmar-flora-fauna.htm }}&lt;/ref&gt;

Global Forest Watch ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ၂၀၂၄ ခုနှစ် တစ်နှစ်တည်းတွင် မြန်မာ့သစ်တောပြုန်းတီးမှုမှာ ဧက ၇ သိန်း ၁ သောင်းကျော် ရှိခဲ့ပါသည်။ ၎င်းပမာဏသည် [[ရန်ကုန်မြို့]]၏ ငါးဆနီးပါးနှင့် ညီမျှပါသည်။ မြန်မာ့သစ်တောပြုန်းတီးမှု ပြဿနာသည် ဆယ်စုနှစ်များစွာ ကြာမြင့်နေပြီဖြစ်ကာ ၂၀၀၂ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၄ ခုနှစ်အတွင်း စုစုပေါင်း ဧက ၁ သန်း ၉ သိန်း ၆ သောင်းကျော် ပြုန်းတီးခဲ့ကြောင်း ထုတ်ပြန်ထားသည်။ ရှမ်း၊ တနင်္သာရီ၊ ကချင်၊ စစ်ကိုင်းနှင့် ကရင်ပြည်နယ်တို့သည် သစ်တောပြုန်းတီးမှု အများဆုံးနေရာများ ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c8e6j0rk4x7o|title=တစ်နှစ်တည်း ဧက ၇ သိန်းကျော်ပြုန်းတီးသွားတဲ့ မြန်မာ့သစ်တော|accessdate=2025-6-24|publisher=BBC Burmese|date=၁၁ ဇွန် ၂၀၂၅|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250624093805/https://www.bbc.com/burmese/articles/c8e6j0rk4x7o|archivedate=2025-6-24}}&lt;/ref&gt;

=== ရာသီဥတု ===
မြန်မာနိုင်ငံသည် များသောအားဖြင့် ဥတ္တရယဉ်စွန်းတန်းနှင့် အီကွေတာအကြားတွင် ကျရောက်တည်ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် အာရှဒေသ၏ မှတ်သုံရပ်ဝန်းဒေသတွင် ကျရောက်ပြီး ၎င်း၏ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများရရှိသော မိုးရေချိန်မှာ နှစ်စဉ် ၅ဝ⁠ဝဝ မမ (၁၉၇ လက်မ) ရှိသည်။ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတွင် နှစ်စဉ်မိုးရေချိန်မှာ ၂၅ဝဝ မမ (၉၈ လက်မ)  ဖြစ်ပြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသော မိုးနည်းရပ်ဝန်းဒေသတွင် နှစ်စဉ်မိုးရေချိန် ၁၀⁠၀၀ မမ (၃၉ လက်မ) ထက်နည်းလေသည်။ မြောက်ဘက်ဒေသများသည် အအေးဆုံးဖြစ်ပြီး ပျမ်းမျှအပူအချိန် ၂၁ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် (၇၀ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက်) ရှိလေသည်။ ကမ်းရိုးတန်းနှင့် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသများ၏ ပျမ်းမျှအပူချိန်မှာ ၃၂ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် (၉ဝ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်) ရှိလေသည်။&lt;ref name=&quot;myathan&quot;/&gt; 

အကြမ်းအားဖြင့် နွေ၊ မိုး၊ ဆောင်း ဟူ၍ သုံးရာသီ ပိုင်းခြားထားသည်။ မတ်လမှ မေလလယ်အထိ နွေဥတု၊ မေလလယ်မှ အောက်တိုဘာလကုန်အထိ မိုးဥတုနှင့် နိုဝင်ဘာလမှ ဖေဖော်ဝါရီလကုန်အထိ ဆောင်းဥတုဟု သတ်မှတ်သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံသည် အပူပိုင်းမုတ်သုံရာသီဥတု ရှိသော်လည်း မြေမျက်နှာပြင်အနေအထား ကွဲပြားခြားနားမှုကြောင့် တစ်နေရာနှင့်တစ်နေရာ ရာသီဥတု ကွဲပြားသွားသည်။ ဥပမာအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းတွင် တစ်နှစ်လျှင် စုစုပေါင်း မိုးရေချိန်လက်မ ၄ဝ အောက်သာရရှိပြီး ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းနှင့် တနင်္သာရီကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်တွင် တစ်နှစ်လျှင် မိုးရေချိန် လက်မ ၂ဝဝ ခန့်ရရှိသည်။

နွေဥတုဖြစ်သော မတ်လနှင့်ဧပြီလများတွင် မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းဒေသ၌ ပျမ်းမျှအမြင့်ဆုံး အပူချိန်မှာ ၁⁠၁ဝ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက် (၄၃ ဒသမ ၃ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်) အထက်ဖြစ်၍ မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းတွင် ၉၇ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် (၃၆ ဒသမ ၁ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်) ခန့်နှင့် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်တွင် ၈၅ မှ ၉၅ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက် (စင်တီဂရိတ် ၂၉ ဒသမ ၄ နှင့် ၃၅ ဒီဂရီ) အတွင်းရှိသည်။ မြို့များ၏ တည်နေရာနှင့် မြေမျက်နှာပြင် အနိမ့်အမြင့်ကိုလိုက်၍ အပူချိန်ကွာခြားသည်။ အပူချိန်မြင့်လွန်းခြင်း၊ နိမ့်ကျလွန်းခြင်းများ မရှိပေ။ တိုက်ခတ်သော လေကြောင်းနှင့် လေဖိအားအခြေအနေများကြောင့် မိုးရွာသွန်းမှုဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အချို့နှစ်များတွင် မုန်တိုင်းပြင်းထန်စွာ ကျရောက်သဖြင့် ကမ်းရိုးတန်းဒေသများတွင် ရံဖန်ရံခါမုန်တိုင်းဒဏ်ခံရသည်။ မြန်မာ့သမိုင်းတစ်လျှောက် မြန်မာနိုင်ငံတွင်ပေါ်ပေါက်ကြုံတွေ့ခဲ့ရသော သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များတွင် အဆိုးရွား၊ အကြမ်းတမ်းဆုံးသော [[နာဂစ်မုန်တိုင်း|နာဂစ်ဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်း]]ဒဏ်ကို မြန်မာနိုင်ငံသည် ၂ဝ⁠ဝ၈ ခုနှစ် မေလ ၂ရက်နေ့၌ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ ရာသီဥတုမှန်ကန်မျှတမှုကို အထောက်အကူပြုစေရန်အတွက် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းဒေသ စိမ်းလန်းစိုပြည်ရေးလုပ်ငန်းများကို နိုင်ငံတော်က ဦးစားပေး အကောင်အထည်ဖော်လျက်ရှိသည်။

=== တိုင်းဒေသကြီးနှင့်ပြည်နယ်များ ===
{{main|မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ}}
[[File:Burma en.png|thumb|မြန်မာပြည်သည် တိုင်းဒေသကြီး ၇ ခု နှင့် ပြည်နယ် ၇ ခု ရှိသည်။]]
[[ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ|၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ]] မြန်မာနိုင်ငံသည် ပြည်နယ်ခုနှစ်ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးခုနှစ်တိုင်းတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2051.html |title=Administrative divisions |accessdate=2006-07-09 |date=2006-06-29 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |archivedate=11 September 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070911231857/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2051.html }}&lt;/ref&gt; တိုင်းဒေသကြီးများတွင် ဗမာများ အဓိကနေထိုင်ကြပြီး ပြည်နယ်များတွင် မျိုးနွယ်စုတိုင်းရင်သားများ နေထိုင်ကြသည်။ အုပ်ချုပ်ရေးအရမြို့နယ်၊ ရပ်ကွက်နှင့် ကျေးရွာများအဖြစ် ထပ်မံခွဲထားသည်။ အဓိကမြို့ကြီးများ အားခရိုင်နှင့် မြို့နယ်များအဖြစ် ထပ်မံခွဲထားသည်။

==== တိုင်းဒေသကြီးများ ====

* [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]]

* [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]
* [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]
* [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]
* [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]
* [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]
* [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]

==== ပြည်နယ်များ ====

* [[ကချင်ပြည်နယ်]]
* [[ကယားပြည်နယ်‌]]
* [[ကရင်ပြည်နယ်]]
* [[ချင်းပြည်နယ်]]
* [[မွန်ပြည်နယ်]]
* [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]
* [[ရှမ်းပြည်နယ်]]

==== တိုင်းဒေသကြီး၊ ပြည်နယ်၊ ခရိုင်၊ မြို့နယ်စသည်တို့ ခွဲခြားထားပုံ ====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:centre&quot;
|-
! စဉ် !!  တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်!! ခရိုင် !! မြို့နယ် !! မြို့ !!ရပ်ကွက် !! ကျေးရွာအုပ်စု !!  ကျေးရွာ
|-
| ၁ || [[ကချင်ပြည်နယ်]] ||၆|| ၁၈ ||၉ || ၁၄၃||၅၉၇||၂၅၈၃
|-
| ၂ ||  [[ကယားပြည်နယ်]]||၄ ||၇ || ၁ || ၃၁ || ၇၉|| ၆၂၀
|-
| ၃ ||  [[ကရင်ပြည်နယ်]] ||၆||၇ ||၆ || ၇၄ || ၃၇၄ || ၂၁၆၁
|-
| ၄ || [[ချင်းပြည်နယ်]] ||၆
|| ၉ || ၄|| ၃၇ || ၄၇၁ || ၁၃၅၂
|-
| ၅ ||  [[မွန်ပြည်နယ်]] || ၄||၁၀ ||၂ ||၈၀ || ၃၈၃ || ၁၂၀၀
|-
| ၆ || [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] || ၇ || ၁၇ || ၃ || ၁၃၃ || ၁၀၄၀ || ၃၈၆၀
|-
| ၇ ||  [[ရှမ်းပြည်နယ်]]|| ၂၁ || ၅၅ || ၂၀ || ၄၃၂ || ၁၆၂၉ || ၁၅၃၈၇
|-
|၈ ||  [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] || ၆ || ၂၈ || - ||၂၅၄ || ၁၄၂၃ || ၆၄၅၂
|-
| ၉ || [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] ||၁၃
 ||၃၇ || ၃ || ၁၈၇ || ၁၇၆၈ || ၆၀၈၇
|-
| ၁၀ || [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]] || ၄||၁၀ || ၆|| ၈၃ || ၂၆၄||၁၂၃၀
|-
| ၁၁ ||  [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]|| ၇ || ၂၅ || ၁ || ၁၆၃ || ၁၅၄၁ || ၄၇⁠၇၁
|-
| ၁၂ ||  [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] ||၁၁ || ၃၆ || ၂ || ၂၉၇ || ၁၅၉၇ || ၅၄၂၄
|-
| ၁၃ ||  [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] || ၁၄|| ၄၅ || ၁ || ၇၄၂ || ၆၂၀ || ၂၀၈၉
|-
| ၁၄ ||  [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]] || ၈ || ၂၆ || ၇ || ၂၃၅ || ၁၉၁၂ || ၁⁠၁၇၀၁
|-
|  ||  '''စုစုပေါင်း''' ||  '''၁၁၇''' ||  '''၃⁠၃၀''' || '''၆၄''' || '''၂၈၉၁''' || '''၁၃၆၉၈''' || '''၆၄၉၁၇'''
|}

&lt;ref&gt;Bi Weekly  Eleven Journal Vol3  No 43&lt;/ref&gt;

== နိုင်ငံရေးနှင့် အစိုးရ ==
{{main|မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး}}

[[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရ မြန်မာနိုင်ငံသည် [[တစ်ပြည်ထောင်နိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စု]] [[သီးခြားလွှတ်တော်စနစ်|သီးခြားလွှတ်တော်]] [[သမ္မတနိုင်ငံ]]ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်]]သည် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ ခုနှစ်ရွေးကောက်ပွဲ]]၌ မဲစာရင်းမသမာမှုများရှိသည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့ရာ[[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|နိုင်ငံတော်အာဏာကို သိမ်းယူ]]ခဲ့သည်။ ဒုတိယသမ္မတ[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]]ကို ယာယီသမ္မတအဖြစ်ထားရှိခဲ့ပြီး ၂၀၂၁ ဩဂုတ်တွင် မိမိကိုယ်ကို ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web | last=Phillips | first=Kimberley | title=The last thing the Myanmar people need is false hope | website=The Canberra Times | date=20 February 2021 | url=https://www.canberratimes.com.au/story/7133580/the-last-thing-the-myanmar-people-need-is-false-hope/ | access-date=23 February 2021}}&lt;/ref&gt; 

မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို စစ်ခေါင်းဆောင်များက ရေးဆွဲခဲ့သည့်အလျောက် ဥပဒေပြုလွှတ်တော်နေရာများ၏ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းကိုသာမက အခြားအရေးပါသည့် ဌာနနေရာများကိုလည်း တပ်မတော်ကရယူထားသည်။

=== နိုင်ငံရေးယဉ်ကျေးမှု ===
မြန်မာနိုင်ငံတွင် အဓိကပါတီကြီးများမှာ [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]]နှင့် [[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|ရှမ်းအမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] တို့ဖြစ်ကြသည်။ ယင်းတို့၏လှုပ်ရှားမှုများကိုမူ စစ်တပ်မှ တင်းကျပ်စွာ ချုပ်ကိုင်ထားသည်။ အခြား တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများအား ကိုယ်စားပြုသော ပါတီငယ်များလည်းရှိသည်။ နိုင်ငံရေး အတိုက်အခံပြုလုပ်ခြင်းကို ခွင့်ပြုခြင်းမရှိသလောက်ဖြစ်ပြီး ပါတီများစွာမှာ တရားမဝင်အသင်း အဖြစ်ကြေညာထားခြင်ခံရသည်။ &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.nationalreview.com/comment/comment-mccain061103.asp |title=Crisis in Rangoon |accessdate=2006-07-14 |last=McCain |first=John |authorlink=John McCain |date=2003-05-11 |publisher=National Review Online |archivedate=5 September 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080905005524/http://www.nationalreview.com/comment/comment-mccain061103.asp }}&lt;/ref&gt; 

[[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလူ့အခွင့်အရေးစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့|လူ့အခွင့်အရေးစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့]] (''Human Rights Watch'') နှင့် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာရေး အဖွဲ့]] (''Amnesty International'') အပါအဝင် အချို့အဖွဲ့အစည်းများ၏ အဆိုအ‌ရ စစ်အစိုးရ၏ [[လူ့အခွင့်အရေး]]မှတ်တမ်းများမှာ လွန်စွာဆိုးဝါးကြောင်းသိရှိရသည်။ &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://hrw.org/english/docs/2004/09/01/burma9290.htm |title=Statement to the EU Development Committee |accessdate=2006-07-11 |author=Brad Adams |publisher=Human Rights Watch |archivedate=20 June 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060620074005/http://hrw.org/english/docs/2004/09/01/burma9290.htm }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://sciencemode.com/2007/09/28/satellite-images-verify-myanmar-forced-relocations-mounting-military-presence/ |title=Satellite Images Verify Myanmar Forced Relocations, Mounting Military Presence |accessdate=2007-10-01 |publisher=ScienceMode |archivedate=26 February 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080226124205/http://sciencemode.com/2007/09/28/satellite-images-verify-myanmar-forced-relocations-mounting-military-presence/ }}&lt;/ref&gt; လွတ်လပ်သည့် တရားစီရင်ခွင့်မရှိသည့်အပြင် စစ်အစိုးရအား ဆန့်ကျင်သည့် နိုင်ငံရေးအတိုက်အခံမှန်သမျှအားလည်း ခွင့်မပြုချေ။ [[အင်တာနက်]]အသုံးအပြုမှုမှာလည်း များစွာကန့်သတ်ထားပြီး ပြည်သူများဝင်ရောက်ကြည့်ရှု နိုင်သည့် ဝက်ဘ်စာမျက်နှာများ အထူးသဖြင့် နိုင်ငံရေးအတိုက်အခံနှင့် ဒီမိုကရေစီအရေး ဝက်ဘ်စာမျက်နှာများအား ပြည်သူတို့ ဝင်‌ရောက်ကြည့်ရှုနိုင်မှုကို ကန့်သတ်ချုပ်ချယ်ထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.opennetinitiative.net/studies/burma/ |title=Internet Filtering in Burma in 2005: A Country Study |publisher=OpenNet Initiative |accessdate=4 August 2008 |archivedate=19 November 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081119090055/http://www.opennetinitiative.net/studies/burma/ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.burmanet.org/news/2006/06/27/mizzima-news-burma-bans-google-and-gmail-mungpi/#more-4642| title=Burma bans Google and gmail| publisher=BurmaNet News| date=2006-06-27| accessdate=2006-06-28| archivedate=6 July 2006| archiveurl=https://web.archive.org/web/20060706152209/http://www.burmanet.org/news/2006/06/27/mizzima-news-burma-bans-google-and-gmail-mungpi/#more-4642}}&lt;/ref&gt; [[အဓမ္မလုပ်အားပေးစေမှု]]၊ လူကုန်ကူးခြင်းနှင့် [[ကလေးအလုပ်သမားကိစ္စ]]များမှာ နေ့စဉ်ဖြစ်ပျက်လျက်ရှိပြီး နိုင်ငံရေးဆန့်ကျင်မှုမှန်သမျှကို ခွင့်မပြုချေ။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://web.amnesty.org/library/index/ENGASA160201998 |title=Myanmar: 10th anniversary of military repression |accessdate=2006-07-14 |date=1998-08-07 |publisher=Amnesty International |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060824024228/http://web.amnesty.org/library/index/ENGASA160201998 |archivedate=24 August 2006 }}&lt;/ref&gt;

[[၁၉၈၈]] ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်သည် စီးပွားရေးချွတ်ခြုံကျမှုနှင့် နိုင်ငံရေးဖိနှိပ်မှုများအား ဆန္ဒပြသည်ကို ရက်စက်ကြမ်း ကြုတ်စွာ နှိမ်နင်းခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၈ ရက်၊ [[၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး)|ရှစ်လေးလုံးအရေး]]တော်ပုံဟု လူသိများသည့်နေ့တွင် ဆန္ဒပြသူပြည်သူများအား ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။ သို့သော် ယင်းဆန္ဒပြမှုများက ၁၉၉၀ ပြည့်ရွေးကောက်ပွဲများအား လမ်းပွင့်စေခဲ့သည်။ ရလဒ်များကိုမူ စစ်အစိုးရက အသိအမှတ်မပြုခဲ့ချေ။ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်သည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် မဲအားလုံး၏ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် လွှတ်တော်အမတ်နေရာ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်အား နှစ်သုံးဆယ်အတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ်ကျင်းပခဲ့သည့် ၁၉⁠၉၀ ပြည့်နှစ် ရွေးချယ်တင်‌မြောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဒီမိုကရေစီစနစ် ပြန်လည်ထွန်းကားရေး ဆောင်ရွက်ချက်များကြောင့် နိုင်ငံတကာ၏ အားပေးထောက်ခံမှုကို ရရှိခဲ့ပြီး ၁၉⁠၉၁ ခုနှစ်တွင် [[နိုဘဲလ် ငြိမ်းချမ်းရေးဆု|နိုဘယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဆု]]ကို ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။ သူမသည် အကြိမ်ပေါင်းများစွာ နေအိမ်တွင် အကျယ်ချုပ်ကျခံခဲ့ရသည်။ ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ် [[ကိုဖီအန်နန်]]မှ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေထံ တိုက်ရိုက် တောင်းဆိုခြင်းပြုခဲ့သော်လည်း ၂၀⁠၀၆ ခုနှစ် မေ ၂၇ ရက်တွင် စစ်အစိုးရက ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား အိမ်တွင်းအကျယ်ချုပ်ခြင်းကို နောက်တစ်နှစ်ထပ်မံတိုးလိုက်သည်။ [[၁၉၇၅]]ခုနှစ်နိုင်ငံကာကွယ်ရေးဥပဒေအရ နိုင်ငံတော်၏ တရားဝင်လုပ်ပိုင်ခွင့်ဖြင့် ခွင့်ပြုထားခြင်းကိုကျင့်သုံးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |author=''The Irrawaddy'' |url=http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=5797&amp;z=154 |title=Suu Kyi's Detention Extended, Supporters likely to Protest |publisher=''The Irrawaddy'' |date=2006-05-27 |accessdate=2006-05-27 |archivedate=16 January 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090116020020/http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=5797&amp;z=154 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |author=''The Irrawaddy'' |url=http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=5798&amp;z=154 |title=Opposition Condemns Extension of Suu Kyi's Detention |publisher=''The Irrawaddy'' |date=2006-05-27 |accessdate=2006-05-27 |archivedate=16 January 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090116020024/http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=5798&amp;z=154 }}&lt;/ref&gt; စစ်အစိုးရသည် နိုင်ငံတကာ မျက်နှာစာတွင် ဝိုင်းပယ်ခြင်းတိုးမြင့်၍ခံနေရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ လက်ရှိအ‌ခြေအနေကို ၂၀⁠၀၆-ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ပထမဆုံးအကြိမ်[[ကုလသမဂ္ဂ]]တွင် အလွတ်သဘောဆွေးနွေးရန်တင်သွင်းခဲ့ကြသည်။ ၂ဝ⁠ဝ၆-ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် [[ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ|လုံခြုံရေးကောင်စီ]]ဝင် ၁၅ နိုင်ငံအနက် ၁၀ နိုင်ငံတို့က မြန်မာပြည်အရေးကို ကောင်စီ၏ တရားဝင်အဂျင်ဒါတွင် လက်ခံရန်ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite news|author=''The Irrawaddy''|url=http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=6176|title=UN Security Council Puts Burma on Agenda|first=Kim|last=Gamel|publisher=''The Irrawaddy'', 2006-09-16|accessdate=2006-10-11|archivedate=16 January 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090116020029/http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=6176}}&lt;/ref&gt; [[အာဆီယံ]]သည်လည်း မြန်မာအစိုးရနှင့် ပတ်သက်၍ များစွာစိတ်အနှောင့်ယှက်ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဒီမိုကရေစီကိစ္စကို ကိုင်တွယ်ဆုံးဖြတ်ရန် အာဆီယံနိုင်ငံရေး ပါလီမန်တွင်း ကော်မတီတစ်ရပ်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.aseanmp.org/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=1&amp;Itemid=10 |title=About Us |accessdate=2006-07-09 |publisher=ASEAN Inter-Parliamentary Myanmar Caucus |archive-date=4 October 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071004220555/http://www.aseanmp.org/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=1&amp;Itemid=10 }}&lt;/ref&gt;  [[တရုတ်နိုင်ငံ]]ကဲ့သို့သော အဓိကနိုင်ငံကြီးက ထောက်ခံအားပေးနေသ၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင် သိသာထင်ရှားသော ပြောင်းလဲမှုဖြစ်ပေါ်ရန် အလားအလာနည်းပါးလျက်ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ibiblio.org/obl/docs2/Chinese_MM_Eco.pdf |title=The Political Economy of China-Myanmar Relations: Strategic and Economic Dimensions |accessdate=2006-07-14 |last=Poon |first=Khim Shee |date= |year=2002 | format=PDF |publisher=Ritsumeikan University}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nwc.navy.mil/press/review/2002/spring/art3-sp2.htm|title=Burma and Superpower Rivalries in the Asia-Pacific|accessdate=2006-07-16|last=Selth|first=Andrew|year=Spring 2002|publisher=Naval War College Review|archivedate=13 December 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061213095403/http://www.nwc.navy.mil/press/Review/2002/spring/art3-sp2.htm}}&lt;/ref&gt;

=== နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေးနှင့်စစ်ရေးကိစ္စများ ===
{{main|မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒနှင့် ဆက်ဆံရေး}}
[[File:Clinton and Aung San Suu Kyi after having dinner.jpg|right|thumb|220px|အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဟီလာရီကလင်တန်နှင့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]
မြန်မာနိုင်ငံ၏ အထူးသဖြင့် အနောက်နိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံရေးမှာ တင်းမာလျက်ရှိသော အခြေအနေမှ ယခု ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံ အဖြစ် ဒီမိုကရေစီစနစ်သို့ အသွင်ကူးပြောင်း လာသောအခါ ယခင်ကထက် ဆက်ဆံရေး အဆင်ပြေလာပြီဖြစ်သည်။ [[အမေရိကန်နိုင်ငံ]]သည် မြန်မာနိုင်ငံအား ကျယ်ပြန့်သော ပိတ်ဆို့ဒဏ်ခတ်မှုများကို ၁၉၈၈ ခုနှစ်အရေးတော်ပုံအပြီးနှင့် [[၁၉၉၀|၁၉⁠၉၀]] ပြည့်ရွေးကောင်ပွဲများအပြီးတွင် ကျင့်သုံးခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှုများကို ဖြေလျှော့လာနေပြီဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.congress.gov/cgi-bin/bdquery/z?d108:SN01182:@@@L&amp;summ2=m&amp; |title=Burma Freedom and Democracy Act of 2003 |publisher=United States Library of Congress |accessdate=2007-02-04 |date=2003-06-04 |archivedate=25 January 2004 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040125044621/http://www.congress.gov/cgi-bin/bdquery/z?d108%3ASN01182%3A%40%40%40L&amp;summ2=m&amp; }}&lt;/ref&gt; အလားတူပင် [[ဥရောပသမဂ္ဂ]] (အီးယူ) သည်လည်း ပိတ်ဆို့မှုတွင် လက်နက်ရောင်းချခြင်း [[ပိတ်ဆို့မှု]]၊ ကုန်သွယ်မှုဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးပိတ်ဆို့မှုနှင့် အတူလူသားချင်းစာနာ ထောင်ထားမှုကူညီပံ့ပိုးမှုမှ လွဲ၍ အခြားကူညီထောက်ပံ့မှုအားလုံးကို ပိတ်ဆို့ထားရှိခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ လက်နက်ရောင်းချခြင်းမှလွဲ၍ အခြားပိတ်ဆို့မှု အများအပြားကို ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့ပြီဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;EU&quot;&gt;{{cite web |url=http://ec.europa.eu/comm/external_relations/myanmar/intro/index.htm |title=The EU’s relations with Burma / Myanmar |accessdate=2006-07-13 |publisher=European Union |archivedate=25 July 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060725000750/http://ec.europa.eu/comm/external_relations/myanmar/intro/index.htm }}&lt;/ref&gt; အမေရိကန်နှင့် ဥရောပအစိုးရတို့၏ ပိတ်ဆို့မှုများ၊ သပိတ်မှောက်မှုနှင့် မြန်မာဒီမိုကရေစီအရေးလှုပ်ရှားမှုများအား ပံ့ပိုးပေးကြသည့်အဖွဲ့များ၏ တိုက်ရိုက်ဖိအားပေးမှုများကြောင့် အမေရိကန်နှင့် ဥရောပကုမ္ပဏီများ မြန်မာနိုင်ငံမှ ထွက်ခွာသွားခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ဟာကွက် ပျော့ကွက်များ ကြောင့် အနောက်နိုင်ငံ ကုမ္ပဏီအချို့ ကျန်ရှိသေးလျက်ရှိသည်။ သို့သော် အာရှကုမ္ပဏီများကမူ သဘာဝသယံဇာတထုတ်လုပ်မှုလုပ်ငန်းများတွင် ရင်းနှီးမြှပ်နှံမူအသစ်များပါ ထပ်ပံတိုးချဲ့ကြပြီး ဆက်လက်၍ လုပ်ငန်းများလုပ်ကိုင်ကြရန် သာမန်အားဖြင့် ဆန္ဒရှိကြဆဲဖြစ်သည်။ ပြင်သစ်ရေနံကုမ္ပဏီတိုတယ်သည် မြန်မာနိုင်ငံအား အားယူမှ ပိတ်ဆို့သည့်ကြားထဲက မြန်မာပြည်နှင့် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]ကို သွယ်တန်းထားသော ရတနာဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်းကို အောင်မြင်စွာ လည်ပတ်စေနိုင်ခဲ့သည်။ တိုတယ်ကုမ္ပဏီသည် ယခုအခါတွင် ဘယ်လ်ဂျီယံနှင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံတရားရုံးများတွင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရတနာဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်းတည်ဆောက်စဉ်အခါက မြန်မာအရပ်သားများအား အဓမ္မအသုံးချခဲ့သည်ကို မသိကျိုးကျွန် ပြုလုပ်ခဲ့မှုများ ကြောင့် အမှုရင်ဆိုင်ရလျက်ရှိသည်။ နားလည်တတ်သူများက ပိုက်လိုင်းတစ်လျှောက်ကျူးလွန်ခဲ့သော လူ့အခွင့်အရေးချိုး ဖောက်မှုများသည် တပ်မတော်မှ လုပ်ငန်းအကောင်အထည်ဖော်ရာတွင် ကူညီပံ့ပိုးခဲ့ပြီး တိုတယ်ကုမ္ပဏီနှင့် ယင်း၏ လုပ်ငန်း ဆောင်ရွက်ရာတွင် အမေရိကန်အကျိုးတူလုပ်ငန်း ဆောင်ရွက်ဘက် ချက်ဗရွန်ကုမ္ပဏီတို့၌ တိုက်ရိုက်တာဝန်ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ ချယ်ဗရွန်မှ မဝယ်ယူမီ ရှေ့က ယူနိုကယ်ကုမ္ပဏီသည်လည်း ဒေါ်လာ သန်းနှင့် ချီ၍လျော်ကြေးပေးခဲ့ရပြီး ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|lastname=Horsley |firstname=William |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/3761022.stm |title=Dilemma of dealing with Burma |publisher=BBC News|date=2004-10-20 |accessdate=2004-11-02 }}&lt;/ref&gt; အမေရိကန်ဦးဆောင်သည့် ဒဏ်ခတ်အရေးယူမှုများသည် စစ်ခေါင်းဆောင်များနှင့် အရပ်သားများ မည်သူ့အား ထိခိုက်သည် ဆိုသည်မှာ အငြင်းပွားစရာမလိုပဲ ထင်သာမြင်သာရှိလှသည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုကြောင့် ယခင်စစ်ခေါင်းဆောင်များမှာ ထိခိုက်မှုမရှိသည့်အပြင် ချမ်းသာမြဲဖြစ်ပြီး၊ ပိတ်ဆို့ အရေးယူမှုကြောင့် မြန်မာပြည်သူလူထုကြီးသာ ဆင်းရဲကျပ်တည်းလျက်ရှိပြီး အလုပ်အကိုင်နှင့် လခကောင်း⁠ကောင်းရသော ပြည်ပနိုင်ငံများသို့သာ သွားရောက်အလုပ်လုပ်ကိုင်လျက်ရှိကြသည်။

၂၀၁၀ ခုနှစ် ဒီမိုကရေစီ အရပ်သားအစိုးရတက်လာပြီးနောက်ပိုင်း နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေးပိုမိုကောင်းမွန်လာခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ပထမဦးဆုံး အာဆီယံ ဥက္ကဋ္ဌ ရာထူးကို လွှဲယူနိုင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၄ ခုနှစ် မေလနှင့် နိုဝင်ဘာလများတွင် အာဆီယံထိပ်သီးအစည်းအဝေးပွဲများကို အောင်မြင်စွာ အိမ်ရှင်နိုင်ငံအဖြစ် လက်ခံကျင်းပနိုင်ခဲ့သည်။ 

=== စစ်တပ် ===
မြန်မာစစ်တပ်ကို [[တပ်မတော်]]ဟု သိရှိကြပြီး မြန်မာ့ကြည်းတပ်တွင် စစ်သည်အင်အား ၄၉၂,၀⁠၀၀ ကျော်ရှိသည်‌။&lt;ref name=&quot;CIA&quot;/&gt; မြန်မာတပ်မတော်တွင် [[တပ်မတော် (ကြည်း)]]၊ [[တပ်မတော် (ရေ)]]၊ [[တပ်မတော် (လေ)]] တပ်ဖွဲ့များပါဝင်ကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံသည် ၎င်း၏ တပ်သားအရေအတွက်အရ ကမ္ဘာ့အဆင့် ၁၂ တွင် ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.commondreams.org/headlines05/0607-03.htm |title=World Military Spending Topped US$1 trillion in 2004 |accessdate=2006-07-19 |last=Starck |first=Peter |date=2005-06-07 |work=Reuters |publisher=Common Dreams NewsCenter |archivedate=20 June 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060620161837/http://www.commondreams.org/headlines05/0607-03.htm }}&lt;/ref&gt; စစ်တပ်သည် တိုင်းပြည်တွင် အထူးပင် အ‌ရှိန်အဝါကြီးမားသည်‌။&lt;ref name=&quot;CIA&quot;/&gt; နိုင်ငံတော်၏ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန နှင့် နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန တို့ကို တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် မှ ခန့်ထားရသည်။ &lt;ref name=&quot;CIA&quot;/&gt; မြန်မာ့စစ်အသုံးစရိတ်မှာ ၂၀၁၂−၂၀၁၃ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်အတွက် ၁၄.၄ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Defense &amp; Security Intelligence &amp; Analysis: IHS Jane's {{!}} IHS&lt;!-- Bot generated title --&gt; |url=http://articles.janes.com/articles/Janes-Sentinel-Security-Assessment-Southeast-Asia/Defence-budget-Myanmar.html |access-date=25 June 2012 |archive-date=2 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402185336/http://articles.janes.com/articles/Janes-Sentinel-Security-Assessment-Southeast-Asia/Defence-budget-Myanmar.html }}&lt;/ref&gt;

== စီးပွားရေး ==
{{main|မြန်မာနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး}}
[[File:Silk designs, Mandalay, Myanmar.jpg|thumb|နိုင်ငံခြားခရီးသည်များ ဝယ်ယူနိုင်ရန် မန္တလေးရှိ souvenir ဆိုင်အချို့တွင် တင်ထားသည့် ပိုးဖျင်အင်္ကျီများ]]

မြန်မာနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အဆင်းရဲဆုံးနိုင်ငံများစာရင်းဝင် နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဆယ်စုနှစ်များစွာစီးပွားဆုတ်ယုတ်မှု၊ စီမံခန့်ခွဲမှု မှားယွင်းခြင်းနှင့် စီးပွားရေးအရ၊ နိုင်ငံရေးအရ တားဆီးပိတ်ဆို့မှုဒဏ် ခံနေရသည်။  မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဂျီဒီပီတိုးတက်နှုန်း (GDP) မှာ နှစ်စဉ် ၂.၉ ရာခိုင်းနှုန်းသာရှိသည်။&lt;ref name=&quot;CIA&quot;/&gt; မဟာမဲခေါင်မြစ်ဝှမ်း ဒေသခွဲနိုင်ငံများတွင် တိုးတက်မှု အနိမ့်ဆုံးဖြစ်သည်။

[[၁၉၄၈]] ခုနှစ်တွင် ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီအစိုးရကို ဖွဲ့စည်းပြီးနောက်ဝန်ကြီးချုပ်[[နု၊ ဦး|ဦးနု]]သည် မြန်မာနိုင်ငံကို သာယာဝပြောသည့် ပြည်တော်သာနိုင်ငံတော်အဖြစ် ထူထောင်ရန် အားထုတ်ခဲ့သည်။ ဦးနု အစိုးရသည် နှစ်⁠နှစ်တာ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးမှုစီမံကိန်းကို ချမှတ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ချေ။ ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်းဦးဆောင်သည့် စစ်အစိုးရက [[၁၉၆၂]] ခုနှစ်တွင် အာဏာသိမ်းယူအပြီးတွင် [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်|မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်စနစ်]]ကို အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www2.sjsu.edu/faculty/watkins/burma.htm |title=Political and Economic History of Myanmar (Burma) Economics |accessdate=2006-07-08 |last=Watkins |first=Thayer |publisher=San José State University |archivedate=26 May 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060526144053/http://www2.sjsu.edu/faculty/watkins/burma.htm }}&lt;/ref&gt; လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းမှလွဲ၍ စက်မှုလက်မှုကဏ္ဍအားလုံးကို ပြည်သူပိုင်သိမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် အစိုးရသည် စီးပွားရေးချုပ်ကိုင်မှုများကို  ‌လျှော့ချခဲ့သည်။ ပုဂ္ဂလိကပိုင် လုပ်ငန်းများအား အတင့်အသင့် တိုးချဲ့ခွင့်၊ နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ခွင့်ပြုခဲ့သောကြောင့် နိုင်ငံအတွက် လိုအပ်နေသည့် နိုင်ငံခြားဝင်ငွေများ ရရှိခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite book | author=Stephen Codrington | year=2005 | title=Planet geography | url=https://archive.org/details/planetgeography0000codr | publisher =Solid Star Press | pages =[https://archive.org/details/planetgeography0000codr/page/559 559] | ID=ISBN 0-9579819-3-7}}&lt;/ref&gt; သို့သော်လည်း အမြတ်စွန်းများသော ကျောက်မျက်ရတနာ၊ ရေနံနှင့် သစ်လုပ်ငန်းကိုမူ ဆက်လက်၍ တင်းကျပ်စွာ ထိန်းချုပ်ထားဆဲဖြစ်သည်။ နိုင်ငံခြားကုမ္ပဏီများမှာ မြန်မာ့သယံဇာတများအားထုတ်လုပ်နိုင်ရန် အစိုးရနှင့် အကျိုးတူဖက်စပ်လုပ်ငန်းများ ထူထောင်ကာဝင်ရောက်နေရာယူကြသည်။

[[File:Blethrow Inle2.JPG|thumb|‌အင်းလေးကန်ရှိ ရေပေါ်ဈေး။]]

မြန်မာနိုင်ငံသည် ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် ဖွံ့ဖြိုးမှုအနည်းဆုံးတိုင်းပြည်များစာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခြင်းခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |date=2005 |url=http://www.un.org/special-rep/ohrlls/ldc/list.htm |title=List of Least Developed Countries |publisher=UN-OHRLLS |archiveurl=https://archive.today/20120530015845/http://www.un.org/special-rep/ohrlls/ldc/list.htm |archivedate=30 May 2012 |accessdate=3 August 2008 }}&lt;/ref&gt; ၁၉၉၂ ခုနှစ်မှစ၍ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲဖြစ်လာပြီး နောက်တွင် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်းကို အားပေးခဲ့သည်။ သို့သော်နှစ်စဉ်ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည် သွားရောက်လည်ပတ်မှုမှာ ဦးရေ ၇၅ဝ,ဝ⁠ဝဝ ပင် မပြည့်ပါ။ မကြာမီနှစ်များက တရုတ်နှင့်အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့သည် စီးပွားရေးအကျိုးအတွက်ငှာ စစ်အစိုးရနှင့်ဆက်နွယ်မှုများကို အားဖြည့်ရန်ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။ သို့သော် အမေရိကန်၊ အီးယူနှင့် ကနေဒါနိုင်ငံတို့က ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် ကုန်သွယ်ရေးပိတ်ပင်မှုများကို ချမှတ်လာကြသည်။ အဓိကနိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှာ တရုတ်၊ စင်ကာပူ၊ တောင်ကိုရီးယား၊ အိန္ဒိယနှင့် ထိုင်းတို့မှဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news | first =David | last =Fullbrook | url =http://www.atimes.com/atimes/Southeast_Asia/FK04Ae03.html | title =So long US, hello China, India | publisher =Asia Times | date =2004-11-04 | accessdate =2006-07-14 | archivedate =6 July 2008 | archiveurl =https://web.archive.org/web/20080706173031/http://www.atimes.com/atimes/Southeast_Asia/FK04Ae03.html }}&lt;/ref&gt;

ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် အချမ်းသာဆုံးနိုင်ငံဖြစ်ခဲ့သည်။။&lt;ref name=&quot;steinberg&quot;/&gt; ထစ်ချိန်က မြန်မာနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာတွင် ဆန်တင်ပို့မှု အများဆုံးနိုင်ငံဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှတို့ အုပ်ချုပ်စဉ်အခါက ရေနံကို ဘီအိုစီကုမ္ပဏီမှတစ်ဆင့် တင်ပို့ရောင်းချခဲ့သည်။ မြန်မာပြည်အနေနှင့် လူအားအရင်းအမြစ်နှင့် သဘာဝသယံဇာတများကိုပါ ပိုင်ဆိုင်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ကျွန်းသစ် ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းကို မြန်မာနိုင်ငံမှ ထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံတွင် စာတတ်မြောက်သည့် လူဦးရေမှာလည်း မြင့်မားလှသည်။&lt;ref name=&quot;steinberg&quot;/&gt; ထိုအချိန်က မြန်မာနိုင်ငံသည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုလမ်းကြောင်းသို့ အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ဦးတည်လျှောက်လှမ်းလျက်ရှိခဲ့သည်ဟု အများက ယုံကြည်လက်ခံခဲ့ကြသည်။

ယနေ့မြန်မာနိုင်ငံသည် အခြေခံ အဆောက်အအုံ လုံလောက်မှု မရှိသေးပေ။ ကုန်စည်များကို ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းတစ်လျှောက်နှင့် ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်မှတစ်ဆင့် ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားကြပြီး နယ်စပ်လမ်းကြောင်းမှပင် တရားမဝင်မူးယစ်ဆေးဝါးများအား ပြည်ပသို့ မှောင်ခိုတင်ပို့ကြသည်။  ရထားသံလမ်းများမှာလည်း ဟောင်းနွမ်း၊ ဆွေးမြေ့လျက်ရှိပြီး ၁၉⁠၉၀ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ချိန်မှစ၍ မွန်းမံပြင်တင်မှု မရှိသလောက်ပင် ဖြစ်သည်။ &lt;ref name=&quot;idea&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.idea.int/asia_pacific/burma/upload/chap3.pdf |title=Challenges to Democratization in Burma |accessdate=2006-07-12 |year=2001 |month=November |format=PDF |publisher=International IDEA |archivedate=23 July 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060723083624/http://www.idea.int/asia_pacific/burma/upload/chap3.pdf }}&lt;/ref&gt; အဝေးပြေးလမ်းမကြီးများမှာလည်း မြို့ကြီးများမှလွဲ၍ သေချာခင်းထားခြင်းမရှိချေ။ ရန်ကုန်အပါအဝင် နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးတွင် လျှပ်စစ်မီး ပြတ်တောက်လျက်ရှိသည်။ &lt;ref name=&quot;idea&quot;/&gt; မြန်မာနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာတွင် ဘိန်းထုတ်လုပ်မှု ဒုတိယအမြင့်ဆုံး နိုင်ငံဖြစ်ပြီး၊ ကမ္ဘာ့ထုတ်လုပ်မှု၏ ၈ ရာခိုင်နှုန်းမှာ မြန်မာနိုင်ငံမှဖြစ်ပြီး အမ်ဖက်တမင်း စိတ်ကြွဆေးပြား အပါအဝင်မူးယစ်ဆေးဝါးအဓိက မြစ်ဖျားခံရာလည်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.unodc.org/pdf/myanmar/myanmar_country_profile_2005.pdf |title=Myanmar Country Profile |accessdate=2006-07-09 |year=2005 |month=December |format=PDF |work=Office on Drugs and Crime | pages=5–6 | publisher=United Nations}}&lt;/ref&gt; အခြားစီးပွားရေးလုပ်ငန်းများတွင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး ထွက်ကုန်ပစ္စည်းများ၊ ယက္ကန်းနှင့် အထည်အလိပ်၊ သစ်ထုတ်လုပ်ရေး၊ ဆောက်လုပ်ရေးပစ္စည်းများ၊ ကျောက်မျက်ရတနာနှင့် သတ္တုတူးဖော်ရေး၊ ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့လုပ်ငန်းများ ပါဝင်သည်။

=== စိုက်ပျိုးရေး ===
အဓိကကျသော စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်မှာ ဆန်စပါး ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံ၏ စိုက်ပျိုးမြေစုစုပေါင်း၏ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်တွင် စိုက်ပျိုးသည်။ ဆန်စပါးသည် စုစုပေါင်းသီးနှံထုတ်လုပ်မှု အလေးချိန်အားဖြင့် ၉၇ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ရှိသည်။ ၁၉၆၆ နှင့် ၁၉⁠၉၇ ခုနှစ်အတွင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဆန်စပါးသုတေသနဌာနနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုအရ ခေတ်မီဆန်မျိုးရင်းပေါင်း ၅၂ မျိုးအား ဖြန့်ဖြူးခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် ဆန်စပါးထုတ်လုပ်မှုကို ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် တန်ချိန် ၁၄ သန်းနှင့် ၁၉⁠၉၆ ခုနှစ်တွင် ခေတ်မီမျိုးစပါးများကို နိုင်ငံ၏ ထက်ဝက်ရှိ လယ်ကွင်းများစီသို့ ဖြန့်ကျက်စိုက်ပျိုးနိုင်ခဲ့ပြီး ရေသွင်းစိုက်ပျိုးမြေ၏ ၉၈ ရာခိုင်နှုန်းထိစိုက်ပျိုးနိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[http://www.irri.org/media/facts/pdfs/myanmar.pdf Myanmar and IRRI] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050907011925/http://www.irri.org/media/facts/pdfs/myanmar.pdf |date=7 September 2005 }}|21.2&amp;nbsp;KiB&lt;!-- application/pdf, 21800 bytes --&gt;, Facts About Cooperation, International Rice Research Institute. Retrieved on 2007-09-25.&lt;/ref&gt; မြန်မာ့စီးပွားရေးကဏ္ဍတွင် ခေတ်မှီနည်းပညာ ကျွမ်းကျင်သူ ပညာတတ်လုပ်သားအင်အားချို့တဲ့ခြင်းမှာ ကြီးထွားလျက်ရှိသည့် ပြဿနာတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite book | first=Ian | last=Brown | year=2005 | title=A Colonial Economy In Crisis | url=https://archive.org/details/colonialeconomyi0000brow | publisher =Routledge | id=ISBN 0-415-30580-2}}&lt;/ref&gt;

== လူမှုပထဝီဝင် ==
=== လူဦးရေပျံ့နှံ့နေထိုင်မှု ===
[[File:Downtownflatsyangon.jpg|thumb|ရန်ကုန်မြို့တွင်း ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းဈေး မျက်နှာချင်းဆိုင်မှ တိုက်ခန်း။ ရန်ကုန်မြို့၏ လူဦးရေအများစုသည် လူနေထူထပ်သည့် တိုက်ခန်းများတွင် နေထိုင်ကြသည်။]]

ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်အတွင်း တိုင်းရင်းသားလူမျိုးပေါင်း ၁၃၅  မျိုးကျော်နေထိုင်ပြီး အဓိကအားဖြင့် ကချင်၊ ကယား၊ ကရင်၊ ချင်း၊ ဗမာ၊ မွန်၊ ရခိုင်နှင့်ရှမ်းစသည့် မျိုးနွယ်စုများ မှီတင်းနေထိုင်ကြသည်။ ၁၉⁠၉၈-၉⁠၉ခုနှစ်စာရင်းများအရ လူဦးရေ ၄၇ ဒသမ ၂၅ သန်းရှိပြီး လူဦးရေတိုးနှုန်းမှာ ၁ ဒသမ ၈၄ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်သည်။ ၁-၁ဝ–၂ဝ၁ဝ ရက်နေ့ရှိ ခန့်မှန်းလူဦးရေမှာ ၅၉ ဒသမ ၇၈ သန်းရှိသည်။ အမျိုးသားဦးရေ ၂၉ ဒသမ ၇၂ သန်းနှင့် အမျိုးသမီးဦးရေ ၃ဝ ဒသမ ဝ၆ သန်းရှိသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်အကြောင်းအရာ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၅၁,၄၈၆,၂၅၃ ယောက် ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လူဦးရေ၏ (၃၉.၈) ရာခိုင်နှုန်းသည် အသက် (၁၅) နှစ်မှ (၃၅) နှစ် အရွယ် လူငယ်များ ဖြစ်သည်။

မြန်မာနိုင်ငံ၏ [[လူဦးရေ]]သည် သန်း ၄၀ မှ ၅၅ သန်းခန့်ရှိသည်‌။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.unescap.org/esid/psis/population/popin/profiles/myn.asp |title=POPULATION AND SOCIAL INTEGRATION SECTION (PSIS) |publisher=UN Economic and Social Commission for Asia and the Pacific |accessdate=3 August 2008 |archivedate=13 June 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080613225756/http://www.unescap.org/esid/psis/population/popin/profiles/myn.asp }}&lt;/ref&gt; လက်ရှိလူဦးရေစစ်တမ်းမှာ ခန့်မှန်းခြေမျှသာဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့် ဆိုသော် စစ်အစိုးရ၏ ပြည်ထဲရေးနှင့် [[သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန]]မှ [[၁၉၈၃]] ခုနှစ်တွင် ကောက်ယူခဲ့သည့် မပြီးပြည့်စုံသော စစ်တမ်းပေါ်တွင် အခြေခံထားသောကြောင့် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ibiblio.org/obl/docs/Considered_responses-2.pdf | title=Conflict and Displacement in Karenni: The Need for Considered Responses |accessdate=2006-07-13 |year=2000 | month=May | format=PDF |publisher=Burma Ethnic Research Group}}&lt;/ref&gt; [[၁၉၃ဝ]] ခုနှစ်မှစ၍ တိကျခိုင်လုံသော ပြည်လုံးကျွတ်စစ်တမ်း ကောက်ယူခဲ့ခြင်း မရှိချေ။ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]တွင် ရွှေ့ပြောင်းအလုပ်သမား ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းမှာ မြန်မာနိုင်ငံမှဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://web.amnesty.org/library/index/ENGASA390012005 |title=Thailand: The Plight of Burmese Migrant Workers |accessdate=2006-07-13 |date=2006-06-08 |publisher=Amnesty International |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060323221003/http://web.amnesty.org/library/index/ENGASA390012005 |archivedate=23 March 2006 }}&lt;/ref&gt; မြန်မာနိုင်ငံ၏ လူဦးရေသိပ်သည်းနှုန်းမှာ တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်ပြီး [[အရှေ့တောင်အာရှ]]တွင် လူဦးရေထူထပ်မှု အနည်းဆုံးနိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်သည်။ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယ]]မြန်မာနယ်စပ်၊ [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ|ဘင်္ဂလားဒေရှ်]]မြန်မာနယ်စပ်နှင့် [[ထိုင်းနိုင်ငံ|ထိုင်း]]မြန်မာနယ်စပ်များတစ်လျှောက်တွင် ဒုက္ခသည်စခန်းများရှိနေပြီး ထောင်ပေါင်းများစွာမှာလည်း [[မလေးရှားနိုင်ငံ]]တွင် ရှိလေသည်။ လျှော့⁠လျှော့ပေါ့ပေါ့ တွက်သည်ဆိုဦးတော့၊ တိုင်းတစ်ပါးရောက် မြန်မာဒုက္ခသည်ဦးရေ ၂၉၅,၈ဝ⁠ဝ ကျော်ရှိနိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းရပြီး အများစုမှာ ကရင်နှင့် ကရင်နီများဖြစ်ကြလေသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.unhcr.org/cgi-bin/texis/vtx/publ/opendoc.pdf?tbl=PUBL&amp;id=449676844 | title=Myanmar Refugees in South East Asia |accessdate=2006-07-13 |year=2006 | month=April | format=PDF |publisher=UNHCR}}&lt;/ref&gt;

=== မျိုးနွယ်စုများ ===
{{main|မြန်မာတိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်များ}}
မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူမျိုးနွယ်စုများမှာ များစွာကွဲပြားခြားနားကြသည်။ အစိုးရက လူမျိုးပေါင်း ၁၃၅ မျိုးအား တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသော်လည်း လက်တွေ့မှာမူ အနည်းဆုံး ၁၀၈ မျိုးရှိနိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ &lt;ref name=&quot;Gordon 2005&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=MM |title=Languages of Myanmar |accessdate=2006-07-14 |last=Gordon |first=Raymond G., Jr. |year=2005 |publisher=SIL International}}&lt;/ref&gt; [[ဗမာလူမျိုး]] သည် လူဦးရေ၏ ၆၈ ရာခိုင်နှုန်းရှိသည်။ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းသည် [[ရှမ်းလူမျိုး]] ဖြစ်ပြီ၊ [[ကရင်လူမျိုး]] သည် ၇ ရာခိုင်နှုန်းရှိသည်။&lt;ref name=&quot;statedept&quot;/&gt; [[ရခိုင်လူမျိုး]]  သည် ၄ ရာခိုင်နှုန်းရှိသည်။ ပင်လယ်ရပ်ခြား [[တရုတ်လူမျိုး]]မှာ ၃ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါးရှိသည်။&lt;ref name=&quot;statedept&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | author=Mya Than | editor=Leo Suryadinata | year=1997 | title=Ethnic Chinese As Southeast Asians | id=ISBN}}&lt;/ref&gt; [[မွန်လူမျိုး]]များမှာ ၂ ရာခိုင်နှုန်းရှိသည်‌။&lt;ref name=&quot;statedept&quot;/&gt; ကျန်မျိုးနွယ်စုများမှာ [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]]၊ [[ချင်းလူမျိုး|ချင်း]]၊ အိန္ဒိယနွယ်ဖွားနှင့် အခြားသော လူနည်းစု အုပ်စုများဖြစ်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;statedept&quot;/&gt;

[[File:Karen Padaung Girl Portrait.jpg|thumb|မြန်မာပြည်ရှိ တိုင်းရင်းသားများအနက် လူမျိုးတစ်မျိုးဖြစ်သည့် [[ပဒေါင်လူမျိုး]] မိန်းကလေး။]]

=== ဘာသာစကားများ ===
{{main|မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာအက္ခရာ}}
မြန်မာနိုင်ငံတွင် အဓိကအားဖြင့် ဘာသာစကားအုပ်စုကြီး လေးမျိုးရှိသည်။&lt;ref name=&quot;ethno&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.ethnologue.com/show_family.asp?subid=90150 |title=Language Family Trees: Sino-Tibetan |accessdate=2006-07-09 |last=Gordon |first=Raymond G., Jr. |year=2005 |work=Ethnologue: Languages of the World, Fifteenth edition |publisher=SIL International}}&lt;/ref&gt; ၎င်းတို့မှာ တရုတ်-တိဗက်၊ ဩစတြိုနီးရှန်း၊ တိုင်းကဒိုင်နှင့် အင်ဒို-ဥရောပတို့ဖြစ်ကြသည်‌။&lt;ref name=&quot;ethnologue_myanmar&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=MM |title=Languages of Myanmar |accessdate=2007-01-13 |last=Gordon |first=Raymond G., Jr. |year=2005 |work=Ethnologue: Languages of the World, Fifteenth edition |publisher=SIL International}}&lt;/ref&gt; တရုတ်-တိဗက်သည် အကျယ်ပြန့်ဆုံးအသုံးပြုသော ဘာသာစကားဖြစ်သည်။ ယင်းတွင် [[မြန်မာဘာသာစကား|ဗမာ]]၊ [[ကရင်ဘာသာ|ကရင်]]၊ [[ကချင်ဘာသာ|ကချင်]]၊ [[ချင်းဘာသာ|ချင်း]]နှင့် [[တရုတ်ဘာသာ]]များ ပါဝင်သည်။ တိုင်-ကဒိုင်ဘာသာတွင် အဓိကမှာ [[ရှမ်းဘာသာ]]ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အဓိကပြောဆိုသည့် ဩစတြိုနီးရှန်းစကားမှာ [[မွန်ဘာသာ]]ဖြစ်သည်။ အဓိကကျသော အင်ဒို-ဥရောပဘာသာစကားနှစ်မျိုးမှာ ဗုဒ္ဓဘာသာ စာပေသုံး[[ပါဠိဘာသာ]]နှင့် [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာ]]တို့ဖြစ်သည်။

[[မြန်မာဘာသာစကား]]သည် [[ဗမာ]]တို့၏ မိခင်ဘာသာစကားနှင့် ရုံးသုံးဘာသာစကားများ ဖြစ်ပြီး တိဗက်နှင့် တရုတ်ဘာသာစကားများနှင့်လည်း နီးစပ်လေသည်။&lt;ref name=&quot;Gordon 2005&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ethno&quot;/&gt; ဗျည်းအက္ခရာ ရေးသားပုံစနစ်မှာ လခြမ်းပုံနှင့် စက်ဝိုင်းပုံများကို အခြေထားသော မွန်အက္ခရာစနစ်မှ ဆင်းသက်လာသည်။ [[မြန်မာအက္ခရာ]]အရေးအသားတွင် မွန်ပုံစံကို အခြေခံထားပြီး [[မွန်အက္ခရာ]]စနစ်သည် ၇၀၀ ပြည့်နှစ်က တောင်ပိုင်း[[ဗြဟ္မိအက္ခရာ]]စနစ်ပေါ်တွင် အခြေခံထားလေသည်။ ရှေးအကျဆုံးမြန်မာအရေးအသားကို လွန်ခဲ့သည့် နှစ် ၁၀⁠၀၀ ကျော်လောက်က တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဤအရေးအသားစနစ်ကို ထေရဝါဒ[[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၏ ကျမ်းဂံများ ရေးသားရာတွင် သုံးသည်။ [[ပါဠိ]]စာပေရေးသားရာတွင်လည်း အသုံးပြုသည်။ ရှမ်း၊ ကရင်နှင့် ကယားစာပေများ ရေးသားရာတွင်လည်း  မြန်မာအက္ခရာများနှင့်အတူ သီးခြားတီထွင်ထားသော ဗျည်းအက္ခရာများ၊ အသံထွက်ပြ သင်္ကေတများကိုလည်း အသုံးပြုထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://lwinmoe.friendsofburma.org/doc/myanmar_extension.pdf |title=Proposal for encoding characters for Myanmar minority languages in the UCS |accessdate=2006-07-09 |date=2006-04-02 |format=PDF |publisher=International Organization for Standardization |archivedate=23 July 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060723083627/http://lwinmoe.friendsofburma.org/doc/myanmar_extension.pdf }}&lt;/ref&gt; မြန်မာစကားသည် အရိုအသေပြုသုံးနှုန်းခြင်းနှင့် အသက်အရွယ်အလိုက်‌ပြောဆိုသုံးနှုန်းရခြင်းများပါဝင်သည်။&lt;ref name=&quot;Myam-ma&quot;/&gt; မြန်မာလူမှုရေးစနစ်သည် ပညာရေးကိုအလေးပေးသည်။ ကျေးရွာများတွင် [[လောကီပညာ]]များကို [[ဘုန်းကြီးကျောင်း|ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း]]များ၌ သင်ယူကြရသည်။ နိုင်ငံတော်က ဖွင့်လှစ်သည့် အစိုးရ ကျောင်းများက အလယ်တန်းများနှင့် အထက်တန်းပညာများအား တာဝန်ယူသင်ကြားပေးသည်။

=== ပညာရေး ===
{{main|မြန်မာနိုင်ငံ ပညာရေးစနစ်}}
ယူနက်စ်ကို (UNESCO) စာရင်းအင်းဌာန၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားဝင်[[စာတတ်မြောက်မှုနှုန်း|စာတတ်မြောက်နှုန်း]]မှာ [[၂၀⁠၀၀]] ပြည့်နှစ်က ၈၉.၉ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.uis.unesco.org/TEMPLATE/html/Exceltables/education/Literacy_Regional_April2006.xls |title=Adult (15+) Literacy Rates and Illiterate Population by Region and Gender for |accessdate=2006-07-13 |year=2006 |month=April |format=XLS |publisher=UNESCO Institute of Statistics |archivedate=25 June 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070625071529/http://www.uis.unesco.org/TEMPLATE/html/Exceltables/education/Literacy_Regional_April2006.xls }}&lt;/ref&gt; မြန်မာနိုင်ငံသည် သမိုင်းအစဉ်အဆက်ကတည်းက စာတတ်မြောက်နှုန်း မြင့်မားခဲ့သည်။ သို့သော် [[ကုလသမဂ္ဂ]]၏ [[ဖွံ့ဖြိုးတိုးတတ်မှုအနိမ့်ဆုံးနိုင်ငံစာရင်း|ဖွံ့ဖြိုးမှုအနိမ့်ဆုံးနိုင်ငံစာရင်း]]ဝင်နိုင်ပြီး ကူညီထောက်ပံ့မှုများ ရရှိနိုင်ရန်အတွက် ဆိုရှယ်လစ်ပါတီအစိုးရက [[၁၉၈၇]] ခုနှစ် စာတတ်မြောက်နှုန်းကို ၇၈.၆ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၁၈.၇ ရာခိုင်နှုန်းသို့ လျှော့ချခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite book | editor=Robert I Rotberg | year=1998 | title=Burma: Prospects for a Democratic Future | url=https://archive.org/details/mexicoremakingof0000lust_r4k4 }}&lt;/ref&gt; သို့သော်အမေရိကန်အစိုးရ၏ နိုင်ငံခြားရေးဌာနကမူ အလုပ်ဖြစ်ရန် စာတတ်မြောက်နှုန်းကို ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းဟု ခန့်မှန်းထားသည်။&lt;ref name=&quot;statedept&quot; /&gt;

=== ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု ===
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထွန်းကားသော [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]မှာ[[ထေရဝါဒ]] ဗုဒ္ဓဘာသာဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာသည် နိုင်ငံတော်ဘာသာ ဖြစ်သည် {{citation needed|October 2019}}။  စစ်အစိုးရ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ၈၉ ရာခိုင်နှုန်းသော လူဦးရေက ကိုးကွယ်ယုံကြည်ကြပြီး အထူးသဖြင့် ဗမာ၊ ရခိုင်၊ ရှမ်း၊ ကရင်၊ မွန်နှင့် တရုတ်လူမျိုးအများစုဖြစ်ကြသည်။ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]ကို ၄ ရာခိုင်နှုန်းသော လူဦးရေက ကိုးကွယ်ပြီး အထူးသဖြင့် ကချင်၊ ချင်းနှင့် ကရင်အပြင် သာသနာပြုလုပ်ငန်းများ ထွန်းကားခဲ့သည့် ဒေသအသီးသီးရှိ ဥရောပ-အာရှမျိုးနွယ်စုများဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;CIA&quot;/&gt; မြန်မာနိုင်ငံ၏ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များအနက် ငါးပုံလေးပုံမှာ ပရိုတက်စတင့်များ (''Protestants'') ဖြစ်ကြပြီး အဓိကအားဖြင့် မြန်မာနှစ်ခြင်းကွန်ဗင်ရှင်းအသင်းဝင် နှစ်ခြင်းခရစ်ယာန်များ ဖြစ်ကြသည်။ ကျန်သူများမှာ ရိုမန်ကက်သလစ်ဘာသာဝင် (''Roman Catholics'') များဖြစ်ကြသည်။

လူဦးရေ၏ ၄ ရာခိုင်နှုန်းမှာ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] ကို ကိုးကွယ်ကြပြီး အများစုမှာ ဆူနီများဖြစ်သည်။ အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်တို့တွင် အိန္ဒိယတိုင်းရင်းသား၊ အိန္ဒိယ-မြန်မာ၊ ပါရှန်း၊ အာရပ်နှင့် ပန်းသေးများ ပါဝင်ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://tbbc.org/resources.html#reports |title=Internal Displacement in Eastern Burma 2006 Survey |accessdate=2207-02-04 |author=Thailand Burma Border Consortium |year=2007 |archivedate=15 May 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070515121040/http://www.tbbc.org/resources.html#reports }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=priestly&gt;{{cite news |first=Harry |last=Priestly |url=http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=5380 |title=The Outsiders |publisher=The Irrawaddy |date=2006-01-17 |accessdate=2006-07-07 |archivedate=19 January 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120119160146/http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=5380 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://isrc.payap.ac.th/document/papers/paper23.pdf |title=The Encounter of Missionary Christianity and Resurgent Buddhism in Post-colonial Myanmar |accessdate=2006-07-14 |author=Samuel Ngun Ling |year=2003 |format=PDF |publisher=Payap University |archivedate=2 March 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060302235658/http://isrc.payap.ac.th/document/papers/paper23.pdf }}&lt;/ref&gt; [[ဟိန္ဒူဘာသာ]]ကို ကိုးကွယ်သူ အနည်းငယ်မျှသာ ရှိသည်။

၁၉၆၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၉ ရက်တွင်  ပါလီမန်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို [[နိုင်ငံတော်ဘာသာ]] အဖြစ်ကြေညာခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် လွတ်လပ်စွာ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု အပြည့်အဝရှိပြီး ခြားနားသော ဘာသာအယူဝါဒများ လွတ်လပ်စွာရှင်သန်ထွန်းကားနိုင်မှုသည် ရှေးအစဉ်အဆက်ကပင် တည်ရှိခဲ့သော အစဉ်အလာဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဘာသာရေး အဆောက်အအုံများ၊ ဘာသာအယူဂိုဏ်းကွဲများ၊ ဘာသာရေးပွဲလမ်းများ၊ အခမ်းအနားများကို စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပပြုလုပ်နိုင်ကြသည်။ ဘာသာဝင်အမျိုးအစားအားဖြင့် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာဝင်မှာ လူဦးရေ၏ ၈၉ ဒသမ ၃ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်၍ အများစု ဖြစ်သော်လည်း အခြားဘာသာဝင်များလည်း လွတ်လပ်စွာ ကိုးကွယ်ခွင့်ရှိကြသည်။ ယင်းတို့တွင်ခရစ်ယာန် ဘာသာဝင် ၅ ဒသမ ဝ၆ ရာခိုင်နှုန်း၊ အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် ၃ ဒသမ ၈ ရာခိုင်နှုန်း၊ ဟိန္ဒူ ဘာသာကိုးကွယ်သူ ဝ ဒသမ ၅ ရာခိုင်နှုန်း၊ နတ်ကိုးကွယ်သူ ဝ ဒသမ ၂ ရာခိုင်နှုန်း ရှိကြသည်။&lt;ref&gt;နိုင်ငံတော် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု မှတ်တမ်း(၂၀၁၀)&lt;/ref&gt;

== ယဉ်ကျေးမှု ==
{{main|မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှု}}
[[File:Earpiercingceremony.jpg|thumb|မန္တလေးမြို့၏ [[မဟာမုနိဘုရားကြီး|မဟာမုနိဘုရား]]တွင် တွေ့ရသည့် နားသမင်္ဂလာပွဲ။ ထိုမင်္ဂလာပွဲမှာ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုတွင် မိန်းမငယ် လူလားမြောက်ကြောင်း အသိအမှတ်ပြုသည့် အစဉ်အလာ တရပ်ဖြစ်သည်။]]

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကွဲပြားခြားနားသည့် ဒေသခံရိုးရာယဉ်ကျေးမှုများစွာ ရှိသော်လည်း အဓိကပင်တိုင်မှာ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ဗမာယဉ်ကျေးမှုသာဖြစ်သည်‌။  [[ဗမာယဉ်ကျေးမှု|ဗမာ့ယဉ်ကျေးမှု]]သည်လည်း အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံ၏[[ယဉ်ကျေးမှု]]များက လွှမ်းမိုး လေသည်။ ဤသည်ကို ယင်း၏[[ဘာသာစကား]]၊ [[အစားအသောက်]]၊ [[ဂီတ]]၊ [[ပန်တျာ]]နှင့် ပြ[[ဇာတ်]]တို့က သက်သေထူလျက်ရှိသည် {{citation needed|October 2019}}။ [[အနုပညာ]]တွင် အထူးသဖြင့် [[စာပေ]]ကို မြန်မာ့ဟန်ဝင်နေသော ထေရဝါဒ[[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]က လွှမ်းမိုးလျက်ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ မော်ကွန်းတစ်ရပ်အဖြစ် ယူဆထားသော [[ရာမဇာတ်တော်ကြီး]] မှာ [[ရမ္မာရန]] မူရင်းမှ ကူးယူထားခြင်းဖြစ်ပြီး ထိုင်း၊ မွန်၊ အိန္ဒိယမူများ လွှမ်းမိုးခြင်းကို ကောင်းစွာခံထားရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.goldenlandpages.com/hotspots/rama/rama.htm |title=Ramayana in Myanmar’s heart |accessdate=2006-07-13 |date=2003-09-13 |publisher=Goldenland Pages |archivedate=29 October 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061029183721/http://www.goldenlandpages.com/hotspots/rama/rama.htm }}&lt;/ref&gt; ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]]တို့ ရောထွေးလျက်ရှိပြီး နတ်ကိုးကွယ်မှုတွင် [[၃၇ မင်း]]အနက် တစ်ပါးပါးကို ခမ်းနားကြီးကျယ်စွာ [[ပူဇော်]]ပသကြလေ့ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite book | first=R.C. | last=Temple| year=1906 | title=The Thirty-seven Nats-A Phase of Spirit-Worship prevailing in Burma| url=https://archive.org/details/dli.granth.99975 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://myanmartravelinformation.com/mti-myanmar-religion/nats.htm|title=The Worshipping of Nats — The Special Festival of Mount Popa|accessdate=3 August 2008|archivedate=23 June 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060623011500/http://myanmartravelinformation.com/mti-myanmar-religion/nats.htm}}&lt;/ref&gt;

ရိုးရာဓလေ့ထွန်းကားသော မြန်မာ့ရွာတစ်ရွာတွင် ရွာဦး[[ဘုန်းကြီးကျောင်း]]မှာ ကျေးရွာယဉ်းကျေးမှုဘဝ၏ ဗဟိုချက်ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;kmc&quot;&gt;{{cite book | author=Khin Myo Chit | authorlink=Khin Myo Chit | year=1980 | title=Flowers and Festivals Round the Burmese Year }}&lt;/ref&gt; ဘုန်းတော်ကြီးများအား ဘာသာဝင်များက ရိုသေလေးစားပြီး [[ပစ္စည်းလေးပါး]]ကို ထောက်ပံ့ကြသည်။ အရွယ်ရောက်လာသည့်ယောက်ျားကလေးတစ်ယောက်၏ ဘဝတွင် [[ရှင်ပြု]]မင်္ဂလာမှာ အလွန်အရေးပါသည့် အခမ်းအနားတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာမိသားစုတိုင်းမှ ယောက်ျားကလေး မှန်သမျှသည် အသက် ၂၀ မတိုင်မီ [[ကိုရင်]]အဖြစ်ကိုလည်းကောင်း၊ အသက် ၂၀ ပြည့်လျှင် [[ရဟန်း]]အဖြစ်ကိုလည်းကောင်း ခံယူကြရသည်။ ရဟန်းအဖြစ် အနည်းဆုံး တစ်ပတ်ခန့်ကြာမြင့်လေ့ရှိတတ်သည်။ မိန်းကလေးများမှာမူ နားထွင်းနားသခြင်း မင်္ဂလာကို ခံယူကြရသည်။&lt;ref name=&quot;kmc&quot; /&gt; မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုကို အဓိကမြင်တွေ့ရသည့် နေရာမှာ ကျေးရွာများတွင် နှစ်လုံးပေါက်ကျင်းပလေ့ရှိသည့် ဘုရားပွဲများတွင်ဖြစ်သည်&lt;ref name=&quot;Myam-ma&quot;&gt;{{cite book | author=Tsaya | year=1886 | title=Myam-ma, the home of the Burman | publisher =Thacker, Spink and Co. | location =Calcutta | pages = 36–37 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sy&quot;&gt;{{cite book|author=Shway Yoe|year=1882|title=The Burman — His Life and Notions|publisher=Norton Library 1963|location=New York|pages=211–216,317–319}}&lt;/ref&gt; ရွာများတွင် ရွာစောင့်နတ်များရှိကြပြီး မြန်မာ့လူနေမှုဘဝတွင် အယူသည်းခြင်းနှင့် ပိတ်ပင်တားမြစ်ခြင်းများမှာလည်း မနည်းပေ။

[[File:Mahagandhayon Monastic Institution, Amarapura, Myanmar.jpg|thumb|အရမပူရမြို့၏ မဟာဂန္ဓရုံကျောင်းတွင် ကိုရင်များသည် သိပိတ်နှင့် ဆွမ်းခံကြွနေပုံ။]]

[[ဗြိတိသျှ]]ကိုလိုနီအုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုအတွင်းသို့ အနောက်တိုင်းဓလေ့များ စတင်ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ မြန်မာ့ပညာရေးစနစ်ကို ဗြိတိသျှ ပုံစံအတိုင်း ပုံတူကူးယူထားသည်။ [[ရန်ကုန်မြို့|ရန်ကုန်]]ကဲ့သို့သော မြို့များတွင် ကိုလိုနီပိုင်[[ဗိသုကာ]]ပုံစံများ လွှမ်းမိုးနေသည်ကိုတွှေ့ရှိရသည်။&lt;ref&gt;{{cite news | first =Steven | last =Martin | url =http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/3578993.stm | title =Burma maintains bygone buildings | publisher =BBC News | date =2004-03-30 | accessdate =2006-07-09 }}&lt;/ref&gt; တိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်စုများအနက် ခရစ်ယာန်ယုံကြည်ကိုးကွယ်မှုကို အရှေ့တောင်ဒေသရှိ [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်]]များတွင်လည်းကောင်း၊ မြောက်ဘက်အရပ်နှင့် အနောက်မြောက်ဒေသ၌ [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]]နှင့် [[ချင်းလူမျိုး|ချင်း]]တိုင်းရင်းသားများတွင်လည်းကောင်း မြင်တွေ့နိုင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite book|url=http://www.archive.org/details/TheSilkenEast|title=The Silken East — A Record of Life and Travel in Burma|first=V. C.|last=Scott O'Connor|year=1904|publisher=Kiscadale|location= Scotland 1993|pages=32}}&lt;/ref&gt;

'''&lt;big&gt;ဝတ်စားဆင်ယဉ်မှု&lt;/big&gt;'''

တိုင်းရင်းသားများ များပြားလှ၍ ရိုးရာဝတ်စုံဝတ်ဆင်မှုပုံစံများကွဲပြားသော်လည်း ဗမာယဉ်ကျေးမှုလွှမ်းမိုးသည့်အလျောက် ပုံမှန်လူထုကြားဝတ်စားဆင်ယဉ်ရာတွင် ဗမာတို့၏ရိုးရာဝတ်စုံအားဝတ်ဆင်ကြသည်သာများသည်။မျက်မောက် အာရှဝတ်စားဆင်ယဉ်မှုပိုင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏   မိမိရိုးရာဝတ်စုံအားနေ့စဉ်သာမက နိုင်ငံတော်အဆင့်အခမ်းအနားများ၌ဝတ်ဆင်ကြခြင်းနှင့် နိုင်ငံ့ခေါင်းဆောင်များ၏ ပြည်ပခရီးစဉ်များတွင်လည်းဝတ်ဆင်ကြခြင်းမှာလည်းထူးခြားမှုဖြစ်သည်။ ဗမာတို့၏ခေတ်အဆက်ဆက် ဝတ်စားဆင်ယဉ်ပုံမှာကွဲပြားလှသော်လည်း ယနေ့ခေတ်ဝတ်စားဆင်ယဉ်သည့်ပုံမှာ ကုန်းဘောင်ခေတ် ဆင်ယဉ်ပုံအားခေတ်နှင့်လျော်ညီအောင်ပြုပြင်ဝတ်ဆင်ကြခြင်းဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

=== အစားအစာ ===
{{main|မြန်မာ့ အစားအစာ}}
[[File:Outdoor café, Yangon, Myanmar.jpg|thumb|ရန်ကုန်မြို့ရှိ လမ်းဘေးစားသောက်ဆိုင်]]
မြန်မာ့အစားအစာတွင် [[တရုတ်]]၊ [[အိန္ဒိယ]]၊ [[ထိုင်း]]နှင့် အခြားလူမျိုးစုများ၏ လွှမ်းမိုးမှုကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။ [[ဆန်]]မှာ မြန်မာ၏ အဓိကအစားအစာဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;kong&quot;&gt;{{cite book | first=Foong Ling | last=Kong | year=2002 | title=Food of Asia | publisher=Tuttle Publishing | id=ISBN}}&lt;/ref&gt; [[ခေါက်ဆွဲ]]နှင့် [[ပေါင်မုန့်]]တို့ကိုလည်း စားသောက်သည်။&lt;ref name=&quot;kong&quot;/&gt; [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ့]]အစားအစာတွင် မပါမဖြစ်သည်မှာ ငါး၊ ပုစွန်၊ ငါးပိငံပြာရည်နှင့် ဝက်သား၊ ဆိတ်သားများ ဖြစ်သည်။ အမဲသားကိုမူ တချို့က ရှောင်ကြသည်။ ဟင်းချက်ရာတွင် မဆလာနှင့် ငရုတ်သီးတို့ကို အသုံးပြုသည်။&lt;ref&gt;{{cite book |author=Saw Myat Yin |title=Burma |url=https://archive.org/details/burma0000yins |year=1990 |publisher=M. Cavendish |isbn=ISBN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |author=D. N. Jha |title=The Myth of the Holy Cow |year=2004 |publisher=Verso |isbn=ISBN}}&lt;/ref&gt; မြန်မာ့အမျိုးသား အစားအစာဟုကျယ်ပျံ့စွာ ယူဆထားသည့် [[မုန့်ဟင်းခါး]]ချက်ရာတွင် ငါးခူဟင်းရည်တွင် ကုလားပဲမှုန့်၊ ဆန်ကြာဆံနှင့် [[ငံပြာရည်]]များ ရော၍ ချက်ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite news | url =http://planetguru.com/Articles/ArticleDetail.aspx?ArticleId=21273&amp;ChannelId=kitchenscience | title =Get a taste of Myanmar’s national dish | work =Indo-Asian News Service | publisher =PlanetGuru}}&lt;/ref&gt; အပူပိုင်း [[သစ်သီးဝလံ|အသီး]]အနှံများကို အချိုပွဲအဖြစ် တည်ခင်းသည်။ မြို့ကြီးပြကြီးများတွင် [[ရှမ်း]]စာ၊ တရုတ်စာနှင့် အိန္ဒိယအစားအစာများကိုပါ စုံလင်စွာ ရရှိနိုင်သည်။

=== တေးဂီတ ===
{{main|မြန်မာဂီတ}}
မြန်မာ့တေးဂီတကို ပတ်ဝိုင်း၊ ကြေးဝိုင်း၊ ပတ္တလားနှင့် လေမှုတ်တူရိယာများဖြစ်သည့် နှဲ၊ နှဲကြီး၊ ပလွေ၊ ဝါးလက်ခုပ်နှင့် ကြိုးတတ်တူရိယာများအား ဆိုင်းဝိုင်းခေါ် သံစုံတီးဝိုင်းဖွဲ့၍ တီးခတ်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;kmc&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;sy&quot;/&gt; မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုတွင် လှေပုံသဏ္ဌာန် ကိုယ်ထည်တွင် ပိုးကြိုးသွယ်တန်းထားပြီး လည်တိုင်တွင် မှန်စီရွှေချထားသော စောင်းကောက်မှာ နှစ်ပေါင်းများစွာကတည်းကပင် ရှိခဲ့ပြီးအာရှတိုက်တွင် ယနေ့တိုင်အသုံးပြုကျန်နေမှုမှာ ထူးခြားလှသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.usd.edu/smm/GiftShop/Postcards3x5/BurmeseHarp.html |title=Postcard of Saung Gauk (arched harp) |accessdate=2006-07-15 |date=2004-10-18 |work=National Music Museum |publisher=University of South Dakota |archiveurl=https://archive.today/20120806000454/http://orgs.usd.edu/nmm/GiftShop/Postcards3x5/BurmeseHarp.html |archivedate=6 August 2012 }}&lt;/ref&gt; ၁၉၅၀ ပြည့်လွန်နှစ်မှစ၍ မြို့ကြီးပြကြီးများတွင် အနောက်တိုင်းတေးဂီတများ စတင်ရေပန်းစားလာသည်။&lt;ref&gt;{{cite news | url =http://www.burmanet.org/news/2005/09/28/agence-france-presse-myanmar-worries-as-rappers-upstage-traditional-xylophones/ | title =Myanmar worries as rappers upstage traditional xylophones | work =Agence France Presse | publisher =BurmaNet News | date =2005-09-28 | accessdate =2006-07-15 | archivedate =12 December 2007 | archiveurl =https://web.archive.org/web/20071212063046/http://www.burmanet.org/news/2005/09/28/agence-france-presse-myanmar-worries-as-rappers-upstage-traditional-xylophones/ }}&lt;/ref&gt;

=== ရုပ်ရှင် ===
{{main|မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်း}}

အနောက်နိုင်ငံများ၌ ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းပေါ်ပေါက်လာပြီးနောက် အနှစ်လေးဆယ်ခန့် အကြာတွင်မှ မြန်မာရုပ်ရှင် လုပ်ငန်းကို စတင်ပျိုးထောင်ခဲ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပရိသတ်ရှေ့မှောက်တွင် ပထမဆုံးတင်ဆက်သော ဦးထွန်းရှိန်၏ ဈာပနသတင်းကားနှစ်ပိုင်းသည် ပထမမြန်မာရုပ်ရှင် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ပထမဆုံး ဇာတ်လမ်းနှင့်ဇာတ်ကားမှာ ''[[မေတ္တာ နှင့် သူရာ]]''ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဖြစ်ပြီး ပထမဦးဆုံးသော အသံတိတ် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားလည်း ဖြစ်သည်။ ပထမဆုံး မြန်မာအသံထွက် ဇာတ်ကားမှာ ''ငွေပေးလို့မရ'' ဖြစ်သည်။ ထိုကားကို ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် ပြသခဲ့သည်။

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းက စစ်ရေးကြောင့်လည်းကောင်း၊ ဖလင်လိပ်နှင့် ရုပ်ရှင်ကရိယာ ရှားပါးမှု တို့ကြောင့်လည်းကောင်း ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးခြင်း လုံးဝမပြုနိုင်ခဲ့ပေ။ [[၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး)|၈၈၈၈ အရေးအခင်း]] ပြီးနောက်တွင် ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းကို အစိုးရမှ အများဆုံးထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သူများအား ရုပ်ရှင်ပါဝင်ရိုက်ကူးမှုကို တားမြစ်ခဲ့သည်။ ရုပ်ရှင်ဆင်ဆာကို တင်းကြပ်ခဲ့သလို ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုပေးအပ်ရာတွင်လည်း ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Zaw, Aung|title=Celluloid Disillusions|url=http://www.irrawaddy.org/database/2004/vol12.3/cover.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20050213182520/http://www.irrawaddy.org/database/2004/vol12.3/cover.html|archivedate=2005-02-13|journal=Irrawaddy|volume=12|issue=3|date=March 2004}} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.irrawaddy.org/database/2004/vol12.3/cover.html |access-date=28 October 2015 |archive-date=13 February 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050213182520/http://www.irrawaddy.org/database/2004/vol12.3/cover.html }}&lt;/ref&gt;

&lt;br /&gt;

=== '''နိုင်ငံတကာ အညွှန်းကိန်းများ''' ===
&lt;br /&gt;

==== '''စာနယ်ဇင်း လွတ်လပ်ခွင့် အညွှန်းကိန်း''' ====
ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာ နိုင်ငံ၏ ၂၀၂၀ [[စာနယ်ဇင်း လွတ်လပ်ခွင့်]] [[အညွှန်းကိန်း]]မှာ [[နယ်စည်း မခြား သတင်းထောက်များ အဖွဲ့  (R. S. F)]]၏ ထုတ်ပြန်ချက် အရ [[တိုင်းပြည်|နိုင်ငံ]]ပေါင်း (၁၈၀)အနက်တွင် [[အဆင့်]] (၁၃၉) ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Page - 8, 7 Days Daily Newspaper, 26.4.2020&lt;/ref&gt; R. S. F ၏ အဆိုရ ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာ နိုင်ငံ၏ [[စာနယ်ဇင်း ကဏ္ဍ]]တွင် [[သတင်း]]များ [[ကိုယ်တိုင် ကန့်သတ်မှု]] (Self - Censorship) ရှိနေသည်ဟု ဆိုသည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 

၂၀၁၃ ခုနှစ် -[[တိုင်းပြည်|နိုင်ငံ]]ပေါင်း (၁၈၀) အနက် [[အဆင့်]] (၁၅၁)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

၂၀၁၇ ခုနှစ် - [[တိုင်းပြည်|နိုင်ငံ]]ပေါင်း (၁၈၀) အနက် [[အဆင့်]] (၁၃၁)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

၂၀၁၈ ခုနှစ် - [[တိုင်းပြည်|နိုင်ငံ]]ပေါင်း (၁၈၀) အနက် [[အဆင့်]] (၁၃၇)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

၂၀၁၉ ခုနှစ် - [[တိုင်းပြည်|နိုင်ငံ]]ပေါင်း (၁၈၀) အနက် [[အဆင့်]] (၁၃၈)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== ရည်ညွှန်းချက်များ ==
{{reflist|3}}

== ပြင်ပလင့်ခ်များ ==
{{Sisterlinks|Myanmar|display=မြန်မာနိုင်ငံ}}
; အစိုးရ
* [http://www.president-office.gov.mm/ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210419170149/https://www.president-office.gov.mm/ |date=19 April 2021 }}
* [http://www.ministryofinformation.gov.mm/ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120830012903/http://www.ministryofinformation.gov.mm/ |date=30 August 2012 }} 
* [http://www.mofa.gov.mm/ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန]
; အထွေထွေ
* [http://burmese.mizzima.com/ မဇ္ဈိမသတင်း] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080805014458/http://burmese.mizzima.com/ |date=5 August 2008 }}
* [http://www.burmalibrary.org/ အွန်လိုင်းမြန်မာစာကြည့်တိုက်]
* [http://www.mewashingtondc.com/ အမေရိက မြန်မာသံရုံး]
* [http://rangoon.usembassy.gov/ အမေရိကန်သံရုံး၊ မြန်မာနိုင်ငံ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807135823/http://rangoon.usembassy.gov/ |date=7 August 2008 }}
* [http://www.worldstatesmen.org/Myanmar.htm ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေးသမားများ - မြန်မာ]

{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre    = {{MYA}}
|North     = {{IND}} {{CHN}}
|Northeast = {{CHN}}
|East      = {{LAO}}
|Southeast = {{THA}}
|South     = {{THA}}&lt;br&gt;ကပ္ပလီပင်လယ်
|Southwest = ကပ္ပလီပင်လယ်
|West      = {{IND}}&lt;br&gt;{{BGD}}&lt;br&gt;[[ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်]]
|Northwest = {{IND}}
}}

{{မြန်မာနိုင်ငံ}}
{{ASEAN}}
{{အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ}}
{{Commonscat|Myanmar}}
{{Coord|22|N|96|E|type:country_region:MM|display=title}}

[[Category:မြန်မာနိုင်ငံ]]
[[Category:အာဆီယံအသင်းဝင်နိုင်ငံများ]]
[[Category:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ]]
[[Category:အရှေ့တောင်အာရှရှိ နိုင်ငံများ]]
[[Category:ဖွံ့ဖြိုးမှုအနိမ့်ဆုံး နိုင်ငံများ]]
[[Category:သမ္မတနိုင်ငံများ]]</text>
      <sha1>mwjopmxhnla4q93zqshzxbxbdb18w04</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027754</id>
      <parentid>1027752</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T16:38:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aung Minn Khannt77</username>
        <id>92927</id>
      </contributor>
      <origin>1027754</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="227621" sha1="5qyb4lji1rv1itpx0xpdcimdo1ld43s" xml:space="preserve">{{pp|small=yes}}
{{Short description|မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးပေါင်း ၁၀၀ကျော်ရှိသော အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ တရုတ်၊ လာအိုနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။}}{{Infobox country
| conventional_long_name = ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်&lt;br&gt;Republic of the Union of Myanmar
| common_name = MM
| image_flag = Flag of Myanmar.svg
| flag_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အလံတော်|အလံတော်]]
| image_coat = State Seal of the Republic of the Union of Myanmar.svg
| symbol_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်|တံဆိပ်တော်]]
| national_anthem = {{unbulleted list |&quot;[[ကမ္ဘာမကျေ]]&quot;}}&lt;div style=&quot;display:inline-block;margin-top:0.4em;&quot;&gt;[[File:U.S. Navy Band - Kaba Ma Kyei.oga|centre]]&lt;/div&gt;
| image_map = {{Switcher|[[File:Myanmar (orthographic projection).svg|frameless]]|ကမ္ဘာလုံးပုံပြရန်|[[File:Location Burma (Myanmar) ASEAN.svg|upright=1.15|frameless]]|အာဆီယံမြေပုံပြရန်|default=1}}
| map_caption = {{map caption |location_color=အစိမ်း |region=[[အာဆီယံ]] |region_color= ခဲ့ရင့်ရောင် |legend=Location Burma (Myanmar) ASEAN.svg}}
| image_map2 = 
| capital = [[နေပြည်တော်မြို့]]
| coordinates = {{Coord|19|45|N|96|6|E|type:city}}
| largest_city = [[ရန်ကုန်မြို့]]
| official_languages = [[မြန်မာဘာသာစကား]]
| regional_languages = {{hlist| |[[ကချင်ဘာသာစကား|ကချင်]] |[[ကယားဘာသာစကား|ကယား]] |[[ကရင်ဘာသာစကား|ကရင်]] |[[ကူကီး-ချင်းနွယ် ဘာသာစကားများ|ချင်း]] |[[ဗမာဘာသာစကား|ဗမာ]]|[[မွန်ဘာသာစကား|မွန်]] |[[ရခိုင်ဘာသာစကား|ရခိုင်]] |[[ရှမ်းဘာသာစကား|ရှမ်း]]}}
| languages_type = [[တရားဝင် အရေးအသားစနစ်]]
| languages = [[မြန်မာအက္ခရာ]]
| ethnic_groups = {{unbulleted list
| ၇၀% [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]
| ၉% [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]
| ၇% [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်]]
| ၄% [[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]]
| ၃% [[တရုတ်လူမျိုး|တရုတ်]]
| ၁% [[မွန်လူမျိုး|မွန်]]
| ၂% အခြား
}}
| ethnic_groups_year = {{lower|0.45em|&lt;ref name=&quot;World Factbook&quot; /&gt;}}
| religion = [[ထေရဝါဒ]] [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ|ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ၈၇.၉%နိုင်ငံတော်ဘာသာ &lt;br /&gt; [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရစ်ယာန်ဘာသာ|ခရစ်ယာန်]] ၆.၂%&lt;br /&gt; [[အစ္စလာမ်ဘာသာ|အစ္စလာမ်]] ၄.၃%&lt;br /&gt;[[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု|အခြား]] ၁.၆%&lt;ref&gt;{{cite web |title=The 2014 Myanmar Population and Housing Census- The Union Report: Religion |url=https://myanmar.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/UNION_2-C_religion_EN_0.pdf |website=myanmar.unfpa.org |publisher=Department of Population Ministry of Labour, Immigration and Population MYANMAR |access-date=3 February 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180329011235/http://myanmar.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/UNION_2-C_religion_EN_0.pdf |archive-date=29 March 2018 |url-status=dead |accessdate=22 March 2020 |archivedate=29 March 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180329011235/http://myanmar.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/UNION_2-C_religion_EN_0.pdf }}&lt;/ref&gt;
| demonym = Myanmar/Burmese &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.health.act.gov.au/sites/default/files/ACT%20Health%20Community%20Profile%20-%20Burma%20%282014%29.pdf|title=ACT Health Community Profile, pg. 1|publisher=Multicultural Health Policy Unit|access-date=5 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20150411161154/http://www.health.act.gov.au/sites/default/files/ACT%20Health%20Community%20Profile%20-%20Burma%20%282014%29.pdf|archive-date=11 April 2015|url-status=dead|accessdate=22 March 2020|archivedate=11 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150411161154/http://www.health.act.gov.au/sites/default/files/ACT%20Health%20Community%20Profile%20-%20Burma%20%282014%29.pdf}}&lt;/ref&gt;
| government_type = [[ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စု]][[သီးခြားလွှတ်တော်စနစ်]]|[[သီးခြားလွှတ်တော်]] [[သမ္မတနိုင်ငံ]](''တရားဝင်'')
| leader_title1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ ]]
| leader_name1 = [[မင်းအောင်လှိုင်]]
| leader_title2 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ |ဒုသမ္မတ (၁)]]
| leader_name2 = [[ညိုစော]]
| leader_title3 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ (၂)]]
| leader_name3 = [[နန်းနီနီအေး]]
| legislature = [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]]
| upper_house = [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]]
| lower_house = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]
| sovereignty_type = [[မြန်မာ့သမိုင်း|တည်ထောင်]]
| established_event1 = [[သရေခေတ္တရာ ]]
| established_date1 = ၄၁၀ ဘီစီခန့်
| established_event2 = [[ပုဂံခေတ်]]
| established_date2 = ၂၃ ဒီဇင်ဘာ ၈၄၉
| established_event3 = [[တောင်ငူခေတ်]]
| established_date3 = ၁၆ အောက်တိုဘာ ၁၅၁၀
| established_event4 = [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]]
| established_date4 = ၂၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၅၂
| established_event5 = [[ကိုလိုနီခေတ်]]
| established_date5 = ၁ ဇန်နဝါရီ ၁၈၈၆
| established_event6 = [[လွတ်လပ်ပြီးခေတ်မြန်မာနိုင်ငံ|ဗြိတိသျှထံမှလွတ်လပ်ရေးရခြင်း]]
| established_date6 = ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈
| established_event7 = [[၁၉၆၂ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|ပထမအကြိမ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]]
| established_date7 = ၂ မတ် ၁၉၆၂
| established_event8 = [[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း#နဝတ_“အာဏာသိမ်းယူခြင်း”_နှင့်_နှိမ်နင်းခြင်း|ဒုတိယအကြိမ် အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]]
| established_date8 = ၁၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၈
| established_event9 = [[စကားရပ်များ ပြောင်းလဲသတ်မှတ်သည့် ဥပဒေ|&quot;Burma&quot; မှ &quot;Myanmar&quot; သို့ အမည်ပြောင်းခြင်း]]
| established_date9 = ၁၈ ဇွန် ၁၉၈၉
| established_event10 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတစနစ်]] ပြန်လည်တည်ထောင်ခြင်း
| established_date10 = ၃၀ မတ် ၂၀၁၁
| area_km2 = ၆၇၆,၅၇၈
| area_rank = ၃၉
| area_sq_mi = ၂၆၁,၂၂၈ &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
| percent_water = ၃.၀၆
| population_estimate = ၅၇,၅၂၆,၄၄၉&lt;ref&gt;{{Cite CIA World Factbook|country=Burma|access-date=24 September 2022|year=2022}}&lt;/ref&gt;
| population_estimate_year = ၂၀၂၂
| population_estimate_rank = ၂၆
| population_density_km2 = &lt;!--auto calculate--&gt;&lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
| population_density_sq_mi = ၁၉၆.၈
| population_density_rank = ၁၂၅
| GDP_PPP = {{increase}} $၂၇၈.၁၅၆&amp;nbsp;ဘီလီယံ&lt;ref name=&quot;IMFWEOMM&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/April/weo-report?c=518,&amp;s=NGDP_R,NGDP_RPCH,NGDP,NGDPD,PPPGDP,NGDP_D,NGDPRPC,NGDPRPPPPC,NGDPPC,NGDPDPC,PPPPC,PPPSH,PPPEX,NID_NGDP,NGSD_NGDP,PCPI,PCPIPCH,PCPIE,PCPIEPCH,TM_RPCH,TMG_RPCH,TX_RPCH,TXG_RPCH,LP,GGR,GGR_NGDP,GGX,GGX_NGDP,GGXCNL,GGXCNL_NGDP,GGXONLB,GGXONLB_NGDP,GGXWDG,GGXWDG_NGDP,NGDP_FY,BCA,BCA_NGDPD,&amp;sy=2021&amp;ey=2028&amp;ssm=0&amp;scsm=1&amp;scc=0&amp;ssd=1&amp;ssc=0&amp;sic=0&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1|title=World Economic Outlook Database, April 2023|date=April 2023|website=IMF.org|publisher=[[International Monetary Fund]]|access-date=April 22, 2023}}&lt;/ref&gt;
| GDP_PPP_year = ၂၀၂၃
| GDP_PPP_rank = ၆၄
| GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $၅,၁၃၂&lt;ref name=&quot;IMFWEOMM&quot; /&gt;
| GDP_PPP_per_capita_rank = ၁၄၆
| GDP_nominal = {{increase}} $၈၃.၉၈၈&amp;nbsp;ဘီလီယံ&lt;ref name=&quot;IMFWEOMM&quot; /&gt;
| GDP_nominal_year = ၂၀၂၃
| GDP_nominal_rank = ၈၀
| GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $၁,၁၈၀&lt;ref name=&quot;IMFWEOMM&quot; /&gt;
| GDP_nominal_per_capita_rank = ၁၆၇
| Gini = ၃၀.၇
| Gini_year = ၂၀၁၇
| Gini_change = decrease&lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| Gini_ref = &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=MM |title=GINI index (World Bank estimate) |publisher=[[World Bank]] |website=data.worldbank.org |access-date=13 July 2021}}&lt;/ref&gt;
| Gini_rank = 
| HDI = ၀.၅၈၅&lt;!--number only--&gt;
| HDI_year = ၂၀၂၁&lt;!--Please use the year to which the data refers, not the publication year--&gt;
| HDI_change = decrease&lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| HDI_ref = &lt;ref name=&quot;HDI&quot;&gt;{{cite web|url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2021-22pdf_1.pdf|title=Human Development Report 2021/2022|language=en|publisher=[[United Nations Development Programme]]|date=8 September 2022|access-date=8 September 2022}}&lt;/ref&gt;
| HDI_rank = ၁၄၉
| currency = [[မြန်မာကျပ်ငွေ]] (K)
| currency_code = MMK
| time_zone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
| utc_offset = +06:30
| drives_on = ညာဘက်မောင်း
| calling_code = +95
| iso3166code = MM
| cctld = [[.mm]]
| footnote_a = 
| footnote_b = 
| national_languages = [[မြန်မာဘာသာစကား]]
| native_name = မြန်မာနိုင်ငံ
| name = Myanmar (Burma)
| linking_name = မြန်မာ
| established_event11 = [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|တတိယအကြိမ် အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]]
| established_date11 = ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁
| symbol_width = 100px
| flag_width = 115px
}}
'''မြန်မာနိုင်ငံ'''({{lang-en|Myanmar}})၊ တရားဝင်အားဖြင့် '''ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်'''({{lang-en|Republic of the Union of Myanmar}})သည် [[အရှေ့တောင်အာရှ]]ရှိ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ အနောက်နှင့် အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]၊ ‌အရှေ့နှင့် အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[လာအိုနိုင်ငံ]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]တို့နှင့် နယ်နမိတ်ချင်းထိစပ်ပြီး တောင်ဘက်နှင့် အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ကပ္ပလီပင်လယ်]]နှင့် [[ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်]]တို့ တည်ရှိသည်။ နိုင်ငံ၏မြို့တော်မှာ [[နေပြည်တော်မြို့|နေပြည်တော်]]ဖြစ်ပြီး စီးပွားရေးမြို့တော်မှာ [[ရန်ကုန်မြို့]]ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;World Factbook&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma/ |work=The World Factbook |title=Burma |date=27 September 2021 |publisher=U.S. Central Intelligence Agency |access-date=23 July 2022 |archive-date=1 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211201171209/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

မြန်မာနိုင်ငံရှိအစောဆုံးသော အခြေချမှုများသည် [[ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ]]နှင့် မွန်ဘုရင့်နိုင်ငံများ၌ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite book | title=Early civilizations of Southeast Asia | url=https://archive.org/details/earlycivilizatio0000orei | publisher=Altamira Press | author=O'Reilly, Dougald JW | year=2007 | location=United Kingdom | isbn=978-0-7591-0279-8}}&lt;/ref&gt; အေဒီ ၉ရာစုခန့်တွင် [[မြန်မာလူမျိုး]]တို့သည် [[ဧရာဝတီမြစ်]]အနီး၌ [[ပုဂံပြည်]]ကိုတည်ထောင်ခဲ့ကြရာ [[မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]]စသည်တို့ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော် ပုဂံပြည်သည် [[မွန်ဂို-မြန်မာ စစ်|မွန်ဂိုကျူးကျော်စစ်]]ကြောင့် ကျဆုံးခဲ့ရသည်။ ၁၆ ရာစု‌တွင် ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော် [[တောင်ငူခေတ်|တောင်ငူအင်ပါယာ]]ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး အရှေ့တောင်အာရှသမိုင်း၏ အကြီးဆုံးအင်ပါယာအဖြစ် ခေတ္တရပ်တည်နိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Lieberman&quot;&gt;{{cite book |last=Lieberman |first=Victor B. |title=Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830, volume 1, Integration on the Mainland |publisher=[[Cambridge University Press]] |year=2003 |isbn=978-0-521-80496-7 |ref=Lieberman}}&lt;/ref&gt; ၁၉ ရာစုတွင် တတိယမြန်မာနိုင်ငံတော် [[ကုန်းဘောင်ခေတ်|ကုန်းဘောင်အင်ပါယာ]]သည် မျက်မှောက်ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံ၏ဒေသများကိုပါမက  [[အာသံပြည်နယ်|အာသံ]]နှင့် [[မဏိပူရပြည်နယ်|မဏိပူရ]]ဒေသများကိုပါ အုပ်ချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှအင်ပါယာသည် မြန်မာနိုင်ငံကို [[အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စစ်ပွဲများ|ကျူးကျော်စစ်များ]]ဆင်နွှဲပြီး သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ [[ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်|ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]အတွင်း၌ မြန်မာနိုင်ငံကို ဂျပန်တို့ကခေတ္တသိမ်းပိုက်ထားခဲ့ပြီး မဟာမိတ်နိုင်ငံတို့က ပြန်လည်သိမ်းယူခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် ဗြိတိသျှတို့ထံမှ [[လွတ်လပ်ရေးနေ့ (မြန်မာနိုင်ငံ)|လွတ်လပ်ရေးကိုရရှိ]]ခဲ့သည်။

မြန်မာနိုင်ငံ၏ လွတ်လပ်ရေးရပြီးခေတ် သမိုင်းသည် ယနေ့တိုင် ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေသော မငြိမ်သက်မှုများနှင့် ပဋိပက္ခများဖြင့် ပြည့်နှက်နေသည်။ [[၁၉၆၂ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၁၉၆၂ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှု]]သည် [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]]အောက်တွင် စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း]]သည် နှစ်နှစ်အကြာတွင် အမည်ခံ ပါတီစုံစနစ်သို့ ကူးပြောင်းရေးကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သော်လည်း၊ နိုင်ငံ၏ အရေးအခင်းနောက်ပိုင်း [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|စစ်ကောင်စီ]]သည် အာဏာလွှဲပြောင်းပေးရန် ငြင်းဆန်ခဲ့ပြီး ယနေ့ထက်တိုင် နိုင်ငံကို ဆက်လက်အုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည်။ နိုင်ငံသည် များပြားလှသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများအကြား တိုင်းရင်းသား ပဋိပက္ခများဖြင့် ကွဲခြမ်းလျက်ရှိပြီး [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ|ကမ္ဘာ့အရှည်ကြာဆုံး ပြည်တွင်းစစ်များ]]ထဲမှ တစ်ခုကို ရင်ဆိုင်နေရသည်။ [[ကုလသမဂ္ဂ]]နှင့် အခြားအဖွဲ့အစည်းများစွာတို့က နိုင်ငံအတွင်း စဉ်ဆက်မပြတ်နှင့် စနစ်တကျ ဖြစ်ပေါ်နေသော [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူ့အခွင့်အရေး|လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများ]]ကို အစီရင်ခံခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=UNHR&gt;{{cite web |url=https://www.hrw.org/burma |title=Burma |publisher=Human Rights Watch |access-date=6 July 2013 |archive-date=1 December 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111201235346/https://www.hrw.org/burma |url-status=live}}&lt;br /&gt;{{cite web |url=http://www.amnestyusa.org/our-work/countries/asia-and-the-pacific/myanmar |title=Myanmar Human Rights |publisher=Amnesty International USA |access-date=6 July 2013 |archive-date=29 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110529055701/http://www.amnestyusa.org/our-work/countries/asia-and-the-pacific/myanmar |url-status=live}}&lt;br /&gt;{{cite web |url=https://www.hrw.org/world-report-2012/world-report-2012-burma |title=World Report 2012: Burma |publisher=Human Rights Watch |access-date=6 July 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130630121229/http://www.hrw.org/world-report-2012/world-report-2012-burma |archive-date=30 June 2013 |date=22 January 2012 }}&lt;/ref&gt; [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၀|၂၀၁၀ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]]အပြီး ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် စစ်အစိုးရကို တရားဝင် ဖျက်သိမ်းခဲ့ပြီး အမည်ခံ အရပ်သားအစိုးရတစ်ရပ်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ [[ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]နှင့် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများကို ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့ပြီး [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]]ကို ကျင်းပခဲ့ရာ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး|နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး]] တိုးတက်လာပြီး စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုများ သက်သာလာခဲ့သော်လည်း၊&lt;ref name=Easing&gt;{{cite news |last=Madhani |first=Aamer |title=Obama administration eases Burma sanctions before visit |url=https://www.usatoday.com/story/theoval/2012/11/16/obama-lifts-sanctions-burma-visit/1710253/ |newspaper=USA Today |date=16 November 2012 |access-date=22 August 2017 |archive-date=13 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130113090007/http://www.usatoday.com/story/theoval/2012/11/16/obama-lifts-sanctions-burma-visit/1710253/ |url-status=live}}&lt;br /&gt;{{cite news |last1=Fuller |first1=Thomas |last2=Geitner |first2=Paul |title=European Union Suspends Most Myanmar Sanctions |url=https://www.nytimes.com/2012/04/24/world/asia/eu-suspends-sanctions-on-myanmar.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20120424015447/http://www.nytimes.com/2012/04/24/world/asia/eu-suspends-sanctions-on-myanmar.html |archive-date=24 April 2012 |url-access=subscription |url-status=live |newspaper=[[The New York Times]] |date=23 April 2012}}&lt;/ref&gt; အထူးသဖြင့် ရိုဟင်ဂျာ ပဋိပက္ခနှင့် ဆက်စပ်၍ တိုင်းရင်းသားလူနည်းစုများအပေါ် နိုင်ငံ၏ဆက်ဆံမှုသည် နိုင်ငံတကာ တင်းမာမှုနှင့် စိုးရိမ်ပူပန်မှု၏ ရင်းမြစ်တစ်ခုအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေခဲ့သည်။&lt;ref name=MinorityTreatment&gt;{{cite web |author=Greenwood, Faine |url=http://www.undispatch.com/the-8-stages-of-genocide-against-burmas-rohingya |title=The 8 Stages of Genocide Against Burma's Rohingya {{pipe}} UN DispatchUN Dispatch |publisher=Undispatch.com |date=27 May 2013 |access-date=13 April 2014 |archive-date=18 June 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130618062450/http://www.undispatch.com/the-8-stages-of-genocide-against-burmas-rohingya |url-status=live}}&lt;br /&gt;{{cite news |title=EU welcomes &quot;measured&quot; Myanmar response to rioting |url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-violence-idUSBRE85A01C20120611 |publisher=Reuters |date=11 June 2012 |access-date=1 July 2017 |archive-date=6 August 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120806072509/http://www.reuters.com/article/2012/06/11/us-myanmar-violence-idUSBRE85A01C20120611 |url-status=live}}&lt;br /&gt;{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-18395788 |title=Q&amp;A: Communal violence in Burma | publisher=BBC | access-date=14 October 2013 | archive-date=16 April 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190416191015/https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-18395788 | url-status=live }}&lt;/ref&gt; [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ ပါတီ]]က လွှတ်တော်နှစ်ရပ်စလုံးတွင် အများစုအနိုင်ရခဲ့သော [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ မြန်မာအထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]]အပြီးတွင် [[တပ်မတော်]]က စစ်အာဏာသိမ်းမှုဖြင့် အာဏာကို တစ်ဖန်ပြန်လည် သိမ်းယူခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{cite news|date=1 February 2021|title=Myanmar coup: Aung San Suu Kyi detained as military seizes control|language=en-GB|publisher=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489|access-date=1 February 2021|archive-date=31 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210131232954/https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489|url-status=live}}&lt;/ref&gt; နိုင်ငံတကာအသိုက်အဝန်းက ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ရှုတ်ချခဲ့သော အဆိုပါ[[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|အာဏာသိမ်းမှု]]သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဆက်တိုက်ဖြစ်ပွားနေသော [[မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ကျယ်ပြန့်သည့် ဆန္ဒပြမှုများ]]ဆီသို့ ဦးတည်စေခဲ့ပြီး စစ်တပ်၏ ပြင်းထန်သော နိုင်ငံရေးအရ ဖိနှိပ်မှုများနှင့် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ပြည်တွင်းစစ်]] ပိုမိုကြီးထွားလာမှုတို့ဖြင့် အမှတ်အသားပြုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Fatalities Reported After Military Truck Rams Protesters in Myanmar|first=Sui-Lee|last=Wee|newspaper=The New York Times|date=5 December 2021|url=https://www.nytimes.com/2021/12/05/world/asia/myanmar-car-protesters-killed.html|access-date=7 December 2021|archive-date=7 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211207224710/https://www.nytimes.com/2021/12/05/world/asia/myanmar-car-protesters-killed.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; တပ်မတော်သည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား လူထုမြင်ကွင်းမှ ဖယ်ရှားရန် ဖမ်းဆီးခဲ့ပြီး၊ အဂတိလိုက်စားမှုမှသည် ကိုဗစ်-၁၉ စည်းကမ်းများ ချိုးဖောက်မှုအထိ ရာဇဝတ်မှုများဖြင့် တရားစွဲဆိုခဲ့သည်၊ သူမအပေါ် စွဲဆိုထားသော စွဲချက်အားလုံးမှာ လွတ်လပ်သော လေ့လာသူများအဆိုအရ &quot;နိုင်ငံရေးအရ လှုံ့ဆော်မှု&quot; များသာ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Myanmar's junta condemned over guilty verdicts in Aung San Suu Kyi trial|first=Rebecca|last=Ratcliffe|newspaper=The Guardian|date=6 December 2021|url=https://www.theguardian.com/world/2021/dec/06/aung-san-suu-kyi-sentenced-to-four-years-in-prison-for-incitement|access-date=7 December 2021|archive-date=7 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211207123547/https://www.theguardian.com/world/2021/dec/06/aung-san-suu-kyi-sentenced-to-four-years-in-prison-for-incitement|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

မြန်မာနိုင်ငံသည် [[အရှေ့အာရှ ထိပ်သီးအစည်းအဝေး]]၊ [[ဘက်မလိုက်လှုပ်ရှားမှု]]၊ [[အာဆီယံ]]နှင့် [[ဘင်းမ်စတက်]]အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်သော်လည်း၊ တစ်ချိန်က [[ဗြိတိသျှအင်ပါယာ]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ဖူးသော်လည်း [[ဓနသဟာယနိုင်ငံများအဖွဲ့]]ဝင် မဟုတ်ပေ။ မြန်မာနိုင်ငံသည် ရှန်ဟိုင်းပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအဖွဲ့၏ ဆွေးနွေးဘက်နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံသည် [[ကျောက်စိမ်း]]၊ [[ကျောက်မျက် ရတနာ]]၊ [[ရေနံ]]၊ [[သဘာဝဓာတ်ငွေ့]]၊ [[ကျွန်းသစ်]]နှင့် အခြားသော သတ္တုများကဲ့သို့သော သဘာဝ သယံဇာတများဖြင့် အလွန်ကြွယ်ဝပြီး၊ [[မဟာမဲခေါင်ဒေသခွဲ]]ရှိ အခြားနိုင်ငံများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အမြင့်ဆုံး [[နေရောင်ခြည်စွမ်းအင်]] အလားအလာရှိသော ပြန်လည်ပြည့်ဖြိုးမြဲစွမ်းအင်များကိုလည်း ပိုင်ဆိုင်သည်။&lt;ref&gt;Vakulchuk, Roman; Kyaw Kyaw Hlaing; Edward Ziwa Naing; Indra Overland; Beni Suryadi and Sanjayan Velautham (2017). [https://www.researchgate.net/publication/317954536 ''Myanmar's Attractiveness for Investment in the Energy Sector. A Comparative International Perspective''.] Norwegian Institute of International Affairs (NUPI) and Myanmar Institute of Strategic and International Studies (MISIS) Report. p. 8.&lt;/ref&gt; သို့သော် မြန်မာနိုင်ငံသည် မတည်ငြိမ်မှု၊ နိုင်ငံရေးအကြမ်းဖက်မှု၊ အဂတိလိုက်စားမှု၊ ညံ့ဖျင်းသော အခြေခံအဆောက်အအုံများနှင့် လူသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို အလေးမထားသည့် ကိုလိုနီခေတ်၏ ခေါင်းပုံဖြတ်အမြတ်ထုတ်မှု သမိုင်းရှည်တို့ဖြင့် ကာလကြာရှည်စွာ ခံစားခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite journal |url=https://www.jstor.org/stable/25773443 |title=Why Has Myanmar not Developed Like East Asia? |last=Wong |first=John |journal=ASEAN Economic Bulletin |volume=13 |number=3 |date=March 1997 |pages=344–358 |jstor=25773443 |access-date=8 May 2023 |archive-date=8 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230508191403/https://www.jstor.org/stable/25773443 |url-status=live |issn=0217-4472}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံ၏ ဂျီဒီပီ (nominal) မှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅၆.၇ ဘီလီယံရှိပြီး ဂျီဒီပီ (PPP) မှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၂၁.၅ ဘီလီယံ ရှိခဲ့သည်။&lt;ref name=imf2&gt;{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/01/weodata/weorept.aspx?sy=2017&amp;ey=2019&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;pr1.x=64&amp;pr1.y=6&amp;c=518&amp;s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&amp;grp=0&amp;a=|title=Burma (Myanmar)|work=World Economic Outlook Database|publisher=International Monetary Fund|access-date=19 May 2017|archive-date=29 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210329175838/https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/01/weodata/weorept.aspx?sy=2017&amp;ey=2019&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;pr1.x=64&amp;pr1.y=6&amp;c=518&amp;s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&amp;grp=0&amp;a=|url-status=live}}&lt;/ref&gt; မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဝင်ငွေကွာဟမှုသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကျယ်ပြန့်ဆုံးထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ စီးပွားရေး၏ ကြီးမားသော အစိတ်အပိုင်းကို စစ်အစိုးရ၏ ခရိုနီများက ထိန်းချုပ်ထားသည်။&lt;ref name=IncomeGap&gt;{{cite news |url=http://www.nationmultimedia.com/aec/Income-gap-worlds-widest-30214106.html |title=Income Gap 'world's widest' |work=The Nation |access-date=15 September 2014 |author=Eleven Media |date=4 September 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140915230853/http://www.nationmultimedia.com/aec/Income-gap-worlds-widest-30214106.html |archive-date=15 September 2014 |accessdate=23 July 2022 |archivedate=15 September 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140915230853/http://www.nationmultimedia.com/aec/Income-gap-worlds-widest-30214106.html }}&lt;br /&gt;{{cite news | url=https://www.dvb.no/analysis/income-inequality-in-burma/33726 | title=Income inequality in Burma | publisher=Democratic Voice of Burma | access-date=15 September 2014 | last=McCornac | first=Dennis | date=22 October 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140915230920/https://www.dvb.no/analysis/income-inequality-in-burma/33726 | archive-date=15 September 2014 | url-status=dead | df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; မြန်မာနိုင်ငံသည် [[ဖွံ့ဖြိုးမှုအနည်းဆုံးနိုင်ငံများ]]ထဲမှ တစ်နိုင်ငံဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;UNHDR&quot;/&gt; ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှစ၍ အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်း ပြည်တွင်းစစ်ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းတွင် လူ ၆၀၀,၀၀၀ ကျော် နေရပ်စွန့်ခွာခဲ့ရပြီး၊ လူသုံးသန်းကျော်မှာ လူသားချင်းစာနာမှုအကူအညီများ အရေးတကြီး လိုအပ်လျက်ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite web| url=https://reliefweb.int/report/myanmar/issue-brief-dire-consequences-addressing-humanitarian-fallout-myanmar-s-coup| title=Issue Brief: Dire Consequences: Addressing the Humanitarian Fallout from Myanmar's Coup - Myanmar| work=ReliefWeb| date=21 October 2021| access-date=9 August 2022| archive-date=2 February 2022| archive-url=https://web.archive.org/web/20220202220333/https://reliefweb.int/report/myanmar/issue-brief-dire-consequences-addressing-humanitarian-fallout-myanmar-s-coup| url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[ကုလသမဂ္ဂ ဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာ မဟာမင်းကြီးရုံး]] (UNHCR) ၏ အဆိုအရ ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလအထိ ဒုက္ခသည်များနှင့် ခိုလှုံခွင့်တောင်းခံသူများအဖြစ် ရေတွက်ထားသူ ၁.၃ သန်းကျော်နှင့် ပြည်တွင်း၌ နေရပ်စွန့်ခွာရသူ ၃.၅ သန်း ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=31 December 2024 |title=Myanmar Situation |url=https://data.unhcr.org/en/situations/myanmar |access-date=21 January 2025 |website=data.unhcr.org}}&lt;/ref&gt;

== ဝေါဟာရဗေဒ ==
{{အဓိက|မြန်မာနိုင်ငံ၏ အမည်များ}}
၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် စစ်အစိုးရက အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် (‌Burma) ဘားမားကို မြန်မာဟု ပြောင်းလဲရန် [[စကားရပ်များ ပြောင်းလဲသတ်မှတ်သည့် ဥပဒေ|ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်]]။ 

အနောက်နိုင်ငံများက စစ်အစိုးရကို လက်မခံသည့်အတွက် [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာ]]ဖြင့် နိုင်ငံအမည်အား တရားဝင်ပြောင်းလဲရန် လုပ်ပိုင်ခွင့်မရှိဟု ယူဆကြသည်။&lt;ref name=&quot;steinberg&quot;&gt;{{cite book |last=Steinberg |first=David I. |date=2002 |title=Burma: The State of Myanmar |url=https://books.google.com/books?id=CSTuWZ0BMmMC |publisher=Georgetown University Press |page=xi |isbn=978-1-58901-285-1}}&lt;/ref&gt; ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် မြန်မာဘာသာဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံဟု လက်ခံသုံးစွဲသော်လည်း အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ဘားမားဟု ဆက်လက်သုံးစွဲလျက်ရှိသည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် သုံးနှုန်းသည့်အခါ သုံးစွဲသူအလိုက် &quot;ဘားမား&quot;သို့မဟုတ် &quot;မြန်မာ&quot;ကို ရွေးချယ်သုံးစွဲကြပြီး နည်းပညာအားဖြင့် အပြန်အလှန် ဖလှယ်သုံးစွဲနိုင်သော စကားလုံးများ ဖြစ်ကြသည်။

နိုင်ငံပြင်ပ [[သတင်း]]ဌာနကြီးများ ဖြစ်သည့် ဘီ⁠ဘီစီ (BBC)၊ ဝေါလ်စထရိဂျာနယ် (''Wall Street Journal'') နှင့် ဖိုင်နင်းရှယ်တိုင်မ်း (''Financial Times'') တို့အပြင် အမေရိကန်နှင့် ဂရိတ်ဗြိတိန်အစိုးရများကပါ မြန်မာနိုင်ငံကို ဘားမားဟု ဆက်လက်ခေါ်ဝေါ်လျက်ရှိပြီး စီအင်အင် (CNN)၊ အီကော်နော်မစ် (''[[The Economist]]'')၊ နှင့် နယူးယောက်တိုင်မ်း (''New York Times'') တို့ကမူ မြန်မာဟူသည့် အသုံးအနှုန်းကို တိုင်းပြည်အဖြစ်လည်း ‌‌ကောင်း၊ Burmese ဟူသည့် အင်္ဂလိပ်စကားလုံးကို နာမဝိသေသနအဖြစ်လည်းကောင်း လက်ခံကျင့်သုံးနေပြီဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;statedept&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/35910.htm |title=Background Note: Burma |accessdate = 2006-07-07 |year=2005 |month=August |work=Bureau of East Asian and Pacific Affairs |publisher=U.S. Department of State}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.fco.gov.uk/servlet/Front?pagename=OpenMarket/Xcelerate/ShowPage&amp;c=Page&amp;cid=1007029394365&amp;a=KCountryProfile&amp;aid=1018965307901#Bur|title=Country Profile: Burma|accessdate=2006-07-07|publisher=Foreign and Commonwealth Office|archiveurl=https://web.archive.org/web/20030731063202/http://www.fco.gov.uk/servlet/Front?pagename=OpenMarket%2FXcelerate%2FShowPage&amp;c=Page&amp;cid=1007029394365&amp;a=KCountryProfile&amp;aid=1018965307901#Bur|archivedate=31 July 2003}}&lt;/ref&gt;

ဂရိတ်ဗြိတိန်၊ [[ကနေဒါနိုင်ငံ]]၊ [[ဩစတြေးလျ]]နှင့် [[အမေရိက]][[အစိုးရ]]များသည် ဘားမား (''Burma'') ကို ဆက်လက်အသုံးပြုကြသည်။&lt;ref name=&quot;statedept&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.fco.gov.uk/servlet/Front?pagename=OpenMarket/Xcelerate/ShowPage&amp;c=Page&amp;cid=1007029394365&amp;a=KCountryProfile&amp;aid=1018965307901#Bur |title=Country Profile: Burma |accessdate=2006-07-07 |publisher=Foreign and Commonwealth Office |archiveurl=https://web.archive.org/web/20030731063202/http://www.fco.gov.uk/servlet/Front?pagename=OpenMarket%2FXcelerate%2FShowPage&amp;c=Page&amp;cid=1007029394365&amp;a=KCountryProfile&amp;aid=1018965307901#Bur |archivedate=31 July 2003 }}&lt;/ref&gt; သို့သော် [[ဥရောပသမဂ္ဂ]]သည် ဘားမား/မြန်မာ (''Burma''/''Myanmar'') နှစ်မျိုးလုံးကို တွဲသုံးသည်။&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite web |url=http://ec.europa.eu/comm/external_relations/myanmar/intro/index.htm |title=The EU's relations with Burma / Myanmar |accessdate=2007-01-11 |year=2006 |month=November |work=External relations |publisher=European Union |archivedate=25 July 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060725000750/http://ec.europa.eu/comm/external_relations/myanmar/intro/index.htm }}&lt;/ref&gt; [[တရုတ်နိုင်ငံ]]သည် မြန်မာဟု မသုံးဘဲ ၎င်းတို့ထုံးတမ်းအခေါ်အဝေါ်အတိုင်း မြန်တျန့် (缅甸) ဟုသုံးသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံအား မြန်မာ (ミャンマー) ဟုခေါ်သော်လည်း မြန်မာလူမျိုးများအား ဘားမိစ် (''Burmese'') (ビルマ人) ဟု ဆက်လက်သုံးစွဲသည်။ [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ]]သည် အခြားနိုင်ငံအများစုကဲ့သို့ပင် ယခင်သုံးစွဲနေကျ ဘာသာပြန်ကိုသုံးပြီး မြန်မာပြည်ကို ဗိရ်မနီ (''Birmanie'') ဟုခေါ်ကြသည်။&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/magazine/7013943.stm Should it be Burma or Myanmar?], BBC News&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dominion&gt;{{cite web |url=http://www.dominionpaper.ca/accounts/2005/02/16/burma_and_.html |title=Burma and Divestiture |accessdate=2007-10-01 |year=2005 |month=November |work=External relations |publisher=The Dominion |archive-date=4 March 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080304131656/http://www.dominionpaper.ca/accounts/2005/02/16/burma_and_.html }}&lt;/ref&gt;

၂၀၁၅ ခုနှစ် အစိုးရအသစ်တက်လာပြီး နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဒေါ်[[အောင်ဆန်းစုကြည်]]က ပြည်တွင်းအခြေစိုက် နိုင်ငံခြား သံရုံးအသီးသီးမှ သံအမတ်ကြီးများ၊ စစ်သံမှူးများ နှင့် ကောင်စစ်ဝန်များကို နေပြည်တော်တွင် တွေ့ဆုံကာ မြန်မာ ဟုခေါ်ခေါ် ဗမာ ဟုခေါ်ခေါ် အရေးမကြီးကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။&lt;ref name=scmp&gt;''South China Morning Post'', [http://www.scmp.com/news/asia/southeast-asia/article/1937886/whats-name-not-much-according-aung-san-suu-kyi-who-tells &quot;What's in a name? Not much, according to Aung San Suu Kyi, who tells diplomats they can use Myanmar or Burma&quot;], Saturday, 23 April 2016&lt;/ref&gt;

== သမိုင်း ==
{{main|မြန်မာ့သမိုင်း}}
===လူသားတို့အစပြုရာ===
လူသားတို့၏ ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ် အတွင်း လူသားဖြစ်လာမည့်လူတူ ပရိုင်းမိတ်များကို ဂန့်ဂေါမြို့နယ် ကျောမြို့ အနီး ပုံတောင် ပုံညာ တောင်တန်းများ တွင် စတင်တွေ့ရှိရာမှ မြန်မာနိုင်ငံ အခြားဒေသများတွင်ပါ ထပ်မံ တွေ့ရှိလာကြရခြင်းကြောင့် ကမ္ဘာတွင် လူသားတို့ စတင်ပေါ်ပေါက်လာသည်မှာ မြန်မာနိုင်ငံနေရာမှ ဖြစ်သည်ကို အခိုင်အမာ သိရှိကြပြီးဖြစ်သည်။ နှစ်သန်း လေးဆယ် သက်တမ်းရှိ လူတူပရိုင်းမိတ်တို့ တွေ့ရှိမှုကြောင့် လူတူပရိုင်းမိတ်မှ တဆင့်ဖြစ်ပေါ် တိုးတက်လာသည့် ကမ္ဘာတွင် အစောဆုံးသော ရှေးဦးလူသား မျိုးနွယ်တို့သည်လည်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် နေထိုင်ခဲ့ဖွယ်ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် လူသားတို့ စတင် အချေခြ နေထိုင်နေခဲ့သည်မှာ နှစ်ပေါင်း သန်းချီရှိနေပြီဟု ဆိုနိုင်သည်။ {{ကိုးကားချက်လိုသည်}}

=== ခေတ်ဦး ===
{{main|ဗမာအကြိုသမိုင်း|ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ}}
လူတူပရိုင်းမိတ် များ တွေ့ရှိမှုနှင့် ဆက်စပ် စဉ်းစားနိုင်သည်မှ ကျောက်ခေတ် ဂူနံရံပန်းချီလက်ရာများ ရှိရာ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] ရွာငံမြို့နယ်ရှိ [[ပြဒါးလင်းလိုဏ်ဂူ]]အမှတ် (၁) နှင့် အမှတ် (၂)၊ ကမ်းပါးနီလိုဏ်ဂူ၊ [[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]]ရှိ [[လွယ်ဝန်းဂူ]]၊ ကျောက်ခေတ်လက်နက်ပစ္စည်းများ တွေ့ရှိရာ [[တောင်ကြီး]] [[အေးသာယာမြို့|အေးသာယာ]]ရှိ [[မုံတဝလိုဏ်ဂူ]] နှင့် [[ကလောမြို့နယ်]] [[မြင်းမထိ လိုဏ်ဂူ]] စသည့် အထောက်အထားများ ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ကျောက်ခေတ် အထောက်အထားများကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် နေထိုင်သူများသည် လူသားအဆင့် မရောက်မီ ပရိုင်းမိတ်အဆင့်မှာပင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး ကမ္ဘာ့ ပထမဆုံး လူသားများအဖြစ် တိုးတက်ရောက်ရှိလာကာ ကျောက်ခေတ်၊ ကြေးခေတ်၊ ပျူခေတ်၊ ပုဂံခေတ် စသည်ဖြင့် ခေတ်အဆက်ဆက် နေထိုင်ခဲ့ကြကြောင်း အခိုင်အမာ ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။

ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်းမှ မွန်လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်းဒေသများသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြပြီး ဘီစီ ၉၀၀ ခန့် တွင် မြန်မာနိုင်ငံတောင်ပိုင်းပင်လယ်နှင့် နီးရာ၊ မူလ နေထိုင်သူ မြန်မာလူမျိုးများ နည်းပါးရာ နေရာများတွင် ဝင်ရောက်နေထိုင်ကြသည်ဟု ယူဆရသည်။ မွန်လူမျိုးများသည်လည်း အခြားသော အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင်း လူမျိုးများနည်းတူ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာကို အစောဆုံး ကိုးကွယ်ယုံကြည်ကြသည့် လူမျိုးဖြစ်သည်ဟုယူဆရသည်။ &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.albany.edu/~gb661/monhist1.html |author=George Aaron Broadwell |publisher=Dept. of Anthropology; University at Albany, Albany, NY |title=Mon history |accessdate=2006-07-11 |archive-date=16 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181116082720/https://www.albany.edu/~gb661/monhist1.html }}&lt;/ref&gt; 

===ပျူခေတ် (ဘီစီ ၂၀၀၀ - အေဒီ ၇ ရာစု)===
ပျူခေတ်တွင် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတလျှောက် ပျူခေတ်မြို့ပြ၊ တိုင်းနိုင်ငံများကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ အင်အားအတောင့်တင်းဆုံးပျူခေတ်နိုင်ငံာ်မှာ [[သီရိခေတ္တရာ|သရေခေတ္တရာ]]ဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယနှင့် တရုတ်နိုင်ငံအကြား ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။  ပျူလူမျိုးများသည် ၆၅၆ ခုနှစ်ခန့်တွင် တစုံတခုသော အကြောင်းကြောင့် သရေခေတ္တရာကို စွန့်ခွာပြီး မြောက်ဘက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြကာ ပုဂံဒေသတွင် မြို့ပြများ ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။

=== ပုဂံခေတ် (၁၀၄၄-၁၂၈၇) ===
{{main|ပုဂံခေတ်}}
[[File:Baganmyo.jpg|thumb|ပုဂံမြို့ဟောင်းရှိ ပုဂံခေတ်မှ စေတီပုထိုးနှင့် ဘုရားကျောင်းများ။]]

ပျူ မြို့ပြများမှ ရွှေ့ပြောင်းလာသူများ နှင့် မြန်မာလူမျိုးများသည် ၇ ရာစုနှစ်ခန့်မှစ၍ ပုဂံဒေသ အနီးတဝိုက်တွင် အခြေချခဲ့ကြပြီး အေဒီ ၈၄၉ ခုနှစ်ခန့်တွင် [[ပုဂံ]]ကို အခြေပြု၍ အင်အားတောင့်တင်းသည့် မင်း[[နေပြည်တော်]]တစ်ခုကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ [[အနော်ရထာ]]မင်းတရားကြီး (၁၀၄၄ - ၁၀၇၇) နန်းတက်ခဲ့သည့်ကာလက ဗမာလူမျိုးများ၏ ဩဇာမှာ ယနေ့မြန်မာနိုင်ငံတစ်လွှားသက်ရောက်လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ ၁⁠၁၀၀-ခုနှစ်တွင်မူ အရှေ့တောင်အာရှတိုက်၏ ဒေသအတော်များ⁠များကို ပုဂံမင်းနေပြည်တော်မှ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ယင်းကို အများက [[ပုဂံခေတ်|ပထမမြန်မာအင်ပါယာ]]အဖြစ်လက်ခံကြသည်။ ၁၂၀၀ ခုနှစ်အနှောင်းပိုင်းကာလတွင် [[ကူဗလိုင်ခန်]] ဦးဆောင်သော မွန်ဂိုတို့က ပုဂံနေပြည်တော်အား သိမ်းပိုက်ခဲ့ကြသည်။

=== ထီးပြိုင်နန်းပြိုင်ခေတ် (၁၂၈၇-၁၅၃၁) ===
သို့သော် ၁၃၆၄ ခုနှစ်တွင် မြန်မာများသည် [[အင်းဝ]]ဒေသတွင် မိမိတို့၏ မင်းနေပြည်တော်ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြပြီး မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု၏ ရွှေရောင်လွှမ်းသော ခေတ်တစ်ခုကို ထူထောင်နိုင်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် [[၁၅၂၇]] ခုနှစ်တွင် [[ရှမ်း]]များက အင်းဝကို ဖျက်ဆီးပစ်ခဲ့ကြသည်။ တစ်ချိန်တည်းတွင် [[မွန်]]တို့သည် [[ပဲခူး]]ကို အခြေပြုပြီးအဓိကကျသော ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးနှင့် ဘာသာရေး ဗဟိုအချက်အချာအဖြစ် ပြန်လည်ရပ်တည်ခဲ့သည်။

=== တောင်ငူခေတ် (၁၅၃၁-၁၇၅၂) ===
{{main|တောင်ငူခေတ်}}
အင်းဝမှ ထွက်‌ပြေးခဲ့ကြသော ဗမာများသည် [[၁၅၃၁]] ခုနှစ်တွင် [[တောင်ငူမြို့|တောင်ငူ]]၌ တောင်ငူမင်းနေပြည်တော်ကို [[တပင်ရွှေထီး]]လက်အောက်တွင် ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ သူသည် မြန်မာနိုင်ငံကို စည်းရုံးပြီး ဒုတိယမြန်မာအင်ပါယာကို ထူထောင်ခဲ့သည်။ အရှေ့တောင်အာရှတွင် ဥရောပတိုက်သားများ၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် တောင်ငူမင်းနေပြည်တော်သည်လည်းကူးသန်း ရောင်းဝယ်ရေး ဗဟိုချက်အချာဖြစ်လာသည်။ [[ဘုရင့်နောင်]] မင်းတရားကြီးသည် [[မဏိပူရ]]၊ [[ဇင်းမယ်]]နှင့် [[အယုဒ္ဓယ|အယုဓျာ]]တို့အား သိမ်းသွင်း၍ နိုင်ငံတော်ကြီးအား ချဲ့ထွင်ခဲ့သည်။

သို့သော်လည်း အတွင်းပုန်ကန်မှုများနှင့် သိမ်းပိုက်နယ်‌မြေများကို ထိန်းချုပ်နိုင်ရန် လိုအပ်သော ဘုရင်မြစ်များ ချို့တဲ့မှုကြောင့်တောင်ငူနေပြည်တော်ကျဆုံးခဲ့ရသည်။ ပေါ်တူဂီများအား တိုက်ထုတ်ခဲ့သော [[အနောက်ဘက်လွန်မင်း]]တရားကြီးသည် ၁၆၁၃ ခုနှစ်တွင် မင်းဆက်သစ်တစ်ခုကို အင်းဝတွင် ထူထောင်ခဲ့သည်။ [[၁၇၅၂]] ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်တို့၏ အကူအညီဖြင့် ထကြွပုန်ကန်သော မွန်တို့ကြောင့်နေပြည်တော်ကျဆုံးခဲ့သည်။

=== ကုန်းဘောင်ခေတ် (၁၇၅၂-၁၈⁠၈၅) ===
{{main|ကုန်းဘောင်ခေတ်}}
[[File:Shwedagon pagoda.jpg|thumb|၁၂၈၅ lithography ပုံတွင် [[အင်္ဂလိပ်]]စစ်သားနှစ်ယောက်သည် [[ရွှေတိဂုံစေတီ]] နားကင်းလှည့်ကြသည်။]]

[[၁၇၅၂]] ခုနှစ်တွင် [[အလောင်းဘုရား]]သည် ကုန်းဘောင်မင်းဆက်ကို ထူထောင်ပြီး [[ကုန်းဘောင်ခေတ်|တတိယမြန်မာအင်ပါယာ]]ကြီးကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၁၇၆၇ ခုနှစ်တွင် [[မြေဒူးမင်း]]တရားကြီးက [[အယုဒ္ဓယ|အယုဓျာ]]နိုင်ငံအား သိမ်းပိုက်အောင်မြင်ခဲ့ပြီး မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုက [[ထိုင်းယဉ်ကျေးမှု]]အပေါ်အတော်လွှမ်းမိုးစေခဲ့သည်။ [[တရုတ်ပြည်]] [[ချင်မင်းဆက်]]သည် မြန်မာတို့၏ ကြီးထွားလာသော အင်အားကို စိုးရိမ်းသဖြင့်မြန်မာကို ၁၇၆၅ ၁၇၆၉ ခုနှစ်ကာလတွင်း [[တရုတ် - မြန်မာ စစ်ပွဲများ]]လေးကြိမ်တိတိသိမ်းပိုက်ရန်ကြိုးစားအားထုတ်ခဲ့သော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ နောက်မင်းဆက်များက အယုဓျာအား စွန့်လွှတ်ခဲ့ရသော်လည်း [[ရခိုင်]]နှင့် [[တနင်္သာရီတိုင်း|တနင်္သာရီ]]တို့ကို ရရှိခဲ့သည်။

[[၁၈၂၄]] ခုနှစ်[[ဘကြီးတော်မင်း]]တရားလက်ထက်တွင် စစ်သူကြီး[[မဟာဗန္ဓုလ]]သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိဗြိတိသျှတို့၏ နယ်‌‌မြေနှင့် ထိစပ်နေသော အာသံပြည်နယ်ကို သိမ်းပိုက်ရာမှ စစ်မီးပွားခဲ့သည်။ [[ပထမ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာစစ်]]ပွဲကို [[၁၈၂၆]] ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းမြင်းခြံမြို့ ရန္တပိုရွာတွင် စာချုပ်ချုပ်၍ ငြိမ်းစေခဲ့ပြီး ကမ်းရိုးတန်းဒေသများဖြစ်သည့်ရခိုင်နှင့် တနင်္သာရီဒေသများကို စွန့်လွှတ်ခဲ့ရသည်။ [[၁၈၅၂]] ခုနှစ်တွင် [[သာယာဝတီမင်း]]တရားကြီးသည် နယ်စပ်ပြဿနာများမှ ပေါ်ပေါက်လာသည့် အခင်းများမှ အင်္ဂလိပ်အရာရှိများအားဖမ်းဆီးခဲ့သည်ကို အကြောင်း ပြုပြီး[[ဒုတိယအင်္ဂလိပ်မြန်မာစစ်]]ပွဲဖန်တီးခဲ့ကြသည်။ ဤတစ်ကြိမ်တွင် အင်္ဂလိပ်တို့သည် ကျန်ရှိနေသေးသည့် ကမ်းရိုးတန်းဒေသများဖြစ်သည့် [[ဧရာဝတီ]]၊ [[ရန်ကုန်]]နှင့် [[ပဲခူး]]တို့အား သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ [[၁၈⁠၈၅]] ခုနှစ်တွင် မြန်မာကောက်တော်များသည် ဘုရင့်အမိန့်တော်အရ တာဝန်ဝတ္တရားများ ဆောင်ရွက်ရာမှ [[ဘုံဘေ-ဘားမားသစ်ကုမ္ပဏီ]]သည် သစ်များကို တရားမဝင်ခုတ်လှဲပြီး အခွန်တိမ်း ရှောင်ရန် ဝှက်ထားသည်ကို စစ်ဆေးတွေ့ရှိခဲ့သည်။ [[သီပေါမင်း]]သည် ကုမ္ပဏီအားဒဏ်ရိုက်အရေးယူခဲ့သည် ကို ဗြိတိသျှတို့ဘက်မှ ကျန်ရှိနေသေးသည့် မြန်မာနိုင်ငံအား သိမ်းပိုက်ရန် အခွင့်အရေးအဖြစ် ယူဆခဲ့ပြီး [[၁၈⁠၈၅]] ခုနှစ်နိုဝင်ဘာတွင် ရက်သတ္တ နှစ်ပတ်တည်းနှင့် [[တတိယ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာစစ်]]ပွဲကို ဆင်နွှဲခဲ့လေသည်။ သီပေါမင်းတရားကြီးနှင့် တကွ တော်ဝင်မိသားစုဝင်များအား ဖမ်းဆီးခဲ့ပြီး မဒြစ်သို့ ပြည်နှင် ဒဏ်ပေးခဲ့၍ နောက်ဆုံးတွင် ရတနာဂီရိသို့ ပို့ဆောင်ခဲ့ကြသည်။

=== ဗြိတိသျှအုပ်ချုပ်ရေး (၁၈⁠၈၆-၁၉၄၈) ===
{{main|ကိုလိုနီခေတ်}}
[[File:High Court, Yangon, Myanmar.jpg|thumb|ယနေ့မြန်မာနိုင်ငံတွင်ရန်ကုန်မြို့ရှိ တရားရုံးချုပ်သည် ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်၏ ကြွင်းကျန် အမှတ်အသားများအနက် တစ်ခုဖြစ်သည်။]]

မြန်မာနိုင်ငံသည် [[၁၈⁠၈၅]] ခုနှစ် နိုဝင်ဘာကုန်ပိုင်းတွင် [[ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ]]၏ လက်အောက်ခံဒေသတစ်ခုအဖြစ် ကျရောက်သွားခဲ့ပြီး ၁၈⁠၈၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၁ရက်နေ့တွင် [[ဝိတိုရိယဘုရင်မ]]ကြီးအား နှစ်သစ်ကူးလက်ဆောင်အဖြစ် ဆက်သခဲ့ကြသည်။ [[၁၉၃၇]] ခုနှစ် ဧပြီ ၁ ရက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် သီးခြားအုပ်ချုပ်နယ်မြေဖြစ်လာပြီး အိန္ဒယနိုင်ငံနှင့် ခွဲခဲ့သည်။ တိုင်းပြည်အတွင်းခွဲရေးတွဲရေး အရေးအခင်းကြောင့် ပေါ်ပေါက်လာသော အက်ကွဲကြောင်းသည် [[လွတ်လပ်ရေး]]ရပြီး နောက်ပိုင်းဆက်ဖြစ်လာသည့် ပြည်တွင်းဆူပူသောင်းကျန်းမှုများ၏ မြစ်ဖျားခံရာအဖြစ် တွေ့ရှိရမည်ဖြစ်သည်။

[[၁၉၄၀]] ခုနှစ်တွင် [[အောင်ဆန်း|ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]]ဦးဆောင်သည့် [[ရဲဘော်သုံးကျိပ်]]အဖွဲ့ဝင်တို့သည် [[ဗမာ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (ဘီအိုင်အေ) ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;aungsan&quot;&gt;{{cite book | first=Gustaaf | last=Houtman | year=1999 | title=Mental Culture in Burmese Crisis Politics: Aung San Suu Kyi and the National League for Democracy | id=ISBN 4-87297-748-3}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;aungsan&quot;/&gt; ရဲဘော်သုံးကျိပ်သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]တွင် စစ်သင်တန်းများတက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;aungsan&quot;/&gt;

[[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]ကာလ မြန်မာနိုင်ငံသည် အရှေ့တောင်အာရှစစ်မျက်နှာတွင် အရေးပါသည့် အခန်းကမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။ စစ်ပွဲ၏ ကနဦးပိုင်း မြန်မာပြည်စစ်ဆင်ရေးတွင် ဂျပန်ဦးဆောင်မှုသည် အောင်မြင်မှုများ ရရှိခဲ့ပြီး ဗြိတိသျှများအား မြန်မာပြည်အနှံ့မှ တိုက်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော်မဟာမိတ်များက ပြန်လည်တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။ [[၁၉၄၅]] ခုနှစ် ဇူလိုင်တွင် မဟာမိတ်များက ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ မြန်မာတို့သည် နှစ်ဘက်စလုံးမှ ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ မြန်မာများသည် အစပိုင်းတွင် ဂျပန်တို့ဘက်မှ ပါဝင်ခဲ့ကြသော်လည်း မြန်မာအချို့တို့သည် [[၁၉၄၁]]-[[၁၉၄၂]] ခုနှစ်များတွင် အင်္ဂလိပ်တို့ဘက်မှ ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ [[၁၉၄၃]] ခုနှစ်တွင် ချင်းတပ်နှင့် ကချင်တပ်များကို ဗြိတိသျှတို့ ထိန်းချုပ်သည့် နယ်စပ်ဒေသများတွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်။ ဗမာ့သေနတ်ကိုင်တပ်ရင်းများသည် ၁၉၄၃-၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အော့်ဝင်းဂိတ်၏ လက်အောက်၌ ချင်းဒစ်တပ်ဖွဲ့များအဖြစ်ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အမေရိကန်များကန်-ကချင်အထူးတပ်များအားဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး မဟာမိတ်တို့အောက်တွင် ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ အခြားများစွာသော တပ်ဖွဲ့များမှာ ဗြိတိသျှအထူးစစ်ဆင်ရေးအဖွဲ့များ အောက်တွင် ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ ဗမာ့လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်သည် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ ဦးဆောင်မှုအောက်တွင် ရခိုင်အမျိုးသားတပ်မတော်နှင့် အတူဂျပန်တို့ဘက်မှ ပါဝင်၍ ၁၉၄၂-၁၉၄၄  ခုနှစ်များတွင် ပါဝင်တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ကြပြီး ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်တို့အား ပြန်လှန်တွန်းလှန်ခဲ့ကြလေသည်။

၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် ကြားဖြတ်အစိုးရအဖွဲ့၊ မြန်မာနိုင်ငံအမှုဆောင်ကောင်စီအဖွဲ့၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ ရက်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် ဆာမောင်ကြီး၊ ဗိုလ်မှူးအောင်၊ မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်၊ အခြားတိုင်းရင်းသား ခေါင်းဆောင်များနှင့် အတူ[[ပင်လုံညီလာခံ]] တွင် တက်ရောက်ခဲ့﻿ပြီး၊ စည်းလုံးညီညွတ်ရေးဖော်ဆောင်သည့် စာချုပ်လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ သို့သော် ၁၉၄၇ ဇူလိုင်တွင် နိုင်ငံရေးပြိုင်ဘက်များက ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့်တကွ အစိုးရအဖွဲ့ဝင်အချို့ကို လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;aungsan&quot;/&gt;

=== ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ (၁၉၄၈-၁၉၆၂) ===
{{main|လွတ်လပ်ပြီးခေတ်မြန်မာနိုင်ငံ}}
[[File:Myanmar-Yangon-Independence Monument in Mahabandoola park.jpg|thumb|ရန်ကုန်မြို့ရှိ လွတ်လပ်ရေးကျောက်တိုင် ဗြိတိသျှတို့ထံမှ မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးရခြင်းကို အောက်မေ့ရန် တည်ထားခြင်းဖြစ်သည်။]]
[[၁၉၄၈]] ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၄ ရက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် ပထမဦးဆုံး ပြည်ထောင်စုသမ္မတ အဖြစ် [[စဝ်ရွှေသိုက်၊ (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|စဝ်ရွှေသိုက်]] နှင့် ပထမဦးဆုံး ဝန်ကြီးချုပ်[[နု၊ ဦး|ဦးနု]] တို့ တာဝန်ယူခဲ့သော လွတ်လပ်သည့် သမ္မတနိုင်ငံဖြစ်သော ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့လေသည်။ အခြားဗြိတိသျှကိုလိုနီနိုင်ငံများနှင့် မတူညီဘဲ [[ဓနသဟာယနိုင်ငံများအဖွဲ့]]ဝင်အဖြစ် မပါဝင်ခဲ့ချေ။ [[အထက်လွှတ်တော်]]နှင့် [[လူမျိုးစုလွှတ်တော်]]နှစ်ရပ် ပါဝင်သော ပါလီမန်စနစ်ကို ကျင့်သုံးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;1947con&quot;&gt;{{cite web |url=http://english.dvb.no/e_docs/511947_con.htm |title=The Constitution of the Union of Burma |accessdate=2006-07-07 |year=1947 |publisher=DVB |archivedate=15 June 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060615072018/http://english.dvb.no/e_docs/511947_con.htm }}&lt;/ref&gt;

ယနေ့ မြင်တွေ့ရသော မြန်မာနိုင်ငံသည် [[အောက်မြန်မာပြည်]]နှင့် [[အထက်မြန်မာပြည်]]တို့ ပါဝင်သည့် ဗမာပြည်မနှင့် ဗြိတိသျှတို့သီးခြားအုပ်ချုပ်ခဲ့သည့် နယ်ခြားဒေသများတို့ကို ပူးပေါင်း၍ ဖွဲ့စည်းထားပြီး [[ပင်လုံစာချုပ်]]အရ ဖြစ်လာသော နယ်မြေအဖြစ်ဇစ်မြစ်လိုက်၍ ရလေသည်။&lt;ref&gt;{{cite book|first=Martin| last=Smith|year=1991| title=Burma -Insurgency and the Politics of Ethnicity|url=https://archive.org/details/burmainsurgencyp0000smit|publisher=Zed Books|location=London and New Jersey|pages=[https://archive.org/details/burmainsurgencyp0000smit/page/42 42]–43}}&lt;/ref&gt; [[၁၉၆၁]] ခုနှစ်တွင် ထိုစဉ်က မြန်မာနိုင်ငံ၏ [[ကုလသမဂ္ဂ]] အမြဲတမ်းကိုယ်စားလှယ်အဖြစ်နှင့် ယခင်ဝန်ကြီးပေးခဲ့ဘူးသည့် [[သန့်၊ ဦး|ဦးသန့်]]သည် [[ကုလသမဂ္ဂ]]၏ [[အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်]]အဖြစ် အရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=6123&amp;z=104|author=Aung Zaw|title=Can Another Asian Fill U Thant’s Shoes??publisher=''The Irrawaddy'' Sep 2006|accessdate=2006-09-12|archivedate=11 October 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071011122512/http://irrawaddy.org/article.php?art_id=6123&amp;z=104}}&lt;/ref&gt;

=== စစ်အုပ်ချုပ်ရေး (၁၉၆၂-၂၀၁၁) ===
နိုင်ငံကို ၂၆ နှစ်တိုင်⁠တိုင်အုပ်ချုပ်ခဲ့သည့် [[နေဝင်း၊ ဦး|နေဝင်း]] ဦးဆောင်သော စစ်အစိုးရက အာဏာသိမ်းယူသည့် ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ဒီမိုကရေစီအုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ရပ်စဲသွားပြီး [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ|မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်စနစ်လမ်းစဉ်]]ကို စတင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;christinafink&quot;&gt;{{cite book | first=Christina | last=Fink | year=2001 | title=Living Silence:Burma under Military Rule | url=https://archive.org/details/livingsilence00chri | id=ISBN 1-85649-926-X}}&lt;/ref&gt; ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် [[သန့်၊ ဦး|ဦးသန့်]]၏ ဈာပနအခမ်းအနားမှ စတင်၍ အစိုးရဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြမှုနှင့်အတူ သွေးထွက်သံယိုမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;christinafink&quot;/&gt; ၁၉၈၈ ခုနှစ် [[၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး)|ရှစ်လေးလုံးအရေးတော်ပုံ]] (၈⁠၈၈၈) တွင် တော်လှန်ရေးတစ်ရပ်၏ ဖြစ်လုဆဲ⁠ဆဲအခြေအနေသို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ တန်ပြန်အနေနှင့် ဗိုလ်ချုပ်[[စောမောင်၊ ဦး|စောမောင်]]မှ အာဏာသိမ်းယူခဲ့သည်။ ၎င်းက နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ (နဝတ) ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ဆန္ဒပြပွဲများ ဖြစ်ပွားပြီး စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ပြည်သူ့ကိုယ်စားလှယ်များအား ရွေးချယ်တင်မြောက်မည့် စီမံချက်များကို ၁၉၈၉ ခုနှစ် မေ ၃၁ တွင် အပြီးသတ် ရေးဆွဲခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ibiblio.org/obl/docs/pyithu_hluttaw_election_law.htm |title=PYITHU HLUTTAW ELECTION LAW |accessdate=2006-07-11 |date=1989-05-31 |work=State Law and Order Restoration Council |publisher=iBiblio.org}}&lt;/ref&gt;

၁၉၉ဝ ခုနှစ် မေတွင် လွတ်လပ်သော ရွေးကောက်တင်မြောက်ပွဲကို နှစ် ၃၀ အတွင်းပထမဦးဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ကျင်းပခဲ့ကြသည်။ [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]၏ [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]]ပါတီမှ စုစုပေါင်း အမတ်နေရာ ၄၈၉ အနက် ၄၀၉ နေရာကို အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ibiblio.org/obl/docs/Elections-02.htm |title=1990 MULTI-PARTY DEMOCRACY GENERAL ELECTIONS |author=Khin Kyaw Han |accessdate=2006-07-11 |date=2003-02-01 |work=National League for Democracy |publisher=iBiblio.org}}&lt;/ref&gt;
သို့သော်နဝတအစိုးရမှ ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်များကို ငြင်းပယ်ခဲ့ပြီး ဆင်းပေးရန်ငြင်းဆိုခဲ့သည်။ နဝတအဖွဲ့သည် အင်္ဂလိပ်အခေါ် ဘားမား (''Burma'') အားမြန်မာ (''Myanmar'') ဟု ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၁၉⁠၉၁ ခုနှစ်မှစ၍ [[သန်းရွှေ၊ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေ]]က ဦးဆောင်ခဲ့ပြီး တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးရယူခဲ့သည်။ ၁၉⁠၉၂ ခုနှစ်တွင် နဝတအဖွဲ့သည် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အ‌ခြေခံဥပဒေသစ် ရေးဆွဲရန် ဖော်ထုတ်ခဲ့ပြီး [[အမျိုးသားညီလာခံ]]တစ်ရပ်ကို ၁၉⁠၉၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;natcon&quot;&gt;{{cite news | url =http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=3564 | title =The National Convention | publisher =The Irrawaddy | date =2004-03-31 | accessdate =2006-07-14 | archivedate =11 October 2007 | archiveurl =https://web.archive.org/web/20071011122457/http://irrawaddy.org/article.php?art_id=3564 }}&lt;/ref&gt; ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် နဝတကို [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]] (နအဖ) ဟုပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉⁠၉၇ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံအား [[အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း]]မှ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံအဖြစ် ဝင်ရောက်ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ အမျိုးသားညီလာခံသည် ဆက်လက် ကျင်းပလိုက် ရပ်နားလိုက်ဖြင့် စခန်းသွားခဲ့သည်။ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် အပါအဝင် နိုင်ငံရေးပါတီများစွာတို့မှာ ညီလာခံတွင် ပါဝင်ခြင်းမရှိဘဲ တိုးတက်မှုမှာလည်း မရှိသလောက်ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;natcon&quot; /&gt; 

၂၀⁠၀၆ ခုနှစ် မတ် ၁၇ ရက်တွင် နအဖစစ်အစိုးရသည် [[မြို့တော်]]ကို [[ပျဉ်းမနားမြို့|ပျဉ်းမနား]]အနီးရှိ ဒေသသို့ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကာ မင်းတို့၏ နန်းစံရာ '[[နေပြည်တော်]]'ဟု တရားဝင်‌ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/4848408.stm |title=Burma’s new capital stages parade |publisher=BBC News|date=2006-03-27 |accessdate=2006-06-24 }}&lt;/ref&gt; ၂၀၀၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာတွင် အမေရိကန်ဦးဆောင်သည့် မြန်မာနိုင်ငံအရေးအား [[ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ]] အာဂျင်ဒါတွင် ထည့်သွင်းရေးကြိုးပမ်းမှုအောင်မြင်ခဲ့ပြီး လုံခြုံရေး ကောင်စီတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ [[လူ့အခွင့်အရေး]]ချိုးဖောက်မှုများကို မည်သို့အရေးယူဆောင်ရွက်မည်ကို တရားဝင်ဆွေးနွေးရန် လမ်းစပေါ်ပေါက်ပြီဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;UN_S200714&quot;&gt;{{UN document |docid=S-2007-14 |type=စာတမ်း |body=လုံခြုံရေးကောင်စီ |year=2007 |document_number=14 |accessdate=2007-09-25| date=12 January 2007}}&lt;/ref&gt;

၂ဝဝ၆ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာတွင် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အလုပ်သမားအဖွဲ့|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအလုပ်သမားအဖွဲ့]]မှ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဆက်တိုက်ကျူးလွန်ဖောက်ဖျက်နေသည့် စစ်တပ်မှ အဓမ္မလုပ်အားပေးခိုင်းမှုများအား အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံးချုပ်တွင် တိုင်တန်းအရေးယူနိုင်ရန် ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://in.today.reuters.com/news/newsArticle.aspx?type=worldNews&amp;storyID=2006-11-16T163442Z_01_NOOTR_RTRJONC_0_India-276537-1.xml&amp;archived=False |title=ILO seeks to charge Myanmar junta with atrocities |publisher=Reuters |date=2006-11-16 |accessdate=2006-11-17 }}{{Dead link|date=December 2020 }}&lt;/ref&gt;

၂၀၁၀ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် စစ်အစိုးရက [[မြန်မာနိုင်ငံ ရွေးကောက်ပွဲများ|ရွေးကောက်ပွဲ]]ကို ၂၀၁၀ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ (၇) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပမည်ဟု ကြေညာသည်။

=== ၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းမှုနှင့် နောက်ဆက်တွဲ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ ===
{{See also|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)}}
၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သော [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] ဦးဆောင်သည့် [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] ပါတီက အပြတ်အသတ်အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ &lt;ref name=&quot;myanmar_election_2020_11_11_nytimes_com&quot;&gt;[https://www.nytimes.com/2020/11/11/world/asia/myanmar-election-aung-san-suu-kyi-results.html &quot;Myanmar Election Delivers Another Decisive Win for Aung San Suu Kyi,&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210301062240/https://www.nytimes.com/2020/11/11/world/asia/myanmar-election-aung-san-suu-kyi-results.html|date=1 March 2021}} 11 November 2020, ''The New York Times'', retrieved 18 December 2020&lt;/ref&gt; တပ်မတော်နှင့် နီးစပ်သော [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]မှာမူ ရွေးကောက်ခံ အမတ်နေရာ ၄၇၆ နေရာတွင် ၃၃ နေရာသာ ရရှိပြီး အရှက်ရဖွယ် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။ &lt;ref name=&quot;defeated_2020_11_12_irrawaddy_com&quot;&gt;[https://www.irrawaddy.com/elections/military-backed-usdp-leaders-defeated-nld-myanmar-election.html &quot;Military-Backed USDP Leaders Defeated by NLD in Myanmar Election,&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210301160653/https://www.irrawaddy.com/elections/military-backed-usdp-leaders-defeated-nld-myanmar-election.html|date=1 March 2021}} 12 November 2020, ''[[The Irrawaddy]]'', retrieved 28 February 2021&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;commission_rejects_2021_01_29_apnews_com&quot;&gt;[https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-elections-myanmar-cc1b225b806c27dda748d3ab51d0e47f &quot;Myanmar election commission rejects military's fraud claims,&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210203131321/https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-elections-myanmar-cc1b225b806c27dda748d3ab51d0e47f|date=3 February 2021}} 29 January 2021, [[Associated Press]], retrieved 28 February 2021&lt;/ref&gt;

ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်များ ထွက်ပေါ်လာသည်နှင့်အမျှ ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီနှင့် တပ်မတော်တို့က မဲစာရင်းမှားယွင်းသည်ဟုဆိုကာ ရလဒ်များကို လက်မခံဘဲ တပ်မတော်၏ လေ့လာစောင့်ကြည့်မှုဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲပြန်လည်ကျင်းပရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ &lt;ref name=&quot;myanmar_election_2020_11_11_nytimes_com&quot; /&gt;သို့သော်လည်း နိုင်ငံတကာ ရွေးကောက်ပွဲလေ့လာသူများကမူ ကြီးကြီးမားမား မမှန်မကန်မှုများ မရှိခဲ့ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;defeated_2020_11_12_irrawaddy_com2&quot;&gt;[https://www.irrawaddy.com/elections/military-backed-usdp-leaders-defeated-nld-myanmar-election.html &quot;Military-Backed USDP Leaders Defeated by NLD in Myanmar Election,&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210301160653/https://www.irrawaddy.com/elections/military-backed-usdp-leaders-defeated-nld-myanmar-election.html|date=1 March 2021}} 12 November 2020, ''[[The Irrawaddy]]'', retrieved 28 February 2021&lt;/ref&gt;

==== ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီလ စစ်အာဏာသိမ်းမှု ====
{{Main article|၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း}}
၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့၊ လွှတ်တော်အစည်းအဝေး စတင်မည့်နေ့ နံနက်အစောပိုင်းတွင် တပ်မတော်က နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၊ သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်နှင့် အခြား NLD အစိုးရအဖွဲ့ဝင်များကို ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။ &lt;ref name=&quot;crisis_in_myanmar_2021_01_31_reuters&quot;&gt;[https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-explainer/explainer-crisis-in-myanmar-after-army-alleges-election-fraud-idUSKBN2A113H &quot;Explainer: Crisis in Myanmar after army alleges election fraud,&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210228221918/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-explainer/explainer-crisis-in-myanmar-after-army-alleges-election-fraud-idUSKBN2A113H|date=28 February 2021}} 31 January 2021, updated 1 February 2021, [[Reuters News Service]], retrieved 28 February 2021&lt;/ref&gt;တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က အာဏာသိမ်းယူပြီး [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ကို ဖွဲ့စည်းကာ နိုင်ငံကို စတင်အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ တစ်နိုင်ငံလုံးကို တစ်နှစ်ကြာ အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာခဲ့ပြီးနောက် နယ်စပ်များကို ပိတ်ခြင်း၊ ခရီးသွားလာမှုနှင့် အင်တာနက်ဆက်သွယ်ရေးများကို ကန့်သတ်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

==== ပြည်သူလူထု၏ ဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြမှုများ ====
{{See also|မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)}}
အာဏာသိမ်းပြီး နောက်တစ်နေ့တွင် [[ရန်ကုန်မြို့]]နှင့်တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ထောင်ပေါင်းများစွာသော ပြည်သူလူထုက လမ်းပေါ်ထွက် ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။ အာဏာဖီဆန်ရေးလှုပ်ရှားမှု (Civil Disobedience Movement - CDM) တွင် နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းများ၊ ဆရာ၊ ဆရာမများ၊ ကျောင်းသားများ၊ အလုပ်သမားများ၊ ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်များနှင့် တိုင်းရင်းသားများပင် ပူးပေါင်းပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ &lt;ref name=&quot;myanmar_coup_2021_02_21_nikkei_com&quot;&gt;[https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-coup-Week-of-Feb.1-to-Feb.-21-EU-action-in-focus-as-foreign-ministers-set-to-meet &quot;Myanmar coup: Week(s) of Feb.1 to Feb. 21, EU action in focus as foreign ministers set to meet; Candlelight vigil held in Yangon; Facebook removes military's 'True News' page,&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210302033544/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-coup-Week-of-Feb.1-to-Feb.-21-EU-action-in-focus-as-foreign-ministers-set-to-meet|date=2 March 2021}} (reverse chronology) 1 February through 21 February 2021, ''[[Nikkei Asia]]'', retrieved 1 March 2021&lt;/ref&gt;တပ်မတော်က ဆန္ဒပြသူများကို အင်အားသုံးဖြိုခွင်းခြင်း၊ ဖမ်းဆီးခြင်းနှင့် သတ်ဖြတ်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့ တစ်နေ့တည်းတွင်ပင် လူပေါင်း ၃၈ ဦး သေဆုံးခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite news|first=Helen|last=Regan|title=Chinese factories set on fire in Myanmar in deadliest day since coup|url=https://www.cnn.com/2021/03/15/asia/myanmar-deaths-chinese-factories-intl-hnk/index.html|access-date=15 March 2021|website=CNN|archive-date=15 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210315111827/https://www.cnn.com/2021/03/15/asia/myanmar-deaths-chinese-factories-intl-hnk/index.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==== နိုင်ငံတကာ၏ တုံ့ပြန်မှု ====
ရှုတ်ချမှုနှင့် ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများ: ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်နှင့် အမေရိကန်အပါအဝင် ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံများက အာဏာသိမ်းမှုကို ချက်ချင်းရှုတ်ချခဲ့သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက စစ်ခေါင်းဆောင်များအပေါ် ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများပြုလုပ်ရန်နှင့် အမေရိကန်တွင်ရှိသော မြန်မာအစိုးရပိုင် ရန်ပုံငွေ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁ ဘီလီယံကို ထိန်းချုပ်ရန် ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။ ကုလသမဂ္ဂလုံခြုံရေးကောင်စီကလည်း ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် ဖမ်းဆီးခံခေါင်းဆောင်အားလုံးကို လွှတ်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;teachers_join_2021_02_05_bbc&quot;&gt;[https://www.bbc.com/news/world-asia-55944482 &quot;Myanmar coup: Teachers join growing protests against military,&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210222185331/https://www.bbc.com/news/world-asia-55944482|date=22 February 2021}} 5 February 2021, BBC News, retrieved 28 February 2021&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;myanmar_coup_2021_02_21_nikkei_com2&quot;&gt;[https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-coup-Week-of-Feb.1-to-Feb.-21-EU-action-in-focus-as-foreign-ministers-set-to-meet &quot;Myanmar coup: Week(s) of Feb.1 to Feb. 21, EU action in focus as foreign ministers set to meet; Candlelight vigil held in Yangon; Facebook removes military's 'True News' page,&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210302033544/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-coup-Week-of-Feb.1-to-Feb.-21-EU-action-in-focus-as-foreign-ministers-set-to-meet|date=2 March 2021}} (reverse chronology) 1 February through 21 February 2021, ''[[Nikkei Asia]]'', retrieved 1 March 2021&lt;/ref&gt;

အိန္ဒိယ၊ ပါကစ္စတန်၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ ရုရှား၊ ဗီယက်နမ်၊ ထိုင်း၊ ဖိလစ်ပိုင်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံတို့မှာမူ စစ်အာဏာသိမ်းမှုကို ဝေဖန်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ခဲ့ကြသည်။.&lt;ref&gt;{{cite news|title=On Bloodiest Day for Myanmar Civilians, India Attends Military Parade by Coup Leaders|url=https://thewire.in/diplomacy/india-china-russia-pakistan-attend-myanmar-armed-forces-day-parade|work=[[The Wire (India)|The Wire]]|date=28 March 2021|access-date=15 June 2021|archive-date=28 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210328071814/https://thewire.in/diplomacy/india-china-russia-pakistan-attend-myanmar-armed-forces-day-parade|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=China Responds to Bloodshed in Myanmar With Deafening Silence|url=https://thediplomat.com/2021/03/china-responds-to-bloodshed-in-myanmar-with-deafening-silence/|work=The Diplomat|date=2 March 2021|access-date=15 June 2021|archive-date=16 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210616043203/https://thediplomat.com/2021/03/china-responds-to-bloodshed-in-myanmar-with-deafening-silence/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=India has a history of involvement in its neighbours' affairs. Why has it not condemned the Myanmar coup?|url=https://www.scmp.com/week-asia/opinion/article/3122841/india-has-history-involvement-its-neighbours-affairs-why-has-it|work=South China Morning Post|date=24 February 2021|access-date=15 June 2021|archive-date=16 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210616043304/https://www.scmp.com/week-asia/opinion/article/3122841/india-has-history-involvement-its-neighbours-affairs-why-has-it|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Myanmar coup: ASEAN split over the way forward|url=https://www.dw.com/en/myanmar-coup-asean-ties/a-57042503|work=Deutsche Welle|date=29 March 2021|access-date=15 June 2021|archive-date=10 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210610152119/https://www.dw.com/en/myanmar-coup-asean-ties/a-57042503|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==== ပြည်တွင်းစစ်သို့ ဦးတည်သွားခြင်း ====
အာဏာသိမ်းမှုကို လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရန်အတွက် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] က ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် ၎င်း၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့အဖြစ် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] (People's Defence Force - PDF) ကို ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ PDF ၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ စစ်ကောင်စီ၏ တိုက်ခိုက်မှုများမှ ပြည်သူလူထုကို ကာကွယ်ရန်နှင့် ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုတပ်မတော် တည်ထောင်ရေးအတွက် ပထမခြေလှမ်းအဖြစ် ဆောင်ရွက်ရန် ဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြည်တွင်းစစ် ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ၂၀၂၅ ခုနှစ်အထိ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားလျက်ရှိသည်။

== ပထဝီဝင် ==
{{main|မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင်}}
{{Myanmar Administrative Divisions Image Map}}
မြောက်ဘက်တွင် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[လာအိုနိုင်ငံ]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]]၊ အနောက်မြောက်အရပ်တွင် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ကပ္ပလီပင်လယ်]]နှင့် အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်]]တို့ဖြင့် ထိစပ်လျက်ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံနယ်နိမိတ်၏ သုံးပုံတစ်ပုံ ၁၉၃ဝ ကီလိုမီတာ (၁⁠၁၉၉ မိုင်) မှာ တစ်ဆက်တစ်စပ်တည်းသော [[ကမ်းရိုးတန်း]]အဖြစ် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများတွင် မြေဧရိယာအားဖြင့် ဒုတိယအကြီးဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် အမှတ်စဉ် ၄၀ မြောက် မြေဧရိယာအကြီးဆုံး နိုင်ငံဖြစ်သည်။ ခေတ်သစ်ကာလအချိန်များတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကွဲပြားခြားနားသော လူဦးရေမှ ယင်း၏ နိုင်ငံရေး၊ သမိုင်းကြောင်းနှင့် လူသားရင်းမြစ်များအား အဓိကအခန်းကဏ္ဍများမှ ဖော်ဆောင်လျက်ရှိသည်။ [[၁၉⁠၉၂]] ခုနှစ်က အာဏာရယူခဲ့သော ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[သန်းရွှေ]] ဦးဆောင်သည့် [[နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]]၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိနေခဲ့သည်။  [[၁၉၄၈]] ခုနှစ်အထိ [[ဗြိတိသျှအင်ပါယာ]] အောက်တွင် ရပ်တည်ခဲ့သော မြန်မာနိုင်ငံသည် ယနေ့အချိန်အထိ လူမျိုးရေးတင်းမာမှုနှင့် အာဏာသိမ်းရန် ကြိုးစားအားထုတ်မှုများကို ဆက်လက်ရင်ဆိုင်ရလျက်ရှိသည်။ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ၏ လွှမ်းမိုးမှု နက်ရှိုင်းစွာခံနေရသည့် နိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှုတွင် ထူးခြားသည့် ဗုဒ္ဓယဉ်ကျေးမှုနှင့် တိုင်းရင်သားဓလေ့များ ရောနှောလျက်ရှိသည်။

=== တည်နေရာ ===
ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်သည် အာရှတိုက် အရှေ့တောင်ပိုင်းတွင်တည်ရှိပြီး မြောက်လတ္တီတွဒ် ၉ ဒီဂရီ ၃၂ မိနစ်မှ ၂၈ ဒီဂရီ ၃၁ မိနစ်အထိနှင့် အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၂ ဒီဂရီ ၁ဝ မိနစ်မှ ၁ဝ၁ ဒီဂရီ ၁၁ မိနစ်အထိ ကျယ်ဝန်းသည်။ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများအဖြစ် မြောက်ဘက်နှင့် အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်နှင့် အရှေ့တောင်ဘက်တွင် လာအိုနိုင်ငံနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့နှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိပြီး တောင်ဘက်တွင် ကပ္ပလီပင်လယ်နှင့် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော် တည်ရှိသည်။ ရန်ကုန်မြို့တော်ကို အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆ ဒီဂရီ ၁၃ မိနစ် မျဉ်းကြောင်းနှင့် မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၆ ဒီဂရီ ၄၅ မိနစ်မျဉ်းကြောင်းတို့ ဖြတ်သန်းသွားကြသည်။ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၇ ဒီဂရီ မိနစ် ၃ဝ မျဉ်းကို မြန်မာစံတော်ချိန်မျဉ်းအဖြစ် သတ်မှတ်ထားရာ မြန်မာစံတော်ချိန်သည် ဂရင်းနစ်စံတော်ချိန်ထက် ၆ နာရီ မိနစ် ၃ဝ စောသည်။ 

=== အကျယ်အဝန်း ===
မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ၂၆၁,၂⁠၂၈ စတုရန်းမိုင် (၆၇၆,၅၇၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ရှိသည်။ အရှေ့တောင်အာရှတိုက်တွင် ဒုတိယအကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး မြေပြင်တဆက်တည်းအကျယ်အဝန်းအရဆိုလျှင် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာတွင် (ဇန်ဘီယာပြီးလျှင်) ၄၀ ခုမြောက် အကြီးဆုံးတိုင်းပြည်ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံရှိ တက္ကဆက်ပြည်နယ်ထက် အနည်းငယ်သေးပြီး အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံထက် အနည်းငယ်ကြီးမားသည်။ အရှေ့နှင့်အနောက် ၅၈၂ မိုင် (၉၃၆ ကီလိုမီတာ) ကျယ်ဝန်းပြီး တောင်နှင့်မြောက် ၁,၂၇၅ မိုင် (၂,ဝ၅၁ ကီလိုမီတာ) ရှည်လျားသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်နိမိတ်အရှည်သည် မိုင်ပေါင်း ၅,၂ဝဝ ခန့်ရှိပြီး အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများနှင့်မိုင်ပေါင်း ၃,၈ဝ၈ မိုင် ဆက်စပ်လျက်ရှိရာတရုတ်မြန်မာ နယ်စပ်မှာ အရှည်လျားဆုံးဖြစ်ပြီး ၂၁၈၅ ကီလိုမီတာ (၁,၃၅၇ မိုင်)၊&lt;ref name=&quot;CIA&quot;&gt;{{Cite web |title=CIA Factbook |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bm.html |accessdate=3 August 2008 |archivedate=6 October 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101006115241/https://cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bm.html }}&lt;/ref&gt; မြန်မာ-ထိုင်း ၁,၃၁၄ မိုင်၊ မြန်မာအိန္ဒိယ ၈၅၇ မိုင်၊ မြန်မာ-ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ၁၅၂ မိုင်နှင့် မြန်မာ-လာအို ၁၂၈ မိုင် အသီးသီး ရှိကြသည်။ ရေမိုင်နယ်နိမိတ်မှာ နတ်မြစ်ဝမှ ကော့သောင်းအထိ အလျား ၁,၃၈၅ မိုင်ခန့်ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တောင်ဘက်နှင့် အနောက်တောင်ဘက်တွင် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်နှင့် ကပ္ပလီပင်လယ်တို့ တည်ရှိကာ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းမှာ ၁၉၃ဝ ကီလိုမီတာ (၁⁠၁၉၉ မိုင်) ရှည်လျားသည်။ ကမ်းရိုးတန်း၏အလျားမှာ နိုင်ငံပတ်ပတ်လည် နယ်နိမိတ်တစ်ခုလုံး၏ သုံးပုံတစ်ပုံရှိသည်။  &lt;ref name=&quot;CIA&quot;/&gt;

=== မြေမျက်နှာသွင်ပြင် ===
မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ကို အကြမ်းအားဖြင့် အနောက်ဘက်တောင်တန်းကြီးများဒေသ၊ အလယ်ပိုင်း မြေနိမ့်မြစ်ဝှမ်း လွင်ပြင်ဒေသ၊ အရှေ့ဘက်ကုန်းမြင့်ဒေသဟူ၍ သုံးပိုင်းပိုင်းခြားနိုင်သည်။ ဟိမဝန္တာတောင်တန်းသည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့်ဆက်စပ်နေပြီး အနောက်ရိုးမတောင်တန်းအဖြစ် တောင်ဘက်သို့
သွယ်တန်းလျက်ရှိသည်။ အနောက်ရိုးမတောင်တန်းဒေသ၏ မြန်မာနိုင်ငံမြောက်စွန်းတွင်ရှိသော [[ခါကာဘိုရာဇီ]]တောင်မှာ ၅၈⁠၈၁ မီတာ (၁၉၂၉၅ ပေ) မြင့်၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံးတောင်ထိပ်ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite book | editor = Dr. Patrick Hesp et al. | year=2000 | title=Geographica’s World Reference | publisher =Random House Australia | pages =738, 741}}&lt;/ref&gt; စာရာမေတိတောင်ထိပ်သည် ၁၂၅⁠၅၃ ပေမြင့်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဟိမဝန္တာတောင်မကြီး၏ မြောက်မှ တောင်သို့ ဖြာဆင်းလာသော တောင်တန်းကြီးသုံးခုရှိရာယင်းတို့မှာ [[ရခိုင်ရိုးမ]]၊ ပဲခူးရိုးမနှင့် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်တို့ဖြစ်ကြလေသည်။&lt;ref name=&quot;myathan&quot;&gt;{{cite book | first=Mya | last=Than | year=2005 | title=Myanmar in ASEAN: Regional Co-operation Experience | id=ISBN 981-230-210-7}}&lt;/ref&gt; အနောက်ရိုးမတောင်တန်းကြီးသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့ကို တံတိုင်းသဖွယ် ကာဆီးထားလျက်ရှိသည်။ အလယ်ပိုင်းမြစ်ဝှမ်း မြေနိမ့်လွင်ပြင်ဒေသများတွင် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းဒေသသည် အကျယ်ဆုံးဖြစ်၍ ပထမပိုင်းကို မြစ်ဖျားမှ မန္တလေးမြို့အထိ၊ ဒုတိယပိုင်းကို မန္တလေးမှ ပြည်မြို့အထိ၊ တတိယပိုင်းကို ပြည်မြို့မှ မြစ်ဝအထိ ပိုင်းခြားလေ့လာတွေ့ရှိနိုင်သည်။ အလယ်ပိုင်းမြစ်ဝှမ်း မြေနိမ့်လွင်ပြင်ဒေသတွင် စစ်တောင်းမြစ်ဝှမ်းဒေသနှင့် ချင်းတွင်းမြစ်ဝှမ်းဒေသတို့လည်း ပါဝင်သည်။ အလယ်ပိုင်းမြစ်ဝှမ်းမြေနိမ့်ဒေသ၌ ဇီးဖြူတောင်တန်း၊ မင်းဝံတောင်တန်း၊ မှန်ကင်းတောင်တန်းနှင့် ဂန့်ဂေါတောင်တန်းစသည့် တောင်တန်းငယ်များ တည်ရှိသည်။ ထိုဒေသ၌ [[ပဲခူးရိုးမ]]တောင်တန်းသည် မြောက်မှတောင်သို့ တွန့်ခေါက်သွယ်တန်းလျက် ရှိသည်။ အရှေ့ဘက် ကုန်းမြင့်ဒေသမှာ [[ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်]]ဒေသဖြစ်၍ ပျမ်းမျှ ပေပေါင်း ၃ဝ⁠ဝဝ မှ ၄ဝ⁠ဝဝ အထိ မြင့်သည်။ ကုန်းပြင်မြင့်ဆိုသော်လည်း ညီညာနေခြင်းမဟုတ်ဘဲ မြင့်မောက်သော တောင်တန်းကြီးများရှိပြီး [[သံလွင်မြစ်]]သည် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ဒေသမှ တနင်္သာရီကမ်းမြောင်မြောက်ပိုင်း မြေညီလွင်ပြင်သို့ စီးဆင်းသည်။ ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်၌ မြစ်ဖျားခံသော ရွှေလီ၊ မြစ်ငယ်၊ ဇော်ဂျီနှင့် ပန်းလောင်မြစ်တို့သည် ဧရာဝတီမြစ်ထဲသို့ စီးဝင်ကြသည်။ ဧရာဝတီမြစ်သည် မြန်မာ့ အရှည်ဆုံးမြစ်ဖြစ်ပြီး ၂၁၇ဝ ကီလိုမီတာ (၁၃၄၈ မိုင်‌) နီးပါးရှည်လျားပြီး [[မုတ္တမပင်လယ်]]ကွေ့အတွင်းသို့ စီးဝင်သွားသည်။ တောင်စဉ်တောင်တန်းကြီးအကြားတွင် မြေဩဇာကောင်းမွန်သော လွင်ပြင်ကျယ်ကြီးများ တည်ရှိလေသည်။&lt;ref name=&quot;myathan&quot;/&gt;  မြန်မာနိုင်ငံ၏ လူဦးရေအများစုမှာ ရခိုင်ရိုးမတောင်တန်းနှင့် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ကြားတွင် ရှိသည့် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းဒေသတလျှောက် နေထိုင်ကြသည်။

မြန်မာနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးတိုးတက်မှုနှုန်းနှေးကွေးခြင်းသည် ၎င်း၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ဂေဟစနစ်တို့အား ထိန်းသိမ်းပေးရာရောက်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;BRMLIB&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.burmalibrary.org/reg.burma/archives/199909/msg00690.html |title=Myanmar’s Forest Law and Rules |publisher=BurmaLibrary.org |accessdate=2006-07-15}}&lt;/ref&gt; သစ်တောအုပ်ကြီးများ ထူထပ်သိပ်သည်းသည့် အမြဲစိမ်းသစ်တောများနှင့် ကျွန်းတောကြီးများသည် အောက်မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၄၉ ရာခိုင်နှုန်း ‌ကျော်သော ဧရိယာကို ဖုံးလွှမ်းလျက်ရှိသည်။ ဤဒေသတွင် အလေ့ကျပေါက်ရောက်သော အပင်များတွင် ကြက်ပေါင်စေးပင်၊ [[ရှားပင်]]၊ [[ပျဉ်းကတိုးပင်]]၊ လမုတော၊ [[အုန်းပင်]]နှင့် [[ကွမ်းသီးပင်]]များ ပါဝင်လေသည်။ မြောက်ဘက်ကုန်းမြင့်ဒေသများတွင် ဝက်သစ်ချပင်၊ ထင်းရှူးပင်၊ [[ဇလပ်ပင်]]မျိုးစုံတို့ပေါက်ရောက်ကြသည်။ ကမ်းရိုးတန်း တစ်လျှောက်တွင်လည်း အပူပိုင်းဒေသသစ်သီးဝလံမျိုးစုံပေါက်ရောက်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;BRMLIB&quot;/&gt; မိုးနည်းရပ်ဝန်းဒေသတွင်မူ အပင်များမှာ ကြဲပြီးလှီကြသည်။

=== သားရဲတိရစ္ဆာန်များ ===
တောင်တွင်းသားရဲ[[တိရစ္ဆာန်]]များအနက် [[ကျား]]နှင့် [[ကျားသစ်]]တို့သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရတတ်လေ့ရှိသည်။ အထက်မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကြံ့၊ [[ကျွဲ|ကျွဲရိုင်း]]၊ [[တောဝက်]]၊ [[သမင်]]၊ [[ဒရယ်]]နှင့် [[ဆင်]]များကို တွေ့နိုင်ပြီး ဆင်များကို ယဉ်အောင်မွေးယူ၍ သစ်လုပ်ငန်းများတွင် ခိုင်းစေအသုံးချကြသည်။ သေးငယ်သော [[နို့တိုက်သတ္တဝါ]]များမှာလည်း ပေါများလှပြီး မျောက်လွှဲကျော်နှင့် မျောက်များမှအစ ရှူးပျံနှင့် ကြံ့သူတော်များအဆုံး တွေ့မြင်ရသည်။ ငှက်မျိုးစုစုပေါင်း ၈၀⁠၀ ကျော်ခန့်တွင် [[ကြက်တူရွေး]]၊ [[ရစ်]]၊ ဥဒေါင်း၊ [[ကျီး|ကျီးကန်း]]၊ [[ငဟစ်]]နှင့် [[စပါးခင်းငှက်]]များ ပါဝင်သည်။ တွားသွားသတ္တဝါတွင်မူ မိချောင်း၊ တောက်တဲ့၊ ‌မြွေဟောက်၊ စပါးကြီးမြွေနှင့် လိပ်တို့ကို ပါတွေ့ရှိနိုင်သည်။ ရေချိုငါးမျိုးစုပေါင်း ရာနှင့်ချီ၍ တွေ့မြင်ရပြီး လွန်စွာမှ ပေါများကာ အရေးပါသည့် အစာအဟာရ ရင်းမြစ်လည်း ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;MNET&quot;&gt;{{Cite web |title=&quot;Flora and Fauna&quot; at Myanmars.net |url=http://www.myanmars.net/myanmar-culture/myanmar-flora-fauna.htm |accessdate=3 August 2008 |archivedate=14 May 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120514182454/http://www.myanmars.net/myanmar-culture/myanmar-flora-fauna.htm }}&lt;/ref&gt;

Global Forest Watch ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ၂၀၂၄ ခုနှစ် တစ်နှစ်တည်းတွင် မြန်မာ့သစ်တောပြုန်းတီးမှုမှာ ဧက ၇ သိန်း ၁ သောင်းကျော် ရှိခဲ့ပါသည်။ ၎င်းပမာဏသည် [[ရန်ကုန်မြို့]]၏ ငါးဆနီးပါးနှင့် ညီမျှပါသည်။ မြန်မာ့သစ်တောပြုန်းတီးမှု ပြဿနာသည် ဆယ်စုနှစ်များစွာ ကြာမြင့်နေပြီဖြစ်ကာ ၂၀၀၂ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၄ ခုနှစ်အတွင်း စုစုပေါင်း ဧက ၁ သန်း ၉ သိန်း ၆ သောင်းကျော် ပြုန်းတီးခဲ့ကြောင်း ထုတ်ပြန်ထားသည်။ ရှမ်း၊ တနင်္သာရီ၊ ကချင်၊ စစ်ကိုင်းနှင့် ကရင်ပြည်နယ်တို့သည် သစ်တောပြုန်းတီးမှု အများဆုံးနေရာများ ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c8e6j0rk4x7o|title=တစ်နှစ်တည်း ဧက ၇ သိန်းကျော်ပြုန်းတီးသွားတဲ့ မြန်မာ့သစ်တော|accessdate=2025-6-24|publisher=BBC Burmese|date=၁၁ ဇွန် ၂၀၂၅|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250624093805/https://www.bbc.com/burmese/articles/c8e6j0rk4x7o|archivedate=2025-6-24}}&lt;/ref&gt;

=== ရာသီဥတု ===
မြန်မာနိုင်ငံသည် များသောအားဖြင့် ဥတ္တရယဉ်စွန်းတန်းနှင့် အီကွေတာအကြားတွင် ကျရောက်တည်ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် အာရှဒေသ၏ မှတ်သုံရပ်ဝန်းဒေသတွင် ကျရောက်ပြီး ၎င်း၏ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများရရှိသော မိုးရေချိန်မှာ နှစ်စဉ် ၅ဝ⁠ဝဝ မမ (၁၉၇ လက်မ) ရှိသည်။ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတွင် နှစ်စဉ်မိုးရေချိန်မှာ ၂၅ဝဝ မမ (၉၈ လက်မ)  ဖြစ်ပြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသော မိုးနည်းရပ်ဝန်းဒေသတွင် နှစ်စဉ်မိုးရေချိန် ၁၀⁠၀၀ မမ (၃၉ လက်မ) ထက်နည်းလေသည်။ မြောက်ဘက်ဒေသများသည် အအေးဆုံးဖြစ်ပြီး ပျမ်းမျှအပူအချိန် ၂၁ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် (၇၀ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက်) ရှိလေသည်။ ကမ်းရိုးတန်းနှင့် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသများ၏ ပျမ်းမျှအပူချိန်မှာ ၃၂ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် (၉ဝ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်) ရှိလေသည်။&lt;ref name=&quot;myathan&quot;/&gt; 

အကြမ်းအားဖြင့် နွေ၊ မိုး၊ ဆောင်း ဟူ၍ သုံးရာသီ ပိုင်းခြားထားသည်။ မတ်လမှ မေလလယ်အထိ နွေဥတု၊ မေလလယ်မှ အောက်တိုဘာလကုန်အထိ မိုးဥတုနှင့် နိုဝင်ဘာလမှ ဖေဖော်ဝါရီလကုန်အထိ ဆောင်းဥတုဟု သတ်မှတ်သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံသည် အပူပိုင်းမုတ်သုံရာသီဥတု ရှိသော်လည်း မြေမျက်နှာပြင်အနေအထား ကွဲပြားခြားနားမှုကြောင့် တစ်နေရာနှင့်တစ်နေရာ ရာသီဥတု ကွဲပြားသွားသည်။ ဥပမာအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းတွင် တစ်နှစ်လျှင် စုစုပေါင်း မိုးရေချိန်လက်မ ၄ဝ အောက်သာရရှိပြီး ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းနှင့် တနင်္သာရီကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်တွင် တစ်နှစ်လျှင် မိုးရေချိန် လက်မ ၂ဝဝ ခန့်ရရှိသည်။

နွေဥတုဖြစ်သော မတ်လနှင့်ဧပြီလများတွင် မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းဒေသ၌ ပျမ်းမျှအမြင့်ဆုံး အပူချိန်မှာ ၁⁠၁ဝ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက် (၄၃ ဒသမ ၃ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်) အထက်ဖြစ်၍ မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းတွင် ၉၇ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် (၃၆ ဒသမ ၁ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်) ခန့်နှင့် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်တွင် ၈၅ မှ ၉၅ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက် (စင်တီဂရိတ် ၂၉ ဒသမ ၄ နှင့် ၃၅ ဒီဂရီ) အတွင်းရှိသည်။ မြို့များ၏ တည်နေရာနှင့် မြေမျက်နှာပြင် အနိမ့်အမြင့်ကိုလိုက်၍ အပူချိန်ကွာခြားသည်။ အပူချိန်မြင့်လွန်းခြင်း၊ နိမ့်ကျလွန်းခြင်းများ မရှိပေ။ တိုက်ခတ်သော လေကြောင်းနှင့် လေဖိအားအခြေအနေများကြောင့် မိုးရွာသွန်းမှုဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အချို့နှစ်များတွင် မုန်တိုင်းပြင်းထန်စွာ ကျရောက်သဖြင့် ကမ်းရိုးတန်းဒေသများတွင် ရံဖန်ရံခါမုန်တိုင်းဒဏ်ခံရသည်။ မြန်မာ့သမိုင်းတစ်လျှောက် မြန်မာနိုင်ငံတွင်ပေါ်ပေါက်ကြုံတွေ့ခဲ့ရသော သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များတွင် အဆိုးရွား၊ အကြမ်းတမ်းဆုံးသော [[နာဂစ်မုန်တိုင်း|နာဂစ်ဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်း]]ဒဏ်ကို မြန်မာနိုင်ငံသည် ၂ဝ⁠ဝ၈ ခုနှစ် မေလ ၂ရက်နေ့၌ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ ရာသီဥတုမှန်ကန်မျှတမှုကို အထောက်အကူပြုစေရန်အတွက် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းဒေသ စိမ်းလန်းစိုပြည်ရေးလုပ်ငန်းများကို နိုင်ငံတော်က ဦးစားပေး အကောင်အထည်ဖော်လျက်ရှိသည်။

=== တိုင်းဒေသကြီးနှင့်ပြည်နယ်များ ===
{{main|မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ}}
[[File:Burma en.png|thumb|မြန်မာပြည်သည် တိုင်းဒေသကြီး ၇ ခု နှင့် ပြည်နယ် ၇ ခု ရှိသည်။]]
[[ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ|၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ]] မြန်မာနိုင်ငံသည် ပြည်နယ်ခုနှစ်ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးခုနှစ်တိုင်းတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2051.html |title=Administrative divisions |accessdate=2006-07-09 |date=2006-06-29 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |archivedate=11 September 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070911231857/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2051.html }}&lt;/ref&gt; တိုင်းဒေသကြီးများတွင် ဗမာများ အဓိကနေထိုင်ကြပြီး ပြည်နယ်များတွင် မျိုးနွယ်စုတိုင်းရင်သားများ နေထိုင်ကြသည်။ အုပ်ချုပ်ရေးအရမြို့နယ်၊ ရပ်ကွက်နှင့် ကျေးရွာများအဖြစ် ထပ်မံခွဲထားသည်။ အဓိကမြို့ကြီးများ အားခရိုင်နှင့် မြို့နယ်များအဖြစ် ထပ်မံခွဲထားသည်။

==== တိုင်းဒေသကြီးများ ====

* [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]]

* [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]
* [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]
* [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]
* [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]
* [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]
* [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]

==== ပြည်နယ်များ ====

* [[ကချင်ပြည်နယ်]]
* [[ကယားပြည်နယ်‌]]
* [[ကရင်ပြည်နယ်]]
* [[ချင်းပြည်နယ်]]
* [[မွန်ပြည်နယ်]]
* [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]
* [[ရှမ်းပြည်နယ်]]

==== တိုင်းဒေသကြီး၊ ပြည်နယ်၊ ခရိုင်၊ မြို့နယ်စသည်တို့ ခွဲခြားထားပုံ ====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:centre&quot;
|-
! စဉ် !!  တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်!! ခရိုင် !! မြို့နယ် !! မြို့ !!ရပ်ကွက် !! ကျေးရွာအုပ်စု !!  ကျေးရွာ
|-
| ၁ || [[ကချင်ပြည်နယ်]] ||၆|| ၁၈ ||၉ || ၁၄၃||၅၉၇||၂၅၈၃
|-
| ၂ ||  [[ကယားပြည်နယ်]]||၄ ||၇ || ၁ || ၃၁ || ၇၉|| ၆၂၀
|-
| ၃ ||  [[ကရင်ပြည်နယ်]] ||၆||၇ ||၆ || ၇၄ || ၃၇၄ || ၂၁၆၁
|-
| ၄ || [[ချင်းပြည်နယ်]] ||၆
|| ၉ || ၄|| ၃၇ || ၄၇၁ || ၁၃၅၂
|-
| ၅ ||  [[မွန်ပြည်နယ်]] || ၄||၁၀ ||၂ ||၈၀ || ၃၈၃ || ၁၂၀၀
|-
| ၆ || [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] || ၇ || ၁၇ || ၃ || ၁၃၃ || ၁၀၄၀ || ၃၈၆၀
|-
| ၇ ||  [[ရှမ်းပြည်နယ်]]|| ၂၁ || ၅၅ || ၂၀ || ၄၃၂ || ၁၆၂၉ || ၁၅၃၈၇
|-
|၈ ||  [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] || ၆ || ၂၈ || - ||၂၅၄ || ၁၄၂၃ || ၆၄၅၂
|-
| ၉ || [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] ||၁၃
 ||၃၇ || ၃ || ၁၈၇ || ၁၇၆၈ || ၆၀၈၇
|-
| ၁၀ || [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]] || ၄||၁၀ || ၆|| ၈၃ || ၂၆၄||၁၂၃၀
|-
| ၁၁ ||  [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]|| ၇ || ၂၅ || ၁ || ၁၆၃ || ၁၅၄၁ || ၄၇⁠၇၁
|-
| ၁၂ ||  [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] ||၁၁ || ၃၆ || ၂ || ၂၉၇ || ၁၅၉၇ || ၅၄၂၄
|-
| ၁၃ ||  [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] || ၁၄|| ၄၅ || ၁ || ၇၄၂ || ၆၂၀ || ၂၀၈၉
|-
| ၁၄ ||  [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]] || ၈ || ၂၆ || ၇ || ၂၃၅ || ၁၉၁၂ || ၁⁠၁၇၀၁
|-
|  ||  '''စုစုပေါင်း''' ||  '''၁၁၇''' ||  '''၃⁠၃၀''' || '''၆၄''' || '''၂၈၉၁''' || '''၁၃၆၉၈''' || '''၆၄၉၁၇'''
|}

&lt;ref&gt;Bi Weekly  Eleven Journal Vol3  No 43&lt;/ref&gt;

== နိုင်ငံရေးနှင့် အစိုးရ ==
{{main|မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး}}

[[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရ မြန်မာနိုင်ငံသည် [[တစ်ပြည်ထောင်နိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စု]] [[သီးခြားလွှတ်တော်စနစ်|သီးခြားလွှတ်တော်]] [[သမ္မတနိုင်ငံ]]ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်]]သည် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ ခုနှစ်ရွေးကောက်ပွဲ]]၌ မဲစာရင်းမသမာမှုများရှိသည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့ရာ[[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|နိုင်ငံတော်အာဏာကို သိမ်းယူ]]ခဲ့သည်။ ဒုတိယသမ္မတ[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]]ကို ယာယီသမ္မတအဖြစ်ထားရှိခဲ့ပြီး ၂၀၂၁ ဩဂုတ်တွင် မိမိကိုယ်ကို ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web | last=Phillips | first=Kimberley | title=The last thing the Myanmar people need is false hope | website=The Canberra Times | date=20 February 2021 | url=https://www.canberratimes.com.au/story/7133580/the-last-thing-the-myanmar-people-need-is-false-hope/ | access-date=23 February 2021}}&lt;/ref&gt; 

မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို စစ်ခေါင်းဆောင်များက ရေးဆွဲခဲ့သည့်အလျောက် ဥပဒေပြုလွှတ်တော်နေရာများ၏ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းကိုသာမက အခြားအရေးပါသည့် ဌာနနေရာများကိုလည်း တပ်မတော်ကရယူထားသည်။

=== နိုင်ငံရေးယဉ်ကျေးမှု ===
မြန်မာနိုင်ငံတွင် အဓိကပါတီကြီးများမှာ [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]]နှင့် [[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|ရှမ်းအမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] တို့ဖြစ်ကြသည်။ ယင်းတို့၏လှုပ်ရှားမှုများကိုမူ စစ်တပ်မှ တင်းကျပ်စွာ ချုပ်ကိုင်ထားသည်။ အခြား တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများအား ကိုယ်စားပြုသော ပါတီငယ်များလည်းရှိသည်။ နိုင်ငံရေး အတိုက်အခံပြုလုပ်ခြင်းကို ခွင့်ပြုခြင်းမရှိသလောက်ဖြစ်ပြီး ပါတီများစွာမှာ တရားမဝင်အသင်း အဖြစ်ကြေညာထားခြင်ခံရသည်။ &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.nationalreview.com/comment/comment-mccain061103.asp |title=Crisis in Rangoon |accessdate=2006-07-14 |last=McCain |first=John |authorlink=John McCain |date=2003-05-11 |publisher=National Review Online |archivedate=5 September 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080905005524/http://www.nationalreview.com/comment/comment-mccain061103.asp }}&lt;/ref&gt; 

[[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလူ့အခွင့်အရေးစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့|လူ့အခွင့်အရေးစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့]] (''Human Rights Watch'') နှင့် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာရေး အဖွဲ့]] (''Amnesty International'') အပါအဝင် အချို့အဖွဲ့အစည်းများ၏ အဆိုအ‌ရ စစ်အစိုးရ၏ [[လူ့အခွင့်အရေး]]မှတ်တမ်းများမှာ လွန်စွာဆိုးဝါးကြောင်းသိရှိရသည်။ &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://hrw.org/english/docs/2004/09/01/burma9290.htm |title=Statement to the EU Development Committee |accessdate=2006-07-11 |author=Brad Adams |publisher=Human Rights Watch |archivedate=20 June 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060620074005/http://hrw.org/english/docs/2004/09/01/burma9290.htm }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://sciencemode.com/2007/09/28/satellite-images-verify-myanmar-forced-relocations-mounting-military-presence/ |title=Satellite Images Verify Myanmar Forced Relocations, Mounting Military Presence |accessdate=2007-10-01 |publisher=ScienceMode |archivedate=26 February 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080226124205/http://sciencemode.com/2007/09/28/satellite-images-verify-myanmar-forced-relocations-mounting-military-presence/ }}&lt;/ref&gt; လွတ်လပ်သည့် တရားစီရင်ခွင့်မရှိသည့်အပြင် စစ်အစိုးရအား ဆန့်ကျင်သည့် နိုင်ငံရေးအတိုက်အခံမှန်သမျှအားလည်း ခွင့်မပြုချေ။ [[အင်တာနက်]]အသုံးအပြုမှုမှာလည်း များစွာကန့်သတ်ထားပြီး ပြည်သူများဝင်ရောက်ကြည့်ရှု နိုင်သည့် ဝက်ဘ်စာမျက်နှာများ အထူးသဖြင့် နိုင်ငံရေးအတိုက်အခံနှင့် ဒီမိုကရေစီအရေး ဝက်ဘ်စာမျက်နှာများအား ပြည်သူတို့ ဝင်‌ရောက်ကြည့်ရှုနိုင်မှုကို ကန့်သတ်ချုပ်ချယ်ထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.opennetinitiative.net/studies/burma/ |title=Internet Filtering in Burma in 2005: A Country Study |publisher=OpenNet Initiative |accessdate=4 August 2008 |archivedate=19 November 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081119090055/http://www.opennetinitiative.net/studies/burma/ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.burmanet.org/news/2006/06/27/mizzima-news-burma-bans-google-and-gmail-mungpi/#more-4642| title=Burma bans Google and gmail| publisher=BurmaNet News| date=2006-06-27| accessdate=2006-06-28| archivedate=6 July 2006| archiveurl=https://web.archive.org/web/20060706152209/http://www.burmanet.org/news/2006/06/27/mizzima-news-burma-bans-google-and-gmail-mungpi/#more-4642}}&lt;/ref&gt; [[အဓမ္မလုပ်အားပေးစေမှု]]၊ လူကုန်ကူးခြင်းနှင့် [[ကလေးအလုပ်သမားကိစ္စ]]များမှာ နေ့စဉ်ဖြစ်ပျက်လျက်ရှိပြီး နိုင်ငံရေးဆန့်ကျင်မှုမှန်သမျှကို ခွင့်မပြုချေ။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://web.amnesty.org/library/index/ENGASA160201998 |title=Myanmar: 10th anniversary of military repression |accessdate=2006-07-14 |date=1998-08-07 |publisher=Amnesty International |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060824024228/http://web.amnesty.org/library/index/ENGASA160201998 |archivedate=24 August 2006 }}&lt;/ref&gt;

[[၁၉၈၈]] ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်သည် စီးပွားရေးချွတ်ခြုံကျမှုနှင့် နိုင်ငံရေးဖိနှိပ်မှုများအား ဆန္ဒပြသည်ကို ရက်စက်ကြမ်း ကြုတ်စွာ နှိမ်နင်းခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၈ ရက်၊ [[၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး)|ရှစ်လေးလုံးအရေး]]တော်ပုံဟု လူသိများသည့်နေ့တွင် ဆန္ဒပြသူပြည်သူများအား ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။ သို့သော် ယင်းဆန္ဒပြမှုများက ၁၉၉၀ ပြည့်ရွေးကောက်ပွဲများအား လမ်းပွင့်စေခဲ့သည်။ ရလဒ်များကိုမူ စစ်အစိုးရက အသိအမှတ်မပြုခဲ့ချေ။ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်သည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် မဲအားလုံး၏ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် လွှတ်တော်အမတ်နေရာ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်အား နှစ်သုံးဆယ်အတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ်ကျင်းပခဲ့သည့် ၁၉⁠၉၀ ပြည့်နှစ် ရွေးချယ်တင်‌မြောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဒီမိုကရေစီစနစ် ပြန်လည်ထွန်းကားရေး ဆောင်ရွက်ချက်များကြောင့် နိုင်ငံတကာ၏ အားပေးထောက်ခံမှုကို ရရှိခဲ့ပြီး ၁၉⁠၉၁ ခုနှစ်တွင် [[နိုဘဲလ် ငြိမ်းချမ်းရေးဆု|နိုဘယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဆု]]ကို ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။ သူမသည် အကြိမ်ပေါင်းများစွာ နေအိမ်တွင် အကျယ်ချုပ်ကျခံခဲ့ရသည်။ ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ် [[ကိုဖီအန်နန်]]မှ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေထံ တိုက်ရိုက် တောင်းဆိုခြင်းပြုခဲ့သော်လည်း ၂၀⁠၀၆ ခုနှစ် မေ ၂၇ ရက်တွင် စစ်အစိုးရက ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား အိမ်တွင်းအကျယ်ချုပ်ခြင်းကို နောက်တစ်နှစ်ထပ်မံတိုးလိုက်သည်။ [[၁၉၇၅]]ခုနှစ်နိုင်ငံကာကွယ်ရေးဥပဒေအရ နိုင်ငံတော်၏ တရားဝင်လုပ်ပိုင်ခွင့်ဖြင့် ခွင့်ပြုထားခြင်းကိုကျင့်သုံးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |author=''The Irrawaddy'' |url=http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=5797&amp;z=154 |title=Suu Kyi's Detention Extended, Supporters likely to Protest |publisher=''The Irrawaddy'' |date=2006-05-27 |accessdate=2006-05-27 |archivedate=16 January 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090116020020/http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=5797&amp;z=154 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |author=''The Irrawaddy'' |url=http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=5798&amp;z=154 |title=Opposition Condemns Extension of Suu Kyi's Detention |publisher=''The Irrawaddy'' |date=2006-05-27 |accessdate=2006-05-27 |archivedate=16 January 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090116020024/http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=5798&amp;z=154 }}&lt;/ref&gt; စစ်အစိုးရသည် နိုင်ငံတကာ မျက်နှာစာတွင် ဝိုင်းပယ်ခြင်းတိုးမြင့်၍ခံနေရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ လက်ရှိအ‌ခြေအနေကို ၂၀⁠၀၆-ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ပထမဆုံးအကြိမ်[[ကုလသမဂ္ဂ]]တွင် အလွတ်သဘောဆွေးနွေးရန်တင်သွင်းခဲ့ကြသည်။ ၂ဝ⁠ဝ၆-ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် [[ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ|လုံခြုံရေးကောင်စီ]]ဝင် ၁၅ နိုင်ငံအနက် ၁၀ နိုင်ငံတို့က မြန်မာပြည်အရေးကို ကောင်စီ၏ တရားဝင်အဂျင်ဒါတွင် လက်ခံရန်ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite news|author=''The Irrawaddy''|url=http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=6176|title=UN Security Council Puts Burma on Agenda|first=Kim|last=Gamel|publisher=''The Irrawaddy'', 2006-09-16|accessdate=2006-10-11|archivedate=16 January 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090116020029/http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=6176}}&lt;/ref&gt; [[အာဆီယံ]]သည်လည်း မြန်မာအစိုးရနှင့် ပတ်သက်၍ များစွာစိတ်အနှောင့်ယှက်ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဒီမိုကရေစီကိစ္စကို ကိုင်တွယ်ဆုံးဖြတ်ရန် အာဆီယံနိုင်ငံရေး ပါလီမန်တွင်း ကော်မတီတစ်ရပ်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.aseanmp.org/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=1&amp;Itemid=10 |title=About Us |accessdate=2006-07-09 |publisher=ASEAN Inter-Parliamentary Myanmar Caucus |archive-date=4 October 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071004220555/http://www.aseanmp.org/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=1&amp;Itemid=10 }}&lt;/ref&gt;  [[တရုတ်နိုင်ငံ]]ကဲ့သို့သော အဓိကနိုင်ငံကြီးက ထောက်ခံအားပေးနေသ၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင် သိသာထင်ရှားသော ပြောင်းလဲမှုဖြစ်ပေါ်ရန် အလားအလာနည်းပါးလျက်ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ibiblio.org/obl/docs2/Chinese_MM_Eco.pdf |title=The Political Economy of China-Myanmar Relations: Strategic and Economic Dimensions |accessdate=2006-07-14 |last=Poon |first=Khim Shee |date= |year=2002 | format=PDF |publisher=Ritsumeikan University}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nwc.navy.mil/press/review/2002/spring/art3-sp2.htm|title=Burma and Superpower Rivalries in the Asia-Pacific|accessdate=2006-07-16|last=Selth|first=Andrew|year=Spring 2002|publisher=Naval War College Review|archivedate=13 December 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061213095403/http://www.nwc.navy.mil/press/Review/2002/spring/art3-sp2.htm}}&lt;/ref&gt;

=== နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေးနှင့်စစ်ရေးကိစ္စများ ===
{{main|မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒနှင့် ဆက်ဆံရေး}}
[[File:Clinton and Aung San Suu Kyi after having dinner.jpg|right|thumb|220px|အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဟီလာရီကလင်တန်နှင့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]
မြန်မာနိုင်ငံ၏ အထူးသဖြင့် အနောက်နိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံရေးမှာ တင်းမာလျက်ရှိသော အခြေအနေမှ ယခု ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံ အဖြစ် ဒီမိုကရေစီစနစ်သို့ အသွင်ကူးပြောင်း လာသောအခါ ယခင်ကထက် ဆက်ဆံရေး အဆင်ပြေလာပြီဖြစ်သည်။ [[အမေရိကန်နိုင်ငံ]]သည် မြန်မာနိုင်ငံအား ကျယ်ပြန့်သော ပိတ်ဆို့ဒဏ်ခတ်မှုများကို ၁၉၈၈ ခုနှစ်အရေးတော်ပုံအပြီးနှင့် [[၁၉၉၀|၁၉⁠၉၀]] ပြည့်ရွေးကောင်ပွဲများအပြီးတွင် ကျင့်သုံးခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှုများကို ဖြေလျှော့လာနေပြီဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.congress.gov/cgi-bin/bdquery/z?d108:SN01182:@@@L&amp;summ2=m&amp; |title=Burma Freedom and Democracy Act of 2003 |publisher=United States Library of Congress |accessdate=2007-02-04 |date=2003-06-04 |archivedate=25 January 2004 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040125044621/http://www.congress.gov/cgi-bin/bdquery/z?d108%3ASN01182%3A%40%40%40L&amp;summ2=m&amp; }}&lt;/ref&gt; အလားတူပင် [[ဥရောပသမဂ္ဂ]] (အီးယူ) သည်လည်း ပိတ်ဆို့မှုတွင် လက်နက်ရောင်းချခြင်း [[ပိတ်ဆို့မှု]]၊ ကုန်သွယ်မှုဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးပိတ်ဆို့မှုနှင့် အတူလူသားချင်းစာနာ ထောင်ထားမှုကူညီပံ့ပိုးမှုမှ လွဲ၍ အခြားကူညီထောက်ပံ့မှုအားလုံးကို ပိတ်ဆို့ထားရှိခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ လက်နက်ရောင်းချခြင်းမှလွဲ၍ အခြားပိတ်ဆို့မှု အများအပြားကို ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့ပြီဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;EU&quot;&gt;{{cite web |url=http://ec.europa.eu/comm/external_relations/myanmar/intro/index.htm |title=The EU’s relations with Burma / Myanmar |accessdate=2006-07-13 |publisher=European Union |archivedate=25 July 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060725000750/http://ec.europa.eu/comm/external_relations/myanmar/intro/index.htm }}&lt;/ref&gt; အမေရိကန်နှင့် ဥရောပအစိုးရတို့၏ ပိတ်ဆို့မှုများ၊ သပိတ်မှောက်မှုနှင့် မြန်မာဒီမိုကရေစီအရေးလှုပ်ရှားမှုများအား ပံ့ပိုးပေးကြသည့်အဖွဲ့များ၏ တိုက်ရိုက်ဖိအားပေးမှုများကြောင့် အမေရိကန်နှင့် ဥရောပကုမ္ပဏီများ မြန်မာနိုင်ငံမှ ထွက်ခွာသွားခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ဟာကွက် ပျော့ကွက်များ ကြောင့် အနောက်နိုင်ငံ ကုမ္ပဏီအချို့ ကျန်ရှိသေးလျက်ရှိသည်။ သို့သော် အာရှကုမ္ပဏီများကမူ သဘာဝသယံဇာတထုတ်လုပ်မှုလုပ်ငန်းများတွင် ရင်းနှီးမြှပ်နှံမူအသစ်များပါ ထပ်ပံတိုးချဲ့ကြပြီး ဆက်လက်၍ လုပ်ငန်းများလုပ်ကိုင်ကြရန် သာမန်အားဖြင့် ဆန္ဒရှိကြဆဲဖြစ်သည်။ ပြင်သစ်ရေနံကုမ္ပဏီတိုတယ်သည် မြန်မာနိုင်ငံအား အားယူမှ ပိတ်ဆို့သည့်ကြားထဲက မြန်မာပြည်နှင့် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]ကို သွယ်တန်းထားသော ရတနာဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်းကို အောင်မြင်စွာ လည်ပတ်စေနိုင်ခဲ့သည်။ တိုတယ်ကုမ္ပဏီသည် ယခုအခါတွင် ဘယ်လ်ဂျီယံနှင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံတရားရုံးများတွင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရတနာဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်းတည်ဆောက်စဉ်အခါက မြန်မာအရပ်သားများအား အဓမ္မအသုံးချခဲ့သည်ကို မသိကျိုးကျွန် ပြုလုပ်ခဲ့မှုများ ကြောင့် အမှုရင်ဆိုင်ရလျက်ရှိသည်။ နားလည်တတ်သူများက ပိုက်လိုင်းတစ်လျှောက်ကျူးလွန်ခဲ့သော လူ့အခွင့်အရေးချိုး ဖောက်မှုများသည် တပ်မတော်မှ လုပ်ငန်းအကောင်အထည်ဖော်ရာတွင် ကူညီပံ့ပိုးခဲ့ပြီး တိုတယ်ကုမ္ပဏီနှင့် ယင်း၏ လုပ်ငန်း ဆောင်ရွက်ရာတွင် အမေရိကန်အကျိုးတူလုပ်ငန်း ဆောင်ရွက်ဘက် ချက်ဗရွန်ကုမ္ပဏီတို့၌ တိုက်ရိုက်တာဝန်ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ ချယ်ဗရွန်မှ မဝယ်ယူမီ ရှေ့က ယူနိုကယ်ကုမ္ပဏီသည်လည်း ဒေါ်လာ သန်းနှင့် ချီ၍လျော်ကြေးပေးခဲ့ရပြီး ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|lastname=Horsley |firstname=William |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/3761022.stm |title=Dilemma of dealing with Burma |publisher=BBC News|date=2004-10-20 |accessdate=2004-11-02 }}&lt;/ref&gt; အမေရိကန်ဦးဆောင်သည့် ဒဏ်ခတ်အရေးယူမှုများသည် စစ်ခေါင်းဆောင်များနှင့် အရပ်သားများ မည်သူ့အား ထိခိုက်သည် ဆိုသည်မှာ အငြင်းပွားစရာမလိုပဲ ထင်သာမြင်သာရှိလှသည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုကြောင့် ယခင်စစ်ခေါင်းဆောင်များမှာ ထိခိုက်မှုမရှိသည့်အပြင် ချမ်းသာမြဲဖြစ်ပြီး၊ ပိတ်ဆို့ အရေးယူမှုကြောင့် မြန်မာပြည်သူလူထုကြီးသာ ဆင်းရဲကျပ်တည်းလျက်ရှိပြီး အလုပ်အကိုင်နှင့် လခကောင်း⁠ကောင်းရသော ပြည်ပနိုင်ငံများသို့သာ သွားရောက်အလုပ်လုပ်ကိုင်လျက်ရှိကြသည်။

၂၀၁၀ ခုနှစ် ဒီမိုကရေစီ အရပ်သားအစိုးရတက်လာပြီးနောက်ပိုင်း နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေးပိုမိုကောင်းမွန်လာခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ပထမဦးဆုံး အာဆီယံ ဥက္ကဋ္ဌ ရာထူးကို လွှဲယူနိုင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၄ ခုနှစ် မေလနှင့် နိုဝင်ဘာလများတွင် အာဆီယံထိပ်သီးအစည်းအဝေးပွဲများကို အောင်မြင်စွာ အိမ်ရှင်နိုင်ငံအဖြစ် လက်ခံကျင်းပနိုင်ခဲ့သည်။ 

=== စစ်တပ် ===
မြန်မာစစ်တပ်ကို [[တပ်မတော်]]ဟု သိရှိကြပြီး မြန်မာ့ကြည်းတပ်တွင် စစ်သည်အင်အား ၄၉၂,၀⁠၀၀ ကျော်ရှိသည်‌။&lt;ref name=&quot;CIA&quot;/&gt; မြန်မာတပ်မတော်တွင် [[တပ်မတော် (ကြည်း)]]၊ [[တပ်မတော် (ရေ)]]၊ [[တပ်မတော် (လေ)]] တပ်ဖွဲ့များပါဝင်ကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံသည် ၎င်း၏ တပ်သားအရေအတွက်အရ ကမ္ဘာ့အဆင့် ၁၂ တွင် ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.commondreams.org/headlines05/0607-03.htm |title=World Military Spending Topped US$1 trillion in 2004 |accessdate=2006-07-19 |last=Starck |first=Peter |date=2005-06-07 |work=Reuters |publisher=Common Dreams NewsCenter |archivedate=20 June 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060620161837/http://www.commondreams.org/headlines05/0607-03.htm }}&lt;/ref&gt; စစ်တပ်သည် တိုင်းပြည်တွင် အထူးပင် အ‌ရှိန်အဝါကြီးမားသည်‌။&lt;ref name=&quot;CIA&quot;/&gt; နိုင်ငံတော်၏ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန နှင့် နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန တို့ကို တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် မှ ခန့်ထားရသည်။ &lt;ref name=&quot;CIA&quot;/&gt; မြန်မာ့စစ်အသုံးစရိတ်မှာ ၂၀၁၂−၂၀၁၃ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်အတွက် ၁၄.၄ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Defense &amp; Security Intelligence &amp; Analysis: IHS Jane's {{!}} IHS&lt;!-- Bot generated title --&gt; |url=http://articles.janes.com/articles/Janes-Sentinel-Security-Assessment-Southeast-Asia/Defence-budget-Myanmar.html |access-date=25 June 2012 |archive-date=2 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402185336/http://articles.janes.com/articles/Janes-Sentinel-Security-Assessment-Southeast-Asia/Defence-budget-Myanmar.html }}&lt;/ref&gt;

== စီးပွားရေး ==
{{main|မြန်မာနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး}}
[[File:Silk designs, Mandalay, Myanmar.jpg|thumb|နိုင်ငံခြားခရီးသည်များ ဝယ်ယူနိုင်ရန် မန္တလေးရှိ souvenir ဆိုင်အချို့တွင် တင်ထားသည့် ပိုးဖျင်အင်္ကျီများ]]

မြန်မာနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အဆင်းရဲဆုံးနိုင်ငံများစာရင်းဝင် နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဆယ်စုနှစ်များစွာစီးပွားဆုတ်ယုတ်မှု၊ စီမံခန့်ခွဲမှု မှားယွင်းခြင်းနှင့် စီးပွားရေးအရ၊ နိုင်ငံရေးအရ တားဆီးပိတ်ဆို့မှုဒဏ် ခံနေရသည်။  မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဂျီဒီပီတိုးတက်နှုန်း (GDP) မှာ နှစ်စဉ် ၂.၉ ရာခိုင်းနှုန်းသာရှိသည်။&lt;ref name=&quot;CIA&quot;/&gt; မဟာမဲခေါင်မြစ်ဝှမ်း ဒေသခွဲနိုင်ငံများတွင် တိုးတက်မှု အနိမ့်ဆုံးဖြစ်သည်။

[[၁၉၄၈]] ခုနှစ်တွင် ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီအစိုးရကို ဖွဲ့စည်းပြီးနောက်ဝန်ကြီးချုပ်[[နု၊ ဦး|ဦးနု]]သည် မြန်မာနိုင်ငံကို သာယာဝပြောသည့် ပြည်တော်သာနိုင်ငံတော်အဖြစ် ထူထောင်ရန် အားထုတ်ခဲ့သည်။ ဦးနု အစိုးရသည် နှစ်⁠နှစ်တာ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးမှုစီမံကိန်းကို ချမှတ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ချေ။ ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်းဦးဆောင်သည့် စစ်အစိုးရက [[၁၉၆၂]] ခုနှစ်တွင် အာဏာသိမ်းယူအပြီးတွင် [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်|မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်စနစ်]]ကို အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www2.sjsu.edu/faculty/watkins/burma.htm |title=Political and Economic History of Myanmar (Burma) Economics |accessdate=2006-07-08 |last=Watkins |first=Thayer |publisher=San José State University |archivedate=26 May 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060526144053/http://www2.sjsu.edu/faculty/watkins/burma.htm }}&lt;/ref&gt; လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းမှလွဲ၍ စက်မှုလက်မှုကဏ္ဍအားလုံးကို ပြည်သူပိုင်သိမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် အစိုးရသည် စီးပွားရေးချုပ်ကိုင်မှုများကို  ‌လျှော့ချခဲ့သည်။ ပုဂ္ဂလိကပိုင် လုပ်ငန်းများအား အတင့်အသင့် တိုးချဲ့ခွင့်၊ နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ခွင့်ပြုခဲ့သောကြောင့် နိုင်ငံအတွက် လိုအပ်နေသည့် နိုင်ငံခြားဝင်ငွေများ ရရှိခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite book | author=Stephen Codrington | year=2005 | title=Planet geography | url=https://archive.org/details/planetgeography0000codr | publisher =Solid Star Press | pages =[https://archive.org/details/planetgeography0000codr/page/559 559] | ID=ISBN 0-9579819-3-7}}&lt;/ref&gt; သို့သော်လည်း အမြတ်စွန်းများသော ကျောက်မျက်ရတနာ၊ ရေနံနှင့် သစ်လုပ်ငန်းကိုမူ ဆက်လက်၍ တင်းကျပ်စွာ ထိန်းချုပ်ထားဆဲဖြစ်သည်။ နိုင်ငံခြားကုမ္ပဏီများမှာ မြန်မာ့သယံဇာတများအားထုတ်လုပ်နိုင်ရန် အစိုးရနှင့် အကျိုးတူဖက်စပ်လုပ်ငန်းများ ထူထောင်ကာဝင်ရောက်နေရာယူကြသည်။

[[File:Blethrow Inle2.JPG|thumb|‌အင်းလေးကန်ရှိ ရေပေါ်ဈေး။]]

မြန်မာနိုင်ငံသည် ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် ဖွံ့ဖြိုးမှုအနည်းဆုံးတိုင်းပြည်များစာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခြင်းခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |date=2005 |url=http://www.un.org/special-rep/ohrlls/ldc/list.htm |title=List of Least Developed Countries |publisher=UN-OHRLLS |archiveurl=https://archive.today/20120530015845/http://www.un.org/special-rep/ohrlls/ldc/list.htm |archivedate=30 May 2012 |accessdate=3 August 2008 }}&lt;/ref&gt; ၁၉၉၂ ခုနှစ်မှစ၍ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲဖြစ်လာပြီး နောက်တွင် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်းကို အားပေးခဲ့သည်။ သို့သော်နှစ်စဉ်ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည် သွားရောက်လည်ပတ်မှုမှာ ဦးရေ ၇၅ဝ,ဝ⁠ဝဝ ပင် မပြည့်ပါ။ မကြာမီနှစ်များက တရုတ်နှင့်အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့သည် စီးပွားရေးအကျိုးအတွက်ငှာ စစ်အစိုးရနှင့်ဆက်နွယ်မှုများကို အားဖြည့်ရန်ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။ သို့သော် အမေရိကန်၊ အီးယူနှင့် ကနေဒါနိုင်ငံတို့က ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် ကုန်သွယ်ရေးပိတ်ပင်မှုများကို ချမှတ်လာကြသည်။ အဓိကနိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှာ တရုတ်၊ စင်ကာပူ၊ တောင်ကိုရီးယား၊ အိန္ဒိယနှင့် ထိုင်းတို့မှဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news | first =David | last =Fullbrook | url =http://www.atimes.com/atimes/Southeast_Asia/FK04Ae03.html | title =So long US, hello China, India | publisher =Asia Times | date =2004-11-04 | accessdate =2006-07-14 | archivedate =6 July 2008 | archiveurl =https://web.archive.org/web/20080706173031/http://www.atimes.com/atimes/Southeast_Asia/FK04Ae03.html }}&lt;/ref&gt;

ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် အချမ်းသာဆုံးနိုင်ငံဖြစ်ခဲ့သည်။။&lt;ref name=&quot;steinberg&quot;/&gt; ထစ်ချိန်က မြန်မာနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာတွင် ဆန်တင်ပို့မှု အများဆုံးနိုင်ငံဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှတို့ အုပ်ချုပ်စဉ်အခါက ရေနံကို ဘီအိုစီကုမ္ပဏီမှတစ်ဆင့် တင်ပို့ရောင်းချခဲ့သည်။ မြန်မာပြည်အနေနှင့် လူအားအရင်းအမြစ်နှင့် သဘာဝသယံဇာတများကိုပါ ပိုင်ဆိုင်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ကျွန်းသစ် ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းကို မြန်မာနိုင်ငံမှ ထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံတွင် စာတတ်မြောက်သည့် လူဦးရေမှာလည်း မြင့်မားလှသည်။&lt;ref name=&quot;steinberg&quot;/&gt; ထိုအချိန်က မြန်မာနိုင်ငံသည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုလမ်းကြောင်းသို့ အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ဦးတည်လျှောက်လှမ်းလျက်ရှိခဲ့သည်ဟု အများက ယုံကြည်လက်ခံခဲ့ကြသည်။

ယနေ့မြန်မာနိုင်ငံသည် အခြေခံ အဆောက်အအုံ လုံလောက်မှု မရှိသေးပေ။ ကုန်စည်များကို ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းတစ်လျှောက်နှင့် ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်မှတစ်ဆင့် ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားကြပြီး နယ်စပ်လမ်းကြောင်းမှပင် တရားမဝင်မူးယစ်ဆေးဝါးများအား ပြည်ပသို့ မှောင်ခိုတင်ပို့ကြသည်။  ရထားသံလမ်းများမှာလည်း ဟောင်းနွမ်း၊ ဆွေးမြေ့လျက်ရှိပြီး ၁၉⁠၉၀ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ချိန်မှစ၍ မွန်းမံပြင်တင်မှု မရှိသလောက်ပင် ဖြစ်သည်။ &lt;ref name=&quot;idea&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.idea.int/asia_pacific/burma/upload/chap3.pdf |title=Challenges to Democratization in Burma |accessdate=2006-07-12 |year=2001 |month=November |format=PDF |publisher=International IDEA |archivedate=23 July 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060723083624/http://www.idea.int/asia_pacific/burma/upload/chap3.pdf }}&lt;/ref&gt; အဝေးပြေးလမ်းမကြီးများမှာလည်း မြို့ကြီးများမှလွဲ၍ သေချာခင်းထားခြင်းမရှိချေ။ ရန်ကုန်အပါအဝင် နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးတွင် လျှပ်စစ်မီး ပြတ်တောက်လျက်ရှိသည်။ &lt;ref name=&quot;idea&quot;/&gt; မြန်မာနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာတွင် ဘိန်းထုတ်လုပ်မှု ဒုတိယအမြင့်ဆုံး နိုင်ငံဖြစ်ပြီး၊ ကမ္ဘာ့ထုတ်လုပ်မှု၏ ၈ ရာခိုင်နှုန်းမှာ မြန်မာနိုင်ငံမှဖြစ်ပြီး အမ်ဖက်တမင်း စိတ်ကြွဆေးပြား အပါအဝင်မူးယစ်ဆေးဝါးအဓိက မြစ်ဖျားခံရာလည်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.unodc.org/pdf/myanmar/myanmar_country_profile_2005.pdf |title=Myanmar Country Profile |accessdate=2006-07-09 |year=2005 |month=December |format=PDF |work=Office on Drugs and Crime | pages=5–6 | publisher=United Nations}}&lt;/ref&gt; အခြားစီးပွားရေးလုပ်ငန်းများတွင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး ထွက်ကုန်ပစ္စည်းများ၊ ယက္ကန်းနှင့် အထည်အလိပ်၊ သစ်ထုတ်လုပ်ရေး၊ ဆောက်လုပ်ရေးပစ္စည်းများ၊ ကျောက်မျက်ရတနာနှင့် သတ္တုတူးဖော်ရေး၊ ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့လုပ်ငန်းများ ပါဝင်သည်။

=== စိုက်ပျိုးရေး ===
အဓိကကျသော စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်မှာ ဆန်စပါး ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံ၏ စိုက်ပျိုးမြေစုစုပေါင်း၏ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်တွင် စိုက်ပျိုးသည်။ ဆန်စပါးသည် စုစုပေါင်းသီးနှံထုတ်လုပ်မှု အလေးချိန်အားဖြင့် ၉၇ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ရှိသည်။ ၁၉၆၆ နှင့် ၁၉⁠၉၇ ခုနှစ်အတွင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဆန်စပါးသုတေသနဌာနနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုအရ ခေတ်မီဆန်မျိုးရင်းပေါင်း ၅၂ မျိုးအား ဖြန့်ဖြူးခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် ဆန်စပါးထုတ်လုပ်မှုကို ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် တန်ချိန် ၁၄ သန်းနှင့် ၁၉⁠၉၆ ခုနှစ်တွင် ခေတ်မီမျိုးစပါးများကို နိုင်ငံ၏ ထက်ဝက်ရှိ လယ်ကွင်းများစီသို့ ဖြန့်ကျက်စိုက်ပျိုးနိုင်ခဲ့ပြီး ရေသွင်းစိုက်ပျိုးမြေ၏ ၉၈ ရာခိုင်နှုန်းထိစိုက်ပျိုးနိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[http://www.irri.org/media/facts/pdfs/myanmar.pdf Myanmar and IRRI] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050907011925/http://www.irri.org/media/facts/pdfs/myanmar.pdf |date=7 September 2005 }}|21.2&amp;nbsp;KiB&lt;!-- application/pdf, 21800 bytes --&gt;, Facts About Cooperation, International Rice Research Institute. Retrieved on 2007-09-25.&lt;/ref&gt; မြန်မာ့စီးပွားရေးကဏ္ဍတွင် ခေတ်မှီနည်းပညာ ကျွမ်းကျင်သူ ပညာတတ်လုပ်သားအင်အားချို့တဲ့ခြင်းမှာ ကြီးထွားလျက်ရှိသည့် ပြဿနာတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite book | first=Ian | last=Brown | year=2005 | title=A Colonial Economy In Crisis | url=https://archive.org/details/colonialeconomyi0000brow | publisher =Routledge | id=ISBN 0-415-30580-2}}&lt;/ref&gt;

== လူမှုပထဝီဝင် ==
=== လူဦးရေပျံ့နှံ့နေထိုင်မှု ===
[[File:Downtownflatsyangon.jpg|thumb|ရန်ကုန်မြို့တွင်း ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းဈေး မျက်နှာချင်းဆိုင်မှ တိုက်ခန်း။ ရန်ကုန်မြို့၏ လူဦးရေအများစုသည် လူနေထူထပ်သည့် တိုက်ခန်းများတွင် နေထိုင်ကြသည်။]]

ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်အတွင်း တိုင်းရင်းသားလူမျိုးပေါင်း ၁၃၅  မျိုးကျော်နေထိုင်ပြီး အဓိကအားဖြင့် ကချင်၊ ကယား၊ ကရင်၊ ချင်း၊ ဗမာ၊ မွန်၊ ရခိုင်နှင့်ရှမ်းစသည့် မျိုးနွယ်စုများ မှီတင်းနေထိုင်ကြသည်။ ၁၉⁠၉၈-၉⁠၉ခုနှစ်စာရင်းများအရ လူဦးရေ ၄၇ ဒသမ ၂၅ သန်းရှိပြီး လူဦးရေတိုးနှုန်းမှာ ၁ ဒသမ ၈၄ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်သည်။ ၁-၁ဝ–၂ဝ၁ဝ ရက်နေ့ရှိ ခန့်မှန်းလူဦးရေမှာ ၅၉ ဒသမ ၇၈ သန်းရှိသည်။ အမျိုးသားဦးရေ ၂၉ ဒသမ ၇၂ သန်းနှင့် အမျိုးသမီးဦးရေ ၃ဝ ဒသမ ဝ၆ သန်းရှိသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်အကြောင်းအရာ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၅၁,၄၈၆,၂၅၃ ယောက် ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လူဦးရေ၏ (၃၉.၈) ရာခိုင်နှုန်းသည် အသက် (၁၅) နှစ်မှ (၃၅) နှစ် အရွယ် လူငယ်များ ဖြစ်သည်။

မြန်မာနိုင်ငံ၏ [[လူဦးရေ]]သည် သန်း ၄၀ မှ ၅၅ သန်းခန့်ရှိသည်‌။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.unescap.org/esid/psis/population/popin/profiles/myn.asp |title=POPULATION AND SOCIAL INTEGRATION SECTION (PSIS) |publisher=UN Economic and Social Commission for Asia and the Pacific |accessdate=3 August 2008 |archivedate=13 June 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080613225756/http://www.unescap.org/esid/psis/population/popin/profiles/myn.asp }}&lt;/ref&gt; လက်ရှိလူဦးရေစစ်တမ်းမှာ ခန့်မှန်းခြေမျှသာဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့် ဆိုသော် စစ်အစိုးရ၏ ပြည်ထဲရေးနှင့် [[သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန]]မှ [[၁၉၈၃]] ခုနှစ်တွင် ကောက်ယူခဲ့သည့် မပြီးပြည့်စုံသော စစ်တမ်းပေါ်တွင် အခြေခံထားသောကြောင့် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ibiblio.org/obl/docs/Considered_responses-2.pdf | title=Conflict and Displacement in Karenni: The Need for Considered Responses |accessdate=2006-07-13 |year=2000 | month=May | format=PDF |publisher=Burma Ethnic Research Group}}&lt;/ref&gt; [[၁၉၃ဝ]] ခုနှစ်မှစ၍ တိကျခိုင်လုံသော ပြည်လုံးကျွတ်စစ်တမ်း ကောက်ယူခဲ့ခြင်း မရှိချေ။ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]တွင် ရွှေ့ပြောင်းအလုပ်သမား ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းမှာ မြန်မာနိုင်ငံမှဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://web.amnesty.org/library/index/ENGASA390012005 |title=Thailand: The Plight of Burmese Migrant Workers |accessdate=2006-07-13 |date=2006-06-08 |publisher=Amnesty International |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060323221003/http://web.amnesty.org/library/index/ENGASA390012005 |archivedate=23 March 2006 }}&lt;/ref&gt; မြန်မာနိုင်ငံ၏ လူဦးရေသိပ်သည်းနှုန်းမှာ တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်ပြီး [[အရှေ့တောင်အာရှ]]တွင် လူဦးရေထူထပ်မှု အနည်းဆုံးနိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်သည်။ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယ]]မြန်မာနယ်စပ်၊ [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ|ဘင်္ဂလားဒေရှ်]]မြန်မာနယ်စပ်နှင့် [[ထိုင်းနိုင်ငံ|ထိုင်း]]မြန်မာနယ်စပ်များတစ်လျှောက်တွင် ဒုက္ခသည်စခန်းများရှိနေပြီး ထောင်ပေါင်းများစွာမှာလည်း [[မလေးရှားနိုင်ငံ]]တွင် ရှိလေသည်။ လျှော့⁠လျှော့ပေါ့ပေါ့ တွက်သည်ဆိုဦးတော့၊ တိုင်းတစ်ပါးရောက် မြန်မာဒုက္ခသည်ဦးရေ ၂၉၅,၈ဝ⁠ဝ ကျော်ရှိနိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းရပြီး အများစုမှာ ကရင်နှင့် ကရင်နီများဖြစ်ကြလေသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.unhcr.org/cgi-bin/texis/vtx/publ/opendoc.pdf?tbl=PUBL&amp;id=449676844 | title=Myanmar Refugees in South East Asia |accessdate=2006-07-13 |year=2006 | month=April | format=PDF |publisher=UNHCR}}&lt;/ref&gt;

=== မျိုးနွယ်စုများ ===
{{main|မြန်မာတိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်များ}}
မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူမျိုးနွယ်စုများမှာ များစွာကွဲပြားခြားနားကြသည်။ အစိုးရက လူမျိုးပေါင်း ၁၃၅ မျိုးအား တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသော်လည်း လက်တွေ့မှာမူ အနည်းဆုံး ၁၀၈ မျိုးရှိနိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ &lt;ref name=&quot;Gordon 2005&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=MM |title=Languages of Myanmar |accessdate=2006-07-14 |last=Gordon |first=Raymond G., Jr. |year=2005 |publisher=SIL International}}&lt;/ref&gt; [[ဗမာလူမျိုး]] သည် လူဦးရေ၏ ၆၈ ရာခိုင်နှုန်းရှိသည်။ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းသည် [[ရှမ်းလူမျိုး]] ဖြစ်ပြီ၊ [[ကရင်လူမျိုး]] သည် ၇ ရာခိုင်နှုန်းရှိသည်။&lt;ref name=&quot;statedept&quot;/&gt; [[ရခိုင်လူမျိုး]]  သည် ၄ ရာခိုင်နှုန်းရှိသည်။ ပင်လယ်ရပ်ခြား [[တရုတ်လူမျိုး]]မှာ ၃ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါးရှိသည်။&lt;ref name=&quot;statedept&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | author=Mya Than | editor=Leo Suryadinata | year=1997 | title=Ethnic Chinese As Southeast Asians | id=ISBN}}&lt;/ref&gt; [[မွန်လူမျိုး]]များမှာ ၂ ရာခိုင်နှုန်းရှိသည်‌။&lt;ref name=&quot;statedept&quot;/&gt; ကျန်မျိုးနွယ်စုများမှာ [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]]၊ [[ချင်းလူမျိုး|ချင်း]]၊ အိန္ဒိယနွယ်ဖွားနှင့် အခြားသော လူနည်းစု အုပ်စုများဖြစ်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;statedept&quot;/&gt;

[[File:Karen Padaung Girl Portrait.jpg|thumb|မြန်မာပြည်ရှိ တိုင်းရင်းသားများအနက် လူမျိုးတစ်မျိုးဖြစ်သည့် [[ပဒေါင်လူမျိုး]] မိန်းကလေး။]]

=== ဘာသာစကားများ ===
{{main|မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာအက္ခရာ}}
မြန်မာနိုင်ငံတွင် အဓိကအားဖြင့် ဘာသာစကားအုပ်စုကြီး လေးမျိုးရှိသည်။&lt;ref name=&quot;ethno&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.ethnologue.com/show_family.asp?subid=90150 |title=Language Family Trees: Sino-Tibetan |accessdate=2006-07-09 |last=Gordon |first=Raymond G., Jr. |year=2005 |work=Ethnologue: Languages of the World, Fifteenth edition |publisher=SIL International}}&lt;/ref&gt; ၎င်းတို့မှာ တရုတ်-တိဗက်၊ ဩစတြိုနီးရှန်း၊ တိုင်းကဒိုင်နှင့် အင်ဒို-ဥရောပတို့ဖြစ်ကြသည်‌။&lt;ref name=&quot;ethnologue_myanmar&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=MM |title=Languages of Myanmar |accessdate=2007-01-13 |last=Gordon |first=Raymond G., Jr. |year=2005 |work=Ethnologue: Languages of the World, Fifteenth edition |publisher=SIL International}}&lt;/ref&gt; တရုတ်-တိဗက်သည် အကျယ်ပြန့်ဆုံးအသုံးပြုသော ဘာသာစကားဖြစ်သည်။ ယင်းတွင် [[မြန်မာဘာသာစကား|ဗမာ]]၊ [[ကရင်ဘာသာ|ကရင်]]၊ [[ကချင်ဘာသာ|ကချင်]]၊ [[ချင်းဘာသာ|ချင်း]]နှင့် [[တရုတ်ဘာသာ]]များ ပါဝင်သည်။ တိုင်-ကဒိုင်ဘာသာတွင် အဓိကမှာ [[ရှမ်းဘာသာ]]ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အဓိကပြောဆိုသည့် ဩစတြိုနီးရှန်းစကားမှာ [[မွန်ဘာသာ]]ဖြစ်သည်။ အဓိကကျသော အင်ဒို-ဥရောပဘာသာစကားနှစ်မျိုးမှာ ဗုဒ္ဓဘာသာ စာပေသုံး[[ပါဠိဘာသာ]]နှင့် [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာ]]တို့ဖြစ်သည်။

[[မြန်မာဘာသာစကား]]သည် [[ဗမာ]]တို့၏ မိခင်ဘာသာစကားနှင့် ရုံးသုံးဘာသာစကားများ ဖြစ်ပြီး တိဗက်နှင့် တရုတ်ဘာသာစကားများနှင့်လည်း နီးစပ်လေသည်။&lt;ref name=&quot;Gordon 2005&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ethno&quot;/&gt; ဗျည်းအက္ခရာ ရေးသားပုံစနစ်မှာ လခြမ်းပုံနှင့် စက်ဝိုင်းပုံများကို အခြေထားသော မွန်အက္ခရာစနစ်မှ ဆင်းသက်လာသည်။ [[မြန်မာအက္ခရာ]]အရေးအသားတွင် မွန်ပုံစံကို အခြေခံထားပြီး [[မွန်အက္ခရာ]]စနစ်သည် ၇၀၀ ပြည့်နှစ်က တောင်ပိုင်း[[ဗြဟ္မိအက္ခရာ]]စနစ်ပေါ်တွင် အခြေခံထားလေသည်။ ရှေးအကျဆုံးမြန်မာအရေးအသားကို လွန်ခဲ့သည့် နှစ် ၁၀⁠၀၀ ကျော်လောက်က တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဤအရေးအသားစနစ်ကို ထေရဝါဒ[[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၏ ကျမ်းဂံများ ရေးသားရာတွင် သုံးသည်။ [[ပါဠိ]]စာပေရေးသားရာတွင်လည်း အသုံးပြုသည်။ ရှမ်း၊ ကရင်နှင့် ကယားစာပေများ ရေးသားရာတွင်လည်း  မြန်မာအက္ခရာများနှင့်အတူ သီးခြားတီထွင်ထားသော ဗျည်းအက္ခရာများ၊ အသံထွက်ပြ သင်္ကေတများကိုလည်း အသုံးပြုထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://lwinmoe.friendsofburma.org/doc/myanmar_extension.pdf |title=Proposal for encoding characters for Myanmar minority languages in the UCS |accessdate=2006-07-09 |date=2006-04-02 |format=PDF |publisher=International Organization for Standardization |archivedate=23 July 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060723083627/http://lwinmoe.friendsofburma.org/doc/myanmar_extension.pdf }}&lt;/ref&gt; မြန်မာစကားသည် အရိုအသေပြုသုံးနှုန်းခြင်းနှင့် အသက်အရွယ်အလိုက်‌ပြောဆိုသုံးနှုန်းရခြင်းများပါဝင်သည်။&lt;ref name=&quot;Myam-ma&quot;/&gt; မြန်မာလူမှုရေးစနစ်သည် ပညာရေးကိုအလေးပေးသည်။ ကျေးရွာများတွင် [[လောကီပညာ]]များကို [[ဘုန်းကြီးကျောင်း|ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း]]များ၌ သင်ယူကြရသည်။ နိုင်ငံတော်က ဖွင့်လှစ်သည့် အစိုးရ ကျောင်းများက အလယ်တန်းများနှင့် အထက်တန်းပညာများအား တာဝန်ယူသင်ကြားပေးသည်။

=== ပညာရေး ===
{{main|မြန်မာနိုင်ငံ ပညာရေးစနစ်}}
ယူနက်စ်ကို (UNESCO) စာရင်းအင်းဌာန၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားဝင်[[စာတတ်မြောက်မှုနှုန်း|စာတတ်မြောက်နှုန်း]]မှာ [[၂၀⁠၀၀]] ပြည့်နှစ်က ၈၉.၉ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.uis.unesco.org/TEMPLATE/html/Exceltables/education/Literacy_Regional_April2006.xls |title=Adult (15+) Literacy Rates and Illiterate Population by Region and Gender for |accessdate=2006-07-13 |year=2006 |month=April |format=XLS |publisher=UNESCO Institute of Statistics |archivedate=25 June 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070625071529/http://www.uis.unesco.org/TEMPLATE/html/Exceltables/education/Literacy_Regional_April2006.xls }}&lt;/ref&gt; မြန်မာနိုင်ငံသည် သမိုင်းအစဉ်အဆက်ကတည်းက စာတတ်မြောက်နှုန်း မြင့်မားခဲ့သည်။ သို့သော် [[ကုလသမဂ္ဂ]]၏ [[ဖွံ့ဖြိုးတိုးတတ်မှုအနိမ့်ဆုံးနိုင်ငံစာရင်း|ဖွံ့ဖြိုးမှုအနိမ့်ဆုံးနိုင်ငံစာရင်း]]ဝင်နိုင်ပြီး ကူညီထောက်ပံ့မှုများ ရရှိနိုင်ရန်အတွက် ဆိုရှယ်လစ်ပါတီအစိုးရက [[၁၉၈၇]] ခုနှစ် စာတတ်မြောက်နှုန်းကို ၇၈.၆ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၁၈.၇ ရာခိုင်နှုန်းသို့ လျှော့ချခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite book | editor=Robert I Rotberg | year=1998 | title=Burma: Prospects for a Democratic Future | url=https://archive.org/details/mexicoremakingof0000lust_r4k4 }}&lt;/ref&gt; သို့သော်အမေရိကန်အစိုးရ၏ နိုင်ငံခြားရေးဌာနကမူ အလုပ်ဖြစ်ရန် စာတတ်မြောက်နှုန်းကို ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းဟု ခန့်မှန်းထားသည်။&lt;ref name=&quot;statedept&quot; /&gt;

=== ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု ===
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထွန်းကားသော [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]မှာ[[ထေရဝါဒ]] ဗုဒ္ဓဘာသာဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာသည် နိုင်ငံတော်ဘာသာ ဖြစ်သည် {{citation needed|October 2019}}။  စစ်အစိုးရ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ၈၉ ရာခိုင်နှုန်းသော လူဦးရေက ကိုးကွယ်ယုံကြည်ကြပြီး အထူးသဖြင့် ဗမာ၊ ရခိုင်၊ ရှမ်း၊ ကရင်၊ မွန်နှင့် တရုတ်လူမျိုးအများစုဖြစ်ကြသည်။ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]ကို ၄ ရာခိုင်နှုန်းသော လူဦးရေက ကိုးကွယ်ပြီး အထူးသဖြင့် ကချင်၊ ချင်းနှင့် ကရင်အပြင် သာသနာပြုလုပ်ငန်းများ ထွန်းကားခဲ့သည့် ဒေသအသီးသီးရှိ ဥရောပ-အာရှမျိုးနွယ်စုများဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;CIA&quot;/&gt; မြန်မာနိုင်ငံ၏ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များအနက် ငါးပုံလေးပုံမှာ ပရိုတက်စတင့်များ (''Protestants'') ဖြစ်ကြပြီး အဓိကအားဖြင့် မြန်မာနှစ်ခြင်းကွန်ဗင်ရှင်းအသင်းဝင် နှစ်ခြင်းခရစ်ယာန်များ ဖြစ်ကြသည်။ ကျန်သူများမှာ ရိုမန်ကက်သလစ်ဘာသာဝင် (''Roman Catholics'') များဖြစ်ကြသည်။

လူဦးရေ၏ ၄ ရာခိုင်နှုန်းမှာ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] ကို ကိုးကွယ်ကြပြီး အများစုမှာ ဆူနီများဖြစ်သည်။ အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်တို့တွင် အိန္ဒိယတိုင်းရင်းသား၊ အိန္ဒိယ-မြန်မာ၊ ပါရှန်း၊ အာရပ်နှင့် ပန်းသေးများ ပါဝင်ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://tbbc.org/resources.html#reports |title=Internal Displacement in Eastern Burma 2006 Survey |accessdate=2207-02-04 |author=Thailand Burma Border Consortium |year=2007 |archivedate=15 May 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070515121040/http://www.tbbc.org/resources.html#reports }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=priestly&gt;{{cite news |first=Harry |last=Priestly |url=http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=5380 |title=The Outsiders |publisher=The Irrawaddy |date=2006-01-17 |accessdate=2006-07-07 |archivedate=19 January 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120119160146/http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=5380 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://isrc.payap.ac.th/document/papers/paper23.pdf |title=The Encounter of Missionary Christianity and Resurgent Buddhism in Post-colonial Myanmar |accessdate=2006-07-14 |author=Samuel Ngun Ling |year=2003 |format=PDF |publisher=Payap University |archivedate=2 March 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060302235658/http://isrc.payap.ac.th/document/papers/paper23.pdf }}&lt;/ref&gt; [[ဟိန္ဒူဘာသာ]]ကို ကိုးကွယ်သူ အနည်းငယ်မျှသာ ရှိသည်။

၁၉၆၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၉ ရက်တွင်  ပါလီမန်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို [[နိုင်ငံတော်ဘာသာ]] အဖြစ်ကြေညာခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် လွတ်လပ်စွာ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု အပြည့်အဝရှိပြီး ခြားနားသော ဘာသာအယူဝါဒများ လွတ်လပ်စွာရှင်သန်ထွန်းကားနိုင်မှုသည် ရှေးအစဉ်အဆက်ကပင် တည်ရှိခဲ့သော အစဉ်အလာဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဘာသာရေး အဆောက်အအုံများ၊ ဘာသာအယူဂိုဏ်းကွဲများ၊ ဘာသာရေးပွဲလမ်းများ၊ အခမ်းအနားများကို စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပပြုလုပ်နိုင်ကြသည်။ ဘာသာဝင်အမျိုးအစားအားဖြင့် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာဝင်မှာ လူဦးရေ၏ ၈၉ ဒသမ ၃ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်၍ အများစု ဖြစ်သော်လည်း အခြားဘာသာဝင်များလည်း လွတ်လပ်စွာ ကိုးကွယ်ခွင့်ရှိကြသည်။ ယင်းတို့တွင်ခရစ်ယာန် ဘာသာဝင် ၅ ဒသမ ဝ၆ ရာခိုင်နှုန်း၊ အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် ၃ ဒသမ ၈ ရာခိုင်နှုန်း၊ ဟိန္ဒူ ဘာသာကိုးကွယ်သူ ဝ ဒသမ ၅ ရာခိုင်နှုန်း၊ နတ်ကိုးကွယ်သူ ဝ ဒသမ ၂ ရာခိုင်နှုန်း ရှိကြသည်။&lt;ref&gt;နိုင်ငံတော် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု မှတ်တမ်း(၂၀၁၀)&lt;/ref&gt;

== ယဉ်ကျေးမှု ==
{{main|မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှု}}
[[File:Earpiercingceremony.jpg|thumb|မန္တလေးမြို့၏ [[မဟာမုနိဘုရားကြီး|မဟာမုနိဘုရား]]တွင် တွေ့ရသည့် နားသမင်္ဂလာပွဲ။ ထိုမင်္ဂလာပွဲမှာ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုတွင် မိန်းမငယ် လူလားမြောက်ကြောင်း အသိအမှတ်ပြုသည့် အစဉ်အလာ တရပ်ဖြစ်သည်။]]

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကွဲပြားခြားနားသည့် ဒေသခံရိုးရာယဉ်ကျေးမှုများစွာ ရှိသော်လည်း အဓိကပင်တိုင်မှာ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ဗမာယဉ်ကျေးမှုသာဖြစ်သည်‌။  [[ဗမာယဉ်ကျေးမှု|ဗမာ့ယဉ်ကျေးမှု]]သည်လည်း အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံ၏[[ယဉ်ကျေးမှု]]များက လွှမ်းမိုး လေသည်။ ဤသည်ကို ယင်း၏[[ဘာသာစကား]]၊ [[အစားအသောက်]]၊ [[ဂီတ]]၊ [[ပန်တျာ]]နှင့် ပြ[[ဇာတ်]]တို့က သက်သေထူလျက်ရှိသည် {{citation needed|October 2019}}။ [[အနုပညာ]]တွင် အထူးသဖြင့် [[စာပေ]]ကို မြန်မာ့ဟန်ဝင်နေသော ထေရဝါဒ[[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]က လွှမ်းမိုးလျက်ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ မော်ကွန်းတစ်ရပ်အဖြစ် ယူဆထားသော [[ရာမဇာတ်တော်ကြီး]] မှာ [[ရမ္မာရန]] မူရင်းမှ ကူးယူထားခြင်းဖြစ်ပြီး ထိုင်း၊ မွန်၊ အိန္ဒိယမူများ လွှမ်းမိုးခြင်းကို ကောင်းစွာခံထားရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.goldenlandpages.com/hotspots/rama/rama.htm |title=Ramayana in Myanmar’s heart |accessdate=2006-07-13 |date=2003-09-13 |publisher=Goldenland Pages |archivedate=29 October 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061029183721/http://www.goldenlandpages.com/hotspots/rama/rama.htm }}&lt;/ref&gt; ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]]တို့ ရောထွေးလျက်ရှိပြီး နတ်ကိုးကွယ်မှုတွင် [[၃၇ မင်း]]အနက် တစ်ပါးပါးကို ခမ်းနားကြီးကျယ်စွာ [[ပူဇော်]]ပသကြလေ့ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite book | first=R.C. | last=Temple| year=1906 | title=The Thirty-seven Nats-A Phase of Spirit-Worship prevailing in Burma| url=https://archive.org/details/dli.granth.99975 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://myanmartravelinformation.com/mti-myanmar-religion/nats.htm|title=The Worshipping of Nats — The Special Festival of Mount Popa|accessdate=3 August 2008|archivedate=23 June 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060623011500/http://myanmartravelinformation.com/mti-myanmar-religion/nats.htm}}&lt;/ref&gt;

ရိုးရာဓလေ့ထွန်းကားသော မြန်မာ့ရွာတစ်ရွာတွင် ရွာဦး[[ဘုန်းကြီးကျောင်း]]မှာ ကျေးရွာယဉ်းကျေးမှုဘဝ၏ ဗဟိုချက်ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;kmc&quot;&gt;{{cite book | author=Khin Myo Chit | authorlink=Khin Myo Chit | year=1980 | title=Flowers and Festivals Round the Burmese Year }}&lt;/ref&gt; ဘုန်းတော်ကြီးများအား ဘာသာဝင်များက ရိုသေလေးစားပြီး [[ပစ္စည်းလေးပါး]]ကို ထောက်ပံ့ကြသည်။ အရွယ်ရောက်လာသည့်ယောက်ျားကလေးတစ်ယောက်၏ ဘဝတွင် [[ရှင်ပြု]]မင်္ဂလာမှာ အလွန်အရေးပါသည့် အခမ်းအနားတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာမိသားစုတိုင်းမှ ယောက်ျားကလေး မှန်သမျှသည် အသက် ၂၀ မတိုင်မီ [[ကိုရင်]]အဖြစ်ကိုလည်းကောင်း၊ အသက် ၂၀ ပြည့်လျှင် [[ရဟန်း]]အဖြစ်ကိုလည်းကောင်း ခံယူကြရသည်။ ရဟန်းအဖြစ် အနည်းဆုံး တစ်ပတ်ခန့်ကြာမြင့်လေ့ရှိတတ်သည်။ မိန်းကလေးများမှာမူ နားထွင်းနားသခြင်း မင်္ဂလာကို ခံယူကြရသည်။&lt;ref name=&quot;kmc&quot; /&gt; မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုကို အဓိကမြင်တွေ့ရသည့် နေရာမှာ ကျေးရွာများတွင် နှစ်လုံးပေါက်ကျင်းပလေ့ရှိသည့် ဘုရားပွဲများတွင်ဖြစ်သည်&lt;ref name=&quot;Myam-ma&quot;&gt;{{cite book | author=Tsaya | year=1886 | title=Myam-ma, the home of the Burman | publisher =Thacker, Spink and Co. | location =Calcutta | pages = 36–37 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sy&quot;&gt;{{cite book|author=Shway Yoe|year=1882|title=The Burman — His Life and Notions|publisher=Norton Library 1963|location=New York|pages=211–216,317–319}}&lt;/ref&gt; ရွာများတွင် ရွာစောင့်နတ်များရှိကြပြီး မြန်မာ့လူနေမှုဘဝတွင် အယူသည်းခြင်းနှင့် ပိတ်ပင်တားမြစ်ခြင်းများမှာလည်း မနည်းပေ။

[[File:Mahagandhayon Monastic Institution, Amarapura, Myanmar.jpg|thumb|အရမပူရမြို့၏ မဟာဂန္ဓရုံကျောင်းတွင် ကိုရင်များသည် သိပိတ်နှင့် ဆွမ်းခံကြွနေပုံ။]]

[[ဗြိတိသျှ]]ကိုလိုနီအုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုအတွင်းသို့ အနောက်တိုင်းဓလေ့များ စတင်ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ မြန်မာ့ပညာရေးစနစ်ကို ဗြိတိသျှ ပုံစံအတိုင်း ပုံတူကူးယူထားသည်။ [[ရန်ကုန်မြို့|ရန်ကုန်]]ကဲ့သို့သော မြို့များတွင် ကိုလိုနီပိုင်[[ဗိသုကာ]]ပုံစံများ လွှမ်းမိုးနေသည်ကိုတွှေ့ရှိရသည်။&lt;ref&gt;{{cite news | first =Steven | last =Martin | url =http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/3578993.stm | title =Burma maintains bygone buildings | publisher =BBC News | date =2004-03-30 | accessdate =2006-07-09 }}&lt;/ref&gt; တိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်စုများအနက် ခရစ်ယာန်ယုံကြည်ကိုးကွယ်မှုကို အရှေ့တောင်ဒေသရှိ [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်]]များတွင်လည်းကောင်း၊ မြောက်ဘက်အရပ်နှင့် အနောက်မြောက်ဒေသ၌ [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]]နှင့် [[ချင်းလူမျိုး|ချင်း]]တိုင်းရင်းသားများတွင်လည်းကောင်း မြင်တွေ့နိုင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite book|url=http://www.archive.org/details/TheSilkenEast|title=The Silken East — A Record of Life and Travel in Burma|first=V. C.|last=Scott O'Connor|year=1904|publisher=Kiscadale|location= Scotland 1993|pages=32}}&lt;/ref&gt;

'''&lt;big&gt;ဝတ်စားဆင်ယဉ်မှု&lt;/big&gt;'''

တိုင်းရင်းသားများ များပြားလှ၍ ရိုးရာဝတ်စုံဝတ်ဆင်မှုပုံစံများကွဲပြားသော်လည်း ဗမာယဉ်ကျေးမှုလွှမ်းမိုးသည့်အလျောက် ပုံမှန်လူထုကြားဝတ်စားဆင်ယဉ်ရာတွင် ဗမာတို့၏ရိုးရာဝတ်စုံအားဝတ်ဆင်ကြသည်သာများသည်။မျက်မောက် အာရှဝတ်စားဆင်ယဉ်မှုပိုင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏   မိမိရိုးရာဝတ်စုံအားနေ့စဉ်သာမက နိုင်ငံတော်အဆင့်အခမ်းအနားများ၌ဝတ်ဆင်ကြခြင်းနှင့် နိုင်ငံ့ခေါင်းဆောင်များ၏ ပြည်ပခရီးစဉ်များတွင်လည်းဝတ်ဆင်ကြခြင်းမှာလည်းထူးခြားမှုဖြစ်သည်။ ဗမာတို့၏ခေတ်အဆက်ဆက် ဝတ်စားဆင်ယဉ်ပုံမှာကွဲပြားလှသော်လည်း ယနေ့ခေတ်ဝတ်စားဆင်ယဉ်သည့်ပုံမှာ ကုန်းဘောင်ခေတ် ဆင်ယဉ်ပုံအားခေတ်နှင့်လျော်ညီအောင်ပြုပြင်ဝတ်ဆင်ကြခြင်းဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

=== အစားအစာ ===
{{main|မြန်မာ့ အစားအစာ}}
[[File:Outdoor café, Yangon, Myanmar.jpg|thumb|ရန်ကုန်မြို့ရှိ လမ်းဘေးစားသောက်ဆိုင်]]
မြန်မာ့အစားအစာတွင် [[တရုတ်]]၊ [[အိန္ဒိယ]]၊ [[ထိုင်း]]နှင့် အခြားလူမျိုးစုများ၏ လွှမ်းမိုးမှုကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။ [[ဆန်]]မှာ မြန်မာ၏ အဓိကအစားအစာဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;kong&quot;&gt;{{cite book | first=Foong Ling | last=Kong | year=2002 | title=Food of Asia | publisher=Tuttle Publishing | id=ISBN}}&lt;/ref&gt; [[ခေါက်ဆွဲ]]နှင့် [[ပေါင်မုန့်]]တို့ကိုလည်း စားသောက်သည်။&lt;ref name=&quot;kong&quot;/&gt; [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ့]]အစားအစာတွင် မပါမဖြစ်သည်မှာ ငါး၊ ပုစွန်၊ ငါးပိငံပြာရည်နှင့် ဝက်သား၊ ဆိတ်သားများ ဖြစ်သည်။ အမဲသားကိုမူ တချို့က ရှောင်ကြသည်။ ဟင်းချက်ရာတွင် မဆလာနှင့် ငရုတ်သီးတို့ကို အသုံးပြုသည်။&lt;ref&gt;{{cite book |author=Saw Myat Yin |title=Burma |url=https://archive.org/details/burma0000yins |year=1990 |publisher=M. Cavendish |isbn=ISBN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |author=D. N. Jha |title=The Myth of the Holy Cow |year=2004 |publisher=Verso |isbn=ISBN}}&lt;/ref&gt; မြန်မာ့အမျိုးသား အစားအစာဟုကျယ်ပျံ့စွာ ယူဆထားသည့် [[မုန့်ဟင်းခါး]]ချက်ရာတွင် ငါးခူဟင်းရည်တွင် ကုလားပဲမှုန့်၊ ဆန်ကြာဆံနှင့် [[ငံပြာရည်]]များ ရော၍ ချက်ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite news | url =http://planetguru.com/Articles/ArticleDetail.aspx?ArticleId=21273&amp;ChannelId=kitchenscience | title =Get a taste of Myanmar’s national dish | work =Indo-Asian News Service | publisher =PlanetGuru}}&lt;/ref&gt; အပူပိုင်း [[သစ်သီးဝလံ|အသီး]]အနှံများကို အချိုပွဲအဖြစ် တည်ခင်းသည်။ မြို့ကြီးပြကြီးများတွင် [[ရှမ်း]]စာ၊ တရုတ်စာနှင့် အိန္ဒိယအစားအစာများကိုပါ စုံလင်စွာ ရရှိနိုင်သည်။

=== တေးဂီတ ===
{{main|မြန်မာဂီတ}}
မြန်မာ့တေးဂီတကို ပတ်ဝိုင်း၊ ကြေးဝိုင်း၊ ပတ္တလားနှင့် လေမှုတ်တူရိယာများဖြစ်သည့် နှဲ၊ နှဲကြီး၊ ပလွေ၊ ဝါးလက်ခုပ်နှင့် ကြိုးတတ်တူရိယာများအား ဆိုင်းဝိုင်းခေါ် သံစုံတီးဝိုင်းဖွဲ့၍ တီးခတ်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;kmc&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;sy&quot;/&gt; မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုတွင် လှေပုံသဏ္ဌာန် ကိုယ်ထည်တွင် ပိုးကြိုးသွယ်တန်းထားပြီး လည်တိုင်တွင် မှန်စီရွှေချထားသော စောင်းကောက်မှာ နှစ်ပေါင်းများစွာကတည်းကပင် ရှိခဲ့ပြီးအာရှတိုက်တွင် ယနေ့တိုင်အသုံးပြုကျန်နေမှုမှာ ထူးခြားလှသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.usd.edu/smm/GiftShop/Postcards3x5/BurmeseHarp.html |title=Postcard of Saung Gauk (arched harp) |accessdate=2006-07-15 |date=2004-10-18 |work=National Music Museum |publisher=University of South Dakota |archiveurl=https://archive.today/20120806000454/http://orgs.usd.edu/nmm/GiftShop/Postcards3x5/BurmeseHarp.html |archivedate=6 August 2012 }}&lt;/ref&gt; ၁၉၅၀ ပြည့်လွန်နှစ်မှစ၍ မြို့ကြီးပြကြီးများတွင် အနောက်တိုင်းတေးဂီတများ စတင်ရေပန်းစားလာသည်။&lt;ref&gt;{{cite news | url =http://www.burmanet.org/news/2005/09/28/agence-france-presse-myanmar-worries-as-rappers-upstage-traditional-xylophones/ | title =Myanmar worries as rappers upstage traditional xylophones | work =Agence France Presse | publisher =BurmaNet News | date =2005-09-28 | accessdate =2006-07-15 | archivedate =12 December 2007 | archiveurl =https://web.archive.org/web/20071212063046/http://www.burmanet.org/news/2005/09/28/agence-france-presse-myanmar-worries-as-rappers-upstage-traditional-xylophones/ }}&lt;/ref&gt;

=== ရုပ်ရှင် ===
{{main|မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်း}}

အနောက်နိုင်ငံများ၌ ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းပေါ်ပေါက်လာပြီးနောက် အနှစ်လေးဆယ်ခန့် အကြာတွင်မှ မြန်မာရုပ်ရှင် လုပ်ငန်းကို စတင်ပျိုးထောင်ခဲ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပရိသတ်ရှေ့မှောက်တွင် ပထမဆုံးတင်ဆက်သော ဦးထွန်းရှိန်၏ ဈာပနသတင်းကားနှစ်ပိုင်းသည် ပထမမြန်မာရုပ်ရှင် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ပထမဆုံး ဇာတ်လမ်းနှင့်ဇာတ်ကားမှာ ''[[မေတ္တာ နှင့် သူရာ]]''ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဖြစ်ပြီး ပထမဦးဆုံးသော အသံတိတ် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားလည်း ဖြစ်သည်။ ပထမဆုံး မြန်မာအသံထွက် ဇာတ်ကားမှာ ''ငွေပေးလို့မရ'' ဖြစ်သည်။ ထိုကားကို ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် ပြသခဲ့သည်။

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းက စစ်ရေးကြောင့်လည်းကောင်း၊ ဖလင်လိပ်နှင့် ရုပ်ရှင်ကရိယာ ရှားပါးမှု တို့ကြောင့်လည်းကောင်း ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးခြင်း လုံးဝမပြုနိုင်ခဲ့ပေ။ [[၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး)|၈၈၈၈ အရေးအခင်း]] ပြီးနောက်တွင် ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းကို အစိုးရမှ အများဆုံးထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သူများအား ရုပ်ရှင်ပါဝင်ရိုက်ကူးမှုကို တားမြစ်ခဲ့သည်။ ရုပ်ရှင်ဆင်ဆာကို တင်းကြပ်ခဲ့သလို ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုပေးအပ်ရာတွင်လည်း ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Zaw, Aung|title=Celluloid Disillusions|url=http://www.irrawaddy.org/database/2004/vol12.3/cover.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20050213182520/http://www.irrawaddy.org/database/2004/vol12.3/cover.html|archivedate=2005-02-13|journal=Irrawaddy|volume=12|issue=3|date=March 2004}} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.irrawaddy.org/database/2004/vol12.3/cover.html |access-date=28 October 2015 |archive-date=13 February 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050213182520/http://www.irrawaddy.org/database/2004/vol12.3/cover.html }}&lt;/ref&gt;

&lt;br /&gt;

=== '''နိုင်ငံတကာ အညွှန်းကိန်းများ''' ===
&lt;br /&gt;

==== '''စာနယ်ဇင်း လွတ်လပ်ခွင့် အညွှန်းကိန်း''' ====
ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာ နိုင်ငံ၏ ၂၀၂၀ [[စာနယ်ဇင်း လွတ်လပ်ခွင့်]] [[အညွှန်းကိန်း]]မှာ [[နယ်စည်း မခြား သတင်းထောက်များ အဖွဲ့  (R. S. F)]]၏ ထုတ်ပြန်ချက် အရ [[တိုင်းပြည်|နိုင်ငံ]]ပေါင်း (၁၈၀)အနက်တွင် [[အဆင့်]] (၁၃၉) ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Page - 8, 7 Days Daily Newspaper, 26.4.2020&lt;/ref&gt; R. S. F ၏ အဆိုရ ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာ နိုင်ငံ၏ [[စာနယ်ဇင်း ကဏ္ဍ]]တွင် [[သတင်း]]များ [[ကိုယ်တိုင် ကန့်သတ်မှု]] (Self - Censorship) ရှိနေသည်ဟု ဆိုသည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 

၂၀၁၃ ခုနှစ် -[[တိုင်းပြည်|နိုင်ငံ]]ပေါင်း (၁၈၀) အနက် [[အဆင့်]] (၁၅၁)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

၂၀၁၇ ခုနှစ် - [[တိုင်းပြည်|နိုင်ငံ]]ပေါင်း (၁၈၀) အနက် [[အဆင့်]] (၁၃၁)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

၂၀၁၈ ခုနှစ် - [[တိုင်းပြည်|နိုင်ငံ]]ပေါင်း (၁၈၀) အနက် [[အဆင့်]] (၁၃၇)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

၂၀၁၉ ခုနှစ် - [[တိုင်းပြည်|နိုင်ငံ]]ပေါင်း (၁၈၀) အနက် [[အဆင့်]] (၁၃၈)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== ရည်ညွှန်းချက်များ ==
{{reflist|3}}

== ပြင်ပလင့်ခ်များ ==
{{Sisterlinks|Myanmar|display=မြန်မာနိုင်ငံ}}
; အစိုးရ
* [http://www.president-office.gov.mm/ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210419170149/https://www.president-office.gov.mm/ |date=19 April 2021 }}
* [http://www.ministryofinformation.gov.mm/ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120830012903/http://www.ministryofinformation.gov.mm/ |date=30 August 2012 }} 
* [http://www.mofa.gov.mm/ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန]
; အထွေထွေ
* [http://burmese.mizzima.com/ မဇ္ဈိမသတင်း] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080805014458/http://burmese.mizzima.com/ |date=5 August 2008 }}
* [http://www.burmalibrary.org/ အွန်လိုင်းမြန်မာစာကြည့်တိုက်]
* [http://www.mewashingtondc.com/ အမေရိက မြန်မာသံရုံး]
* [http://rangoon.usembassy.gov/ အမေရိကန်သံရုံး၊ မြန်မာနိုင်ငံ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807135823/http://rangoon.usembassy.gov/ |date=7 August 2008 }}
* [http://www.worldstatesmen.org/Myanmar.htm ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေးသမားများ - မြန်မာ]

{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre    = {{MYA}}
|North     = {{IND}} {{CHN}}
|Northeast = {{CHN}}
|East      = {{LAO}}
|Southeast = {{THA}}
|South     = {{THA}}&lt;br&gt;ကပ္ပလီပင်လယ်
|Southwest = ကပ္ပလီပင်လယ်
|West      = {{IND}}&lt;br&gt;{{BGD}}&lt;br&gt;[[ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်]]
|Northwest = {{IND}}
}}

{{မြန်မာနိုင်ငံ}}
{{ASEAN}}
{{အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ}}
{{Commonscat|Myanmar}}
{{Coord|22|N|96|E|type:country_region:MM|display=title}}

[[Category:မြန်မာနိုင်ငံ]]
[[Category:အာဆီယံအသင်းဝင်နိုင်ငံများ]]
[[Category:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ]]
[[Category:အရှေ့တောင်အာရှရှိ နိုင်ငံများ]]
[[Category:ဖွံ့ဖြိုးမှုအနိမ့်ဆုံး နိုင်ငံများ]]
[[Category:သမ္မတနိုင်ငံများ]]</text>
      <sha1>5qyb4lji1rv1itpx0xpdcimdo1ld43s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မွန်လူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2641</id>
    <revision>
      <id>1027759</id>
      <parentid>1027329</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T16:51:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-24659-26</username>
        <id>141921</id>
      </contributor>
      <origin>1027759</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42209" sha1="rjtwk7j8br5903g9n1pptjz6muwwjsg" xml:space="preserve">{{Infobox ethnic group
|group= Mon
|native_name = {{native name|mnw|ဂကူမန်(ဂကူမည်)}}&lt;br&gt;{{native name|my|တလိုင်း}}
|native_name_lang = mnw။              | image            = 20200206 150859 Mon Girls in Mawlamyaing Myanmar anagoria.JPG
| image_caption    = Mon girls wearing traditional dress in [[Mawlamyine]]     | flag             = Flag of Mon State (2018).svg
| flag_caption     = မွန်ပြည်နယ်အလံ
|pop              = ခန့်မှန်း ၂.၅ – ၃ သန်း
|region1          = {{flag|Myanmar}}
|pop1             = ခန့်မှန်း ၂ သန်းခန့်
|region2          = {{flag|Thailand}}
|pop2             = ခန့်မှန်း ၁သန်းခန့်
| region3          = {{flag|Laos}}
| pop3             = 9000{{efn|name=burmese}}
| region4          = {{flag|United States}}
| pop4             = 8000{{efn|name=burmese}}
| region5          = {{flag|Canada}}
| pop5             = 650{{efn|name=burmese}}
|rels= အဓိကအားဖြင့် [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]]
|langs=[[မွန်ဘာသာစကား|မွန်]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား|ဗမာ]]၊ [[ထိုင်းဘာသာစကား|ထိုင်း]]
|related=[[ခမာလူမျိုး|ခမာ]] နှင့် အခြား [[ဩစထြိုအေးရှားတစ်]] ဘာသာစကားပြောဆိုသူများ
|image caption=ရိုးရာအဝတ်အစားနှင့် မွန်မိန်းကလေး (မော်လမြိုင်)
}}

'''မွန်လူမျိုး''' ({{lang-mnw|ဂကူမန်}}) သည် [[မွန်-ခမာ]] ဘာသာစကားအုပ်စုတွင် ပါဝင်သော လူမျိုးတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ အဓိက တိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်စုများထဲမှ တစ်စုဖြစ်သည်။ သမိုင်းပညာရှင်များ၏ အမြင်အရ မွန်လူမျိုးများသည် အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင် အစောဆုံးအခြေချနေထိုင်သူများထဲမှ တစ်စုဖြစ်ကြပြီး အနည်းဆုံး အေဒီ ၆ ရာစုမတိုင်မီကတည်းက ယနေ့ မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းနှင့် ထိုင်းဒေသများတွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;britannica&quot;&gt;{{cite web |title=Mon |url=https://www.britannica.com/topic/Mon-people |publisher=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;

သမိုင်းတလျှောက်တွင် မွန်လူမျိုးများသည် သထုံနှင့် ဟံသာဝတီကဲ့သို့သော နိုင်ငံများကို တည်ထောင်ခဲ့ကြပြီး အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ပါဠိစာပေယဉ်ကျေးမှုနှင့် အိန္ဒိယယဉ်ကျေးမှုများ ပြန့်ပွားရာတွင် အရေးကြီးသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;britannica&quot; /&gt;၁၄ ရာစုမှ ၁၆ ရာစုအတွင်း ဟံသာဝတီနိုင်ငံသည် မွန်နိုင်ငံ၏ အရေးပါဆုံးခေတ်ဖြစ်ပြီး ရာဇာဓိရာဇ်၊ ရှင်စောပု၊ ဓမ္မစေတီတို့ကဲ့သို့သော မင်းများ အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite book |last=Luce |first=G.H. |title=Old Burma – Early Pagan |year=1969 |publisher=J.J. Augustin}}&lt;/ref&gt;၁၈ ရာစုတွင် ကုန်းဘောင်မင်း အလောင်းဘုရား၏ စစ်အောင်မြင်မှုများကြောင့် ဟံသာဝတီနိုင်ငံ ပျက်စီးသွားပြီး မွန်လူမျိုးများအချို့သည် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;britannica&quot; /&gt;

== နောက်ခံ သမိုင်းကြောင်းနှင့် ပေါ်ပေါက်လာပုံ ==
မွန်-ခမာတို့ အုပ်စုသည် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်း ယန်စီမြစ်ဝှမ်း (Yangtze Kiang) တွင် စတင်အခြေတည် နေထိုင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ပါမောက္ခ G.H.Luce ၏ ''Old Burma, Early Pagan'' (1969) စာအုပ်တွင် ဤသို့ ဖော်ပြထားသည်။

=== မျိုးရိုးဗီဇ ===
မွန် လူမျိုးများသည် မျိုးရိုးဗီဇတွင် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ]]အုပ်စုနှင့် အဓိက ဆက်နွယ်ထားပြီး Y-DNA သုတေသနများအရ မွန်များတွင် Haplogroup O1b1a1a (O-M95) သည် အများဆုံးတွေ့ရသည်&lt;ref&gt;Karmin, M., et al. (2015). &quot;A recent bottleneck of Y chromosome diversity coincides with a global change in culture&quot;. ''Genome Research''. 25(4): 459–466.&lt;/ref&gt;။ ထို့အပြင် မွန်လူမျိုးတချို့တွင် O-M122 ကဲ့သို့သော် တိဗက်-ဗမာ မျိုးရိုးဗီဇများကိုလည်းတွေ့ရပြီး သမိုင်းတလျောက်ပင်လယ်ရေကြောင်းကုန်သွယ်မှုများမှ R1a, R1b, J စသည့် အိန္ဒိယတိုက်ငယ်မှမျိုးရိုးဗီဇများ နှင့် အနောက်အာရှမှ မျိုးရိုးဗီဇများ ပါဝင်ခြင်းကိုလည်း သုတေသနများက ဖော်ပြထားသည်&lt;ref&gt;Trejaut, J.A., et al. (2014). &quot;Genetic legacy of the Austroasiatic expansion in Southeast Asia&quot;. ''Molecular Biology and Evolution''. 31(5): 1016–1035.&lt;/ref&gt;။  

မွန်လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ အခြား တိုင်းရင်းသားအုပ်စုများနှင့် မျိုးရိုးဗီဇစီးဆင်းမှုများ ရှိသော်လည်း အဓိကမျိုးရိုးဗီဇအခြေခံမှာ [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစထြိုအေးရှားတစ်]]  ဖြစ်ပြီး၊ ဗမာတို့၏ [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်]](တိဗက်-ဗမာ) နှင့် ရှမ်းတို့၏ [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ-ဒိုင်]]  အခြေခံများနှင့် ကွာခြားသည်။  

===[[မွန်-ခမာ]] အုပ်စုဝင် ===
သမိုင်းပါမောက္ခ ဒေါက်တာသန်းထွန်းကလည်း အောက်ပါအတိုင်း မှတ်ချက်ချထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ &quot;မွန်နှင့် ခမာလူမျိုးတို့ကား မွန်ဂိုလွိုက် အနွယ်ဝင်များ ဖြစ်၍ ဝ၊ ပလောင်၊ ရိယန်တို့မှာ မွန်ဂိုလွိုက်အနွယ်များ ဖြစ်သော်လည်း ဝ တို့၌ တောင်ဘက်အမျိုး (Australoid) ရောနှောမည်ဟု သံသယရှိသည်&quot; ဟု ဆိုထားသည်။ 

မွန်ရာဇဝင်သမိုင်းတစောင်တွင် မွန်လူမျိုးတို့သည် ရှေးပဝေသဏီအခါက မွန်တိအမည်တွင်လျက် ရှမ်း (စောထိုင် သို့မဟုတ် ထိုင်း)ခမာတို့နှင့်အတူကုန်းမြင့်တောင်တန်းကြီး တလျှောက် မြို့ရွာပြုစု နေထိုင်ကြကြောင်း၊ နောင်ကာလရှည်လျားမှ တောင်ဘက်သို့ ရွှေ့ဆင်း၍ အဆိုပါမြစ်ကြီးတို့၏ အဝရှိ အရပ်ဒေသတို့တွင် နေထိုင်ကြသည်&quot; ဟုဆိုသည်။

ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်းရှိ မွန်တို့မှာ ဆုံးခန်းတိုင် ပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်ရသော်လည်း [[ခမာလူမျိုး|ခမာ]]တို့မှာမူ ထိုင်းတို့နှင့် သမိုင်းတလျှောက် စစ်ပြုကာ ဆက်လက်နေထိုင်နိုင်ခဲ့ပြီး ယနေ့တွင် [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ]]အဖြစ် ရပ်တည်နေနိုင်သေးသည်။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ မွန်တို့မှာ ပုဂံ အင်အားနည်းချိန်တွင် [[မဂဒူး မင်းဆက်|မဂဒူးမင်းဆက်]] ဨကရာဇ်မန် သၞောဝ်သ္တောဝ်သၟိၚ်ဝါရေဝ်ရောဝ် &lt;ref name=&quot;:0&quot; group=&quot;ရာဇာဓိရာဇ် သ္ကိုပ်ပၞာန်ဗညာဒလ&quot; /&gt;ကို ထူထောင်ကာ မုတ္တမကို ဗဟိုပြုကာ ပြန်လည်ဦးမော့ခဲ့သော်လည်း ရှေးမွန်တို့၏ မြင့်မားခြင်းကို ပြန်မရနိုင်တော့ပေ။ နောက်ပိုင်းတွင် ဟံသာဝတီ (ပဲခူး) မှာ မင်းနေပြည်တော် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မွန်လူမျိုးတို့သည် (၉) ရာစုမှ (၁၁) ရာစု၊ (၁၃)ရာစုမှ (၁၆)ရာစုအထိနှင့် (၁၈)ရာစုတွင် နှစ်အပိုင်းအခြား တိုတောင်းသည့် ကာလများအတွင်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ &lt;ref&gt;ဦးဘသန်းရေး၏ မြန်မာ့ရာဇဝင်&lt;/ref&gt;

=== ရှေးဟောင်းမွန်လူမျိုးများ ===
 အရှေ့အာရှတိုက်ဆိုင်ရာ သမိုင်းပညာရှင်များ ဖြစ်ကြသည့် အိုနယ်လုစ်နှင့် ဟာဘတ် အေစတက်တို့က အာရှတိုက် တောင်ပိုင်းဒေသများသို့ဝင်ရောက်လာသည့် မွန်ဂိုလွိုက်အနွယ်ဝင်များဟု ဆိုကြသည် သို့သော် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်]]၊ [[တိုင်လူမျိုး|ခရာ-တိုင်]] အနွယ်ဝင်များနှင့် မဆိုင်ပဲ ဩစထရိုအေရှတစ်အုပ်စုဝင် လူမျိုးနွယ်များ အဖြစ် မွန်ခမာလူမျိုးများအား သတ်မှတ်ကြသည်။

အိန္ဒိယပြည် ဒဏ္ခိဏ ကုန်းမြေတဝိုက်ရှိ မွန်းဒတ်စ် လူမျိုးများ၊ ဘင်္ဂလားနယ်ရှိ ဆန်သာလ် လူမျိုးများ၊ အာသံနယ်ရှိ ခါဆီးလူမျိုးများ၊ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပလောင်၊ ဝ၊ မွန်လူမျိုးများသည် မူလက လူမျိုးတမျိုးတည်း ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ယူဆကြသည်။ သို့သော် အာရှ တိုက်တောင်ပိုင်းသို့ ဝင်ရောက်လာကြရင်း အိန္ဒိယ၊ မြန်မာ၊ အင်ဒိုချိုင်းနား ကျွန်းဆွယ် ဒေသများသို့ ပြန့်နှံ့သွားကြသည်ဟု သမိုင်း သုတေသီများက ယူဆကြသည်။ မွန်လူမျိုးများ မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ဝင်ရောက် မလာခင်က ၎င်းတို့နှင့် အနွယ်တူ ခမာလူမျိုးများနှင့် အတူ အင်ဒိုချိုင်းနား တဝိုက်တွင် နေထိုင်ခဲ့ကြကြောင်း သမိုင်းဝင် အထောက်အထားများ တွေ့ရှိရသည်။ ယိုးဒယား (ထိုင်း) များမှာ ၁၃ ရာစု လောက်ကမှ ဝင်ရောက်နေထိုင်ကြသည်။

အင်ဒိုချိုင်းနားကျွန်းဆွယ် မဲနမ်မြစ်ဝှမ်းဒေသတဝိုက်တွင် ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများနှင့် သက်ဆိုင်သည့် မြို့ဟောင်းမြို့ပျက်များ၊ ဘာသာ ကိုးကွယ်မှု ဆိုင်ရာ ရှေးဟောင်း ကျောက်စာများကို တွေ့ရှိရသည်။ မွန်ရာဇဝင်ဟောင်းများ၌ မဲနမ်မြစ်ဝှမ်း မြောက်ပိုင်းဒေသကို ယောနကတိုင်း-ဟရိပုဉ္စပြည်နယ်၊ တောင်ပိုင်းဒေသကို အယဇ္ဈယတိုင်း-ဒွါရဝတီပြည်နယ်ဟု ရေးသားဖော်ပြသည် ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများသည် အိန္ဒိယ တောင်ပိုင်း ဒေသများနှင့် ကူးလူးဆက်ဆံခဲ့ကြပြီး ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် အခြား ယဉ်ကျေးမှုများကိုလက်ခံကျင့်သုံးခဲ့ကြသည်။

၃ ရာစု ဝန်းကျင် လောက်တွင် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် စမ္ပပြည်နယ်နှင့်လည်းကောင်း၊ ၅ ရာစု လောက်တွင် စတင် တည်ထောင် ၍ ၁၃ ရာစုခန့်အထိ အင်ဒိုချိုင်းနားကျွန်းဆွယ်နှင့် အရှေ့အာရှတိုက် တောင်ပိုင်းတွင် ကြီးကျယ် ကောင်းစားခဲ့သည့် ခမာ လူမျိုးများ၏နိုင်ငံတော်ကြီးနှင့် ရှေးဟောင်းမွန်လူမျိုးများသည် ဆက်သွယ်မှုများ ရှိခဲ့ကြသည်။ ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများသည် မဲနမ်မြစ်ဝှမ်းဒေသ တဝိုက်တွင် နှစ်ကာလများစွာ နေထိုင်ပြီးမှ မြန်မာနိုင်ငံ တောင်ပိုင်းဒေသ ဖြစ်သည့် တနင်္သာရီ ဘက်သို့ ပြန့်နှံ့ဝင်ရောက်လာကြသည်။ ထို့နောက် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းများနှင့်၊ စစ်တောင်း၊ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်၊ [[ပဲခူး]]ဘက်သို့ ပြန့်နှံ့လာပြီး ၉ ရာစုနှစ်ခန့်တွင် ဥဿာပဲခူးပြည်နှင့် မာလမင်းဆက်ကို ထူထောင်ကြသည်။{{cn}}

ထိုသို့ထူထောင်စဉ် မြန်မာနိုင်ငံ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဘက်ကို အခြေစိုက် ထူထောင်ရန် ကြိုးပမ်းအားထုတ်ကြသည့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ တောင်ပိုင်း ချိုလာမင်းဆက် ဘုရင်များနှင့် တိုက်ခိုက်ကြရသည့် စစ်ပွဲများအကြောင်း မွန်ရာဇဝင်များ၌ ရေးသားထားသည်။ ၁၀ ရာစုခန့်က အိန္ဒိယတောင်ပိုင်း ချိုလာမင်းဆက် ရာဂျန်ဒရာမင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းကို တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ထားကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။

ခမာ လူမျိုးတို့၏ ကမ္ဗောဒီးယားနိုင်ငံ တန်ခိုးကြီးမားခဲ့စဉ်က မွန်လူမျိုးတို့၏ မြို့ပြ ပြည်နယ်များကို ယင်းတို့နိုင်ငံ၏ အစိတ်အပိုင်းတခု အဖြစ် ဆက်ဆံခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ [[အနော်ရထာ]] မင်း လက်ထက်တွင် မွန်ဥဿပဲခူးအား မဲနမ်မြစ်ဝှမ်းမှ ဂျွန်း (ဂျွမ်း) စစ်သည်များ လာရောက် တိုက်ခိုက်၍ အနော်ရထာဘုရင်၏ တပ်များက သွားရောက် ကူညီရကြောင်း ရာဇဝင်သမိုင်းများ၏ ရေးသားထားချက်များကိုလည်း ဆက်စပ်လေ့လာကြည့်နိုင်သည်။ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများသည် ထိုင်းနိုင်ငံဒွါရဝတီကို ရောက်ရှိလာပြီး ရာစုနှစ် အနည်းငယ်အတွင်း ပြန့်နှံ့သွားကြသည်။

၁၄ ရာစုခန့်တွင် မွန်လူမျိုးတို့ အပြည်ပြည် အကွဲကွဲ အပြားပြား အမင်းမင်း ဖြစ်နေခြင်းအား စတင်ထူထောင်သည့် ဝါရီရူမင်းဆက် ရာဇာဓိရာဇ်ဘုရင်က ပထမဦးဆုံးအကြိမ် စည်းလုံးသိမ်းသွင်းခဲ့သည်။ မွန်လူမျိုးတို့၏ မြို့ဟောင်းများ စေတီများ ကိုးကွယ်မှု ဆိုင်ရာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုများအား လေ့လာတွေ့ရှိချက်တွင် ဗြဟ္မဏနှင့် မဟာယနများ ထေရဝါဒ ဆိုင်ရာ ယဉ်ကျေးမှုများနှင့် ရောနှော တွေ့ရှိရသည်။ ဗိသုကာ နည်းပညာမှာ မွန်တို့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်နည်းပညာဖြင့် 
သက္ကတစာပေကို အခြေခံယူ၍ ကိုယ်ပိုင်အက္ခရာဖန်တီးကာ အရေးအသားမှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရှေ့တောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းဒေသသုံး ပလ္လဝ အက္ခရာမျိုးနှင့် ဆင်တူလေသည်။
&lt;ref name=&quot;:0&quot; group=&quot;ရာဇာဓိရာဇ် သ္ကိုပ်ပၞာန်ဗညာဒလ&quot;&gt;ရာဇဓိရာဇ် အရေးတော်ပုံ။ ဗညားဒလ&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;အရှေ့တောင်အာရှ ရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;မြန်မာ ရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦး ဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့် ရခိုင် ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ်။&lt;/ref&gt;

== ရိုးရာဝတ်စုံ ==

ရှေးဟောင်း မွန်နိုင်ငံတော်များဖြစ်သည့် [[သထုံပြည်|သထုံ]]နှင့် [[ဟံသာဝတီ]]ခေတ်များတွင် မွန်တို့သည် ယဉ်ကျေးမှုအဆင့်အတန်း မြင့်မားစွာ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ သထုံခေတ်တွင် အမျိုးသားများသည် ခါးတောင်းကျိုက် ဝတ်ဆင်၍ ကိုယ်အထက်ပိုင်းတွင် ပုခုံးစောင်းတဘက်များ အသုံးပြုကြသည်။ အမျိုးသမီးများသည် ဆံပင်ကို မြင့်မားစွာထုံးဖွဲ့ပြီး နားတောင်းကြီးများ ပန်ဆင်လေ့ရှိကာ ရင်စည်း နှင့် လုံချည်ရှည်များကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။&lt;ref&gt;ဦးချစ်သိန်း၊ &quot;မွန်ကျောက်စာပေါင်းချုပ်&quot;၊ ပြည်ထောင်စုယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန။&lt;/ref&gt;ဟံသာဝတီခေတ်အောက်မြန်မာပြည်၏ ရာသီဥတုနှင့်အညီ ပါးလွှာသော ချည်ထည်များကို အဓိက သုံးစွဲခဲ့ကြသည်။ ဘုရင်နှင့် အရာရှိကြီးများသည် ပိုးထည်များကို ခန့်ညားစွာ ဝတ်ဆင်ကြပြီး ပုခုံးစောင်းတဘက် (ဆဘိုင်) မှာ အဆင့်အတန်း၏ ပြယုဂ်ဖြစ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite book |last=Bauer |first=Christian |title=The Mon Language and Culture |year=1982}}&lt;/ref&gt;
၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် မွန်လူကြီး၊လူငယ်များ၊ ရဟန်းတော်များ၊ ဆရာ၊ဆရာမများ စုပေါင်း၍ ကော်မတီဖွဲ့စည်းကာ ရှေးခေတ်အဝတ်အစားများ/ အထောက်အထားများကို ပြန်လည်ရှာဖွေဖော်ထုတ်ရန် မွန်ဒေသအစုံသို့ သွားရောက်ခဲ့ကြသည်။ ရရှိလာသော အထောက်အထားများပေါ်တွင် မူတည်၍ အားလုံးစုပေါင်းကာ မွန်ရိုးရာဝတ်စုံ၏ ပုံပန်းသဏ္ဏာန် နှင့် အရောင်ကို အတည်ပြု သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mon Traditional Dress |url=https://www.weavingecologies.com/patterns-link/mon-traditional-dress |access-date=2026-04-22 |website=Weaving Ecologies |language=en-US}}&lt;/ref&gt; မြန်မာနိုင်ငံရှိ မွန်လူမျိုးများသည် ရိုးရာဝတ်စုံကို အခါအားလျော်စွာ ဝတ်ဆင်ကြပြီး အနီရောင်နှင့် အဖြူရောင်ကို အဓိကထား အသုံးပြုကြသည်။အမျိုးသားဝတ်စုံတွင် အဖြူရောင် ရင်စေ့ (သို့မဟုတ်) တိုက်ပုံအင်္ကျီကို ဝတ်ဆင်၍ အောက်ပိုင်းတွင် အနီရောင်နှင့် အဖြူရောင်အဆင်းကြောင်းပါသော မွန်ရိုးရာကွက်ကျားလုံချည်ကို ဝတ်ဆင်သည်။ ပခုံးတွင် မွန်ရိုးရာတဘက် ကို တင်လေ့ရှိသည်။အမျိုးသမီးဝတ်စုံတွင် အနီရောင် (သို့မဟုတ်) အဖြူရောင် ရင်စေ့အင်္ကျီ လက်ရှည်ကို ဝတ်ဆင်ကာ အောက်ပိုင်းတွင် အနီရောင်အခြေခံသော မွန်ရိုးရာ အပေါင်းလက္ခာပုံ လုံချည် သို့မဟုတ် ရက်ကန်းလုံချည်များကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။&lt;ref&gt;မွန်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့၊ &quot;မွန်ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးတမ်းများ&quot; (၂၀၁၈)။&lt;/ref&gt; အနီရောင် တဘက်ကို ပုခုံးတွင် စနစ်တကျ ဆင်ယင်လေ့ရှိသည်။&lt;ref&gt;နိုင်ဘရှင်၊ &quot;မွန်လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု&quot;၊ မွန်စာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှု စာစောင်။&lt;/ref&gt;

== ဘာသာစကား နှင့် စာပေ ==

မွန်ဘာသာစကားသည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် နေထိုင်ကြသော မွန်လူမျိုးတို့အသုံးပြုသည့် အရှေ့တောင်အာရှသုံး ဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မွန်ဘာသာစကားသည် ကမ္ဘောဒီးယား ဘာသာစကားနှင့် အနည်းငယ်ဆင်တူပါသည် ယနေ့ မွန်ဘာသာစကားကို လူဦးရေ နှစ်သန်းကျော်သောသူများက ပြောဆိုလျက်ရှိကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် မွန်ဘာသာစကား ပြောဆိုသူအများစုသည် မွန်ပြည်နယ်တွင် နေထိုင်ကြပြီး တနင်္သာရီတိုင်းနှင့် ကရင်ပြည်နယ် တို့တွင်လည်း မွန်စကားကို ပြောဆိုကြသည်။

မွန်လူမျိုး ကို [[မွန်ဘာသာ]]ဖြင့် ဂကူမည်(မန်) ဟုရေးသားသည်။ မွန်စာပေတွင် [[ဗျည်း]] (၃၅) လုံးရှိပြီး၊ [[သရ]] (၁၂) လုံး ရှိသည်။
မွန်စာပေသည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် အဟောင်းဆုံးစာပေစနစ်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး အော်စ်ထရိုအာရှာတစ် (Austroasiatic) ဘာသာစကားမိသားစုဝင် မွန်ဘာသာဖြင့် ရေးသားထားသော စာပေများကို ရည်ညွှန်းသည်။ မွန်စာပေ၏အစပြုကာလကို ခရစ်နှစ် ၆ ရာစုမှ ၁၀ ရာစုအတွင်းတွင် တွေ့ရှိရသော ကျောက်စာများမှ စတင်သတ်မှတ်ကြသည်။&lt;ref&gt;Shorto, H. L. (1971). ''A Dictionary of the Mon Inscriptions from the Sixth to the Sixteenth Centuries''. Oxford University Press.&lt;/ref&gt;
မွန်စာရေးစနစ်သည် အိန္ဒိယမှ ပျံ့နှံ့လာသော ဘရာဟ္မီ (Brahmi) စာလုံးစနစ်မှ ဆင်းသက်လာပြီး၊ ဘရာဟ္မီ စာလုံးပုံစံသည် နောက်ပိုင်းတွင် ဗမာစာနှင့် ထိုင်း၊ ခမာ စာလုံးများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာရာတွင် အရေးပါသော အခြေခံတစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Daniels, Peter T. &amp; Bright, William (1996). ''The World's Writing Systems''. Oxford University Press.&lt;/ref&gt;ယနေ့ခေတ်တွင် မွန်စာပေသည် ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်အဖြစ် ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားပြီး၊ မွန်လူမျိုးတို့၏ အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အရေးပါနေဆဲဖြစ်သည်။

=== တူရိယာ ===
မွန်လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု တူရိယာမှာ [[မိကျောင်း(တူရိယာ)]] ဖြစ်သည်။

==ထင်ရှားသော မွန်လူမျိုးများ==
*ရှၚ်[[ဗုဒ္ဓဃောသ]](ရာမညပုတ္တော ဗုဒ္ဓဃောသော) - ပိဋကတ်သုံးပုံကို သီဟိုဠ်ဘာသာမှ ပါဠိသို့ဘာသာပြန်သူ
*[[ရှင်အရဟံ]] - ဗုဒ္ဓသာသနာသန့်ရှင်း ထွန်းလင်းစေသူ
*[[မနုဟာမင်း|မနူဟာမင်း]] (ခေါ်) မကုဋ- သုဝဏ္ဏဘူမိ သထုံမွန်မင်းဆက်၏ ၂၅ဆက်မြောက်မင်း
*[[ရာဇာဓိရာဇ်]] (ခေါ်) ဗညားနွဲ့ -  [[ဟံသာဝတီ]]မွန်မင်းဆက်၏ ၉ဆက်မြောက်မင်း၊ [[အင်းဝ-ဟံသာဝတီ အနှစ်လေးဆယ်စစ်]]၏ အထင်ကရစစ်ဘုရင်
*[[အမတ်ဒိန်]] - ရာဇာဓိရာဇ်ဘုရင်၏ အတိုင်ပင်ခံအမတ်ကြီး
*[[လဂွန်းအိန်၊ မဟာစော|လဂွန်းအိန်]] (မဟာစော) - ဟံသာဝတီဘုရင့်တပ်တော်၏ ရှေ့ဖျားချီစစ်မှူး ၊ အနှစ်လေးဆယ်စစ်၏ထင်ရှားသော မွန်သူရဲကောင်း 
* [[ရှင်စောပု]] - မွန်ဘုရင်မကြီး &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kaowao Burmese Version&lt;!-- Bot generated title --&gt; |url=http://www.kaowao.org/b/art08-24.php |accessdate=18 August 2013 |archivedate=22 June 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090622045437/http://www.kaowao.org/b/art08-24.php }}&lt;/ref&gt;
* [[ဓမ္မစေတီ|ဓမ္မစေတီမင်း]]  (ခေါ်) ရာမာဓိပတိ- ဗုဒ္ဓဘာသာသာသနာတော် အတွက်ကြိုးပမ်းမှုများကြောင့် ထင်ရှားသော မွန်ဘုရင်
* [[သမိန်ဗရမ်း]] - မွန်သူရဲကောင်း
* အမတ်ကြီး [[ဗညားဒလ (ဝန်ကြီး)|ဗညားဒလ]] -  ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်တည်ထောင်သူဘုရင့်နောင်၏ အတိုင်ပင်ခံဝန်ကြီးချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာသေနာပတိ
*[[မဟာရဋ္ဌသာရ၊ သျှင်|ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ]] - အင်းဝခေတ်စာဆိုတော်ရဟန်း
*[[:en:Rama_I|ဗုဒ္ဓ ယော့ဖာ စုဠာလောက]] (ရာမ၁) ''-'' ထိုင်းဘုရင့်နိုင်ငံ၏ [[ချက္ကရီမင်းဆက်]] တည်ထောင်သူဘုရင်&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-04-18 |title=ထိုင်းနိုင်ငံကို ကျွန်မဖြစ်အောင် ကာကွယ်ပေးတဲ့ ရာမမင်းဆက် |url=https://www.bbc.com/burmese/in-depth-47977744 |access-date=2026-02-08 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;
*[[:en:Amarindra|အမရိန္ဒြာ]] - ထိုင်းဘုရင့်နိုင်ငံ၏ [[ချက္ကရီမင်းဆက်]] တည်ထောင်သူ ရာမ(၁)ဘုရင်၏ [[ထိုင်းနိုင်ငံ၏ မိဖုရားခေါင်များ|မိဖုရားခေါင်]]ကြီး၊ ရာမ(၂)ဘုရင်၏ မယ်​တော်
*[[ဗညားဒလ]] -  ဒုတိယဟံသာဝတီမင်းဆက်၏ နောက်ဆုံး ဘုရင်
*မိတလထော - ဟံသာဝတီ တိဿရာဇာမင်းမိဖုရား 
*[[မကုဋ]] (ခေါ်) [[:en:Mongkut|မောင်းကွတ်]] - ထိုင်းဘုရင့်နိုင်ငံ ချက္ကရီမင်းဆက်၏ ၄ဆက်မြောက်မင်း၊ ထိုင်းနိုင်ငံကိုခေတ်မှီအောင်အစပြုခဲ့သူ
*[[မောင်ထော်လေး၊ စစ်ကဲ|မောင်ထော်လေး]] - စစ်ကဲ

*ဦး[[နာအောက်၊ ဦး|နာအောက်]] - ကိုလိုနီခေတ် မီးသင်္ဘောသူဋ္ဌေး
*[[သွင်၊ ဦး ဆာ|ဆာဦးသွင်]]  - ကိုလိုနီခေတ် သူဌေးကြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံ [[ကုန်သည်များနှင့် စက်မှုလက်မှု လုပ်ငန်းရှင်များအသင်း]]ကို စတင်တည်ထောင်သူ
*[[မောင်ကြီး၊ ဆာ ဂျေအေ|ဆာဂျေအေမောင်ကြီး]] - ကိုလိုနီခေတ် မြန်မာလူမျိုး ပထမဆုံး ဘုရင်ခံ
*[[မြန်မာ့ ပထမဆုံးများ|မြန်မာ့ ပထမဆုံး]] အနောက်တိုင်းဆရာဝန် [[ရှောလူး၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာရှောလူး]]
*မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ကာယဗလလေ့ကျင့်သူ ဒေါက်တာ[[ချစ်ထွန်း၊ ဦး (ဝေါ်လတာ)|ဝေါ်လတာချစ်ထွန်း]]
*မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ပါရဂူ [[ဘဟန်၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာဘဟန်]]
*မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး နိုင်ငံတော်အဓိပတိ [[ဒေါက်တာဘမော်]]
*မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး အမျိုးသမီး မင်းတိုင်ပင်အမတ် [[နှင်းမြ၊ ဒေါ်|ဒေါ်နှင်းမြ]]
*မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး အသည်းအစားထိုးကုဆရာဝန်ကြီး [[နော်မန်လှ၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာနော်မန်လှ]]
* ခေတ်စမ်းစာပေကို ဦးဆောင်ခဲ့သူ [[မင်းသုဝဏ်]] ( [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ]] ဦး[[ထင်ကျော်၊ ဦး|ထင်ကျော်]]၏ ဖခင်)
* [[:en:Apasra_Hongsakula|အပါစရာ ဟံသာကုလ]] -  [[မယ်စကြဝဠာ]] ၁၉၆၅
*[[ဇာဂနာ(ရုပ်ရှင်နှင့် သဘင်ပညာရှင်)|ဇာဂနာ]] - ရုပ်ရှင်နှင့် သဘင်ပညာရှင်
*[[ထူးအိမ်သင်]] - တေးရေးတေးဆို
*[[ထုံချိုင်း မက်အင်တိုင်ယာ]] - ထိုင်း အဆိုတော် နှင့် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်
*[[ကေအေတီ]] - တေးရေးဆရာ
*[[မျိုးကျော့မြိုင်]] - တေးရေးတေးဆို၊ မြန်မာ့ ဟစ်ဟော့လောကကို စတင်ခဲ့သူ
*ဗညားနိုင် - အိုင်းရင်းခရော့စ် ([[Iron Cross|Iron Cross)]] တီးဝိုင်းအဖွဲ့ဝင်
*[[မင်းကိုနိုင်]] - ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်
*ဦး[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]] - ဒုတိယ သမ္မတ
*[[:en:Anand_Panyarachun|အာနန်ပန်ယာချွန်]] - ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ်
*[[နန္ဒာလှိုင်]] - မြန်မာရုပ်ရှင်မင်းသမီး
*[[:en:Natapohn_Tameeruks|နက်သာပွန်တီမီရက်]] - ထိုင်းရုပ်ရှင်မင်းသမီး၊ Taew ဟု နိုင်ငံတကာတွင်ကျော်ကြားသူ
*[[အိချောပို]] - သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ်
*ပပဝင်းခင် - သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ်
*သင်ဇာဝင့်ကျော် - သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ်
*[[အာဘွိုင်း]] - ဟစ်ဟော့အဆိုတော်
*မိစန္ဒီ - အမျိုးသမီးဟစ်ဟော့အဆိုတော်&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.mmload.com/news/64534 |accessdate=12 November 2020 |archivedate=19 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210419064932/https://www.mmload.com/news/64534 }}&lt;/ref&gt;
*ထွန်းမင်းနိုင် - ဝမ်းချန်ပီယံရှစ်လက်ဝှေ့ချန်ပီယံ
*ခိုင်သဇင်ငုဝါ - သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ်
*ဗညာဘုန်းပြည့်-သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ်
*Lily Pantila Win - ထိုင်းရုပ်ရှင်မင်းသမီး၊ မော်ဒယ်

== မွန်အလံများ ==
({{mnw|အလာံဂကူမန်}})
&lt;gallery&gt;
ဖိုင်:Flag of the Mon people.png|မြန်မာနိုင်ငံရှိမွန်အမျိုးသားအလံ
ဖိုင်:Mon Thai Flag.jpg|ထိုင်းနိုင်ငံရှိမွန်အမျိုးသားအလံ
ဖိုင်:The flag of the Mon people Paphaya Rajasri King.jpg|မွန်ဘုရင်အလံ အေဒီ၂၄၁-၂၁၈
ဖိုင်:Paphaya Rajasri King.jpg|မွန်ဘုရင်အလံ
ဖိုင်:Swan-shaped national flag.jpg|မွန်ဘုရင်အလံ- အေဒီ ၁၁၁၆ 
ဖိုင်:Flag of Mon State (2018).svg|[[မွန်ပြည်နယ်]]အလံ
&lt;/gallery&gt;

== ကိုးကား ==
{{reflist}}
&lt;references/&gt;</text>
      <sha1>rjtwk7j8br5903g9n1pptjz6muwwjsg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027760</id>
      <parentid>1027759</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T16:55:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-24659-26</username>
        <id>141921</id>
      </contributor>
      <origin>1027760</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42395" sha1="f4f7sqxuaa19yc5rqplcx4vapp7ins5" xml:space="preserve">{{Infobox ethnic group
|group= Mon
|native_name = {{native name|mnw|ဂကူမန်(ဂကူမည်)}}&lt;br&gt;{{native name|my|တလိုင်း}}
|native_name_lang = mnw။              | image            = 20200206 150859 Mon Girls in Mawlamyaing Myanmar anagoria.JPG
| image_caption    = Mon girls wearing traditional dress in [[Mawlamyine]]     | flag             = Flag of Mon State (2018).svg
| flag_caption     = မွန်ပြည်နယ်အလံ
|pop              = ခန့်မှန်း ၂.၅ – ၃ သန်း
|region1          = {{flag|Myanmar}}
|pop1             = ခန့်မှန်း ၂ သန်းခန့်
|region2          = {{flag|Thailand}}
|pop2             = ခန့်မှန်း ၁သန်းခန့်
| region3          = {{flag|Laos}}
| pop3             = 9000{{efn|name=burmese}}
| region4          = {{flag|United States}}
| pop4             = 8000{{efn|name=burmese}}
| region5          = {{flag|Canada}}
| pop5             = 650{{efn|name=burmese}}
|rels= အဓိကအားဖြင့် [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]]
|langs=[[မွန်ဘာသာစကား|မွန်]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား|ဗမာ]]၊ [[ထိုင်းဘာသာစကား|ထိုင်း]]
|related=[[ခမာလူမျိုး|ခမာ]] နှင့် အခြား [[ဩစထြိုအေးရှားတစ်]] ဘာသာစကားပြောဆိုသူများ
|image caption=ရိုးရာအဝတ်အစားနှင့် မွန်မိန်းကလေး (မော်လမြိုင်)
}}

'''မွန်လူမျိုး''' (တလိုင်း) ({{lang-mnw|ဂကူမန်}}) သည် [[မွန်-ခမာ]] ဘာသာစကားအုပ်စုတွင် ပါဝင်သော လူမျိုးတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ အဓိက တိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်စုများထဲမှ တစ်စုဖြစ်သည်။ သမိုင်းပညာရှင်များ၏ အမြင်အရ မွန်လူမျိုးများသည် အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင် အစောဆုံးအခြေချနေထိုင်သူများထဲမှ တစ်စုဖြစ်ကြပြီး အနည်းဆုံး အေဒီ ၈ရာစုမတိုင်မီကတည်းက ယနေ့ မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းနှင့် ထိုင်းဒေသများတွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;britannica&quot;&gt;{{cite web |title=Mon |url=https://www.britannica.com/topic/Mon-people |publisher=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;

သမိုင်းတလျှောက်တွင် မွန်လူမျိုးများသည် သထုံနှင့် ဟံသာဝတီကဲ့သို့သော နိုင်ငံများကို တည်ထောင်ခဲ့ကြပြီး အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ပါဠိစာပေယဉ်ကျေးမှုနှင့် အိန္ဒိယယဉ်ကျေးမှုများ ပြန့်ပွားရာတွင် အရေးကြီးသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;britannica&quot; /&gt;၁၄ ရာစုမှ ၁၆ ရာစုအတွင်း ဟံသာဝတီနိုင်ငံသည် မွန်နိုင်ငံ၏ အရေးပါဆုံးခေတ်ဖြစ်ပြီး ရာဇာဓိရာဇ်၊ ရှင်စောပု၊ ဓမ္မစေတီတို့ကဲ့သို့သော မင်းများ အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite book |last=Luce |first=G.H. |title=Old Burma – Early Pagan |year=1969 |publisher=J.J. Augustin}}&lt;/ref&gt;၁၈ ရာစုတွင် ကုန်းဘောင်မင်း မြန်မာဘုရင် အလောင်းဘုရား၏ စစ်အောင်မြင်မှုများကြောင့် ဟံသာဝတီနိုင်ငံ ပျက်စီးသွားပြီး မွန်လူမျိုးများအချို့သည် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;britannica&quot; /&gt; မွန်တို့သည် မြန်မာတို့၏လက်အောက်ခံသာဖြစ်သည်။ 

== နောက်ခံ သမိုင်းကြောင်းနှင့် ပေါ်ပေါက်လာပုံ ==
မွန်-ခမာတို့ အုပ်စုသည် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်း ယန်စီမြစ်ဝှမ်း (Yangtze Kiang) တွင် စတင်အခြေတည် နေထိုင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ပါမောက္ခ G.H.Luce ၏ ''Old Burma, Early Pagan'' (1969) စာအုပ်တွင် ဤသို့ ဖော်ပြထားသည်။

=== မျိုးရိုးဗီဇ ===
မွန် လူမျိုးများသည် မျိုးရိုးဗီဇတွင် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ]]အုပ်စုနှင့် အဓိက ဆက်နွယ်ထားပြီး Y-DNA သုတေသနများအရ မွန်များတွင် Haplogroup O1b1a1a (O-M95) သည် အများဆုံးတွေ့ရသည်&lt;ref&gt;Karmin, M., et al. (2015). &quot;A recent bottleneck of Y chromosome diversity coincides with a global change in culture&quot;. ''Genome Research''. 25(4): 459–466.&lt;/ref&gt;။ ထို့အပြင် မွန်လူမျိုးတချို့တွင် O-M122 ကဲ့သို့သော် တိဗက်-ဗမာ မျိုးရိုးဗီဇများကိုလည်းတွေ့ရပြီး သမိုင်းတလျောက်ပင်လယ်ရေကြောင်းကုန်သွယ်မှုများမှ R1a, R1b, J စသည့် အိန္ဒိယတိုက်ငယ်မှမျိုးရိုးဗီဇများ နှင့် အနောက်အာရှမှ မျိုးရိုးဗီဇများ ပါဝင်ခြင်းကိုလည်း သုတေသနများက ဖော်ပြထားသည်&lt;ref&gt;Trejaut, J.A., et al. (2014). &quot;Genetic legacy of the Austroasiatic expansion in Southeast Asia&quot;. ''Molecular Biology and Evolution''. 31(5): 1016–1035.&lt;/ref&gt;။  

မွန်လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ အခြား တိုင်းရင်းသားအုပ်စုများနှင့် မျိုးရိုးဗီဇစီးဆင်းမှုများ ရှိသော်လည်း အဓိကမျိုးရိုးဗီဇအခြေခံမှာ [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစထြိုအေးရှားတစ်]]  ဖြစ်ပြီး၊ ဗမာတို့၏ [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်]](တိဗက်-ဗမာ) နှင့် ရှမ်းတို့၏ [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ-ဒိုင်]]  အခြေခံများနှင့် ကွာခြားသည်။  

===[[မွန်-ခမာ]] အုပ်စုဝင် ===
သမိုင်းပါမောက္ခ ဒေါက်တာသန်းထွန်းကလည်း အောက်ပါအတိုင်း မှတ်ချက်ချထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ &quot;မွန်နှင့် ခမာလူမျိုးတို့ကား မွန်ဂိုလွိုက် အနွယ်ဝင်များ ဖြစ်၍ ဝ၊ ပလောင်၊ ရိယန်တို့မှာ မွန်ဂိုလွိုက်အနွယ်များ ဖြစ်သော်လည်း ဝ တို့၌ တောင်ဘက်အမျိုး (Australoid) ရောနှောမည်ဟု သံသယရှိသည်&quot; ဟု ဆိုထားသည်။ 

မွန်ရာဇဝင်သမိုင်းတစောင်တွင် မွန်လူမျိုးတို့သည် ရှေးပဝေသဏီအခါက မွန်တိအမည်တွင်လျက် ရှမ်း (စောထိုင် သို့မဟုတ် ထိုင်း)ခမာတို့နှင့်အတူကုန်းမြင့်တောင်တန်းကြီး တလျှောက် မြို့ရွာပြုစု နေထိုင်ကြကြောင်း၊ နောင်ကာလရှည်လျားမှ တောင်ဘက်သို့ ရွှေ့ဆင်း၍ အဆိုပါမြစ်ကြီးတို့၏ အဝရှိ အရပ်ဒေသတို့တွင် နေထိုင်ကြသည်&quot; ဟုဆိုသည်။

ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်းရှိ မွန်တို့မှာ ဆုံးခန်းတိုင် ပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်ရသော်လည်း [[ခမာလူမျိုး|ခမာ]]တို့မှာမူ ထိုင်းတို့နှင့် သမိုင်းတလျှောက် စစ်ပြုကာ ဆက်လက်နေထိုင်နိုင်ခဲ့ပြီး ယနေ့တွင် [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ]]အဖြစ် ရပ်တည်နေနိုင်သေးသည်။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ မွန်တို့မှာ ပုဂံ အင်အားနည်းချိန်တွင် [[မဂဒူး မင်းဆက်|မဂဒူးမင်းဆက်]] ဨကရာဇ်မန် သၞောဝ်သ္တောဝ်သၟိၚ်ဝါရေဝ်ရောဝ် &lt;ref name=&quot;:0&quot; group=&quot;ရာဇာဓိရာဇ် သ္ကိုပ်ပၞာန်ဗညာဒလ&quot; /&gt;ကို ထူထောင်ကာ မုတ္တမကို ဗဟိုပြုကာ ပြန်လည်ဦးမော့ခဲ့သော်လည်း ရှေးမွန်တို့၏ မြင့်မားခြင်းကို ပြန်မရနိုင်တော့ပေ။ နောက်ပိုင်းတွင် ဟံသာဝတီ (ပဲခူး) မှာ မင်းနေပြည်တော် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မွန်လူမျိုးတို့သည် (၉) ရာစုမှ (၁၁) ရာစု၊ (၁၃)ရာစုမှ (၁၆)ရာစုအထိနှင့် (၁၈)ရာစုတွင် နှစ်အပိုင်းအခြား တိုတောင်းသည့် ကာလများအတွင်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ &lt;ref&gt;ဦးဘသန်းရေး၏ မြန်မာ့ရာဇဝင်&lt;/ref&gt;

=== ရှေးဟောင်းမွန်လူမျိုးများ ===
 အရှေ့အာရှတိုက်ဆိုင်ရာ သမိုင်းပညာရှင်များ ဖြစ်ကြသည့် အိုနယ်လုစ်နှင့် ဟာဘတ် အေစတက်တို့က အာရှတိုက် တောင်ပိုင်းဒေသများသို့ဝင်ရောက်လာသည့် မွန်ဂိုလွိုက်အနွယ်ဝင်များဟု ဆိုကြသည် သို့သော် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်]]၊ [[တိုင်လူမျိုး|ခရာ-တိုင်]] အနွယ်ဝင်များနှင့် မဆိုင်ပဲ ဩစထရိုအေရှတစ်အုပ်စုဝင် လူမျိုးနွယ်များ အဖြစ် မွန်ခမာလူမျိုးများအား သတ်မှတ်ကြသည်။

အိန္ဒိယပြည် ဒဏ္ခိဏ ကုန်းမြေတဝိုက်ရှိ မွန်းဒတ်စ် လူမျိုးများ၊ ဘင်္ဂလားနယ်ရှိ ဆန်သာလ် လူမျိုးများ၊ အာသံနယ်ရှိ ခါဆီးလူမျိုးများ၊ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပလောင်၊ ဝ၊ မွန်လူမျိုးများသည် မူလက လူမျိုးတမျိုးတည်း ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ယူဆကြသည်။ သို့သော် အာရှ တိုက်တောင်ပိုင်းသို့ ဝင်ရောက်လာကြရင်း အိန္ဒိယ၊ မြန်မာ၊ အင်ဒိုချိုင်းနား ကျွန်းဆွယ် ဒေသများသို့ ပြန့်နှံ့သွားကြသည်ဟု သမိုင်း သုတေသီများက ယူဆကြသည်။ မွန်လူမျိုးများ မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ဝင်ရောက် မလာခင်က ၎င်းတို့နှင့် အနွယ်တူ ခမာလူမျိုးများနှင့် အတူ အင်ဒိုချိုင်းနား တဝိုက်တွင် နေထိုင်ခဲ့ကြကြောင်း သမိုင်းဝင် အထောက်အထားများ တွေ့ရှိရသည်။ ယိုးဒယား (ထိုင်း) များမှာ ၁၃ ရာစု လောက်ကမှ ဝင်ရောက်နေထိုင်ကြသည်။

အင်ဒိုချိုင်းနားကျွန်းဆွယ် မဲနမ်မြစ်ဝှမ်းဒေသတဝိုက်တွင် ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများနှင့် သက်ဆိုင်သည့် မြို့ဟောင်းမြို့ပျက်များ၊ ဘာသာ ကိုးကွယ်မှု ဆိုင်ရာ ရှေးဟောင်း ကျောက်စာများကို တွေ့ရှိရသည်။ မွန်ရာဇဝင်ဟောင်းများ၌ မဲနမ်မြစ်ဝှမ်း မြောက်ပိုင်းဒေသကို ယောနကတိုင်း-ဟရိပုဉ္စပြည်နယ်၊ တောင်ပိုင်းဒေသကို အယဇ္ဈယတိုင်း-ဒွါရဝတီပြည်နယ်ဟု ရေးသားဖော်ပြသည် ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများသည် အိန္ဒိယ တောင်ပိုင်း ဒေသများနှင့် ကူးလူးဆက်ဆံခဲ့ကြပြီး ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် အခြား ယဉ်ကျေးမှုများကိုလက်ခံကျင့်သုံးခဲ့ကြသည်။

၃ ရာစု ဝန်းကျင် လောက်တွင် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် စမ္ပပြည်နယ်နှင့်လည်းကောင်း၊ ၅ ရာစု လောက်တွင် စတင် တည်ထောင် ၍ ၁၃ ရာစုခန့်အထိ အင်ဒိုချိုင်းနားကျွန်းဆွယ်နှင့် အရှေ့အာရှတိုက် တောင်ပိုင်းတွင် ကြီးကျယ် ကောင်းစားခဲ့သည့် ခမာ လူမျိုးများ၏နိုင်ငံတော်ကြီးနှင့် ရှေးဟောင်းမွန်လူမျိုးများသည် ဆက်သွယ်မှုများ ရှိခဲ့ကြသည်။ ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများသည် မဲနမ်မြစ်ဝှမ်းဒေသ တဝိုက်တွင် နှစ်ကာလများစွာ နေထိုင်ပြီးမှ မြန်မာနိုင်ငံ တောင်ပိုင်းဒေသ ဖြစ်သည့် တနင်္သာရီ ဘက်သို့ ပြန့်နှံ့ဝင်ရောက်လာကြသည်။ ထို့နောက် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းများနှင့်၊ စစ်တောင်း၊ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်၊ [[ပဲခူး]]ဘက်သို့ ပြန့်နှံ့လာပြီး ၉ ရာစုနှစ်ခန့်တွင် ဥဿာပဲခူးပြည်နှင့် မာလမင်းဆက်ကို ထူထောင်ကြသည်။{{cn}}

ထိုသို့ထူထောင်စဉ် မြန်မာနိုင်ငံ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဘက်ကို အခြေစိုက် ထူထောင်ရန် ကြိုးပမ်းအားထုတ်ကြသည့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ တောင်ပိုင်း ချိုလာမင်းဆက် ဘုရင်များနှင့် တိုက်ခိုက်ကြရသည့် စစ်ပွဲများအကြောင်း မွန်ရာဇဝင်များ၌ ရေးသားထားသည်။ ၁၀ ရာစုခန့်က အိန္ဒိယတောင်ပိုင်း ချိုလာမင်းဆက် ရာဂျန်ဒရာမင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းကို တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ထားကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။

ခမာ လူမျိုးတို့၏ ကမ္ဗောဒီးယားနိုင်ငံ တန်ခိုးကြီးမားခဲ့စဉ်က မွန်လူမျိုးတို့၏ မြို့ပြ ပြည်နယ်များကို ယင်းတို့နိုင်ငံ၏ အစိတ်အပိုင်းတခု အဖြစ် ဆက်ဆံခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ [[အနော်ရထာ]] မင်း လက်ထက်တွင် မွန်ဥဿပဲခူးအား မဲနမ်မြစ်ဝှမ်းမှ ဂျွန်း (ဂျွမ်း) စစ်သည်များ လာရောက် တိုက်ခိုက်၍ အနော်ရထာဘုရင်၏ တပ်များက သွားရောက် ကူညီရကြောင်း ရာဇဝင်သမိုင်းများ၏ ရေးသားထားချက်များကိုလည်း ဆက်စပ်လေ့လာကြည့်နိုင်သည်။ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများသည် ထိုင်းနိုင်ငံဒွါရဝတီကို ရောက်ရှိလာပြီး ရာစုနှစ် အနည်းငယ်အတွင်း ပြန့်နှံ့သွားကြသည်။

၁၄ ရာစုခန့်တွင် မွန်လူမျိုးတို့ အပြည်ပြည် အကွဲကွဲ အပြားပြား အမင်းမင်း ဖြစ်နေခြင်းအား စတင်ထူထောင်သည့် ဝါရီရူမင်းဆက် ရာဇာဓိရာဇ်ဘုရင်က ပထမဦးဆုံးအကြိမ် စည်းလုံးသိမ်းသွင်းခဲ့သည်။ မွန်လူမျိုးတို့၏ မြို့ဟောင်းများ စေတီများ ကိုးကွယ်မှု ဆိုင်ရာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုများအား လေ့လာတွေ့ရှိချက်တွင် ဗြဟ္မဏနှင့် မဟာယနများ ထေရဝါဒ ဆိုင်ရာ ယဉ်ကျေးမှုများနှင့် ရောနှော တွေ့ရှိရသည်။ ဗိသုကာ နည်းပညာမှာ မွန်တို့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်နည်းပညာဖြင့် 
သက္ကတစာပေကို အခြေခံယူ၍ ကိုယ်ပိုင်အက္ခရာဖန်တီးကာ အရေးအသားမှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရှေ့တောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းဒေသသုံး ပလ္လဝ အက္ခရာမျိုးနှင့် ဆင်တူလေသည်။
&lt;ref name=&quot;:0&quot; group=&quot;ရာဇာဓိရာဇ် သ္ကိုပ်ပၞာန်ဗညာဒလ&quot;&gt;ရာဇဓိရာဇ် အရေးတော်ပုံ။ ဗညားဒလ&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;အရှေ့တောင်အာရှ ရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;မြန်မာ ရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦး ဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့် ရခိုင် ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ်။&lt;/ref&gt;

== ရိုးရာဝတ်စုံ ==

ရှေးဟောင်း မွန်နိုင်ငံတော်များဖြစ်သည့် [[သထုံပြည်|သထုံ]]နှင့် [[ဟံသာဝတီ]]ခေတ်များတွင် မွန်တို့သည် ယဉ်ကျေးမှုအဆင့်အတန်း မြင့်မားစွာ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ သထုံခေတ်တွင် အမျိုးသားများသည် ခါးတောင်းကျိုက် ဝတ်ဆင်၍ ကိုယ်အထက်ပိုင်းတွင် ပုခုံးစောင်းတဘက်များ အသုံးပြုကြသည်။ အမျိုးသမီးများသည် ဆံပင်ကို မြင့်မားစွာထုံးဖွဲ့ပြီး နားတောင်းကြီးများ ပန်ဆင်လေ့ရှိကာ ရင်စည်း နှင့် လုံချည်ရှည်များကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။&lt;ref&gt;ဦးချစ်သိန်း၊ &quot;မွန်ကျောက်စာပေါင်းချုပ်&quot;၊ ပြည်ထောင်စုယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန။&lt;/ref&gt;ဟံသာဝတီခေတ်အောက်မြန်မာပြည်၏ ရာသီဥတုနှင့်အညီ ပါးလွှာသော ချည်ထည်များကို အဓိက သုံးစွဲခဲ့ကြသည်။ ဘုရင်နှင့် အရာရှိကြီးများသည် ပိုးထည်များကို ခန့်ညားစွာ ဝတ်ဆင်ကြပြီး ပုခုံးစောင်းတဘက် (ဆဘိုင်) မှာ အဆင့်အတန်း၏ ပြယုဂ်ဖြစ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite book |last=Bauer |first=Christian |title=The Mon Language and Culture |year=1982}}&lt;/ref&gt;
၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် မွန်လူကြီး၊လူငယ်များ၊ ရဟန်းတော်များ၊ ဆရာ၊ဆရာမများ စုပေါင်း၍ ကော်မတီဖွဲ့စည်းကာ ရှေးခေတ်အဝတ်အစားများ/ အထောက်အထားများကို ပြန်လည်ရှာဖွေဖော်ထုတ်ရန် မွန်ဒေသအစုံသို့ သွားရောက်ခဲ့ကြသည်။ ရရှိလာသော အထောက်အထားများပေါ်တွင် မူတည်၍ အားလုံးစုပေါင်းကာ မွန်ရိုးရာဝတ်စုံ၏ ပုံပန်းသဏ္ဏာန် နှင့် အရောင်ကို အတည်ပြု သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mon Traditional Dress |url=https://www.weavingecologies.com/patterns-link/mon-traditional-dress |access-date=2026-04-22 |website=Weaving Ecologies |language=en-US}}&lt;/ref&gt; မြန်မာနိုင်ငံရှိ မွန်လူမျိုးများသည် ရိုးရာဝတ်စုံကို အခါအားလျော်စွာ ဝတ်ဆင်ကြပြီး အနီရောင်နှင့် အဖြူရောင်ကို အဓိကထား အသုံးပြုကြသည်။အမျိုးသားဝတ်စုံတွင် အဖြူရောင် ရင်စေ့ (သို့မဟုတ်) တိုက်ပုံအင်္ကျီကို ဝတ်ဆင်၍ အောက်ပိုင်းတွင် အနီရောင်နှင့် အဖြူရောင်အဆင်းကြောင်းပါသော မွန်ရိုးရာကွက်ကျားလုံချည်ကို ဝတ်ဆင်သည်။ ပခုံးတွင် မွန်ရိုးရာတဘက် ကို တင်လေ့ရှိသည်။အမျိုးသမီးဝတ်စုံတွင် အနီရောင် (သို့မဟုတ်) အဖြူရောင် ရင်စေ့အင်္ကျီ လက်ရှည်ကို ဝတ်ဆင်ကာ အောက်ပိုင်းတွင် အနီရောင်အခြေခံသော မွန်ရိုးရာ အပေါင်းလက္ခာပုံ လုံချည် သို့မဟုတ် ရက်ကန်းလုံချည်များကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။&lt;ref&gt;မွန်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့၊ &quot;မွန်ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးတမ်းများ&quot; (၂၀၁၈)။&lt;/ref&gt; အနီရောင် တဘက်ကို ပုခုံးတွင် စနစ်တကျ ဆင်ယင်လေ့ရှိသည်။&lt;ref&gt;နိုင်ဘရှင်၊ &quot;မွန်လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု&quot;၊ မွန်စာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှု စာစောင်။&lt;/ref&gt;

== ဘာသာစကား နှင့် စာပေ ==

မွန်ဘာသာစကားသည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် နေထိုင်ကြသော မွန်လူမျိုးတို့အသုံးပြုသည့် အရှေ့တောင်အာရှသုံး ဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မွန်ဘာသာစကားသည် ကမ္ဘောဒီးယား ဘာသာစကားနှင့် အနည်းငယ်ဆင်တူပါသည် ယနေ့ မွန်ဘာသာစကားကို လူဦးရေ နှစ်သန်းကျော်သောသူများက ပြောဆိုလျက်ရှိကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် မွန်ဘာသာစကား ပြောဆိုသူအများစုသည် မွန်ပြည်နယ်တွင် နေထိုင်ကြပြီး တနင်္သာရီတိုင်းနှင့် ကရင်ပြည်နယ် တို့တွင်လည်း မွန်စကားကို ပြောဆိုကြသည်။

မွန်လူမျိုး ကို [[မွန်ဘာသာ]]ဖြင့် ဂကူမည်(မန်) ဟုရေးသားသည်။ မွန်စာပေတွင် [[ဗျည်း]] (၃၅) လုံးရှိပြီး၊ [[သရ]] (၁၂) လုံး ရှိသည်။
မွန်စာပေသည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် အဟောင်းဆုံးစာပေစနစ်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး အော်စ်ထရိုအာရှာတစ် (Austroasiatic) ဘာသာစကားမိသားစုဝင် မွန်ဘာသာဖြင့် ရေးသားထားသော စာပေများကို ရည်ညွှန်းသည်။ မွန်စာပေ၏အစပြုကာလကို ခရစ်နှစ် ၆ ရာစုမှ ၁၀ ရာစုအတွင်းတွင် တွေ့ရှိရသော ကျောက်စာများမှ စတင်သတ်မှတ်ကြသည်။&lt;ref&gt;Shorto, H. L. (1971). ''A Dictionary of the Mon Inscriptions from the Sixth to the Sixteenth Centuries''. Oxford University Press.&lt;/ref&gt;
မွန်စာရေးစနစ်သည် အိန္ဒိယမှ ပျံ့နှံ့လာသော ဘရာဟ္မီ (Brahmi) စာလုံးစနစ်မှ ဆင်းသက်လာပြီး၊ ဘရာဟ္မီ စာလုံးပုံစံသည် နောက်ပိုင်းတွင် ဗမာစာနှင့် ထိုင်း၊ ခမာ စာလုံးများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာရာတွင် အရေးပါသော အခြေခံတစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Daniels, Peter T. &amp; Bright, William (1996). ''The World's Writing Systems''. Oxford University Press.&lt;/ref&gt;ယနေ့ခေတ်တွင် မွန်စာပေသည် ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်အဖြစ် ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားပြီး၊ မွန်လူမျိုးတို့၏ အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အရေးပါနေဆဲဖြစ်သည်။

=== တူရိယာ ===
မွန်လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု တူရိယာမှာ [[မိကျောင်း(တူရိယာ)]] ဖြစ်သည်။

==ထင်ရှားသော မွန်လူမျိုးများ==
*ရှၚ်[[ဗုဒ္ဓဃောသ]](ရာမညပုတ္တော ဗုဒ္ဓဃောသော) - ပိဋကတ်သုံးပုံကို သီဟိုဠ်ဘာသာမှ ပါဠိသို့ဘာသာပြန်သူ
*[[ရှင်အရဟံ]] - ဗုဒ္ဓသာသနာသန့်ရှင်း ထွန်းလင်းစေသူ
*[[မနုဟာမင်း|မနူဟာမင်း]] (ခေါ်) မကုဋ- သုဝဏ္ဏဘူမိ သထုံမွန်မင်းဆက်၏ ၂၅ဆက်မြောက်မင်း
*[[ရာဇာဓိရာဇ်]] (ခေါ်) ဗညားနွဲ့ -  [[ဟံသာဝတီ]]မွန်မင်းဆက်၏ ၉ဆက်မြောက်မင်း၊ [[အင်းဝ-ဟံသာဝတီ အနှစ်လေးဆယ်စစ်]]၏ အထင်ကရစစ်ဘုရင်
*[[အမတ်ဒိန်]] - ရာဇာဓိရာဇ်ဘုရင်၏ အတိုင်ပင်ခံအမတ်ကြီး
*[[လဂွန်းအိန်၊ မဟာစော|လဂွန်းအိန်]] (မဟာစော) - ဟံသာဝတီဘုရင့်တပ်တော်၏ ရှေ့ဖျားချီစစ်မှူး ၊ အနှစ်လေးဆယ်စစ်၏ထင်ရှားသော မွန်သူရဲကောင်း 
* [[ရှင်စောပု]] - မွန်ဘုရင်မကြီး &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kaowao Burmese Version&lt;!-- Bot generated title --&gt; |url=http://www.kaowao.org/b/art08-24.php |accessdate=18 August 2013 |archivedate=22 June 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090622045437/http://www.kaowao.org/b/art08-24.php }}&lt;/ref&gt;
* [[ဓမ္မစေတီ|ဓမ္မစေတီမင်း]]  (ခေါ်) ရာမာဓိပတိ- ဗုဒ္ဓဘာသာသာသနာတော် အတွက်ကြိုးပမ်းမှုများကြောင့် ထင်ရှားသော မွန်ဘုရင်
* [[သမိန်ဗရမ်း]] - မွန်သူရဲကောင်း
* အမတ်ကြီး [[ဗညားဒလ (ဝန်ကြီး)|ဗညားဒလ]] -  ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်တည်ထောင်သူဘုရင့်နောင်၏ အတိုင်ပင်ခံဝန်ကြီးချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာသေနာပတိ
*[[မဟာရဋ္ဌသာရ၊ သျှင်|ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ]] - အင်းဝခေတ်စာဆိုတော်ရဟန်း
*[[:en:Rama_I|ဗုဒ္ဓ ယော့ဖာ စုဠာလောက]] (ရာမ၁) ''-'' ထိုင်းဘုရင့်နိုင်ငံ၏ [[ချက္ကရီမင်းဆက်]] တည်ထောင်သူဘုရင်&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-04-18 |title=ထိုင်းနိုင်ငံကို ကျွန်မဖြစ်အောင် ကာကွယ်ပေးတဲ့ ရာမမင်းဆက် |url=https://www.bbc.com/burmese/in-depth-47977744 |access-date=2026-02-08 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;
*[[:en:Amarindra|အမရိန္ဒြာ]] - ထိုင်းဘုရင့်နိုင်ငံ၏ [[ချက္ကရီမင်းဆက်]] တည်ထောင်သူ ရာမ(၁)ဘုရင်၏ [[ထိုင်းနိုင်ငံ၏ မိဖုရားခေါင်များ|မိဖုရားခေါင်]]ကြီး၊ ရာမ(၂)ဘုရင်၏ မယ်​တော်
*[[ဗညားဒလ]] -  ဒုတိယဟံသာဝတီမင်းဆက်၏ နောက်ဆုံး ဘုရင်
*မိတလထော - ဟံသာဝတီ တိဿရာဇာမင်းမိဖုရား 
*[[မကုဋ]] (ခေါ်) [[:en:Mongkut|မောင်းကွတ်]] - ထိုင်းဘုရင့်နိုင်ငံ ချက္ကရီမင်းဆက်၏ ၄ဆက်မြောက်မင်း၊ ထိုင်းနိုင်ငံကိုခေတ်မှီအောင်အစပြုခဲ့သူ
*[[မောင်ထော်လေး၊ စစ်ကဲ|မောင်ထော်လေး]] - စစ်ကဲ

*ဦး[[နာအောက်၊ ဦး|နာအောက်]] - ကိုလိုနီခေတ် မီးသင်္ဘောသူဋ္ဌေး
*[[သွင်၊ ဦး ဆာ|ဆာဦးသွင်]]  - ကိုလိုနီခေတ် သူဌေးကြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံ [[ကုန်သည်များနှင့် စက်မှုလက်မှု လုပ်ငန်းရှင်များအသင်း]]ကို စတင်တည်ထောင်သူ
*[[မောင်ကြီး၊ ဆာ ဂျေအေ|ဆာဂျေအေမောင်ကြီး]] - ကိုလိုနီခေတ် မြန်မာလူမျိုး ပထမဆုံး ဘုရင်ခံ
*[[မြန်မာ့ ပထမဆုံးများ|မြန်မာ့ ပထမဆုံး]] အနောက်တိုင်းဆရာဝန် [[ရှောလူး၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာရှောလူး]]
*မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ကာယဗလလေ့ကျင့်သူ ဒေါက်တာ[[ချစ်ထွန်း၊ ဦး (ဝေါ်လတာ)|ဝေါ်လတာချစ်ထွန်း]]
*မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ပါရဂူ [[ဘဟန်၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာဘဟန်]]
*မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး နိုင်ငံတော်အဓိပတိ [[ဒေါက်တာဘမော်]]
*မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး အမျိုးသမီး မင်းတိုင်ပင်အမတ် [[နှင်းမြ၊ ဒေါ်|ဒေါ်နှင်းမြ]]
*မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး အသည်းအစားထိုးကုဆရာဝန်ကြီး [[နော်မန်လှ၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာနော်မန်လှ]]
* ခေတ်စမ်းစာပေကို ဦးဆောင်ခဲ့သူ [[မင်းသုဝဏ်]] ( [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ]] ဦး[[ထင်ကျော်၊ ဦး|ထင်ကျော်]]၏ ဖခင်)
* [[:en:Apasra_Hongsakula|အပါစရာ ဟံသာကုလ]] -  [[မယ်စကြဝဠာ]] ၁၉၆၅
*[[ဇာဂနာ(ရုပ်ရှင်နှင့် သဘင်ပညာရှင်)|ဇာဂနာ]] - ရုပ်ရှင်နှင့် သဘင်ပညာရှင်
*[[ထူးအိမ်သင်]] - တေးရေးတေးဆို
*[[ထုံချိုင်း မက်အင်တိုင်ယာ]] - ထိုင်း အဆိုတော် နှင့် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်
*[[ကေအေတီ]] - တေးရေးဆရာ
*[[မျိုးကျော့မြိုင်]] - တေးရေးတေးဆို၊ မြန်မာ့ ဟစ်ဟော့လောကကို စတင်ခဲ့သူ
*ဗညားနိုင် - အိုင်းရင်းခရော့စ် ([[Iron Cross|Iron Cross)]] တီးဝိုင်းအဖွဲ့ဝင်
*[[မင်းကိုနိုင်]] - ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်
*ဦး[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]] - ဒုတိယ သမ္မတ
*[[:en:Anand_Panyarachun|အာနန်ပန်ယာချွန်]] - ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ်
*[[နန္ဒာလှိုင်]] - မြန်မာရုပ်ရှင်မင်းသမီး
*[[:en:Natapohn_Tameeruks|နက်သာပွန်တီမီရက်]] - ထိုင်းရုပ်ရှင်မင်းသမီး၊ Taew ဟု နိုင်ငံတကာတွင်ကျော်ကြားသူ
*[[အိချောပို]] - သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ်
*ပပဝင်းခင် - သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ်
*သင်ဇာဝင့်ကျော် - သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ်
*[[အာဘွိုင်း]] - ဟစ်ဟော့အဆိုတော်
*မိစန္ဒီ - အမျိုးသမီးဟစ်ဟော့အဆိုတော်&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.mmload.com/news/64534 |accessdate=12 November 2020 |archivedate=19 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210419064932/https://www.mmload.com/news/64534 }}&lt;/ref&gt;
*ထွန်းမင်းနိုင် - ဝမ်းချန်ပီယံရှစ်လက်ဝှေ့ချန်ပီယံ
*ခိုင်သဇင်ငုဝါ - သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ်
*ဗညာဘုန်းပြည့်-သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ်
*Lily Pantila Win - ထိုင်းရုပ်ရှင်မင်းသမီး၊ မော်ဒယ်

== မွန်အလံများ ==
({{mnw|အလာံဂကူမန်}})
&lt;gallery&gt;
ဖိုင်:Flag of the Mon people.png|မြန်မာနိုင်ငံရှိမွန်အမျိုးသားအလံ
ဖိုင်:Mon Thai Flag.jpg|ထိုင်းနိုင်ငံရှိမွန်အမျိုးသားအလံ
ဖိုင်:The flag of the Mon people Paphaya Rajasri King.jpg|မွန်ဘုရင်အလံ အေဒီ၂၄၁-၂၁၈
ဖိုင်:Paphaya Rajasri King.jpg|မွန်ဘုရင်အလံ
ဖိုင်:Swan-shaped national flag.jpg|မွန်ဘုရင်အလံ- အေဒီ ၁၁၁၆ 
ဖိုင်:Flag of Mon State (2018).svg|[[မွန်ပြည်နယ်]]အလံ
&lt;/gallery&gt;

== ကိုးကား ==
{{reflist}}
&lt;references/&gt;</text>
      <sha1>f4f7sqxuaa19yc5rqplcx4vapp7ins5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သီပေါမင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3627</id>
    <revision>
      <id>1027755</id>
      <parentid>891486</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T16:40:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aung Minn Khannt77</username>
        <id>92927</id>
      </contributor>
      <origin>1027755</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53058" sha1="2h052z7rhnbiw4or47018t7bu5oyfiw" xml:space="preserve">{{cleanup}}
{{Infobox royalty
| type                 = ဘုရင်မင်းမြတ်
| name                 = သီပေါ‌မင်း
| image                = Thibaw Min.jpg
| caption              = သီပေါမင်း (၁၈၈၀ ခန့်)
| reign                = ၁ အောက်တိုဘာ ၁၈၇၈ – ၃၁ နိုဝင်ဘာ ၁၈၈၅
| coronation           = ၆ နိုဝင်ဘာ ၁၈၇၈
| succession           = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိဘုရင်များစာရင်း|မြန်မာဘုရင်]] &lt;br/&gt; [[သီပေါမြို့]]စား
| predecessor          = [[မင်းတုန်းမင်း]]
| successor            =  မင်းဆက်ဆုံးသည် {{small|([[ဝိတိုရိယ ဘုရင်မ]]မှ အုပ်ချုပ်)}}
| suc-type             = ဆက်ခံသူ
| reg-type             = ဝန်ကြီးချုပ်
| regent               = [[ကင်းဝန်မင်းကြီး ဦးကောင်း]]
| spouse               = [[စုဖုရားကြီး]]&lt;br/&gt;[[စုဖုရားလတ်]]&lt;br/&gt;[[စုဖုရားလေး]]
| issue                = [[ထိပ်စုမြတ်ဘုရားကြီး]]&lt;br/&gt;[[ထိပ်စုမြတ်ဘုရားလတ်]]&lt;br/&gt;[[ထိပ်စုမြတ်ဘုရား]]&lt;br/&gt;[[ထိပ်စုမြတ်ဘုရားက​လေး]]&lt;br/&gt; သားတော်(၁)ဦး နှင့် သမီးတော်(၂)ဦး(ငယ်ကလွန်)
| issue-link           = 
| regnal name          = သိရီပဝရ ဝိဇယာနန္တ ယသတိလောကာ ဓိပတိ ပဏ္ဍိတ မဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇာ
| house                = [[ကုန်းဘောင်မင်းဆက်|ကုန်းဘောင်]]
| father               = [[မင်းတုန်းမင်း]]
| mother               = [[လောင်းရှည်မိဖုရား]]
| birth_name           = မောင်ရေစက်
| birth_date           = {{birth date|1859|1|1|df=yes}} &lt;br/&gt; သက္ကရာဇ် ၁၂၂၀ ခု၊ [[နတ်တော်]]လဆုတ် ၁၂ ရက်၊ စနေနေ့&lt;ref name=ksy-475&gt;Konbaung Set Vol. 3 2004: 475&lt;/ref&gt;
| birth_place          = [[မန္တလေး နန်းတော်]]၊[[မန္တလေးမြို့]]၊ [[ကုန်းဘောင်အင်ပါယာ|မြန်မာဘုရင့် နိုင်ငံတော်]]
| death_date           = {{death date and age|1916|12|19|1859|1|1|df=yes}} &lt;br/&gt; သက္ကရာဇ် ၁၂၇၈ ခု နတ်တော်လဆုတ် ၁၀ ရက်၊ အင်္ဂါနေ့
| death_place          = [[ရတနာဂီရိ]]၊ ဘုံဘေပြည်နယ် (မွန်ဘိုင်းပြည်နယ်)၊ [[ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ]]
| date of burial       = 
| place of burial      = [[ရတနာဂီရိ]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]
| religion             = [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]]
| signature            = Thibaw Min Signature.svg
}}

'''သီပေါမင်း''' (ခရစ်နှစ် ၁၈၇၈-၁၈၈၅) သည် [[ကုန်းဘောင်မင်းဆက်]]၏ နောက်ဆုံးမင်းဖြစ်သည်။ ဘွဲ့တော်မှာ'''သိရီပဝရ ဝိဇယာနန္တ ယသတိလောကာ ဓိပတိ ပဏ္ဍိတ မဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇာ''' ဖြစ်ပြီး နန်းသက် ခုနစ်နှစ်ဖြစ်သည်။

[[မင်းတုန်းမင်း]]နှင့် [[လောင်းရှည်မိဖုရား]]တို့၏ သားတော်အလတ်ဖြစ်ပြီး နံတော်မှာ စနေသား၊ ငယ်အမည်မှာ မောင်‌ရေစက် ဖြစ်လေသည်။ သီပေါမင်းသည် သျှမ်းသွေးအနည်းငယ်ပါသည် အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် မယ်တော်ဖက်က မြန်မာသျှမ်းကပြားဖြစ်သည်။သီပေါမင်း၏ မိခင်မှာ (သီရိမဟာမင်္ဂလာသုပဘာဒေဝီဘွဲ့ခံ) လောင်းရှည်မြို့စား မိဖုရားဖြစ်သည်။ လောင်းရှည်မိဖုရား၏ ဖခင် ဦးမှေးမှာ ဗဒုံမင်း၏ သားတော် (အိမ်ရှေ့မင်းသား) ဦးပေါ် (မြန်မာ)+ မိဖုရား နန်းမွေးခန်း(သီပေါသျှမ်းစော်ဘွားသမီး)တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သောကြောင့် မင်းမျိုးပင်ဖြစ်သည်သီပေါစော်ဘွားမျိုးလည်းဟုတ်သည်။နန်းမွေးခန်းသည် သျှမ်းသီပေါစော်ဘွားကြီးစောမြတ်ဆန္ဓေရဲ့သမီးတော်ဖြစ်သည်။ ဦးမှေး(မြန်မာသျှမ်း)သည် စစ်ကိုင်းမင်းလက်ထက်တွင် သတိုးမင်းရဲ ကျော်စွာဘွဲ့ဖြင့် ရမ္မာဝတီမြို့စားဖြစ်ခဲ့ပြီး အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ပထမစစ်ပွဲအပြီးတွင် သီပေါမြို့စား ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မင်းတုန်းမင်း လက်ထက်တွင် ချွန်းတောင်မြို့စား မိုးနဲဗိုလ်မှူးအဖြစ် အမှုထမ်းရသည်။

လောင်းရှည်မိဖုရား၏ မိခင် မယ်အိ မှာ ဟံသာဝတီဆင်ကြားရှင်၏ အဆက်အနွယ်ဖြစ်သည်။ မြေဒူးမင်း ဇင်းမယ်ကို တိုက်ခိုက်အောင်မြင်သည့်အခါ ဇင်းမယ်သို့ ရောက်ရှိနေသော ဆင်ကြားရှင်သည် နေပြည်တော်သို့ ပြန်လည်လိုက်ပါလာခဲ့သည်။ ဆင်ကြားရှင် ၏သမီး ရှင်အောင်လံ သည် စစ်သူကြီး ဒလပန်း၏ညီ ပုတ္တကျော်နှင့် စုံဖက်ရာမှ ရှင်ပုဇွန် ကိုမွေးဖွားသည်။ ရှင်ပုဇွန်သည် ညောင်ရမ်းမြို့စား စကြာဝန်ကြီး ဦးမြတ်ရာနှင့် လက်ဆက်ရာမှ လောင်းရှည်မိဖုရား၏ မိခင် မယ်အိကို မွေးဖွားသည်။ လောင်းရှည်မိဖုရားကို ဦးမှေး+မယ်အိ တို့မှ ၁၈၁၅ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားပြီး ၁၈၈၁ ခု၊ ဇွန်လတွင် မန္တလေးမြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ မွေးချင်းများမှာ ခေါင်းတုံးမြို့စား ဦးဖိုးကြီးနှင့် မင်းဂါမဏိ တို့ဖြစ်ကြသည်။
   သီပေါမင်းသည်မွေးချင်းနှစ်ဦးရှိပြီး အစ်မတော်[[ပခန်းကြီးစုဖုရား]]နှင့် ညီမတော် [[မိတ္ထီလာစုဖုရား]]တို့ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်အခါက ဘာသာရေးနှင့် စာပေအရာ၌ ထူးချွန်သူဖြစ်သည်။ အာဏာကို လက်ဝယ်ပိုင်စိုးလိုသောအလယ်နန်းမိဖုရား [[ဆင်ဖြူမရှင်]]နှင့်စည်းမျဉ်းခံဘုရင်စနစ်ကို အသက်သွင်းလိုသည့် [[ကင်းဝန်မင်းကြီးဦးကောင်း]]က မိမိတို့ကြိုးဆွဲရာကမည့် မင်းသားတစ်ပါးကို နန်းတင်ရန်ကြံစည်ကြရာ စာပေကျမ်းဂန်တို့ကို မြတ်နိုး၍ စိတ်သဘောထား နူးညံ့သိမ်မွေ့သော သီပေါမင်းသားကို မျက်စိကျပြီး နန်းလျာအဖြစ် လျာထားခဲ့ကြသဖြင့် အခြားမင်းညီမင်းသားများကို ကျော်ဖြတ်ကာ ထီးနန်းဆက်ခံခွင့် ရခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၈၈၅ ခုနှစ်တွင် [[မန္တလေး]][[ရတနာပုံနေပြည်တော်]]သို့ အင်္ဂလိပ်တို့ ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် မိဖုရားခေါင်ကြီး စုဖုရားလတ်နှင့်အတူ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]၊ [[ရတနာဂီရိ]]သို့ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခြင်း ခံခဲ့ရသည်။

== နန်းတက်စ အခြေအနေ ==
ကုန်းဘောင် ထီးနန်းကို ဆက်ခံသော သီပေါမင်းသည် နန်းစည်းစိမ် ခိုင်မြဲရေးအတွက် အစဉ်အလာအတိုင်း ပြုလုပ်ရာတွင် ထီးနန်းကို လုပ်ကြံမည်ဟု သင်္ကာမကင်းသူ မှန်သမျှတို့ကို သတ်ဖြတ် သုတ်သင်ရလေသည်။ ဩဇာအာဏာ ရှိသူတို့၏ ညွတ်ကွင်း ထောင်ချောက်မှ လွတ်သူ အချို့ တို့သည်လည်း ဗြိတိသျှတို့ထံ ပြေးလွှား ခိုဝင်ကြသည်။ ဗြိတိသျှ စည်းမျဉ်းဥပဒေအရ အုပ်ချုပ်ပုံ စနစ်ကဲ့သို့ မြန်မာ့ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် ဖြစ်ပေါ်လာလိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ခဲ့သော ဗြိတိသျှ ကိုယ်စားလှယ် ရှောသည်၊ အဆိုပါ သတ်ဖြတ်မှု အခြင်းအရာတို့ကို မြင်သောအခါ သက်ဦးဆံပိုင် ဘုရင်စနစ် လိုလား စွဲလမ်းကြသော မြန်မာတို့၏ စိတ်ဓာတ်ကို အတွက်မှားခဲ့ကြောင်း သိနားလည် လာလေသည်။ သီပေါ မင်းသား ဘုရင် အဖြစ်သို့ ရောက်၍ နေပြည်တော်ကို သိမ်းလိုက် ပြီးသည်နှင့် တပြိုင်နက် သီပေါမင်းနှင့် အပေါင်းအပါ တစုတို့သည် ထားခဲ့သော ကတိသစ္စာကို ထိန်းသိမ်းရန် မလိုတော့ဘဲ အရာရှိ အရာခံ မှူးမတ်များကို ဘုရင့် သစ္စာတော်ခံ လုံးဝ ဖြစ်စေရေး အတွက် သစ္စာရေ တိုက်ရန်သာ အားသစ် နေကြသည်။ ရှော မူကား မကျေမနပ် ဖြစ်၍ မြန်မာ ထီးနန်းကို ဒေါမာန်ပွားကာ၊ မင်းညီမင်းသား ဆွေတော် မျိုးတော်တို့အား သတ်ဖြတ်ခြင်းကို အကြောင်းပြ၍ ထိုသတ်ဖြတ်မှုများကို မရပ်စဲလျှင် နေပြည်တော်မှ သူ ထွက်ခွာ သွားမည်ဟု ခြိမ်းခြောက်တော့သည်။ နိုင်ငံခြားသား ကုန်သည်စုကလည်း ရှောနှင့် တသံတည်း ထွက်ကြလေသည်။ အိန္ဒိယ နိုင်ငံရှိ ဘုရင်ခံချုပ် လတ်မင်းကြီး လစ်တန်သည် ဤပြဿနာကို ဖြေရှင်းဖို့ လိုသည်ဟု အင်္ဂလန်သို့ အကြောင်းကြား တိုက်တွန်း၍ မြန်မာ နယ်စပ်သို့ စစ်တပ်များ ပို့စေလေသည်။
[[File:Thibaw Min 1885 crop.jpg|thumb|150px|left|သီပေါမင်း၊ မိဖုရား စုဖုရားလတ်နှင့် ၎င်း၏ အမတော် စုဖုရားကြီး(နိုဝင်ဘာလ၊ ၁၈၈၅ ခုနှစ်)]]
[[File:King Thibaw's State Barge on the Mandalay Moat.jpg|thumb|150px|left|သီပေါမင်း၏ ကရဝိတ်သဗ္ဗန်တော်]]
သီပေါမင်းနှင့် မှူးကြီး မတ်ကြီးတို့သည် အင်္ဂလိပ်တို့ ကျေနပ်အောင် လက်ဆောင် ပဏ္ဏာများဖြင့် ကာလကတ္တားသို့ ချစ်ကြည်ရေး မစ်ရှင် အဖွဲ့ တခု စေလွှတ်ကာ အင်္ဂလိပ် မြန်မာ ချစ်ကြည်ရေး တည်မြဲမှုကို ထိန်းသိမ်းထားရန် ပန်ကြားလေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ရှိကြသော ဗြိတိသျှ အာဏာပိုင်များကမူကား မိမိတို့ အလိုကျ အတိုင်း မြန်မာတို့က မလိုက်လျောလျှင် မစ်ရှင် အဖွဲ့ကို သရက်မြို့ထက် ကျော်လွန်၍ သွားခွင့် မပေးဟု လည်းကောင်း၊ မဟာဝန်ရှင်တော် မင်းကြီးနှင့်လည်း ဆက်သွယ်ခွင့် မပေးဟု လည်းကောင်း၊ ငြင်းဆိုကြသည်။ ထို ဗြိတိသျှတို့၏ အဆိုမှာ မစ်ရှင် အဖွဲ့သည် သာမန် ချစ်ကြည်ရေး ပြုလုပ်ရန်သာ ဖြစ်၍ အကျိုးထူးလှမည် မဟုတ်သည့် အပြင် မစ်ရှင် အဖွဲ့၌လည်း အမှုတို့ကို ဆောင်ရွက်နိုင်သော အာဏာမရှိ ဟူ၍ ဖြစ်လေသည်။ ဤတွင် မန္တလေး နန်းတော်သည် မစ်ရှင် အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် သံအမတ်များအား &quot;ပြောရေး ဆိုခွင့် အာဏာများကို သာမက ခေတ္တစာချုပ်ဖြစ်စေ၊ ရာသက်ပန် စာချုပ်ဖြစ်စေ၊ ချုပ်ဆိုနိုင်ခွင့် ရှိသော အာဏာကို လည်းကောင်း၊ ယခု မျက်မှောက် ဖြစ်ပျက်နေသော နှစ်နိုင်ငံ ပြဿနာ အရေးအခင်းတို့ကို ဖြေရှင်းရေး အတွက် ပြောဆိုနိုင်သော၊ စီစဉ်နိုင်သော၊ တိုင်ပင်နိုင်သော အာဏာကို လည်းကောင်း၊ အနာဂတ်၌ နှစ်နိုင်ငံ အရေးအခင်း ရှုပ်ထွေးမည့် ကိစ္စကြီးငယ် မှန်သမျှကို ပြေလည်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်သော အာဏာကို လည်းကောင်း&quot; လွှဲအပ် လိုက်လေသည်။ ရာသက်ပန် ချစ်ကြည်ရေး မဟာမိတ် စာချုပ်တွင် တိုင်းပြည် အသီးသီး၏ အချုပ်အချာ အာဏာပိုင်မှုကို လေးစားခြင်း၊ နိုင်ငံခြားသား ရာဇဝတ်သားကို ဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်သို့ ပေးအပ်ရခြင်း၊ ကုန်သည်များ အခွန် ပေးဆောင်ရန် မလိုဘဲ အခမဲ့ ဝင်ရောက် ကုန်ကူးသန်းခွင့် ပေးခြင်း စသည်တို့ ပါဝင်လေသည်။

စင်စစ်မှာ ဗြိတိသျှတို့ကလည်း မန္တလေး နန်းတော်ကဲ့သို့ပင် မန္တလေး နန်းတော် အပေါ်၌ ငြိမ်းချမ်းရေး လိုလားကြောင်း ပြစေသည် သဘော ဖြစ်လေသည်။ ဗြိတိသျှတို့ ဘက်ကမူ အထက် မြန်မာနိုင်ငံကို နှိမ်နင်းလိုလျှင် အောက်မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဗြိတိသျှ စစ်တပ် အပြင် နောက်ထပ် စစ်သည် ၅,ဝဝဝ လိုကြောင်း စစ်ဘက် အကြံပေး အရာရှိက အစီရင်ခံ ထားလေသည်။ ထိုအခါကသော် ဗြိတိသျှတို့သည် အာဖဂန်နီ စတန်နှင့် အာဖရိက တောင်ပိုင်းတွင် နယ်ချဲ့ စစ်ပွဲ ဆင်နွှဲ နေရသည့် အတွက် မြန်မာတို့ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့လျှင် ဝန်ထုပ် တခု တိုးလာမည် ဖြစ်လေသည်။ ထို့ကြောင့် မြန်မာတို့အား နှိမ်နင်းရန် အရေးကို ခေတ္တ ရွှေ့ဆိုင်း ထားကြရလေသည်။ ထိုအချိန်တွင် သီပေါမင်းသည် ခမည်းတော် မင်းတုန်းမင်း အမြှော်အမြင် ကြီးစွာ ဆောင်ရွက်ခဲ့ သဖြင့် ရအပ်သော အကျိုး ကျေးဇူးတို့ကို ခံစားလျက် နေရသည်။ နန်းတက်စ နှစ်များတွင် မြန်မာဘုရင် အုပ်စိုးသော အထက် တခွင်၌ ကူးသန်း ရောင်းဝယ်ရေးသည် တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုး ခဲ့လေသည်။

[[File:King Thebaw -Ratnagiri.jpg|thumb|150px|left|ဗြိတိသျှတို့သည် သီပေါဘုရင်အား ရတနာဂီရိသို့ ခေါ်ဆောင်၍ ဤတိုက်နန်းတော်တွင် ထားလေသည်။]]

==သီပေါမင်း ( မြန်မာ၁၂၂ဝ-၁၂၇၈)==
ကုန်းဘောင်မင်းဆက်၏နောက်ဆုံးမင်းဖြစ်သော သီပေါမင်းသည် မင်းတုန်းမင်းကြီး နတ်ရွာစံပြီးနောက် နန်းတက်တော်မူသည်။ မာရ်အောင်ရတနာစေတီတော် တည်ထားကိုးကွယ်သောကြောင့် မာရ်အောင်ရတနာ ဒါယကာဘဝရှင်မင်းတရားဟူ၍၎င်း၊ ငယ်စဉ်က သီပေါမြို့ကို စားရသောကြောင့် သီပေါမင်းဟူ၍၎င်း၊ မန္တလေးရတနာပုံမြို့တွင် ဒုတိယနန်းစံသော မင်းဖြစ်သဖြင့် မန္တလေးရတနာပုံ ဒုတိယမြို့နန်းစံမင်းဟု၎င်း၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ မဒရပ် မြို့သို့ဗြိတိသျှတို့၏ ဆောင်ယူသွားခြင်း ခံရသဖြင့် မဒရပ်ပါမင်းဟူ၍၎င်း ထင်ရှားသည်။ 

သီပေါကို ပဉ္စမသင်္ဂါယနာတင် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး နှင့်ဘထွေးတော် ချွန်းတောင်မြို့စား မိုးနဲဗိုလ်မှူးမင်းသား သမီးတော် သီရိမဟာမင်္ဂလာ သုပဘာဒေဝီဘွဲ့ခံ [[လောင်းရှည်မိဖုရား]] ( နန္ဒာဒေဝီ) တို့မှ မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၂ဝ ပြည့်နှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၈၅၉ ခုနှစ်) နတ်တော် လပြည့်ကျော် ၁၂ ရက် စနေနေ့တွင် ဖွားမြင်တော်မူလေသည်။ မယ်တော်လောင်းရှည်မိဖုရားအား မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးက စိတ်အခန့်မသင့်ဖြစ်၍ အိမ်နိမ့်ချထားစဉ် သီပေါမင်းသားသည် [[တပယ်မင်းသား]]၏အိမ်တော်၌ ငြိုငြင်စွာနေရသည်။ ထို့နောက် အခြားသားတော်များနှင့်အတူ ဆရာမှတ်ကြီး၏ [[သံတဲကျောင်း]]၌ အင်္ဂလိပ်စာပေပညာသင်ကြားရလေသည်။ မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၃၆ ခုနှစ်တွင် ခမည်းတော်မင်း တရားကြီးက ရှင်သာမဏေအဖြစ်ဖြင့် သာသနာ့ဘောင်သို့ သွတ်သွင်းခြီးမြှင့်တော်မူပြီးလျှင် မာလာလင်္ကာရသီရိဓဇ မဟာဓမ္မရာဇဂုရု တံဆိပ်တော်ရ တောင်တော်ဆရာတော်ထံ အပ်နှံတော်မူခြင်းခံရသည်။

ထိုနှစ်တွင်ခမည်းတော်မင်းတရားကြီးက သားတော် သမီးတော်များ ပထမပြန်စာမေးပွဲဝင်ရမည် အမိန့်တော်မြတ် မှတ်တော်မူရာ မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၃၇ ခုနှစ်ခန့်တွင် သီပေါမင်းသား လူဝတ်လဲ၍ ပထမငယ် ပြန်ဆိုသည်။ ထိုနောက် ရှင်သာမဏေ ပြန်ဝတ်လေသည်။ ၁၂၃၈ ခုနှစ်တွင် ပထမလတ် စာပြန်ပွဲကို လူဝတ်လဲ၍ပြန်ဆိုပြီးနောက် ရှင်သာမဏေပြန် ဝတ်ပြန်သည်။ ၁၂၃၉ ခုနှစ်တွင် ပထမကြီးစာပြန်ပွဲကို အထက်နည်းအတိုင်း အောင်မြင်စွာပြန်ဆိုနိုင်ပြန်သည်။

သားတော်များထဲတွင် တဦးတည်းထူးချွန်စွာ ပထမပြန်ဆိုနိုင်သော သားတော်သီပေါ မင်းသားအား ခမည်းတော် မင်းတရားကြီးသည် အားရတော်မူလှသဖြင့် ညီလာခံလွှတ်တော်သို့ အခမ်းအနား ရထားဆင်ယင် တပ်ဝင်းခင်း ကျင်းကာဝင်စေသည်။ ထိုနောက် လူဝတ်လဲစေ၍ နန်းတော်အတွင်း တံခါးနီအပြင်လွှတ်တော်မြောက်ဘက်တွင် အိမ်တော်ဆောက်ပေးစံနေစေသည်။ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးသည် သာသနာတော်ကို အထူးလေးစားတော်မူသည့် အလျောက် ပထမပြန်စာမေးပွဲကို ပြန်ဆိုအောင်မြင်ခဲ့သော သားတော် သီပေါမင်းသားအား များစွာချစ်ခင်နှစ်သက်တော်မူသဖြင့် အပါးတော်၌ မပြတ်ထွက်ဝင်ခစားစေသည်။ ပထမပြန် အောင်ဆုသည်ပင်သီပေါမင်းသားအား မင်းအဖြစ် ရောက်သည်တိုင်အောင် ကျေးဇူးပြုသည်ဟု ဆိုရမည် ဖြစ်ပေသည်။

၁၂၄ဝ ပြည့်နှစ်ဝါခေါင်လတွင်မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး မကျန်းမမာရှိတော်မူသောအခါ နန်းတော်အတွင်း၌ တန်ခိုးကြီး နေသော မင်းတုန်းမင်းကြီး၏ အလယ်နန်းမိဖုရား ဆင်ဖြူမရှင်နှင့်ကင်းဝန်မင်းကြီးစသော အလိုတူသည့် 
မှူးတော်မတ်တော်တို့ တိုင်ပင်ကြပြီးလျှင်သားတော် သီပေါမင်းသားအား အိမ်ရှေ့ဥပရာဇာ ဆောင်နှင်းရန် မင်းတရားကြီး အားတင်လျှောက်၍ ထိုနှစ် တော်သလင်းလပြည့်ကျော် ၉ ရက်နေ့တွင် အိမ်ရှေ့အပ်နှင်းလေသည်။ 
သားတော်ကြီးများဖြစ်သော သုံးဆယ်မင်းသား၊ ညောင်ရမ်းမင်းသား၊ မက္ခရာမင်းသားတို့ရှိပါလျက် သားတော်အငယ် သီပေါမင်းသားအား ကင်းဝန်မင်းကြီး စသော မှူးမတ်များက လိုလားရခြင်းမှာ စိတ်ထက်မြက်သော 
မင်းသားများဘုရင်ဖြစ်လျှင် နိုင်ငံအုပ်ချုပ်မှုနှင့် နိုင်ငံခြားဆက်သွယ်မှုများကို မိမိတို့သဘောကျ ဆောင်ရွက်နိုင်မည်မဟုတ်၊ အသက်ငယ်၍ သဘောနူးညံ့သော မင်းသားနှင့်မှ သဘောကျဆောင်ရွက်နိုင်မည်ဟု ယုံကြည်သောကြောင့် ဖြစ်လေသည်။ [[ကင်းဝန်မင်းကြီး]]သည် ဒီမိုကရေစီထွန်းကားသော အနောက်နိုင်ငံများသို့ရောက်ရှိကာ မိမိနိုင်ငံတိုးတက်ရေး အတွက်ထိုနိုင်ငံများကဲ့သို့ ဘုရင်၏အာဏာကို ကန့်သတ်ကာဝန်ကြီးအဖွဲ့နှင့် 
တိုင်းပြည်ရေးရာများကို စီမံခန့်ခွဲသွားနိုင်သည့် အုပ်ချုပ်ရေး စံနစ်သစ်ကို တီထွင်လိုသဖြင့် မိမိဩဇာညောင်းမည်ထင်သည့် သီပေါမင်းသားကို သဘောတူခြင်းဖြစ်လေသည်။

ဆင်ဖြူမရှင်မိဖုရားကြီး၌မူ မိမိ၌သားတော်မရှိသဖြင့် မိမိသမီးတော်နှင့်ရည်ငံရင်းစွဲရှိသော သီပေါမင်းသားအား သဘောတူညီခြင်းဖြစ်လေသည်။ သီပေါမင်းသား အိမ်ရှေ့အရာကိုရပြီးနောက် မင်းတုန်းမင်း၏အခြား
သားတော်ကြီး များကိုဖမ်းဆီးချုပ်နှောင်ထားလေသည်။ မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၄ဝ ပြည့်နှစ် သီတင်းကျွတ်လဆန်း ၆ရက်နေ့တွင် မင်းတုန်းမင်းကြီး နတ်ရွာစံသောထိုနေ့တွင်ပင် အိမ်ရှေ့စံ သီပေါမင်းသားသည်ထီးနန်းကိုသိမ်းပိုက်တော်မူသည်။ ၁၂၄၁ ခုနှစ်နယုန်လတွင် သီပေါမင်းတရားကြီးသည် သီရိပဝေသနာဘိသိက်ကိုသွန်းခံတော်မူ၍ ထီးဆောင်း မင်္ဂလာဥကင်သဖွင့်တော်မူပြီးလျှင်၊ သီရိပဝရာဒိတျရတိလောကဓိပတိပဏ္ဍိတမဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇာ 
ဘွဲ့တံဆိပ်နာမံ တော်ကို ခံတော်မူသည်။ ခမည်းတော်မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးနှင့် အလယ်နန်း မိဖုရားဆင်ဖြူမရှင်မှ ဖွားမြင်သော မြတောင်မြို့စား သီရိသုမင်္ဂလာရတနာဒေဝီဘွဲ့ခံ စုဖုရားလတ်အား 
သီရိပဝရမဟာရာဇိန္ဒာဘိသုဓမ္မရတနာဒေဝီ တံဆိပ်နာမံတော်ဖြင့် အရှင်နန်းမတော်မိဖုရားခေါင်ကြီးတင် မြှောက်တော်မူသည်။

မယ်တော်လောင်းရှည်မိဖုရားအားလည်း မြောက်ဥယျာဉ်တော်၌ အိမ်ဖြူတော်ဆောက်လုပ်ကာစံနေစေသည်။ နန်းတက်ပြီး မကြာမီပင် ခမည်းတော်နတ်ရွာမစံမီက အကျဉ်းချထားခြင်းခံရသော မင်းညီမင်းသား ၄ဝ ကျော်တို့အား ရွှေလွှတ်တော်မှ အမိန့်မပါရှိဘဲ လက်သုံးတော်တို့က ကွပ်မျက်လေသည်။ မင်းသားမင်းသမီးတို့အား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်သည့်ကိစ္စတွင် မင်းတရားကြီး တင်ကူး၍ မသိရှိရဟု အချို့ရာဇဝင်ဆရာတို့က ဆို၍အချို့ကမူ 
မင်းမိဖုရားနှစ်ပါးလုံး အလိုတူကြံစည်ရာပါကြောင်းဖြင့်ဆိုကြသည်။ ဤကိစ္စကြောင့်ပြည်သူအများတို့ စိတ်နှလုံး ပင်ပန်းညိုးငယ်ကြရသည်။

သီပေါမင်းတရား နန်းတက်ပြီးနောက် ချက်ချင်းလိုပင် တောင်ဥယျာဉ်၌ ကျင်းပသောအစည်းအဝေးတွင် နိုင်ငံအုပ်ချုပ်ရေးကို 
# လယ်ယာ၊
# လက်အလုပ်၊
# ကုန်းကြောင်းစစ်ဘက်၊ 
#  ရေကြောင်း စစ်ဘက်၊
#  အကောက် ခွန်၊ 
# သာသနာပညာ၊ 
# ပူရိသမေဓ၊ (လူခွန်) ၊
#  သဿမေဓ(မြေခွန်) ၊
# ရာဇဝတ်ဘက်၊ 
# တရားဘက်၊ 
# နိုင်ငံခြား၊
# တွဲဘက်ရုံး၊ 
# မြို့ရေးရွာမှု၊
# စက်အလုပ်ဟူ၍ ဌာနကြီး ၁၄ ဌာန ခွဲခြားအုပ်ချုပ်ရန် အများသဘောတူ ပြဋ္ဌာန်းလိုက်ကြသည်။ သို့ရာတွင် ထိုနှစ် တပေါင်းလ၌ ဌာနဝေပုံပျက်သွားပြန်သည်။ 


၁၂၄၂ ခုနှစ် ဝါခေါင်လတွင်တစ်ဖန် -
# နိုင်ငံခြားနှင့်သာသနာပညာရေး ၊
#  တရားရာဇဝတ်ဖက်၊ 
# အကောက်အခွန်၊ 
# သဿမေဓ၊ 
# ကုန်းကြောင်းစစ်ဘက်၊ 
# ရေကြောင်းစစ်ဘက်၊ 
# အလုပ်ဘက်၊ 
# လယ်ယာ၊ 
# ဥပဒေဟူ၍ ကိုးဌာနခွဲခြားသတ်မှတ်ပြန်သည်။ ထိုဌာနကြီးကို ဌာနအုပ်ချုပ်ရေးလည်း မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၄၂ ခုနှစ် နှောင်းတန်ခူးလတွင် ပျက်ပြန်သဖြင့်၊ ၁၂၄၅ ခုနှစ်တွင် တရားရာဇဝတ်ဌာနကို နှစ်ဌာနခွဲ၍ ဆယ်ဌာနခွဲခြားသတ်မှတ်
အုပ်ချုပ်ပြန်သည်။ ယင်းသို့အုပ်ချုပ်ရေးအကြိမ်ကြိမ် ပျက်ရသည်မှာလည်း ရှေးကကဲ့သို့အခွန်တော်ငွေကို ရှင်ဘုရင် မိဖုရား သဘောအတိုင်းသုံးစွဲလိုသဖြင့်တကြောင်း၊ နိုင်ငံအုပ်ချုပ်မှုတွင်အိမ်တော်ပါ လူငယ်များကို ထည့်လိုသဖြင့် တစ်ကြောင်းကြောင့် ပျက်စီးခဲ့ရသည်ဟု ဆိုကြသည်။

သီပေါမင်းတရားလက်ထက်တွင် ကင်းဝန်မင်းကြီးစသော မှူးမတ်ကြီးများ၏အကြံပေးချက်အရ ပြည်သူတို့ အလိုရှိရာတင်လျှောက်ခွင့်ရရန် ရွှေမြို့တော်ဓာတ်တံခါး လေးဌာန၌ ရွှေသေတ္တာများထား၍ ယင်းရွှေသေတ္တာများကို 
ဘုရင့်ရှေ့တော်၌ ဖွင့်ဖတ်ရသည်။ ထိုရွှေသေတ္တာစံနစ်ကြောင့်ပင် သီပေါဘုရင်သည် မိမိလက်ထက် နိုင်ငံအခြေအနေကို သိရှိသတိရတန်သမျှရကာ နိုင်ငံအတွင်းလွှမ်းမိုးရမ်းကားနေသော [[ရနောင်မောင်မောင်တုတ်]]နှင့် အပေါင်းပါတို့အား ဖမ်းဆီး ချုပ်နှောင်နိုင်ခဲ့သည်။ မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၄၄ ခုနှစ်တွင် ယင်းသို့အုပ်ချုပ်ရေး ဖြောင့်မှန်အေးချမ်းတော့မည်ကဲ့သို့ဖြစ်လာစဉ် ဝန်ကြီး အချင်းချင်းသင်းကွဲကြပြန်သဖြင့် သီပေါမင်းလက်ထက် 
နိုင်ငံတော်တွင် မင်းတုန်းမင်းကြီးလက်ထက်ကကဲ့သို့ ငြိမ်းချမ်းခြင်းမရှိချေ။ ၁၂၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် သီပေါမင်းတရားသည် ပြည်သူတို့ငွေကြေးပေါများ၍ နိုင်ငံတော်စည်ပင်ဝပြောစေရန် ရွှေမြို့တော်၌ [[ထီ]]ရုံတော်များဖွင့်လှစ်သည်။

ထီရုံဆယ်ရုံ၌ တနေ့လျှင်ဆယ်ကြိမ်ကျဖွင့်လှစ်ပေးရာ နိုင်ငံသူနိုင်ငံသားတို့သည် ထီကိုသာဂရုစိုက်နေကြ၍ စီးပွားရေးပျက်စီးသဖြင့် ရည်ရွယ်တော်မူရင်းအတိုင်းမရောက် သောကြောင့် ၁၂၄၃ ခုနှစ်တွင် ထီရုံများရုပ်သိမ်းတော်မူသည်။ ထီကြွေးတင်သူများအားလည်း ငွေတော်များထုတ်၍ ဆပ်ပေးတော်မူသည်။ နိုင်ငံတွင်းအုပ်ချုပ်မှုများ တိုးတက်ရန် ဆောင်ရွက်သည့်ကြားမှ ယင်းသို့ယိုယွင်းနေစဉ် နိုင်ငံခြားဆက်သွယ်ရေးကိုလည်း အကောင်းဆုံးဖြစ်လာစေရန် မင်းတရားကြီးသည် ကြိုးစားခဲ့သည်။ မင်းတရားကြီးသည် ခမည်းတော် အရိုက်အရာကိုဆက်ခံတော်မူကြောင်း ဗိလတ်ရှိ[[ဝိတိုရိယ ဘုရင်မ|ဝိတိုရိယ ဘုရင်မကြီး]] ထံသဝဏ်လွှာပါးလိုက်သောအခါ ဘုရင်မကြီးထံ 
မှလည်း ဝမ်းမြောက်ကြောင်းသဝဏ်လွှာရောက်ရှိလာသည်။ နိုင်ငံတွင်း အင်အားများကွဲနေသည်ကို သိသောနယ်ချဲ့ နိုင်ငံများသည် မြန်မာနိုင်ငံအားဝိုင်းအုံကာ အခွင့်အလမ်းရရှိဖို့ကြိုးပမ်းကြလေသည်။

မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၄၁ ခုနှစ်တွင်သီပေါဘုရင်သည် ဗြိတိန်နှင့် အသင့်အမြတ်ဆက်ဆံလေ၍ သံများစေလွှတ်ရာ ဗြိတိသျှပိုင်နက်မြေဒေသဖြစ်သော သရက်မြို့ကိုလွန်၍ သွားခွင့် မရသောကြောင့် ပြန်လာခဲ့ရလေသည်။ နောက်နှစ်တွင်မှ 
အိန္ဒိယဘုရင်ခံချုပ်နှင့် ဆင်းမလားမြို့တွင်တွေ့ဆုံခွင့်ရသည်။ သို့ရာတွင်မဟာမိတ် စာချုပ်အသစ်ချုပ်ဆိုရန် ပြောဆိုကြရာအကြောင်းမညီညွတ်ချေ။ [[ပဉ္စမသင်္ဂါယနာတင်]]မင်းတရားကြီးလက်ထက် ချုပ်ဆိုပြီးရှိသည့်စာချုပ်အတိုင်း လိုက်နာရန် နှစ်ဦးသဘောတူပြောဆို၍ နေပြည်တော်သို့ပြန်လာခဲ့ရသည်။ ယင်းသို့အင်္ဂလိပ်နှင့်မြန်မာဆက်ဆံရေး ခပ်တန်းတန်းရှိနေသဖြင့် မြန်မာတို့သည် မိမိနှင့်လွယ်ကူစွာ သဟဇာတဖြစ်နိုင်သော 
ပြင်သစ်တို့နှင့်ဆက်ဆံကြလေသည်။

မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၄၆ ခုနှစ်တွင်ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ မြန်မာသံတော်များ စေလွှတ်၍ ပြင်သစ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မွန်ရှာဖေရီနှင့် စာချုပ်ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ စာချုပ်အရ မန္တလေးနေပြည်တော်သို့ ပြင်သစ်ကိုယ်စားလှယ် တစ်ဦးလာရောက်နေထိုင်သည်။ ပြင်သစ်လူမျိုး အင်ဂျင်နီယာ၊ စက်ဆရာ၊ ပိုးမွေးတတ်သူ၊ ဘဏ္ဍာရေး အတိုင်ပင်ခံစသည်တို့ မြန်မာမင်းထံလာ ရောက်အမှုထမ်းကြသည်။ မြန်မာရဲအဖွဲ့နှင့်စစ်တပ်ကိုလည်း အီတလီနှင့် ပြင်သစ်အရာရှိတို့က သင်ကြားဖွဲ့စည်းပေးကြသည်။ ထို့ပြင် မန္တလေးမြို့နှင့် ပြင်သစ်ပိုင်တုံကင်မြို့ကို မီးရထားလမ်း ဆက်သွယ်ဖောက်လုပ်ရန် မန္တလေးမြို့၌ ပြင်သစ် ဘဏ်တိုက် တစ်တိုက်ဖွင့်ရန်၊ ထိုဘဏ်တိုက်သည် ကျောက်တွင်းလုပ်ငန်းနှင့် ရှမ်းပြည်လက်ဖက်လုပ်ငန်းကို တစ်ဦးတည်းပိုင် သဘောနှင့်ဆောင်ရွက်ရန်စသော အချက်များကိုသဘောတူခဲ့ကြပြီးဖြစ်သည်။ ယင်းအချက်များကြောင့် ပြင်သစ်တို့ မြန်မာနိုင်ငံ၌ အခြေစိုက်ပြီးဖြစ်သွားမည်ကို စိုးရွံ့သော အင်္ဂလိပ်တို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ ပြင်သစ်တို့လက်သို့မရောက်မီ မိမိတို့က လက်ဦးရန်အချက်ကိုစောင့်နေကြသည်။
[[ဖိုင်:Transfer of the Captive King Theebaw from the Steamer 'Thooreah' to the Troopship 'Clive' at Rangoon, Dec 6th, (1885).jpg|thumb|ရန်ကုန်တွင် သုံ့ပန်းဘုရင် သီပေါကို ရေနွေးငွေ့ သင်္ဘော'သူးရာ' မှ 'ကလိဗ်သင်္ဘော' သို့ လွှဲပြောင်းစဉ် (ဒီဇင်ဘာ ၆ ရက်၊ ၁၈၈၅)]]
ဤသို့သောအခြေအနေတွင် [[တောင်ငူမြို့]]၌ သစ်လုပ်ငန်းလုပ်နေသော ဘုံဘိုင်ဘားမားကုမ္ပဏီနှင့် သစ်လုံးခိုးမှုဖြင့် အရှုပ်အရှင်းဖြစ်ရပြန်သည်။ ကုမ္ပဏီနှင့် ဖြစ်ရသောအရေးအခင်းတွင် ဗြိတိသျှအစိုးရကဝင်ပါကာ 
နောက်ဆုံး မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၄၇ ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၈၈၅ ခုနှစ်) တန်ဆောင်မုန်းလတွင် ဗြိတိသျှတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံကိုစစ်တိုက်ရန် ချီတက်လာကြသည်။ မြန်မာတို့ ဘက်မှလည်း လက်နက်ခြင်းမမျှသဖြင့် 
ကောင်းစွာမခုမခံနေသောကြောင့် ဗြိတိသျှတို့အခက်အခဲမရှိ မန္တလေးသို့ရောက် ရှိလာပြီးလျှင် ထိုနှစ်တန်ဆောင်မုန်းလဆုတ် ၈ ရက်နေ့တွင် သီပေါမင်းနှင့်တကွ တစ်မြို့လုံးကိုသိမ်း၍ မင်းမိဖုရား သားတော် သမီးတော်များအား အိန္ဒိယနိုင်ငံ မဒရပ်မြို့သို့ရှေးဦးစွာခေါ်သွားလေသည်။
[[ဖိုင်:Saya_Chone's_&quot;King_Thibaw_Leaving_Mandalay&quot;.png|thumb|right|ဆရာချုံ၏ ပါတော်မူပန်းချီကား]]

ထို့နောက်ဘုံဘိုင်ပြည်နယ် ရတနာဂီရိမြို့တွင် ထားသည်။ သီပေါမင်းတရားသည် မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၇၈ ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၉၁၆ ခုနှစ်) နတ်တော် လပြည့်ကျော် ၆ ရက်နေ့တွင် သက်တော် ၅၉ နှစ်၌ 
ရတနာဂီရိစံအိမ်တော်တွင် နတ်ရွာစံ​​တော်မူသဖြင့်အလောင်းတော်ကို ထိုမြို့၌ပင်သင်္ဂြိုဟ်လေသည်။ ၁၂၈၁ ခုနှစ်တွင် အရှင်မိဖုရားခေါင်ကြီးကို မြန်မာနိုင်ငံသို့ 
ပြန်ခွင့်ပြုရာရန်ကုန်မြို့ဗဟန်းရပ် ကိုယ့်မင်းကိုယ့်ချင်းလမ်းရှိ တိုက်နန်းတော်၌ စံနေတော်မူသည်။ မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၈၇ ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၉၂၅ ခုနှစ်) နတ်တော်လဆန်း ၁ဝ ရက်နေ့တွင် သက်တော် ၆၆ နှစ်၌ မိဖုရားခေါင်ကြီးနတ်ရွာစံသည်။ အလောင်းတော်ကို ရွှေတိဂုံစေတီတော် တောင်ဘက်ခြေတော်ရင်း ပန်းခြံတွင်း၌ ဂူသွင်းသင်္ဂြိုဟ်လေသည်။

သီပေါမင်းတရားကြီးနှင့်မိဖုရားခေါင်ကြီးတို့၌ သားတော်သမီးတော်ခုနစ်ပါးထွန်းကားရာ သားတော်ကြီးတစ်ပါးနှင့်သမီးတော်ကြီးနှစ်ပါးငယ်ကလွန်သဖြင့် သမီးတော် လေးပါးကျန်ခဲ့သည်။ မင်းတရားကြီးကား စိတ်သဘောထားနူးညံ့ပျော့ပျောင်း၍ ရိုးသားတော်မူလှသည်။ ထိုကြောင့် အလွန်စိတ်ထက် မြက်သော 
မိဖုရားကြီး၏ ဩဇာသည် မင်းတရားကြီး၏ဩဇာထက် နန်းတော်တွင်း၌ ညောင်းလေသည်။ မင်းတရားကြီး၏ကုသိုလ်တော်များကား မာန်အောင်စေတီတော်၊ မဟာစံလွှတ်ဝေယန်ကျောင်းတော်နှင့် အခြားဂူ ကျောင်းအများဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃)&lt;/ref&gt;

==ပြခန်း==
&lt;gallery&gt;
ဖိုင်:King Thibaw and Queen SupayaLat.jpg|သီပေါမင်း နှင့် မိဖုရား စုဖုရားလတ်
ဖိုင်:King thibaw queen daughter1885.jpg|သီပေါမင်း (ညာဘက်)၊ စုဖုရားလတ်(အလယ်) နှင့် စုဖုရားကလေး (ဘယ်ဖက်)
ဖိုင်:ThiPawmin Sing.jpg|သီပေါမင်း၏ ထိုးမြဲလက်မှတ်
ဖိုင်:Third Anglo-Burmese War B.jpg|ဗိုလ်ချုပ်ပရင်ဒါဂတ် ကို လက်ခံတွေ့ဆုံစဉ်
ဖိုင်:Kingthibawbeingsenttoexile.jpg|ပါတော်မူစဉ်အခါ
ဖိုင်:Saya Chone's &quot;King Thibaw Leaving Mandalay&quot;.png|[[ချုံ၊ ဆရာ|ဆရာချုံ]]၏ လက်ရာ &quot;သီပေါမင်း ပါတော်မူ ပန်းချီ&quot;
ဖိုင်:Thibaw Palace.jpg|ရတနာဂီရိ ရှိ သီပေါမင်း၏ နန်းတော်ကို တွေ့ရစဉ် (၂၀၁၁ အောက်တိုဘာ ၁၄)
&lt;/gallery&gt;

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;

{{ကုန်းဘောင်ခေတ်}}

{{lifetime|၁၈၅၉|၁၉၁၆}}
[[Category:ကုန်းဘောင်ခေတ်]]
[[Category:ကုန်းဘောင် မင်းဆက်]]
[[Category:မြန်မာ မင်းမျိုးမင်းနွယ်များ‎]]
[[Category:မင်းတုန်းမင်း၏သားတော်များ‎]]</text>
      <sha1>2h052z7rhnbiw4or47018t7bu5oyfiw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6520</id>
    <revision>
      <id>1027817</id>
      <parentid>1023259</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T06:41:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-25559-49</username>
        <id>142077</id>
      </contributor>
      <comment>နတခတိုင်းမှူးအမည်စာရင်းမှားယွင်းနေခြင်းကို အချက်အလက်နှင့်တကွပြုပြင်ခြင်း</comment>
      <origin>1027817</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13400" sha1="17ce28llimo6418fa3nc9y8q8oypgkb" xml:space="preserve">{{Ref improve|date=စက်တင်ဘာ ၂၀၂၁}}
{{Infobox military unit
| unit_name                   = အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်
| native_name                 = နတခ
| image                       = Shoulder Sleeve Insignia of Southern West Command of Myanmar Army.svg
| image_size                  = 216px
| caption                     = အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တံဆိပ်
| country                     = {{Flag|Myanmar}}
| branch                      = {{Army|Myanmar}}
| type                        = [[တပ်မတော် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များ|တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]
| specialization              = နယ်မြေဒေသ ကာကွယ်ရေး၊ လုံခြုံရေး၊ စစ်ဆင်ရေး၊ နယ်မြေအတွင်းရှိ တပ်အားလုံး၏ ဦး/ရေး/ထောက်ဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များ စီမံပေးခြင်း၊ ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲခြင်း
| nickname                    = ဒီရေလှိုင်း
| commander1                  = ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ကျော်ခိုင်
| commander1_label            = တိုင်းမှူး
| commander2                  =ဗိုလ်မှူးကြီး ရဲလင်းအောင်
| commander2_label            =ဒုတိယတိုင်းမှူး
| identification_symbol       = [[Image:Mm-south-western-rmc.svg|border|200px]]
| identification_symbol_label = အလံတော်
}}

'''အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်''' (အတိုကောက် '''နတခ''') သည် [[ပုသိမ်မြို့]]တွင် အခြေစိုက်သော [[တပ်မတော် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များ|တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] တစ်ခုဖြစ်သည်။  အဓိက တာဝန်မှာ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးနှင့် ၎င်းနှင့်ထိစပ်နေသော နေရာဒေသများ၏ ကာကွယ်ရေး၊ လုံခြုံရေးနှင့် စစ်ဆင်ရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များအား အဓိကတာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရသည်။ ထို့ပြင် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် နယ်မြေအတွင်းရှိ ၎င်း၏လက်အောက်ခံတပ်များနှင့် အခြားလက်ရုံး/ဝန်ထမ်းတပ်များ၏ စစ်ဦးစီး/ စစ်ရေး/ စစ်ထောက်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများကိုပါ ဖြေရှင်းဆောင်ရွက်ပေးခြင်းနှင့် အထက်ဌာနများမှ အမိန့်နှင့် ညွှန်ကြားချက်များအား ထပ်ဆင့် ညွှန်ကြားပေးခြင်းနှင့် ကြီးကြပ်ခြင်းတို့ကိုပါ ဆောင်ရွက်ရသည်။  လက်ရှိ အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ကျော်ခိုင် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2021/01/17/236590.html|title=နေပြည်တော် စစ်တိုင်းမှူး အပြောင်းအလဲ ဖြစ်|last=|date=|work=|language=|accessdate=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://cincds.gov.mm/aneaaktteaangttiungcctthaankhupri-ttpmtteaasaamisaacuwng-keaangsaa-keaangsuumaaattk-knpuuttaasngttn|title=အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ရှိ တပ်မတော်သားမိသားစုဝင် ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူများအတွက် ကွန်ပျူတာသင်တန်း၊ အင်္ဂလိပ်စာသင်တန်းနှင့် မြန်မာ့သိုင်းသင်တန်းများ ဖွင့်လှစ်(၂၂ဧပြီ၂၀၂၆)|last=|date=|work=|language=|accessdate=}}&lt;/ref&gt;

== သမိုင်း ==
{{Expand section}}

== ဖွဲ့စည်းပုံ ==
{{Expand section}}'''''အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်''''' လက်အောက်တွင် စစ်ဗျူဟာမှူး(၃)ဦး ဦးစီးသည့် စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ (၃)ဖွဲ့နှင့် ၎င်း စဗဟများ ကွပ်ကဲအောက်ရှိ ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်း (၁၀)ရင်းရှိသည်။

=== အမှတ်(၁)စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ ===
''အမှတ်(၁)စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့'' အား အမှတ်(၁)စစ်ဗျူဟာမှူးမှ ဦးစီးပြီး ၎င်း၏ လက်အောက်တွင် ခြေလျင်/ ခြေမြန်တပ်ရင်း (၄)ရင်းရှိသည်။

# ခလရ / ခမရ - (၄)ရင်း

=== အမှတ်(၂)စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ ===
''အမှတ်(၂)စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့'' အား အမှတ်(၂)စစ်ဗျူဟာမှူးမှ ဦးစီးပြီး ၎င်း၏ လက်အောက်တွင် ခြေလျင်/ ခြေမြန်တပ်ရင်း (၃)ရင်းရှိသည်။

# ခလရ/ ခမရ - (၃)ရင်း

=== အမှတ်(၃)စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ ===
''အမှတ်(၃)စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့'' အား အမှတ်(၃)စစ်ဗျူဟာမှူးမှ ဦးစီးပြီး ၎င်း၏ လက်အောက်တွင် ခြေလျင်/ ခြေမြန်တပ်ရင်း (၃)ရင်းရှိသည်။

# ခလရ/ ခမရ - (၃)ရင်း

== အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ ==
{{Expand list}}
*ဗိုလ်မှူးကြီး ကြည်မောင် (ကြည်း - ၃၅၁၆) (၁၁-၁၀-၁၉၆၁ မှ ၁၄-၂-၁၉၆၃) 
*ဗိုလ်မှူးကြီး တင်ဦး (ကြည်း - ၃၆၅၁) (၁၄-၂-၁၉၆၃ မှ ၁၉-၉-၁၉၆၄)
*ဗိုလ်မှူးကြီး စံကြည် (ကြည်း - ၃၆၂၇) (၁၉-၉-၁၉၆၄ မှ )
*ဗိုလ်မှူးကြီး သန်းတင် (ကြည်း - ၅၆၀၃) (ဗသက - ၂)
*ဗိုလ်မှူးကြီး မျိုးအောင် (ကြည်း - ၅၅၈၁)
*ဗိုလ်မှူးကြီး ထွန်းကြည် (ကြည်း - ၆၂၇၈) (ဗသက - )(၂၄-၉-၁၉၇၆ မှ ၈-၇-၁၉၇၈)
*ဗိုလ်မှူးကြီး သန်းညွှန့် (ကြည်း - ၆၃၅၆) (၈-၇-၁၉၇၈ မှ ၄-၅-၁၉၇၉)
*ဗိုလ်မှူးချုပ် စောမောင် (ကြည်း - ၆၁၈၇) (ဗသက - ၆) (၄-၅-၁၉၇၉ မှ ၂၄-၈-၁၉၈၁)
*ဗိုလ်မှူးချုပ် မြင့်လွင် (ကြည်း - ၆၆၀၈) (၂၄-၈-၁၉၈၁ မှ ၇-၈-၁၉၈၃)
*ဗိုလ်မှူးချုပ် သန်းရွှေ (ကြည်း - ၆၇၁၀) (ဗသက - ၉) (၇-၈-၁၉၈၃ မှ ၄-၁၁-၁၉၈၅)
*ဗိုလ်ချုပ် မြင့်အောင် (ကြည်း - ၆၉၁၇) (ဗသက - ၁၂) (၄-၁၁-၁၉၈၅ မှ )
*ဗိုလ်ချုပ် ညွှန့်တင် 
*ဗိုလ်ချုပ် [[ရွှေမန်း၊ ဦး|ရွှေမန်း]] (ကြည်း - ၁၁၅၃၄) (စတသ - ၁၁)
*ဗိုလ်ချုပ် [[ဌေးဦး]] (ကြည်း - ) (ဗသက - ၄၃)
*ဗိုလ်ချုပ် ​[[ကျော်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ကျော်​ဆွေ]] (ကြည်း - ၁၆၄၉၃) (စတသ - ၂၂)
*ဗိုလ်ချုပ် [[တင်မောင်ဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|တင်​မောင်ဝင်း]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docsMA2011/MA2011-02-09.pdf|title=မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ (၉.၂.၂၀၁၁)}}&lt;/ref&gt; (ကြည်း - ၁၇၆၀၆) (ဗသက - ၆၄) (ယခု− ဧရာ၀တီတိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်)
*ဗိုလ်ချုပ် စိုးသိန်း
*ဗိုလ်ချုပ် လူအေး (ကြည်း - ၁၈၈၂၀) (စတသ - ၂၆)
*ဗိုလ်ချုပ် [[တေဇကျော်]] (ကြည်း - ၂၀၂၇၈) (ဗသက - ၇၃) (ယခု- ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး၊ အမှတ်−၆ စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး)
*ဗိုလ်ချုပ် [[ရဲဝင်းဦး]] (ကြည်း - ၂၁၄၄၀) (ဗသက - ၇၇) (ယခု- ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး၊ နစကတွဲဖက်အတွင်းရေးမှူးနှင့် စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်)
*ဗိုလ်ချုပ် [[ညွန့်ဝင်းဆွေ]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.dvb.no/post/383465|title=အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်က COVID-19 ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းများ လှူဒါန်း|work=DVB|access-date=၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄|date=၂၀ ဧပြီ ၂၀၂၀ }}&lt;/ref&gt;  (ကြည်း - ၂၅၉၈၂) (စတသ - ၃၆) (ယခု- ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တိုင်းမှူး)
*[[အောင်အောင်|ဗိုလ်ချုပ်အောင်အောင်]] (ကြည်း - ၂၅၉၆၀) (စတသ - ၃၆) (နောင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး၊ ယခု - ရှမ်းပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်)
*ဗိုလ်မှူးချုပ်ကြည်ခိုင် (ကြည်း - ၂၇၁၄၀) (စတသ - ၃၇) (ယခင်− တပ်မတော်နည်းပညာတက္ကသိုလ်ကျောင်းအုပ်ကြီး)
*ဗိုလ်ချုပ် ​ဝေလင်း &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/43478|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီအဖွဲ့ဝင် မန်းငြိမ်းမောင် မြောင်းမြမြို့၌ ကျင်းပသည့် ကရင်တိုင်းရင်းသားရိုးရာ ဝါခေါင်လချည်ဖြူဖွဲ့ မင်္ဂလာအခမ်းအနားတက်ရောက်|work=MOI Myanmar|access-date=၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄|date=၂၈  ဩဂုတ် ၂၀၂၃ }}&lt;/ref&gt; (ကြည်း - ၂၉၃၆၉) (စတသ - ၃၉) (ယခင် စစ်ဦးစီးဗိုလ်မှူးချုပ်၊ ယခင် အမှတ်(၆)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး)
*ဗိုလ်ချုပ် စိုးကျော်ထက် စတသ(၄၁)(ယခင် တပ်ထိန်းချုပ်)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c89x0414ge0o|title=ညှိကွပ်အပါအဝင် စစ်ဗိုလ်ချုပ်တချို့ အပြောင်းအလဲဖြစ်|work=BBC Burmese|access-date=၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄|date=၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄}}&lt;/ref&gt;
*ဗိုလ်ချုပ်သက်ထူးအောင် စတသ-(၄၁)(နေပြည်တော်စစ်ရုံး)

== ကိုးကား ==
&lt;references /&gt;


== နောက်ထပ်ကြည့်ရန် ==
{{တပ်မတော် (ကြည်း)}}


[[ကဏ္ဍ:တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များ]]</text>
      <sha1>17ce28llimo6418fa3nc9y8q8oypgkb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027818</id>
      <parentid>1027817</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T06:46:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-25559-49</username>
        <id>142077</id>
      </contributor>
      <comment>မလိုအပ်သည်ကို ပယ်ဖျက်ခြင်း</comment>
      <origin>1027818</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13152" sha1="nbwghqs6le4vj2c6t2db5ju1jqmayus" xml:space="preserve">{{Ref improve|date=စက်တင်ဘာ ၂၀၂၁}}
{{Infobox military unit
| unit_name                   = အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်
| native_name                 = နတခ
| image                       = Shoulder Sleeve Insignia of Southern West Command of Myanmar Army.svg
| image_size                  = 216px
| caption                     = အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တံဆိပ်
| country                     = {{Flag|Myanmar}}
| branch                      = {{Army|Myanmar}}
| type                        = [[တပ်မတော် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များ|တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]
| specialization              = နယ်မြေဒေသ ကာကွယ်ရေး၊ လုံခြုံရေး၊ စစ်ဆင်ရေး၊ နယ်မြေအတွင်းရှိ တပ်အားလုံး၏ ဦး/ရေး/ထောက်ဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များ စီမံပေးခြင်း၊ ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲခြင်း
| nickname                    = ဒီရေလှိုင်း
| commander1                  = ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ကျော်ခိုင်
| commander1_label            = တိုင်းမှူး
| commander2                  =ဗိုလ်မှူးကြီး ရဲလင်းအောင်
| commander2_label            =ဒုတိယတိုင်းမှူး
| identification_symbol       = [[Image:Mm-south-western-rmc.svg|border|200px]]
| identification_symbol_label = အလံတော်
}}

'''အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်''' (အတိုကောက် '''နတခ''') သည် [[ပုသိမ်မြို့]]တွင် အခြေစိုက်သော [[တပ်မတော် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များ|တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] တစ်ခုဖြစ်သည်။  အဓိက တာဝန်မှာ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးနှင့် ၎င်းနှင့်ထိစပ်နေသော နေရာဒေသများ၏ ကာကွယ်ရေး၊ လုံခြုံရေးနှင့် စစ်ဆင်ရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များအား အဓိကတာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရသည်။ ထို့ပြင် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် နယ်မြေအတွင်းရှိ ၎င်း၏လက်အောက်ခံတပ်များနှင့် အခြားလက်ရုံး/ဝန်ထမ်းတပ်များ၏ စစ်ဦးစီး/ စစ်ရေး/ စစ်ထောက်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများကိုပါ ဖြေရှင်းဆောင်ရွက်ပေးခြင်းနှင့် အထက်ဌာနများမှ အမိန့်နှင့် ညွှန်ကြားချက်များအား ထပ်ဆင့် ညွှန်ကြားပေးခြင်းနှင့် ကြီးကြပ်ခြင်းတို့ကိုပါ ဆောင်ရွက်ရသည်။  လက်ရှိ အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ကျော်ခိုင် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://cincds.gov.mm/aneaaktteaangttiungcctthaankhupri-ttpmtteaasaamisaacuwng-keaangsaa-keaangsuumaaattk-knpuuttaasngttn|title=အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ရှိ တပ်မတော်သားမိသားစုဝင် ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူများအတွက် ကွန်ပျူတာသင်တန်း၊ အင်္ဂလိပ်စာသင်တန်းနှင့် မြန်မာ့သိုင်းသင်တန်းများ ဖွင့်လှစ်(၂၂ဧပြီ၂၀၂၆)|last=|date=|work=|language=|accessdate=}}&lt;/ref&gt;

== သမိုင်း ==
{{Expand section}}

== ဖွဲ့စည်းပုံ ==
{{Expand section}}'''''အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်''''' လက်အောက်တွင် စစ်ဗျူဟာမှူး(၃)ဦး ဦးစီးသည့် စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ (၃)ဖွဲ့နှင့် ၎င်း စဗဟများ ကွပ်ကဲအောက်ရှိ ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်း (၁၀)ရင်းရှိသည်။

=== အမှတ်(၁)စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ ===
''အမှတ်(၁)စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့'' အား အမှတ်(၁)စစ်ဗျူဟာမှူးမှ ဦးစီးပြီး ၎င်း၏ လက်အောက်တွင် ခြေလျင်/ ခြေမြန်တပ်ရင်း (၄)ရင်းရှိသည်။

# ခလရ / ခမရ - (၄)ရင်း

=== အမှတ်(၂)စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ ===
''အမှတ်(၂)စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့'' အား အမှတ်(၂)စစ်ဗျူဟာမှူးမှ ဦးစီးပြီး ၎င်း၏ လက်အောက်တွင် ခြေလျင်/ ခြေမြန်တပ်ရင်း (၃)ရင်းရှိသည်။

# ခလရ/ ခမရ - (၃)ရင်း

=== အမှတ်(၃)စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ ===
''အမှတ်(၃)စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့'' အား အမှတ်(၃)စစ်ဗျူဟာမှူးမှ ဦးစီးပြီး ၎င်း၏ လက်အောက်တွင် ခြေလျင်/ ခြေမြန်တပ်ရင်း (၃)ရင်းရှိသည်။

# ခလရ/ ခမရ - (၃)ရင်း

== အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ ==
{{Expand list}}
*ဗိုလ်မှူးကြီး ကြည်မောင် (ကြည်း - ၃၅၁၆) (၁၁-၁၀-၁၉၆၁ မှ ၁၄-၂-၁၉၆၃) 
*ဗိုလ်မှူးကြီး တင်ဦး (ကြည်း - ၃၆၅၁) (၁၄-၂-၁၉၆၃ မှ ၁၉-၉-၁၉၆၄)
*ဗိုလ်မှူးကြီး စံကြည် (ကြည်း - ၃၆၂၇) (၁၉-၉-၁၉၆၄ မှ )
*ဗိုလ်မှူးကြီး သန်းတင် (ကြည်း - ၅၆၀၃) (ဗသက - ၂)
*ဗိုလ်မှူးကြီး မျိုးအောင် (ကြည်း - ၅၅၈၁)
*ဗိုလ်မှူးကြီး ထွန်းကြည် (ကြည်း - ၆၂၇၈) (ဗသက - )(၂၄-၉-၁၉၇၆ မှ ၈-၇-၁၉၇၈)
*ဗိုလ်မှူးကြီး သန်းညွှန့် (ကြည်း - ၆၃၅၆) (၈-၇-၁၉၇၈ မှ ၄-၅-၁၉၇၉)
*ဗိုလ်မှူးချုပ် စောမောင် (ကြည်း - ၆၁၈၇) (ဗသက - ၆) (၄-၅-၁၉၇၉ မှ ၂၄-၈-၁၉၈၁)
*ဗိုလ်မှူးချုပ် မြင့်လွင် (ကြည်း - ၆၆၀၈) (၂၄-၈-၁၉၈၁ မှ ၇-၈-၁၉၈၃)
*ဗိုလ်မှူးချုပ် သန်းရွှေ (ကြည်း - ၆၇၁၀) (ဗသက - ၉) (၇-၈-၁၉၈၃ မှ ၄-၁၁-၁၉၈၅)
*ဗိုလ်ချုပ် မြင့်အောင် (ကြည်း - ၆၉၁၇) (ဗသက - ၁၂) (၄-၁၁-၁၉၈၅ မှ )
*ဗိုလ်ချုပ် ညွှန့်တင် 
*ဗိုလ်ချုပ် [[ရွှေမန်း၊ ဦး|ရွှေမန်း]] (ကြည်း - ၁၁၅၃၄) (စတသ - ၁၁)
*ဗိုလ်ချုပ် [[ဌေးဦး]] (ကြည်း - ) (ဗသက - ၄၃)
*ဗိုလ်ချုပ် ​[[ကျော်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ကျော်​ဆွေ]] (ကြည်း - ၁၆၄၉၃) (စတသ - ၂၂)
*ဗိုလ်ချုပ် [[တင်မောင်ဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|တင်​မောင်ဝင်း]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docsMA2011/MA2011-02-09.pdf|title=မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ (၉.၂.၂၀၁၁)}}&lt;/ref&gt; (ကြည်း - ၁၇၆၀၆) (ဗသက - ၆၄) (ယခု− ဧရာ၀တီတိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်)
*ဗိုလ်ချုပ် စိုးသိန်း
*ဗိုလ်ချုပ် လူအေး (ကြည်း - ၁၈၈၂၀) (စတသ - ၂၆)
*ဗိုလ်ချုပ် [[တေဇကျော်]] (ကြည်း - ၂၀၂၇၈) (ဗသက - ၇၃) (ယခု- ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး၊ အမှတ်−၆ စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး)
*ဗိုလ်ချုပ် [[ရဲဝင်းဦး]] (ကြည်း - ၂၁၄၄၀) (ဗသက - ၇၇) (ယခု- ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး၊ နစကတွဲဖက်အတွင်းရေးမှူးနှင့် စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်)
*ဗိုလ်ချုပ် [[ညွန့်ဝင်းဆွေ]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.dvb.no/post/383465|title=အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်က COVID-19 ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းများ လှူဒါန်း|work=DVB|access-date=၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄|date=၂၀ ဧပြီ ၂၀၂၀ }}&lt;/ref&gt;  (ကြည်း - ၂၅၉၈၂) (စတသ - ၃၆) (ယခု- ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တိုင်းမှူး)
*[[အောင်အောင်|ဗိုလ်ချုပ်အောင်အောင်]] (ကြည်း - ၂၅၉၆၀) (စတသ - ၃၆) (နောင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး၊ ယခု - ရှမ်းပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်)
*ဗိုလ်မှူးချုပ်ကြည်ခိုင် (ကြည်း - ၂၇၁၄၀) (စတသ - ၃၇) (ယခင်− တပ်မတော်နည်းပညာတက္ကသိုလ်ကျောင်းအုပ်ကြီး)
*ဗိုလ်ချုပ် ​ဝေလင်း &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/43478|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီအဖွဲ့ဝင် မန်းငြိမ်းမောင် မြောင်းမြမြို့၌ ကျင်းပသည့် ကရင်တိုင်းရင်းသားရိုးရာ ဝါခေါင်လချည်ဖြူဖွဲ့ မင်္ဂလာအခမ်းအနားတက်ရောက်|work=MOI Myanmar|access-date=၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄|date=၂၈  ဩဂုတ် ၂၀၂၃ }}&lt;/ref&gt; (ကြည်း - ၂၉၃၆၉) (စတသ - ၃၉) (ယခင် စစ်ဦးစီးဗိုလ်မှူးချုပ်၊ ယခင် အမှတ်(၆)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး)
*ဗိုလ်ချုပ် စိုးကျော်ထက် စတသ(၄၁)(ယခင် တပ်ထိန်းချုပ်)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c89x0414ge0o|title=ညှိကွပ်အပါအဝင် စစ်ဗိုလ်ချုပ်တချို့ အပြောင်းအလဲဖြစ်|work=BBC Burmese|access-date=၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄|date=၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄}}&lt;/ref&gt;
*ဗိုလ်ချုပ်သက်ထူးအောင် စတသ-(၄၁)(နေပြည်တော်စစ်ရုံး)

== ကိုးကား ==
&lt;references /&gt;


== နောက်ထပ်ကြည့်ရန် ==
{{တပ်မတော် (ကြည်း)}}


[[ကဏ္ဍ:တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များ]]</text>
      <sha1>nbwghqs6le4vj2c6t2db5ju1jqmayus</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027819</id>
      <parentid>1027818</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T07:05:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-25559-49</username>
        <id>142077</id>
      </contributor>
      <comment>အထောက်အထားနှင့်တကွUpdateပြင်ဆင်ခြင်း</comment>
      <origin>1027819</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13126" sha1="2zf26iovdugcymdgtps89uv9m00lse7" xml:space="preserve">{{Ref improve|date=စက်တင်ဘာ ၂၀၂၁}}
{{Infobox military unit
| unit_name                   = အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်
| native_name                 = နတခ
| image                       = Shoulder Sleeve Insignia of Southern West Command of Myanmar Army.svg
| image_size                  = 216px
| caption                     = အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တံဆိပ်
| country                     = {{Flag|Myanmar}}
| branch                      = {{Army|Myanmar}}
| type                        = [[တပ်မတော် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များ|တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]
| specialization              = နယ်မြေဒေသ ကာကွယ်ရေး၊ လုံခြုံရေး၊ စစ်ဆင်ရေး၊ နယ်မြေအတွင်းရှိ တပ်အားလုံး၏ ဦး/ရေး/ထောက်ဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များ စီမံပေးခြင်း၊ ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲခြင်း
| nickname                    = ဒီရေလှိုင်း
| commander1                  = ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ကျော်ခိုင်
| commander1_label            = တိုင်းမှူး
| commander2                  =ဗိုလ်မှူးကြီး ရဲလင်းအောင်
| commander2_label            =ဒုတိယတိုင်းမှူး
| identification_symbol       = [[Image:Mm-south-western-rmc.svg|border|200px]]
| identification_symbol_label = အလံတော်
}}

'''အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်''' (အတိုကောက် '''နတခ''') သည် [[ပုသိမ်မြို့]]တွင် အခြေစိုက်သော [[တပ်မတော် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များ|တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] တစ်ခုဖြစ်သည်။  အဓိက တာဝန်မှာ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးနှင့် ၎င်းနှင့်ထိစပ်နေသော နေရာဒေသများ၏ ကာကွယ်ရေး၊ လုံခြုံရေးနှင့် စစ်ဆင်ရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များအား အဓိကတာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရသည်။ ထို့ပြင် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် နယ်မြေအတွင်းရှိ ၎င်း၏လက်အောက်ခံတပ်များနှင့် အခြားလက်ရုံး/ဝန်ထမ်းတပ်များ၏ စစ်ဦးစီး/ စစ်ရေး/ စစ်ထောက်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများကိုပါ ဖြေရှင်းဆောင်ရွက်ပေးခြင်းနှင့် အထက်ဌာနများမှ အမိန့်နှင့် ညွှန်ကြားချက်များအား ထပ်ဆင့် ညွှန်ကြားပေးခြင်းနှင့် ကြီးကြပ်ခြင်းတို့ကိုပါ ဆောင်ရွက်ရသည်။  လက်ရှိ အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ကျော်ခိုင် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://cincds.gov.mm/aneaaktteaangttiungcctthaankhupri-ttpmtteaasaamisaacuwng-keaangsaa-keaangsuumaaattk-knpuuttaasngttn|title=အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ရှိ တပ်မတော်သားမိသားစုဝင် ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူများအတွက် ကွန်ပျူတာသင်တန်း၊ အင်္ဂလိပ်စာသင်တန်းနှင့် မြန်မာ့သိုင်းသင်တန်းများ ဖွင့်လှစ်(၂၂ဧပြီ၂၀၂၆)|last=|date=|work=|language=|accessdate=}}&lt;/ref&gt;

== သမိုင်း ==
{{Expand section}}

== ဖွဲ့စည်းပုံ ==
{{Expand section}}'''''အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်''''' လက်အောက်တွင် စစ်ဗျူဟာမှူး(၃)ဦး ဦးစီးသည့် စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ (၃)ဖွဲ့နှင့် ၎င်း စဗဟများ ကွပ်ကဲအောက်ရှိ ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်း (၁၀)ရင်းရှိသည်။

=== အမှတ်(၁)စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ ===
''အမှတ်(၁)စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့'' အား အမှတ်(၁)စစ်ဗျူဟာမှူးမှ ဦးစီးပြီး ၎င်း၏ လက်အောက်တွင် ခြေလျင်/ ခြေမြန်တပ်ရင်း (၄)ရင်းရှိသည်။

# ခလရ / ခမရ - (၄)ရင်း

=== အမှတ်(၂)စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ ===
''အမှတ်(၂)စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့'' အား အမှတ်(၂)စစ်ဗျူဟာမှူးမှ ဦးစီးပြီး ၎င်း၏ လက်အောက်တွင် ခြေလျင်/ ခြေမြန်တပ်ရင်း (၃)ရင်းရှိသည်။

# ခလရ/ ခမရ - (၃)ရင်း

=== အမှတ်(၃)စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ ===
''အမှတ်(၃)စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့'' အား အမှတ်(၃)စစ်ဗျူဟာမှူးမှ ဦးစီးပြီး ၎င်း၏ လက်အောက်တွင် ခြေလျင်/ ခြေမြန်တပ်ရင်း (၃)ရင်းရှိသည်။

# ခလရ/ ခမရ - (၃)ရင်း

== အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ ==
{{Expand list}}
*ဗိုလ်မှူးကြီး ကြည်မောင် (ကြည်း - ၃၅၁၆) (၁၁-၁၀-၁၉၆၁ မှ ၁၄-၂-၁၉၆၃) 
*ဗိုလ်မှူးကြီး တင်ဦး (ကြည်း - ၃၆၅၁) (၁၄-၂-၁၉၆၃ မှ ၁၉-၉-၁၉၆၄)
*ဗိုလ်မှူးကြီး စံကြည် (ကြည်း - ၃၆၂၇) (၁၉-၉-၁၉၆၄ မှ )
*ဗိုလ်မှူးကြီး သန်းတင် (ကြည်း - ၅၆၀၃) (ဗသက - ၂)
*ဗိုလ်မှူးကြီး မျိုးအောင် (ကြည်း - ၅၅၈၁)
*ဗိုလ်မှူးကြီး ထွန်းကြည် (ကြည်း - ၆၂၇၈) (ဗသက - )(၂၄-၉-၁၉၇၆ မှ ၈-၇-၁၉၇၈)
*ဗိုလ်မှူးကြီး သန်းညွှန့် (ကြည်း - ၆၃၅၆) (၈-၇-၁၉၇၈ မှ ၄-၅-၁၉၇၉)
*ဗိုလ်မှူးချုပ် စောမောင် (ကြည်း - ၆၁၈၇) (ဗသက - ၆) (၄-၅-၁၉၇၉ မှ ၂၄-၈-၁၉၈၁)
*ဗိုလ်မှူးချုပ် မြင့်လွင် (ကြည်း - ၆၆၀၈) (၂၄-၈-၁၉၈၁ မှ ၇-၈-၁၉၈၃)
*ဗိုလ်မှူးချုပ် သန်းရွှေ (ကြည်း - ၆၇၁၀) (ဗသက - ၉) (၇-၈-၁၉၈၃ မှ ၄-၁၁-၁၉၈၅)
*ဗိုလ်ချုပ် မြင့်အောင် (ကြည်း - ၆၉၁၇) (ဗသက - ၁၂) (၄-၁၁-၁၉၈၅ မှ )
*ဗိုလ်ချုပ် ညွှန့်တင် 
*ဗိုလ်ချုပ် [[ရွှေမန်း၊ ဦး|ရွှေမန်း]] (ကြည်း - ၁၁၅၃၄) (စတသ - ၁၁)
*ဗိုလ်ချုပ် [[ဌေးဦး]] (ကြည်း - ) (ဗသက - ၄၃)
*ဗိုလ်ချုပ် ​[[ကျော်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ကျော်​ဆွေ]] (ကြည်း - ၁၆၄၉၃) (စတသ - ၂၂)
*ဗိုလ်ချုပ် [[တင်မောင်ဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|တင်​မောင်ဝင်း]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docsMA2011/MA2011-02-09.pdf|title=မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ (၉.၂.၂၀၁၁)}}&lt;/ref&gt; (ကြည်း - ၁၇၆၀၆) (ဗသက - ၆၄) ( ဧရာ၀တီတိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း၊ ယခု ရာထူးဝန်ဥက္ကဋ္ဌ)
*ဗိုလ်ချုပ် စိုးသိန်း
*ဗိုလ်ချုပ် လူအေး (ကြည်း - ၁၈၈၂၀) (စတသ - ၂၆)
*ဗိုလ်ချုပ် [[တေဇကျော်]] (ကြည်း - ၂၀၂၇၈) (ဗသက - ၇၃) (ယခု- ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး၊ အမှတ်−၆ စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး)
*ဗိုလ်ချုပ် [[ရဲဝင်းဦး]] (ကြည်း - ၂၁၄၄၀) (ဗသက - ၇၇) (ယခု- တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်)
*ဗိုလ်ချုပ် [[ညွန့်ဝင်းဆွေ]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.dvb.no/post/383465|title=အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်က COVID-19 ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းများ လှူဒါန်း|work=DVB|access-date=၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄|date=၂၀ ဧပြီ ၂၀၂၀ }}&lt;/ref&gt;  (ကြည်း - ၂၅၉၈၂) (စတသ - ၃၆) (ယခု- ပြည်ထဲရေးပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး)
*[[အောင်အောင်|ဗိုလ်ချုပ်အောင်အောင်]] (ကြည်း - ၂၅၉၆၀) (စတသ - ၃၆) (နောင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး၊ ယခု - ရှမ်းပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်)
*ဗိုလ်မှူးချုပ်ကြည်ခိုင် (ကြည်း - ၂၇၁၄၀) (စတသ - ၃၇) (ယခင်− တပ်မတော်နည်းပညာတက္ကသိုလ်ကျောင်းအုပ်ကြီး)
*ဗိုလ်ချုပ် ​ဝေလင်း &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/43478|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီအဖွဲ့ဝင် မန်းငြိမ်းမောင် မြောင်းမြမြို့၌ ကျင်းပသည့် ကရင်တိုင်းရင်းသားရိုးရာ ဝါခေါင်လချည်ဖြူဖွဲ့ မင်္ဂလာအခမ်းအနားတက်ရောက်|work=MOI Myanmar|access-date=၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄|date=၂၈  ဩဂုတ် ၂၀၂၃ }}&lt;/ref&gt; (ကြည်း - ၂၉၃၆၉) (စတသ - ၃၉) (ယခင် စစ်ဦးစီးဗိုလ်မှူးချုပ်၊ ယခင် အမှတ်(၆)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး)
*ဗိုလ်ချုပ် စိုးကျော်ထက် စတသ(၄၁)(ယခင် တပ်ထိန်းချုပ်)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c89x0414ge0o|title=ညှိကွပ်အပါအဝင် စစ်ဗိုလ်ချုပ်တချို့ အပြောင်းအလဲဖြစ်|work=BBC Burmese|access-date=၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄|date=၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄}}&lt;/ref&gt;
*ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ကျော်ခိုင် (ယခင် - ဒကစမှူး(လွိုင်ကော်))[https://www.moi.gov.mm/iprd/news/265675 &lt;nowiki&gt;[၆]&lt;/nowiki&gt;]

== ကိုးကား ==
&lt;references /&gt;


== နောက်ထပ်ကြည့်ရန် ==
{{တပ်မတော် (ကြည်း)}}


[[ကဏ္ဍ:တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များ]]</text>
      <sha1>2zf26iovdugcymdgtps89uv9m00lse7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027820</id>
      <parentid>1027819</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T07:08:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-25559-49</username>
        <id>142077</id>
      </contributor>
      <comment>အထောက်အထားနှင့်တကွUpdateပြင်ဆင်ခြင်း</comment>
      <origin>1027820</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13252" sha1="5q1xdfmfeawivnym5eva5570nhptz2y" xml:space="preserve">{{Ref improve|date=စက်တင်ဘာ ၂၀၂၁}}
{{Infobox military unit
| unit_name                   = အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်
| native_name                 = နတခ
| image                       = Shoulder Sleeve Insignia of Southern West Command of Myanmar Army.svg
| image_size                  = 216px
| caption                     = အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တံဆိပ်
| country                     = {{Flag|Myanmar}}
| branch                      = {{Army|Myanmar}}
| type                        = [[တပ်မတော် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များ|တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]
| specialization              = နယ်မြေဒေသ ကာကွယ်ရေး၊ လုံခြုံရေး၊ စစ်ဆင်ရေး၊ နယ်မြေအတွင်းရှိ တပ်အားလုံး၏ ဦး/ရေး/ထောက်ဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များ စီမံပေးခြင်း၊ ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲခြင်း
| nickname                    = ဒီရေလှိုင်း
| commander1                  = ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ကျော်ခိုင်
| commander1_label            = တိုင်းမှူး
| commander2                  =ဗိုလ်မှူးကြီး ရဲလင်းအောင်
| commander2_label            =ဒုတိယတိုင်းမှူး
| identification_symbol       = [[Image:Mm-south-western-rmc.svg|border|200px]]
| identification_symbol_label = အလံတော်
}}

'''အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်''' (အတိုကောက် '''နတခ''') သည် [[ပုသိမ်မြို့]]တွင် အခြေစိုက်သော [[တပ်မတော် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များ|တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] တစ်ခုဖြစ်သည်။  အဓိက တာဝန်မှာ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးနှင့် ၎င်းနှင့်ထိစပ်နေသော နေရာဒေသများ၏ ကာကွယ်ရေး၊ လုံခြုံရေးနှင့် စစ်ဆင်ရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များအား အဓိကတာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရသည်။ ထို့ပြင် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် နယ်မြေအတွင်းရှိ ၎င်း၏လက်အောက်ခံတပ်များနှင့် အခြားလက်ရုံး/ဝန်ထမ်းတပ်များ၏ စစ်ဦးစီး/ စစ်ရေး/ စစ်ထောက်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများကိုပါ ဖြေရှင်းဆောင်ရွက်ပေးခြင်းနှင့် အထက်ဌာနများမှ အမိန့်နှင့် ညွှန်ကြားချက်များအား ထပ်ဆင့် ညွှန်ကြားပေးခြင်းနှင့် ကြီးကြပ်ခြင်းတို့ကိုပါ ဆောင်ရွက်ရသည်။  လက်ရှိ အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ကျော်ခိုင် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://cincds.gov.mm/aneaaktteaangttiungcctthaankhupri-ttpmtteaasaamisaacuwng-keaangsaa-keaangsuumaaattk-knpuuttaasngttn|title=အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ရှိ တပ်မတော်သားမိသားစုဝင် ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူများအတွက် ကွန်ပျူတာသင်တန်း၊ အင်္ဂလိပ်စာသင်တန်းနှင့် မြန်မာ့သိုင်းသင်တန်းများ ဖွင့်လှစ်(၂၂ဧပြီ၂၀၂၆)|last=|date=|work=|language=|accessdate=}}&lt;/ref&gt;

== သမိုင်း ==
{{Expand section}}

== ဖွဲ့စည်းပုံ ==
{{Expand section}}'''''အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်''''' လက်အောက်တွင် စစ်ဗျူဟာမှူး(၃)ဦး ဦးစီးသည့် စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ (၃)ဖွဲ့နှင့် ၎င်း စဗဟများ ကွပ်ကဲအောက်ရှိ ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်း (၁၀)ရင်းရှိသည်။

=== အမှတ်(၁)စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ ===
''အမှတ်(၁)စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့'' အား အမှတ်(၁)စစ်ဗျူဟာမှူးမှ ဦးစီးပြီး ၎င်း၏ လက်အောက်တွင် ခြေလျင်/ ခြေမြန်တပ်ရင်း (၄)ရင်းရှိသည်။

# ခလရ / ခမရ - (၄)ရင်း

=== အမှတ်(၂)စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ ===
''အမှတ်(၂)စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့'' အား အမှတ်(၂)စစ်ဗျူဟာမှူးမှ ဦးစီးပြီး ၎င်း၏ လက်အောက်တွင် ခြေလျင်/ ခြေမြန်တပ်ရင်း (၃)ရင်းရှိသည်။

# ခလရ/ ခမရ - (၃)ရင်း

=== အမှတ်(၃)စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ ===
''အမှတ်(၃)စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့'' အား အမှတ်(၃)စစ်ဗျူဟာမှူးမှ ဦးစီးပြီး ၎င်း၏ လက်အောက်တွင် ခြေလျင်/ ခြေမြန်တပ်ရင်း (၃)ရင်းရှိသည်။

# ခလရ/ ခမရ - (၃)ရင်း

== အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ ==
{{Expand list}}
*ဗိုလ်မှူးကြီး ကြည်မောင် (ကြည်း - ၃၅၁၆) (၁၁-၁၀-၁၉၆၁ မှ ၁၄-၂-၁၉၆၃) 
*ဗိုလ်မှူးကြီး တင်ဦး (ကြည်း - ၃၆၅၁) (၁၄-၂-၁၉၆၃ မှ ၁၉-၉-၁၉၆၄)
*ဗိုလ်မှူးကြီး စံကြည် (ကြည်း - ၃၆၂၇) (၁၉-၉-၁၉၆၄ မှ )
*ဗိုလ်မှူးကြီး သန်းတင် (ကြည်း - ၅၆၀၃) (ဗသက - ၂)
*ဗိုလ်မှူးကြီး မျိုးအောင် (ကြည်း - ၅၅၈၁)
*ဗိုလ်မှူးကြီး ထွန်းကြည် (ကြည်း - ၆၂၇၈) (ဗသက - )(၂၄-၉-၁၉၇၆ မှ ၈-၇-၁၉၇၈)
*ဗိုလ်မှူးကြီး သန်းညွှန့် (ကြည်း - ၆၃၅၆) (၈-၇-၁၉၇၈ မှ ၄-၅-၁၉၇၉)
*ဗိုလ်မှူးချုပ် စောမောင် (ကြည်း - ၆၁၈၇) (ဗသက - ၆) (၄-၅-၁၉၇၉ မှ ၂၄-၈-၁၉၈၁)
*ဗိုလ်မှူးချုပ် မြင့်လွင် (ကြည်း - ၆၆၀၈) (၂၄-၈-၁၉၈၁ မှ ၇-၈-၁၉၈၃)
*ဗိုလ်မှူးချုပ် သန်းရွှေ (ကြည်း - ၆၇၁၀) (ဗသက - ၉) (၇-၈-၁၉၈၃ မှ ၄-၁၁-၁၉၈၅)
*ဗိုလ်ချုပ် မြင့်အောင် (ကြည်း - ၆၉၁၇) (ဗသက - ၁၂) (၄-၁၁-၁၉၈၅ မှ )
*ဗိုလ်ချုပ် ညွှန့်တင် 
*ဗိုလ်ချုပ် [[ရွှေမန်း၊ ဦး|ရွှေမန်း]] (ကြည်း - ၁၁၅၃၄) (စတသ - ၁၁)
*ဗိုလ်ချုပ် [[ဌေးဦး]] (ကြည်း - ) (ဗသက - ၄၃)
*ဗိုလ်ချုပ် ​[[ကျော်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ကျော်​ဆွေ]] (ကြည်း - ၁၆၄၉၃) (စတသ - ၂၂)
*ဗိုလ်ချုပ် [[တင်မောင်ဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|တင်​မောင်ဝင်း]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docsMA2011/MA2011-02-09.pdf|title=မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ (၉.၂.၂၀၁၁)}}&lt;/ref&gt; (ကြည်း - ၁၇၆၀၆) (ဗသက - ၆၄) ( ဧရာ၀တီတိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း၊ ယခု ရာထူးဝန်ဥက္ကဋ္ဌ)
*ဗိုလ်ချုပ် စိုးသိန်း
*ဗိုလ်ချုပ် လူအေး (ကြည်း - ၁၈၈၂၀) (စတသ - ၂၆)
*ဗိုလ်ချုပ် [[တေဇကျော်]] (ကြည်း - ၂၀၂၇၈) (ဗသက - ၇၃) (ယခု- ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး၊ အမှတ်−၆ စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး)
*ဗိုလ်ချုပ် [[ရဲဝင်းဦး]] (ကြည်း - ၂၁၄၄၀) (ဗသက - ၇၇) (ယခု- တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်)
*ဗိုလ်ချုပ် [[ညွန့်ဝင်းဆွေ]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.dvb.no/post/383465|title=အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်က COVID-19 ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းများ လှူဒါန်း|work=DVB|access-date=၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄|date=၂၀ ဧပြီ ၂၀၂၀ }}&lt;/ref&gt;  (ကြည်း - ၂၅၉၈၂) (စတသ - ၃၆) (ယခု- ပြည်ထဲရေးပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး)
*[[အောင်အောင်|ဗိုလ်ချုပ်အောင်အောင်]] (ကြည်း - ၂၅၉၆၀) (စတသ - ၃၆) (နောင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး၊ ယခု - ရှမ်းပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်)
*ဗိုလ်မှူးချုပ်ကြည်ခိုင် (ကြည်း - ၂၇၁၄၀) (စတသ - ၃၇) (ယခင်− တပ်မတော်နည်းပညာတက္ကသိုလ်ကျောင်းအုပ်ကြီး)
*ဗိုလ်ချုပ် ​ဝေလင်း &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/43478|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီအဖွဲ့ဝင် မန်းငြိမ်းမောင် မြောင်းမြမြို့၌ ကျင်းပသည့် ကရင်တိုင်းရင်းသားရိုးရာ ဝါခေါင်လချည်ဖြူဖွဲ့ မင်္ဂလာအခမ်းအနားတက်ရောက်|work=MOI Myanmar|access-date=၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄|date=၂၈  ဩဂုတ် ၂၀၂၃ }}&lt;/ref&gt; (ကြည်း - ၂၉၃၆၉) (စတသ - ၃၉) (ယခင် စစ်ဦးစီးဗိုလ်မှူးချုပ်၊ ယခင် အမှတ်(၆)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး)
*ဗိုလ်ချုပ် စိုးကျော်ထက် စတသ(၄၁)(ယခင် တပ်ထိန်းချုပ်)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c89x0414ge0o|title=ညှိကွပ်အပါအဝင် စစ်ဗိုလ်ချုပ်တချို့ အပြောင်းအလဲဖြစ်|work=BBC Burmese|access-date=၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄|date=၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄}}&lt;/ref&gt;
*ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ကျော်ခိုင် (ယခင် - ဒကစမှူး(လွိုင်ကော်))[https://www.moi.gov.mm/iprd/news/265675 &lt;nowiki&gt;[၆]&lt;/nowiki&gt;] [https://cincds.gov.mm/aneaaktteaangttiungcctthaankhupri-ttpmtteaasaamisaacuwng-keaangsaa-keaangsuumaaattk-knpuuttaasngttn *]

== ကိုးကား ==
&lt;references /&gt;


== နောက်ထပ်ကြည့်ရန် ==
{{တပ်မတော် (ကြည်း)}}


[[ကဏ္ဍ:တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များ]]</text>
      <sha1>5q1xdfmfeawivnym5eva5570nhptz2y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပလောင်လူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7470</id>
    <revision>
      <id>1027811</id>
      <parentid>1027236</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T06:05:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chenzeyan29</username>
        <id>141880</id>
      </contributor>
      <comment>/* အမည်အရင်းမြစ် သမိုင်းကြောင်း */</comment>
      <origin>1027811</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34466" sha1="dqnol9fe59r8ou7z2gy2a25b9a0jynz" xml:space="preserve">'''ပလောင်လူမျိုး (သို့မဟုတ်) တအာန်းလူမျိုး''' (ပလောင်: တဲင်းအမ်း; [[မွန်ဘာသာစကား|ရှမ်း]]:ပႃႇလွင်း  ; [[တရုတ်ဘာသာစကား|တရုတ်]]: 掸族德昂人; [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]: Palaung; IPA: /pəˈlɔːŋ/) များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ]]၏ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးတွင်တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ပလောင်လူမျိုးများသည် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ ဘာသာစကားပြောအုပ်စု]]တွင်ပါဝင်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းရှိ [[ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]တွင် အဓိကနေထိုင်ကြပြီး မြို့တော်မှာ [[နမ့်ဆန်မြို့နယ်|နမ့်ဆန်မြို့]]ဖြစ်သည်။

{{Infobox ethnic group
| group = ပလောင်
| Native_name = De'ang, Ta'ang
| image = Palaung Woman Kalaw Shan Myanmar.jpg 
| caption = ကလောဒေသရှိပလောင်အမျိုးသမီးတစ်ဦး
| population = ~၆၀၀,၀၀၀
| popplace = {{flag|Myanmar}} ([[ရှမ်းပြည်နယ်]]), {{flag|China}} (ယူနန်), {{flag|Thailand}}
| langs = ပလောင်ဘာသာစကား, [[မြန်မာဘာသာစကား]]
| religions = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
| related = [[ဝလူမျိုး]], [[ခမူလူမျိုး]],အခြား [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာနွယ်လူမျိုးများ]]
}}

သမိုင်းသုတေသီများ၏ အဆိုအရ ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးများသည် အရှေ့တောင်အာရှသို့ ပထမဆုံး စတင်ရွှေ့ပြောင်းလာသည့် လူမျိုးစုကြီးတွင် အပါအဝင်ဖြစ်ပြီး ရှမ်းလူမျိုးများ မရောက်ရှိမီကပင် ရှမ်းပြည်နယ်၏ တောင်တန်းဒေသများတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၆)၊ ပလောင်လူမျိုး။&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Milne |first=Leslie |title=The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States |publisher=Clarendon Press |year=1924}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.burmalibrary.org |title=The Palaung People |publisher=Online Burma Library}}&lt;/ref&gt;

== အမည်အရင်းမြစ် သမိုင်းကြောင်း ==

&quot;ပလောင်&quot; ဟူသော အမည်သည် ရှမ်းဘာသာစကားမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;Milne, Leslie (1924). &quot;The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States&quot;.&lt;/ref&gt;&quot;တအာင်း&quot; ဟူသော အမည်သည် ကိုယ်ပိုင်အမည် ဖြစ်ပြီး &quot;တောင်ပေါ်သား&quot; သို့မဟုတ် &quot;လူသား&quot; ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ &lt;ref name=&quot;taang&quot;&gt;&quot;တအာင်း (ပလောင်) အမျိုးသားဖြစ်ရပ်မှန် သမိုင်းစာအုပ်&quot; (၂၀၁၂)။&lt;/ref&gt; ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များနောက်ပိုင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ &quot;ပလောင်&quot; အစား &quot;တအာင်း&quot; ဟူသော အမည်ကို တရားဝင် ပိုမိုအသုံးပြုလာခဲ့သည်။

တရုတ်မှတ်တမ်းများတွင် ဖော်ပြလေ့ရှိသော ရှေးဦးအရှေ့တောင်အာရှသားများ ဖြစ်ကြသည့် '''ပု''' (Pu; တရုတ်: 濮) လူမျိုးစုကြီးမှ ဆင်းသက်လာသူများ ဖြစ်သည်။

ရှေးဟောင်း “ပု” သို့မဟုတ် “ပိုင်ပု” (Baipu; တရုတ်: 百濮) သည် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းနှင့် အရှေ့တောင်အာရှ မြောက်ပိုင်းဒေသများတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသော ရှေးအကျဆုံးသော လူမျိုးစုကြီး ဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;တရုတ်ရှေးဟောင်းမှတ်တမ်းများဖြစ်သည့် &quot;စန်းဟိုင်ကျင်း&quot; (Shanhaijing) တွင် ပုလူမျိုးများကို ယူနန်ဒေသ၏ မူလဌာနေလူမျိုးများအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။&lt;/ref&gt; ၎င်းတို့သည် ယနေ့ခေတ် [[မွန်-ခမာ ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ]] ဘာသာစကားပြော လူမျိုးများဖြစ်သည့် ဝ နှင့် ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးတို့၏ တိုက်ရိုက်ဘိုးဘွားများ ဖြစ်ကြသည်။ &lt;ref name=&quot;ancestry&quot;&gt;Davies, H. R. (1909). &quot;Yunnan: The Link between India and the Yangtze&quot;.&lt;/ref&gt;

&quot;ဘင်လုံ&quot; ဟူသော အမည်သည် တရုတ်ဘာသာစကားဖြင့် &quot;နဂါးပျက်&quot; သို့မဟုတ် &quot;ပြိုလဲနေသောနဂါး&quot; ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး တအာင်းလူမျိုးတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံနှင့် ပုံပြင်များကို အခြေခံ၍ ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ &lt;ref&gt;တအာင်း (ပလောင်) လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာပုံပြင်အရ ၎င်းတို့သည် &quot;နဂါးမ&quot; မှ ဆင်းသက်လာသူများဟု ယုံကြည်ကြသဖြင့် တရုတ်တို့က &quot;ဘင်လုံ&quot; (崩龙) ဟု အမည်ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။&lt;/ref&gt;

မင်မင်းဆက်ခေတ်မှတ်တမ်းများတွင် ပလောင်လူမျိုးများကို &quot;ပု&quot; (Pu) လူမျိုးစု၏ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် ဖော်ပြခဲ့ပြီး ချင်မင်းဆက်ခေတ်တွင် &quot;ဘင်လုံ&quot; (Benglong) ဟူသော အမည်ကို စတင်အသုံးပြုခဲ့ သည်။ပလောင်လူမျိုး တို့ကို &quot;ပန်းဘင်လုံ&quot;၊ &quot;ငွေဘင်လုံ&quot; ဟူ၍ ဝတ်စုံအရောင်အသွေးအလိုက် ခွဲခြားခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;Scott, J. G. (1900). &quot;Gazetteer of Upper Burma and the Shan States&quot;.&lt;/ref&gt; ငွေဘင်လုံ (Yin Benglong)သည် ငွေပလောင် (Pale) မျိုးနွယ်စု။
ပန်းဘင်လုံ (Hua Benglong): ဒါက ဝတ်စုံမှာ ပန်းပြောက်တွေပါတဲ့ ရွှေပလောင် (Shwe) မျိုးနွယ်စု။အနက်ရောင်ဘင်လုံ (Hei Benglong): ရူးမိန်း မျိုးနွယ်စုတွေကို ဆိုလိုတာ ဖြစ်ပါသည်။

၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ အစိုးရသည် &quot;ဘင်လုံ&quot; ဟူသော အမည်မှာ အဓိပ္ပာယ်အရ လူမျိုးစုအား နှိမ်ချရာရောက်သည်ဟု ယူဆသဖြင့် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်တိုင်ခေါ်ဝေါ်သော အမည်ဖြစ်သည့် တအာင်း(De'ang; တရုတ်: 德昂族) သို့ တရားဝင် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;တရုတ်နိုင်ငံ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဆိုင်ရာ ကော်မရှင်၏ ထုတ်ပြန်ချက် (၁၉၈၅)။&lt;/ref&gt;

===ရှေးပလောင်အလံ===
ရှေးပလောင်လူမျိုးတို့ အထိမ်းအမှတ်အလံမှာ အပြာရောင်အောက်ခံ၍ ဗဟိုအလယ်တွင် နေဝန်းနီလုံးရှိထားသည်။

[[File:Flag of the Palaung people.svg]]

==နောက်ခံသမိုင်းကြောင်းနှင့် ပေါ်ပေါက်လာပုံ==
မနုဿပညာရှင်တို့က [[မွန်လူမျိုး|မွန်]]၊ [[ဝလူမျိုး|ဝ]]၊ [[ပလောင်]]လူမျိုးတို့သည် ‘မွန်-ခမာ‘ အနွယ်ဖြစ်ပြီး မြန်မာမြေပေါ်တို့ အဦးစောဆုံး ဝင်ရောက်လာကြသည်ဟု လက်ခံကြသည်။ [[မွန်-ခမာ|မွန်-ခမာအနွယ်]]သည် ‘မွန်ဂိုလွိုက်‘ လူမျိုးနွယ်ကြီးမှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ဆိုသည်။မွန်ဂိုလွိုက် လူမျိုးနွယ်ကြီးမှ 'ဩစတြစ်‘ နှင့် ‘[[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်တရုတ်]]‘ ဟု ကွဲပြားလေသည်။ ၎င်းတို့သည် မောင်းဂုတ် အနွယ်ဝင်များဖြစ်ကြသော်လည်း ဒေသတစ်ခုအတွင်း နေထိုင်ကြရာမှ လူဦးရေ တိုးတက်များပြားလာခြင်းကြောင့် မိမိတို့၏ အသက်ရှင် နေနိုင်ရေးအတွက် နေရာဒေသတစ်ခုမှ အခြားတစ်ခုသို့ ရေကြည်ရာ မြက်နုရာကို ရှာဖွေနေထိုင်လုပ်ကိုင် စားသောက်ကြသည်။ ဤသို့အချိန်ကာလ ကြာညောင်းလာသောအခါ နေထိုင်ရာနေရာဒေသတို့လည်း တစ်ခုနှင့် တစ်ခု မတူညီသောကြောင့် ဩစတြစ်နှင့် တိဗက်တရုတ်ဟူ၍ ကွဲပြားကြခြင်းဖြစ်၏။ ၎င်း မောင်းဂုတ်လူမျိုးတို့သည် ရေကြည်ရာ မြက်နုရာရှာကြံ၍ နယ်မြေ​ဒေသတစ်ခုမှ တခြားတစ်ခုသို့ ပြောင်းရွေ့နေကြရာတွင် နေကရွိုတ်လူမျိုးနှင့် အထူးသဖြင့် ပရိုတိုဩစလွိုက်လူမျိုးများနှင့် သွေးနှောကြသည်ဟု ဆို၏။ ထိုကြောင့် ဩစတြစ် လူမျိုးတို့သည် [[ဩစတြိုနီးရှန်း ဘာသာစကားများ|ဩစတြိုနီးရှန်း]]နှင့် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစတြိုအေရှတစ်]] ဟူ၍ ယင်းတို့၏ သာသာစကားဖြင့် ခွဲခြားခြင်းဟုဆိုသည်။ ဩစတြိုအေရှတစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ (အာသံ၊ မဏိပူရ) ရှိခါဆီလူမျိုး။ မုဏ္ဍလူမျိုး (ကိုလ်)၊ ဆန်သာလ်လူမျိုး၊ နာဂဗာရီကျွန်းရှိ နာဂဗာရီလူမျိုးနှင့် အာသံ၊ မြန်မာ၊ အင်ဒိုချိုင်းနားရှိ မွန်ခမာအနွယ်ရှိတို့ ပြောဆိုသော စကားပါဝင်သည်။ 
(မောင်းဂုတ်) မွန်ဂိုလွိုက်လူမျိုးနွယ်ကြီး၏ မူရင်းဒေသမှ အာရှတိုက်တွင် အများဆုံး နေထိုင်ကြပြီး အထူးသဖြင့် အာရှတိုက် မြောက်ပိုင်း၊ အလယ်ပိုင်း၊ အရှေ့ပိုင်းနှင့် အရှေ့ တောင်ပိုင်းတို့၌ ပြန်နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ ထိုကြောင့် ဗီယက်နမ်၊ ခမာ၊ မွန်၊ ၀၊ ပလောင်(ရိအာန်) မုဏ္ဍ၊ ဆန်သာလ်၊ ခါဆီစသော လူမျိုးတို့သည် မွန်ခမာအနွယ်မှ ပေါက်ဖွားလာသော အလွန်သွေးနီးစပ်ကြသည် ညီရင်းအစ်ကို မောင်နှမရင်းသားချင်းဟုဆိုရပေမည်။
ထိုနည်းတူ မောင်းဂုတ် (မွန်ဂိုလွိုက်လူမျိုးနွယ်ကြီး) မှ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]]တွင် [[ပျူလူမျိုး|ပျု]]၊ [[ကမ်းယံ]]၊ [[သက်လူမျိုး|သက်]]၊ [[ချင်း]]၊ [[ကချင်]]၊ [[ဗမာ]]၊ [[ကရင်]]လူမျိုးဖြစ်သို့လည်းကောင်း ဆင်းသက်လာကြသည်ဟုဆို၏။ ဩစတြိုအေရှတစ် အာရှတောင်ပိုင်းသို့ မဆင်းသက်မီ တရုတ်ပြည်ယန်စီ ကန်မြစ်ဝှမ်း ဒေသတွင် မွန်ခမာ လူမျိုးနွယ်အဖြစ် တစုတရုံးတည်း အခြေချ နေထိုင်လာကြ သည်ဟု ဆိုသည်။ ထိုကြောင့် ယန်စီကျန်မြစ်ဝှမ်းဒေသသည် မွန်ခမာတို့၏ ဒေသဟောင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ၎င်းမြစ်ဝှမ်းဒေသသည် ရာသီဥတု သင့်တင့်မျှတမှုရှိပြီး မြေဆီဩဇာ ကောင်းမွန်ခြင်းကြောင့် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကို စနစ်တကျလုပ်ကိုင်နိုင်သော လူမျိုးဟု ယူဆရသည်။ နှစ်ပေါင်းရှည်ကြာစွာ တစုတရုံးတည်း စနစ်တကျအခြေချနေထိုင်ကြရာတွင် စိုက်ပျိုးရေးကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းကြီးဖြင့် စနစ်ကျသော လူအဖွဲ့အစည်း ဖွဲ့စည်းကြကာ ကျေးပြည်၊ ကျေးနယ်ထူးထောင်ကြသည်။ ၎င်း၌ မိမိတို့လူမျိုးများ၏ လူဦးရေများပြား လာခြင်းကြောင့် လည်းကောင်း အာရှမြောက်ပိုင်းဒေသ၌ ရာသီဥတုဆိုးဝါးမှု ကြောင့်လည်းကောင်းမြောက်ပိုင်း လူမျိုးနွယ်စုများအစုအပြုံ တိုးဝင်ဆင်းသက်လာခြင်း ကြောင့်လည်းကောင်း အကျပ် အတည်းနှင့်တွေ့ရသောကြောင့် တောင်ဘက်ပိုင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့လာကြရသည်ဟုဆိုသည်။ ထိုသို့ပြောင်းရွှေ့ကြရာတွင် အင်ဒိုချိုင်းနားဘက်သို့ ဗီယက်နမ်ဒေသတွင် ဗီယက်နမ်လူမျိုး၊ ကမ္ဘောဒီးယားဒေသတွင် ခမာလူမျိုး၊ ယိုးဒယားနှင့် မြန်မာပြည်တောင်ပိုင်းဒေသတွင် မွန်၊ ၀၊ ပလောင်အုပ်စုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ဗြဟ္မပုတ္တရမြစ်ကြောင်းအတိုင်း အိန္ဒိယပြည် ဒက္ခိဏ ကုန်းဒေသတွင် မုဏ္ဍလူမျိုး၊ ဘင်္ဂလားနယ်တွင် ဆန်သာလ်လူမျိုးနှင့် အာသံနယ်တွင် ခါဆီလူမျိုးတို့ကိုလည်းကောင်း အခြေချနေထိုင်သည်ကို တွေ့ရသည်။ မွန်ခမာအနွယ်ဘွား လူမျိုးတို့သည် ဘာသာစကားတမျိုးတည်ဖြစ်သော်လည်း အခြား ဒေသများသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်အခြေချပြီး ကာလကြာမြင့်စွာခွဲခွါကြခြင်း၊ မူရင်းဘာသာ စကားအပြင် ဝေါဟာရအသစ်များ တိုးတက်များပြားသုံးစွဲ၍ မိမိတို့အနွယ်နှင့် မတူသော ဝေါဟာရများထည့်သွင်းပြောဆိုခြင်းရှိသော်လည်း မူလ မွန်ခမာဝေါဟာရကို သုံးစွဲလျက် ရှိသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ ဤအခြေအနေပေါ်မူတည်၍ ဘာသာဗေဒပညာရှင်တို့က လူမျိုးများ ဆင်းသက်လာပုံကို ဖော်ထုတ်နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။

==နေထိုင်သည့်ဒေသများ==
လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း (၁၀၀၀)ခန့်ကပင် မွန်ခမာအနွယ်ဝင် မွန်၊ ၀၊ ပလောင် (တအာင်း)လူမျိုးတို့သည် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်း ‘ ယန်စီကျန်မြစ်ဝှမ်းဒေသ‘ ဆီမှာ တောင်ဘက် သို့ ဆင်းသက်လာကြပြီးလျှင် သံလွင်မြစ်ကြောင်းနှင့် မဲခေါင်မြစ်ဝှမ်းဆီသို့ ဆင်းသက်ကြပြီး တိုင်းပြည်တောင်ပိုင်းမဲနမ်မြစ်ဝှမ်း၌ မွန်လူမျိုးစုဦးဆောင်၍ ဒွါရာဝတီပြည်ကို ထူထောင်ကြ သည်။ မွန်၊ ၀၊ ပလောင်အနွယ်ဘွား လူမျိုးတို့ကို ယောနက (ယူနန်) ယောန၊ ယောန်း(ယွန်း)၊ ကြောမ်း (ကြွမ်း) ဟု ဖြစ်ကြောင်းဆိုသည်။ ‘ပလောင်‘ တောတိုး ‘ယောလူမျိုး‘ ဟု အဆိုစာရှိလေရာ ယောနတိုင်း (ယူနန်ဒေသ)က ဆင်းသက်စီးပွားလာသော လူမျိုးဟုဆိုသည်။ ပလောင်တို့သည် မွန်တို့နှင့်အတူ မြန်မာပြည်အောက်ပိုင်းဒေသ၊ သထုံဒေသ၊ ပဲခူး-တောင်ငူဒေသတို့တွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြောင်း ပလောင်လူမျိုးနွယ်စုတခုဖြစ်သည့် (ရူမိုင်း)တို့ အခြေချကြောင်း ရမ္မဝတီဟုအမည်တွင်ကြောင်း သရေခေတ္တရာ (ပြည်)ပန်းတောင်းအရပ် ဒေသသို့ ပြောင်းရွှေ့လာကြကြောင်း၊ ရူမိုင်း (ရူမာည်း) ရှေ့ဟောင်းရာဇဝင်တွင်ရှိသည်။ ကျန်အစုမှာ တောင်ငူ-ရမည်းသင်းဒေသမှ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းကြောင်း ဖော်ပြသည်။ ၀၊ ပလောင်အုပ်စုတစုသည် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းဆီမှ မြန်မာပြည်သို့ ရွှေလီမြစ်ကြောင်းနှင့် တပိန်မြစ်ကြောင်းအတိုင်း မြန်မာပြည်အထက်ပိုင်းတ‌ကောင်းဒေသ၊ မြန်မာပြည်အလယ်ပိုင်းဒေသဖြစ်သည့် ရှေ့ပုဂံ(ပေါက္ကံ) ဒေသ။ မင်းဘူး (၆)ခရိုင်ဒေသ၊ ပခုက္ကူ (ယောနယ်)ဒေသ ဗိဿနိုးဒေသတို့၌ ၀၊ ပလောင်လူမျိုးအနွယ်တစုတို့သည် ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းအတိုင်း ဆင်းသက်လာပြီး အခြေချခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုသည်။ နောက်တွင်ကား မရှေးမနှောင်းပင် ရောက်ရှိလာကြသော ရှေးပျူနှင့်အနွယ်တူလူမျိုးများတို့ ရောနှောအခြေချကြကြောင်း သိရှိရ၏။ နောက်တွင် ပုဂံပြည်ကြီးကိုထူထောင်ကြရာတွင် မွန်၊ ၀၊ ပလောင် အနွယ်လူမျိုးမှာ ပါဝင်ကြောင်း ပုဂံကျောက်စာအရ သိရကြောင်း သိရပါ၏။ ပလောင်၊ ၀ နွယ်တူလူမျိုးတစ်စုတို့သည် တကောင်း ဒေသဆီမှ ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းအတိုင်း ဆင်းသက်လာကြပြီး မြေပြန့်ဒေသဖြစ်သည့် မတ္တရာ၊ အောင်ပင်လယ် (မန္တလေး)၊ အင်းဝ၊ တောင်ပြုန်း၊ ကျောက်ဆည်ဒေသသို့ ပြန့်နှံ့အခြေချလာပြီး မွန်ခမာအနွယ် မွန်၊ ၀၊ ပလောင်တို့နှင့် ပြန်ဆုံစည်းကြ၍ ကျောက်ဆည် (၁၁)ခရိုင်ဒေသတွင် အင်အားကြီးထွားပြန့်နှံ့နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ပန်းလောင်မြစ်၊ ဇော်ဂျီမြစ်ဒေသတို့တွင် ပြန့်နှံ့စွာ အခြေချနေထိုင်သည်ကို သိရှိရ၏။ ထို့ကြောင့် ၀၊ ပလောင်လူမျိုးများ (ရှေးဦး ၀၊ ပလောင်) တို့သည် မြေပြန့်ဒေသများတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြကြောင်း မွန်ဂိုတာတာလူမျိုးအုပ်စုတို့နှင့် မကြာခဏ တိုက်ခိုက်ကြရကြောင်း ရန်သူတို၏ နှောက်ယှက် တိုက်ခိုက်ခြင်းကို ရင်ဆိုင်ကြရကြောင်း၊ မြန်မာအုပ်စုဝင်တို့ အလုံးအရင်းအင်အားကြီးစွာ ဝင်ရောက်လာကြကြောင်း၊ မွန်ဂိုတာတာနှင့်အတူ မြန်မာအုပ်စုဝင်အနွယ်တို့၏ တိုက်ခိုက်ခြင်း ကြောင်း မွန်ခမာအနွယ်ဝင် မွန်၊ ၀၊ ပလောင်လူ့အဖွဲ့အစည်းဖြိုကွဲ၍ မွန်အုပ်စုတို့ မြန်မာပြည် အောက်ပိုင်းဒေသတို့၌ အခြေတည်ကြကြောင်း၊ ၀၊ ပလောင်အုပ်စုအနွယ်တို့ ရှမ်းကုန်းပြင် မြင့်(တောင်ပေါ်ဒေသ) ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်းတို့ ဝင်ရောက်အခြေချကြကြောင်း သိရှိရ၏။ မွန်ခမာအနွယ်ဝင် ၀၊ ပလောင်လူမျိုးတို့သည် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်း ယန်စီကျန် မြစ်ဝှမ်းဒေသမှ တစ်စုအဖြစ် ထွက်လာကြပြီး တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်း (တာလီဒေသ) ထန်ချုန်းဒေသနှင့် ယုန်ချန်ဒေသတို့တွင် အခြေချ၍ မြို့ပြပြည်နယ်ငယ်များ ထူထောင်ကြ သည်။ မွန်ဂိုတရုတ်အနွယ်တို့၏ အဆက်မပြတ် နှောက်ယှက်တိုက်ခိုက်မှု ဒဏ်ကြောင့် “ တာလီဖူးနိုင်ငံတော်(ကောသမ္ဘီပြည်) “ ပျက်ဆီးခဲ့ရသဖြင့် “ ၀ ” အနွယ်ဝင်သည် သံလွင်မြစ် ကြောင်းအတိုင်း ဆင်းသက်ကြပြီး မြန်မာပြည်သံလွင်အရှေ့ခြမ်းဒေသနှင့် အနောက်ခြမ်းဒေသ တွင်အခြေချ နေထိုင်ကြကြောင်း တွေ့ရ၏။

တာလီဖူးမြို့ပြနိုင်ငံတော် (ကောသမ္ဘီပြည်) ပြိုကွဲခဲ့ရခြင်းကြောင့် ၀ နှင့် ပလောင်အနွယ်စု ကွဲထွက်ခဲ့ရပြီး ပလောင်အနွယ်စုမှာ ရွှေလီမြစ်ဝှမ်းနှင့် သံလွင်မြစ်အကြား တောင်တန်းကြီး များကို ဖြတ်ကျော်၍ မုံးကိုး - ကြူကုတ်လမ်းကြောင်းမှ ကွက်ခိုင်၊ သိန္နီ၊ လားရှိုး - မိုင်းရယ်သို့ ဝင်ရောက်လာကြသည်။ AD ၁၀ရာစုတွင် ပလောင်အနွယ်စုတစ်ခုမှာ ရွှေလီမြစ်ကြောင်းအနီး ကျယ်လန့် (နမ့်ခမ်း - မူဆယ်) တွင် ပြန်လည်စုစည်းကြပြီး မြို့ပြကျေးပြည် (ဒုတိယ ကောသမ္ဘီပြည်) အဖြစ် ထူထောင်ကြပြန်သည်။ ထို့နောက်တွင် “ ကျယ်လန့်ကျေးပြည်ထွန်း ကားစဉ်တွင် ပဲခူး - တောင်ငူ - ကျောက်ဆည် ဒေသတို့မှ အင်အားပြိုကွဲလာသည့် မွန်၊ ၀၊ ပလောင်အနွယ်စုအနက်မှ ပလောင်အနွယ်စုသည် မြန်မာပြည်မြောက်ပိုင်းသို့ ဆန်တက်လာကြပြီး ရွှေလီချိုင့်ဝှမ်းဒေသရှိ အနွယ်စုတို့နှင့် ပူးပေါင်း၍ တောင်ပေါ်ဒေသ၌ မြို့ပြကျေးရွာ စုစည်း တည်ထောင်ကြပြန်သည်။ ရာမဝတီဟုပင် အမည်တွင်၍ မြို့တော်ကို “ကျကောင်း” (မိန်းကောင်း)ဖြစ်သည်။ ခရိုင် (၂၉)ခုဖွဲ့စည်း ထားကြောင်းနှင့် ပလောင် မျိုးနွယ်စုများဖြစ်ကြသည်။ (ရူမည်း၊ ရူလျဲန်း၊ ရူကော) တို့၏ မြို့ပြကျေးပြည်ဖြစ်ပြီး စည်ပင် ထွန်းကားခဲ့၏။ တောင်ပေါ်ကုန်းမြင့်၌ တည်ထားခြင်းကြောင့် ရန်အန္တရာယ်များကို ခုခံနိုင် ကာကွယ်နိုင်ရန်နှင့် ရန်သူ၏ တိုက်ခိုက်မှု မလွယ်ကူစေရန်ဖြစ်ဟန် ရှိသည်ဟုရှိသည်။

==ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု==
ပလောင်လူမျိုးတို့ ၉၉ ရာခိုင်းနှုန်းက ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်ယုံကြည်ကြသည်။ နတ်ကို အနည်းအကျဉ်း၊ ခရစ်ယာန် အနည်းအကျဉ်းကိုးကွယ်ကြပြီး တောစောင့်နတ်၊ ရွာစောင့်နတ်၊ လယ်စောင့်နတ်တို့ကို ပသပူဇော်သည့် ဓလေ့ရှိသည်။
ပလောင်ပြည်နယ်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ ဌာနချုပ် စာအုပ်မှ ကောက်နုတ်ရေးသားထားသည်။
===နေနဂါးမျိုးနွယ်===
ပလောင်လူမျိုးတို့သည် အဖ နေနတ်သား အမိ နဂါးမတို့မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု သတ်မှတ် ယုံကြည် ကိုးကွယ်ကြသည်။
(အမျိုးသမီးများ၏
ပုဝါ (သို့) သဘက်ဖြင့်စည်းထားသော ခေါင်းစည်းလွှာ (သို့) ခေါင်းပေါင်းများကိုကြည့်ခြင်းဖြင့် အမိနဂါး၏ အမောက်ပုံစံ ကိုယ်စားပြုခြင်းကိုတွေ့နိုင်သည် )

==ကိုးကား==
{{reflist|
&lt;ref&gt;{{cite book|title=ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်|author=[[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]]|page=စာမျက်နှာ ၂၈}}&lt;/ref&gt; 
&lt;ref&gt;ရွှေအိမ်စည်စာမျက်နှာ&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.burmesenu.com/2012/07/blog-post_6775.html |access-date=26 August 2016 |archive-date=10 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170410071612/http://www.burmesenu.com/2012/07/blog-post_6775.html }}&lt;/ref&gt;
}}


{{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}}

[[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]]</text>
      <sha1>dqnol9fe59r8ou7z2gy2a25b9a0jynz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027812</id>
      <parentid>1027811</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T06:06:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chenzeyan29</username>
        <id>141880</id>
      </contributor>
      <comment>/* ရှေးပလောင်အလံ */</comment>
      <origin>1027812</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34467" sha1="njlnxv81ez4emtcg4a2p861cbwgalxg" xml:space="preserve">'''ပလောင်လူမျိုး (သို့မဟုတ်) တအာန်းလူမျိုး''' (ပလောင်: တဲင်းအမ်း; [[မွန်ဘာသာစကား|ရှမ်း]]:ပႃႇလွင်း  ; [[တရုတ်ဘာသာစကား|တရုတ်]]: 掸族德昂人; [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]: Palaung; IPA: /pəˈlɔːŋ/) များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ]]၏ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးတွင်တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ပလောင်လူမျိုးများသည် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ ဘာသာစကားပြောအုပ်စု]]တွင်ပါဝင်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းရှိ [[ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]တွင် အဓိကနေထိုင်ကြပြီး မြို့တော်မှာ [[နမ့်ဆန်မြို့နယ်|နမ့်ဆန်မြို့]]ဖြစ်သည်။

{{Infobox ethnic group
| group = ပလောင်
| Native_name = De'ang, Ta'ang
| image = Palaung Woman Kalaw Shan Myanmar.jpg 
| caption = ကလောဒေသရှိပလောင်အမျိုးသမီးတစ်ဦး
| population = ~၆၀၀,၀၀၀
| popplace = {{flag|Myanmar}} ([[ရှမ်းပြည်နယ်]]), {{flag|China}} (ယူနန်), {{flag|Thailand}}
| langs = ပလောင်ဘာသာစကား, [[မြန်မာဘာသာစကား]]
| religions = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
| related = [[ဝလူမျိုး]], [[ခမူလူမျိုး]],အခြား [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာနွယ်လူမျိုးများ]]
}}

သမိုင်းသုတေသီများ၏ အဆိုအရ ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးများသည် အရှေ့တောင်အာရှသို့ ပထမဆုံး စတင်ရွှေ့ပြောင်းလာသည့် လူမျိုးစုကြီးတွင် အပါအဝင်ဖြစ်ပြီး ရှမ်းလူမျိုးများ မရောက်ရှိမီကပင် ရှမ်းပြည်နယ်၏ တောင်တန်းဒေသများတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၆)၊ ပလောင်လူမျိုး။&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Milne |first=Leslie |title=The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States |publisher=Clarendon Press |year=1924}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.burmalibrary.org |title=The Palaung People |publisher=Online Burma Library}}&lt;/ref&gt;

== အမည်အရင်းမြစ် သမိုင်းကြောင်း ==

&quot;ပလောင်&quot; ဟူသော အမည်သည် ရှမ်းဘာသာစကားမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;Milne, Leslie (1924). &quot;The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States&quot;.&lt;/ref&gt;&quot;တအာင်း&quot; ဟူသော အမည်သည် ကိုယ်ပိုင်အမည် ဖြစ်ပြီး &quot;တောင်ပေါ်သား&quot; သို့မဟုတ် &quot;လူသား&quot; ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ &lt;ref name=&quot;taang&quot;&gt;&quot;တအာင်း (ပလောင်) အမျိုးသားဖြစ်ရပ်မှန် သမိုင်းစာအုပ်&quot; (၂၀၁၂)။&lt;/ref&gt; ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များနောက်ပိုင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ &quot;ပလောင်&quot; အစား &quot;တအာင်း&quot; ဟူသော အမည်ကို တရားဝင် ပိုမိုအသုံးပြုလာခဲ့သည်။

တရုတ်မှတ်တမ်းများတွင် ဖော်ပြလေ့ရှိသော ရှေးဦးအရှေ့တောင်အာရှသားများ ဖြစ်ကြသည့် '''ပု''' (Pu; တရုတ်: 濮) လူမျိုးစုကြီးမှ ဆင်းသက်လာသူများ ဖြစ်သည်။

ရှေးဟောင်း “ပု” သို့မဟုတ် “ပိုင်ပု” (Baipu; တရုတ်: 百濮) သည် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းနှင့် အရှေ့တောင်အာရှ မြောက်ပိုင်းဒေသများတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသော ရှေးအကျဆုံးသော လူမျိုးစုကြီး ဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;တရုတ်ရှေးဟောင်းမှတ်တမ်းများဖြစ်သည့် &quot;စန်းဟိုင်ကျင်း&quot; (Shanhaijing) တွင် ပုလူမျိုးများကို ယူနန်ဒေသ၏ မူလဌာနေလူမျိုးများအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။&lt;/ref&gt; ၎င်းတို့သည် ယနေ့ခေတ် [[မွန်-ခမာ ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ]] ဘာသာစကားပြော လူမျိုးများဖြစ်သည့် ဝ နှင့် ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးတို့၏ တိုက်ရိုက်ဘိုးဘွားများ ဖြစ်ကြသည်။ &lt;ref name=&quot;ancestry&quot;&gt;Davies, H. R. (1909). &quot;Yunnan: The Link between India and the Yangtze&quot;.&lt;/ref&gt;

&quot;ဘင်လုံ&quot; ဟူသော အမည်သည် တရုတ်ဘာသာစကားဖြင့် &quot;နဂါးပျက်&quot; သို့မဟုတ် &quot;ပြိုလဲနေသောနဂါး&quot; ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး တအာင်းလူမျိုးတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံနှင့် ပုံပြင်များကို အခြေခံ၍ ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ &lt;ref&gt;တအာင်း (ပလောင်) လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာပုံပြင်အရ ၎င်းတို့သည် &quot;နဂါးမ&quot; မှ ဆင်းသက်လာသူများဟု ယုံကြည်ကြသဖြင့် တရုတ်တို့က &quot;ဘင်လုံ&quot; (崩龙) ဟု အမည်ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။&lt;/ref&gt;

မင်မင်းဆက်ခေတ်မှတ်တမ်းများတွင် ပလောင်လူမျိုးများကို &quot;ပု&quot; (Pu) လူမျိုးစု၏ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် ဖော်ပြခဲ့ပြီး ချင်မင်းဆက်ခေတ်တွင် &quot;ဘင်လုံ&quot; (Benglong) ဟူသော အမည်ကို စတင်အသုံးပြုခဲ့ သည်။ပလောင်လူမျိုး တို့ကို &quot;ပန်းဘင်လုံ&quot;၊ &quot;ငွေဘင်လုံ&quot; ဟူ၍ ဝတ်စုံအရောင်အသွေးအလိုက် ခွဲခြားခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;Scott, J. G. (1900). &quot;Gazetteer of Upper Burma and the Shan States&quot;.&lt;/ref&gt; ငွေဘင်လုံ (Yin Benglong)သည် ငွေပလောင် (Pale) မျိုးနွယ်စု။
ပန်းဘင်လုံ (Hua Benglong): ဒါက ဝတ်စုံမှာ ပန်းပြောက်တွေပါတဲ့ ရွှေပလောင် (Shwe) မျိုးနွယ်စု။အနက်ရောင်ဘင်လုံ (Hei Benglong): ရူးမိန်း မျိုးနွယ်စုတွေကို ဆိုလိုတာ ဖြစ်ပါသည်။

၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ အစိုးရသည် &quot;ဘင်လုံ&quot; ဟူသော အမည်မှာ အဓိပ္ပာယ်အရ လူမျိုးစုအား နှိမ်ချရာရောက်သည်ဟု ယူဆသဖြင့် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်တိုင်ခေါ်ဝေါ်သော အမည်ဖြစ်သည့် တအာင်း(De'ang; တရုတ်: 德昂族) သို့ တရားဝင် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;တရုတ်နိုင်ငံ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဆိုင်ရာ ကော်မရှင်၏ ထုတ်ပြန်ချက် (၁၉၈၅)။&lt;/ref&gt;

===ရှေးပလောင်အလံ===
ရှေးပလောင်လူမျိုးတို့ အထိမ်းအမှတ်အလံမှာ အပြာရောင်အောက်ခံ၍ ဗဟိုအလယ်တွင် နေဝန်းနီလုံးရှိထားသည်။

 [[File:Flag of the Palaung people.svg]]

==နောက်ခံသမိုင်းကြောင်းနှင့် ပေါ်ပေါက်လာပုံ==
မနုဿပညာရှင်တို့က [[မွန်လူမျိုး|မွန်]]၊ [[ဝလူမျိုး|ဝ]]၊ [[ပလောင်]]လူမျိုးတို့သည် ‘မွန်-ခမာ‘ အနွယ်ဖြစ်ပြီး မြန်မာမြေပေါ်တို့ အဦးစောဆုံး ဝင်ရောက်လာကြသည်ဟု လက်ခံကြသည်။ [[မွန်-ခမာ|မွန်-ခမာအနွယ်]]သည် ‘မွန်ဂိုလွိုက်‘ လူမျိုးနွယ်ကြီးမှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ဆိုသည်။မွန်ဂိုလွိုက် လူမျိုးနွယ်ကြီးမှ 'ဩစတြစ်‘ နှင့် ‘[[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်တရုတ်]]‘ ဟု ကွဲပြားလေသည်။ ၎င်းတို့သည် မောင်းဂုတ် အနွယ်ဝင်များဖြစ်ကြသော်လည်း ဒေသတစ်ခုအတွင်း နေထိုင်ကြရာမှ လူဦးရေ တိုးတက်များပြားလာခြင်းကြောင့် မိမိတို့၏ အသက်ရှင် နေနိုင်ရေးအတွက် နေရာဒေသတစ်ခုမှ အခြားတစ်ခုသို့ ရေကြည်ရာ မြက်နုရာကို ရှာဖွေနေထိုင်လုပ်ကိုင် စားသောက်ကြသည်။ ဤသို့အချိန်ကာလ ကြာညောင်းလာသောအခါ နေထိုင်ရာနေရာဒေသတို့လည်း တစ်ခုနှင့် တစ်ခု မတူညီသောကြောင့် ဩစတြစ်နှင့် တိဗက်တရုတ်ဟူ၍ ကွဲပြားကြခြင်းဖြစ်၏။ ၎င်း မောင်းဂုတ်လူမျိုးတို့သည် ရေကြည်ရာ မြက်နုရာရှာကြံ၍ နယ်မြေ​ဒေသတစ်ခုမှ တခြားတစ်ခုသို့ ပြောင်းရွေ့နေကြရာတွင် နေကရွိုတ်လူမျိုးနှင့် အထူးသဖြင့် ပရိုတိုဩစလွိုက်လူမျိုးများနှင့် သွေးနှောကြသည်ဟု ဆို၏။ ထိုကြောင့် ဩစတြစ် လူမျိုးတို့သည် [[ဩစတြိုနီးရှန်း ဘာသာစကားများ|ဩစတြိုနီးရှန်း]]နှင့် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစတြိုအေရှတစ်]] ဟူ၍ ယင်းတို့၏ သာသာစကားဖြင့် ခွဲခြားခြင်းဟုဆိုသည်။ ဩစတြိုအေရှတစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ (အာသံ၊ မဏိပူရ) ရှိခါဆီလူမျိုး။ မုဏ္ဍလူမျိုး (ကိုလ်)၊ ဆန်သာလ်လူမျိုး၊ နာဂဗာရီကျွန်းရှိ နာဂဗာရီလူမျိုးနှင့် အာသံ၊ မြန်မာ၊ အင်ဒိုချိုင်းနားရှိ မွန်ခမာအနွယ်ရှိတို့ ပြောဆိုသော စကားပါဝင်သည်။ 
(မောင်းဂုတ်) မွန်ဂိုလွိုက်လူမျိုးနွယ်ကြီး၏ မူရင်းဒေသမှ အာရှတိုက်တွင် အများဆုံး နေထိုင်ကြပြီး အထူးသဖြင့် အာရှတိုက် မြောက်ပိုင်း၊ အလယ်ပိုင်း၊ အရှေ့ပိုင်းနှင့် အရှေ့ တောင်ပိုင်းတို့၌ ပြန်နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ ထိုကြောင့် ဗီယက်နမ်၊ ခမာ၊ မွန်၊ ၀၊ ပလောင်(ရိအာန်) မုဏ္ဍ၊ ဆန်သာလ်၊ ခါဆီစသော လူမျိုးတို့သည် မွန်ခမာအနွယ်မှ ပေါက်ဖွားလာသော အလွန်သွေးနီးစပ်ကြသည် ညီရင်းအစ်ကို မောင်နှမရင်းသားချင်းဟုဆိုရပေမည်။
ထိုနည်းတူ မောင်းဂုတ် (မွန်ဂိုလွိုက်လူမျိုးနွယ်ကြီး) မှ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]]တွင် [[ပျူလူမျိုး|ပျု]]၊ [[ကမ်းယံ]]၊ [[သက်လူမျိုး|သက်]]၊ [[ချင်း]]၊ [[ကချင်]]၊ [[ဗမာ]]၊ [[ကရင်]]လူမျိုးဖြစ်သို့လည်းကောင်း ဆင်းသက်လာကြသည်ဟုဆို၏။ ဩစတြိုအေရှတစ် အာရှတောင်ပိုင်းသို့ မဆင်းသက်မီ တရုတ်ပြည်ယန်စီ ကန်မြစ်ဝှမ်း ဒေသတွင် မွန်ခမာ လူမျိုးနွယ်အဖြစ် တစုတရုံးတည်း အခြေချ နေထိုင်လာကြ သည်ဟု ဆိုသည်။ ထိုကြောင့် ယန်စီကျန်မြစ်ဝှမ်းဒေသသည် မွန်ခမာတို့၏ ဒေသဟောင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ၎င်းမြစ်ဝှမ်းဒေသသည် ရာသီဥတု သင့်တင့်မျှတမှုရှိပြီး မြေဆီဩဇာ ကောင်းမွန်ခြင်းကြောင့် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကို စနစ်တကျလုပ်ကိုင်နိုင်သော လူမျိုးဟု ယူဆရသည်။ နှစ်ပေါင်းရှည်ကြာစွာ တစုတရုံးတည်း စနစ်တကျအခြေချနေထိုင်ကြရာတွင် စိုက်ပျိုးရေးကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းကြီးဖြင့် စနစ်ကျသော လူအဖွဲ့အစည်း ဖွဲ့စည်းကြကာ ကျေးပြည်၊ ကျေးနယ်ထူးထောင်ကြသည်။ ၎င်း၌ မိမိတို့လူမျိုးများ၏ လူဦးရေများပြား လာခြင်းကြောင့် လည်းကောင်း အာရှမြောက်ပိုင်းဒေသ၌ ရာသီဥတုဆိုးဝါးမှု ကြောင့်လည်းကောင်းမြောက်ပိုင်း လူမျိုးနွယ်စုများအစုအပြုံ တိုးဝင်ဆင်းသက်လာခြင်း ကြောင့်လည်းကောင်း အကျပ် အတည်းနှင့်တွေ့ရသောကြောင့် တောင်ဘက်ပိုင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့လာကြရသည်ဟုဆိုသည်။ ထိုသို့ပြောင်းရွှေ့ကြရာတွင် အင်ဒိုချိုင်းနားဘက်သို့ ဗီယက်နမ်ဒေသတွင် ဗီယက်နမ်လူမျိုး၊ ကမ္ဘောဒီးယားဒေသတွင် ခမာလူမျိုး၊ ယိုးဒယားနှင့် မြန်မာပြည်တောင်ပိုင်းဒေသတွင် မွန်၊ ၀၊ ပလောင်အုပ်စုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ဗြဟ္မပုတ္တရမြစ်ကြောင်းအတိုင်း အိန္ဒိယပြည် ဒက္ခိဏ ကုန်းဒေသတွင် မုဏ္ဍလူမျိုး၊ ဘင်္ဂလားနယ်တွင် ဆန်သာလ်လူမျိုးနှင့် အာသံနယ်တွင် ခါဆီလူမျိုးတို့ကိုလည်းကောင်း အခြေချနေထိုင်သည်ကို တွေ့ရသည်။ မွန်ခမာအနွယ်ဘွား လူမျိုးတို့သည် ဘာသာစကားတမျိုးတည်ဖြစ်သော်လည်း အခြား ဒေသများသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်အခြေချပြီး ကာလကြာမြင့်စွာခွဲခွါကြခြင်း၊ မူရင်းဘာသာ စကားအပြင် ဝေါဟာရအသစ်များ တိုးတက်များပြားသုံးစွဲ၍ မိမိတို့အနွယ်နှင့် မတူသော ဝေါဟာရများထည့်သွင်းပြောဆိုခြင်းရှိသော်လည်း မူလ မွန်ခမာဝေါဟာရကို သုံးစွဲလျက် ရှိသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ ဤအခြေအနေပေါ်မူတည်၍ ဘာသာဗေဒပညာရှင်တို့က လူမျိုးများ ဆင်းသက်လာပုံကို ဖော်ထုတ်နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။

==နေထိုင်သည့်ဒေသများ==
လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း (၁၀၀၀)ခန့်ကပင် မွန်ခမာအနွယ်ဝင် မွန်၊ ၀၊ ပလောင် (တအာင်း)လူမျိုးတို့သည် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်း ‘ ယန်စီကျန်မြစ်ဝှမ်းဒေသ‘ ဆီမှာ တောင်ဘက် သို့ ဆင်းသက်လာကြပြီးလျှင် သံလွင်မြစ်ကြောင်းနှင့် မဲခေါင်မြစ်ဝှမ်းဆီသို့ ဆင်းသက်ကြပြီး တိုင်းပြည်တောင်ပိုင်းမဲနမ်မြစ်ဝှမ်း၌ မွန်လူမျိုးစုဦးဆောင်၍ ဒွါရာဝတီပြည်ကို ထူထောင်ကြ သည်။ မွန်၊ ၀၊ ပလောင်အနွယ်ဘွား လူမျိုးတို့ကို ယောနက (ယူနန်) ယောန၊ ယောန်း(ယွန်း)၊ ကြောမ်း (ကြွမ်း) ဟု ဖြစ်ကြောင်းဆိုသည်။ ‘ပလောင်‘ တောတိုး ‘ယောလူမျိုး‘ ဟု အဆိုစာရှိလေရာ ယောနတိုင်း (ယူနန်ဒေသ)က ဆင်းသက်စီးပွားလာသော လူမျိုးဟုဆိုသည်။ ပလောင်တို့သည် မွန်တို့နှင့်အတူ မြန်မာပြည်အောက်ပိုင်းဒေသ၊ သထုံဒေသ၊ ပဲခူး-တောင်ငူဒေသတို့တွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြောင်း ပလောင်လူမျိုးနွယ်စုတခုဖြစ်သည့် (ရူမိုင်း)တို့ အခြေချကြောင်း ရမ္မဝတီဟုအမည်တွင်ကြောင်း သရေခေတ္တရာ (ပြည်)ပန်းတောင်းအရပ် ဒေသသို့ ပြောင်းရွှေ့လာကြကြောင်း၊ ရူမိုင်း (ရူမာည်း) ရှေ့ဟောင်းရာဇဝင်တွင်ရှိသည်။ ကျန်အစုမှာ တောင်ငူ-ရမည်းသင်းဒေသမှ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းကြောင်း ဖော်ပြသည်။ ၀၊ ပလောင်အုပ်စုတစုသည် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းဆီမှ မြန်မာပြည်သို့ ရွှေလီမြစ်ကြောင်းနှင့် တပိန်မြစ်ကြောင်းအတိုင်း မြန်မာပြည်အထက်ပိုင်းတ‌ကောင်းဒေသ၊ မြန်မာပြည်အလယ်ပိုင်းဒေသဖြစ်သည့် ရှေ့ပုဂံ(ပေါက္ကံ) ဒေသ။ မင်းဘူး (၆)ခရိုင်ဒေသ၊ ပခုက္ကူ (ယောနယ်)ဒေသ ဗိဿနိုးဒေသတို့၌ ၀၊ ပလောင်လူမျိုးအနွယ်တစုတို့သည် ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းအတိုင်း ဆင်းသက်လာပြီး အခြေချခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုသည်။ နောက်တွင်ကား မရှေးမနှောင်းပင် ရောက်ရှိလာကြသော ရှေးပျူနှင့်အနွယ်တူလူမျိုးများတို့ ရောနှောအခြေချကြကြောင်း သိရှိရ၏။ နောက်တွင် ပုဂံပြည်ကြီးကိုထူထောင်ကြရာတွင် မွန်၊ ၀၊ ပလောင် အနွယ်လူမျိုးမှာ ပါဝင်ကြောင်း ပုဂံကျောက်စာအရ သိရကြောင်း သိရပါ၏။ ပလောင်၊ ၀ နွယ်တူလူမျိုးတစ်စုတို့သည် တကောင်း ဒေသဆီမှ ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းအတိုင်း ဆင်းသက်လာကြပြီး မြေပြန့်ဒေသဖြစ်သည့် မတ္တရာ၊ အောင်ပင်လယ် (မန္တလေး)၊ အင်းဝ၊ တောင်ပြုန်း၊ ကျောက်ဆည်ဒေသသို့ ပြန့်နှံ့အခြေချလာပြီး မွန်ခမာအနွယ် မွန်၊ ၀၊ ပလောင်တို့နှင့် ပြန်ဆုံစည်းကြ၍ ကျောက်ဆည် (၁၁)ခရိုင်ဒေသတွင် အင်အားကြီးထွားပြန့်နှံ့နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ပန်းလောင်မြစ်၊ ဇော်ဂျီမြစ်ဒေသတို့တွင် ပြန့်နှံ့စွာ အခြေချနေထိုင်သည်ကို သိရှိရ၏။ ထို့ကြောင့် ၀၊ ပလောင်လူမျိုးများ (ရှေးဦး ၀၊ ပလောင်) တို့သည် မြေပြန့်ဒေသများတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြကြောင်း မွန်ဂိုတာတာလူမျိုးအုပ်စုတို့နှင့် မကြာခဏ တိုက်ခိုက်ကြရကြောင်း ရန်သူတို၏ နှောက်ယှက် တိုက်ခိုက်ခြင်းကို ရင်ဆိုင်ကြရကြောင်း၊ မြန်မာအုပ်စုဝင်တို့ အလုံးအရင်းအင်အားကြီးစွာ ဝင်ရောက်လာကြကြောင်း၊ မွန်ဂိုတာတာနှင့်အတူ မြန်မာအုပ်စုဝင်အနွယ်တို့၏ တိုက်ခိုက်ခြင်း ကြောင်း မွန်ခမာအနွယ်ဝင် မွန်၊ ၀၊ ပလောင်လူ့အဖွဲ့အစည်းဖြိုကွဲ၍ မွန်အုပ်စုတို့ မြန်မာပြည် အောက်ပိုင်းဒေသတို့၌ အခြေတည်ကြကြောင်း၊ ၀၊ ပလောင်အုပ်စုအနွယ်တို့ ရှမ်းကုန်းပြင် မြင့်(တောင်ပေါ်ဒေသ) ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်းတို့ ဝင်ရောက်အခြေချကြကြောင်း သိရှိရ၏။ မွန်ခမာအနွယ်ဝင် ၀၊ ပလောင်လူမျိုးတို့သည် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်း ယန်စီကျန် မြစ်ဝှမ်းဒေသမှ တစ်စုအဖြစ် ထွက်လာကြပြီး တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်း (တာလီဒေသ) ထန်ချုန်းဒေသနှင့် ယုန်ချန်ဒေသတို့တွင် အခြေချ၍ မြို့ပြပြည်နယ်ငယ်များ ထူထောင်ကြ သည်။ မွန်ဂိုတရုတ်အနွယ်တို့၏ အဆက်မပြတ် နှောက်ယှက်တိုက်ခိုက်မှု ဒဏ်ကြောင့် “ တာလီဖူးနိုင်ငံတော်(ကောသမ္ဘီပြည်) “ ပျက်ဆီးခဲ့ရသဖြင့် “ ၀ ” အနွယ်ဝင်သည် သံလွင်မြစ် ကြောင်းအတိုင်း ဆင်းသက်ကြပြီး မြန်မာပြည်သံလွင်အရှေ့ခြမ်းဒေသနှင့် အနောက်ခြမ်းဒေသ တွင်အခြေချ နေထိုင်ကြကြောင်း တွေ့ရ၏။

တာလီဖူးမြို့ပြနိုင်ငံတော် (ကောသမ္ဘီပြည်) ပြိုကွဲခဲ့ရခြင်းကြောင့် ၀ နှင့် ပလောင်အနွယ်စု ကွဲထွက်ခဲ့ရပြီး ပလောင်အနွယ်စုမှာ ရွှေလီမြစ်ဝှမ်းနှင့် သံလွင်မြစ်အကြား တောင်တန်းကြီး များကို ဖြတ်ကျော်၍ မုံးကိုး - ကြူကုတ်လမ်းကြောင်းမှ ကွက်ခိုင်၊ သိန္နီ၊ လားရှိုး - မိုင်းရယ်သို့ ဝင်ရောက်လာကြသည်။ AD ၁၀ရာစုတွင် ပလောင်အနွယ်စုတစ်ခုမှာ ရွှေလီမြစ်ကြောင်းအနီး ကျယ်လန့် (နမ့်ခမ်း - မူဆယ်) တွင် ပြန်လည်စုစည်းကြပြီး မြို့ပြကျေးပြည် (ဒုတိယ ကောသမ္ဘီပြည်) အဖြစ် ထူထောင်ကြပြန်သည်။ ထို့နောက်တွင် “ ကျယ်လန့်ကျေးပြည်ထွန်း ကားစဉ်တွင် ပဲခူး - တောင်ငူ - ကျောက်ဆည် ဒေသတို့မှ အင်အားပြိုကွဲလာသည့် မွန်၊ ၀၊ ပလောင်အနွယ်စုအနက်မှ ပလောင်အနွယ်စုသည် မြန်မာပြည်မြောက်ပိုင်းသို့ ဆန်တက်လာကြပြီး ရွှေလီချိုင့်ဝှမ်းဒေသရှိ အနွယ်စုတို့နှင့် ပူးပေါင်း၍ တောင်ပေါ်ဒေသ၌ မြို့ပြကျေးရွာ စုစည်း တည်ထောင်ကြပြန်သည်။ ရာမဝတီဟုပင် အမည်တွင်၍ မြို့တော်ကို “ကျကောင်း” (မိန်းကောင်း)ဖြစ်သည်။ ခရိုင် (၂၉)ခုဖွဲ့စည်း ထားကြောင်းနှင့် ပလောင် မျိုးနွယ်စုများဖြစ်ကြသည်။ (ရူမည်း၊ ရူလျဲန်း၊ ရူကော) တို့၏ မြို့ပြကျေးပြည်ဖြစ်ပြီး စည်ပင် ထွန်းကားခဲ့၏။ တောင်ပေါ်ကုန်းမြင့်၌ တည်ထားခြင်းကြောင့် ရန်အန္တရာယ်များကို ခုခံနိုင် ကာကွယ်နိုင်ရန်နှင့် ရန်သူ၏ တိုက်ခိုက်မှု မလွယ်ကူစေရန်ဖြစ်ဟန် ရှိသည်ဟုရှိသည်။

==ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု==
ပလောင်လူမျိုးတို့ ၉၉ ရာခိုင်းနှုန်းက ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်ယုံကြည်ကြသည်။ နတ်ကို အနည်းအကျဉ်း၊ ခရစ်ယာန် အနည်းအကျဉ်းကိုးကွယ်ကြပြီး တောစောင့်နတ်၊ ရွာစောင့်နတ်၊ လယ်စောင့်နတ်တို့ကို ပသပူဇော်သည့် ဓလေ့ရှိသည်။
ပလောင်ပြည်နယ်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ ဌာနချုပ် စာအုပ်မှ ကောက်နုတ်ရေးသားထားသည်။
===နေနဂါးမျိုးနွယ်===
ပလောင်လူမျိုးတို့သည် အဖ နေနတ်သား အမိ နဂါးမတို့မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု သတ်မှတ် ယုံကြည် ကိုးကွယ်ကြသည်။
(အမျိုးသမီးများ၏
ပုဝါ (သို့) သဘက်ဖြင့်စည်းထားသော ခေါင်းစည်းလွှာ (သို့) ခေါင်းပေါင်းများကိုကြည့်ခြင်းဖြင့် အမိနဂါး၏ အမောက်ပုံစံ ကိုယ်စားပြုခြင်းကိုတွေ့နိုင်သည် )

==ကိုးကား==
{{reflist|
&lt;ref&gt;{{cite book|title=ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်|author=[[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]]|page=စာမျက်နှာ ၂၈}}&lt;/ref&gt; 
&lt;ref&gt;ရွှေအိမ်စည်စာမျက်နှာ&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.burmesenu.com/2012/07/blog-post_6775.html |access-date=26 August 2016 |archive-date=10 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170410071612/http://www.burmesenu.com/2012/07/blog-post_6775.html }}&lt;/ref&gt;
}}


{{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}}

[[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]]</text>
      <sha1>njlnxv81ez4emtcg4a2p861cbwgalxg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027813</id>
      <parentid>1027812</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T06:08:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chenzeyan29</username>
        <id>141880</id>
      </contributor>
      <comment>/* နေထိုင်သည့်ဒေသများ */</comment>
      <origin>1027813</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34469" sha1="t4essux91p6atjvuhw0oiwotkm4iqeg" xml:space="preserve">'''ပလောင်လူမျိုး (သို့မဟုတ်) တအာန်းလူမျိုး''' (ပလောင်: တဲင်းအမ်း; [[မွန်ဘာသာစကား|ရှမ်း]]:ပႃႇလွင်း  ; [[တရုတ်ဘာသာစကား|တရုတ်]]: 掸族德昂人; [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]: Palaung; IPA: /pəˈlɔːŋ/) များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ]]၏ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးတွင်တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ပလောင်လူမျိုးများသည် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ ဘာသာစကားပြောအုပ်စု]]တွင်ပါဝင်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းရှိ [[ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]တွင် အဓိကနေထိုင်ကြပြီး မြို့တော်မှာ [[နမ့်ဆန်မြို့နယ်|နမ့်ဆန်မြို့]]ဖြစ်သည်။

{{Infobox ethnic group
| group = ပလောင်
| Native_name = De'ang, Ta'ang
| image = Palaung Woman Kalaw Shan Myanmar.jpg 
| caption = ကလောဒေသရှိပလောင်အမျိုးသမီးတစ်ဦး
| population = ~၆၀၀,၀၀၀
| popplace = {{flag|Myanmar}} ([[ရှမ်းပြည်နယ်]]), {{flag|China}} (ယူနန်), {{flag|Thailand}}
| langs = ပလောင်ဘာသာစကား, [[မြန်မာဘာသာစကား]]
| religions = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
| related = [[ဝလူမျိုး]], [[ခမူလူမျိုး]],အခြား [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာနွယ်လူမျိုးများ]]
}}

သမိုင်းသုတေသီများ၏ အဆိုအရ ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးများသည် အရှေ့တောင်အာရှသို့ ပထမဆုံး စတင်ရွှေ့ပြောင်းလာသည့် လူမျိုးစုကြီးတွင် အပါအဝင်ဖြစ်ပြီး ရှမ်းလူမျိုးများ မရောက်ရှိမီကပင် ရှမ်းပြည်နယ်၏ တောင်တန်းဒေသများတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၆)၊ ပလောင်လူမျိုး။&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Milne |first=Leslie |title=The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States |publisher=Clarendon Press |year=1924}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.burmalibrary.org |title=The Palaung People |publisher=Online Burma Library}}&lt;/ref&gt;

== အမည်အရင်းမြစ် သမိုင်းကြောင်း ==

&quot;ပလောင်&quot; ဟူသော အမည်သည် ရှမ်းဘာသာစကားမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;Milne, Leslie (1924). &quot;The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States&quot;.&lt;/ref&gt;&quot;တအာင်း&quot; ဟူသော အမည်သည် ကိုယ်ပိုင်အမည် ဖြစ်ပြီး &quot;တောင်ပေါ်သား&quot; သို့မဟုတ် &quot;လူသား&quot; ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ &lt;ref name=&quot;taang&quot;&gt;&quot;တအာင်း (ပလောင်) အမျိုးသားဖြစ်ရပ်မှန် သမိုင်းစာအုပ်&quot; (၂၀၁၂)။&lt;/ref&gt; ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များနောက်ပိုင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ &quot;ပလောင်&quot; အစား &quot;တအာင်း&quot; ဟူသော အမည်ကို တရားဝင် ပိုမိုအသုံးပြုလာခဲ့သည်။

တရုတ်မှတ်တမ်းများတွင် ဖော်ပြလေ့ရှိသော ရှေးဦးအရှေ့တောင်အာရှသားများ ဖြစ်ကြသည့် '''ပု''' (Pu; တရုတ်: 濮) လူမျိုးစုကြီးမှ ဆင်းသက်လာသူများ ဖြစ်သည်။

ရှေးဟောင်း “ပု” သို့မဟုတ် “ပိုင်ပု” (Baipu; တရုတ်: 百濮) သည် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းနှင့် အရှေ့တောင်အာရှ မြောက်ပိုင်းဒေသများတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသော ရှေးအကျဆုံးသော လူမျိုးစုကြီး ဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;တရုတ်ရှေးဟောင်းမှတ်တမ်းများဖြစ်သည့် &quot;စန်းဟိုင်ကျင်း&quot; (Shanhaijing) တွင် ပုလူမျိုးများကို ယူနန်ဒေသ၏ မူလဌာနေလူမျိုးများအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။&lt;/ref&gt; ၎င်းတို့သည် ယနေ့ခေတ် [[မွန်-ခမာ ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ]] ဘာသာစကားပြော လူမျိုးများဖြစ်သည့် ဝ နှင့် ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးတို့၏ တိုက်ရိုက်ဘိုးဘွားများ ဖြစ်ကြသည်။ &lt;ref name=&quot;ancestry&quot;&gt;Davies, H. R. (1909). &quot;Yunnan: The Link between India and the Yangtze&quot;.&lt;/ref&gt;

&quot;ဘင်လုံ&quot; ဟူသော အမည်သည် တရုတ်ဘာသာစကားဖြင့် &quot;နဂါးပျက်&quot; သို့မဟုတ် &quot;ပြိုလဲနေသောနဂါး&quot; ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး တအာင်းလူမျိုးတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံနှင့် ပုံပြင်များကို အခြေခံ၍ ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ &lt;ref&gt;တအာင်း (ပလောင်) လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာပုံပြင်အရ ၎င်းတို့သည် &quot;နဂါးမ&quot; မှ ဆင်းသက်လာသူများဟု ယုံကြည်ကြသဖြင့် တရုတ်တို့က &quot;ဘင်လုံ&quot; (崩龙) ဟု အမည်ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။&lt;/ref&gt;

မင်မင်းဆက်ခေတ်မှတ်တမ်းများတွင် ပလောင်လူမျိုးများကို &quot;ပု&quot; (Pu) လူမျိုးစု၏ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် ဖော်ပြခဲ့ပြီး ချင်မင်းဆက်ခေတ်တွင် &quot;ဘင်လုံ&quot; (Benglong) ဟူသော အမည်ကို စတင်အသုံးပြုခဲ့ သည်။ပလောင်လူမျိုး တို့ကို &quot;ပန်းဘင်လုံ&quot;၊ &quot;ငွေဘင်လုံ&quot; ဟူ၍ ဝတ်စုံအရောင်အသွေးအလိုက် ခွဲခြားခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;Scott, J. G. (1900). &quot;Gazetteer of Upper Burma and the Shan States&quot;.&lt;/ref&gt; ငွေဘင်လုံ (Yin Benglong)သည် ငွေပလောင် (Pale) မျိုးနွယ်စု။
ပန်းဘင်လုံ (Hua Benglong): ဒါက ဝတ်စုံမှာ ပန်းပြောက်တွေပါတဲ့ ရွှေပလောင် (Shwe) မျိုးနွယ်စု။အနက်ရောင်ဘင်လုံ (Hei Benglong): ရူးမိန်း မျိုးနွယ်စုတွေကို ဆိုလိုတာ ဖြစ်ပါသည်။

၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ အစိုးရသည် &quot;ဘင်လုံ&quot; ဟူသော အမည်မှာ အဓိပ္ပာယ်အရ လူမျိုးစုအား နှိမ်ချရာရောက်သည်ဟု ယူဆသဖြင့် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်တိုင်ခေါ်ဝေါ်သော အမည်ဖြစ်သည့် တအာင်း(De'ang; တရုတ်: 德昂族) သို့ တရားဝင် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;တရုတ်နိုင်ငံ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဆိုင်ရာ ကော်မရှင်၏ ထုတ်ပြန်ချက် (၁၉၈၅)။&lt;/ref&gt;

===ရှေးပလောင်အလံ===
ရှေးပလောင်လူမျိုးတို့ အထိမ်းအမှတ်အလံမှာ အပြာရောင်အောက်ခံ၍ ဗဟိုအလယ်တွင် နေဝန်းနီလုံးရှိထားသည်။

 [[File:Flag of the Palaung people.svg]]

==နောက်ခံသမိုင်းကြောင်းနှင့် ပေါ်ပေါက်လာပုံ==
မနုဿပညာရှင်တို့က [[မွန်လူမျိုး|မွန်]]၊ [[ဝလူမျိုး|ဝ]]၊ [[ပလောင်]]လူမျိုးတို့သည် ‘မွန်-ခမာ‘ အနွယ်ဖြစ်ပြီး မြန်မာမြေပေါ်တို့ အဦးစောဆုံး ဝင်ရောက်လာကြသည်ဟု လက်ခံကြသည်။ [[မွန်-ခမာ|မွန်-ခမာအနွယ်]]သည် ‘မွန်ဂိုလွိုက်‘ လူမျိုးနွယ်ကြီးမှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ဆိုသည်။မွန်ဂိုလွိုက် လူမျိုးနွယ်ကြီးမှ 'ဩစတြစ်‘ နှင့် ‘[[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်တရုတ်]]‘ ဟု ကွဲပြားလေသည်။ ၎င်းတို့သည် မောင်းဂုတ် အနွယ်ဝင်များဖြစ်ကြသော်လည်း ဒေသတစ်ခုအတွင်း နေထိုင်ကြရာမှ လူဦးရေ တိုးတက်များပြားလာခြင်းကြောင့် မိမိတို့၏ အသက်ရှင် နေနိုင်ရေးအတွက် နေရာဒေသတစ်ခုမှ အခြားတစ်ခုသို့ ရေကြည်ရာ မြက်နုရာကို ရှာဖွေနေထိုင်လုပ်ကိုင် စားသောက်ကြသည်။ ဤသို့အချိန်ကာလ ကြာညောင်းလာသောအခါ နေထိုင်ရာနေရာဒေသတို့လည်း တစ်ခုနှင့် တစ်ခု မတူညီသောကြောင့် ဩစတြစ်နှင့် တိဗက်တရုတ်ဟူ၍ ကွဲပြားကြခြင်းဖြစ်၏။ ၎င်း မောင်းဂုတ်လူမျိုးတို့သည် ရေကြည်ရာ မြက်နုရာရှာကြံ၍ နယ်မြေ​ဒေသတစ်ခုမှ တခြားတစ်ခုသို့ ပြောင်းရွေ့နေကြရာတွင် နေကရွိုတ်လူမျိုးနှင့် အထူးသဖြင့် ပရိုတိုဩစလွိုက်လူမျိုးများနှင့် သွေးနှောကြသည်ဟု ဆို၏။ ထိုကြောင့် ဩစတြစ် လူမျိုးတို့သည် [[ဩစတြိုနီးရှန်း ဘာသာစကားများ|ဩစတြိုနီးရှန်း]]နှင့် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစတြိုအေရှတစ်]] ဟူ၍ ယင်းတို့၏ သာသာစကားဖြင့် ခွဲခြားခြင်းဟုဆိုသည်။ ဩစတြိုအေရှတစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ (အာသံ၊ မဏိပူရ) ရှိခါဆီလူမျိုး။ မုဏ္ဍလူမျိုး (ကိုလ်)၊ ဆန်သာလ်လူမျိုး၊ နာဂဗာရီကျွန်းရှိ နာဂဗာရီလူမျိုးနှင့် အာသံ၊ မြန်မာ၊ အင်ဒိုချိုင်းနားရှိ မွန်ခမာအနွယ်ရှိတို့ ပြောဆိုသော စကားပါဝင်သည်။ 
(မောင်းဂုတ်) မွန်ဂိုလွိုက်လူမျိုးနွယ်ကြီး၏ မူရင်းဒေသမှ အာရှတိုက်တွင် အများဆုံး နေထိုင်ကြပြီး အထူးသဖြင့် အာရှတိုက် မြောက်ပိုင်း၊ အလယ်ပိုင်း၊ အရှေ့ပိုင်းနှင့် အရှေ့ တောင်ပိုင်းတို့၌ ပြန်နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ ထိုကြောင့် ဗီယက်နမ်၊ ခမာ၊ မွန်၊ ၀၊ ပလောင်(ရိအာန်) မုဏ္ဍ၊ ဆန်သာလ်၊ ခါဆီစသော လူမျိုးတို့သည် မွန်ခမာအနွယ်မှ ပေါက်ဖွားလာသော အလွန်သွေးနီးစပ်ကြသည် ညီရင်းအစ်ကို မောင်နှမရင်းသားချင်းဟုဆိုရပေမည်။
ထိုနည်းတူ မောင်းဂုတ် (မွန်ဂိုလွိုက်လူမျိုးနွယ်ကြီး) မှ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]]တွင် [[ပျူလူမျိုး|ပျု]]၊ [[ကမ်းယံ]]၊ [[သက်လူမျိုး|သက်]]၊ [[ချင်း]]၊ [[ကချင်]]၊ [[ဗမာ]]၊ [[ကရင်]]လူမျိုးဖြစ်သို့လည်းကောင်း ဆင်းသက်လာကြသည်ဟုဆို၏။ ဩစတြိုအေရှတစ် အာရှတောင်ပိုင်းသို့ မဆင်းသက်မီ တရုတ်ပြည်ယန်စီ ကန်မြစ်ဝှမ်း ဒေသတွင် မွန်ခမာ လူမျိုးနွယ်အဖြစ် တစုတရုံးတည်း အခြေချ နေထိုင်လာကြ သည်ဟု ဆိုသည်။ ထိုကြောင့် ယန်စီကျန်မြစ်ဝှမ်းဒေသသည် မွန်ခမာတို့၏ ဒေသဟောင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ၎င်းမြစ်ဝှမ်းဒေသသည် ရာသီဥတု သင့်တင့်မျှတမှုရှိပြီး မြေဆီဩဇာ ကောင်းမွန်ခြင်းကြောင့် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကို စနစ်တကျလုပ်ကိုင်နိုင်သော လူမျိုးဟု ယူဆရသည်။ နှစ်ပေါင်းရှည်ကြာစွာ တစုတရုံးတည်း စနစ်တကျအခြေချနေထိုင်ကြရာတွင် စိုက်ပျိုးရေးကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းကြီးဖြင့် စနစ်ကျသော လူအဖွဲ့အစည်း ဖွဲ့စည်းကြကာ ကျေးပြည်၊ ကျေးနယ်ထူးထောင်ကြသည်။ ၎င်း၌ မိမိတို့လူမျိုးများ၏ လူဦးရေများပြား လာခြင်းကြောင့် လည်းကောင်း အာရှမြောက်ပိုင်းဒေသ၌ ရာသီဥတုဆိုးဝါးမှု ကြောင့်လည်းကောင်းမြောက်ပိုင်း လူမျိုးနွယ်စုများအစုအပြုံ တိုးဝင်ဆင်းသက်လာခြင်း ကြောင့်လည်းကောင်း အကျပ် အတည်းနှင့်တွေ့ရသောကြောင့် တောင်ဘက်ပိုင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့လာကြရသည်ဟုဆိုသည်။ ထိုသို့ပြောင်းရွှေ့ကြရာတွင် အင်ဒိုချိုင်းနားဘက်သို့ ဗီယက်နမ်ဒေသတွင် ဗီယက်နမ်လူမျိုး၊ ကမ္ဘောဒီးယားဒေသတွင် ခမာလူမျိုး၊ ယိုးဒယားနှင့် မြန်မာပြည်တောင်ပိုင်းဒေသတွင် မွန်၊ ၀၊ ပလောင်အုပ်စုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ဗြဟ္မပုတ္တရမြစ်ကြောင်းအတိုင်း အိန္ဒိယပြည် ဒက္ခိဏ ကုန်းဒေသတွင် မုဏ္ဍလူမျိုး၊ ဘင်္ဂလားနယ်တွင် ဆန်သာလ်လူမျိုးနှင့် အာသံနယ်တွင် ခါဆီလူမျိုးတို့ကိုလည်းကောင်း အခြေချနေထိုင်သည်ကို တွေ့ရသည်။ မွန်ခမာအနွယ်ဘွား လူမျိုးတို့သည် ဘာသာစကားတမျိုးတည်ဖြစ်သော်လည်း အခြား ဒေသများသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်အခြေချပြီး ကာလကြာမြင့်စွာခွဲခွါကြခြင်း၊ မူရင်းဘာသာ စကားအပြင် ဝေါဟာရအသစ်များ တိုးတက်များပြားသုံးစွဲ၍ မိမိတို့အနွယ်နှင့် မတူသော ဝေါဟာရများထည့်သွင်းပြောဆိုခြင်းရှိသော်လည်း မူလ မွန်ခမာဝေါဟာရကို သုံးစွဲလျက် ရှိသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ ဤအခြေအနေပေါ်မူတည်၍ ဘာသာဗေဒပညာရှင်တို့က လူမျိုးများ ဆင်းသက်လာပုံကို ဖော်ထုတ်နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။

===နေထိုင်သည့်ဒေသများ===
လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း (၁၀၀၀)ခန့်ကပင် မွန်ခမာအနွယ်ဝင် မွန်၊ ၀၊ ပလောင် (တအာင်း)လူမျိုးတို့သည် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်း ‘ ယန်စီကျန်မြစ်ဝှမ်းဒေသ‘ ဆီမှာ တောင်ဘက် သို့ ဆင်းသက်လာကြပြီးလျှင် သံလွင်မြစ်ကြောင်းနှင့် မဲခေါင်မြစ်ဝှမ်းဆီသို့ ဆင်းသက်ကြပြီး တိုင်းပြည်တောင်ပိုင်းမဲနမ်မြစ်ဝှမ်း၌ မွန်လူမျိုးစုဦးဆောင်၍ ဒွါရာဝတီပြည်ကို ထူထောင်ကြ သည်။ မွန်၊ ၀၊ ပလောင်အနွယ်ဘွား လူမျိုးတို့ကို ယောနက (ယူနန်) ယောန၊ ယောန်း(ယွန်း)၊ ကြောမ်း (ကြွမ်း) ဟု ဖြစ်ကြောင်းဆိုသည်။ ‘ပလောင်‘ တောတိုး ‘ယောလူမျိုး‘ ဟု အဆိုစာရှိလေရာ ယောနတိုင်း (ယူနန်ဒေသ)က ဆင်းသက်စီးပွားလာသော လူမျိုးဟုဆိုသည်။ ပလောင်တို့သည် မွန်တို့နှင့်အတူ မြန်မာပြည်အောက်ပိုင်းဒေသ၊ သထုံဒေသ၊ ပဲခူး-တောင်ငူဒေသတို့တွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြောင်း ပလောင်လူမျိုးနွယ်စုတခုဖြစ်သည့် (ရူမိုင်း)တို့ အခြေချကြောင်း ရမ္မဝတီဟုအမည်တွင်ကြောင်း သရေခေတ္တရာ (ပြည်)ပန်းတောင်းအရပ် ဒေသသို့ ပြောင်းရွှေ့လာကြကြောင်း၊ ရူမိုင်း (ရူမာည်း) ရှေ့ဟောင်းရာဇဝင်တွင်ရှိသည်။ ကျန်အစုမှာ တောင်ငူ-ရမည်းသင်းဒေသမှ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းကြောင်း ဖော်ပြသည်။ ၀၊ ပလောင်အုပ်စုတစုသည် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းဆီမှ မြန်မာပြည်သို့ ရွှေလီမြစ်ကြောင်းနှင့် တပိန်မြစ်ကြောင်းအတိုင်း မြန်မာပြည်အထက်ပိုင်းတ‌ကောင်းဒေသ၊ မြန်မာပြည်အလယ်ပိုင်းဒေသဖြစ်သည့် ရှေ့ပုဂံ(ပေါက္ကံ) ဒေသ။ မင်းဘူး (၆)ခရိုင်ဒေသ၊ ပခုက္ကူ (ယောနယ်)ဒေသ ဗိဿနိုးဒေသတို့၌ ၀၊ ပလောင်လူမျိုးအနွယ်တစုတို့သည် ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းအတိုင်း ဆင်းသက်လာပြီး အခြေချခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုသည်။ နောက်တွင်ကား မရှေးမနှောင်းပင် ရောက်ရှိလာကြသော ရှေးပျူနှင့်အနွယ်တူလူမျိုးများတို့ ရောနှောအခြေချကြကြောင်း သိရှိရ၏။ နောက်တွင် ပုဂံပြည်ကြီးကိုထူထောင်ကြရာတွင် မွန်၊ ၀၊ ပလောင် အနွယ်လူမျိုးမှာ ပါဝင်ကြောင်း ပုဂံကျောက်စာအရ သိရကြောင်း သိရပါ၏။ ပလောင်၊ ၀ နွယ်တူလူမျိုးတစ်စုတို့သည် တကောင်း ဒေသဆီမှ ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းအတိုင်း ဆင်းသက်လာကြပြီး မြေပြန့်ဒေသဖြစ်သည့် မတ္တရာ၊ အောင်ပင်လယ် (မန္တလေး)၊ အင်းဝ၊ တောင်ပြုန်း၊ ကျောက်ဆည်ဒေသသို့ ပြန့်နှံ့အခြေချလာပြီး မွန်ခမာအနွယ် မွန်၊ ၀၊ ပလောင်တို့နှင့် ပြန်ဆုံစည်းကြ၍ ကျောက်ဆည် (၁၁)ခရိုင်ဒေသတွင် အင်အားကြီးထွားပြန့်နှံ့နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ပန်းလောင်မြစ်၊ ဇော်ဂျီမြစ်ဒေသတို့တွင် ပြန့်နှံ့စွာ အခြေချနေထိုင်သည်ကို သိရှိရ၏။ ထို့ကြောင့် ၀၊ ပလောင်လူမျိုးများ (ရှေးဦး ၀၊ ပလောင်) တို့သည် မြေပြန့်ဒေသများတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြကြောင်း မွန်ဂိုတာတာလူမျိုးအုပ်စုတို့နှင့် မကြာခဏ တိုက်ခိုက်ကြရကြောင်း ရန်သူတို၏ နှောက်ယှက် တိုက်ခိုက်ခြင်းကို ရင်ဆိုင်ကြရကြောင်း၊ မြန်မာအုပ်စုဝင်တို့ အလုံးအရင်းအင်အားကြီးစွာ ဝင်ရောက်လာကြကြောင်း၊ မွန်ဂိုတာတာနှင့်အတူ မြန်မာအုပ်စုဝင်အနွယ်တို့၏ တိုက်ခိုက်ခြင်း ကြောင်း မွန်ခမာအနွယ်ဝင် မွန်၊ ၀၊ ပလောင်လူ့အဖွဲ့အစည်းဖြိုကွဲ၍ မွန်အုပ်စုတို့ မြန်မာပြည် အောက်ပိုင်းဒေသတို့၌ အခြေတည်ကြကြောင်း၊ ၀၊ ပလောင်အုပ်စုအနွယ်တို့ ရှမ်းကုန်းပြင် မြင့်(တောင်ပေါ်ဒေသ) ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်းတို့ ဝင်ရောက်အခြေချကြကြောင်း သိရှိရ၏။ မွန်ခမာအနွယ်ဝင် ၀၊ ပလောင်လူမျိုးတို့သည် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်း ယန်စီကျန် မြစ်ဝှမ်းဒေသမှ တစ်စုအဖြစ် ထွက်လာကြပြီး တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်း (တာလီဒေသ) ထန်ချုန်းဒေသနှင့် ယုန်ချန်ဒေသတို့တွင် အခြေချ၍ မြို့ပြပြည်နယ်ငယ်များ ထူထောင်ကြ သည်။ မွန်ဂိုတရုတ်အနွယ်တို့၏ အဆက်မပြတ် နှောက်ယှက်တိုက်ခိုက်မှု ဒဏ်ကြောင့် “ တာလီဖူးနိုင်ငံတော်(ကောသမ္ဘီပြည်) “ ပျက်ဆီးခဲ့ရသဖြင့် “ ၀ ” အနွယ်ဝင်သည် သံလွင်မြစ် ကြောင်းအတိုင်း ဆင်းသက်ကြပြီး မြန်မာပြည်သံလွင်အရှေ့ခြမ်းဒေသနှင့် အနောက်ခြမ်းဒေသ တွင်အခြေချ နေထိုင်ကြကြောင်း တွေ့ရ၏။

တာလီဖူးမြို့ပြနိုင်ငံတော် (ကောသမ္ဘီပြည်) ပြိုကွဲခဲ့ရခြင်းကြောင့် ၀ နှင့် ပလောင်အနွယ်စု ကွဲထွက်ခဲ့ရပြီး ပလောင်အနွယ်စုမှာ ရွှေလီမြစ်ဝှမ်းနှင့် သံလွင်မြစ်အကြား တောင်တန်းကြီး များကို ဖြတ်ကျော်၍ မုံးကိုး - ကြူကုတ်လမ်းကြောင်းမှ ကွက်ခိုင်၊ သိန္နီ၊ လားရှိုး - မိုင်းရယ်သို့ ဝင်ရောက်လာကြသည်။ AD ၁၀ရာစုတွင် ပလောင်အနွယ်စုတစ်ခုမှာ ရွှေလီမြစ်ကြောင်းအနီး ကျယ်လန့် (နမ့်ခမ်း - မူဆယ်) တွင် ပြန်လည်စုစည်းကြပြီး မြို့ပြကျေးပြည် (ဒုတိယ ကောသမ္ဘီပြည်) အဖြစ် ထူထောင်ကြပြန်သည်။ ထို့နောက်တွင် “ ကျယ်လန့်ကျေးပြည်ထွန်း ကားစဉ်တွင် ပဲခူး - တောင်ငူ - ကျောက်ဆည် ဒေသတို့မှ အင်အားပြိုကွဲလာသည့် မွန်၊ ၀၊ ပလောင်အနွယ်စုအနက်မှ ပလောင်အနွယ်စုသည် မြန်မာပြည်မြောက်ပိုင်းသို့ ဆန်တက်လာကြပြီး ရွှေလီချိုင့်ဝှမ်းဒေသရှိ အနွယ်စုတို့နှင့် ပူးပေါင်း၍ တောင်ပေါ်ဒေသ၌ မြို့ပြကျေးရွာ စုစည်း တည်ထောင်ကြပြန်သည်။ ရာမဝတီဟုပင် အမည်တွင်၍ မြို့တော်ကို “ကျကောင်း” (မိန်းကောင်း)ဖြစ်သည်။ ခရိုင် (၂၉)ခုဖွဲ့စည်း ထားကြောင်းနှင့် ပလောင် မျိုးနွယ်စုများဖြစ်ကြသည်။ (ရူမည်း၊ ရူလျဲန်း၊ ရူကော) တို့၏ မြို့ပြကျေးပြည်ဖြစ်ပြီး စည်ပင် ထွန်းကားခဲ့၏။ တောင်ပေါ်ကုန်းမြင့်၌ တည်ထားခြင်းကြောင့် ရန်အန္တရာယ်များကို ခုခံနိုင် ကာကွယ်နိုင်ရန်နှင့် ရန်သူ၏ တိုက်ခိုက်မှု မလွယ်ကူစေရန်ဖြစ်ဟန် ရှိသည်ဟုရှိသည်။

==ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု==
ပလောင်လူမျိုးတို့ ၉၉ ရာခိုင်းနှုန်းက ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်ယုံကြည်ကြသည်။ နတ်ကို အနည်းအကျဉ်း၊ ခရစ်ယာန် အနည်းအကျဉ်းကိုးကွယ်ကြပြီး တောစောင့်နတ်၊ ရွာစောင့်နတ်၊ လယ်စောင့်နတ်တို့ကို ပသပူဇော်သည့် ဓလေ့ရှိသည်။
ပလောင်ပြည်နယ်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ ဌာနချုပ် စာအုပ်မှ ကောက်နုတ်ရေးသားထားသည်။
===နေနဂါးမျိုးနွယ်===
ပလောင်လူမျိုးတို့သည် အဖ နေနတ်သား အမိ နဂါးမတို့မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု သတ်မှတ် ယုံကြည် ကိုးကွယ်ကြသည်။
(အမျိုးသမီးများ၏
ပုဝါ (သို့) သဘက်ဖြင့်စည်းထားသော ခေါင်းစည်းလွှာ (သို့) ခေါင်းပေါင်းများကိုကြည့်ခြင်းဖြင့် အမိနဂါး၏ အမောက်ပုံစံ ကိုယ်စားပြုခြင်းကိုတွေ့နိုင်သည် )

==ကိုးကား==
{{reflist|
&lt;ref&gt;{{cite book|title=ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်|author=[[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]]|page=စာမျက်နှာ ၂၈}}&lt;/ref&gt; 
&lt;ref&gt;ရွှေအိမ်စည်စာမျက်နှာ&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.burmesenu.com/2012/07/blog-post_6775.html |access-date=26 August 2016 |archive-date=10 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170410071612/http://www.burmesenu.com/2012/07/blog-post_6775.html }}&lt;/ref&gt;
}}


{{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}}

[[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]]</text>
      <sha1>t4essux91p6atjvuhw0oiwotkm4iqeg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027814</id>
      <parentid>1027813</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T06:12:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chenzeyan29</username>
        <id>141880</id>
      </contributor>
      <comment>/* အမည်အရင်းမြစ် သမိုင်းကြောင်း */</comment>
      <origin>1027814</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39349" sha1="5u8rdjybtut9w5ozn6pc1u2r3ctabl0" xml:space="preserve">'''ပလောင်လူမျိုး (သို့မဟုတ်) တအာန်းလူမျိုး''' (ပလောင်: တဲင်းအမ်း; [[မွန်ဘာသာစကား|ရှမ်း]]:ပႃႇလွင်း  ; [[တရုတ်ဘာသာစကား|တရုတ်]]: 掸族德昂人; [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]: Palaung; IPA: /pəˈlɔːŋ/) များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ]]၏ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးတွင်တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ပလောင်လူမျိုးများသည် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ ဘာသာစကားပြောအုပ်စု]]တွင်ပါဝင်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းရှိ [[ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]တွင် အဓိကနေထိုင်ကြပြီး မြို့တော်မှာ [[နမ့်ဆန်မြို့နယ်|နမ့်ဆန်မြို့]]ဖြစ်သည်။

{{Infobox ethnic group
| group = ပလောင်
| Native_name = De'ang, Ta'ang
| image = Palaung Woman Kalaw Shan Myanmar.jpg 
| caption = ကလောဒေသရှိပလောင်အမျိုးသမီးတစ်ဦး
| population = ~၆၀၀,၀၀၀
| popplace = {{flag|Myanmar}} ([[ရှမ်းပြည်နယ်]]), {{flag|China}} (ယူနန်), {{flag|Thailand}}
| langs = ပလောင်ဘာသာစကား, [[မြန်မာဘာသာစကား]]
| religions = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
| related = [[ဝလူမျိုး]], [[ခမူလူမျိုး]],အခြား [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာနွယ်လူမျိုးများ]]
}}

သမိုင်းသုတေသီများ၏ အဆိုအရ ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးများသည် အရှေ့တောင်အာရှသို့ ပထမဆုံး စတင်ရွှေ့ပြောင်းလာသည့် လူမျိုးစုကြီးတွင် အပါအဝင်ဖြစ်ပြီး ရှမ်းလူမျိုးများ မရောက်ရှိမီကပင် ရှမ်းပြည်နယ်၏ တောင်တန်းဒေသများတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၆)၊ ပလောင်လူမျိုး။&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Milne |first=Leslie |title=The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States |publisher=Clarendon Press |year=1924}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.burmalibrary.org |title=The Palaung People |publisher=Online Burma Library}}&lt;/ref&gt;

== အမည်အရင်းမြစ် သမိုင်းကြောင်း ==

&quot;ပလောင်&quot; ဟူသော အမည်သည် ရှမ်းဘာသာစကားမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;Milne, Leslie (1924). &quot;The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States&quot;.&lt;/ref&gt;&quot;တအာင်း&quot; ဟူသော အမည်သည် ကိုယ်ပိုင်အမည် ဖြစ်ပြီး &quot;တောင်ပေါ်သား&quot; သို့မဟုတ် &quot;လူသား&quot; ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ &lt;ref name=&quot;taang&quot;&gt;&quot;တအာင်း (ပလောင်) အမျိုးသားဖြစ်ရပ်မှန် သမိုင်းစာအုပ်&quot; (၂၀၁၂)။&lt;/ref&gt; ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များနောက်ပိုင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ &quot;ပလောင်&quot; အစား &quot;တအာင်း&quot; ဟူသော အမည်ကို တရားဝင် ပိုမိုအသုံးပြုလာခဲ့သည်။

တရုတ်မှတ်တမ်းများတွင် ဖော်ပြလေ့ရှိသော ရှေးဦးအရှေ့တောင်အာရှသားများ ဖြစ်ကြသည့် '''ပု''' (Pu; တရုတ်: 濮) လူမျိုးစုကြီးမှ ဆင်းသက်လာသူများ ဖြစ်သည်။

ရှေးဟောင်း “ပု” သို့မဟုတ် “ပိုင်ပု” (Baipu; တရုတ်: 百濮) သည် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းနှင့် အရှေ့တောင်အာရှ မြောက်ပိုင်းဒေသများတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသော ရှေးအကျဆုံးသော လူမျိုးစုကြီး ဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;တရုတ်ရှေးဟောင်းမှတ်တမ်းများဖြစ်သည့် &quot;စန်းဟိုင်ကျင်း&quot; (Shanhaijing) တွင် ပုလူမျိုးများကို ယူနန်ဒေသ၏ မူလဌာနေလူမျိုးများအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။&lt;/ref&gt; ၎င်းတို့သည် ယနေ့ခေတ် [[မွန်-ခမာ ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ]] ဘာသာစကားပြော လူမျိုးများဖြစ်သည့် ဝ နှင့် ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးတို့၏ တိုက်ရိုက်ဘိုးဘွားများ ဖြစ်ကြသည်။ &lt;ref name=&quot;ancestry&quot;&gt;Davies, H. R. (1909). &quot;Yunnan: The Link between India and the Yangtze&quot;.&lt;/ref&gt;

&quot;ဘင်လုံ&quot; ဟူသော အမည်သည် တရုတ်ဘာသာစကားဖြင့် &quot;နဂါးပျက်&quot; သို့မဟုတ် &quot;ပြိုလဲနေသောနဂါး&quot; ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး တအာင်းလူမျိုးတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံနှင့် ပုံပြင်များကို အခြေခံ၍ ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ &lt;ref&gt;တအာင်း (ပလောင်) လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာပုံပြင်အရ ၎င်းတို့သည် &quot;နဂါးမ&quot; မှ ဆင်းသက်လာသူများဟု ယုံကြည်ကြသဖြင့် တရုတ်တို့က &quot;ဘင်လုံ&quot; (崩龙) ဟု အမည်ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။&lt;/ref&gt;

မင်မင်းဆက်ခေတ်မှတ်တမ်းများတွင် ပလောင်လူမျိုးများကို &quot;ပု&quot; (Pu) လူမျိုးစု၏ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် ဖော်ပြခဲ့ပြီး ချင်မင်းဆက်ခေတ်တွင် &quot;ဘင်လုံ&quot; (Benglong) ဟူသော အမည်ကို စတင်အသုံးပြုခဲ့ သည်။ပလောင်လူမျိုး တို့ကို &quot;ပန်းဘင်လုံ&quot;၊ &quot;ငွေဘင်လုံ&quot; ဟူ၍ ဝတ်စုံအရောင်အသွေးအလိုက် ခွဲခြားခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;Scott, J. G. (1900). &quot;Gazetteer of Upper Burma and the Shan States&quot;.&lt;/ref&gt; ငွေဘင်လုံ (Yin Benglong)သည် ငွေပလောင် (Pale) မျိုးနွယ်စု။
ပန်းဘင်လုံ (Hua Benglong): ဒါက ဝတ်စုံမှာ ပန်းပြောက်တွေပါတဲ့ ရွှေပလောင် (Shwe) မျိုးနွယ်စု။အနက်ရောင်ဘင်လုံ (Hei Benglong): ရူးမိန်း မျိုးနွယ်စုတွေကို ဆိုလိုတာ ဖြစ်ပါသည်။

၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ အစိုးရသည် &quot;ဘင်လုံ&quot; ဟူသော အမည်မှာ အဓိပ္ပာယ်အရ လူမျိုးစုအား နှိမ်ချရာရောက်သည်ဟု ယူဆသဖြင့် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်တိုင်ခေါ်ဝေါ်သော အမည်ဖြစ်သည့် တအာင်း(De'ang; တရုတ်: 德昂族) သို့ တရားဝင် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;တရုတ်နိုင်ငံ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဆိုင်ရာ ကော်မရှင်၏ ထုတ်ပြန်ချက် (၁၉၈၅)။&lt;/ref&gt;

===ရှေးပလောင်အလံ===
ရှေးပလောင်လူမျိုးတို့ အထိမ်းအမှတ်အလံမှာ အပြာရောင်အောက်ခံ၍ ဗဟိုအလယ်တွင် နေဝန်းနီလုံးရှိထားသည်။

 [[File:Flag of the Palaung people.svg]]

== ရိုးရာဓလေ့ ==

'''ပလောင်လူမျိုး''' (တအာင်းလူမျိုး) တို့သည် မိမိတို့၏ သီးခြားလက္ခဏာဆောင်သော ရိုးရာဓလေ့များကို ယနေ့တိုင် ထိန်းသိမ်းထားကြသူများ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ လူမှုဘဝသည် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် နတ်ကိုးကွယ်မှု ရောနှောနေသော ဓလေ့များအပေါ်တွင် အခြေခံသည်။

=== ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းများ ===
ပလောင်လူမျိုးတို့တွင် ထူးခြားသော လူမှုရေးနှင့် ဘာသာရေး ဓလေ့များ ရှိသည်။ &lt;ref&gt;အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာတက္ကသိုလ် - မြန်မာ့ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ (ပလောင်အပိုင်း)။&lt;/ref&gt;

ပလောင်လူမျိုးတို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို &quot;နဂါးမ&quot; နှင့် &quot;နေမင်းသား&quot; တို့မှ ဆင်းသက်လာသူများဟု ယုံကြည်ကြသည်။ အမျိုးသမီးများ၏ ရိုးရာဝတ်စုံတွင် ခါး၌ ဝတ်ဆင်ထားသော သံကွင်း/ကြိမ်ကွင်းများသည် နဂါးမအား ဖမ်းဆီးစဉ်က ကျော့ကွင်းများကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု ယူဆကြသည်။ &lt;ref name=&quot;legend&quot;&gt;Milne, Leslie (1924). &quot;The Home of an Eastern Clan&quot;.&lt;/ref&gt;
ပလောင်လူမျိုးတို့အတွက် လက်ဖက်သည် စီးပွားရေးသာမက လူမှုရေးအရပါ အလွန်အရေးပါသည်။ ဧည့်သည်လာလျှင် လက်ဖက်ရည်ဖြင့် တည်ခင်းခြင်း၊ မင်္ဂလာဆောင်နှင့် အလှူအတန်းများတွင် လက်ဖက်ခြောက်ထုပ်ဖြင့် ဖိတ်ကြားခြင်းတို့မှာ မရှိမဖြစ် ဓလေ့များဖြစ်သည်။ရှေးရိုးရာအရ ပလောင်လူမျိုးများသည် စုပေါင်းနေထိုင်သော အိမ်ကြီး (Longhouse) များတွင် နေထိုင်လေ့ရှိသော်လည်း ယနေ့ခေတ်တွင် မိသားစုအလိုက် သီးခြားနေထိုင်မှု ပိုများလာသည်။

== နေထိုင်ရာဒေသများ ==
ပလောင်လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံ ရှမ်းပြည်နယ်၏ တောင်ပေါ်ဒေသများတွင် အများဆုံး ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ &lt;ref&gt;ရှမ်းပြည်နယ် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန - ဒေသဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ (၂၀၂၃)။&lt;/ref&gt;

ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း [[နမ့်ဆန်မြို့]] (ပလောင်ဒေသ၏ မြို့တော်ဟု ယူဆကြသည်)၊ မန်တုံ၊ ကျောက်မဲ၊ သီပေါ၊ နမ့်ခမ်းနှင့် မူဆယ်မြို့နယ်များ။ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း [[ကလောမြို့နယ်]]၊ ပင်လောင်း၊ ရပ်စောက်နှင့် ဖယ်ခုံမြို့နယ်များ။မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ [[မိုးကုတ်မြို့]] ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ ဒဲအန် (De'ang) ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများတွင်နေထိုင်ကြသည် &lt;ref&gt;Luo, Zongze. &quot;The Ethnic Minority Groups of Yunnan&quot;.&lt;/ref&gt;

== ကိုးကားချက်များ ==
{{Reflist}}

==နောက်ခံသမိုင်းကြောင်းနှင့် ပေါ်ပေါက်လာပုံ==
မနုဿပညာရှင်တို့က [[မွန်လူမျိုး|မွန်]]၊ [[ဝလူမျိုး|ဝ]]၊ [[ပလောင်]]လူမျိုးတို့သည် ‘မွန်-ခမာ‘ အနွယ်ဖြစ်ပြီး မြန်မာမြေပေါ်တို့ အဦးစောဆုံး ဝင်ရောက်လာကြသည်ဟု လက်ခံကြသည်။ [[မွန်-ခမာ|မွန်-ခမာအနွယ်]]သည် ‘မွန်ဂိုလွိုက်‘ လူမျိုးနွယ်ကြီးမှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ဆိုသည်။မွန်ဂိုလွိုက် လူမျိုးနွယ်ကြီးမှ 'ဩစတြစ်‘ နှင့် ‘[[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်တရုတ်]]‘ ဟု ကွဲပြားလေသည်။ ၎င်းတို့သည် မောင်းဂုတ် အနွယ်ဝင်များဖြစ်ကြသော်လည်း ဒေသတစ်ခုအတွင်း နေထိုင်ကြရာမှ လူဦးရေ တိုးတက်များပြားလာခြင်းကြောင့် မိမိတို့၏ အသက်ရှင် နေနိုင်ရေးအတွက် နေရာဒေသတစ်ခုမှ အခြားတစ်ခုသို့ ရေကြည်ရာ မြက်နုရာကို ရှာဖွေနေထိုင်လုပ်ကိုင် စားသောက်ကြသည်။ ဤသို့အချိန်ကာလ ကြာညောင်းလာသောအခါ နေထိုင်ရာနေရာဒေသတို့လည်း တစ်ခုနှင့် တစ်ခု မတူညီသောကြောင့် ဩစတြစ်နှင့် တိဗက်တရုတ်ဟူ၍ ကွဲပြားကြခြင်းဖြစ်၏။ ၎င်း မောင်းဂုတ်လူမျိုးတို့သည် ရေကြည်ရာ မြက်နုရာရှာကြံ၍ နယ်မြေ​ဒေသတစ်ခုမှ တခြားတစ်ခုသို့ ပြောင်းရွေ့နေကြရာတွင် နေကရွိုတ်လူမျိုးနှင့် အထူးသဖြင့် ပရိုတိုဩစလွိုက်လူမျိုးများနှင့် သွေးနှောကြသည်ဟု ဆို၏။ ထိုကြောင့် ဩစတြစ် လူမျိုးတို့သည် [[ဩစတြိုနီးရှန်း ဘာသာစကားများ|ဩစတြိုနီးရှန်း]]နှင့် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစတြိုအေရှတစ်]] ဟူ၍ ယင်းတို့၏ သာသာစကားဖြင့် ခွဲခြားခြင်းဟုဆိုသည်။ ဩစတြိုအေရှတစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ (အာသံ၊ မဏိပူရ) ရှိခါဆီလူမျိုး။ မုဏ္ဍလူမျိုး (ကိုလ်)၊ ဆန်သာလ်လူမျိုး၊ နာဂဗာရီကျွန်းရှိ နာဂဗာရီလူမျိုးနှင့် အာသံ၊ မြန်မာ၊ အင်ဒိုချိုင်းနားရှိ မွန်ခမာအနွယ်ရှိတို့ ပြောဆိုသော စကားပါဝင်သည်။ 
(မောင်းဂုတ်) မွန်ဂိုလွိုက်လူမျိုးနွယ်ကြီး၏ မူရင်းဒေသမှ အာရှတိုက်တွင် အများဆုံး နေထိုင်ကြပြီး အထူးသဖြင့် အာရှတိုက် မြောက်ပိုင်း၊ အလယ်ပိုင်း၊ အရှေ့ပိုင်းနှင့် အရှေ့ တောင်ပိုင်းတို့၌ ပြန်နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ ထိုကြောင့် ဗီယက်နမ်၊ ခမာ၊ မွန်၊ ၀၊ ပလောင်(ရိအာန်) မုဏ္ဍ၊ ဆန်သာလ်၊ ခါဆီစသော လူမျိုးတို့သည် မွန်ခမာအနွယ်မှ ပေါက်ဖွားလာသော အလွန်သွေးနီးစပ်ကြသည် ညီရင်းအစ်ကို မောင်နှမရင်းသားချင်းဟုဆိုရပေမည်။
ထိုနည်းတူ မောင်းဂုတ် (မွန်ဂိုလွိုက်လူမျိုးနွယ်ကြီး) မှ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]]တွင် [[ပျူလူမျိုး|ပျု]]၊ [[ကမ်းယံ]]၊ [[သက်လူမျိုး|သက်]]၊ [[ချင်း]]၊ [[ကချင်]]၊ [[ဗမာ]]၊ [[ကရင်]]လူမျိုးဖြစ်သို့လည်းကောင်း ဆင်းသက်လာကြသည်ဟုဆို၏။ ဩစတြိုအေရှတစ် အာရှတောင်ပိုင်းသို့ မဆင်းသက်မီ တရုတ်ပြည်ယန်စီ ကန်မြစ်ဝှမ်း ဒေသတွင် မွန်ခမာ လူမျိုးနွယ်အဖြစ် တစုတရုံးတည်း အခြေချ နေထိုင်လာကြ သည်ဟု ဆိုသည်။ ထိုကြောင့် ယန်စီကျန်မြစ်ဝှမ်းဒေသသည် မွန်ခမာတို့၏ ဒေသဟောင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ၎င်းမြစ်ဝှမ်းဒေသသည် ရာသီဥတု သင့်တင့်မျှတမှုရှိပြီး မြေဆီဩဇာ ကောင်းမွန်ခြင်းကြောင့် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကို စနစ်တကျလုပ်ကိုင်နိုင်သော လူမျိုးဟု ယူဆရသည်။ နှစ်ပေါင်းရှည်ကြာစွာ တစုတရုံးတည်း စနစ်တကျအခြေချနေထိုင်ကြရာတွင် စိုက်ပျိုးရေးကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းကြီးဖြင့် စနစ်ကျသော လူအဖွဲ့အစည်း ဖွဲ့စည်းကြကာ ကျေးပြည်၊ ကျေးနယ်ထူးထောင်ကြသည်။ ၎င်း၌ မိမိတို့လူမျိုးများ၏ လူဦးရေများပြား လာခြင်းကြောင့် လည်းကောင်း အာရှမြောက်ပိုင်းဒေသ၌ ရာသီဥတုဆိုးဝါးမှု ကြောင့်လည်းကောင်းမြောက်ပိုင်း လူမျိုးနွယ်စုများအစုအပြုံ တိုးဝင်ဆင်းသက်လာခြင်း ကြောင့်လည်းကောင်း အကျပ် အတည်းနှင့်တွေ့ရသောကြောင့် တောင်ဘက်ပိုင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့လာကြရသည်ဟုဆိုသည်။ ထိုသို့ပြောင်းရွှေ့ကြရာတွင် အင်ဒိုချိုင်းနားဘက်သို့ ဗီယက်နမ်ဒေသတွင် ဗီယက်နမ်လူမျိုး၊ ကမ္ဘောဒီးယားဒေသတွင် ခမာလူမျိုး၊ ယိုးဒယားနှင့် မြန်မာပြည်တောင်ပိုင်းဒေသတွင် မွန်၊ ၀၊ ပလောင်အုပ်စုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ဗြဟ္မပုတ္တရမြစ်ကြောင်းအတိုင်း အိန္ဒိယပြည် ဒက္ခိဏ ကုန်းဒေသတွင် မုဏ္ဍလူမျိုး၊ ဘင်္ဂလားနယ်တွင် ဆန်သာလ်လူမျိုးနှင့် အာသံနယ်တွင် ခါဆီလူမျိုးတို့ကိုလည်းကောင်း အခြေချနေထိုင်သည်ကို တွေ့ရသည်။ မွန်ခမာအနွယ်ဘွား လူမျိုးတို့သည် ဘာသာစကားတမျိုးတည်ဖြစ်သော်လည်း အခြား ဒေသများသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်အခြေချပြီး ကာလကြာမြင့်စွာခွဲခွါကြခြင်း၊ မူရင်းဘာသာ စကားအပြင် ဝေါဟာရအသစ်များ တိုးတက်များပြားသုံးစွဲ၍ မိမိတို့အနွယ်နှင့် မတူသော ဝေါဟာရများထည့်သွင်းပြောဆိုခြင်းရှိသော်လည်း မူလ မွန်ခမာဝေါဟာရကို သုံးစွဲလျက် ရှိသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ ဤအခြေအနေပေါ်မူတည်၍ ဘာသာဗေဒပညာရှင်တို့က လူမျိုးများ ဆင်းသက်လာပုံကို ဖော်ထုတ်နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။

===နေထိုင်သည့်ဒေသများ===
လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း (၁၀၀၀)ခန့်ကပင် မွန်ခမာအနွယ်ဝင် မွန်၊ ၀၊ ပလောင် (တအာင်း)လူမျိုးတို့သည် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်း ‘ ယန်စီကျန်မြစ်ဝှမ်းဒေသ‘ ဆီမှာ တောင်ဘက် သို့ ဆင်းသက်လာကြပြီးလျှင် သံလွင်မြစ်ကြောင်းနှင့် မဲခေါင်မြစ်ဝှမ်းဆီသို့ ဆင်းသက်ကြပြီး တိုင်းပြည်တောင်ပိုင်းမဲနမ်မြစ်ဝှမ်း၌ မွန်လူမျိုးစုဦးဆောင်၍ ဒွါရာဝတီပြည်ကို ထူထောင်ကြ သည်။ မွန်၊ ၀၊ ပလောင်အနွယ်ဘွား လူမျိုးတို့ကို ယောနက (ယူနန်) ယောန၊ ယောန်း(ယွန်း)၊ ကြောမ်း (ကြွမ်း) ဟု ဖြစ်ကြောင်းဆိုသည်။ ‘ပလောင်‘ တောတိုး ‘ယောလူမျိုး‘ ဟု အဆိုစာရှိလေရာ ယောနတိုင်း (ယူနန်ဒေသ)က ဆင်းသက်စီးပွားလာသော လူမျိုးဟုဆိုသည်။ ပလောင်တို့သည် မွန်တို့နှင့်အတူ မြန်မာပြည်အောက်ပိုင်းဒေသ၊ သထုံဒေသ၊ ပဲခူး-တောင်ငူဒေသတို့တွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြောင်း ပလောင်လူမျိုးနွယ်စုတခုဖြစ်သည့် (ရူမိုင်း)တို့ အခြေချကြောင်း ရမ္မဝတီဟုအမည်တွင်ကြောင်း သရေခေတ္တရာ (ပြည်)ပန်းတောင်းအရပ် ဒေသသို့ ပြောင်းရွှေ့လာကြကြောင်း၊ ရူမိုင်း (ရူမာည်း) ရှေ့ဟောင်းရာဇဝင်တွင်ရှိသည်။ ကျန်အစုမှာ တောင်ငူ-ရမည်းသင်းဒေသမှ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းကြောင်း ဖော်ပြသည်။ ၀၊ ပလောင်အုပ်စုတစုသည် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းဆီမှ မြန်မာပြည်သို့ ရွှေလီမြစ်ကြောင်းနှင့် တပိန်မြစ်ကြောင်းအတိုင်း မြန်မာပြည်အထက်ပိုင်းတ‌ကောင်းဒေသ၊ မြန်မာပြည်အလယ်ပိုင်းဒေသဖြစ်သည့် ရှေ့ပုဂံ(ပေါက္ကံ) ဒေသ။ မင်းဘူး (၆)ခရိုင်ဒေသ၊ ပခုက္ကူ (ယောနယ်)ဒေသ ဗိဿနိုးဒေသတို့၌ ၀၊ ပလောင်လူမျိုးအနွယ်တစုတို့သည် ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းအတိုင်း ဆင်းသက်လာပြီး အခြေချခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုသည်။ နောက်တွင်ကား မရှေးမနှောင်းပင် ရောက်ရှိလာကြသော ရှေးပျူနှင့်အနွယ်တူလူမျိုးများတို့ ရောနှောအခြေချကြကြောင်း သိရှိရ၏။ နောက်တွင် ပုဂံပြည်ကြီးကိုထူထောင်ကြရာတွင် မွန်၊ ၀၊ ပလောင် အနွယ်လူမျိုးမှာ ပါဝင်ကြောင်း ပုဂံကျောက်စာအရ သိရကြောင်း သိရပါ၏။ ပလောင်၊ ၀ နွယ်တူလူမျိုးတစ်စုတို့သည် တကောင်း ဒေသဆီမှ ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းအတိုင်း ဆင်းသက်လာကြပြီး မြေပြန့်ဒေသဖြစ်သည့် မတ္တရာ၊ အောင်ပင်လယ် (မန္တလေး)၊ အင်းဝ၊ တောင်ပြုန်း၊ ကျောက်ဆည်ဒေသသို့ ပြန့်နှံ့အခြေချလာပြီး မွန်ခမာအနွယ် မွန်၊ ၀၊ ပလောင်တို့နှင့် ပြန်ဆုံစည်းကြ၍ ကျောက်ဆည် (၁၁)ခရိုင်ဒေသတွင် အင်အားကြီးထွားပြန့်နှံ့နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ပန်းလောင်မြစ်၊ ဇော်ဂျီမြစ်ဒေသတို့တွင် ပြန့်နှံ့စွာ အခြေချနေထိုင်သည်ကို သိရှိရ၏။ ထို့ကြောင့် ၀၊ ပလောင်လူမျိုးများ (ရှေးဦး ၀၊ ပလောင်) တို့သည် မြေပြန့်ဒေသများတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြကြောင်း မွန်ဂိုတာတာလူမျိုးအုပ်စုတို့နှင့် မကြာခဏ တိုက်ခိုက်ကြရကြောင်း ရန်သူတို၏ နှောက်ယှက် တိုက်ခိုက်ခြင်းကို ရင်ဆိုင်ကြရကြောင်း၊ မြန်မာအုပ်စုဝင်တို့ အလုံးအရင်းအင်အားကြီးစွာ ဝင်ရောက်လာကြကြောင်း၊ မွန်ဂိုတာတာနှင့်အတူ မြန်မာအုပ်စုဝင်အနွယ်တို့၏ တိုက်ခိုက်ခြင်း ကြောင်း မွန်ခမာအနွယ်ဝင် မွန်၊ ၀၊ ပလောင်လူ့အဖွဲ့အစည်းဖြိုကွဲ၍ မွန်အုပ်စုတို့ မြန်မာပြည် အောက်ပိုင်းဒေသတို့၌ အခြေတည်ကြကြောင်း၊ ၀၊ ပလောင်အုပ်စုအနွယ်တို့ ရှမ်းကုန်းပြင် မြင့်(တောင်ပေါ်ဒေသ) ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်းတို့ ဝင်ရောက်အခြေချကြကြောင်း သိရှိရ၏။ မွန်ခမာအနွယ်ဝင် ၀၊ ပလောင်လူမျိုးတို့သည် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်း ယန်စီကျန် မြစ်ဝှမ်းဒေသမှ တစ်စုအဖြစ် ထွက်လာကြပြီး တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်း (တာလီဒေသ) ထန်ချုန်းဒေသနှင့် ယုန်ချန်ဒေသတို့တွင် အခြေချ၍ မြို့ပြပြည်နယ်ငယ်များ ထူထောင်ကြ သည်။ မွန်ဂိုတရုတ်အနွယ်တို့၏ အဆက်မပြတ် နှောက်ယှက်တိုက်ခိုက်မှု ဒဏ်ကြောင့် “ တာလီဖူးနိုင်ငံတော်(ကောသမ္ဘီပြည်) “ ပျက်ဆီးခဲ့ရသဖြင့် “ ၀ ” အနွယ်ဝင်သည် သံလွင်မြစ် ကြောင်းအတိုင်း ဆင်းသက်ကြပြီး မြန်မာပြည်သံလွင်အရှေ့ခြမ်းဒေသနှင့် အနောက်ခြမ်းဒေသ တွင်အခြေချ နေထိုင်ကြကြောင်း တွေ့ရ၏။

တာလီဖူးမြို့ပြနိုင်ငံတော် (ကောသမ္ဘီပြည်) ပြိုကွဲခဲ့ရခြင်းကြောင့် ၀ နှင့် ပလောင်အနွယ်စု ကွဲထွက်ခဲ့ရပြီး ပလောင်အနွယ်စုမှာ ရွှေလီမြစ်ဝှမ်းနှင့် သံလွင်မြစ်အကြား တောင်တန်းကြီး များကို ဖြတ်ကျော်၍ မုံးကိုး - ကြူကုတ်လမ်းကြောင်းမှ ကွက်ခိုင်၊ သိန္နီ၊ လားရှိုး - မိုင်းရယ်သို့ ဝင်ရောက်လာကြသည်။ AD ၁၀ရာစုတွင် ပလောင်အနွယ်စုတစ်ခုမှာ ရွှေလီမြစ်ကြောင်းအနီး ကျယ်လန့် (နမ့်ခမ်း - မူဆယ်) တွင် ပြန်လည်စုစည်းကြပြီး မြို့ပြကျေးပြည် (ဒုတိယ ကောသမ္ဘီပြည်) အဖြစ် ထူထောင်ကြပြန်သည်။ ထို့နောက်တွင် “ ကျယ်လန့်ကျေးပြည်ထွန်း ကားစဉ်တွင် ပဲခူး - တောင်ငူ - ကျောက်ဆည် ဒေသတို့မှ အင်အားပြိုကွဲလာသည့် မွန်၊ ၀၊ ပလောင်အနွယ်စုအနက်မှ ပလောင်အနွယ်စုသည် မြန်မာပြည်မြောက်ပိုင်းသို့ ဆန်တက်လာကြပြီး ရွှေလီချိုင့်ဝှမ်းဒေသရှိ အနွယ်စုတို့နှင့် ပူးပေါင်း၍ တောင်ပေါ်ဒေသ၌ မြို့ပြကျေးရွာ စုစည်း တည်ထောင်ကြပြန်သည်။ ရာမဝတီဟုပင် အမည်တွင်၍ မြို့တော်ကို “ကျကောင်း” (မိန်းကောင်း)ဖြစ်သည်။ ခရိုင် (၂၉)ခုဖွဲ့စည်း ထားကြောင်းနှင့် ပလောင် မျိုးနွယ်စုများဖြစ်ကြသည်။ (ရူမည်း၊ ရူလျဲန်း၊ ရူကော) တို့၏ မြို့ပြကျေးပြည်ဖြစ်ပြီး စည်ပင် ထွန်းကားခဲ့၏။ တောင်ပေါ်ကုန်းမြင့်၌ တည်ထားခြင်းကြောင့် ရန်အန္တရာယ်များကို ခုခံနိုင် ကာကွယ်နိုင်ရန်နှင့် ရန်သူ၏ တိုက်ခိုက်မှု မလွယ်ကူစေရန်ဖြစ်ဟန် ရှိသည်ဟုရှိသည်။

==ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု==
ပလောင်လူမျိုးတို့ ၉၉ ရာခိုင်းနှုန်းက ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်ယုံကြည်ကြသည်။ နတ်ကို အနည်းအကျဉ်း၊ ခရစ်ယာန် အနည်းအကျဉ်းကိုးကွယ်ကြပြီး တောစောင့်နတ်၊ ရွာစောင့်နတ်၊ လယ်စောင့်နတ်တို့ကို ပသပူဇော်သည့် ဓလေ့ရှိသည်။
ပလောင်ပြည်နယ်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ ဌာနချုပ် စာအုပ်မှ ကောက်နုတ်ရေးသားထားသည်။
===နေနဂါးမျိုးနွယ်===
ပလောင်လူမျိုးတို့သည် အဖ နေနတ်သား အမိ နဂါးမတို့မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု သတ်မှတ် ယုံကြည် ကိုးကွယ်ကြသည်။
(အမျိုးသမီးများ၏
ပုဝါ (သို့) သဘက်ဖြင့်စည်းထားသော ခေါင်းစည်းလွှာ (သို့) ခေါင်းပေါင်းများကိုကြည့်ခြင်းဖြင့် အမိနဂါး၏ အမောက်ပုံစံ ကိုယ်စားပြုခြင်းကိုတွေ့နိုင်သည် )

==ကိုးကား==
{{reflist|
&lt;ref&gt;{{cite book|title=ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်|author=[[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]]|page=စာမျက်နှာ ၂၈}}&lt;/ref&gt; 
&lt;ref&gt;ရွှေအိမ်စည်စာမျက်နှာ&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.burmesenu.com/2012/07/blog-post_6775.html |access-date=26 August 2016 |archive-date=10 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170410071612/http://www.burmesenu.com/2012/07/blog-post_6775.html }}&lt;/ref&gt;
}}


{{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}}

[[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]]</text>
      <sha1>5u8rdjybtut9w5ozn6pc1u2r3ctabl0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7551</id>
    <redirect title="ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်​(ကြည်း)" />
    <revision>
      <id>1027743</id>
      <parentid>1023094</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T16:12:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>နေနီဝန်း</username>
        <id>89694</id>
      </contributor>
      <comment>အကြောင်းအရာတစ်ခုတည်းဖြစ်၍ပေါင်းစည်းရန်။</comment>
      <origin>1027743</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="190" sha1="0l9cpvvl73d1gi8cul3ptshipln6w0h" xml:space="preserve">#REDIRECT[[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်​(ကြည်း)]]</text>
      <sha1>0l9cpvvl73d1gi8cul3ptshipln6w0h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7956</id>
    <revision>
      <id>1027826</id>
      <parentid>945275</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T07:44:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>နေနီဝန်း</username>
        <id>89694</id>
      </contributor>
      <origin>1027826</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13461" sha1="2b49z67eggcku62m6d373t2jgt6a986" xml:space="preserve">{{Infobox official post
| body = {{Navy|Myanmar}}
| post = ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်
| insignia = 
| insigniasize = 
| insigniacaption = 
| flag = Commander in Chief (Navy) flag of Myanmar.svg
| flagsize = 180px
| flagcaption = ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)၏ အလံတော်
| flagborder = yes
| department = {{abbr|ကက(ရေ)|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ရေ)}}
| incumbent = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထိန်ဝင်း
| image =
| incumbentsince = 
| member_of = ကာကွယ်ရေးဌာနကောင်စီ
| reports_to = {{flagicon image|Commander in Chief flag of Myanmar.svg}} [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] 
| first =* ဗိုလ်မှူးကြီး ခင်မောင်ဘို {{small|(ရေတပ်ဦးစီးမှူး အဖြစ်)}}
* ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မောင်မောင်ခင် {{small|(ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) အဖြစ်)}}
| deputy =[[စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(ရေ)]]
| residence = စစ်ရုံး၊ နေပြည်တော်
| type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူး၊ အဆင့်၊ အဆောင်အယောင်နှင့် တံဆိပ်များ#စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး တာဝန်ခန့်အပ်မှုများ|စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး]]
| seat = ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ရေ)၊ စစ်ရုံး၊ နေပြည်တော်
| footnotes_title = အဆင့် / တံဆိပ် အဆောင်အယောင်များ
| footnotes = {{ubl
| [[File:16. Myanmar Navy GEN.png|50px]]|ရေတပ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်တံဆိပ်
----
[[File:Myanmar Navy Admiral Flag.svg|border|180px]]|ရေတပ်ဦးစီးချုပ်အသုံးပြုသော ရေတပ်သုံးအဆောင်အယောင် အလံ
}}
| precursor = 
| unofficial_names = ရေချုပ်၊ ရေချုပ်ကြီး
| formation = * ၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၇ {{small|(ရေတပ်ဦးစီးမှူး အဖြစ်)}}
* ၁၀ မေ ၁၉၈၉ {{small|(ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) အဖြစ်)}}
| appointer = [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]
}}

'''ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)'''သည် [[တပ်မတော် (ရေ)]]၏ ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိများကိုသာ ခန့်အပ်သော အဆင့်အမြင့်ဆုံးရာထူးဖြစ်ပြီး၊ အဆင့် သတ်မှတ်ချက်မှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဖြစ်သည်။ ဤရာထူးခန့်အပ်ခံရသည့် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး အဆင့်ရှိသူ ပြန်တမ်းဝင် ရေတပ်အရာရှိသည် ရာထူးအားလက်ခံရယူပြီး တစ်နှစ်အတွင်း ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခံရသည်။ ကြည်း၊ရေ၊လေ ဗမာ့တပ်မတော်များပေါင်းစည်းပြီးနောက်&lt;ref name=&quot;T4&quot;&gt;တပ်မတော်သမိုင်း စတုတ္ထတွဲ [https://dsmuseum.gov.mm/%e1%80%90%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%99%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8-%e1%80%85%e1%80%90%e1%80%af%e1%80%90%e1%80%b9%e1%80%91%e1%80%90/]&lt;/ref&gt;{{rp|၁၂၈}} ၁၉၅၅ခုနှစ်မှ ၁၉၈၉အထိ တပ်မတော်(ကြည်း)၊ ​တပ်မတော်(ရေ)၊ တပ်မတော်(လေတပ်) တို့ကို သက်ဆိုင်ရာ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တစ်ဦးစီက အုပ်ချုပ်ခဲ့ကာ ၁၉၈၉ခုနှစ်တွင် ထိုဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များကို သက်ဆိုင်ရာတပ်များ၏ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များအဖြစ်တိုးမြှင့်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;DSR89&quot;&gt;၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်နည်းဥပဒေများကို ပြင်ဆင်သည့် နည်းဥပဒေများ [The Rules Amending the Defence Services Rules, 1959]&lt;/ref&gt; လက်ရှိကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) ရာထူးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထိန်ဝင်း  ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c51zl7x0q0xo|title=ရေချုပ် အပါအဝင် ဗိုလ်ချုပ်တချို့ အပြောင်းအလဲဖြစ်|work=BBC Burmese|access-date=၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄|date=၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://burma.irrawaddy.com/news/2021/02/04/237628.html&lt;/ref&gt;

== တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ စာရင်း ==
{|class=&quot;wikitable&quot;
|+&lt;ref&gt;{{cite book |last= ကျော်ဇော|first= မောင် |author-link= |date= ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂ |title= အထွေထွေဗဟုသုတ (၂၀၂၂–၂၀၂၃) |url= |location= ရန်ကုန် |publisher= ကြယ်စင်စာပေ|page= ၁၇၃-၁၇၄ |isbn=}}&lt;/ref&gt;
! စဉ်
! ပြန်တမ်းဝင်အမှတ်
!ဓာတ်ပုံ
! style=&quot;text-align: center&quot; | ရာထူးအဆင့်နှင့်အမည်
! style=&quot;text-align: center&quot; | တာဝန်သက်တမ်း
! style=&quot;text-align: center&quot; | မှတ်ချက်
|-
! colspan=6| ရေတပ်ဦးစီးချုပ်
|-
| ၁။
| ရေ ၄၀၁၇
|
| [[ဗိုလ်မှူးကြီး (ရေတပ်)|ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး]] [[ခင်မောင်ဘို]]
| ၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၇ – ၁၄ ဇွန် ၁၉၅၂
| 
|-
| ၂။
| ရေ ၁၀၀၁
|
| ဗိုလ်မှူးချုပ် သန်းဖေ
| ၁၄ ဇွန် ၁၉၅၂ – ''၂၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၅၅''&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite book |last=Sabry |first=Fouad |url=https://books.google.com/books?id=1ssLEQAAQBAJ&amp;dq=myanmar+1955,+the+Chief+of+Staff+became+the+Commander+in+Chief,&amp;pg=PT72 |title=Military Staff: Strategizing the Nexus, Command, Coordination, and 21st Century Warfare |date=2024-05-30 |publisher=One Billion Knowledgeable |language=en}}&lt;/ref&gt;
| 
|-
! colspan=6| ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ရေတပ်)
|-
| (၂)
| ရေ ၁၀၀၁
|
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ် (ရေတပ်)|ဗိုလ်မှူးချုပ်]] သန်းဖေ
| ''၂၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၅၅'' – ၃၀ မေ ၁၉၆၂
| 
|-
| ၃။
| ရေ ၁၀၂၅
|
| ဗိုလ်မှူးချုပ် သောင်းတင်
| ၃၀ မေ ၁၉၆၂ – ၈ မတ် ၁၉၇၄
|
|-
| ၄။
| ရေ ၃၀၁၁
|
| [[ဗိုလ်ချုပ် (ရေတပ်)|ဗိုလ်ချုပ်]] ချစ်လှိုင်
| ၈ မတ် ၁၉၇၄ – ၁၆ အောက်တိုဘာ ၁၉၈၀
|
|-
| ၅။
| ရေ ၃၀၂၁
|
| ဗိုလ်ချုပ် မောင်မောင်ဝင်း
| ၁၆ အောက်တိုဘာ ၁၉၈၀ – ၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅
|
|-
| ၆။
| ရေ ၁၀၃၈
|
| [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး (ရေတပ်)|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] မောင်မောင်ခင်
| ၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅ – ''၁၀ မေ ၁၉၈၉''
| 
|-
! colspan=6| ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ရေ)
|-
| (၆)
| ရေ ၁၀၃၈
|
| [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး (ရေတပ်)|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] မောင်မောင်ခင်
| ''၁၀ မေ ၁၉၈၉'' – ၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂
| 
|-
| ၇။
| ရေ ၃၁၁၀
|
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး သန်းညွန့်
| ၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂ – ၁၄ ဇွန် ၁၉၉၅
| 
|-
| ၈။
| ရေ ၃၁၄၅
|
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်အေး
| ၁၄ ဇွန် ၁၉၉၅ – ၁၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇
| 
|-
| ၉။
| ရေ ၁၀၈၇
|
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး  ညွန့်သိန်း
| ၁၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ – ၉ ဩဂုတ် ၂၀၀၀
| 
|-
| ၁၀။
| ရေ ၁၁၀၇
|
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကြည်မင်း
| ၉ ဩဂုတ် ၂၀၀၀ – ၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၀၄
| 
|-
| ၁၁။
| ရေ ၁၁၈၁
| [[File:Soe Thein.jpg|80px]]
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[စိုးသိန်း]]
| ၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၀၄ – ၂၀ ဇွန် ၂၀၀၈
| 
|-
| ၁၂။
| ရေ ၁၁၉၆
| [[File:Nyan Tun World Economic Forum 2013.jpg|80px]]
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး (ရေတပ်)|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ဉာဏ်ထွန်း]]
| ၂၀ ဇွန် ၂၀၀၈ – ၁၅ ဩဂုတ် ၂၀၁၂
| 
|-
| ၁၃။
| ရေ ၁၂၈၂
| [[File:Vice Admiral Thura Thet Swe on July 29, 2013 (cropped).jpg|80px]]
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သူရ သက်ဆွေ
| ၁၅ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ – ၁၂ ဩဂုတ် ၂၀၁၅
| 
|-
| ၁၄။
| ရေ ၁၂၈၇
| [[File:Admiral Tin Aung San (cropped).jpg|80px]]
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[တင်အောင်စန်း]]
| ၁၂ ဩဂုတ် ၂၀၁၅ – ၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁
| 
|-
| ၁၅။
| ရေ ၁၃၇၄
| [[File:Commodore Moe Aung (cropped).jpg|80px]]
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မိုးအောင်]]
| ၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ – ၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄
| 
|-
| ၁၆။
| ရေ ၃၄၇၄ &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/ppd/sites/default/files/book-pdf/2022-01/Vol-75%2CNo-2.pdf|title=စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့အပ်နှင်းခြင်း၊နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီအမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်(၂/၂၀၂၂)|work=MOI Myanmar|access-date=၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄|date=၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂ }}&lt;/ref&gt; 
|
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဇွဲဝင်းမြင့်]] 
| ၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ – ၁၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၄
| နုတ်ထွက်စာတင်ခိုင်းခံရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/660278|title=ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) နှင့် ဒုစစ်ထောက်ချုပ်တို့  အစားထိုးခန့်|work=DVB|access-date=၁၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|date=၁၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ }}&lt;/ref&gt; 
|-
| ၁၇။
|  
|
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထိန်ဝင်း]] &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/short-news/2024/07/13/387025.html|title=ရေတပ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထိန်ဝင်းအား ခန့်အပ်|work=The Irrawaddy|access-date=၁၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|date=၁၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ }}&lt;/ref&gt; 
| ၁၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ - လက်ရှိ
| 
|}

==ကိုးကား==
{{reflist}}


{{တပ်မတော် (ရေ)}}
{{တပ်မတော်}}


[[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ စစ်ဘက်ရာထူးတာဝန်ခန့်အပ်မှုများ]]
[[ကဏ္ဍ:တပ်မတော် (ရေ)| ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]</text>
      <sha1>2b49z67eggcku62m6d373t2jgt6a986</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027828</id>
      <parentid>1027826</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T08:09:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>နေနီဝန်း</username>
        <id>89694</id>
      </contributor>
      <comment>/* သမိုင်းကြောင်း */</comment>
      <origin>1027828</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16644" sha1="ct2alz1vgnncd3apbsfopheqox4tn9x" xml:space="preserve">{{Infobox official post
| body = {{Navy|Myanmar}}
| post = ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်
| insignia = 
| insigniasize = 
| insigniacaption = 
| flag = Commander in Chief (Navy) flag of Myanmar.svg
| flagsize = 180px
| flagcaption = ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)၏ အလံတော်
| flagborder = yes
| department = {{abbr|ကက(ရေ)|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ရေ)}}
| incumbent = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထိန်ဝင်း
| image =
| incumbentsince = 
| member_of = ကာကွယ်ရေးဌာနကောင်စီ
| reports_to = {{flagicon image|Commander in Chief flag of Myanmar.svg}} [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] 
| first =* ဗိုလ်မှူးကြီး ခင်မောင်ဘို {{small|(ရေတပ်ဦးစီးမှူး အဖြစ်)}}
* ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မောင်မောင်ခင် {{small|(ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) အဖြစ်)}}
| deputy =[[စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(ရေ)]]
| residence = စစ်ရုံး၊ နေပြည်တော်
| type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူး၊ အဆင့်၊ အဆောင်အယောင်နှင့် တံဆိပ်များ#စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး တာဝန်ခန့်အပ်မှုများ|စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး]]
| seat = ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ရေ)၊ စစ်ရုံး၊ နေပြည်တော်
| footnotes_title = အဆင့် / တံဆိပ် အဆောင်အယောင်များ
| footnotes = {{ubl
| [[File:16. Myanmar Navy GEN.png|50px]]|ရေတပ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်တံဆိပ်
----
[[File:Myanmar Navy Admiral Flag.svg|border|180px]]|ရေတပ်ဦးစီးချုပ်အသုံးပြုသော ရေတပ်သုံးအဆောင်အယောင် အလံ
}}
| precursor = 
| unofficial_names = ရေချုပ်၊ ရေချုပ်ကြီး
| formation = * ၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၇ {{small|(ရေတပ်ဦးစီးမှူး အဖြစ်)}}
* ၁၀ မေ ၁၉၈၉ {{small|(ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) အဖြစ်)}}
| appointer = [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]
}}

'''ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)'''သည် [[တပ်မတော် (ရေ)]]၏ ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိများကိုသာ ခန့်အပ်သော အဆင့်အမြင့်ဆုံးရာထူးဖြစ်ပြီး၊ အဆင့် သတ်မှတ်ချက်မှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဖြစ်သည်။ ဤရာထူးခန့်အပ်ခံရသည့် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး အဆင့်ရှိသူ ပြန်တမ်းဝင် ရေတပ်အရာရှိသည် ရာထူးအားလက်ခံရယူပြီး တစ်နှစ်အတွင်း ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခံရသည်။ ကြည်း၊ရေ၊လေ ဗမာ့တပ်မတော်များပေါင်းစည်းပြီးနောက်&lt;ref name=&quot;T4&quot;&gt;တပ်မတော်သမိုင်း စတုတ္ထတွဲ [https://dsmuseum.gov.mm/%e1%80%90%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%99%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8-%e1%80%85%e1%80%90%e1%80%af%e1%80%90%e1%80%b9%e1%80%91%e1%80%90/]&lt;/ref&gt;{{rp|၁၂၈}} ၁၉၅၅ခုနှစ်မှ ၁၉၈၉အထိ တပ်မတော်(ကြည်း)၊ ​တပ်မတော်(ရေ)၊ တပ်မတော်(လေတပ်) တို့ကို သက်ဆိုင်ရာ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တစ်ဦးစီက အုပ်ချုပ်ခဲ့ကာ ၁၉၈၉ခုနှစ်တွင် ထိုဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များကို သက်ဆိုင်ရာတပ်များ၏ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များအဖြစ်တိုးမြှင့်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;DSR89&quot;&gt;၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်နည်းဥပဒေများကို ပြင်ဆင်သည့် နည်းဥပဒေများ [The Rules Amending the Defence Services Rules, 1959]&lt;/ref&gt; လက်ရှိကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) ရာထူးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထိန်ဝင်း  ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c51zl7x0q0xo|title=ရေချုပ် အပါအဝင် ဗိုလ်ချုပ်တချို့ အပြောင်းအလဲဖြစ်|work=BBC Burmese|access-date=၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄|date=၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://burma.irrawaddy.com/news/2021/02/04/237628.html&lt;/ref&gt;

== သမိုင်းကြောင်း ==
ဗမာ့ရေတပ်မတော် ၏ အကြီးအကဲမှာ '''ရေတပ်ဦးစီးမှူး''' ('''Commanding Officer, Burma Navy''') ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၄၈ခုနှစ် မေလ ၈ရက်နေ့တွင် စစ်ရုံးဖွဲ့စည်းပြီးသောအခါ '''ရေတပ်ဦးစီးချုပ်''' ('''Chief of Naval Staff''') ဟုပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;T4&quot;/&gt;

ဗမာ့တပ်မတော်၊{{efn|ကြည်းတပ်ကို &quot;ကြည်း&quot;ထည့်မခေါ်ဘဲ &quot;ဗမာ့တပ်မတော်&quot;ဟုသာခေါ်ခဲ့သည်။}} ဗမာ့ရေတပ်မတော်နှင့် မြန်မာ့လေတပ်မတော်{{efn|&quot;Burma&quot;ကို မြန်မာဘာသာပြန်ရာတွင် ကြည်းတပ်နှင့်ရေတပ်က &quot;ဗမာ့&quot;ဟုသုံးစွဲခဲ့သော်လည်း လေတပ်က &quot;မြန်မာ့&quot;ဟုသုံးစွဲခဲ့သည်။}} တို့ကို တစ်ခုတည်းသောတပ်မတော်အဖြစ်ပေါင်းစည်းသောအခါ ၁၉၅၅ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၈ရက်နေ့မှ စ၍ ရေတပ်ဦးစီးချုပ် သည် '''ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ရေတပ်)''' ('''Vice Chief of Staff (Navy)''') ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;T4&quot;/&gt; ၁၉၈၉ခုနှစ် မေလ ၁၀ရက်နေ့တွင် '''ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)''' ('''Commander-in-Chief (Navy)''') အဖြစ်​ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။

== တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ စာရင်း ==
{|class=&quot;wikitable&quot;
! စဉ်
! ပြန်တမ်းဝင်အမှတ်
!ဓာတ်ပုံ
! style=&quot;text-align: center&quot; | ရာထူးအဆင့်နှင့်အမည်
! style=&quot;text-align: center&quot; | တာဝန်သက်တမ်း
! style=&quot;text-align: center&quot; | မှတ်ချက်
! ကိုးကား
|-
! colspan=6| ရေတပ်ဦးစီးမှူး&lt;ref name=&quot;T4&quot;/&gt;
|-
| ၁။
| ရေ ၄၀၁၇&lt;ref name=MKZ&gt;{{cite book |last= ကျော်ဇော|first= မောင် |author-link= |date= ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂ |title= အထွေထွေဗဟုသုတ (၂၀၂၂–၂၀၂၃) |url= |location= ရန်ကုန် |publisher= ကြယ်စင်စာပေ|page= ၁၇၃-၁၇၄ |isbn=}}&lt;/ref&gt;
|
| [[ဗိုလ်မှူးကြီး (ရေတပ်)|ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး]] [[ခင်မောင်ဘို]]
| ၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၇ – ''၈ မေ ၁၉၄၈''
| 
| &lt;ref name=&quot;T4&quot;/&gt;
|-
! colspan=6| ရေတပ်ဦးစီးချုပ်&lt;ref name=&quot;T4&quot;/&gt;
|-
| (၁)
| ရေ ၄၀၁၇
|
| [[ဗိုလ်မှူးကြီး (ရေတပ်)|ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး]] [[ခင်မောင်ဘို]]
| ''၈ မေ ၁၉၄၈'' – ၁၃ ဇွန် ၁၉၅၂
| 
| &lt;ref name=DCDSM&gt;{{cite web |author=DSMuseum |date=30 March 2026 |url=https://dsmuseum.gov.mm/navy-commender/ |title=ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)/ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ |website=Defence Services Museum |publisher=တပ်မတော်(ကြည်း၊ရေ၊လေ) သတင်းနည်းပညာဌာန |access-date=၂၂ ဧပြီ ၂၀၂၆}}&lt;/ref&gt;
|-
| ၂။
| ရေ ၁၀၀၁&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| ဗိုလ်မှူးချုပ် သန်းဖေ
| ၁၄ ဇွန် ၁၉၅၂ – ''၂၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၅၅''
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
! colspan=6| ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ရေတပ်)&lt;ref name=&quot;T4&quot;/&gt;
|-
| (၂)
| ရေ ၁၀၀၁&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ် (ရေတပ်)|ဗိုလ်မှူးချုပ်]] သန်းဖေ
| ''၂၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၅၅'' – ၂၁ မေ ၁၉၆၂
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၃။
| ရေ ၁၀၂၅&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| ဗိုလ်မှူးချုပ် သောင်းတင်
| ၃၀ မေ ၁၉၆၂ – ၇ မတ် ၁၉၇၄
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၄။
| ရေ ၃၀၁၁&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| [[ဗိုလ်ချုပ် (ရေတပ်)|ဗိုလ်ချုပ်]] ချစ်လှိုင်
| ၈ မတ် ၁၉၇၄ – ၁၅ အောက်တိုဘာ ၁၉၈၀
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၅။
| ရေ ၃၀၂၁&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| ဗိုလ်ချုပ် မောင်မောင်ဝင်း
| ၁၆ အောက်တိုဘာ ၁၉၈၀ – ၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၆။
| ရေ ၁၀၃၈&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး (ရေတပ်)|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] မောင်မောင်ခင်
| ၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅ – ''၁၀ မေ ၁၉၈၉''
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
! colspan=6| ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)&lt;ref name=&quot;DSR89&quot;/&gt;
|-
| (၆)
| ရေ ၁၀၃၈&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး (ရေတပ်)|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] မောင်မောင်ခင်
| ''၁၀ မေ ၁၉၈၉'' – ၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၇။
| ရေ ၃၁၁၀&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး သန်းညွန့်
| ၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂ – ၁၅ ဇွန် ၁၉၉၅
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၈။
| ရေ ၃၁၄၅&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်အေး
| ၁၆ ဇွန် ၁၉၉၅ – ၁၃ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၉။
| ရေ ၁၀၈၇&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး  ညွန့်သိန်း
| ၂၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ – ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၀၀
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၁၀။
| ရေ ၁၁၀၇&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကြည်မင်း
| ၉ ဩဂုတ် ၂၀၀၀ – ၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၀၄
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၁၁။
| ရေ ၁၁၈၁&lt;ref name=MKZ/&gt;
| [[File:Soe Thein.jpg|80px]]
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[စိုးသိန်း]]
| ၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၀၄ – ၂၀ ဇွန် ၂၀၀၈
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၁၂။
| ရေ ၁၁၉၆&lt;ref name=MKZ/&gt;
| [[File:Nyan Tun World Economic Forum 2013.jpg|80px]]
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး (ရေတပ်)|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ဉာဏ်ထွန်း]]
| ၂၁ ဇွန် ၂၀၀၈ – ၁၅ ဩဂုတ် ၂၀၁၂
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၁၃။
| ရေ ၁၂၈၂&lt;ref name=MKZ/&gt;
| [[File:Vice Admiral Thura Thet Swe on July 29, 2013 (cropped).jpg|80px]]
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သူရ သက်ဆွေ
| ၃၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ – ၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၁၅
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၁၄။
| ရေ ၁၂၈၇&lt;ref name=MKZ/&gt;
| [[File:Admiral Tin Aung San (cropped).jpg|80px]]
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[တင်အောင်စန်း]]
| ၁၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၅ – ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၁၅။
| ရေ ၁၃၇၄&lt;ref name=MKZ/&gt;
| [[File:Commodore Moe Aung (cropped).jpg|80px]]
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မိုးအောင်]]
| ၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ – ၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၁၆။
| ရေ ၃၄၇၄ &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/ppd/sites/default/files/book-pdf/2022-01/Vol-75%2CNo-2.pdf|title=စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့အပ်နှင်းခြင်း၊နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီအမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်(၂/၂၀၂၂)|work=MOI Myanmar|access-date=၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄|date=၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂ }}&lt;/ref&gt; 
|
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဇွဲဝင်းမြင့်]] 
| ၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ – ၁၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၄
| နုတ်ထွက်စာတင်ခိုင်းခံရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/660278|title=ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) နှင့် ဒုစစ်ထောက်ချုပ်တို့  အစားထိုးခန့်|work=DVB|access-date=၁၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|date=၁၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ }}&lt;/ref&gt; 
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၁၇။
|  
|
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထိန်ဝင်း]] &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/short-news/2024/07/13/387025.html|title=ရေတပ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထိန်ဝင်းအား ခန့်အပ်|work=The Irrawaddy|access-date=၁၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|date=၁၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ }}&lt;/ref&gt; 
| ၁၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ - လက်ရှိ
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|}

==ကိုးကား==
{{reflist}}


{{တပ်မတော် (ရေ)}}
{{တပ်မတော်}}


[[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ စစ်ဘက်ရာထူးတာဝန်ခန့်အပ်မှုများ]]
[[ကဏ္ဍ:တပ်မတော် (ရေ)| ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]</text>
      <sha1>ct2alz1vgnncd3apbsfopheqox4tn9x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027829</id>
      <parentid>1027828</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T08:09:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>နေနီဝန်း</username>
        <id>89694</id>
      </contributor>
      <origin>1027829</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16661" sha1="7jh9xmtdkoh2vdwb0n0ztk9viiki19q" xml:space="preserve">{{Infobox official post
| body = {{Navy|Myanmar}}
| post = ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်
| insignia = 
| insigniasize = 
| insigniacaption = 
| flag = Commander in Chief (Navy) flag of Myanmar.svg
| flagsize = 180px
| flagcaption = ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)၏ အလံတော်
| flagborder = yes
| department = {{abbr|ကက(ရေ)|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ရေ)}}
| incumbent = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထိန်ဝင်း
| image =
| incumbentsince = 
| member_of = ကာကွယ်ရေးဌာနကောင်စီ
| reports_to = {{flagicon image|Commander in Chief flag of Myanmar.svg}} [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] 
| first =* ဗိုလ်မှူးကြီး ခင်မောင်ဘို {{small|(ရေတပ်ဦးစီးမှူး အဖြစ်)}}
* ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မောင်မောင်ခင် {{small|(ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) အဖြစ်)}}
| deputy =[[စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(ရေ)]]
| residence = စစ်ရုံး၊ နေပြည်တော်
| type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူး၊ အဆင့်၊ အဆောင်အယောင်နှင့် တံဆိပ်များ#စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး တာဝန်ခန့်အပ်မှုများ|စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး]]
| seat = ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ရေ)၊ စစ်ရုံး၊ နေပြည်တော်
| footnotes_title = အဆင့် / တံဆိပ် အဆောင်အယောင်များ
| footnotes = {{ubl
| [[File:16. Myanmar Navy GEN.png|50px]]|ရေတပ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်တံဆိပ်
----
[[File:Myanmar Navy Admiral Flag.svg|border|180px]]|ရေတပ်ဦးစီးချုပ်အသုံးပြုသော ရေတပ်သုံးအဆောင်အယောင် အလံ
}}
| precursor = 
| unofficial_names = ရေချုပ်၊ ရေချုပ်ကြီး
| formation = * ၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၇ {{small|(ရေတပ်ဦးစီးမှူး အဖြစ်)}}
* ၁၀ မေ ၁၉၈၉ {{small|(ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) အဖြစ်)}}
| appointer = [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]
}}

'''ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)'''သည် [[တပ်မတော် (ရေ)]]၏ ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိများကိုသာ ခန့်အပ်သော အဆင့်အမြင့်ဆုံးရာထူးဖြစ်ပြီး၊ အဆင့် သတ်မှတ်ချက်မှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဖြစ်သည်။ ဤရာထူးခန့်အပ်ခံရသည့် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး အဆင့်ရှိသူ ပြန်တမ်းဝင် ရေတပ်အရာရှိသည် ရာထူးအားလက်ခံရယူပြီး တစ်နှစ်အတွင်း ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခံရသည်။ ကြည်း၊ရေ၊လေ ဗမာ့တပ်မတော်များပေါင်းစည်းပြီးနောက်&lt;ref name=&quot;T4&quot;&gt;တပ်မတော်သမိုင်း စတုတ္ထတွဲ [https://dsmuseum.gov.mm/%e1%80%90%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%99%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8-%e1%80%85%e1%80%90%e1%80%af%e1%80%90%e1%80%b9%e1%80%91%e1%80%90/]&lt;/ref&gt;{{rp|၁၂၈}} ၁၉၅၅ခုနှစ်မှ ၁၉၈၉အထိ တပ်မတော်(ကြည်း)၊ ​တပ်မတော်(ရေ)၊ တပ်မတော်(လေတပ်) တို့ကို သက်ဆိုင်ရာ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တစ်ဦးစီက အုပ်ချုပ်ခဲ့ကာ ၁၉၈၉ခုနှစ်တွင် ထိုဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များကို သက်ဆိုင်ရာတပ်များ၏ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များအဖြစ်တိုးမြှင့်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;DSR89&quot;&gt;၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်နည်းဥပဒေများကို ပြင်ဆင်သည့် နည်းဥပဒေများ [The Rules Amending the Defence Services Rules, 1959]&lt;/ref&gt; လက်ရှိကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) ရာထူးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထိန်ဝင်း  ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c51zl7x0q0xo|title=ရေချုပ် အပါအဝင် ဗိုလ်ချုပ်တချို့ အပြောင်းအလဲဖြစ်|work=BBC Burmese|access-date=၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄|date=၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://burma.irrawaddy.com/news/2021/02/04/237628.html&lt;/ref&gt;

== သမိုင်းကြောင်း ==
ဗမာ့ရေတပ်မတော် ၏ အကြီးအကဲမှာ '''ရေတပ်ဦးစီးမှူး''' ('''Commanding Officer, Burma Navy''') ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၄၈ခုနှစ် မေလ ၈ရက်နေ့တွင် စစ်ရုံးဖွဲ့စည်းပြီးသောအခါ '''ရေတပ်ဦးစီးချုပ်''' ('''Chief of Naval Staff''') ဟုပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;T4&quot;/&gt;

ဗမာ့တပ်မတော်၊{{efn|ကြည်းတပ်ကို &quot;ကြည်း&quot;ထည့်မခေါ်ဘဲ &quot;ဗမာ့တပ်မတော်&quot;ဟုသာခေါ်ခဲ့သည်။}} ဗမာ့ရေတပ်မတော်နှင့် မြန်မာ့လေတပ်မတော်{{efn|&quot;Burma&quot;ကို မြန်မာဘာသာပြန်ရာတွင် ကြည်းတပ်နှင့်ရေတပ်က &quot;ဗမာ့&quot;ဟုသုံးစွဲခဲ့သော်လည်း လေတပ်က &quot;မြန်မာ့&quot;ဟုသုံးစွဲခဲ့သည်။}} တို့ကို တစ်ခုတည်းသောတပ်မတော်အဖြစ်ပေါင်းစည်းသောအခါ ၁၉၅၅ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၈ရက်နေ့မှ စ၍ ရေတပ်ဦးစီးချုပ် သည် '''ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ရေတပ်)''' ('''Vice Chief of Staff (Navy)''') ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;T4&quot;/&gt; ၁၉၈၉ခုနှစ် မေလ ၁၀ရက်နေ့တွင် '''ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)''' ('''Commander-in-Chief (Navy)''') အဖြစ်​ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;DSR&quot;/&gt;

== တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ စာရင်း ==
{|class=&quot;wikitable&quot;
! စဉ်
! ပြန်တမ်းဝင်အမှတ်
!ဓာတ်ပုံ
! style=&quot;text-align: center&quot; | ရာထူးအဆင့်နှင့်အမည်
! style=&quot;text-align: center&quot; | တာဝန်သက်တမ်း
! style=&quot;text-align: center&quot; | မှတ်ချက်
! ကိုးကား
|-
! colspan=6| ရေတပ်ဦးစီးမှူး&lt;ref name=&quot;T4&quot;/&gt;
|-
| ၁။
| ရေ ၄၀၁၇&lt;ref name=MKZ&gt;{{cite book |last= ကျော်ဇော|first= မောင် |author-link= |date= ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂ |title= အထွေထွေဗဟုသုတ (၂၀၂၂–၂၀၂၃) |url= |location= ရန်ကုန် |publisher= ကြယ်စင်စာပေ|page= ၁၇၃-၁၇၄ |isbn=}}&lt;/ref&gt;
|
| [[ဗိုလ်မှူးကြီး (ရေတပ်)|ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး]] [[ခင်မောင်ဘို]]
| ၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၇ – ''၈ မေ ၁၉၄၈''
| 
| &lt;ref name=&quot;T4&quot;/&gt;
|-
! colspan=6| ရေတပ်ဦးစီးချုပ်&lt;ref name=&quot;T4&quot;/&gt;
|-
| (၁)
| ရေ ၄၀၁၇
|
| [[ဗိုလ်မှူးကြီး (ရေတပ်)|ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး]] [[ခင်မောင်ဘို]]
| ''၈ မေ ၁၉၄၈'' – ၁၃ ဇွန် ၁၉၅၂
| 
| &lt;ref name=DCDSM&gt;{{cite web |author=DSMuseum |date=30 March 2026 |url=https://dsmuseum.gov.mm/navy-commender/ |title=ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)/ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ |website=Defence Services Museum |publisher=တပ်မတော်(ကြည်း၊ရေ၊လေ) သတင်းနည်းပညာဌာန |access-date=၂၂ ဧပြီ ၂၀၂၆}}&lt;/ref&gt;
|-
| ၂။
| ရေ ၁၀၀၁&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| ဗိုလ်မှူးချုပ် သန်းဖေ
| ၁၄ ဇွန် ၁၉၅၂ – ''၂၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၅၅''
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
! colspan=6| ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ရေတပ်)&lt;ref name=&quot;T4&quot;/&gt;
|-
| (၂)
| ရေ ၁၀၀၁&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ် (ရေတပ်)|ဗိုလ်မှူးချုပ်]] သန်းဖေ
| ''၂၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၅၅'' – ၂၁ မေ ၁၉၆၂
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၃။
| ရေ ၁၀၂၅&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| ဗိုလ်မှူးချုပ် သောင်းတင်
| ၃၀ မေ ၁၉၆၂ – ၇ မတ် ၁၉၇၄
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၄။
| ရေ ၃၀၁၁&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| [[ဗိုလ်ချုပ် (ရေတပ်)|ဗိုလ်ချုပ်]] ချစ်လှိုင်
| ၈ မတ် ၁၉၇၄ – ၁၅ အောက်တိုဘာ ၁၉၈၀
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၅။
| ရေ ၃၀၂၁&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| ဗိုလ်ချုပ် မောင်မောင်ဝင်း
| ၁၆ အောက်တိုဘာ ၁၉၈၀ – ၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၆။
| ရေ ၁၀၃၈&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး (ရေတပ်)|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] မောင်မောင်ခင်
| ၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅ – ''၁၀ မေ ၁၉၈၉''
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
! colspan=6| ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)&lt;ref name=&quot;DSR89&quot;/&gt;
|-
| (၆)
| ရေ ၁၀၃၈&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး (ရေတပ်)|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] မောင်မောင်ခင်
| ''၁၀ မေ ၁၉၈၉'' – ၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၇။
| ရေ ၃၁၁၀&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး သန်းညွန့်
| ၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂ – ၁၅ ဇွန် ၁၉၉၅
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၈။
| ရေ ၃၁၄၅&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်အေး
| ၁၆ ဇွန် ၁၉၉၅ – ၁၃ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၉။
| ရေ ၁၀၈၇&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး  ညွန့်သိန်း
| ၂၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ – ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၀၀
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၁၀။
| ရေ ၁၁၀၇&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကြည်မင်း
| ၉ ဩဂုတ် ၂၀၀၀ – ၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၀၄
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၁၁။
| ရေ ၁၁၈၁&lt;ref name=MKZ/&gt;
| [[File:Soe Thein.jpg|80px]]
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[စိုးသိန်း]]
| ၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၀၄ – ၂၀ ဇွန် ၂၀၀၈
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၁၂။
| ရေ ၁၁၉၆&lt;ref name=MKZ/&gt;
| [[File:Nyan Tun World Economic Forum 2013.jpg|80px]]
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး (ရေတပ်)|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ဉာဏ်ထွန်း]]
| ၂၁ ဇွန် ၂၀၀၈ – ၁၅ ဩဂုတ် ၂၀၁၂
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၁၃။
| ရေ ၁၂၈၂&lt;ref name=MKZ/&gt;
| [[File:Vice Admiral Thura Thet Swe on July 29, 2013 (cropped).jpg|80px]]
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သူရ သက်ဆွေ
| ၃၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ – ၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၁၅
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၁၄။
| ရေ ၁၂၈၇&lt;ref name=MKZ/&gt;
| [[File:Admiral Tin Aung San (cropped).jpg|80px]]
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[တင်အောင်စန်း]]
| ၁၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၅ – ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၁၅။
| ရေ ၁၃၇၄&lt;ref name=MKZ/&gt;
| [[File:Commodore Moe Aung (cropped).jpg|80px]]
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မိုးအောင်]]
| ၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ – ၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၁၆။
| ရေ ၃၄၇၄ &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/ppd/sites/default/files/book-pdf/2022-01/Vol-75%2CNo-2.pdf|title=စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့အပ်နှင်းခြင်း၊နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီအမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်(၂/၂၀၂၂)|work=MOI Myanmar|access-date=၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄|date=၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂ }}&lt;/ref&gt; 
|
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဇွဲဝင်းမြင့်]] 
| ၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ – ၁၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၄
| နုတ်ထွက်စာတင်ခိုင်းခံရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/660278|title=ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) နှင့် ဒုစစ်ထောက်ချုပ်တို့  အစားထိုးခန့်|work=DVB|access-date=၁၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|date=၁၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ }}&lt;/ref&gt; 
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၁၇။
|  
|
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထိန်ဝင်း]] &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/short-news/2024/07/13/387025.html|title=ရေတပ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထိန်ဝင်းအား ခန့်အပ်|work=The Irrawaddy|access-date=၁၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|date=၁၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ }}&lt;/ref&gt; 
| ၁၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ - လက်ရှိ
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|}

==ကိုးကား==
{{reflist}}


{{တပ်မတော် (ရေ)}}
{{တပ်မတော်}}


[[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ စစ်ဘက်ရာထူးတာဝန်ခန့်အပ်မှုများ]]
[[ကဏ္ဍ:တပ်မတော် (ရေ)| ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]</text>
      <sha1>7jh9xmtdkoh2vdwb0n0ztk9viiki19q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027830</id>
      <parentid>1027829</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T08:10:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>နေနီဝန်း</username>
        <id>89694</id>
      </contributor>
      <origin>1027830</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16663" sha1="ixrfyamucmjvk0s5dx7njq66m4zhmav" xml:space="preserve">{{Infobox official post
| body = {{Navy|Myanmar}}
| post = ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်
| insignia = 
| insigniasize = 
| insigniacaption = 
| flag = Commander in Chief (Navy) flag of Myanmar.svg
| flagsize = 180px
| flagcaption = ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)၏ အလံတော်
| flagborder = yes
| department = {{abbr|ကက(ရေ)|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ရေ)}}
| incumbent = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထိန်ဝင်း
| image =
| incumbentsince = 
| member_of = ကာကွယ်ရေးဌာနကောင်စီ
| reports_to = {{flagicon image|Commander in Chief flag of Myanmar.svg}} [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] 
| first =* ဗိုလ်မှူးကြီး ခင်မောင်ဘို {{small|(ရေတပ်ဦးစီးမှူး အဖြစ်)}}
* ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မောင်မောင်ခင် {{small|(ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) အဖြစ်)}}
| deputy =[[စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(ရေ)]]
| residence = စစ်ရုံး၊ နေပြည်တော်
| type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူး၊ အဆင့်၊ အဆောင်အယောင်နှင့် တံဆိပ်များ#စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး တာဝန်ခန့်အပ်မှုများ|စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး]]
| seat = ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ရေ)၊ စစ်ရုံး၊ နေပြည်တော်
| footnotes_title = အဆင့် / တံဆိပ် အဆောင်အယောင်များ
| footnotes = {{ubl
| [[File:16. Myanmar Navy GEN.png|50px]]|ရေတပ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်တံဆိပ်
----
[[File:Myanmar Navy Admiral Flag.svg|border|180px]]|ရေတပ်ဦးစီးချုပ်အသုံးပြုသော ရေတပ်သုံးအဆောင်အယောင် အလံ
}}
| precursor = 
| unofficial_names = ရေချုပ်၊ ရေချုပ်ကြီး
| formation = * ၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၇ {{small|(ရေတပ်ဦးစီးမှူး အဖြစ်)}}
* ၁၀ မေ ၁၉၈၉ {{small|(ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) အဖြစ်)}}
| appointer = [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]
}}

'''ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)'''သည် [[တပ်မတော် (ရေ)]]၏ ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိများကိုသာ ခန့်အပ်သော အဆင့်အမြင့်ဆုံးရာထူးဖြစ်ပြီး၊ အဆင့် သတ်မှတ်ချက်မှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဖြစ်သည်။ ဤရာထူးခန့်အပ်ခံရသည့် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး အဆင့်ရှိသူ ပြန်တမ်းဝင် ရေတပ်အရာရှိသည် ရာထူးအားလက်ခံရယူပြီး တစ်နှစ်အတွင်း ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခံရသည်။ ကြည်း၊ရေ၊လေ ဗမာ့တပ်မတော်များပေါင်းစည်းပြီးနောက်&lt;ref name=&quot;T4&quot;&gt;တပ်မတော်သမိုင်း စတုတ္ထတွဲ [https://dsmuseum.gov.mm/%e1%80%90%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%99%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8-%e1%80%85%e1%80%90%e1%80%af%e1%80%90%e1%80%b9%e1%80%91%e1%80%90/]&lt;/ref&gt;{{rp|၁၂၈}} ၁၉၅၅ခုနှစ်မှ ၁၉၈၉အထိ တပ်မတော်(ကြည်း)၊ ​တပ်မတော်(ရေ)၊ တပ်မတော်(လေတပ်) တို့ကို သက်ဆိုင်ရာ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တစ်ဦးစီက အုပ်ချုပ်ခဲ့ကာ ၁၉၈၉ခုနှစ်တွင် ထိုဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များကို သက်ဆိုင်ရာတပ်များ၏ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များအဖြစ်တိုးမြှင့်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;DSR89&quot;&gt;၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်နည်းဥပဒေများကို ပြင်ဆင်သည့် နည်းဥပဒေများ [The Rules Amending the Defence Services Rules, 1959]&lt;/ref&gt; လက်ရှိကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) ရာထူးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထိန်ဝင်း  ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c51zl7x0q0xo|title=ရေချုပ် အပါအဝင် ဗိုလ်ချုပ်တချို့ အပြောင်းအလဲဖြစ်|work=BBC Burmese|access-date=၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄|date=၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://burma.irrawaddy.com/news/2021/02/04/237628.html&lt;/ref&gt;

== သမိုင်းကြောင်း ==
ဗမာ့ရေတပ်မတော် ၏ အကြီးအကဲမှာ '''ရေတပ်ဦးစီးမှူး''' ('''Commanding Officer, Burma Navy''') ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၄၈ခုနှစ် မေလ ၈ရက်နေ့တွင် စစ်ရုံးဖွဲ့စည်းပြီးသောအခါ '''ရေတပ်ဦးစီးချုပ်''' ('''Chief of Naval Staff''') ဟုပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;T4&quot;/&gt;

ဗမာ့တပ်မတော်၊{{efn|ကြည်းတပ်ကို &quot;ကြည်း&quot;ထည့်မခေါ်ဘဲ &quot;ဗမာ့တပ်မတော်&quot;ဟုသာခေါ်ခဲ့သည်။}} ဗမာ့ရေတပ်မတော်နှင့် မြန်မာ့လေတပ်မတော်{{efn|&quot;Burma&quot;ကို မြန်မာဘာသာပြန်ရာတွင် ကြည်းတပ်နှင့်ရေတပ်က &quot;ဗမာ့&quot;ဟုသုံးစွဲခဲ့သော်လည်း လေတပ်က &quot;မြန်မာ့&quot;ဟုသုံးစွဲခဲ့သည်။}} တို့ကို တစ်ခုတည်းသောတပ်မတော်အဖြစ်ပေါင်းစည်းသောအခါ ၁၉၅၅ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၈ရက်နေ့မှ စ၍ ရေတပ်ဦးစီးချုပ် သည် '''ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ရေတပ်)''' ('''Vice Chief of Staff (Navy)''') ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;T4&quot;/&gt; ၁၉၈၉ခုနှစ် မေလ ၁၀ရက်နေ့တွင် '''ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)''' ('''Commander-in-Chief (Navy)''') အဖြစ်​ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;DSR89&quot;/&gt;

== တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ စာရင်း ==
{|class=&quot;wikitable&quot;
! စဉ်
! ပြန်တမ်းဝင်အမှတ်
!ဓာတ်ပုံ
! style=&quot;text-align: center&quot; | ရာထူးအဆင့်နှင့်အမည်
! style=&quot;text-align: center&quot; | တာဝန်သက်တမ်း
! style=&quot;text-align: center&quot; | မှတ်ချက်
! ကိုးကား
|-
! colspan=6| ရေတပ်ဦးစီးမှူး&lt;ref name=&quot;T4&quot;/&gt;
|-
| ၁။
| ရေ ၄၀၁၇&lt;ref name=MKZ&gt;{{cite book |last= ကျော်ဇော|first= မောင် |author-link= |date= ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂ |title= အထွေထွေဗဟုသုတ (၂၀၂၂–၂၀၂၃) |url= |location= ရန်ကုန် |publisher= ကြယ်စင်စာပေ|page= ၁၇၃-၁၇၄ |isbn=}}&lt;/ref&gt;
|
| [[ဗိုလ်မှူးကြီး (ရေတပ်)|ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး]] [[ခင်မောင်ဘို]]
| ၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၇ – ''၈ မေ ၁၉၄၈''
| 
| &lt;ref name=&quot;T4&quot;/&gt;
|-
! colspan=6| ရေတပ်ဦးစီးချုပ်&lt;ref name=&quot;T4&quot;/&gt;
|-
| (၁)
| ရေ ၄၀၁၇
|
| [[ဗိုလ်မှူးကြီး (ရေတပ်)|ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး]] [[ခင်မောင်ဘို]]
| ''၈ မေ ၁၉၄၈'' – ၁၃ ဇွန် ၁၉၅၂
| 
| &lt;ref name=DCDSM&gt;{{cite web |author=DSMuseum |date=30 March 2026 |url=https://dsmuseum.gov.mm/navy-commender/ |title=ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)/ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ |website=Defence Services Museum |publisher=တပ်မတော်(ကြည်း၊ရေ၊လေ) သတင်းနည်းပညာဌာန |access-date=၂၂ ဧပြီ ၂၀၂၆}}&lt;/ref&gt;
|-
| ၂။
| ရေ ၁၀၀၁&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| ဗိုလ်မှူးချုပ် သန်းဖေ
| ၁၄ ဇွန် ၁၉၅၂ – ''၂၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၅၅''
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
! colspan=6| ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ရေတပ်)&lt;ref name=&quot;T4&quot;/&gt;
|-
| (၂)
| ရေ ၁၀၀၁&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ် (ရေတပ်)|ဗိုလ်မှူးချုပ်]] သန်းဖေ
| ''၂၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၅၅'' – ၂၁ မေ ၁၉၆၂
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၃။
| ရေ ၁၀၂၅&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| ဗိုလ်မှူးချုပ် သောင်းတင်
| ၃၀ မေ ၁၉၆၂ – ၇ မတ် ၁၉၇၄
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၄။
| ရေ ၃၀၁၁&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| [[ဗိုလ်ချုပ် (ရေတပ်)|ဗိုလ်ချုပ်]] ချစ်လှိုင်
| ၈ မတ် ၁၉၇၄ – ၁၅ အောက်တိုဘာ ၁၉၈၀
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၅။
| ရေ ၃၀၂၁&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| ဗိုလ်ချုပ် မောင်မောင်ဝင်း
| ၁၆ အောက်တိုဘာ ၁၉၈၀ – ၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၆။
| ရေ ၁၀၃၈&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး (ရေတပ်)|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] မောင်မောင်ခင်
| ၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅ – ''၁၀ မေ ၁၉၈၉''
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
! colspan=6| ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)&lt;ref name=&quot;DSR89&quot;/&gt;
|-
| (၆)
| ရေ ၁၀၃၈&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး (ရေတပ်)|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] မောင်မောင်ခင်
| ''၁၀ မေ ၁၉၈၉'' – ၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၇။
| ရေ ၃၁၁၀&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး သန်းညွန့်
| ၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂ – ၁၅ ဇွန် ၁၉၉၅
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၈။
| ရေ ၃၁၄၅&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်အေး
| ၁၆ ဇွန် ၁၉၉၅ – ၁၃ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၉။
| ရေ ၁၀၈၇&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး  ညွန့်သိန်း
| ၂၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ – ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၀၀
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၁၀။
| ရေ ၁၁၀၇&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကြည်မင်း
| ၉ ဩဂုတ် ၂၀၀၀ – ၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၀၄
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၁၁။
| ရေ ၁၁၈၁&lt;ref name=MKZ/&gt;
| [[File:Soe Thein.jpg|80px]]
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[စိုးသိန်း]]
| ၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၀၄ – ၂၀ ဇွန် ၂၀၀၈
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၁၂။
| ရေ ၁၁၉၆&lt;ref name=MKZ/&gt;
| [[File:Nyan Tun World Economic Forum 2013.jpg|80px]]
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး (ရေတပ်)|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ဉာဏ်ထွန်း]]
| ၂၁ ဇွန် ၂၀၀၈ – ၁၅ ဩဂုတ် ၂၀၁၂
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၁၃။
| ရေ ၁၂၈၂&lt;ref name=MKZ/&gt;
| [[File:Vice Admiral Thura Thet Swe on July 29, 2013 (cropped).jpg|80px]]
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သူရ သက်ဆွေ
| ၃၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ – ၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၁၅
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၁၄။
| ရေ ၁၂၈၇&lt;ref name=MKZ/&gt;
| [[File:Admiral Tin Aung San (cropped).jpg|80px]]
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[တင်အောင်စန်း]]
| ၁၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၅ – ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၁၅။
| ရေ ၁၃၇၄&lt;ref name=MKZ/&gt;
| [[File:Commodore Moe Aung (cropped).jpg|80px]]
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မိုးအောင်]]
| ၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ – ၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၁၆။
| ရေ ၃၄၇၄ &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/ppd/sites/default/files/book-pdf/2022-01/Vol-75%2CNo-2.pdf|title=စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့အပ်နှင်းခြင်း၊နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီအမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်(၂/၂၀၂၂)|work=MOI Myanmar|access-date=၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄|date=၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂ }}&lt;/ref&gt; 
|
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဇွဲဝင်းမြင့်]] 
| ၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ – ၁၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၄
| နုတ်ထွက်စာတင်ခိုင်းခံရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/660278|title=ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) နှင့် ဒုစစ်ထောက်ချုပ်တို့  အစားထိုးခန့်|work=DVB|access-date=၁၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|date=၁၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ }}&lt;/ref&gt; 
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၁၇။
|  
|
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထိန်ဝင်း]] &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/short-news/2024/07/13/387025.html|title=ရေတပ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထိန်ဝင်းအား ခန့်အပ်|work=The Irrawaddy|access-date=၁၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|date=၁၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ }}&lt;/ref&gt; 
| ၁၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ - လက်ရှိ
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|}

==ကိုးကား==
{{reflist}}


{{တပ်မတော် (ရေ)}}
{{တပ်မတော်}}


[[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ စစ်ဘက်ရာထူးတာဝန်ခန့်အပ်မှုများ]]
[[ကဏ္ဍ:တပ်မတော် (ရေ)| ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]</text>
      <sha1>ixrfyamucmjvk0s5dx7njq66m4zhmav</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027831</id>
      <parentid>1027830</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T08:11:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>နေနီဝန်း</username>
        <id>89694</id>
      </contributor>
      <origin>1027831</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16804" sha1="kmqqni98ndcs3lzaj09prh4ui77hwoj" xml:space="preserve">{{Infobox official post
| body = {{Navy|Myanmar}}
| post = ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်
| insignia = 
| insigniasize = 
| insigniacaption = 
| flag = Commander in Chief (Navy) flag of Myanmar.svg
| flagsize = 180px
| flagcaption = ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)၏ အလံတော်
| flagborder = yes
| department = {{abbr|ကက(ရေ)|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ရေ)}}
| incumbent = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထိန်ဝင်း
| image =
| incumbentsince = 
| member_of = ကာကွယ်ရေးဌာနကောင်စီ
| reports_to = {{flagicon image|Commander in Chief flag of Myanmar.svg}} [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] 
| first =* ဗိုလ်မှူးကြီး ခင်မောင်ဘို {{small|(ရေတပ်ဦးစီးမှူး အဖြစ်)}}
* ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မောင်မောင်ခင် {{small|(ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) အဖြစ်)}}
| deputy =[[စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(ရေ)]]
| residence = စစ်ရုံး၊ နေပြည်တော်
| type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူး၊ အဆင့်၊ အဆောင်အယောင်နှင့် တံဆိပ်များ#စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး တာဝန်ခန့်အပ်မှုများ|စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး]]
| seat = ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ရေ)၊ စစ်ရုံး၊ နေပြည်တော်
| footnotes_title = အဆင့် / တံဆိပ် အဆောင်အယောင်များ
| footnotes = {{ubl
| [[File:16. Myanmar Navy GEN.png|50px]]|ရေတပ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်တံဆိပ်
----
[[File:Myanmar Navy Admiral Flag.svg|border|180px]]|ရေတပ်ဦးစီးချုပ်အသုံးပြုသော ရေတပ်သုံးအဆောင်အယောင် အလံ
}}
| precursor = 
| unofficial_names = ရေချုပ်၊ ရေချုပ်ကြီး
| formation = * ၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၇ {{small|(ရေတပ်ဦးစီးမှူး အဖြစ်)}}
* ၁၀ မေ ၁၉၈၉ {{small|(ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) အဖြစ်)}}
| appointer = [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]
}}

'''ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)'''သည် [[တပ်မတော် (ရေ)]]၏ ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိများကိုသာ ခန့်အပ်သော အဆင့်အမြင့်ဆုံးရာထူးဖြစ်ပြီး၊ အဆင့် သတ်မှတ်ချက်မှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဖြစ်သည်။ ဤရာထူးခန့်အပ်ခံရသည့် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး အဆင့်ရှိသူ ပြန်တမ်းဝင် ရေတပ်အရာရှိသည် ရာထူးအားလက်ခံရယူပြီး တစ်နှစ်အတွင်း ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခံရသည်။ ကြည်း၊ရေ၊လေ ဗမာ့တပ်မတော်များပေါင်းစည်းပြီးနောက်&lt;ref name=&quot;T4&quot;&gt;တပ်မတော်သမိုင်း စတုတ္ထတွဲ [https://dsmuseum.gov.mm/%e1%80%90%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%99%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8-%e1%80%85%e1%80%90%e1%80%af%e1%80%90%e1%80%b9%e1%80%91%e1%80%90/]&lt;/ref&gt;{{rp|၁၂၈}} ၁၉၅၅ခုနှစ်မှ ၁၉၈၉အထိ တပ်မတော်(ကြည်း)၊ ​တပ်မတော်(ရေ)၊ တပ်မတော်(လေတပ်) တို့ကို သက်ဆိုင်ရာ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တစ်ဦးစီက အုပ်ချုပ်ခဲ့ကာ ၁၉၈၉ခုနှစ်တွင် ထိုဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များကို သက်ဆိုင်ရာတပ်များ၏ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များအဖြစ်တိုးမြှင့်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;DSR89&quot;&gt;၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်နည်းဥပဒေများကို ပြင်ဆင်သည့် နည်းဥပဒေများ[https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=E6A6F9F58B0E52230782D3CEE46FE3FE?lawordSn=4929] The Rules Amending the Defence Services Rules, 1959[https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do?lawordSn=965]&lt;/ref&gt; လက်ရှိကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) ရာထူးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထိန်ဝင်း  ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c51zl7x0q0xo|title=ရေချုပ် အပါအဝင် ဗိုလ်ချုပ်တချို့ အပြောင်းအလဲဖြစ်|work=BBC Burmese|access-date=၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄|date=၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://burma.irrawaddy.com/news/2021/02/04/237628.html&lt;/ref&gt;

== သမိုင်းကြောင်း ==
ဗမာ့ရေတပ်မတော် ၏ အကြီးအကဲမှာ '''ရေတပ်ဦးစီးမှူး''' ('''Commanding Officer, Burma Navy''') ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၄၈ခုနှစ် မေလ ၈ရက်နေ့တွင် စစ်ရုံးဖွဲ့စည်းပြီးသောအခါ '''ရေတပ်ဦးစီးချုပ်''' ('''Chief of Naval Staff''') ဟုပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;T4&quot;/&gt;

ဗမာ့တပ်မတော်၊{{efn|ကြည်းတပ်ကို &quot;ကြည်း&quot;ထည့်မခေါ်ဘဲ &quot;ဗမာ့တပ်မတော်&quot;ဟုသာခေါ်ခဲ့သည်။}} ဗမာ့ရေတပ်မတော်နှင့် မြန်မာ့လေတပ်မတော်{{efn|&quot;Burma&quot;ကို မြန်မာဘာသာပြန်ရာတွင် ကြည်းတပ်နှင့်ရေတပ်က &quot;ဗမာ့&quot;ဟုသုံးစွဲခဲ့သော်လည်း လေတပ်က &quot;မြန်မာ့&quot;ဟုသုံးစွဲခဲ့သည်။}} တို့ကို တစ်ခုတည်းသောတပ်မတော်အဖြစ်ပေါင်းစည်းသောအခါ ၁၉၅၅ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၈ရက်နေ့မှ စ၍ ရေတပ်ဦးစီးချုပ် သည် '''ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ရေတပ်)''' ('''Vice Chief of Staff (Navy)''') ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;T4&quot;/&gt; ၁၉၈၉ခုနှစ် မေလ ၁၀ရက်နေ့တွင် '''ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)''' ('''Commander-in-Chief (Navy)''') အဖြစ်​ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;DSR89&quot;/&gt;

== တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ စာရင်း ==
{|class=&quot;wikitable&quot;
! စဉ်
! ပြန်တမ်းဝင်အမှတ်
!ဓာတ်ပုံ
! style=&quot;text-align: center&quot; | ရာထူးအဆင့်နှင့်အမည်
! style=&quot;text-align: center&quot; | တာဝန်သက်တမ်း
! style=&quot;text-align: center&quot; | မှတ်ချက်
! ကိုးကား
|-
! colspan=6| ရေတပ်ဦးစီးမှူး&lt;ref name=&quot;T4&quot;/&gt;
|-
| ၁။
| ရေ ၄၀၁၇&lt;ref name=MKZ&gt;{{cite book |last= ကျော်ဇော|first= မောင် |author-link= |date= ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂ |title= အထွေထွေဗဟုသုတ (၂၀၂၂–၂၀၂၃) |url= |location= ရန်ကုန် |publisher= ကြယ်စင်စာပေ|page= ၁၇၃-၁၇၄ |isbn=}}&lt;/ref&gt;
|
| [[ဗိုလ်မှူးကြီး (ရေတပ်)|ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး]] [[ခင်မောင်ဘို]]
| ၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၇ – ''၈ မေ ၁၉၄၈''
| 
| &lt;ref name=&quot;T4&quot;/&gt;
|-
! colspan=6| ရေတပ်ဦးစီးချုပ်&lt;ref name=&quot;T4&quot;/&gt;
|-
| (၁)
| ရေ ၄၀၁၇
|
| [[ဗိုလ်မှူးကြီး (ရေတပ်)|ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး]] [[ခင်မောင်ဘို]]
| ''၈ မေ ၁၉၄၈'' – ၁၃ ဇွန် ၁၉၅၂
| 
| &lt;ref name=DCDSM&gt;{{cite web |author=DSMuseum |date=30 March 2026 |url=https://dsmuseum.gov.mm/navy-commender/ |title=ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)/ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ |website=Defence Services Museum |publisher=တပ်မတော်(ကြည်း၊ရေ၊လေ) သတင်းနည်းပညာဌာန |access-date=၂၂ ဧပြီ ၂၀၂၆}}&lt;/ref&gt;
|-
| ၂။
| ရေ ၁၀၀၁&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| ဗိုလ်မှူးချုပ် သန်းဖေ
| ၁၄ ဇွန် ၁၉၅၂ – ''၂၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၅၅''
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
! colspan=6| ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ရေတပ်)&lt;ref name=&quot;T4&quot;/&gt;
|-
| (၂)
| ရေ ၁၀၀၁&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ် (ရေတပ်)|ဗိုလ်မှူးချုပ်]] သန်းဖေ
| ''၂၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၅၅'' – ၂၁ မေ ၁၉၆၂
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၃။
| ရေ ၁၀၂၅&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| ဗိုလ်မှူးချုပ် သောင်းတင်
| ၃၀ မေ ၁၉၆၂ – ၇ မတ် ၁၉၇၄
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၄။
| ရေ ၃၀၁၁&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| [[ဗိုလ်ချုပ် (ရေတပ်)|ဗိုလ်ချုပ်]] ချစ်လှိုင်
| ၈ မတ် ၁၉၇၄ – ၁၅ အောက်တိုဘာ ၁၉၈၀
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၅။
| ရေ ၃၀၂၁&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| ဗိုလ်ချုပ် မောင်မောင်ဝင်း
| ၁၆ အောက်တိုဘာ ၁၉၈၀ – ၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၆။
| ရေ ၁၀၃၈&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး (ရေတပ်)|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] မောင်မောင်ခင်
| ၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅ – ''၁၀ မေ ၁၉၈၉''
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
! colspan=6| ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)&lt;ref name=&quot;DSR89&quot;/&gt;
|-
| (၆)
| ရေ ၁၀၃၈&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး (ရေတပ်)|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] မောင်မောင်ခင်
| ''၁၀ မေ ၁၉၈၉'' – ၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၇။
| ရေ ၃၁၁၀&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး သန်းညွန့်
| ၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂ – ၁၅ ဇွန် ၁၉၉၅
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၈။
| ရေ ၃၁၄၅&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်အေး
| ၁၆ ဇွန် ၁၉၉၅ – ၁၃ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၉။
| ရေ ၁၀၈၇&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး  ညွန့်သိန်း
| ၂၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ – ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၀၀
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၁၀။
| ရေ ၁၁၀၇&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကြည်မင်း
| ၉ ဩဂုတ် ၂၀၀၀ – ၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၀၄
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၁၁။
| ရေ ၁၁၈၁&lt;ref name=MKZ/&gt;
| [[File:Soe Thein.jpg|80px]]
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[စိုးသိန်း]]
| ၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၀၄ – ၂၀ ဇွန် ၂၀၀၈
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၁၂။
| ရေ ၁၁၉၆&lt;ref name=MKZ/&gt;
| [[File:Nyan Tun World Economic Forum 2013.jpg|80px]]
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး (ရေတပ်)|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ဉာဏ်ထွန်း]]
| ၂၁ ဇွန် ၂၀၀၈ – ၁၅ ဩဂုတ် ၂၀၁၂
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၁၃။
| ရေ ၁၂၈၂&lt;ref name=MKZ/&gt;
| [[File:Vice Admiral Thura Thet Swe on July 29, 2013 (cropped).jpg|80px]]
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သူရ သက်ဆွေ
| ၃၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ – ၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၁၅
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၁၄။
| ရေ ၁၂၈၇&lt;ref name=MKZ/&gt;
| [[File:Admiral Tin Aung San (cropped).jpg|80px]]
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[တင်အောင်စန်း]]
| ၁၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၅ – ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၁၅။
| ရေ ၁၃၇၄&lt;ref name=MKZ/&gt;
| [[File:Commodore Moe Aung (cropped).jpg|80px]]
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မိုးအောင်]]
| ၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ – ၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၁၆။
| ရေ ၃၄၇၄ &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/ppd/sites/default/files/book-pdf/2022-01/Vol-75%2CNo-2.pdf|title=စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့အပ်နှင်းခြင်း၊နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီအမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်(၂/၂၀၂၂)|work=MOI Myanmar|access-date=၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄|date=၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂ }}&lt;/ref&gt; 
|
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဇွဲဝင်းမြင့်]] 
| ၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ – ၁၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၄
| နုတ်ထွက်စာတင်ခိုင်းခံရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/660278|title=ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) နှင့် ဒုစစ်ထောက်ချုပ်တို့  အစားထိုးခန့်|work=DVB|access-date=၁၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|date=၁၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ }}&lt;/ref&gt; 
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၁၇။
|  
|
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထိန်ဝင်း]] &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/short-news/2024/07/13/387025.html|title=ရေတပ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထိန်ဝင်းအား ခန့်အပ်|work=The Irrawaddy|access-date=၁၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|date=၁၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ }}&lt;/ref&gt; 
| ၁၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ - လက်ရှိ
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|}

==ကိုးကား==
{{reflist}}


{{တပ်မတော် (ရေ)}}
{{တပ်မတော်}}


[[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ စစ်ဘက်ရာထူးတာဝန်ခန့်အပ်မှုများ]]
[[ကဏ္ဍ:တပ်မတော် (ရေ)| ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]</text>
      <sha1>kmqqni98ndcs3lzaj09prh4ui77hwoj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027832</id>
      <parentid>1027831</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T08:13:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>နေနီဝန်း</username>
        <id>89694</id>
      </contributor>
      <origin>1027832</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16807" sha1="lrxb3mypz7tm54rn672lxg1b2b4jspx" xml:space="preserve">{{Infobox official post
| body = {{Navy|Myanmar}}
| post = ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်
| insignia = 
| insigniasize = 
| insigniacaption = 
| flag = Commander in Chief (Navy) flag of Myanmar.svg
| flagsize = 180px
| flagcaption = ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)၏ အလံတော်
| flagborder = yes
| department = {{abbr|ကက(ရေ)|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ရေ)}}
| incumbent = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထိန်ဝင်း
| image =
| incumbentsince = 
| member_of = ကာကွယ်ရေးဌာနကောင်စီ
| reports_to = {{flagicon image|Commander in Chief flag of Myanmar.svg}} [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] 
| first =* ဗိုလ်မှူးကြီး ခင်မောင်ဘို {{small|(ရေတပ်ဦးစီးမှူး အဖြစ်)}}
* ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မောင်မောင်ခင် {{small|(ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) အဖြစ်)}}
| deputy =[[စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(ရေ)]]
| residence = စစ်ရုံး၊ နေပြည်တော်
| type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူး၊ အဆင့်၊ အဆောင်အယောင်နှင့် တံဆိပ်များ#စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး တာဝန်ခန့်အပ်မှုများ|စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး]]
| seat = ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ရေ)၊ စစ်ရုံး၊ နေပြည်တော်
| footnotes_title = အဆင့် / တံဆိပ် အဆောင်အယောင်များ
| footnotes = {{ubl
| [[File:16. Myanmar Navy GEN.png|50px]]|ရေတပ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်တံဆိပ်
----
[[File:Myanmar Navy Admiral Flag.svg|border|180px]]|ရေတပ်ဦးစီးချုပ်အသုံးပြုသော ရေတပ်သုံးအဆောင်အယောင် အလံ
}}
| precursor = 
| unofficial_names = ရေချုပ်၊ ရေချုပ်ကြီး
| formation = * ၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၇ {{small|(ရေတပ်ဦးစီးမှူး အဖြစ်)}}
* ၁၀ မေ ၁၉၈၉ {{small|(ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) အဖြစ်)}}
| appointer = [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]
}}

'''ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)'''သည် [[တပ်မတော် (ရေ)]]၏ ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိများကိုသာ ခန့်အပ်သော အဆင့်အမြင့်ဆုံးရာထူးဖြစ်ပြီး၊ အဆင့် သတ်မှတ်ချက်မှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဖြစ်သည်။ ဤရာထူးခန့်အပ်ခံရသည့် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး အဆင့်ရှိသူ ပြန်တမ်းဝင် ရေတပ်အရာရှိသည် ရာထူးအားလက်ခံရယူပြီး တစ်နှစ်အတွင်း ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခံရသည်။ ကြည်း၊ရေ၊လေ ဗမာ့တပ်မတော်များပေါင်းစည်းပြီးနောက်&lt;ref name=&quot;T4&quot;&gt;တပ်မတော်သမိုင်း စတုတ္ထတွဲ [https://dsmuseum.gov.mm/%e1%80%90%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%99%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8-%e1%80%85%e1%80%90%e1%80%af%e1%80%90%e1%80%b9%e1%80%91%e1%80%90/]&lt;/ref&gt;{{rp|၁၂၈}} ၁၉၅၅ခုနှစ်မှ ၁၉၈၉အထိ တပ်မတော်(ကြည်း)၊ ​တပ်မတော်(ရေ)၊ တပ်မတော်(လေတပ်) တို့ကို သက်ဆိုင်ရာ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တစ်ဦးစီက အုပ်ချုပ်ခဲ့ကာ ၁၉၈၉ခုနှစ်တွင် ထို ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များကို သက်ဆိုင်ရာတပ်များ၏ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များ အဖြစ် တိုးမြှင့်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;DSR89&quot;&gt;၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်နည်းဥပဒေများကို ပြင်ဆင်သည့် နည်းဥပဒေများ[https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=E6A6F9F58B0E52230782D3CEE46FE3FE?lawordSn=4929] The Rules Amending the Defence Services Rules, 1959[https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do?lawordSn=965]&lt;/ref&gt; လက်ရှိကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) ရာထူးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထိန်ဝင်း  ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c51zl7x0q0xo|title=ရေချုပ် အပါအဝင် ဗိုလ်ချုပ်တချို့ အပြောင်းအလဲဖြစ်|work=BBC Burmese|access-date=၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄|date=၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://burma.irrawaddy.com/news/2021/02/04/237628.html&lt;/ref&gt;

== သမိုင်းကြောင်း ==
ဗမာ့ရေတပ်မတော် ၏ အကြီးအကဲမှာ '''ရေတပ်ဦးစီးမှူး''' ('''Commanding Officer, Burma Navy''') ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၄၈ခုနှစ် မေလ ၈ရက်နေ့တွင် စစ်ရုံးဖွဲ့စည်းပြီးသောအခါ '''ရေတပ်ဦးစီးချုပ်''' ('''Chief of Naval Staff''') ဟုပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;T4&quot;/&gt;

ဗမာ့တပ်မတော်၊{{efn|ကြည်းတပ်ကို &quot;ကြည်း&quot;ထည့်မခေါ်ဘဲ &quot;ဗမာ့တပ်မတော်&quot;ဟုသာခေါ်ခဲ့သည်။}} ဗမာ့ရေတပ်မတော်နှင့် မြန်မာ့လေတပ်မတော်{{efn|&quot;Burma&quot;ကို မြန်မာဘာသာပြန်ရာတွင် ကြည်းတပ်နှင့်ရေတပ်က &quot;ဗမာ့&quot;ဟုသုံးစွဲခဲ့သော်လည်း လေတပ်က &quot;မြန်မာ့&quot;ဟုသုံးစွဲခဲ့သည်။}} တို့ကို တစ်ခုတည်းသောတပ်မတော်အဖြစ်ပေါင်းစည်းသောအခါ ၁၉၅၅ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၈ရက်နေ့မှ စ၍ ရေတပ်ဦးစီးချုပ် သည် '''ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ရေတပ်)''' ('''Vice Chief of Staff (Navy)''') ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;T4&quot;/&gt; ၁၉၈၉ခုနှစ် မေလ ၁၀ရက်နေ့တွင် '''ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)''' ('''Commander-in-Chief (Navy)''') အဖြစ်​ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;DSR89&quot;/&gt;

== တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ စာရင်း ==
{|class=&quot;wikitable&quot;
! စဉ်
! ပြန်တမ်းဝင်အမှတ်
!ဓာတ်ပုံ
! style=&quot;text-align: center&quot; | ရာထူးအဆင့်နှင့်အမည်
! style=&quot;text-align: center&quot; | တာဝန်သက်တမ်း
! style=&quot;text-align: center&quot; | မှတ်ချက်
! ကိုးကား
|-
! colspan=6| ရေတပ်ဦးစီးမှူး&lt;ref name=&quot;T4&quot;/&gt;
|-
| ၁။
| ရေ ၄၀၁၇&lt;ref name=MKZ&gt;{{cite book |last= ကျော်ဇော|first= မောင် |author-link= |date= ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂ |title= အထွေထွေဗဟုသုတ (၂၀၂၂–၂၀၂၃) |url= |location= ရန်ကုန် |publisher= ကြယ်စင်စာပေ|page= ၁၇၃-၁၇၄ |isbn=}}&lt;/ref&gt;
|
| [[ဗိုလ်မှူးကြီး (ရေတပ်)|ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး]] [[ခင်မောင်ဘို]]
| ၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၇ – ''၈ မေ ၁၉၄၈''
| 
| &lt;ref name=&quot;T4&quot;/&gt;
|-
! colspan=6| ရေတပ်ဦးစီးချုပ်&lt;ref name=&quot;T4&quot;/&gt;
|-
| (၁)
| ရေ ၄၀၁၇
|
| [[ဗိုလ်မှူးကြီး (ရေတပ်)|ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး]] [[ခင်မောင်ဘို]]
| ''၈ မေ ၁၉၄၈'' – ၁၃ ဇွန် ၁၉၅၂
| 
| &lt;ref name=DCDSM&gt;{{cite web |author=DSMuseum |date=30 March 2026 |url=https://dsmuseum.gov.mm/navy-commender/ |title=ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)/ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ |website=Defence Services Museum |publisher=တပ်မတော်(ကြည်း၊ရေ၊လေ) သတင်းနည်းပညာဌာန |access-date=၂၂ ဧပြီ ၂၀၂၆}}&lt;/ref&gt;
|-
| ၂။
| ရေ ၁၀၀၁&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| ဗိုလ်မှူးချုပ် သန်းဖေ
| ၁၄ ဇွန် ၁၉၅၂ – ''၂၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၅၅''
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
! colspan=6| ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ရေတပ်)&lt;ref name=&quot;T4&quot;/&gt;
|-
| (၂)
| ရေ ၁၀၀၁&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ် (ရေတပ်)|ဗိုလ်မှူးချုပ်]] သန်းဖေ
| ''၂၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၅၅'' – ၂၁ မေ ၁၉၆၂
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၃။
| ရေ ၁၀၂၅&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| ဗိုလ်မှူးချုပ် သောင်းတင်
| ၃၀ မေ ၁၉၆၂ – ၇ မတ် ၁၉၇၄
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၄။
| ရေ ၃၀၁၁&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| [[ဗိုလ်ချုပ် (ရေတပ်)|ဗိုလ်ချုပ်]] ချစ်လှိုင်
| ၈ မတ် ၁၉၇၄ – ၁၅ အောက်တိုဘာ ၁၉၈၀
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၅။
| ရေ ၃၀၂၁&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| ဗိုလ်ချုပ် မောင်မောင်ဝင်း
| ၁၆ အောက်တိုဘာ ၁၉၈၀ – ၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၆။
| ရေ ၁၀၃၈&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး (ရေတပ်)|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] မောင်မောင်ခင်
| ၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅ – ''၁၀ မေ ၁၉၈၉''
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
! colspan=6| ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)&lt;ref name=&quot;DSR89&quot;/&gt;
|-
| (၆)
| ရေ ၁၀၃၈&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး (ရေတပ်)|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] မောင်မောင်ခင်
| ''၁၀ မေ ၁၉၈၉'' – ၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၇။
| ရေ ၃၁၁၀&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး သန်းညွန့်
| ၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂ – ၁၅ ဇွန် ၁၉၉၅
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၈။
| ရေ ၃၁၄၅&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်အေး
| ၁၆ ဇွန် ၁၉၉၅ – ၁၃ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၉။
| ရေ ၁၀၈၇&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး  ညွန့်သိန်း
| ၂၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ – ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၀၀
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၁၀။
| ရေ ၁၁၀၇&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကြည်မင်း
| ၉ ဩဂုတ် ၂၀၀၀ – ၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၀၄
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၁၁။
| ရေ ၁၁၈၁&lt;ref name=MKZ/&gt;
| [[File:Soe Thein.jpg|80px]]
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[စိုးသိန်း]]
| ၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၀၄ – ၂၀ ဇွန် ၂၀၀၈
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၁၂။
| ရေ ၁၁၉၆&lt;ref name=MKZ/&gt;
| [[File:Nyan Tun World Economic Forum 2013.jpg|80px]]
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး (ရေတပ်)|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ဉာဏ်ထွန်း]]
| ၂၁ ဇွန် ၂၀၀၈ – ၁၅ ဩဂုတ် ၂၀၁၂
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၁၃။
| ရေ ၁၂၈၂&lt;ref name=MKZ/&gt;
| [[File:Vice Admiral Thura Thet Swe on July 29, 2013 (cropped).jpg|80px]]
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သူရ သက်ဆွေ
| ၃၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ – ၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၁၅
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၁၄။
| ရေ ၁၂၈၇&lt;ref name=MKZ/&gt;
| [[File:Admiral Tin Aung San (cropped).jpg|80px]]
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[တင်အောင်စန်း]]
| ၁၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၅ – ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၁၅။
| ရေ ၁၃၇၄&lt;ref name=MKZ/&gt;
| [[File:Commodore Moe Aung (cropped).jpg|80px]]
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မိုးအောင်]]
| ၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ – ၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၁၆။
| ရေ ၃၄၇၄ &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/ppd/sites/default/files/book-pdf/2022-01/Vol-75%2CNo-2.pdf|title=စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့အပ်နှင်းခြင်း၊နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီအမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်(၂/၂၀၂၂)|work=MOI Myanmar|access-date=၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄|date=၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂ }}&lt;/ref&gt; 
|
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဇွဲဝင်းမြင့်]] 
| ၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ – ၁၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၄
| နုတ်ထွက်စာတင်ခိုင်းခံရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/660278|title=ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) နှင့် ဒုစစ်ထောက်ချုပ်တို့  အစားထိုးခန့်|work=DVB|access-date=၁၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|date=၁၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ }}&lt;/ref&gt; 
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၁၇။
|  
|
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထိန်ဝင်း]] &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/short-news/2024/07/13/387025.html|title=ရေတပ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထိန်ဝင်းအား ခန့်အပ်|work=The Irrawaddy|access-date=၁၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|date=၁၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ }}&lt;/ref&gt; 
| ၁၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ - လက်ရှိ
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|}

==ကိုးကား==
{{reflist}}


{{တပ်မတော် (ရေ)}}
{{တပ်မတော်}}


[[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ စစ်ဘက်ရာထူးတာဝန်ခန့်အပ်မှုများ]]
[[ကဏ္ဍ:တပ်မတော် (ရေ)| ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]</text>
      <sha1>lrxb3mypz7tm54rn672lxg1b2b4jspx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027834</id>
      <parentid>1027832</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T08:17:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>နေနီဝန်း</username>
        <id>89694</id>
      </contributor>
      <origin>1027834</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16849" sha1="qjac6fym00uhsptynlm78l5hvwht41g" xml:space="preserve">{{Infobox official post
| body = {{Navy|Myanmar}}
| post = ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်
| insignia = 
| insigniasize = 
| insigniacaption = 
| flag = Commander in Chief (Navy) flag of Myanmar.svg
| flagsize = 180px
| flagcaption = ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)၏ အလံတော်
| flagborder = yes
| department = {{abbr|ကက(ရေ)|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ရေ)}}
| incumbent = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထိန်ဝင်း
| image =
| incumbentsince = 
| member_of = ကာကွယ်ရေးဌာနကောင်စီ
| reports_to = {{flagicon image|Commander in Chief flag of Myanmar.svg}} [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] 
| first =* ဗိုလ်မှူးကြီး ခင်မောင်ဘို {{small|(ရေတပ်ဦးစီးမှူး အဖြစ်)}}
* ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မောင်မောင်ခင် {{small|(ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) အဖြစ်)}}
| deputy =[[စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(ရေ)]]
| residence = စစ်ရုံး၊ နေပြည်တော်
| type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူး၊ အဆင့်၊ အဆောင်အယောင်နှင့် တံဆိပ်များ#စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး တာဝန်ခန့်အပ်မှုများ|စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး]]
| seat = ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ရေ)၊ စစ်ရုံး၊ နေပြည်တော်
| footnotes_title = အဆင့် / တံဆိပ် အဆောင်အယောင်များ
| footnotes = {{ubl
| [[File:16. Myanmar Navy GEN.png|50px]]|ရေတပ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်တံဆိပ်
----
[[File:Myanmar Navy Admiral Flag.svg|border|180px]]|ရေတပ်ဦးစီးချုပ်အသုံးပြုသော ရေတပ်သုံးအဆောင်အယောင် အလံ
}}
| precursor = 
| unofficial_names = ရေချုပ်၊ ရေချုပ်ကြီး
| formation = * ၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၇ {{small|(ရေတပ်ဦးစီးမှူး အဖြစ်)}}
* ၁၀ မေ ၁၉၈၉ {{small|(ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) အဖြစ်)}}
| appointer = [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]
}}

'''ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)''' ({{langx|en|Commander-in-Chief (Navy)}}) သည် [[တပ်မတော် (ရေ)]]၏ ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိများကိုသာ ခန့်အပ်သော အဆင့်အမြင့်ဆုံးရာထူးဖြစ်ပြီး၊ အဆင့် သတ်မှတ်ချက်မှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဖြစ်သည်။ ဤရာထူးခန့်အပ်ခံရသည့် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး အဆင့်ရှိသူ ပြန်တမ်းဝင် ရေတပ်အရာရှိသည် ရာထူးအားလက်ခံရယူပြီး တစ်နှစ်အတွင်း ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခံရသည်။ ကြည်း၊ရေ၊လေ ဗမာ့တပ်မတော်များပေါင်းစည်းပြီးနောက်&lt;ref name=&quot;T4&quot;&gt;တပ်မတော်သမိုင်း စတုတ္ထတွဲ [https://dsmuseum.gov.mm/%e1%80%90%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%99%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8-%e1%80%85%e1%80%90%e1%80%af%e1%80%90%e1%80%b9%e1%80%91%e1%80%90/]&lt;/ref&gt;{{rp|၁၂၈}} ၁၉၅၅ခုနှစ်မှ ၁၉၈၉အထိ တပ်မတော်(ကြည်း)၊ ​တပ်မတော်(ရေ)၊ တပ်မတော်(လေတပ်) တို့ကို သက်ဆိုင်ရာ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တစ်ဦးစီက အုပ်ချုပ်ခဲ့ကာ ၁၉၈၉ခုနှစ်တွင် ထို ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များကို သက်ဆိုင်ရာတပ်များ၏ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များ အဖြစ် တိုးမြှင့်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;DSR89&quot;&gt;၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်နည်းဥပဒေများကို ပြင်ဆင်သည့် နည်းဥပဒေများ[https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=E6A6F9F58B0E52230782D3CEE46FE3FE?lawordSn=4929] The Rules Amending the Defence Services Rules, 1959[https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do?lawordSn=965]&lt;/ref&gt; လက်ရှိကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) ရာထူးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထိန်ဝင်း  ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c51zl7x0q0xo|title=ရေချုပ် အပါအဝင် ဗိုလ်ချုပ်တချို့ အပြောင်းအလဲဖြစ်|work=BBC Burmese|access-date=၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄|date=၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://burma.irrawaddy.com/news/2021/02/04/237628.html&lt;/ref&gt;

== သမိုင်းကြောင်း ==
ဗမာ့ရေတပ်မတော် ၏ အကြီးအကဲမှာ '''ရေတပ်ဦးစီးမှူး''' ('''Commanding Officer, Burma Navy''') ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၄၈ခုနှစ် မေလ ၈ရက်နေ့တွင် စစ်ရုံးဖွဲ့စည်းပြီးသောအခါ '''ရေတပ်ဦးစီးချုပ်''' ('''Chief of Naval Staff''') ဟုပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;T4&quot;/&gt;

ဗမာ့တပ်မတော်၊{{efn|ကြည်းတပ်ကို &quot;ကြည်း&quot;ထည့်မခေါ်ဘဲ &quot;ဗမာ့တပ်မတော်&quot;ဟုသာခေါ်ခဲ့သည်။}} ဗမာ့ရေတပ်မတော်နှင့် မြန်မာ့လေတပ်မတော်{{efn|&quot;Burma&quot;ကို မြန်မာဘာသာပြန်ရာတွင် ကြည်းတပ်နှင့်ရေတပ်က &quot;ဗမာ့&quot;ဟုသုံးစွဲခဲ့သော်လည်း လေတပ်က &quot;မြန်မာ့&quot;ဟုသုံးစွဲခဲ့သည်။}} တို့ကို တစ်ခုတည်းသောတပ်မတော်အဖြစ်ပေါင်းစည်းသောအခါ ၁၉၅၅ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၈ရက်နေ့မှ စ၍ ရေတပ်ဦးစီးချုပ် သည် '''ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ရေတပ်)''' ('''Vice Chief of Staff (Navy)''') ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;T4&quot;/&gt; ၁၉၈၉ခုနှစ် မေလ ၁၀ရက်နေ့တွင် '''ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)''' ('''Commander-in-Chief (Navy)''') အဖြစ်​ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;DSR89&quot;/&gt;

== တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ စာရင်း ==
{|class=&quot;wikitable&quot;
! စဉ်
! ပြန်တမ်းဝင်အမှတ်
!ဓာတ်ပုံ
! style=&quot;text-align: center&quot; | ရာထူးအဆင့်နှင့်အမည်
! style=&quot;text-align: center&quot; | တာဝန်သက်တမ်း
! style=&quot;text-align: center&quot; | မှတ်ချက်
! ကိုးကား
|-
! colspan=6| ရေတပ်ဦးစီးမှူး&lt;ref name=&quot;T4&quot;/&gt;
|-
| ၁။
| ရေ ၄၀၁၇&lt;ref name=MKZ&gt;{{cite book |last= ကျော်ဇော|first= မောင် |author-link= |date= ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂ |title= အထွေထွေဗဟုသုတ (၂၀၂၂–၂၀၂၃) |url= |location= ရန်ကုန် |publisher= ကြယ်စင်စာပေ|page= ၁၇၃-၁၇၄ |isbn=}}&lt;/ref&gt;
|
| [[ဗိုလ်မှူးကြီး (ရေတပ်)|ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး]] [[ခင်မောင်ဘို]]
| ၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၇ – ''၈ မေ ၁၉၄၈''
| 
| &lt;ref name=&quot;T4&quot;/&gt;
|-
! colspan=6| ရေတပ်ဦးစီးချုပ်&lt;ref name=&quot;T4&quot;/&gt;
|-
| (၁)
| ရေ ၄၀၁၇
|
| [[ဗိုလ်မှူးကြီး (ရေတပ်)|ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး]] [[ခင်မောင်ဘို]]
| ''၈ မေ ၁၉၄၈'' – ၁၃ ဇွန် ၁၉၅၂
| 
| &lt;ref name=DCDSM&gt;{{cite web |author=DSMuseum |date=30 March 2026 |url=https://dsmuseum.gov.mm/navy-commender/ |title=ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)/ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ |website=Defence Services Museum |publisher=တပ်မတော်(ကြည်း၊ရေ၊လေ) သတင်းနည်းပညာဌာန |access-date=၂၂ ဧပြီ ၂၀၂၆}}&lt;/ref&gt;
|-
| ၂။
| ရေ ၁၀၀၁&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| ဗိုလ်မှူးချုပ် သန်းဖေ
| ၁၄ ဇွန် ၁၉၅၂ – ''၂၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၅၅''
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
! colspan=6| ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ရေတပ်)&lt;ref name=&quot;T4&quot;/&gt;
|-
| (၂)
| ရေ ၁၀၀၁&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ် (ရေတပ်)|ဗိုလ်မှူးချုပ်]] သန်းဖေ
| ''၂၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၅၅'' – ၂၁ မေ ၁၉၆၂
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၃။
| ရေ ၁၀၂၅&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| ဗိုလ်မှူးချုပ် သောင်းတင်
| ၃၀ မေ ၁၉၆၂ – ၇ မတ် ၁၉၇၄
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၄။
| ရေ ၃၀၁၁&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| [[ဗိုလ်ချုပ် (ရေတပ်)|ဗိုလ်ချုပ်]] ချစ်လှိုင်
| ၈ မတ် ၁၉၇၄ – ၁၅ အောက်တိုဘာ ၁၉၈၀
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၅။
| ရေ ၃၀၂၁&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| ဗိုလ်ချုပ် မောင်မောင်ဝင်း
| ၁၆ အောက်တိုဘာ ၁၉၈၀ – ၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၆။
| ရေ ၁၀၃၈&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး (ရေတပ်)|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] မောင်မောင်ခင်
| ၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅ – ''၁၀ မေ ၁၉၈၉''
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
! colspan=6| ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)&lt;ref name=&quot;DSR89&quot;/&gt;
|-
| (၆)
| ရေ ၁၀၃၈&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး (ရေတပ်)|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] မောင်မောင်ခင်
| ''၁၀ မေ ၁၉၈၉'' – ၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၇။
| ရေ ၃၁၁၀&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး သန်းညွန့်
| ၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂ – ၁၅ ဇွန် ၁၉၉၅
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၈။
| ရေ ၃၁၄၅&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်အေး
| ၁၆ ဇွန် ၁၉၉၅ – ၁၃ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၉။
| ရေ ၁၀၈၇&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး  ညွန့်သိန်း
| ၂၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ – ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၀၀
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၁၀။
| ရေ ၁၁၀၇&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကြည်မင်း
| ၉ ဩဂုတ် ၂၀၀၀ – ၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၀၄
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၁၁။
| ရေ ၁၁၈၁&lt;ref name=MKZ/&gt;
| [[File:Soe Thein.jpg|80px]]
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[စိုးသိန်း]]
| ၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၀၄ – ၂၀ ဇွန် ၂၀၀၈
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၁၂။
| ရေ ၁၁၉၆&lt;ref name=MKZ/&gt;
| [[File:Nyan Tun World Economic Forum 2013.jpg|80px]]
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး (ရေတပ်)|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ဉာဏ်ထွန်း]]
| ၂၁ ဇွန် ၂၀၀၈ – ၁၅ ဩဂုတ် ၂၀၁၂
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၁၃။
| ရေ ၁၂၈၂&lt;ref name=MKZ/&gt;
| [[File:Vice Admiral Thura Thet Swe on July 29, 2013 (cropped).jpg|80px]]
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သူရ သက်ဆွေ
| ၃၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ – ၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၁၅
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၁၄။
| ရေ ၁၂၈၇&lt;ref name=MKZ/&gt;
| [[File:Admiral Tin Aung San (cropped).jpg|80px]]
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[တင်အောင်စန်း]]
| ၁၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၅ – ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၁၅။
| ရေ ၁၃၇၄&lt;ref name=MKZ/&gt;
| [[File:Commodore Moe Aung (cropped).jpg|80px]]
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မိုးအောင်]]
| ၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ – ၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၁၆။
| ရေ ၃၄၇၄ &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/ppd/sites/default/files/book-pdf/2022-01/Vol-75%2CNo-2.pdf|title=စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့အပ်နှင်းခြင်း၊နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီအမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်(၂/၂၀၂၂)|work=MOI Myanmar|access-date=၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄|date=၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂ }}&lt;/ref&gt; 
|
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဇွဲဝင်းမြင့်]] 
| ၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ – ၁၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၄
| နုတ်ထွက်စာတင်ခိုင်းခံရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/660278|title=ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) နှင့် ဒုစစ်ထောက်ချုပ်တို့  အစားထိုးခန့်|work=DVB|access-date=၁၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|date=၁၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ }}&lt;/ref&gt; 
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၁၇။
|  
|
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထိန်ဝင်း]] &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/short-news/2024/07/13/387025.html|title=ရေတပ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထိန်ဝင်းအား ခန့်အပ်|work=The Irrawaddy|access-date=၁၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|date=၁၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ }}&lt;/ref&gt; 
| ၁၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ - လက်ရှိ
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|}

==ကိုးကား==
{{reflist}}


{{တပ်မတော် (ရေ)}}
{{တပ်မတော်}}


[[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ စစ်ဘက်ရာထူးတာဝန်ခန့်အပ်မှုများ]]
[[ကဏ္ဍ:တပ်မတော် (ရေ)| ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]</text>
      <sha1>qjac6fym00uhsptynlm78l5hvwht41g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027836</id>
      <parentid>1027834</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T08:19:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>နေနီဝန်း</username>
        <id>89694</id>
      </contributor>
      <comment>အပိုဒ်ခွဲ</comment>
      <origin>1027836</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16851" sha1="fucnf2jcwmn3jhvxmrgou1jxbtyxjz5" xml:space="preserve">{{Infobox official post
| body = {{Navy|Myanmar}}
| post = ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်
| insignia = 
| insigniasize = 
| insigniacaption = 
| flag = Commander in Chief (Navy) flag of Myanmar.svg
| flagsize = 180px
| flagcaption = ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)၏ အလံတော်
| flagborder = yes
| department = {{abbr|ကက(ရေ)|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ရေ)}}
| incumbent = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထိန်ဝင်း
| image =
| incumbentsince = 
| member_of = ကာကွယ်ရေးဌာနကောင်စီ
| reports_to = {{flagicon image|Commander in Chief flag of Myanmar.svg}} [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] 
| first =* ဗိုလ်မှူးကြီး ခင်မောင်ဘို {{small|(ရေတပ်ဦးစီးမှူး အဖြစ်)}}
* ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မောင်မောင်ခင် {{small|(ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) အဖြစ်)}}
| deputy =[[စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(ရေ)]]
| residence = စစ်ရုံး၊ နေပြည်တော်
| type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူး၊ အဆင့်၊ အဆောင်အယောင်နှင့် တံဆိပ်များ#စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး တာဝန်ခန့်အပ်မှုများ|စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး]]
| seat = ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ရေ)၊ စစ်ရုံး၊ နေပြည်တော်
| footnotes_title = အဆင့် / တံဆိပ် အဆောင်အယောင်များ
| footnotes = {{ubl
| [[File:16. Myanmar Navy GEN.png|50px]]|ရေတပ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်တံဆိပ်
----
[[File:Myanmar Navy Admiral Flag.svg|border|180px]]|ရေတပ်ဦးစီးချုပ်အသုံးပြုသော ရေတပ်သုံးအဆောင်အယောင် အလံ
}}
| precursor = 
| unofficial_names = ရေချုပ်၊ ရေချုပ်ကြီး
| formation = * ၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၇ {{small|(ရေတပ်ဦးစီးမှူး အဖြစ်)}}
* ၁၀ မေ ၁၉၈၉ {{small|(ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) အဖြစ်)}}
| appointer = [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]
}}

'''ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)''' ({{langx|en|Commander-in-Chief (Navy)}}) သည် [[တပ်မတော် (ရေ)]]၏ ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိများကိုသာ ခန့်အပ်သော အဆင့်အမြင့်ဆုံးရာထူးဖြစ်ပြီး၊ အဆင့် သတ်မှတ်ချက်မှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဖြစ်သည်။ ဤရာထူးခန့်အပ်ခံရသည့် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး အဆင့်ရှိသူ ပြန်တမ်းဝင် ရေတပ်အရာရှိသည် ရာထူးအားလက်ခံရယူပြီး တစ်နှစ်အတွင်း ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခံရသည်။ 

ကြည်း၊ရေ၊လေ ဗမာ့တပ်မတော်များပေါင်းစည်းပြီးနောက်&lt;ref name=&quot;T4&quot;&gt;တပ်မတော်သမိုင်း စတုတ္ထတွဲ [https://dsmuseum.gov.mm/%e1%80%90%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%99%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8-%e1%80%85%e1%80%90%e1%80%af%e1%80%90%e1%80%b9%e1%80%91%e1%80%90/]&lt;/ref&gt;{{rp|၁၂၈}} ၁၉၅၅ခုနှစ်မှ ၁၉၈၉အထိ တပ်မတော်(ကြည်း)၊ ​တပ်မတော်(ရေ)၊ တပ်မတော်(လေတပ်) တို့ကို သက်ဆိုင်ရာ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တစ်ဦးစီက အုပ်ချုပ်ခဲ့ကာ ၁၉၈၉ခုနှစ်တွင် ထို ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များကို သက်ဆိုင်ရာတပ်များ၏ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များ အဖြစ် တိုးမြှင့်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;DSR89&quot;&gt;၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်နည်းဥပဒေများကို ပြင်ဆင်သည့် နည်းဥပဒေများ[https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=E6A6F9F58B0E52230782D3CEE46FE3FE?lawordSn=4929] The Rules Amending the Defence Services Rules, 1959[https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do?lawordSn=965]&lt;/ref&gt; လက်ရှိကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) ရာထူးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထိန်ဝင်း  ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c51zl7x0q0xo|title=ရေချုပ် အပါအဝင် ဗိုလ်ချုပ်တချို့ အပြောင်းအလဲဖြစ်|work=BBC Burmese|access-date=၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄|date=၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://burma.irrawaddy.com/news/2021/02/04/237628.html&lt;/ref&gt;

== သမိုင်းကြောင်း ==
ဗမာ့ရေတပ်မတော် ၏ အကြီးအကဲမှာ '''ရေတပ်ဦးစီးမှူး''' ('''Commanding Officer, Burma Navy''') ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၄၈ခုနှစ် မေလ ၈ရက်နေ့တွင် စစ်ရုံးဖွဲ့စည်းပြီးသောအခါ '''ရေတပ်ဦးစီးချုပ်''' ('''Chief of Naval Staff''') ဟုပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;T4&quot;/&gt;

ဗမာ့တပ်မတော်၊{{efn|ကြည်းတပ်ကို &quot;ကြည်း&quot;ထည့်မခေါ်ဘဲ &quot;ဗမာ့တပ်မတော်&quot;ဟုသာခေါ်ခဲ့သည်။}} ဗမာ့ရေတပ်မတော်နှင့် မြန်မာ့လေတပ်မတော်{{efn|&quot;Burma&quot;ကို မြန်မာဘာသာပြန်ရာတွင် ကြည်းတပ်နှင့်ရေတပ်က &quot;ဗမာ့&quot;ဟုသုံးစွဲခဲ့သော်လည်း လေတပ်က &quot;မြန်မာ့&quot;ဟုသုံးစွဲခဲ့သည်။}} တို့ကို တစ်ခုတည်းသောတပ်မတော်အဖြစ်ပေါင်းစည်းသောအခါ ၁၉၅၅ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၈ရက်နေ့မှ စ၍ ရေတပ်ဦးစီးချုပ် သည် '''ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ရေတပ်)''' ('''Vice Chief of Staff (Navy)''') ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;T4&quot;/&gt; ၁၉၈၉ခုနှစ် မေလ ၁၀ရက်နေ့တွင် '''ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)''' ('''Commander-in-Chief (Navy)''') အဖြစ်​ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;DSR89&quot;/&gt;

== တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ စာရင်း ==
{|class=&quot;wikitable&quot;
! စဉ်
! ပြန်တမ်းဝင်အမှတ်
!ဓာတ်ပုံ
! style=&quot;text-align: center&quot; | ရာထူးအဆင့်နှင့်အမည်
! style=&quot;text-align: center&quot; | တာဝန်သက်တမ်း
! style=&quot;text-align: center&quot; | မှတ်ချက်
! ကိုးကား
|-
! colspan=6| ရေတပ်ဦးစီးမှူး&lt;ref name=&quot;T4&quot;/&gt;
|-
| ၁။
| ရေ ၄၀၁၇&lt;ref name=MKZ&gt;{{cite book |last= ကျော်ဇော|first= မောင် |author-link= |date= ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂ |title= အထွေထွေဗဟုသုတ (၂၀၂၂–၂၀၂၃) |url= |location= ရန်ကုန် |publisher= ကြယ်စင်စာပေ|page= ၁၇၃-၁၇၄ |isbn=}}&lt;/ref&gt;
|
| [[ဗိုလ်မှူးကြီး (ရေတပ်)|ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး]] [[ခင်မောင်ဘို]]
| ၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၇ – ''၈ မေ ၁၉၄၈''
| 
| &lt;ref name=&quot;T4&quot;/&gt;
|-
! colspan=6| ရေတပ်ဦးစီးချုပ်&lt;ref name=&quot;T4&quot;/&gt;
|-
| (၁)
| ရေ ၄၀၁၇
|
| [[ဗိုလ်မှူးကြီး (ရေတပ်)|ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး]] [[ခင်မောင်ဘို]]
| ''၈ မေ ၁၉၄၈'' – ၁၃ ဇွန် ၁၉၅၂
| 
| &lt;ref name=DCDSM&gt;{{cite web |author=DSMuseum |date=30 March 2026 |url=https://dsmuseum.gov.mm/navy-commender/ |title=ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)/ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ |website=Defence Services Museum |publisher=တပ်မတော်(ကြည်း၊ရေ၊လေ) သတင်းနည်းပညာဌာန |access-date=၂၂ ဧပြီ ၂၀၂၆}}&lt;/ref&gt;
|-
| ၂။
| ရေ ၁၀၀၁&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| ဗိုလ်မှူးချုပ် သန်းဖေ
| ၁၄ ဇွန် ၁၉၅၂ – ''၂၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၅၅''
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
! colspan=6| ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ရေတပ်)&lt;ref name=&quot;T4&quot;/&gt;
|-
| (၂)
| ရေ ၁၀၀၁&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ် (ရေတပ်)|ဗိုလ်မှူးချုပ်]] သန်းဖေ
| ''၂၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၅၅'' – ၂၁ မေ ၁၉၆၂
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၃။
| ရေ ၁၀၂၅&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| ဗိုလ်မှူးချုပ် သောင်းတင်
| ၃၀ မေ ၁၉၆၂ – ၇ မတ် ၁၉၇၄
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၄။
| ရေ ၃၀၁၁&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| [[ဗိုလ်ချုပ် (ရေတပ်)|ဗိုလ်ချုပ်]] ချစ်လှိုင်
| ၈ မတ် ၁၉၇၄ – ၁၅ အောက်တိုဘာ ၁၉၈၀
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၅။
| ရေ ၃၀၂၁&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| ဗိုလ်ချုပ် မောင်မောင်ဝင်း
| ၁၆ အောက်တိုဘာ ၁၉၈၀ – ၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၆။
| ရေ ၁၀၃၈&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး (ရေတပ်)|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] မောင်မောင်ခင်
| ၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅ – ''၁၀ မေ ၁၉၈၉''
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
! colspan=6| ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)&lt;ref name=&quot;DSR89&quot;/&gt;
|-
| (၆)
| ရေ ၁၀၃၈&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး (ရေတပ်)|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] မောင်မောင်ခင်
| ''၁၀ မေ ၁၉၈၉'' – ၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၇။
| ရေ ၃၁၁၀&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး သန်းညွန့်
| ၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂ – ၁၅ ဇွန် ၁၉၉၅
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၈။
| ရေ ၃၁၄၅&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်အေး
| ၁၆ ဇွန် ၁၉၉၅ – ၁၃ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၉။
| ရေ ၁၀၈၇&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး  ညွန့်သိန်း
| ၂၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ – ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၀၀
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၁၀။
| ရေ ၁၁၀၇&lt;ref name=MKZ/&gt;
|
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကြည်မင်း
| ၉ ဩဂုတ် ၂၀၀၀ – ၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၀၄
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၁၁။
| ရေ ၁၁၈၁&lt;ref name=MKZ/&gt;
| [[File:Soe Thein.jpg|80px]]
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[စိုးသိန်း]]
| ၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၀၄ – ၂၀ ဇွန် ၂၀၀၈
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၁၂။
| ရေ ၁၁၉၆&lt;ref name=MKZ/&gt;
| [[File:Nyan Tun World Economic Forum 2013.jpg|80px]]
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး (ရေတပ်)|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ဉာဏ်ထွန်း]]
| ၂၁ ဇွန် ၂၀၀၈ – ၁၅ ဩဂုတ် ၂၀၁၂
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၁၃။
| ရေ ၁၂၈၂&lt;ref name=MKZ/&gt;
| [[File:Vice Admiral Thura Thet Swe on July 29, 2013 (cropped).jpg|80px]]
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သူရ သက်ဆွေ
| ၃၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ – ၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၁၅
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၁၄။
| ရေ ၁၂၈၇&lt;ref name=MKZ/&gt;
| [[File:Admiral Tin Aung San (cropped).jpg|80px]]
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[တင်အောင်စန်း]]
| ၁၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၅ – ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၁၅။
| ရေ ၁၃၇၄&lt;ref name=MKZ/&gt;
| [[File:Commodore Moe Aung (cropped).jpg|80px]]
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မိုးအောင်]]
| ၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ – ၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|-
| ၁၆။
| ရေ ၃၄၇၄ &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/ppd/sites/default/files/book-pdf/2022-01/Vol-75%2CNo-2.pdf|title=စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့အပ်နှင်းခြင်း၊နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီအမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်(၂/၂၀၂၂)|work=MOI Myanmar|access-date=၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄|date=၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂ }}&lt;/ref&gt; 
|
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဇွဲဝင်းမြင့်]] 
| ၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ – ၁၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၄
| နုတ်ထွက်စာတင်ခိုင်းခံရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/660278|title=ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) နှင့် ဒုစစ်ထောက်ချုပ်တို့  အစားထိုးခန့်|work=DVB|access-date=၁၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|date=၁၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ }}&lt;/ref&gt; 
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၁၇။
|  
|
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထိန်ဝင်း]] &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/short-news/2024/07/13/387025.html|title=ရေတပ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထိန်ဝင်းအား ခန့်အပ်|work=The Irrawaddy|access-date=၁၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|date=၁၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ }}&lt;/ref&gt; 
| ၁၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ - လက်ရှိ
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt; 
|}

==ကိုးကား==
{{reflist}}


{{တပ်မတော် (ရေ)}}
{{တပ်မတော်}}


[[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ စစ်ဘက်ရာထူးတာဝန်ခန့်အပ်မှုများ]]
[[ကဏ္ဍ:တပ်မတော် (ရေ)| ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]</text>
      <sha1>fucnf2jcwmn3jhvxmrgou1jxbtyxjz5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကိုးကန့်လူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8236</id>
    <revision>
      <id>1027713</id>
      <parentid>957465</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T13:08:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chenzeyan29</username>
        <id>141880</id>
      </contributor>
      <comment>/* ကိုးကန့်ဒေသ */</comment>
      <origin>1027713</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19866" sha1="hkxljdn3hr907u1x7p6rn0d71girq1a" xml:space="preserve">'''ကိုးကန့်လူမျိုး''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်]]၏ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြု တိုင်းရင်းသားလူမျိုး ၁၃၅မျိုး တွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်ပြီး [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်အုပ်စု]]ဝင်တိုင်းရင်းသားများတွင်ပါဝင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင်တည်ရှိသော ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင်အဓိကနေထိုင်ပြီး ထိုဒေသကို  တရားဝင်အားဖြင့် ‘ရှမ်းပြည်နယ် အထူးဒေသ ၁’ ဟု ခေါ်ကာ ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ [[လောက်ကိုင်မြို့]] ဖြစ်သည်။ ကိုးကန့်ဒေသတွင် နေထိုင်သည့် လူဦးရေ ၁.၆ သိန်းကျော်ရှိပြီး ကိုးကန့်လူမျိုး အများစုဖြစ်သည်။ 

{{Infobox ethnic group
| group = ကိုးကန့်
| native_name = 果敢 
| image = 
| caption =
| population = ~၁၅၀,၀၀၀ – ၂၀၀,၀၀၀
| popplace = {{flag|Myanmar}} ([[ရှမ်းပြည်နယ်]], [[ကိုးကန့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]])
| langs = [[တရုတ်ဘာသာ]], [[မြန်မာဘာသာ]]
| religions = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]], [[တာအိုဘာသာ]]
| related = [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး]], [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်လူမျိုးများ]]
}}

ကိုးကန့် ဟူသောအခေါ်အဝေါ်မှာ ၁၉ ရာစုနှစ်ဦးပိုင်းတွင် ကိုးကန့်လူမျိုးများ၏ ရှင့်တာဟု အကြီးအကဲက ၎င်းတို့၏ နေရာမြေကို ကိုးကန့်ဟု ကင်ပွန်းတပ် ပေးခဲ့ချိန်မှ စတင်ခဲ့သည်။ ယင်းဒေသအား ၁၈၄၀ ခုနှစ်တွင် မန်ချူး ချင်မင်းဆက်မှ ကိုးကန့်ခရိုင်အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။  နောက်ကာလများတွင် မြန်မာဘုရင်မှ နယ်မြေများ တိုးချဲ့သိမ်းယူတိုက်ခိုက်ရာမှ စတင်၍ မြန်မာ့ပိုင်နက်နယ်မြေထဲသို့ ပါဝင်လာခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်လက်အောက်သို့ ကိုလိုနီအဖြစ် မြန်မာနှင့်တရုတ်တို့ ကျရောက်စဉ်က ကိုးကန့်နယ်မြေမှာ မြန်မာဘုရင်၏ လက်အောက်ခံနယ်မြေဖြစ်နေသဖြင့် လွတ်လပ်ရေးရလာသောအခါ တရားဝင်မြန်မာပိုင်နက်နယ်မြေဖြစ်လာခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;另有一方記載，鎮康州土司至改土歸流之前，還是將怒江以東全視為自己的領土&lt;/ref&gt;。
&lt;!--	
==သမိုင်း==
ကိုးကန့်ဒေသသည် မူလက 
果敢曾為中國西南邊境少數民族的地域，明朝末年大量漢族隨桂王湧入雲南省。18世紀，一支漢人移民後裔成為科干山的地方勢力，後受封世襲治理果敢，向中國效忠。19世紀末，果敢被劃入[[英屬印度]]，成為緬甸境內以'''[[華人]]'''為主體的[[土司]]縣。[[1959年]]緬甸廢除土司制度之後，果敢陷入了長期的動亂，直至[[1989年]]停戰方趨於穩定，成為今日的撣邦第一特區。

===清朝以前===
果敢地區在歷史上多屬於地方土司管理的地區，未成為中央集權國家所能有效控制的邊境地區；崎嶇複雜的地形決定了其多樣化的民族組成。

該地曾為哀牢[[百濮]]的地域，後哀牢內附[[東漢]]，該地屬於東漢[[永昌郡]]西南邊陲。[[三國時代]]蜀漢[[諸葛亮]]在平南時在[[諸葛炮樓山]]留下了遺蹟。在白族[[大理國]]時期，劃屬永昌府孟纏甸範圍。[[元代]]，分屬雲南省鎮康路、孟定路孟纏甸的一部份。[[明代]]，則屬[[鎮康州|鎮康土州]]以及[[孟定府|孟定土府]]的疆域。&lt;ref&gt;參考中國地圖出版社出版的中國歷史地圖集，ISBN 7-980013-01-8/K‧01&lt;/ref&gt;17世紀[[南明|南明政權]]向西南方敗退，大規模的漢人隨著桂王永曆明軍遷徙雲南。

===楊氏土司世襲統治===
18世紀，[[鎮康州]]以及[[木邦]]的交界處出現了楊姓漢人勢力，[[楊獻才]]與繼任者[[楊維興]]以興達戶為基礎，對外擴張。至[[1840年]]，第四代領導者[[楊國華]]被清朝冊封為世襲果敢縣令。&lt;ref name=&quot;Yang family&quot;&gt;參考土司後裔所撰寫的《楊家》&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;lincang.gov.cn&quot;&gt;參考臨滄市政府公眾信息網，臨滄大事紀(清朝部份)，[http://www.lincang.gov.cn/Zzlc/Lswh/200603/16202.html]&lt;br&gt;''道光二十年（1840），雲貴總督奏准，將被木邦所侵蝕的[[鎮康州]]上、中、下六戶地，冊封為楊姓土司世襲果敢縣。''&lt;br&gt;''光緒二十三年（1897），英國政府迫使清政府在《中英續議滇緬條約附款》中，將果敢劃歸英國。'' &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;參考《世界民族》2005年第5期，王士錄{{〈}}緬甸的果敢族：族稱、來歷、狀況及跨國互動{{〉}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''中國西南邊疆変遷史''，第283頁，雲南教育出版社, 1987[http://books.google.com.tw/books?id=5zlUAAAAMAAJ&amp;q=%E6%9E%9C%E6%95%A2%E7%B8%A3&amp;dq=%E6%9E%9C%E6%95%A2%E7%B8%A3&amp;lr=&amp;ei=Y375SNu0CYPWtgPl6uzoDA&amp;pgis=1]&lt;/ref&gt;

1897年《中英續議緬甸條約》果敢被劃入英屬印度的範圍，&lt;ref&gt;參考中國華文教育網刊載資料，http://www.hwjyw.com/trainings/invite_in/teaching_stories/200804/t20080425_16030.shtml&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Yang family&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;lincang.gov.cn&quot;/&gt;成為木邦大土司轄下的小土司邦。

二戰之後，果敢與鄰近的土司邦一同自英國獨立，組成[[緬甸聯邦]]。此後果敢獲得大土司的地位，不再從屬於木邦。楊姓土司的世襲統治權至1959年結束，歷時兩百餘年的果敢土司至此交權予地方議會。&lt;ref&gt;參考http://www.4dw.net/royalark/Burma/kokang2.htm&lt;/ref&gt;

===後土司及緬共執政時期===
土司政權結束之後，土司家族的影響仍在。數年後，土司家族成員[[楊振聲]]起兵反抗緬甸政府。戰爭使果敢元氣大傷，從原有的反軍人政府戰爭，逐漸演變為果敢內戰。

1968年至1989年，以彭家聲為首的果敢民族武裝加入緬甸共產黨，在中國共產黨的支援下，控制了果敢的大部分領土。

===撣邦第一特區===
1989年，彭家聲治下的果敢脫離緬共，與緬甸政府停戰，成立特區政府。特區保有有限的軍力，獨立的內政、軍事、財政等權力。中央政府派駐少量的公共服務人員至果敢&lt;ref name=&quot;緬共&quot;&gt;參考從革命者到毒販——7、緬甸共產黨的最後歲月，http://sinoliberal.blog.sohu.com/530287.html&lt;/ref&gt;。2003年全面停種[[罌粟]]。

2009年發生「[[果敢88事件|8.8事件]]」，原特區政席彭家聲去職，由原副主席[[白所成]]擔任果敢地区临时管理委员会主席。&lt;ref&gt;鳳凰衛視，独家专访：果敢临时领导人白所成否认叛变，http://news.ifeng.com/world/special/miandiandongdang/news/200909/0904_7925_1335651.shtml&lt;/ref&gt;

==地理與人口==
[[file:Maps_of_Kokang.png|thumb|300px|果敢的輪廓猶如朝鮮半島&lt;ref&gt;蔡山所著的《果敢》中如此形容&lt;/ref&gt;]]

===疆域===
1989年彭家聲脫離緬甸共產黨之際，一同脫離緬共的軍區包含果敢、貴概及勐固，均屬於撣邦第一特區管理。1990年代特區政權易手，江西地區遂脫離第一特區，特區僅領有薩爾溫江東岸的果敢。

果敢面積2060平方公里，四面以高山或河流為界，境內遍佈高山深壑，全境海拔在450至2400米之間，山與山之間的壩子海拔約1100米。主要精華區位中部的[[麻栗壩]]山間盆地。疆域西抵[[薩爾溫江]]，南以南定河與[[佤邦]]（撣邦第二特區）相對，東與中國雲南省[[鎮康縣]]為鄰，少部份與[[耿馬傣族佤族自治縣]]接壤，北面是[[龍陵縣]]、[[潞西市]]。&lt;ref&gt;[http://kokang.net/html/guogangaikuang/2008/1215/13.html]緬甸撣邦第一特區（果敢）政區圖&lt;/ref&gt;

===行政區劃===
{{主|果敢行政區劃}}
撣邦第一特區劃分為一市一縣，縣下設區，區下設鄉：
*老街市，特區政府位於老街的西北部的平掌
*果敢縣，縣治老街市
**紅星區，區治慕泰街
**興旺區，區治新平街
**東山區，區治石園子街
**西山區，區治大水塘街
**清水河區，區治清水河

===民族、人口===
果敢是一個多民族地區，共有漢族、[[撣族]]、[[崩龍族]]、[[苗族]]、[[佤族]]、[[傈僳族]]、[[克欽族]]共7個民族，通用漢語。在常駐人口中，漢族佔87%，大多數的果敢人是中國移民的後代。

截至2009年，果敢常住人口14萬人，暫住人口3萬人，華僑多集中在市街，緬族則多為中央政府派駐的公共事業職員。

==စီးပွားရေး==
果敢在經濟上屬相對落後的地區，自英國殖民於緬甸以來，以種植罌粟為主，以出產優質大煙聞名於世。在20世紀初土司治理的時期，曾有一段繁榮的歷史，罌粟也逐漸成為果敢唯一的經濟來源。

由於長年戰亂，原有的經濟建設、政治體制、社會基礎皆遭受極大的破壞，使基礎建設被破壞以後未獲重建且停滯不前，直到停戰以後才穩定發展。但[[2003年]]果敢停止生產罌粟，切斷了當地的經濟來源，且替代種植的情況並不理想，經濟遭受嚴重衝擊。另一方面，果敢的產業朝向博彩業發展，主要對中國招攬遊客，有小澳門之稱，但近年財政收入因中國政府對境外賭博旅遊有所限制而隨之銳減。

由於緬甸政府對果敢實施經濟封鎖，果敢的經濟嚴重依賴中國雲南，積極從中國引進資金、技術及人才。電力方面由[[中国南方电网公司]]通過35千伏南果東線提供&lt;ref&gt;[http://www.in-en.com/power/html/power-1026102635450645.html 南方電網做好與緬甸果敢相鄰區域特殊時期保供電工作]&lt;/ref&gt;。通信方面中國電信和中國移動在附近建有基站，使用中國臨滄地區區號，網際網路也經由中國對外聯繫。
--&gt;

== ယဉ်ကျေးမှု ==
ကိုးကန့်လူမျိုး အများစုမှာ တရုတ်နွယ်ဖွားများ ဖြစ်ကြသည်။ တရုတ်ရိုးရာ ဓလေ့ထုံးစံများကို ဆက်လက် ထိန်းသိမ်း ထားလျက် ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ကိုးကန့်တို့၏ ရိုးရာဓလေ့များမှာ အနီးဝန်းကျင်ရှိ ယူနန်တရုတ်များ၏ ရိုးရာဓလေ့နှင့် ဆင်တူသည်။ ကိုးကန့်လူမျိုး အများစုမှာ တာအိုဘာသာနှင့် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို ယုံကြည်ကိုးကွယ်ကြသူများ ဖြစ်ကြသည်။ ဘာသာရေး အချက်အချာမှာ လောက်ကိုင်မြို့ရှိ ကိုးကန့်ဘုံကျောင်း ဖြစ်သည်။

==ကိုးကန့်ဒေသ==
=== ပညာရေး ===
ကိုးကန့်တို့၏ ပညာရေးစနစ်မှာ ဖွံ့ဖြိုးဆဲ အဆင့်တွင်သာ ရှိသေးသည်။ အခြေခံ ပညာရေးမှာ အပစ်အခတ် ရပ်ဆဲပြီးနောက်မှ ပြန်လည် ထူထောင်ခဲ့သည်။ မူလတန်းနှင့် အလယ်တန်းကျောင်း ၁၀ ကျော် ရှိပြီး ကျောင်းများတွင် ကိုးကန့်ဘာသာ (တရုတ်ဘာသာ) ဖြင့် သင်ကြားပို့ချသည်။ အပတ်စဉ် မြန်မာစာ သင်ကြားချိန် ၃ နာရီမှ ၄ နာရီအထိ ရှိပြီး မြန်မာစာ သင်ကြားပို့ချသည့် ဆရာ၊ ဆရာမများကို မြန်မာနိုင်ငံ ဗဟိုအစိုးရမှ ခန့်အပ်သည်။ &lt;ref&gt;參考走進「北金三角」重鎮———果敢，http://www.kakabook.net/research/35/7635-8145.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201208214931/http://www.kakabook.net/research/35/7635-8145.html |date=8 December 2020 }}&lt;/ref&gt; ဒေသတွင်း၌ အဆင့်မြင့် ပညာရေး ပို့ချသည့် ကျောင်းများ မရှိပေ။ မြန်မာနိုင်ငံ အခြားဒေသသို့ သွားရောက် ပညာသင်သူမှာ အနည်းစုသာဖြစ်သည်။

== လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ==
ကိုးကန့်ဒေသသည် တောင်တန်းဒေသဖြစ်သည့်အတွက် ကိုးကန့်တို့သည် ကုန်ပစ္စည်းများ သယ်ပို့ရာတွင် မြင်းနှင့် လားများကို အဓိက အားကိုးကြသည်။ ကတ္တရာလမ်း အခြေအနေမှာ မကောင်းမွန်လှပေ။ မိုးများသည့် ရာသီဆိုလျှင် ယာဉ်များ ဖြတ်သန်းသွားလာရန် အခက်အခဲရှိသည်။ အများသုံး သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစနစ် မဖွံ့ဖြိုးပေ။ ကိုးကန့်ဒေသအတွင်း လောက်ကိုင်မြို့သည် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အချက်အချာဖြစ်သည်။ မြို့တွင်း၌ အငှားယာဉ်များ၊ အဝေးပြေး ဘတ်စ်ကားဂိတ်များ ရှိသည်။ 

== နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ရေး ==
ကိုးကန့် အထူးဒေသသည် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ပထမဆုံးသော အထူးဒေသ ဆိုသော်လည်း ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရ လက်အောက်တွင် မရှိပေ။ မြန်မာနိုင်ငံ နအဖ ဗဟိုအစိုးရနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူညီချက် ရေးထိုးကာ နအဖ ဗဟိုအစိုးရနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်ဆံသည်။ အထူးဒေသ ဥက္ကဋ္ဌမှာ ဒေသ၏ အာဏာအကြီးဆုံးခေါင်းဆောင် ဖြစ်သည်။ လက်ရှိဥက္ကဋ္ဌမှာ ဖုန်ကြားရှင် (彭家聲) ၏သား ဖုန်တာရွှင်ဖြစ်သည်။  

စစ်ရေးအင်အားကို '''[[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]]''' MNDAA နှင့် နအဖ ဗဟိုအစိုးရမှ ကွန်းလုံ၌ တပ်ချထားသည့် စစ်တပ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ MNDAA ကို ဖုန်တာရွှင်ကဦးဆောင်ကာ ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် လားရှိုးကိုသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်၊၊  

ကိုးကန့်အထူးဒေသအစိုးရ၏ လက်နက်ပစ္စည်းများကိုမူ ကိုးကန့်အထူးဒေသ ဥက္ကဋ္ဌက တာဝန်ယူသည်။ 

== ကိုးကား ==
&lt;references /&gt;
&lt;ကိုးကန့္တတ္မ်ားျပန္လည္ဆုပ့္ခြာပါျမန္မာစစ္တတ္နွင့္တိုက္လိုက္ခ်င္းမ်ိုးမျပု႕ရန္နွင့္တတ္အင္အားျပန္လည္ျဖည့္တင္ရန္ေရွ႕တန္စစ္ေျမျပင္မွယခုဆုပ့္ခြာရန္&quot; အမိန္႔ &quot;[{[[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/202.191.105.19|202.191.105.19]]  ၁၁:၄၅၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၃ (UTC)}][([[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/202.191.105.19|202.191.105.19]]  ၁၁:၄၅၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၃ (UTC))][[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/202.191.105.19|202.191.105.19]]  ၁၁:၄၅၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၃ (UTC)@

== ပြင်ပလင့်ခ်များ ==
* [http://bbs.fokokang.com/index.php 果敢论坛] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091207083042/http://bbs.fokokang.com/index.php |date=7 December 2009 }}，八八事件後新官方論壇
* [http://blog.ifeng.com/2545888.html 新果敢特區報] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091018043720/http://blog.ifeng.com/2545888.html |date=18 October 2009 }}，果敢特區報編輯部所設
* [http://www.4dw.net/royalark/Burma/kokang2.htm The Yang Dynasty]
* [http://www.kokang.net/html/guogangaikuang/2008/1215/13.html Map of Kokang] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090822073744/http://www.kokang.net/html/guogangaikuang/2008/1215/13.html |date=22 August 2009 }}
* [http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=15282 Kokang Celebrate Liberation from Burmese Communists] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090315072621/http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=15282 |date=15 March 2009 }} 11 March 2009
* [http://www.shanland.org/oldversion/index-3160.htm Maps of Kokang] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100806001635/http://www.shanland.org/oldversion/index-3160.htm |date=6 August 2010 }}

{{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}}

[[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]]
[[Category:ရှမ်းပြည်နယ်]]</text>
      <sha1>hkxljdn3hr907u1x7p6rn0d71girq1a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027714</id>
      <parentid>1027713</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T13:08:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chenzeyan29</username>
        <id>141880</id>
      </contributor>
      <comment>/* လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး */</comment>
      <origin>1027714</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19867" sha1="99dexn362kr1sj31tztkjv83q7ah2cw" xml:space="preserve">'''ကိုးကန့်လူမျိုး''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်]]၏ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြု တိုင်းရင်းသားလူမျိုး ၁၃၅မျိုး တွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်ပြီး [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်အုပ်စု]]ဝင်တိုင်းရင်းသားများတွင်ပါဝင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင်တည်ရှိသော ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင်အဓိကနေထိုင်ပြီး ထိုဒေသကို  တရားဝင်အားဖြင့် ‘ရှမ်းပြည်နယ် အထူးဒေသ ၁’ ဟု ခေါ်ကာ ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ [[လောက်ကိုင်မြို့]] ဖြစ်သည်။ ကိုးကန့်ဒေသတွင် နေထိုင်သည့် လူဦးရေ ၁.၆ သိန်းကျော်ရှိပြီး ကိုးကန့်လူမျိုး အများစုဖြစ်သည်။ 

{{Infobox ethnic group
| group = ကိုးကန့်
| native_name = 果敢 
| image = 
| caption =
| population = ~၁၅၀,၀၀၀ – ၂၀၀,၀၀၀
| popplace = {{flag|Myanmar}} ([[ရှမ်းပြည်နယ်]], [[ကိုးကန့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]])
| langs = [[တရုတ်ဘာသာ]], [[မြန်မာဘာသာ]]
| religions = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]], [[တာအိုဘာသာ]]
| related = [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး]], [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်လူမျိုးများ]]
}}

ကိုးကန့် ဟူသောအခေါ်အဝေါ်မှာ ၁၉ ရာစုနှစ်ဦးပိုင်းတွင် ကိုးကန့်လူမျိုးများ၏ ရှင့်တာဟု အကြီးအကဲက ၎င်းတို့၏ နေရာမြေကို ကိုးကန့်ဟု ကင်ပွန်းတပ် ပေးခဲ့ချိန်မှ စတင်ခဲ့သည်။ ယင်းဒေသအား ၁၈၄၀ ခုနှစ်တွင် မန်ချူး ချင်မင်းဆက်မှ ကိုးကန့်ခရိုင်အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။  နောက်ကာလများတွင် မြန်မာဘုရင်မှ နယ်မြေများ တိုးချဲ့သိမ်းယူတိုက်ခိုက်ရာမှ စတင်၍ မြန်မာ့ပိုင်နက်နယ်မြေထဲသို့ ပါဝင်လာခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်လက်အောက်သို့ ကိုလိုနီအဖြစ် မြန်မာနှင့်တရုတ်တို့ ကျရောက်စဉ်က ကိုးကန့်နယ်မြေမှာ မြန်မာဘုရင်၏ လက်အောက်ခံနယ်မြေဖြစ်နေသဖြင့် လွတ်လပ်ရေးရလာသောအခါ တရားဝင်မြန်မာပိုင်နက်နယ်မြေဖြစ်လာခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;另有一方記載，鎮康州土司至改土歸流之前，還是將怒江以東全視為自己的領土&lt;/ref&gt;。
&lt;!--	
==သမိုင်း==
ကိုးကန့်ဒေသသည် မူလက 
果敢曾為中國西南邊境少數民族的地域，明朝末年大量漢族隨桂王湧入雲南省。18世紀，一支漢人移民後裔成為科干山的地方勢力，後受封世襲治理果敢，向中國效忠。19世紀末，果敢被劃入[[英屬印度]]，成為緬甸境內以'''[[華人]]'''為主體的[[土司]]縣。[[1959年]]緬甸廢除土司制度之後，果敢陷入了長期的動亂，直至[[1989年]]停戰方趨於穩定，成為今日的撣邦第一特區。

===清朝以前===
果敢地區在歷史上多屬於地方土司管理的地區，未成為中央集權國家所能有效控制的邊境地區；崎嶇複雜的地形決定了其多樣化的民族組成。

該地曾為哀牢[[百濮]]的地域，後哀牢內附[[東漢]]，該地屬於東漢[[永昌郡]]西南邊陲。[[三國時代]]蜀漢[[諸葛亮]]在平南時在[[諸葛炮樓山]]留下了遺蹟。在白族[[大理國]]時期，劃屬永昌府孟纏甸範圍。[[元代]]，分屬雲南省鎮康路、孟定路孟纏甸的一部份。[[明代]]，則屬[[鎮康州|鎮康土州]]以及[[孟定府|孟定土府]]的疆域。&lt;ref&gt;參考中國地圖出版社出版的中國歷史地圖集，ISBN 7-980013-01-8/K‧01&lt;/ref&gt;17世紀[[南明|南明政權]]向西南方敗退，大規模的漢人隨著桂王永曆明軍遷徙雲南。

===楊氏土司世襲統治===
18世紀，[[鎮康州]]以及[[木邦]]的交界處出現了楊姓漢人勢力，[[楊獻才]]與繼任者[[楊維興]]以興達戶為基礎，對外擴張。至[[1840年]]，第四代領導者[[楊國華]]被清朝冊封為世襲果敢縣令。&lt;ref name=&quot;Yang family&quot;&gt;參考土司後裔所撰寫的《楊家》&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;lincang.gov.cn&quot;&gt;參考臨滄市政府公眾信息網，臨滄大事紀(清朝部份)，[http://www.lincang.gov.cn/Zzlc/Lswh/200603/16202.html]&lt;br&gt;''道光二十年（1840），雲貴總督奏准，將被木邦所侵蝕的[[鎮康州]]上、中、下六戶地，冊封為楊姓土司世襲果敢縣。''&lt;br&gt;''光緒二十三年（1897），英國政府迫使清政府在《中英續議滇緬條約附款》中，將果敢劃歸英國。'' &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;參考《世界民族》2005年第5期，王士錄{{〈}}緬甸的果敢族：族稱、來歷、狀況及跨國互動{{〉}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''中國西南邊疆変遷史''，第283頁，雲南教育出版社, 1987[http://books.google.com.tw/books?id=5zlUAAAAMAAJ&amp;q=%E6%9E%9C%E6%95%A2%E7%B8%A3&amp;dq=%E6%9E%9C%E6%95%A2%E7%B8%A3&amp;lr=&amp;ei=Y375SNu0CYPWtgPl6uzoDA&amp;pgis=1]&lt;/ref&gt;

1897年《中英續議緬甸條約》果敢被劃入英屬印度的範圍，&lt;ref&gt;參考中國華文教育網刊載資料，http://www.hwjyw.com/trainings/invite_in/teaching_stories/200804/t20080425_16030.shtml&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Yang family&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;lincang.gov.cn&quot;/&gt;成為木邦大土司轄下的小土司邦。

二戰之後，果敢與鄰近的土司邦一同自英國獨立，組成[[緬甸聯邦]]。此後果敢獲得大土司的地位，不再從屬於木邦。楊姓土司的世襲統治權至1959年結束，歷時兩百餘年的果敢土司至此交權予地方議會。&lt;ref&gt;參考http://www.4dw.net/royalark/Burma/kokang2.htm&lt;/ref&gt;

===後土司及緬共執政時期===
土司政權結束之後，土司家族的影響仍在。數年後，土司家族成員[[楊振聲]]起兵反抗緬甸政府。戰爭使果敢元氣大傷，從原有的反軍人政府戰爭，逐漸演變為果敢內戰。

1968年至1989年，以彭家聲為首的果敢民族武裝加入緬甸共產黨，在中國共產黨的支援下，控制了果敢的大部分領土。

===撣邦第一特區===
1989年，彭家聲治下的果敢脫離緬共，與緬甸政府停戰，成立特區政府。特區保有有限的軍力，獨立的內政、軍事、財政等權力。中央政府派駐少量的公共服務人員至果敢&lt;ref name=&quot;緬共&quot;&gt;參考從革命者到毒販——7、緬甸共產黨的最後歲月，http://sinoliberal.blog.sohu.com/530287.html&lt;/ref&gt;。2003年全面停種[[罌粟]]。

2009年發生「[[果敢88事件|8.8事件]]」，原特區政席彭家聲去職，由原副主席[[白所成]]擔任果敢地区临时管理委员会主席。&lt;ref&gt;鳳凰衛視，独家专访：果敢临时领导人白所成否认叛变，http://news.ifeng.com/world/special/miandiandongdang/news/200909/0904_7925_1335651.shtml&lt;/ref&gt;

==地理與人口==
[[file:Maps_of_Kokang.png|thumb|300px|果敢的輪廓猶如朝鮮半島&lt;ref&gt;蔡山所著的《果敢》中如此形容&lt;/ref&gt;]]

===疆域===
1989年彭家聲脫離緬甸共產黨之際，一同脫離緬共的軍區包含果敢、貴概及勐固，均屬於撣邦第一特區管理。1990年代特區政權易手，江西地區遂脫離第一特區，特區僅領有薩爾溫江東岸的果敢。

果敢面積2060平方公里，四面以高山或河流為界，境內遍佈高山深壑，全境海拔在450至2400米之間，山與山之間的壩子海拔約1100米。主要精華區位中部的[[麻栗壩]]山間盆地。疆域西抵[[薩爾溫江]]，南以南定河與[[佤邦]]（撣邦第二特區）相對，東與中國雲南省[[鎮康縣]]為鄰，少部份與[[耿馬傣族佤族自治縣]]接壤，北面是[[龍陵縣]]、[[潞西市]]。&lt;ref&gt;[http://kokang.net/html/guogangaikuang/2008/1215/13.html]緬甸撣邦第一特區（果敢）政區圖&lt;/ref&gt;

===行政區劃===
{{主|果敢行政區劃}}
撣邦第一特區劃分為一市一縣，縣下設區，區下設鄉：
*老街市，特區政府位於老街的西北部的平掌
*果敢縣，縣治老街市
**紅星區，區治慕泰街
**興旺區，區治新平街
**東山區，區治石園子街
**西山區，區治大水塘街
**清水河區，區治清水河

===民族、人口===
果敢是一個多民族地區，共有漢族、[[撣族]]、[[崩龍族]]、[[苗族]]、[[佤族]]、[[傈僳族]]、[[克欽族]]共7個民族，通用漢語。在常駐人口中，漢族佔87%，大多數的果敢人是中國移民的後代。

截至2009年，果敢常住人口14萬人，暫住人口3萬人，華僑多集中在市街，緬族則多為中央政府派駐的公共事業職員。

==စီးပွားရေး==
果敢在經濟上屬相對落後的地區，自英國殖民於緬甸以來，以種植罌粟為主，以出產優質大煙聞名於世。在20世紀初土司治理的時期，曾有一段繁榮的歷史，罌粟也逐漸成為果敢唯一的經濟來源。

由於長年戰亂，原有的經濟建設、政治體制、社會基礎皆遭受極大的破壞，使基礎建設被破壞以後未獲重建且停滯不前，直到停戰以後才穩定發展。但[[2003年]]果敢停止生產罌粟，切斷了當地的經濟來源，且替代種植的情況並不理想，經濟遭受嚴重衝擊。另一方面，果敢的產業朝向博彩業發展，主要對中國招攬遊客，有小澳門之稱，但近年財政收入因中國政府對境外賭博旅遊有所限制而隨之銳減。

由於緬甸政府對果敢實施經濟封鎖，果敢的經濟嚴重依賴中國雲南，積極從中國引進資金、技術及人才。電力方面由[[中国南方电网公司]]通過35千伏南果東線提供&lt;ref&gt;[http://www.in-en.com/power/html/power-1026102635450645.html 南方電網做好與緬甸果敢相鄰區域特殊時期保供電工作]&lt;/ref&gt;。通信方面中國電信和中國移動在附近建有基站，使用中國臨滄地區區號，網際網路也經由中國對外聯繫。
--&gt;

== ယဉ်ကျေးမှု ==
ကိုးကန့်လူမျိုး အများစုမှာ တရုတ်နွယ်ဖွားများ ဖြစ်ကြသည်။ တရုတ်ရိုးရာ ဓလေ့ထုံးစံများကို ဆက်လက် ထိန်းသိမ်း ထားလျက် ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ကိုးကန့်တို့၏ ရိုးရာဓလေ့များမှာ အနီးဝန်းကျင်ရှိ ယူနန်တရုတ်များ၏ ရိုးရာဓလေ့နှင့် ဆင်တူသည်။ ကိုးကန့်လူမျိုး အများစုမှာ တာအိုဘာသာနှင့် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို ယုံကြည်ကိုးကွယ်ကြသူများ ဖြစ်ကြသည်။ ဘာသာရေး အချက်အချာမှာ လောက်ကိုင်မြို့ရှိ ကိုးကန့်ဘုံကျောင်း ဖြစ်သည်။

==ကိုးကန့်ဒေသ==
=== ပညာရေး ===
ကိုးကန့်တို့၏ ပညာရေးစနစ်မှာ ဖွံ့ဖြိုးဆဲ အဆင့်တွင်သာ ရှိသေးသည်။ အခြေခံ ပညာရေးမှာ အပစ်အခတ် ရပ်ဆဲပြီးနောက်မှ ပြန်လည် ထူထောင်ခဲ့သည်။ မူလတန်းနှင့် အလယ်တန်းကျောင်း ၁၀ ကျော် ရှိပြီး ကျောင်းများတွင် ကိုးကန့်ဘာသာ (တရုတ်ဘာသာ) ဖြင့် သင်ကြားပို့ချသည်။ အပတ်စဉ် မြန်မာစာ သင်ကြားချိန် ၃ နာရီမှ ၄ နာရီအထိ ရှိပြီး မြန်မာစာ သင်ကြားပို့ချသည့် ဆရာ၊ ဆရာမများကို မြန်မာနိုင်ငံ ဗဟိုအစိုးရမှ ခန့်အပ်သည်။ &lt;ref&gt;參考走進「北金三角」重鎮———果敢，http://www.kakabook.net/research/35/7635-8145.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201208214931/http://www.kakabook.net/research/35/7635-8145.html |date=8 December 2020 }}&lt;/ref&gt; ဒေသတွင်း၌ အဆင့်မြင့် ပညာရေး ပို့ချသည့် ကျောင်းများ မရှိပေ။ မြန်မာနိုင်ငံ အခြားဒေသသို့ သွားရောက် ပညာသင်သူမှာ အနည်းစုသာဖြစ်သည်။

=== လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ===
ကိုးကန့်ဒေသသည် တောင်တန်းဒေသဖြစ်သည့်အတွက် ကိုးကန့်တို့သည် ကုန်ပစ္စည်းများ သယ်ပို့ရာတွင် မြင်းနှင့် လားများကို အဓိက အားကိုးကြသည်။ ကတ္တရာလမ်း အခြေအနေမှာ မကောင်းမွန်လှပေ။ မိုးများသည့် ရာသီဆိုလျှင် ယာဉ်များ ဖြတ်သန်းသွားလာရန် အခက်အခဲရှိသည်။ အများသုံး သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစနစ် မဖွံ့ဖြိုးပေ။ ကိုးကန့်ဒေသအတွင်း လောက်ကိုင်မြို့သည် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အချက်အချာဖြစ်သည်။ မြို့တွင်း၌ အငှားယာဉ်များ၊ အဝေးပြေး ဘတ်စ်ကားဂိတ်များ ရှိသည်။

== နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ရေး ==
ကိုးကန့် အထူးဒေသသည် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ပထမဆုံးသော အထူးဒေသ ဆိုသော်လည်း ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရ လက်အောက်တွင် မရှိပေ။ မြန်မာနိုင်ငံ နအဖ ဗဟိုအစိုးရနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူညီချက် ရေးထိုးကာ နအဖ ဗဟိုအစိုးရနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်ဆံသည်။ အထူးဒေသ ဥက္ကဋ္ဌမှာ ဒေသ၏ အာဏာအကြီးဆုံးခေါင်းဆောင် ဖြစ်သည်။ လက်ရှိဥက္ကဋ္ဌမှာ ဖုန်ကြားရှင် (彭家聲) ၏သား ဖုန်တာရွှင်ဖြစ်သည်။  

စစ်ရေးအင်အားကို '''[[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]]''' MNDAA နှင့် နအဖ ဗဟိုအစိုးရမှ ကွန်းလုံ၌ တပ်ချထားသည့် စစ်တပ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ MNDAA ကို ဖုန်တာရွှင်ကဦးဆောင်ကာ ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် လားရှိုးကိုသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်၊၊  

ကိုးကန့်အထူးဒေသအစိုးရ၏ လက်နက်ပစ္စည်းများကိုမူ ကိုးကန့်အထူးဒေသ ဥက္ကဋ္ဌက တာဝန်ယူသည်။ 

== ကိုးကား ==
&lt;references /&gt;
&lt;ကိုးကန့္တတ္မ်ားျပန္လည္ဆုပ့္ခြာပါျမန္မာစစ္တတ္နွင့္တိုက္လိုက္ခ်င္းမ်ိုးမျပု႕ရန္နွင့္တတ္အင္အားျပန္လည္ျဖည့္တင္ရန္ေရွ႕တန္စစ္ေျမျပင္မွယခုဆုပ့္ခြာရန္&quot; အမိန္႔ &quot;[{[[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/202.191.105.19|202.191.105.19]]  ၁၁:၄၅၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၃ (UTC)}][([[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/202.191.105.19|202.191.105.19]]  ၁၁:၄၅၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၃ (UTC))][[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/202.191.105.19|202.191.105.19]]  ၁၁:၄၅၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၃ (UTC)@

== ပြင်ပလင့်ခ်များ ==
* [http://bbs.fokokang.com/index.php 果敢论坛] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091207083042/http://bbs.fokokang.com/index.php |date=7 December 2009 }}，八八事件後新官方論壇
* [http://blog.ifeng.com/2545888.html 新果敢特區報] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091018043720/http://blog.ifeng.com/2545888.html |date=18 October 2009 }}，果敢特區報編輯部所設
* [http://www.4dw.net/royalark/Burma/kokang2.htm The Yang Dynasty]
* [http://www.kokang.net/html/guogangaikuang/2008/1215/13.html Map of Kokang] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090822073744/http://www.kokang.net/html/guogangaikuang/2008/1215/13.html |date=22 August 2009 }}
* [http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=15282 Kokang Celebrate Liberation from Burmese Communists] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090315072621/http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=15282 |date=15 March 2009 }} 11 March 2009
* [http://www.shanland.org/oldversion/index-3160.htm Maps of Kokang] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100806001635/http://www.shanland.org/oldversion/index-3160.htm |date=6 August 2010 }}

{{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}}

[[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]]
[[Category:ရှမ်းပြည်နယ်]]</text>
      <sha1>99dexn362kr1sj31tztkjv83q7ah2cw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027715</id>
      <parentid>1027714</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T13:08:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chenzeyan29</username>
        <id>141880</id>
      </contributor>
      <comment>/* နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ရေး */</comment>
      <origin>1027715</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19868" sha1="k3z04612k8vfmcxtp47i1ie0h7jgtwr" xml:space="preserve">'''ကိုးကန့်လူမျိုး''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်]]၏ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြု တိုင်းရင်းသားလူမျိုး ၁၃၅မျိုး တွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်ပြီး [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်အုပ်စု]]ဝင်တိုင်းရင်းသားများတွင်ပါဝင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင်တည်ရှိသော ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင်အဓိကနေထိုင်ပြီး ထိုဒေသကို  တရားဝင်အားဖြင့် ‘ရှမ်းပြည်နယ် အထူးဒေသ ၁’ ဟု ခေါ်ကာ ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ [[လောက်ကိုင်မြို့]] ဖြစ်သည်။ ကိုးကန့်ဒေသတွင် နေထိုင်သည့် လူဦးရေ ၁.၆ သိန်းကျော်ရှိပြီး ကိုးကန့်လူမျိုး အများစုဖြစ်သည်။ 

{{Infobox ethnic group
| group = ကိုးကန့်
| native_name = 果敢 
| image = 
| caption =
| population = ~၁၅၀,၀၀၀ – ၂၀၀,၀၀၀
| popplace = {{flag|Myanmar}} ([[ရှမ်းပြည်နယ်]], [[ကိုးကန့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]])
| langs = [[တရုတ်ဘာသာ]], [[မြန်မာဘာသာ]]
| religions = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]], [[တာအိုဘာသာ]]
| related = [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး]], [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်လူမျိုးများ]]
}}

ကိုးကန့် ဟူသောအခေါ်အဝေါ်မှာ ၁၉ ရာစုနှစ်ဦးပိုင်းတွင် ကိုးကန့်လူမျိုးများ၏ ရှင့်တာဟု အကြီးအကဲက ၎င်းတို့၏ နေရာမြေကို ကိုးကန့်ဟု ကင်ပွန်းတပ် ပေးခဲ့ချိန်မှ စတင်ခဲ့သည်။ ယင်းဒေသအား ၁၈၄၀ ခုနှစ်တွင် မန်ချူး ချင်မင်းဆက်မှ ကိုးကန့်ခရိုင်အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။  နောက်ကာလများတွင် မြန်မာဘုရင်မှ နယ်မြေများ တိုးချဲ့သိမ်းယူတိုက်ခိုက်ရာမှ စတင်၍ မြန်မာ့ပိုင်နက်နယ်မြေထဲသို့ ပါဝင်လာခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်လက်အောက်သို့ ကိုလိုနီအဖြစ် မြန်မာနှင့်တရုတ်တို့ ကျရောက်စဉ်က ကိုးကန့်နယ်မြေမှာ မြန်မာဘုရင်၏ လက်အောက်ခံနယ်မြေဖြစ်နေသဖြင့် လွတ်လပ်ရေးရလာသောအခါ တရားဝင်မြန်မာပိုင်နက်နယ်မြေဖြစ်လာခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;另有一方記載，鎮康州土司至改土歸流之前，還是將怒江以東全視為自己的領土&lt;/ref&gt;。
&lt;!--	
==သမိုင်း==
ကိုးကန့်ဒေသသည် မူလက 
果敢曾為中國西南邊境少數民族的地域，明朝末年大量漢族隨桂王湧入雲南省。18世紀，一支漢人移民後裔成為科干山的地方勢力，後受封世襲治理果敢，向中國效忠。19世紀末，果敢被劃入[[英屬印度]]，成為緬甸境內以'''[[華人]]'''為主體的[[土司]]縣。[[1959年]]緬甸廢除土司制度之後，果敢陷入了長期的動亂，直至[[1989年]]停戰方趨於穩定，成為今日的撣邦第一特區。

===清朝以前===
果敢地區在歷史上多屬於地方土司管理的地區，未成為中央集權國家所能有效控制的邊境地區；崎嶇複雜的地形決定了其多樣化的民族組成。

該地曾為哀牢[[百濮]]的地域，後哀牢內附[[東漢]]，該地屬於東漢[[永昌郡]]西南邊陲。[[三國時代]]蜀漢[[諸葛亮]]在平南時在[[諸葛炮樓山]]留下了遺蹟。在白族[[大理國]]時期，劃屬永昌府孟纏甸範圍。[[元代]]，分屬雲南省鎮康路、孟定路孟纏甸的一部份。[[明代]]，則屬[[鎮康州|鎮康土州]]以及[[孟定府|孟定土府]]的疆域。&lt;ref&gt;參考中國地圖出版社出版的中國歷史地圖集，ISBN 7-980013-01-8/K‧01&lt;/ref&gt;17世紀[[南明|南明政權]]向西南方敗退，大規模的漢人隨著桂王永曆明軍遷徙雲南。

===楊氏土司世襲統治===
18世紀，[[鎮康州]]以及[[木邦]]的交界處出現了楊姓漢人勢力，[[楊獻才]]與繼任者[[楊維興]]以興達戶為基礎，對外擴張。至[[1840年]]，第四代領導者[[楊國華]]被清朝冊封為世襲果敢縣令。&lt;ref name=&quot;Yang family&quot;&gt;參考土司後裔所撰寫的《楊家》&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;lincang.gov.cn&quot;&gt;參考臨滄市政府公眾信息網，臨滄大事紀(清朝部份)，[http://www.lincang.gov.cn/Zzlc/Lswh/200603/16202.html]&lt;br&gt;''道光二十年（1840），雲貴總督奏准，將被木邦所侵蝕的[[鎮康州]]上、中、下六戶地，冊封為楊姓土司世襲果敢縣。''&lt;br&gt;''光緒二十三年（1897），英國政府迫使清政府在《中英續議滇緬條約附款》中，將果敢劃歸英國。'' &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;參考《世界民族》2005年第5期，王士錄{{〈}}緬甸的果敢族：族稱、來歷、狀況及跨國互動{{〉}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''中國西南邊疆変遷史''，第283頁，雲南教育出版社, 1987[http://books.google.com.tw/books?id=5zlUAAAAMAAJ&amp;q=%E6%9E%9C%E6%95%A2%E7%B8%A3&amp;dq=%E6%9E%9C%E6%95%A2%E7%B8%A3&amp;lr=&amp;ei=Y375SNu0CYPWtgPl6uzoDA&amp;pgis=1]&lt;/ref&gt;

1897年《中英續議緬甸條約》果敢被劃入英屬印度的範圍，&lt;ref&gt;參考中國華文教育網刊載資料，http://www.hwjyw.com/trainings/invite_in/teaching_stories/200804/t20080425_16030.shtml&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Yang family&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;lincang.gov.cn&quot;/&gt;成為木邦大土司轄下的小土司邦。

二戰之後，果敢與鄰近的土司邦一同自英國獨立，組成[[緬甸聯邦]]。此後果敢獲得大土司的地位，不再從屬於木邦。楊姓土司的世襲統治權至1959年結束，歷時兩百餘年的果敢土司至此交權予地方議會。&lt;ref&gt;參考http://www.4dw.net/royalark/Burma/kokang2.htm&lt;/ref&gt;

===後土司及緬共執政時期===
土司政權結束之後，土司家族的影響仍在。數年後，土司家族成員[[楊振聲]]起兵反抗緬甸政府。戰爭使果敢元氣大傷，從原有的反軍人政府戰爭，逐漸演變為果敢內戰。

1968年至1989年，以彭家聲為首的果敢民族武裝加入緬甸共產黨，在中國共產黨的支援下，控制了果敢的大部分領土。

===撣邦第一特區===
1989年，彭家聲治下的果敢脫離緬共，與緬甸政府停戰，成立特區政府。特區保有有限的軍力，獨立的內政、軍事、財政等權力。中央政府派駐少量的公共服務人員至果敢&lt;ref name=&quot;緬共&quot;&gt;參考從革命者到毒販——7、緬甸共產黨的最後歲月，http://sinoliberal.blog.sohu.com/530287.html&lt;/ref&gt;。2003年全面停種[[罌粟]]。

2009年發生「[[果敢88事件|8.8事件]]」，原特區政席彭家聲去職，由原副主席[[白所成]]擔任果敢地区临时管理委员会主席。&lt;ref&gt;鳳凰衛視，独家专访：果敢临时领导人白所成否认叛变，http://news.ifeng.com/world/special/miandiandongdang/news/200909/0904_7925_1335651.shtml&lt;/ref&gt;

==地理與人口==
[[file:Maps_of_Kokang.png|thumb|300px|果敢的輪廓猶如朝鮮半島&lt;ref&gt;蔡山所著的《果敢》中如此形容&lt;/ref&gt;]]

===疆域===
1989年彭家聲脫離緬甸共產黨之際，一同脫離緬共的軍區包含果敢、貴概及勐固，均屬於撣邦第一特區管理。1990年代特區政權易手，江西地區遂脫離第一特區，特區僅領有薩爾溫江東岸的果敢。

果敢面積2060平方公里，四面以高山或河流為界，境內遍佈高山深壑，全境海拔在450至2400米之間，山與山之間的壩子海拔約1100米。主要精華區位中部的[[麻栗壩]]山間盆地。疆域西抵[[薩爾溫江]]，南以南定河與[[佤邦]]（撣邦第二特區）相對，東與中國雲南省[[鎮康縣]]為鄰，少部份與[[耿馬傣族佤族自治縣]]接壤，北面是[[龍陵縣]]、[[潞西市]]。&lt;ref&gt;[http://kokang.net/html/guogangaikuang/2008/1215/13.html]緬甸撣邦第一特區（果敢）政區圖&lt;/ref&gt;

===行政區劃===
{{主|果敢行政區劃}}
撣邦第一特區劃分為一市一縣，縣下設區，區下設鄉：
*老街市，特區政府位於老街的西北部的平掌
*果敢縣，縣治老街市
**紅星區，區治慕泰街
**興旺區，區治新平街
**東山區，區治石園子街
**西山區，區治大水塘街
**清水河區，區治清水河

===民族、人口===
果敢是一個多民族地區，共有漢族、[[撣族]]、[[崩龍族]]、[[苗族]]、[[佤族]]、[[傈僳族]]、[[克欽族]]共7個民族，通用漢語。在常駐人口中，漢族佔87%，大多數的果敢人是中國移民的後代。

截至2009年，果敢常住人口14萬人，暫住人口3萬人，華僑多集中在市街，緬族則多為中央政府派駐的公共事業職員。

==စီးပွားရေး==
果敢在經濟上屬相對落後的地區，自英國殖民於緬甸以來，以種植罌粟為主，以出產優質大煙聞名於世。在20世紀初土司治理的時期，曾有一段繁榮的歷史，罌粟也逐漸成為果敢唯一的經濟來源。

由於長年戰亂，原有的經濟建設、政治體制、社會基礎皆遭受極大的破壞，使基礎建設被破壞以後未獲重建且停滯不前，直到停戰以後才穩定發展。但[[2003年]]果敢停止生產罌粟，切斷了當地的經濟來源，且替代種植的情況並不理想，經濟遭受嚴重衝擊。另一方面，果敢的產業朝向博彩業發展，主要對中國招攬遊客，有小澳門之稱，但近年財政收入因中國政府對境外賭博旅遊有所限制而隨之銳減。

由於緬甸政府對果敢實施經濟封鎖，果敢的經濟嚴重依賴中國雲南，積極從中國引進資金、技術及人才。電力方面由[[中国南方电网公司]]通過35千伏南果東線提供&lt;ref&gt;[http://www.in-en.com/power/html/power-1026102635450645.html 南方電網做好與緬甸果敢相鄰區域特殊時期保供電工作]&lt;/ref&gt;。通信方面中國電信和中國移動在附近建有基站，使用中國臨滄地區區號，網際網路也經由中國對外聯繫。
--&gt;

== ယဉ်ကျေးမှု ==
ကိုးကန့်လူမျိုး အများစုမှာ တရုတ်နွယ်ဖွားများ ဖြစ်ကြသည်။ တရုတ်ရိုးရာ ဓလေ့ထုံးစံများကို ဆက်လက် ထိန်းသိမ်း ထားလျက် ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ကိုးကန့်တို့၏ ရိုးရာဓလေ့များမှာ အနီးဝန်းကျင်ရှိ ယူနန်တရုတ်များ၏ ရိုးရာဓလေ့နှင့် ဆင်တူသည်။ ကိုးကန့်လူမျိုး အများစုမှာ တာအိုဘာသာနှင့် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို ယုံကြည်ကိုးကွယ်ကြသူများ ဖြစ်ကြသည်။ ဘာသာရေး အချက်အချာမှာ လောက်ကိုင်မြို့ရှိ ကိုးကန့်ဘုံကျောင်း ဖြစ်သည်။

==ကိုးကန့်ဒေသ==
=== ပညာရေး ===
ကိုးကန့်တို့၏ ပညာရေးစနစ်မှာ ဖွံ့ဖြိုးဆဲ အဆင့်တွင်သာ ရှိသေးသည်။ အခြေခံ ပညာရေးမှာ အပစ်အခတ် ရပ်ဆဲပြီးနောက်မှ ပြန်လည် ထူထောင်ခဲ့သည်။ မူလတန်းနှင့် အလယ်တန်းကျောင်း ၁၀ ကျော် ရှိပြီး ကျောင်းများတွင် ကိုးကန့်ဘာသာ (တရုတ်ဘာသာ) ဖြင့် သင်ကြားပို့ချသည်။ အပတ်စဉ် မြန်မာစာ သင်ကြားချိန် ၃ နာရီမှ ၄ နာရီအထိ ရှိပြီး မြန်မာစာ သင်ကြားပို့ချသည့် ဆရာ၊ ဆရာမများကို မြန်မာနိုင်ငံ ဗဟိုအစိုးရမှ ခန့်အပ်သည်။ &lt;ref&gt;參考走進「北金三角」重鎮———果敢，http://www.kakabook.net/research/35/7635-8145.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201208214931/http://www.kakabook.net/research/35/7635-8145.html |date=8 December 2020 }}&lt;/ref&gt; ဒေသတွင်း၌ အဆင့်မြင့် ပညာရေး ပို့ချသည့် ကျောင်းများ မရှိပေ။ မြန်မာနိုင်ငံ အခြားဒေသသို့ သွားရောက် ပညာသင်သူမှာ အနည်းစုသာဖြစ်သည်။

=== လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ===
ကိုးကန့်ဒေသသည် တောင်တန်းဒေသဖြစ်သည့်အတွက် ကိုးကန့်တို့သည် ကုန်ပစ္စည်းများ သယ်ပို့ရာတွင် မြင်းနှင့် လားများကို အဓိက အားကိုးကြသည်။ ကတ္တရာလမ်း အခြေအနေမှာ မကောင်းမွန်လှပေ။ မိုးများသည့် ရာသီဆိုလျှင် ယာဉ်များ ဖြတ်သန်းသွားလာရန် အခက်အခဲရှိသည်။ အများသုံး သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစနစ် မဖွံ့ဖြိုးပေ။ ကိုးကန့်ဒေသအတွင်း လောက်ကိုင်မြို့သည် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အချက်အချာဖြစ်သည်။ မြို့တွင်း၌ အငှားယာဉ်များ၊ အဝေးပြေး ဘတ်စ်ကားဂိတ်များ ရှိသည်။

=== နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ရေး ===
ကိုးကန့် အထူးဒေသသည် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ပထမဆုံးသော အထူးဒေသ ဆိုသော်လည်း ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရ လက်အောက်တွင် မရှိပေ။ မြန်မာနိုင်ငံ နအဖ ဗဟိုအစိုးရနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူညီချက် ရေးထိုးကာ နအဖ ဗဟိုအစိုးရနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်ဆံသည်။ အထူးဒေသ ဥက္ကဋ္ဌမှာ ဒေသ၏ အာဏာအကြီးဆုံးခေါင်းဆောင် ဖြစ်သည်။ လက်ရှိဥက္ကဋ္ဌမှာ ဖုန်ကြားရှင် (彭家聲) ၏သား ဖုန်တာရွှင်ဖြစ်သည်။  

စစ်ရေးအင်အားကို '''[[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]]''' MNDAA နှင့် နအဖ ဗဟိုအစိုးရမှ ကွန်းလုံ၌ တပ်ချထားသည့် စစ်တပ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ MNDAA ကို ဖုန်တာရွှင်ကဦးဆောင်ကာ ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် လားရှိုးကိုသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်၊၊  

ကိုးကန့်အထူးဒေသအစိုးရ၏ လက်နက်ပစ္စည်းများကိုမူ ကိုးကန့်အထူးဒေသ ဥက္ကဋ္ဌက တာဝန်ယူသည်။

== ကိုးကား ==
&lt;references /&gt;
&lt;ကိုးကန့္တတ္မ်ားျပန္လည္ဆုပ့္ခြာပါျမန္မာစစ္တတ္နွင့္တိုက္လိုက္ခ်င္းမ်ိုးမျပု႕ရန္နွင့္တတ္အင္အားျပန္လည္ျဖည့္တင္ရန္ေရွ႕တန္စစ္ေျမျပင္မွယခုဆုပ့္ခြာရန္&quot; အမိန္႔ &quot;[{[[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/202.191.105.19|202.191.105.19]]  ၁၁:၄၅၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၃ (UTC)}][([[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/202.191.105.19|202.191.105.19]]  ၁၁:၄၅၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၃ (UTC))][[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/202.191.105.19|202.191.105.19]]  ၁၁:၄၅၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၃ (UTC)@

== ပြင်ပလင့်ခ်များ ==
* [http://bbs.fokokang.com/index.php 果敢论坛] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091207083042/http://bbs.fokokang.com/index.php |date=7 December 2009 }}，八八事件後新官方論壇
* [http://blog.ifeng.com/2545888.html 新果敢特區報] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091018043720/http://blog.ifeng.com/2545888.html |date=18 October 2009 }}，果敢特區報編輯部所設
* [http://www.4dw.net/royalark/Burma/kokang2.htm The Yang Dynasty]
* [http://www.kokang.net/html/guogangaikuang/2008/1215/13.html Map of Kokang] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090822073744/http://www.kokang.net/html/guogangaikuang/2008/1215/13.html |date=22 August 2009 }}
* [http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=15282 Kokang Celebrate Liberation from Burmese Communists] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090315072621/http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=15282 |date=15 March 2009 }} 11 March 2009
* [http://www.shanland.org/oldversion/index-3160.htm Maps of Kokang] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100806001635/http://www.shanland.org/oldversion/index-3160.htm |date=6 August 2010 }}

{{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}}

[[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]]
[[Category:ရှမ်းပြည်နယ်]]</text>
      <sha1>k3z04612k8vfmcxtp47i1ie0h7jgtwr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027719</id>
      <parentid>1027715</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T13:33:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chenzeyan29</username>
        <id>141880</id>
      </contributor>
      <origin>1027719</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28752" sha1="k5y66g1borhkcq1od7cx4nqp6lou0x9" xml:space="preserve">'''ကိုးကန့်လူမျိုး''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်]]၏ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြု တိုင်းရင်းသားလူမျိုး ၁၃၅မျိုး တွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်ပြီး [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်အုပ်စု]]ဝင်တိုင်းရင်းသားများတွင်ပါဝင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင်တည်ရှိသော ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင်အဓိကနေထိုင်ပြီး ထိုဒေသကို  တရားဝင်အားဖြင့် ‘ရှမ်းပြည်နယ် အထူးဒေသ ၁’ ဟု ခေါ်ကာ ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ [[လောက်ကိုင်မြို့]] ဖြစ်သည်။ ကိုးကန့်ဒေသတွင် နေထိုင်သည့် လူဦးရေ ၁.၆ သိန်းကျော်ရှိပြီး ကိုးကန့်လူမျိုး အများစုဖြစ်သည်။ 

{{Infobox ethnic group
| group = ကိုးကန့်
| native_name = 果敢 
| image = 
| caption =
| population = ~၁၅၀,၀၀၀ – ၂၀၀,၀၀၀
| popplace = {{flag|Myanmar}} ([[ရှမ်းပြည်နယ်]], [[ကိုးကန့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]])
| langs = [[တရုတ်ဘာသာ]], [[မြန်မာဘာသာ]]
| religions = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]], [[တာအိုဘာသာ]]
| related = [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး]], [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်လူမျိုးများ]]
}}

ကိုးကန့် ဟူသောအခေါ်အဝေါ်မှာ ၁၉ ရာစုနှစ်ဦးပိုင်းတွင် ကိုးကန့်လူမျိုးများ၏ ရှင့်တာဟု အကြီးအကဲက ၎င်းတို့၏ နေရာမြေကို ကိုးကန့်ဟု ကင်ပွန်းတပ် ပေးခဲ့ချိန်မှ စတင်ခဲ့သည်။ ယင်းဒေသအား ၁၈၄၀ ခုနှစ်တွင် မန်ချူး ချင်မင်းဆက်မှ ကိုးကန့်ခရိုင်အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။  နောက်ကာလများတွင် မြန်မာဘုရင်မှ နယ်မြေများ တိုးချဲ့သိမ်းယူတိုက်ခိုက်ရာမှ စတင်၍ မြန်မာ့ပိုင်နက်နယ်မြေထဲသို့ ပါဝင်လာခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်လက်အောက်သို့ ကိုလိုနီအဖြစ် မြန်မာနှင့်တရုတ်တို့ ကျရောက်စဉ်က ကိုးကန့်နယ်မြေမှာ မြန်မာဘုရင်၏ လက်အောက်ခံနယ်မြေဖြစ်နေသဖြင့် လွတ်လပ်ရေးရလာသောအခါ တရားဝင်မြန်မာပိုင်နက်နယ်မြေဖြစ်လာခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;另有一方記載，鎮康州土司至改土歸流之前，還是將怒江以東全視為自己的領土&lt;/ref&gt;。
&lt;!--	
==သမိုင်း==
ကိုးကန့်ဒေသသည် မူလက 
果敢曾為中國西南邊境少數民族的地域，明朝末年大量漢族隨桂王湧入雲南省。18世紀，一支漢人移民後裔成為科干山的地方勢力，後受封世襲治理果敢，向中國效忠。19世紀末，果敢被劃入[[英屬印度]]，成為緬甸境內以'''[[華人]]'''為主體的[[土司]]縣。[[1959年]]緬甸廢除土司制度之後，果敢陷入了長期的動亂，直至[[1989年]]停戰方趨於穩定，成為今日的撣邦第一特區。

===清朝以前===
果敢地區在歷史上多屬於地方土司管理的地區，未成為中央集權國家所能有效控制的邊境地區；崎嶇複雜的地形決定了其多樣化的民族組成。

該地曾為哀牢[[百濮]]的地域，後哀牢內附[[東漢]]，該地屬於東漢[[永昌郡]]西南邊陲。[[三國時代]]蜀漢[[諸葛亮]]在平南時在[[諸葛炮樓山]]留下了遺蹟。在白族[[大理國]]時期，劃屬永昌府孟纏甸範圍。[[元代]]，分屬雲南省鎮康路、孟定路孟纏甸的一部份。[[明代]]，則屬[[鎮康州|鎮康土州]]以及[[孟定府|孟定土府]]的疆域。&lt;ref&gt;參考中國地圖出版社出版的中國歷史地圖集，ISBN 7-980013-01-8/K‧01&lt;/ref&gt;17世紀[[南明|南明政權]]向西南方敗退，大規模的漢人隨著桂王永曆明軍遷徙雲南。

===楊氏土司世襲統治===
18世紀，[[鎮康州]]以及[[木邦]]的交界處出現了楊姓漢人勢力，[[楊獻才]]與繼任者[[楊維興]]以興達戶為基礎，對外擴張。至[[1840年]]，第四代領導者[[楊國華]]被清朝冊封為世襲果敢縣令。&lt;ref name=&quot;Yang family&quot;&gt;參考土司後裔所撰寫的《楊家》&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;lincang.gov.cn&quot;&gt;參考臨滄市政府公眾信息網，臨滄大事紀(清朝部份)，[http://www.lincang.gov.cn/Zzlc/Lswh/200603/16202.html]&lt;br&gt;''道光二十年（1840），雲貴總督奏准，將被木邦所侵蝕的[[鎮康州]]上、中、下六戶地，冊封為楊姓土司世襲果敢縣。''&lt;br&gt;''光緒二十三年（1897），英國政府迫使清政府在《中英續議滇緬條約附款》中，將果敢劃歸英國。'' &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;參考《世界民族》2005年第5期，王士錄{{〈}}緬甸的果敢族：族稱、來歷、狀況及跨國互動{{〉}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''中國西南邊疆変遷史''，第283頁，雲南教育出版社, 1987[http://books.google.com.tw/books?id=5zlUAAAAMAAJ&amp;q=%E6%9E%9C%E6%95%A2%E7%B8%A3&amp;dq=%E6%9E%9C%E6%95%A2%E7%B8%A3&amp;lr=&amp;ei=Y375SNu0CYPWtgPl6uzoDA&amp;pgis=1]&lt;/ref&gt;

1897年《中英續議緬甸條約》果敢被劃入英屬印度的範圍，&lt;ref&gt;參考中國華文教育網刊載資料，http://www.hwjyw.com/trainings/invite_in/teaching_stories/200804/t20080425_16030.shtml&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Yang family&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;lincang.gov.cn&quot;/&gt;成為木邦大土司轄下的小土司邦。

二戰之後，果敢與鄰近的土司邦一同自英國獨立，組成[[緬甸聯邦]]。此後果敢獲得大土司的地位，不再從屬於木邦。楊姓土司的世襲統治權至1959年結束，歷時兩百餘年的果敢土司至此交權予地方議會。&lt;ref&gt;參考http://www.4dw.net/royalark/Burma/kokang2.htm&lt;/ref&gt;

===後土司及緬共執政時期===
土司政權結束之後，土司家族的影響仍在。數年後，土司家族成員[[楊振聲]]起兵反抗緬甸政府。戰爭使果敢元氣大傷，從原有的反軍人政府戰爭，逐漸演變為果敢內戰。

1968年至1989年，以彭家聲為首的果敢民族武裝加入緬甸共產黨，在中國共產黨的支援下，控制了果敢的大部分領土。

===撣邦第一特區===
1989年，彭家聲治下的果敢脫離緬共，與緬甸政府停戰，成立特區政府。特區保有有限的軍力，獨立的內政、軍事、財政等權力。中央政府派駐少量的公共服務人員至果敢&lt;ref name=&quot;緬共&quot;&gt;參考從革命者到毒販——7、緬甸共產黨的最後歲月，http://sinoliberal.blog.sohu.com/530287.html&lt;/ref&gt;。2003年全面停種[[罌粟]]。

2009年發生「[[果敢88事件|8.8事件]]」，原特區政席彭家聲去職，由原副主席[[白所成]]擔任果敢地区临时管理委员会主席。&lt;ref&gt;鳳凰衛視，独家专访：果敢临时领导人白所成否认叛变，http://news.ifeng.com/world/special/miandiandongdang/news/200909/0904_7925_1335651.shtml&lt;/ref&gt;

==地理與人口==
[[file:Maps_of_Kokang.png|thumb|300px|果敢的輪廓猶如朝鮮半島&lt;ref&gt;蔡山所著的《果敢》中如此形容&lt;/ref&gt;]]

===疆域===
1989年彭家聲脫離緬甸共產黨之際，一同脫離緬共的軍區包含果敢、貴概及勐固，均屬於撣邦第一特區管理。1990年代特區政權易手，江西地區遂脫離第一特區，特區僅領有薩爾溫江東岸的果敢。

果敢面積2060平方公里，四面以高山或河流為界，境內遍佈高山深壑，全境海拔在450至2400米之間，山與山之間的壩子海拔約1100米。主要精華區位中部的[[麻栗壩]]山間盆地。疆域西抵[[薩爾溫江]]，南以南定河與[[佤邦]]（撣邦第二特區）相對，東與中國雲南省[[鎮康縣]]為鄰，少部份與[[耿馬傣族佤族自治縣]]接壤，北面是[[龍陵縣]]、[[潞西市]]。&lt;ref&gt;[http://kokang.net/html/guogangaikuang/2008/1215/13.html]緬甸撣邦第一特區（果敢）政區圖&lt;/ref&gt;

===行政區劃===
{{主|果敢行政區劃}}
撣邦第一特區劃分為一市一縣，縣下設區，區下設鄉：
*老街市，特區政府位於老街的西北部的平掌
*果敢縣，縣治老街市
**紅星區，區治慕泰街
**興旺區，區治新平街
**東山區，區治石園子街
**西山區，區治大水塘街
**清水河區，區治清水河

===民族、人口===
果敢是一個多民族地區，共有漢族、[[撣族]]、[[崩龍族]]、[[苗族]]、[[佤族]]、[[傈僳族]]、[[克欽族]]共7個民族，通用漢語。在常駐人口中，漢族佔87%，大多數的果敢人是中國移民的後代。

截至2009年，果敢常住人口14萬人，暫住人口3萬人，華僑多集中在市街，緬族則多為中央政府派駐的公共事業職員。

==စီးပွားရေး==
果敢在經濟上屬相對落後的地區，自英國殖民於緬甸以來，以種植罌粟為主，以出產優質大煙聞名於世。在20世紀初土司治理的時期，曾有一段繁榮的歷史，罌粟也逐漸成為果敢唯一的經濟來源。

由於長年戰亂，原有的經濟建設、政治體制、社會基礎皆遭受極大的破壞，使基礎建設被破壞以後未獲重建且停滯不前，直到停戰以後才穩定發展。但[[2003年]]果敢停止生產罌粟，切斷了當地的經濟來源，且替代種植的情況並不理想，經濟遭受嚴重衝擊。另一方面，果敢的產業朝向博彩業發展，主要對中國招攬遊客，有小澳門之稱，但近年財政收入因中國政府對境外賭博旅遊有所限制而隨之銳減。

由於緬甸政府對果敢實施經濟封鎖，果敢的經濟嚴重依賴中國雲南，積極從中國引進資金、技術及人才。電力方面由[[中国南方电网公司]]通過35千伏南果東線提供&lt;ref&gt;[http://www.in-en.com/power/html/power-1026102635450645.html 南方電網做好與緬甸果敢相鄰區域特殊時期保供電工作]&lt;/ref&gt;。通信方面中國電信和中國移動在附近建有基站，使用中國臨滄地區區號，網際網路也經由中國對外聯繫。
--&gt;

== ကိုးကန့်လူမျိုးသမိုင်းကြောင်း ==

ကိုးကန့်လူမျိုး (သို့မဟုတ်) ကိုးကန့်ဟန်လူမျိုး များသည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]တွင် အခြေချနေထိုင်ကြသော တရုတ်နွယ်ဖွား မျိုးနွယ်စုများဖြစ်သည်။ ၁၇ ရာစုတွင် တရုတ်ပြည်၌ မင်မင်းဆက် (Ming Dynasty) ပျက်သုဉ်းပြီးနောက်ပိုင်းမှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ အုပ်စုလိုက် ပြောင်းရွှေ့အခြေချလာသူများ ဖြစ်ကြသည်။

ကိုးကန့်ဒေသသည် ရှေးအခါက အိုက်လောင် (Ai Lao) နှင့် ပိုင်ပု (Bai Pu) လူမျိုးများ နေထိုင်ရာ ဒေသဖြစ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;臨滄市政府公眾信息網，臨滄大事紀&lt;/ref&gt; ၁၇ ရာစုတွင် တရုတ်ပြည်၌ မန်ချူးတို့၏ ချင်မင်းဆက် ပေါ်ထွန်းလာပြီးနောက် မင်မင်းဆက်၏ နောက်ဆုံးဘုရင် ယုံလီဘုရင် (Yongli) နှင့်အတူ ပါလာသော စစ်သည်တော်များနှင့် ဟန်လူမျိုး အခြေချသူများသည် မြန်မာဘုရင် ပင်းတလဲမင်း၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် ယူနန်နယ်စပ်မှတစ်ဆင့် ကိုးကန့်တောင်တန်းများအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;history&quot;&gt;蔡山所著的《果敢》 - ကိုးကန့်သမိုင်းနောက်ခံ။&lt;/ref&gt;

== ဗမာလူမျိုးနှင့် ကိုးကန့်လူမျိုးများအကြား သမိုင်းဝင်ဆက်ဆံရေး ==

'''ဗမာလူမျိုး'''များနှင့် '''ကိုးကန့်လူမျိုး''' (တရုတ်နွယ်ဖွား) များအကြား ဆက်ဆံရေးသည် ၁၇ ရာစု မင်းမင်းဆက် ပျက်သုဉ်းပြီးနောက်ပိုင်း တရုတ်နွယ်ဖွားများ မြန်မာ့မြေပေါ်သို့ စတင်ဝင်ရောက်လာချိန်မှစ၍ တည်ရှိခဲ့သည်။ ၎င်းတို့အကြား ဆက်ဆံရေးကို အောက်ပါကဏ္ဍများဖြင့် လေ့လာနိုင်သည်။

=== ရန်မျိုးနွယ်စု စော်ဘွားများခေတ် (၁၈ ရာစု - ၁၉၅၉) ===

၁၈ ရာစုအလယ်ပိုင်းတွင် ရန်ရှန့်ချိုင် (Yang Xian-cai) အမည်ရှိသော ဟန်လူမျိုးခေါင်းဆောင်တစ်ဦးသည် ကိုးကန့်ဒေသတွင် ဩဇာအာဏာကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ် တွင် ကိုးကန့်ဒေသရှိ ရန်မျိုးနွယ်စု စော်ဘွားများသည် ဗမာဘုရင်များထံ သစ္စာခံခဲ့ကြသည်။ &lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၁၁) - ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် နယ်စပ်ဒေသသမိုင်း။&lt;/ref&gt; ကိုးကန့်စော်ဘွားများသည် ဗမာဘုရင်များ၏ သြဇာကို အသိအမှတ်ပြုခဲ့ရသလို၊ တစ်ဖက်တွင်လည်း တရုတ်ချင်မင်းဆက် (Qing Dynasty) နှင့်လည်း ဆက်ဆံရေး ထိန်းညှိခဲ့ရသည်။ ၁၈၄၀ ခုနှစ်တွင် တရုတ်ချင်အစိုးရက ရန်မျိုးနွယ်စုအား ကိုးကန့်ဒေသကို မျိုးရိုးစဉ်ဆက် အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ &quot;စော်ဘွား&quot; (Tusi) အဖြစ် တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Yang family&quot;&gt;Yang family Records - 楊家土司世襲統治史。&lt;/ref&gt;

၁၈၉၇ ခုနှစ်တွင် ချုပ်ဆိုခဲ့သော &quot;ပေကျင်း စာချုပ်&quot; အရ ကိုးကန့်ဒေသကို ဗြိတိသျှ အိန္ဒိယ လက်အောက်ခံ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ထည့်သွင်းခဲ့ရာမှ ကိုးကန့်သည် မြန်မာ့မြေပုံအတွင်းသို့ စတင်ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;中英續議滇緬條約附款 (၁၈၉၇) - ဗြိတိသျှနှင့် ချင်အစိုးရကြား နယ်နိမိတ်သတ်မှတ်ချက်။&lt;/ref&gt;ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဖက်ဆစ်ဂျပန်များကို တော်လှန်ရာတွင် ကိုးကန့်စော်ဘွား ရန်ကျိန်းယင်း (Yang Kyin Sein) နှင့် ကိုးကန့်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော် (BIA) နှင့် မဟာမိတ်တပ်များဘက်မှ ရပ်တည်ခဲ့ကြသည်။ &lt;ref&gt;History of Kokang Resistance during WWII - 楊氏土司檔案。&lt;/ref&gt; 

=== လွတ်လပ်ရေးခေတ်နှင့် ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု ===
၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိသောအခါ ကိုးကန့်စော်ဘွားသည် အခြားသော ရှမ်းစော်ဘွားများနှင့်အတူ [[ပင်လုံစာချုပ်]]တွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး [[မြန်မာ聯邦|မြန်မာပြည်ထောင်စု]]အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာအစိုးရက စော်ဘွားစနစ်ကို ဖျက်သိမ်းခဲ့ရာ ရန်မျိုးနွယ်စုတို့၏ နှစ်ပေါင်း ၂၀၀ ကျော် အုပ်ချုပ်မှု ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Royal Ark - Burmese Shan States: Kokang.&lt;/ref&gt;

=== ဗကပခေတ်နှင့် အထူးဒေသ (၁) အဖြစ် ရပ်တည်ခြင်း ===
၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ကိုးကန့်ဒေသ၌ ပြည်တွင်းစစ်များ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ဖုန်ကြားရှင်း (Peng Jia-sheng) ဦးဆောင်သော အဖွဲ့သည် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ (CPB) နှင့် ပူးပေါင်းကာ ဒေသကို ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;CPB&quot;&gt;從革命者到毒販——緬甸共產黨၏ နောက်ဆုံးနေ့ရက်များ။&lt;/ref&gt; ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ဖုန်ကြားရှင်းသည် ဗကပမှ ခွဲထွက်ကာ မြန်မာအစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ရယူခဲ့ပြီးနောက် &quot;ရှမ်းပြည်နယ် အထူးဒေသ (၁)&quot; ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;鳳凰衛視 - 独家专访：果敢领导人白所成。&lt;/ref&gt;

== ယဉ်ကျေးမှု ==
ကိုးကန့်လူမျိုး အများစုမှာ တရုတ်နွယ်ဖွားများ ဖြစ်ကြသည်။ တရုတ်ရိုးရာ ဓလေ့ထုံးစံများကို ဆက်လက် ထိန်းသိမ်း ထားလျက် ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ကိုးကန့်တို့၏ ရိုးရာဓလေ့များမှာ အနီးဝန်းကျင်ရှိ ယူနန်တရုတ်များ၏ ရိုးရာဓလေ့နှင့် ဆင်တူသည်။ ကိုးကန့်လူမျိုး အများစုမှာ တာအိုဘာသာနှင့် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို ယုံကြည်ကိုးကွယ်ကြသူများ ဖြစ်ကြသည်။ ဘာသာရေး အချက်အချာမှာ လောက်ကိုင်မြို့ရှိ ကိုးကန့်ဘုံကျောင်း ဖြစ်သည်။

==ကိုးကန့်ဒေသ==
=== ပညာရေး ===
ကိုးကန့်တို့၏ ပညာရေးစနစ်မှာ ဖွံ့ဖြိုးဆဲ အဆင့်တွင်သာ ရှိသေးသည်။ အခြေခံ ပညာရေးမှာ အပစ်အခတ် ရပ်ဆဲပြီးနောက်မှ ပြန်လည် ထူထောင်ခဲ့သည်။ မူလတန်းနှင့် အလယ်တန်းကျောင်း ၁၀ ကျော် ရှိပြီး ကျောင်းများတွင် ကိုးကန့်ဘာသာ (တရုတ်ဘာသာ) ဖြင့် သင်ကြားပို့ချသည်။ အပတ်စဉ် မြန်မာစာ သင်ကြားချိန် ၃ နာရီမှ ၄ နာရီအထိ ရှိပြီး မြန်မာစာ သင်ကြားပို့ချသည့် ဆရာ၊ ဆရာမများကို မြန်မာနိုင်ငံ ဗဟိုအစိုးရမှ ခန့်အပ်သည်။ &lt;ref&gt;參考走進「北金三角」重鎮———果敢，http://www.kakabook.net/research/35/7635-8145.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201208214931/http://www.kakabook.net/research/35/7635-8145.html |date=8 December 2020 }}&lt;/ref&gt; ဒေသတွင်း၌ အဆင့်မြင့် ပညာရေး ပို့ချသည့် ကျောင်းများ မရှိပေ။ မြန်မာနိုင်ငံ အခြားဒေသသို့ သွားရောက် ပညာသင်သူမှာ အနည်းစုသာဖြစ်သည်။

=== လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ===
ကိုးကန့်ဒေသသည် တောင်တန်းဒေသဖြစ်သည့်အတွက် ကိုးကန့်တို့သည် ကုန်ပစ္စည်းများ သယ်ပို့ရာတွင် မြင်းနှင့် လားများကို အဓိက အားကိုးကြသည်။ ကတ္တရာလမ်း အခြေအနေမှာ မကောင်းမွန်လှပေ။ မိုးများသည့် ရာသီဆိုလျှင် ယာဉ်များ ဖြတ်သန်းသွားလာရန် အခက်အခဲရှိသည်။ အများသုံး သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစနစ် မဖွံ့ဖြိုးပေ။ ကိုးကန့်ဒေသအတွင်း လောက်ကိုင်မြို့သည် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အချက်အချာဖြစ်သည်။ မြို့တွင်း၌ အငှားယာဉ်များ၊ အဝေးပြေး ဘတ်စ်ကားဂိတ်များ ရှိသည်။

=== နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ရေး ===
ကိုးကန့် အထူးဒေသသည် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ပထမဆုံးသော အထူးဒေသ ဆိုသော်လည်း ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရ လက်အောက်တွင် မရှိပေ။ မြန်မာနိုင်ငံ နအဖ ဗဟိုအစိုးရနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူညီချက် ရေးထိုးကာ နအဖ ဗဟိုအစိုးရနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်ဆံသည်။ အထူးဒေသ ဥက္ကဋ္ဌမှာ ဒေသ၏ အာဏာအကြီးဆုံးခေါင်းဆောင် ဖြစ်သည်။ လက်ရှိဥက္ကဋ္ဌမှာ ဖုန်ကြားရှင် (彭家聲) ၏သား ဖုန်တာရွှင်ဖြစ်သည်။  

စစ်ရေးအင်အားကို '''[[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]]''' MNDAA နှင့် နအဖ ဗဟိုအစိုးရမှ ကွန်းလုံ၌ တပ်ချထားသည့် စစ်တပ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ MNDAA ကို ဖုန်တာရွှင်ကဦးဆောင်ကာ ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် လားရှိုးကိုသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်၊၊  

ကိုးကန့်အထူးဒေသအစိုးရ၏ လက်နက်ပစ္စည်းများကိုမူ ကိုးကန့်အထူးဒေသ ဥက္ကဋ္ဌက တာဝန်ယူသည်။

== ကိုးကား ==
&lt;references /&gt;
&lt;ကိုးကန့္တတ္မ်ားျပန္လည္ဆုပ့္ခြာပါျမန္မာစစ္တတ္နွင့္တိုက္လိုက္ခ်င္းမ်ိုးမျပု႕ရန္နွင့္တတ္အင္အားျပန္လည္ျဖည့္တင္ရန္ေရွ႕တန္စစ္ေျမျပင္မွယခုဆုပ့္ခြာရန္&quot; အမိန္႔ &quot;[{[[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/202.191.105.19|202.191.105.19]]  ၁၁:၄၅၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၃ (UTC)}][([[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/202.191.105.19|202.191.105.19]]  ၁၁:၄၅၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၃ (UTC))][[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/202.191.105.19|202.191.105.19]]  ၁၁:၄၅၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၃ (UTC)@

== ပြင်ပလင့်ခ်များ ==
* [http://bbs.fokokang.com/index.php 果敢论坛] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091207083042/http://bbs.fokokang.com/index.php |date=7 December 2009 }}，八八事件後新官方論壇
* [http://blog.ifeng.com/2545888.html 新果敢特區報] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091018043720/http://blog.ifeng.com/2545888.html |date=18 October 2009 }}，果敢特區報編輯部所設
* [http://www.4dw.net/royalark/Burma/kokang2.htm The Yang Dynasty]
* [http://www.kokang.net/html/guogangaikuang/2008/1215/13.html Map of Kokang] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090822073744/http://www.kokang.net/html/guogangaikuang/2008/1215/13.html |date=22 August 2009 }}
* [http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=15282 Kokang Celebrate Liberation from Burmese Communists] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090315072621/http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=15282 |date=15 March 2009 }} 11 March 2009
* [http://www.shanland.org/oldversion/index-3160.htm Maps of Kokang] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100806001635/http://www.shanland.org/oldversion/index-3160.htm |date=6 August 2010 }}

{{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}}

[[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]]
[[Category:ရှမ်းပြည်နယ်]]</text>
      <sha1>k5y66g1borhkcq1od7cx4nqp6lou0x9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027720</id>
      <parentid>1027719</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T13:34:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chenzeyan29</username>
        <id>141880</id>
      </contributor>
      <comment>/* ရန်မျိုးနွယ်စု စော်ဘွားများခေတ် (၁၈ ရာစု - ၁၉၅၉) */</comment>
      <origin>1027720</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27830" sha1="kgh97603egdv6i3a6ppnid4d3ava4qt" xml:space="preserve">'''ကိုးကန့်လူမျိုး''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်]]၏ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြု တိုင်းရင်းသားလူမျိုး ၁၃၅မျိုး တွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်ပြီး [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်အုပ်စု]]ဝင်တိုင်းရင်းသားများတွင်ပါဝင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင်တည်ရှိသော ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင်အဓိကနေထိုင်ပြီး ထိုဒေသကို  တရားဝင်အားဖြင့် ‘ရှမ်းပြည်နယ် အထူးဒေသ ၁’ ဟု ခေါ်ကာ ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ [[လောက်ကိုင်မြို့]] ဖြစ်သည်။ ကိုးကန့်ဒေသတွင် နေထိုင်သည့် လူဦးရေ ၁.၆ သိန်းကျော်ရှိပြီး ကိုးကန့်လူမျိုး အများစုဖြစ်သည်။ 

{{Infobox ethnic group
| group = ကိုးကန့်
| native_name = 果敢 
| image = 
| caption =
| population = ~၁၅၀,၀၀၀ – ၂၀၀,၀၀၀
| popplace = {{flag|Myanmar}} ([[ရှမ်းပြည်နယ်]], [[ကိုးကန့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]])
| langs = [[တရုတ်ဘာသာ]], [[မြန်မာဘာသာ]]
| religions = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]], [[တာအိုဘာသာ]]
| related = [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး]], [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်လူမျိုးများ]]
}}

ကိုးကန့် ဟူသောအခေါ်အဝေါ်မှာ ၁၉ ရာစုနှစ်ဦးပိုင်းတွင် ကိုးကန့်လူမျိုးများ၏ ရှင့်တာဟု အကြီးအကဲက ၎င်းတို့၏ နေရာမြေကို ကိုးကန့်ဟု ကင်ပွန်းတပ် ပေးခဲ့ချိန်မှ စတင်ခဲ့သည်။ ယင်းဒေသအား ၁၈၄၀ ခုနှစ်တွင် မန်ချူး ချင်မင်းဆက်မှ ကိုးကန့်ခရိုင်အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။  နောက်ကာလများတွင် မြန်မာဘုရင်မှ နယ်မြေများ တိုးချဲ့သိမ်းယူတိုက်ခိုက်ရာမှ စတင်၍ မြန်မာ့ပိုင်နက်နယ်မြေထဲသို့ ပါဝင်လာခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်လက်အောက်သို့ ကိုလိုနီအဖြစ် မြန်မာနှင့်တရုတ်တို့ ကျရောက်စဉ်က ကိုးကန့်နယ်မြေမှာ မြန်မာဘုရင်၏ လက်အောက်ခံနယ်မြေဖြစ်နေသဖြင့် လွတ်လပ်ရေးရလာသောအခါ တရားဝင်မြန်မာပိုင်နက်နယ်မြေဖြစ်လာခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;另有一方記載，鎮康州土司至改土歸流之前，還是將怒江以東全視為自己的領土&lt;/ref&gt;。
&lt;!--	
==သမိုင်း==
ကိုးကန့်ဒေသသည် မူလက 
果敢曾為中國西南邊境少數民族的地域，明朝末年大量漢族隨桂王湧入雲南省。18世紀，一支漢人移民後裔成為科干山的地方勢力，後受封世襲治理果敢，向中國效忠。19世紀末，果敢被劃入[[英屬印度]]，成為緬甸境內以'''[[華人]]'''為主體的[[土司]]縣。[[1959年]]緬甸廢除土司制度之後，果敢陷入了長期的動亂，直至[[1989年]]停戰方趨於穩定，成為今日的撣邦第一特區。

===清朝以前===
果敢地區在歷史上多屬於地方土司管理的地區，未成為中央集權國家所能有效控制的邊境地區；崎嶇複雜的地形決定了其多樣化的民族組成。

該地曾為哀牢[[百濮]]的地域，後哀牢內附[[東漢]]，該地屬於東漢[[永昌郡]]西南邊陲。[[三國時代]]蜀漢[[諸葛亮]]在平南時在[[諸葛炮樓山]]留下了遺蹟。在白族[[大理國]]時期，劃屬永昌府孟纏甸範圍。[[元代]]，分屬雲南省鎮康路、孟定路孟纏甸的一部份。[[明代]]，則屬[[鎮康州|鎮康土州]]以及[[孟定府|孟定土府]]的疆域。&lt;ref&gt;參考中國地圖出版社出版的中國歷史地圖集，ISBN 7-980013-01-8/K‧01&lt;/ref&gt;17世紀[[南明|南明政權]]向西南方敗退，大規模的漢人隨著桂王永曆明軍遷徙雲南。

===楊氏土司世襲統治===
18世紀，[[鎮康州]]以及[[木邦]]的交界處出現了楊姓漢人勢力，[[楊獻才]]與繼任者[[楊維興]]以興達戶為基礎，對外擴張。至[[1840年]]，第四代領導者[[楊國華]]被清朝冊封為世襲果敢縣令。&lt;ref name=&quot;Yang family&quot;&gt;參考土司後裔所撰寫的《楊家》&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;lincang.gov.cn&quot;&gt;參考臨滄市政府公眾信息網，臨滄大事紀(清朝部份)，[http://www.lincang.gov.cn/Zzlc/Lswh/200603/16202.html]&lt;br&gt;''道光二十年（1840），雲貴總督奏准，將被木邦所侵蝕的[[鎮康州]]上、中、下六戶地，冊封為楊姓土司世襲果敢縣。''&lt;br&gt;''光緒二十三年（1897），英國政府迫使清政府在《中英續議滇緬條約附款》中，將果敢劃歸英國。'' &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;參考《世界民族》2005年第5期，王士錄{{〈}}緬甸的果敢族：族稱、來歷、狀況及跨國互動{{〉}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''中國西南邊疆変遷史''，第283頁，雲南教育出版社, 1987[http://books.google.com.tw/books?id=5zlUAAAAMAAJ&amp;q=%E6%9E%9C%E6%95%A2%E7%B8%A3&amp;dq=%E6%9E%9C%E6%95%A2%E7%B8%A3&amp;lr=&amp;ei=Y375SNu0CYPWtgPl6uzoDA&amp;pgis=1]&lt;/ref&gt;

1897年《中英續議緬甸條約》果敢被劃入英屬印度的範圍，&lt;ref&gt;參考中國華文教育網刊載資料，http://www.hwjyw.com/trainings/invite_in/teaching_stories/200804/t20080425_16030.shtml&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Yang family&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;lincang.gov.cn&quot;/&gt;成為木邦大土司轄下的小土司邦。

二戰之後，果敢與鄰近的土司邦一同自英國獨立，組成[[緬甸聯邦]]。此後果敢獲得大土司的地位，不再從屬於木邦。楊姓土司的世襲統治權至1959年結束，歷時兩百餘年的果敢土司至此交權予地方議會。&lt;ref&gt;參考http://www.4dw.net/royalark/Burma/kokang2.htm&lt;/ref&gt;

===後土司及緬共執政時期===
土司政權結束之後，土司家族的影響仍在。數年後，土司家族成員[[楊振聲]]起兵反抗緬甸政府。戰爭使果敢元氣大傷，從原有的反軍人政府戰爭，逐漸演變為果敢內戰。

1968年至1989年，以彭家聲為首的果敢民族武裝加入緬甸共產黨，在中國共產黨的支援下，控制了果敢的大部分領土。

===撣邦第一特區===
1989年，彭家聲治下的果敢脫離緬共，與緬甸政府停戰，成立特區政府。特區保有有限的軍力，獨立的內政、軍事、財政等權力。中央政府派駐少量的公共服務人員至果敢&lt;ref name=&quot;緬共&quot;&gt;參考從革命者到毒販——7、緬甸共產黨的最後歲月，http://sinoliberal.blog.sohu.com/530287.html&lt;/ref&gt;。2003年全面停種[[罌粟]]。

2009年發生「[[果敢88事件|8.8事件]]」，原特區政席彭家聲去職，由原副主席[[白所成]]擔任果敢地区临时管理委员会主席。&lt;ref&gt;鳳凰衛視，独家专访：果敢临时领导人白所成否认叛变，http://news.ifeng.com/world/special/miandiandongdang/news/200909/0904_7925_1335651.shtml&lt;/ref&gt;

==地理與人口==
[[file:Maps_of_Kokang.png|thumb|300px|果敢的輪廓猶如朝鮮半島&lt;ref&gt;蔡山所著的《果敢》中如此形容&lt;/ref&gt;]]

===疆域===
1989年彭家聲脫離緬甸共產黨之際，一同脫離緬共的軍區包含果敢、貴概及勐固，均屬於撣邦第一特區管理。1990年代特區政權易手，江西地區遂脫離第一特區，特區僅領有薩爾溫江東岸的果敢。

果敢面積2060平方公里，四面以高山或河流為界，境內遍佈高山深壑，全境海拔在450至2400米之間，山與山之間的壩子海拔約1100米。主要精華區位中部的[[麻栗壩]]山間盆地。疆域西抵[[薩爾溫江]]，南以南定河與[[佤邦]]（撣邦第二特區）相對，東與中國雲南省[[鎮康縣]]為鄰，少部份與[[耿馬傣族佤族自治縣]]接壤，北面是[[龍陵縣]]、[[潞西市]]。&lt;ref&gt;[http://kokang.net/html/guogangaikuang/2008/1215/13.html]緬甸撣邦第一特區（果敢）政區圖&lt;/ref&gt;

===行政區劃===
{{主|果敢行政區劃}}
撣邦第一特區劃分為一市一縣，縣下設區，區下設鄉：
*老街市，特區政府位於老街的西北部的平掌
*果敢縣，縣治老街市
**紅星區，區治慕泰街
**興旺區，區治新平街
**東山區，區治石園子街
**西山區，區治大水塘街
**清水河區，區治清水河

===民族、人口===
果敢是一個多民族地區，共有漢族、[[撣族]]、[[崩龍族]]、[[苗族]]、[[佤族]]、[[傈僳族]]、[[克欽族]]共7個民族，通用漢語。在常駐人口中，漢族佔87%，大多數的果敢人是中國移民的後代。

截至2009年，果敢常住人口14萬人，暫住人口3萬人，華僑多集中在市街，緬族則多為中央政府派駐的公共事業職員。

==စီးပွားရေး==
果敢在經濟上屬相對落後的地區，自英國殖民於緬甸以來，以種植罌粟為主，以出產優質大煙聞名於世。在20世紀初土司治理的時期，曾有一段繁榮的歷史，罌粟也逐漸成為果敢唯一的經濟來源。

由於長年戰亂，原有的經濟建設、政治體制、社會基礎皆遭受極大的破壞，使基礎建設被破壞以後未獲重建且停滯不前，直到停戰以後才穩定發展。但[[2003年]]果敢停止生產罌粟，切斷了當地的經濟來源，且替代種植的情況並不理想，經濟遭受嚴重衝擊。另一方面，果敢的產業朝向博彩業發展，主要對中國招攬遊客，有小澳門之稱，但近年財政收入因中國政府對境外賭博旅遊有所限制而隨之銳減。

由於緬甸政府對果敢實施經濟封鎖，果敢的經濟嚴重依賴中國雲南，積極從中國引進資金、技術及人才。電力方面由[[中国南方电网公司]]通過35千伏南果東線提供&lt;ref&gt;[http://www.in-en.com/power/html/power-1026102635450645.html 南方電網做好與緬甸果敢相鄰區域特殊時期保供電工作]&lt;/ref&gt;。通信方面中國電信和中國移動在附近建有基站，使用中國臨滄地區區號，網際網路也經由中國對外聯繫。
--&gt;

== ကိုးကန့်လူမျိုးသမိုင်းကြောင်း ==

ကိုးကန့်လူမျိုး (သို့မဟုတ်) ကိုးကန့်ဟန်လူမျိုး များသည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]တွင် အခြေချနေထိုင်ကြသော တရုတ်နွယ်ဖွား မျိုးနွယ်စုများဖြစ်သည်။ ၁၇ ရာစုတွင် တရုတ်ပြည်၌ မင်မင်းဆက် (Ming Dynasty) ပျက်သုဉ်းပြီးနောက်ပိုင်းမှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ အုပ်စုလိုက် ပြောင်းရွှေ့အခြေချလာသူများ ဖြစ်ကြသည်။

ကိုးကန့်ဒေသသည် ရှေးအခါက အိုက်လောင် (Ai Lao) နှင့် ပိုင်ပု (Bai Pu) လူမျိုးများ နေထိုင်ရာ ဒေသဖြစ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;臨滄市政府公眾信息網，臨滄大事紀&lt;/ref&gt; ၁၇ ရာစုတွင် တရုတ်ပြည်၌ မန်ချူးတို့၏ ချင်မင်းဆက် ပေါ်ထွန်းလာပြီးနောက် မင်မင်းဆက်၏ နောက်ဆုံးဘုရင် ယုံလီဘုရင် (Yongli) နှင့်အတူ ပါလာသော စစ်သည်တော်များနှင့် ဟန်လူမျိုး အခြေချသူများသည် မြန်မာဘုရင် ပင်းတလဲမင်း၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် ယူနန်နယ်စပ်မှတစ်ဆင့် ကိုးကန့်တောင်တန်းများအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;history&quot;&gt;蔡山所著的《果敢》 - ကိုးကန့်သမိုင်းနောက်ခံ။&lt;/ref&gt;


=== ရန်မျိုးနွယ်စု စော်ဘွားများခေတ် (၁၈ ရာစု - ၁၉၅၉) ===

၁၈ ရာစုအလယ်ပိုင်းတွင် ရန်ရှန့်ချိုင် (Yang Xian-cai) အမည်ရှိသော ဟန်လူမျိုးခေါင်းဆောင်တစ်ဦးသည် ကိုးကန့်ဒေသတွင် ဩဇာအာဏာကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ် တွင် ကိုးကန့်ဒေသရှိ ရန်မျိုးနွယ်စု စော်ဘွားများသည် ဗမာဘုရင်များထံ သစ္စာခံခဲ့ကြသည်။ &lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၁၁) - ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် နယ်စပ်ဒေသသမိုင်း။&lt;/ref&gt; ကိုးကန့်စော်ဘွားများသည် ဗမာဘုရင်များ၏ သြဇာကို အသိအမှတ်ပြုခဲ့ရသလို၊ တစ်ဖက်တွင်လည်း တရုတ်ချင်မင်းဆက် (Qing Dynasty) နှင့်လည်း ဆက်ဆံရေး ထိန်းညှိခဲ့ရသည်။ ၁၈၄၀ ခုနှစ်တွင် တရုတ်ချင်အစိုးရက ရန်မျိုးနွယ်စုအား ကိုးကန့်ဒေသကို မျိုးရိုးစဉ်ဆက် အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ &quot;စော်ဘွား&quot; (Tusi) အဖြစ် တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Yang family&quot;&gt;Yang family Records - 楊家土司世襲統治史。&lt;/ref&gt;

၁၈၉၇ ခုနှစ်တွင် ချုပ်ဆိုခဲ့သော &quot;ပေကျင်း စာချုပ်&quot; အရ ကိုးကန့်ဒေသကို ဗြိတိသျှ အိန္ဒိယ လက်အောက်ခံ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ထည့်သွင်းခဲ့ရာမှ ကိုးကန့်သည် မြန်မာ့မြေပုံအတွင်းသို့ စတင်ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;中英續議滇緬條約附款 (၁၈၉၇) - ဗြိတိသျှနှင့် ချင်အစိုးရကြား နယ်နိမိတ်သတ်မှတ်ချက်။&lt;/ref&gt;ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဖက်ဆစ်ဂျပန်များကို တော်လှန်ရာတွင် ကိုးကန့်စော်ဘွား ရန်ကျိန်းယင်း (Yang Kyin Sein) နှင့် ကိုးကန့်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော် (BIA) နှင့် မဟာမိတ်တပ်များဘက်မှ ရပ်တည်ခဲ့ကြသည်။ &lt;ref&gt;History of Kokang Resistance during WWII - 楊氏土司檔案。&lt;/ref&gt; 

=== လွတ်လပ်ရေးခေတ်နှင့် ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု ===
၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိသောအခါ ကိုးကန့်စော်ဘွားသည် အခြားသော ရှမ်းစော်ဘွားများနှင့်အတူ [[ပင်လုံစာချုပ်]]တွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး [[မြန်မာ聯邦|မြန်မာပြည်ထောင်စု]]အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာအစိုးရက စော်ဘွားစနစ်ကို ဖျက်သိမ်းခဲ့ရာ ရန်မျိုးနွယ်စုတို့၏ နှစ်ပေါင်း ၂၀၀ ကျော် အုပ်ချုပ်မှု ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Royal Ark - Burmese Shan States: Kokang.&lt;/ref&gt;

=== ဗကပခေတ်နှင့် အထူးဒေသ (၁) အဖြစ် ရပ်တည်ခြင်း ===
၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ကိုးကန့်ဒေသ၌ ပြည်တွင်းစစ်များ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ဖုန်ကြားရှင်း (Peng Jia-sheng) ဦးဆောင်သော အဖွဲ့သည် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ (CPB) နှင့် ပူးပေါင်းကာ ဒေသကို ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;CPB&quot;&gt;從革命者到毒販——緬甸共產黨၏ နောက်ဆုံးနေ့ရက်များ။&lt;/ref&gt; ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ဖုန်ကြားရှင်းသည် ဗကပမှ ခွဲထွက်ကာ မြန်မာအစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ရယူခဲ့ပြီးနောက် &quot;ရှမ်းပြည်နယ် အထူးဒေသ (၁)&quot; ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;鳳凰衛視 - 独家专访：果敢领导人白所成。&lt;/ref&gt;

== ယဉ်ကျေးမှု ==
ကိုးကန့်လူမျိုး အများစုမှာ တရုတ်နွယ်ဖွားများ ဖြစ်ကြသည်။ တရုတ်ရိုးရာ ဓလေ့ထုံးစံများကို ဆက်လက် ထိန်းသိမ်း ထားလျက် ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ကိုးကန့်တို့၏ ရိုးရာဓလေ့များမှာ အနီးဝန်းကျင်ရှိ ယူနန်တရုတ်များ၏ ရိုးရာဓလေ့နှင့် ဆင်တူသည်။ ကိုးကန့်လူမျိုး အများစုမှာ တာအိုဘာသာနှင့် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို ယုံကြည်ကိုးကွယ်ကြသူများ ဖြစ်ကြသည်။ ဘာသာရေး အချက်အချာမှာ လောက်ကိုင်မြို့ရှိ ကိုးကန့်ဘုံကျောင်း ဖြစ်သည်။

==ကိုးကန့်ဒေသ==
=== ပညာရေး ===
ကိုးကန့်တို့၏ ပညာရေးစနစ်မှာ ဖွံ့ဖြိုးဆဲ အဆင့်တွင်သာ ရှိသေးသည်။ အခြေခံ ပညာရေးမှာ အပစ်အခတ် ရပ်ဆဲပြီးနောက်မှ ပြန်လည် ထူထောင်ခဲ့သည်။ မူလတန်းနှင့် အလယ်တန်းကျောင်း ၁၀ ကျော် ရှိပြီး ကျောင်းများတွင် ကိုးကန့်ဘာသာ (တရုတ်ဘာသာ) ဖြင့် သင်ကြားပို့ချသည်။ အပတ်စဉ် မြန်မာစာ သင်ကြားချိန် ၃ နာရီမှ ၄ နာရီအထိ ရှိပြီး မြန်မာစာ သင်ကြားပို့ချသည့် ဆရာ၊ ဆရာမများကို မြန်မာနိုင်ငံ ဗဟိုအစိုးရမှ ခန့်အပ်သည်။ &lt;ref&gt;參考走進「北金三角」重鎮———果敢，http://www.kakabook.net/research/35/7635-8145.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201208214931/http://www.kakabook.net/research/35/7635-8145.html |date=8 December 2020 }}&lt;/ref&gt; ဒေသတွင်း၌ အဆင့်မြင့် ပညာရေး ပို့ချသည့် ကျောင်းများ မရှိပေ။ မြန်မာနိုင်ငံ အခြားဒေသသို့ သွားရောက် ပညာသင်သူမှာ အနည်းစုသာဖြစ်သည်။

=== လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ===
ကိုးကန့်ဒေသသည် တောင်တန်းဒေသဖြစ်သည့်အတွက် ကိုးကန့်တို့သည် ကုန်ပစ္စည်းများ သယ်ပို့ရာတွင် မြင်းနှင့် လားများကို အဓိက အားကိုးကြသည်။ ကတ္တရာလမ်း အခြေအနေမှာ မကောင်းမွန်လှပေ။ မိုးများသည့် ရာသီဆိုလျှင် ယာဉ်များ ဖြတ်သန်းသွားလာရန် အခက်အခဲရှိသည်။ အများသုံး သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစနစ် မဖွံ့ဖြိုးပေ။ ကိုးကန့်ဒေသအတွင်း လောက်ကိုင်မြို့သည် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အချက်အချာဖြစ်သည်။ မြို့တွင်း၌ အငှားယာဉ်များ၊ အဝေးပြေး ဘတ်စ်ကားဂိတ်များ ရှိသည်။

=== နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ရေး ===
ကိုးကန့် အထူးဒေသသည် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ပထမဆုံးသော အထူးဒေသ ဆိုသော်လည်း ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရ လက်အောက်တွင် မရှိပေ။ မြန်မာနိုင်ငံ နအဖ ဗဟိုအစိုးရနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူညီချက် ရေးထိုးကာ နအဖ ဗဟိုအစိုးရနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်ဆံသည်။ အထူးဒေသ ဥက္ကဋ္ဌမှာ ဒေသ၏ အာဏာအကြီးဆုံးခေါင်းဆောင် ဖြစ်သည်။ လက်ရှိဥက္ကဋ္ဌမှာ ဖုန်ကြားရှင် (彭家聲) ၏သား ဖုန်တာရွှင်ဖြစ်သည်။  

စစ်ရေးအင်အားကို '''[[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]]''' MNDAA နှင့် နအဖ ဗဟိုအစိုးရမှ ကွန်းလုံ၌ တပ်ချထားသည့် စစ်တပ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ MNDAA ကို ဖုန်တာရွှင်ကဦးဆောင်ကာ ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် လားရှိုးကိုသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်၊၊  

ကိုးကန့်အထူးဒေသအစိုးရ၏ လက်နက်ပစ္စည်းများကိုမူ ကိုးကန့်အထူးဒေသ ဥက္ကဋ္ဌက တာဝန်ယူသည်။

== ကိုးကား ==
&lt;references /&gt;
&lt;ကိုးကန့္တတ္မ်ားျပန္လည္ဆုပ့္ခြာပါျမန္မာစစ္တတ္နွင့္တိုက္လိုက္ခ်င္းမ်ိုးမျပု႕ရန္နွင့္တတ္အင္အားျပန္လည္ျဖည့္တင္ရန္ေရွ႕တန္စစ္ေျမျပင္မွယခုဆုပ့္ခြာရန္&quot; အမိန္႔ &quot;[{[[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/202.191.105.19|202.191.105.19]]  ၁၁:၄၅၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၃ (UTC)}][([[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/202.191.105.19|202.191.105.19]]  ၁၁:၄၅၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၃ (UTC))][[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/202.191.105.19|202.191.105.19]]  ၁၁:၄၅၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၃ (UTC)@

== ပြင်ပလင့်ခ်များ ==
* [http://bbs.fokokang.com/index.php 果敢论坛] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091207083042/http://bbs.fokokang.com/index.php |date=7 December 2009 }}，八八事件後新官方論壇
* [http://blog.ifeng.com/2545888.html 新果敢特區報] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091018043720/http://blog.ifeng.com/2545888.html |date=18 October 2009 }}，果敢特區報編輯部所設
* [http://www.4dw.net/royalark/Burma/kokang2.htm The Yang Dynasty]
* [http://www.kokang.net/html/guogangaikuang/2008/1215/13.html Map of Kokang] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090822073744/http://www.kokang.net/html/guogangaikuang/2008/1215/13.html |date=22 August 2009 }}
* [http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=15282 Kokang Celebrate Liberation from Burmese Communists] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090315072621/http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=15282 |date=15 March 2009 }} 11 March 2009
* [http://www.shanland.org/oldversion/index-3160.htm Maps of Kokang] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100806001635/http://www.shanland.org/oldversion/index-3160.htm |date=6 August 2010 }}

{{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}}

[[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]]
[[Category:ရှမ်းပြည်နယ်]]</text>
      <sha1>kgh97603egdv6i3a6ppnid4d3ava4qt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027721</id>
      <parentid>1027720</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T13:34:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chenzeyan29</username>
        <id>141880</id>
      </contributor>
      <comment>/* ကိုးကန့်လူမျိုးသမိုင်းကြောင်း */</comment>
      <origin>1027721</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27828" sha1="pz7sdgbuqjs2lhzey7a7t8cxfokrdmv" xml:space="preserve">'''ကိုးကန့်လူမျိုး''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်]]၏ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြု တိုင်းရင်းသားလူမျိုး ၁၃၅မျိုး တွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်ပြီး [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်အုပ်စု]]ဝင်တိုင်းရင်းသားများတွင်ပါဝင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင်တည်ရှိသော ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင်အဓိကနေထိုင်ပြီး ထိုဒေသကို  တရားဝင်အားဖြင့် ‘ရှမ်းပြည်နယ် အထူးဒေသ ၁’ ဟု ခေါ်ကာ ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ [[လောက်ကိုင်မြို့]] ဖြစ်သည်။ ကိုးကန့်ဒေသတွင် နေထိုင်သည့် လူဦးရေ ၁.၆ သိန်းကျော်ရှိပြီး ကိုးကန့်လူမျိုး အများစုဖြစ်သည်။ 

{{Infobox ethnic group
| group = ကိုးကန့်
| native_name = 果敢 
| image = 
| caption =
| population = ~၁၅၀,၀၀၀ – ၂၀၀,၀၀၀
| popplace = {{flag|Myanmar}} ([[ရှမ်းပြည်နယ်]], [[ကိုးကန့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]])
| langs = [[တရုတ်ဘာသာ]], [[မြန်မာဘာသာ]]
| religions = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]], [[တာအိုဘာသာ]]
| related = [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး]], [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်လူမျိုးများ]]
}}

ကိုးကန့် ဟူသောအခေါ်အဝေါ်မှာ ၁၉ ရာစုနှစ်ဦးပိုင်းတွင် ကိုးကန့်လူမျိုးများ၏ ရှင့်တာဟု အကြီးအကဲက ၎င်းတို့၏ နေရာမြေကို ကိုးကန့်ဟု ကင်ပွန်းတပ် ပေးခဲ့ချိန်မှ စတင်ခဲ့သည်။ ယင်းဒေသအား ၁၈၄၀ ခုနှစ်တွင် မန်ချူး ချင်မင်းဆက်မှ ကိုးကန့်ခရိုင်အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။  နောက်ကာလများတွင် မြန်မာဘုရင်မှ နယ်မြေများ တိုးချဲ့သိမ်းယူတိုက်ခိုက်ရာမှ စတင်၍ မြန်မာ့ပိုင်နက်နယ်မြေထဲသို့ ပါဝင်လာခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်လက်အောက်သို့ ကိုလိုနီအဖြစ် မြန်မာနှင့်တရုတ်တို့ ကျရောက်စဉ်က ကိုးကန့်နယ်မြေမှာ မြန်မာဘုရင်၏ လက်အောက်ခံနယ်မြေဖြစ်နေသဖြင့် လွတ်လပ်ရေးရလာသောအခါ တရားဝင်မြန်မာပိုင်နက်နယ်မြေဖြစ်လာခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;另有一方記載，鎮康州土司至改土歸流之前，還是將怒江以東全視為自己的領土&lt;/ref&gt;。
&lt;!--	
==သမိုင်း==
ကိုးကန့်ဒေသသည် မူလက 
果敢曾為中國西南邊境少數民族的地域，明朝末年大量漢族隨桂王湧入雲南省。18世紀，一支漢人移民後裔成為科干山的地方勢力，後受封世襲治理果敢，向中國效忠。19世紀末，果敢被劃入[[英屬印度]]，成為緬甸境內以'''[[華人]]'''為主體的[[土司]]縣。[[1959年]]緬甸廢除土司制度之後，果敢陷入了長期的動亂，直至[[1989年]]停戰方趨於穩定，成為今日的撣邦第一特區。

===清朝以前===
果敢地區在歷史上多屬於地方土司管理的地區，未成為中央集權國家所能有效控制的邊境地區；崎嶇複雜的地形決定了其多樣化的民族組成。

該地曾為哀牢[[百濮]]的地域，後哀牢內附[[東漢]]，該地屬於東漢[[永昌郡]]西南邊陲。[[三國時代]]蜀漢[[諸葛亮]]在平南時在[[諸葛炮樓山]]留下了遺蹟。在白族[[大理國]]時期，劃屬永昌府孟纏甸範圍。[[元代]]，分屬雲南省鎮康路、孟定路孟纏甸的一部份。[[明代]]，則屬[[鎮康州|鎮康土州]]以及[[孟定府|孟定土府]]的疆域。&lt;ref&gt;參考中國地圖出版社出版的中國歷史地圖集，ISBN 7-980013-01-8/K‧01&lt;/ref&gt;17世紀[[南明|南明政權]]向西南方敗退，大規模的漢人隨著桂王永曆明軍遷徙雲南。

===楊氏土司世襲統治===
18世紀，[[鎮康州]]以及[[木邦]]的交界處出現了楊姓漢人勢力，[[楊獻才]]與繼任者[[楊維興]]以興達戶為基礎，對外擴張。至[[1840年]]，第四代領導者[[楊國華]]被清朝冊封為世襲果敢縣令。&lt;ref name=&quot;Yang family&quot;&gt;參考土司後裔所撰寫的《楊家》&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;lincang.gov.cn&quot;&gt;參考臨滄市政府公眾信息網，臨滄大事紀(清朝部份)，[http://www.lincang.gov.cn/Zzlc/Lswh/200603/16202.html]&lt;br&gt;''道光二十年（1840），雲貴總督奏准，將被木邦所侵蝕的[[鎮康州]]上、中、下六戶地，冊封為楊姓土司世襲果敢縣。''&lt;br&gt;''光緒二十三年（1897），英國政府迫使清政府在《中英續議滇緬條約附款》中，將果敢劃歸英國。'' &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;參考《世界民族》2005年第5期，王士錄{{〈}}緬甸的果敢族：族稱、來歷、狀況及跨國互動{{〉}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''中國西南邊疆変遷史''，第283頁，雲南教育出版社, 1987[http://books.google.com.tw/books?id=5zlUAAAAMAAJ&amp;q=%E6%9E%9C%E6%95%A2%E7%B8%A3&amp;dq=%E6%9E%9C%E6%95%A2%E7%B8%A3&amp;lr=&amp;ei=Y375SNu0CYPWtgPl6uzoDA&amp;pgis=1]&lt;/ref&gt;

1897年《中英續議緬甸條約》果敢被劃入英屬印度的範圍，&lt;ref&gt;參考中國華文教育網刊載資料，http://www.hwjyw.com/trainings/invite_in/teaching_stories/200804/t20080425_16030.shtml&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Yang family&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;lincang.gov.cn&quot;/&gt;成為木邦大土司轄下的小土司邦。

二戰之後，果敢與鄰近的土司邦一同自英國獨立，組成[[緬甸聯邦]]。此後果敢獲得大土司的地位，不再從屬於木邦。楊姓土司的世襲統治權至1959年結束，歷時兩百餘年的果敢土司至此交權予地方議會。&lt;ref&gt;參考http://www.4dw.net/royalark/Burma/kokang2.htm&lt;/ref&gt;

===後土司及緬共執政時期===
土司政權結束之後，土司家族的影響仍在。數年後，土司家族成員[[楊振聲]]起兵反抗緬甸政府。戰爭使果敢元氣大傷，從原有的反軍人政府戰爭，逐漸演變為果敢內戰。

1968年至1989年，以彭家聲為首的果敢民族武裝加入緬甸共產黨，在中國共產黨的支援下，控制了果敢的大部分領土。

===撣邦第一特區===
1989年，彭家聲治下的果敢脫離緬共，與緬甸政府停戰，成立特區政府。特區保有有限的軍力，獨立的內政、軍事、財政等權力。中央政府派駐少量的公共服務人員至果敢&lt;ref name=&quot;緬共&quot;&gt;參考從革命者到毒販——7、緬甸共產黨的最後歲月，http://sinoliberal.blog.sohu.com/530287.html&lt;/ref&gt;。2003年全面停種[[罌粟]]。

2009年發生「[[果敢88事件|8.8事件]]」，原特區政席彭家聲去職，由原副主席[[白所成]]擔任果敢地区临时管理委员会主席。&lt;ref&gt;鳳凰衛視，独家专访：果敢临时领导人白所成否认叛变，http://news.ifeng.com/world/special/miandiandongdang/news/200909/0904_7925_1335651.shtml&lt;/ref&gt;

==地理與人口==
[[file:Maps_of_Kokang.png|thumb|300px|果敢的輪廓猶如朝鮮半島&lt;ref&gt;蔡山所著的《果敢》中如此形容&lt;/ref&gt;]]

===疆域===
1989年彭家聲脫離緬甸共產黨之際，一同脫離緬共的軍區包含果敢、貴概及勐固，均屬於撣邦第一特區管理。1990年代特區政權易手，江西地區遂脫離第一特區，特區僅領有薩爾溫江東岸的果敢。

果敢面積2060平方公里，四面以高山或河流為界，境內遍佈高山深壑，全境海拔在450至2400米之間，山與山之間的壩子海拔約1100米。主要精華區位中部的[[麻栗壩]]山間盆地。疆域西抵[[薩爾溫江]]，南以南定河與[[佤邦]]（撣邦第二特區）相對，東與中國雲南省[[鎮康縣]]為鄰，少部份與[[耿馬傣族佤族自治縣]]接壤，北面是[[龍陵縣]]、[[潞西市]]。&lt;ref&gt;[http://kokang.net/html/guogangaikuang/2008/1215/13.html]緬甸撣邦第一特區（果敢）政區圖&lt;/ref&gt;

===行政區劃===
{{主|果敢行政區劃}}
撣邦第一特區劃分為一市一縣，縣下設區，區下設鄉：
*老街市，特區政府位於老街的西北部的平掌
*果敢縣，縣治老街市
**紅星區，區治慕泰街
**興旺區，區治新平街
**東山區，區治石園子街
**西山區，區治大水塘街
**清水河區，區治清水河

===民族、人口===
果敢是一個多民族地區，共有漢族、[[撣族]]、[[崩龍族]]、[[苗族]]、[[佤族]]、[[傈僳族]]、[[克欽族]]共7個民族，通用漢語。在常駐人口中，漢族佔87%，大多數的果敢人是中國移民的後代。

截至2009年，果敢常住人口14萬人，暫住人口3萬人，華僑多集中在市街，緬族則多為中央政府派駐的公共事業職員。

==စီးပွားရေး==
果敢在經濟上屬相對落後的地區，自英國殖民於緬甸以來，以種植罌粟為主，以出產優質大煙聞名於世。在20世紀初土司治理的時期，曾有一段繁榮的歷史，罌粟也逐漸成為果敢唯一的經濟來源。

由於長年戰亂，原有的經濟建設、政治體制、社會基礎皆遭受極大的破壞，使基礎建設被破壞以後未獲重建且停滯不前，直到停戰以後才穩定發展。但[[2003年]]果敢停止生產罌粟，切斷了當地的經濟來源，且替代種植的情況並不理想，經濟遭受嚴重衝擊。另一方面，果敢的產業朝向博彩業發展，主要對中國招攬遊客，有小澳門之稱，但近年財政收入因中國政府對境外賭博旅遊有所限制而隨之銳減。

由於緬甸政府對果敢實施經濟封鎖，果敢的經濟嚴重依賴中國雲南，積極從中國引進資金、技術及人才。電力方面由[[中国南方电网公司]]通過35千伏南果東線提供&lt;ref&gt;[http://www.in-en.com/power/html/power-1026102635450645.html 南方電網做好與緬甸果敢相鄰區域特殊時期保供電工作]&lt;/ref&gt;。通信方面中國電信和中國移動在附近建有基站，使用中國臨滄地區區號，網際網路也經由中國對外聯繫。
--&gt;

== ကိုးကန့်လူမျိုးသမိုင်းကြောင်း ==

ကိုးကန့်လူမျိုး (သို့မဟုတ်) ကိုးကန့်ဟန်လူမျိုး များသည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]တွင် အခြေချနေထိုင်ကြသော တရုတ်နွယ်ဖွား မျိုးနွယ်စုများဖြစ်သည်။ ၁၇ ရာစုတွင် တရုတ်ပြည်၌ မင်မင်းဆက် (Ming Dynasty) ပျက်သုဉ်းပြီးနောက်ပိုင်းမှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ အုပ်စုလိုက် ပြောင်းရွှေ့အခြေချလာသူများ ဖြစ်ကြသည်။

ကိုးကန့်ဒေသသည် ရှေးအခါက အိုက်လောင် (Ai Lao) နှင့် ပိုင်ပု (Bai Pu) လူမျိုးများ နေထိုင်ရာ ဒေသဖြစ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;臨滄市政府公眾信息網，臨滄大事紀&lt;/ref&gt; ၁၇ ရာစုတွင် တရုတ်ပြည်၌ မန်ချူးတို့၏ ချင်မင်းဆက် ပေါ်ထွန်းလာပြီးနောက် မင်မင်းဆက်၏ နောက်ဆုံးဘုရင် ယုံလီဘုရင် (Yongli) နှင့်အတူ ပါလာသော စစ်သည်တော်များနှင့် ဟန်လူမျိုး အခြေချသူများသည် မြန်မာဘုရင် ပင်းတလဲမင်း၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် ယူနန်နယ်စပ်မှတစ်ဆင့် ကိုးကန့်တောင်တန်းများအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;history&quot;&gt;蔡山所著的《果敢》 - ကိုးကန့်သမိုင်းနောက်ခံ။&lt;/ref&gt;

=== ရန်မျိုးနွယ်စု စော်ဘွားများခေတ် (၁၈ ရာစု - ၁၉၅၉) ===

၁၈ ရာစုအလယ်ပိုင်းတွင် ရန်ရှန့်ချိုင် (Yang Xian-cai) အမည်ရှိသော ဟန်လူမျိုးခေါင်းဆောင်တစ်ဦးသည် ကိုးကန့်ဒေသတွင် ဩဇာအာဏာကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ် တွင် ကိုးကန့်ဒေသရှိ ရန်မျိုးနွယ်စု စော်ဘွားများသည် ဗမာဘုရင်များထံ သစ္စာခံခဲ့ကြသည်။ &lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၁၁) - ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် နယ်စပ်ဒေသသမိုင်း။&lt;/ref&gt; ကိုးကန့်စော်ဘွားများသည် ဗမာဘုရင်များ၏ သြဇာကို အသိအမှတ်ပြုခဲ့ရသလို၊ တစ်ဖက်တွင်လည်း တရုတ်ချင်မင်းဆက် (Qing Dynasty) နှင့်လည်း ဆက်ဆံရေး ထိန်းညှိခဲ့ရသည်။ ၁၈၄၀ ခုနှစ်တွင် တရုတ်ချင်အစိုးရက ရန်မျိုးနွယ်စုအား ကိုးကန့်ဒေသကို မျိုးရိုးစဉ်ဆက် အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ &quot;စော်ဘွား&quot; (Tusi) အဖြစ် တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Yang family&quot;&gt;Yang family Records - 楊家土司世襲統治史。&lt;/ref&gt;

၁၈၉၇ ခုနှစ်တွင် ချုပ်ဆိုခဲ့သော &quot;ပေကျင်း စာချုပ်&quot; အရ ကိုးကန့်ဒေသကို ဗြိတိသျှ အိန္ဒိယ လက်အောက်ခံ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ထည့်သွင်းခဲ့ရာမှ ကိုးကန့်သည် မြန်မာ့မြေပုံအတွင်းသို့ စတင်ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;中英續議滇緬條約附款 (၁၈၉၇) - ဗြိတိသျှနှင့် ချင်အစိုးရကြား နယ်နိမိတ်သတ်မှတ်ချက်။&lt;/ref&gt;ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဖက်ဆစ်ဂျပန်များကို တော်လှန်ရာတွင် ကိုးကန့်စော်ဘွား ရန်ကျိန်းယင်း (Yang Kyin Sein) နှင့် ကိုးကန့်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော် (BIA) နှင့် မဟာမိတ်တပ်များဘက်မှ ရပ်တည်ခဲ့ကြသည်။ &lt;ref&gt;History of Kokang Resistance during WWII - 楊氏土司檔案。&lt;/ref&gt; 

=== လွတ်လပ်ရေးခေတ်နှင့် ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု ===
၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိသောအခါ ကိုးကန့်စော်ဘွားသည် အခြားသော ရှမ်းစော်ဘွားများနှင့်အတူ [[ပင်လုံစာချုပ်]]တွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး [[မြန်မာ聯邦|မြန်မာပြည်ထောင်စု]]အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာအစိုးရက စော်ဘွားစနစ်ကို ဖျက်သိမ်းခဲ့ရာ ရန်မျိုးနွယ်စုတို့၏ နှစ်ပေါင်း ၂၀၀ ကျော် အုပ်ချုပ်မှု ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Royal Ark - Burmese Shan States: Kokang.&lt;/ref&gt;

=== ဗကပခေတ်နှင့် အထူးဒေသ (၁) အဖြစ် ရပ်တည်ခြင်း ===
၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ကိုးကန့်ဒေသ၌ ပြည်တွင်းစစ်များ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ဖုန်ကြားရှင်း (Peng Jia-sheng) ဦးဆောင်သော အဖွဲ့သည် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ (CPB) နှင့် ပူးပေါင်းကာ ဒေသကို ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;CPB&quot;&gt;從革命者到毒販——緬甸共產黨၏ နောက်ဆုံးနေ့ရက်များ။&lt;/ref&gt; ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ဖုန်ကြားရှင်းသည် ဗကပမှ ခွဲထွက်ကာ မြန်မာအစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ရယူခဲ့ပြီးနောက် &quot;ရှမ်းပြည်နယ် အထူးဒေသ (၁)&quot; ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;鳳凰衛視 - 独家专访：果敢领导人白所成。&lt;/ref&gt;

== ယဉ်ကျေးမှု ==
ကိုးကန့်လူမျိုး အများစုမှာ တရုတ်နွယ်ဖွားများ ဖြစ်ကြသည်။ တရုတ်ရိုးရာ ဓလေ့ထုံးစံများကို ဆက်လက် ထိန်းသိမ်း ထားလျက် ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ကိုးကန့်တို့၏ ရိုးရာဓလေ့များမှာ အနီးဝန်းကျင်ရှိ ယူနန်တရုတ်များ၏ ရိုးရာဓလေ့နှင့် ဆင်တူသည်။ ကိုးကန့်လူမျိုး အများစုမှာ တာအိုဘာသာနှင့် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို ယုံကြည်ကိုးကွယ်ကြသူများ ဖြစ်ကြသည်။ ဘာသာရေး အချက်အချာမှာ လောက်ကိုင်မြို့ရှိ ကိုးကန့်ဘုံကျောင်း ဖြစ်သည်။

==ကိုးကန့်ဒေသ==
=== ပညာရေး ===
ကိုးကန့်တို့၏ ပညာရေးစနစ်မှာ ဖွံ့ဖြိုးဆဲ အဆင့်တွင်သာ ရှိသေးသည်။ အခြေခံ ပညာရေးမှာ အပစ်အခတ် ရပ်ဆဲပြီးနောက်မှ ပြန်လည် ထူထောင်ခဲ့သည်။ မူလတန်းနှင့် အလယ်တန်းကျောင်း ၁၀ ကျော် ရှိပြီး ကျောင်းများတွင် ကိုးကန့်ဘာသာ (တရုတ်ဘာသာ) ဖြင့် သင်ကြားပို့ချသည်။ အပတ်စဉ် မြန်မာစာ သင်ကြားချိန် ၃ နာရီမှ ၄ နာရီအထိ ရှိပြီး မြန်မာစာ သင်ကြားပို့ချသည့် ဆရာ၊ ဆရာမများကို မြန်မာနိုင်ငံ ဗဟိုအစိုးရမှ ခန့်အပ်သည်။ &lt;ref&gt;參考走進「北金三角」重鎮———果敢，http://www.kakabook.net/research/35/7635-8145.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201208214931/http://www.kakabook.net/research/35/7635-8145.html |date=8 December 2020 }}&lt;/ref&gt; ဒေသတွင်း၌ အဆင့်မြင့် ပညာရေး ပို့ချသည့် ကျောင်းများ မရှိပေ။ မြန်မာနိုင်ငံ အခြားဒေသသို့ သွားရောက် ပညာသင်သူမှာ အနည်းစုသာဖြစ်သည်။

=== လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ===
ကိုးကန့်ဒေသသည် တောင်တန်းဒေသဖြစ်သည့်အတွက် ကိုးကန့်တို့သည် ကုန်ပစ္စည်းများ သယ်ပို့ရာတွင် မြင်းနှင့် လားများကို အဓိက အားကိုးကြသည်။ ကတ္တရာလမ်း အခြေအနေမှာ မကောင်းမွန်လှပေ။ မိုးများသည့် ရာသီဆိုလျှင် ယာဉ်များ ဖြတ်သန်းသွားလာရန် အခက်အခဲရှိသည်။ အများသုံး သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစနစ် မဖွံ့ဖြိုးပေ။ ကိုးကန့်ဒေသအတွင်း လောက်ကိုင်မြို့သည် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အချက်အချာဖြစ်သည်။ မြို့တွင်း၌ အငှားယာဉ်များ၊ အဝေးပြေး ဘတ်စ်ကားဂိတ်များ ရှိသည်။

=== နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ရေး ===
ကိုးကန့် အထူးဒေသသည် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ပထမဆုံးသော အထူးဒေသ ဆိုသော်လည်း ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရ လက်အောက်တွင် မရှိပေ။ မြန်မာနိုင်ငံ နအဖ ဗဟိုအစိုးရနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူညီချက် ရေးထိုးကာ နအဖ ဗဟိုအစိုးရနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်ဆံသည်။ အထူးဒေသ ဥက္ကဋ္ဌမှာ ဒေသ၏ အာဏာအကြီးဆုံးခေါင်းဆောင် ဖြစ်သည်။ လက်ရှိဥက္ကဋ္ဌမှာ ဖုန်ကြားရှင် (彭家聲) ၏သား ဖုန်တာရွှင်ဖြစ်သည်။  

စစ်ရေးအင်အားကို '''[[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]]''' MNDAA နှင့် နအဖ ဗဟိုအစိုးရမှ ကွန်းလုံ၌ တပ်ချထားသည့် စစ်တပ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ MNDAA ကို ဖုန်တာရွှင်ကဦးဆောင်ကာ ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် လားရှိုးကိုသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်၊၊  

ကိုးကန့်အထူးဒေသအစိုးရ၏ လက်နက်ပစ္စည်းများကိုမူ ကိုးကန့်အထူးဒေသ ဥက္ကဋ္ဌက တာဝန်ယူသည်။

== ကိုးကား ==
&lt;references /&gt;
&lt;ကိုးကန့္တတ္မ်ားျပန္လည္ဆုပ့္ခြာပါျမန္မာစစ္တတ္နွင့္တိုက္လိုက္ခ်င္းမ်ိုးမျပု႕ရန္နွင့္တတ္အင္အားျပန္လည္ျဖည့္တင္ရန္ေရွ႕တန္စစ္ေျမျပင္မွယခုဆုပ့္ခြာရန္&quot; အမိန္႔ &quot;[{[[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/202.191.105.19|202.191.105.19]]  ၁၁:၄၅၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၃ (UTC)}][([[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/202.191.105.19|202.191.105.19]]  ၁၁:၄၅၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၃ (UTC))][[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/202.191.105.19|202.191.105.19]]  ၁၁:၄၅၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၃ (UTC)@

== ပြင်ပလင့်ခ်များ ==
* [http://bbs.fokokang.com/index.php 果敢论坛] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091207083042/http://bbs.fokokang.com/index.php |date=7 December 2009 }}，八八事件後新官方論壇
* [http://blog.ifeng.com/2545888.html 新果敢特區報] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091018043720/http://blog.ifeng.com/2545888.html |date=18 October 2009 }}，果敢特區報編輯部所設
* [http://www.4dw.net/royalark/Burma/kokang2.htm The Yang Dynasty]
* [http://www.kokang.net/html/guogangaikuang/2008/1215/13.html Map of Kokang] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090822073744/http://www.kokang.net/html/guogangaikuang/2008/1215/13.html |date=22 August 2009 }}
* [http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=15282 Kokang Celebrate Liberation from Burmese Communists] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090315072621/http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=15282 |date=15 March 2009 }} 11 March 2009
* [http://www.shanland.org/oldversion/index-3160.htm Maps of Kokang] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100806001635/http://www.shanland.org/oldversion/index-3160.htm |date=6 August 2010 }}

{{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}}

[[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]]
[[Category:ရှမ်းပြည်နယ်]]</text>
      <sha1>pz7sdgbuqjs2lhzey7a7t8cxfokrdmv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027722</id>
      <parentid>1027721</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T13:34:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chenzeyan29</username>
        <id>141880</id>
      </contributor>
      <comment>/* လွတ်လပ်ရေးခေတ်နှင့် ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု */</comment>
      <origin>1027722</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27843" sha1="sojyzcb1lrgzhnh0ibr5r9xzq69x9sf" xml:space="preserve">'''ကိုးကန့်လူမျိုး''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်]]၏ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြု တိုင်းရင်းသားလူမျိုး ၁၃၅မျိုး တွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်ပြီး [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်အုပ်စု]]ဝင်တိုင်းရင်းသားများတွင်ပါဝင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင်တည်ရှိသော ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင်အဓိကနေထိုင်ပြီး ထိုဒေသကို  တရားဝင်အားဖြင့် ‘ရှမ်းပြည်နယ် အထူးဒေသ ၁’ ဟု ခေါ်ကာ ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ [[လောက်ကိုင်မြို့]] ဖြစ်သည်။ ကိုးကန့်ဒေသတွင် နေထိုင်သည့် လူဦးရေ ၁.၆ သိန်းကျော်ရှိပြီး ကိုးကန့်လူမျိုး အများစုဖြစ်သည်။ 

{{Infobox ethnic group
| group = ကိုးကန့်
| native_name = 果敢 
| image = 
| caption =
| population = ~၁၅၀,၀၀၀ – ၂၀၀,၀၀၀
| popplace = {{flag|Myanmar}} ([[ရှမ်းပြည်နယ်]], [[ကိုးကန့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]])
| langs = [[တရုတ်ဘာသာ]], [[မြန်မာဘာသာ]]
| religions = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]], [[တာအိုဘာသာ]]
| related = [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး]], [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်လူမျိုးများ]]
}}

ကိုးကန့် ဟူသောအခေါ်အဝေါ်မှာ ၁၉ ရာစုနှစ်ဦးပိုင်းတွင် ကိုးကန့်လူမျိုးများ၏ ရှင့်တာဟု အကြီးအကဲက ၎င်းတို့၏ နေရာမြေကို ကိုးကန့်ဟု ကင်ပွန်းတပ် ပေးခဲ့ချိန်မှ စတင်ခဲ့သည်။ ယင်းဒေသအား ၁၈၄၀ ခုနှစ်တွင် မန်ချူး ချင်မင်းဆက်မှ ကိုးကန့်ခရိုင်အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။  နောက်ကာလများတွင် မြန်မာဘုရင်မှ နယ်မြေများ တိုးချဲ့သိမ်းယူတိုက်ခိုက်ရာမှ စတင်၍ မြန်မာ့ပိုင်နက်နယ်မြေထဲသို့ ပါဝင်လာခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်လက်အောက်သို့ ကိုလိုနီအဖြစ် မြန်မာနှင့်တရုတ်တို့ ကျရောက်စဉ်က ကိုးကန့်နယ်မြေမှာ မြန်မာဘုရင်၏ လက်အောက်ခံနယ်မြေဖြစ်နေသဖြင့် လွတ်လပ်ရေးရလာသောအခါ တရားဝင်မြန်မာပိုင်နက်နယ်မြေဖြစ်လာခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;另有一方記載，鎮康州土司至改土歸流之前，還是將怒江以東全視為自己的領土&lt;/ref&gt;。
&lt;!--	
==သမိုင်း==
ကိုးကန့်ဒေသသည် မူလက 
果敢曾為中國西南邊境少數民族的地域，明朝末年大量漢族隨桂王湧入雲南省。18世紀，一支漢人移民後裔成為科干山的地方勢力，後受封世襲治理果敢，向中國效忠。19世紀末，果敢被劃入[[英屬印度]]，成為緬甸境內以'''[[華人]]'''為主體的[[土司]]縣。[[1959年]]緬甸廢除土司制度之後，果敢陷入了長期的動亂，直至[[1989年]]停戰方趨於穩定，成為今日的撣邦第一特區。

===清朝以前===
果敢地區在歷史上多屬於地方土司管理的地區，未成為中央集權國家所能有效控制的邊境地區；崎嶇複雜的地形決定了其多樣化的民族組成。

該地曾為哀牢[[百濮]]的地域，後哀牢內附[[東漢]]，該地屬於東漢[[永昌郡]]西南邊陲。[[三國時代]]蜀漢[[諸葛亮]]在平南時在[[諸葛炮樓山]]留下了遺蹟。在白族[[大理國]]時期，劃屬永昌府孟纏甸範圍。[[元代]]，分屬雲南省鎮康路、孟定路孟纏甸的一部份。[[明代]]，則屬[[鎮康州|鎮康土州]]以及[[孟定府|孟定土府]]的疆域。&lt;ref&gt;參考中國地圖出版社出版的中國歷史地圖集，ISBN 7-980013-01-8/K‧01&lt;/ref&gt;17世紀[[南明|南明政權]]向西南方敗退，大規模的漢人隨著桂王永曆明軍遷徙雲南。

===楊氏土司世襲統治===
18世紀，[[鎮康州]]以及[[木邦]]的交界處出現了楊姓漢人勢力，[[楊獻才]]與繼任者[[楊維興]]以興達戶為基礎，對外擴張。至[[1840年]]，第四代領導者[[楊國華]]被清朝冊封為世襲果敢縣令。&lt;ref name=&quot;Yang family&quot;&gt;參考土司後裔所撰寫的《楊家》&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;lincang.gov.cn&quot;&gt;參考臨滄市政府公眾信息網，臨滄大事紀(清朝部份)，[http://www.lincang.gov.cn/Zzlc/Lswh/200603/16202.html]&lt;br&gt;''道光二十年（1840），雲貴總督奏准，將被木邦所侵蝕的[[鎮康州]]上、中、下六戶地，冊封為楊姓土司世襲果敢縣。''&lt;br&gt;''光緒二十三年（1897），英國政府迫使清政府在《中英續議滇緬條約附款》中，將果敢劃歸英國。'' &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;參考《世界民族》2005年第5期，王士錄{{〈}}緬甸的果敢族：族稱、來歷、狀況及跨國互動{{〉}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''中國西南邊疆変遷史''，第283頁，雲南教育出版社, 1987[http://books.google.com.tw/books?id=5zlUAAAAMAAJ&amp;q=%E6%9E%9C%E6%95%A2%E7%B8%A3&amp;dq=%E6%9E%9C%E6%95%A2%E7%B8%A3&amp;lr=&amp;ei=Y375SNu0CYPWtgPl6uzoDA&amp;pgis=1]&lt;/ref&gt;

1897年《中英續議緬甸條約》果敢被劃入英屬印度的範圍，&lt;ref&gt;參考中國華文教育網刊載資料，http://www.hwjyw.com/trainings/invite_in/teaching_stories/200804/t20080425_16030.shtml&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Yang family&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;lincang.gov.cn&quot;/&gt;成為木邦大土司轄下的小土司邦。

二戰之後，果敢與鄰近的土司邦一同自英國獨立，組成[[緬甸聯邦]]。此後果敢獲得大土司的地位，不再從屬於木邦。楊姓土司的世襲統治權至1959年結束，歷時兩百餘年的果敢土司至此交權予地方議會。&lt;ref&gt;參考http://www.4dw.net/royalark/Burma/kokang2.htm&lt;/ref&gt;

===後土司及緬共執政時期===
土司政權結束之後，土司家族的影響仍在。數年後，土司家族成員[[楊振聲]]起兵反抗緬甸政府。戰爭使果敢元氣大傷，從原有的反軍人政府戰爭，逐漸演變為果敢內戰。

1968年至1989年，以彭家聲為首的果敢民族武裝加入緬甸共產黨，在中國共產黨的支援下，控制了果敢的大部分領土。

===撣邦第一特區===
1989年，彭家聲治下的果敢脫離緬共，與緬甸政府停戰，成立特區政府。特區保有有限的軍力，獨立的內政、軍事、財政等權力。中央政府派駐少量的公共服務人員至果敢&lt;ref name=&quot;緬共&quot;&gt;參考從革命者到毒販——7、緬甸共產黨的最後歲月，http://sinoliberal.blog.sohu.com/530287.html&lt;/ref&gt;。2003年全面停種[[罌粟]]。

2009年發生「[[果敢88事件|8.8事件]]」，原特區政席彭家聲去職，由原副主席[[白所成]]擔任果敢地区临时管理委员会主席。&lt;ref&gt;鳳凰衛視，独家专访：果敢临时领导人白所成否认叛变，http://news.ifeng.com/world/special/miandiandongdang/news/200909/0904_7925_1335651.shtml&lt;/ref&gt;

==地理與人口==
[[file:Maps_of_Kokang.png|thumb|300px|果敢的輪廓猶如朝鮮半島&lt;ref&gt;蔡山所著的《果敢》中如此形容&lt;/ref&gt;]]

===疆域===
1989年彭家聲脫離緬甸共產黨之際，一同脫離緬共的軍區包含果敢、貴概及勐固，均屬於撣邦第一特區管理。1990年代特區政權易手，江西地區遂脫離第一特區，特區僅領有薩爾溫江東岸的果敢。

果敢面積2060平方公里，四面以高山或河流為界，境內遍佈高山深壑，全境海拔在450至2400米之間，山與山之間的壩子海拔約1100米。主要精華區位中部的[[麻栗壩]]山間盆地。疆域西抵[[薩爾溫江]]，南以南定河與[[佤邦]]（撣邦第二特區）相對，東與中國雲南省[[鎮康縣]]為鄰，少部份與[[耿馬傣族佤族自治縣]]接壤，北面是[[龍陵縣]]、[[潞西市]]。&lt;ref&gt;[http://kokang.net/html/guogangaikuang/2008/1215/13.html]緬甸撣邦第一特區（果敢）政區圖&lt;/ref&gt;

===行政區劃===
{{主|果敢行政區劃}}
撣邦第一特區劃分為一市一縣，縣下設區，區下設鄉：
*老街市，特區政府位於老街的西北部的平掌
*果敢縣，縣治老街市
**紅星區，區治慕泰街
**興旺區，區治新平街
**東山區，區治石園子街
**西山區，區治大水塘街
**清水河區，區治清水河

===民族、人口===
果敢是一個多民族地區，共有漢族、[[撣族]]、[[崩龍族]]、[[苗族]]、[[佤族]]、[[傈僳族]]、[[克欽族]]共7個民族，通用漢語。在常駐人口中，漢族佔87%，大多數的果敢人是中國移民的後代。

截至2009年，果敢常住人口14萬人，暫住人口3萬人，華僑多集中在市街，緬族則多為中央政府派駐的公共事業職員。

==စီးပွားရေး==
果敢在經濟上屬相對落後的地區，自英國殖民於緬甸以來，以種植罌粟為主，以出產優質大煙聞名於世。在20世紀初土司治理的時期，曾有一段繁榮的歷史，罌粟也逐漸成為果敢唯一的經濟來源。

由於長年戰亂，原有的經濟建設、政治體制、社會基礎皆遭受極大的破壞，使基礎建設被破壞以後未獲重建且停滯不前，直到停戰以後才穩定發展。但[[2003年]]果敢停止生產罌粟，切斷了當地的經濟來源，且替代種植的情況並不理想，經濟遭受嚴重衝擊。另一方面，果敢的產業朝向博彩業發展，主要對中國招攬遊客，有小澳門之稱，但近年財政收入因中國政府對境外賭博旅遊有所限制而隨之銳減。

由於緬甸政府對果敢實施經濟封鎖，果敢的經濟嚴重依賴中國雲南，積極從中國引進資金、技術及人才。電力方面由[[中国南方电网公司]]通過35千伏南果東線提供&lt;ref&gt;[http://www.in-en.com/power/html/power-1026102635450645.html 南方電網做好與緬甸果敢相鄰區域特殊時期保供電工作]&lt;/ref&gt;。通信方面中國電信和中國移動在附近建有基站，使用中國臨滄地區區號，網際網路也經由中國對外聯繫。
--&gt;

== ကိုးကန့်လူမျိုးသမိုင်းကြောင်း ==

ကိုးကန့်လူမျိုး (သို့မဟုတ်) ကိုးကန့်ဟန်လူမျိုး များသည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]တွင် အခြေချနေထိုင်ကြသော တရုတ်နွယ်ဖွား မျိုးနွယ်စုများဖြစ်သည်။ ၁၇ ရာစုတွင် တရုတ်ပြည်၌ မင်မင်းဆက် (Ming Dynasty) ပျက်သုဉ်းပြီးနောက်ပိုင်းမှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ အုပ်စုလိုက် ပြောင်းရွှေ့အခြေချလာသူများ ဖြစ်ကြသည်။

ကိုးကန့်ဒေသသည် ရှေးအခါက အိုက်လောင် (Ai Lao) နှင့် ပိုင်ပု (Bai Pu) လူမျိုးများ နေထိုင်ရာ ဒေသဖြစ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;臨滄市政府公眾信息網，臨滄大事紀&lt;/ref&gt; ၁၇ ရာစုတွင် တရုတ်ပြည်၌ မန်ချူးတို့၏ ချင်မင်းဆက် ပေါ်ထွန်းလာပြီးနောက် မင်မင်းဆက်၏ နောက်ဆုံးဘုရင် ယုံလီဘုရင် (Yongli) နှင့်အတူ ပါလာသော စစ်သည်တော်များနှင့် ဟန်လူမျိုး အခြေချသူများသည် မြန်မာဘုရင် ပင်းတလဲမင်း၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် ယူနန်နယ်စပ်မှတစ်ဆင့် ကိုးကန့်တောင်တန်းများအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;history&quot;&gt;蔡山所著的《果敢》 - ကိုးကန့်သမိုင်းနောက်ခံ။&lt;/ref&gt;

=== ရန်မျိုးနွယ်စု စော်ဘွားများခေတ် (၁၈ ရာစု - ၁၉၅၉) ===

၁၈ ရာစုအလယ်ပိုင်းတွင် ရန်ရှန့်ချိုင် (Yang Xian-cai) အမည်ရှိသော ဟန်လူမျိုးခေါင်းဆောင်တစ်ဦးသည် ကိုးကန့်ဒေသတွင် ဩဇာအာဏာကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ် တွင် ကိုးကန့်ဒေသရှိ ရန်မျိုးနွယ်စု စော်ဘွားများသည် ဗမာဘုရင်များထံ သစ္စာခံခဲ့ကြသည်။ &lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၁၁) - ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် နယ်စပ်ဒေသသမိုင်း။&lt;/ref&gt; ကိုးကန့်စော်ဘွားများသည် ဗမာဘုရင်များ၏ သြဇာကို အသိအမှတ်ပြုခဲ့ရသလို၊ တစ်ဖက်တွင်လည်း တရုတ်ချင်မင်းဆက် (Qing Dynasty) နှင့်လည်း ဆက်ဆံရေး ထိန်းညှိခဲ့ရသည်။ ၁၈၄၀ ခုနှစ်တွင် တရုတ်ချင်အစိုးရက ရန်မျိုးနွယ်စုအား ကိုးကန့်ဒေသကို မျိုးရိုးစဉ်ဆက် အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ &quot;စော်ဘွား&quot; (Tusi) အဖြစ် တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Yang family&quot;&gt;Yang family Records - 楊家土司世襲統治史。&lt;/ref&gt;

၁၈၉၇ ခုနှစ်တွင် ချုပ်ဆိုခဲ့သော &quot;ပေကျင်း စာချုပ်&quot; အရ ကိုးကန့်ဒေသကို ဗြိတိသျှ အိန္ဒိယ လက်အောက်ခံ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ထည့်သွင်းခဲ့ရာမှ ကိုးကန့်သည် မြန်မာ့မြေပုံအတွင်းသို့ စတင်ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;中英續議滇緬條約附款 (၁၈၉၇) - ဗြိတိသျှနှင့် ချင်အစိုးရကြား နယ်နိမိတ်သတ်မှတ်ချက်။&lt;/ref&gt;ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဖက်ဆစ်ဂျပန်များကို တော်လှန်ရာတွင် ကိုးကန့်စော်ဘွား ရန်ကျိန်းယင်း (Yang Kyin Sein) နှင့် ကိုးကန့်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော် (BIA) နှင့် မဟာမိတ်တပ်များဘက်မှ ရပ်တည်ခဲ့ကြသည်။ &lt;ref&gt;History of Kokang Resistance during WWII - 楊氏土司檔案。&lt;/ref&gt; 

=== လွတ်လပ်ရေးခေတ်နှင့် ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု ===
၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိသောအခါ ကိုးကန့်စော်ဘွားသည် အခြားသော ရှမ်းစော်ဘွားများနှင့်အတူ [[ပင်လုံစာချုပ်]]တွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး [[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာပြည်ထောင်စု]]အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာအစိုးရက စော်ဘွားစနစ်ကို ဖျက်သိမ်းခဲ့ရာ ရန်မျိုးနွယ်စုတို့၏ နှစ်ပေါင်း ၂၀၀ ကျော် အုပ်ချုပ်မှု ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Royal Ark - Burmese Shan States: Kokang.&lt;/ref&gt;

=== ဗကပခေတ်နှင့် အထူးဒေသ (၁) အဖြစ် ရပ်တည်ခြင်း ===
၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ကိုးကန့်ဒေသ၌ ပြည်တွင်းစစ်များ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ဖုန်ကြားရှင်း (Peng Jia-sheng) ဦးဆောင်သော အဖွဲ့သည် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ (CPB) နှင့် ပူးပေါင်းကာ ဒေသကို ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;CPB&quot;&gt;從革命者到毒販——緬甸共產黨၏ နောက်ဆုံးနေ့ရက်များ။&lt;/ref&gt; ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ဖုန်ကြားရှင်းသည် ဗကပမှ ခွဲထွက်ကာ မြန်မာအစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ရယူခဲ့ပြီးနောက် &quot;ရှမ်းပြည်နယ် အထူးဒေသ (၁)&quot; ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;鳳凰衛視 - 独家专访：果敢领导人白所成。&lt;/ref&gt;

== ယဉ်ကျေးမှု ==
ကိုးကန့်လူမျိုး အများစုမှာ တရုတ်နွယ်ဖွားများ ဖြစ်ကြသည်။ တရုတ်ရိုးရာ ဓလေ့ထုံးစံများကို ဆက်လက် ထိန်းသိမ်း ထားလျက် ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ကိုးကန့်တို့၏ ရိုးရာဓလေ့များမှာ အနီးဝန်းကျင်ရှိ ယူနန်တရုတ်များ၏ ရိုးရာဓလေ့နှင့် ဆင်တူသည်။ ကိုးကန့်လူမျိုး အများစုမှာ တာအိုဘာသာနှင့် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို ယုံကြည်ကိုးကွယ်ကြသူများ ဖြစ်ကြသည်။ ဘာသာရေး အချက်အချာမှာ လောက်ကိုင်မြို့ရှိ ကိုးကန့်ဘုံကျောင်း ဖြစ်သည်။

==ကိုးကန့်ဒေသ==
=== ပညာရေး ===
ကိုးကန့်တို့၏ ပညာရေးစနစ်မှာ ဖွံ့ဖြိုးဆဲ အဆင့်တွင်သာ ရှိသေးသည်။ အခြေခံ ပညာရေးမှာ အပစ်အခတ် ရပ်ဆဲပြီးနောက်မှ ပြန်လည် ထူထောင်ခဲ့သည်။ မူလတန်းနှင့် အလယ်တန်းကျောင်း ၁၀ ကျော် ရှိပြီး ကျောင်းများတွင် ကိုးကန့်ဘာသာ (တရုတ်ဘာသာ) ဖြင့် သင်ကြားပို့ချသည်။ အပတ်စဉ် မြန်မာစာ သင်ကြားချိန် ၃ နာရီမှ ၄ နာရီအထိ ရှိပြီး မြန်မာစာ သင်ကြားပို့ချသည့် ဆရာ၊ ဆရာမများကို မြန်မာနိုင်ငံ ဗဟိုအစိုးရမှ ခန့်အပ်သည်။ &lt;ref&gt;參考走進「北金三角」重鎮———果敢，http://www.kakabook.net/research/35/7635-8145.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201208214931/http://www.kakabook.net/research/35/7635-8145.html |date=8 December 2020 }}&lt;/ref&gt; ဒေသတွင်း၌ အဆင့်မြင့် ပညာရေး ပို့ချသည့် ကျောင်းများ မရှိပေ။ မြန်မာနိုင်ငံ အခြားဒေသသို့ သွားရောက် ပညာသင်သူမှာ အနည်းစုသာဖြစ်သည်။

=== လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ===
ကိုးကန့်ဒေသသည် တောင်တန်းဒေသဖြစ်သည့်အတွက် ကိုးကန့်တို့သည် ကုန်ပစ္စည်းများ သယ်ပို့ရာတွင် မြင်းနှင့် လားများကို အဓိက အားကိုးကြသည်။ ကတ္တရာလမ်း အခြေအနေမှာ မကောင်းမွန်လှပေ။ မိုးများသည့် ရာသီဆိုလျှင် ယာဉ်များ ဖြတ်သန်းသွားလာရန် အခက်အခဲရှိသည်။ အများသုံး သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစနစ် မဖွံ့ဖြိုးပေ။ ကိုးကန့်ဒေသအတွင်း လောက်ကိုင်မြို့သည် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အချက်အချာဖြစ်သည်။ မြို့တွင်း၌ အငှားယာဉ်များ၊ အဝေးပြေး ဘတ်စ်ကားဂိတ်များ ရှိသည်။

=== နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ရေး ===
ကိုးကန့် အထူးဒေသသည် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ပထမဆုံးသော အထူးဒေသ ဆိုသော်လည်း ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရ လက်အောက်တွင် မရှိပေ။ မြန်မာနိုင်ငံ နအဖ ဗဟိုအစိုးရနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူညီချက် ရေးထိုးကာ နအဖ ဗဟိုအစိုးရနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်ဆံသည်။ အထူးဒေသ ဥက္ကဋ္ဌမှာ ဒေသ၏ အာဏာအကြီးဆုံးခေါင်းဆောင် ဖြစ်သည်။ လက်ရှိဥက္ကဋ္ဌမှာ ဖုန်ကြားရှင် (彭家聲) ၏သား ဖုန်တာရွှင်ဖြစ်သည်။  

စစ်ရေးအင်အားကို '''[[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]]''' MNDAA နှင့် နအဖ ဗဟိုအစိုးရမှ ကွန်းလုံ၌ တပ်ချထားသည့် စစ်တပ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ MNDAA ကို ဖုန်တာရွှင်ကဦးဆောင်ကာ ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် လားရှိုးကိုသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်၊၊  

ကိုးကန့်အထူးဒေသအစိုးရ၏ လက်နက်ပစ္စည်းများကိုမူ ကိုးကန့်အထူးဒေသ ဥက္ကဋ္ဌက တာဝန်ယူသည်။

== ကိုးကား ==
&lt;references /&gt;
&lt;ကိုးကန့္တတ္မ်ားျပန္လည္ဆုပ့္ခြာပါျမန္မာစစ္တတ္နွင့္တိုက္လိုက္ခ်င္းမ်ိုးမျပု႕ရန္နွင့္တတ္အင္အားျပန္လည္ျဖည့္တင္ရန္ေရွ႕တန္စစ္ေျမျပင္မွယခုဆုပ့္ခြာရန္&quot; အမိန္႔ &quot;[{[[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/202.191.105.19|202.191.105.19]]  ၁၁:၄၅၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၃ (UTC)}][([[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/202.191.105.19|202.191.105.19]]  ၁၁:၄၅၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၃ (UTC))][[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/202.191.105.19|202.191.105.19]]  ၁၁:၄၅၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၃ (UTC)@

== ပြင်ပလင့်ခ်များ ==
* [http://bbs.fokokang.com/index.php 果敢论坛] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091207083042/http://bbs.fokokang.com/index.php |date=7 December 2009 }}，八八事件後新官方論壇
* [http://blog.ifeng.com/2545888.html 新果敢特區報] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091018043720/http://blog.ifeng.com/2545888.html |date=18 October 2009 }}，果敢特區報編輯部所設
* [http://www.4dw.net/royalark/Burma/kokang2.htm The Yang Dynasty]
* [http://www.kokang.net/html/guogangaikuang/2008/1215/13.html Map of Kokang] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090822073744/http://www.kokang.net/html/guogangaikuang/2008/1215/13.html |date=22 August 2009 }}
* [http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=15282 Kokang Celebrate Liberation from Burmese Communists] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090315072621/http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=15282 |date=15 March 2009 }} 11 March 2009
* [http://www.shanland.org/oldversion/index-3160.htm Maps of Kokang] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100806001635/http://www.shanland.org/oldversion/index-3160.htm |date=6 August 2010 }}

{{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}}

[[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]]
[[Category:ရှမ်းပြည်နယ်]]</text>
      <sha1>sojyzcb1lrgzhnh0ibr5r9xzq69x9sf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027724</id>
      <parentid>1027722</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T13:46:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chenzeyan29</username>
        <id>141880</id>
      </contributor>
      <comment>/* ကိုးကန့်လူမျိုးသမိုင်းကြောင်း */</comment>
      <origin>1027724</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28431" sha1="apg4yxxyp8f0wi8u8kzg870h24fiin4" xml:space="preserve">'''ကိုးကန့်လူမျိုး''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်]]၏ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြု တိုင်းရင်းသားလူမျိုး ၁၃၅မျိုး တွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်ပြီး [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်အုပ်စု]]ဝင်တိုင်းရင်းသားများတွင်ပါဝင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင်တည်ရှိသော ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင်အဓိကနေထိုင်ပြီး ထိုဒေသကို  တရားဝင်အားဖြင့် ‘ရှမ်းပြည်နယ် အထူးဒေသ ၁’ ဟု ခေါ်ကာ ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ [[လောက်ကိုင်မြို့]] ဖြစ်သည်။ ကိုးကန့်ဒေသတွင် နေထိုင်သည့် လူဦးရေ ၁.၆ သိန်းကျော်ရှိပြီး ကိုးကန့်လူမျိုး အများစုဖြစ်သည်။ 

{{Infobox ethnic group
| group = ကိုးကန့်
| native_name = 果敢 
| image = 
| caption =
| population = ~၁၅၀,၀၀၀ – ၂၀၀,၀၀၀
| popplace = {{flag|Myanmar}} ([[ရှမ်းပြည်နယ်]], [[ကိုးကန့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]])
| langs = [[တရုတ်ဘာသာ]], [[မြန်မာဘာသာ]]
| religions = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]], [[တာအိုဘာသာ]]
| related = [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး]], [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်လူမျိုးများ]]
}}

ကိုးကန့် ဟူသောအခေါ်အဝေါ်မှာ ၁၉ ရာစုနှစ်ဦးပိုင်းတွင် ကိုးကန့်လူမျိုးများ၏ ရှင့်တာဟု အကြီးအကဲက ၎င်းတို့၏ နေရာမြေကို ကိုးကန့်ဟု ကင်ပွန်းတပ် ပေးခဲ့ချိန်မှ စတင်ခဲ့သည်။ ယင်းဒေသအား ၁၈၄၀ ခုနှစ်တွင် မန်ချူး ချင်မင်းဆက်မှ ကိုးကန့်ခရိုင်အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။  နောက်ကာလများတွင် မြန်မာဘုရင်မှ နယ်မြေများ တိုးချဲ့သိမ်းယူတိုက်ခိုက်ရာမှ စတင်၍ မြန်မာ့ပိုင်နက်နယ်မြေထဲသို့ ပါဝင်လာခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်လက်အောက်သို့ ကိုလိုနီအဖြစ် မြန်မာနှင့်တရုတ်တို့ ကျရောက်စဉ်က ကိုးကန့်နယ်မြေမှာ မြန်မာဘုရင်၏ လက်အောက်ခံနယ်မြေဖြစ်နေသဖြင့် လွတ်လပ်ရေးရလာသောအခါ တရားဝင်မြန်မာပိုင်နက်နယ်မြေဖြစ်လာခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;另有一方記載，鎮康州土司至改土歸流之前，還是將怒江以東全視為自己的領土&lt;/ref&gt;。
&lt;!--	
==သမိုင်း==
ကိုးကန့်ဒေသသည် မူလက 
果敢曾為中國西南邊境少數民族的地域，明朝末年大量漢族隨桂王湧入雲南省。18世紀，一支漢人移民後裔成為科干山的地方勢力，後受封世襲治理果敢，向中國效忠。19世紀末，果敢被劃入[[英屬印度]]，成為緬甸境內以'''[[華人]]'''為主體的[[土司]]縣。[[1959年]]緬甸廢除土司制度之後，果敢陷入了長期的動亂，直至[[1989年]]停戰方趨於穩定，成為今日的撣邦第一特區。

===清朝以前===
果敢地區在歷史上多屬於地方土司管理的地區，未成為中央集權國家所能有效控制的邊境地區；崎嶇複雜的地形決定了其多樣化的民族組成。

該地曾為哀牢[[百濮]]的地域，後哀牢內附[[東漢]]，該地屬於東漢[[永昌郡]]西南邊陲。[[三國時代]]蜀漢[[諸葛亮]]在平南時在[[諸葛炮樓山]]留下了遺蹟。在白族[[大理國]]時期，劃屬永昌府孟纏甸範圍。[[元代]]，分屬雲南省鎮康路、孟定路孟纏甸的一部份。[[明代]]，則屬[[鎮康州|鎮康土州]]以及[[孟定府|孟定土府]]的疆域。&lt;ref&gt;參考中國地圖出版社出版的中國歷史地圖集，ISBN 7-980013-01-8/K‧01&lt;/ref&gt;17世紀[[南明|南明政權]]向西南方敗退，大規模的漢人隨著桂王永曆明軍遷徙雲南。

===楊氏土司世襲統治===
18世紀，[[鎮康州]]以及[[木邦]]的交界處出現了楊姓漢人勢力，[[楊獻才]]與繼任者[[楊維興]]以興達戶為基礎，對外擴張。至[[1840年]]，第四代領導者[[楊國華]]被清朝冊封為世襲果敢縣令。&lt;ref name=&quot;Yang family&quot;&gt;參考土司後裔所撰寫的《楊家》&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;lincang.gov.cn&quot;&gt;參考臨滄市政府公眾信息網，臨滄大事紀(清朝部份)，[http://www.lincang.gov.cn/Zzlc/Lswh/200603/16202.html]&lt;br&gt;''道光二十年（1840），雲貴總督奏准，將被木邦所侵蝕的[[鎮康州]]上、中、下六戶地，冊封為楊姓土司世襲果敢縣。''&lt;br&gt;''光緒二十三年（1897），英國政府迫使清政府在《中英續議滇緬條約附款》中，將果敢劃歸英國。'' &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;參考《世界民族》2005年第5期，王士錄{{〈}}緬甸的果敢族：族稱、來歷、狀況及跨國互動{{〉}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''中國西南邊疆変遷史''，第283頁，雲南教育出版社, 1987[http://books.google.com.tw/books?id=5zlUAAAAMAAJ&amp;q=%E6%9E%9C%E6%95%A2%E7%B8%A3&amp;dq=%E6%9E%9C%E6%95%A2%E7%B8%A3&amp;lr=&amp;ei=Y375SNu0CYPWtgPl6uzoDA&amp;pgis=1]&lt;/ref&gt;

1897年《中英續議緬甸條約》果敢被劃入英屬印度的範圍，&lt;ref&gt;參考中國華文教育網刊載資料，http://www.hwjyw.com/trainings/invite_in/teaching_stories/200804/t20080425_16030.shtml&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Yang family&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;lincang.gov.cn&quot;/&gt;成為木邦大土司轄下的小土司邦。

二戰之後，果敢與鄰近的土司邦一同自英國獨立，組成[[緬甸聯邦]]。此後果敢獲得大土司的地位，不再從屬於木邦。楊姓土司的世襲統治權至1959年結束，歷時兩百餘年的果敢土司至此交權予地方議會。&lt;ref&gt;參考http://www.4dw.net/royalark/Burma/kokang2.htm&lt;/ref&gt;

===後土司及緬共執政時期===
土司政權結束之後，土司家族的影響仍在。數年後，土司家族成員[[楊振聲]]起兵反抗緬甸政府。戰爭使果敢元氣大傷，從原有的反軍人政府戰爭，逐漸演變為果敢內戰。

1968年至1989年，以彭家聲為首的果敢民族武裝加入緬甸共產黨，在中國共產黨的支援下，控制了果敢的大部分領土。

===撣邦第一特區===
1989年，彭家聲治下的果敢脫離緬共，與緬甸政府停戰，成立特區政府。特區保有有限的軍力，獨立的內政、軍事、財政等權力。中央政府派駐少量的公共服務人員至果敢&lt;ref name=&quot;緬共&quot;&gt;參考從革命者到毒販——7、緬甸共產黨的最後歲月，http://sinoliberal.blog.sohu.com/530287.html&lt;/ref&gt;。2003年全面停種[[罌粟]]。

2009年發生「[[果敢88事件|8.8事件]]」，原特區政席彭家聲去職，由原副主席[[白所成]]擔任果敢地区临时管理委员会主席。&lt;ref&gt;鳳凰衛視，独家专访：果敢临时领导人白所成否认叛变，http://news.ifeng.com/world/special/miandiandongdang/news/200909/0904_7925_1335651.shtml&lt;/ref&gt;

==地理與人口==
[[file:Maps_of_Kokang.png|thumb|300px|果敢的輪廓猶如朝鮮半島&lt;ref&gt;蔡山所著的《果敢》中如此形容&lt;/ref&gt;]]

===疆域===
1989年彭家聲脫離緬甸共產黨之際，一同脫離緬共的軍區包含果敢、貴概及勐固，均屬於撣邦第一特區管理。1990年代特區政權易手，江西地區遂脫離第一特區，特區僅領有薩爾溫江東岸的果敢。

果敢面積2060平方公里，四面以高山或河流為界，境內遍佈高山深壑，全境海拔在450至2400米之間，山與山之間的壩子海拔約1100米。主要精華區位中部的[[麻栗壩]]山間盆地。疆域西抵[[薩爾溫江]]，南以南定河與[[佤邦]]（撣邦第二特區）相對，東與中國雲南省[[鎮康縣]]為鄰，少部份與[[耿馬傣族佤族自治縣]]接壤，北面是[[龍陵縣]]、[[潞西市]]。&lt;ref&gt;[http://kokang.net/html/guogangaikuang/2008/1215/13.html]緬甸撣邦第一特區（果敢）政區圖&lt;/ref&gt;

===行政區劃===
{{主|果敢行政區劃}}
撣邦第一特區劃分為一市一縣，縣下設區，區下設鄉：
*老街市，特區政府位於老街的西北部的平掌
*果敢縣，縣治老街市
**紅星區，區治慕泰街
**興旺區，區治新平街
**東山區，區治石園子街
**西山區，區治大水塘街
**清水河區，區治清水河

===民族、人口===
果敢是一個多民族地區，共有漢族、[[撣族]]、[[崩龍族]]、[[苗族]]、[[佤族]]、[[傈僳族]]、[[克欽族]]共7個民族，通用漢語。在常駐人口中，漢族佔87%，大多數的果敢人是中國移民的後代。

截至2009年，果敢常住人口14萬人，暫住人口3萬人，華僑多集中在市街，緬族則多為中央政府派駐的公共事業職員。

==စီးပွားရေး==
果敢在經濟上屬相對落後的地區，自英國殖民於緬甸以來，以種植罌粟為主，以出產優質大煙聞名於世。在20世紀初土司治理的時期，曾有一段繁榮的歷史，罌粟也逐漸成為果敢唯一的經濟來源。

由於長年戰亂，原有的經濟建設、政治體制、社會基礎皆遭受極大的破壞，使基礎建設被破壞以後未獲重建且停滯不前，直到停戰以後才穩定發展。但[[2003年]]果敢停止生產罌粟，切斷了當地的經濟來源，且替代種植的情況並不理想，經濟遭受嚴重衝擊。另一方面，果敢的產業朝向博彩業發展，主要對中國招攬遊客，有小澳門之稱，但近年財政收入因中國政府對境外賭博旅遊有所限制而隨之銳減。

由於緬甸政府對果敢實施經濟封鎖，果敢的經濟嚴重依賴中國雲南，積極從中國引進資金、技術及人才。電力方面由[[中国南方电网公司]]通過35千伏南果東線提供&lt;ref&gt;[http://www.in-en.com/power/html/power-1026102635450645.html 南方電網做好與緬甸果敢相鄰區域特殊時期保供電工作]&lt;/ref&gt;。通信方面中國電信和中國移動在附近建有基站，使用中國臨滄地區區號，網際網路也經由中國對外聯繫。
--&gt;

== ကိုးကန့်လူမျိုးသမိုင်းကြောင်း ==

မြန်မာလူမျိုးများနှင့် ကိုးကန့်လူမျိုးများသည် ဘာသာစကားနှင့် လူမျိုးနွယ်အရ အရင်းအမြစ်တစ်ခုတည်းဖြစ်သော [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် နွယ်ဖွားများ]] ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref&gt;Van Driem, G. (2001). Languages of the Himalayas. Brill.&lt;/ref&gt;ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် မျိုးရိုးဗီဇ လေ့လာချက်များအရ တရုတ်-တိဗက် နွယ်ဖွားများသည် တရုတ်ပြည် မြောက်ပိုင်းရှိ [[မြစ်ဝါမြစ်|မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်း]]တစ်လျှောက်တွင် စတင်အခြေချခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;Zhang, M., et al. (2019). Phylogenetic evidence reveals the Sinitic origin of the Sino-Tibetan language family.&lt;/ref&gt;

၁၇ ရာစုတွင် တရုတ်ပြည်၌ မင်မင်းဆက် (Ming Dynasty) ပျက်သုဉ်းပြီးနောက်ပိုင်းမှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ အုပ်စုလိုက် ပြောင်းရွှေ့အခြေချလာသူများ ဖြစ်ကြသည်။

ကိုးကန့်ဒေသသည် ရှေးအခါက အိုက်လောင် (Ai Lao) နှင့် ပိုင်ပု (Bai Pu) လူမျိုးများ နေထိုင်ရာ ဒေသဖြစ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;臨滄市政府公眾信息網，臨滄大事紀&lt;/ref&gt; ၁၇ ရာစုတွင် တရုတ်ပြည်၌ မန်ချူးတို့၏ ချင်မင်းဆက် ပေါ်ထွန်းလာပြီးနောက် မင်မင်းဆက်၏ နောက်ဆုံးဘုရင် ယုံလီဘုရင် (Yongli) နှင့်အတူ ပါလာသော စစ်သည်တော်များနှင့် ဟန်လူမျိုး အခြေချသူများသည် မြန်မာဘုရင် ပင်းတလဲမင်း၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် ယူနန်နယ်စပ်မှတစ်ဆင့် ကိုးကန့်တောင်တန်းများအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;history&quot;&gt;蔡山所著的《果敢》 - ကိုးကန့်သမိုင်းနောက်ခံ။&lt;/ref&gt;

=== ရန်မျိုးနွယ်စု စော်ဘွားများခေတ် (၁၈ ရာစု - ၁၉၅၉) ===

၁၈ ရာစုအလယ်ပိုင်းတွင် ရန်ရှန့်ချိုင် (Yang Xian-cai) အမည်ရှိသော ဟန်လူမျိုးခေါင်းဆောင်တစ်ဦးသည် ကိုးကန့်ဒေသတွင် ဩဇာအာဏာကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ် တွင် ကိုးကန့်ဒေသရှိ ရန်မျိုးနွယ်စု စော်ဘွားများသည် ဗမာဘုရင်များထံ သစ္စာခံခဲ့ကြသည်။ &lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၁၁) - ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် နယ်စပ်ဒေသသမိုင်း။&lt;/ref&gt; ကိုးကန့်စော်ဘွားများသည် ဗမာဘုရင်များ၏ သြဇာကို အသိအမှတ်ပြုခဲ့ရသလို၊ တစ်ဖက်တွင်လည်း တရုတ်ချင်မင်းဆက် (Qing Dynasty) နှင့်လည်း ဆက်ဆံရေး ထိန်းညှိခဲ့ရသည်။ ၁၈၄၀ ခုနှစ်တွင် တရုတ်ချင်အစိုးရက ရန်မျိုးနွယ်စုအား ကိုးကန့်ဒေသကို မျိုးရိုးစဉ်ဆက် အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ &quot;စော်ဘွား&quot; (Tusi) အဖြစ် တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Yang family&quot;&gt;Yang family Records - 楊家土司世襲統治史。&lt;/ref&gt;

၁၈၉၇ ခုနှစ်တွင် ချုပ်ဆိုခဲ့သော &quot;ပေကျင်း စာချုပ်&quot; အရ ကိုးကန့်ဒေသကို ဗြိတိသျှ အိန္ဒိယ လက်အောက်ခံ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ထည့်သွင်းခဲ့ရာမှ ကိုးကန့်သည် မြန်မာ့မြေပုံအတွင်းသို့ စတင်ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;中英續議滇緬條約附款 (၁၈၉၇) - ဗြိတိသျှနှင့် ချင်အစိုးရကြား နယ်နိမိတ်သတ်မှတ်ချက်။&lt;/ref&gt;ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဖက်ဆစ်ဂျပန်များကို တော်လှန်ရာတွင် ကိုးကန့်စော်ဘွား ရန်ကျိန်းယင်း (Yang Kyin Sein) နှင့် ကိုးကန့်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော် (BIA) နှင့် မဟာမိတ်တပ်များဘက်မှ ရပ်တည်ခဲ့ကြသည်။ &lt;ref&gt;History of Kokang Resistance during WWII - 楊氏土司檔案。&lt;/ref&gt; 

=== လွတ်လပ်ရေးခေတ်နှင့် ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု ===
၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိသောအခါ ကိုးကန့်စော်ဘွားသည် အခြားသော ရှမ်းစော်ဘွားများနှင့်အတူ [[ပင်လုံစာချုပ်]]တွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး [[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာပြည်ထောင်စု]]အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာအစိုးရက စော်ဘွားစနစ်ကို ဖျက်သိမ်းခဲ့ရာ ရန်မျိုးနွယ်စုတို့၏ နှစ်ပေါင်း ၂၀၀ ကျော် အုပ်ချုပ်မှု ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Royal Ark - Burmese Shan States: Kokang.&lt;/ref&gt;

=== ဗကပခေတ်နှင့် အထူးဒေသ (၁) အဖြစ် ရပ်တည်ခြင်း ===
၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ကိုးကန့်ဒေသ၌ ပြည်တွင်းစစ်များ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ဖုန်ကြားရှင်း (Peng Jia-sheng) ဦးဆောင်သော အဖွဲ့သည် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ (CPB) နှင့် ပူးပေါင်းကာ ဒေသကို ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;CPB&quot;&gt;從革命者到毒販——緬甸共產黨၏ နောက်ဆုံးနေ့ရက်များ။&lt;/ref&gt; ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ဖုန်ကြားရှင်းသည် ဗကပမှ ခွဲထွက်ကာ မြန်မာအစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ရယူခဲ့ပြီးနောက် &quot;ရှမ်းပြည်နယ် အထူးဒေသ (၁)&quot; ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;鳳凰衛視 - 独家专访：果敢领导人白所成。&lt;/ref&gt;

== ယဉ်ကျေးမှု ==
ကိုးကန့်လူမျိုး အများစုမှာ တရုတ်နွယ်ဖွားများ ဖြစ်ကြသည်။ တရုတ်ရိုးရာ ဓလေ့ထုံးစံများကို ဆက်လက် ထိန်းသိမ်း ထားလျက် ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ကိုးကန့်တို့၏ ရိုးရာဓလေ့များမှာ အနီးဝန်းကျင်ရှိ ယူနန်တရုတ်များ၏ ရိုးရာဓလေ့နှင့် ဆင်တူသည်။ ကိုးကန့်လူမျိုး အများစုမှာ တာအိုဘာသာနှင့် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို ယုံကြည်ကိုးကွယ်ကြသူများ ဖြစ်ကြသည်။ ဘာသာရေး အချက်အချာမှာ လောက်ကိုင်မြို့ရှိ ကိုးကန့်ဘုံကျောင်း ဖြစ်သည်။

==ကိုးကန့်ဒေသ==
=== ပညာရေး ===
ကိုးကန့်တို့၏ ပညာရေးစနစ်မှာ ဖွံ့ဖြိုးဆဲ အဆင့်တွင်သာ ရှိသေးသည်။ အခြေခံ ပညာရေးမှာ အပစ်အခတ် ရပ်ဆဲပြီးနောက်မှ ပြန်လည် ထူထောင်ခဲ့သည်။ မူလတန်းနှင့် အလယ်တန်းကျောင်း ၁၀ ကျော် ရှိပြီး ကျောင်းများတွင် ကိုးကန့်ဘာသာ (တရုတ်ဘာသာ) ဖြင့် သင်ကြားပို့ချသည်။ အပတ်စဉ် မြန်မာစာ သင်ကြားချိန် ၃ နာရီမှ ၄ နာရီအထိ ရှိပြီး မြန်မာစာ သင်ကြားပို့ချသည့် ဆရာ၊ ဆရာမများကို မြန်မာနိုင်ငံ ဗဟိုအစိုးရမှ ခန့်အပ်သည်။ &lt;ref&gt;參考走進「北金三角」重鎮———果敢，http://www.kakabook.net/research/35/7635-8145.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201208214931/http://www.kakabook.net/research/35/7635-8145.html |date=8 December 2020 }}&lt;/ref&gt; ဒေသတွင်း၌ အဆင့်မြင့် ပညာရေး ပို့ချသည့် ကျောင်းများ မရှိပေ။ မြန်မာနိုင်ငံ အခြားဒေသသို့ သွားရောက် ပညာသင်သူမှာ အနည်းစုသာဖြစ်သည်။

=== လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ===
ကိုးကန့်ဒေသသည် တောင်တန်းဒေသဖြစ်သည့်အတွက် ကိုးကန့်တို့သည် ကုန်ပစ္စည်းများ သယ်ပို့ရာတွင် မြင်းနှင့် လားများကို အဓိက အားကိုးကြသည်။ ကတ္တရာလမ်း အခြေအနေမှာ မကောင်းမွန်လှပေ။ မိုးများသည့် ရာသီဆိုလျှင် ယာဉ်များ ဖြတ်သန်းသွားလာရန် အခက်အခဲရှိသည်။ အများသုံး သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစနစ် မဖွံ့ဖြိုးပေ။ ကိုးကန့်ဒေသအတွင်း လောက်ကိုင်မြို့သည် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အချက်အချာဖြစ်သည်။ မြို့တွင်း၌ အငှားယာဉ်များ၊ အဝေးပြေး ဘတ်စ်ကားဂိတ်များ ရှိသည်။

=== နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ရေး ===
ကိုးကန့် အထူးဒေသသည် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ပထမဆုံးသော အထူးဒေသ ဆိုသော်လည်း ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရ လက်အောက်တွင် မရှိပေ။ မြန်မာနိုင်ငံ နအဖ ဗဟိုအစိုးရနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူညီချက် ရေးထိုးကာ နအဖ ဗဟိုအစိုးရနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်ဆံသည်။ အထူးဒေသ ဥက္ကဋ္ဌမှာ ဒေသ၏ အာဏာအကြီးဆုံးခေါင်းဆောင် ဖြစ်သည်။ လက်ရှိဥက္ကဋ္ဌမှာ ဖုန်ကြားရှင် (彭家聲) ၏သား ဖုန်တာရွှင်ဖြစ်သည်။  

စစ်ရေးအင်အားကို '''[[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]]''' MNDAA နှင့် နအဖ ဗဟိုအစိုးရမှ ကွန်းလုံ၌ တပ်ချထားသည့် စစ်တပ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ MNDAA ကို ဖုန်တာရွှင်ကဦးဆောင်ကာ ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် လားရှိုးကိုသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်၊၊  

ကိုးကန့်အထူးဒေသအစိုးရ၏ လက်နက်ပစ္စည်းများကိုမူ ကိုးကန့်အထူးဒေသ ဥက္ကဋ္ဌက တာဝန်ယူသည်။

== ကိုးကား ==
&lt;references /&gt;
&lt;ကိုးကန့္တတ္မ်ားျပန္လည္ဆုပ့္ခြာပါျမန္မာစစ္တတ္နွင့္တိုက္လိုက္ခ်င္းမ်ိုးမျပု႕ရန္နွင့္တတ္အင္အားျပန္လည္ျဖည့္တင္ရန္ေရွ႕တန္စစ္ေျမျပင္မွယခုဆုပ့္ခြာရန္&quot; အမိန္႔ &quot;[{[[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/202.191.105.19|202.191.105.19]]  ၁၁:၄၅၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၃ (UTC)}][([[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/202.191.105.19|202.191.105.19]]  ၁၁:၄၅၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၃ (UTC))][[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/202.191.105.19|202.191.105.19]]  ၁၁:၄၅၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၃ (UTC)@

== ပြင်ပလင့်ခ်များ ==
* [http://bbs.fokokang.com/index.php 果敢论坛] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091207083042/http://bbs.fokokang.com/index.php |date=7 December 2009 }}，八八事件後新官方論壇
* [http://blog.ifeng.com/2545888.html 新果敢特區報] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091018043720/http://blog.ifeng.com/2545888.html |date=18 October 2009 }}，果敢特區報編輯部所設
* [http://www.4dw.net/royalark/Burma/kokang2.htm The Yang Dynasty]
* [http://www.kokang.net/html/guogangaikuang/2008/1215/13.html Map of Kokang] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090822073744/http://www.kokang.net/html/guogangaikuang/2008/1215/13.html |date=22 August 2009 }}
* [http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=15282 Kokang Celebrate Liberation from Burmese Communists] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090315072621/http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=15282 |date=15 March 2009 }} 11 March 2009
* [http://www.shanland.org/oldversion/index-3160.htm Maps of Kokang] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100806001635/http://www.shanland.org/oldversion/index-3160.htm |date=6 August 2010 }}

{{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}}

[[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]]
[[Category:ရှမ်းပြည်နယ်]]</text>
      <sha1>apg4yxxyp8f0wi8u8kzg870h24fiin4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027726</id>
      <parentid>1027724</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T14:00:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chenzeyan29</username>
        <id>141880</id>
      </contributor>
      <comment>/* ယဉ်ကျေးမှု */</comment>
      <origin>1027726</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32632" sha1="gcrwxvs6i0b7rrhotogme7iqqzzq5hl" xml:space="preserve">'''ကိုးကန့်လူမျိုး''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်]]၏ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြု တိုင်းရင်းသားလူမျိုး ၁၃၅မျိုး တွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်ပြီး [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်အုပ်စု]]ဝင်တိုင်းရင်းသားများတွင်ပါဝင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင်တည်ရှိသော ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင်အဓိကနေထိုင်ပြီး ထိုဒေသကို  တရားဝင်အားဖြင့် ‘ရှမ်းပြည်နယ် အထူးဒေသ ၁’ ဟု ခေါ်ကာ ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ [[လောက်ကိုင်မြို့]] ဖြစ်သည်။ ကိုးကန့်ဒေသတွင် နေထိုင်သည့် လူဦးရေ ၁.၆ သိန်းကျော်ရှိပြီး ကိုးကန့်လူမျိုး အများစုဖြစ်သည်။ 

{{Infobox ethnic group
| group = ကိုးကန့်
| native_name = 果敢 
| image = 
| caption =
| population = ~၁၅၀,၀၀၀ – ၂၀၀,၀၀၀
| popplace = {{flag|Myanmar}} ([[ရှမ်းပြည်နယ်]], [[ကိုးကန့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]])
| langs = [[တရုတ်ဘာသာ]], [[မြန်မာဘာသာ]]
| religions = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]], [[တာအိုဘာသာ]]
| related = [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး]], [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်လူမျိုးများ]]
}}

ကိုးကန့် ဟူသောအခေါ်အဝေါ်မှာ ၁၉ ရာစုနှစ်ဦးပိုင်းတွင် ကိုးကန့်လူမျိုးများ၏ ရှင့်တာဟု အကြီးအကဲက ၎င်းတို့၏ နေရာမြေကို ကိုးကန့်ဟု ကင်ပွန်းတပ် ပေးခဲ့ချိန်မှ စတင်ခဲ့သည်။ ယင်းဒေသအား ၁၈၄၀ ခုနှစ်တွင် မန်ချူး ချင်မင်းဆက်မှ ကိုးကန့်ခရိုင်အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။  နောက်ကာလများတွင် မြန်မာဘုရင်မှ နယ်မြေများ တိုးချဲ့သိမ်းယူတိုက်ခိုက်ရာမှ စတင်၍ မြန်မာ့ပိုင်နက်နယ်မြေထဲသို့ ပါဝင်လာခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်လက်အောက်သို့ ကိုလိုနီအဖြစ် မြန်မာနှင့်တရုတ်တို့ ကျရောက်စဉ်က ကိုးကန့်နယ်မြေမှာ မြန်မာဘုရင်၏ လက်အောက်ခံနယ်မြေဖြစ်နေသဖြင့် လွတ်လပ်ရေးရလာသောအခါ တရားဝင်မြန်မာပိုင်နက်နယ်မြေဖြစ်လာခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;另有一方記載，鎮康州土司至改土歸流之前，還是將怒江以東全視為自己的領土&lt;/ref&gt;。
&lt;!--	
==သမိုင်း==
ကိုးကန့်ဒေသသည် မူလက 
果敢曾為中國西南邊境少數民族的地域，明朝末年大量漢族隨桂王湧入雲南省。18世紀，一支漢人移民後裔成為科干山的地方勢力，後受封世襲治理果敢，向中國效忠。19世紀末，果敢被劃入[[英屬印度]]，成為緬甸境內以'''[[華人]]'''為主體的[[土司]]縣。[[1959年]]緬甸廢除土司制度之後，果敢陷入了長期的動亂，直至[[1989年]]停戰方趨於穩定，成為今日的撣邦第一特區。

===清朝以前===
果敢地區在歷史上多屬於地方土司管理的地區，未成為中央集權國家所能有效控制的邊境地區；崎嶇複雜的地形決定了其多樣化的民族組成。

該地曾為哀牢[[百濮]]的地域，後哀牢內附[[東漢]]，該地屬於東漢[[永昌郡]]西南邊陲。[[三國時代]]蜀漢[[諸葛亮]]在平南時在[[諸葛炮樓山]]留下了遺蹟。在白族[[大理國]]時期，劃屬永昌府孟纏甸範圍。[[元代]]，分屬雲南省鎮康路、孟定路孟纏甸的一部份。[[明代]]，則屬[[鎮康州|鎮康土州]]以及[[孟定府|孟定土府]]的疆域。&lt;ref&gt;參考中國地圖出版社出版的中國歷史地圖集，ISBN 7-980013-01-8/K‧01&lt;/ref&gt;17世紀[[南明|南明政權]]向西南方敗退，大規模的漢人隨著桂王永曆明軍遷徙雲南。

===楊氏土司世襲統治===
18世紀，[[鎮康州]]以及[[木邦]]的交界處出現了楊姓漢人勢力，[[楊獻才]]與繼任者[[楊維興]]以興達戶為基礎，對外擴張。至[[1840年]]，第四代領導者[[楊國華]]被清朝冊封為世襲果敢縣令。&lt;ref name=&quot;Yang family&quot;&gt;參考土司後裔所撰寫的《楊家》&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;lincang.gov.cn&quot;&gt;參考臨滄市政府公眾信息網，臨滄大事紀(清朝部份)，[http://www.lincang.gov.cn/Zzlc/Lswh/200603/16202.html]&lt;br&gt;''道光二十年（1840），雲貴總督奏准，將被木邦所侵蝕的[[鎮康州]]上、中、下六戶地，冊封為楊姓土司世襲果敢縣。''&lt;br&gt;''光緒二十三年（1897），英國政府迫使清政府在《中英續議滇緬條約附款》中，將果敢劃歸英國。'' &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;參考《世界民族》2005年第5期，王士錄{{〈}}緬甸的果敢族：族稱、來歷、狀況及跨國互動{{〉}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''中國西南邊疆変遷史''，第283頁，雲南教育出版社, 1987[http://books.google.com.tw/books?id=5zlUAAAAMAAJ&amp;q=%E6%9E%9C%E6%95%A2%E7%B8%A3&amp;dq=%E6%9E%9C%E6%95%A2%E7%B8%A3&amp;lr=&amp;ei=Y375SNu0CYPWtgPl6uzoDA&amp;pgis=1]&lt;/ref&gt;

1897年《中英續議緬甸條約》果敢被劃入英屬印度的範圍，&lt;ref&gt;參考中國華文教育網刊載資料，http://www.hwjyw.com/trainings/invite_in/teaching_stories/200804/t20080425_16030.shtml&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Yang family&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;lincang.gov.cn&quot;/&gt;成為木邦大土司轄下的小土司邦。

二戰之後，果敢與鄰近的土司邦一同自英國獨立，組成[[緬甸聯邦]]。此後果敢獲得大土司的地位，不再從屬於木邦。楊姓土司的世襲統治權至1959年結束，歷時兩百餘年的果敢土司至此交權予地方議會。&lt;ref&gt;參考http://www.4dw.net/royalark/Burma/kokang2.htm&lt;/ref&gt;

===後土司及緬共執政時期===
土司政權結束之後，土司家族的影響仍在。數年後，土司家族成員[[楊振聲]]起兵反抗緬甸政府。戰爭使果敢元氣大傷，從原有的反軍人政府戰爭，逐漸演變為果敢內戰。

1968年至1989年，以彭家聲為首的果敢民族武裝加入緬甸共產黨，在中國共產黨的支援下，控制了果敢的大部分領土。

===撣邦第一特區===
1989年，彭家聲治下的果敢脫離緬共，與緬甸政府停戰，成立特區政府。特區保有有限的軍力，獨立的內政、軍事、財政等權力。中央政府派駐少量的公共服務人員至果敢&lt;ref name=&quot;緬共&quot;&gt;參考從革命者到毒販——7、緬甸共產黨的最後歲月，http://sinoliberal.blog.sohu.com/530287.html&lt;/ref&gt;。2003年全面停種[[罌粟]]。

2009年發生「[[果敢88事件|8.8事件]]」，原特區政席彭家聲去職，由原副主席[[白所成]]擔任果敢地区临时管理委员会主席。&lt;ref&gt;鳳凰衛視，独家专访：果敢临时领导人白所成否认叛变，http://news.ifeng.com/world/special/miandiandongdang/news/200909/0904_7925_1335651.shtml&lt;/ref&gt;

==地理與人口==
[[file:Maps_of_Kokang.png|thumb|300px|果敢的輪廓猶如朝鮮半島&lt;ref&gt;蔡山所著的《果敢》中如此形容&lt;/ref&gt;]]

===疆域===
1989年彭家聲脫離緬甸共產黨之際，一同脫離緬共的軍區包含果敢、貴概及勐固，均屬於撣邦第一特區管理。1990年代特區政權易手，江西地區遂脫離第一特區，特區僅領有薩爾溫江東岸的果敢。

果敢面積2060平方公里，四面以高山或河流為界，境內遍佈高山深壑，全境海拔在450至2400米之間，山與山之間的壩子海拔約1100米。主要精華區位中部的[[麻栗壩]]山間盆地。疆域西抵[[薩爾溫江]]，南以南定河與[[佤邦]]（撣邦第二特區）相對，東與中國雲南省[[鎮康縣]]為鄰，少部份與[[耿馬傣族佤族自治縣]]接壤，北面是[[龍陵縣]]、[[潞西市]]。&lt;ref&gt;[http://kokang.net/html/guogangaikuang/2008/1215/13.html]緬甸撣邦第一特區（果敢）政區圖&lt;/ref&gt;

===行政區劃===
{{主|果敢行政區劃}}
撣邦第一特區劃分為一市一縣，縣下設區，區下設鄉：
*老街市，特區政府位於老街的西北部的平掌
*果敢縣，縣治老街市
**紅星區，區治慕泰街
**興旺區，區治新平街
**東山區，區治石園子街
**西山區，區治大水塘街
**清水河區，區治清水河

===民族、人口===
果敢是一個多民族地區，共有漢族、[[撣族]]、[[崩龍族]]、[[苗族]]、[[佤族]]、[[傈僳族]]、[[克欽族]]共7個民族，通用漢語。在常駐人口中，漢族佔87%，大多數的果敢人是中國移民的後代。

截至2009年，果敢常住人口14萬人，暫住人口3萬人，華僑多集中在市街，緬族則多為中央政府派駐的公共事業職員。

==စီးပွားရေး==
果敢在經濟上屬相對落後的地區，自英國殖民於緬甸以來，以種植罌粟為主，以出產優質大煙聞名於世。在20世紀初土司治理的時期，曾有一段繁榮的歷史，罌粟也逐漸成為果敢唯一的經濟來源。

由於長年戰亂，原有的經濟建設、政治體制、社會基礎皆遭受極大的破壞，使基礎建設被破壞以後未獲重建且停滯不前，直到停戰以後才穩定發展。但[[2003年]]果敢停止生產罌粟，切斷了當地的經濟來源，且替代種植的情況並不理想，經濟遭受嚴重衝擊。另一方面，果敢的產業朝向博彩業發展，主要對中國招攬遊客，有小澳門之稱，但近年財政收入因中國政府對境外賭博旅遊有所限制而隨之銳減。

由於緬甸政府對果敢實施經濟封鎖，果敢的經濟嚴重依賴中國雲南，積極從中國引進資金、技術及人才。電力方面由[[中国南方电网公司]]通過35千伏南果東線提供&lt;ref&gt;[http://www.in-en.com/power/html/power-1026102635450645.html 南方電網做好與緬甸果敢相鄰區域特殊時期保供電工作]&lt;/ref&gt;。通信方面中國電信和中國移動在附近建有基站，使用中國臨滄地區區號，網際網路也經由中國對外聯繫。
--&gt;

== ကိုးကန့်လူမျိုးသမိုင်းကြောင်း ==

မြန်မာလူမျိုးများနှင့် ကိုးကန့်လူမျိုးများသည် ဘာသာစကားနှင့် လူမျိုးနွယ်အရ အရင်းအမြစ်တစ်ခုတည်းဖြစ်သော [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် နွယ်ဖွားများ]] ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref&gt;Van Driem, G. (2001). Languages of the Himalayas. Brill.&lt;/ref&gt;ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် မျိုးရိုးဗီဇ လေ့လာချက်များအရ တရုတ်-တိဗက် နွယ်ဖွားများသည် တရုတ်ပြည် မြောက်ပိုင်းရှိ [[မြစ်ဝါမြစ်|မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်း]]တစ်လျှောက်တွင် စတင်အခြေချခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;Zhang, M., et al. (2019). Phylogenetic evidence reveals the Sinitic origin of the Sino-Tibetan language family.&lt;/ref&gt;

၁၇ ရာစုတွင် တရုတ်ပြည်၌ မင်မင်းဆက် (Ming Dynasty) ပျက်သုဉ်းပြီးနောက်ပိုင်းမှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ အုပ်စုလိုက် ပြောင်းရွှေ့အခြေချလာသူများ ဖြစ်ကြသည်။

ကိုးကန့်ဒေသသည် ရှေးအခါက အိုက်လောင် (Ai Lao) နှင့် ပိုင်ပု (Bai Pu) လူမျိုးများ နေထိုင်ရာ ဒေသဖြစ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;臨滄市政府公眾信息網，臨滄大事紀&lt;/ref&gt; ၁၇ ရာစုတွင် တရုတ်ပြည်၌ မန်ချူးတို့၏ ချင်မင်းဆက် ပေါ်ထွန်းလာပြီးနောက် မင်မင်းဆက်၏ နောက်ဆုံးဘုရင် ယုံလီဘုရင် (Yongli) နှင့်အတူ ပါလာသော စစ်သည်တော်များနှင့် ဟန်လူမျိုး အခြေချသူများသည် မြန်မာဘုရင် ပင်းတလဲမင်း၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် ယူနန်နယ်စပ်မှတစ်ဆင့် ကိုးကန့်တောင်တန်းများအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;history&quot;&gt;蔡山所著的《果敢》 - ကိုးကန့်သမိုင်းနောက်ခံ။&lt;/ref&gt;

=== ရန်မျိုးနွယ်စု စော်ဘွားများခေတ် (၁၈ ရာစု - ၁၉၅၉) ===

၁၈ ရာစုအလယ်ပိုင်းတွင် ရန်ရှန့်ချိုင် (Yang Xian-cai) အမည်ရှိသော ဟန်လူမျိုးခေါင်းဆောင်တစ်ဦးသည် ကိုးကန့်ဒေသတွင် ဩဇာအာဏာကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ် တွင် ကိုးကန့်ဒေသရှိ ရန်မျိုးနွယ်စု စော်ဘွားများသည် ဗမာဘုရင်များထံ သစ္စာခံခဲ့ကြသည်။ &lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၁၁) - ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် နယ်စပ်ဒေသသမိုင်း။&lt;/ref&gt; ကိုးကန့်စော်ဘွားများသည် ဗမာဘုရင်များ၏ သြဇာကို အသိအမှတ်ပြုခဲ့ရသလို၊ တစ်ဖက်တွင်လည်း တရုတ်ချင်မင်းဆက် (Qing Dynasty) နှင့်လည်း ဆက်ဆံရေး ထိန်းညှိခဲ့ရသည်။ ၁၈၄၀ ခုနှစ်တွင် တရုတ်ချင်အစိုးရက ရန်မျိုးနွယ်စုအား ကိုးကန့်ဒေသကို မျိုးရိုးစဉ်ဆက် အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ &quot;စော်ဘွား&quot; (Tusi) အဖြစ် တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Yang family&quot;&gt;Yang family Records - 楊家土司世襲統治史。&lt;/ref&gt;

၁၈၉၇ ခုနှစ်တွင် ချုပ်ဆိုခဲ့သော &quot;ပေကျင်း စာချုပ်&quot; အရ ကိုးကန့်ဒေသကို ဗြိတိသျှ အိန္ဒိယ လက်အောက်ခံ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ထည့်သွင်းခဲ့ရာမှ ကိုးကန့်သည် မြန်မာ့မြေပုံအတွင်းသို့ စတင်ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;中英續議滇緬條約附款 (၁၈၉၇) - ဗြိတိသျှနှင့် ချင်အစိုးရကြား နယ်နိမိတ်သတ်မှတ်ချက်။&lt;/ref&gt;ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဖက်ဆစ်ဂျပန်များကို တော်လှန်ရာတွင် ကိုးကန့်စော်ဘွား ရန်ကျိန်းယင်း (Yang Kyin Sein) နှင့် ကိုးကန့်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော် (BIA) နှင့် မဟာမိတ်တပ်များဘက်မှ ရပ်တည်ခဲ့ကြသည်။ &lt;ref&gt;History of Kokang Resistance during WWII - 楊氏土司檔案。&lt;/ref&gt; 

=== လွတ်လပ်ရေးခေတ်နှင့် ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု ===
၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိသောအခါ ကိုးကန့်စော်ဘွားသည် အခြားသော ရှမ်းစော်ဘွားများနှင့်အတူ [[ပင်လုံစာချုပ်]]တွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး [[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာပြည်ထောင်စု]]အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာအစိုးရက စော်ဘွားစနစ်ကို ဖျက်သိမ်းခဲ့ရာ ရန်မျိုးနွယ်စုတို့၏ နှစ်ပေါင်း ၂၀၀ ကျော် အုပ်ချုပ်မှု ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Royal Ark - Burmese Shan States: Kokang.&lt;/ref&gt;

=== ဗကပခေတ်နှင့် အထူးဒေသ (၁) အဖြစ် ရပ်တည်ခြင်း ===
၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ကိုးကန့်ဒေသ၌ ပြည်တွင်းစစ်များ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ဖုန်ကြားရှင်း (Peng Jia-sheng) ဦးဆောင်သော အဖွဲ့သည် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ (CPB) နှင့် ပူးပေါင်းကာ ဒေသကို ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;CPB&quot;&gt;從革命者到毒販——緬甸共產黨၏ နောက်ဆုံးနေ့ရက်များ။&lt;/ref&gt; ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ဖုန်ကြားရှင်းသည် ဗကပမှ ခွဲထွက်ကာ မြန်မာအစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ရယူခဲ့ပြီးနောက် &quot;ရှမ်းပြည်နယ် အထူးဒေသ (၁)&quot; ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;鳳凰衛視 - 独家专访：果敢领导人白所成。&lt;/ref&gt;

== ယဉ်ကျေးမှု ==

ကိုးကန့်လူမျိုး အများစုမှာ တရုတ်နွယ်ဖွားများ ဖြစ်ကြသည်။ တရုတ်နွယ်ဖွားများ ဖြစ်ကြသည့်အားလျော်စွာ ၎င်းတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးတမ်းများသည် တရုတ်ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုပေါ်တွင် အခြေခံထားသော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ရာစုနှစ်နှင့်ချီ၍ နေထိုင်လာခဲ့ကြသဖြင့် ဒေသန္တရလက္ခဏာရပ်များလည်း ရောနှောလျက်ရှိသည်။ တရုတ်ရိုးရာ ဓလေ့ထုံးစံများကို ဆက်လက် ထိန်းသိမ်း ထားလျက် ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ကိုးကန့်တို့၏ ရိုးရာဓလေ့များမှာ အနီးဝန်းကျင်ရှိ ယူနန်တရုတ်များ၏ ရိုးရာဓလေ့နှင့် ဆင်တူသည်။ ကိုးကန့်လူမျိုး အများစုမှာ တာအိုဘာသာနှင့် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို ယုံကြည်ကိုးကွယ်ကြသူများ ဖြစ်ကြသည်။ ဘာသာရေး အချက်အချာမှာ လောက်ကိုင်မြို့ရှိ ကိုးကန့်ဘုံကျောင်း ဖြစ်သည်။

ကိုးကန့်လူမျိုးတို့၏ အရေးကြီးဆုံးသော ပွဲတော်များသည် တရုတ်ရိုးရာလပြက္ခဒိန် အပေါ်တွင် အခြေခံသည်။

တရုတ်နှစ်သစ်ကူးပွဲတော် ကိုးကန့်လူမျိုးတို့၏ အကြီးဆုံးပွဲတော်ဖြစ်သည်။ အိမ်တိုင်းတွင် အနီရောင်စာတန်းများကပ်ခြင်း၊ ဘိုးဘွားများအား ကန်တော့ခြင်းနှင့် မိသားစုစုံညီ ထမင်းစားခြင်းများ ပြုလုပ်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;festivals&quot;&gt;ကိုးကန့်ဒေသ သတင်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဌာန ထုတ်ပြန်ချက်များ။&lt;/ref&gt;နှစ်သစ်ကူးပြီး ၁၅ ရက်မြောက်နေ့တွင် ကျင်းပပြီး မီးထွန်းပွဲများနှင့် နဂါးအက၊ ကရင်အက (Lion Dance) များဖြင့် စည်ကားစွာ ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ရှင်းမင်ပွဲတော် တွင် ဘိုးဘွားများ၏ ဂူဗိမာန်များသို့ သွားရောက်၍ ပူဇော်ကန်တော့သည့် ကန်တော့ပွဲတော်ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;ရန်မျိုးနွယ်စု စော်ဘွားများ၏ ရိုးရာဓလေ့မှတ်တမ်းများ။&lt;/ref&gt;

=== ဝတ်စားဆင်ယင်မှု ===
ယနေ့ခေတ်တွင် အနောက်တိုင်းဝတ်စုံများကို ဝတ်ဆင်ကြသော်လည်း အခမ်းအနားများတွင် အမျိုးသားများသည် တရုတ်ရိုးရာဝတ်စုံများကို ဝတ်ဆင်ကြပြီး၊ အမျိုးသမီးများသည် ပန်းထိုးထားသော ရိုးရာဝတ်စုံ (သို့မဟုတ်) ချောင်ဆန်း (Cheongsam) များကို ဝတ်ဆင်လေ့ရှိကြသည်။&lt;ref name=&quot;culture&quot;&gt;蔡山所著的《果敢》 - ယဉ်ကျေးမှုနှင့် လူနေမှုဘဝ အခန်း။&lt;/ref&gt;

=== အစားအစာယဉ်ကျေးမှု ===
ကိုးကန့်ဒေသသည် တောင်ပေါ်ဒေသဖြစ်သဖြင့် အပူပေးထားသော အစားအစာများနှင့် စပ်သော အစားအစာများကို နှစ်သက်ကြသည်။ ကိုးကန့်ရိုးရာ &quot;ဝက်သားခြောက်&quot; နှင့် &quot;လက်ဖက်ရည်&quot; တို့သည် နာမည်ကြီးသည်။ မူဆယ်နှင့် လောက်ကိုင်တစ်ဝိုက်တွင် ကိုးကန့်ရိုးရာ ခေါက်ဆွဲဆိုင်များကို အများအပြား တွေ့ရှိနိုင်သည်။

==ကိုးကန့်ဒေသ==
=== ပညာရေး ===
ကိုးကန့်တို့၏ ပညာရေးစနစ်မှာ ဖွံ့ဖြိုးဆဲ အဆင့်တွင်သာ ရှိသေးသည်။ အခြေခံ ပညာရေးမှာ အပစ်အခတ် ရပ်ဆဲပြီးနောက်မှ ပြန်လည် ထူထောင်ခဲ့သည်။ မူလတန်းနှင့် အလယ်တန်းကျောင်း ၁၀ ကျော် ရှိပြီး ကျောင်းများတွင် ကိုးကန့်ဘာသာ (တရုတ်ဘာသာ) ဖြင့် သင်ကြားပို့ချသည်။ အပတ်စဉ် မြန်မာစာ သင်ကြားချိန် ၃ နာရီမှ ၄ နာရီအထိ ရှိပြီး မြန်မာစာ သင်ကြားပို့ချသည့် ဆရာ၊ ဆရာမများကို မြန်မာနိုင်ငံ ဗဟိုအစိုးရမှ ခန့်အပ်သည်။ &lt;ref&gt;參考走進「北金三角」重鎮———果敢，http://www.kakabook.net/research/35/7635-8145.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201208214931/http://www.kakabook.net/research/35/7635-8145.html |date=8 December 2020 }}&lt;/ref&gt; ဒေသတွင်း၌ အဆင့်မြင့် ပညာရေး ပို့ချသည့် ကျောင်းများ မရှိပေ။ မြန်မာနိုင်ငံ အခြားဒေသသို့ သွားရောက် ပညာသင်သူမှာ အနည်းစုသာဖြစ်သည်။

=== လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ===
ကိုးကန့်ဒေသသည် တောင်တန်းဒေသဖြစ်သည့်အတွက် ကိုးကန့်တို့သည် ကုန်ပစ္စည်းများ သယ်ပို့ရာတွင် မြင်းနှင့် လားများကို အဓိက အားကိုးကြသည်။ ကတ္တရာလမ်း အခြေအနေမှာ မကောင်းမွန်လှပေ။ မိုးများသည့် ရာသီဆိုလျှင် ယာဉ်များ ဖြတ်သန်းသွားလာရန် အခက်အခဲရှိသည်။ အများသုံး သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစနစ် မဖွံ့ဖြိုးပေ။ ကိုးကန့်ဒေသအတွင်း လောက်ကိုင်မြို့သည် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အချက်အချာဖြစ်သည်။ မြို့တွင်း၌ အငှားယာဉ်များ၊ အဝေးပြေး ဘတ်စ်ကားဂိတ်များ ရှိသည်။

=== နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ရေး ===
ကိုးကန့် အထူးဒေသသည် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ပထမဆုံးသော အထူးဒေသ ဆိုသော်လည်း ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရ လက်အောက်တွင် မရှိပေ။ မြန်မာနိုင်ငံ နအဖ ဗဟိုအစိုးရနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူညီချက် ရေးထိုးကာ နအဖ ဗဟိုအစိုးရနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်ဆံသည်။ အထူးဒေသ ဥက္ကဋ္ဌမှာ ဒေသ၏ အာဏာအကြီးဆုံးခေါင်းဆောင် ဖြစ်သည်။ လက်ရှိဥက္ကဋ္ဌမှာ ဖုန်ကြားရှင် (彭家聲) ၏သား ဖုန်တာရွှင်ဖြစ်သည်။  

စစ်ရေးအင်အားကို '''[[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]]''' MNDAA နှင့် နအဖ ဗဟိုအစိုးရမှ ကွန်းလုံ၌ တပ်ချထားသည့် စစ်တပ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ MNDAA ကို ဖုန်တာရွှင်ကဦးဆောင်ကာ ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် လားရှိုးကိုသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်၊၊  

ကိုးကန့်အထူးဒေသအစိုးရ၏ လက်နက်ပစ္စည်းများကိုမူ ကိုးကန့်အထူးဒေသ ဥက္ကဋ္ဌက တာဝန်ယူသည်။

== ကိုးကား ==
&lt;references /&gt;
&lt;ကိုးကန့္တတ္မ်ားျပန္လည္ဆုပ့္ခြာပါျမန္မာစစ္တတ္နွင့္တိုက္လိုက္ခ်င္းမ်ိုးမျပု႕ရန္နွင့္တတ္အင္အားျပန္လည္ျဖည့္တင္ရန္ေရွ႕တန္စစ္ေျမျပင္မွယခုဆုပ့္ခြာရန္&quot; အမိန္႔ &quot;[{[[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/202.191.105.19|202.191.105.19]]  ၁၁:၄၅၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၃ (UTC)}][([[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/202.191.105.19|202.191.105.19]]  ၁၁:၄၅၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၃ (UTC))][[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/202.191.105.19|202.191.105.19]]  ၁၁:၄၅၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၃ (UTC)@

== ပြင်ပလင့်ခ်များ ==
* [http://bbs.fokokang.com/index.php 果敢论坛] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091207083042/http://bbs.fokokang.com/index.php |date=7 December 2009 }}，八八事件後新官方論壇
* [http://blog.ifeng.com/2545888.html 新果敢特區報] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091018043720/http://blog.ifeng.com/2545888.html |date=18 October 2009 }}，果敢特區報編輯部所設
* [http://www.4dw.net/royalark/Burma/kokang2.htm The Yang Dynasty]
* [http://www.kokang.net/html/guogangaikuang/2008/1215/13.html Map of Kokang] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090822073744/http://www.kokang.net/html/guogangaikuang/2008/1215/13.html |date=22 August 2009 }}
* [http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=15282 Kokang Celebrate Liberation from Burmese Communists] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090315072621/http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=15282 |date=15 March 2009 }} 11 March 2009
* [http://www.shanland.org/oldversion/index-3160.htm Maps of Kokang] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100806001635/http://www.shanland.org/oldversion/index-3160.htm |date=6 August 2010 }}

{{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}}

[[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]]
[[Category:ရှမ်းပြည်နယ်]]</text>
      <sha1>gcrwxvs6i0b7rrhotogme7iqqzzq5hl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပထမ သရေခေတ္တရာမင်းဆက်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10865</id>
    <revision>
      <id>1027769</id>
      <parentid>1027315</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T19:43:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aung Minn Khannt77</username>
        <id>92927</id>
      </contributor>
      <origin>1027769</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9815" sha1="i8dxesygc9mwquqcnr3vfzcg1huf0a2" xml:space="preserve">[[ဧရာဝတီမြစ်‎]]၏ အောက်ပိုင်း (အကြေအရပ်)တွင် ရသေ့ဖြစ်နေသော '''ခေပဒုတ'''မင်း၏ ယောက်ဖ [[သတိုးမဟာရာဇာမင်း]]တွင် မျက်ကန်းမင်းသား ညီနောင်နှစ်ပါး ရှိသည်။ ထိုသားနှစ်ပါးကို မွေးစကတည်းက ဖျောက်ဖျက်ရန် စေခိုင်းသော်လည်း မယ်တော်က တိတ်တဆိပ်မွေးထား၍ အရွယ်ရောက်လာလေသည်။ ထိုအခါ မင်းကြီးသိပြီး ဖေါင်ပေါ်တင်၍ ဧရာဝတီမြစ်‎ အတွင်း မျှောလိုက်သည်။ မြစ်မှာ မျှောပါရင်း မျက်စိမြင်သည်။ ဦးကြီးရသေ့နှင့် တွေ့သည်။ ရသေ့၏ အစီအမံဖြင့် [[မဟာသမ္ဘာဝ]] အမည်ဖြင့် ပျူမိဖုရား နန်းခမ်းနှင့် ထိမ်းမြားကာ ပျူတို့ကို မင်း. လုပ်အုပ်ချုပ်စေသည်။ ခရစ်မပေါ်မီ အနှစ် ၄၄၃ က ဖြစ်သည်။ မြို့တော်မှာ (ဂြီက္ဗေတြ) အသရေရှိသော မြေအရပ်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၍ (သရေခေတ္တရာ) ဖြစ်လာသည်။ သရေခေတ္တရာသည် ပျူခေတ်တွင် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ မဟာသမ္ဘာဝတွင် သားတော်တစ်ပါး ဖွားမြင်ရာ [[ဒွတ္တဘောင်]] (တ္ဒဗံ့မင်းကြီး) ဖြစ်လာသည်။ပထမသရေခေတ္တရာမင်းဆက်မှာ ဒွတ္တဘောင် မင်း ၊ရန်ပေါင်မင်း ၊ ရန်မန် မင်းတို့ မှာထင်ရှားသည် ။ [[ရန်မန်|ရန်မန်မင်း]]သည်လည်း သာသနာတော်ကိုထွန်ကားအောင်လုပ်သောမည်ဖြစ်သည်။ဒွတ္တဘောင်မင်းသည် ဗုဒ္ဓသာသနာ တော်အား ထောက်ပံ့ပြီး နေ့စဉ် ရဟန်းသံဃာ သုံးသောင်းအား ပစ္စည်းလေးပါး လှူသည်။ ဒွတ္တဘောင်မင်း တည်ဆောက်ခဲ့သည့် ဘုရားများ မှာ '''သောကြမဘုရား'''၊ '''ညီးညီးဘုရား'''၊ '''စီးစီးဘုရား'''၊ '''ဘောဘောဘုရား'''၊ '''ပုထိုးကြီးဘုရား''' များဖြစ်သည်။ 


သို့သော် ဒွတ္တဘောင်မင်းသည် သာသနာမြေ (ဘုန်းကြီးကျောင်း)မြေအား သိမ်းယူခဲ့သောအမှုကို ပြုခဲ့သောကြောင့် ပြည်သူတို့၏ လေးစားမှုအား မရတော့ပဲ အခွန်အကောက်များ ရရှိမှုနည်းပါးခဲ့သည်။ မင်းကိုယ်တော်တိုင် တိုင်းခန်း လှည့်လည်၍ အခွန်ခံထွက်ပြန်ရာ၊ ပန်ထွာမင်းသမီး(? တောင်တွင်းကြီး)နှင့်တွေ့ပြီး [[ပန်ထွာဘုရင်မ]]၏ ဧည့်ခံပြုစုခြင်း၌ နစ်မွန်း၍ မဆင်မခြင်သွား လာရာကာ မုန်တိုင်းတစ်ခုနှင့် ဆုံသဖြင့် ရေနစ်ပျောက်ဆုံး သွားရသည်။ ထိုမင်းသည် မြန်မာ့သမိုင်း၌ ပင်လယ်တွင် နစ်မွန်းပျက်စီးရသည့် တစ်ပါးတည်းသော မင်းဖြစ်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်ကား ခရစ်မပေါ်မီ ၃၇၃ တွင်ဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;ဒေါက်တာသန်းထွန်း၏ ပျူတွေဘယ်ပျောက်သွားသလဲ (၂၀၀၆-ခု၊ ဇူလိုင်၊ ပကြိမ်)&lt;/ref&gt;

== မင်းဆက်(၂၇)ဆက် ==
# [[မဟာသမ္ဘာဝ]] (သာသနာနှစ်-၆၀/၆၆) (BC-484)
# (ညီ) [[စူဠာသမ္ဘာဝ]] (သာသနာနှစ်-၆၆/၁၀၁) (BC-478) (BC-444 တွင် မဇ္ဈိမဒေသ၊ ဝေသာလီပြည်၌ ဒုတိယသံဂါယနာတင်သည်။
# (သား) [[ဒွတ္တဘောင်]] (သာသနာနှစ်-၁၀၁/၁၀၇) (BC-443)
# (သား) [[ဒွတ္တရန်]] (သာသနာနှစ်-၁၇၁/၁၉၃) (BC-373)
# (သား) [[ရန်ပေါင်]] (သာသနာနှစ်-၁၉၃/၂၄၃) (BC-328)  (BC-326 တွင် အိန္ဒိယ၌ အသောကမင်း နန်းတက်သည်။) (BC-300 အသောကမင်းလက်ထက် တတိယသံဂါယနာတင်သည်။)
# (သား) [[ရန်မန်မင်း]](သာသနာနှစ်-၂၄၃/၂၉၃) (BC-283)
# (သား) [[ရက္ခန်]] (သာသနာနှစ်-၂၉၃/၃၂၄) (BC-236)
# (သား) [[ခန်လောင်း]] (သာသနာနှစ်-၃၂၄/၃၆၂) (BC-208)
# (သား) [[လက်ခိုင်]] (သာသနာနှစ်-၃၆၂/၃၉၆) (BC-175)
# (သား) [[သိရိစန်]] (သာသနာနှစ်-၃၉၆/၄၂၄) (BC-145)
# (သား) [[သီရိရာဇ်]] (သာသနာနှစ်-၄၂၄/၄၃၃) (BC-117)
# [[ငတပါး​မင်း​|ငတပါး]] (သာသနာနှစ်-၄၃၃/၄၈၄) (BC-98)
# (သား) [[ပါပိရန်]] (သာသနာနှစ်-၄၈၄/၅၅၀) (BC-47)
# (သား) [[ရန်မုက္ခ]] (သာသနာနှစ်-၅၅၀/၅၆၅) (BC-27)
# (သား) [[ရန်သိင်္ခ]] (သာသနာနှစ်-၅၆၅/၅၆၈) (BC-12)
# (သား) [[ရန်မုဉ္ဇလိန္ဒ]] (သာသနာနှစ်-၅၆၈/၅၈၃) (BC-9) *(သာသနာနှစ် ၅၄၄ ရောက်သောအခါ ခရစ်နှစ် (AD-1 ) စသည်။)
# (ညီ) [[ဘေရိန္ဒ]] (သာသနာနှစ်-၅၈၃/၅၉၈) (AD-6)
# (သား) [[မုဉ္ဇလ]] (သာသနာနှစ်-၅၉၈/၆၀၀) (AD-19) 
# (သား) [[ပုဏ္ဏမင်း| ပုဏ္ဏ]](သာသနာနှစ်-၆၀၀/၆၀၃) (AD-34)
# (ညီ) [[သာခ]] (သာသနာနှစ်-၆၀၃/၆၀၆) (AD-37)
# (သား) [[သာသီ]] (သာသနာနှစ်-၆၀၆/၆၀၉) (AD-40)
# (ညီ) [[ကန္နု]] (သာသနာနှစ်-၆၀၉/၆၁၀) (AD-47)
# (နောင်တော်) [[ကန်တက်]] (သာသနာနှစ်-၆၁၀/၆၁၃) (AD-49)
# (နောင်တော်) [[ဘဇ္ဇ]] (သာသနာနှစ်-၆၁၃/၆၁၇) (AD-51)
# (သား) [[သုမုန္ဒရီမင်း]] (သာသနာနှစ်-၆၁၇/၆၂၄) (AD-60)
# (သား) [[အတိတျာ]] (သရေခေတ္တရာသက္ကရာဇ် ၂-၅)
# (ညီ) [[သုပညာနဂရဆိန္ဒ]]  (သရေခေတ္တရာသက္ကရာဇ် ၅-၁၆)


သုမုန္ဒရီမင်း လွန်သော (သာသနာနှစ်-၆၂၄) (AD-80) *(ဒေါဒါရသ ကိန်းကြုံ၍ သာသနာနှစ် ၆၂၂ကို ဖြိုကာ ကျန် ၂-နှစ်မှ စတင် ရေတွက်သည်။) &lt;ref&gt;ဦးကိုကိုဦး ၏ သမိုင်းစဉ်ဆက် သက္ကရာဇ် မှတ်တမ်းများ (၂၀၀၅-ခု၊ အောက်တိုဘာလ၊ ပကြိမ်)&lt;/ref&gt;

ထိုသို့ ဖြိုကိန်းရောက်သော် ပုဂံလောကနန္ဒာအရပ်ကား ကျောက်စကားဟု တွင်၏။ ထိုအရပ်၌ သိကြားမင်းသည် ပုဏ္ဏားအိုယောင်ဆောင်၌ ၆၂၂ ကိုဖြိုကာ 
&quot;'သက္ကရာဇ်တို ဒွေး ၂ ခု &quot;'ဟူ၍ ကျောက်ဖျာထက်၌ ရေးခဲ့သည် ဟူသတည်း။ &lt;ref&gt; အရှင် သံဝရာလင်္ကာရ ဓမ္မပိယဆရာတော် ရေး ဒို့နိုင်ငံတော် ၊ ၂၀၁၀-ဖေဖော်ဝါရီလ၊ စာ-၁၃/၁၄ &lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;


{{မြန်မာနိုင်ငံ မင်းဆက်များ}}

[[ကဏ္ဍ:မြန်မာသက်ဦးဆံပိုင်ဘုရင်စနစ်]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]]</text>
      <sha1>i8dxesygc9mwquqcnr3vfzcg1huf0a2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027783</id>
      <parentid>1027769</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T20:25:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aung Minn Khannt77</username>
        <id>92927</id>
      </contributor>
      <origin>1027783</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9827" sha1="04zehvvudw5pefzun5e9voz7uqjmpc0" xml:space="preserve">[[ဧရာဝတီမြစ်‎]]၏ အောက်ပိုင်း (အကြေအရပ်)တွင် ရသေ့ဖြစ်နေသော '''ခေပဒုတ'''မင်း၏ ယောက်ဖ [[သတိုးမဟာရာဇာမင်း]]တွင် မျက်ကန်းမင်းသား ညီနောင်နှစ်ပါး ရှိသည်။ ထိုသားနှစ်ပါးကို မွေးစကတည်းက ဖျောက်ဖျက်ရန် စေခိုင်းသော်လည်း မယ်တော်က တိတ်တဆိပ်မွေးထား၍ အရွယ်ရောက်လာလေသည်။ ထိုအခါ မင်းကြီးသိပြီး ဖေါင်ပေါ်တင်၍ ဧရာဝတီမြစ်‎ အတွင်း မျှောလိုက်သည်။ မြစ်မှာ မျှောပါရင်း မျက်စိမြင်သည်။ ဦးကြီးရသေ့နှင့် တွေ့သည်။ ရသေ့၏ အစီအမံဖြင့် [[မဟာသမ္ဘာဝ]] အမည်ဖြင့် ပျူမိဖုရား နန်းခမ်းနှင့် ထိမ်းမြားကာ ပျူတို့ကို မင်း. လုပ်အုပ်ချုပ်စေသည်။ ခရစ်မပေါ်မီ အနှစ် ၄၄၃ က ဖြစ်သည်။ မြို့တော်မှာ (ဂြီက္ဗေတြ) အသရေရှိသော မြေအရပ်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၍ (သရေခေတ္တရာ) ဖြစ်လာသည်။ သရေခေတ္တရာသည် ပျူခေတ်တွင် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ မဟာသမ္ဘာဝတွင် သားတော်တစ်ပါး ဖွားမြင်ရာ [[ဒွတ္တဘောင်]] (တ္ဒဗံ့မင်းကြီး) ဖြစ်လာသည်။ပထမသရေခေတ္တရာမင်းဆက်မှာ ဒွတ္တဘောင် မင်း ၊ရန်ပေါင်မင်း ၊ ရန်မန် မင်းတို့ မှာထင်ရှားသည် ။ [[ရန်မန်|ရန်မန်မင်း]]သည်လည်း သာသနာတော်ကိုထွန်ကားအောင်လုပ်သောမည်ဖြစ်သည်။ဒွတ္တဘောင်မင်းသည် ဗုဒ္ဓသာသနာ တော်အား ထောက်ပံ့ပြီး နေ့စဉ် ရဟန်းသံဃာ သုံးသောင်းအား ပစ္စည်းလေးပါး လှူသည်။ ဒွတ္တဘောင်မင်း တည်ဆောက်ခဲ့သည့် ဘုရားများ မှာ '''သောကြမဘုရား'''၊ '''ညီးညီးဘုရား'''၊ '''စီးစီးဘုရား'''၊ '''ဘောဘောဘုရား'''၊ '''ပုထိုးကြီးဘုရား''' များဖြစ်သည်။ 


သို့သော် ဒွတ္တဘောင်မင်းသည် သာသနာမြေ (ဘုန်းကြီးကျောင်း)မြေအား သိမ်းယူခဲ့သောအမှုကို ပြုခဲ့သောကြောင့် ပြည်သူတို့၏ လေးစားမှုအား မရတော့ပဲ အခွန်အကောက်များ ရရှိမှုနည်းပါးခဲ့သည်။ မင်းကိုယ်တော်တိုင် တိုင်းခန်း လှည့်လည်၍ အခွန်ခံထွက်ပြန်ရာ၊ ပန်ထွာမင်းသမီး(? တောင်တွင်းကြီး)နှင့်တွေ့ပြီး [[ပန်ထွာဘုရင်မ]]၏ ဧည့်ခံပြုစုခြင်း၌ နစ်မွန်း၍ မဆင်မခြင်သွား လာရာကာ မုန်တိုင်းတစ်ခုနှင့် ဆုံသဖြင့် ရေနစ်ပျောက်ဆုံး သွားရသည်။ ထိုမင်းသည် မြန်မာ့သမိုင်း၌ ပင်လယ်တွင် နစ်မွန်းပျက်စီးရသည့် တစ်ပါးတည်းသော မင်းဖြစ်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်ကား ခရစ်မပေါ်မီ ၃၇၃ တွင်ဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;ဒေါက်တာသန်းထွန်း၏ ပျူတွေဘယ်ပျောက်သွားသလဲ (၂၀၀၆-ခု၊ ဇူလိုင်၊ ပကြိမ်)&lt;/ref&gt;

== မင်းဆက်(၂၇)ဆက် ==
# [[မဟာသမ္ဘာဝ]] (သာသနာနှစ်-၆၀/၆၆) (BC-484)
# (ညီ) [[စူဠာသမ္ဘာဝ]] (သာသနာနှစ်-၆၆/၁၀၁) (BC-478) (BC-444 တွင် မဇ္ဈိမဒေသ၊ ဝေသာလီပြည်၌ ဒုတိယသံဂါယနာတင်သည်။
# (သား) [[ဒွတ္တဘောင်]] (သာသနာနှစ်-၁၀၁/၁၀၇) (BC-443)
# (သား) [[ဒွတ္တရန်]] (သာသနာနှစ်-၁၇၁/၁၉၃) (BC-373)
# (သား) [[ရန်ဘောင်မင်း]] (သာသနာနှစ်-၁၉၃/၂၄၃) (BC-328)  (BC-326 တွင် အိန္ဒိယ၌ အသောကမင်း နန်းတက်သည်။) (BC-300 အသောကမင်းလက်ထက် တတိယသံဂါယနာတင်သည်။)
# (သား) [[ရန်မန်မင်း]](သာသနာနှစ်-၂၄၃/၂၉၃) (BC-283)
# (သား) [[ရက္ခန်]] (သာသနာနှစ်-၂၉၃/၃၂၄) (BC-236)
# (သား) [[ခန်လောင်း]] (သာသနာနှစ်-၃၂၄/၃၆၂) (BC-208)
# (သား) [[လက်ခိုင်]] (သာသနာနှစ်-၃၆၂/၃၉၆) (BC-175)
# (သား) [[သိရိစန်]] (သာသနာနှစ်-၃၉၆/၄၂၄) (BC-145)
# (သား) [[သီရိရာဇ်]] (သာသနာနှစ်-၄၂၄/၄၃၃) (BC-117)
# [[ငတပါး​မင်း​|ငတပါး]] (သာသနာနှစ်-၄၃၃/၄၈၄) (BC-98)
# (သား) [[ပါပိရန်]] (သာသနာနှစ်-၄၈၄/၅၅၀) (BC-47)
# (သား) [[ရန်မုက္ခ]] (သာသနာနှစ်-၅၅၀/၅၆၅) (BC-27)
# (သား) [[ရန်သိင်္ခ]] (သာသနာနှစ်-၅၆၅/၅၆၈) (BC-12)
# (သား) [[ရန်မုဉ္ဇလိန္ဒ]] (သာသနာနှစ်-၅၆၈/၅၈၃) (BC-9) *(သာသနာနှစ် ၅၄၄ ရောက်သောအခါ ခရစ်နှစ် (AD-1 ) စသည်။)
# (ညီ) [[ဘေရိန္ဒ]] (သာသနာနှစ်-၅၈၃/၅၉၈) (AD-6)
# (သား) [[မုဉ္ဇလ]] (သာသနာနှစ်-၅၉၈/၆၀၀) (AD-19) 
# (သား) [[ပုဏ္ဏမင်း| ပုဏ္ဏ]](သာသနာနှစ်-၆၀၀/၆၀၃) (AD-34)
# (ညီ) [[သာခ]] (သာသနာနှစ်-၆၀၃/၆၀၆) (AD-37)
# (သား) [[သာသီ]] (သာသနာနှစ်-၆၀၆/၆၀၉) (AD-40)
# (ညီ) [[ကန္နု]] (သာသနာနှစ်-၆၀၉/၆၁၀) (AD-47)
# (နောင်တော်) [[ကန်တက်]] (သာသနာနှစ်-၆၁၀/၆၁၃) (AD-49)
# (နောင်တော်) [[ဘဇ္ဇ]] (သာသနာနှစ်-၆၁၃/၆၁၇) (AD-51)
# (သား) [[သုမုန္ဒရီမင်း]] (သာသနာနှစ်-၆၁၇/၆၂၄) (AD-60)
# (သား) [[အတိတျာ]] (သရေခေတ္တရာသက္ကရာဇ် ၂-၅)
# (ညီ) [[သုပညာနဂရဆိန္ဒ]]  (သရေခေတ္တရာသက္ကရာဇ် ၅-၁၆)


သုမုန္ဒရီမင်း လွန်သော (သာသနာနှစ်-၆၂၄) (AD-80) *(ဒေါဒါရသ ကိန်းကြုံ၍ သာသနာနှစ် ၆၂၂ကို ဖြိုကာ ကျန် ၂-နှစ်မှ စတင် ရေတွက်သည်။) &lt;ref&gt;ဦးကိုကိုဦး ၏ သမိုင်းစဉ်ဆက် သက္ကရာဇ် မှတ်တမ်းများ (၂၀၀၅-ခု၊ အောက်တိုဘာလ၊ ပကြိမ်)&lt;/ref&gt;

ထိုသို့ ဖြိုကိန်းရောက်သော် ပုဂံလောကနန္ဒာအရပ်ကား ကျောက်စကားဟု တွင်၏။ ထိုအရပ်၌ သိကြားမင်းသည် ပုဏ္ဏားအိုယောင်ဆောင်၌ ၆၂၂ ကိုဖြိုကာ 
&quot;'သက္ကရာဇ်တို ဒွေး ၂ ခု &quot;'ဟူ၍ ကျောက်ဖျာထက်၌ ရေးခဲ့သည် ဟူသတည်း။ &lt;ref&gt; အရှင် သံဝရာလင်္ကာရ ဓမ္မပိယဆရာတော် ရေး ဒို့နိုင်ငံတော် ၊ ၂၀၁၀-ဖေဖော်ဝါရီလ၊ စာ-၁၃/၁၄ &lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;


{{မြန်မာနိုင်ငံ မင်းဆက်များ}}

[[ကဏ္ဍ:မြန်မာသက်ဦးဆံပိုင်ဘုရင်စနစ်]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]]</text>
      <sha1>04zehvvudw5pefzun5e9voz7uqjmpc0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12284</id>
    <revision>
      <id>1027762</id>
      <parentid>866676</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T17:18:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>နေနီဝန်း</username>
        <id>89694</id>
      </contributor>
      <comment>အမှန်ပြင်ဆင်ခြင်း</comment>
      <origin>1027762</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85276" sha1="eg09ubaetbwu94oo0n422no6x4f3egz" xml:space="preserve">{{cleanup|date=29 Jul 2021}}
{{Infobox country
| နိုင်ငံအမည်အပြည့် = အာဖဂန်နစ္စတန် အစ္စလာမ်မစ် စော်ဘွားနိုင်ငံ
| အမည်_ရင်း = အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ
| native_name = {{vunblist
 |{{native name|ps|د افغانستان اسلامي امارت|italic=no}}
 |{{small|''Də Afġānistān Islāmī Imārat''}}
 |{{native name|prs|امارت اسلامی افغانستان|italic=no}}
 |{{small|''Emārat-e Eslāmi-ye Afghānestān''}}}}
| ပုံ_အလံ = Flag of Taliban.svg
| ပုံ_တံဆိပ် = 
| symbol_type = နိုင်ငံတော်တံဆိပ်
| symbol_type_article = နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်
| နိုင်ငံတော်ဆောင်ပုဒ် = {{nowrap|{{big|{{lang|ar|لا إله إلا الله، محمد رسول الله}}}}}}&lt;br /&gt;&quot;{{transl|ar|Lā ʾilāha ʾillā llāh, Muhammadun rasūlu llāh}}&quot; &lt;br /&gt;{{small|&quot;There is no God but [[Allah]]; [[မိုဟာမက်|Muhammad]] is the messenger of Allah.&quot; ([[Shahada]])}}
| နိုင်ငံတော်သီချင်း = {{transl|ur|ALA-LC|''Dā Də Bātorāno Kor''}}&lt;br /&gt;{{lang|ps|دا د باتورانو کور}}&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(''&quot;ဒါဟာရဲရင့်သူတို့ရဲ့အိမ်'')&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
| image_map = Afghanistan (orthographic projection).svg
| မြို့တော် = [[ကဘူးလ်မြို့]]
| coordinates = {{Coord|33|N|65|E|display=inline,title}}
| အကြီးဆုံးမြို့ = မြို့တော်
| languages_type = [[ရုံးသုံးဘာသာ]](များ)
| languages = {{hlist|style=white-space:nowrap;|[[ပက်ရှ်တိုဘာသာ|ပက်ရှ်တို]], [[ဒါရီပါရှားဘာသာ|ဒါရီပါရှား]]&lt;ref name=AO/&gt;}} [[ဒါရီပါရှားဘာသာ|ဒါရီပါရှား]] 27 million (77%) ({{small|[[First language|L1]] + [[Second language|L2]]}}), [[ပက်ရှ်တိုဘာသာ|ပက်ရှ်တို]] 16.8&amp;nbsp;million (48%)&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/af.html | title=South Asia :: Afghanistan – the World Factbook – Central Intelligence Agency | accessdate=23 June 2021 | archivedate=29 April 2018 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20180429155835/https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/af.html }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Constitution of Afghanistan |url=https://www.mfa.gov.af/constitution/chapter-one-state.html |website=Ministry of Foreign Affairs of the Islamic Republic of Afghanistan |accessdate=၂၃ ဇွန် ၂၀၂၁ |archivedate=29 August 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210829115048/https://www.mfa.gov.af/constitution/chapter-one-state.html }}&lt;/ref&gt;
| လူမျိုးများ = {{unbulleted list
 | ၄၂% [[Pashtun|ပထန်]]
 | ၂၇% [[Tajiks|တာဂျစ်]]
 | ၉% [[Hazaras|ဟာဇရာ]]
 | ၉% [[Uzbeks|ဥဇဘက်]]
 | ၄% [[Aimaq people|Aimaq]]
 | ၃% [[Turkmen people|Turkmen]]
 | ၂% [[Baloch people|Baloch]]
 | ၄% [[Ethnic groups in Afghanistan|အခြား]]&lt;ref name=&quot;LoC-pdf&quot;/&gt; 
 }}
| ဘာသာတရားများ = {{unbulleted list
 | ၉၉.၇% [[Islam in Afghanistan|အစ္စလာမ်]] ([[နိုင်ငံတော်ဘာသာ|တရားဝင်]]) 
 | ၀.၃% [[Demographics of Afghanistan#Religion|အခြား]]
 }}
| demonym = [[Afghan]]{{Efn|Incorrect names that have been used as demonyms are '''Afghani'''&lt;ref&gt;Dictionary.com. The American Heritage Dictionary of the English Language, Fourth Edition. Houghton Mifflin Company, 2004. [http://dictionary.reference.com/browse/afghani Reference.com] (Retrieved 13 November 2007).&lt;/ref&gt; and '''Afghanistani'''.&lt;ref&gt;Dictionary.com. WordNet 3.0. Princeton University. [http://dictionary.reference.com/browse/afghanistani Reference.com] (Retrieved 13 November 2007). {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20140328102257/http://dictionary.reference.com/browse/afghanistani |date=28 March 2014}}&lt;/ref&gt;|name=&quot;Demonym&quot;|group=&quot;Note&quot;}}&lt;ref name=&quot;Constitution of Afghanistan&quot;&gt;{{cite web|title=Constitution of Afghanistan|url=https://www.afghanembassy.us/about-afghanistan/constitution/|year=2004|access-date=16 February 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20160920112856/http://www.afghanembassy.us/about-afghanistan/constitution/|archive-date=20 September 2016|url-status=live|accessdate=23 June 2021|archivedate=20 September 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160920112856/http://www.afghanembassy.us/about-afghanistan/constitution/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |title=Afghan {{!}} meaning in the Cambridge English Dictionary |publisher=the Cambridge English Dictionary |isbn=9781107660151 |url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/afghan }}&lt;/ref&gt;
| government_type        = [[တစ်ပြည်ထောင်နိုင်ငံ]] [[အကြွင်းမဲ့ အာဏာရှင် စနစ်]]&lt;ref&gt;*{{cite journal |last1=Sakhi |first1=Nilofar |title=The Taliban Takeover in Afghanistan and Security Paradox |journal=Journal of Asian Security and International Affairs |date=December 2022 |volume=9 |issue=3 |pages=383–401 |doi=10.1177/23477970221130882 |s2cid=253945821 |quote=Afghanistan is now controlled by a militant group that operates out of a totalitarian ideology.}}
*{{cite web |last1=Madadi |first1=Sayed |title=Dysfunctional centralization and growing fragility under Taliban rule |url=https://www.mei.edu/publications/dysfunctional-centralization-and-growing-fragility-under-taliban-rule |website=[[Middle East Institute]] |access-date=28 November 2022 |date=6 September 2022 |quote=In other words, the centralized political and governance institutions of the former republic were unaccountable enough that they now comfortably accommodate the totalitarian objectives of the Taliban without giving the people any chance to resist peacefully. }}
*{{cite web |last1=Sadr |first1=Omar |title=Afghanistan's Public Intellectuals Fail to Denounce the Taliban |url=https://www.fairobserver.com/region/central_south_asia/omar-sadr-afghanistan-taliban-rule-totalitarianism-human-rights-news-2441/ |website=Fair Observer |access-date=28 November 2022 |date=23 March 2022 |quote=The Taliban government currently installed in Afghanistan is not simply another dictatorship. By all standards, it is a totalitarian regime. }}
*{{cite web |title=Dismantlement of the Taliban regime is the only way forward for Afghanistan |url=https://www.atlanticcouncil.org/blogs/southasiasource/dismantlement-of-the-taliban-regime-is-the-only-way-forward-for-afghanistan/ |website=[[Atlantic Council]] |access-date=28 November 2022 |date=8 September 2022 |quote=As with any other ideological movement, the Taliban's Islamic government is transformative and totalitarian in nature. }}
*{{cite web |last1=Akbari |first1=Farkhondeh |title=The Risks Facing Hazaras in Taliban-ruled Afghanistan |url=https://extremism.gwu.edu/risks-facing-hazaras-taliban-ruled-afghanistan |website=[[George Washington University]] |access-date=28 November 2022 |date=7 March 2022 |quote=In the Taliban's totalitarian Islamic Emirate of Afghanistan, there is no meaningful political inclusivity or representation for Hazaras at any level. |archive-date=14 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230114164914/https://extremism.gwu.edu/risks-facing-hazaras-taliban-ruled-afghanistan }}&lt;/ref&gt; [[ကြားဖြတ်အစိုးရ|provisional]] [[theocratic]] [[Islamic state|Islamic]] [[emirate]]&lt;!--Non-monarchical emirate--&gt;&lt;ref&gt;
*{{cite news |last1=Choi |first1=Joseph |title=EU: Provisional Taliban government does not fulfill promises |url=https://thehill.com/policy/international/571292-eu-provisional-taliban-government-does-not-fulfill-promises |access-date=18 March 2022 |work=[[The Hill (newspaper)|The Hill]] |date=8 September 2021}}
*{{cite news |last1=Bezhan |first1=Frud |title=Key Figures In The Taliban's New Theocratic Government |url=https://gandhara.rferl.org/a/afghanistan-taliban-government-figures/31448372.html |access-date=6 February 2022 |work=[[Radio Farda]] |publisher=[[Radio Free Europe/Radio Liberty]] |date=7 September 2021}}
*{{cite news |last1=George |first1=Susannah |title=Inside the Taliban campaign to forge a religious emirate |url=https://www.washingtonpost.com/world/interactive/2023/afghanistan-taliban-islamic-law-rights/ |access-date=19 February 2023 |newspaper=[[The Washington Post]] |date=18 February 2023}}&lt;/ref&gt;
| leader_title1          = [[:en:Supreme Leader of Afghanistan|Supreme Leader]]
| leader_name1           = {{nowrap|[[Hibatullah Akhundzada]]}}
| leader_title2          = [[:en:Prime Minister of Afghanistan|ဝန်ကြီးချုပ်]]
| leader_name2           = [[Abdul Kabir]] (ယာယီ)
| leader_title3          = [[:en:Chief Justice of Afghanistan|တရားသူကြီးချုပ်]]
| leader_name3           = [[Abdul Hakim Haqqani]]
| legislature = [[National Assembly (Afghanistan)|အမျိုးသား လွှတ်တော်]]
| upper_house = [[House of Elders (Afghanistan)|House of Elders]]
| lower_house = [[House of the People (Afghanistan)|ပြည်သူ့ လွှတ်တော်]]
| sovereignty_type = [[History of Afghanistan|တည်ထောင်ခြင်း]]
| established_event1 = {{nowrap|[[Hotak dynasty|Hotak Empire]]}}
| established_date1 = ၁၇၀၉
| established_event2 = {{nowrap|[[Durrani Empire]]}}
| established_date2 = ၁၇၄၇
| established_event3 = ရှေးဦး အစ္စလာမ်မစ်စော်ဘွားနိုင်ငံ
| established_date3 = ၁၈၂၃
| established_event4 = လွတ်လပ်ရေးအသိအမှတ်ပြုခံရခြင်း
| established_date4 = [[Anglo-Afghan Treaty of 1919|၁၉ ဩဂုတ် ၁၉၁၉]]
| established_event5 = ဘုရင့်နိုင်ငံ
| established_date5 = ၉ ဇွန် ၁၉၂၆
| established_event6 = သမ္မတနိုင်ငံကြေညာခြင်း
| established_date6 = ၁၇ ဇူလိုင် ၁၉၇၃
| established_event7 =အစ္စလာမ်မစ်စော်ဘွားနိုင်ငံပြန်လည်တည်ဆောက်ခြင်း
| established_date7 = ၁၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၁
| area_km2 = ၆၅၂,၂၃၀&lt;ref name=&quot;Factbook&quot;/&gt;
| area_rank = ၄၀
| area_sq_mi = ၂၅၁,၈၃၀၀
| percent_water = မပြောပလောက်
| population_estimate = ၃၂,၂၂၅,၅၆၀&lt;ref name= &quot;https://worldpopulationreview.com/countries/afghanistan-population&quot;&gt;{{cite web|url=http://cso.gov.af/Content/files/%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA%20%D8%AF%DB%8C%D9%85%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C/population/%D8%A8%D8%B1%20%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%AF%20%D9%86%D9%81%D9%88%D8%B3%20%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C%20%20%D8%B3%D8%A7%D9%84%2098.pdf|title=Afghan Population Estimates 1398|publisher=[[Central Statistics Organization]]|year=2019|access-date=၂၃ ဇွန်|archive-url=https://web.archive.org/web/20190604211531/http://cso.gov.af/Content/files/%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA%20%D8%AF%DB%8C%D9%85%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C/population/%D8%A8%D8%B1%20%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%AF%20%D9%86%D9%81%D9%88%D8%B3%20%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C%20%20%D8%B3%D8%A7%D9%84%2098.pdf|archive-date=4 June 2019|url-status=live|accessdate=23 June 2021|archivedate=4 June 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190604211531/http://cso.gov.af/Content/files/%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA%20%D8%AF%DB%8C%D9%85%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C/population/%D8%A8%D8%B1%20%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%AF%20%D9%86%D9%81%D9%88%D8%B3%20%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C%20%20%D8%B3%D8%A7%D9%84%2098.pdf}}&lt;/ref&gt;
| population_estimate_year = ၂၀၁၉
| population_estimate_rank = ၄၄
| population_density_km2 = ၄၆
| population_density_sq_mi = ၁၁၉
| population_density_rank = ၁၇၄
| GDP_PPP = $72.911&amp;nbsp;billion&lt;ref name=&quot;imf2&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=63&amp;pr.y=8&amp;sy=2018&amp;ey=2023&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=512&amp;s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&amp;grp=0&amp;a=|title=Afghanistan |publisher=International Monetary Fund |access-date=14 November 2018}}&lt;/ref&gt;
| GDP_PPP_year = ၂၀၁၈
| GDP_PPP_rank = ၉၆
| GDP_PPP_per_capita = $2,024&lt;ref name=&quot;imf2&quot;/&gt;
| GDP_PPP_per_capita_rank = ၁၆၉
| GDP_nominal = $21.657&amp;nbsp;billion&lt;ref name=imf2/&gt;
| GDP_nominal_year = ၂၀၁၈
| GDP_nominal_rank = ၁၁၁
| GDP_nominal_per_capita = $493&lt;ref name=imf2/&gt;
| GDP_nominal_per_capita_rank = ၁၇၇
| Gini = 27.8&lt;!-- number only --&gt;
| Gini_year = ၂၀၀၈
| Gini_change = decrease&lt;!-- increase/decrease/steady --&gt;
| Gini_ref = &lt;ref name=&quot;wb-gini&quot;&gt;{{cite web |url=http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI/ |title=Gini Index |publisher=World Bank |access-date=2 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140511044958/http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI|archive-date=11 May 2014}}&lt;/ref&gt;
| Gini_rank = ၁
| HDI = 0.511&lt;!-- number only --&gt;
| HDI_year = ၂၀၁၉&lt;!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year --&gt;
| HDI_change = increase&lt;!-- increase/decrease/steady --&gt;
| HDI_ref = &lt;ref name=&quot;UNHDR&quot;&gt;{{cite book|title=Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene|date=15 December 2020|publisher=United Nations Development Programme|isbn=978-92-1-126442-5|pages=343–346|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|access-date=၁၆ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၀}}&lt;/ref&gt;
| HDI_rank = ၁၆၉
| currency = [[Afghan afghani|Afghani]] (افغانی)
| currency_code = AFN
| time_zone = D†
| utc_offset = +4:30 [[Solar Hijri calendar|Solar Calendar]]
| drives_on = [[Right- and left-hand traffic#Afghanistan|right]]
| calling_code = [[Telephone numbers in Afghanistan|+93]]
| cctld = [[.af]] [[افغانستان.]]
| today = 
}}
'''အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ'''၏ အမည်အပြည့်အစုံမှာ အာဖဂန်နစ္စတန် အစ္စလာမ်မစ် စော်ဘွားနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ [[တောင်အာရှ]]နှင့် [[ဗဟိုအာရှ]]ကြားရှိ တောင်ထူထပ်သော [[ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံ]] တစ်ခုဖြစ်သည်။ &lt;ref name=&quot;Britannica&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/7798/Afghanistan |title=Afghanistan |publisher=Encyclopædia Britannica|accessdate=2010-03-17}}&lt;/ref&gt; တောင်ဘက်နှင့် အရှေ့ဘက်တွင် [[ပါကစ္စတန်]]နိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်တွင် [[အီရန်နိုင်ငံ]]၊ မြောက်ဘက်တွင် [[တပ်မင်နစ္စတန်နိုင်ငံ]]နှင့် [[ဥဇဘက်ကစ္စတန်နိုင်ငံ]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။ ရှေးက [[မာကိုပိုလို]]၏ [[ပိုးလမ်းမကြီး]] ဖြတ်သန်းရာ အစိပ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။ ရှေးဟောင်းသုတေသန တူးဖော်တွေ့ရှိချက်များအရ ဘီစီ ၅၀,၀၀၀ ခန့်မှ စ၍ လူသားများ နေထိုင်ခဲ့ကြောင်း အထောက်အထားများ သိရှိရသည်။ &lt;ref name=&quot;CAL-hist&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.cal.org/co/afghan/ahist.html|title=The Afghans - Their History and Culture|publisher=Center for Applied Linguistics|date=June 30, 2002|accessdate=2010-09-10|archivedate=17 March 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100317123355/http://www.cal.org/CO/afghan/ahist.html}}&lt;/ref&gt; မြို့ပြတည်ထောင်ကာလူနေမှုစနစ်သည် ဘီစီ ၃၀၀၀ နှင့် ဘီစီ ၂၀၀၀ ကြားတွင် စတင်ခဲ့သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ &lt;ref name=&quot;Galvin-PreIslamic&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.gl.iit.edu/govdocs/afghanistan/PreIslamic.html |title=The Pre-Islamic Period |publisher=Illinois Institute of Technology |work=Afghanistan Country Study |first=Luke |last=Griffin |date=January 14, 2002 |accessdate=2010-10-14 |archivedate=3 November 2001 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20011103002246/http://www.gl.iit.edu/govdocs/afghanistan/PreIslamic.html }}&lt;/ref&gt;
[[File:Afghanistan physical en.png|thumb|400px|right|အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ မြေမျက်နှာသွင်ပြင် အနေအထား]]
အာဖဂန်နစ္စတန်သည် [[အရှေ့အလယ်ပိုင်း]]၊ [[ဗဟိုအာရှ]]နှင့် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]တို့ကြားတွင် တည်ရှိပြီး [[ပထဝီနိုင်ငံရေး]]အရ အလွန်အရေးပါသောနိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်သည်။ &lt;ref name=BBC-country-profile&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/country_profiles/1162668.stm |title=Afghanistan country profile |publisher=BBC News |date=2 October 2010| accessdate=2010-11-07}}&lt;/ref&gt; သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် လူမျိုးစုံတို့နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID%2Baf0001) |title=Chapter 1. Historical Setting |publisher=Library of Congress Country Studies on Afghanistan |first=Craig |last=Baxter |year=1997 |accessdate=2010-06-24 |archiveurl=https://archive.today/20121213074948/http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID%2Baf0001) |archivedate=13 December 2012 }}&lt;/ref&gt; [[ဂရိနိုင်ငံ|ဂရိ]]မှ [[မဟာအလက်ဇန္ဒား]]၊ [[မွန်ဂို]]ဘုရင် [[ဂျင်ဂစ်ခန်]] နှင့် [[မူဆလင်]] [[အာရပ်များ]] အာဖဂန်ဒေသကို အနိုင်ယူ အုပ်စိုးခဲ့ကြသည်။

&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.historyfiles.co.uk/KingListsMiddEast/EasternAfghans.htm |title=Kingdoms of South Asia - Afghanistan in Far East Kingdoms: Persia and the East |publisher=The History Files |accessdate=2010-06-24}}&lt;/ref&gt;ခေတ်သစ်သမိုင်းသည် ၁၈ရာစုမှစတင်သည်။ ၁၇၀၉ခုနှစ်တွင် [[ဟိုတကီမင်းဆက်]] (Hotaki dynasty) ကိုတည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၇၄၇ တွင် [[ဒါရန်နီအင်ပိုင်ယာ]] ကို [[အာမက်ရှားဒါရန်နီ]] က တည်ထောင်ခဲ့သည်။ &lt;ref name=&quot;Last-Afghan-empire&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/7798/Afghanistan/21392/Last-Afghan-empire |title=Last Afghan empire |accessdate=2010-08-22 |work=Louis Dupree, Nancy Hatch Dupree and others |publisher=Encyclopædia Britannica Online}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia|author=D. Balland|url=http://iranica.com/articles/afghanistan-x-political-history|title=AFGHANISTAN x. Political History|encyclopedia=Encyclopædia Iranica|edition=Encyclopædia Iranica Online|publisher=Columbia University|year=2010|access-date=5 December 2010|archive-date=8 December 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101208183306/http://www.iranica.com/articles/afghanistan-x-political-history|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;EofI-Afghanistan&quot;&gt;{{cite encyclopedia |author=M. Longworth Dames, G. Morgenstierne, and R. Ghirshman |title=AF&lt;u&gt;GH&lt;/u&gt;ĀNISTĀN |encyclopedia=Encyclopaedia of Islam|edition=CD-ROM Edition v. 1.0|publisher=Koninklijke Brill NV|location=Leiden, The Netherlands|year=1999}}&lt;/ref&gt; ၁၇၇၆ တွင် မြို့တော်ကို [[ကန်ဒါဟာ]]မှ [[ကဘူးလ်]] သို့ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ၁၉ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် [[ဗြိတိသျှ]]အိန္ဒိယအင်ပါယာနှင့် [[ရုရှား]]အင်ပါယာတို့ အားပြိုင်မှုကြားတွင် [[ကြားနေနိုင်ငံ]]အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cal.org/co/afghan/ahist.html#6|title=Western Powers and the Great Game|work=|publisher=Center for Applied Linguistics|date=June 30, 2002|accessdate=2010-10-14|archivedate=17 March 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100317123355/http://www.cal.org/CO/afghan/ahist.html#6}}&lt;/ref&gt; [[အင်္ဂလိပ်-အာဖဂန် တတိယစစ်ပွဲ]]အပြီး ၁၉၁၉ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ(၁၉)ရက်နေ့တွင် [[ရာဝါလ်ပင်ဒီစာချုပ်]] (Treaty of Rawalpindi) ဖြင့် လွတ်လပ်ရေး ရခဲ့သည်။

၁၉၇၀နှောင်းပိုင်းမှစ၍ ပြည်ပနိုင်ငံများ၏ ဝင်ရောက် ကျူးကျော်ခြင်းများကို ဆက်တိုက်ခံနေရသည်။ ၁၉၇၉တွင် [[ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု|ဆိုဗီယက်]]တို့ ကျူးကျော်ပြီး၊ ၂၀၀၁ခုနှစ်တွင် အစွန်းရောက် [[တာလီဘန်]]အစိုးရကို ဖြုတ်ချရန် အမေရိကန်ဦးဆောင်သော [[နေတိုး (စစ်မဟာမိတ်စာချုပ်အဖွဲ့)|နေတိုး]]တပ်များ၏ ဝင်ရောက် ကျူးကျော်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၁ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် [[ကာဇိုင်း]]အစိုးရကို အကူအညီပေးရန် [[ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ]]မှ [[နိုင်ငံတကာအကူအညီပေးရေးနှင့်လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့]] (International Security Assistance Force (ISAF)) ကို တရားဝင်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ &lt;ref name=&quot;nps&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.nps.edu/Academics/centers/ccc/publications/OnlineJournal/2006/Feb/johnsonFeb06-figure1-bonnagreement.pdf |format=PDF |title=United Nations Security Council |accessdate=2010-10-06 |work=United Nations |publisher=Naval Postgraduate School |date=December 5, 2001 |archive-date=27 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121027083645/http://www.nps.edu/Academics/centers/ccc/publications/OnlineJournal/2006/Feb/johnsonFeb06-figure1-bonnagreement.pdf }}&lt;/ref&gt; တာလီဘန်တို့ကို တိုက်ခိုက်နေရသောကြောင့် တိုင်းပြည်ဖွံ့ဖြိုးအောင် လုပ်ဆောင်ရာတွင် နှောင့်နှေးလျက် ရှိသည်။ &lt;ref name=&quot;defensestudies.org&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.defensestudies.org/wp-content/uploads/2010/01/isaf-state-of-the-insurgency-231000-dec.pdf |title=State of the Insurgency Trends, Intentions and Objectives |accessdate= |work=International Security Assistance Force |publisher=DefenseStudies.org |date=December 22, 2009 |archivedate=4 July 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100704133454/http://www.defensestudies.org/wp-content/uploads/2010/01/isaf-state-of-the-insurgency-231000-dec.pdf }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Afghanistan Cables Show Deep Corruption, 'Dancing Boys' |url=http://news.yahoo.com/s/atlantic/20101203/cm_atlantic/afghanistancablesshowdeepcorruptiondancingboys6033_1 |accessdate=11 December 2010 |archivedate=11 December 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101211054213/http://news.yahoo.com/s/atlantic/20101203/cm_atlantic/afghanistancablesshowdeepcorruptiondancingboys6033_1 }}&lt;/ref&gt;

=== အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံ ===
အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံသည် အာရှတိုက်၏ အလယ်တောင်ပိုင်းရှိ နိုင်ငံငယ်ကလေးတစ်ခု ဖြစ်လင့်ကစား ယင်း၏ တည်နေရာ အနေအထားကို အကြောင်းပြု၍ ကမ္ဘာ့သမိုင်း၌ ဝင်ဆံ့ခဲ့သော နိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်ပေသည်။ ရှေးဂရိ၊ ပါးရှင်း၊ မွန်ဂို ဧကရာဇ်တို့သည် ရွှေ၊ ငွေ၊ ကျောက်သံပတ္တမြားစသော ရတနာများ၊ ပိုး၊ ဖဲ စသော ပစ္စည်းများဖြင့် ကုံလုံကြွယ်ဝသည်ဟု ကျော်ကြားလှသည့် ရှေးအိန္ဒိယနိုင်ငံကြီးအား သိမ်းပိုက်နိုင်ရန် စစ်ဆင်ရေးအတွက် အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံသည် စစ်လမ်းကြောင်းကျနေပြီးလျှင် ယင်းနိုင်ငံမှ တစ်ဆင့်သာလျှင် 
အိန္ဒိယနိုင်ငံအတွင်းသို့ ချဉ်းနင်း ဝင်ရောက်နိုင်ခဲ့ကြပေသည်။ ယခုခေတ်တွင်လည်း အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံသည် အီရန်နိုင်ငံနှင့် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ဆိုဗီယက်ရုရှနိုင်ငံနှင့် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတို့၏ 
အကြား၌ ကြားခံလျက်ရှိသည်။ သို့တစေ တောင်အထပ်ထပ် ဝိုင်းပတ်ကာဆီးနေ၍ တစ်ကြောင်း၊ တောင်ရိုး တောင်တန်းတို့အပေါ်၌ တည်ထားသော ကုန်းတွင်းနိုင်ငံဖြစ်သည်ကတစ် 
ကြောင်းတို့ကြောင့် လမ်းပန်း ဆက်သွယ်ရေး ခက်ခဲသဖြင့် စီးပွားကုန်သွယ်ရေး ဖွံ့ဖြိုးမှု နှေးကွေး၍ ပြည်ပနှင့် ဆက်ဆံမှုလည်း နည်းပါးသောကြောင့် အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံတွင် ဓလေ့ 
ထုံးစံတို့သည် ရှေးရိုးမပျက် တည်တံ့နိုင်ခဲ့လေသည်။ ထိုနိုင်ငံသည် မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၉ နှင့် ၃၈.၃၅ ဒီဂရီ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၆ဝ.၅ဝ နှင့် ၇၁.၅ဝ ဒီဂရီအကား၌တည်ရှိသည်။ ကျဉ်းမြောင်းရှည်သွယ်သော နယ်မြေအစွန်းတစ်ပိုင်းသည် အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၇၅ ဒီဂရီအထိ ရှည်ထွက်သွားသည်။ နယ်နိမိတ် အပိုင်းအခြားမှာ အရှေ့ဘက်နှင့်အရှေ့တောင်ဘက်၌ ပါကစ္စတန် နိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်၌ အီရန်နိုင်ငံ၊ မြောက်ဘက်၌ ဆိုဗီယက်ရုရှနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်၌ ဗလူချီစတန်ပြည်နယ် (ပါကစ္စတန်)တို့ ဖြစ်ကြသည်။ နိုင်ငံ၏အကျယ်အဝန်းသည် ၂၅၃၈၆၁ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်၍ လူဦးရေ ၁၇၈၈ဝဝဝဝ(၁၉၇၂) ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ မြို့တော်သည် ကဗူးမြို့(လူဦးရေ ၃၁၈ဝ၉၄)ဖြစ်၍ အခြား ထင်ရှားသောမြို့များမှာ ကန္ဒာဟား (လူဦးရေ ၁၃၃၇၉၉)၊ ဟဲရတ် (လူဦးရေ ၇၅၆၃၂)၊ မာဇာ အီရှရစ် (လူဦးရေ ၄၁၉၆ဝ) စသည်တို့ဖြစ် ကြလေသည်။


သီဝေမြင့်ခေါင်သော တောင်စဉ်တောင်တန်း ရေတံခွန် စိမ့်စမ်း အသွယ်သွယ်တို့ဖြင့် တင့်တယ်သာယာလှသည်ဟု ဆိုရမည် ဖြစ်သော်လည်း ကြမ်းတမ်းခက်ထရော်သည့် သဘောလည်း ပါနေသည်ဟုဆိုကြသည်။ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံသည် တောင်စဉ်တောင်တန်းပေါများသောနိုင်ငံဖြစ်ရာ အထူးသဖြင့် အလယ်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းတို့၌ ပို၍ တောင်ထူထပ်သည်။ ပေနှစ်သောင်းကျော် အမြင့်ရှိသော တောင်ထွတ် အများအပြား ရှိသည်။ ဟိန္ဒူကွတ်တောင်တန်းသည် ပမီးယားတောင်မြင့် လွင်ပြင်မှသည် အီရန်နိုင်ငံ နယ်စပ်အထိ အနောက်ဘက်သို့ တစ်သွယ်၊ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၏ အနောက်မြောက်နယ်ခြား ဒေသ၏ နယ်စပ်တစ်လျှောက်မှ ဗလူချီစတန် ပြည်နယ်အထိ အနောက်တောင်ဘက်သို့ တစ်သွယ်နှစ်သွယ် ဖြာဆင်းသွားသည်။ ဟယ်လမန်းမြစ်သည် နိုင်ငံ၏ အလယ်ပိုင်းနှင့် အနောက်တောင်ဘက်ပိုင်းကိုဖြတ်၍ ဟယ်လမန်းရေအိုင်တွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ အနောက် မြောက်ပိုင်းတွင် ဟာရီရဒ်မြစ်သည် လည်းကောင်း၊ အရှေ့မြောက်ပိုင်းနယ်စပ်တွင် အမူးဒါရယားမြစ်သည်လည်းကောင်း စီးဆင်းကြ၍ အရှေ့ပိုင်းတွင် စီးဆင်းသော ကဗူးမြစ်သည် အိန္ဒုမြစ်အတွင်းသို့ စီးဝင်လေသည်။ 
တောင်စဉ်တောင်တန်းများ၏ အကြား၌ မြေဩဇာကောင်း သော လွင်ပြင်များနှင့် တောင်ကြားဒေသများရှိသည်။ နိုင်ငံ၏တောင်ဘက်ပိုင်းသည် သဲကန္တာရဖြစ်သည်။ အရှေ့ဘက်နယ်စပ် 
တွင် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့သို့ ဝင်ရောက်နိုင်သော ကိုင်ဗာတောင်ကြားလမ်းရှိသည်။ ရှေးအခါကပါးရှင်၊ ဂရိစသော တိုင်းခြားတပ်များသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ရန် ထိုတောင်ကြားလမ်းအားဖြင့် ချီတက်ခဲ့ကြ၍ သမိုင်းအစဉ်အဆက်၌ ထင်ရှားခဲ့သော တောင်ကြားလမ်း ဖြစ်လေသည်။ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံ၏ မြေမျက်နှာပြင်သည် တောင်စဉ် တောင်တန်းကြီးများ၊ လွင်ပြင်နှင့် တောင်ကြား ဒေသများ၊ သဲကန္တာရများဟူ၍ ခြားခြားနားနား ကွဲကွဲဲပြားပြား ရှိပေရာ ရာသီဥတုကလည်း တစ်ဒေသနှင့် တစ်ဒေသမတူ၊ ကွာခြားသည်။ အလွန်အမင်း ချမ်းအေးသည့်ဒေသ အလွန်အမင်း ပူပြင်းသည့် ဒေသဟူ၍ လည်း ရှိသည်။ တစ်နေရာ၊ တစ်ဒေသတည်း၌ပင် ဆောင်းရာသီ၌ အပူချိန် ဖာရင်ဟိုက် ၁၅ ဒီဂရီမျှသာ ရှိသော်လည်း နွေရာသီ၌ ဖာရင်ဟိုက် ဒီဂရီ ၁၂ဝ ကျော်အထိ အပူရှိန်တက်သည်လည်း ရှိပေသည်။ တောင်တန်းဒေသများတွင် ဆောင်းရာသီ နှင်းခဲများသည် မြေပြင်ပေါ်၌ လပေါင်းများစွာ ကြာအောင် စုခဲလျက် ရှိတတ်ရာ လူများသည် အိမ်ပြင်သို့ မထွက်နိုင်ကြတော့ချေ။ အချို့ဒေသများတွင်မူ နေ့အခါ အလွန် ပူပြင်း၍ ညဉ့်အခါ အလွန်ချမ်းအေးလှ ပြန်သည်။ 

ယေဘုယျအားဖြင့်ဆိုလျှင် အာဖနိစတန်နိုင်ငံ၏ အရပ်ဒေသများစွာ တို့သည် မိုးပါး၍ ခြောက်သွေ့သည်။ သို့သော် ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်သော ရာသီဥတုမျိုး ရှိလေသည်။
တောင်တန်းဒေသများစွာတို့သည် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ရန် မဖြစ်နိုင်လောက်အောင် မြေပြင်မာကျောခြောက် သွေ့သော်လည်း မြေဩဇာထက်သန်းခေါင်းမွန်သော လွင်ပြင်နှင့် 
တောင်တန်းများမှ စီးဆင်းသော မြစ်ချောင်း များမှရေသွယ်ယူ၍ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြရာ ဂျုံစပါး၊ မုယောစပါး စသော ကောက်ပဲသီးနှံနှင့် သစ်သီးဝလံ များ အလွန်ဖြစ်ထွန်းသည်။ 
ထိုကြောင့် အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံသည် ပြည်တွင်းရိက္ခာ ဖူလုံသောနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံသူနိုင်ငံသားများသည် ပေါင်မုံ့နှင့် သစ်သီးဝလံများကို ပဓာနအစာအဖြစ် စားသုံးကြသည်။ 
အာဖဂနိ စတန်နိုင်ငံမှ ဖရဲသီးနှင့် စပျစ်သီး အများအပြားထွက်သည်။ နိုင်ငံတွင်း စားသုံး၍ ပိုလျှံသေးသဖြင့် သစ်သီးများကို အခြောက်လှန်း၍ တစ်မျိုး၊ စည်သွတ်၍တစ်ဖုံ 
နိုင်ငံခြားသို့ တင်ပို့လျက်ရှိသည်။ ကြံပင်ကို မြေနိမ့်လွင်ပြင်များ၌ စိုက်ပျိုးကြ၍ ပူနွေးသော ဒေသများတွင် ဝါဂွမ်းစိုက်ကြသည်။ ဆေးရွက်ကြီးများကိုလည်း စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြ၍ 
အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဆိုဗီယက်ရုရှနိုင်ငံတို့သို့ တင်ပို့ရောင်းချကြသည်။ ဘယဆေးပင်များလည်း အများအပြား ပေါက်ရောက်ရာ ကက်ဆူပင်၊ နီပါးဆေးပင်များ၊ ရှိန်းခိုပင်တို့ ပေါများလှသည်။ 
နှင်းဆီရိုင်းပင်များသည် အနှံ့အပြား ပေါက်ရောက်၍ နိုင်ငံခြားသို့ တင်ပို့ရသည်။ စားကျက်မြက်ခင်းများလည်းရှိ၍ သိုးဆိတ်မွေးမြူရေးသည် အရေးပါသောလုပ်ငန်း ဖြစ်သည်။ အာဖဂန်လူမျိုးတို့သည် အသားဟူ၍ သိုးသားတစ်မျိုးတည်းကိုသာ စားကြသည်။ သိုးအမြီးပိုင်း အဆီဗူးမှ ထုတ်ယူရရှိသော အဆီကို ထောပတ် ကဲ့သို့ စာသုံးကြသည်။ သိုးမွေးသည် အမျိုးအစားကောင်း၍ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုသို့ တင်ပို့ရသည်။ 


လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးအတွက် အသုံးပြုရသော ကုလားအုပ်များအပြင် မြင်း၊ မြည်း၊ ကျွဲ၊ နွားတို့ကိုလည်း လယ်ယာလုပ်ငန်းနှင့် ဝန်တင်လုပ်ငန်းတို့အတွက် မွေးမြူကြလေသည်။
အာဖဂနိစတန်မြောက်ပိုင်းမှ ကြေးနီ အတော်အသင့်ထွက်သည်။ ဟိန္ဒူကွတ်ရှ တောင်တန်းမှ ကျောက်မီးသွေး အများအပြားထွက်နိုင်သော ကျောက်မီးသွေးကြောကြီးများကို တွေ့ရှိ 
ထားကြသည်။ ဂေါ်ဗန်းချိုင့်ဝှမ်းမှ ခဲသတ္တုထွက်၍ ကာတဂန်နှင့် ပါပယ်ဒေသမှ သံထွက်သည်။ သလင်းကျောက်၊ အကြွပ်၊ ကျောက်နီ အညံ့စား တို့လည်း ထွက်ရှိသည့်ပြင် အာဖဂနိစတန် 
မှ ထွက်သော ကျောက်ပြာ (ပင်လယ်ပြာရောင်) တစ်မျိုးသည် ကမ္ဘာ၌ အကောင်းဆုံး အမျိုးအစားဟု ဆိုကြသည်။ ရွှေ၊ ငွေ၊ ကျောက်ဂွမ်း၊ လချေး၊ သိန္ဓောဆားတို့လည်း ထွက်သည်။ 
သို့သော် အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံတွင် အဖိုးတန် သယံဇာတပစ္စည်းများကို တူးဖော်လုပ်ကိုင်ရန် အတွက် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး မကောင်းသဖြင့် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ထိထိရောက်ရောက် 
လုပ်ကိုင်နိုင်ခြင်း မရှိသေးချေ။ အာဖဂနိစတန်မြောက်ပိုင်းနှင့် ဟဲရတ်နယ်တို့တွင် ရေနံစိမ်းများထွက်သည်။ ဓာတ်ငွေ့ထုတ်ယူ နိုင်သော ဒေသများလည်း မြောက်ပိုင်းတွင်ရှိရာ ၁၉၆၃ ခုနှစ် 
တွင် ဆိုဗီယက်ရုရှနိုင်ငံနှင့် ဓာတ်ငွေ့ထုတ်ယူရေး စာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုခဲ့လေသည်။ ကဗူးမြို့တွင် မီးခြစ်၊ ကြယ်သီး၊ ဖိနပ်၊ ကျောက်ဖြူ ပစ္စည်း၊ အိမ်ထောင်ပရိဘောဂ၊ သားရေထည်ပစ္စည်း၊ ဖန်ထည်၊ စက်ဘီး နှင့် ပလပ်စတစ်စက်ရုံများရှိသည်။ စက်ကိရိယာ အပိုပစ္စည်းများထုတ်လုပ်သော စက်ရုံကို ရုရှအတတ်ပညာရှင်များ၏ အကူအညီဖြင့် တည်ဆောက်လုပ်ကိုင်လျက် ရှိသည်။ သိုးမွေးစက်ရုံ၊ ချည်ထည် စက်ရုံ၊ ချည်မျှင်စက်ရုံ၊ သကြားစက်ရုံ၊ သစ်သီး စည်သွတ်စက်ရုံ၊ ဘိလတ်မြေစက်ရုံများလည်း မကြာသေးမီက ဆောက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။ ဂျာမန်အတတ်ပညာရှင်များ ဆောက်လုပ်ပေးသော ခေတ်မှီ အထည်အလိပ် စက်ရုံကြီးတစ်ခုလည်း ရှိသည်။ စစ်ပစ္စည်းလက်နက်များ ထုတ်လုပ်သော စက်ရုံတစ်ခုလည်းရှိရာ ယင်းစက်ရုံတွင် ဒင်္ဂါးသွန်းလုပ် သော စက်လည်းပါရှိသည်။ ကြမ်းတမ်း ခက်ထရော်သော မြေမျက်နှာပြင်ရှိသဖြင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အခက်အခဲကြောင့် အာဖဂနိစတန် 
နိုင်ငံသည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အလွန်နှေးခဲ့သည်။ နိုင်ငံအတွင်းရှိ မြစ်ချောင်းများသည်လည်း လှေ၊ သဘောများ သွားလာနိုင်သည် မဟုတ်ပေ။ မီးရထားလမ်းလည်း မရှိချေ။ ထိုကြောင့် သယ်ယူ ပို့ဆောင်ရေး၏ကို အဓိကအားဖြင့် ထရပ်ကား၊ ကုလားအုပ်များနှင့် ဆောင်ရွက်ရသည်။ မြင်း၊ ကျွဲ၊ နွား၊ မြည်းတို့ကိုလည်း အသုံးပြုရသည်။ ၁၉၄၃ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းမှစ၍ 
လမ်းပန်းအဆက်အသွယ်များကို တိုးချဲ့ပြုပြင်ခဲ့သည်။ နယ်ကြီးများ၏ မြို့ကြီးများနှင့် ကဗူးမြို့ကို မော်တော်ကားလမ်းဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ် တဟီရန် သဘောတူ 
စာချုပ်အရ ပါကစ္စတန်မှ မီးရထားလမ်းများကို အာဖဂနိစတန် နယ်စပ်ရှိ ချာမန်နှင့် တော်ခန်းမြို့တို့အထိ တိုးချဲ့ရန် အစီအစဉ် ရှိလေသည်။


နိုင်ငံပြည်ပ ကုန်သွယ်လမ်းကြောင်းများမှာ ပါးရှား(အီရန်)နိုင်ငံ မီရှက်မြို့မှ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံအတွင်းရှိ ဟဲရတ်မြို့သို့ တစ်လမ်း၊ ဗူခါရာမြို့မှ ကဗူးမြို့သို့ တစ်လမ်းရှိသည်။ အရှေ့ 
တာကီစတန်ရှိ ဒက်ရှန်မြို့နှင့် ကဖာရီစတန်မြို့တို့မှ ကဗူးမြို့ သို့လည်း လမ်းပေါက်သည်။ ပါကစ္စတန်နှင့် အာဖဂနိစတန်တို့အကြား ကူသန်းသွားလာရာတွင် မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်း 
ရှိ ပေ ၂ဝဝဝဝ ကျော်မြင့်သော တောင်ရိုးတောင်တန်းများရှိ တောင်ကြားလမ်းများကို ဖြတ်ကျော်ရသည်။ အရှေ့မြောက်ဘက်ရှိ ကိုင်ဗာတောင်ကြားလမ်းအားဖြင့် ပက်ရှဝါ နှင့် ကဗူးမြို့တို့ 
ကို ဆက်သွယ်ရသည်။ တောင်ပိုင်းတွင် ကိုဂျက်၊ ဗိုလန်၊ ဆီဗီတောင်ကြားလမ်းများအားဖြင့် ကန္ဒဟာမြို့သို့ ရောက်နိုင်သည်။ ဂိုမယ်၊ တိုချီ၊ ကူးရန်တောင်ကြားလမ်းများအားဖြင့်လည်း 
ကန္ဒဟာမြို့သို့ ရောက်နိုင်သည်။ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံကို ရှေးရှေးက အာရိယနဟုလည်း ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ အာဖဂန်လူမျိုးတို့၏ တိုင်းပြည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့် အာဖဂနိစတန်ဟူသော အမည်သည် ကမ္ဘာအသိ အမှတ်ပြုအမည် ဖြစ်သော်လည်း အာဖဂလူမျိုးတို့ ကိုယ်တိုင်ကမူ ထိုအမည်ဖြင့် ခေါ်ဝေါ်သုံးနှုန်းမှု နည်းလှသည်။ ရှေးအာဖဂန် သမိုင်းဆရာ ကြီးများကမူ အာဖဂန်လူမျိုးတို့ကို ဗင်း-အီ-အစ္စရေ (ဣသရေလ အဆက်အနွယ်များ)ဟု ခေါ်ဝေါ် သုံးနှုန်း သည်။ ၎င်းတို့က တလွတ်ဟု ခေါ်သော ဣသရေဘုရင် ဆော်လမွန်၏ မြေးတော်တစ်ဦးဟု ဆိုသူ အာဖဂန္နာမှ ဆင်းသက်သည်ဟု အယူရှိခဲ့ကြသောကြောင့်ပေတည်း။ ယခု အာဖဂန်လူမျိုးဟု ခေါ်ဝေါ်ခြင်းခံရသူတို့က ယင်းတို့ကိုယ်ကို ယင်းတို့ ဒျူရနီဟု ဆိုကြသည်။ ထိုဒျူရနီတို့သည် အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံကို ကြီးစိုး လွှမ်းမိုးသော လူမျိုးစုဖြစ်၍ အီရန်နှင့် ဆီးမိုက်ကပြားအနွယ်များ ဖြစ်ကြသည်။ 


အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံတွင် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုအတော်များများ ရှိသည့်အနက် ဒုတိယ အရေးပါသော လူမျိုးစုမှာ အိန္ဒိယသွေးပါ သည်ဆိုသော ပထန်များ ဖြစ်ကြသည်။ မူလက 
ကန္ဒာဟာနယ်၌ နေထိုင်ကြရာမှ ယခုအခါ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံအတွင်းရှိ ပက်ရှဝါတိုင်အောင် ပျံ့နှံ့နေသည်။ ကန္ဒဟာကုန်းပြင်မြင့်၌ နေထိုင်ကြသော ဂီလဇိုင်းလူမျိုးစုသည် တူရကီ 
အဆက်အနွယ်များ ဖြစ်ကြ၍ ၁၈ ရာစုနှစ် အစပိုင်းတွင် အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံအတွင်း၌ ခေါင်းဆောင်ပိုင်းတွင် နေရာယူခဲ့ကြသည်။ ဟာဇရာခရိုင်မှ ဟာဇရာလူမျိုးစုတို့ကား 
ဂျင်ဂစ်ခန်၏ တပ်များနှင့် ပါလာသူများ၏ အဆက်အနွယ်များဖြစ်ကြ၍ မွန်ဂိုရုပ်လက္ခဏာများရှိသည်။ ပြောဆိုသော ဘာသာစကားမူကား ပါးရှင်းဘာသာစကားတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ 
တာဂျစ်လူမျိုးသည် ပါးရှင်းသွေးပါ၍ ကဖားများမှာမူ ဂရိ အဆက်အနွယ်များ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ဟိန္ဒူကီ လူမျိုးစုကား ဟိန္ဒူ အဆက်အသွယ်များ ဖြစ်လေသည်။
ဆိုခဲ့သော လူမျိုးစုအသီးသီး အများစုသည် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကို အဓိကလုပ်ကိုင်ကြ၍ ကော်ဇော၊ ရှော စောင်စသည်တို့ကို ရက်လုပ်သော လက်မှုပညာလုပ်ငန်း၊ မွေးမြူရေး 
လုပ်ငန်းတို့ကိုလည်း လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ကုလားအုပ်၊ မြင်းစသည်တို့ကို အသုံးပြု၍ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလုပ်ကိုင်ကြသူများလည်း အများအပြား ရှိသည်။ များသောအားဖြင့် 
တောင်ကြားချိုင်ဝှမ်းများတွင် ကြိုးတိုးကြဲတဲရှိနေသော ရွာကလေးများ၌ နေထိုင်ကြ၍ မိမိတို့၏ ဇာတိဌာနေမှ ခွာသူ အလွန်နည်းသည်။ သို့သော် ယင်းတို့သည် နိုင်ငံလူဦးရေ၏ 
တစ်ဝက်ခန့် မျှသာဖြစ်၍ ကျန်တစ်ဝက်သည် နေရာအတည်တကျ မနေပဲ ရေကြည်ရာ မြက်နုရာပြောင်းရွှေ့လှည့်လည် နေထိုင်ကြသည်။ အာဖဂန်တို့သည် ကိုယ်လက်ကြံ့ခိုင် တောင့်တင်း၍ ရုပ်ရည် ချောမောသူ ပေါများသည်။ အသားဖြူ၍နှာခေါင်း ကောက်ကောက် မုတ်ဆိတ်ရှည်ရှည်နှင့် ထင်ရှားပြတ်သားသော မျက်နှာသွင်ပြင်ရှိသည်။ အမျိုးသမီး များကပို၍ ချောမောလှပသည်။ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံသည် ရှေးအစဉ်အဆက်ကစ၍ စစ်မြေပြင်ဖြစ်ခဲ့သဖြင့် အာဖဂနိစတန်အမျိုးသားတို့သည် တိုက်ရေးခိုက်ရေး၌ ဝါသနာထုံသည်။ မြင်းစီးကျော်များလည်း ဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယစစ်တပ်များ၌ အာဖဂန် အမျိုးသားများစွာတို့ ဝင်ရောက် အမှုထမ်းနေကြ၍ စစ်ဘက်ရာထူးကြီးများစွာတွင် အာဖဂန် အမျိုးသားများ ရှိနေကြလေသည်။ လူမျိုးစု အများအပြားရှိ၍ ဘာသာစကား အမျိုးမျိုး ပြောဆိုကြသော်လည်း နိုင်ငံ၏ ရုံးသုံးအဖြစ် ပါးရှင်းနှင့် ပွတ်ရှတူးဘာသာ စကားတို့ကို သတ်မှတ်ထားသည်။ လူဦးရေ အများစုသည် အစ္စလာမ်အယူဝါဒကို ကိုးကွယ်ကြလေသည်။

အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သည် ယခင်ကစည်းမျဉ်းခံ ဘုရင့်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် ဖြစ်သည်။ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေကို အမန်းနျူလာခန်း ဘုရင်လက်ထက် ၁၉၂၃ 
ခုနှစ် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ထိုဥပဒေကို ဥပဒေသစ်ဖြင့် အစားထိုးပြင်ဆင်ခဲ့၏။ ဥပဒေပြု အခွင့်အာဏာသည် ဆီးနိတ်နှင့် အမျိုးသား လွှတ်တော်နှစ်ရပ် ပါဝင်သော ပါလီမန်၌ရှိသည်။ 
ဥပဒေပြုအဖွဲ့၊ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့နှင့် တရားစီရင်ရေးအဖွဲ့တို့ကား သီးခြားဖြစ်၏။ ဝန်ကြီးချုပ် ခန့်ထားရေး၊ တရားလွှတ်တော်ချုပ် တရားဝန်ကြီးများ ခန့်ထားရေး စသည့်အာဏာများ ဘုရင်တွင် ရှိသည်။ နိုင်ငံကို ကဗူး၊ မဇာ၊ ကန္ဒဟာ၊ ဟဲရတ်၊ ကတဂန် -ဗဒက်ရှန်၊ (ယခင်တောင်ပိုင်းနယ်) စသည်ဖြင့် ပြည်နယ် ၂၉ နယ် ခွဲထား၍ ဘုရင်ခံများ ခန့်ထားအုပ်ချုပ်စေသည်။
အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံသားတို့သည် မြေမျက်နှာပြင် သဘာဝ၊ ရာသီဥတု သဘာဝတို့၏ ကြမ်းတမ်း ခက်ထရော်မှုကိုသာအစဉ်တစိုက် တွန်းလှန်ကာ နေထိုင် လုပ်ကိုင်စားသောက်ခဲ့ ရသည် မဟုတ်သေး။ မိမိတို့၏ တိုင်းပြည်၊ မိမိတို့လူမျိုး တည်တံ့ရေးအတွက်လည်း တိုင်းတစ်ပါးမှ ဖိနှိပ်စိုးမိုး လာသူတို့၏ ရန်များကိုလည်း သမိုင်းစဉ်တစ်လျှောက် အစဉ်တစ်စိုက် 
တွန်းလှန်ခဲ့ကြသည်။ ထိုကြောင့် အာဖဂနိစတန်၏ သမိုင်းတွင် တိုက်ရေး၊ ခိုက်ရေး၊ စစ်မက် အရေးအခင်းတို့ များပြားခဲ့လေသည်။ ယင်း၏သမိုင်း အစပိုင်းတွင် အာဖဂနိစတန်ပြည်အား 
ပါးရှင်းအင်ပိုင်ယာ၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသအဖြစ် တွေ့ရှိရ၍ ခရစ်မပေါ်မီ ၃၂၆ ခုနှစ် တွင်မူ အယ်လက်ဇန္ဒာ-သဂရိတ်က တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုစဉ်က မထင်မရှား 
တိုင်းငယ်ပြည်ငယ် ကလေး တစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ပေသည်။ ဂရိလက်အောက်တွင် နှစ်ပေါင်း အတန်ကြာမျှ ရှိနေခဲ့ပြီးနောက်တွင် ဆီယီယန်နှင့် ပါသီယန် လူမျိုးတို့၏ လက်အောက်သို့ 
ရောက်ခဲ့ပြန်လေသည်။ 


ခရစ်တစ်ရာစုနှစ်ခန့်တွင်မူ အိန္ဒိယမြောက်ပိုင်းတွင် စိုးမိုးနေ၍ ဗုဒ္ဓဝါဒီများဖြစ်ကြသော ကုသျှန်မင်းများက သိမ်းပိုက်လိုက်ပြန်သည်။ ခရစ်ခုနစ်ရာစုနှစ်တွင် မွတ်စလင်တို့ တန်ခိုးကြီးထွား 
လာ၍ အနောက်ပိုင်း နယ်မြေများကို ထိပါးလာသည်။ အစ္စလာမ်အယူဝါဒသည်လည်း ဗုဒ္ဓအယူဝါဒနှင့် ဖာရစီအယူဝါဒတို့ကို လက်ခံ ကိုးကွယ်လျက်ရှိသော အာဖဂနိစတန်မြေတွင် 
တဖြည်းဖြည်း ဝင်ရောက်အမြစ်တွယ်ခဲ့သည်။ ၁ဝ ရာစုနှစ်တွင် ဂါးဇနီမြို့၌ တာကိုမန်မင်းဆက် တည်ထောင်ပြီးနောက်တွင် အာဖဂနိစတန်သည်လည်း ထင်ရှားစပြု လာလေသည်။
ခရစ် ၁၄၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် မဂိုဧကရာဇ် တေမာလိန်း(တီမူး)သည် အာဖဂနိစတန်မြောက်ပိုင်းကို သိမ်းယူအုပ်စိုးခဲ့သည်။ တေမာလိန်း၏ အဆက်အနွယ်ဖြစ်၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၌ မဂို 
အင်ပိုင်ယာကို ထူထောင်ခဲ့သော မဂိုဧကရာဇ် ဗေဗာ၏လက်ထက်တွင် ကဗူးနှင့် ကန္ဒဟာတို့သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏တစ်စိတ်တစ်ဒေသ ဖြစ်ခဲ့သော် လည်း၊ ဟဲရတ်သည် ပါးရှင်း 
ဘုရင်များလက်အောက် ရောက်သွားပြန်သည်။ ထိုနောက်တွင်မူ ပြည်ထောင်များ ကွဲပြားသွား၍ ပြည်ထောင်မင်းများလည်း ထီးပြိုင်နန်းပြိုင် အုပ်စိုးခဲ့ကြသည်မှာ ၁၇ ရာစုနှစ် အစပိုင်း 
တိုင်အောင် ဖြစ်လေသည်။ ၁၇၃၇-၃၈ ခုနှစ်တွင်မူ ဘုန်းလက်ရုံးနှင့် ပြည့်စုံသော ပါးရှင်းဘုရင်တစ်ပါးဖြစ်သည့် နဒါးရှားသည် ကဗူး နှင့် ကန္ဒဟာတို့ကို သိမ်းပိုက်သည်။ ၁၇၄၇ ခုနှစ်တွင် ထိုရှားဘုရင် လွန်သောအခါ ကန္ဒဟာ ပြည်ထောင်မှ အကြီးအမှူးများသည် ပါးရှင်းစစ်တပ်ထဲမှ အာဖဂန် အမျိုးသားစစ်မှူးကြီးတစ်ဦးကို အာဖဂန် နိုင်ငံအလုံး၏ ဘုရင်အဖြစ် တင်မြှောက်လိုက်ရာ အာဖဂန်နိစတန်သည် အစဉ်အဆက် တိုင်းခြားမင်းများ၏ အစိုးမိုးခံခဲ့ရသောဘဝမှ ပထမဆုံးအကြိမ် ကိုယ့်မင်းကိုယ်ချင်းနှင့် သီးခြားလွတ်လပ်သော နိုင်ငံတစ်ခုအဖြစ်သို့ ရောက်ခဲ့ရလေသည်။


ထိုမင်းသည် အာမက်ရှား ဒျူရနီဘွဲ့ကိုယူ၍ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံ၌ ဒျူရနီမင်းဆက်ကို တည်ထောင်သည်။ ထိုကြောင့်အာဖဂနိစတန်၌ စိုးမိုးသော လူမျိုးစုတို့သည် ဒျူရနီအမည်ကို 
ခံယူကြခြင်း ဖြစ်လေသည်။ အာမက်ရှားဘုရင်သည် မိမိ၏နိုင်ငံကို အရှေ့ဘက်သို့ ပန်ဂျပ်နှင့် ကသ္မီရတိုင်အောင်လည်းကောင်း၊ အနောက်ဘက်သို့ ကက်စပျန်ပင်လယ်အထိလည်းကောင်း 
တိုးချဲ့၍ မြောက်ဘက်နယ်နိမိတ်အဖြစ် အမူးဒါရယားမြစ်ကို သတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။ ထိုအချိန်ပိုင်းလောက်မှစ၍ ပါးရှားနိုင်ငံအပြင် ဂရိတ်ဗြိတိန်နိုင်ငံနှင့် ဆိုဗီယက် ရုရှနိုင်ငံတို့သည်လည်း အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံကို မျက်စောင်းထိုးလာကြသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ မိမိတို့၏အကျိုးကို အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံမှ တစ်ဆင့် ထိပါးနိုင်သဖြင့် ဂရိတ်ဗြိတိန်သည် အာဖနိဂတန်နိုင်ငံ၌ ရုရှတို့က မိမိတို့ထက် အရေးပါ အရာ ရောက်သွားမည်ကို အလွန်စိုးရိမ်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဥရောပ၌လည်း နပိုလီယန် စခန်းထချိန်ဖြစ်၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရေးအတွက် ဂရိတ်ဗြိတိန်နိုင်ငံသည် ရင်မအေး 
နိုင်အောင်ဖြစ်ကာ အိန္ဒိယနိုင်ငံကို တိုက်ခိုက်နိုင်ရန် ခြေကုပ်စခန်းကောင်းဖြစ်သော အာဖနိဂတန်နိုင်ငံကို ချော့မရသည့်အခါ ခြိမ်းခြောက်သည်။ ယင်းသို့ဖြင့် ဗြိတိန်နှင့် အာဖနိဂတန်နိုင်ငံ 
တို့သည် ၁၈၃၉-၄၃ ခုနှစ်တွင်တစ်ကြိမ်၊ ၁၈၇၈-၇၉ ခုနှစ်တွင်တစ်ကြိမ် စစ်ခင်းခဲ့လေသည်။ ရုရှနိုင်ငံသည် တာကီစတန်ကို သိမ်းပိုက်၍ အမူးဒါရယားမြစ်၏ တောင်ဘက်တိုင်အောင် 
ရုရှ စစ်တပ်များ ဝင်ရောက်ခဲ့သော်လည်း အာဖဂနိစတန်ကို ထိပါးတိုက်ခိုက်ခြင်း မပြုခဲ့ပေ။ တစ်ဆဲ့ကိုးရာစုနှစ်အတွင်း အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံ၏ အခြေအနေသည် မတည်ငြိမ်ခဲ့ပေ။ 


ဗြိတိန်သည် ထိုနိုင်ငံအပေါ် ဩဇာကြီးမားနေသည်။ အာဖဂန်ဘုရင် အဗ္ဗဒူရာမန်ခန်၏လက်ထက်တွင် ဗြိတိသျှတို့နှင့် ပြေလည်အောင်ဆက်ဆံ၍ မိမိတို့၏နိုင်ငံကို အင်အားတောင့်တင်းစေရန်လည်းကောင်း၊ အုပ်ချုပ်ရေး ခိုင်မာစေရန်လည်းကောင်း၊ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၈၉၃ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့်လည်းကောင်း၊ ၁၈၉၅ ခုနှစ် 
တွင် ရုရှနိုင်ငံနှင့်လည်းကောင်း နယ်နိမိတ် ပိုင်းခြားသတ်မှတ် လေသည်။ ထိုဘုရင်၏ သားတော် ဟာဗိဗူလာခန်၏ လက်ထက်တွင် နိုင်ငံကို ခေတ်မီအောင် ပြုပြင်ခဲ့သည်။ ပထမ ကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပွားသောအခါ အခြားမွတ်စလင်နိုင်ငံဖြစ်သော တူရကီက စစ်ထဲဝင်သော်လည်း အာဖဂနိ စတန်နိုင်ငံက စစ်ထဲမဝင်ပဲ ကြားနေခဲ့သဖြင့် ကမ္ဘာကအံ့ဩခဲ့ရလေသည်။ ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော အမန်းနျူလာခန် လက်ထက်တွင် မိမိ၏ နိုင်ငံ၊ မိမိ၏လူမျိုးကို သီးခြား လွတ်လပ်စွာ ရပ်တည်နိုင်အောင် ကြိုးပမ်းသည်။ ထိုမင်းသည် 
အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံကို လွတ်လပ်သော နိုင်ငံဟု ကြေညာ၍ ဂရိတ်ဗြိတိန်နိုင်ငံကို စစ်ပြုသည်။ ရာဝါပင်ဒိမြို့တွင် ၁၉၁၂-ခုနှစ်၌ ချုပ်ဆိုသော စာချုပ်အရ ဗြိတိန်နိုင်ငံက အာဖနိဂတန် 
၏ လွတ်လပ်ရေးကို အသိအမှတ်ပြုရသည်။ သို့သော် ဗြိတိသျှ၊ အိန္ဒိယ၊ အာဖဂနိစတန် နယ်နိမိတ်ကို ရှိနေဆဲအတိုင်း အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံက လက်ခံရသည်။ အာဖဂ နိစတန်နိုင်ငံ 
သည် ၁၉၁၉ ခု နှစ် မေလ ၂၇ ရက်နေ့ကို လွတ်လပ်ရေးနေ့ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။ ထိုနေ့ထိုရက်သည် အာဖနိဂတန်နိုင်ငံအတွက် နှစ်ထပ်ကွမ်း အောင်ပွဲခံသော နေ့ရက်ဟုလည်း ဆိုရပေမည်။ အမန်းနျူလာ ဘုရင်သည် သက်ဦးဆံပိုင် ဘုရင့်အုပ်ချုပ်ရေးကိုလည်း ထိုစဉ် ကစ၍ ချုပ်ငြိမ်းစေ၍ စည်းမျဉ်းခံ ဘုရင့်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် ဖြစ်မြောက်ရန် စီမံဆောင်ရွက်သည်။ တူရကီနိုင်ငံကို စံနမူနာ ထား၍ နိုင်ငံ၏အုပ်ချုပ်ရေး၊ အယူဝါဒရေး၊ ဓေ့လထုံးစံတို့ကို ခေတ်မှီစေရန် ဒလကြမ်း ပြုပြင်သည်။ ထိုအခါ အယူဝါဒဆိုင်ရာ ပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် ပဋိပက္ခဖြစ်ကာ နောက်ဆုံး၌ အများစုအင်အားကို မလွန်နိုင်သဖြင့် ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် အမန်းနျူလာဘုရင်သည် နန်းစွန့်ရလေသည်။ ထိုနှစ်အတွင်းမှာပင် စစ်ပွဲများ၌ သူရဲကောင်းတစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သူ 
မို့ဟမ္မဒ်နဒါးခန်သည် နိုင်ငံ၏ အခြေအနေကို ထိန်းသိမ်းကာ နဒါးရှားဘွဲ့ကိုယူ၍ ထီးနန်းရိုက်ရာကို ဆက်ခံလိုက်သည်။ သို့သော် ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် ကဗူးမြို့၌ လုပ်ကြံခံရသဖြင့် 
သားတော်ဖြစ်သူက မို့ဟမ္မဒ် ဇဟာရှားဘွဲ့ဖြင့် ထီးမွေနန်းမွေဆက်ခံ အုပ်ချုပ်ခဲ့လေသည်။ မို့ဟမ္မဒ် ဇဟာရှားဘုရင်သည် ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် တူရကီနိုင်ငံ၊ အီရက်နိုင်ငံ၊ အီရန်နိုင်ငံတို့နှင့် မဟာမိတ်အဖွဲ့ ဖွဲ့ခဲ့သည်။ သို့သော် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်းကဲ့သို့ ကြားနေခဲ့သည်။ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ် ဇူလိုင်လတွင် ဆိုဗီယက်ရုရှနိုင်ငံနှင့် ကုန်သွယ်ရေးစာချုပ် ချုပ်ဆိုခဲ့လေသည်။ 


၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင် ဖြစ်လာခဲ့လေသည်။ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံသည် ပြည်တွင်းပြုပြင်ရေးများကို တဖြည်းဖြည်း ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ မြို့ကြီးများ တိုးချဲ့ 
ဆောက်လုပ်သည်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးကို တိုးတက်ကောင်းမွန်အောင် ပြုပြင်သည်။ ဆည်မြောင်း စီမံကိန်းများကို ပိုမိုဆောင်ရွက်သည်။ ချည်ထည်စက်ရုံ၊ သိုးမွေးထည်စက်ရုံများ 
တိုးတက်ရေးကို လုပ်ကိုင်သည်။ ရှေးကကဲ့သို့ တစ်နိုင်ငံတည်း အထီးတည်း မဖြစ်စေဘဲ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံရေး ကောင်းမွန်အောင်လည်း ကြိုးစား ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။
၁၉၃၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် မို့ဟမ္မဒ်ဇဟာရှား ဘုရင်၏ယောက်ဖတော် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဒါအွတ်ခန် ခေါင်းဆောင် တော်လှန်ကာ ဘုရင့်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို ပယ်ဖျက်လိုက်ပြီးလျှင် 
အာဖဂနိ စတန်နိုင်ငံကို သမ္မတနိုင်ငံအဖြစ် ကျေညာခဲ့၏။ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဒါအွတ်ခန် ကိုယ်တိုင် သမ္မတအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်လေ 
သည်။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄)&lt;/ref&gt;
== ဝေါဟာရရင်းမြစ် ==
==ပထဝီဝင်အနေအထား==
== သမိုင်းကြောင်း ==
==နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး==
၁၉၄၆ ခုတွင် ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံဖြစ်လာသည်။ နေတိုးအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများနှင့် ရင်းနှီးသောဆက်ဆံရေးရှိခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် အမေရိကန်၊ ကနေဒါ၊ ပြည်ထောင်စုဘုရင့်နိုင်ငံ၊ ဂျာမနီ၊ ဩစတေးလျ၊ တူရကီတို့နှင့် ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၂ ခုတွင် အမေရိကန်နှင့် အာဖဂန်နစ္စတန်တို့ မဟာဗျူဟာမြောက်မိတ်ဘက်သဘောတူညီချက်တွင် လက်မှတ်ထိုးကာ အမေရိကန်၏ နေတိုးမဟုတ်သော အဓိကမဟာမိတ်ဖြစ်လာသည်။ ဂျာမနီနှင့်ဆက်ဆံရေးမှာ အလွန်ကြာလေပြီ။ ဂျာမနီသည် အာဖဂန်နစ္စတန်၏ လွတ်လပ်ရေးကြေညာမှုကို ၁၉၁၉ ခုကပင် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ လက်နက်ရော စစ်သင်တန်းပါ အကြီးအကျယ်ထောက်ပံ့သူက ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုတည်း။ ချစ်ကြည်ရေးစာချုပ်ကို ၁၉၂၁ က တကြိမ်၊ ၁၉၇၈ ၌ တပြန် နှစ်ကျော့ လက်မှတ်ထိုးဖူးသည်။ အိန္ဒိယသည်လည်း ၁၉၅၀ ပြည့်က အလားတူစာချုပ်မျိုးဖန်တီးကာ လက်တွဲသည်။ ပါကစ္စတန်နှင့်မူ အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် အဆင်မချော။ ဒူရန့်နယ်စပ်မျဉ်းကိစ္စ၊ အာဖဂန်ရှိ လက်နက်ကိုင်တို့အား ပါကစ္စတန်က ထောက်ပံ့နေသည်ဟု ယုံကြည်ရသောအကြောင်း စသဖြင့် ဖြစ်သည်။ သံတမန်ဆက်သွယ်ရေးအနေဖြင့် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများဖြစ်သော တရုပ်၊ အီရန်၊ တာဂျစ္စတန်၊ တာ့မန်နစ္စတန်၊ ဥဇဘက်ကစ္စတန်တို့အပြင် ဒေသတွင်းနိုင်ငံများဖြစ်သည့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ ဂျပန်၊ ကာဇက်စတန်၊ နီပေါ၊ ရုရှား၊ တောင်ကိုရီးယား၊ အာရပ်ပြည်ထောင်စုတို့နှင့် အဆက်အသွယ်ရှိသည်။ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနသည် အခြားနိုင်ငံများနှင့်လည်း သံတမန်ဆက်ဆံရေးတိုးတက်အောင် ဆက်လုပ်နေသည်။

== စစ်တပ် ==
အာဖဂန်စစ်တပ်သည် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနအောက်တွင် ရှိပြီး အာဖဂန်လေတပ်၊ အာဖဂန်အမျိုးသားတပ်မတော်တို့ဖြင့် ဖွဲ့ထားသည်။ အာဖဂန်ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ်သည် အာဖဂန်စစ်တပ်အတွက် စစ်ဘက်ပညာများ အဓိကပို့ချရာဖြစ်ပြီး အာဖဂန်အမျိုးသားစစ်ဘက်တက္ကသိုလ်သည် ယင်းကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ်ဝင်း၌ပင် ရှိလေသည်။

== ဥပဒေစိုးမိုးရေး ==
ဥပဒေစိုးမိုးရေးအတွက် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၏အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သော အာဖဂန်အမျိုးသားရဲတပ်ဖွဲ့တွင် တာဝန်ရှိသည်။ ၎င်းတွင် အာဖဂန်ဝတ်စုံပြည့်ရဲတပ်ဖွဲ့နှင့် အာဖဂန်နယ်ခြားစောင့်ရဲတပ်ဖွဲ့ဟူ၍ ဌာနခွဲ ၂ ခု ရှိသည်။ ဝတ်စုံပြည့်ရဲတပ်ဖွဲ့၏ တာဝန်မှာ အာဖဂန်ပြည်သူတို့အား ဥပဒေဆိုင်ရာ လုံခြုံမှုပေးရန်၊ ရာဇဝတ်မှုများကို တားဆီးရန်နှင့် ပုဂ္ဂလိက အစိုးရပိုင်ပစ္စည်းများကို စောင့်ရှောက်ရန်တည်း။ နယ်ခြားစောင့်တို့အလုပ်မှာ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများနှင့် မိမိတို့ပိုင်နက်အကြား လုံခြုံရေးယူရန်နှင့် စည်းကြပ်ရန်ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတကာလေဆိပ်တို့ကိုလည်း နယ်ခြားစောင့်တပ်များက လုံခြုံရေးယူသည်။ အမျိုးသားလုံခြုံရေးညွှန်ကြားရေးမှူးရုံးအောက်ရှိ အာဖဂန်နစ္စတန်၏ ထောက်လှမ်းရေးအေဂျင်စီသည် လုံခြုံရေးကိစ္စများအတွက် အာဖဂန်အမျိုးသားရဲတပ်ဖွဲ့နှင့် ပေါင်းလုပ်သည်။ လက်တလောကာလ၌ စစ်ရေးကိစ္စ အကြမ်းဖက်အဖွဲ့များနှင့်စပ်ဆိုင်သောလုပ်ရပ်တို့ကြောင့် အာဖဂန်နစ္စတန်၏ နေရာအများတွင် စိတ်ချရမှု မရှိ။ ပြန်ပေးဆွဲခြင်းနှင့် လုယက်ခြင်းမှာ မြို့ကြီးများတွင်ပင် ပုံမှန်ကိစ္စသို့ ဖြစ်နေသည်။ အာဖဂန်နစ္စတန်သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ထိပ်တန်း ဘိန်းထုတ်နိုင်ငံလည်း ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာအနှံ့ရှိ ဘိန်းပင်စိုက်ပျိုးမှု၏ ၉၀% မှာ အာဖဂန်နစ္စတန်တွင်ဖြစ်ပြီး ဥရောပသို့သွင်းသောဘိန်းတို့၏ ၉၅% မှာလည်း အာဖဂန်နစ္စတန်မှပင်တည်း။ မူးယစ်တိုက်ဖျက်ရေးဝန်ကြီးဌာနအနေဖြင့် တရားမဝင်မူးယစ်ဆေးဈေးကွက်ကို စောင့်ကြည့်ဖြိုခွင်းရန် တာဝန်ရှိပေသည်။

==စီးပွားရေး==
== လူဦးရေနှင့်လူမျိုးများ ==

==ယဉ်ကျေးမှု==


==မှတ်စုများ==
{{notelist|refs=

{{efn|name=fn1|The phoneme {{IPA|/f/}} ف occurs only in loanwords in Pashto, it tends to be replaced with {{IPA|/p/}} پ. {{IPA|[b]}} is also an allophone of {{IPA|/p/}} before voiced consonants; {{IPA|[v]}} is an allophone of {{IPA|/f/}} before voiced consonants in loanwords.}}
}}
{{reflist|group=Note}}

== ကိုးကား ==
{{reflist|2}}

{{အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ}}

[[Category:အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ]]
[[Category:တောင်အာရှရှိ နိုင်ငံများ]]
[[Category:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ]]
[[Category:ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံများ]]
[[ကဏ္ဍ:ဖွံ့ဖြိုးမှုအနိမ့်ဆုံး နိုင်ငံများ]]</text>
      <sha1>eg09ubaetbwu94oo0n422no6x4f3egz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အမျိုးသားလွှတ်တော်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12427</id>
    <revision>
      <id>1027732</id>
      <parentid>1027672</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T15:31:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ninjastrikers</username>
        <id>22896</id>
      </contributor>
      <comment>Restored revision 1021043 by [[Special:Contributions/Lthar854|Lthar854]] ([[User talk:Lthar854|talk]]) (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>1027732</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40693" sha1="i5ldpq9brnfml96850sh2hdm5pnvho2" xml:space="preserve">{{Infobox Legislature
 | background_color   = orange
 | text_color         = white
 | name               = အမျိုးသားလွှတ်တော်
 | native_name        = 
 | native_name_lang   = my
 | transcription_name = 
 | legislature        = [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]]
 | coa_pic            = Myanmar Amyotha Hluttaw Logo.svg
 | coa_res            = 200px
 | coa_alt            =
 | foundation         = {{Start date|2011|1|31|df=y}}
 | house_type         = 
 | body               = ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်
 | leader1_type       = ဥက္ကဋ္ဌ
 | leader1            = [[အောင်လင်းဒွေး|ဦးအောင်လင်းဒွေး]]
 | party1             = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]]
 | election1          = ၁၈ မတ် ၂၀၂၆
 | leader2_type       = ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ
 | leader2            = [[Jeng Phang နော်တောင်|ဦး Jeng Phang နော်တောင်]] 
 | party2             = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]]
 | election2          = ၁၈ မတ် ၂၀၂၆
 | members            = ကိုယ်စားလှယ် ၂၂၄ ဦး
 | house1             = အမျိုးသားလွှတ်တော်
 | structure1         = [[File:Myanmar_Amyotha_Hluttaw_2026.svg|အမျိုးသားလွှတ်တော် (၂၀၂၆)]]
 | structure1_res     = 250px
 | structure1_alt     = 
| political_groups1  = 
{{colorbox|#006B31}} [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] (၁၀၈)&lt;br /&gt;
{{colorbox|#2188CA}} [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ|NUP]] (၁၆)&lt;br /&gt;
{{colorbox|#FFE63B}} [[ပြည်သူ့ပါတီ|PP]] (၅)&lt;br /&gt;
{{colorbox|#ED2124}} [[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ|MUP]] (၅)&lt;br /&gt;
{{colorbox|#0CB8FF}} [[ကရင်အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ|KNDF]] (၃)&lt;br /&gt;
{{colorbox|#CC232A}} [[ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီ|AFP]] (၃)&lt;br /&gt;
{{colorbox|#FFFFFF}} [[ဇိုမီးအမျိုးသားပါတီ|ZNP]] (၃)&lt;br /&gt;
{{colorbox|#28166F}} [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|PONO]] (၂)&lt;br /&gt;
{{colorbox|#2E3492}} [[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ|PPP]] (၁)&lt;br /&gt;
{{colorbox|#FFFFFF}} [[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|SNDP]] (၁)&lt;br /&gt;
{{colorbox|#EB1D27}} [[ဓနုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရေစီပါတီ|DNDP]] (၁)&lt;br /&gt;
{{colorbox|#f8ee34}} [[အမျိုးသားအကျိုးစီးပွားတိုးတက်ရေးပါတီ|NIDP]] (၁)&lt;br /&gt;
{{colorbox|#A66971}} [[ဖလုံ-စဝေါ် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ|PSDP]] (၁)&lt;br /&gt;
{{colorbox|#CE000C}} [[တိုင်းလိုင်(ရှမ်းနီ)အမျိုးသားများဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ|TLNDP]] (၁)&lt;br /&gt;
{{colorbox|#1D7706}} [[ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ|KSPP]] (၁)&lt;br /&gt;
{{colorbox|#CC232A}} [[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများပါတီ|RNP]] (၁)&lt;br /&gt;
{{colorbox|#006837}} [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားညီညွတ်ရေးပါတီ|PNUP]] (၁)&lt;br /&gt;
{{colorbox|#3750a4}} [[ကယားပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ|KySPP]] (၁)&lt;br /&gt;
{{colorbox|#FFFFFF}} [[နာဂအမျိုးသားပါတီ|NNP]] (၁)&lt;br /&gt;
{{colorbox|#FFFFFF}} [[ဝ အမျိုးသားပါတီ|WNP]] (၁)&lt;br /&gt;
{{colorbox|#000000}} [[တပ်မတော်]] (၅၆)
 | committees1        = 
 | joint_committees   = 
 | voting_system1     =[[​ရောနှောထားသော ကိုယ်စားလှယ်အချိုးကျစနစ်|ရောနှောထားသော ကိုယ်စားလှယ်အချိုးကျစနစ်]]
 | last_election1     = [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]]
 | previous_election1 =
 | session_room       = Hluttaw Complex, Naypyidaw.jpg
 | session_res        = 250px
 | session_alt        = လွှတ်တော်အဆောက်အဦးများ၊ နေပြည်တော်
 | meeting_place      = ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်၊ [[နေပြည်တော်]]
 | website            = {{URL|http://www.amyotha.hluttaw.mm/}}
 | footnotes          =
 | motto              =
}}
{{မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမိုင်းဆိုင်ရာ}}

'''အမျိုးသားလွှတ်တော်'''သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ ၂၀၀၈ ခုနှစ် [[ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရ ပေါ်ပေါက်လာသော [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]]၏ အထက်လွှတ်တော် ဖြစ်သည်။ အမျိုးသားလွှတ်တော်ကို ပြည်နယ်(သို့)တိုင်းဒေသကြီး တစ်ခုစီမှ ကိုယ်စားလှယ် ၁၂ ဦးစီ အချိုးကျနှုန်းဖြင့် သက်ဆိုင်ရာပြည်နယ် (သို့) တိုင်းဒေသကြီးများတွင် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်မှ သတ်မှတ်ထားသည့် မဲဆန္ဒနယ်များမှ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး ၁၄ ခုတို့မှ ကိုယ်စားလှယ် ၁၆၈ ဦး (၁၄×၁၂) တင်မြှောက်ခြင်းဖြစ်သည်။ ကျန် ၅၆ ဦးမှာ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်|တပ်မတော် ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ်]]မှ အမည်တင်သွင်းထားသည့် တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ်များ ဖြစ်သည်။  

အမျိုးသားလွှတ်တော်၏ သက်တမ်းမှာ ပထမအကြိမ် အစည်းအဝေး စတင်ကျင်းပသည့် နေ့မှစ၍ ၅ နှစ် ဖြစ်သည်။  

အမျိုးသားလွှတ်တော်ရှိ လူထုမှ ရွေးကောက်တင်မြှောက်သော ကိုယ်စားလှယ်များသည် [[သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့]]ကို ဖွဲ့စည်းကာ ဒုတိယသမ္မတတစ်ဦးကို ရွေးချယ်ခွင့်ရှိသည်။ 

တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ်များမှာ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]မှ တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် သမ္မတရွေးချယ်ရေးအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းကာ ၎င်းတို့နှစ်သက်ရာ ဒုတိယသမ္မတ ၁ ဦးကို ရွေးချယ်ခွင့်ရှိသည်။

== အမျိုးသားလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေများ ==
အမျိုးသားလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေကို ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၄၃ အရ နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီက ၈.၃.၂၀၁၀ ရက်နေ့တွင် ဥပဒေအမှတ် (၄/၂၀၁၀) ဖြင့် ထုတ်ပြန်ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပါသည်။

ယင်းဥပဒေကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က ၁၈.၁၀.၂၀၁၁ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ဥပဒေအမှတ် (၉) ဖြင့် “အမျိုးသားလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ” အဖြစ် ထုတ်ပြန်ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီးဖြစ်ပါသည်။ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ဥပဒေအမှတ် (၉) ဖြင့် အောက်ပါပုဒ်မများကို ပြင်ဆင်/ဖြည့်စွက် ပြဋ္ဌာန်းပေးခဲ့ကြောင်းတွေ့ရပါသည် -

* (က) ပုဒ်မ ၇၄၊ ပုဒ်မခွဲ (က)
* (ခ) ပုဒ်မ ၈၈။

အမျိုးသားလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေအား ဒုတိယအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေကို ၁၇.၆.၂၀၁၅ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ဥပဒေအမှတ် (၃၃) ဖြင့် အောက်ပါပုဒ်မများကို အစားထိုး ပြင်ဆင် ပြဋ္ဌာန်းပေးခဲ့ပါသည် -

* (က) ပုဒ်မ ၂၊ ပုဒ်မခွဲ (ဇ)၊ ပုဒ်မခွဲငယ် (၁)၊ (၂)
* (ခ) ပုဒ်မ ၂၂၊ ပုဒ်မ ၂၄၊ ပုဒ်မ ၂၅၊ ပုဒ်မ ၂၆၊ ပုဒ်မ ၄၉၊ ပုဒ်မခွဲ (က)၊ ပုဒ်မ ၅၅
* (ဂ) ပုဒ်မ ၆၊ ပုဒ်မခွဲ (က)၊ ပုဒ်မ ၁၄၊ ပုဒ်မခွဲ (က)၊ ပုဒ်မ ၁၅၊ ပုဒ်မခွဲ (က)

အမျိုးသားလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေအား တတိယအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေကို ၁၈.၁.၂၀၁၆ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ဥပဒေအမှတ် (၈) ဖြင့် အောက်ပါ ပုဒ်မများကို ပြင်ဆင်/ဖြည့်စွက် ပြဋ္ဌာန်းပေးခဲ့ပါသည် -

* (က) ပုဒ်မ ၂၊ ပုဒ်မခွဲ (ဃ)
* (ခ) ပုဒ်မ ၆၈၊ ပုဒ်မခွဲ (က)၊ (ခ)၊ (ဂ)
* (ဂ) ပုဒ်မ ၈၈၊ ပုဒ်မခွဲ (က)၊ (ခ)၊ (ဂ)
* (ဃ) ပုဒ်မ ၈၉၊ ပုဒ်မခွဲ (က)၊ (ခ)

အမျိုးသားလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေအား စတုတ္ထအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေကို ၈.၆.၂၀၁၆ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ဥပဒေအမှတ် (၃၁) ဖြင့် အမျိုးသားလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပုဒ်မ ၈၉၊ ပုဒ်မခွဲ (က) ကို အစားထိုး ပြဋ္ဌာန်းပေးခဲ့ပါသည်။

အမျိုးသားလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေအား ပဉ္စမအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေကို ၂၄.၁၂.၂၀၁၉ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ဥပဒေအမှတ် (၃၇) ဖြင့် အောက်ပါပုဒ်မများကို ပြင်ဆင်/ဖြည့်စွက် ပြဋ္ဌာန်းပေးခဲ့ပါသည် -

* (က) ပုဒ်မ ၁၃
* (ခ) ပုဒ်မ ၆၈
* (ဂ) ပုဒ်မ ၈၉

=== ၂၀၂၅ ပြင်ဆင်ချက် ===
အမျိုးသားလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေကို ဆဌမအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ၂၉.၇.၂၀၂၅ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥပဒေအမှတ် (၄၆/၂၀၂၅) ဖြင့် အောက်ပါပုဒ်မများကို ပြင်ဆင်/ဖြည့်စွက် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ပုဒ်မ ၂၊ ပုဒ်မ ၄ ၊ ပုဒ်မ ၈၊ ပုဒ်မ ၁၃ (က)၊(ခ)၊ပုဒ်မ ၁၄ (က)၊(ခ)၊ပုဒ်မ ၁၇ (က)၊(ခ)၊ပုဒ်မ ၁၈ (က)၊(ခ)၊(ဂ)၊ ပုဒ်မ ၁၉ (က)၊ပုဒ်မ ၂၂၊ပုဒ်မ ၂၄၊ပုဒ်မ ၂၇၊ ပုဒ်မ ၂၈၊ ပုဒ်မ ၃၀၊ ပုဒ်မ ၃၅၊ပုဒ်မ ၄၀၊ ပုဒ်မ ၄၃၊ပုဒ်မ ၄၅၊ပုဒ်မ ၄၆၊ပုဒ်မ ၄၈၊ပုဒ်မ ၄၉၊ ပုဒ်မ ၅၂၊ပုဒ်မ ၅၅၊ပုဒ်မ ၅၈၊ပုဒ်မ ၆၄၊ ပုဒ်မ ၆၅၊ ပုဒ်မ ၆၆၊ ပုဒ်မ ၇၀၊ ပုဒ်မ ၇၈၊ ပုဒ်မ ၈၁၊ပုဒ်မ ၈၂၊ ပုဒ်မ ၈၈၊ပုဒ်မ ၈၉ တို့ကို ပြင်ဆင်ခြင်း၊ ဖြည့်စွက်ခြင်းများ ပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/72983|title=အမျိုးသားလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေကို ဆဌမအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ|publisher=Ministry of Information|accessdate=2025-7-28}}&lt;/ref&gt;  

၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားလွှတ်တော်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ် လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေကို ဆဋ္ဌမအကြိမ်မြောက် ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်ရာ၊ ၎င်းဥပဒေသည် အချိုးကျကိုယ်စားပြု (PR) စနစ်နှင့် နိုင်သူကုန်ယူ (FPTP) စနစ်တို့ကို ပူးတွဲကျင့်သုံးရန် ရည်ရွယ်သည်။ အမျိုးသားလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပုဒ်မ ၄ အရ ကော်မရှင်သည် မဲဆန္ဒနယ်များ သတ်မှတ်ရာတွင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း/ဒေသ မပါရှိသော တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်များအတွက် FPTP စနစ်ဖြင့် ကိုယ်စားလှယ် ၆ ဦးကို မြို့နယ်များစုစည်း၍ ရွေးချယ်ရန် သတ်မှတ်ပေးရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း/ဒေသ ပါရှိသော တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်များအတွက်မူ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း/ဒေသ တစ်ခုစီကို မဲဆန္ဒနယ်တစ်ခုစီအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ ကျန်ရှိသောမဲဆန္ဒနယ်များကို မြို့နယ်များစုစည်း၍ FPTP စနစ်ဖြင့် ကိုယ်စားလှယ် ၆ ဦး ရွေးချယ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ကျန်ရှိသည့် ကိုယ်စားလှယ် ၆ ဦးကိုမူ PR စနစ်ဖြင့် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ရန် မဲဆန္ဒနယ်များ သတ်မှတ်ရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ပြည်ထောင်စုနယ်မြေအဖြစ် သတ်မှတ်သော နေရာသည် မူလမဲဆန္ဒနယ်အတွင်း၌သာ ပါဝင်သည်ဟု မှတ်ယူရမည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://news-eleven.com/article/304864|title=အမျိုးသားလွှတ်တော်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ် လွှတ်တော် ​ရွေး​ကောက်ပွဲများတွင် အချိုးကျကိုယ်ပြု(PR )စနစ်နှင့် နိုင်သူကုန်ယူ( FPTP)စနစ် ပူးတွဲကျင့်သုံးမည့် ရွှေးကောက်ပွဲဥပဒေကို ဆဋ္ဌမအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း|publisher=Eleven Media|accessdate=2025-7-30}}&lt;/ref&gt; 

တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပုဒ်မ ၄ အရ ကော်မရှင်သည် မဲဆန္ဒနယ်များ သတ်မှတ်ရာတွင် မြို့နယ်တစ်မြို့နယ်လျှင် ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးကျစီကို FPTP စနစ်ဖြင့် ရွေးချယ်ရန် သတ်မှတ်ရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ကျန်ရှိသောကိုယ်စားလှယ်များအတွက် မြို့နယ်များကို စုစည်း၍ PR စနစ်ဖြင့် ရွေးချယ်နိုင်ရန် မဲဆန္ဒနယ်များ သတ်မှတ်ရမည်။ တိုင်းရင်းသားလူမျိုး ကိုယ်စားလှယ်များအတွက်မူ သက်ဆိုင်ရာ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်တစ်ခုလုံးကို မဲဆန္ဒနယ်တစ်ခုစီအဖြစ် သတ်မှတ်ရမည်။ အမျိုးသားလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပုဒ်မ ၆၄ တွင် ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ ပြစ်မှုများဖြစ်သည့် လိမ်လည်စွပ်စွဲခြင်း၊ မဲမမှန်ကန်ကြောင်း တိုင်တန်းခြင်း၊ ရွေးကောက်ပွဲနှောင့်ယှက်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် အီလက်ထရောနစ်မဲပေးစက် ဖျက်ဆီးခြင်းများအတွက် ထောင်ဒဏ်သုံးနှစ်အထိ သို့မဟုတ် ငွေဒဏ် သို့မဟုတ် ဒဏ်နှစ်ရပ်လုံး ချမှတ်နိုင်ကြောင်း ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ပုဒ်မ ၈၁-က (အသစ်ထပ်မံဖြည့်စွက်) အရ FPTP စနစ်ဖြင့် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသော ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးသည် တရားမဲ့ပြုကျင့်မှုကြောင့် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် ပျက်ပြယ်ပါက ၎င်း၏မဲရလဒ်များကို ပယ်ဖျက်မည်ဖြစ်ပြီး၊ PR စနစ်ဖြင့် ရွေးချယ်ခံရသူများအတွက်မူ ပယ်ဖျက်လိုက်သည့်မဲများကို နုတ်၍ ကျန်ရှိသောမဲများကို ပြန်လည်တွက်ချက်ကာ ကိုယ်စားလှယ်အမည်စာရင်းကို ပြန်လည်ကြေညာရမည်။

ပုဒ်မ ၈၈ (က) အရ နိုင်ငံတော်သစ္စာဖောက်ဖျက်မှု သို့မဟုတ် အဂတိလိုက်စားမှုစသည့် ပြင်းထန်သည့်ပြစ်မှုများဖြင့် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခံရသူများသည် မည်သည့်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ်မှ ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်မရှိတော့ဘဲ၊ ပုဒ်မ ၈၈ (ခ) အရ ကော်မရှင်က တရားမဲ့ပြုကျင့်မှုများကို စစ်ဆေးတွေ့ရှိပါက ပါတီ သို့မဟုတ် အဖွဲ့အစည်းမှ တာဝန်ရှိသူများ ပါဝင်ပတ်သက်ခဲ့ကြောင်း ပေါ်ပေါက်ပါက သက်ဆိုင်ရာ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းသည် လက်ရှိနှင့် နောက်ထပ်လွှတ်တော်သက်တမ်းနှစ်ခုအတွက် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့် ဆုံးရှုံးမည်ဖြစ်သည်။

ပုဒ်မ ၈၉ (က) အရ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်နေရာ လစ်လပ်ပါက PR စနစ်ဖြင့် ရွေးချယ်သူများအတွက် သတ်မှတ်ချက်အတိုင်း အစားထိုးဖြည့်စွက်မည်ဖြစ်ပြီး၊ FPTP စနစ်ဖြင့် ရွေးချယ်သူများအတွက်မူ ဥပဒေနှင့်အညီ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ဆောင်ရွက်ရမည်ဟု ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။

== ခေါင်းဆောင်မှု ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!စဉ်
!လွှတ်တော်သက်တမ်း
!သဘာပတိ
!ဥက္ကဋ္ဌ
!ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ
|-
|၁။
|[[ပထမအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]]
|[[ခက်ထိန်နန်]]
|[[ခင်အောင်မြင့် (နိုင်ငံရေးသမား)|ခင်အောင်မြင့်]]
|[[မြငြိမ်း]]
|-
|၂။
|[[ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]]
|ဇုန်လှယ်ထန်း
|[[မန်းဝင်းခိုင်သန်း]]
|[[အေးသာအောင်၊ ဦး|အေးသာအောင်]]
|-
|၃။
|[[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]]
|[[ဒွဲဘူ|ဒေါ်ဒွဲဘူ]]
|[[အောင်လင်းဒွေး|ဦးအောင်လင်းဒွေး]]
|[[Jeng Phang နော်တောင်]] 
|}

== မဲဆန္ဒနယ် သတ်မှတ်ခြင်း ==

=== ၂၀၂၅-၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ ===
ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် ၂၀၂၅ -၂၀၂၆ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲအတွက် လွှတ်တော်အသီးသီး၏ မဲဆန္ဒနယ်မြေများကို ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်လိုက်ပြီး ယင်းထုတ်ပြန်ချက်အရ အမျိုးသားလွှတ်တော်အတွက် [[​ရောနှောထားသော ကိုယ်စားလှယ်အချိုးကျစနစ်|ရောနှောထားသော ကိုယ်စားလှယ်အချိုးကျစနစ်]] (MMP) ဖြင့် ၁၁၀ နယ် (FPTP ၈၄ နယ်၊ PR ၂၆ နယ်)ကို သတ်မှတ်ထားသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73698|title=၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကျင်းပမည့် မဲဆန္ဒနယ်မြေများ ထုတ်ပြန်ကြေညာ|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=12 August 2025}}&lt;/ref&gt;

== တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ==
[[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]] သက်တမ်းအတွက် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် စုစုပေါင်း ကိုယ်စားလှယ်နေရာ ၂၂၄ နေရာရှိပြီး ထိုအနက် ၁၆၈ နေရာအား တိုက်ရိုက်ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့ကာ ၅၆ နေရာအား တပ်မတော်မှ ခန့်အပ်ထားသည်။

{{main|တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်}}

ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပခဲ့သည့် မဲဆန္ဒနယ် ၁၆၈ နေရာအနက် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]က ၁၀၈ နေရာဖြင့် အများဆုံး အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]]က ၁၆ နေရာ ရရှိခဲ့ပြီး [[ပြည်သူ့ပါတီ]]နှင့် [[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]]တို့က တစ်ပါတီလျှင် ၅ နေရာစီ ရရှိခဲ့ကြသည်။ အခြား တိုင်းရင်းသားပါတီများနှင့် ပါတီအသီးသီးက ကျန်နေရာများကို ရရှိခဲ့ကြပြီး လစ်လပ်နေရာ ၁၁ နေရာ ရှိခဲ့သည်။

== ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ==
[[ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]] သည် ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလမှ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလအထိ ကျင်းပခဲ့သော အမျိုးသားလွှတ်တော်သက်တမ်းဖြစ်သည်။ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို [[နေပြည်တော်]]၌ ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။ 
{{main|ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်}}
ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲတွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် က နေရာအများစုအနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေး နှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီသည် ၁၁နေရာသာ အနိုင်ရခဲ့သည့်အတွက် အတိုက်အခံပါတီဖြစ်သွားခဲ့သည်။

== ပထမအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ==
[[ပထမအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]] သည် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၀|၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]] ရလဒ်အရ ပေါ်ပေါက်လာသော မြန်မာနိုင်ငံ၏ အထက်လွှတ်တော် ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|မြန်မာနိုင်ငံ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)]] အရ ပထမဆုံးအကြိမ် ခေါ်ယူခဲ့သော လွှတ်တော်ကို ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော်ရှိ လွှတ်တော်အဆောက်အအုံ၌ စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။
{{main|ပထမအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်}}

== ကော်မတီ၊ ကော်မရှင်များ ==
အမျိုးသားလွှတ်တော်အတွင်း၌ လုပ်ငန်းများကို ထိထိရောက်ရောက် ဆောင်ရွက်နိုင်ရေးအတွက်၊ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၁၄၇ အရ ကော်မတီများ၊ ကော်မရှင်များနှင့် အဖွဲ့များကို ဖွဲ့စည်းနိုင်သည်။ ၎င်းကော်မတီများနှင့် အဖွဲ့များသည် လွှတ်တော်ဆိုင်ရာတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ရန်နှင့် အထူးလုပ်ငန်းများအား စီမံဆောင်ရွက်ရန်အတွက် ဖွဲ့စည်းခြင်းဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ|url=http://www.amyotha.hluttaw.mm/my/committees|access-date=9 July 2019|archive-date=23 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200223164157/https://www.amyotha.hluttaw.mm/my/committees}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!
!
!
!ဥက္ကဋ္ဌများ
!
|-
! စဉ် !! အမည် !! အမျိုးအစား 
!ပထမသက်တမ်း
!ဒုတိယသက်တမ်း
|-
| ၁||[[ဥပဒေကြမ်း ကော်မတီ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်| ဥပဒေကြမ်း ကော်မတီ]]||အမြဲတမ်းကော်မတီ
| ဦးခင်မောင်ရီ 
|ဦးဇော်မင်း 
|-
| ၂||[[ပြည်သူ့ငွေစာရင်း ကော်မတီ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်| ပြည်သူ့ငွေစာရင်း ကော်မတီ]]||အမြဲတမ်းကော်မတီ
|
|ဦးစောမိုးမြင့်
|-
| ၃||[[လွှတ်တော်အခွင့်အရေး ကော်မတီ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်| လွှတ်တော်အခွင့်အရေး ကော်မတီ]]||အမြဲတမ်းကော်မတီ
|
|ဦး[[အေးသာအောင်၊ ဦး|အေးသာအောင်]]
|-
| ၄||[[အစိုးရ၏ အာမခံချက်များ၊ ကတိများနှင့် တာဝန်ခံချက်များ စိစစ်ရေး ကော်မတီ]]||အမြဲတမ်းကော်မတီ
|
|ဦးသိမ်းဆွေ
|-
| ၅||[[နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး၊ လွှတ်တော်ချင်း ချစ်ကြည်ရေးနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး ကော်မတီ]]||ရေးရာကော်မတီ
|
|ဦးဇုန်လှယ်ထန်း
|-
| ၆||[[အစိုးရမဟုတ်သော ပြည်တွင်းပြည်ပ အဖွဲ့အစည်းများဆိုင်ရာကော်မတီ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်| အစိုးရမဟုတ်သော ပြည်တွင်းပြည်ပ အဖွဲ့အစည်းများဆိုင်ရာကော်မတီ]]||ရေးရာကော်မတီ
|
| ဦးမင်းဦး
|-
| ၇||[[ကျန်းမာရေး၊ အားကစားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာကော်မတီ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်| ကျန်းမာရေး၊ အားကစားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာကော်မတီ]]||ရေးရာကော်မတီ
|
|ဒေါက်တာသန်းဝင်း
|-
| ၈||[[တိုင်းရင်းသားရေးရာကော်မတီ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော် | တိုင်းရင်းသားရေးရာကော်မတီ]]||ရေးရာကော်မတီ
|
| ဒေါ်ရှီလာနန်တောင် (ခ) အမ်နန်တောင်
|-
| ၉||[[တောင်သူလယ်သမားရေးရာကော်မတီ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်| တောင်သူလယ်သမားရေးရာကော်မတီ]]||ရေးရာကော်မတီ
|
| ဦးဘမျိုးသိမ်း၊
|-
| ၁၀||[[အမျိုးသမီးနှင့် ကလေးသူငယ်အခွင့်အရေးဆိုင်ရာကော်မတီ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်| အမျိုးသမီးနှင့် ကလေးသူငယ်အခွင့်အရေးဆိုင်ရာကော်မတီ]]||ရေးရာကော်မတီ
|
|ဒေါက်တာမြသောင်း
|-
| ၁၁||[[ပညာရေးမြှင့်တင်မှုကော်မတီ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်| ပညာရေးမြှင့်တင်မှုကော်မတီ]]|| ရေးရာကော်မတီ
|
|
|-
| ၁၂||[[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်တွင်းပြည်ပ အလုပ်သမားဆိုင်ရာကော်မတီ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်| လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်တွင်းပြည်ပ အလုပ်သမားဆိုင်ရာကော်မတီ]]|| ရေးရာကော်မတီ
|
|ဦးကျော်ကျော်ထွေး
|-
| ၁၃|| နိုင်ငံသားများ၏ မူလအခွင့်အရေး၊ ဒီမိုကရေစီအရေးနှင့် လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာကော်မတီ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော် | နိုင်ငံသားများ၏ မူလအခွင့်အရေး၊ ဒီမိုကရေစီအရေးနှင့် လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာကော်မတီ|| ရေးရာကော်မတီ
|
|ဦးဝင်းအောင်
|-
| ၁၄||[[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာကော်မတီ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်| သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာကော်မတီ]]||ရေးရာကော်မတီ
|
| ဦးကျော်သီဟ
|-
| ၁၅||[[ပြည်သူတို့၏ တိုင်ကြားစာဆိုင်ရာကော်မတီ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်| ပြည်သူတို့၏ တိုင်ကြားစာဆိုင်ရာကော်မတီ]]||ရေးရာကော်မတီ
|
|ဦးလှမြင့်(ခ) ဦးလှမြင့်သန်း
|-
| ၁၆။||[[စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ရေလုပ်ငန်းဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မတီ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်| စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ရေလုပ်ငန်းဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မတီ]]||ရေးရာကော်မတီ
|
|ဦး[[အောင်ကြည်ညွန့်]]
|-
| ၁၇။||[[ဆောက်လုပ်ရေး၊ စက်မှု၊ လျှပ်စစ် နှင့် စွမ်းအင်ဆိုင်ရာကော်မတီ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်| ဆောက်လုပ်ရေး၊ စက်မှု၊ လျှပ်စစ် နှင့် စွမ်းအင်ဆိုင်ရာကော်မတီ]]||ရေးရာကော်မတီ
|
|ဦးစောမိုးမြင့် (ခ)ဆင်မြူရယ်
|-
|၁၈။
|နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် ဥပဒေရေးရာကော်မရှင်
|ကော်မရှင်
| ဦးမြင့်သိန်း      
|
|-
|၁၉။
|ရေးရာကော်မတီများနှင့် လွှတ်တော်အုပ်ချုပ်မှု မူဝါဒဆိုင်ရာလုပ်ငန်း ညှိနှိုင်းရေးအဖွဲ့
|အဖွဲ့
|ဦးဇော်မြင့်ဖေ
|
|-
|၂၀။
|PR ကော်မရှင်
|ကော်မရှင်
| ဦးဇော်မြင့်ဖေ       
|
|}

== ကိုးကား ==
{{reflist}}

{{မြန်မာနိုင်ငံ၏ လွှတ်တော်များ}}
{{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}}
[[ကဏ္ဍ:အမျိုးသားလွှတ်တော်|*]]</text>
      <sha1>i5ldpq9brnfml96850sh2hdm5pnvho2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဓနုလူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12506</id>
    <revision>
      <id>1027712</id>
      <parentid>1020976</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:59:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chenzeyan29</username>
        <id>141880</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1027712</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13963" sha1="gx3u4j51ydsvt7va5iu31iyzs9t9zo0" xml:space="preserve">{{Infobox ethnic group
| group = ဓနု
| flag =
| flag_caption =
| image = Danu dance troup, Pindaya.jpg
| image_caption = ဓနုအမျိုးသမီး ကချေသည်များ (၁၉၀၆ ခုနှစ်ခန့်၊ ပင်းတယမြို့)
| population = ၂၅၅,၄၇၇
| genealogy =
| regions = ပင်းတယမြို့တဝိုက်၊ ရှမ်းပြည်နယ်။
| region1 = {{flag|Myanmar}}
| pop1 =
| ref1 =
| region2 =
| pop2 =
| ref2 =
| languages = [[ဓနုဘာသာစကား|ဓနု]]၊ [[ဗမာဘာသာစကား|ဗမာ]]
| religions = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
| related_groups = [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]]၊ ထားဝယ် | [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ [[တောင်ရိုးလူမျိုး]]
| footnotes =
}}
'''ဓနုတိုင်းရင်းသားများ'''သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]တွင် နေထိုင်သော လူမျိုးများ ဖြစ်သည်။ ဓနုလူမျိုးတို့သည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားပြော]]အုပ်စု၏ [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာအုပ်စု]]တွင်ပါဝင်သော [[ဗမာနွယ်ဘာသာစကားများ|ဗမာနွယ်]] လူမျိုးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် မြန်မာပြည်မကြီးအကြား၌ နေထိုင်ကြ၏။အထူးသဖြင့်ရှမ်းမြေလတ်ဒေသများဖြစ်သောကလောမြို့နယ်၊နောင်ချိုမြို့နယ်၊ပင်းတယမြို့နယ်၊ရွာငံမြို့နယ်၊ရပ်စောက်မြို့နယ်များသာမက ၎င်းမြို့နယ်များနှင့်ဆက်စပ်လျက်ရှိသော ပင်လောင်းမြို့နယ်လုံးပိုး ဒေသ၊သာစည်မြို့နယ်ဆင်တောင်၊မြင်းဒိုက်ဒေသ၊ကျောင်းဆိုးကုန်းရွာမှ(၆)ရွာ၊လယ်ခေါင်းကျေးရွာအုပ်စုမှ(၄)ရွာ၊တောင်ကြီးမြို့နယ်အတွင်းမှကျောက်နီ၊တောင်လေးလုံး၊ဘန်းကန်ဒေသ၊ညောင်ရွှေမြို့နယ်အင်းတိမ်ဒေသ၊မြစ်သားမြို့နယ်အောင်ချမ်းသာဒေသ၊ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်အတွင်းမှကျေးရွာများ၊ကျောက်မဲမြို့နယ်အတွင်းမှမိုင်းလုံဒေသ၊မိုးကုတ်မြို့နယ်အတွင်းမှကြပ်ပြင်ဒေသအပါအဝင်ရန်ကုန်၊မန္တလေးအစရှိသောမြို့ကြီးများတွင်လည်းအခြေချနေထိုင်လျက်ရှိပါသည်။

== နေထိုင်ပျံ့နှံ့ရာဒေသများ ==
ဓနုလူမျိုးများသည်[[မန္တလေးခရိုင်]]၊ [[ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်]]တွင်လည်းကောင်း၊ ကျောက်နီတွင်းဒေသတွင်လည်းကောင်း၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] ပင်းတယ၊ [[ရွာငံမြို့နယ်|ရွာငံဒေသ]]၊ ကလော၊အောင်ပန်း၊နောင်ချို၊ရပ်စောက်ဒေသ မိုင်းလံ၊ လောက်ဆောက်အနောက်ပိုင်းတို့၌လည်းကောင်း အများဆုံးတွေ့ရသည်။ 

မြေလတ်ဒေသ၌လည်း ဓနုလူမျိုးများ အနှံ့အပြားနေထိုင်ကြသည်။ အထူးသဖြင့် ပင်းတယ၊ ပွေးလှ၊ ရငံ(ရွာငံ)၊ မောတို့တွင် အများဆုံး ဖြစ်သည်။ လူဦးရေမှာ ၄သိန်း(၄၀၀၀၀၀ )ကျော်ဖြစ်၏။ 

ဓနုလူမျိုးအများဆုံး နေထိုင်ရာဒေသများသည် ရှေးအခါက ရှမ်းနှင့်မြန်မာတို့ တွေ့ဆုံ၍ ကုန်ရောင်းကုန်ဝယ်ပြုကြရာ နေရာများဖြစ်၏။ ထိုကြောင့် ဓနုတို့သည် ရှမ်းနှင့်မြန်မာ နှစ်ဦးတို့မှ နွယ်၍ ဆင်းသက်လာသောသူများ ဖြစ်သည်ဟု ယူဆရ၏။ ဗမာစကားပြော တိုင်းရင်းသားအုပ်စုထဲတွင် ရခိုင်၊ ယော၊ အင်းသား၊ ထားဝယ်သားတို့အတူ အုပ်စုတစ်ခုအဖြစ် ထည့်သွင်းထားသည်။ ယခုအခါ ရွာငံ၊ ပင်းတယနှင့် ပွေးလှမြို့နယ်တို့ကိုပူးပေါင်း၍ [[ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ဒေသ]] တည်ထောင်ထားပေးပြီး ဖြစ်သည်။

== သမိုင်း ==

ဘာသာစကား ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ရှုထောင့်မှ ကြည့်လျှင် ဓနုဘာသာစကားသည် တိဗက်-ဗမာ အုပ်စုဝင် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.&lt;/ref&gt; တိတိကျကျခွဲခြားလျှင် လိုလို-ဗမာအုပ်စု အတွင်းရှိ ဗမာနွယ်  ဘာသာစကားစုထဲတွင် ပါဝင်ပြီး၊ ဗမာစကား၏ ဒေသန္တရ လေယူလေသိမ်း ကွဲပြားမှုတစ်ခုအဖြစ်လည်း ပညာရှင်များက ယူဆကြသည်။&lt;ref&gt;Bradley, David. (1997). ''Tibeto-Burman languages and classification''. Pacific Linguistics.&lt;/ref&gt;

&quot;ဓနု&quot; ဟူသော အမည်သည် ပါဠိဘာသာစကား &quot;धनु&quot;(လေး) မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု အယူအဆရှိပြီး၊ ရှေးမြန်မာမင်းများ လက်ထက်က ရှမ်းပြည်နယ်သို့ နယ်မြေစိုးမိုးရေးအတွက် ရောက်ရှိလာသော လေးသည်တော် တပ်သားများ၏ အနွယ်အတော်များ ဖြစ်သည် ဟုယူဆကြသည်။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၅)၊ စာမျက်နှာ (၃၃၈)။&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Scott, J. G., &amp; Hardiman, J. P. (1900). ''Gazetteer of Upper Burma and the Shan States''. Government Printing.&lt;/ref&gt;

ဓနုလူမျိုးများသည် ရှေးယခင်ကတည်းက စိုက်ပျိုးရေး လုပ်ငန်းကို စနစ်တကျ လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြပြီး အထူးသဖြင့် ကုန်းမြင့်စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ဥယျာဉ်ခြံမြေ လုပ်ငန်းများတွင် ထင်ရှားသည်။&lt;ref&gt;Enriquez, C. M. (1923). ''The Races of Burma''. Oxford University Press.&lt;/ref&gt; ယနေ့ခေတ်တွင် [[ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] အတွင်းရှိ ပင်းတယနှင့် ရွာငံမြို့နယ်များတွင် အခြေပြနေထိုင်လျက်ရှိသည်။


== ယဉ်ကျေးမှု ==
ဓနုလူမျိုးသည် ဓနုစာပေတီထွင်ရေးထား သော်လည်း ယနေ့ထိ ကျယ်ပြန့်စွာ မလုပ်ဆောင်နိုင်သေးပေ။
ဓနုလူမျိုးများကို ယင်းတို့ပြောဆိုသော စကားအလိုက်၊ ရှမ်းစကားကို ပြောသူများအား ရှမ်းဓနုဟူ၍လည်းကောင်း၊ မြန်မာစကားကို ပြောသူ 
များအား မြန်မာဓနုဟူ၍လည်းကောင်း ခွဲခြားခေါ်ဝေါ်၏။ ယင်းတို့ပြောသော မြန်မာစကားမှာမူ အသံဝဲ၏။ အဝတ်အစား ဝတ်ရာတွင်လည်း ရှမ်းတို့နှင့် နီးစပ်သူများက ရှမ်းအဝတ်အစားကို ဝတ်ဆင်၍၊ မြန်မာတို့နှင့် နီးစပ်သူများမှာ မြန်မာကဲ့သို့ပင် ဝတ်ဆင်သည်။ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု၊ အတီးအမှုတ်ဂီတ၊ ပွဲလမ်းသဘင်တို့ဖက်တွင် ရှမ်းဖက်နွယ်သည်။ 

များသောအားဖြင့် ရှမ်းတို့ကဲ့သို့ ခေါင်းတွင် အဝတ်ပတ်လေ့ရှိ၏။ ဗုဒ္ဓအယူဘာသာကိုရာနှုန်းပြည့်  

ကိုးကွယ်ကြသည်။ ဓနုလူမျိုးတို့၏ ဇာစ်မြစ်မှာ ဝိဝါဒ ကွဲပြားလျက်ရှိ၏။ မစ္စတာ အက်(ဖ)၊ အိပ်ချ၊ ဂျိုင်းဆိုသူက ဓနုတို့သည် ဟံသာဝတီတောင်ဘက်မှ လာရောက်နေထိုင်ကြသော မြန်မာအုပ်စု တစ်စုမှ ပေါက်ဖွားလာကြသူများဟု ယူဆ၏။ မစ္စတာ စီ၊ အီး၊ ဗရောင်းကမူ ဓနုတို့သည် ကရင်တောင်သူလူမျိုးများမှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ယူဆလေသည်။ အချို့နေရာများ၌ ရှမ်းမျိုး ၃ဝ တွင် ဓနုလူမျိုးသည်လည်း အပါအဝင်ဖြစ်၏ဟု ဆိုကြ၏။ သို့သော် ဓနုလူများစုသည် ရှမ်းစကားကို မပြောကြသဖြင့် ယင်းယူဆချက်မှာ မမှန်နိုင်ဟု မစ္စတာ ဂျေ၊ ဂျီ စကော့ဆို၏။  

လူမျိုးအမည် 

ဓနုဟူ‌‌သည့်အသုံးအနှုန်းသည် ပုဂံခေတ်ပါဠိဝေါဟာရပင်ဖြစ်သည်။အဓိပ္ပာယ်မှာ '‌‌ လေး'ဖြစ်သည်။လေးနှင့်မြားကိုသွားလေရာကိုင်ဆောင်တတ်သဖြင့်ဓနုလူမျိုးဟုသမုတ်ပေးခဲ့ကြောင်းသိရသည်။တနည်းအားဖြင့်ဝါးကိုင်းလောက်လေး၊ဝါးကိုင်းလေးမြားကိုကျွမ်းကျင်စွာကိုင်တွယ်အသုံးပြုတတ်သူလူမျိုးပင်ဖြစ်သည်။ဒနု၊ဓနု၊ထနု၊တနုဟူ၍အမျိုးမျိုးရေးသားလာခဲ့ရာမှယန့ဓနု(Danu)ဟု တပြေးညီရေးသားလာခဲ့သည်။ဓနု၏အဓိပ္ပာယ်အမှန်ဖွင့်ဆိုချက်မှာ(Dhanu)ဖြစ်သော်လည်း ‌ေတ်အဆက်ဆက်(Danu)ဟုသုံးစွဲခဲ့သဖြင့်အစဉ်အဆက်ကိုလိုက်ရခြင်းဖြစ်ပါလိမ့်မည်။&lt;ref group=&quot;ဓနုကြေးမုံ&quot;&gt;လူမျိုးအမည်&lt;/ref&gt; 
* ဆက်စပ် လေ့လာရန် = [[ဓနုအမျိုးသားကောင်စီ]] [http://www.danu.co.nr]

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;၂.ဓနုကြေးမုံ၊(မင်းလွင်ဦး၊အောင်ပန်း){{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}}

[[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]]</text>
      <sha1>gx3u4j51ydsvt7va5iu31iyzs9t9zo0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သီရိပျံချီဘွဲ့</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19424</id>
    <revision>
      <id>1027806</id>
      <parentid>1026490</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T04:12:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Peter Moe</username>
        <id>44957</id>
      </contributor>
      <comment>ဦးချိန်ဟို (သစ်တောမင်းကြီးချုပ်)</comment>
      <origin>1027806</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49867" sha1="8xamo2hdl4m6x9ua1vntuskvescxq2d" xml:space="preserve">{{Infobox order
| name            = သီရိပျံချီဘွဲ့
| title           = ''စွမ်းဆောင်ရည်ဆိုင်ရာဘွဲ့''
| image           = 
| caption         = သီရိပျံချီဘွဲ့ ဖဲကြိုးနမူနာ
| image2          = Thiri_Pyanchi.jpg
| caption2        = သီရိပျံချီဘွဲ့တံဆိပ်
| awarded_by      = 
| type            = စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့
| established     = ၂ စက်တင်ဘာ ၁၉၄၈
| country         = {{flag|Myanmar}}
| ribbon          = [[ဖိုင်:Thiri Pyanche ribbon bar.svg|200px]]
| motto           =
| eligibility     =
| criteria        =
| status          =
| founder         =
| head_title      =
| head            =
| classes         = &lt;!-- (Default:classes, or use: grades); Use {{plainlist}} or {{unbulleted list}} --&gt;
| first_induction =
| last_induction  =
| total           =
| related         = 
}}

'''သီရိပျံချီဘွဲ့'''သည် စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ကောင်းရာကောင်းကျိုးကို ဖြစ်ထွန်းအောင် ထူးကဲကောင်းမွန်စွာ ဆောင်ရွက်သောသူများအား သီရိပျံချီဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းနိုင်သည်။ 

== နောက်ခံ ==
ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်သည် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် လွတ်လပ်သောနိုင်ငံအဖြစ်သို့ရောက်ရှိကာ ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံကို တည်ထောင်သည့်အချိန်မှစ၍ နိုင်ငံတော်အစိုးရက ဂုဏ်ထူး၊ ဘွဲ့ထူးများ ပေးအပ်ခြင်း နည်းစနစ်သစ် တီထွင်၍ [[မြန်မာ​နိုင်ငံတော်သမ္မတ​၏ တာဝန်​နှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]]က နှစ်စဉ် [[လွတ်လပ်ရေးနေ့ (မြန်မာနိုင်ငံ)|လွတ်လပ်ရေးနေ့]] အထိမ်းအမှတ်အဖြစ်ဖြင့် ချီးမြှင့်လေ့ရှိသည်။ 

ဂုဏ်ထူးဘွဲ့ထူးများကို [[သင်္ဂဟ၊ ဘွဲ့၊ တံဆိပ်၊|သင်္ဂဟ၊ ဘွဲ့၊ တံဆိပ်]]၊ ဟူ၍ ၃ မျိုးခွဲခြားရာ၌ သင်္ဂဟပြီးလျှင် ဘွဲ့၊ ဘွဲ့၏အောက် တံဆိပ်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ဘွဲ့များတွင် [[သီရိပျံချီ]]၊ [[ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့|ဝဏ္ဏကျော်ထင်]]၊ [[အလင်္ကာကျော်စွာ]]၊ သိပ္ပံကျော်စွာ၊ ဇေယျကျော်ထင်ဟူ၍ ၅ မျိုးရှိသည် -

* '''[[သီရိပျံချီဘွဲ့]]'''ကို ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ ကောင်းရာကောင်းကျိုးကို ဖြစ်ထွန်းအောင် ထူးကဲကောင်းမွန်စွာ ဆောင်ရွက်သူများအား ချီးမြှင့်သည်။
* '''[[ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့]]'''ကို အများပြည်သူတို့၏ ကောင်းရာကောင်းကြောင်းကို ဖြစ်ထွန်းအောင် ထူးကဲကောင်းမွန်စွာ ဆောင်ရွက်ခြင်းအတွက် ချီးမြှင့်သည်။
* '''[[အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့]]'''ကို စာပေ ပရိယတ္တိ၊ သုခုမပညာ၊ ကခြင်း၊ သီခြင်း၊ ဂီတပညာအရပ်ရပ်တို့တွင် ထူးခြားကောင်းမွန်စွာ တတ်မြောက်သူများအား ချီးမြှင့်သည်။
* '''[[သိပ္ပကျော်စွာဘွဲ့]]'''ကို သိပ္ပံပညာ၊ ကုန်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးနှင့် စက်မှုလက်မှုပညာရပ်များတွင် ထူးကဲကောင်းမွန်စွာ ဆောင်ရွက်သည့်အတွက် ချီးမြှင့်သည်။
* '''[[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့]]'''ကိုမူ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အမှုထမ်းကောင်းခြင်းအတွက် ချီးမြှင့်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite Myanmar Encyclopedia|volume=၈|title=ဘွဲ့၊ တံဆိပ်၊ သင်္ဂဟ|pages=၃၉၅ - ၄၀၁}}&lt;/ref&gt;

== ပုဂ္ဂိုလ်အမည်နှင့်တွဲသုံးခြင်း ==
ရာထူးနှင့်အမည်ကို တွဲခေါ်ရသော ပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်ပါက ဘွဲ့အမည်ကို ရာထူးနှင့်အမည် ကြားတွင် ဖော်ပြ၍ခေါ်ဝေါ်အသုံးပြုရမည်။ ရာထူးနှင့်အမည်တွဲ၍ မခေါ်ရသောပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်ပါက ဘွဲ့အမည်ကို ဦး၊ ကို၊ ဒေါ်၊ မ ရှေ့တွင်ဖော်ပြ၍ ခေါ်ဝေါ်အသုံးပြုရမည်။ ဥပမာ- ဗိုလ်ကြီးသူရအောင်သိုက်၊ သူရဦးစိန်လှ၊ သီရိပျံချီ ဦးတင်သိန်း၊ ဝဏ္ဏကျော်ထင် ဒေါ်နုရင်၊ အလင်္ကာကျော်စွာ မမြလေး။

စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာဘွဲ့များအနက် အမျိုးအစားမတူသောဘွဲ့ကို ထပ်မံရရှိပါက အဆင့်မြင့် စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာဘွဲ့ကို အမည်၏ရှေ့တွင်ထား၍ ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲရသည်။ ဥပမာ- အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့ ရသူ ဦးအုန်းမြင့်သည် သီရိပျံချီဘွဲ့ ထပ်မံရရှိပါက အလင်္ကာကျော်စွာ သီရိပျံချီ ဦးအုန်းမြင့်ဟု ခေါ်ဝေါ်ရသည်။

== ပုံပန်းသဏ္ဌာန် ==
လက်ယာရစ်ရွှေ[[ခရုသင်း (တူရိယာ)|ခရုသင်း]]ကို သပြေခက်နှစ်ခက် ဝန်းရံထားသောအမှန်တံဆိပ်ပုံဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတာဝန်ကိုထူးချွန်ပြောင်မြောက်စွာထမ်းဆောင်ခဲ့သော နယ်ဘက်ဆိုင်ရာ အစိုးရအမှု့ထမ်း၊ ယောက်ျား၊ မိန်းမ၊ အရပ်သားများကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။

== သီရိပျံချီဘွဲ့ ချီးမြှင့်ခံရသူများ ==
သီရိပျံချီဘွဲ့ရရှိခဲ့သော မြန်မာနိုင်ငံသားများ-

*မီးယပ်သားဖွားပါမောက္ခ ဒေါက်တာ ဒေါ်ရင်မေ (ဒပ်ဖရင်ဆေးရုံ) (၁၉၄၉)
*ဆေးပညာပါမောက္ခ ဒေါက်တာ ဦးမင်းစိန် (၁၉၄၉)
*ဦးသိန်း (သစ်တောရေးရာ မင်းကြီးချုပ်)
*ဦးချိန်ဟို (သစ်တောမင်းကြီးချုပ်)
*ဓာတုဗေဒ မင်းကြီး [[ချစ်သောင်း၊ ဦး|ဦးချစ်သောင်း]] (၁၉၅ဝ)
*ခန္တီး စော်ဘွားကြီးစဝ်မြစိန် (၁၉၅၂)
*[[သန့်၊ ဦး|ဦးသန့်]] [[ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်]](၁၉၅၃)
*[[ဦးသာမြတ်]] (၁၉၅၄) (ပျူစာပေ ပညာရှင်)
*ပါမောက္ခ ဒေါက်တာ [[ဘသန်း (ခွဲစိတ်ဆရာဝန်)|ဘသန်း]] (၁၉၅၄) ([[ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) ရန်ကုန်|ရန်ကုန်ဆေးကောလိပ်]])
*[[ဇေယျ၊ စာရေးဆရာ|ဆရာဇေယျ]] (၁၉၅၅)
*ကောလိယ ဦးစိန်းမောင် (နိုင်ငံတော်သာသနာရေးအရာရှိချုပ်၊ ​ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာတင်ပွဲအတွက် သာသနာကဏ္ဍမှ ဦးဆောင်ခဲ့သူ)
*ပင်လောင်းစော်ဘွား စောမိုးကျော် (ကယန်းလထာမျိုးနွယ်စု) (၁၉၅၉)
*ဝဏ္ဏကျော်ထင် [[စိုးရ၊ ဦး|ဦးစိုးရ]] (၁၉၅၉)
*ဆရာ [[ဇော်ဂျီ၊ စာရေးဆရာ|ဇော်ဂျီ]] (၁၉၆၁)
*ဝဏ္ဏကျော်ထင် [[နွယ်စိုး]] (၁၉၆၁)
*ပါမောက္ခ [[ဧမောင်၊ ဦး(ပါမောက္ခ)|ဦးဧမောင်]] (၁၉၆၂)
*ဆရာ [[မင်းသုဝဏ်]] (၁၉၆၂) (နိုင်ငံတော်သမ္မတ [[ထင်ကျော်|ဦးထင်​ကျော်]]၏ဖခင်)
*ဦးဘသောင်း (၁၉၆၂) (အတွင်းဝန်)
* [[စိန်ဝင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်၊ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း|ဦးစိန်ဝင်း]] (နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်(ပထမဆင့်))
* [[သန်းစိန်၊ ဦး၊ သီရိပျံချီ|ဦးသန်းစိန်]] (ပါလီမန်အတွင်းဝန်)
*အထူးခုံရုံး အဖွဲ့ဝင် ဦးစီဘူး (၁၈၉၈-၁၉၅၃) (၁၉ ဇူလိုင် နိုင်ငံတော် လုပ်ကြံမှုကို စစ်ဆေးစီရင်သော တရားရေးအဖွဲ့ဝင်)
*[[မြ၊ ဦး(ကျောက်စာ​ဝန်)|ဦးမြ]] (အငြိမ်းစားကျောက်စာဝန်၊ အထူးအရာရှိ၊ ရှေးဟောင်းသုတေသနဌာန)
*ဗိုလ်မှူးကြီး [[မှူးသမိန်|စောမြင့်]] (လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်) ခေါ်  စာရေးဆရာ မှူးသမိန် (၁၉၅၅)
*ဗိုလ်မှူးကြီး မောင်မောင် (လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်)
*စည်သူ ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်စိုး (လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်)
*ဒုတိယ ဗိုလ်မှူးကြီး မြင့်ဆွေ (သူရဲကောင်းမှတ်တမ်းဝင်၊ လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်(ပထမအဆင့်))
*ဗိုလ်မှူးကြီး [[သင်္ဂဟ၊ ဘွဲ့၊ တံဆိပ်၊|သီဟသူရ]] လှမော် (လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်(ပထမအဆင့်)) (BC-3570)
*[[ဘ​အေး၊ ဦး(ပြည်​ထောင်​စု ရွှေ​တံဆိပ်​ဆု​ရှင်)|ဦးဘအေး]] (ပြည်ထောင်စု ရွှေတံဆိပ်ဆုရှင်) 
*ဦးဘစိန်
*ဦးဘဉာဏ်
*ဗိုလ်မှူးကြီး ကြည်မောင် (လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်) (နောင်တွင် [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]] စတင်တည်ထောင်ခဲ့သူ)
*ဒုဗိုလ်မှူးကြီး ချစ်ခိုင် (နောင်တွင် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် အတွင်းရေးမှူး ၂)
*ဆရာကြီး ဃာဇီ မုဟမ္မဒ်ဟာရှင်မ်ဟာ
*[[မှူးသမိန်]]
*[[စန်းယု (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)]]
*[[အေးကို၊ ဦး (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦး​အေးကို (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)]]
*ဦးသိန်းဟန် ([[မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း ကော်မရှင်|မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း ကော်မရှ]]င်ဥက္ကဋ္ဌ)
*[[ထွန်းမြင့်၊ ဦး (လင်းခေး)|ဦးထွန်းမြင့် (လင်းခေး)]]
*စဝ်ခွန်အောင်
*စဝ်ရွှေမှုံ
*[[လွင်၊ ဦး|ဦးလွင်]] (ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်)(နောင် [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] တည်ထောင်သူ၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတဟောင်း [[ထင်ကျော်|ဦးထင်ကျော်]] ၏ယောက္ခမ)
*ဦးခင့်မောင်
*ဦးအေမြလေး 
*စောခင်စိုး
*ဒေါက်တာသာဉာဏ်(ရန်ကုန်ကလျာဏယုဝခရစ်ယာန်အသင်းဥက္ကဋ္ဌ) (အကယ်ဒမီ မြင့်မြင့်ခိုင်၏ခင်ပွန်း)
*ဦးထွန်းနေလင်း (နီပေါဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံ ဆိုင်ရာ မြန်မာနိုင်ငံ သံအမတ်ကြီး)
*[[ခင်အောင်မြင့် (နိုင်ငံရေးသမား)|ဦးခင်အောင်မြင့်]] ( [[အမျိုးသားလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ]] ) (၂၀၁၁)
*[[ဇော်ဇော်၊ ဦး|ဦးဇော်ဇော်]] ([[မြန်မာနိုင်ငံဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်]]  ဥက္ကဋ္ဌ)
*[[တေဇ၊ ဦး|ဦးတေဇ]]
*ဦးသိန်းဆွေ ([[အလုပ်သမား၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်​ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|အလုပ်သမား၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး]])
*[[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)]]&lt;ref&gt;http://www.moi.gov.mm/npe/?q=news/7/04/2016/id-40179&lt;/ref&gt;
*ဦးဝင်းမြ  - သံအမတ်ကြီး (အငြိမ်းစား) ([[မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်]] ဥက္ကဋ္ဌ) (၂၀၁၆)&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://www.moi.gov.mm/ppd/sites/default/files/pyantan%20%2869-18%29.pdf{{Dead link|date=August 2021 }}&lt;/ref&gt;
*[[ကျော်ကျော်မောင်|ဦးကျော်ကျော်မောင်]] ([[မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်]] ဥက္ကဋ္ဌ) (၂၀၁၆)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
*စဝ်အောင်မြတ် (ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်) (၂၀၁၆)
*ဦးလှမောင်တင် ([[ရခိုင်ပြည်နယ်]] ဝန်ကြီးချုပ်) (၂၀၁၆)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
*ဒေါက်တာ[[မြတ်မြတ်အုန်းခင်၊ ဒေါ်|ဒေါ်မြတ်မြတ်အုန်းခင်]] ([[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန|လူမှုဝန်ထမ်းကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီး]]) (၂၀၁၆)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;  
*ဗိုလ်ချုပ်ကျော်သန်း (Democratic Kayin Buddhist Army စစ်ဦးစီးချုပ်)
*ဗိုလ်မှူးချုပ်ဇော်မင်း  (ကရင်ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်) 
*ကရင်ပြည်နယ် တောင်ကလေးဆရာတော် ဒေါက်တာဘဒ္ဒန္တ [[တောင်ကလေးဆရာတော်|အရှင်ပညာသာမိ]] (တောမှီရဟန်း) (၂၀၂၂)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://mrtv.gov.mm/mm/news-173138 |access-date=11 January 2023 |archive-date=11 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230111055914/https://mrtv.gov.mm/mm/news-173138 }}&lt;/ref&gt;
*ကရင်ပြည်နယ်ဩဝါဒါစရိယ ဘဒ္ဒန္တကဝိဓဇ (ဇွဲကပင်တောင်ရေဆူဆရာတော်) (၂၀၂၂)
*မန္တလေးမြို့၊ မစိုးရိမ်တိုက်သစ်၊ ဓမ္မသဟာယကျောင်းဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တဝိစိတ္တာဘိဝံသ (ဝီရသူ-မစိုးရိမ်)  (၂၀၂၂)
*ဘဒ္ဒန္တသီရိန္ဒာဘိဝံသ (တိပိဋကဓရ ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိက၊ တိပိဋကကောဝိဒ၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ) ယောဆရာတော်) (၂၀၂၃)
*ဒေါက်တာဘဒ္ဒန္တ[[နောဓိဉာဏ]] (အဂ္ဂမဟာဂန္ထဝါစကပဏ္ဍိတ) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်ဆရာတော်၊ [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြု တက္ကသိုလ်|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြုတက္ကသိုလ်]]) (၂၀၂၃)
{{Incomplete list|date=August 2025}}

=== ၂၀၂၂ ခုနှစ် ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ချီးမြှင့်သည့်နှစ်
!အမည်
!ရာထူး
!အဖွဲ့အစည်း
!ချီးမြှင့်သူ
!
|-
| rowspan=&quot;45&quot; |၂၀၂၂ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.myawady.net.mm/node/32969|title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း ၊အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၁ / ၂၀၂၂ ၊ စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ သီရိပျံချီဘွဲ့|accessdate=8 August 2025|publisher=မြဝတီသတင်း}}&lt;/ref&gt;
နိုဝင်ဘာ&lt;!-- အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၁ / ၂၀၂၂ --&gt;
|ဦး[[တီခွန်မြတ်]]
|ဥက္ကဋ္ဌ
|ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်
| rowspan=&quot;45&quot; |မင်းအောင်လှိုင်
|
|-
|ဦး[[ကိုကိုလှိုင်]]
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဝန်ကြီးဌာန
|
|-
|ဦး[[ကိုကို (ဝန်ကြီး)|ကိုကို]]
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
| သာသနာရေးနှင့်ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန
|
|-
|ဦးတင်ထွဋ်
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး (ငြိမ်း)
|စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့်ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန
|
|-
| ဦးလှမိုး     
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|သမဝါယမနှင့်ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီးဌာန
|
|-
|ဦးသောင်းဟန်
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|  လျှပ်စစ်စွမ်းအားဝန်ကြီးဌာန
|
|-
|ဦး[[မျိုးမြင့်ဦး]]
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန
|
|-
|ဒေါက်တာ[[ချာလီသန်း]]
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|  စက်မှုဝန်ကြီးဌာန
|
|-
|ဒေါက်တာ[[ပွင့်ဆန်း]]
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန
|
|-
|ဦး[[မင်းသိန်းဇံ]]  
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|အားကစားနှင့်လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန
|
|-
|ဒေါက်တာ[[သက်သက်ခိုင်]]
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|လူမှုဝန်ထမ်း၊ကယ်ဆယ်ရေးနှင့်ပြန်လည်နေရာချထားရေးဝန်ကြီးဌာန
|
|-
|ဦး[[စောထွန်းအောင်မြင့်]]  
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန
|
|-
|ဦး[[တင်ဦး (သံအမတ်ကြီး)|တင်ဦး]]
|ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်
|ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်ရုံး
|
|-
|ဒေါက်တာမောင်မောင်နိုင်
|ဥက္ကဋ္ဌ
|ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့
|
|-
| ဦး[[တင်ဦးလွင်]]   
|ဥက္ကဋ္ဌ
|နေပြည်တော်ကောင်စီ
|
|-
|ဦး[[ခက်ထိန်နန်]]   
|ဝန်ကြီးချုပ်
|ကချင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့
|
|-
|ဦး[[ဇော်မျိုးတင်]]
|ဝန်ကြီးချုပ်
|ကယားပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့
|
|-
|ဦး[[စောမြင့်ဦး|စောမြင့်ဦး]]
|ဝန်ကြီးချုပ်
| ကရင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့
|
|-
|ဒေါက်တာ [[ဝုန်ဆွန်းထန်]]
|ဝန်ကြီးချုပ်
|ချင်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့
|
|-
|ဦး[[မျိုးဆွေဝင်း]]
|ဝန်ကြီးချုပ်
|ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့
|
|-
|ဦးတင့်လွင်
|ဝန်ကြီးချုပ်
|မကွေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့
|
|-
|ဦး[[မောင်ကို (ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ)|မောင်ကို]]
|ဝန်ကြီးချုပ်
| မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့
|
|-
|ဦးဇော်လင်းထွန်း
|ဝန်ကြီးချုပ်
|မွန်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့
|
|-
|ဒေါက်တာအောင်ကျော်မင်း
|ဝန်ကြီးချုပ်
|ရခိုင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့
|
|-
|ဒေါက်တာကျော်ထွန်း
|ဝန်ကြီးချုပ်
|ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့
|
|-
|ဒေါ်[[သန်းသန်းဆွေ]] 
|ဥက္ကဋ္ဌ
|မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်
|
|-
|ဦး[[သန်းဆွေ (ဝန်ကြီး)|သန်းဆွေ]]
|ဥက္ကဋ္ဌ
| အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်
|
|-
|ဦးလှမြင့်  
|ဥက္ကဋ္ဌ
|  မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားလူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်
|
|-
|ဦးခင်မောင်လေး(ဖိုးသောကြာ-ခေတ်+မိုး)
|သတင်းစာဆရာ
|
|
|-
|စတီဗင်ဦးသန်းမြင့်ဦး 
|ဥက္ကဋ္ဌ
|မြန်မာနိုင်ငံခရစ်ယာန်အသင်းတော်များကောင်စီ
|
|-
| သိက္ခာတော်ရ ဒေါက်တာစောဆမ်ဆန်
|ဥက္ကဋ္ဌ
|မြန်မာနိုင်ငံနှစ်ခြင်းခရစ်ယာန်အသင်းချုပ်
|
|-
|ကာဒီနယ်[[ချားလ်စ်မောင်ဘို|ချားစ်ဘို]]
|ဥက္ကဋ္ဌ
| ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် ကက်သလစ်ဆရာတော်ကြီးများ အဖွဲ့ချုပ်
|
|-
|ဒေါက်တာသာဉာဏ်   
|ဥက္ကဋ္ဌ
|ရန်ကုန်ကလျာဏယုဝ ခရစ်ယာန်အသင်း
|
|-
|ဦးမြတ်ဆန်း  
| ဂိုဏ်းချုပ်ဆရာတော်ကြီး 
|ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော် မက်သဒစ်အသင်းတော် (အောက်မြန်မာပြည်)
|
|-
|Rev.Dr ဦးအေးမင်း 
|ဥက္ကဋ္ဌ
|မြန်မာနိုင်ငံ ဧဝံဂေလိခရစ်ယာန်မဟာမိတ်အဖွဲ့ချုပ်
|
|-
|အလ်ဟာဂျ်မော်လာနာ(ခ)ဦးစိုးသန်း 
|ဥက္ကဋ္ဌ
|အိုလမာအစ္စလာမ်သာသနာ့ဟာဖိဇ်မုဟမ္မဒ်ဆွာလေဟ်ပညာရှင်များအဖွဲ့ချုပ်
|
|-
|ဟာဂျီဦးညွန့်မောင်ရှိန်         
|ဥက္ကဋ္ဌ
|အစ္စလာမ်သာသနာရေးရာကောင်စီဌာနချုပ်
|
|-
|အလ်ဟာဂျ်မော်လနာ မုဖ်သီစအီဒွလ(ခ)ဦးစိန်လှ
|ဥက္ကဋ္ဌ
|မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာမော်လဝီအဖွဲ့ချုပ်
|
|-
|ဟာဂျီဦးမြင့်ထွန်း   
|ဥက္ကဋ္ဌ
| မြန်မာမွတ်စလင်လူငယ်များ(ဘာသာရေး)အဖွဲ့ (မ.မ.လ)
|
|-
|ဟာဂျီဦးလှဝင်း  
|ဥက္ကဋ္ဌ
|မြန်မာမွတ်စလင်အမျိုးသားရေးရာ   အဖွဲ့ချုပ်(မ.အ.ဖ)
|
|-
|ဦးနန္ဒ
|ဥက္ကဋ္ဌ
|မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာဟိန္ဒူဘာသာရေးအဖွဲ့ချုပ်
|
|-
|ဦးမောင်မောင်
|ဥက္ကဋ္ဌ
| သနန္တနဓမ္မပါလက(ဟိန္ဒူ)အဖွဲ့ချုပ်
|
|-
|သီရိ ၁၀၀၈ ဆွာမိ   
| ဦးစီးနာယက ဆရာတော်
| သီရိသျှီဝဘုရားကျောင်း   ဝိဝေကာနန္ဒ ဂိရိကြီး မဟာရာဂျ်
|
|-
|ဦးမောင်မြင့် (ခ) သျှီဝ သျှီဝါ ချာရီယာရစရီဂုရု့ U.V.P ပရမစီဝန်
|ဥက္ကဋ္ဌ
|ဟိန္ဒူဘုန်းတော်ကြီးများဗဟိုအဖွဲ့ချုပ်          
|
|-
|ဦးဇော်ဇော်နိုင်(ခ) Shri M G Thangaraja
|ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ  
|ဘာသာပေါင်းစုံချစ်ကြည်ညီညွတ်ရေးအဖွဲ့
|
|-
|
|
|
|
|
|
|-
| rowspan=&quot;29&quot; |၂၀၂၂&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.myawady.net.mm/node/33034|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၅ / ၂၀၂၂ ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော် ၁၂ ရက်  ( ၂၀၂၂ ခုနှစ် ၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၉ ရက် )|accessdate=2025 August 3|publisher=Myawaddy Webportal}}&lt;/ref&gt;နိုဝင်ဘာ&lt;!-- အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၅ / ၂၀၂၂ --&gt;
|Colonel General Alexander Vasilyevich Fomin
|
|Deputy Minister for Defense, Russian Federation
| rowspan=&quot;29&quot; |မင်းအောင်လှိုင်
|
|-
|Mr. Hideo Watanabe
|Chairman
|Japan-Myanmar Association
|
|-
|ဦးကဝိဓဇ
|
|ဇွဲကပင်ကျောင်းတိုက်ဆရာတော်၊ တော်ပုံကျေးရွာ၊ ကရင်ပြည်နယ်
|
|-
|ဦးသာထူးကျော်
|ဥက္ကဋ္ဌ (DKBA)
|တိုးတက်သောဗုဒ္ဓဘာသာကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး
|
|-
|ဦးကျော်သန်း
|စစ်ဦးစီးချုပ်
|တိုးတက်သောဗုဒ္ဓဘာသာကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး
|
|-
|ဗိုလ်မှူးကြီး စောထွန်းလှိုင်
|ဥက္ကဋ္ဌ (DKBA)
|တိုးတက်သောဗုဒ္ဓဘာသာကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး
နယ်ခြားစောင့်တပ်များဗဟိုအကြံပေးနှင့်ကွပ်ကဲရေးအဖွဲ့
|
|-
|စောဖားနွီး
|ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ (DKBA)
|တိုးတက်သောဗုဒ္ဓဘာသာကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး
နယ်ခြားစောင့်တပ်များဗဟိုအကြံပေးနှင့်ကွပ်ကဲရေးအဖွဲ့
|
|-
|စောပြားပြား
|
|တိုးတက်သောဗုဒ္ဓဘာသာကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး
နယ်ခြားစောင့်တပ်များဗဟိုအကြံပေးနှင့်ကွပ်ကဲရေးအဖွဲ့
|
|-
|စောမောင်ကြည်
|
|တိုးတက်သောဗုဒ္ဓဘာသာကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး
နယ်ခြားစောင့်တပ်များဗဟိုအကြံပေးနှင့်ကွပ်ကဲရေးအဖွဲ့
|
|-
|ဗိုလ်မှူးကြီး စောချစ်သူ
|အတွင်းရေးမှူး (DKBA)
|တိုးတက်သောဗုဒ္ဓဘာသာကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး
နယ်ခြားစောင့်တပ်များဗဟိုအကြံပေးနှင့်ကွပ်ကဲရေးအဖွဲ့
|
|-
|ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်ထူး
|
|တိုးတက်သောဗုဒ္ဓဘာသာကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး
နယ်ခြားစောင့်တပ်များဗဟိုအကြံပေးနှင့်ကွပ်ကဲရေးအဖွဲ့
|
|-
|ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး စောဒေါဒေါ
|
|နယ်ခြားစောင့်တပ်များဗဟိုအကြံပေးနှင့်ကွပ်ကဲရေးအဖွဲ့
ဟောင်သရောအထူးဒေသ
|
|-
|ဒေါက်တာ တင်မိုသီ
|
|ငြိမ်းချမ်းရေးအကျိုးတော်ဆောင်
|
|-
|ဦးယွတ်ဇော်ခေါင်
|အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်
|Peace Talk Creation Group
|
|-
|ဦးလမိုင်ခွန်ဂျာ
|အဖွဲ့ဝင်
|ငြိမ်းချမ်းရေးအကျိုးတော်ဆောင်
Peace Talk Creation Group
|
|-
|ဦးစခုန်တိန့်ယိန်း
|ဥက္ကဋ္ဌ
|ငြိမ်းချမ်းရေးအကျိုးတော်ဆောင်
New Democratic Army - Kachin
|
|-
|ဒေါက်တာ ဆာဘွဲ့ဂျွမ်
|နာယက
|ငြိမ်းချမ်းရေးအကျိုးတော်ဆောင် (ငြိမ်းဖောင်ဒေးရှင်း)
|
|-
|သိက္ခာတော်ရဆရာတော် ဆိုတေးရိုဖမော
|
|ငြိမ်းချမ်းရေးအကျိုးတော်ဆောင်
လွိုင်ကော်ကက်သလစ်သာသနာဂိုဏ်းအုပ်(ငြိမ်း)
|
|-
|ဦးဝိစိတ္တာဘိဝံသ(ခ) ဦး[[ဝီရသူ (မစိုးရိမ်)|ဝီရသူ]]
|နာယကဆရာတော်
|မစိုးရိမ်တိုက်သစ်၊ ဓမ္မသဟာယကျောင်းတိုက်၊ မဟာအောင်မြေမြို့နယ်၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး
|
|-
|ဦးပညာသာမိ
|နာယကချုပ်
|တောင်ကလေးပရိယတ္တိစာသင်တိုက်၊ ဘားအံမြို့၊ ကရင်ပြည်နယ်
|
|-
|ဦး[[စိုင်းအိုက်ပေါင်း]]
|ဥက္ကဋ္ဌ
|[[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီ|ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]]
|
|-
|ဒေါက်တာအေးမောင်
|ဥက္ကဋ္ဌ
|ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီ
|
|-
|ဦးခွန်ထွန်းလူ(ခ) ဒီကီ
|ဥက္ကဋ္ဌ
|&quot;ဝ&quot; အမျိုးသားပါတီ
|
|-
|ဦး[[စံကျော်လှ]]
|ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်
|ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ
|
|-
|ဦးရွှေမင်း(ခ) ဆီဖာလာလူး
|ဥက္ကဋ္ဌ
|[[လီဆူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ|လီဆူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ (ဒူးလေးပါတီ)]]
|
|-
|ဦးသုဝေ
|ဥက္ကဋ္ဌ
|ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ(မြန်မာ)
|
|-
|&lt;s&gt;ဦး[[သိမ်းဝေ]]&lt;/s&gt;
|&lt;s&gt;ဥက္ကဋ္ဌ&lt;/s&gt;
|&lt;s&gt;ရိုးမဘဏ်(YOMA Bank)&lt;/s&gt;
|ပြန်လည်ရုပ်သိမ်း။
|-
|ဦး[[ဇော်ဝင်းရှိန် (စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်)|ဇော်ဝင်းရှိန်]]
|ဥက္ကဋ္ဌ
|ဧရာဝတီတောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်(A Bank)
|
|-
|ဦးဇော်မင်းဝင်း
|ဥက္ကဋ္ဌ
|ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံကုန်သည်များနှင့် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းရှင်များအသင်းချုပ် (UMFCCI)
|
|}

=== ၂၀၂၅ ခုနှစ် ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ချီးမြှင့်သည့်နှစ်
!အမည်
!ရာထူး
!အဖွဲ့အစည်း
!ချီးမြှင့်သူ
|-
|၂၀၂၅ ဧပြီ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/69027|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၀ / ၂၀၂၅|publisher=Ministry of Information|accessdate=17 August 2025}}&lt;/ref&gt;
|ဦးဉာဏ်ထွန်း
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|လျှပ်စစ်စွမ်းအားဝန်ကြီးဌာန
| rowspan=&quot;3&quot; |မင်းအောင်လှိုင်
|-
|
|ဦး[[ထွန်းအုံ]]
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန
|-
|
|ဒေါက်တာ[[စိုးဝင်း (ဒေါက်တာ)|စိုးဝင်း]]
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|လူမှုဝန်ထမ်း၊ ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေးဝန်ကြီးဌာန
|-
|
|ဒေါက်တာ[[ခင်နိုင်ဦး]]
|ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်
|ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်ရုံး
|
|-
|
|ဦး[[အောင်သော်]]
|ဥက္ကဋ္ဌ
|ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့
|
|-
|
|ဦး[[မျိုးအောင်]]
|ဝန်ကြီးချုပ်
|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့
|
|-
|
|ဦး[[အောင်ကြည်သိန်း]]
|ဝန်ကြီးချုပ်
|မွန်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့
|
|-
|
|ဦး[[ထိန်လင်း (ဗိုလ်မှူးကြီး)|ထိန်လင်း]]
|ဝန်ကြီးချုပ်
|ရခိုင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့
|
|-
|
|ဦး[[စစ်အေး (ရဲမှူးကြီး)|စစ်အေး]]
|ဥက္ကဋ္ဌ
|အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်
|
|}

=== ၂၀၂၆ ခုနှစ် ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ချီးမြှင့်သည့်နှစ်
!အမည်
!ရာထူး
!အဖွဲ့အစည်း
!ချီးမြှင့်သူ
|-

|'''၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း |url=https://www.moi.gov.mm/announcements/78728 |url-status=live |website=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန}}&lt;/ref&gt;'''

|ဘဒ္ဒန္တပညာဇောတ
|မဟာမြိုင်နှင့်သဲဖြူဆရာတော်
|သဲဖြူတောရဓမ္မရိပ်သာကျောင်းတိုက်၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး။
| rowspan=&quot;4&quot; |မင်းအောင်လှိုင်
|-
|
|ဘဒ္ဒန္တကောဝိဒ 
|အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ
|သီလဓမ္မကုန်းသာတောရကျောင်းတိုက်၊ ရှမ်းပြည်နယ်။
|-
|
|ဒေါ်ဓမ္မထေရ်ရီ(ဖွားရှင်)
|ပဓာနနာယကဆရာကြီး
|အောင်သီရိကျောင်းတိုက်၊ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး။
|-
|
|ဒေါက်တာ [[ချောချောစိန်]]
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန
|-
| colspan=&quot;4&quot; |'''အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာ ၄၃/၂၀၂၆'''
|
|-
|'''၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80484 |access-date=2026-03-02 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;'''
|ဦး[[အောင်ကျော်ဟိုး]]
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန
| rowspan=&quot;20&quot; |မင်းအောင်လှိုင်
|-
|
|ဦး[[ချစ်ဆွေ (သံအမတ်ကြီး)|ချစ်ဆွေ]]
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန
|-
|
|ဦးအောင်မိုးမြင့်
|အဖွဲ့ဝင်
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|-
|
|ဦးအောင်လွင်ဦး
|အဖွဲ့ဝင်
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|-
|
|ဦးအောင်စောဝင်း
|အဖွဲ့ဝင်
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|-
|
|ဦးမြင့်ဦး
|အဖွဲ့ဝင်
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|-
|
|ဦးခင်မောင်ဦး
|အဖွဲ့ဝင်
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|-
|
|ဦးမြင့်သိန်း
|အဖွဲ့ဝင်
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|-
|
|ဦးကိုကိုလွင်
|အဖွဲ့ဝင်
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|-
|
|ဦးသန်းအောင်ကျော်
|အဖွဲ့ဝင်
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|-
|
|ဦးခင်ဇော်
|အဖွဲ့ဝင်
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|-
|
|ဦးမျိုးလှိုင်
|အဖွဲ့ဝင်
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|-
|
|ဦးသန်းထွတ်သိန်း
|အဖွဲ့ဝင်
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|-
|
|ဦးတင်ဆွေဝင်း
|အဖွဲ့ဝင်
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|-
|
|ဦးအောင်မြင့်လွင်
|အဖွဲ့ဝင်
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|-
|
|ဦးခင်မောင်ကြီး
|အဖွဲ့ဝင်
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|-
|
|ဦးမျိုးအောင်
|အဖွဲ့ဝင်
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|-
|
|ဦးကြည်သိန်း
|အဖွဲ့ဝင်
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|-
|
|ဒေါ်ခင်သင်းဝေ
|အဖွဲ့ဝင်
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|-
|
|ဦးခင်မောင်ကျော်
|အဖွဲ့ဝင်
|မြန်မာနိုင်ငံအင်ဂျီနီယာကောင်စီ
|-
| colspan=&quot;4&quot; |'''အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာ ၄၄/၂၀၂၆'''
|
|-
|၂၀၂၆ မတ် ၂&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80511|access-date=2026-04-19|website=www.moi.gov.mm|language=en}}&lt;/ref&gt;
|ဒေါက်တာ ဝါဝါမောင်
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန
|
|-
|
|ဦးစိန်ဦး
|ဝန်ကြီးချုပ်
|ကယားပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့
|
|-
|
|ဦး[[လွင်ဦး]]
|ဥက္ကဋ္ဌ
|အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်ရုံး
|
|-
|
|ဦး[[ပေါ်လွင်စိန်]]
|ဥက္ကဋ္ဌ
|မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားလူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်ရုံး
|
|-
| colspan=&quot;4&quot; |'''နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်ကြော်ငြာစာ ၃/၂၀၂၆'''
|
|-
|'''၂၀၂၆ ဧပြီလ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/81785|access-date=2026-04-17|website=www.moi.gov.mm|language=en}}&lt;/ref&gt;'''
|ဦးစိုးဦး
|အဖွဲ့ဝင် (ငြိမ်း)
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|မင်းအောင်လှိုင်
|}


== အခြားကြည့်ရန် ==
*[[ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့]]
*[[အောင်ဆန်းသူရိယဘွဲ့]]
*[[နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့]]
*[[အလင်္ကာကျော်စွာ]]
*[[အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ]]

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}

{{Orders, decorations, and medals of Myanmar}}

[[ကဏ္ဍ:စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ]]</text>
      <sha1>8xamo2hdl4m6x9ua1vntuskvescxq2d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027807</id>
      <parentid>1027806</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T04:14:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Peter Moe</username>
        <id>44957</id>
      </contributor>
      <comment>/* သီရိပျံချီဘွဲ့ ချီးမြှင့်ခံရသူများ */</comment>
      <origin>1027807</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49867" sha1="guip03wv94p0l2i5el1ym41ru5feqr6" xml:space="preserve">{{Infobox order
| name            = သီရိပျံချီဘွဲ့
| title           = ''စွမ်းဆောင်ရည်ဆိုင်ရာဘွဲ့''
| image           = 
| caption         = သီရိပျံချီဘွဲ့ ဖဲကြိုးနမူနာ
| image2          = Thiri_Pyanchi.jpg
| caption2        = သီရိပျံချီဘွဲ့တံဆိပ်
| awarded_by      = 
| type            = စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့
| established     = ၂ စက်တင်ဘာ ၁၉၄၈
| country         = {{flag|Myanmar}}
| ribbon          = [[ဖိုင်:Thiri Pyanche ribbon bar.svg|200px]]
| motto           =
| eligibility     =
| criteria        =
| status          =
| founder         =
| head_title      =
| head            =
| classes         = &lt;!-- (Default:classes, or use: grades); Use {{plainlist}} or {{unbulleted list}} --&gt;
| first_induction =
| last_induction  =
| total           =
| related         = 
}}

'''သီရိပျံချီဘွဲ့'''သည် စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ကောင်းရာကောင်းကျိုးကို ဖြစ်ထွန်းအောင် ထူးကဲကောင်းမွန်စွာ ဆောင်ရွက်သောသူများအား သီရိပျံချီဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းနိုင်သည်။ 

== နောက်ခံ ==
ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်သည် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် လွတ်လပ်သောနိုင်ငံအဖြစ်သို့ရောက်ရှိကာ ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံကို တည်ထောင်သည့်အချိန်မှစ၍ နိုင်ငံတော်အစိုးရက ဂုဏ်ထူး၊ ဘွဲ့ထူးများ ပေးအပ်ခြင်း နည်းစနစ်သစ် တီထွင်၍ [[မြန်မာ​နိုင်ငံတော်သမ္မတ​၏ တာဝန်​နှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]]က နှစ်စဉ် [[လွတ်လပ်ရေးနေ့ (မြန်မာနိုင်ငံ)|လွတ်လပ်ရေးနေ့]] အထိမ်းအမှတ်အဖြစ်ဖြင့် ချီးမြှင့်လေ့ရှိသည်။ 

ဂုဏ်ထူးဘွဲ့ထူးများကို [[သင်္ဂဟ၊ ဘွဲ့၊ တံဆိပ်၊|သင်္ဂဟ၊ ဘွဲ့၊ တံဆိပ်]]၊ ဟူ၍ ၃ မျိုးခွဲခြားရာ၌ သင်္ဂဟပြီးလျှင် ဘွဲ့၊ ဘွဲ့၏အောက် တံဆိပ်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ဘွဲ့များတွင် [[သီရိပျံချီ]]၊ [[ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့|ဝဏ္ဏကျော်ထင်]]၊ [[အလင်္ကာကျော်စွာ]]၊ သိပ္ပံကျော်စွာ၊ ဇေယျကျော်ထင်ဟူ၍ ၅ မျိုးရှိသည် -

* '''[[သီရိပျံချီဘွဲ့]]'''ကို ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ ကောင်းရာကောင်းကျိုးကို ဖြစ်ထွန်းအောင် ထူးကဲကောင်းမွန်စွာ ဆောင်ရွက်သူများအား ချီးမြှင့်သည်။
* '''[[ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့]]'''ကို အများပြည်သူတို့၏ ကောင်းရာကောင်းကြောင်းကို ဖြစ်ထွန်းအောင် ထူးကဲကောင်းမွန်စွာ ဆောင်ရွက်ခြင်းအတွက် ချီးမြှင့်သည်။
* '''[[အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့]]'''ကို စာပေ ပရိယတ္တိ၊ သုခုမပညာ၊ ကခြင်း၊ သီခြင်း၊ ဂီတပညာအရပ်ရပ်တို့တွင် ထူးခြားကောင်းမွန်စွာ တတ်မြောက်သူများအား ချီးမြှင့်သည်။
* '''[[သိပ္ပကျော်စွာဘွဲ့]]'''ကို သိပ္ပံပညာ၊ ကုန်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးနှင့် စက်မှုလက်မှုပညာရပ်များတွင် ထူးကဲကောင်းမွန်စွာ ဆောင်ရွက်သည့်အတွက် ချီးမြှင့်သည်။
* '''[[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့]]'''ကိုမူ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အမှုထမ်းကောင်းခြင်းအတွက် ချီးမြှင့်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite Myanmar Encyclopedia|volume=၈|title=ဘွဲ့၊ တံဆိပ်၊ သင်္ဂဟ|pages=၃၉၅ - ၄၀၁}}&lt;/ref&gt;

== ပုဂ္ဂိုလ်အမည်နှင့်တွဲသုံးခြင်း ==
ရာထူးနှင့်အမည်ကို တွဲခေါ်ရသော ပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်ပါက ဘွဲ့အမည်ကို ရာထူးနှင့်အမည် ကြားတွင် ဖော်ပြ၍ခေါ်ဝေါ်အသုံးပြုရမည်။ ရာထူးနှင့်အမည်တွဲ၍ မခေါ်ရသောပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်ပါက ဘွဲ့အမည်ကို ဦး၊ ကို၊ ဒေါ်၊ မ ရှေ့တွင်ဖော်ပြ၍ ခေါ်ဝေါ်အသုံးပြုရမည်။ ဥပမာ- ဗိုလ်ကြီးသူရအောင်သိုက်၊ သူရဦးစိန်လှ၊ သီရိပျံချီ ဦးတင်သိန်း၊ ဝဏ္ဏကျော်ထင် ဒေါ်နုရင်၊ အလင်္ကာကျော်စွာ မမြလေး။

စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာဘွဲ့များအနက် အမျိုးအစားမတူသောဘွဲ့ကို ထပ်မံရရှိပါက အဆင့်မြင့် စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာဘွဲ့ကို အမည်၏ရှေ့တွင်ထား၍ ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲရသည်။ ဥပမာ- အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့ ရသူ ဦးအုန်းမြင့်သည် သီရိပျံချီဘွဲ့ ထပ်မံရရှိပါက အလင်္ကာကျော်စွာ သီရိပျံချီ ဦးအုန်းမြင့်ဟု ခေါ်ဝေါ်ရသည်။

== ပုံပန်းသဏ္ဌာန် ==
လက်ယာရစ်ရွှေ[[ခရုသင်း (တူရိယာ)|ခရုသင်း]]ကို သပြေခက်နှစ်ခက် ဝန်းရံထားသောအမှန်တံဆိပ်ပုံဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတာဝန်ကိုထူးချွန်ပြောင်မြောက်စွာထမ်းဆောင်ခဲ့သော နယ်ဘက်ဆိုင်ရာ အစိုးရအမှု့ထမ်း၊ ယောက်ျား၊ မိန်းမ၊ အရပ်သားများကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။

== သီရိပျံချီဘွဲ့ ချီးမြှင့်ခံရသူများ ==
သီရိပျံချီဘွဲ့ရရှိခဲ့သော မြန်မာနိုင်ငံသားများ-

*မီးယပ်သားဖွားပါမောက္ခ ဒေါက်တာ ဒေါ်ရင်မေ (ဒပ်ဖရင်ဆေးရုံ) (၁၉၄၉)
*ဆေးပညာပါမောက္ခ ဒေါက်တာ ဦးမင်းစိန် (၁၉၄၉)
*ဦးသိန်း (သစ်တောရေးရာ မင်းကြီးချုပ်)
*ဓာတုဗေဒ မင်းကြီး [[ချစ်သောင်း၊ ဦး|ဦးချစ်သောင်း]] (၁၉၅ဝ)
*ခန္တီး စော်ဘွားကြီးစဝ်မြစိန် (၁၉၅၂)
*[[သန့်၊ ဦး|ဦးသန့်]] [[ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်]](၁၉၅၃)
*[[ဦးသာမြတ်]] (၁၉၅၄) (ပျူစာပေ ပညာရှင်)
*ပါမောက္ခ ဒေါက်တာ [[ဘသန်း (ခွဲစိတ်ဆရာဝန်)|ဘသန်း]] (၁၉၅၄) ([[ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) ရန်ကုန်|ရန်ကုန်ဆေးကောလိပ်]])
*[[ဇေယျ၊ စာရေးဆရာ|ဆရာဇေယျ]] (၁၉၅၅)
*ကောလိယ ဦးစိန်းမောင် (နိုင်ငံတော်သာသနာရေးအရာရှိချုပ်၊ ​ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာတင်ပွဲအတွက် သာသနာကဏ္ဍမှ ဦးဆောင်ခဲ့သူ)
*ပင်လောင်းစော်ဘွား စောမိုးကျော် (ကယန်းလထာမျိုးနွယ်စု) (၁၉၅၉)
*ဝဏ္ဏကျော်ထင် [[စိုးရ၊ ဦး|ဦးစိုးရ]] (၁၉၅၉)
*ဆရာ [[ဇော်ဂျီ၊ စာရေးဆရာ|ဇော်ဂျီ]] (၁၉၆၁)
*ဝဏ္ဏကျော်ထင် [[နွယ်စိုး]] (၁၉၆၁)
*ပါမောက္ခ [[ဧမောင်၊ ဦး(ပါမောက္ခ)|ဦးဧမောင်]] (၁၉၆၂)
*ဆရာ [[မင်းသုဝဏ်]] (၁၉၆၂) (နိုင်ငံတော်သမ္မတ [[ထင်ကျော်|ဦးထင်​ကျော်]]၏ဖခင်)
*ဦးဘသောင်း (၁၉၆၂) (အတွင်းဝန်)
* [[စိန်ဝင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်၊ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း|ဦးစိန်ဝင်း]] (နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်(ပထမဆင့်))
* [[သန်းစိန်၊ ဦး၊ သီရိပျံချီ|ဦးသန်းစိန်]] (ပါလီမန်အတွင်းဝန်)
*အထူးခုံရုံး အဖွဲ့ဝင် ဦးစီဘူး (၁၈၉၈-၁၉၅၃) (၁၉ ဇူလိုင် နိုင်ငံတော် လုပ်ကြံမှုကို စစ်ဆေးစီရင်သော တရားရေးအဖွဲ့ဝင်)
*[[မြ၊ ဦး(ကျောက်စာ​ဝန်)|ဦးမြ]] (အငြိမ်းစားကျောက်စာဝန်၊ အထူးအရာရှိ၊ ရှေးဟောင်းသုတေသနဌာန)
*ဦးချိန်ဟို (သစ်တောမင်းကြီးချုပ်)
*ဗိုလ်မှူးကြီး [[မှူးသမိန်|စောမြင့်]] (လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်) ခေါ်  စာရေးဆရာ မှူးသမိန် (၁၉၅၅)
*ဗိုလ်မှူးကြီး မောင်မောင် (လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်)
*စည်သူ ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်စိုး (လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်)
*ဒုတိယ ဗိုလ်မှူးကြီး မြင့်ဆွေ (သူရဲကောင်းမှတ်တမ်းဝင်၊ လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်(ပထမအဆင့်))
*ဗိုလ်မှူးကြီး [[သင်္ဂဟ၊ ဘွဲ့၊ တံဆိပ်၊|သီဟသူရ]] လှမော် (လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်(ပထမအဆင့်)) (BC-3570)
*[[ဘ​အေး၊ ဦး(ပြည်​ထောင်​စု ရွှေ​တံဆိပ်​ဆု​ရှင်)|ဦးဘအေး]] (ပြည်ထောင်စု ရွှေတံဆိပ်ဆုရှင်) 
*ဦးဘစိန်
*ဦးဘဉာဏ်
*ဗိုလ်မှူးကြီး ကြည်မောင် (လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်) (နောင်တွင် [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]] စတင်တည်ထောင်ခဲ့သူ)
*ဒုဗိုလ်မှူးကြီး ချစ်ခိုင် (နောင်တွင် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် အတွင်းရေးမှူး ၂)
*ဆရာကြီး ဃာဇီ မုဟမ္မဒ်ဟာရှင်မ်ဟာ
*[[မှူးသမိန်]]
*[[စန်းယု (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)]]
*[[အေးကို၊ ဦး (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦး​အေးကို (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)]]
*ဦးသိန်းဟန် ([[မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း ကော်မရှင်|မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း ကော်မရှ]]င်ဥက္ကဋ္ဌ)
*[[ထွန်းမြင့်၊ ဦး (လင်းခေး)|ဦးထွန်းမြင့် (လင်းခေး)]]
*စဝ်ခွန်အောင်
*စဝ်ရွှေမှုံ
*[[လွင်၊ ဦး|ဦးလွင်]] (ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်)(နောင် [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] တည်ထောင်သူ၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတဟောင်း [[ထင်ကျော်|ဦးထင်ကျော်]] ၏ယောက္ခမ)
*ဦးခင့်မောင်
*ဦးအေမြလေး 
*စောခင်စိုး
*ဒေါက်တာသာဉာဏ်(ရန်ကုန်ကလျာဏယုဝခရစ်ယာန်အသင်းဥက္ကဋ္ဌ) (အကယ်ဒမီ မြင့်မြင့်ခိုင်၏ခင်ပွန်း)
*ဦးထွန်းနေလင်း (နီပေါဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံ ဆိုင်ရာ မြန်မာနိုင်ငံ သံအမတ်ကြီး)
*[[ခင်အောင်မြင့် (နိုင်ငံရေးသမား)|ဦးခင်အောင်မြင့်]] ( [[အမျိုးသားလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ]] ) (၂၀၁၁)
*[[ဇော်ဇော်၊ ဦး|ဦးဇော်ဇော်]] ([[မြန်မာနိုင်ငံဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်]]  ဥက္ကဋ္ဌ)
*[[တေဇ၊ ဦး|ဦးတေဇ]]
*ဦးသိန်းဆွေ ([[အလုပ်သမား၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်​ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|အလုပ်သမား၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး]])
*[[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)]]&lt;ref&gt;http://www.moi.gov.mm/npe/?q=news/7/04/2016/id-40179&lt;/ref&gt;
*ဦးဝင်းမြ  - သံအမတ်ကြီး (အငြိမ်းစား) ([[မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်]] ဥက္ကဋ္ဌ) (၂၀၁၆)&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://www.moi.gov.mm/ppd/sites/default/files/pyantan%20%2869-18%29.pdf{{Dead link|date=August 2021 }}&lt;/ref&gt;
*[[ကျော်ကျော်မောင်|ဦးကျော်ကျော်မောင်]] ([[မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်]] ဥက္ကဋ္ဌ) (၂၀၁၆)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
*စဝ်အောင်မြတ် (ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်) (၂၀၁၆)
*ဦးလှမောင်တင် ([[ရခိုင်ပြည်နယ်]] ဝန်ကြီးချုပ်) (၂၀၁၆)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
*ဒေါက်တာ[[မြတ်မြတ်အုန်းခင်၊ ဒေါ်|ဒေါ်မြတ်မြတ်အုန်းခင်]] ([[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန|လူမှုဝန်ထမ်းကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီး]]) (၂၀၁၆)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;  
*ဗိုလ်ချုပ်ကျော်သန်း (Democratic Kayin Buddhist Army စစ်ဦးစီးချုပ်)
*ဗိုလ်မှူးချုပ်ဇော်မင်း  (ကရင်ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်) 
*ကရင်ပြည်နယ် တောင်ကလေးဆရာတော် ဒေါက်တာဘဒ္ဒန္တ [[တောင်ကလေးဆရာတော်|အရှင်ပညာသာမိ]] (တောမှီရဟန်း) (၂၀၂၂)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://mrtv.gov.mm/mm/news-173138 |access-date=11 January 2023 |archive-date=11 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230111055914/https://mrtv.gov.mm/mm/news-173138 }}&lt;/ref&gt;
*ကရင်ပြည်နယ်ဩဝါဒါစရိယ ဘဒ္ဒန္တကဝိဓဇ (ဇွဲကပင်တောင်ရေဆူဆရာတော်) (၂၀၂၂)
*မန္တလေးမြို့၊ မစိုးရိမ်တိုက်သစ်၊ ဓမ္မသဟာယကျောင်းဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တဝိစိတ္တာဘိဝံသ (ဝီရသူ-မစိုးရိမ်)  (၂၀၂၂)
*ဘဒ္ဒန္တသီရိန္ဒာဘိဝံသ (တိပိဋကဓရ ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိက၊ တိပိဋကကောဝိဒ၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ) ယောဆရာတော်) (၂၀၂၃)
*ဒေါက်တာဘဒ္ဒန္တ[[နောဓိဉာဏ]] (အဂ္ဂမဟာဂန္ထဝါစကပဏ္ဍိတ) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်ဆရာတော်၊ [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြု တက္ကသိုလ်|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြုတက္ကသိုလ်]]) (၂၀၂၃)
{{Incomplete list|date=August 2025}}

=== ၂၀၂၂ ခုနှစ် ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ချီးမြှင့်သည့်နှစ်
!အမည်
!ရာထူး
!အဖွဲ့အစည်း
!ချီးမြှင့်သူ
!
|-
| rowspan=&quot;45&quot; |၂၀၂၂ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.myawady.net.mm/node/32969|title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း ၊အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၁ / ၂၀၂၂ ၊ စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ သီရိပျံချီဘွဲ့|accessdate=8 August 2025|publisher=မြဝတီသတင်း}}&lt;/ref&gt;
နိုဝင်ဘာ&lt;!-- အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၁ / ၂၀၂၂ --&gt;
|ဦး[[တီခွန်မြတ်]]
|ဥက္ကဋ္ဌ
|ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်
| rowspan=&quot;45&quot; |မင်းအောင်လှိုင်
|
|-
|ဦး[[ကိုကိုလှိုင်]]
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဝန်ကြီးဌာန
|
|-
|ဦး[[ကိုကို (ဝန်ကြီး)|ကိုကို]]
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
| သာသနာရေးနှင့်ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန
|
|-
|ဦးတင်ထွဋ်
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး (ငြိမ်း)
|စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့်ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန
|
|-
| ဦးလှမိုး     
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|သမဝါယမနှင့်ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီးဌာန
|
|-
|ဦးသောင်းဟန်
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|  လျှပ်စစ်စွမ်းအားဝန်ကြီးဌာန
|
|-
|ဦး[[မျိုးမြင့်ဦး]]
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန
|
|-
|ဒေါက်တာ[[ချာလီသန်း]]
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|  စက်မှုဝန်ကြီးဌာန
|
|-
|ဒေါက်တာ[[ပွင့်ဆန်း]]
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန
|
|-
|ဦး[[မင်းသိန်းဇံ]]  
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|အားကစားနှင့်လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန
|
|-
|ဒေါက်တာ[[သက်သက်ခိုင်]]
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|လူမှုဝန်ထမ်း၊ကယ်ဆယ်ရေးနှင့်ပြန်လည်နေရာချထားရေးဝန်ကြီးဌာန
|
|-
|ဦး[[စောထွန်းအောင်မြင့်]]  
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန
|
|-
|ဦး[[တင်ဦး (သံအမတ်ကြီး)|တင်ဦး]]
|ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်
|ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်ရုံး
|
|-
|ဒေါက်တာမောင်မောင်နိုင်
|ဥက္ကဋ္ဌ
|ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့
|
|-
| ဦး[[တင်ဦးလွင်]]   
|ဥက္ကဋ္ဌ
|နေပြည်တော်ကောင်စီ
|
|-
|ဦး[[ခက်ထိန်နန်]]   
|ဝန်ကြီးချုပ်
|ကချင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့
|
|-
|ဦး[[ဇော်မျိုးတင်]]
|ဝန်ကြီးချုပ်
|ကယားပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့
|
|-
|ဦး[[စောမြင့်ဦး|စောမြင့်ဦး]]
|ဝန်ကြီးချုပ်
| ကရင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့
|
|-
|ဒေါက်တာ [[ဝုန်ဆွန်းထန်]]
|ဝန်ကြီးချုပ်
|ချင်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့
|
|-
|ဦး[[မျိုးဆွေဝင်း]]
|ဝန်ကြီးချုပ်
|ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့
|
|-
|ဦးတင့်လွင်
|ဝန်ကြီးချုပ်
|မကွေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့
|
|-
|ဦး[[မောင်ကို (ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ)|မောင်ကို]]
|ဝန်ကြီးချုပ်
| မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့
|
|-
|ဦးဇော်လင်းထွန်း
|ဝန်ကြီးချုပ်
|မွန်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့
|
|-
|ဒေါက်တာအောင်ကျော်မင်း
|ဝန်ကြီးချုပ်
|ရခိုင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့
|
|-
|ဒေါက်တာကျော်ထွန်း
|ဝန်ကြီးချုပ်
|ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့
|
|-
|ဒေါ်[[သန်းသန်းဆွေ]] 
|ဥက္ကဋ္ဌ
|မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်
|
|-
|ဦး[[သန်းဆွေ (ဝန်ကြီး)|သန်းဆွေ]]
|ဥက္ကဋ္ဌ
| အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်
|
|-
|ဦးလှမြင့်  
|ဥက္ကဋ္ဌ
|  မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားလူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်
|
|-
|ဦးခင်မောင်လေး(ဖိုးသောကြာ-ခေတ်+မိုး)
|သတင်းစာဆရာ
|
|
|-
|စတီဗင်ဦးသန်းမြင့်ဦး 
|ဥက္ကဋ္ဌ
|မြန်မာနိုင်ငံခရစ်ယာန်အသင်းတော်များကောင်စီ
|
|-
| သိက္ခာတော်ရ ဒေါက်တာစောဆမ်ဆန်
|ဥက္ကဋ္ဌ
|မြန်မာနိုင်ငံနှစ်ခြင်းခရစ်ယာန်အသင်းချုပ်
|
|-
|ကာဒီနယ်[[ချားလ်စ်မောင်ဘို|ချားစ်ဘို]]
|ဥက္ကဋ္ဌ
| ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် ကက်သလစ်ဆရာတော်ကြီးများ အဖွဲ့ချုပ်
|
|-
|ဒေါက်တာသာဉာဏ်   
|ဥက္ကဋ္ဌ
|ရန်ကုန်ကလျာဏယုဝ ခရစ်ယာန်အသင်း
|
|-
|ဦးမြတ်ဆန်း  
| ဂိုဏ်းချုပ်ဆရာတော်ကြီး 
|ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော် မက်သဒစ်အသင်းတော် (အောက်မြန်မာပြည်)
|
|-
|Rev.Dr ဦးအေးမင်း 
|ဥက္ကဋ္ဌ
|မြန်မာနိုင်ငံ ဧဝံဂေလိခရစ်ယာန်မဟာမိတ်အဖွဲ့ချုပ်
|
|-
|အလ်ဟာဂျ်မော်လာနာ(ခ)ဦးစိုးသန်း 
|ဥက္ကဋ္ဌ
|အိုလမာအစ္စလာမ်သာသနာ့ဟာဖိဇ်မုဟမ္မဒ်ဆွာလေဟ်ပညာရှင်များအဖွဲ့ချုပ်
|
|-
|ဟာဂျီဦးညွန့်မောင်ရှိန်         
|ဥက္ကဋ္ဌ
|အစ္စလာမ်သာသနာရေးရာကောင်စီဌာနချုပ်
|
|-
|အလ်ဟာဂျ်မော်လနာ မုဖ်သီစအီဒွလ(ခ)ဦးစိန်လှ
|ဥက္ကဋ္ဌ
|မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာမော်လဝီအဖွဲ့ချုပ်
|
|-
|ဟာဂျီဦးမြင့်ထွန်း   
|ဥက္ကဋ္ဌ
| မြန်မာမွတ်စလင်လူငယ်များ(ဘာသာရေး)အဖွဲ့ (မ.မ.လ)
|
|-
|ဟာဂျီဦးလှဝင်း  
|ဥက္ကဋ္ဌ
|မြန်မာမွတ်စလင်အမျိုးသားရေးရာ   အဖွဲ့ချုပ်(မ.အ.ဖ)
|
|-
|ဦးနန္ဒ
|ဥက္ကဋ္ဌ
|မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာဟိန္ဒူဘာသာရေးအဖွဲ့ချုပ်
|
|-
|ဦးမောင်မောင်
|ဥက္ကဋ္ဌ
| သနန္တနဓမ္မပါလက(ဟိန္ဒူ)အဖွဲ့ချုပ်
|
|-
|သီရိ ၁၀၀၈ ဆွာမိ   
| ဦးစီးနာယက ဆရာတော်
| သီရိသျှီဝဘုရားကျောင်း   ဝိဝေကာနန္ဒ ဂိရိကြီး မဟာရာဂျ်
|
|-
|ဦးမောင်မြင့် (ခ) သျှီဝ သျှီဝါ ချာရီယာရစရီဂုရု့ U.V.P ပရမစီဝန်
|ဥက္ကဋ္ဌ
|ဟိန္ဒူဘုန်းတော်ကြီးများဗဟိုအဖွဲ့ချုပ်          
|
|-
|ဦးဇော်ဇော်နိုင်(ခ) Shri M G Thangaraja
|ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ  
|ဘာသာပေါင်းစုံချစ်ကြည်ညီညွတ်ရေးအဖွဲ့
|
|-
|
|
|
|
|
|
|-
| rowspan=&quot;29&quot; |၂၀၂၂&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.myawady.net.mm/node/33034|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၅ / ၂၀၂၂ ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော် ၁၂ ရက်  ( ၂၀၂၂ ခုနှစ် ၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၉ ရက် )|accessdate=2025 August 3|publisher=Myawaddy Webportal}}&lt;/ref&gt;နိုဝင်ဘာ&lt;!-- အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၅ / ၂၀၂၂ --&gt;
|Colonel General Alexander Vasilyevich Fomin
|
|Deputy Minister for Defense, Russian Federation
| rowspan=&quot;29&quot; |မင်းအောင်လှိုင်
|
|-
|Mr. Hideo Watanabe
|Chairman
|Japan-Myanmar Association
|
|-
|ဦးကဝိဓဇ
|
|ဇွဲကပင်ကျောင်းတိုက်ဆရာတော်၊ တော်ပုံကျေးရွာ၊ ကရင်ပြည်နယ်
|
|-
|ဦးသာထူးကျော်
|ဥက္ကဋ္ဌ (DKBA)
|တိုးတက်သောဗုဒ္ဓဘာသာကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး
|
|-
|ဦးကျော်သန်း
|စစ်ဦးစီးချုပ်
|တိုးတက်သောဗုဒ္ဓဘာသာကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး
|
|-
|ဗိုလ်မှူးကြီး စောထွန်းလှိုင်
|ဥက္ကဋ္ဌ (DKBA)
|တိုးတက်သောဗုဒ္ဓဘာသာကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး
နယ်ခြားစောင့်တပ်များဗဟိုအကြံပေးနှင့်ကွပ်ကဲရေးအဖွဲ့
|
|-
|စောဖားနွီး
|ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ (DKBA)
|တိုးတက်သောဗုဒ္ဓဘာသာကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး
နယ်ခြားစောင့်တပ်များဗဟိုအကြံပေးနှင့်ကွပ်ကဲရေးအဖွဲ့
|
|-
|စောပြားပြား
|
|တိုးတက်သောဗုဒ္ဓဘာသာကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး
နယ်ခြားစောင့်တပ်များဗဟိုအကြံပေးနှင့်ကွပ်ကဲရေးအဖွဲ့
|
|-
|စောမောင်ကြည်
|
|တိုးတက်သောဗုဒ္ဓဘာသာကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး
နယ်ခြားစောင့်တပ်များဗဟိုအကြံပေးနှင့်ကွပ်ကဲရေးအဖွဲ့
|
|-
|ဗိုလ်မှူးကြီး စောချစ်သူ
|အတွင်းရေးမှူး (DKBA)
|တိုးတက်သောဗုဒ္ဓဘာသာကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး
နယ်ခြားစောင့်တပ်များဗဟိုအကြံပေးနှင့်ကွပ်ကဲရေးအဖွဲ့
|
|-
|ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်ထူး
|
|တိုးတက်သောဗုဒ္ဓဘာသာကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး
နယ်ခြားစောင့်တပ်များဗဟိုအကြံပေးနှင့်ကွပ်ကဲရေးအဖွဲ့
|
|-
|ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး စောဒေါဒေါ
|
|နယ်ခြားစောင့်တပ်များဗဟိုအကြံပေးနှင့်ကွပ်ကဲရေးအဖွဲ့
ဟောင်သရောအထူးဒေသ
|
|-
|ဒေါက်တာ တင်မိုသီ
|
|ငြိမ်းချမ်းရေးအကျိုးတော်ဆောင်
|
|-
|ဦးယွတ်ဇော်ခေါင်
|အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်
|Peace Talk Creation Group
|
|-
|ဦးလမိုင်ခွန်ဂျာ
|အဖွဲ့ဝင်
|ငြိမ်းချမ်းရေးအကျိုးတော်ဆောင်
Peace Talk Creation Group
|
|-
|ဦးစခုန်တိန့်ယိန်း
|ဥက္ကဋ္ဌ
|ငြိမ်းချမ်းရေးအကျိုးတော်ဆောင်
New Democratic Army - Kachin
|
|-
|ဒေါက်တာ ဆာဘွဲ့ဂျွမ်
|နာယက
|ငြိမ်းချမ်းရေးအကျိုးတော်ဆောင် (ငြိမ်းဖောင်ဒေးရှင်း)
|
|-
|သိက္ခာတော်ရဆရာတော် ဆိုတေးရိုဖမော
|
|ငြိမ်းချမ်းရေးအကျိုးတော်ဆောင်
လွိုင်ကော်ကက်သလစ်သာသနာဂိုဏ်းအုပ်(ငြိမ်း)
|
|-
|ဦးဝိစိတ္တာဘိဝံသ(ခ) ဦး[[ဝီရသူ (မစိုးရိမ်)|ဝီရသူ]]
|နာယကဆရာတော်
|မစိုးရိမ်တိုက်သစ်၊ ဓမ္မသဟာယကျောင်းတိုက်၊ မဟာအောင်မြေမြို့နယ်၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး
|
|-
|ဦးပညာသာမိ
|နာယကချုပ်
|တောင်ကလေးပရိယတ္တိစာသင်တိုက်၊ ဘားအံမြို့၊ ကရင်ပြည်နယ်
|
|-
|ဦး[[စိုင်းအိုက်ပေါင်း]]
|ဥက္ကဋ္ဌ
|[[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီ|ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]]
|
|-
|ဒေါက်တာအေးမောင်
|ဥက္ကဋ္ဌ
|ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီ
|
|-
|ဦးခွန်ထွန်းလူ(ခ) ဒီကီ
|ဥက္ကဋ္ဌ
|&quot;ဝ&quot; အမျိုးသားပါတီ
|
|-
|ဦး[[စံကျော်လှ]]
|ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်
|ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ
|
|-
|ဦးရွှေမင်း(ခ) ဆီဖာလာလူး
|ဥက္ကဋ္ဌ
|[[လီဆူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ|လီဆူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ (ဒူးလေးပါတီ)]]
|
|-
|ဦးသုဝေ
|ဥက္ကဋ္ဌ
|ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ(မြန်မာ)
|
|-
|&lt;s&gt;ဦး[[သိမ်းဝေ]]&lt;/s&gt;
|&lt;s&gt;ဥက္ကဋ္ဌ&lt;/s&gt;
|&lt;s&gt;ရိုးမဘဏ်(YOMA Bank)&lt;/s&gt;
|ပြန်လည်ရုပ်သိမ်း။
|-
|ဦး[[ဇော်ဝင်းရှိန် (စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်)|ဇော်ဝင်းရှိန်]]
|ဥက္ကဋ္ဌ
|ဧရာဝတီတောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်(A Bank)
|
|-
|ဦးဇော်မင်းဝင်း
|ဥက္ကဋ္ဌ
|ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံကုန်သည်များနှင့် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းရှင်များအသင်းချုပ် (UMFCCI)
|
|}

=== ၂၀၂၅ ခုနှစ် ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ချီးမြှင့်သည့်နှစ်
!အမည်
!ရာထူး
!အဖွဲ့အစည်း
!ချီးမြှင့်သူ
|-
|၂၀၂၅ ဧပြီ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/69027|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၀ / ၂၀၂၅|publisher=Ministry of Information|accessdate=17 August 2025}}&lt;/ref&gt;
|ဦးဉာဏ်ထွန်း
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|လျှပ်စစ်စွမ်းအားဝန်ကြီးဌာန
| rowspan=&quot;3&quot; |မင်းအောင်လှိုင်
|-
|
|ဦး[[ထွန်းအုံ]]
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန
|-
|
|ဒေါက်တာ[[စိုးဝင်း (ဒေါက်တာ)|စိုးဝင်း]]
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|လူမှုဝန်ထမ်း၊ ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေးဝန်ကြီးဌာန
|-
|
|ဒေါက်တာ[[ခင်နိုင်ဦး]]
|ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်
|ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်ရုံး
|
|-
|
|ဦး[[အောင်သော်]]
|ဥက္ကဋ္ဌ
|ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့
|
|-
|
|ဦး[[မျိုးအောင်]]
|ဝန်ကြီးချုပ်
|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့
|
|-
|
|ဦး[[အောင်ကြည်သိန်း]]
|ဝန်ကြီးချုပ်
|မွန်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့
|
|-
|
|ဦး[[ထိန်လင်း (ဗိုလ်မှူးကြီး)|ထိန်လင်း]]
|ဝန်ကြီးချုပ်
|ရခိုင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့
|
|-
|
|ဦး[[စစ်အေး (ရဲမှူးကြီး)|စစ်အေး]]
|ဥက္ကဋ္ဌ
|အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်
|
|}

=== ၂၀၂၆ ခုနှစ် ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ချီးမြှင့်သည့်နှစ်
!အမည်
!ရာထူး
!အဖွဲ့အစည်း
!ချီးမြှင့်သူ
|-

|'''၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း |url=https://www.moi.gov.mm/announcements/78728 |url-status=live |website=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန}}&lt;/ref&gt;'''

|ဘဒ္ဒန္တပညာဇောတ
|မဟာမြိုင်နှင့်သဲဖြူဆရာတော်
|သဲဖြူတောရဓမ္မရိပ်သာကျောင်းတိုက်၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး။
| rowspan=&quot;4&quot; |မင်းအောင်လှိုင်
|-
|
|ဘဒ္ဒန္တကောဝိဒ 
|အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ
|သီလဓမ္မကုန်းသာတောရကျောင်းတိုက်၊ ရှမ်းပြည်နယ်။
|-
|
|ဒေါ်ဓမ္မထေရ်ရီ(ဖွားရှင်)
|ပဓာနနာယကဆရာကြီး
|အောင်သီရိကျောင်းတိုက်၊ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး။
|-
|
|ဒေါက်တာ [[ချောချောစိန်]]
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန
|-
| colspan=&quot;4&quot; |'''အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာ ၄၃/၂၀၂၆'''
|
|-
|'''၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80484 |access-date=2026-03-02 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;'''
|ဦး[[အောင်ကျော်ဟိုး]]
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန
| rowspan=&quot;20&quot; |မင်းအောင်လှိုင်
|-
|
|ဦး[[ချစ်ဆွေ (သံအမတ်ကြီး)|ချစ်ဆွေ]]
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန
|-
|
|ဦးအောင်မိုးမြင့်
|အဖွဲ့ဝင်
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|-
|
|ဦးအောင်လွင်ဦး
|အဖွဲ့ဝင်
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|-
|
|ဦးအောင်စောဝင်း
|အဖွဲ့ဝင်
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|-
|
|ဦးမြင့်ဦး
|အဖွဲ့ဝင်
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|-
|
|ဦးခင်မောင်ဦး
|အဖွဲ့ဝင်
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|-
|
|ဦးမြင့်သိန်း
|အဖွဲ့ဝင်
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|-
|
|ဦးကိုကိုလွင်
|အဖွဲ့ဝင်
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|-
|
|ဦးသန်းအောင်ကျော်
|အဖွဲ့ဝင်
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|-
|
|ဦးခင်ဇော်
|အဖွဲ့ဝင်
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|-
|
|ဦးမျိုးလှိုင်
|အဖွဲ့ဝင်
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|-
|
|ဦးသန်းထွတ်သိန်း
|အဖွဲ့ဝင်
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|-
|
|ဦးတင်ဆွေဝင်း
|အဖွဲ့ဝင်
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|-
|
|ဦးအောင်မြင့်လွင်
|အဖွဲ့ဝင်
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|-
|
|ဦးခင်မောင်ကြီး
|အဖွဲ့ဝင်
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|-
|
|ဦးမျိုးအောင်
|အဖွဲ့ဝင်
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|-
|
|ဦးကြည်သိန်း
|အဖွဲ့ဝင်
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|-
|
|ဒေါ်ခင်သင်းဝေ
|အဖွဲ့ဝင်
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|-
|
|ဦးခင်မောင်ကျော်
|အဖွဲ့ဝင်
|မြန်မာနိုင်ငံအင်ဂျီနီယာကောင်စီ
|-
| colspan=&quot;4&quot; |'''အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာ ၄၄/၂၀၂၆'''
|
|-
|၂၀၂၆ မတ် ၂&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80511|access-date=2026-04-19|website=www.moi.gov.mm|language=en}}&lt;/ref&gt;
|ဒေါက်တာ ဝါဝါမောင်
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန
|
|-
|
|ဦးစိန်ဦး
|ဝန်ကြီးချုပ်
|ကယားပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့
|
|-
|
|ဦး[[လွင်ဦး]]
|ဥက္ကဋ္ဌ
|အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်ရုံး
|
|-
|
|ဦး[[ပေါ်လွင်စိန်]]
|ဥက္ကဋ္ဌ
|မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားလူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်ရုံး
|
|-
| colspan=&quot;4&quot; |'''နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်ကြော်ငြာစာ ၃/၂၀၂၆'''
|
|-
|'''၂၀၂၆ ဧပြီလ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/81785|access-date=2026-04-17|website=www.moi.gov.mm|language=en}}&lt;/ref&gt;'''
|ဦးစိုးဦး
|အဖွဲ့ဝင် (ငြိမ်း)
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|မင်းအောင်လှိုင်
|}


== အခြားကြည့်ရန် ==
*[[ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့]]
*[[အောင်ဆန်းသူရိယဘွဲ့]]
*[[နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့]]
*[[အလင်္ကာကျော်စွာ]]
*[[အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ]]

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}

{{Orders, decorations, and medals of Myanmar}}

[[ကဏ္ဍ:စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ]]</text>
      <sha1>guip03wv94p0l2i5el1ym41ru5feqr6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027809</id>
      <parentid>1027807</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T04:17:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Peter Moe</username>
        <id>44957</id>
      </contributor>
      <origin>1027809</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49838" sha1="jgbjapmscpse7vp9xndve2z95a8xufy" xml:space="preserve">{{Infobox order
| name            = သီရိပျံချီဘွဲ့
| title           = ''စွမ်းဆောင်ရည်ဆိုင်ရာဘွဲ့''
| image           = 
| caption         = သီရိပျံချီဘွဲ့ ဖဲကြိုးနမူနာ
| image2          = Thiri_Pyanchi.jpg
| caption2        = သီရိပျံချီဘွဲ့တံဆိပ်
| awarded_by      = 
| type            = စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့
| established     = ၂ စက်တင်ဘာ ၁၉၄၈
| country         = {{flag|Myanmar}}
| ribbon          = [[ဖိုင်:Thiri Pyanche ribbon bar.svg|200px]]
| motto           =
| eligibility     =
| criteria        =
| status          =
| founder         =
| head_title      =
| head            =
| classes         = &lt;!-- (Default:classes, or use: grades); Use {{plainlist}} or {{unbulleted list}} --&gt;
| first_induction =
| last_induction  =
| total           =
| related         = 
}}

'''သီရိပျံချီဘွဲ့'''သည် စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ကောင်းရာကောင်းကျိုးကို ဖြစ်ထွန်းအောင် ထူးကဲကောင်းမွန်စွာ ဆောင်ရွက်သောသူများအား သီရိပျံချီဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းနိုင်သည်။ 

== နောက်ခံ ==
ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်သည် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် လွတ်လပ်သောနိုင်ငံအဖြစ်သို့ရောက်ရှိကာ ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံကို တည်ထောင်သည့်အချိန်မှစ၍ နိုင်ငံတော်အစိုးရက ဂုဏ်ထူး၊ ဘွဲ့ထူးများ ပေးအပ်ခြင်း နည်းစနစ်သစ် တီထွင်၍ [[မြန်မာ​နိုင်ငံတော်သမ္မတ​၏ တာဝန်​နှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]]က နှစ်စဉ် [[လွတ်လပ်ရေးနေ့ (မြန်မာနိုင်ငံ)|လွတ်လပ်ရေးနေ့]] အထိမ်းအမှတ်အဖြစ်ဖြင့် ချီးမြှင့်လေ့ရှိသည်။ 

ဂုဏ်ထူးဘွဲ့ထူးများကို [[သင်္ဂဟ၊ ဘွဲ့၊ တံဆိပ်၊|သင်္ဂဟ၊ ဘွဲ့၊ တံဆိပ်]]၊ ဟူ၍ ၃ မျိုးခွဲခြားရာ၌ သင်္ဂဟပြီးလျှင် ဘွဲ့၊ ဘွဲ့၏အောက် တံဆိပ်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ဘွဲ့များတွင် [[သီရိပျံချီ]]၊ [[ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့|ဝဏ္ဏကျော်ထင်]]၊ [[အလင်္ကာကျော်စွာ]]၊ သိပ္ပံကျော်စွာ၊ ဇေယျကျော်ထင်ဟူ၍ ၅ မျိုးရှိသည် -

* '''[[သီရိပျံချီဘွဲ့]]'''ကို ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ ကောင်းရာကောင်းကျိုးကို ဖြစ်ထွန်းအောင် ထူးကဲကောင်းမွန်စွာ ဆောင်ရွက်သူများအား ချီးမြှင့်သည်။
* '''[[ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့]]'''ကို အများပြည်သူတို့၏ ကောင်းရာကောင်းကြောင်းကို ဖြစ်ထွန်းအောင် ထူးကဲကောင်းမွန်စွာ ဆောင်ရွက်ခြင်းအတွက် ချီးမြှင့်သည်။
* '''[[အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့]]'''ကို စာပေ ပရိယတ္တိ၊ သုခုမပညာ၊ ကခြင်း၊ သီခြင်း၊ ဂီတပညာအရပ်ရပ်တို့တွင် ထူးခြားကောင်းမွန်စွာ တတ်မြောက်သူများအား ချီးမြှင့်သည်။
* '''[[သိပ္ပကျော်စွာဘွဲ့]]'''ကို သိပ္ပံပညာ၊ ကုန်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးနှင့် စက်မှုလက်မှုပညာရပ်များတွင် ထူးကဲကောင်းမွန်စွာ ဆောင်ရွက်သည့်အတွက် ချီးမြှင့်သည်။
* '''[[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့]]'''ကိုမူ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အမှုထမ်းကောင်းခြင်းအတွက် ချီးမြှင့်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite Myanmar Encyclopedia|volume=၈|title=ဘွဲ့၊ တံဆိပ်၊ သင်္ဂဟ|pages=၃၉၅ - ၄၀၁}}&lt;/ref&gt;

== ပုဂ္ဂိုလ်အမည်နှင့်တွဲသုံးခြင်း ==
ရာထူးနှင့်အမည်ကို တွဲခေါ်ရသော ပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်ပါက ဘွဲ့အမည်ကို ရာထူးနှင့်အမည် ကြားတွင် ဖော်ပြ၍ခေါ်ဝေါ်အသုံးပြုရမည်။ ရာထူးနှင့်အမည်တွဲ၍ မခေါ်ရသောပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်ပါက ဘွဲ့အမည်ကို ဦး၊ ကို၊ ဒေါ်၊ မ ရှေ့တွင်ဖော်ပြ၍ ခေါ်ဝေါ်အသုံးပြုရမည်။ ဥပမာ- ဗိုလ်ကြီးသူရအောင်သိုက်၊ သူရဦးစိန်လှ၊ သီရိပျံချီ ဦးတင်သိန်း၊ ဝဏ္ဏကျော်ထင် ဒေါ်နုရင်၊ အလင်္ကာကျော်စွာ မမြလေး။

စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာဘွဲ့များအနက် အမျိုးအစားမတူသောဘွဲ့ကို ထပ်မံရရှိပါက အဆင့်မြင့် စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာဘွဲ့ကို အမည်၏ရှေ့တွင်ထား၍ ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲရသည်။ ဥပမာ- အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့ ရသူ ဦးအုန်းမြင့်သည် သီရိပျံချီဘွဲ့ ထပ်မံရရှိပါက အလင်္ကာကျော်စွာ သီရိပျံချီ ဦးအုန်းမြင့်ဟု ခေါ်ဝေါ်ရသည်။

== ပုံပန်းသဏ္ဌာန် ==
လက်ယာရစ်ရွှေ[[ခရုသင်း (တူရိယာ)|ခရုသင်း]]ကို သပြေခက်နှစ်ခက် ဝန်းရံထားသောအမှန်တံဆိပ်ပုံဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတာဝန်ကိုထူးချွန်ပြောင်မြောက်စွာထမ်းဆောင်ခဲ့သော နယ်ဘက်ဆိုင်ရာ အစိုးရအမှု့ထမ်း၊ ယောက်ျား၊ မိန်းမ၊ အရပ်သားများကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။

== သီရိပျံချီဘွဲ့ ချီးမြှင့်ခံရသူများ ==
သီရိပျံချီဘွဲ့ရရှိခဲ့သော မြန်မာနိုင်ငံသားများ-

*မီးယပ်သားဖွားပါမောက္ခ ဒေါက်တာ ဒေါ်ရင်မေ (ဒပ်ဖရင်ဆေးရုံ) (၁၉၄၉)
*ဆေးပညာပါမောက္ခ ဒေါက်တာ ဦးမင်းစိန် (၁၉၄၉)
*ဦးသိန်း (သစ်တောရေးရာ မင်းကြီးချုပ်)
*ဓာတုဗေဒ မင်းကြီး [[ချစ်သောင်း၊ ဦး|ဦးချစ်သောင်း]] (၁၉၅ဝ)
*ခန္တီး စော်ဘွားကြီးစဝ်မြစိန် (၁၉၅၂)
*[[သန့်၊ ဦး|ဦးသန့်]] [[ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်]](၁၉၅၃)
*[[ဦးသာမြတ်]] (၁၉၅၄) (ပျူစာပေ ပညာရှင်)
*ပါမောက္ခ ဒေါက်တာ [[ဘသန်း (ခွဲစိတ်ဆရာဝန်)|ဘသန်း]] (၁၉၅၄) ([[ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) ရန်ကုန်|ရန်ကုန်ဆေးကောလိပ်]])
*[[ဇေယျ၊ စာရေးဆရာ|ဆရာဇေယျ]] (၁၉၅၅)
*ကောလိယ ဦးစိန်းမောင် (နိုင်ငံတော်သာသနာရေးအရာရှိချုပ်၊ ​ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာတင်ပွဲအတွက် သာသနာကဏ္ဍမှ ဦးဆောင်ခဲ့သူ)
*ပင်လောင်းစော်ဘွား စောမိုးကျော် (ကယန်းလထာမျိုးနွယ်စု) (၁၉၅၉)
*ဝဏ္ဏကျော်ထင် [[စိုးရ၊ ဦး|ဦးစိုးရ]] (၁၉၅၉)
*ဆရာ [[ဇော်ဂျီ၊ စာရေးဆရာ|ဇော်ဂျီ]] (၁၉၆၁)
*ဝဏ္ဏကျော်ထင် [[နွယ်စိုး]] (၁၉၆၁)
*ပါမောက္ခ [[ဧမောင်၊ ဦး(ပါမောက္ခ)|ဦးဧမောင်]] (၁၉၆၂)
*ဆရာ [[မင်းသုဝဏ်]] (၁၉၆၂) (နိုင်ငံတော်သမ္မတ [[ထင်ကျော်|ဦးထင်​ကျော်]]၏ဖခင်)
*ဦးဘသောင်း (၁၉၆၂) (အတွင်းဝန်)
* [[စိန်ဝင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်၊ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း|ဦးစိန်ဝင်း]] (နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်(ပထမဆင့်))
* [[သန်းစိန်၊ ဦး၊ သီရိပျံချီ|ဦးသန်းစိန်]] (ပါလီမန်အတွင်းဝန်)
*အထူးခုံရုံး အဖွဲ့ဝင် ဦးစီဘူး (၁၈၉၈-၁၉၅၃) (၁၉ ဇူလိုင် နိုင်ငံတော် လုပ်ကြံမှုကို စစ်ဆေးစီရင်သော တရားရေးအဖွဲ့ဝင်)
*[[မြ၊ ဦး(ကျောက်စာ​ဝန်)|ဦးမြ]] (အငြိမ်းစားကျောက်စာဝန်၊ အထူးအရာရှိ၊ ရှေးဟောင်းသုတေသနဌာန)
*ဦးချိန်ဟို (သစ်တောမင်းကြီးချုပ်)
*ဗိုလ်မှူးကြီး [[မှူးသမိန်|စောမြင့်]] (လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်) ခေါ်  စာရေးဆရာ [[မှူးသမိန်]] (၁၉၅၅)
*ဗိုလ်မှူးကြီး မောင်မောင် (လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်)
*စည်သူ ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်စိုး (လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်)
*ဒုတိယ ဗိုလ်မှူးကြီး မြင့်ဆွေ (သူရဲကောင်းမှတ်တမ်းဝင်၊ လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်(ပထမအဆင့်))
*ဗိုလ်မှူးကြီး [[သင်္ဂဟ၊ ဘွဲ့၊ တံဆိပ်၊|သီဟသူရ]] လှမော် (လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်(ပထမအဆင့်)) (BC-3570)
*[[ဘ​အေး၊ ဦး(ပြည်​ထောင်​စု ရွှေ​တံဆိပ်​ဆု​ရှင်)|ဦးဘအေး]] (ပြည်ထောင်စု ရွှေတံဆိပ်ဆုရှင်) 
*ဦးဘစိန်
*ဦးဘဉာဏ်
*ဗိုလ်မှူးကြီး ကြည်မောင် (လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်) (နောင်တွင် [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]] စတင်တည်ထောင်ခဲ့သူ)
*ဒုဗိုလ်မှူးကြီး ချစ်ခိုင် (နောင်တွင် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် အတွင်းရေးမှူး ၂)
*ဆရာကြီး ဃာဇီ မုဟမ္မဒ်ဟာရှင်မ်ဟာ
*[[စန်းယု (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)]]
*[[အေးကို၊ ဦး (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦး​အေးကို (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)]]
*ဦးသိန်းဟန် ([[မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း ကော်မရှင်|မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း ကော်မရှ]]င်ဥက္ကဋ္ဌ)
*[[ထွန်းမြင့်၊ ဦး (လင်းခေး)|ဦးထွန်းမြင့် (လင်းခေး)]]
*စဝ်ခွန်အောင်
*စဝ်ရွှေမှုံ
*[[လွင်၊ ဦး|ဦးလွင်]] (ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်)(နောင် [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] တည်ထောင်သူ၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတဟောင်း [[ထင်ကျော်|ဦးထင်ကျော်]] ၏ယောက္ခမ)
*ဦးခင့်မောင်
*ဦးအေမြလေး 
*စောခင်စိုး
*ဒေါက်တာသာဉာဏ်(ရန်ကုန်ကလျာဏယုဝခရစ်ယာန်အသင်းဥက္ကဋ္ဌ) (အကယ်ဒမီ မြင့်မြင့်ခိုင်၏ခင်ပွန်း)
*ဦးထွန်းနေလင်း (နီပေါဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံ ဆိုင်ရာ မြန်မာနိုင်ငံ သံအမတ်ကြီး)
*[[ခင်အောင်မြင့် (နိုင်ငံရေးသမား)|ဦးခင်အောင်မြင့်]] ( [[အမျိုးသားလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ]] ) (၂၀၁၁)
*[[ဇော်ဇော်၊ ဦး|ဦးဇော်ဇော်]] ([[မြန်မာနိုင်ငံဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်]]  ဥက္ကဋ္ဌ)
*[[တေဇ၊ ဦး|ဦးတေဇ]]
*ဦးသိန်းဆွေ ([[အလုပ်သမား၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်​ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|အလုပ်သမား၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး]])
*[[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)]]&lt;ref&gt;http://www.moi.gov.mm/npe/?q=news/7/04/2016/id-40179&lt;/ref&gt;
*ဦးဝင်းမြ  - သံအမတ်ကြီး (အငြိမ်းစား) ([[မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်]] ဥက္ကဋ္ဌ) (၂၀၁၆)&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://www.moi.gov.mm/ppd/sites/default/files/pyantan%20%2869-18%29.pdf{{Dead link|date=August 2021 }}&lt;/ref&gt;
*[[ကျော်ကျော်မောင်|ဦးကျော်ကျော်မောင်]] ([[မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်]] ဥက္ကဋ္ဌ) (၂၀၁၆)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
*စဝ်အောင်မြတ် (ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်) (၂၀၁၆)
*ဦးလှမောင်တင် ([[ရခိုင်ပြည်နယ်]] ဝန်ကြီးချုပ်) (၂၀၁၆)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
*ဒေါက်တာ[[မြတ်မြတ်အုန်းခင်၊ ဒေါ်|ဒေါ်မြတ်မြတ်အုန်းခင်]] ([[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန|လူမှုဝန်ထမ်းကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီး]]) (၂၀၁၆)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;  
*ဗိုလ်ချုပ်ကျော်သန်း (Democratic Kayin Buddhist Army စစ်ဦးစီးချုပ်)
*ဗိုလ်မှူးချုပ်ဇော်မင်း  (ကရင်ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်) 
*ကရင်ပြည်နယ် တောင်ကလေးဆရာတော် ဒေါက်တာဘဒ္ဒန္တ [[တောင်ကလေးဆရာတော်|အရှင်ပညာသာမိ]] (တောမှီရဟန်း) (၂၀၂၂)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://mrtv.gov.mm/mm/news-173138 |access-date=11 January 2023 |archive-date=11 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230111055914/https://mrtv.gov.mm/mm/news-173138 }}&lt;/ref&gt;
*ကရင်ပြည်နယ်ဩဝါဒါစရိယ ဘဒ္ဒန္တကဝိဓဇ (ဇွဲကပင်တောင်ရေဆူဆရာတော်) (၂၀၂၂)
*မန္တလေးမြို့၊ မစိုးရိမ်တိုက်သစ်၊ ဓမ္မသဟာယကျောင်းဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တဝိစိတ္တာဘိဝံသ (ဝီရသူ-မစိုးရိမ်)  (၂၀၂၂)
*ဘဒ္ဒန္တသီရိန္ဒာဘိဝံသ (တိပိဋကဓရ ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိက၊ တိပိဋကကောဝိဒ၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ) ယောဆရာတော်) (၂၀၂၃)
*ဒေါက်တာဘဒ္ဒန္တ[[နောဓိဉာဏ]] (အဂ္ဂမဟာဂန္ထဝါစကပဏ္ဍိတ) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်ဆရာတော်၊ [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြု တက္ကသိုလ်|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြုတက္ကသိုလ်]]) (၂၀၂၃)
{{Incomplete list|date=August 2025}}

=== ၂၀၂၂ ခုနှစ် ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ချီးမြှင့်သည့်နှစ်
!အမည်
!ရာထူး
!အဖွဲ့အစည်း
!ချီးမြှင့်သူ
!
|-
| rowspan=&quot;45&quot; |၂၀၂၂ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.myawady.net.mm/node/32969|title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း ၊အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၁ / ၂၀၂၂ ၊ စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ သီရိပျံချီဘွဲ့|accessdate=8 August 2025|publisher=မြဝတီသတင်း}}&lt;/ref&gt;
နိုဝင်ဘာ&lt;!-- အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၁ / ၂၀၂၂ --&gt;
|ဦး[[တီခွန်မြတ်]]
|ဥက္ကဋ္ဌ
|ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်
| rowspan=&quot;45&quot; |မင်းအောင်လှိုင်
|
|-
|ဦး[[ကိုကိုလှိုင်]]
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဝန်ကြီးဌာန
|
|-
|ဦး[[ကိုကို (ဝန်ကြီး)|ကိုကို]]
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
| သာသနာရေးနှင့်ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန
|
|-
|ဦးတင်ထွဋ်
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး (ငြိမ်း)
|စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့်ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန
|
|-
| ဦးလှမိုး     
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|သမဝါယမနှင့်ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီးဌာန
|
|-
|ဦးသောင်းဟန်
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|  လျှပ်စစ်စွမ်းအားဝန်ကြီးဌာန
|
|-
|ဦး[[မျိုးမြင့်ဦး]]
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန
|
|-
|ဒေါက်တာ[[ချာလီသန်း]]
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|  စက်မှုဝန်ကြီးဌာန
|
|-
|ဒေါက်တာ[[ပွင့်ဆန်း]]
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန
|
|-
|ဦး[[မင်းသိန်းဇံ]]  
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|အားကစားနှင့်လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန
|
|-
|ဒေါက်တာ[[သက်သက်ခိုင်]]
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|လူမှုဝန်ထမ်း၊ကယ်ဆယ်ရေးနှင့်ပြန်လည်နေရာချထားရေးဝန်ကြီးဌာန
|
|-
|ဦး[[စောထွန်းအောင်မြင့်]]  
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန
|
|-
|ဦး[[တင်ဦး (သံအမတ်ကြီး)|တင်ဦး]]
|ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်
|ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်ရုံး
|
|-
|ဒေါက်တာမောင်မောင်နိုင်
|ဥက္ကဋ္ဌ
|ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့
|
|-
| ဦး[[တင်ဦးလွင်]]   
|ဥက္ကဋ္ဌ
|နေပြည်တော်ကောင်စီ
|
|-
|ဦး[[ခက်ထိန်နန်]]   
|ဝန်ကြီးချုပ်
|ကချင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့
|
|-
|ဦး[[ဇော်မျိုးတင်]]
|ဝန်ကြီးချုပ်
|ကယားပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့
|
|-
|ဦး[[စောမြင့်ဦး|စောမြင့်ဦး]]
|ဝန်ကြီးချုပ်
| ကရင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့
|
|-
|ဒေါက်တာ [[ဝုန်ဆွန်းထန်]]
|ဝန်ကြီးချုပ်
|ချင်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့
|
|-
|ဦး[[မျိုးဆွေဝင်း]]
|ဝန်ကြီးချုပ်
|ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့
|
|-
|ဦးတင့်လွင်
|ဝန်ကြီးချုပ်
|မကွေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့
|
|-
|ဦး[[မောင်ကို (ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ)|မောင်ကို]]
|ဝန်ကြီးချုပ်
| မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့
|
|-
|ဦးဇော်လင်းထွန်း
|ဝန်ကြီးချုပ်
|မွန်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့
|
|-
|ဒေါက်တာအောင်ကျော်မင်း
|ဝန်ကြီးချုပ်
|ရခိုင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့
|
|-
|ဒေါက်တာကျော်ထွန်း
|ဝန်ကြီးချုပ်
|ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့
|
|-
|ဒေါ်[[သန်းသန်းဆွေ]] 
|ဥက္ကဋ္ဌ
|မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်
|
|-
|ဦး[[သန်းဆွေ (ဝန်ကြီး)|သန်းဆွေ]]
|ဥက္ကဋ္ဌ
| အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်
|
|-
|ဦးလှမြင့်  
|ဥက္ကဋ္ဌ
|  မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားလူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်
|
|-
|ဦးခင်မောင်လေး(ဖိုးသောကြာ-ခေတ်+မိုး)
|သတင်းစာဆရာ
|
|
|-
|စတီဗင်ဦးသန်းမြင့်ဦး 
|ဥက္ကဋ္ဌ
|မြန်မာနိုင်ငံခရစ်ယာန်အသင်းတော်များကောင်စီ
|
|-
| သိက္ခာတော်ရ ဒေါက်တာစောဆမ်ဆန်
|ဥက္ကဋ္ဌ
|မြန်မာနိုင်ငံနှစ်ခြင်းခရစ်ယာန်အသင်းချုပ်
|
|-
|ကာဒီနယ်[[ချားလ်စ်မောင်ဘို|ချားစ်ဘို]]
|ဥက္ကဋ္ဌ
| ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် ကက်သလစ်ဆရာတော်ကြီးများ အဖွဲ့ချုပ်
|
|-
|ဒေါက်တာသာဉာဏ်   
|ဥက္ကဋ္ဌ
|ရန်ကုန်ကလျာဏယုဝ ခရစ်ယာန်အသင်း
|
|-
|ဦးမြတ်ဆန်း  
| ဂိုဏ်းချုပ်ဆရာတော်ကြီး 
|ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော် မက်သဒစ်အသင်းတော် (အောက်မြန်မာပြည်)
|
|-
|Rev.Dr ဦးအေးမင်း 
|ဥက္ကဋ္ဌ
|မြန်မာနိုင်ငံ ဧဝံဂေလိခရစ်ယာန်မဟာမိတ်အဖွဲ့ချုပ်
|
|-
|အလ်ဟာဂျ်မော်လာနာ(ခ)ဦးစိုးသန်း 
|ဥက္ကဋ္ဌ
|အိုလမာအစ္စလာမ်သာသနာ့ဟာဖိဇ်မုဟမ္မဒ်ဆွာလေဟ်ပညာရှင်များအဖွဲ့ချုပ်
|
|-
|ဟာဂျီဦးညွန့်မောင်ရှိန်         
|ဥက္ကဋ္ဌ
|အစ္စလာမ်သာသနာရေးရာကောင်စီဌာနချုပ်
|
|-
|အလ်ဟာဂျ်မော်လနာ မုဖ်သီစအီဒွလ(ခ)ဦးစိန်လှ
|ဥက္ကဋ္ဌ
|မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာမော်လဝီအဖွဲ့ချုပ်
|
|-
|ဟာဂျီဦးမြင့်ထွန်း   
|ဥက္ကဋ္ဌ
| မြန်မာမွတ်စလင်လူငယ်များ(ဘာသာရေး)အဖွဲ့ (မ.မ.လ)
|
|-
|ဟာဂျီဦးလှဝင်း  
|ဥက္ကဋ္ဌ
|မြန်မာမွတ်စလင်အမျိုးသားရေးရာ   အဖွဲ့ချုပ်(မ.အ.ဖ)
|
|-
|ဦးနန္ဒ
|ဥက္ကဋ္ဌ
|မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာဟိန္ဒူဘာသာရေးအဖွဲ့ချုပ်
|
|-
|ဦးမောင်မောင်
|ဥက္ကဋ္ဌ
| သနန္တနဓမ္မပါလက(ဟိန္ဒူ)အဖွဲ့ချုပ်
|
|-
|သီရိ ၁၀၀၈ ဆွာမိ   
| ဦးစီးနာယက ဆရာတော်
| သီရိသျှီဝဘုရားကျောင်း   ဝိဝေကာနန္ဒ ဂိရိကြီး မဟာရာဂျ်
|
|-
|ဦးမောင်မြင့် (ခ) သျှီဝ သျှီဝါ ချာရီယာရစရီဂုရု့ U.V.P ပရမစီဝန်
|ဥက္ကဋ္ဌ
|ဟိန္ဒူဘုန်းတော်ကြီးများဗဟိုအဖွဲ့ချုပ်          
|
|-
|ဦးဇော်ဇော်နိုင်(ခ) Shri M G Thangaraja
|ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ  
|ဘာသာပေါင်းစုံချစ်ကြည်ညီညွတ်ရေးအဖွဲ့
|
|-
|
|
|
|
|
|
|-
| rowspan=&quot;29&quot; |၂၀၂၂&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.myawady.net.mm/node/33034|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၅ / ၂၀၂၂ ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော် ၁၂ ရက်  ( ၂၀၂၂ ခုနှစ် ၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၉ ရက် )|accessdate=2025 August 3|publisher=Myawaddy Webportal}}&lt;/ref&gt;နိုဝင်ဘာ&lt;!-- အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၅ / ၂၀၂၂ --&gt;
|Colonel General Alexander Vasilyevich Fomin
|
|Deputy Minister for Defense, Russian Federation
| rowspan=&quot;29&quot; |မင်းအောင်လှိုင်
|
|-
|Mr. Hideo Watanabe
|Chairman
|Japan-Myanmar Association
|
|-
|ဦးကဝိဓဇ
|
|ဇွဲကပင်ကျောင်းတိုက်ဆရာတော်၊ တော်ပုံကျေးရွာ၊ ကရင်ပြည်နယ်
|
|-
|ဦးသာထူးကျော်
|ဥက္ကဋ္ဌ (DKBA)
|တိုးတက်သောဗုဒ္ဓဘာသာကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး
|
|-
|ဦးကျော်သန်း
|စစ်ဦးစီးချုပ်
|တိုးတက်သောဗုဒ္ဓဘာသာကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး
|
|-
|ဗိုလ်မှူးကြီး စောထွန်းလှိုင်
|ဥက္ကဋ္ဌ (DKBA)
|တိုးတက်သောဗုဒ္ဓဘာသာကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး
နယ်ခြားစောင့်တပ်များဗဟိုအကြံပေးနှင့်ကွပ်ကဲရေးအဖွဲ့
|
|-
|စောဖားနွီး
|ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ (DKBA)
|တိုးတက်သောဗုဒ္ဓဘာသာကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး
နယ်ခြားစောင့်တပ်များဗဟိုအကြံပေးနှင့်ကွပ်ကဲရေးအဖွဲ့
|
|-
|စောပြားပြား
|
|တိုးတက်သောဗုဒ္ဓဘာသာကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး
နယ်ခြားစောင့်တပ်များဗဟိုအကြံပေးနှင့်ကွပ်ကဲရေးအဖွဲ့
|
|-
|စောမောင်ကြည်
|
|တိုးတက်သောဗုဒ္ဓဘာသာကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး
နယ်ခြားစောင့်တပ်များဗဟိုအကြံပေးနှင့်ကွပ်ကဲရေးအဖွဲ့
|
|-
|ဗိုလ်မှူးကြီး စောချစ်သူ
|အတွင်းရေးမှူး (DKBA)
|တိုးတက်သောဗုဒ္ဓဘာသာကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး
နယ်ခြားစောင့်တပ်များဗဟိုအကြံပေးနှင့်ကွပ်ကဲရေးအဖွဲ့
|
|-
|ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်ထူး
|
|တိုးတက်သောဗုဒ္ဓဘာသာကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး
နယ်ခြားစောင့်တပ်များဗဟိုအကြံပေးနှင့်ကွပ်ကဲရေးအဖွဲ့
|
|-
|ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး စောဒေါဒေါ
|
|နယ်ခြားစောင့်တပ်များဗဟိုအကြံပေးနှင့်ကွပ်ကဲရေးအဖွဲ့
ဟောင်သရောအထူးဒေသ
|
|-
|ဒေါက်တာ တင်မိုသီ
|
|ငြိမ်းချမ်းရေးအကျိုးတော်ဆောင်
|
|-
|ဦးယွတ်ဇော်ခေါင်
|အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်
|Peace Talk Creation Group
|
|-
|ဦးလမိုင်ခွန်ဂျာ
|အဖွဲ့ဝင်
|ငြိမ်းချမ်းရေးအကျိုးတော်ဆောင်
Peace Talk Creation Group
|
|-
|ဦးစခုန်တိန့်ယိန်း
|ဥက္ကဋ္ဌ
|ငြိမ်းချမ်းရေးအကျိုးတော်ဆောင်
New Democratic Army - Kachin
|
|-
|ဒေါက်တာ ဆာဘွဲ့ဂျွမ်
|နာယက
|ငြိမ်းချမ်းရေးအကျိုးတော်ဆောင် (ငြိမ်းဖောင်ဒေးရှင်း)
|
|-
|သိက္ခာတော်ရဆရာတော် ဆိုတေးရိုဖမော
|
|ငြိမ်းချမ်းရေးအကျိုးတော်ဆောင်
လွိုင်ကော်ကက်သလစ်သာသနာဂိုဏ်းအုပ်(ငြိမ်း)
|
|-
|ဦးဝိစိတ္တာဘိဝံသ(ခ) ဦး[[ဝီရသူ (မစိုးရိမ်)|ဝီရသူ]]
|နာယကဆရာတော်
|မစိုးရိမ်တိုက်သစ်၊ ဓမ္မသဟာယကျောင်းတိုက်၊ မဟာအောင်မြေမြို့နယ်၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး
|
|-
|ဦးပညာသာမိ
|နာယကချုပ်
|တောင်ကလေးပရိယတ္တိစာသင်တိုက်၊ ဘားအံမြို့၊ ကရင်ပြည်နယ်
|
|-
|ဦး[[စိုင်းအိုက်ပေါင်း]]
|ဥက္ကဋ္ဌ
|[[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီ|ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]]
|
|-
|ဒေါက်တာအေးမောင်
|ဥက္ကဋ္ဌ
|ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီ
|
|-
|ဦးခွန်ထွန်းလူ(ခ) ဒီကီ
|ဥက္ကဋ္ဌ
|&quot;ဝ&quot; အမျိုးသားပါတီ
|
|-
|ဦး[[စံကျော်လှ]]
|ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်
|ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ
|
|-
|ဦးရွှေမင်း(ခ) ဆီဖာလာလူး
|ဥက္ကဋ္ဌ
|[[လီဆူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ|လီဆူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ (ဒူးလေးပါတီ)]]
|
|-
|ဦးသုဝေ
|ဥက္ကဋ္ဌ
|ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ(မြန်မာ)
|
|-
|&lt;s&gt;ဦး[[သိမ်းဝေ]]&lt;/s&gt;
|&lt;s&gt;ဥက္ကဋ္ဌ&lt;/s&gt;
|&lt;s&gt;ရိုးမဘဏ်(YOMA Bank)&lt;/s&gt;
|ပြန်လည်ရုပ်သိမ်း။
|-
|ဦး[[ဇော်ဝင်းရှိန် (စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်)|ဇော်ဝင်းရှိန်]]
|ဥက္ကဋ္ဌ
|ဧရာဝတီတောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်(A Bank)
|
|-
|ဦးဇော်မင်းဝင်း
|ဥက္ကဋ္ဌ
|ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံကုန်သည်များနှင့် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းရှင်များအသင်းချုပ် (UMFCCI)
|
|}

=== ၂၀၂၅ ခုနှစ် ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ချီးမြှင့်သည့်နှစ်
!အမည်
!ရာထူး
!အဖွဲ့အစည်း
!ချီးမြှင့်သူ
|-
|၂၀၂၅ ဧပြီ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/69027|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၀ / ၂၀၂၅|publisher=Ministry of Information|accessdate=17 August 2025}}&lt;/ref&gt;
|ဦးဉာဏ်ထွန်း
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|လျှပ်စစ်စွမ်းအားဝန်ကြီးဌာန
| rowspan=&quot;3&quot; |မင်းအောင်လှိုင်
|-
|
|ဦး[[ထွန်းအုံ]]
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန
|-
|
|ဒေါက်တာ[[စိုးဝင်း (ဒေါက်တာ)|စိုးဝင်း]]
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|လူမှုဝန်ထမ်း၊ ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေးဝန်ကြီးဌာန
|-
|
|ဒေါက်တာ[[ခင်နိုင်ဦး]]
|ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်
|ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်ရုံး
|
|-
|
|ဦး[[အောင်သော်]]
|ဥက္ကဋ္ဌ
|ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့
|
|-
|
|ဦး[[မျိုးအောင်]]
|ဝန်ကြီးချုပ်
|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့
|
|-
|
|ဦး[[အောင်ကြည်သိန်း]]
|ဝန်ကြီးချုပ်
|မွန်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့
|
|-
|
|ဦး[[ထိန်လင်း (ဗိုလ်မှူးကြီး)|ထိန်လင်း]]
|ဝန်ကြီးချုပ်
|ရခိုင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့
|
|-
|
|ဦး[[စစ်အေး (ရဲမှူးကြီး)|စစ်အေး]]
|ဥက္ကဋ္ဌ
|အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်
|
|}

=== ၂၀၂၆ ခုနှစ် ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ချီးမြှင့်သည့်နှစ်
!အမည်
!ရာထူး
!အဖွဲ့အစည်း
!ချီးမြှင့်သူ
|-

|'''၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း |url=https://www.moi.gov.mm/announcements/78728 |url-status=live |website=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန}}&lt;/ref&gt;'''

|ဘဒ္ဒန္တပညာဇောတ
|မဟာမြိုင်နှင့်သဲဖြူဆရာတော်
|သဲဖြူတောရဓမ္မရိပ်သာကျောင်းတိုက်၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး။
| rowspan=&quot;4&quot; |မင်းအောင်လှိုင်
|-
|
|ဘဒ္ဒန္တကောဝိဒ 
|အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ
|သီလဓမ္မကုန်းသာတောရကျောင်းတိုက်၊ ရှမ်းပြည်နယ်။
|-
|
|ဒေါ်ဓမ္မထေရ်ရီ(ဖွားရှင်)
|ပဓာနနာယကဆရာကြီး
|အောင်သီရိကျောင်းတိုက်၊ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး။
|-
|
|ဒေါက်တာ [[ချောချောစိန်]]
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန
|-
| colspan=&quot;4&quot; |'''အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာ ၄၃/၂၀၂၆'''
|
|-
|'''၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80484 |access-date=2026-03-02 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;'''
|ဦး[[အောင်ကျော်ဟိုး]]
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန
| rowspan=&quot;20&quot; |မင်းအောင်လှိုင်
|-
|
|ဦး[[ချစ်ဆွေ (သံအမတ်ကြီး)|ချစ်ဆွေ]]
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန
|-
|
|ဦးအောင်မိုးမြင့်
|အဖွဲ့ဝင်
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|-
|
|ဦးအောင်လွင်ဦး
|အဖွဲ့ဝင်
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|-
|
|ဦးအောင်စောဝင်း
|အဖွဲ့ဝင်
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|-
|
|ဦးမြင့်ဦး
|အဖွဲ့ဝင်
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|-
|
|ဦးခင်မောင်ဦး
|အဖွဲ့ဝင်
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|-
|
|ဦးမြင့်သိန်း
|အဖွဲ့ဝင်
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|-
|
|ဦးကိုကိုလွင်
|အဖွဲ့ဝင်
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|-
|
|ဦးသန်းအောင်ကျော်
|အဖွဲ့ဝင်
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|-
|
|ဦးခင်ဇော်
|အဖွဲ့ဝင်
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|-
|
|ဦးမျိုးလှိုင်
|အဖွဲ့ဝင်
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|-
|
|ဦးသန်းထွတ်သိန်း
|အဖွဲ့ဝင်
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|-
|
|ဦးတင်ဆွေဝင်း
|အဖွဲ့ဝင်
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|-
|
|ဦးအောင်မြင့်လွင်
|အဖွဲ့ဝင်
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|-
|
|ဦးခင်မောင်ကြီး
|အဖွဲ့ဝင်
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|-
|
|ဦးမျိုးအောင်
|အဖွဲ့ဝင်
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|-
|
|ဦးကြည်သိန်း
|အဖွဲ့ဝင်
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|-
|
|ဒေါ်ခင်သင်းဝေ
|အဖွဲ့ဝင်
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|-
|
|ဦးခင်မောင်ကျော်
|အဖွဲ့ဝင်
|မြန်မာနိုင်ငံအင်ဂျီနီယာကောင်စီ
|-
| colspan=&quot;4&quot; |'''အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာ ၄၄/၂၀၂၆'''
|
|-
|၂၀၂၆ မတ် ၂&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80511|access-date=2026-04-19|website=www.moi.gov.mm|language=en}}&lt;/ref&gt;
|ဒေါက်တာ ဝါဝါမောင်
|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန
|
|-
|
|ဦးစိန်ဦး
|ဝန်ကြီးချုပ်
|ကယားပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့
|
|-
|
|ဦး[[လွင်ဦး]]
|ဥက္ကဋ္ဌ
|အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်ရုံး
|
|-
|
|ဦး[[ပေါ်လွင်စိန်]]
|ဥက္ကဋ္ဌ
|မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားလူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်ရုံး
|
|-
| colspan=&quot;4&quot; |'''နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်ကြော်ငြာစာ ၃/၂၀၂၆'''
|
|-
|'''၂၀၂၆ ဧပြီလ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/81785|access-date=2026-04-17|website=www.moi.gov.mm|language=en}}&lt;/ref&gt;'''
|ဦးစိုးဦး
|အဖွဲ့ဝင် (ငြိမ်း)
|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
|မင်းအောင်လှိုင်
|}


== အခြားကြည့်ရန် ==
*[[ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့]]
*[[အောင်ဆန်းသူရိယဘွဲ့]]
*[[နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့]]
*[[အလင်္ကာကျော်စွာ]]
*[[အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ]]

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}

{{Orders, decorations, and medals of Myanmar}}

[[ကဏ္ဍ:စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ]]</text>
      <sha1>jgbjapmscpse7vp9xndve2z95a8xufy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>47673</id>
    <revision>
      <id>1027835</id>
      <parentid>1026801</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T08:18:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>နေနီဝန်း</username>
        <id>89694</id>
      </contributor>
      <origin>1027835</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16577" sha1="6xvebhjdf0cpg7e5mavopj6594096rg" xml:space="preserve">{{Infobox official post
| body = {{Air force|Myanmar}}
| post = ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်
| insignia = 
| insigniasize = 
| insigniacaption = 
| insigniaalt =
| flag = Commander in Chief (Air Force) flag of Myanmar.svg
| flagsize = 180px
| flagcaption = ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)၏ အလံတော်
| flagborder = yes
| image     = 
| incumbent = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ​[[ထွန်းဝင်း]]
| incumbentsince = {{Start date|2026|04|21|ds=yes}}
| residence = တပ်မ​တော် အရာရှိကြီးများ အိမ်ရာ၊ ကကန၊ နေပြည်တော်
| seat = ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(လေ)၊ စစ်ရုံး၊ နေပြည်တော်
| department = {{abbr|ကက(လေ)|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(လေ)}}
| type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူး၊ အဆင့်၊ အဆောင်အယောင်နှင့် တံဆိပ်များ#စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး တာဝန်ခန့်အပ်မှုများ|စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး]]
| appointer = {{flagicon image|Commander in Chief flag of Myanmar.svg}} [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]
| member_of = ကာကွယ်ရေးဌာန​ကောင်စီ
| reports_to = {{flagicon image|Commander in Chief flag of Myanmar.svg}} [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] 
| deputy = [[စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(​လေ)]]
| first = ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး [[စောရှီးရှိုး]]
| precursor = ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေတပ်)
| formation = {{Start date and age|1947|12|11|df=yes|p=yes}}
| unofficial_names =​ လေချုပ်၊ လေချုပ်ကြီး
| footnotes_title = အဆင့် / တံဆိပ် အဆောင်အယောင်များ
| footnotes = [[File:16. Myanmar Air Force GEN.png|50px]]&lt;br&gt;လေတပ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး
}}

'''ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)''' ({{langx|en|Commander-in-Chief (Air)}}) သည် [[တပ်မတော် (လေ)|တပ်မတော်(လေ)]]၏ ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိများကိုသာ ခန့်အပ်သော အဆင့်အမြင့်ဆုံးရာထူးဖြစ်ပြီး၊ အဆင့်သတ်မှတ်ချက်မှာ [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]]ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite book |last= ကျော်ဇော|first= မောင် |author-link= |date= ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂ |title= အထွေထွေဗဟုသုတ (၂၀၂၂–၂၀၂၃) |url= |location= ရန်ကုန် |publisher= ကြယ်စင်စာပေ|page= ၁၇၃-၁၇၄ |isbn=}}&lt;/ref&gt; ဤရာထူးခန့်အပ်ခံရသည့် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး အဆင့်ရှိသူ ပြန်တမ်းဝင် လေတပ်အရာရှိသည် ရာထူးအားလက်ခံရယူပြီး တစ်နှစ်အတွင်း ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခံရသည်။ 

ကြည်း၊ရေ၊လေ ဗမာ့တပ်မတော်များပေါင်းစည်းပြီးနောက်&lt;ref name=&quot;T4&quot;&gt;တပ်မတော်သမိုင်း စတုတ္ထတွဲ [https://dsmuseum.gov.mm/%e1%80%90%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%99%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8-%e1%80%85%e1%80%90%e1%80%af%e1%80%90%e1%80%b9%e1%80%91%e1%80%90/]&lt;/ref&gt;{{rp|၁၂၈}} ၁၉၅၅ခုနှစ်မှ ၁၉၈၉အထိ တပ်မတော်(ကြည်း)၊ ​တပ်မတော်(ရေ)၊ တပ်မတော်(လေတပ်) တို့ကို သက်ဆိုင်ရာ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တစ်ဦးစီက အုပ်ချုပ်ခဲ့ကာ ၁၉၈၉ခုနှစ်တွင် ထို ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များကို သက်ဆိုင်ရာတပ်များ၏ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များ အဖြစ် တိုးမြှင့်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;DSR89&quot;&gt;၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်နည်းဥပဒေများကို ပြင်ဆင်သည့် နည်းဥပဒေများ[https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=E6A6F9F58B0E52230782D3CEE46FE3FE?lawordSn=4929] The Rules Amending the Defence Services Rules, 1959[https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do?lawordSn=965]&lt;/ref&gt; လက်ရှိ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ) ရာထူးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ [[ထွန်းဝင်း|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းဝင်း]] ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်း - ဗိုလ်ချုပ်ကြီးမောင်မောင်ကျော် လေချုပ်တာဝန်ကအနားပေးခံရ - ဘီဘီစီ မြန်မာ {{!}} အထူးသတင်း {{!}} နောက်ဆုံးရ သတင်း {{!}} နောက်ဆုံးရခေါင်းစဉ် သတင်း {{!}}မြန်မာသတင်း |url=https://www.bbc.com/burmese/live/burma-59819021 |website=BBC News မြန်မာ |access-date=၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၁ |language=my-MM}}&lt;/ref&gt;

== သမိုင်းကြောင်း ==
မြန်မာ့လေတပ်မတော် ၏ အကြီးအကဲမှာ '''လေတပ်ဦးစီးမှူး''' ('''Commanding Officer, Burma Air Force''') ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၄၈ခုနှစ် မေလ ၈ရက်နေ့တွင် စစ်ရုံးဖွဲ့စည်းပြီးသောအခါ '''လေတပ်ဦးစီးချုပ်''' ('''Chief of Air Staff''') ဟုပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;T4&quot;/&gt;

ဗမာ့တပ်မတော်၊{{efn|ကြည်းတပ်ကို &quot;ကြည်း&quot;ထည့်မခေါ်ဘဲ &quot;ဗမာ့တပ်မတော်&quot;ဟုသာခေါ်ခဲ့သည်။}} ဗမာ့ရေတပ်မတော်နှင့် မြန်မာ့လေတပ်မတော်{{efn|&quot;Burma&quot;ကို မြန်မာဘာသာပြန်ရာတွင် ကြည်းတပ်နှင့်ရေတပ်က &quot;ဗမာ့&quot;ဟုသုံးစွဲခဲ့သော်လည်း လေတပ်က &quot;မြန်မာ့&quot;ဟုသုံးစွဲခဲ့သည်။}} တို့ကို တစ်ခုတည်းသောတပ်မတော်အဖြစ်ပေါင်းစည်းသောအခါ ၁၉၅၅ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၈ရက်နေ့မှ စ၍ ရေတပ်ဦးစီးချုပ် သည် '''ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (လေတပ်)''' ('''Vice Chief of Staff (Air)''') ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;T4&quot;/&gt; ၁၉၈၉ခုနှစ် မေလ ၁၀ရက်နေ့တွင် '''ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)''' ('''Commander-in-Chief (Air)''') အဖြစ်​ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;DSR89&quot;/&gt;

== တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ စာရင်း ==
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 95%; text-align: center;&quot;
|+ '''ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (လေ) များစာရင်း'''
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | စဉ်
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | ဓာတ်ပုံ
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | ပြန်တမ်းဝင်အမှတ်
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | ရာထူးအဆင့်နှင့်အမည်
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | စတင်ရက်
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | ပြီးဆုံးရက်
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | တာဝန်သက်တမ်းကာလ
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | မှတ်ချက်
|-
! colspan=8 style=&quot;background:#E0EFFF;&quot; | လေတပ်ဦးစီးချုပ်
|-
| ၁။
|
| လေ ၁၀၂၀
| style=&quot;text-align: left;&quot; | [[ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး]] [[စောရှီးရှိုး]]
| ၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၇
| ၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၉
| {{age in years and days|1947|12|11|1949|2|8}}
| style=&quot;text-align: left;&quot; | &lt;small&gt;[[ကရင်လူမျိုး]]ဖြစ်သည့်အပြင် ကရင်ပြည်တွင်းစစ်ကြောင့် အငြိမ်းစားပေးခံခဲ့ရသည်။&lt;/small&gt;
|-
| ၂။
|
| လေ ၁၀၀၅
| style=&quot;text-align: left;&quot; | ဗိုလ်မှူးချုပ် သူရ တော်မီကလစ်
| ၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၉
| ၁ ဧပြီ ၁၉၄၉
| {{age in years and days|1949|2|9|1949|4|1}}
| 
|-
| ၃။
|
| လေ ၁၀၀၉
| style=&quot;text-align: left;&quot; | [[ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး]] သူရ အက်စ်ဂျေခင်
| ၁ ဧပြီ ၁၉၄၉
| ၁၅ ဇွန် ၁၉၅၀
| {{age in years and days|1949|4|1|1950|6|15}}
|
|-
| (၂)
|
| လေ ၁၀၀၅
| style=&quot;text-align: left;&quot; | ဗိုလ်မှူးချုပ် သူရ တော်မီကလစ်&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite book |last=Sabry |first=Fouad |url=https://books.google.com/books?id=1ssLEQAAQBAJ&amp;dq=myanmar+1955,+the+Chief+of+Staff+became+the+Commander+in+Chief,&amp;pg=PT72 |title=Military Staff: Strategizing the Nexus, Command, Coordination, and 21st Century Warfare |date=2024-05-30 |publisher=One Billion Knowledgeable |language=en}}&lt;/ref&gt;
| ၁၅ ဇွန် ၁၉၅၀
| ၂၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၅၅
| {{age in years and days|1950|6|15|1955|9|28}}
| 
|-
! colspan=8 style=&quot;background:#E0EFFF;&quot; | ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (လေတပ်)
|-
| (၂)
|
| လေ ၁၀၀၅
| style=&quot;text-align: left;&quot; | ဗိုလ်မှူးချုပ် သူရ တော်မီကလစ်
| ၂၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၅၅
| ၂၆ နိုဝင်ဘာ ၁၉၆၃
| {{age in years and days|1955|9|28|1963|11|26}}
| 
|-
| ၄။
|
| လေ ၁၀၄၂
| style=&quot;text-align: left;&quot; | ဗိုလ်မှူးချုပ် [[သောင်းဒန်]]
| ၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၆၃
| ၇ မတ် ၁၉၇၄
| {{age in years and days|1963|12|13|1974|3|7}}
|
|-
| ၅။
|
| လေ ၁၀၄၇
| style=&quot;text-align: left;&quot; | [[ဗိုလ်ချုပ်]] သူရစောဖြူ
| ၈ မတ် ၁၉၇၄
| ၁၈ မတ် ၁၉၈၀
| {{age in years and days|1974|3|8|1980|3|18}}
|
|-
| ၆။
|
| လေ ၁၀၅၉
| style=&quot;text-align: left;&quot; | [[ဗိုလ်ချုပ်]] ကိုကြီး
| ၁၉ မတ် ၁၉၈၀
| ၃ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅
| {{age in years and days|1980|3|19|1985|11|3}}
| 
|-
| ၇။
|
| လေ ၁၁၂၇
| style=&quot;text-align: left;&quot; | [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] တင်ထွန်း
| ၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅
| ၁၀ မေ ၁၉၈၉
| {{age in years and days|1985|11|4|1989|5|10}}
| 
|-
! colspan=8 style=&quot;background:#E0EFFF;&quot; | ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (လေ)
|-
| (၇)
|
| လေ ၁၁၂၇
| style=&quot;text-align: left;&quot; | [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] တင်ထွန်း
| ၁၀ မေ ၁၉၈၉
| ၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂
| {{age in years and days|1989|5|10|1992|2|5}}
| 
|-
| ၈။
|
| လေ ၁၁၉၃
| style=&quot;text-align: left;&quot; | [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] သိန်းဝင်း
| ၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂
| ၁၅ ဇွန် ၁၉၉၅
| {{age in years and days|1992|2|5|1995|6|15}}
| 
|-
| ၉။
|
| လေ ၁၃၀၂
| style=&quot;text-align: left;&quot; | [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] တင်ငွေ
| ၁၅ ဇွန် ၁၉၉၅
| ၁၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇
| {{age in years and days|1995|6|15|1997|11|14}}
| 
|-
| ၁၀။
|
| လေ ၁၃၃၄
| style=&quot;text-align: left;&quot; | [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] ကျော်သန်း
| ၁၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇
| ၁၃ ဇွန် ၂၀၀၁
| {{age in years and days|1997|11|14|2001|6|13}}
| 
|-
| ၁၁။
|
| လေ ၁၅၈၁
| style=&quot;text-align: left;&quot; | [[ဗိုလ်ချုပ်]] မြင့်ဆွေ
| ၁၃ ဇွန် ၂၀၀၁
| ၇ မတ် ၂၀၀၂
| {{age in years and days|2001|6|13|2002|3|7}}
| 
|-
| ၁၂။
| [[File:Myat Hein.jpg|80px]]
| လေ ၁၆၈၂
| style=&quot;text-align: left;&quot; | [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[မြတ်ဟိန်း]]
| ၈ မတ် ၂၀၀၂
| ၁၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၃
| {{age in years and days|2002|3|8|2013|2|13}}
| 
|-
| ၁၃။
|
| လေ ၁၇၅၄
| style=&quot;text-align: left;&quot; | [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ခင်အောင်မြင့် (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ခင်အောင်မြင့်]]
| ၁၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၃
| ၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၈
| {{age in years and days|2013|2|13|2018|1|2}}
| 
|-
| ၁၄။
| [[File:General Maung Maung Kyaw.jpg|80px]]
| လေ ၁၉၂၅
| style=&quot;text-align: left;&quot; | [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[မောင်မောင်ကျော်]]
| ၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၈
| ၁၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂
| {{age in years and days|2018|1|2|2022|1|10}}
| style=&quot;text-align: left;&quot; | ရာထူးမှအနားပေးခံရသည်။&lt;small&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |first1=ဧရာဝတီ |title=လေတပ်ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မောင်မောင်ကျော် ရာထူးမှ အနားပေးခံရ|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2022/01/11/248837.html |website=ဧရာဝတီ |access-date=၁၉ ဇွန် ၂၀၂၂ |date=၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂}}&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt;
|-
| ၁၅။
| 
| လေ ၁၉၈၂
| style=&quot;text-align: left;&quot; | [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ထွန်းအောင်]]
| ၁၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂
| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
| {{age in years and days|2022|1|10|2026|4|10}}
| style=&quot;text-align: left;&quot; | [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး]]အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။
|- style=&quot;background:#F5FFFA;&quot;
| ၁၆။
| 
| လေ ၂၁၃၀
| style=&quot;text-align: left;&quot; | '''[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ထွန်းဝင်း]]'''
| ၂၁ ဧပြီ ၂၀၂၆
| လက်ရှိ
| {{age in years and days|2026|4|21}}
| 
|}

== ကိုးကား ==
{{reflist}}

{{တပ်မတော် (လေ)}}
{{တပ်မတော်}}
[[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ စစ်ဘက်ရာထူးတာဝန်ခန့်အပ်မှုများ]]
[[ကဏ္ဍ:တပ်မတော် (လေ)|-ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]</text>
      <sha1>6xvebhjdf0cpg7e5mavopj6594096rg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027853</id>
      <parentid>1027835</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T11:54:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>နေနီဝန်း</username>
        <id>89694</id>
      </contributor>
      <comment>/* တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ စာရင်း */</comment>
      <origin>1027853</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17704" sha1="asf1cf65hmv5nenhxxfk31pembbjadu" xml:space="preserve">{{Infobox official post
| body = {{Air force|Myanmar}}
| post = ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်
| insignia = 
| insigniasize = 
| insigniacaption = 
| insigniaalt =
| flag = Commander in Chief (Air Force) flag of Myanmar.svg
| flagsize = 180px
| flagcaption = ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)၏ အလံတော်
| flagborder = yes
| image     = 
| incumbent = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ​[[ထွန်းဝင်း]]
| incumbentsince = {{Start date|2026|04|21|ds=yes}}
| residence = တပ်မ​တော် အရာရှိကြီးများ အိမ်ရာ၊ ကကန၊ နေပြည်တော်
| seat = ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(လေ)၊ စစ်ရုံး၊ နေပြည်တော်
| department = {{abbr|ကက(လေ)|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(လေ)}}
| type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူး၊ အဆင့်၊ အဆောင်အယောင်နှင့် တံဆိပ်များ#စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး တာဝန်ခန့်အပ်မှုများ|စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး]]
| appointer = {{flagicon image|Commander in Chief flag of Myanmar.svg}} [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]
| member_of = ကာကွယ်ရေးဌာန​ကောင်စီ
| reports_to = {{flagicon image|Commander in Chief flag of Myanmar.svg}} [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] 
| deputy = [[စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(​လေ)]]
| first = ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး [[စောရှီးရှိုး]]
| precursor = ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေတပ်)
| formation = {{Start date and age|1947|12|11|df=yes|p=yes}}
| unofficial_names =​ လေချုပ်၊ လေချုပ်ကြီး
| footnotes_title = အဆင့် / တံဆိပ် အဆောင်အယောင်များ
| footnotes = [[File:16. Myanmar Air Force GEN.png|50px]]&lt;br&gt;လေတပ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး
}}

'''ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)''' ({{langx|en|Commander-in-Chief (Air)}}) သည် [[တပ်မတော် (လေ)|တပ်မတော်(လေ)]]၏ ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိများကိုသာ ခန့်အပ်သော အဆင့်အမြင့်ဆုံးရာထူးဖြစ်ပြီး၊ အဆင့်သတ်မှတ်ချက်မှာ [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]]ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite book |last= ကျော်ဇော|first= မောင် |author-link= |date= ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂ |title= အထွေထွေဗဟုသုတ (၂၀၂၂–၂၀၂၃) |url= |location= ရန်ကုန် |publisher= ကြယ်စင်စာပေ|page= ၁၇၃-၁၇၄ |isbn=}}&lt;/ref&gt; ဤရာထူးခန့်အပ်ခံရသည့် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး အဆင့်ရှိသူ ပြန်တမ်းဝင် လေတပ်အရာရှိသည် ရာထူးအားလက်ခံရယူပြီး တစ်နှစ်အတွင်း ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခံရသည်။ 

ကြည်း၊ရေ၊လေ ဗမာ့တပ်မတော်များပေါင်းစည်းပြီးနောက်&lt;ref name=&quot;T4&quot;&gt;တပ်မတော်သမိုင်း စတုတ္ထတွဲ [https://dsmuseum.gov.mm/%e1%80%90%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%99%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8-%e1%80%85%e1%80%90%e1%80%af%e1%80%90%e1%80%b9%e1%80%91%e1%80%90/]&lt;/ref&gt;{{rp|၁၂၈}} ၁၉၅၅ခုနှစ်မှ ၁၉၈၉အထိ တပ်မတော်(ကြည်း)၊ ​တပ်မတော်(ရေ)၊ တပ်မတော်(လေတပ်) တို့ကို သက်ဆိုင်ရာ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တစ်ဦးစီက အုပ်ချုပ်ခဲ့ကာ ၁၉၈၉ခုနှစ်တွင် ထို ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များကို သက်ဆိုင်ရာတပ်များ၏ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များ အဖြစ် တိုးမြှင့်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;DSR89&quot;&gt;၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်နည်းဥပဒေများကို ပြင်ဆင်သည့် နည်းဥပဒေများ[https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=E6A6F9F58B0E52230782D3CEE46FE3FE?lawordSn=4929] The Rules Amending the Defence Services Rules, 1959[https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do?lawordSn=965]&lt;/ref&gt; လက်ရှိ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ) ရာထူးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ [[ထွန်းဝင်း|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းဝင်း]] ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်း - ဗိုလ်ချုပ်ကြီးမောင်မောင်ကျော် လေချုပ်တာဝန်ကအနားပေးခံရ - ဘီဘီစီ မြန်မာ {{!}} အထူးသတင်း {{!}} နောက်ဆုံးရ သတင်း {{!}} နောက်ဆုံးရခေါင်းစဉ် သတင်း {{!}}မြန်မာသတင်း |url=https://www.bbc.com/burmese/live/burma-59819021 |website=BBC News မြန်မာ |access-date=၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၁ |language=my-MM}}&lt;/ref&gt;

== သမိုင်းကြောင်း ==
မြန်မာ့လေတပ်မတော် ၏ အကြီးအကဲမှာ '''လေတပ်ဦးစီးမှူး''' ('''Commanding Officer, Burma Air Force''') ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၄၈ခုနှစ် မေလ ၈ရက်နေ့တွင် စစ်ရုံးဖွဲ့စည်းပြီးသောအခါ '''လေတပ်ဦးစီးချုပ်''' ('''Chief of Air Staff''') ဟုပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;T4&quot;/&gt;

ဗမာ့တပ်မတော်၊{{efn|ကြည်းတပ်ကို &quot;ကြည်း&quot;ထည့်မခေါ်ဘဲ &quot;ဗမာ့တပ်မတော်&quot;ဟုသာခေါ်ခဲ့သည်။}} ဗမာ့ရေတပ်မတော်နှင့် မြန်မာ့လေတပ်မတော်{{efn|&quot;Burma&quot;ကို မြန်မာဘာသာပြန်ရာတွင် ကြည်းတပ်နှင့်ရေတပ်က &quot;ဗမာ့&quot;ဟုသုံးစွဲခဲ့သော်လည်း လေတပ်က &quot;မြန်မာ့&quot;ဟုသုံးစွဲခဲ့သည်။}} တို့ကို တစ်ခုတည်းသောတပ်မတော်အဖြစ်ပေါင်းစည်းသောအခါ ၁၉၅၅ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၈ရက်နေ့မှ စ၍ ရေတပ်ဦးစီးချုပ် သည် '''ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (လေတပ်)''' ('''Vice Chief of Staff (Air)''') ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;T4&quot;/&gt; ၁၉၈၉ခုနှစ် မေလ ၁၀ရက်နေ့တွင် '''ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)''' ('''Commander-in-Chief (Air)''') အဖြစ်​ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;DSR89&quot;/&gt;

== တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ စာရင်း ==
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 95%; text-align: center;&quot;
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | စဉ်
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | ဓာတ်ပုံ
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | ပြန်တမ်းဝင်အမှတ်
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | ရာထူးအဆင့်နှင့်အမည်
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | စတင်ရက်
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | ပြီးဆုံးရက်
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | တာဝန်သက်တမ်းကာလ
! style=&quot;background:#efefef;&quot; | မှတ်ချက်
! ကိုးကား
|-
! colspan=8 style=&quot;background:#E0EFFF;&quot; | လေတပ်ဦးစီးမှူး&lt;ref name=&quot;T4&quot;/&gt;
|-
| ၁။
|
| လေ ၁၀၂၀
| style=&quot;text-align: left;&quot; | [[ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး]] [[စောရှီးရှိုး]]
| ၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၇
| ''၈ မေ ၁၉၄၈''
| ''{{age in years and days|1947|12|15|1948|5|8}}''
| 
| &lt;ref name=DCDSM&gt;{{cite web |author=DSMuseum |date=30 March 2026 |url=https://dsmuseum.gov.mm/air-force-b-1/ |title=ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)/ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ) တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ |trans-title=Individuals who have served as the Vice Chief of Staff (Air)/ Commander-in-Chief (Air) |language=my |website=Defence Services Museum |publisher=Defence Services (Army, Navy, Air Force) News Techonlogy Department |access-date=22 April 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
! colspan=8 style=&quot;background:#E0EFFF;&quot; | လေတပ်ဦးစီးချုပ်&lt;ref name=&quot;T4&quot;/&gt;
|-
| (၁)
|
| လေ ၁၀၂၀
| style=&quot;text-align: left;&quot; | ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး စောရှီးရှိုး
| ''၈ မေ ၁၉၄၈''
| ၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၉
| ''{{age in years and days|1948|5|8|1949|2|8}}''
| style=&quot;text-align: left;&quot; | &lt;small&gt;[[ကရင်လူမျိုး]]ဖြစ်သည့်အပြင် ကရင်ပြည်တွင်းစစ်ကြောင့် အငြိမ်းစားပေးခံခဲ့ရသည်။&lt;/small&gt;
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၂။
|
| လေ ၁၀၀၉
| style=&quot;text-align: left;&quot; | ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး သူရ အက်စ်ဂျေခင်
| ၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၉
| ၁၅ ဇွန် ၁၉၅၀
| {{age in years and days|1949|2|23|1950|6|15}}
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၃။
|
| လေ ၁၀၀၅
| style=&quot;text-align: left;&quot; | ဗိုလ်မှူးချုပ် သူရ တီကလစ်
| ၁၅ ဇွန် ၁၉၅၀
| ''၂၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၅၅''
| ''{{age in years and days|1950|6|15|1955|9|28}}''
| 
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
! colspan=8 style=&quot;background:#E0EFFF;&quot; | ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေတပ်)&lt;ref name=&quot;T4&quot;/&gt;
|-
| (၃)
|
| လေ ၁၀၀၅
| style=&quot;text-align: left;&quot; | ဗိုလ်မှူးချုပ် သူရ တီကလစ်
| ''၂၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၅၅''
| ၂၆ နိုဝင်ဘာ ၁၉၆၃
| ''{{age in years and days|1955|9|28|1963|11|26}}''
| 
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၄။
|
| လေ ၁၀၄၂
| style=&quot;text-align: left;&quot; | ဗိုလ်မှူးချုပ် [[သောင်းဒန်]]
| ၂၇ နိုဝင်ဘာ ၁၉၆၃
| ၇ မတ် ၁၉၇၄
| {{age in years and days|1963|11|27|1974|3|7}}
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၅။
|
| လေ ၁၀၄၇
| style=&quot;text-align: left;&quot; | [[ဗိုလ်ချုပ်]] သူရစောဖြူ
| ၈ မတ် ၁၉၇၄
| ၁၈ မတ် ၁၉၈၀
| {{age in years and days|1974|3|8|1980|3|18}}
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၆။
|
| လေ ၁၀၅၉
| style=&quot;text-align: left;&quot; | ဗိုလ်ချုပ် ကိုကြီး
| ၁၉ မတ် ၁၉၈၀
| ၁၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅
| {{age in years and days|1980|3|19|1985|11|14}}
| 
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၇။
|
| လေ ၁၁၂၇
| style=&quot;text-align: left;&quot; | [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] တင်ထွန်း
| ၁၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅
| ''၁၀ မေ ၁၉၈၉''
| ''{{age in years and days|1985|11|14|1989|5|10}}''
| 
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
! colspan=8 style=&quot;background:#E0EFFF;&quot; | ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)&lt;ref name=&quot;DSR89&quot;/&gt;
|-
| (၇)
|
| လေ ၁၁၂၇
| style=&quot;text-align: left;&quot; | ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်ထွန်း
| ''၁၀ မေ ၁၉၈၉''
| ၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂
| ''{{age in years and days|1989|5|10|1992|2|5}}''
| 
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၈။
|
| လေ ၁၁၉၃
| style=&quot;text-align: left;&quot; | ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး သိန်းဝင်း
| ၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂
| ၁၅ ဇွန် ၁၉၉၅
| {{age in years and days|1992|2|5|1995|6|15}}
| 
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၉။
|
| လေ ၁၃၀၂
| style=&quot;text-align: left;&quot; | ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်ငွေ
| ၁၅ ဇွန် ၁၉၉၅
| ၁၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇
| {{age in years and days|1995|6|15|1997|11|14}}
| 
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၁၀။
|
| လေ ၁၃၃၄
| style=&quot;text-align: left;&quot; | ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကျော်သန်း
| ၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇
| ၁၃ ဇူလိုင် ၂၀၀၁
| {{age in years and days|1997|11|15|2001|7|13}}
| 
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၁၁။
|
| လေ ၁၅၈၁
| style=&quot;text-align: left;&quot; | ဗိုလ်ချုပ် မြင့်ဆွေ
| ၁၃ ဇူလိုင် ၂၀၀၁
| ၂ မေ ၂၀၀၂
| {{age in years and days|2001|7|13|2002|5|2}}
| 
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၁၂။
| [[File:Myat Hein.jpg|80px]]
| လေ ၁၆၈၂
| style=&quot;text-align: left;&quot; | [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[မြတ်ဟိန်း]]
| ၁၈ မေ ၂၀၀၂
| ၁၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၃
| {{age in years and days|2002|5|18|2013|2|14}}
| 
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၁၃။
|
| လေ ၁၇၅၄
| style=&quot;text-align: left;&quot; | ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ခင်အောင်မြင့် (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ခင်အောင်မြင့်]]
| ၁၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၃
| ၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၈
| {{age in years and days|2013|2|14|2018|1|2}}
| 
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၁၄။
| [[File:General Maung Maung Kyaw.jpg|80px]]
| လေ ၁၉၂၅
| style=&quot;text-align: left;&quot; | ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မောင်မောင်ကျော်]]
| ၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၈
| ၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂
| {{age in years and days|2018|1|3|2022|1|9}}
| style=&quot;text-align: left;&quot; | ရာထူးမှအနားပေးခံရသည်။&lt;small&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |first1=ဧရာဝတီ |title=လေတပ်ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မောင်မောင်ကျော် ရာထူးမှ အနားပေးခံရ|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2022/01/11/248837.html |website=ဧရာဝတီ |access-date=၁၉ ဇွန် ၂၀၂၂ |date=၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂}}&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt;
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၁၅။
| 
| လေ ၁၉၈၂
| style=&quot;text-align: left;&quot; | [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ထွန်းအောင်]]
| ၁၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂
| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
| {{age in years and days|2022|1|10|2026|4|10}}
| style=&quot;text-align: left;&quot; | [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး]]အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|- style=&quot;background:#F5FFFA;&quot;
| ၁၆။
| 
| လေ ၂၁၃၀
| style=&quot;text-align: left;&quot; | '''[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ထွန်းဝင်း]]'''
| ၂၁ ဧပြီ ၂၀၂၆
| လက်ရှိ
| {{age in years and days|2026|4|21}}
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;&lt;ref name=BBC21426&gt;{{cite web |url=https://www.bbc.com/burmese/live/clyxrv7g29gt |author=&lt;!-- not stated --&gt; |date=21 April 2026 |title=ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းဝင်း လေချုပ်ဖြစ်လာ |trans-title=General Tun Win has become the Commander-in-Chief (Air) |language=my |website=BBC |publisher=British Broadcasting Corporation |access-date=22 April 2026}}&lt;/ref&gt;
|- 
|}

== ကိုးကား ==
{{reflist}}

{{တပ်မတော် (လေ)}}
{{တပ်မတော်}}
[[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ စစ်ဘက်ရာထူးတာဝန်ခန့်အပ်မှုများ]]
[[ကဏ္ဍ:တပ်မတော် (လေ)|-ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]</text>
      <sha1>asf1cf65hmv5nenhxxfk31pembbjadu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers/todolist</title>
    <ns>2</ns>
    <id>62610</id>
    <revision>
      <id>1027735</id>
      <parentid>875489</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T15:39:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ninjastrikers</username>
        <id>22896</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ဆက်လက်ရေးသားရန် */</comment>
      <origin>1027735</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7078" sha1="o1974ghhrb4sio0y46l55a5ojs9peyl" xml:space="preserve">==ပြုပြင်ရန်လိုအပ်နေသော တမ်းပလိတ်များ==
* &lt;STRIKE&gt;[[Template:Birth-date]]&lt;/STRIKE&gt;
* &lt;STRIKE&gt;[[Template:Birth-date and age]]&lt;/STRIKE&gt;
* &lt;STRIKE&gt;[[Template:Start-date]]&lt;/STRIKE&gt;
* [[Template:End-date]]
* [[Template:Age in years and days]]
* [[Template:Age in days]]
* &lt;STRIKE&gt;[[Template:Infobox element]]&lt;/STRIKE&gt;
* [[Template:Weekday in month]]
* &lt;STRIKE&gt;[[Template:Pie chart]]&lt;/STRIKE&gt;
* [[Template:Cite book]] (CS1 errors: dates)
*&lt;STRIKE&gt; [[Template:Infobox map]]&lt;/STRIKE&gt;
* &lt;STRIKE&gt;[[Template:Infobox mountain]]&lt;/STRIKE&gt;
* &lt;STRIKE&gt;[[Template:Infobox park]]&lt;/STRIKE&gt;
* [[Module:Progress box]] / [[Template:Progress box]]
* [[တမ်းပလိတ်:Infobox number]]
* [[တမ်းပလိတ်:calendar]]

==  အဆင့်မြှင့်တင်ရမည့် တမ်းပလိတ်များ ==
* &lt;STRIKE&gt;[[Template:Infobox country]]&lt;/STRIKE&gt;
*&lt;STRIKE&gt; [[Template:Taxobox]] / [[Template:Infobox နို့တိုက်သတ္တဝါ]]&lt;/STRIKE&gt;
* &lt;STRIKE&gt;[[Template:Stub]]&lt;/STRIKE&gt;
* [[Template:Cite web]]
* &lt;STRIKE&gt;[[Template:Infobox တူရိယာ]]&lt;/STRIKE&gt;
* &lt;STRIKE&gt;[[Template:Infobox river]]&lt;/STRIKE&gt;
* [[Template:Infobox အမေရိကန်ပြည်နယ်]]
* [[Template:Infobox former country]]

*&lt;STRIKE&gt;[[Module:Lang]]&lt;/STRIKE&gt;
**&lt;STRIKE&gt;[[Module:Lang/data]]&lt;/STRIKE&gt;
**&lt;STRIKE&gt;[[Module:Language/data/iana regions]]&lt;/STRIKE&gt;
**&lt;STRIKE&gt;[[Module:Language/data/iana variants]]&lt;/STRIKE&gt;
**&lt;STRIKE&gt;[[Module:Language/data/iana scripts]]&lt;/STRIKE&gt;
**&lt;STRIKE&gt;[[ Module:Language/data/wp languages]]&lt;/STRIKE&gt;
**&lt;STRIKE&gt;[[ Module:Language/data/ISO 639-3]]&lt;/STRIKE&gt;
**&lt;STRIKE&gt;[[ Module:Language/data/iana languages]]&lt;/STRIKE&gt;
**&lt;STRIKE&gt;[[ Module:Language/name/data]]&lt;/STRIKE&gt;

== ပေါင်းစပ်ရမည့် တမ်းပလိတ်များ ==
* [[Template:Infobox လူ]] /  &lt;STRIKE&gt;[[Template:Infobox လူပုဂ္ဂိုလ်]]  &lt;/STRIKE&gt;/ [[Template:Infobox အတ္ထုပ္ပတ္တိ]] /  &lt;STRIKE&gt;[[Template:Infobox ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်]]  &lt;/STRIKE&gt;/ [[Template:Infobox person]]
* [[Template:Infobox တက္ကသိုလ်]] / [[Template:Infobox university]]
*  &lt;STRIKE&gt;[[Template:Infobox စာရေးဆရာ]] / [[Template:Infobox writer]] &lt;/STRIKE&gt;
* &lt;STRIKE&gt;[[Template:Infobox နိုင်ငံရေးပါတီ]] / [[Template:Infobox political party]]&lt;/STRIKE&gt;
* [[Template:Infobox နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်း]] / [[Template:Infobox သမ္မတ]] / [[Template:Infobox အမတ်]] / [[Template:Infobox officeholder]]
* &lt;STRIKE&gt;[[Template:Infobox ဘုရင်]] / [[Template:Infobox royalty]] &lt;/STRIKE&gt;
* &lt;STRIKE&gt;[[Template:Infobox ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား]] / [[Template:Infobox film]]&lt;/STRIKE&gt;
* &lt;STRIKE&gt;[[Template:Infobox လေကြောင်းလိုင်း]] / [[Template:Infobox airline]]&lt;/STRIKE&gt;
* &lt;STRIKE&gt;[[Template:Infobox မိုဘိုင်းဖုန်း]] / [[Template:Infobox mobile phone]]&lt;/STRIKE&gt;
*  &lt;STRIKE&gt;[[Template:Infobox အဆိုတော်]]  / [[Template:Infobox ဂီတ အနုပညာရှင်]] / [[Template:Infobox musical artist]]  &lt;/STRIKE&gt;
* &lt;STRIKE&gt;* [[Template:စေတီပုထိုး]] / [[Template:Infobox Buddhist temple]] / [[Template:Infobox religious building]]&lt;/STRIKE&gt;
* [[Template:Infobox ကမ္ဘာ့အမွေခံနေရာများ]] / [[Template:Infobox World Heritage Site]]
* [[Template:Infobox ဒေသ]] / [[Template:Infobox settlement]]
* &lt;STRIKE&gt;[[Template:Infobox နိုင်ငံ]] / [[Template:Infobox country]]&lt;/STRIKE&gt;
* &lt;STRIKE&gt;[[Template:Infobox တိုက်]] / [[Template:Infoboxတိုက်]]&lt;/STRIKE&gt;

== ဆက်လက်ရေးသားရန် ==
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]]
* [[Wikipedia:ဆွေးနွေးချက်စာမျက်နှာ လမ်းညွှန်ချက်များ]]
* [[Wikipedia:ကဏ္ဍခွဲခြင်း]]
* &lt;s&gt;[[Wikipedia:ဗျူရိုကရက်များ]]&lt;/s&gt;
* [[Wikipedia:Uploading images]]
* [[Wikipedia:Autoconfirmed users]]
* [[Wikipedia:Request an account]]
* [[Wikipedia:User pages]]
* &lt;Strike&gt;[[Wikipedia:Username policy]]&lt;/Strike&gt;
* &lt;s&gt;[[Wikipedia:Getting started]]&lt;/s&gt;
*&lt;Strike&gt; [[Wikipedia:Wikimedia Commons]]&lt;/Strike&gt;
* [[Portal:မာတိကာ]]
*{{tl|speedy deletion templates}}
*{{tl|speedy deletion notices}}
*&lt;STRIKE&gt;[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်]]&lt;/STRIKE&gt;
*&lt;s&gt;[[အကူအညီ:စတင်ခြင်း]]&lt;/s&gt;
* &lt;s&gt;[[ဝီကီပီးဒီးယား:မူပိုင်ခွင့်များ]]&lt;/s&gt;
*[[/မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရွာများ စာရင်း]]

*ရွာဆောင်းပါးများအား ခရိုင်ပြောင်းလဲမှု ပြင်ဆင်ရန် -__-

== ဖန်တီးရန် ==
* WP:AFC ([[:en:Wikipedia:Articles for creation]])
* &lt;s&gt; [[:en:Wikipedia:Article_wizard]] &gt; [[ဝီကီပီးဒီးယား:ဆောင်းပါးကူညီကိရိယာ]] &lt;/s&gt;
* [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများစာရင်း]] မှ ဘူတာရုံတမ်းပလိတ်

== rewrite ==
* &lt;s&gt;[[ဖောင်ဝပ်]] &lt;/s&gt;
* [[မြန်မာပြက္ခဒိန်]]
* &lt;s&gt;[[ပြက္ခဒိန်]]&lt;/s&gt;
* [[အချိန်၊ မြန်မာ့ရိုးရာ]]

== Tracking ==
* [[ဝီကီပီးဒီးယား:ထိန်းသိမ်းရေး]]
* [[:ကဏ္ဍ:မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန်များ]]
* [[:ကဏ္ဍ:ဖျက်ပစ်ရမည့် ဆောင်းပါးများ]]
* [[:ကဏ္ဍ:ရင်းမြစ်မသိရသော ဝီကီပီးဒီးယားဖိုင်များအားလုံး]]
* [[:ကဏ္ဍ:မူပိုင်ခွင့်အခြေအနေ မသိရှိရသော ဝီကီပီးဒီးယားဖိုင်များအားလုံး]]
* [[:ကဏ္ဍ:ဘာသာပြန်ပြီး စိစစ်ရှင်းလင်းရန်လိုအပ်သော ဆောင်းပါးများ]]
* [[:ကဏ္ဍ:Script အမှားရှိနေသော စာမျက်နှာများ]]

==Useful links==
* [http://themimu.info/township-profiles Township Profiles] (324 of the total 330 townships)
* [http://themimu.info/states_regions/country-wide Countrywide Resources]
* [http://themimu.info/place-codes Place codes]
* [https://myanmarepost.com/postoffices Postcode, Post offices list]
* [https://yan9a.github.io/mcal/ Myanmar Calender ~ 1500 years]
* [http://dmnl.moe.edu.mm/Spelling/OrthographyBook/Orthography Myanmar Orthography]
* [https://www.myanmar-law-library.org/law-library/ Myanmar Law Library]</text>
      <sha1>o1974ghhrb4sio0y46l55a5ojs9peyl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>86108</id>
    <revision>
      <id>1027729</id>
      <parentid>1027612</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T15:00:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>နေနီဝန်း</username>
        <id>89694</id>
      </contributor>
      <origin>1027729</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47194" sha1="823im50vqgrq85gr1zoubxftxgkxjuc" xml:space="preserve">{{Notice|ဤဆောင်းပါးသည် [[မြန်မာ့တပ်မတော်]]မှ ရာထူးတာဝန်နှင့် သက်ဆိုင်သောဆောင်းပါးဖြစ်ပြီး၊ လူပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးတစ်ယောက်အား ကိုယ်စားမပြုပါ။}}

{{Infobox official post
| body                    = [[မြန်မာနိုင်ငံ]]
| post                    = တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်
| flag                    = Flag of the Commander-in-Chief of Defence Services (Myanmar).svg{{!}}border
| flagsize                = 180px
| flagcaption             = တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ အလံတော်
| incumbent               = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]
| image                   = 
| imagesize               = 
| incumbentsince          = {{Start date|2026|03|30|ds=yes}}
| style                   = 
| member_of               = [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] (ကာလုံ)
| reports_to              = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]]
| formation               = * ၁၉၄၇ ({{small|ဗမာ့တပ်မတော်စစ်ဦးစီးချုပ်}}) 
* ၁၉၈၉ ({{small|တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်}})
| first                   = * ဗိုလ်ချုပ်  အလ် စီ သောမတ်စ် ({{small|ဗမာ့တပ်မတော်စစ်ဦးစီးချုပ် အဖြစ်}}) 
* ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စောမောင် ({{small|တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် အဖြစ်}})
| unofficial_names        = တပ်ချုပ်၊ ကာချုပ်
| deputy                  = {{Flagicon image|Flag of the Deputy Commander-in-Chief of Defence Services (Myanmar).svg}} [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]
| founder                 = 
| type                    = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူး၊ အဆင့်၊ အဆောင်အယောင်နှင့် တံဆိပ်များ#စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး တာဝန်ခန့်အပ်မှုများ|စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး]]
| seat                    = [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး]]၊ စစ်ရုံး၊ နေပြည်တော်
| footnotes_title         = အဆင့် / တံဆိပ် အဆောင်အယောင်များ
| footnotes               = [[ဖိုင်:18. Myanmar Army SGEN.svg|50px]] &lt;br /&gt; [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]]
| residence               = တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် နေအိမ်၊ စစ်ရုံး၊ နေပြည်တော်
| constituting_instrument = [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်)]]
| nominator               = [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]
| appointer               = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော် သမ္မတ]]
| appointer_qualified     = ({{Small|ကာလုံ၏ထောက်ခံချက်ဖြင့်}})&lt;ref&gt;[[:s:ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ#တပ်မတော်|ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်)]]&lt;/ref&gt;
| department              = {{Armed forces|Myanmar}}
| precursor               = ဗမာ့တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးအရာရှိချုပ်၊ စစ်မင်းကြီး
}}

'''တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်''' ({{langx|en|Commander-in-Chief of Defence Services}}၊ အတိုကောက် ''CinCDS'') သည် ကြည်း၊ရေ၊လေလက်နက်ကိုင်တပ်ပေါင်းစုံဖွဲ့စည်းထားသည့် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]] တစ်ခုလုံး၏ အကြီးအကဲဖြစ်သည်။ ရှေးအသုံးအနှုန်းဖြင့် '''စစ်သေနာပတိ'''ဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ၏ အကြီးအကဲဖြစ်သည်ဟု [[ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]၊ ပုဒ်မ ၂၀ (ဂ) တွင် ပြဋ္ဌာန်း ထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/161441|title=ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့အားလုံး၏ အကြီးအကဲအဖြစ် ပြဋ္ဌာန်းထားသည့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၂၀ (ဂ) အား ပယ်ဖျက်ခြင်းမပြုသင့်ဟု တပ်မတော်သား လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ ဆွေးနွေး|date=၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၀|accessdate=၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀|author=ပြည့်ဖြိုးအောင်၊ အောင်မင်းသိန်း|publisher=Eleven Media Group}}&lt;/ref&gt; ပြည်ထောင်စုအစိုးရ၏ တရားဝင်ထုတ်ပြန်ထားသော [[ပြည်ထောင်စုအင်္ဂါစဉ်]]တွင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် အဆင့် ၈ တွင် ရှိသော်လည်း [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀ |၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ]]ကာလတွင် တပ်မတော်မှ ၎င်းသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ]] အဆင့်ရှိသူဖြစ်သည်ဟု ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web|url=https://myanmar.mmtimes.com/news/146153.html|title=ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်သည် ဒုတိယသမ္မတအဆင့်ရှိသူဟု တပ်မတော်ထုတ်ပြန်|date=၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀|accessdate=၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀|author=စိုင်းဝဏ္ဏ|publisher=[[မြန်မာတိုင်း(မ်)]]|archive-date=13 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201113084838/https://myanmar.mmtimes.com/news/146153.html}}&lt;/ref&gt;

၁၉၇၃ ခုနှစ် ကာကွယ်ရေးဌာနကောင်စီ (ကကနကောင်စီ) ညွှန်ကြားလွှာ ၁၈/၇၃ အရ ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသောသူသည် မိမိအားတပ်မတော်မှ ဆက်လက်ထမ်းဆောင်ရန် လိုအပ်သည့်ကာလပတ်လုံး ထမ်းဆောင်နိုင်သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ကကနကောင်စီညွှန်ကြားလွှာ ၄/၂၀၁၄ ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့၍ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်နှင့် [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]တို့၏ သက်တမ်းကို ၆၅ နှစ်အထိသတ်မှတ်လိုက်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2016/07/20/118781.html|title=တပ်ချုပ်နှင့် ဒုတပ်ချုပ်တို့ အသက် ၆၅ နှစ်ထိ တာဝန်ထမ်းနိုင်ပြီး စစ်အရာရှိများ၏ တာဝန်သက်တမ်း ကန့်သတ်ဟုဆို|date=20 July 2016|work= The Irrawaddy}}&lt;/ref&gt; သို့သော်လည်း [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်၊ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး|မင်းအောင်လှိုင်]] တာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ်က ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီတွင် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|နိုင်ငံတော်အာဏာကိုသိမ်းယူ]]ခဲ့ပြီး ကကနကောင်စီညွှန်ကြားလွှာ ၁/၂၀၂၁ ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့ရာ ယခင်ကကန့်သတ်ထားသည့် တာဝန်သက်တမ်းကို ပယ်ဖျက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2021/05/20/242000.html|title=တပ်ချုပ်နှင့် ဒုတပ်ချုပ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခွင့် အသက် ၆၅ နှစ် ကန့်သတ်ချက်ပယ်ဖျက်|date=20 May 2021|work= The Irrawaddy}}&lt;/ref&gt;

== လုပ်ပိုင်ခွင့်နှင့်အာဏာ ==
တပ်မတော်၏ လက်ရှိ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရာထူးမှာ ယခင်ဖွဲ့စည်းပုံက ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ထက် အလွန်မြင့်သည်။ ယခင်က ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၏လက်အောက်တွင် တပ်မတော်၏ ကြည်း၊ ရေ၊ လေ တပ်ဖွဲ့များကို ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲနိုင်ရန် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ကို ထားရှိရာ [[ပြည်ထောင်စုအင်္ဂါစဉ်]]အရ ၎င်းရာထူးသည် အမြဲတမ်းအတွင်းဝန်/ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် အဆင့်နှင့် ညီမျှသည်ဟုဆိုနိုင်သည်။ ပြောင်းလဲခဲ့သော ဖွဲ့စည်းပုံအသစ်တွင်မူ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က တပ်မတော်၏ အာဏာအရပ်ရပ်ကိုရရှိထားပြီး ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနအပါအဝင် အခြားဝန်ကြီးဌာနအချို့၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများကို ခန့်အပ်ရန် အဆိုပြုနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးသည် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ အောက်တွင်ရှိသည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် [[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)]] ဟူသော ရာထူးအသစ်ကို တိုးချဲ့ဖန်တီးခဲ့ရာ ယခုတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရာထူးသည် ပြည်ထောင်စုအင်္ဂါစဉ် အဆင့် ၈ တွင်ရှိပြီး ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်၊ ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်၊ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများကဲ့သို့အဆင့်ထက် မြင့်သည် (သို့မဟုတ်) ဝန်ကြီးအဆင့်ရှိသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== အုပ်ချုပ်ရေး ===
စစ်ဘက်အုပ်ချုပ်ရေးတွင် အမိန့်ပေးစနစ်နှင့် အုပ်ချုပ်မှုအာဏာသည် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ထံမှ ဆင်းသက်လာသည်။ သို့ရာတွင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ကိုမူ ၎င်းနှင့် ၎င်းခန့်အပ်ထားသည့် အဖွဲ့ဝင် ၆ ဦးပါဝင်သော အဖွဲ့ဝင်စုစုပေါင်း ၁၁ ဦးရှိသည့် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]၏ ထောက်ခံချက်ဖြင့်သာ ခန့်အပ်ခွင့်ရှိကြောင်း ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ သို့ဖြစ်ရာ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ကို ၎င်းရာထူးမှဖယ်ရှားရန် (သို့မဟုတ်) ၎င်းရာထူးနေရာ၌အသစ်ပြောင်းလဲခန့်အပ်ရန် ၎င်းမှတစ်ပါး မည်သူမျှအာဏာမရှိပေ။ စစ်ဘက်ရာထူးခန့်အပ်မှုတွင်လည်း စစ်ဘက်ဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်းများ၊ [[စစ်ရာထူးခန့်ချုပ်]] အစရှိသည်တို့မှာ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ကသာ အလွယ်တကူ ခန့်အပ်/ပြောင်းရွှေ့/ဖယ်ရှားနိုင်သဖြင့် စစ်ဘက်အုပ်ချုပ်ရေးတွင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် အကြွင်းမဲ့အာဏာရရှိထားသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။

=== တရားစီရင်ရေး ===
စစ်ဘက်တရားစီရင်ရေးတွင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ အဆုံးအဖြတ်သည် အပြီးပြတ်ဖြစ်သည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ စစ်ဘက်တရားစီရင်ရေးတွင် ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိတစ်ဦးအားစီရင်ရာ၌ စစ်တရားရုံးများတွင် ၎င်းအဆင့်ထက်မနိမ့်သူပါဝင်ရမည်ဖြစ်ပြီး ထိုစစ်တရားရုံးကို စီရင်ခံမည့်သူထက် အဆင့်မြင့်သောအရာရှိက ဖွဲ့စည်းပေးရသည်။ သို့ဖြစ်ရာ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ကို စစ်ဖက်ဥပဒေဖြင့် အရေးယူနိုင်ခြင်းမရှိပေ။

=== ဥပဒေပြုရေး ===
စစ်ဘက်ဥပဒေများကို အရပ်ဖက်ဥပဒေများကဲ့သို့ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်၏ အာဏာဖြင့် ပြင်ဆင်/ပြဋ္ဌာန်းသည်။ သို့ရာတွင် အရေးပေါ်ကာလ၌မူ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ၎င်းကိုယ်တိုင်ဖြစ်စေ၊ ၎င်းဖွဲ့စည်းထားသောအဖွဲ့ကဖြစ်စေ ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းနိုင်သည့်အာဏာရှိသည်။ သာမန်အခြေအနေတွင်လည်း တပ်မတော်၏ လုပ်ထုံးလုပ်နည်း၊ ကန့်သတ်ချက်များကို ပြုပြင်ဆောင်ရွက်နိုင်သော ကာကွယ်ရေးဌာနကောင်စီ (ကကန) ကို တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က ဆုပ်ကိုင်ထားရာ စစ်ဘက်ဥပဒေပြုရေးတွင်လည်း တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က အာဏာရရှိထားသည်။

== ခန့်အပ်သည့်အလေ့အထ ==
တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရာထူးကို ခေတ်အဆက်ဆက်၌ တပ်မတော် (ကြည်း) မှ ဗိုလ်ချုပ်အဆင့်ထက် မနိမ့်သော အရာရှိကိုသာ ခန့်အပ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://burmese.dvb.no/post/636293|title=ပြိုကွဲနေသည့် စစ်တပ်နှင့် ကာချုပ်အပြောင်းအလဲ|date=30 January 2024|work= [[ဒီမိုကရက်တစ် မြန်မာ့အသံ|DVB]]}}&lt;/ref&gt; အကြောင်းမှာ တိုင်းမှူးများ၊ အရာရှိချုပ်များ၏ အဆင့်သည် အမြင့်ဆုံး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး (သို့မဟုတ်) ဗိုလ်ချုပ်အဆင့်၌သာရှိသဖြင့် ၎င်းအဆင့်များထက် စီနီယာကျစေရန် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် ၎င်းနှင့်အတူ ထိပ်သီးအရာရှိကြီးများကိုပါ အနားပေးလေ့ရှိသည်။ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသောအရာရှိမှာ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးအဆင့်သို့ ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိရာထူးတိုးမြှင့်သည့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းနှင့်အညီ တစ်နှစ်လျှင် တစ်ဆင့်နှုန်းဖြင့် တိုးမြှင့်ခံရသည်။

တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် ၎င်းယုံကြည်ရသည့် ပုဂ္ဂိုလ်ကိုသာ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အသစ်အဖြစ် ခန့်အပ်လေ့ရှိသည်။ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရာထူးကို နိုင်ငံရေးကျွမ်းကျင်သူ၊ တစ်နည်းအားဖြင့် နိုင်ငံရေးသမားဟူသော နေရာအဖြစ်တင်စားကြပြီး ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရာထူးကိုမူ စစ်ရေးကျွမ်းကျင်သူ၊ တစ်နည်းအားဖြင့် တိုက်ခိုက်ရေးသမားဟူသော နေရာအဖြစ်တင်စားကြသည်။ အကြောင်းမှာ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်နေရာကို စစ်ရေးကျွမ်းကျင်သူ၊ အနေအေးသူ၊ ၎င်းအပေါ်အပြိုင်အဆိုင်မရှိသူ၊ နိုင်ငံရေးမကျွမ်းကျင်သူကိုသာ ခန့်အပ်လေ့ရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

== သမိုင်း​ကြောင်း ==
၁၉၄၇ခုနှစ် မေလ ၁ရက်နေ့ တွင် ဗမာ့တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးအရာရှိချုပ်စစ်မင်းကြီး (Inspector General, Burma Army) ဗိုလ်ချုပ် အလ် စီ သောမတ်စ် (Lechmere Cay Thomas) ကို '''ဗမာ့တပ်မတော်စစ်ဦးစီးချုပ်''' ('''General Officer Commanding, Burma Army''') အဖြစ်စတင်ခန့်အပ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;T3&quot;&gt;တပ်မတော်သမိုင်း တတိယတွဲ [https://dsmuseum.gov.mm/%e1%80%90%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%99%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8-%e1%80%90%e1%80%90%e1%80%ad%e1%80%9a%e1%80%90%e1%80%bd%e1%80%b2/]&lt;/ref&gt;{{rp|၁၅၅}}&lt;ref name=&quot;T4&quot;&gt;တပ်မတော်သမိုင်း စတုတ္ထတွဲ [https://dsmuseum.gov.mm/%e1%80%90%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%99%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8-%e1%80%85%e1%80%90%e1%80%af%e1%80%90%e1%80%b9%e1%80%91%e1%80%90/]&lt;/ref&gt;{{rp|၈၃}}

၁၉၄၈ခုနှစ် မေလတွင် စစ်ရုံးဖွဲ့စည်းပြီးသောအခါ စစ်ဦးစီးချုပ်သည် ကြည်း၊ ရေ၊ လေ တပ်ဖွဲ့များအားလုံး၏အကြီးအမှူးဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=T4/&gt;{{rp|၈၅}} ထိုသို့ကြီးကြပ်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအရအုပ်ချုပ်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ '''ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံလက်နက်ကိုင်တပ်ပေါင်းစုံစစ်သေနာပတိချုပ်''' ဟူသော ရာထူးအခေါ်အဝေါ်ကိုသုံးစွဲခဲ့သည်။&lt;ref&gt;၁၉၅၂ခုနှစ်၊ ရှမ်းပြည်နယ်၌ စစ်ဥပဒေခေတ္တထုတ်ပြန်ကျေညာမှုအက်ဥပဒေ။ [https://www.mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=5426]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;စစ်သေနာပတိချုပ်၏အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၃၃ [https://www.mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=5784]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;၁၉၅၄ ခုနှစ်၊ ကင်းလွတ်ချမ်းသာခွင့်နှင့် တည်မြဲရေးအက်ဥပဒေ။ [https://www.mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=3684]&lt;/ref&gt; 

၁၉၅၅ခုနှစ်တွင် ဗမာ့တပ်မတော်၊{{efn|ကြည်းတပ်ကို ၁၉၅၅ခုနှစ်မတိုင်မီက &quot;ဗမာ့တပ်မတော်&quot; ဟုသာခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ &quot;ကြည်း&quot; ဟု အမည်မတပ်ခဲ့ပါ။}} ဗမာ့ရေတပ်မတော်နှင် မြန်မာ့လေတပ်မတော်{{efn|&quot;Burma&quot;ကို မြန်မာဘာသာပြန်ရာတွင် ကြည်းတပ်နှင့်ရေတပ်က &quot;ဗမာ့&quot;ဟုသုံးစွဲခဲ့သော်လည်း လေတပ်က &quot;မြန်မာ့&quot;ဟုသုံးစွဲခဲ့သည်။}}{{rp|၁၈၇}} တို့ကို တပ်မတော် (Defense Services) အဖြစ် ပေါင်းစည်းခဲ့ရာ စစ်သေနာပတိချုပ်ရာထူးကို ၁၉၅၅ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၈ရက်နေ့မှ စ၍ '''ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်''' ('''Chief of Staff, Defence Services''') အဖြစ်အမည်ပြောင်းခဲ့ပြီး စစ်ဦးစီးချုပ်၊ ရေတပ်ဦးစီးချုပ် နှင့် လေတပ်ဦးစီးချုပ်တို့၏လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာအားလုံးကိုပေးအပ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=T4/&gt;{{rp|၁၂၈}} 

၁၉၈၉ခုနှစ် မေလ ၁၀ရက်နေ့တွင် '''တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်''' ('''Commander-in-Chief of Defence Services''') ဟု ထပ်မံပြောင်းလဲခဲ့သည်။&lt;ref&gt;၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေ [The Law Amending the Defence Services Act, 1959]; (မြန်မာဘာသာဖြင့်[https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do?lawordSn=937])  (အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်[https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do?lawordSn=938])&lt;/ref&gt;

== စစ်ဦးစီးချုပ်/တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များစာရင်း ==
{|class=&quot;wikitable&quot;
! စဉ်
! ဓာတ်ပုံ
! ပြန်တမ်းဝင်အမှတ်
! ရာထူးအဆင့်နှင့်အမည်
! တာဝန်သက်တမ်း
! ထမ်းဆောင်သည့်တပ်ဖွဲ့
! မှတ်ချက်
!ကိုးကား
|-
! colspan=&quot;8&quot; | ဗမာ့တပ်မတော်စစ်ဦးစီးချုပ်
|-
| *
| 
| 12601
| [[ဗိုလ်ချုပ်]] အလ် စီ သောမတ်စ်
| ၁ မေ ၁၉၄၇ – ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈
| ဗမာ့တပ်မတော်
| ဗမာ့တပ်မတော်၏စစ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ်ခန့်အပ်ခံရခြင်းကို မှတ်တမ်းတင်ထားသော်လည်း ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များစာရင်းတွင်ထည့်သွင်းဖော်ပြခြင်းမခံရပါ။
| &lt;ref name=T3/&gt;&lt;ref name=T4/&gt;
|-
! colspan=&quot;8&quot; | ဗမာ့တပ်မတော်စစ်ဦးစီးချုပ်/ &lt;br&gt;ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံလက်နက်ကိုင်တပ်ပေါင်းစုံစစ်သေနာပတိချုပ်
|-
| ၁။
| [[File:Smith_Dun.jpg|120 px]]
| BC 5106 
| [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[စမစ်ဒွန်း]] 
| ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈ – ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၉
| {{flagicon image|Old Flag of Burma Army.svg}} [[တပ်မတော် (ကြည်း)|ဗမာ့တပ်မတော်]]
| [[ကရင်လူမျိုး]]ဖြစ်ပြီး [[ကရင်ပဋိပက္ခ|ကရင်ပြည်တွင်းစစ်]]ကြောင့် အငြိမ်းစားပေးခံခဲ့ရသည်။ ဒုတိယမြောက်စစ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သော်လည်း ပထမဆုံးကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အဖြစ်ဖော်ပြခြင်းခံရသည်။
| &lt;ref name=DCDSM&gt;{{cite web |author=DSMuseum |date=30 March 2026 |url=https://dsmuseum.gov.mm/commenderinchief/ |title=ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်/ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ |trans-title=Individuals who have served as the Chief of Staff/ Commander-in-Chief of Defence Services |language=my |website=Defence Services Museum |publisher=Defence Services (Army, Navy, Air Force) News Techonlogy Department |access-date=22 April 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=CC76&gt;{{cite news |author=news bulletin |url=https://www.moi.gov.mm/news/12494 |title=(၇၆)နှစ်မြောက် တပ်မတော်နေ့အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ခေတ်အဆက်ဆက်တာဝန်ထမ်းဆောင် ခဲ့ကြသည့် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(အငြိမ်းစား) များ၏ အမှတ်တရရုပ်တုများ ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားကျင်းပပြုလုပ် |language=my |trans-title=As a commemoration for the 76th anniversary of Armed Forces Day, the opening ceremony for memorial statues of those who served through successive periods as Chief-of-Staff and Commander-in-Chief (now retired), was held. |date=25 March 2021 |work=Ministry of Information, Government of the Republic of the Union of Myanmar}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Building&quot;&gt;{{cite book |last1=Myoe |first1=Maung Aung |title=Building the Tatmadaw: Myanmar Armed Forces Since 1948 |date=2009 |publisher=ISEAS–Yusof Ishak Institute |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/building-the-tatmadaw/appendix-6/BB70175743944DC6F892199C92EBE681 |access-date=22 April 2026 |chapter=Appendix (6)}}&lt;/ref&gt;
|-
| ၂။
| [[File:General Ne Win PM of Burma 1959.jpg|120px]]
| BC 3502 
| [[ဗိုလ်ချုပ်]] [[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|နေဝင်း]]
| ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၉ – ''၂၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၅၅''&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sabry |first=Fouad |url=https://books.google.com/books?id=1ssLEQAAQBAJ&amp;dq=myanmar+1955,+the+Chief+of+Staff+became+the+Commander+in+Chief,&amp;pg=PT72 |title=Military Staff: Strategizing the Nexus, Command, Coordination, and 21st Century Warfare |date=2024-05-30 |publisher=One Billion Knowledgeable |language=en}}&lt;/ref&gt;
| {{flagicon image|Old Flag of Burma Army.svg}} [[တပ်မတော် (ကြည်း)|ဗမာ့တပ်မတော်]]
| တပ်မတော် (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ) ပေါင်းစည်းရေးမူအရ ၁၉၅၅ မှစ၍ တပ်မတော်၏ ကြည်း၊ ရေ၊ လေ တပ်ဖွဲ့သုံးရပ်လုံး၏ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (Chief of Staff, Defence Services) ဖြစ်လာခဲ့သည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;&lt;ref name=CC76/&gt;&lt;ref name=&quot;Building&quot; /&gt;
|-
! colspan=&quot;8&quot; | ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်
|-
| (၂)
| [[File:Ne Win in Military Uniform (cropped).jpg|120px]]
| BC 3502 
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|နေဝင်း]]
| ''၂၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၅၅'' – ၂၀ ဧပြီ ၁၉၇၂
| [[တပ်မတော်]]
| နောက်ပိုင်းတွင်[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ စာရင်း|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]]နှင့် [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]] (မဆလ) ၏ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;&lt;ref name=CC76/&gt;&lt;ref name=&quot;Building&quot; /&gt;
|-
| ၃။
| 
| BC 3569 
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[စန်းယု (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|စန်းယု]]
| ၂၀ ဧပြီ ၁၉၇၂ – ၁ မတ် ၁၉၇၄
| ပြည်သူ့တပ်မတော်{{efn|မဆလခေတ်တွင် တပ်မတော်နှင့်ရဲတပ်ဖွဲ့တို့၏အမည်များတွင် &quot;ပြည်သူ့&quot;ဟူသောစကားလုံးကိုထည့်သွင်းခဲ့သည်}}
| အရပ်ဘက်နိုင်ငံရေးကိစ္စများ ဆောင်ရွက်ရန် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင်[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ စာရင်း|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]]ဖြစ်လာခဲ့သည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;&lt;ref name=CC76/&gt;&lt;ref name=&quot;Building&quot; /&gt;
|-
| ၄။
| [[File:Tin Oo arrives to attend a ceremony (cropped).jpg|120px]]
| BC 3561 
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[တင်ဦး၊ သူရ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|သူရ တင်ဦး]] 
| ၁ မတ် ၁၉၇၄ – ၆ မတ် ၁၉၇၆
| ပြည်သူ့တပ်မတော်
| သမ္မတဦးနေဝင်းနှင့် ဆက်ဆံရေးတင်းမာမှုများကြောင့် နုတ်ထွက်ခဲ့ရသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;&lt;ref name=CC76/&gt;&lt;ref name=&quot;Building&quot; /&gt;
|-
| ၅။
| [[File:ThuraKyawHtin.jpg|120px]]
| BC 5322 
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ကျော်ထင်၊ ဦး (သူရ)|သူရကျော်ထင်]]
| ၆ မတ် ၁၉၇၆ – ၃ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅
| ပြည်သူ့တပ်မတော်
| အသက် ၆၀ တွင် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;&lt;ref name=CC76/&gt;&lt;ref name=&quot;Building&quot; /&gt;
|-
| ၆။
|&lt;!-- do not place non-free image SawMaung2.jpg --&gt;
| BC 6187 
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[စောမောင် (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စောမောင်]] 
| ၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅ – ''၁၀ မေ ၁၉၈၉''
| ပြည်သူ့တပ်မတော်
| ၁၉၈၈ တွင် [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]]ကို ဖွဲ့စည်း၍အာဏာသိမ်းယူခဲ့သည်။ ရာထူးကို တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;&lt;ref name=CC76/&gt;&lt;ref name=&quot;Building&quot; /&gt;
|-
! colspan=&quot;8&quot; | တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်
|-
| (၆)
|
| BC 6187 
| [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[စောမောင် (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စောမောင်]] 
| ''၁၀ မေ ၁၉၈၉'' – ၂၂ ဧပြီ ၁၉၉၂
| {{flagicon image|Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg}} [[တပ်မတော်]]
| ၁၉၉၀ တွင် မိမိကိုယ်ကို ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးအဆင့်သို့ ရာထူးတိုးမြှင့်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၂ တွင် ကျန်းမာရေးကြောင့် အငြိမ်းစားယူခဲ့ရသည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;&lt;ref name=CC76/&gt;&lt;ref name=&quot;Building&quot; /&gt;
|-
| ၇။
| [[File:Than_Shwe_2010-10-11.jpg|120 px]]
| ကြည်း ၆၇၁၀ 
| [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[သန်းရွှေ၊ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|သန်းရွှေ]] 
| ၂၂ ဧပြီ ၁၉၉၂ – ၃၀ မတ် ၂၀၁၁
| {{flagicon image|Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg}} [[တပ်မတော်]]
| နဝတမှ ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းလိုက်သော [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]]၏ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သည်။ ၂၀၁၁ တွင် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;&lt;ref name=CC76/&gt;&lt;ref name=&quot;Building&quot; /&gt;
|-
| ၈။
| [[File:Senior General Min Aung Hlaing 2017 (cropped).jpg|120px]]
| ကြည်း ၁၄၂၃၂ 
| [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်၊ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး|မင်းအောင်လှိုင်]] 
| ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ – ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ 
| {{flagicon image|Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg}} [[တပ်မတော်]]
| ၂၀၂၁ တွင် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|အာဏာသိမ်းပိုက်]]ခဲ့သည်။ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]၏ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်ပြီး [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]]၊ ယာယီသမ္မတရာထူးနှင့် လက်ရှိ သမ္မတရာထူးတို့ကို အဆင့်ဆင့်ရယူခဲ့သည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;&lt;ref name=CC76/&gt;&lt;ref name=&quot;Building&quot; /&gt;
|-
| ၉။
| 
| ကြည်း ၂၁၄၄၀
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]
| ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ – လက်ရှိ 
| {{flagicon image|Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg}} [[တပ်မတော်]]
| 
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;&lt;ref name=CC76/&gt;&lt;ref name=&quot;Building&quot; /&gt;
|}

==အခြားသမိုင်းဝင်စစ်သေနာပတိချုပ်များ==
=== ဗမာနိုင်ငံတော် ===
{|class=&quot;wikitable&quot;
! စဉ်
! ဓာတ်ပုံ
! ပြန်တမ်းဝင်အမှတ်
! ရာထူးအဆင့်နှင့်အမည်
! တာဝန်သက်တမ်း
! ထမ်းဆောင်သည့်တပ်ဖွဲ့
! မှတ်ချက်
|-
!colspan=7| လက်နက်ကိုင်ဗမာစစ်တပ်များအားလုံး၏စစ်သေနာပတိချုပ်
|-
| ၁။
| [[File:Ba Maw portrait.jpg|120 px]]
| (''အရပ်သား'')
| ဒေါက်တာ [[ဘမော်]]
| ၁ ဩဂုတ် ၁၉၄၅ – ၁၅ ဩဂုတ် ၁၉၄၅ 
| {{flagicon image|Flag of Burma 1943.svg}} လက်နက်ကိုင်ဗမာစစ်တပ်များအားလုံး{{efn|ဗမာ့အမျိုးသားတပ်မတော်နှင့်ရေတပ်မတော်တို့ပါဝင်သည်။}}
| တစ်ယောက်တည်းသော အရပ်သားစစ်သေနာပတိချုပ်ဖြစ်သည်။
|}

=== မျိုးချစ်ဗမာ့တပ်မတော် ===
{|class=&quot;wikitable&quot;
! စဉ်
! ဓာတ်ပုံ
! ပြန်တမ်းဝင်အမှတ်
! ရာထူးအဆင့်နှင့်အမည်
! တာဝန်သက်တမ်း
! ထမ်းဆောင်သည့်တပ်ဖွဲ့
! မှတ်ချက်
|-
!colspan=7| မျိုးချစ်ဗမာ့တပ်မတော်စစ်သေနာပတိချုပ်
|-
| ၁။
| [[File:Aung San in uniform.jpg|120 px]]
| &lt;nowiki&gt;-&lt;/nowiki&gt;
| [[ဗိုလ်ချုပ်]] [[အောင်ဆန်း]] 
| ၂၇ မတ် ၁၉၄၅ – ၂၉ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၅ 
| {{flagicon image|Flag of the AFPFL.svg}} ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်{{efn|ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးအစတွင်အသုံးပြုခဲ့သော်လည်းဗြိတိသျှတို့ကဤအမည်ကိုအသိအမှတ်မပြုခဲ့ပါ}}/ မျိုးချစ်ဗမာ့တပ်မတော်
| ခေတ်သစ်မြန်မာ့တပ်မတော် တည်ထောင်သူ၊ [[ရဲဘော်သုံးကျိပ်]]၏ခေါင်းဆောင်နှင့် [[ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]၏ ဖခင်လည်းဖြစ်သည်။ ဂျပန်ခေတ် [[ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]တွင် စစ်ဦးစီးချုပ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ စစ်ပြီးကာလတွင် [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး]] အဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
|}

=== ဗမာ့တပ်မတော် ===
{|class=&quot;wikitable&quot;
! စဉ်
! ဓာတ်ပုံ
! ပြန်တမ်းဝင်အမှတ်
! ရာထူးအဆင့်နှင့်အမည်
! တာဝန်သက်တမ်း
! ထမ်းဆောင်သည့်တပ်ဖွဲ့
! မှတ်ချက်
|-
!colspan=7| ဗမာ့တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးအရာရှိချုပ်၊ စစ်မင်းကြီး
|-
| ၁။
| 
| 12601
| ဗိုလ်ချုပ် အလ် စီ သောမတ်စ်
| ဩဂုတ် ၁၉၄၅ – ၁ မေ ၁၉၄၇ 
| ဗမာ့တပ်မတော်
| ၁၉၄၇တွင် ဗမာ့တပ်မတော်၏ ပထမဆုံး စစ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ် ခန့်ထားခြင်းခံရသည်။
|}

=== ကာကွယ်ရေးဌာန ===
{|class=&quot;wikitable&quot;
! စဉ်
! ဓာတ်ပုံ
! ပြန်တမ်းဝင်အမှတ်
! ရာထူးအဆင့်နှင့်အမည်
! တာဝန်သက်တမ်း
! ထမ်းဆောင်သည့်တပ်ဖွဲ့
! မှတ်ချက်
|-
!colspan=7| ဘုရင်ခံ၏ကာကွယ်ရေးဌာနအတိုင်ပင်ခံအရာရှိ
|-
| ၁။
| [[File:Aung San in uniform.jpg|120 px]]
| &lt;nowiki&gt;-&lt;/nowiki&gt;
| [[ဗိုလ်ချုပ်]] [[အောင်ဆန်း]] 
| ၂၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၄၆ – ၁၉ ဇူလိုင် ၁၉၄၇ 
| ကာကွယ်ရေးဌာန
| 
|-
| ၂။
| [[File:Bo Let Ya (Thakin Hla Pe).jpg|120 px]]
| BC 3501
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[လက်ျာ၊ ဗိုလ် (ရဲဘော် သုံးကျိပ်)|လက်ျာ]] 
| ၁၉ ဇူလိုင် ၁၉၄၇ – ''၈ မေ ၁၉၄၈''
| ကာကွယ်ရေးဌာန
| ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး မျိုးချစ်မော့တပ်မတော်၏ဒုတိယခေါင်းဆောင်ဖြစ်ကာ တပ်မတော်ကို အာဏာလွှဲခြင်းနှင့်ပက်သက်သည့် လက်ျာ-ဖရီးမင်း စာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။ ၁၉၄၈ခုနှစ် စစ်ရုံးဖွဲ့စည်းပြီးနောက်တွင် ဝန်ကြီးအဖြစ် လပိုင်းခန့်ဆက်လက်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
|}

==ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန်==
* [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး]]
* [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]
* [[တပ်မတော်]]

==မှတ်စုများ==
{{notelist}}

== ကိုးကား ==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ စစ်ဘက်ရာထူးတာဝန်ခန့်အပ်မှုများ]]
[[ကဏ္ဍ:တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များ|*]]

{{တပ်မတော်}}
{{မြန်မာနိုင်ငံ}}</text>
      <sha1>823im50vqgrq85gr1zoubxftxgkxjuc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027794</id>
      <parentid>1027729</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T00:04:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aung Minn Khannt77</username>
        <id>92927</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>IMG4619YeWinOo.jpg</comment>
      <origin>1027794</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47212" sha1="t7sl3vgdkpmnyc73rw3q6doe69dhlgc" xml:space="preserve">{{Notice|ဤဆောင်းပါးသည် [[မြန်မာ့တပ်မတော်]]မှ ရာထူးတာဝန်နှင့် သက်ဆိုင်သောဆောင်းပါးဖြစ်ပြီး၊ လူပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးတစ်ယောက်အား ကိုယ်စားမပြုပါ။}}

{{Infobox official post
| body                    = [[မြန်မာနိုင်ငံ]]
| post                    = တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်
| flag                    = Flag of the Commander-in-Chief of Defence Services (Myanmar).svg{{!}}border
| flagsize                = 180px
| flagcaption             = တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ အလံတော်
| incumbent               = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]
| image                   =IMG4619YeWinOo.jpg 
| imagesize               = 
| incumbentsince          = {{Start date|2026|03|30|ds=yes}}
| style                   = 
| member_of               = [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] (ကာလုံ)
| reports_to              = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]]
| formation               = * ၁၉၄၇ ({{small|ဗမာ့တပ်မတော်စစ်ဦးစီးချုပ်}}) 
* ၁၉၈၉ ({{small|တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်}})
| first                   = * ဗိုလ်ချုပ်  အလ် စီ သောမတ်စ် ({{small|ဗမာ့တပ်မတော်စစ်ဦးစီးချုပ် အဖြစ်}}) 
* ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စောမောင် ({{small|တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် အဖြစ်}})
| unofficial_names        = တပ်ချုပ်၊ ကာချုပ်
| deputy                  = {{Flagicon image|Flag of the Deputy Commander-in-Chief of Defence Services (Myanmar).svg}} [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]
| founder                 = 
| type                    = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူး၊ အဆင့်၊ အဆောင်အယောင်နှင့် တံဆိပ်များ#စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး တာဝန်ခန့်အပ်မှုများ|စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး]]
| seat                    = [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး]]၊ စစ်ရုံး၊ နေပြည်တော်
| footnotes_title         = အဆင့် / တံဆိပ် အဆောင်အယောင်များ
| footnotes               = [[ဖိုင်:18. Myanmar Army SGEN.svg|50px]] &lt;br /&gt; [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]]
| residence               = တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် နေအိမ်၊ စစ်ရုံး၊ နေပြည်တော်
| constituting_instrument = [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်)]]
| nominator               = [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]
| appointer               = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော် သမ္မတ]]
| appointer_qualified     = ({{Small|ကာလုံ၏ထောက်ခံချက်ဖြင့်}})&lt;ref&gt;[[:s:ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ#တပ်မတော်|ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်)]]&lt;/ref&gt;
| department              = {{Armed forces|Myanmar}}
| precursor               = ဗမာ့တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးအရာရှိချုပ်၊ စစ်မင်းကြီး
}}

'''တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်''' ({{langx|en|Commander-in-Chief of Defence Services}}၊ အတိုကောက် ''CinCDS'') သည် ကြည်း၊ရေ၊လေလက်နက်ကိုင်တပ်ပေါင်းစုံဖွဲ့စည်းထားသည့် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]] တစ်ခုလုံး၏ အကြီးအကဲဖြစ်သည်။ ရှေးအသုံးအနှုန်းဖြင့် '''စစ်သေနာပတိ'''ဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ၏ အကြီးအကဲဖြစ်သည်ဟု [[ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]၊ ပုဒ်မ ၂၀ (ဂ) တွင် ပြဋ္ဌာန်း ထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/161441|title=ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့အားလုံး၏ အကြီးအကဲအဖြစ် ပြဋ္ဌာန်းထားသည့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၂၀ (ဂ) အား ပယ်ဖျက်ခြင်းမပြုသင့်ဟု တပ်မတော်သား လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ ဆွေးနွေး|date=၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၀|accessdate=၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀|author=ပြည့်ဖြိုးအောင်၊ အောင်မင်းသိန်း|publisher=Eleven Media Group}}&lt;/ref&gt; ပြည်ထောင်စုအစိုးရ၏ တရားဝင်ထုတ်ပြန်ထားသော [[ပြည်ထောင်စုအင်္ဂါစဉ်]]တွင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် အဆင့် ၈ တွင် ရှိသော်လည်း [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀ |၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ]]ကာလတွင် တပ်မတော်မှ ၎င်းသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ]] အဆင့်ရှိသူဖြစ်သည်ဟု ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web|url=https://myanmar.mmtimes.com/news/146153.html|title=ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်သည် ဒုတိယသမ္မတအဆင့်ရှိသူဟု တပ်မတော်ထုတ်ပြန်|date=၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀|accessdate=၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀|author=စိုင်းဝဏ္ဏ|publisher=[[မြန်မာတိုင်း(မ်)]]|archive-date=13 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201113084838/https://myanmar.mmtimes.com/news/146153.html}}&lt;/ref&gt;

၁၉၇၃ ခုနှစ် ကာကွယ်ရေးဌာနကောင်စီ (ကကနကောင်စီ) ညွှန်ကြားလွှာ ၁၈/၇၃ အရ ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသောသူသည် မိမိအားတပ်မတော်မှ ဆက်လက်ထမ်းဆောင်ရန် လိုအပ်သည့်ကာလပတ်လုံး ထမ်းဆောင်နိုင်သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ကကနကောင်စီညွှန်ကြားလွှာ ၄/၂၀၁၄ ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့၍ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်နှင့် [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]တို့၏ သက်တမ်းကို ၆၅ နှစ်အထိသတ်မှတ်လိုက်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2016/07/20/118781.html|title=တပ်ချုပ်နှင့် ဒုတပ်ချုပ်တို့ အသက် ၆၅ နှစ်ထိ တာဝန်ထမ်းနိုင်ပြီး စစ်အရာရှိများ၏ တာဝန်သက်တမ်း ကန့်သတ်ဟုဆို|date=20 July 2016|work= The Irrawaddy}}&lt;/ref&gt; သို့သော်လည်း [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်၊ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး|မင်းအောင်လှိုင်]] တာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ်က ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီတွင် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|နိုင်ငံတော်အာဏာကိုသိမ်းယူ]]ခဲ့ပြီး ကကနကောင်စီညွှန်ကြားလွှာ ၁/၂၀၂၁ ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့ရာ ယခင်ကကန့်သတ်ထားသည့် တာဝန်သက်တမ်းကို ပယ်ဖျက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2021/05/20/242000.html|title=တပ်ချုပ်နှင့် ဒုတပ်ချုပ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခွင့် အသက် ၆၅ နှစ် ကန့်သတ်ချက်ပယ်ဖျက်|date=20 May 2021|work= The Irrawaddy}}&lt;/ref&gt;

== လုပ်ပိုင်ခွင့်နှင့်အာဏာ ==
တပ်မတော်၏ လက်ရှိ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရာထူးမှာ ယခင်ဖွဲ့စည်းပုံက ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ထက် အလွန်မြင့်သည်။ ယခင်က ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၏လက်အောက်တွင် တပ်မတော်၏ ကြည်း၊ ရေ၊ လေ တပ်ဖွဲ့များကို ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲနိုင်ရန် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ကို ထားရှိရာ [[ပြည်ထောင်စုအင်္ဂါစဉ်]]အရ ၎င်းရာထူးသည် အမြဲတမ်းအတွင်းဝန်/ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် အဆင့်နှင့် ညီမျှသည်ဟုဆိုနိုင်သည်။ ပြောင်းလဲခဲ့သော ဖွဲ့စည်းပုံအသစ်တွင်မူ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က တပ်မတော်၏ အာဏာအရပ်ရပ်ကိုရရှိထားပြီး ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနအပါအဝင် အခြားဝန်ကြီးဌာနအချို့၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများကို ခန့်အပ်ရန် အဆိုပြုနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးသည် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ အောက်တွင်ရှိသည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် [[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)]] ဟူသော ရာထူးအသစ်ကို တိုးချဲ့ဖန်တီးခဲ့ရာ ယခုတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရာထူးသည် ပြည်ထောင်စုအင်္ဂါစဉ် အဆင့် ၈ တွင်ရှိပြီး ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်၊ ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်၊ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများကဲ့သို့အဆင့်ထက် မြင့်သည် (သို့မဟုတ်) ဝန်ကြီးအဆင့်ရှိသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== အုပ်ချုပ်ရေး ===
စစ်ဘက်အုပ်ချုပ်ရေးတွင် အမိန့်ပေးစနစ်နှင့် အုပ်ချုပ်မှုအာဏာသည် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ထံမှ ဆင်းသက်လာသည်။ သို့ရာတွင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ကိုမူ ၎င်းနှင့် ၎င်းခန့်အပ်ထားသည့် အဖွဲ့ဝင် ၆ ဦးပါဝင်သော အဖွဲ့ဝင်စုစုပေါင်း ၁၁ ဦးရှိသည့် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]၏ ထောက်ခံချက်ဖြင့်သာ ခန့်အပ်ခွင့်ရှိကြောင်း ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ သို့ဖြစ်ရာ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ကို ၎င်းရာထူးမှဖယ်ရှားရန် (သို့မဟုတ်) ၎င်းရာထူးနေရာ၌အသစ်ပြောင်းလဲခန့်အပ်ရန် ၎င်းမှတစ်ပါး မည်သူမျှအာဏာမရှိပေ။ စစ်ဘက်ရာထူးခန့်အပ်မှုတွင်လည်း စစ်ဘက်ဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်းများ၊ [[စစ်ရာထူးခန့်ချုပ်]] အစရှိသည်တို့မှာ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ကသာ အလွယ်တကူ ခန့်အပ်/ပြောင်းရွှေ့/ဖယ်ရှားနိုင်သဖြင့် စစ်ဘက်အုပ်ချုပ်ရေးတွင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် အကြွင်းမဲ့အာဏာရရှိထားသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။

=== တရားစီရင်ရေး ===
စစ်ဘက်တရားစီရင်ရေးတွင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ အဆုံးအဖြတ်သည် အပြီးပြတ်ဖြစ်သည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ စစ်ဘက်တရားစီရင်ရေးတွင် ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိတစ်ဦးအားစီရင်ရာ၌ စစ်တရားရုံးများတွင် ၎င်းအဆင့်ထက်မနိမ့်သူပါဝင်ရမည်ဖြစ်ပြီး ထိုစစ်တရားရုံးကို စီရင်ခံမည့်သူထက် အဆင့်မြင့်သောအရာရှိက ဖွဲ့စည်းပေးရသည်။ သို့ဖြစ်ရာ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ကို စစ်ဖက်ဥပဒေဖြင့် အရေးယူနိုင်ခြင်းမရှိပေ။

=== ဥပဒေပြုရေး ===
စစ်ဘက်ဥပဒေများကို အရပ်ဖက်ဥပဒေများကဲ့သို့ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်၏ အာဏာဖြင့် ပြင်ဆင်/ပြဋ္ဌာန်းသည်။ သို့ရာတွင် အရေးပေါ်ကာလ၌မူ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ၎င်းကိုယ်တိုင်ဖြစ်စေ၊ ၎င်းဖွဲ့စည်းထားသောအဖွဲ့ကဖြစ်စေ ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းနိုင်သည့်အာဏာရှိသည်။ သာမန်အခြေအနေတွင်လည်း တပ်မတော်၏ လုပ်ထုံးလုပ်နည်း၊ ကန့်သတ်ချက်များကို ပြုပြင်ဆောင်ရွက်နိုင်သော ကာကွယ်ရေးဌာနကောင်စီ (ကကန) ကို တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က ဆုပ်ကိုင်ထားရာ စစ်ဘက်ဥပဒေပြုရေးတွင်လည်း တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က အာဏာရရှိထားသည်။

== ခန့်အပ်သည့်အလေ့အထ ==
တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရာထူးကို ခေတ်အဆက်ဆက်၌ တပ်မတော် (ကြည်း) မှ ဗိုလ်ချုပ်အဆင့်ထက် မနိမ့်သော အရာရှိကိုသာ ခန့်အပ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://burmese.dvb.no/post/636293|title=ပြိုကွဲနေသည့် စစ်တပ်နှင့် ကာချုပ်အပြောင်းအလဲ|date=30 January 2024|work= [[ဒီမိုကရက်တစ် မြန်မာ့အသံ|DVB]]}}&lt;/ref&gt; အကြောင်းမှာ တိုင်းမှူးများ၊ အရာရှိချုပ်များ၏ အဆင့်သည် အမြင့်ဆုံး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး (သို့မဟုတ်) ဗိုလ်ချုပ်အဆင့်၌သာရှိသဖြင့် ၎င်းအဆင့်များထက် စီနီယာကျစေရန် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် ၎င်းနှင့်အတူ ထိပ်သီးအရာရှိကြီးများကိုပါ အနားပေးလေ့ရှိသည်။ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသောအရာရှိမှာ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးအဆင့်သို့ ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိရာထူးတိုးမြှင့်သည့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းနှင့်အညီ တစ်နှစ်လျှင် တစ်ဆင့်နှုန်းဖြင့် တိုးမြှင့်ခံရသည်။

တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် ၎င်းယုံကြည်ရသည့် ပုဂ္ဂိုလ်ကိုသာ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အသစ်အဖြစ် ခန့်အပ်လေ့ရှိသည်။ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရာထူးကို နိုင်ငံရေးကျွမ်းကျင်သူ၊ တစ်နည်းအားဖြင့် နိုင်ငံရေးသမားဟူသော နေရာအဖြစ်တင်စားကြပြီး ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရာထူးကိုမူ စစ်ရေးကျွမ်းကျင်သူ၊ တစ်နည်းအားဖြင့် တိုက်ခိုက်ရေးသမားဟူသော နေရာအဖြစ်တင်စားကြသည်။ အကြောင်းမှာ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်နေရာကို စစ်ရေးကျွမ်းကျင်သူ၊ အနေအေးသူ၊ ၎င်းအပေါ်အပြိုင်အဆိုင်မရှိသူ၊ နိုင်ငံရေးမကျွမ်းကျင်သူကိုသာ ခန့်အပ်လေ့ရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

== သမိုင်း​ကြောင်း ==
၁၉၄၇ခုနှစ် မေလ ၁ရက်နေ့ တွင် ဗမာ့တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးအရာရှိချုပ်စစ်မင်းကြီး (Inspector General, Burma Army) ဗိုလ်ချုပ် အလ် စီ သောမတ်စ် (Lechmere Cay Thomas) ကို '''ဗမာ့တပ်မတော်စစ်ဦးစီးချုပ်''' ('''General Officer Commanding, Burma Army''') အဖြစ်စတင်ခန့်အပ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;T3&quot;&gt;တပ်မတော်သမိုင်း တတိယတွဲ [https://dsmuseum.gov.mm/%e1%80%90%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%99%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8-%e1%80%90%e1%80%90%e1%80%ad%e1%80%9a%e1%80%90%e1%80%bd%e1%80%b2/]&lt;/ref&gt;{{rp|၁၅၅}}&lt;ref name=&quot;T4&quot;&gt;တပ်မတော်သမိုင်း စတုတ္ထတွဲ [https://dsmuseum.gov.mm/%e1%80%90%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%99%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8-%e1%80%85%e1%80%90%e1%80%af%e1%80%90%e1%80%b9%e1%80%91%e1%80%90/]&lt;/ref&gt;{{rp|၈၃}}

၁၉၄၈ခုနှစ် မေလတွင် စစ်ရုံးဖွဲ့စည်းပြီးသောအခါ စစ်ဦးစီးချုပ်သည် ကြည်း၊ ရေ၊ လေ တပ်ဖွဲ့များအားလုံး၏အကြီးအမှူးဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=T4/&gt;{{rp|၈၅}} ထိုသို့ကြီးကြပ်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအရအုပ်ချုပ်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ '''ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံလက်နက်ကိုင်တပ်ပေါင်းစုံစစ်သေနာပတိချုပ်''' ဟူသော ရာထူးအခေါ်အဝေါ်ကိုသုံးစွဲခဲ့သည်။&lt;ref&gt;၁၉၅၂ခုနှစ်၊ ရှမ်းပြည်နယ်၌ စစ်ဥပဒေခေတ္တထုတ်ပြန်ကျေညာမှုအက်ဥပဒေ။ [https://www.mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=5426]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;စစ်သေနာပတိချုပ်၏အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၃၃ [https://www.mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=5784]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;၁၉၅၄ ခုနှစ်၊ ကင်းလွတ်ချမ်းသာခွင့်နှင့် တည်မြဲရေးအက်ဥပဒေ။ [https://www.mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=3684]&lt;/ref&gt; 

၁၉၅၅ခုနှစ်တွင် ဗမာ့တပ်မတော်၊{{efn|ကြည်းတပ်ကို ၁၉၅၅ခုနှစ်မတိုင်မီက &quot;ဗမာ့တပ်မတော်&quot; ဟုသာခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ &quot;ကြည်း&quot; ဟု အမည်မတပ်ခဲ့ပါ။}} ဗမာ့ရေတပ်မတော်နှင် မြန်မာ့လေတပ်မတော်{{efn|&quot;Burma&quot;ကို မြန်မာဘာသာပြန်ရာတွင် ကြည်းတပ်နှင့်ရေတပ်က &quot;ဗမာ့&quot;ဟုသုံးစွဲခဲ့သော်လည်း လေတပ်က &quot;မြန်မာ့&quot;ဟုသုံးစွဲခဲ့သည်။}}{{rp|၁၈၇}} တို့ကို တပ်မတော် (Defense Services) အဖြစ် ပေါင်းစည်းခဲ့ရာ စစ်သေနာပတိချုပ်ရာထူးကို ၁၉၅၅ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၈ရက်နေ့မှ စ၍ '''ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်''' ('''Chief of Staff, Defence Services''') အဖြစ်အမည်ပြောင်းခဲ့ပြီး စစ်ဦးစီးချုပ်၊ ရေတပ်ဦးစီးချုပ် နှင့် လေတပ်ဦးစီးချုပ်တို့၏လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာအားလုံးကိုပေးအပ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=T4/&gt;{{rp|၁၂၈}} 

၁၉၈၉ခုနှစ် မေလ ၁၀ရက်နေ့တွင် '''တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်''' ('''Commander-in-Chief of Defence Services''') ဟု ထပ်မံပြောင်းလဲခဲ့သည်။&lt;ref&gt;၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေ [The Law Amending the Defence Services Act, 1959]; (မြန်မာဘာသာဖြင့်[https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do?lawordSn=937])  (အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်[https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do?lawordSn=938])&lt;/ref&gt;

== စစ်ဦးစီးချုပ်/တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များစာရင်း ==
{|class=&quot;wikitable&quot;
! စဉ်
! ဓာတ်ပုံ
! ပြန်တမ်းဝင်အမှတ်
! ရာထူးအဆင့်နှင့်အမည်
! တာဝန်သက်တမ်း
! ထမ်းဆောင်သည့်တပ်ဖွဲ့
! မှတ်ချက်
!ကိုးကား
|-
! colspan=&quot;8&quot; | ဗမာ့တပ်မတော်စစ်ဦးစီးချုပ်
|-
| *
| 
| 12601
| [[ဗိုလ်ချုပ်]] အလ် စီ သောမတ်စ်
| ၁ မေ ၁၉၄၇ – ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈
| ဗမာ့တပ်မတော်
| ဗမာ့တပ်မတော်၏စစ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ်ခန့်အပ်ခံရခြင်းကို မှတ်တမ်းတင်ထားသော်လည်း ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များစာရင်းတွင်ထည့်သွင်းဖော်ပြခြင်းမခံရပါ။
| &lt;ref name=T3/&gt;&lt;ref name=T4/&gt;
|-
! colspan=&quot;8&quot; | ဗမာ့တပ်မတော်စစ်ဦးစီးချုပ်/ &lt;br&gt;ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံလက်နက်ကိုင်တပ်ပေါင်းစုံစစ်သေနာပတိချုပ်
|-
| ၁။
| [[File:Smith_Dun.jpg|120 px]]
| BC 5106 
| [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[စမစ်ဒွန်း]] 
| ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈ – ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၉
| {{flagicon image|Old Flag of Burma Army.svg}} [[တပ်မတော် (ကြည်း)|ဗမာ့တပ်မတော်]]
| [[ကရင်လူမျိုး]]ဖြစ်ပြီး [[ကရင်ပဋိပက္ခ|ကရင်ပြည်တွင်းစစ်]]ကြောင့် အငြိမ်းစားပေးခံခဲ့ရသည်။ ဒုတိယမြောက်စစ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သော်လည်း ပထမဆုံးကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အဖြစ်ဖော်ပြခြင်းခံရသည်။
| &lt;ref name=DCDSM&gt;{{cite web |author=DSMuseum |date=30 March 2026 |url=https://dsmuseum.gov.mm/commenderinchief/ |title=ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်/ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ |trans-title=Individuals who have served as the Chief of Staff/ Commander-in-Chief of Defence Services |language=my |website=Defence Services Museum |publisher=Defence Services (Army, Navy, Air Force) News Techonlogy Department |access-date=22 April 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=CC76&gt;{{cite news |author=news bulletin |url=https://www.moi.gov.mm/news/12494 |title=(၇၆)နှစ်မြောက် တပ်မတော်နေ့အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ခေတ်အဆက်ဆက်တာဝန်ထမ်းဆောင် ခဲ့ကြသည့် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(အငြိမ်းစား) များ၏ အမှတ်တရရုပ်တုများ ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားကျင်းပပြုလုပ် |language=my |trans-title=As a commemoration for the 76th anniversary of Armed Forces Day, the opening ceremony for memorial statues of those who served through successive periods as Chief-of-Staff and Commander-in-Chief (now retired), was held. |date=25 March 2021 |work=Ministry of Information, Government of the Republic of the Union of Myanmar}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Building&quot;&gt;{{cite book |last1=Myoe |first1=Maung Aung |title=Building the Tatmadaw: Myanmar Armed Forces Since 1948 |date=2009 |publisher=ISEAS–Yusof Ishak Institute |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/building-the-tatmadaw/appendix-6/BB70175743944DC6F892199C92EBE681 |access-date=22 April 2026 |chapter=Appendix (6)}}&lt;/ref&gt;
|-
| ၂။
| [[File:General Ne Win PM of Burma 1959.jpg|120px]]
| BC 3502 
| [[ဗိုလ်ချုပ်]] [[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|နေဝင်း]]
| ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၉ – ''၂၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၅၅''&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sabry |first=Fouad |url=https://books.google.com/books?id=1ssLEQAAQBAJ&amp;dq=myanmar+1955,+the+Chief+of+Staff+became+the+Commander+in+Chief,&amp;pg=PT72 |title=Military Staff: Strategizing the Nexus, Command, Coordination, and 21st Century Warfare |date=2024-05-30 |publisher=One Billion Knowledgeable |language=en}}&lt;/ref&gt;
| {{flagicon image|Old Flag of Burma Army.svg}} [[တပ်မတော် (ကြည်း)|ဗမာ့တပ်မတော်]]
| တပ်မတော် (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ) ပေါင်းစည်းရေးမူအရ ၁၉၅၅ မှစ၍ တပ်မတော်၏ ကြည်း၊ ရေ၊ လေ တပ်ဖွဲ့သုံးရပ်လုံး၏ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (Chief of Staff, Defence Services) ဖြစ်လာခဲ့သည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;&lt;ref name=CC76/&gt;&lt;ref name=&quot;Building&quot; /&gt;
|-
! colspan=&quot;8&quot; | ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်
|-
| (၂)
| [[File:Ne Win in Military Uniform (cropped).jpg|120px]]
| BC 3502 
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|နေဝင်း]]
| ''၂၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၅၅'' – ၂၀ ဧပြီ ၁၉၇၂
| [[တပ်မတော်]]
| နောက်ပိုင်းတွင်[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ စာရင်း|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]]နှင့် [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]] (မဆလ) ၏ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;&lt;ref name=CC76/&gt;&lt;ref name=&quot;Building&quot; /&gt;
|-
| ၃။
| 
| BC 3569 
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[စန်းယု (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|စန်းယု]]
| ၂၀ ဧပြီ ၁၉၇၂ – ၁ မတ် ၁၉၇၄
| ပြည်သူ့တပ်မတော်{{efn|မဆလခေတ်တွင် တပ်မတော်နှင့်ရဲတပ်ဖွဲ့တို့၏အမည်များတွင် &quot;ပြည်သူ့&quot;ဟူသောစကားလုံးကိုထည့်သွင်းခဲ့သည်}}
| အရပ်ဘက်နိုင်ငံရေးကိစ္စများ ဆောင်ရွက်ရန် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင်[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ စာရင်း|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]]ဖြစ်လာခဲ့သည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;&lt;ref name=CC76/&gt;&lt;ref name=&quot;Building&quot; /&gt;
|-
| ၄။
| [[File:Tin Oo arrives to attend a ceremony (cropped).jpg|120px]]
| BC 3561 
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[တင်ဦး၊ သူရ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|သူရ တင်ဦး]] 
| ၁ မတ် ၁၉၇၄ – ၆ မတ် ၁၉၇၆
| ပြည်သူ့တပ်မတော်
| သမ္မတဦးနေဝင်းနှင့် ဆက်ဆံရေးတင်းမာမှုများကြောင့် နုတ်ထွက်ခဲ့ရသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;&lt;ref name=CC76/&gt;&lt;ref name=&quot;Building&quot; /&gt;
|-
| ၅။
| [[File:ThuraKyawHtin.jpg|120px]]
| BC 5322 
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ကျော်ထင်၊ ဦး (သူရ)|သူရကျော်ထင်]]
| ၆ မတ် ၁၉၇၆ – ၃ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅
| ပြည်သူ့တပ်မတော်
| အသက် ၆၀ တွင် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;&lt;ref name=CC76/&gt;&lt;ref name=&quot;Building&quot; /&gt;
|-
| ၆။
|&lt;!-- do not place non-free image SawMaung2.jpg --&gt;
| BC 6187 
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[စောမောင် (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စောမောင်]] 
| ၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅ – ''၁၀ မေ ၁၉၈၉''
| ပြည်သူ့တပ်မတော်
| ၁၉၈၈ တွင် [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]]ကို ဖွဲ့စည်း၍အာဏာသိမ်းယူခဲ့သည်။ ရာထူးကို တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;&lt;ref name=CC76/&gt;&lt;ref name=&quot;Building&quot; /&gt;
|-
! colspan=&quot;8&quot; | တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်
|-
| (၆)
|
| BC 6187 
| [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[စောမောင် (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စောမောင်]] 
| ''၁၀ မေ ၁၉၈၉'' – ၂၂ ဧပြီ ၁၉၉၂
| {{flagicon image|Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg}} [[တပ်မတော်]]
| ၁၉၉၀ တွင် မိမိကိုယ်ကို ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးအဆင့်သို့ ရာထူးတိုးမြှင့်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၂ တွင် ကျန်းမာရေးကြောင့် အငြိမ်းစားယူခဲ့ရသည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;&lt;ref name=CC76/&gt;&lt;ref name=&quot;Building&quot; /&gt;
|-
| ၇။
| [[File:Than_Shwe_2010-10-11.jpg|120 px]]
| ကြည်း ၆၇၁၀ 
| [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[သန်းရွှေ၊ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|သန်းရွှေ]] 
| ၂၂ ဧပြီ ၁၉၉၂ – ၃၀ မတ် ၂၀၁၁
| {{flagicon image|Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg}} [[တပ်မတော်]]
| နဝတမှ ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းလိုက်သော [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]]၏ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သည်။ ၂၀၁၁ တွင် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;&lt;ref name=CC76/&gt;&lt;ref name=&quot;Building&quot; /&gt;
|-
| ၈။
| [[File:Senior General Min Aung Hlaing 2017 (cropped).jpg|120px]]
| ကြည်း ၁၄၂၃၂ 
| [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်၊ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး|မင်းအောင်လှိုင်]] 
| ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ – ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ 
| {{flagicon image|Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg}} [[တပ်မတော်]]
| ၂၀၂၁ တွင် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|အာဏာသိမ်းပိုက်]]ခဲ့သည်။ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]၏ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်ပြီး [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]]၊ ယာယီသမ္မတရာထူးနှင့် လက်ရှိ သမ္မတရာထူးတို့ကို အဆင့်ဆင့်ရယူခဲ့သည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;&lt;ref name=CC76/&gt;&lt;ref name=&quot;Building&quot; /&gt;
|-
| ၉။
| 
| ကြည်း ၂၁၄၄၀
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]
| ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ – လက်ရှိ 
| {{flagicon image|Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg}} [[တပ်မတော်]]
| 
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;&lt;ref name=CC76/&gt;&lt;ref name=&quot;Building&quot; /&gt;
|}

==အခြားသမိုင်းဝင်စစ်သေနာပတိချုပ်များ==
=== ဗမာနိုင်ငံတော် ===
{|class=&quot;wikitable&quot;
! စဉ်
! ဓာတ်ပုံ
! ပြန်တမ်းဝင်အမှတ်
! ရာထူးအဆင့်နှင့်အမည်
! တာဝန်သက်တမ်း
! ထမ်းဆောင်သည့်တပ်ဖွဲ့
! မှတ်ချက်
|-
!colspan=7| လက်နက်ကိုင်ဗမာစစ်တပ်များအားလုံး၏စစ်သေနာပတိချုပ်
|-
| ၁။
| [[File:Ba Maw portrait.jpg|120 px]]
| (''အရပ်သား'')
| ဒေါက်တာ [[ဘမော်]]
| ၁ ဩဂုတ် ၁၉၄၅ – ၁၅ ဩဂုတ် ၁၉၄၅ 
| {{flagicon image|Flag of Burma 1943.svg}} လက်နက်ကိုင်ဗမာစစ်တပ်များအားလုံး{{efn|ဗမာ့အမျိုးသားတပ်မတော်နှင့်ရေတပ်မတော်တို့ပါဝင်သည်။}}
| တစ်ယောက်တည်းသော အရပ်သားစစ်သေနာပတိချုပ်ဖြစ်သည်။
|}

=== မျိုးချစ်ဗမာ့တပ်မတော် ===
{|class=&quot;wikitable&quot;
! စဉ်
! ဓာတ်ပုံ
! ပြန်တမ်းဝင်အမှတ်
! ရာထူးအဆင့်နှင့်အမည်
! တာဝန်သက်တမ်း
! ထမ်းဆောင်သည့်တပ်ဖွဲ့
! မှတ်ချက်
|-
!colspan=7| မျိုးချစ်ဗမာ့တပ်မတော်စစ်သေနာပတိချုပ်
|-
| ၁။
| [[File:Aung San in uniform.jpg|120 px]]
| &lt;nowiki&gt;-&lt;/nowiki&gt;
| [[ဗိုလ်ချုပ်]] [[အောင်ဆန်း]] 
| ၂၇ မတ် ၁၉၄၅ – ၂၉ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၅ 
| {{flagicon image|Flag of the AFPFL.svg}} ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်{{efn|ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးအစတွင်အသုံးပြုခဲ့သော်လည်းဗြိတိသျှတို့ကဤအမည်ကိုအသိအမှတ်မပြုခဲ့ပါ}}/ မျိုးချစ်ဗမာ့တပ်မတော်
| ခေတ်သစ်မြန်မာ့တပ်မတော် တည်ထောင်သူ၊ [[ရဲဘော်သုံးကျိပ်]]၏ခေါင်းဆောင်နှင့် [[ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]၏ ဖခင်လည်းဖြစ်သည်။ ဂျပန်ခေတ် [[ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]တွင် စစ်ဦးစီးချုပ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ စစ်ပြီးကာလတွင် [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး]] အဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
|}

=== ဗမာ့တပ်မတော် ===
{|class=&quot;wikitable&quot;
! စဉ်
! ဓာတ်ပုံ
! ပြန်တမ်းဝင်အမှတ်
! ရာထူးအဆင့်နှင့်အမည်
! တာဝန်သက်တမ်း
! ထမ်းဆောင်သည့်တပ်ဖွဲ့
! မှတ်ချက်
|-
!colspan=7| ဗမာ့တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးအရာရှိချုပ်၊ စစ်မင်းကြီး
|-
| ၁။
| 
| 12601
| ဗိုလ်ချုပ် အလ် စီ သောမတ်စ်
| ဩဂုတ် ၁၉၄၅ – ၁ မေ ၁၉၄၇ 
| ဗမာ့တပ်မတော်
| ၁၉၄၇တွင် ဗမာ့တပ်မတော်၏ ပထမဆုံး စစ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ် ခန့်ထားခြင်းခံရသည်။
|}

=== ကာကွယ်ရေးဌာန ===
{|class=&quot;wikitable&quot;
! စဉ်
! ဓာတ်ပုံ
! ပြန်တမ်းဝင်အမှတ်
! ရာထူးအဆင့်နှင့်အမည်
! တာဝန်သက်တမ်း
! ထမ်းဆောင်သည့်တပ်ဖွဲ့
! မှတ်ချက်
|-
!colspan=7| ဘုရင်ခံ၏ကာကွယ်ရေးဌာနအတိုင်ပင်ခံအရာရှိ
|-
| ၁။
| [[File:Aung San in uniform.jpg|120 px]]
| &lt;nowiki&gt;-&lt;/nowiki&gt;
| [[ဗိုလ်ချုပ်]] [[အောင်ဆန်း]] 
| ၂၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၄၆ – ၁၉ ဇူလိုင် ၁၉၄၇ 
| ကာကွယ်ရေးဌာန
| 
|-
| ၂။
| [[File:Bo Let Ya (Thakin Hla Pe).jpg|120 px]]
| BC 3501
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[လက်ျာ၊ ဗိုလ် (ရဲဘော် သုံးကျိပ်)|လက်ျာ]] 
| ၁၉ ဇူလိုင် ၁၉၄၇ – ''၈ မေ ၁၉၄၈''
| ကာကွယ်ရေးဌာန
| ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး မျိုးချစ်မော့တပ်မတော်၏ဒုတိယခေါင်းဆောင်ဖြစ်ကာ တပ်မတော်ကို အာဏာလွှဲခြင်းနှင့်ပက်သက်သည့် လက်ျာ-ဖရီးမင်း စာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။ ၁၉၄၈ခုနှစ် စစ်ရုံးဖွဲ့စည်းပြီးနောက်တွင် ဝန်ကြီးအဖြစ် လပိုင်းခန့်ဆက်လက်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
|}

==ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန်==
* [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး]]
* [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]
* [[တပ်မတော်]]

==မှတ်စုများ==
{{notelist}}

== ကိုးကား ==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ စစ်ဘက်ရာထူးတာဝန်ခန့်အပ်မှုများ]]
[[ကဏ္ဍ:တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များ|*]]

{{တပ်မတော်}}
{{မြန်မာနိုင်ငံ}}</text>
      <sha1>t7sl3vgdkpmnyc73rw3q6doe69dhlgc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027816</id>
      <parentid>1027794</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T06:36:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>နေနီဝန်း</username>
        <id>89694</id>
      </contributor>
      <comment>/* စစ်ဦးစီးချုပ်/တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များစာရင်း */</comment>
      <origin>1027816</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47360" sha1="92fk18j9ab9so2ead8apufuk5p87s6s" xml:space="preserve">{{Notice|ဤဆောင်းပါးသည် [[မြန်မာ့တပ်မတော်]]မှ ရာထူးတာဝန်နှင့် သက်ဆိုင်သောဆောင်းပါးဖြစ်ပြီး၊ လူပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးတစ်ယောက်အား ကိုယ်စားမပြုပါ။}}

{{Infobox official post
| body                    = [[မြန်မာနိုင်ငံ]]
| post                    = တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်
| flag                    = Flag of the Commander-in-Chief of Defence Services (Myanmar).svg{{!}}border
| flagsize                = 180px
| flagcaption             = တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ အလံတော်
| incumbent               = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]
| image                   =IMG4619YeWinOo.jpg 
| imagesize               = 
| incumbentsince          = {{Start date|2026|03|30|ds=yes}}
| style                   = 
| member_of               = [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] (ကာလုံ)
| reports_to              = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]]
| formation               = * ၁၉၄၇ ({{small|ဗမာ့တပ်မတော်စစ်ဦးစီးချုပ်}}) 
* ၁၉၈၉ ({{small|တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်}})
| first                   = * ဗိုလ်ချုပ်  အလ် စီ သောမတ်စ် ({{small|ဗမာ့တပ်မတော်စစ်ဦးစီးချုပ် အဖြစ်}}) 
* ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စောမောင် ({{small|တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် အဖြစ်}})
| unofficial_names        = တပ်ချုပ်၊ ကာချုပ်
| deputy                  = {{Flagicon image|Flag of the Deputy Commander-in-Chief of Defence Services (Myanmar).svg}} [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]
| founder                 = 
| type                    = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူး၊ အဆင့်၊ အဆောင်အယောင်နှင့် တံဆိပ်များ#စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး တာဝန်ခန့်အပ်မှုများ|စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး]]
| seat                    = [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး]]၊ စစ်ရုံး၊ နေပြည်တော်
| footnotes_title         = အဆင့် / တံဆိပ် အဆောင်အယောင်များ
| footnotes               = [[ဖိုင်:18. Myanmar Army SGEN.svg|50px]] &lt;br /&gt; [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]]
| residence               = တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် နေအိမ်၊ စစ်ရုံး၊ နေပြည်တော်
| constituting_instrument = [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်)]]
| nominator               = [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]
| appointer               = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော် သမ္မတ]]
| appointer_qualified     = ({{Small|ကာလုံ၏ထောက်ခံချက်ဖြင့်}})&lt;ref&gt;[[:s:ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ#တပ်မတော်|ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်)]]&lt;/ref&gt;
| department              = {{Armed forces|Myanmar}}
| precursor               = ဗမာ့တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးအရာရှိချုပ်၊ စစ်မင်းကြီး
}}

'''တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်''' ({{langx|en|Commander-in-Chief of Defence Services}}၊ အတိုကောက် ''CinCDS'') သည် ကြည်း၊ရေ၊လေလက်နက်ကိုင်တပ်ပေါင်းစုံဖွဲ့စည်းထားသည့် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]] တစ်ခုလုံး၏ အကြီးအကဲဖြစ်သည်။ ရှေးအသုံးအနှုန်းဖြင့် '''စစ်သေနာပတိ'''ဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ၏ အကြီးအကဲဖြစ်သည်ဟု [[ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]၊ ပုဒ်မ ၂၀ (ဂ) တွင် ပြဋ္ဌာန်း ထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/161441|title=ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့အားလုံး၏ အကြီးအကဲအဖြစ် ပြဋ္ဌာန်းထားသည့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၂၀ (ဂ) အား ပယ်ဖျက်ခြင်းမပြုသင့်ဟု တပ်မတော်သား လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ ဆွေးနွေး|date=၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၀|accessdate=၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀|author=ပြည့်ဖြိုးအောင်၊ အောင်မင်းသိန်း|publisher=Eleven Media Group}}&lt;/ref&gt; ပြည်ထောင်စုအစိုးရ၏ တရားဝင်ထုတ်ပြန်ထားသော [[ပြည်ထောင်စုအင်္ဂါစဉ်]]တွင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် အဆင့် ၈ တွင် ရှိသော်လည်း [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀ |၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ]]ကာလတွင် တပ်မတော်မှ ၎င်းသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ]] အဆင့်ရှိသူဖြစ်သည်ဟု ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web|url=https://myanmar.mmtimes.com/news/146153.html|title=ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်သည် ဒုတိယသမ္မတအဆင့်ရှိသူဟု တပ်မတော်ထုတ်ပြန်|date=၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀|accessdate=၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀|author=စိုင်းဝဏ္ဏ|publisher=[[မြန်မာတိုင်း(မ်)]]|archive-date=13 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201113084838/https://myanmar.mmtimes.com/news/146153.html}}&lt;/ref&gt;

၁၉၇၃ ခုနှစ် ကာကွယ်ရေးဌာနကောင်စီ (ကကနကောင်စီ) ညွှန်ကြားလွှာ ၁၈/၇၃ အရ ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသောသူသည် မိမိအားတပ်မတော်မှ ဆက်လက်ထမ်းဆောင်ရန် လိုအပ်သည့်ကာလပတ်လုံး ထမ်းဆောင်နိုင်သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ကကနကောင်စီညွှန်ကြားလွှာ ၄/၂၀၁၄ ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့၍ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်နှင့် [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]တို့၏ သက်တမ်းကို ၆၅ နှစ်အထိသတ်မှတ်လိုက်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2016/07/20/118781.html|title=တပ်ချုပ်နှင့် ဒုတပ်ချုပ်တို့ အသက် ၆၅ နှစ်ထိ တာဝန်ထမ်းနိုင်ပြီး စစ်အရာရှိများ၏ တာဝန်သက်တမ်း ကန့်သတ်ဟုဆို|date=20 July 2016|work= The Irrawaddy}}&lt;/ref&gt; သို့သော်လည်း [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်၊ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး|မင်းအောင်လှိုင်]] တာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ်က ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီတွင် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|နိုင်ငံတော်အာဏာကိုသိမ်းယူ]]ခဲ့ပြီး ကကနကောင်စီညွှန်ကြားလွှာ ၁/၂၀၂၁ ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့ရာ ယခင်ကကန့်သတ်ထားသည့် တာဝန်သက်တမ်းကို ပယ်ဖျက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2021/05/20/242000.html|title=တပ်ချုပ်နှင့် ဒုတပ်ချုပ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခွင့် အသက် ၆၅ နှစ် ကန့်သတ်ချက်ပယ်ဖျက်|date=20 May 2021|work= The Irrawaddy}}&lt;/ref&gt;

== လုပ်ပိုင်ခွင့်နှင့်အာဏာ ==
တပ်မတော်၏ လက်ရှိ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရာထူးမှာ ယခင်ဖွဲ့စည်းပုံက ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ထက် အလွန်မြင့်သည်။ ယခင်က ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၏လက်အောက်တွင် တပ်မတော်၏ ကြည်း၊ ရေ၊ လေ တပ်ဖွဲ့များကို ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲနိုင်ရန် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ကို ထားရှိရာ [[ပြည်ထောင်စုအင်္ဂါစဉ်]]အရ ၎င်းရာထူးသည် အမြဲတမ်းအတွင်းဝန်/ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် အဆင့်နှင့် ညီမျှသည်ဟုဆိုနိုင်သည်။ ပြောင်းလဲခဲ့သော ဖွဲ့စည်းပုံအသစ်တွင်မူ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က တပ်မတော်၏ အာဏာအရပ်ရပ်ကိုရရှိထားပြီး ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနအပါအဝင် အခြားဝန်ကြီးဌာနအချို့၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများကို ခန့်အပ်ရန် အဆိုပြုနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးသည် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ အောက်တွင်ရှိသည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် [[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)]] ဟူသော ရာထူးအသစ်ကို တိုးချဲ့ဖန်တီးခဲ့ရာ ယခုတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရာထူးသည် ပြည်ထောင်စုအင်္ဂါစဉ် အဆင့် ၈ တွင်ရှိပြီး ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်၊ ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်၊ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများကဲ့သို့အဆင့်ထက် မြင့်သည် (သို့မဟုတ်) ဝန်ကြီးအဆင့်ရှိသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== အုပ်ချုပ်ရေး ===
စစ်ဘက်အုပ်ချုပ်ရေးတွင် အမိန့်ပေးစနစ်နှင့် အုပ်ချုပ်မှုအာဏာသည် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ထံမှ ဆင်းသက်လာသည်။ သို့ရာတွင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ကိုမူ ၎င်းနှင့် ၎င်းခန့်အပ်ထားသည့် အဖွဲ့ဝင် ၆ ဦးပါဝင်သော အဖွဲ့ဝင်စုစုပေါင်း ၁၁ ဦးရှိသည့် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]၏ ထောက်ခံချက်ဖြင့်သာ ခန့်အပ်ခွင့်ရှိကြောင်း ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ သို့ဖြစ်ရာ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ကို ၎င်းရာထူးမှဖယ်ရှားရန် (သို့မဟုတ်) ၎င်းရာထူးနေရာ၌အသစ်ပြောင်းလဲခန့်အပ်ရန် ၎င်းမှတစ်ပါး မည်သူမျှအာဏာမရှိပေ။ စစ်ဘက်ရာထူးခန့်အပ်မှုတွင်လည်း စစ်ဘက်ဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်းများ၊ [[စစ်ရာထူးခန့်ချုပ်]] အစရှိသည်တို့မှာ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ကသာ အလွယ်တကူ ခန့်အပ်/ပြောင်းရွှေ့/ဖယ်ရှားနိုင်သဖြင့် စစ်ဘက်အုပ်ချုပ်ရေးတွင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် အကြွင်းမဲ့အာဏာရရှိထားသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။

=== တရားစီရင်ရေး ===
စစ်ဘက်တရားစီရင်ရေးတွင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ အဆုံးအဖြတ်သည် အပြီးပြတ်ဖြစ်သည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ စစ်ဘက်တရားစီရင်ရေးတွင် ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိတစ်ဦးအားစီရင်ရာ၌ စစ်တရားရုံးများတွင် ၎င်းအဆင့်ထက်မနိမ့်သူပါဝင်ရမည်ဖြစ်ပြီး ထိုစစ်တရားရုံးကို စီရင်ခံမည့်သူထက် အဆင့်မြင့်သောအရာရှိက ဖွဲ့စည်းပေးရသည်။ သို့ဖြစ်ရာ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ကို စစ်ဖက်ဥပဒေဖြင့် အရေးယူနိုင်ခြင်းမရှိပေ။

=== ဥပဒေပြုရေး ===
စစ်ဘက်ဥပဒေများကို အရပ်ဖက်ဥပဒေများကဲ့သို့ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်၏ အာဏာဖြင့် ပြင်ဆင်/ပြဋ္ဌာန်းသည်။ သို့ရာတွင် အရေးပေါ်ကာလ၌မူ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ၎င်းကိုယ်တိုင်ဖြစ်စေ၊ ၎င်းဖွဲ့စည်းထားသောအဖွဲ့ကဖြစ်စေ ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းနိုင်သည့်အာဏာရှိသည်။ သာမန်အခြေအနေတွင်လည်း တပ်မတော်၏ လုပ်ထုံးလုပ်နည်း၊ ကန့်သတ်ချက်များကို ပြုပြင်ဆောင်ရွက်နိုင်သော ကာကွယ်ရေးဌာနကောင်စီ (ကကန) ကို တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က ဆုပ်ကိုင်ထားရာ စစ်ဘက်ဥပဒေပြုရေးတွင်လည်း တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က အာဏာရရှိထားသည်။

== ခန့်အပ်သည့်အလေ့အထ ==
တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရာထူးကို ခေတ်အဆက်ဆက်၌ တပ်မတော် (ကြည်း) မှ ဗိုလ်ချုပ်အဆင့်ထက် မနိမ့်သော အရာရှိကိုသာ ခန့်အပ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://burmese.dvb.no/post/636293|title=ပြိုကွဲနေသည့် စစ်တပ်နှင့် ကာချုပ်အပြောင်းအလဲ|date=30 January 2024|work= [[ဒီမိုကရက်တစ် မြန်မာ့အသံ|DVB]]}}&lt;/ref&gt; အကြောင်းမှာ တိုင်းမှူးများ၊ အရာရှိချုပ်များ၏ အဆင့်သည် အမြင့်ဆုံး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး (သို့မဟုတ်) ဗိုလ်ချုပ်အဆင့်၌သာရှိသဖြင့် ၎င်းအဆင့်များထက် စီနီယာကျစေရန် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် ၎င်းနှင့်အတူ ထိပ်သီးအရာရှိကြီးများကိုပါ အနားပေးလေ့ရှိသည်။ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသောအရာရှိမှာ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးအဆင့်သို့ ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိရာထူးတိုးမြှင့်သည့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းနှင့်အညီ တစ်နှစ်လျှင် တစ်ဆင့်နှုန်းဖြင့် တိုးမြှင့်ခံရသည်။

တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် ၎င်းယုံကြည်ရသည့် ပုဂ္ဂိုလ်ကိုသာ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အသစ်အဖြစ် ခန့်အပ်လေ့ရှိသည်။ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရာထူးကို နိုင်ငံရေးကျွမ်းကျင်သူ၊ တစ်နည်းအားဖြင့် နိုင်ငံရေးသမားဟူသော နေရာအဖြစ်တင်စားကြပြီး ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရာထူးကိုမူ စစ်ရေးကျွမ်းကျင်သူ၊ တစ်နည်းအားဖြင့် တိုက်ခိုက်ရေးသမားဟူသော နေရာအဖြစ်တင်စားကြသည်။ အကြောင်းမှာ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်နေရာကို စစ်ရေးကျွမ်းကျင်သူ၊ အနေအေးသူ၊ ၎င်းအပေါ်အပြိုင်အဆိုင်မရှိသူ၊ နိုင်ငံရေးမကျွမ်းကျင်သူကိုသာ ခန့်အပ်လေ့ရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

== သမိုင်း​ကြောင်း ==
၁၉၄၇ခုနှစ် မေလ ၁ရက်နေ့ တွင် ဗမာ့တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးအရာရှိချုပ်စစ်မင်းကြီး (Inspector General, Burma Army) ဗိုလ်ချုပ် အလ် စီ သောမတ်စ် (Lechmere Cay Thomas) ကို '''ဗမာ့တပ်မတော်စစ်ဦးစီးချုပ်''' ('''General Officer Commanding, Burma Army''') အဖြစ်စတင်ခန့်အပ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;T3&quot;&gt;တပ်မတော်သမိုင်း တတိယတွဲ [https://dsmuseum.gov.mm/%e1%80%90%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%99%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8-%e1%80%90%e1%80%90%e1%80%ad%e1%80%9a%e1%80%90%e1%80%bd%e1%80%b2/]&lt;/ref&gt;{{rp|၁၅၅}}&lt;ref name=&quot;T4&quot;&gt;တပ်မတော်သမိုင်း စတုတ္ထတွဲ [https://dsmuseum.gov.mm/%e1%80%90%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%99%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8-%e1%80%85%e1%80%90%e1%80%af%e1%80%90%e1%80%b9%e1%80%91%e1%80%90/]&lt;/ref&gt;{{rp|၈၃}}

၁၉၄၈ခုနှစ် မေလတွင် စစ်ရုံးဖွဲ့စည်းပြီးသောအခါ စစ်ဦးစီးချုပ်သည် ကြည်း၊ ရေ၊ လေ တပ်ဖွဲ့များအားလုံး၏အကြီးအမှူးဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=T4/&gt;{{rp|၈၅}} ထိုသို့ကြီးကြပ်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအရအုပ်ချုပ်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ '''ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံလက်နက်ကိုင်တပ်ပေါင်းစုံစစ်သေနာပတိချုပ်''' ဟူသော ရာထူးအခေါ်အဝေါ်ကိုသုံးစွဲခဲ့သည်။&lt;ref&gt;၁၉၅၂ခုနှစ်၊ ရှမ်းပြည်နယ်၌ စစ်ဥပဒေခေတ္တထုတ်ပြန်ကျေညာမှုအက်ဥပဒေ။ [https://www.mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=5426]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;စစ်သေနာပတိချုပ်၏အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၃၃ [https://www.mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=5784]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;၁၉၅၄ ခုနှစ်၊ ကင်းလွတ်ချမ်းသာခွင့်နှင့် တည်မြဲရေးအက်ဥပဒေ။ [https://www.mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=3684]&lt;/ref&gt; 

၁၉၅၅ခုနှစ်တွင် ဗမာ့တပ်မတော်၊{{efn|ကြည်းတပ်ကို ၁၉၅၅ခုနှစ်မတိုင်မီက &quot;ဗမာ့တပ်မတော်&quot; ဟုသာခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ &quot;ကြည်း&quot; ဟု အမည်မတပ်ခဲ့ပါ။}} ဗမာ့ရေတပ်မတော်နှင် မြန်မာ့လေတပ်မတော်{{efn|&quot;Burma&quot;ကို မြန်မာဘာသာပြန်ရာတွင် ကြည်းတပ်နှင့်ရေတပ်က &quot;ဗမာ့&quot;ဟုသုံးစွဲခဲ့သော်လည်း လေတပ်က &quot;မြန်မာ့&quot;ဟုသုံးစွဲခဲ့သည်။}}{{rp|၁၈၇}} တို့ကို တပ်မတော် (Defense Services) အဖြစ် ပေါင်းစည်းခဲ့ရာ စစ်သေနာပတိချုပ်ရာထူးကို ၁၉၅၅ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၈ရက်နေ့မှ စ၍ '''ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်''' ('''Chief of Staff, Defence Services''') အဖြစ်အမည်ပြောင်းခဲ့ပြီး စစ်ဦးစီးချုပ်၊ ရေတပ်ဦးစီးချုပ် နှင့် လေတပ်ဦးစီးချုပ်တို့၏လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာအားလုံးကိုပေးအပ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=T4/&gt;{{rp|၁၂၈}} 

၁၉၈၉ခုနှစ် မေလ ၁၀ရက်နေ့တွင် '''တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်''' ('''Commander-in-Chief of Defence Services''') ဟု ထပ်မံပြောင်းလဲခဲ့သည်။&lt;ref&gt;၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေ [The Law Amending the Defence Services Act, 1959]; (မြန်မာဘာသာဖြင့်[https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do?lawordSn=937])  (အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်[https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do?lawordSn=938])&lt;/ref&gt;

== စစ်ဦးစီးချုပ်/တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များစာရင်း ==
{|class=&quot;wikitable&quot;
! စဉ်
! ဓာတ်ပုံ
! ပြန်တမ်းဝင်အမှတ်
! ရာထူးအဆင့်နှင့်အမည်
! တာဝန်သက်တမ်း
! ထမ်းဆောင်သည့်တပ်ဖွဲ့
! မှတ်ချက်
!ကိုးကား
|-
! colspan=&quot;8&quot; | ဗမာ့တပ်မတော်စစ်ဦးစီးချုပ်
|-
| *
| 
| 12601
| [[ဗိုလ်ချုပ်]] အလ် စီ သောမတ်စ်
| ၁ မေ ၁၉၄၇ – ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈
| ဗမာ့တပ်မတော်
| ဗမာ့တပ်မတော်၏စစ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ်ခန့်အပ်ခံရခြင်းကို မှတ်တမ်းတင်ထားသော်လည်း လွတ်လပ်ရေးမရမီထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သဖြင့် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များစာရင်းတွင်ထည့်သွင်းဖော်ပြခြင်းမခံရပါ။
| &lt;ref name=T3/&gt;&lt;ref name=T4/&gt;
|-
! colspan=&quot;8&quot; | ဗမာ့တပ်မတော်စစ်ဦးစီးချုပ်/ &lt;br&gt;ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံလက်နက်ကိုင်တပ်ပေါင်းစုံစစ်သေနာပတိချုပ်
|-
| ၁။
| [[File:Smith_Dun.jpg|120 px]]
| BC 5106 
| [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[စမစ်ဒွန်း]] 
| ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈ – ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၉
| {{flagicon image|Old Flag of Burma Army.svg}} [[တပ်မတော် (ကြည်း)|ဗမာ့တပ်မတော်]]
| [[ကရင်လူမျိုး]]ဖြစ်ပြီး [[ကရင်ပဋိပက္ခ|ကရင်ပြည်တွင်းစစ်]]ကြောင့် အငြိမ်းစားပေးခံခဲ့ရသည်။ ဒုတိယမြောက်စစ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သော်လည်း ပထမဆုံးကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အဖြစ်ဖော်ပြခြင်းခံရသည်။
| &lt;ref name=DCDSM&gt;{{cite web |author=DSMuseum |date=30 March 2026 |url=https://dsmuseum.gov.mm/commenderinchief/ |title=ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်/ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ |trans-title=Individuals who have served as the Chief of Staff/ Commander-in-Chief of Defence Services |language=my |website=Defence Services Museum |publisher=Defence Services (Army, Navy, Air Force) News Techonlogy Department |access-date=22 April 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=CC76&gt;{{cite news |author=news bulletin |url=https://www.moi.gov.mm/news/12494 |title=(၇၆)နှစ်မြောက် တပ်မတော်နေ့အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ခေတ်အဆက်ဆက်တာဝန်ထမ်းဆောင် ခဲ့ကြသည့် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(အငြိမ်းစား) များ၏ အမှတ်တရရုပ်တုများ ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားကျင်းပပြုလုပ် |language=my |trans-title=As a commemoration for the 76th anniversary of Armed Forces Day, the opening ceremony for memorial statues of those who served through successive periods as Chief-of-Staff and Commander-in-Chief (now retired), was held. |date=25 March 2021 |work=Ministry of Information, Government of the Republic of the Union of Myanmar}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Building&quot;&gt;{{cite book |last1=Myoe |first1=Maung Aung |title=Building the Tatmadaw: Myanmar Armed Forces Since 1948 |date=2009 |publisher=ISEAS–Yusof Ishak Institute |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/building-the-tatmadaw/appendix-6/BB70175743944DC6F892199C92EBE681 |access-date=22 April 2026 |chapter=Appendix (6)}}&lt;/ref&gt;
|-
| ၂။
| [[File:General Ne Win PM of Burma 1959.jpg|120px]]
| BC 3502 
| [[ဗိုလ်ချုပ်]] [[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|နေဝင်း]]
| ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၉ – ''၂၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၅၅''&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sabry |first=Fouad |url=https://books.google.com/books?id=1ssLEQAAQBAJ&amp;dq=myanmar+1955,+the+Chief+of+Staff+became+the+Commander+in+Chief,&amp;pg=PT72 |title=Military Staff: Strategizing the Nexus, Command, Coordination, and 21st Century Warfare |date=2024-05-30 |publisher=One Billion Knowledgeable |language=en}}&lt;/ref&gt;
| {{flagicon image|Old Flag of Burma Army.svg}} [[တပ်မတော် (ကြည်း)|ဗမာ့တပ်မတော်]]
| တပ်မတော် (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ) ပေါင်းစည်းရေးမူအရ ၁၉၅၅ မှစ၍ တပ်မတော်၏ ကြည်း၊ ရေ၊ လေ တပ်ဖွဲ့သုံးရပ်လုံး၏ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (Chief of Staff, Defence Services) ဖြစ်လာခဲ့သည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;&lt;ref name=CC76/&gt;&lt;ref name=&quot;Building&quot; /&gt;
|-
! colspan=&quot;8&quot; | ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်
|-
| (၂)
| [[File:Ne Win in Military Uniform (cropped).jpg|120px]]
| BC 3502 
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|နေဝင်း]]
| ''၂၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၅၅'' – ၂၀ ဧပြီ ၁၉၇၂
| [[တပ်မတော်]]
| နောက်ပိုင်းတွင်[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ စာရင်း|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]]နှင့် [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]] (မဆလ) ၏ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;&lt;ref name=CC76/&gt;&lt;ref name=&quot;Building&quot; /&gt;
|-
| ၃။
| 
| BC 3569 
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[စန်းယု (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|စန်းယု]]
| ၂၀ ဧပြီ ၁၉၇၂ – ၁ မတ် ၁၉၇၄
| ပြည်သူ့တပ်မတော်{{efn|မဆလခေတ်တွင် တပ်မတော်နှင့်ရဲတပ်ဖွဲ့တို့၏အမည်များတွင် &quot;ပြည်သူ့&quot;ဟူသောစကားလုံးကိုထည့်သွင်းခဲ့သည်}}
| အရပ်ဘက်နိုင်ငံရေးကိစ္စများ ဆောင်ရွက်ရန် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင်[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ စာရင်း|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]]ဖြစ်လာခဲ့သည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;&lt;ref name=CC76/&gt;&lt;ref name=&quot;Building&quot; /&gt;
|-
| ၄။
| [[File:Tin Oo arrives to attend a ceremony (cropped).jpg|120px]]
| BC 3561 
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[တင်ဦး၊ သူရ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|သူရ တင်ဦး]] 
| ၁ မတ် ၁၉၇၄ – ၆ မတ် ၁၉၇၆
| ပြည်သူ့တပ်မတော်
| သမ္မတဦးနေဝင်းနှင့် ဆက်ဆံရေးတင်းမာမှုများကြောင့် နုတ်ထွက်ခဲ့ရသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;&lt;ref name=CC76/&gt;&lt;ref name=&quot;Building&quot; /&gt;
|-
| ၅။
| [[File:ThuraKyawHtin.jpg|120px]]
| BC 5322 
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ကျော်ထင်၊ ဦး (သူရ)|သူရကျော်ထင်]]
| ၆ မတ် ၁၉၇၆ – ၃ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅
| ပြည်သူ့တပ်မတော်
| အသက် ၆၀ တွင် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;&lt;ref name=CC76/&gt;&lt;ref name=&quot;Building&quot; /&gt;
|-
| ၆။
|&lt;!-- do not place non-free image SawMaung2.jpg --&gt;
| BC 6187 
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[စောမောင် (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စောမောင်]] 
| ၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅ – ''၁၀ မေ ၁၉၈၉''
| ပြည်သူ့တပ်မတော်
| ၁၉၈၈ တွင် [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]]ကို ဖွဲ့စည်း၍အာဏာသိမ်းယူခဲ့သည်။ ရာထူးကို တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;&lt;ref name=CC76/&gt;&lt;ref name=&quot;Building&quot; /&gt;
|-
! colspan=&quot;8&quot; | တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်
|-
| (၆)
|
| BC 6187 
| [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[စောမောင် (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စောမောင်]] 
| ''၁၀ မေ ၁၉၈၉'' – ၂၂ ဧပြီ ၁၉၉၂
| {{flagicon image|Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg}} [[တပ်မတော်]]
| ၁၉၉၀ တွင် မိမိကိုယ်ကို ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးအဆင့်သို့ ရာထူးတိုးမြှင့်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၂ တွင် ကျန်းမာရေးကြောင့် အငြိမ်းစားယူခဲ့ရသည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;&lt;ref name=CC76/&gt;&lt;ref name=&quot;Building&quot; /&gt;
|-
| ၇။
| [[File:Than_Shwe_2010-10-11.jpg|120 px]]
| ကြည်း ၆၇၁၀ 
| [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[သန်းရွှေ၊ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|သန်းရွှေ]] 
| ၂၂ ဧပြီ ၁၉၉၂ – ၃၀ မတ် ၂၀၁၁
| {{flagicon image|Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg}} [[တပ်မတော်]]
| နဝတမှ ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းလိုက်သော [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]]၏ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သည်။ ၂၀၁၁ တွင် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;&lt;ref name=CC76/&gt;&lt;ref name=&quot;Building&quot; /&gt;
|-
| ၈။
| [[File:Senior General Min Aung Hlaing 2017 (cropped).jpg|120px]]
| ကြည်း ၁၄၂၃၂ 
| [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်၊ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး|မင်းအောင်လှိုင်]] 
| ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ – ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ 
| {{flagicon image|Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg}} [[တပ်မတော်]]
| ၂၀၂၁ တွင် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|အာဏာသိမ်းပိုက်]]ခဲ့သည်။ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]၏ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်ပြီး [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]]၊ ယာယီသမ္မတရာထူးနှင့် လက်ရှိ သမ္မတရာထူးတို့ကို အဆင့်ဆင့်ရယူခဲ့သည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;&lt;ref name=CC76/&gt;&lt;ref name=&quot;Building&quot; /&gt;
|-
| ၉။
| [[File:IMG4619YeWinOo.jpg|120px]]
| ကြည်း ၂၁၄၄၀
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]
| ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ – လက်ရှိ 
| {{flagicon image|Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg}} [[တပ်မတော်]]
| 
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;&lt;ref name=CC76/&gt;&lt;ref name=&quot;Building&quot; /&gt;
|}

==အခြားသမိုင်းဝင်စစ်သေနာပတိချုပ်များ==
=== ဗမာနိုင်ငံတော် ===
{|class=&quot;wikitable&quot;
! စဉ်
! ဓာတ်ပုံ
! ပြန်တမ်းဝင်အမှတ်
! ရာထူးအဆင့်နှင့်အမည်
! တာဝန်သက်တမ်း
! ထမ်းဆောင်သည့်တပ်ဖွဲ့
! မှတ်ချက်
|-
!colspan=7| လက်နက်ကိုင်ဗမာစစ်တပ်များအားလုံး၏စစ်သေနာပတိချုပ်
|-
| ၁။
| [[File:Ba Maw portrait.jpg|120 px]]
| (''အရပ်သား'')
| ဒေါက်တာ [[ဘမော်]]
| ၁ ဩဂုတ် ၁၉၄၅ – ၁၅ ဩဂုတ် ၁၉၄၅ 
| {{flagicon image|Flag of Burma 1943.svg}} လက်နက်ကိုင်ဗမာစစ်တပ်များအားလုံး{{efn|ဗမာ့အမျိုးသားတပ်မတော်နှင့်ရေတပ်မတော်တို့ပါဝင်သည်။}}
| တစ်ယောက်တည်းသော အရပ်သားစစ်သေနာပတိချုပ်ဖြစ်သည်။
|}

=== မျိုးချစ်ဗမာ့တပ်မတော် ===
{|class=&quot;wikitable&quot;
! စဉ်
! ဓာတ်ပုံ
! ပြန်တမ်းဝင်အမှတ်
! ရာထူးအဆင့်နှင့်အမည်
! တာဝန်သက်တမ်း
! ထမ်းဆောင်သည့်တပ်ဖွဲ့
! မှတ်ချက်
|-
!colspan=7| မျိုးချစ်ဗမာ့တပ်မတော်စစ်သေနာပတိချုပ်
|-
| ၁။
| [[File:Aung San in uniform.jpg|120 px]]
| &lt;nowiki&gt;-&lt;/nowiki&gt;
| [[ဗိုလ်ချုပ်]] [[အောင်ဆန်း]] 
| ၂၇ မတ် ၁၉၄၅ – ၂၉ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၅ 
| {{flagicon image|Flag of the AFPFL.svg}} ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်{{efn|ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးအစတွင်အသုံးပြုခဲ့သော်လည်းဗြိတိသျှတို့ကဤအမည်ကိုအသိအမှတ်မပြုခဲ့ပါ}}/ မျိုးချစ်ဗမာ့တပ်မတော်
| ခေတ်သစ်မြန်မာ့တပ်မတော် တည်ထောင်သူ၊ [[ရဲဘော်သုံးကျိပ်]]၏ခေါင်းဆောင်နှင့် [[ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]၏ ဖခင်လည်းဖြစ်သည်။ ဂျပန်ခေတ် [[ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]တွင် စစ်ဦးစီးချုပ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ စစ်ပြီးကာလတွင် [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး]] အဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
|}

=== ဗမာ့တပ်မတော် ===
{|class=&quot;wikitable&quot;
! စဉ်
! ဓာတ်ပုံ
! ပြန်တမ်းဝင်အမှတ်
! ရာထူးအဆင့်နှင့်အမည်
! တာဝန်သက်တမ်း
! ထမ်းဆောင်သည့်တပ်ဖွဲ့
! မှတ်ချက်
|-
!colspan=7| ဗမာ့တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးအရာရှိချုပ်၊ စစ်မင်းကြီး
|-
| ၁။
| 
| 12601
| ဗိုလ်ချုပ် အလ် စီ သောမတ်စ်
| ဩဂုတ် ၁၉၄၅ – ၁ မေ ၁၉၄၇ 
| ဗမာ့တပ်မတော်
| ၁၉၄၇တွင် ဗမာ့တပ်မတော်၏ ပထမဆုံး စစ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ် ခန့်ထားခြင်းခံရသည်။
|}

=== ကာကွယ်ရေးဌာန ===
{|class=&quot;wikitable&quot;
! စဉ်
! ဓာတ်ပုံ
! ပြန်တမ်းဝင်အမှတ်
! ရာထူးအဆင့်နှင့်အမည်
! တာဝန်သက်တမ်း
! ထမ်းဆောင်သည့်တပ်ဖွဲ့
! မှတ်ချက်
|-
!colspan=7| ဘုရင်ခံ၏ကာကွယ်ရေးဌာနအတိုင်ပင်ခံအရာရှိ
|-
| ၁။
| [[File:Aung San in uniform.jpg|120 px]]
| &lt;nowiki&gt;-&lt;/nowiki&gt;
| [[ဗိုလ်ချုပ်]] [[အောင်ဆန်း]] 
| ၂၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၄၆ – ၁၉ ဇူလိုင် ၁၉၄၇ 
| ကာကွယ်ရေးဌာန
| 
|-
| ၂။
| [[File:Bo Let Ya (Thakin Hla Pe).jpg|120 px]]
| BC 3501
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[လက်ျာ၊ ဗိုလ် (ရဲဘော် သုံးကျိပ်)|လက်ျာ]] 
| ၁၉ ဇူလိုင် ၁၉၄၇ – ''၈ မေ ၁၉၄၈''
| ကာကွယ်ရေးဌာန
| ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး မျိုးချစ်မော့တပ်မတော်၏ဒုတိယခေါင်းဆောင်ဖြစ်ကာ တပ်မတော်ကို အာဏာလွှဲခြင်းနှင့်ပက်သက်သည့် လက်ျာ-ဖရီးမင်း စာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။ ၁၉၄၈ခုနှစ် စစ်ရုံးဖွဲ့စည်းပြီးနောက်တွင် ဝန်ကြီးအဖြစ် လပိုင်းခန့်ဆက်လက်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
|}

==ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန်==
* [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး]]
* [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]
* [[တပ်မတော်]]

==မှတ်စုများ==
{{notelist}}

== ကိုးကား ==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ စစ်ဘက်ရာထူးတာဝန်ခန့်အပ်မှုများ]]
[[ကဏ္ဍ:တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များ|*]]

{{တပ်မတော်}}
{{မြန်မာနိုင်ငံ}}</text>
      <sha1>92fk18j9ab9so2ead8apufuk5p87s6s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အီရန်နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>86312</id>
    <revision>
      <id>1027792</id>
      <parentid>961605</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T22:33:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1027792</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70491" sha1="rwqoe31qm6donnii1254ajnrrcqkkfq" xml:space="preserve">'''အီရန်နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး'''သည် လက်ရှိတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သည့် အနေအထားမျိုးဖြစ်ပြီး အများပါဝင်သော ကြီးကျယ်သည့်အခန်းကဏ္ဍတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ၆၀% သည် စီးပွားရေးအချုပ်အခြာအဖြစ် ပဲ့ကိုင်ဦးဆောင်သည့် အနေအထားတွင် ရှိသည်။&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120325125521/http://previous.presstv.com/detail.aspx?id=112444&amp;sectionid=351020102 Iran privatizes $63bn of state assets&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt;]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://previous.presstv.com/detail.aspx?id=112444&amp;sectionid=351020102 PressTV: Iran privatizes $۶۳bn of state assets] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120325125521/http://previous.presstv.com/detail.aspx?id=112444&amp;sectionid=351020102 |date=25 March 2012 }}. Retrieved January 28, 2010.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Economist, Jan 18, 2003&quot;&gt;''Economist'', Jan 18, 2003&lt;/ref&gt; အီရန်အဓိကထုတ်ကုန်၏ ၈၀%သည်  ရေနံနှင့်သဘာဝဓာတ်ငွေ့ဖြစ်ပြီး ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင်အစိုးရဝင်ငွေ၏ ၆၀%ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;payvand.com&quot;&gt;[http://www.payvand.com/news/08/jan/1250.html IRNA: Crude price pegged at dlrs 39.6 a barrel under next year's budget] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110622092858/http://www.payvand.com/news/08/jan/1250.html |date=22 June 2011 }}. Retrieved December 5, 2008.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://previous.presstv.com/detail.aspx?id=130736&amp;sectionid=351020102 PressTV: Iran oil exports top 844mn barrels] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140407030218/http://previous.presstv.com/detail.aspx?id=130736&amp;sectionid=351020102 |date=7 April 2014 }} Retrieved June 16, 2010&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20111114192840/http://www.fco.gov.uk/en/about-the-fco/country-profiles/middle-east-north-africa/iran?profile=economy&amp;pg=2 Foreign and CommonWealth Office: Iran's entry]. Retrieved June 21, 2009.&lt;/ref&gt;  အီရန်စီးပွားရေးတွင် မဇ်ဟဘ်ဆိုင်ရာအ ခြေပြုဘတ်ဂျက်သည် အစိုးရ၏ဘတ်ဂျက်ဖြစ်ပြီး ၃၀% သတ်မှတ်ထားသည်။&lt;ref&gt;[http://www.globalsecurity.org/military/world/iran/mjf.htm The Rise of the Pasdaran: RAND corporation] Retrieved June 10, 2010&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Abrahamian, ''History of Modern Iran'', (2008), p.178&lt;/ref&gt; အီရန်၏စီးပွားရေးသည် ကြီးကျယ်ပြီး ၂၀၀၉-၂၀၁၀ အတွင်း ငွေကြေးနှင့်ပတ်သက်ပြီး တိုက်ရိုက်ဆုံးရှုံးနစ်နာမှု မရှိခဲ့ပေ။&lt;ref name=&quot;EIU2&quot;&gt;[http://english.aljazeera.net/focus/2010/05/201052271814825709.html Ajazeera.net: The tragicomedy of Iran sanctions] Retrieved May 22, 2010&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The World’s Worst Economies - Daniel Fisher - Full Disclosure - Forbes |url=http://blogs.forbes.com/danielfisher/2011/07/05/the-worlds-worst-economies/ |accessdate=28 February 2018 |archivedate=10 August 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110810062016/http://blogs.forbes.com/danielfisher/2011/07/05/the-worlds-worst-economies/ }}&lt;/ref&gt;

နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ အစီရင်ခံစာအရ အီရန်သည် ကမ္ဘာတွင် စီးပွားရေးအကောင်းဆုံးအဆင့် ၁၇၊ ကမ္ဘာ့အများဆုံး ရေနံထုတ်လုပ်မှုတွင် နံပါတ် ၄၊ ကမ္ဘာတွင် ပထမဆုံး သဘာဝဓာတ်ငွေ့သိုလှောင်သည့် နိုင်ငံ၊ စက်မှုလက်မှုတွင် အဆင့် ၁၀၊ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များ စိတ်ဝင်စားသည့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်တွင် အဆင့် ၅၊ အလယ်ပိုင်းဒေသနှင့် မြောက်အာဖရိကတွင် အကြီးဆုံးနှင့် အကောင်းဆုံးစက်မှု၊ ကြေးဝါနှင့် သတ္တုထုတ်လုပ်ရာတွင် အဆင့် ၄ မှ ၁၀၊ ကမ္ဘာတွင် အလူမီနီယံ၊ မဂနီစီယံ နှင့်ကြေး သိုလှောင်ရာတွင် အကောင်းဆုံးနိုင်ငံ၊ လယ်ယာထွက်ထုတ်ကုန်များတွင် ကမ္ဘာ၌ အဆင့် ၄ ရှိသောနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;[http://www.mfa.gov.ir/index.aspx?fkeyid=&amp;siteid=1&amp;pageid=2155 مزایا و ویژگی‌های اقتصاد ایران] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181015114528/http://www.mfa.gov.ir/index.aspx?fkeyid=&amp;siteid=1&amp;pageid=2155 |date=15 October 2018 }} ''وزارت امور خارجه''&lt;/ref&gt;

စီးပွားရေးနှင့် ပတ်သက်သည့် အခက်အခဲမှာ ဈေးနှုန်းများကို မထိန်းချုပ်နိုင်သည့် ပြဿနာဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် စားသောက်ကုန်နှင့်ပတ်သက်ပြီး ထိုအခက်အခဲကို တွေ့ရှိရပြီး စီးပွားရေးအခက်အခဲကို ပို၍ကြီးမားစေသည်။ ထိုနည်းတူစွာ မှောင်ခိုဈေးကွက်များကို ထိန်းချုပ်ရာတွင် အခက်အခဲဖြစ်စေပြီး အီလက်ထရောနစ်ဆိုင်ရာတို့ကို အားနည်းစေသည်။&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;{{Cite web |title=Iran's entry |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html |accessdate=28 February 2018 |archivedate=6 August 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130806091839/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=&quot;Iran: Country Brief&quot;. Development Progress. World Bank. June 2009. http://go.worldbank.org/KQD2RP3RX0. Retrieved 2009-07-12. |url=http://go.worldbank.org/KQD2RP3RX0 |accessdate=28 February 2018 |archivedate=3 May 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070503235931/http://go.worldbank.org/KQD2RP3RX0 }}&lt;/ref&gt;  မာဟ်မူဒ်အဟ်မဒ်ဒီနေဂျာဒ် (ယခင်သမ္မတ သည် ယာရာနဲ-ကုန်ဈေးနှုန်းများ လျှော့ချရန် ရည်ရွယ်ပြီး အစိုးရက ပြည်သူအား ထောက်ပံ့သောငွေ-) အစား ယာရာနဲ၏ ရည်ရွယ်ချက်ကို အကောင်အထည် ဖော်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[http://www.nitc.co.ir/iran-daily/1387/3159/html/economy.htm Iran Daily: New Plan Focus On Subsidies]{{Dead link|date=January 2021 }} Retrieved July 23, 2010.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.atiehbahar.com/Resource.aspx?n=1000039 Atieh Bahar: Planned Economic Reforms] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110513034614/http://www.atiehbahar.com/Resource.aspx?n=1000039 |date=13 May 2011 }} Retrieved May 24, 2009&lt;/ref&gt; ထိုကဲ့သို့သော ကြိုးပမ်းပေးမှုများ ( ဥပမာ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် အစိုးရမှ ဓာတ်ဆီ၏ ဝေစုကို သတ်မှတ်ပေးခြင်း၊ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် အခွန်ကို ကုန်ဈေးနှုန်းအပေါ် ပေါင်းထည့်သတ်မှတ်ပေးခြင်း) ကြားမှ အကြမ်းဖက်ဝါဒအတိုက်အခံများနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;[http://www.payvand.com/news/08/dec/1173.html PressTV: Iran VAT suspension stirs controversy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120118213845/http://www.payvand.com/news/08/dec/1173.html |date=18 January 2012 }} Retrieved May 24, 2009&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;jobs&quot;&gt;[http://www.nitc.co.ir/iran-daily/1387/3157/html/index.htm Iran Daily: Gov’t Set to Change Economic Course]{{Dead link|date=January 2021 }} Retrieved June 5, 2009.&lt;/ref&gt;

လွန်ခဲ့သည့်နှစ်များက ရေနံဈေးနှုန်း မြင့်တက်လာမှုသည် အီရန်အတွက် ဒေါ်လာ ၉၇ သန်းခန့် အကျိုးအမြတ်ရှိမည် ဖြစ်သည်။ ဤအမြတ်အစွန်းသည် နိုင်ငံတွင်း ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုအတွက်  အထောက်အကူဖြစ်သော်လည်း ကုန်ဈေးနှုန်းမြင့်မားမှု၊ အလုပ်လက်မဲ့၊ ငွေကြေးတန်ဖိုးကျဆင်းမှုတို့သည် ရှိနေမြဲဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;[http://www.indexmundi.com/iran/inflation_rate_(consumer_prices).html &quot;Iran Inflation Rate&quot;. index Mondi. http://www.indexmundi.com/iran/inflation_rate_(consumer_prices).html.]&lt;/ref&gt;    အီရန်
နိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်၏ စာရင်းအရ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ငွေကြေးတန်ဖိုးသည် ၅-၁၁% အထိကျဆင်းခဲ့သည်။ သို့ပါ၍စီးပွားရေးသည် အသင့်အတင့်အနေအထားတွင်သာ ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;PressTV2&quot;&gt;[http://previous.presstv.ir/detail.aspx?id=119603&amp;sectionid=351020102 Iran's inflation reaches four year low] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180109064332/http://previous.presstv.ir/detail.aspx?id=119603&amp;sectionid=351020102 |date=9 January 2018 }}. Retrieved February 27, 2010.&lt;/ref&gt; အီရန်၏ အချို့ပညာတတ်အုပ်စုများသည် စီးပွားရေးအခက်အခဲနှင့် ပြည်တွင်းပြည်ပ လုံလောက်မှုမရှိသော ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုတို့ကြောင့် စီးပွားရေးတိုးတက်ရန် အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းကောင်းများ ရှာလိုသော အချို့အီရန်တို့သည် နိုင်ငံရပ်ခြားသို့ခရီးဆန့်ကြလေသည်။&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/6240287.stm Frances Harrison (January 8, 2007). &quot;Huge cost of Iranian brain drain&quot;. BBC News. http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/6240287.stm.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gheissari, Ali (April 2, 2009). Contemporary Iran: Economy, Society, Politics. USA: Oxford University Press. pp. 3–4 (Paperback edition). {{ISBN|0-19-537849-0|en}}.&lt;/ref&gt; လက်ရှိတွင် အီရန်သည် ကမ္ဘာ၌ သွင်းကုန်ဝယ်လိုအားတွင် အဆင့် ၁၈   ရှိပြီး နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးသတ်မှတ်မှုစံနှုန်းအဆင့် ၂၉ တွင် ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;daf&quot;&gt;[http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_countries_by_GDP_(PPP) List of countries by GDP (PPP) - Wikipedia&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt;]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rth&quot;&gt;[http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_countries_by_GDP_(nominal) List of countries by GDP (nominal) - Wikipedia&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt;]&lt;/ref&gt;

နိုင်ငံတကာဗဟိုဘဏ်က  ၂၀၁၁  အီရန် မဲဟ် လတွင် အီရန်ငွေကြေးတန်ဖိုးကို ဝ% ခန့်မှန်းထားသော်လည်း အီရန်၏ စောဒကထုခြေလွှာကြောင့် ၅-၆% အထိ တိုးမြှင့်ပေးခဲ့သည်။ ထိုအနေအထားတွင်လည်း ကမ္ဘာ့အလယ်၌ ငွေကြေးတန်ဖိုးသည် အလယ်အလတ်အောက်တွင် ရှိနေသည်။ ၎င်းတို့၏ အစီရင်ခံစာအရ ၂၀၁၁ တွင် အီရန်၏ငွေကြေးတန်ဖိုးသည် အလယ်ပိုင်းဒေသနှင့် မြောက်အာဖရိက၌ အမြင့်ဆုံးတွင် ရှိနေပြီး ၅-၂၂% အထိ ရှိနိုင်ကြောင်း ခန့်မှန်းထားသည်။

အီရန်သည် Pistachi-  အစိမ်းရောင်ဆိမ့်သောအဆန်ပါသည့် အခွံမာအသီးတစ်မျိုး-&lt;ref&gt;[http://faostat.fao.org/site/339/default.aspx faostat.fao.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110713020710/http://faostat.fao.org/site/339/default.aspx |date=13 July 2011 }} فائو&lt;/ref&gt; ဇာ့အ်ဖှရန်၊ &lt;ref&gt;[http://www.idosi.org/wasj/wasj4(4)/7.pdf In summary, Saffron is a traditional production of Iran and production share of this product is 93.7% of the world total production] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181226073535/http://www.idosi.org/wasj/wasj4(4)/7.pdf%20 |date=26 December 2018 }} idosi.org&lt;/ref&gt; အဖိုးတန်ငါးကြီးဥ၊&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/1394717.stm news.bbc.co.uk] news.bbc.co.uk&lt;/ref&gt; Barberry-&lt;ref&gt;[http://www.payvand.com/news/08/nov/1235.html Photos: Picking Zereshk (dried fruit of Berberis vulgaris) in Birjand, Iran] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181226073458/http://www.payvand.com/news/08/nov/1235.html%20 |date=26 December 2018 }} payvand.com&lt;/ref&gt; ဖှီရိုဇာကျောက်၊&lt;ref&gt;[http://www.wisegeek.org/what-is-turquoise.htm Iran is the world's largest producer of this mineral; it is also mined in the Southwest US, primarily in Arizona and Nevada.] wisegeek.org&lt;/ref&gt; ရှိဖှ်သီး(အသားများသော) အသီးများနှင့် လက်ရက်ကော်ဇောများ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.persian-n-oriental-rugs.com/serapi-rugs.html |accessdate=28 February 2018 |archivedate=26 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226073338/http://persian-n-oriental-rugs.com/serapi-rugs.html }}&lt;/ref&gt;ထိုနည်းတူစွာ ကမ္ဘာတွင် ကြေးဝါအများဆုံး စုဆောင်းသိုလှောင်နိုင်သော နိုင်ငံဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=IranCon Min - www.iranconmin.de&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt; |url=http://www.iranconmin.de/en/leftnavigation/market |accessdate=28 February 2018 |archivedate=17 February 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130217181730/http://www.iranconmin.de/en/leftnavigation/market }}&lt;/ref&gt;

ထိုနည်းတူစွာ အီရန်သည် ကမ္ဘာတွင် အသီးအနှံထုတ်လုပ်ရာ၌ နံပါတ် ၈၊&lt;ref&gt;[http://worldknowing.com/top-10-fruit-producing-countries-in-the-world/ TOP 10 FRUIT PRODUCING COUNTRIES IN THE WORLD] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151027012451/http://worldknowing.com/top-10-fruit-producing-countries-in-the-world/ |date=27 October 2015 }} worldknowing.com&lt;/ref&gt; သခွားသီး ထုတ်လုပ်ရာတွင် နံပါတ် ၂၊ &lt;ref&gt;[http://worldknowing.com/top-10-cucumber-producing-countries-in-the-world/ TOP 10 CUCUMBER PRODUCING COUNTRIES IN THE WORLD] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151108065005/http://worldknowing.com/top-10-cucumber-producing-countries-in-the-world/ |date=8 November 2015 }} worldknowing.com&lt;/ref&gt; စစ်တပ်အင်အားတွင် နံပါတ် ၉၊&lt;ref&gt;[http://worldknowing.com/top-ten-countries-with-largest-army/ TOP TEN COUNTRIES WITH LARGEST ARMY IN THE WORLD] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151020030556/http://worldknowing.com/top-ten-countries-with-largest-army/ |date=20 October 2015 }} worldknowing.com&lt;/ref&gt; တင့်ကားပိုင်ဆိုင်မှုတွင် နံပါတ် ၁၀၊&lt;ref&gt;[http://worldknowing.com/top-10-countries-with-most-battle-tanks-in-the-world/ TOP 10 COUNTRIES WITH MOST BATTLE TANKS IN THE WORLD] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151117025738/http://worldknowing.com/top-10-countries-with-most-battle-tanks-in-the-world/ |date=17 November 2015 }} worldknowing.com&lt;/ref&gt; ဘိလပ်မြေထုတ်လုပ်ရာတွင် နံပါတ် ၄ ၊&lt;ref&gt;[http://worldknowing.com/top-10-largest-cement-producing-countries-in-the-world/ TOP 10 LARGEST CEMENT PRODUCING COUNTRIES IN THE WORLD] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151001030441/http://worldknowing.com/top-10-largest-cement-producing-countries-in-the-world/ |date=1 October 2015 }} worldknowing.com&lt;/ref&gt; သံထုတ်လုပ်ရာတွင် နံပါတ် ၉ ၊&lt;ref&gt;[http://worldknowing.com/top-ten-iron-producing-countries-in-the-world/ TOP TEN IRON PRODUCING COUNTRIES IN THE WORLD] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151117032434/http://worldknowing.com/top-ten-iron-producing-countries-in-the-world/ |date=17 November 2015 }} worldknowing.com&lt;/ref&gt; သံပရာသီးထုတ်လုပ်ရာတွင် နံပါတ် ၈၊&lt;ref&gt;[http://worldknowing.com/top-ten-lemon-producing-countries-in-the-world/ TOP TEN LEMON PRODUCING COUNTRIES IN THE WORLD] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151112211923/http://worldknowing.com/top-ten-lemon-producing-countries-in-the-world/ |date=12 November 2015 }} worldknowing.co&lt;/ref&gt;  စပျစ်သီးထုတ်လုပ်ရာတွင် နံပါတ် ၁၀၊&lt;ref&gt;[http://worldknowing.com/top-10-grapes-producing-countries-in-the-world/ TOP 10 GRAPES PRODUCING COUNTRIES IN THE WORLD] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151114085259/http://worldknowing.com/top-10-grapes-producing-countries-in-the-world/ |date=14 November 2015 }} worldknowing.com&lt;/ref&gt; တရုတ်ဆီးသီးထုတ်လုပ်ရာတွင် နံပါတ် ၂၊&lt;ref&gt;[http://worldknowing.com/top-10-apricot-producing-countries/ TOP 10 APRICOT PRODUCING COUNTRIES] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151113044818/http://worldknowing.com/top-10-apricot-producing-countries/ |date=13 November 2015 }} worldknowing.com&lt;/ref&gt; ကြက်သားထုတ်လုပ်ရာတွင် နံပါတ် ၈၊&lt;ref&gt;[http://worldknowing.com/top-10-chicken-producing-countries-in-the-world/ TOP 10 CHICKEN PRODUCING COUNTRIES IN THE WORLD] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151117033334/http://worldknowing.com/top-10-chicken-producing-countries-in-the-world/ |date=17 November 2015 }} worldknowing.com&lt;/ref&gt; သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ထုတ်လုပ်ရာတွင် နံပါတ် ၃၊&lt;ref&gt;[http://worldknowing.com/top-10-natural-gas-producing-countries-in-the-world/ TOP 10 NATURAL GAS PRODUCING COUNTRIES IN THE WORLD] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151117021032/http://worldknowing.com/top-10-natural-gas-producing-countries-in-the-world/ |date=17 November 2015 }} worldknowing.com&lt;/ref&gt; ရေနံထုတ်လုပ်ရာတွင် နံပါတ် ၆၊&lt;ref&gt;[http://worldknowing.com/top-10-highest-oil-producing-countries-in-the-world-2/ TOP 10 HIGHEST OIL PRODUCING COUNTRIES IN THE WORLD] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151117063601/http://worldknowing.com/top-10-highest-oil-producing-countries-in-the-world-2/ |date=17 November 2015 }} worldknowing.com&lt;/ref&gt; ရေနံတင်ပို့ရောင်းချရာတွင် နံပါတ် ၃၊&lt;ref&gt;[http://worldknowing.com/top-10-largest-oil-exporting-countries-in-the-world/ TOP 10 LARGEST OIL EXPORTING COUNTRIES IN THE WORLD] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150926191933/http://worldknowing.com/top-10-largest-oil-exporting-countries-in-the-world/ |date=26 September 2015 }} worldknowing.com&lt;/ref&gt; ကြက်သွန်နီထုတ်လုပ်ရာတွင် နံပါတ် ၆၊&lt;ref&gt;[http://worldknowing.com/top-10-largest-onion-producing-country-in-the-world/ TOP 10 LARGEST ONION PRODUCING COUNTRY IN THE WORLD] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151117033251/http://worldknowing.com/top-10-largest-onion-producing-country-in-the-world/ |date=17 November 2015 }} worldknowing.com&lt;/ref&gt; သစ်ကြားသီးထုတ်လုပ်ရာတွင် နံပါတ် ၂၊&lt;ref&gt;[http://worldknowing.com/top-10-largest-walnut-producing-countries-in-the-world/ TOP 10 LARGEST WALNUT PRODUCING COUNTRIES IN THE WORLD] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151117031640/http://worldknowing.com/top-10-largest-walnut-producing-countries-in-the-world/ |date=17 November 2015 }} worldknowing.com&lt;/ref&gt; ဖရဲသီး စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်ရာတွင် နံပါတ် ၃၊&lt;ref&gt;[http://worldknowing.com/top-10-largest-watermelon-producing-countries-in-the-world/ TOP 10 LARGEST WATERMELON PRODUCING COUNTRIES IN THE WORLD] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151117014235/http://worldknowing.com/top-10-largest-watermelon-producing-countries-in-the-world/ |date=17 November 2015 }} worldknowing.com&lt;/ref&gt; ခရမ်းချဉ်သီး ထုတ်လုပ်ရာတွင် နံပါတ် ၇၊&lt;ref&gt;[http://worldknowing.com/top-10-largest-tomato-producing-country-in-the-world/ TOP 10 LARGEST TOMATO PRODUCING COUNTRY IN THE WORLD] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151117030115/http://worldknowing.com/top-10-largest-tomato-producing-country-in-the-world/ |date=17 November 2015 }} worldknowing.com&lt;/ref&gt; ရှောက်ချို သံပရာ လိမ္မော်ကဲ့သို့ အသီးများ ထုတ်လုပ်ရာတွင် နံပါတ် ၇၊&lt;ref&gt;[http://worldknowing.com/top-10-largest-citrus-producing-countries-in-the-world/ TOP 10 LARGEST CITRUS PRODUCING COUNTRIES IN THE WORLD] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151104073203/http://worldknowing.com/top-10-largest-citrus-producing-countries-in-the-world/ |date=4 November 2015 }} worldknowing.com&lt;/ref&gt; ဘာဒံစေ့ ထုတ်လုပ်ရာတွင် နံပါတ် ၄၊ သိုးမွှေးထုတ်လုပ်ရာတွင် နံပါတ် ၇၊ ထုံး ထုတ်လုပ်ရာတွင် နံပါတ် ၁၃၊ ဖဲရ်လီးသ်ထုတ်လုပ်ရာတွင် နံပါတ် ၂၊ ဘာရီးသ်ထုတ်လုပ်ရာတွင်နံပါတ် ၅ ဖြစ်သည်။

== ယခင်အနေအထား ==
[[File:Yazd_weaver_side.jpg|thumb|300x300px]]
[[File:Iran_population&amp;gdp.JPG|left|thumb|250x250px|အီရန်နိုင်ငံ၏ GDP နှင့် လူဦးရေတိုးတက်မှုနှုန်း (၁၉၆၇ မှ ၂၀၀၇) ]]
၁၃၅၇ ခုနှစ် အီရန်အစ်လာမ်မစ် တော်လှန်ရေးမတိုင်မီ  စီးပွားရေးတိုးတက်မှုနှုန်းသည် လျင်မြန်လျက်ရှိသည်။ ၁၃၅၀ တွင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးကိုသာ အခြေခံသည့် အီရန်သည် စက်မှု သို့ ပြောင်းလဲသွားသည်မှာ စိတ်ဝင်စားဖွယ်ဖြစ်သည်။ တော်လှန်ရေးမတိုင်မီ ဤကဲ့သို့ စီးပွားရေးတိုးတက်မှုရှိနေသည့်ကြားမှ ၁၃၅၇ ခုနှစ်တွင် လျော့ကျမှုများ ရှိခဲ့သည်။ အီရန်၏ ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုများသည် တော်လှန်ရေးမတိုင်မီနှင့် နောက်ပိုင်း
ကာလများတွင် ၁၃၅၇ ခုနှစ်အထိ သုံးလေးဆယ်မီလီယံဒေါ်လာခန့် အပြင်သို့ ရောက်သွားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[http://www.migrationinformation.org/Profiles/display.cfm?ID=424 Migration information source: Iran]. Retrieved July 18, 2009.&lt;/ref&gt;

များပြားလှသောရေနံ၏ ဝင်ငွေများနှင့် နိုင်ငံခြားမှ စက်ပစ္စည်းများကို ဝယ်ယူ၍ အီရန်တွင် လည်ပတ်စေရန် မိုဟမ္မဒ်ရေဇာပဲဟ်လဝီက ခွင့်ပြုပေးခဲ့သည်။ သို့သော် စက်မှုဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးဆဲကာလ ဖြစ်နေခဲ့သည့်အတွက် ထင်သလောက် အီရန်အတွက် အကျိုးဖြစ်ထွန်းမှုမရှိခဲ့ပါ။ တစ်ဖက်မှ ကြည့်မည်ဆိုလျှင်လည်း လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးတွင် ပျက်စီး အားနည်းမှုများ ရှိနေသည့်အီရန်အား ရေနံ၏ဝင်ငွေကိုသာ အခြေပြုရမည့်အနေအထားသို့ပြောင်းလဲစေခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=اوضاع اقتصادی ایران در دوران پهلوی دوم |url=http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&amp;UID=38734 |accessdate=28 February 2018 |archivedate=24 September 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924064921/http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&amp;UID=38734 }}&lt;/ref&gt;

အီရန်၏လူဦးရေသည် နှစ် ၂၀ အတွင်း နှစ်ဆတိုးလာခဲ့ပြီး လူငယ်ဦးရေသည်လည်း များပြားလျက်ရှိသည်။ ထိုများပြားလျက်ရှိသည့် လူဦးရေအတွင်းမှ ပြည်သူအများစုသည် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးတွင် ၁၃၄၀ မှစ၍ အောင်မြင်မှုရှိခဲ့သည်။ သို့သော် အီရန်သည် နိုင်ငံခြားစားသောက်ကုန်များကိုလည်း ဝယ်ယူတင်သွင်းလျက်ရှိသည်။ စီးပွားရေးအခက်အခဲများကြောင့် ပြည်သူအချို့လည်း အခြားနေရာဒေသများသို့ ပြောင်းရွေ့နေထိုင်ခြင်းများရှိသည်။

အီရန်အီရတ် စစ်ပွဲပြီးနောက် အစိုးရသည် ထုတ်ကုန်သွင်းကုန်၊ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု၊ ပညာသင်ကြားရေးနှင့် စက်မှုလက်မှု ကဏ္ဍတို့တွင် အထူးကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ ထိုနည်းတူစွာ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများနှင့် မဟာမိတ်ဆက်ဆံရေး၊ ကုန်သွယ်ရေးများ တိုးတက်ကောင်းမွန်လာစေရန် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Iranian Economy in Six Snapshots |url=http://www.irvl.net/six_snapshots.htm |accessdate=28 February 2018 |archivedate=27 September 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070927023440/http://www.irvl.net/six_snapshots.htm }}&lt;/ref&gt; အီရတ်စစ်ပွဲတစ်လျောက် အီရန်ပြည်သူ သုံးသိန်းခန့် သေဆုံးမှုရှိပြီး ငါးသိန်းခန့် ဒဏ်ရာရခဲ့သည်။ ဤအဖြစ်အပျက်သည် အီရန်၏စီးပွားရေးတွင် ဒေါ်လာ ၅၀၀ မီလီယံခန့် ဆုံးရှုံးနစ်နာစေခဲ့သည်။&lt;ref&gt;&quot;Iran-Iraq war&quot;. Microsoft Encarta. 2008.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.globalsecurity.org/military/world/war/iran-iraq.htm Globalsecurity.org: Iran-Iraq war (1980–1988)]. Retrieved October 21, 2009.&lt;/ref&gt;

== ပြည်တွင်းထုတ်ကုန် (GDP) ==
{{Pie chart|value1=14.9|value2=13.9|value3=1.0|value4=13.9|value5=4.0|value6=13.9|value7=8.9|value8=2.0|value9=27.7|color9=Fuchsia|color8=Green|color7=brown|color6=purple|color5=Aqua|color4=yellow|color3=blue|color2=Lime|color1=red|caption=၂၀၀၂ ခုနှစ်အတွင်း အီရန်နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးကဏ္ဍများ |label1 = ရေနံ | label2 = ဆောက်လုပ်ရေး  | label3 = သတ္တုတွင်း | label4 = စိုက်ပျိုးရေး | label5 = ဆောက်လုပ်ရေး | label6 = ကုန်သွယ်မှု၊ စားသောက်ဆိုင်နှင့် ဟိုတယ် | label7 = သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး|label8 = ရေ၊ လျှပ်စစ်နှင့် ဓာတ်ငွေ့| label9 = အခြား}}
၂၀၀၇ အိုပက်၏ အစီရင်ခံစာအရ အီရန်ပြည်တွင်းထုတ်ကုန် (GDP) ၏ တိုးတက်မှုသည် ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ၉-၄ ၊ ၂၀၀၇ တွင် ၄-၅% ရှိခဲ့ပြီး ၂  နှစ်လျှင်တစ်ကြိမ် စစ်တမ်းအရ ထိုအဖွဲ့အစည်းဝင်နိုင်ငံများအကြား အလယ်အလတ်၏အောက်တွင်သာ ရှိသည်။

ကမ္ဘာ့ဗဟိုဘဏ်၏ စစ်တမ်းအရ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် အီရန်ပြည်တွင်းထုတ်ကုန်၏ တိုးတက်မှုသည် ၈-၇% ရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် အီရန်ပြည်တွင်းထုတ်ကုန်သည် ဝယ်လိုအား (Power  Purchasing Parity) နှင့်အညီ ၈၄၁၇ မီလီယံဒေါ်လာ ရှိခဲ့သည်။ အီရန်၏ စီးပွားရေးကို ကမ္ဘာတွင် အဆင့် ၁၆ သတ်မှတ်ထားခံရပြီး ဩစတြေးလျပြီးနောက် နယ်သာလန်၊ ဆွီဒင်၊ ဘလ်ဂျီယန် တို့၏အပေါ်တွင် ရှိသည်။

သို့သော် အီရန်ပြည်တွင်းထုတ်ကုန်သည် (Rate exchange) ကုန်စည်လဲလှယ်မှုနှုန်းထားအရ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ၃၈၂၃ မီလီယံဒေါ်လာခန့် ရှိခဲ့ပြီး ကမ္ဘာ့အဆင့် ၂၉ တွင် သတ်မှတ်ခံထားရသည်။&lt;ref&gt;[http://www.photius.com/rankings/economy/gdp_official_exchange_rate_2009_0.html GDP - official exchange rate 2009 country rankings - Flags, Maps, Economy, Geography, Climate, Natural Resources, Current Issues, International Agreements, Population, Social...]&lt;/ref&gt; အီရန်ပြည်တွင်းထုတ်ကုန်သည် အခွန်ကောက်ခံခြင်း (Per capita GDP) ဆိုင်ရာအရ ၁၂၈၀၀ ဒေါ်လာဖြင့် ကမ္ဘာ့အဆင့် ၈၇ တွင်ရှိနေသည်။&lt;ref&gt;[http://www.photius.com/rankings/economy/gdp_per_capita_2009_0.html GDP - per capita (PPP) 2009 country ranks]&lt;/ref&gt;

=== အပြင်းအထန်ကျဆင်းမှု ===
အီရန်ပြည်တွင်းထုတ်ကုန်များသည် သုံးနှစ်အတွင်း အနောက်နိုင်ငံများ၏ စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုကြောင့် ၂၀၁၁ မှ၂၀၁၄ အထိ ၁၆၀ မီလီယံဒေါ်လာ လျော့ကျခဲ့သည်။ အီရန်သည် ကမ္ဘာ့အလယ်တွင် စီးပွားရေး
လုပ်ငန်း ကြီးမားသော်လည်း ထိုကာလတွင် ၇ ဆင့်လောက် နိမ့်ကျသွားခဲ့သည်။ သို့ပါ၍ ထိုသုံးနှစ်တာကာလတွင် ၂၈ % ခန့် စီးပွားရေးကျဆင်းခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ တွင် အဆင့်  ၂၁ ဖြင့် ကမ္ဘာ့စီးပွားကောင်းသော နိုင်ငံများစာရင်းတွင် ရှိနေသော်လည်း ၂၀၁၄ တွင် အဆင့် ၂၈ သို့ ထိုးကျသွားခဲ့သည်။ စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှု မပြင်းထန်မီ အီရန်ထုတ်ကုန်သည် ၅၇၆ မီလီယံဒေါ်လာရှိပြီး စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှု ပြင်းထန်လာသည့်နောက်ပိုင်းတွင် ၅၅၇ မီလီယံဒေါ်လာအထိ လျော့ကျသွားခဲ့သည်။ ၂၀၁၃-၁၄ အထိ ထိုကျဆင်းမှုသည် ဆက်တိုက် ရှိနေပြီး ထိုနှစ်ပိုင်းများတွင် ၄၉၃ မှ ၄၁၅ မီလီယံဒေါ်လာခန့်အထိ ကျဆင်းခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုများကြောင့် အီရန်၏ထုတ်ကုန်ကို ထိခိုက်ရုံသာမက ရေနံဈေးကွက်ကိုပါ ၂၀၁၄ ၌ အထူးကျဆင်းစေခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[http://www.entekhab.ir/fa/news/226253 نزول ۷ پله‌ای جهانی اقتصاد ایران] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151128085405/http://www.entekhab.ir/fa/news/226253 |date=28 November 2015 }} خبرگزاری انتخاب&lt;/ref&gt;

==  ပြည်ပပို့ကုန် ==

အီရန်သည် ၂၀၀၇ တွင်ပြည်ပပို့ကုန်  ငွေတန်ဖိုးအရ ၈၃ မီလီယာဒေါ်လာရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[http://www.radiofarda.com/Article/2008/04/18/F5_WTO_eport_2007.html تازه‌ترین گزارش سازمان تجارت جهانی: اوج‌گیری چین و افول ایران - © ۲۰۰۹تمام حقوق این وب‌سایت بر اساس قانون کپی‌رایت برای رادیو فردا محفوظ است]&lt;/ref&gt;

မာဟ်မူဒ်အဟ်မဒ်ဒီနေဂျာဒ်  သည်စက်မှုနှင့်တွင်းထွက်လုပ်သားများအကြား ထုတ်ဖော်ဝင့်ကြွားခဲ့သည်
မှာ---လေးနှစ်အရင်ကတည်းကအီရန်သို့စီးပွားရေးပိတ်ဆို့အဆက်အသွယ်ဖြတ်တောက်မှုစာများ ပေးပို့
ခဲ့ကြသည်။ ထိုအချိန်ကစက်မှုဆိုင်ရာပို့ကုန်ဝင်ငွေသည် ၆ မီလီယာဒေါ်လာရှိခဲ့ပြီး အခက်အခဲပေါင်းများ
စွာကြားမှယခုလက်ရှိတွင်   စက်မှုဆိုင်ရာပို့ကုန်၏ဝင်ငွေသည်  ၁၈   မီလီယာဒေါ်လာအထိရရှိနေပြီဖြစ်
သည်။ ထိုနည်းတူစွာ ၁၃၉၆ တွင်စက်မှုဆိုင်ရာပို့ကုန်သည် ၆၀ မီလီယာဒေါ်လာအထိမြင့်တက်လာမည်
ဖြစ်ကြောင်းထုတ်ဖော်ပြောကြားသွားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=رئیس جمهور: سال ۹۲ صادرات صنعتی به مرز ۶۰ میلیارد دلار خواهد رسید |url=http://rajanews.com/detail.asp?id=54226 |accessdate=28 February 2018 |archivedate=14 November 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111114193550/http://rajanews.com/detail.asp?id=54226 }}&lt;/ref&gt;

== အီရန်စီးပွားရေး တိုက်ခိုက်မှုများနှင့်ကုန်ဈေးနှုန်းမြင့်မားမှုတိုက်ဖျက်ရေး ==
ကုန်ဈေးနှုန်းမြင့်မားမှုကို  တိုက်ဖျက်ထိန်းချုပ်ခြင်းသည် သိုလှောင်ပြီး အခါစောင့် ဈေးတင်အမြတ်ထုတ်
ခြင်းများအတွက် အကောင်းဆုံးထိန်းချုပ်နည်းဖြစ်သည်။  အီရန်၏စီးပွားရေးသည် ၎င်းကိုလိုအပ်လျက်ရှိ
သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Drmoneyman.com&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt; |url=http://www.drmoneyman.com/%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2%D9%85%D9%86%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D8%AA%DA%A9-%D9%86%D8%B1%D8%AE%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA/ |accessdate=8 December 2020 |archivedate=10 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160310061315/http://www.drmoneyman.com/%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2%D9%85%D9%86%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D8%AA%DA%A9-%D9%86%D8%B1%D8%AE%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA/ }}&lt;/ref&gt;

၁၃၆၈ ခုမှ  လိုအပ်သည်များကိုပြင်ဆင်ပြီးနောက်  ၁၃၇၂  တွင်ပထမဆုံးအကြိမ် ၇လဆက်တိုက်
ကုန်ဈေးနှုန်းထိန်းချုပ်မှုလုပ်ငန်းစဉ်ကိုဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည်။
.&lt;ref name=&quot;eghtesadeiranonline.com&quot;&gt;{{Cite web |title=اقتصاد ایران آنلاین - ارز پس از 3 سال تک نرخی می‌شود؟&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt; |url=http://www.eghtesadeiranonline.com/vdcauunue49nuu1.k5k4.html |accessdate=28 February 2018 |archivedate=15 February 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180215034738/http://www.eghtesadeiranonline.com/vdcauunue49nuu1.k5k4.html }}&lt;/ref&gt;

၁၃၈၉ ခုနှစ်တွင်အတိုင်းထက်အလွန် ငွေကြေးဖောင်းပွမှုကြောင့် အစိုးရနှင့်ပုဂ္ဂလိကကုန်ဈေးနှုန်းကွာဟမှုများရှိ
နေပြီးနောက်ဆုံးစီးပွားရေးပြူနာများရှိနေမြဲဖြစ်သည်။

၁၃၉၃  တွင်ကုန်ဈေးနှုန်းထိန်းချုပ်ရေးဆိုင်ရာအကြီးအ
ကဲများဘက်မှလုပ်ငန်းစဉ်စတင်မည့် အကြောင်းကြေညာချက်ရှိသော်လည်း    မည်သည့်အချိန်တွင်အကောင်အ
ထည်ဖော်မည်ကိုတော့မသိရှိရပေ။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.eranico.com/fa/content/23845 |title=نمودار مقایسه قیمت دلار در بازار آزاد: ... - ارانیکو&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt; |access-date=28 February 2018 |archive-date=6 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180106073334/http://www.eranico.com/fa/content/23845 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ယာရာနဲ ၏ရည်ရွယ်ချက်ကိုဖော်ဆောင်ခြင်း ==
အီရန်တွင်ယာရာနဲ ၏ရည်ရွယ်ချက်ကိုလက်တွေ့ဖော်ဆောင်ရာတွင် လောင်စာ၊အစားအစာ၊ ရေ၊ မီး စသည်တို့၏  ယာရာနဲ ကိုဖြည်းဖြည်းချင်း ဖျက်သိမ်းပြီး  ၎င်းအစား (၁၃၉၀ တွင် ၆၀%)  ငွေလက်ငင်း
အနေအထားနှင့် ပြည်သူတို့အား ထောက်ပံ့ပေးခဲ့သည်။  


ထိုလုပ်ငန်းစဉ်၏ကျန်ဝင်ငွေကို   စည်ပင်သာယာလှပ​ေရး နှင့် ယဉ်ကျေးမှုကိစ္စရပ်များတွင် အသုံးပြုသည်။  ထိုလုပ်ငန်းစဉ်ကို  ၁၃၈၀- ခုနှစ်တွင် စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး  ၁၃၉၀-ခုနှစ်တွင် ပြီးပြည့်စုံစွာ ဆောင်ရွက်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။

== အခြားနိုင်ငံများမှ အီရန် ရရှိမည့်အကြွေးများ ==
အီရန်ကိုအကြွေးဆပ်ရမည့်နိုင်ငံများအား သုံးအုပ်စုခွဲခြားနိုင်သည်---
* *ပထမအုပ်စု- စူဒန် နှင့် ဂျော်ဒန်ဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့၏အကြွေးသည်တော်လှန်ရေးမတိုင်မီကတည်းကဖြစ်သည်။
*  *ဒုတိယအုပ်စု- သန်ဇန်းနီးယား၊နီကာရာဂွေး  နှင့်မြောက်ဘက်ဒေသနိုင်ငံများဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့၏အကြွေးသည်နှစ် ၂၀ အရင်ကတည်းကဖြစ်သည်။
*  *တတိယအုပ်စု- ထိုအုပ်စုတွင်ဥပမာအားဖြင့်  တရုတ်၊ အိန္ဒိယ၊ ဂျပန်  နှင့်အနောက်ဘက်ဒေသနိုင်ငံများဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့၏အကြွေးသည်ပြီးခဲ့သည့်နှစ်မှဖြစ်ပြီး အီရန်က၎င်းတို့၏အခြေအနေပေါ်မှုတည်၍တောင်းခံသွားမည်ဖြစ် သည်။ .&lt;ref&gt;روزنامه اطلاعات بین‌المللی چاپ لندن شماره ۴۶۴۲ / ۱ جولای ۲۰۱۴ /۱۰ تیر ۱۳۹۳ صفحهٔ ۳.&lt;/ref&gt;

== ငွေကြေးပြဿနာအနေအထား ==
နိုင်ငံတကာငွေကြေးဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်း၏စစ်တန်းအရ ၂၀၁၅ တွင်အီရန်၏ငွေကြေးပြူနာသည်ကမ္ဘာ့နိုင်
ငံများအကြားနံပါတ် ၁၃၀ တွင်ရှိနေသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့်အီရန်သည် ယူကရိန်း ကာမရာန် နီပေါလ် နီကာ
ရာဂွေး ပါရာဂွေးတို့နှင့်တတန်းတည်းတွင်ရှိနေသည်။

==အီရန်စီးပွားရေးနှင့် တည်ငြိမ်တိုးတက်မှု==
[[File:Iran_016.jpg|thumb|450x450px|သဲဟ်ရာန်ဈေး]]
သတင်းအချက်အလက်နှင့်ချင့်ချိန်မှုများအရ တည်ငြိမ်တိုးတက်မှုနှင့်ပတ်သက်ပြီး နမူနာယူရန်အညွှန်းခံရခြင်း
အပေါ်ထိုအနေအထားကိုရရှိခြင်းဖြစ်သည်။၎င်းနှင့်ပတ်သက်ပြီးလေ့လာချင့်ချိန်ရာတွင်ကဏ္ဍအလိုက် စည်းမျဉ်း
များရေးဆွဲသည့်အပေါ်အခြေခံသည်။  ဤကဲ့သို့လေ့လာသုံးသပ်ရာတွင်တည်ငြိမ်သောအခန်းကဏ္ဍ ၈၀  အပေါ်
သုံးသပ်ခြင်းဖြစ်သည်။


အီရန်၏စီးပွားတိုးတက်ရေးတည်ငြိမ်မှုနှင့်ပတ်သက်ပြီး လေ့လာရာ  ၁၃၄၀ ၁၃၅၀ ၁၃၆၀ ၁၃၇၀ ၁၃၈၀ တစ်
လျှောက် ၁၃၈၀ ခုနှစ်တွင်သာ ဆင်းရဲခြင်းနှင့်မညီမျှမှုများကိုတွေ့ရှိရသည်။ ၁၃၄၀ မှ ၁၃၆၀ အထိတစ်လျှောက်
လုံးစီးပွားရေးတည်ငြိမ်မှုနှင့်ပတ်သက်ပြီးကောင်းမွန်ကြောင်းတွေ့ရှိရသည်။   သို့သော် ၁၃၇၀ တွင်အပြင်းအထန်
စီးပွားရေးကျဆင်းမှုကြောင့် ဆင်းရဲခြင်းနှင့်မညီမျှမှုများကိုတွေ့ရှိရသည်။ ထိုကာလတစ်လျှောက်နိုင်ငံရေးမတည်
ငြိမ်မှုများနှင့်စစ်ပြီးကာလ တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးနှင့်  ပန်လည်တည်ဆောက်ရေးကာလလည်းဖြစ်သည့်အတွက်
စီးပွားရေးကျဆင်းမှုနှင့်မညီမျှမှုများကိုသာတွေ့ရှိရသည်။


ကျန်းမာရေးနှင့်စားသောက်ကုန်ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေးကဏ္ဍတွင်  ၁၃၅၀  ၁၃၇၀  ၁၃၈၀ ခုနှစ်များ၌တည်
ငြိမ်ကောင်းမွန်ကြောင်းတွေ့ရှိရပြီး အထူးသဖြင့် ၁၃၅၀ နှင့် ၁၃၈၀ တွင်ကျန်းမာရေး၌ကောင်းမွန်ကြောင်းတွေ့ရှိ
ရသည်။  ထိုကဲ့သို့ကောင်းမွန်ရခြင်း၏ အဓိကအကြောင်းရင်းမှာ  နို့ထွက်ပစ္စည်းနှင့်အသားငါးတို့၏အခွန်ကြောင့်
ဖြစ်ပြီး  ကလေးသူငယ်များသေဆုံးမှုကိုလျော့ကျစေခဲ့ကာ   ကျန်းမာရေးကုန်ကျစရိတ်ကိုလည်းလျော့နည်းစေခဲ့
ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ ထိုကဏ္ဍနှင့်ပတ်သက်ပြီး ၁၃၆၀ ခုနှစ်တွင်စစ်၏ဂယက်များကြောင့်တည်ငြိမ်ကောင်းမွန်မှု
မရှိဘဲစိုးရိမ်ပူပန်ခြင်းများနှင့်အတူတွေ့ရှိရသည်။

လူဦးရေတိုးတက်ပြောင်းလဲလာသည့် အပေါ်မူတည်ပြီး   စီးပွားရေးတိုးတက်ခြင်းကိုချင့်ချိန်လေ့လာသော် ပြီးခဲ့
သည့်နှစ်များနှင့်လွန်ခဲ့သောကလများအတွင်း    လူဦးရေသည်လည်းတိုးပွားလျက်ရှိပြီး ၎င်းအခြေအနေအပေါ်မှု
ကာအရေအတွက်သည်လည်း ၁၃၇၀ တွင်(၈၈/၄၃) ၁၃၈၀ တွင်(၃/၃၀)သည်လက်တွေ့ပြသနေသောအနေအ
ထားဖြစ်သည်။

သင်ကြားရေးကဏ္ဍ၌ မည်မျှပင်ရာစုနှစ်ဝက်အတွင်းတိုးတက်ကောင်းမွန်ခြင်း ရှိခဲ့သော်လည်း ၁၃၈၀ မှအပ ၅၀
% သာတိုးတက်ပြောင်းလဲမှုရှိခဲ့သည်။ ထိုကဏ္ဍနှင့်ပတ်သက်ပြီးအလွန်ကောင်းမွန်သော  အနေအထားကိုဘယ်
သောအခါမှမတွေ့ရသေးပါ။ လေ့လာတွေ့ရှိချက်များအရ သင်ရိုးညွှန်းတမ်း  နှင့်သင်ကြားမှုအပိုင်းတွင်အားနည်း
နေသေးကြောင်းတွေ့ရှိရသည်။


အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်းနှင့်ပတ်သက်ပြီး  ၁၃၄၀ မှအပလေ့လာတွေ့ရှိရသည်မှာ  တိုးတက်ကောင်းမွန်ခြင်းမရှိသည့်အ
ပြင်ကျဆင်းနေကြောင်းတွေ့ရှိရသည်။၎င်းကဏ္ဍနှင့်ပတ်သက်ပြီး ပြူနာကြီးထွားစေသည့်(အထောက်အထား
ခိုင်လုံသည့်ပြစ်မှုများ၊လူသတ်မှုများ) ဥပဒေ(လက်ရှိတရားရုံးဖိုင်တွဲများ) အစိုးရ၏ပံ့ပိုးမှု(အခွန်ဝင်ငွေနှင့် GDP သို့ချပေးသည့်အစိုးရ၏ဘတ်ဂျက်) စသည်တို့သည်လက်တွေ့ပြသနေသောအနေအထားများဖြစ်သည်။

နိုင်ငံရေးတိုးတက်ပြောင်းလဲမှုနှင့်ပတ်သက်ပြီး ၁၃၅၀ နှင့် ၁၃၈၀ ခုနှစ်ပိုင်းများနှင့်၎င်းနှစ်များမတိုင်မီကိုချင့်ချိန်
လေ့လာသော် စီးပွားရေးပွင့်လင်းမြင်သာမှု အသိုင်းအဝိုင်းအဖွဲ့အစည်းများတွင်အမျိုးသမီးများပိုမိုပါဝင်ပတ်သက်
လာနိုင်မှု ရွေးကောက်ပွဲများတွင်လူထုကပိုမိုစိတ်ဝင်စားလာမှု ၁၃၅၀ တွင်အစ်လာမ်မစ်တော်လှန်ရေးအောင်နိုင်
မှု ၁၃၇၀ ခုနှစ်အနှောင်းပိုင်းတွင်နိုင်ငံရေးတိုးတက်ပြောင်းလဲမှုများကိုပိုမိုစိတ်ဝင်စားလာမှု  ၁၃၈၀  အစပိုင်းတွင်
ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာဥပဒေများ  အတည်ပြုရေးဆွဲနိုင်ခဲ့ခြင်းများသည်  တိုးတက်ပြောင်းလဲမှုများ၏လက်တွေ့အ
ကြောင်းတရားများဖြစ်သည်။ ဤအခြေအနေတို့သည်နိုင်ငံရေးတိုးတက်ပြောင်းလဲမှုကျဆင်းနေချိန် ၁၃၆၀ ခုနှစ်
စစ်ပွဲ၏ဂယက်များရိုက်ခတ်နေချိန် ၁၃၅၇ တော်လှန်ရေးပြီးချိန်နိုင်ငံရေးအပြောင်းအလဲနှင့်မတည်ငြိမ်မှုများရှိနေ
သည့်အချိန်တွင်ဖြစ်သည်။

သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းမှုဆိုင်ရာနှင့်ပတ်သက်၍ လွန်ခဲ့သည့်ရာစုနှစ်ဝက်တစ်လျှောက်တိုးတက်ကောင်း
မွန်ခြင်းကိုမတွေ့ရသည့်အပြင်ကျဆင်းလာမှုကိုသာတွေ့ရှိရသည်။၎င်းကဏ္ဍနှင့်ပတ်သက်ပြီးအီရန်တွင်အမြဲဆို
သလိုကျဆင်းနေမှုကသက်သေဖြစ်သည်။ စနစ်တကျထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်နေသည့်ကြားမှနောင်အနာဂတ်၌
လည်းကျဆင်းဖွယ်ရာရှိနေသည်။


သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့်အဓိကဆက်နွယ်နေသည့် ရေ တွင်လည်းရာစုနှစ်ဝက်အတွင်းကျဆင်းမှုကိုသာတွေ့
ရသည်၊ ၁၃၄၀ နှင့် ၁၃၅၀ တွင်အနည်းငယ်ကောင်းမွန်ပြီး ၁၃၇၀ နှင့် ၈၀ ၌အတော်လျော့ကျလာသည်ကိုတွေ့
ရှိရသည်။ ၁၃၈၀ နမူနာယူချင့်ချိန်ဆောင်ရွက်မှုများအရ ကဏ္ဍအသီးသီးကျဆင်းမှုများတွင် ရေသည်အလွန်အ
ရေးပါသောအခန်းကဏ္ဍဖြစ်ခဲ့ပြီး ကဏ္ဍအလိုက်ကျဆင်းမှုများတွင်လည်းလွန်စွာအကျိုးသက်ရောက်မှုရှိနေသည်၊
(ထိုကဲသို့သောအခြေအနေမှာပင် ၆ နှစ်တာနေထိုင်ခဲ့ဖူးသော်လည်းတစ်ရက်မှရေပြတ်တောက်မှုနှင့်မကြုံခဲ့ရပါ-ဤဆောင်းပါးကိုဘာသာပြန်သူ) မည်မျှပင်ထိုကဏ္ဍနှင့်ပတ်သက်ပြီးကျဆင်းသည်ဟုဆိုစေကာမူအကြောင်းရင်း
မှာမိုးခေါင်ရေရှားမှုကြောင့်သာဖြစ်သည်။   သို့သော်လေ့လာသုံးသပ်ချက်များအရ ရေ  ပေးဝေရေးဆိုင်ရာအကြီး
အကဲများနှင့်  ရေအရင်းအမြစ်တို့ကိုသာပြန်လည်ချင့်ချိန်လေ့လာရမည်ဖြစ်ပြီး  ရခွန် မြေအောက်ရေသိုလှောင်
ခြင်းဆိုင်ရာကျဆင်းမှု  ရေသုံးစွဲမှုလွန်ကဲခြင်း တို့အပေါ်တွင်လည်းမူတည်သည်။

လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးတည်ငြိမ်မှုနှင့်ပတ်သက်ပြီး ရေကဲ့သို့ပင်လျော့ကျမှုကိုတွေ့ရသည် ၁၃၈၀ တွင်လည်းအ
နိမ့်ဆုံးအထိလျော့ကျလာကြောင်းတွေ့ရသည်။ ကျွနု်ပ်တို့သိထားပြီးဖြစ်သည်ရေသည်အလွန်အရေးပါသောအ
ရင်းအမြစ်ဖြစ်သည်  အထူးသဖြင့်လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးတွင်အရေးပါသည့်အလျှောက်   အီရန်တွင်ရေအရင်းအ
မြစ်မှအတိုင်းအတာတစ်ခုကို လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးအတွက်သီးသန့်ခွဲဝေပေးထားသည်။ ရေနှင့်လယ်ယာစိုက်ပျိုး
ရေးတိုးတက်ကောင်းမွန်မှုသည်ဆက်စပ်နေသည့်အလျှောက်ဂရုပြုရမည့်အချက်ဖြစ်သည်။   ထိုနည်းတူစွာဓာတ်
မြေဩဇာသုံးစွဲမှုလွန်ကဲခြင်း ရာသီဥတုပူပြင်းခြောက်သွေ့ခြင်း စွမ်းအင်သုံးစွဲမှုလွန်ကဲခြင်း စသည်တို့သည်လယ်
ယာစိုက်ပျိုးရေးကိုမငြိမ်မသက်ဖြစ်စေသည့် အကြောင်းတရားများဖြစ်သည်။

မြို့ပြနှင့်ကျေါ်ရွာတည်ဆောက်ခြင်းများတွင်    တိုးတက်မှုရှိပြီး အသစ်စတင်တည်ဆောက်ခြင်းများလည်းရှိနေ
သည်။ ထိုအခန်းကဏ္ဍတွင်အရှိန်အဟုန်ကောင်းလျက်ရှိပြီး   ၁၃၇၀ နှင့် ၁၃၈၀ တွင်အကောင်းဆုံးအနေအထား
တွင်ရှိခဲ့သည်။

သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကဏ္ဍမှာတော့ ကျဆင်းမှုများရှိခဲ့သည်၊ ၁၃၄၀  ၅၀  ၆၀  တွင်အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ
တိုးတက်ကောင်းမွန်ခဲ့သော်လည်း ၁၃၇၀ နှင့် ၁၃၈၀ တွင်လျော့ကျမှုများရှိခဲ့သည်။   ဖာ်ပြပါနှစ်များအတွင်းရင်း
နှီးမြုပ်နှံမှုအားနည်းခြင်းကြောင့် ကုန်းကြောင်းလေကြောင်းဆိုင်ရာအစီးအနင်းများအသစ်မထုတ်လုပ်နိုင်ခြင်း၊ အ
စီးအနင်းများ၏အရည်အသွေးနိမ့်ခြင်းကြောင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၌လုံခြုံမှုနည်းပါးခြင်း ၊လေယာဉ်လမ်းကြောင်း
ပျံသန်းမှုများတွင်  မတော်တဆမှုများစသည့်အကြောင်းရင်းများကြောင့်လည်း၎င်းကဏ္ဍတွင်  တိုးတက်မှုနှုန်းကျ
ဆင်းခဲ့သည်။

စွမ်းအင်ပိုင်ဆိုင်ရာနှင့်ပတ်သက်၍ ၁၃၅၀ နှင့် ၁၃၈၀ တွင်တိုးတက်ကောင်းမွန်မှုကို တွေ့ရှိရသည်၊ ၁၃၅၀တွင်
ကောင်းမွန်ရခြင်း၏အကြောင်းရင်းမှာ စွမ်းအင်မှရရှိသည့်အမြတ်အစွန်း ၊ ရေနံထွက်နှုန်းကောင်းခြင်းနှင့်စွမ်းအင်
ဆိုင်ရာအခွန်လျော့ကျခြင်းတို့ကြောင့်ဖြစ်သည်။ ၁၃၈၀ တွင်စွမ်းအင်ဆိုင်ရာအခွန်မြင့်တက်လာသော်လည်းကျ
ဆင်းမှုမရှိခဲ့ခြင်းမှာ   လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ပိုမိုထုတ်လုပ်နိုင်ခြင်း၊  ရေနံထွက်နှုန်းကောင်းခြင်းနှင့်     အမြတ်အစွန်းတို့
ကြောင့်ဖြစ်သည်။ ခြုံငုံ၍ကြည့်မည်ဆိုလျှင်အီရန်တွင် တိုးတက်မြင့်မားရာ၌ စွမ်းအင်လောင်စာပိုမိုထုတ်လုပ်နိုင်
ခြင်း၊ ၎င်းမှအမြတ်အစွန်းများရရှိခြင်း ၊ စွမ်းအင်ဆိုင်ရာအခွန်များလျော့ကျခြင်းတို့သည် ဆက်နွယ်လျက်ရှိသည်။

စီးပွားရေးနှင့်ပတ်သက်ပြီး ကဏ္ဍအလိုက်တိုးတက်ကောင်းမွန်မှုသည် ၁၃၅၀ တွင် ၈၁% ရှိပြီး ထိုနှစ်အရင်ကာ
လများအတွင်းကောင်းမွန်မှုမရှိကြောင်းတွေ့ရှိရသည်။     ၁၃၈၀     တွင်တိုးတက်ကောင်းမွန်ရခြင်း၏အဓိကအ
ကြောင်းရင်းမှာ လုပ်အားစိုက်ထုတ်မှု၊ပြည်တွင်းထုတ်ကုန်အခွန်၊ထုတ်ကုန်များအတွက်ရင်းနှီးမြုပ်နှံနိုင်ခြင်း၊ကုန်
ထုတ်လုပ်ငန်းအတွက်အစိုးရမှပေးရမည့်အကြွေးနည်းပါးခြင်း တို့ကြောင့်ဖြစ်သည်။ ၁၃၄၀-၆၀-၇၀-၈၀ ခုနှစ်များ တွင်ကဏ္ဍအသီးသီး၏သော့ချက်ဟုဆိုရမည့်(ငွေကြေးတန်ဖိုးလျော့ကျခြင်း ၊စွမ်းအင်သုံးစွဲမှုလွန်ကဲခြင်း၊လေ့လာ   
ရေးနှင့်ကျယ်ပြန့်စွာဆောင်ရွက်နိုင်ရေး ကိစ္စရပ်တို့၏ကုန်ကျစရိတ်)တို့ကြောင့်ထင်သလောက်ကောင်းမွန်တိုး တက်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။

ပြည်ပကုန်သွယ်ရေးနှင့်ပတ်သက်ပြီး ၅ နှစ်တာကာလအတွင်းတွေ့ရှိရသည်မှာ ၁၃၅၀ နှင့် ၇၀ တွင်တိုးတက်မှု
ရှိပြီး ကျန်သုံးနှစ်တွင်တိုးတက်ကောင်းမွန်ခဲ့ခြင်းမရှိပါ။ ၁၃၇၀ ၌ပြည်ပပို့ကုန်နှင့်ပတ်သက်၍အရေအတွက်နှင့် အ
ရည်အသွေးမြင့်မားခြင်း၊ ရေနံမှအပအခြားပို့ကုန်သွင်းကုန်တို့ကိုကောင်းစွာချိန်ထိုးနိုင်ခြင်းတို့ကြောင့်ဖြစ်သည်။

ကုန်ထုတ်လုပ်မှုနမူနာ၊သုံးစွဲခြင်းနှင့်ပတ်သက်ပြီး မော်ဒလ်အသစ်များကိုထုတ်လုပ်ရန်အကြံပေးလေ့လာမှုများ
လုပ်ဆောင်လျက်ရှိသည်။  လွန်ခဲ့သည့်  ၅ နှစ်အတွင်း  ၁၃၄၀-၅၀ ၌တိူးတက်ကောင်းမွန်မှုရှိပြီးကျန်သုံးနှစ်တွင်
ထင်သလောက်တိုးတက်ခြင်းမရှိခဲ့ပါ။ ကျောက်မီးသွေးနှင့်လောင်စာအခွန်အခများမြင့်တက်လာခြင်း၊ရေ၊လျှပ်စစ်
နှင့်စွမ်းအင်သုံးစွဲမှုမြင့်မားခြင်းတို့သည်တိုးတက်ကောင်းမွန်ခြင်းကိုကျဆင်းစေသည့်အကြောင်းရင်းများဖြစ်သည်၊

အီရန်စီးပွားရေးမြင့်မားစွာရပ်တည်နိုင်ရေးအတွက် ကဏ္ဍ ၁၅ ကိုလေ့လာသုံးသပ်ကောက်ချက်ချခဲ့သည်။ လေ့
လာသုံးသပ်ချက်များ၏ရလဒ်တွင်တွေ့ရှိရသည်မှာကဏ္ဍအသီးသီးတွင် ၁၃၆၀-၇၀ ၌တိုးတက်ကောင်းမွန်ခြင်းမ
ရှိ၊ ကျန်သုံးနှစ်တွင်နည်းပါးသော်လည်းတိုးတက်ကောင်းမွန်ခဲ့ကြောင်းတွေ့ရှိရသည်။ လွန်ခဲ့သည့် ၅ နှစ်တာကာ
လအတွင်းအီရန်၏စီးပွားရေးတိုးတက်နှုန်းအမြင့်ဆုံးသည် ၁၃၅၀ တွင် ၆၇% ဖြင့်တွေ့ရှိရသည်။  ထိုနည်းတူစွာ
လေ့လာစမ်းစစ်မှုများအရ  နှုန်းထားကျဆင်းမှုများရှိနေချိန်    သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့်ပတ်သက်၍မြင့်တက်လာ
သည့်ရာခိုင်နှုန်းမှာ ၁၃၇၀ တွင် ၄၁% ၊ ၁၃၈၀ တွင် ၅၈% ရှိခဲ့သည်။   ဤလေ့လာသုံးသပ်ချက်များကဖော်ပြနေ
သည်မှာ   သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိပြုံးတီးနေမှုကို တားဆိးနိုင်ခြင်းအားဖြင့်လူ့အသိုင်းအ
ဝိုင်းနှင့် စီးပွားရေးကိုတိုးတက်ကောင်းမွန်အောင်ပြုလုပ်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။

== ပြင်ပလင့် ==
{{Commons|Category:Economy of Iran}}

== ကိုးကား ==
{{Reflist|2}}

[[Category:အီရန်နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး| ]]</text>
      <sha1>rwqoe31qm6donnii1254ajnrrcqkkfq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အီရန်နိုင်ငံ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့်မွေးမြူရေး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>87146</id>
    <revision>
      <id>1027789</id>
      <parentid>1022473</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T22:22:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1027789</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="134161" sha1="57yto7ima3cojtfijx62bq6x4imfnzu" xml:space="preserve">[[အီရန်နိုင်ငံ]] မြေအကျယ်အဝန်း၏ သုံးပုံတစ်ပုံသည်သာလျှင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရန် အဆင်ပြေပြီး ကျန်မြေနေရာတို့သည် ရေအလုံအလောက်မရှိသည့်အတွက်လည်းကောင်း၊ မြေသားမကောင်းသည့်အတွက်ကြောင့်လည်းကောင်း လယ်ယာစိုက်ပျိုးမှုမပြုနိုင်ပေ။ နိုင်ငံ၏၁၂% သာလျှင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးမှု ပြုနိုင်ပေသည်။ (ထိုသို့စိုက်ပျိုးမှုများတွင် လယ်ထွန်စိုက်ပျိုးခြင်း ၊ သစ်သီး၀လံစိုက်ပျိုးခြင်း ၊ နွယ်ပင်ခြံများပါဝင်သည်) သို့သော် စိုက်ပျိုးမှုများတွင် ရေသွင်းစိုက်ပျိုးမှုသည် သုံးပုံတစ်ပုံမျှပင် မရှိချေ။ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရာတွင် ၉၂% ၏အဓိက လိုအပ်ချက်သည် ရေဖြစ်သော်လည်း (ရေရှားပါးသည့်အတွက်) ကျန်စိုက်ပျိုးမြေနေရာများတွင် ရေပေးခြင်းမရှိပဲ စိုက်ပျိုးမှုများ ပြုလုပ်ကြလေသည်။ အီရန်နိုင်ငံ အနောက်ပိုင်းနှင့် အနောက်မြောက်ပိုင်းတို့သည် မြေဆီလွှာ ကောင်းသော ဒေသများဖြစ်ကြသည်။ အီရန်နိုင်ငံ၏ စားနပ်ရိက္ခာဖူလုံမှုသည် ရာခိုင်နှုန်းအားဖြင့် ၉၆% ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.futuredirections.org.au/publication/iran-s-food-security/|accessdate=February 19, 2016|title=Iran Food security|archivedate=7 May 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160507130724/http://www.futuredirections.org.au/publication/iran-s-food-security/}}&lt;/ref&gt;

၃% သောမြေနေရာများသည် ကျွဲ၊ နွား စသည့်တို့၏ စားကျက်များဖြစ်ပြီး ထိုမြေနေရာများမှ ၎င်းတို့အတွက် အစားအစာထုတ်လုပ်သည်။ ထိုမြေနေရာများမှာ များသောအားဖြင့် စိုစွတ်မှုနည်းသော တောင်တန်း​​​ဒေသများနှင့် အီရန်နိုင်ငံအလယ်ပိုင်းရှိ လွင်ပြင်များ ဖြစ်ပေသည်။

အီရန်နိုင်ငံရှိ မြေနေရာများအနက် ၅၃ ရာခိုင်နှုန်းသည် လယ်ယာစိုက်ပျိုးမှုလုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်မှုမရှိချေ။ 
* နိုင်ငံ၏ ၃၉ ရာခိုင်နှုန်းမြေနေရာများသည် ဆားပင်လယ်များနှင့် မာကျောသော ကျောက်တုံးကျောက်တောင်များ ဖြစ်ပေသည်။ ထို့ကြောင့် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ရန် မလွယ်ကူလှချေ။
* ထို့ပြင် နိုင်ငံ၏ ၇ ရာခိုင်နှုန်းသည် သစ်တောကြီးများ ဖုံးအုပ်လျက်ရှိသည်။ 
* ကျန် ၇ ရာခိုင်နှုန်းသည် မြို့ပြများ၊ လမ်းများ၊ ကျေးရွာများ နှင့် စက်ရုံများ ဖြစ်သည်။
၂၀ ရာစု ပြီးဆုံးသွားပြီးနောက်ပိုင်း အီရန်နိုင်ငံ၏ လယ်ယာစိုက်ပျိုးမှုမှ ဝင်သော နိုင်ငံတော် ဝင်ငွေသည် အခြားသောစီးပွားရေးမှာ ရရှိသော ဝင်ငွေများထက်သာ၏။ လယ်ယာမြေတို့သည် များသောအားဖြင့် ၂၅ ဧက ထက်နည်းပြီး (၁၀)ဧက မျှသာ ရှိသည့်အတွက် လယ်သမားအများ စုသည် ရွာများမှ မြို့ပေါ်သို့ တက်လာခဲ့ကြသည်။ ၎င်းအပြင် ရေရှားပါးမှုနှင့် စိုက်ပျိုးမှုနည်းစနစ်များ၊ ၎င်းအပြင် ရေရှားပါးမှုအပြင် မြေဆီလွှာ မကောင်းမှုများနှင့် စိုက်ပျိုးမှုနည်းစနစ်များ ဟောင်းနွမ်းလာခဲ့မှုကြောင့်လည်း ထိုသို့ပြောင်းရွှေ့ ခဲ့ကြရသည်။

ထိုအကြောင်းအရာများအားလုံးတို့သည် ကုန်ထွက်နည်းပါးမှုနှင့် ကျေးလက်ဒေသများတွင် ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှု များကို အထောက်အကူပြုပေးသည်။ အီရန်နိုင်ငံတော်လှန်ရေး ပြီးဆုံးသွားပြီးနောက်ပိုင်း ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် ကိုယ်ပိုင်လယ်ယာလုပ်ကိုင်ခွင့်ကို တောင်းဆိုလာခဲ့ကြသည်။ ထိုမှ တဆင့် လယ်လုပ်သားများသည် လယ်ပိုင်ရှင်ဘ၀သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီးနောက် ဥပဒေဆိုင်ရာအငြင်းပွားမှုများသည်လည်း တစ်ဘက်မှ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့လေသည် ။ ၁၉၈၀ ထိ ထိုအကြောင်းအရာအပေါ် အငြင်းပွားမှုများ ရှိခဲ့ပြီးနောက် လယ်လုပ်ငန်းအရင်းရှင်တို့သည် လည်း လုပ်ငန်းတွင်းရင်းနှီးမြှုတ်နှံမှုများ ထပ်မံမလုပ်ကြတော့ချေ။ ထိုသို့ဖြင့် ၁၉၉၀ ခုနှစ်တွင် အစိုးရမှ ဦးဆောင်ကြိုးပမ်းကာ အီရန် ကိုယ်ထူကိုယ်ထ လယ်ယာစီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို စတင်လုပ်ဆောင်လာခဲ့သည်။ ထိုမှတဆင့်နိုင်ငံတွင် စားသောက်ကုန်များကို ဖူလုံစေခဲ့သည်။

== စိုက်ပျိုးမြေအသုံးပြုပုံနှင့် ရေသွင်းစိုက်ပျိုးပုံ ==
[[File:Iran_land.jpg|thumb|300px|အီရန်နိုင်ငံ၏ မြေအသုံးပြုမှု]]
မိုးရွာသွန်းမှုသည် အမှန်တကယ်တော့ တနှစ်လျှင် မိုးရေချိန် ၈၀၀ မီလီမီတာ ရွာသွန်းမှုရှိရမည် ဖြစ်သော်လည်း အီရန်နိုင်ငံတွင် မိုးရွာသွန်းမှုသည် တနှစ်လျှင် ၂၂၀ မီလီမီတာ သာရွာသွန်းသည့်အတွက် အီရန်သည် လယ်ယာစိုက်ပျိုးမှုကို အဓိက ဦးစားပေးမလုပ်ချေ။ တစ်နိုင်ငံလုံး၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၁၆၃၆၀၀၀  ဧရိယာစတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသော်လည်း ထိုအကျယ်အဝန်း၏ ၁၂ ရာခိုင်နှုန်းသာလျှင် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်ခြင်းရှိသည်။ ယခုချိန်တွင်လည်း နိုင်ငံအကျယ်အဝန်း၏ ၆၃ ရာခိုင်နှုန်း သည် စိုက်ပျိုးရန်မြေနေရာများ ရှိနေသော်လည်း စိုက်ပျိုးမှုမလုပ်ကြပေ။ လက်ရှိစိုက်ပျိုးရေးလုပ်လျက်ရှိသော ဒေသများကို ချုံ၍  ပြောရမည်ဆိုလျှင် ဧရိယာစတုရန်းကီလိုမီတာပေါင်း ၁၈၅၀၀၀ သာရှိပေသည်။&lt;ref name=&quot;ReferenceC&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.iranicaonline.org/articles/agriculture-in-iran|accessdate=December 17, 2008|format=PDF|title=Agriculture in Iran - A complete overview}}&lt;/ref&gt;

အီရန်နိုင်ငံတွင် မိုးရေဖြင့်စိုက်ပျိုးခြင်းနှင့် ရေသွင်းစိုက်ပျိုးခြင်း ပုံစံနှစ်မျိုးလုံးဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်း ပြုလုပ်ကြသည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် အချို့သည် ဧကပေါင်း ၁၃.၀၅ သန်းအကျယ်အဝန်းရှိ စိုက်ခင်းများ၏ ၅၀.၄၅ ရာခိုင်နှုန်းကို ရေသွင်းစိုက်ပျိုးကြပြီး ကျန် ၄၉.၅၅ ရာခိုင်နှုန်းကို မိုးရေကိုအမှီသဟဲပြု၍ စိုက်ပျိုးမှုများ ပြုလုပ်ကြသည်။ ၂၀၁၃ခုနှစ်တွင် ရေသွင်းစိုက်ပျိုးမှုအရှိန်သည် ပိုမိုတိုးတက်လာပြီး ဧကပေါင်း ၈ သန်းထိ ရေသွင်းစိုက်ပျိုးမှုများ ဖြစ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ ကျန် ဧက ၁၀ သန်းကျော်သည် မိုးရေကိုသာ အမှီသဟဲပြုလျက်ရှိနေသည်။&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Ayse|first=Valentine|url=http://www.investiniran.ir/en/filepool/26?redirectpage=%2fen%2febook|last2=Nash|first2=Jason John|author2-link=|last3=Leland|first3=Rice|title=The Business Year 2013: Iran|place=London, U.K.|publisher=The Business Year|date=January 2013|page=142|isbn=978-1-908180-11-7|postscript=.|archive-date=27 December 2016|access-date=27 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20161227193349/http://www.investiniran.ir/en/filepool/26?redirectpage=%2Fen%2Febook|url-status=dead}} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.investiniran.ir/en/filepool/26?redirectpage=%2Fen%2Febook |access-date=1 March 2021 |archive-date=27 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161227193349/http://www.investiniran.ir/en/filepool/26?redirectpage=%2Fen%2Febook }}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
|+မိုးရွာသွန်းမှုနှင့် စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှု&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.turquoisepartners.com/iraninvestment/IIM-Jun11.pdf |accessdate=28 March 2018 |archivedate=23 January 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120123030046/http://www.turquoisepartners.com/iraninvestment/IIM-Jun11.pdf }}&lt;/ref&gt;
! !!မတ်လ ၂၀၀၁ !!မတ်လ ၂၀၀၃ !!မတ်လ ၂၀၀၅ !!မတ်လ ၂၀၀၇ !!မတ်လ ၂၀၀၈ !!မတ်လ ၂၀၀၉ !!မတ်လ ၂၀၁၀ !! မတ်လ ၂၀၁၁
|-
| ကုန်ထွက်နှုန်းတန်ချိန် (သန်း) || ၆၅ || ၈၀ || ၈၇ || ၉၇ || ၉၂ || ၇၀ || ၉၁ || ၉၉ 
|-
|မိုးရေချိန်(မီလီမီတာ) || ၅၂ || ၇၀ || ၆၉ || ၆၂ || ၇၅ || ၅၁ || ၆၁ || ၆၉
|}

== ကောက်ပဲသီးနှံနှင့် အပင်များ ==
[[File:Iran_major_crops78.jpg|thumb|300x300px|၁၉၇၈ ခုနှစ် အီရန်စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်ပြ မြေပုံ]]
[[File:Paddy_field_Amol_IRI_1.jpg|thumb|အာမွလ် ဒေသမှ မျိုးကောင်းဆန် စိုက်ခင်း တစ်ခု]]
အီရန်နိုင်ငံတွင် နိုင်ငံရပ်ဝန်းဒေသအသီသီး၏ အပူချိန်လိုက် စိုက်ပျိုးမှုအမျိုးမျိုး ပြုလုပ်နိုင်သည်။ ဥပမာ ဂျုံစိုက်ပျိုးခြင်း၊ ဆန်စိုက်ပျိုးခြင်း၊ ပြောင်းစိုက်ပျိုးခြင်း အပြင် အခြားသော သစ်သီး၀လံများဖြစ်သော စွံပလွံသီး၊ သဖန်းသီး  သလဲသီး ၊ သခွားမှည့်သီး နှင့် စပျစ်သီး တို့ကို စိုက်ပျိုးသည်။ ထို့ပြင် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ၊ ဝါဂွမ်း၊ သကြားဥ၊ ကြံနှင့် ပစ်တာ (အစိမ်းဖျော့ရောင် အခွံမာစေ့တစ်မျိုး) တို့ကို အဓိက ထားစိုက်ပျိုးသည်။ ပစ်တာစေ့သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အီရန်မှ အထွက်ဆုံးဖြစ်သည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ပစ်တာအထွက်နှုန်း ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းဖြင့် စံချိန်တင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;BBCPersian.com&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/persian/business/story/2006/10/061013_oh_pistachio.shtml |title=BBCPersian.com |publisher=Bbc.co.uk |date= |accessdate=2012-01-21}}&lt;/ref&gt; ၎င်းအပြင် နေကြာကဲ့သို့သော အစေ့ အမျိုးမျိုး၊ သံလွင်ဆီ၊ ဟင်းမဆလာ အမှုန့်အမျိုးမျိုးတို့လည်း ထွက်ပြန်သေးသည်။ အီရန် ဇာဖရာန် သည် အကောင်းဆုံးနှင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ၈၁ ရာခိုင်နှုန်းသော ဇာဖရာန် သည် အီရန်မှထွက်သည်။ တဖန် စပျစ်ခြောက်ကိုလည်း အကြီးအကျယ် ဖြန့်ဖြူးပြန်သည်။ ကမ္ဘာတွင် စပျစ်ကုန်ထုတ်လုပ်မှု၌ အီရန်သည် တတိယအကြီးဆုံးဖြစ်ပေသည်။ ထို့ပြင်အီရန်တွင် လက်ဘက်ခြောက် ၊ ဆေးရွက်ကြီးနှင့် ဇေရီရှ် ဟုခေါ်သော (ပါးမွှားသည့်အပင်ငယ်မှထွက်သော ဟင်းသီးဟင်းရွက်အမျိုးအစား ) စသဖြင့်တို့သည်လည်း အလွန်အထွက်ကောင်းလေသည်။ ထိုကုန်ပစ္စည်းများနှင့်ပတ်သက်ပြီးလည်း အီရန်နိုင်ငံသည် အစွမ်းကုန် ထုတ်လုပ်မှုပြုပေးနိုင်သော နိုင်ငံဖြစ်သည်။ လက်ရှိအနေအထားတွင် ဘရဆေးပင်အမျိုးပေါင်း၂၀၀၀ ကျော် စိုက်ပျိုးထားသည်ကိုလည်း အီရန်နိုင်ငံတွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ထိုမှ အမျိုးပေါင်း ၁၀၀ သာလျှင် ဆေးဝါးများ ဖော်စပ်ရာတွင် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ အီရန်၏ သဘာ၀ပေါက်ပင်များသည် ဥရောပနိုင်ငံ၏ထက် လေးဆ ပိုလာသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mehrnews.com/en/NewsDetail.aspx?NewsID=442498|title=Iran’s share of worldwide medicinal plant trade barely 2%|publisher=Mehrnews.com|date=|accessdate=2012-01-21|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120205161900/http://www.mehrnews.com/en/NewsDetail.aspx?NewsID=442498|archivedate=2012-02-05}}&lt;/ref&gt;

[[ဂျုံ]]၊ [[ဆန်]]၊ [[မုယော|မုယောစပါး]] များမှာ နိုင်ငံ၏ အဓိကကောက်ပဲသီးနှံ ဖြစ်သည်။ အမြဲတမ်းထွက်ရှိနိုင်ရန်လည်း အထူးစီမံထားလေသည်။ အဆိုပါကဏ္ဍ မြင့်မားရေးအတွက် စည်းမျဉ်းများ ချမှတ်ထားလေသည်။ ကုန်သည်များသည် မိမိတို့၏ အခြားကောက်ပဲသီးနှံတွင် ဆုံးရှုံးမှုများ အတွက် အထက်ပါ ကုန်ပစ္စည်းများမှ ရသောဝင်ငွေသည် ၎င်းတို့အတွက် အထောက်အပံ့ဖြစ်လေသည်။&lt;ref name=&quot;pr-inside.com&quot;/&gt;

'''ဂျုံ-'''၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် အီရန်မှ ဂျုံတန်ချိန် ၆၀၀၀၀၀ ခန့် တင်ပို့ရောင်းချခဲ့သည်။ (မလီယန်အားဖြင့် ၁၅ မီလီယန် တန်ချိန်မျှ ဖြစ်သည်)&lt;ref&gt;[http://iran-daily.com/1386/3029/html/economy.htm Iran Daily: Trade With PGCC To Improve] Retrieved April 7, 2008 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080307100713/http://iran-daily.com/1386/3029/html/economy.htm|date=March 7, 2008}}&lt;/ref&gt; ခန့်မှန်းခြေ ၆ သန်းတန်ချိန်ဂျုံကို အခြားသော ၁၅ နိုင်ငံမှ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ဝယ်ယူခဲ့သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် မိုးခေါင်ရေရှားခဲ့သည့်အတွက် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အီရန်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဂျုံတင်ပို့သည့်နိုင်ငံများတွင် အကြီးဆုံးနိုင်ငံဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.iran-daily.com/1387/3283/html/economy.htm|accessdate=February 6, 2016|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090609141007/http://www.iran-daily.com/1387/3283/html/economy.htm|archivedate=June 9, 2009}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၀ တွင် ဂျုံထုတ်လုပ်မှုနှုန်းသည် တန်ချိန် ၁၄ သန်းသို့ရောက်ရှိ မြင့်မားခဲ့သည်အတွက်&lt;ref name=&quot;Press TV&quot;&gt;{{cite web|url=http://presstv.com/Program/176959.html|title=Press TV|publisher=Press TV|date=2011-04-26|accessdate=2011-09-22|archivedate=9 October 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111009002110/http://presstv.com/Program/176959.html}}&lt;/ref&gt; [[ကုလသမဂ္ဂ စားနပ်ရိက္ခာနှင့် စိုက်ပျိုးရေးအဖွဲ့]]၏ အဆိုအရ၊ ကမ္ဘာ၏ ဦးဆောင်ဂျုံထုတ်လုပ်သူများတွင် အမှတ်စဉ် ၁၂ နေရာကို ပိုင်ဆိုင်ထားလေသည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ပျမ်းမျှထုတ်လုပ်မှုသည် တန်ချိန်၁၄ သန်း ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;presstv.com&quot;&gt;{{cite web|url=http://presstv.com/detail/230788.html|title=Archived copy|accessdate=2012-03-09|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120310020114/http://presstv.com/detail/230788.html|archivedate=2012-03-10|df=}}&lt;/ref&gt;

'''ဆန်-''' အီရန်၏ တစ်နှစ်လျှင် စုစုပေါင်းဆန်ထုတ်လုပ်မှုမှာ၂.၂ သန်း တန်ချိန် ဖြစ်ပြီး ထိုနေရာတွင် ရပ်တည်လျက်ရှိသည်။ သို့သော် နိုင်ငံတွင်း တစ်နှစ်စားသုံးမှုသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် တန်ချိန် ၃ သန်းဖြစ်သည်။ အီရန်သည် ယူအေအီးနိုင်ငံ၊ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံနှင့် ဥရုဂွေးနိုင်ငံတို့မှ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၇၁ သန်း တန်ဖိုးရှိ ဆန်တန်ချိန် ၆၃၀,၀၀၀ တင်သွင်းခဲ့သလို ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ဆန်တန်ချိန် ၁.၄ သန်း တန်ဖိုးငွေ အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၈၀၀ တင်သွင်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.iran-daily.com/1387/3273/html/economy.htm|accessdate=February 19, 2016|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090130115513/http://iran-daily.com/1387/3273/html/economy.htm|archivedate=January 30, 2009}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် အီရန်၏ ဆန်တင်သွင်းမှု ၄၀% ထိကျဆင်းခဲ့လေသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.iran-daily.com/1389/8/25/MainPaper/3828/Page/4/Index.htm#|title=No. 3828 &amp;#124; Domestic Economy &amp;#124; Page 4|publisher=Irandaily|date=|accessdate=2011-09-22}&lt;/ref&gt; ထို့ပြင်အီရန်သည် ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ဆန်စပါးထုတ်လုပ်မှုနှုန်းသည် သန်း ၂.၄ တန်ချိန်ထိ မြင့်တက်လာခဲ့သော်လည်း ယခင်နှစ်တွင် ၂.၃ သာရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ တွင် အီရန်သည် ဆန်ထွက်မှု ၃၈၀၀ ယူနစ်ဖြစ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;iran-daily.com&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.iran-daily.com/1387/3323/html/economy.htm#s358839|accessdate=February 19, 2016|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091001021913/http://www.iran-daily.com/1387/3323/html/economy.htm|archivedate=October 1, 2009}}&lt;/ref&gt; အီရန်တွင် ပျမ်းမျှလူတစ်ဦးချင်း၏ ဆန်စားသုံးမှုမှာ ၄၅.၅&amp;#x20;ကီလို ဖြစ်ပြီး အီရန်နိုင်ငံသားတို့သည် အကြီးမားဆုံး ဆန်စားသုံးသူများအနက် ၁၃ နေရာတွင် ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.iran-daily.com/1388/3373/html/economy.htm#s372204|accessdate=February 19, 2016|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090619234524/http://www.iran-daily.com/1388/3373/html/economy.htm|archivedate=June 19, 2009}}&lt;/ref&gt; အီရန်နိုင်ငံမြောက်ပိုင်းတွင် ဆန်အများဆုံး စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်ပြီး နှစ်ပေါင်းများစွာအတွက် မာဇင်ဒရာန်းနှင့် ဂီလားန်ပြည်နယ်တွင် အမြောက်အမြား စိုက်ပျိုးထားလေသည်။ အီရန်မြောက်ပိုင်းတွင် ဆန်အမျိုးအစားကောင်းများ ဖြစ်သော သွာရုမ် ၊ ဟာရှင်မီ၊ ဟစနီရှရီးဖ် ၊ ဂရီးဘ် အစရှိသော ဆန်အမျိုးအစားများကို ထွန်ယက်စိုက်ပျိုးလေသည်။&lt;ref name=&quot;pazuki&quot;&gt;{{cite journal|last=Pazuki|first=Arman|last2=Sohani|first2=Mehdi|lastauthoramp=yes|year=2013|title=Phenotypic evaluation of scutellum-derived calluses in ‘Indica’ rice cultivars|url=http://aas.bf.uni-lj.si/september2013/08Pazuki.pdf|format=PDF|journal=Acta Agriculturae Slovenica|volume=101|issue=2|pages=239–247|doi=10.2478/acas-2013-0020|accessdate=February 2, 2014|archive-date=3 February 2014|access-date=27 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20140203200611/http://aas.bf.uni-lj.si/september2013/08Pazuki.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

'''သကြား'''- အီရန်သကြားအခြေအနေသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် တန်ချိန် ၄၀၀,၀၀၀မှ ၆၀၀,၀၀၀ ထိ ရှားပါးလာခဲ့သည်။ ပြည်ပမှ သကြားများ ဈေးပေါပေါဖြင့် ဝင်ရောက်လာသည့်အတွက် ပြည်တွင်းသကြားကုန်သည်များနှင့် ထုတ်လုပ်သူများသည် အခက်အခက်များနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ပြည်တွင်း သကြားထုတ်လုပ်မှု ၅၀ ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းခဲ့သည်။ ထိုသို့ဖြစ်လာမှု၏ အဓိက အကြောင်းအရင်းမှာ ပြည်ပမှ သကြားတင်သွင်းလာမှုကြောင့် ဖြစ်ပေသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.turquoisepartners.com/iraninvestment/IIM-Sep11.pdf |accessdate=27 March 2018 |archivedate=2 June 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160602122101/http://www.turquoisepartners.com/iraninvestment/IIM-Sep11.pdf }}&lt;/ref&gt;

'''ပစ်တာစေ့:''' အီရန်သည် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ပစ်တာ ထုတ်လုပ်တင်ပို့သည့် နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ အဓိကထား တင်ပို့ရောင်းချသောနိုင်ငံများမှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် တူရကီနိုင်ငံတို့ ဖြစ်သည်။ ရေနံနှင့် ကော်ဇောပြီးနောက် ပစ်တာစေ့ သည် အီရန်နိုင်ငံ၏ အဓိက တတိယအကြီးမားဆုံး စီးပွားရေး ဖြစ်သည်။၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၈၄၀ သန်း တန်ဖိုးရှိ ပစ်တာ တန်ချိန် ၂၀၀,၀၀၀ ကို တင်ပို့ရောင်းချခဲ့သည်။ လူဦးရေ ၃၅၀,၀၀၀ ကျော်တို့သည် ပစ်တာခြံများတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်ကာ ထိုမှ ရရှိသော ဝင်ငွေဖြင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ကြလေသည်။ ထိုပစ်တာခြံများသည်  အီရန်၏ အရှေ့တောင်ဘက်ရှိ အလွန်ကျယ်ဝန်းသော လွင်ပြင်များတွင် ရှိ၏။ ၂၀၁၀ တွင် အီရန်၏ ပစ်တာဈေးကွက် ပိုင်ဆိုင်မှုသည် ကမ္ဘာ့ ပစ်တာ ဈေးကွက်တွင် ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းရှိသည်။

'''ကုံကုမံ-'''  (Saffron) ဟု ခေါ်သော [[ကုံကုမံ]]ကို နိုင်ငံ၏ ဒေသအသီးသီးတွင် စိုက်ပျိုးသော်လည်း အများဆုံး စိုက်ပျိုးသော ဒေသများမှာ ခိုရာစန်ပြည်နယ်၏ မြောက်ဘက် နှင့်တောင်ဘက် အပြင် အရှေ့မြောက်ဘက်ပိုင်းတို့ ဖြစ်သည်။ အီရန်၏ ကုံကုမံကို အာရပ်စော်ဘွားနိုင်ငံများ၊ စပိန်နိုင်ငံ၊ ဂျပန်၊ တာ့ခ်မင်နစ္စတန်၊ ပြင်သစ်၊ အီတလီနိုင်ငံနှင့် အမေရိကန် အထိ ပို့ဆောင်ရောင်းချသည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ခိုရာစန် ပြည်နယ်အရှေ့မြောက်ပိုင်းမှ ထွက်သော ဒေါ်လာ ၁၅၆.၅ သန်းတန်ဖိုးရှိ ကုံကုမံတန်ချိန် ၅၇ ကို နိုင်ငံပေါင်း၄၁ နိုင်ငံသို့ ပို့ဆောင်ရောင်းချခဲ့သည်။ ကုံကုမံ ထုတ်လုပ်စရိတ်များ မြင့်တက်ကြီးမားလာမှုကြောင့် ပန်း၏ပွင့်ဖက်နှင့် အခြားအရာများကို အစားအသောက်တွင် ထည့်သော အမွှေးနံ့သာများ ပြန်လည် ထုတ်လုပ်လေသည်။ အီရန်သည် ကုံကုမံ ထုပ်လုပ်သော အကြီးမားဆုံးနိုင်ငံဖြစ်သလို ၎င်း၏ထုတ်လုပ်မှုအား ၉၃.၇ ရာခိုင်နှုန်းရှိသည်။

'''လက်ဖက်ခြောက်-''' လက်ဖက်ထုတ်လုပ်မှု သည်၂၀၀၇  ခုနှစ်တွင် ၁၉၀,၀၀၀ တန်ချိန်၊ ၂၀၀၄ တွင် ၁၃၀,၀၀၀ တန်ချိန် ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ နှစ်စဉ် လက်ဖက်ခြောက်တန်ချိန် ၇၅,၀၀၀ ပြည်ပမှ ခိုးယူတင်သွင်းခဲ့ကြသည်။

'''ဥယျာဉ်ခြံထွက်:''' စတုတ္ထမြောက်အစီအစဉ် ပြီးဆုံးချိန်ထိ  ဥယျာဉ်ခြံထွက် တန်ချိန် ၁၉ သန်းထုတ်လုပ်သွားမည် ဖြစ်သည်။(၂၀၀၅-၁၀)

'''သစ်သီး၀လံ :''' အီရန်သည် နှစ်စဉ် သစ်သီး၀လံအမျိုးမျိုး တန်ချိန် ၃၅၀၀၀ ကို နိုင်ငံပေါင်း ၃၆ နိုင်ငံသို့ တင်ပို့ရောင်းချလျက်ရှိသည်။ ၎င်း၏တန်ဖိုးငွေမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၀.၈ သန်း ရှိသည်။ ၂၀၀၈ အီရန်သည် အသီးများကို ထုတ်လုပ်ရောင်းချ သူများတွင် အကြီးမားဆုံးဖြစ်သည်။ ဥပမာ တူးသ် အသီး၊ စွံပလွံသီး၊ သလဲသီး ချယ်ရီသီး၊ သဖမ်းသီး စသဖြင့်တို့ ဖြစ်သည်။

== မွေးမြူရေး ==
[[File:Shepherds_iran.jpg|right|thumb|အီရန် သိုးကျောင်းသားတစ်ဦး သိုးများကျောင်းနေပုံ။ အီရန်အနောက်မြောက်ပိုင်း (၂၀၀၈)]]
အီရန်နိုင်ငံသည် မွေးမြူရေးတွင်လည်း ကျော်ကြားလေသည်။ [[ဆိတ်]]၊ [[နွား]]၊ [[မြင်း]]၊ [[ကျွဲ]]၊ လား၊ မြည်း စသဖြင့်တို့ကို မွေးမြူသည်။ ၎င်းအပြင် ကြက်နှင့်ကြက်ဥ မွေးမြူထုတ်လုပ်ရေးတွင်လည်း ကျော်ကြားသည်။ နိုင်ငံ၏ဒေသတစ်ခုတွင် မြေအောက်ကြက်မွေးမြူရေးသည် ယခုချိန်ထိ တိုးတက်အောင်မြင်နေဆဲဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;pr-inside.com&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.pr-inside.com/iran-agribusiness-report-q-r1801810.htm |title=Iran Agribusiness Report Q2 2010 - new market analysis released |publisher=Pr-inside.com |date=2010-03-29 |accessdate=2011-09-22 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111112215704/http://www.pr-inside.com/iran-agribusiness-report-q-r1801810.htm |archivedate=2011-11-12 |df= }}&lt;/ref&gt;

အီရန်သည် နို့နှင့်နို့ထွက်ပစ္စည်း ထုတ်လုပ်ရာတွင်လည်း အကြီးမားဆုံးဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် အသီးနှံစေ့ တန်ချိန် သန်း၂၀ တင်သွင်းခဲ့သည်။ အစ္စလာမ်ဥပဒေအရ အီရန်နိုင်ငံတွင် ဝက်မွေးမြူရောင်းဝယ်ရေးကို တားမြစ်ထားလေသည်။&lt;ref&gt;[http://atn-riae.agr.ca/africa/3860_e.htm Agriculture Canada: Agri-Food Country Profile Statistical Overview - Iran] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070807063316/http://atn-riae.agr.ca/africa/3860_e.htm |date=August 7, 2007 }}&lt;/ref&gt;

လွန်ခဲ့သော သုံးနှစ်အတွင်း မွေးမြူရေး လုပ်ငန်းသည် ပိုမိုတိုးတက်လာခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်မှစ၍ ၂၀၀၈ ခုနှစ်အတွင်း အလွန်မှပင် ပြောင်းလဲတိုးတက်မှုများ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် သားကောင် တန်ချိန် ၉.၉ သန်း ကိုလည်းကောင်း၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် သားကောင်တန်ချိန် ၁၀.၆ သန်းကိုလည်းကောင်း၊ ၂၀၀၈ တွင် သားကောင်တန်ချိန် ၁၁.၃ သန်းကိုလည်းကောင်း ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.iran-daily.com/1387/3292/html/index.htm |accessdate=February 19, 2016 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090823033034/http://www.iran-daily.com/1387/3292/html/index.htm |archivedate=August 23, 2009 }}&lt;/ref&gt; အသားထုတ် စက်ရုံများမှ အသားထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်းသည် တန်ချိန် ၄၀၀၀၀၀ ဖြစ်ပြီး ယူနစ်အားဖြင့် ၁၄၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် လူတစ်ဦးနှုန်း အသားစားသုံးမှုမှာ ၂၆&amp;#x20;ကီလို ဖြစ်သည်။&lt;ref name='Food'&gt;{{Citation| first= | last=| coauthors=| contribution=Iran: Food, Beverages and Tobacco Forecast| title=Economist Intelligence Unit| editor-first=| editor-last=| coeditors=| publisher=| place=| pages=| date=August 18, 2008| year=| id= | contribution-url=| format=}}&lt;/ref&gt; အီရန်သည် အမဲအသားတန်ချိန် ၉၅၀၀၀၀ တန် နှင့်ကြက်သား ၁၆၀၀၀၀၀ တန်ချိန်  ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Press TV&quot;/&gt;

== ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း ==
[[ကက်စပီယံပင်လယ်]]၊ ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့၊ အိုမန်ပင်လယ်ကွေ့နှင့် မြစ်ချောင်းများစွာတို့သည် ငါးဖမ်းသူများအဖို့ အလွန် အကျိုးအမြတ်ရရှိသည့်အတွက် အစိုးရက ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းကို ထိန်းချုပ်မှုပြုခဲ့သည်။ ထို ၁၉၅၂ ခုနှစ်ပိုင်းတွင် တစ်ဦးတည်း အစိုးရပိုင်လုပ်ငန်း၊ အနောက်ပိုင်း Sheelat ကုမ္ပဏီကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ တဖန်ဒုတိယအနေဖြင့် ၁၉၆၁ တွင် တောင်ပိုင်း Sheelat ကုမ္ပဏီကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ လွန်ခဲ့သောနှစ်များက တရားမဝင်ငါးဖမ်းခြင်း၊ ငါးဖမ်းကာလမဟုတ်ဘဲ ငါးဖမ်းခြင်း၊ စက်မှုလယ်ယာမှ အမှိုက်များ ပင်လယ်တွင်းစွန့်ပစ်ခြင်း၊ ကက်စပီယံပင်လယ် ကမ်းမြောင်ဒေသရှိ အခြားသော နိုင်ငံငယ်များမှ ကျူးကျော်ငါးဖမ်းခြင်းနှင့် အခြားအကြောင်းအရာများကို ကက်စပီယံပင်လယ်၊ ငါးများနှင့် သဘာ၀သယံဇာတများအတွက် အန္တရာယ် ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ နှင့် ၂၀၀၄ ခုနှစ်အကြား အီရန်နိုင်ငံတွင် စုစုပေါင်းနှစ်စဉ်ငါးဖမ်းမှု ကျဆင်းလာခဲ့သည်။ ၉၈၀၀၀ တန်ချိန်မှ ၃၂၅၃၃ တန်ချိန်ထိ ကျဆင်းခဲ့သည်။ ထိုသို့ကျဆင်းမှုတွင် ငါးကန် မှထွက်သော အရည်အသွေးမြင့်ငါး ၄၆၃ တန်ချိန် လည်း အပါအဝင် ဖြစ်သည်။&lt;ref name=loc/&gt;

အီရန်နိုင်ငံ၏ ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့နှင့် အိုမန်ပင်လယ်ကွေ့ ကမ်းရိုးတန်းဒေသသည် ၁၇၈၆ ကီလိုမီတာ ရှည်လျားသည်။ ထိုတောင်ပိုင်းကမ်းရိုးတန်းဒေသရှိ ပင်လယ်နှင့်ငါးများအပါအဝင် အခြားပင်လယ်နှင့်ဆိုင်သောအရာများသည် သဘာ၀သယံဇာတများ ဖြစ်လေသည်။၂၀၀၄ နှစ်တွင် တောင်ပိုင်းကမ်းရိုးတန်းဒေသမှ ငါးတန်ချိန် ၂၉၉၀၀၀ တန် ငါးများ ဖမ်းနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၆ ခုနှစ်မှစ၍ နှစ်စဉ် ၁၂.၆ ရာခိုင်နှုန်း တိုးခဲ့သည်။ ထိုမှ ဖမ်းမိသောငါးများကို မိသားစုများ စားသုံးကုန်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ စားသောက်ဆိုင်များတွင် လည်းကောင်း တိုက်ရိုက်အသုံးပြုသည်။ ထိုသို့ စားသောက်အသုံးပြုရာတွင် ငါးမျိုးမတုံးစေရန်လည်း ထိန်းသိမ်းကြရသည်။ ပင်လယ်ကမ်းရိုးဒေသတွင် ပင်လယ်နှင့် ဆက်စပ်ထားသော ရေအောက်ငါးကန်များမှ တစ်နှစ်လျှင် ငါးတန်ချိန် ၇၀၀၀၀၀ ထွက်သည်။ ကမ်းရိုးတန်းဒေသ ညစ်ညမ်းမှုသည်  ရေနံစက်ရုံများနှင့် အခြားသော စက်ရုံများကြောင့် ဖြစ်ပြီး ၎င်းအကြောင်းအရင်းများကြောင့် ငါးဖမ်းဒေသ ညစ်ညမ်းမှုများကို ဖြစ်စေသည်။&lt;ref name=&quot;loc&quot; /&gt;

အီရန်နိုင်ငံ တော်လှန်ရေးပြီးနောက်ပိုင်း ၁၉၇၆ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၀၄ ခုနှစ်အကြားတွင် အစိုးရနှင့်ပုဂ္ဂလိကတို့မှ  ငါးလုပ်ငန်းကို အထူးအာရုံစိုက်လာခဲ့ပြီးနောက် ၁၁၀၀ တန်ချိန် မှ ၁၁၀၁၇၅ တန်ချိန်ထိ တိုးမြှင့် ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=loc/&gt;

အဓိကကျသော ငါးအမျိုးအစားများမှာ ငါးကြင်းမျက်ဆံနီ ၊ ငါးကြင်းဖြူ၊ ဆောလမွန်ငါး၊ ပင်လယ်ငါးများ၊ ငါးသိုင်း၊ ငါးခူ၊ ကကတစ်၊ ရေချိုငါးများ ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့တွင် ငါးအမျိုးအစားပေါင်း ၂၀၀ ကျော်ကို တွေ့မြင်နိုင်သလို ပုဇွန်ထုပ်နှင့် ပုဇွန်ဆိတ်တို့အပါအဝင် အမျိုးအစားပေါင်း ၁၅၀ တို့သည် စားသုံးသင့်သော ငါးအမျိုးအစားများ ဖြစ်ကြသည်။

ရေနေသတ္တဝါ တန်ချိန်ပေါင်း ၆၉၂.၀၀၀ ကို ၂၀၀၈ နောက်ပိုင်းတွင် ထုတ်လုပ်နိုင်မည်ဖြစ်ပြီး တန်ချိန်ပေါင်း ၂၃၆၀၀၀ တို့သည် စနစ်တကျ မွေးမြူမည်ဖြစ်သလို ကျန်တန်ချိန်ကို ပင်လယ်မှ ဖမ်းမည်ဖြစ်သည်။ အီရန်နိုင်ငံ၏ ပင်လယ်စာတစ်ဦးချင်းစားသုံးမှုသည် မတ်လ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ၈.၅ ကီလိုဂရမ်သို့ ရောက်ရှိမည် ဖြစ်ပြီး တစ်နှစ်အကြာတွင် ၁၀ ကီလိုဂရမ်ထိ ရောက်ရှိမည်ဖြစ်ပေသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.iran-daily.com/1387/3266/html/economy.htm |accessdate=27 March 2018 |archivedate=15 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210115184642/http://www.iran-daily.com/1387/3266/html/economy.htm }}&lt;/ref&gt;

'''ငါးဥ-''' မတ်လ ၂၀၀၉ တွင် အီရန်နိုင်ငံ၏ ငါးဥ ပို့ဆောင်မှုသည် ဒေါ်လာ ၂၂ သန်းထိ မြင့်တက်လာသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.iran-daily.com/1387/3291/html/economy.htm|accessdate=February 19, 2016|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081213151312/http://www.iran-daily.com/1387/3291/html/economy.htm|archivedate=December 13, 2008}}&lt;/ref&gt; အီရန်သည် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးငါးဥ ထုတ်လုပ်သူများအနက် တစ်ဦးဖြစ်ပြီး တစ်နှစ်လျှင် တန်ပေါင်း ၃၀၀ ကျော် ထုတ်လုပ်နိုင်သည်။&lt;ref name=&quot;news.bbc.co.uk&quot;&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/1394717.stm|work=BBC News|title=Crunch time for Caspian caviar|date=June 19, 2001|accessdate=April 23, 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100327033334/http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/1394717.stm|archivedate=27 March 2010 &lt;!--DASHBot--&gt;|deadurl=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.art-arena.com/land.htm|title=Iransaga - Iran The Country, The Land|publisher=Art-arena.com|date=|accessdate=2012-01-21|archive-date=26 October 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101026160712/http://art-arena.com/land.htm}}&lt;/ref&gt;

== သစ်တောရေးရာ ==
၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် အီရန်နိုင်ငံ၏ သစ်တောဧရိယာသည် ၁၁ သန်းဟက်တာ ဖြစ်ပြီး ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် နိုင်ငံဧရိယာအကျယ်အဝန်း၏ ၇ ရာခိုင်နှုန်းမျှ ရှိသည်။ ကက်စပီယံဒေသအတွင်း လုံလောက်သော မိုးရေရှိမှုနှင့် ရာသီဥတုစိုထိုင်းမှုတို့ကြောင့် သစ်တောများထူထပ်ကာ ၁.၅သန်းဟက်တာခန့်ရှိ သစ်တောကြီးက အီရန်တွင် နေရာယူခဲ့သည်။ ကျန်ရှိသော အနောက်ပိုင်းသစ်တောများ (၃.၆ သန်းဟက်တာ)၊ တောင်ပိုင်းသစ်တောများ (၄၃၄၀၀၀ ဟက်တာ)၊ သဲကန္တာရသစ်တောများ (၆၂၀၀၀၀ ဟက်တာ) နှင့် အခြားနေရာဒေသများတွင်လည်း သစ်တောများ ထူထပ်နေသည်ကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။&lt;ref name=loc/&gt; သဘာဝအရင်းအမြစ်များ ထိန်းသိမ်းရေးဦးစီးဌာ၏ ကြီးကြပ်ထိန်းသိမ်းမှုကြောင့် ကက်စပီယံသစ်တောများမှ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ၈၂၀,၀၀၀ ကုဗမီတာ သစ်ထုတ်လုပ် နိုင်ခဲ့ပြီး ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော် သစ်ထုတ်ကုန်များ ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ အကြီးဆုံးနှင့် တန်ဖိုးအရှိဆုံး သစ်တောဧရိယာများသည် ကက်စပီယံဒေသနှင့် အလ်ဘိုးရ်ဇ်၏ တောင်စောင်းမြောက်ပိုင်း၌ ရှိ၏။ များစွာသော သစ်တောတို့မှ စီးပွားရှာနိုင်ပြီး ထိုသို့စီးပွားရှာမှုတွင် သစ်မာနှင့် သစ်ပျော့နှစ်မျိုးစလုံး ပါဝင်သည်။ သစ်တောများသည် ပြည်သူပိုင်ဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ ၁၂ ရာခိုင်နှုန်းမျှသာ ကာကွယ်ထားနိုင်သော်လည်း သစ်တောဖျက်စီးမှုများ ရှိနေသည်မှာ လုပ်ရိုးလုပ်စဉ်ဖြစ်သည်။ သစ်တောနည်းပါးသော နေရာဒေသများတွင် သစ်တောဝန်ထောက်တို့၏ ပေါ့လျှော့မှုများနှင့် သစ်တောဖျက်ဆီးသူတို့ကြောင့် အီရန်နိုင်ငံ အဖို့ ပြင်ပမှ သစ် မှာယူတင်သွင်းရသည်။ ထို့အပြင်နှစ်စဉ် တောမီးလောင်မှုသည် ဟက်တာ ၂၀၀၀၀ ခန့်ရှိသည့်အတွက်ကြောင့်လည်း သစ်တောများ ပျက်စီးဆုံးရှုံးရသည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၀၄ ခုနှစ်အတွက် အီရန်နိုင်ငံ သစ်တောမြေ၏ ခန့်မှန်းခြေ ၄၁ ရာခိုင်နှုန်း ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ အီရန်ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဦးစီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူးဟောင်း၏ အဆိုအရ သစ်တောများပြုန်းတီးနှုန်းမှာ တစ်နှစ်လျှင် ဟက်တာ ၁၀၀၀၀၀ ပမာဏရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Iran's Imperiled Environment&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt; |url=http://www.payvand.com/news/14/mar/1025.html |access-date=28 March 2018 |archive-date=19 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140319012949/http://www.payvand.com/news/14/mar/1025.html }}&lt;/ref&gt; သစ်တောပြန်လည်ပျိုးထောင်ရေးအစီအစဉ်ကို ရေးဆွဲပြီး သစ်ပင်များ ဖြတ်တောက်၊ ခုတ်ခြင်းကို အစိုးရက ထိန်းချုပ်ထားသည်။

== သမိုင်း ==
အီရန်၌ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် မွေးမြူရေးသည် ရှည်လျားသော သမိုင်းကြောင်းနှင့် အစဉ်အလာ ရှိခဲ့သည်။ အေဒီမတိုင်မီ ဘီစီ ၁၀၀၀၀ ဆိတ်မွေးမြူခြင်းကို အီရန်(ဖလာသ်)ကုန်းမြင့်တွင် အစောဆုံး စတင်ခဲ့သည်။ ဘီစီ၅၀၀၀ ခုနှစ်တွင် ပထမဦးဆုံး စပျစ်ဝိုင်ကို ထွင်ခဲ့ပြီး အေဒီရာစုနှစ် အစောပိုင်း ၇ ရာစု တွင် စပျစ်ရည် အီရန်တွင် ဇိမ်ခံအသုံးပြုလာခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.catpress.com/bplanet9/eeolica.htm|title=Blue Planet On Line - Speciale &quot;Sviluppo sostenibile&quot;|publisher=Catpress.com|date=|accessdate=2012-01-21}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://web.utk.edu/~persian/windmill.htm|title=Windmill, an Encarta Encyclopedia Article Titled &quot;Windmill&quot;|publisher=Web.utk.edu|date=|accessdate=2012-01-21|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120115202929/http://web.utk.edu/~persian/windmill.htm|archivedate=2012-01-15|df=}}&lt;/ref&gt;

[[မက်မွန်သီး]]ကဲ့သို့သော သစ်သီးကို အီရန်မှ ဥရောပသို့ စတင် တင်သွင်းရောင်းချခဲ့သည်။ ၎င်းအသီးကို  အင်္ဂလိပ်(လာတင်းန်)ဘာသာစကားဖြင့်  ပါစီကာ ဟုခေါ်သည်။ ရှေးခေတ်အီရန်နိုင်ငံတွင် ဟင်းနုနွယ်ရွက်အမျိုးအစားထဲမှဖြစ်သော အိစ်ပနားက် အရွက် စတင်စိုက်ပျိုးချိန်တွင် စပိန်နိုင်ငံသားတို့က ထိုအရွက်ကို အစ်ဖနားဂျ် ဟုခေါ်ခဲ့ကြသလို တရုတ်လူမျိုးတို့သည်လည်း အေဒီ ၆၄၇ ခုနှစ်များတွင် ထိုအရွက်ကို ပရ်ရှီယား ဟုခေါ်ခဲ့ကြသည့် အတိုင်းပင် ပြင်သစ် စကားတွင် မက်မွန်သီးကို ဟိုလူး ဟုခေါ်သည်။ ဘီစီ ၄၀၀ ခန့်တွင် ရေခဲမုန့်တစ်မျိုးကို အီရန်နိုင်ငံသားတို့ စတင်အသုံးပြုခဲ့ကြပြီး  ၇ ရာစုအတွင်း ကွက်ကီးမုန့် သည်လည်း အီရန်မှ ရောက်ရှိလာသည်ဟု ကွက်ကီး ၏အဘိုးများထံမှ သိရသည်ကို ကျမ်းအတော်များများတွင် ဖော်ပြထားသည်။&lt;ref&gt;[http://whatscookingamerica.net/History/CookieHistory.htm History Of Cookies, Whats Cooking America&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt;]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.kitchenproject.com/history/cookies.htm |accessdate=27 March 2018 |archivedate=31 October 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061031095915/http://kitchenproject.com/history/cookies.htm }}&lt;/ref&gt;

အီရန်သည် ဘီစီပဉ္စမရာစုတွင် ဥရောပထဲသို့ မွေးမြူကြက်သား တင်ပို့ရာတွင် အရင်းအမြစ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဥပမာ အနောက်ပိုင်းဂရိစာရေးသူ &quot;Athenaeus&quot;ပဉ္စမရာစုဘီစီကဗျာဆရာ က မိမိ၏ကဗျာတွင် ကြက်သား တောင်းဆိုထားသည်။ Aristophanes က အဆိုပါ (၄၁၄ ဘီစီ)  နှစ်တွင် ကြက်ကို Medain bird &quot;အလယ်ပိုင်းငှက်&quot; ထိုငှက်သည် Persie  မှ ကြက်သား ဟုသူ၏ မိတ်ဆက်စကားတွင် ထောက်ပြထားလေသည်။

စိုက်ပျိုးရေးအတွက် Qanat, မြေအောက်ရေသွင်းမြောင်း ဖောက်လုပ်ပြီး စိုက်ပျိုးခြင်းသည် ပါရှန်းအစဉ် အလာဖြစ်ပြီး အထင်ရှားဆုံးနှင့် အောင်မြင်ဆုံးသော စိုက်ပျိုးနည်းပညာဖြစ်ခဲ့ပြီး နှစ်ပေါင်းထောင်ကျော်အရင်ထဲမှ စ၍ ယနေ့ချိန်ထိ ထိုနည်းကို အသုံးပြုနေဆဲဖြစ်သည်။

နဝမနှင့် ဒသမရာစုနှစ်များတွင် အီရန်၌ ဝါဂွမ်းထုတ်လုပ်မှုနှင့် တင်ပို့မှုကို အစ္စလာမ့်ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်များက လုပ်ခဲ့ကြပြီး အီရန်ကို အချမ်းသာဆုံးဒေသအဖြစ် ပြုလုပ်ပေးခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း ရာစု ၁၁ တွင် ရာသီဥတုအလွန် အေးမှုကြောင့် အလွန်ထွန်းကားသော အီရန်ရဲ့၏စိုက်ပျိုးရေးစီးပွားရေးတို့သည် ကျဆင်းခဲ့ပြီး တိုင်းပြည်၏ အဓိကအားထားရာသည် အဆုံးသတ်ခြင်းခံခဲ့ရလေသည်။&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Richard W. Bulliet|author=Richard W. Bulliet|title=Cotton, Climate, and Camels in Early Islamic Iran: A Moment in World History|year=1993|url=https://archive.org/details/islamviewfromedg00bull|publisher=Columbia University Press|isbn=0231519877}}&lt;/ref&gt;

=== ခေတ်သစ်ခေတ် ===
အီရန်နိုင်ငံတွင် ခေတ်မီစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းသည် ၁၈၂၀ တွင် စတင်ခဲ့ပြီး ဘုရင်နာစေရွတ်ဒီးန်း၏ ဝန်ကြီးချုပ်က အီရန်တွင် ခေတ်ဟောင်းနည်းများကို အသုံးပြုခြင်းမှ ဖယ်ရှားပြီး ခေတ်သစ်နည်းများဖြင့် စိုက်ပျိုးရေး ပြုလုပ်စေခဲ့သည်။ ထိုသို့သော အပြောင်းအလဲများ ပြုလုပ်ရာတွင် သန့်စင်ထားသော မျိုးစေ့များ တင်သွင်းခြင်းနှင့် အခြားနိုင်ငံများနှင့် ပူးပေါင်းလုပ်ကိုင်ရန် လက်မှတ်ထိုးခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ စိုက်ပျိုးရေးသင်တန်းကျောင်းကို လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၀၀ ကျော်က တည်ထောင်ခဲ့ပြီး စိုက်ပျိုးရေးဘဏ်ကို ၁၉၃၃ တွင် တည်ထောင်ခဲ့လေသည်။ လက်ရှိတွင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးဝန်ကြီးဌာနသည် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်း မူဝါဒများကို ချမှတ်ရေးဆွဲပြီး ကိုယ်တိုင်ကြီးကြပ် အကောင်အထည်ဖော်လျက်ရှိသည်။

အီရန်နိုင်ငံတွင် ဟက်တာပေါင်း ၁၆၂.၂ သန်း မြေနေရာလွတ်များတွင်းမှ ခန့်မှန်းချေ မြေဟက်တာ ၁၉ သန်းသည် စိုက်ပျိုးမြေဖြစ်သည်။ ထိုအရာသည် တိုင်းပြည်မြေဧရိယာ၏ ၁၂% သာ ရှိသည်။ အီရန်တွင် စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍသည် လက်ရှိတွင် ၁၃.၉%  ဂျီဒီပီရှိပြီး အီရန်နိုင်ငံ၏ စိုက်ပျိုးရေးထုတ်ကုန်များ၏  ရေနံမပါဝင်ဘဲ တင်ပို့မှု၏ ၃၀% ရှိသည်။ အစားအစာနှင့်စိုက်ပျိုးရေးအဖွဲ့ (FAO) ၏အဆိုအရ၊ အီရန် သည် ကမ္ဘာ့ထိပ်သီးနိုင်ငံကြီး ခုနှစ်နိုင်ငံတွင်း ပါဝင်လျက်ရှိပြီး အရေးပါသော စိုက်ပျိုးရေးထုတ်ကုန်များ ၂၂ မျိုးကို ထုတ်လုပ်လျက်ရှိသည်။ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် ပထမအကြီးမားဆုံး ထုတ်လုပ်ကုန်သည် ပစ်တာစေ့၊ ဒုတိယ စွန်ပလွံထုတ်လုပ်မှုနှင့် စတုတ္ထပန်းသီးထုတ်လုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုအတိုင်းပင် အီရန်သည် ဂျုံထုတ်လုပ်ရာတွင် ကမ္ဘာ့ထိပ်သီးနိုင်ငံများအကြား ၁၂ နေရာတွင်ရှိပြီး ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် အာဂျင်တီးနားသည် ဂျုံထွက်နှုန်းအီရန်ထက် ၂ ဆများခဲ့သည်။ စိုက်ပျိုးရေးထုတ်ကုန်များ၏ တန်ဖိုးသည် (၂၀၁၁ခုနှစ်မတ်လ အဆုံးသတ်ရေး) အီရန်ပြက္ခဒိန်နှစ် ၁၃၈၉ ခုနှစ်တွင် ၂၀% တိုးမြင့်လာပြီး ယခင်နှစ်နှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ၃၀% မြင့်တက်လာသည်။

အီရန်နိုင်ငံ စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍသည် လက်ရှိအနေအထားတွင် အခက်များနှင့် ကြုံတွေ့နေရသည်။ ၎င်းတို့အတွင်းမှ အဓိကနှစ်ခုသည် မိုးရေချိန်နည်းပါးမှုနှင့် ရေနံထုတ်လုပ်ရာမှ ရရှိသောဘဏ္ဍာငွေကြောင့် ဖြစ်သည်။ စိုက်ပျိုးရေးထုတ်လုပ်မှုသည် မိုးရေချိန်ပမာဏနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်နွယ်မှုရှိနေပြီး အတော်များများနေရာတို့သည် ခြောက်သွေ့သည့်အတွက်ကြောင့် ရေမရရှိပါ။ ထို့ကြောင့် ရေသည် စိုက်ပျိုးကုန်ထုတ်လုပ်ရာတွင် အဓိက အရေးပါဆုံးဖြစ်ပေသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် အီရန်နိုင်ငံတွင် မိုးခေါင်ခဲ့သည့်အတွက်ကြောင့် စိုက်ခင်းအတော်များများ ပျက်စီးခဲ့ပြီး နိုင်ငံအကျိုးစီးပွား၏ ၉.၃ ရာခိုင်နှုန်းလျှော့ဆင်းစေခဲ့သည်။

အီရန်စိုက်ပျိုးရေးကျဆင်းမှု အခြားအချက်တစ်ချက်သည် ရေနံရောင်းရငွေမှ ဘဏ္ဍာငွေဖြစ်သည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ ရေနံဈေးနှုန်းများ မြင့်မားသောလာခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း ကုန်ပစ္စည်းများ တင်သွင်းမှုသည် တဖြေးတဖြေး အရှိန်အဟုန် မြင့်တက်လာသည်။ ထိုအထဲတွင် စိုက်ပျိုးရေးကုန်များလည်း ပါဝင်သည်။ ထိုအကြောင်းအရာသည် နိုင်ငံတွင်းထုတ်လုပ်ကုန်နှင့် စိုက်ပျိုးရေးကို ထိပါးလာစေခဲ့သည်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ရေနံဈေးမြှင့်တက်လာပြီး စိုက်ပျိုးများ နိုင်ငံတွင်း တင်သွင်းမှုသည်လည်း မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ ထိုအကြောင်းအရာသည် နိုင်ငံတွင်းစိုက်ပျိုးကုန်ထုတ်လုပ်မှုကို နစ်နာစေခဲ့သည်။ ထိုအတိုင်းပင် ၁၉၇၀ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၆ ခုနှစ်အတွင်း စိုက်ပျိုးကုန်တင်သွင်းမှုသည် နှစ်စဉ် ၃၅ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ ထိုအချိန်ကာလ ရေနံဈေးသည် တစ်ပေပါလျှင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၀၀ ရှိခဲ့သည်။ ထိုအချင်းအရာသည် လွန်ခဲ့သောနှစ်အချို့များတွင်လည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုအကြာင်းအရာတို့သည် စိုက်ပျိုးကုန်တင်သွင်းမှုကို အရှိန်မြင့်တက်လာစေပြီး အိမ်တိုင်းထိုတင်သွင်းကုန်များကို အသုံးပြုလာခဲ့ကြလေသည်။ သို့သော် လွန်ခဲ့သောနှစ်များအတွင်း အီရန်နိုင်ငံတွင် စိုက်ပျိုးကုန်စားသုံးသူများလာမှုနှင့် ကမ္ဘာ့ကုန်ဈေးနှုန်းမြင့်တက်လာမှုကြောင့် စိုက်ပျိုးကုန်အထွက်တိုးလာခဲ့သည်။

အီရန်အစိုးရသည် စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍအမျိုးမျိုးအတွက် အထောက်အပံ့များပေးလျက်ရှိနေပြီး အီရန်စိုက်ပျိုးရေးသည်လည်း အခြားနိုင်ငံများကဲ့သို့ အစိုးရအကူအညီများဖြင့် ရပ်တည်လျက်ရှိနေသည်။ အစိုးရသည် လယ်သမားတို့အတွက် ရာသီအလိုက်ဈေးကွက်ကို ကာကွယ်ပေးသောအားဖြင့် ၎င်းတို့ထံမှ ဂျုံကိုနှစ်စဉ် ဈေးအမြင့်ပေးပြီး ဝယ်လေ့ရှိသည်။ အစိုးရသည် ကုန်ထုတ်လုပ်မှု နည်းလမ်းများအတွက်လည်းကောင်း ဓာတ်မြေဩဇာအပြင် ပိုးသတ်ဆေးတို့အတွက်လည်းကောင်း စိုက်ပျိုးရေးနည်းစနစ်များကို တို့းချဲ့လေ့လာနိုင်ရန်လည်းကောင်း များစွာ အထောက်အပံ့များ ပေးလျက်ရှိနေသည်။ ထို့ကြောင့်လည်း စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍတွင် စွမ်းဆောင်ရည်တိုးတက်လာဖို့ စဉ်းစားဆင်ခြင်စရာအခွင့်အလမ်းများ ပိုမိုရရှိစေခဲ့သည်။ ဥပမာအနေဖြင့် တင်ပြရမည်ဆိုပါက စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍတွင် ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းမျှ မြေအောက်ဆည်မြောင်းများတူ၍ ရေးပေးစိုက်ပျိုးရေးစနစ်ကို စတင်အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့ပြီး ကျန်စိုက်ပျိုးမြေများတွင်မူ ယခုချိန်ထိ နဂိုမူလစိုက်ပျိုးသည့်ပုံစံအတိုင်း စိုက်ပျိုးလျက်ရှိပေသည်။

စိုက်ပျိုးရေးထုတ်ကုန် ဈေးကွက်ယန္တရားသည် အထူးသဖြင့် စနစ်ဟောင်းဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးခြင်းနှင့် အစိုးရ၏ ကြားဝင်စွက်ဖက်မှုအမျိုးမျိုးတို့သည် ဈေးကွက်တွင်းဈေးနှုန်း မြင့်မားလာခြင်းမရှိပါ။ ဈေးကွက်တွင်း ချုံကြည့်မည်ဆိုပါက မြောက်မြားစွာသော ရောင်းဝယ်သူတို့သည် လက်လီ ဖြန့်သူများဖြစ်ကြသည့်အတွက် ၎င်းသူတို့သည် လယ်သမားများထံမှ  အဝယ်နည်းကြသည်။ လယ်သမားများကို ခေတ်သစ်ဈေးကွက် ကုန်သည်များထံ လမ်းညွှန်ကြသည်။ အီရန်အစိုးရသည် လွန်ခဲ့သော ခုနစ်နှစ်ကာလတွင် ဈေးကွက်ထိရောက်မှုနှင့် လင်းမြင်သာမှု တိုးတက်စေရန်အတွက် စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်ကုန်များကို ကုန်သွယ်နိုင်ရန်  Iran Mercantile Exchange (IME) တွင် ကုန်သယ်ခွင့်ပြုလိုက်သည်။ (IME) တွင် စိုက်ပျိုးရေးထုတ်ကုန် ၂၂ မျိုးကျော်သည် ကုန်သွယ်ရောင်းဝယ်လျက်ရှိသည်။ ထုတ်ကုန်ရောင်းဝယ်မှုသည် ထုထည်အားဖြင့်နှစ်စဉ် တန်ချိန် ၂၀၀၀၀၀ ဖြစ်သည်။ လူများ၏ နေ့စဉ်ဘဝ သက်သာချောင်ချိရေးသည် စိုက်ပျိုးရေးထုတ်ကုန်များ၏ ဈေးနှုန်းနှင့် တိုက်ရိုက် ဆက်နွယ် ပတ်သက်မှုရှိနေသည့်အတွက် အစိုးရသည် ကုန်ဈေးနှုန်းများနှင့် ကုန်ပစ္စည်းအမြောက်အမြား ပြည်ပမှတင်သွင်းခြင်းကို ထိန်းချုပ်ခြင်း၊ ပြည်သူတို့အား အစိုးရဘက်မှ ထောက်ပံ့ကြေးပေးခြင်းများနှင့် ပြည်ပသို့ နိုင်ငံတွင်းထွက် ကုန်ပစ္စည်းများ တင်ပို့ရောင်းချခြင်းများကို ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုများ ပြုလုပ်လျက်ရှိသည်။

အစိုးရအနေဖြင့် တိုင်းသူပြည်သားများအပေါ် အထောက်အပံ့ပေးမှုနှင့် အစိုးရမှ ဈေးကွက်စီးပွားရေးစနစ်ကို ထိန်းချုပ်ထားမှုကြောင့် စိုက်ပျိုးကုန်ဈေးနှုန်း ကျဆင်းလာမှုများ နည်းပါးသွားမည်ဖြစ်သလို မကြာမီ စိုက်ပျိုးရေးနှင့်ပတ်သက်ပြီး ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများရှိလာနိုင်သည်ဟု မြောက်မြားစွာသော စီးပွားရေးပညာရှင်များက မျှော်လင့်ထားကြလေသည်။ အစိုးရသည် များမကြာမီကာလတွင် နံပြားဈေးနှုန်းကို နိုင်ငံ၏ လုပ်ဆောင်မှုပိုင်းဆိုင်ရာ အစီအစဉ်များတွင်းမှ အစီအစဉ်တစ်ရပ်အနေဖြင့် လေးဆတိုးမြှင့်ခဲ့ခြင်းမှာ ဂျုံဈေးကွက်ကို လွပ်လပ်မှု ပေးလိုသည့်အတွက် ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ယခင်က အခြားထွက်ကုန်များ၏ ဈေးကွက်သည် အစိုးရလက်ဝယ်တွင်ရှိခဲ့ပြီး သို့သော်ယခုအခါ ပုဂ္ဂလိက ဈေးကွက်ယန္တရားထံသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့လေသည်။ အထူးသဖြင့် လောင်စာဆီဈေးနှုန်း၊ လျှပ်စစ်မီးနှင့် ရေခွန်တို့သည် အလွန်ဈေးတက်ခဲ့သည်။ အစိုးရမှ စားသုံးသူမိသားစုဝင်များအရေအတွက်ကို အခြေခံ၍ စိုက်ပျိုးကုန်များကို အနိမ့်ဆုံးဈေးသတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ထိုသို့အနေအထားတွင် စိုက်ပျိုးရေးနှင့်ပတ်သက်ပြီး စိုက်ပျိုးချိန်မှ ရိတ်သိမ်းချိန်ထိ အဆင့်မြင့်မားရေးအတွက် နည်းစနစ်အသစ်များကို အသုံးပြုပြီး အဆင့်မြှင့်မှုကို လိုလားလျက်ရှိနေကြ၏။

အံအားသင့်ဖွယ်ရာ ရာသီဥတုအမျိုးမျိုးရှိ ဒေသတွင်းဝယ်ယူစားသောက်သူများကလည်း များပြားသလို စိုက်ပျိုးရေးကျောင်းဆင်းများသည်လည်း သိန်းကျော်ရှိနေသော်လည်း အီရန်နိုင်ငံ၏ စိုက်ပျိုးရေးသည် ထင်ထားသလောက် တိုးတက်မလာချေ။ သို့သော် ရှေ့လျှောက်တွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် စိုက်ပျိုးရေးတွင် တိုးတက်လာနိုင်ရန် အလားအလာရှိနေသည်။ ဝန်ကြီးဟောင်းတစ်ဦးမှ ဤသို့ပြေကြားခဲ့သည်မှာ &quot;အီရန်နိုင်ငံမှာ လွင်ပြင်တွေ ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာတယ်။ အလ်ဘိုရ်ဇ်တောင် တောင်ပိုင်းနဲ့ ဇာဂရဇ် အရှေ့ပိုင်းကလူတွေဟာ ပြောင်းရွှေ့ကုန်ကြလိမ့်မယ်။ လူဦးရေ ၇၅ သန်းအနက် ၄၅ သန်းဟာ ၎င်းတို့၏ဘဝ လုံချုံမှုမရှိသောအနေအထားမျိုးနှင့်ရင်ဆိုင်ကြရမယ်။&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://iranpulse.al-monitor.com/index.php/2013/07/2353/iran-becoming-uninhabitable-says-former-agriculture-minister/ |accessdate=27 March 2018 |archivedate=14 July 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130714035451/http://iranpulse.al-monitor.com/index.php/2013/07/2353/iran-becoming-uninhabitable-says-former-agriculture-minister/ }}&lt;/ref&gt;

== ခရီးသွား ==
[[File:Lahijan_tea_harvest.jpg|thumb|250x250px|လာဟီဂျာန်း လက်ဖက်ခြံအတွင်း မခူးမီကာလအချိန်၊ မြောက်ပိုင်းအီရန်နိုင်ငံ။]]
အီရန်သည် ၁၉၆၀ခုနှစ် ကိုယ်ပိုင်စိုက်ပျိုးနည်းစနစ်များ ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် ၆၅ ရာခိုင်းနှုန်းသော စားသောက်ကုန်များကို ပြည်ပမှ တင်သွင်းရန်ဆုံးဖြတ်ခဲ့လေသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဓာတ်မြေဩဇာများသုံး၍ ခေတ်သစ်နည်းများဖြင့် စိုက်ပျိုးမှုသည် အီရန်မြေဆီလွှာကို ပျက်စီးစေခဲ့တယ်လို့ ဆိုခဲ့ကြသည်။ မြေယာပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များ မဖြေရှင်းမီ စိုက်ပျိုးရေးဖြင့် နိုင်ငံအကျိုးစီးပွား တိုးမြှင့်ရန် ရည်ရွယ်ချက်မရှိခြင်းနှင့် စိုက်ပျိုးကုန်များမှ အကျိုးအမြတ်နည်းပါးမှုတို့သည် လယ်သမားများကို မြို့နေလူတန်းစားများဖြစ်လာအောင် ဖန်တီးပေးခဲ့ကြသည်။

၁၉၇၉ ခုနှစ်ကတည်းက စီးပွားဖြစ် လယ်ယာစိုက်ပျိုးစိုက်ပျိုးရေးထုတ်လုပ်မှုကို ဝမ်းစာစိုက်ပျိုးရေးအဖြစ်နဲ့ အစားထိုးခဲ့သည်။ အခြားမြောက်ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်းဒေသများတွင် အောင်မြင်သော သီးနှံထုတ်လုပ်မှုများအတွက် မိုးရေကို အားထားခဲ့ကြသည်။ သို့သော် အချို့သော ရေရှားပါးဒေသများတွင် ရေသွင်း၍ အောင်မြင်စွာ စိုက်ပျိုးမှုများ ပြလုပ်ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၇၉ ခုနှစ် တော်လှန်ရေးပြီးဆုံးသွားချိန်တွင် အနောက်တိုင်းတို့နှင့် စီးပွားရေးလုပ်ဆောင်မှုများကို လျှော့ချရန် ရည်ရွယ်၍ နိုင်ငံတွင်း စားသောက်ကုန်ဖူလုံရေး လုပ်ငန်းစဉ်များကို စတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဆန်စပါးနှင့် အခြားအဓိကလိုအပ်သော ကုန်ပစ္စည်များ ထုတ်လုပ်နိုင်ရန်အတွက် အစိုးရဘက်မှ ကူညီဆောင်မမှုများပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ဥပဒေဘောင်တွင်းမှ လယ်သမားများကို ချေးငွေထုတ်ချေးခြင်းနှင့် အခွန်အခများ ကင်းလွတ်ခွင့်များ ပေးခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် အီရန်အစိုးရအသစ်သည် နိုင်ငံတွင်း ကိုယ်ထူကိုယ်ထလုပ်ငန်းစဉ်များ ဆောင်ရွက်ရေးအတွက် အထူးစီမံခဲ့လေသည်။ သို့သော်လည်း အီရန်နိုင်ငံတွင် ၁၉၈၇ အစပိုင်းကို ၁၉၇၀ ခုနှစ်များနှင့်ယှဉ်ကြည့်ပါက စိုက်ပျိုးကုန်တင်သွင်းမှုသည် ပိုမိုများပြားမှုရှိခဲ့ကြောင်း တွေ့ရပေသည်။ 

၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် အီရန်နိုင်ငံ၏စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍထုတ်ကုန်များ၏စုစုပေါင်းတန်ဖိုးက $ ၂၅ ဘီလီယံဖိုးအထိရောက်ရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ် ဆောက်လုပ်ရေးဂျီဟတ်အဖွဲ့နှင့် စိုက်ပျိုးရေးဝန်ကြီးဌာန တို့သည် စိုက်ပျိုးရေး ကဏ္ဍတိုးချဲ့မှုဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် အမျိုးသားရေးဥပဒေပြုခြင်းဖြင့် ပေါင်းစည်းဖွဲ့ခဲ့သည်။

၁၉၉၉-၂၀၀၀ ခုနှစ် မိုးခေါင်မှုများကြောင့် ၄.၄% စိုက်ပျိုးကုန်ထုတ်လုပ်မှုအား ကျဆင်းခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ရေနံအပြင် အခြားကုန်တင်ပို့ရောင်းချမှု နည်းပါးခဲ့သလို စားကုန်တင်သွင်းအသုံးပြုများ မြှင့်တက်လာသလို ငွေကြေးဖေါင်းပွမှုများ အရှိန်မြင့်တက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The economic impacts of drought on the economy of Iran: An integration of linear programming and&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt; |url=http://profdoc.um.ac.ir/paper-abstract-1010293.html |access-date=1 April 2018 |archive-date=10 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140210043030/http://profdoc.um.ac.ir/paper-abstract-1010293.html }}&lt;/ref&gt; ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ရေနံအပြင်အခြားကုန် တင်ပို့ရောင်းချမှုသည် အီရန်နိုင်ငံတွင် စိုက်ပျိုးကုန်များဖြစ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/persian/business/story/2004/09/040922_he-ka-bourse.shtml |title=BBC Persian |publisher=Bbc.co.uk |date= |accessdate=2012-01-21}}&lt;/ref&gt; ၂၀၀၄ခုနှစ်တွင်  တိုင်းပြည်အတွင်း စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ဆက်စပ်ထုတ်ကုန်များ အရောင်းအဝယ်ဖြစ်စတင်ခဲ့သည်။ အီရန်နိုင်ငံ၏လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍသည် ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ဂျီဒီပီ၏ ၁၁ရာခိုင်နှုန်းကို လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးဝန်ကြီးဌာနက မိမိနှင့်သက်ဆိုင်ကြောင်းအပြင် လုပ်သားအင်အားသုံးပုံတစ်ပုံသည်လည်း မိမိတို့ဘက်မှဖြစ်ခဲ့သည်။

မြေပြင်၏ ၁၂၃.၅၈၀ စတုရန်းကီလိုမီတာကို စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍများတွင် အသုံးပြုပြီး စိုက်ပျိုးမှုပြုလုပ်နေခြင်းသည် အီရန်နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးနှင့် အဓိကသက်ဆိုင်နေကြောင်း သိပါသည်။ ၎င်းတွင်းမှ ၁၃ ရာခိုင်နှုန်းသည် အီရန်နိုင်ငံ၏ ဂျီဒီပီကုန်ထုတ်လုပ်မှု၊ ၂၀ရာခိုင်နှုန်းသည် အလုပ်သမားများ၏ စွမ်းဆောင်မှု၊ ၂၃ ရာခိုင်နှုန်းသည် ရေနံမှလွဲ၍ အခြားမှရရှိသော အကျိုးအမြတ်၊ ၈၂ ရာခိုင်နှုန်းသည် နိုင်ငံတွင်းစားသောက်ကုန်ပစ္စည်းတွင် အသုံးပြုခြင်းနှင့် ၉၀ရာခိုင်နှုန်းသည် စက်မှုလုပ်ငန်းကုန်ကြမ်းအတွက် (၂၀၀၈)တွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;atiehbahar.com&quot;/&gt;

=== အာရုံစူးစိုက်ဒေသများ ===
[[File:Fishermen_with_tractors_at_Caspian_Sea.jpg|right|thumb|250x250px|အီရန်ငါးဖမ်းသမားများ ကက်စပီယံပင်လယ် ]]
* စိုက်ပျိုးရေးအတွက် အာရုံစူးစိုက်ရမည့်အချက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
* စိုက်ပျိုးရေးနှင့် စိုက်ပျိုးရေးစက်မှုဇုန်စီမံကိန်းများတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများအတွက် ငွေကြေးနှင့် အနိမ့်ဆုံးအတိုးချေးငွေများ။ 
* တိုင်းပြည်စားသောက်ကုန် လိုအပ်ချက်များတွင် ဖူလုံမှုရှိခြင်းအပေါ် စိတ်ချယုံကြည်ခြင်း။ 
* စိုက်ပျိုးရေးနှင့် စက်မှုစီမံကိန်းများတွင် လိုအပ်သော ထုတ်ပိုးခြင်းနှင့် ရေပို့ဆောင်မှုလုပ်ငန်းစဉ်များအတွက် ဘတ်ဂျက်။ 
* ဒေသခံထုတ်လုပ်မှုအပေါ် နည်းပညာလွှဲပြောင်း နိုင်ငံခြားစာချုပ်များအတွက် လိုအပ်သောအပိုဒ်ဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာ စက်ပစ္စည်းများနှင့် ကိရိယာများပေးခြင်း။ စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍများတွင် နိုင်ငံခြားချေးငွေနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် သန်း၅၀၀ ဒေါ်လာကျော် ဖြစ်ခဲ့သည်။ စိုက်ပျိုးရေးနှင့်စက်မှုစီမံကိန်းများအတွက်အစိုးရချေးငွေ ပံ့ပိုးမှု။

=== စိုက်ပျိုးရေး မွေးမြူရေး အဆောက်အဦးများ ===
၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် အီရန်နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ စိုက်ပျိုးမြေနေရာလွတ်များ၌  စိုက်ပျိုးရေးနှင့် မွေးမြူရေး အဆောက်အဦး ပေါင်း ၇၀၀ ကို ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ထိုအဆောက်အဦးများသည် ကြက်မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းများ၊ တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်၊ ငါးမွေးရန်ကန်များနှင့် ပန်းစိုက်ပျိုးခြင်းလုပ်ငန်းများအတွက် ဆောက်လုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.iran-daily.com/1388/3461/html/economy.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090806115322/http://www.iran-daily.com/1388/3461/html/economy.htm|archivedate=August 6, 2009|accessdate=February 19, 2016}}&lt;/ref&gt;

=== စက်မှုလယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး ===
အီရန်အတွက် စက်မှုလယ်ယာလုပ်ငန်း နှေးကွေးခဲ့သော်လည်း မှန်မှန်ဖွံ့ဖြိုးကြီးထွားခဲ့သည်။ သဘ်ရေးဇ် နှင့် အရားက် စက်မှုအဆောက်အဦးသည် အီရန်စက်မှုလယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းအတွက် လိုအပ်သော စက်ယန္တရားနှင့် ကိရိယာများကိုထုတ်လုပ်သည့် အကြီးဆုံးထုတ်လုပ်သောမြို့များ ဖြစ်ကြသည်။ စပါးရိတ်သိမ်းစက် ၁၂၀၀၀ နှင့် လယ်ထွန်စက် ၃၀၀၀၀၀ ကို လက်ရှိကာလတွင် ထုတ်လုပ်ကာ (၂၀၀၇) တွင် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ သဘ်ရေးဇ်မြို့ရှိ ထွန်စက်ထုတ်လုပ်မှုလုပ်ငန်းကုမ္ပဏီ သည် နှစ်၄၀ အကြာက စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ လူဦးရေ ၁၀၀၀၀ ခန့် အလုပ်သမားရှိ၍ နှစ်စဉ်လယ်ထွန်စက် ၃၀၀၀၀ ထုတ်လုပ်ရောင်းချမှုသည် ကြီးမားသော တင်ပို့မှုတစ်မျိုး ဖြစ်ပေသည်။ အီရန်သည် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ရေသွင်းစိုက်ပျိုးရန်အတွက် ဆည်မြောင်းများ နှင့် စိုက်ပျိုးရေးစက်ပစ္စည်းကရိယာ အလုံအလောက်ရှိကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.iran-daily.com/1387/3237/html/economy.htm#s336084|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081208084200/http://www.iran-daily.com/1387/3237/html/economy.htm|archivedate=December 8, 2008|accessdate=February 19, 2016}}&lt;/ref&gt;

== ထုတ်လုပ်မှုနှင့်စားသုံးမှု ==
(၂၀၀၉) ခုနှစ်တွင် အီရန်နိုင်ငံတွင်း၌ စားသောက်ကုန်ထုတ်လုပ်သည့် စက်ရုံပေါင်း ၂၂၀၀၀ ရှိသည်။ ထိုစက်ရုံများမှ ကုန်ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်းသည် အီရန်တော်လှန်ရေးဖြစ်နေချိန်နှင့် တော်လှန်ရေးမတိုင်မီကာလများတွင် တန်ချိန်ပေါင်း ၈ သန်းမှ တန်ချိန် ၆၀ သန်းထိ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် စိုက်ပျိုးထွက်ကုန်ပစ္စည်းသည် တန်ချိန်ပေါင်း ၁၀၈ သန်းထိ ရောက်ခဲ့မှုသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ်ထက် တန်ချိန် ၂၀ သန်း ပိုမိုထွက်ခဲ့သည်ကို သက်သေထူနေပေသည်။။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.iran-daily.com/1387/3289/html/economy.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090817173245/http://www.iran-daily.com/1387/3289/html/economy.htm|archivedate=August 17, 2009|accessdate=February 19, 2016}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin-bottom: 10px;&quot;
!လူတစ်ဦးစားသုံးမှု(အရင်းအမြစ်:EIU)
! ၂၀၀၉
! ၂၀၁၀ 
|-
| အသားစားသုံးမှု(ကီလိုဂရမ်)
| ၂၇
| ၂၇
|-
| နို့စားသုံးမှု(လီတာ)
| ၆၄
| ၆၅
|-
| အသီးစားသုံးမှု(ကီလိုဂရမ်)
| ၁၇၂
| ၁၇၃
|-
| ဟင်းသီးဟင်းရွက်စားသုံးမှု(ကီလိုဂရမ်)
| ၁၈၄
| ၁၈၆
|-
| လက်ဖက်စားသုံးမှု(ကီလိုဂရမ်)
| ၀.၉
| ၀.၉
|}
အီရန်အစိုးရ၏မူဝါဒတစ်ခုသည်စားနပ်ရိက္ခာထုတ်လုပ်မှုနှင့် ဖူလုံရေးအတွက်ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင်၉၆ ရာခိုင်နှုန်းစိုက်ပျိုးရေး၏အရေးကြီးထွက်ကုန်များဖြင့် ဖူလုံစေခဲ့သည်။ သို့သော် ခြွေတာရန်၊ စုဆောင်းရန်၊ ဈေးကွက်ဝင်ဆန့်မှု စားကုန်နည်းပါးသွားမည်ကို စိုးရိမ်မှုတို့သည် ထွက်ကုန်၏ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းသာရှိခဲ့သည်ကို (အချို့သတင်းရပ်ကွက်များအရသိရသည်) 
&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.iananews.com/detailed_news.aspx?news_id=12664|title=Composite fruits production is more than country’s needs|publisher=Iananews.com|accessdate=2012-01-21|archivedate=28 December 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111228023111/http://www.iananews.com/detailed_news.aspx?news_id=12664}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2013/07/iranian-president-rouhani-should-promote-agricultural-reform.html&lt;/ref&gt;

၂၀၀၇ခုနှစ် ကမ္ဘာ့အဆင့်အီရန်နိုင်ငံ၏အကြီးများဆုံးသော ထုတ်ကုန်များသည်အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.idosi.org/wasj/wasj4%284%29/7.pdf |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |access-date=27 March 2018 |archive-date=8 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180308045513/http://www.idosi.org/wasj/wasj4%284%29/7.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin-bottom: 10px;&quot;
! World Ranking
! Commodity; &lt;small&gt;(Source: [[ကုလသမဂ္ဂ စားနပ်ရိက္ခာနှင့် စိုက်ပျိုးရေးအဖွဲ့|FAO]])&lt;/small&gt;
|-
| ၁
| ပစ်တာစေ့၊ ဇီရိရှ်က် ငါးဥ၊ ဇာဖရာန်၊ ကျောက်ခေတ်သစ်သီးများ၊ ဘယ်ရီသီးတစ်မျိုး
|-
| ၂
|စွန်ပလွံသီးများ၊ ဘင်္ဂလားဆီးသီး
|-
| ၃
|ဖရဲသီး၊ ချယ်ရီသီး၊ သခွားမွှေးသီးများနှင့် ဖရဲသီးအမျိုးမျိုး၊ ပန်းသီး၊ သင်္ဘောသဖန်းသီး၊ သခွားပုမျိုး
|-
| ၄
|သိုးအုပ်၊ [[သစ်သီးဝလံ]]၊ ချဉ်စော်ကားသီး၊ သိုးမွှေး၊ ဘာဒံသီး၊ သစ်ချသီး
|-
| ၅
|စမုံစပါး၊ နာနတ်ပွင့်စေ့၊ [[စမုန်စပါး]]တ်မျိုး၊ နံနံစေ့၊ ကုလားပဲ၊ ပိုးတီကောင်ပိုး
|-
| ၆
|ကြိမ်စေ့ ကျွဲနို့၊ [[ခရမ်းချဉ်ပင်|ခရမ်းချဉ်သီး]]
|-
| ၇
| [[စပျစ်ပင်|စပျစ်သီး]]၊ ကြက်သွန် ချယ်ရီချဉ်သီး၊ သိုးနို့၊ ကီဝီသီး
|-
| ၈
| ဟင်းခတ်အမွှေးများ၊ မက်မွန်သီး၊ ရှလီးလ်အသီး အခွံပွလိမ္မော်သီး၊ လိမ္မော်သီး ပျားလိမ္မော်ရှောက်အမျိုးမျိုး၊ လိမ္မော်သီးအကြီးမျိုး၊ ဆိတ်နို့,၊ ဖရုံသီး၊ သခွားမွှေးသီး နှင့် ဘူးသီး
|-
| ၉
|ပဲရာဇာ
|-
| ၁၀
|တည်သီး၊ လက်ဖက်၊ သဘာဝပျားရည်
|-
| ၁၁
|လျှော်
|-
| ၁၂
| သစ်သီးဝလံ၊ ဂျုံ၊ ဇီးသီး နှင့် မက်မန်းသီး
|-
| ၁၃
|ဖရဲသီ:မျိုးစေ့များ၊ ကြက်ဥ၊ ခရမ်း (Aubergines) 
|-
| ၁၄
|သကြားမုံလာ၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ၊ မုယောစပါး၊ အာလူး
|-
| ၁၅
|ပန်းမျိုးစေ့ အရွက်ထုပ်ဟင်းပင်တစ်မျိုး
|}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin-bottom: 10px;&quot;
! ကုန်စည်; &lt;small&gt;(အရင်းအမြစ်:  [[ကုလသမဂ္ဂ စားနပ်ရိက္ခာနှင့် စိုက်ပျိုးရေးအဖွဲ့]])&lt;/small&gt;
! နိုင်ငံတကာတန်ဖိုးငွေ$၁၀၀၀
! မက်ထရစ် 
တန်ချိန်အရေအတွက်
|-
| [[နို့|နွားနို့]] 
| ၁,၇၁၅,၃၁၃
| ၆,၅၀၀,၀၀၀
|-
| [[စပျစ်ပင်|စပျစ်သီး]]
| ၁,၃၉၁,၇၀၀ 
| ၂,၉၀၀,၀၀၀
|-
| [[ခရမ်းချဉ်ပင်|ခရမ်းချဉ်]]
| ၁,၁၈၄,၆၅၀
| ၅,၀၀၀,၀၀၀
|-
| [[ဂျုံ|ဂျုံစပါး]]
| ၁,၁၆၉,၆၀၃
| ၁၅,၀၀၀,၀၀၀
|-
| ပန်းသီး
| ၇၆၄,၀၀၅
| ၂,၆၆၀,၀၀၀
|-
| ပစ်တာစေ့
| ၇၆၀,၁၈၄
| ၂၃၀,၀၀၀
|-
| [[အာလူး]]
| ၇၂၉,၆၀၁
| ၄,၅၀၀,၀၀၀
|-
| ကြက်မကြက်ဥ
| ၅၄၃,၅၄၃
| ၇၁၁,၀၀၀
|-
| [[ဆန်]]
| ၄၇၁,၁၃၅
| ၂,၈၀၀,၀၀၀
|-
| လိမ္မော်
| ၄၀၄,၂၀၂
| ၂,၃၀၀,၀၀၀
|-
| ဖရဲ
| ၃၄၄,၀၉၁
| ၃,၃၀၀,၀၀၀
|-
| လတ်ဆတ်သော ဟင်းသီးဟင်းရွက်
| ၃၂၈,၃၈၇
| ၁,၇၅၀,၀၀၀
|-
|စွန်ပလွံသီး
| ၃၁၃,၄၇၀
| ၁,၀၀၀,၀၀၀
|-
| [[ကြက်သွန်နီ|ကြက်သွန်နီ၊ သွေ့ခြောက်]]
| ၃၁၃,၂၉၃
| ၁,၇၀၀,၀၀၀
|-
| [[သခွားပင်|သခွားသီး]] နှင့် သခွားပု
| ၂၉၀,၁၄၆
| ၁,၇၂၀,၀၀၀
|-
| သကြားမုံလာဉနီ
| ၂၄၃,၉၅၉
| ၅,၃၀၀,၀၀၀
|-
| [[သစ်သီးဝလံ]]
| ၂၂၃,၃၁၄
| ၁,၄၀၀,၀၀၀
|-
| သခွားမွှေးသီး
| ၂၁၈,၀၉၁
| ၁,၂၃၀,၀၀၀
|-
| သစ်ချသီး 
| ၂၀၈,၅၀၆
| ၁၇၀,၀၀၀
|-
| ချယ်ရီသီးများ
| ၁၉၆,၃၁၇
| ၂၂၅,၀၀၀
|}

== ပို့ကုန် ==
စိုက်ပျိုးရေးပို့ကုန် ၂၀၀၄ နှင့်၂၀၀၅ ခုနှစ်များတွင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၂ ဘီလီယံနှင့် ၂၀၀၇ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၀၈ ခုနှစ်များတွင် ၂.၆ဘီလီယံ ဒေါ်လာတွင် ရှိနေခဲ့၏။ စိုက်ပျိုးရေးပို့ကုန်အများစုမှာ လတ်ဆတ်သော အသီးအနှံ၊ အသီးခြောက် အခွံမာစေ့အမျိုးမျိုး၊ တိရစ္ဆာန်သားရေ၊ ထုတ်ပိုးထားသောအစား အစာ၊ ငါးဥ နှင့်ဟင်းချက်နံ့သာ အမျိုးမျိုးနှင့် အချဉ်စိမ်အစားအစားများပါဝင်သည်။ ပစ်တာစေ့၊ စပျစ်သီးခြောက်၊ စွန်ပလွံများနှင့် ရွှေဝါရောင်(ဇာဖရာန်)တို့သည် တန်ဖိုးကြီးပို့ကုန်ထုတ်ကုန်များ ဖြစ်ကြသည်။ စိုက်ပျိုးရေးထုတ်ကုန်များသည် နှစ်စဉ် တန်ချိန် ၈ သန်း (၂၀၀၈ခုနှစ်) တင်ပို့လျက်ရှိသည်။ သို့သော် အီရန်ဗဟိုဘဏ်၏ထုတ်ပြန်ချက်အရ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် စိုက်ပျိုးရေးထုတ်ကုန် ၃.၂ သန်း တန်ချိန်စုစုပေါင်းတန်ဖိုး $ ၃.၂ဘီလီယံ သာ  တင်ပို့မှုရှိခဲ့သည်။ ထိုအချင်းအရာသည် ၆.၁ ရာခိုင်နှုန်း ယခင်တစ်နှစ်ကျော် ထက် တိုးတက်လာကြောင်း ဖော်ပြပေးနေသည်။ စိုက်ပျိုးရေးထုတ်ကုန်နှင့် အစားအသောက်များ ထုတ်လုပ်တင်ပို့ရောင်းချမှုမှ ဝင်ငွေသည် ၂၀၁၂ ခုနှစ် မှ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ၂၁ ဖေဖော်ဝါရီမှ မတ်လအဆုံးထိ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅.၂ ဘီလီယံခန့်ရှိခဲ့၏။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၄ မတ်လကုန်အတွင်း စိုက်ပျိုးရေးထုတ်ကုန်နှင့် အစားအသောက်များ ထုတ်လုပ်တင်ပို့ရောင်းချမှုမှ ဝင်ငွေသည် ၂၇ ရာခိုင်နှုန်းတိုးလာပြီး အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၆.၆ ဘီလီယံအထိ ရောက်ခဲ့သည်။

=== စားသောက်ကုန် ===
အီရန်နိုင်ငံတွင် အစားအစာစက်မှုလုပ်ငန်းပေါင်း ၁၂,၁၉၈ ဖွဲ့ ရှိနေသည်။ သို့မဟုတ် ၁၂ရာခိုင်နှုန်းသော သူတို့သည် စက်မှုလုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်လျက် ရှိနေကြသည်။ အီရန်နိုင်ငံသား ၃၂၈၀၀၀ သို့မဟုတ် ၁၆.၁ ရာခိုင်နှုန်းသည် အလုပ်သမားတို့သည် စက်မှုလုပ်ငန်းများတွင် လုပ်ကိုင်သူများဖြစ်ကြသည်။ အီရန်သည် ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ဒေါ်လာ ၇၃၆ သန်း ဖိုး စားသောက်ကုန် ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ၁ ဘီလီယံဒေါ်လာ တန်ဖိုးရှိသော စားသောက်ကုန်တန်ချိန်(၆၀၀၀၀၀)ကို တင်ပို့ရောင်းချနိုင်ခဲ့သည်။ အီရန်သည် အလ်ကိုဟော မပါဝင်သော အအေးဗူးများ၊ ရေသန့်များ၊ ဘီစကွတ်မုန့်များ၊ ချောကလက်များ၊ အချိုမုန့်များ၊ စားသုံးဆီများ၊ နို့ထွက်ပစ္စည်းများ၊ စားသောက်ကုန်အမျိုးမျိုး၊ သစ်သီးဝလံများ၊ ယိုအမျိုးမျိုး၊ ဂျယ်လီများ၊ ခေါက်ဆွဲအမျိုးမျိုး နှင့် သစ်သီးဖျော်ရည် အမျိုးမျိုးကို အီရတ်၊ အာဖဂန်နစ္စတန်၊ တာ့ခ်မင်နစ္စတန်၊ တာဂျစ္စတန်၊ အာရှနိုင်ငံများနှင့် [[ရုရှားနိုင်ငံ]] အပြင် [[ယူကရိန်းနိုင်ငံ]]၊ [[ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံ]]၊ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၊ ဆော်ဒီနိုင်ငံ၊ ကူဝိတ်နိုင်ငံ၊ အာရပ်စော်ဘွားနိုင်ငံများဖြစ်ကြသော ကာတာနိုင်ငံ၊ ဒူဘိုင်း၊ အိုမန်၊ ဆီးရီးယားနှင့် အခြားဥရောပနိုင်ငံများဖြစ်ကြသော ဂျာမနီ၊ စပိန်၊ ဟော်လန်၊ ပြင်သစ်၊ သို့လည်းကောင်း ကနေဒါ၊ ဗင်နီဇွဲလား၊ ဂျပန်၊ တောင်ကိုရီးယားနှင့်တူရကီ နိုင်ငံများသို့လည်းကောင်း မိမိ၏စားသောက်ကုန်ပစ္စည်းများကို တင်ပို့လျက်ရှိသည်။&lt;ref name=export/&gt;&lt;ref&gt;[http://www.iran-daily.com/1388/3421/html/economy.htm] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090723183334/http://www.iran-daily.com/1388/3421/html/economy.htm|date=July 23, 2009}}&lt;/ref&gt;

== အစိုးရမူဝါဒ ==
အီရန်နိုင်ငံစိုက်ပျိုးရေး၏ အစိုးရမူဝါဒ သီအိုရီများတွင် လယ်သမားကို ထောက်ပံ့ရန်အတွက်နှင့် အရေးကြီးသော သီးနှံများ စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်နိုင်ရန် အားပေးခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုမူဝါဒတွင် ရည်ရွယ်ချက်နှစ်ခုရှိသည် ။ ပထမရည်ရွယ်ချက်မှာ အာမခံဈေးနှုန်းဖြင့် အထူးကုန်များကို ဝယ်ယူရန်နှင့် ဒုတိယရည်ရွယ်ချက်မှာ လယ်ယာစိုက်ရေးတွင် ထောက်ပံ့မှုများပေးပြီး အထူးစိုက်ပျိုးကုန်များ ထုတ်လုပ်နိုင်ရန် အားပေးခြင်းတို့ဖြစ်၏။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် အစိုးရသည် လယ်သမားများထံ အာမခံဈေးနှုန်းဖြင့် ကောက်ပဲသီးနှံများ ဝယ်ယူရန် မူတစ်ခုချမှတ်ခဲ့ပြီး လုပ်ဆောင်ခဲ့လေသည်။ ပျမ်းမျှအားဖြင့် လွန်ခဲ့သော ၁၅ နှစ်ကာလတွင် ငွေကြေးဖောင်းပွမှုများ ရှိခဲ့မှုကြောင့် အာမခံဈေးနှုန်းသည်လည်း မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ ထိုသို့မြင့်တက်လာသည်နှင့်အမျှ အစိုးရဘက်မှ ပြည်သူလူထုကို ထောက်ပံ့ကြေးပေးမှုသည်လည်း စားသောက်ကုန်များ ဝယ်ယူစားသုံးရန်အတွက် နှစ်စဉ်ခြားနားမှုများရှိသည်။&lt;ref name=&quot;loc&quot;&gt;[http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/pdf/CS_Iran.pdf About this Collection - Country Studies | Digital Collections | Library of Congress&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt;]&lt;/ref&gt;

၁၉၉၀ ခုနှစ် နှစ်ကုန်ပိုင်းနှင့်၂၀၀၀ ခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် အီရန်အစိုးရမှ စိုက်ပျိုးရေးစီမံကိန်းရေးဆွဲ ပြဋ္ဌာန်းချက်သည် အောင်မြင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ အစိုးရ၏ ကောက်နုတ်ချက်အရ ၁၉၉၀ ခုနှစ် နှစ်ကုန်ပိုင်းတွင် အီရန်နိုင်ငံတွင် စီးပွားရေးကဏ္ဍ စီမံကိန်းနှစ်ခု တပြိုင်နက် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုစီမံကိန်းတွင် ၄၀.၅ ရာခိုင်နှုန်းသာ (မော်ဒန်လိုင်ဇေးရှင်း) ခေတ်သစ်စိုက်ပျိုးရေးစနစ် ထည့်သွင်းဖော်ပြခဲ့ပြီး  ထိုသို့ပြဋ္ဌာန်းထားသော စီမံကိန်းအတိုင်း လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၄၀.၂ ရာခိုင်နှုန်းကို အစိုးရနှင့် ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍ ဘဏ္ဍာရေး ကတိကဝတ်ပြုခဲ့သည်။။

ဂျုံသည် အီရန်၏ အဓိက စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်ကုန်ဖြစ်သည့်အတွက် (ဂျုံစိုက်သူတို့သည်) အစိုးရဘက်မှ အကြီးမားဆုံးသော ထောက်ပံ့မှုများ ရရှိလျက်ရှိနေသည်။ ဂျုံထွက်နှုန်းသည် ၁၉၉၀ မှ ၂၀၀၅ အတွင်း အလျင်အမြန် အရှိန်မြင့်တက်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၃ မှ ၂၀၀၄ ထိ ဘတ်ဂျက်ကာလတွင် ဂျုံစိုက်သူတို့အတွက် ထောက်ပံ့မှုသည် ၁၇.၂ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ ထိုသို့မြင့်တက်မှုသည် တန်ဖိုးအားဖြင့် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၅ ဘီလီယံ ရှိသည်။ ၁၉၈၁ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၀၄ ခုနှစ်အတွင်း ဂျုံစိုက်မြေဧရိယာသည် ဟက်တာပေါင်း ၅ သန်းရှိနေခဲ့သည်။ ထိုမှထွက်ကုန်သည် တန်ချိန် ၅.၇ သန်းရှိပြီး တန်ချိန် ၁၁ သန်း အထွက်နှုန်း ပိုလာခဲ့သည်။

အစိုးရသည် ၁၉၉၀ ခုနှစ်မှစ၍ လယ်သမားများကို ကူညီထောက်ပံ့ရေးစီမံကိန်း စတင်ခဲ့ပြီး ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထိုသို့လုပ်ဆောင်မှုသည် စိုက်ပျိုးရေးထုတ်ကုန်များ အာမခံဈေးနှုန်း ရရှိစေရန်အတွက်လည်းကောင်း မျှော်မှန်းထားသော အကျိုးအမြတ်ရရှိရန်အတွက်လည်းကောင်း အစိုးရမှ ကိုယ်တိုင်ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှု ပြုနိုင်ရန်အတွက်လည်းကောင်း  ပြည်ပနှင့် စီးပွားရေးပြေပြစ်စွာ ပြုလုပ်နိုင်ရန်အတွက်လည်းကောင်း ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးတွင် အစိုးရဘက်မှ ထောက်ပံမှုများ ပေးခဲ့သည့်အတွက်ကြောင့် ၁၉၈၉ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၃ ခုနှစ်အတွင်း ဂျုံ၊ သကြားနှင့် အမဲသားတင်သွင်းနှုန်းများသည် ၇၇.၇ ရာခိုင်နှုန်း၊ ၃၉.၆ ရာခိုင်နှုန်း၊ ၈၈.၂ ရာခိုင်နှုန်း စသဖြင့်လျှော့ကျသွားခဲ့သည်။ တပြိုင်နက်မှာပင် ၁၉၈၉ခုနှစ်တွင် စိုက်ပျိုးရေးထုတ်လုပ်ကုန် တန်ဖိုး ဒေါ်လာ၄၆၁.၅ သန်းဖိုးဖြစ်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ဒေါ်လာ ၁.၇ ဘီလီယံထိ တိုးခဲ့သည်။ ထိုအချိန်ကာလတလျှောက်လုံး စားသောက်ကုန်များနှင့် အသားထွက်နှုန်းတန်ဖိုးသည် ဒေါ်လာ၁.၃၇ ဘီလီယံမှ ၂.၆၅ ဘီလီယံဒေါ်လာထိ တိုးခဲ့သည်။

=== သွင်းကုန် ===
အတိတ်ကာလ၌ အီရန်ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍ စပါးတင်သွင်းမှုနှင့် ဆီထွက်သီးနှံများတင်သွင်းမှုကို ကုန်များ၏ အဓိကကိုင်တွယ်ခဲ့သော်လည်း ၂၀၁၂ ခုနှစ်မှစ၍ အစိုးရသည် မိမိ၏ကုန်သွယ်ရေးကော်ပိုရေးရှင်း (GTC) မှတဆင့် အရှိန်မြှင့်ခဲ့သည်။ Logistic Co. , (SLAL) သည် မွေးမြူရေး ရေးရာအေဂျင်စီနှင့် စိုက်ပျိုးကုန်ထုတ် အေဂျင်စီ သည် အလွန်ကြီးမားသော ကုမ္ပဏီဖြစ်သည်။

၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် စိုက်ပျိုးရေးသွင်းကုန် ဒေါ်လာ၃.၅ ဘီလီယံမှာ ရပ်တန့်နေသော်လည်း ၂၀၀၅ခုနှစ်နှင့် ၂၀၁၃ ခုနှစ်အကြား မာမွတ်မက်ဒီနီဂျက်၏ သမ္မတသက်တမ်းကာလအတွင်း သွင်းကုန်သည် အလျင်အမြန် အရှိန်မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ ဝယ်ယူတင်သွင်းမှုတန်ဖိုးသည် ၂၀၁၂-၂၀၁၃ မတ်လ၂၁ အဆုံးထိ ဒေါ်လာ ၁၃.၂၁၄ ဘီလီယံထိ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။

အီရန်သည် ၂၀၁၅ တွင် ကမ္ဘာ့ထိပ်ဆုံးဂျုံ၊ မုယောစပါးနှင့် ဆန်ဝယ်လက် လေးဦးအနက် တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် အကြီးဆုံးကုန်ကြမ်းသကြားတင်သွင်းသူ ၁၀ ဦးအနက် တစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့ပြန်သည်။ အချို့သောဂျုံများ တင်သွင်းမှုအရှိန်အဟုန် မြင့်မားလာရသည့်အကြောင်းအရင်းမှာ ဂျုံနှင့်မုယောစပါးအပေါ် အခွန်အခ မရှိသည့်အတွက်ကြောင့်လည်းကောင်း အီရန်လယ်သမားများသည် တင်သွင်းကုန်များကို ဝယ်ယူပြီးပြန်လည်ရောင်းချမှုများ ရှိနေသည့်အတွက်ကြောင့်လည်းကောင်း တင်သွင်းရာတွင် ကုန်ကျစရိတ် နည်းပါးသည့်အတွက်ကြောင့်လည်းကောင်း စက်မှုလက်ငန်းများ တိုးတက်လာသည့် အတွက်ကြောင့်လည်းကောင်းဖြစ်ပေသည် ဟု အစီရင်ခံစာ တစ်ရပ်တွင် တွေ့မြင်ရသည်။ ၂၀၁၄-၂၀၁၅ ခုနှစ် မတ်လအကုန်ထိ စိုက်ပျိုးကုန်ထွက်ရှိမှုတန်ဖိုးသည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၂ ဘီလီယံ နှင့် ၂၀၁၆ ခုနှစ် မတ်၂၁ နေ့ထိ စိုက်ပျိုးထွက်ကုန် တန်ဖိုးမှာ ၉ ဘီလီယံဒေါ်လာဖြစ်ခဲ့သည်။

=== စက်မှုလုပ်ငန်းစံချိန်စံညွှန်း ===
အီရန်သည် အသားနှင့် ဂျုံအပါအဝင် စိုက်ပျိုးရေးကုန်တင်သွင်းမှု အတော်များများများအတွက် စံချိန်စံညွှန်းများ သတ်မှတ်ထားပြီး သံသမန်များအကြား လက်မှတ်ရေးထိုးကြသည်။ အဆိုပါ လက်မှတ်ရေးထိုးမှုသည် များသောအားဖြင့် တိုင်းပြည်တစ်ခုကို အခြေခံ၍ အခြားတိုင်းပြည်တစ်ခုနှင့် ညှိနှိုင်းခြင်းဖြစ်ပြီး အီရန်နိုင်ငံသည် ကုန်ပစ္စည်းမသယ်ယူမီ ကြိုတင်စိစစ်ပြီးမှ သယ်ယူရန် တင်ပြလာခဲ့သည်။

အီရန်အကောက်အခွန်နှင့် အီရန်မွေးတိရစ္ဆာန်မွေးမြူရေးအသင်းတို့သည် တင်သွင်းလာသော စားသောက်ကုန် အထူးသဖြင့် နို့ထွက်ပစ္စည်းများကို အထူးစိစစ်လျက်ရှိနေသည်။

အသားတင်သွင်းမှုတွင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ထောက်ခံစာလိုအပ်ပြီး အီရန်အစိုးရသည် အသားသတ်ရာတွင် တိရစ္ဆာန်ဆရာဝန်များနှင့် ရှီအာဓမ္မပညာရှင်များရှိနေစေရန် အနေဖြင့် အထူးစိစစ်ရန် အတွက် တိုက်တွန်းထားလေသည်။

၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် Codex စားနပ်ရိက္ခာ ကော်မရှင်ကို စတင်ထူထောင်ခဲ့ပြီး ထိုအဖွဲ့အစည်း၏တာဝန်များမှာ ထုတ်ကုန်များ မတူညီသော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာစံချိန်စံညွှန်း များ နှင့် ကိုက်ညီရန် ထိန်းသိမ်းခြင်း စိုက်ပျိုးရေးထုတ်ကုန်ကြမ်းများနှင့် စားသောက်ကုန်ထုတ်လုပ်မှုနှင့် ကုန်သွယ်မှုသည်စံချိန်စံညွှန်းများ၊ အရည်အသွေးနှင့် ကျန်းမာရေးစည်းမျဉ်းများနှင့်အညီ ဖြစ်စေရန် စောင့်ကြပ်ရေးတာဝန်ခံများ ဖြစ်သည်။

=== သစ်ပင်များကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေးအသင်း ===
သစ်ပင်နှင့်ဥယျာဉ် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေးအဖွဲ့သည် သစ်ပင်ပန်းမံ တင်သွင်းခြင်းနှင့် တင်ပို့ခြင်း လိုင်စင်ထုတ်ပေးရေးအဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ ထိုလိုင်စင်တွင် ပါဝင်သောအရာများမှာ - အခိုင်ရှိသော ပန်း၊ ဆူး၊ အမြစ်၊ အသီး၊ အပွင့်၊ အရွက်တို့အားလုံး ပါဝင်သည်။ တင်သွင်းမှု၊ ထုတ်ပိုးတင်ပို့မှု ခွင့်ပြုသောအခြားအရာများမှာ ပိုးသတ်ဆေး၊ ပေါင်းသတ်ဆေးနှင့် သစ်ပင်အားဆေးတို့ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.irantradelaw.com/wp-content/uploads/2010/03/Irans-Foreign-Trade-Regime-Report.pdf|title=Archived copy|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130310232210/http://www.irantradelaw.com/wp-content/uploads/2010/03/Irans-Foreign-Trade-Regime-Report.pdf|archivedate=2013-03-10|accessdate=2011-06-22}}&lt;/ref&gt;

=== သုတေသနနှင့်ဖွံဖြိုးရေး ===
အီရန်နိုင်ငံ ပြည်သူများသည် စားသောက်ကုန်များအပေါ် အာရုံစူးစိုက်မှုသည် ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် ဒေါက်တာ ဟဘီဘွလ္လာဟ် ဟေဒါယသ် တည်ထောင်ခဲ့သော အဟာရ  နှင့်စားနပ်ရိက္ခာသိပ္ပံ (INFSI) ပေါ်ပေါက်လာပြီးနောက်ပိုင်း ဖြစ်သည်။

အီရန်နိုင်ငံတွင် ဇီဝနည်းပညာဖြင့် မျိုးရိုးဗီဇကို ပြုပြင်ထားသောဆန်ကို ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ပထမဦးဆုံးအကြိမ် အီရန်အမျိုးသားရေးအကြီးအကဲများမှ ထောက်ခံခဲ့ပြီး လူအများစားသုံးရန်နှင့် စီးပွားဖြစ် စိုက်ပျိုးရန်အတွက်လည်း တိုက်တွန်းခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့ ဗီဇပြုပြင်မှုပြုလုပ်ခြင်းသည် သီးသန့်ဆန်စပါးနှင့် ဂျုံကိုသာမဟုတ်ဘဲ အခြားအရာများဖြစ်သာ ပြောင်းများကို ပိုးမထိုးနိုင်စေရန် ဗီဇပြောင်းခြင်း၊ ဝါဂွမ်း၊ အာလူး ၊ သကြားမုံလာ စသည်တို့ကိုပါ ဓာတ်ခွဲခန်းတွင် ဇီဝနည်းပညာများဖြင့် စမ်းသပ်မှုများ ပြုလုပ်လေသည်။ ၎င်းအပြင် ပေါင်းသတ်ဆေးကို ခံနိုင်စွမ်းရှိသော အားဆေး၊ ခြောက်သွေ့သည့်ဒဏ်ကို ခံနိုင်သော ဂျုံမျိုးနှင့် ဂျုံနှင့် ပြောင်းပိုးမကျစေရန် အားဆေးများကိုပါ စမ်းသပ်ထုတ်လုပ်သည်။ ဇီဝနည်းပညာဖြင့် စမ်းသပ်ထုတ်လုပ်သော စားသောက်ကုန်များနှင့် ပတ်သက်ပြီး အမြင်ကွဲလွဲမှုများရှိနေမှုနှင့် စားသောက်ကုန်များအပေါ် အစိုးရမှစိစစ်နေသည့်ကြားမှ အီရန်သို့နှစ်စဉ် ဒေါ်လာ ၅ ဘီလီယံဖိုး မျိုးရိုးဗီဇ ပြောင်းထားသောထုတ်ကုန်များ တင်သွင်းလျက်ရှိသည်။ ထိုသို့တင်သွင်းနိုင်မှုမှာ  ဥပဒေများ ရုပ်သိမ်းခဲ့သည့်အတွက် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Genetically Modified Crops Growing In Iran Amid Lax Laws&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt; |url=http://www.payvand.com/news/15/jul/1053.html |access-date=27 March 2018 |archive-date=14 July 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150714124750/http://www.payvand.com/news/15/jul/1053.html }}&lt;/ref&gt;

အီရန်နိုင်ငံတွင် စိုက်ပျိုးရေးနှင့်ပတ်သက်ပြီး သုတေသနပြုမှုများရှိနေသည်။ ထိုသုတေသနပြုမှုများသည် များသောအားဖြင့် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးတွင် ကြုံကြိုက်ရသော အခက်အခဲများနှင့် ဒေသခံတို့ လိုအပ်ချက်များအပေါ်တွင် မူတည်ပြီး သုတေသနလုပ်ငန်းစဉ်များကို လုပ်ဆောင်သည်။ ထို့အပြင် အီရန်သည် နာနိုနည်းပညာ အသုံးပြု၍ စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှုအပေါ် အထူးအလေးထား ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.nanoforum.org/dateien/temp/nanotechnology%20in%20agriculture%20and%20food.pdf?11072006040222|title=Archived copy|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110726165847/http://www.nanoforum.org/dateien/temp/nanotechnology%20in%20agriculture%20and%20food.pdf?11072006040222|archivedate=2011-07-26|accessdate=2010-03-15}}&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{Reflist|2}}

[[Category:အီရန်နိုင်ငံရှိ စိုက်ပျိုးရေး| ]]
[[Category:အီရန်နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး|စိုက်ပျိုးရေး]]</text>
      <sha1>57yto7ima3cojtfijx62bq6x4imfnzu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အီရန်နိုင်ငံ၏ အမည်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>87764</id>
    <revision>
      <id>1027793</id>
      <parentid>946337</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T22:40:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1027793</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53657" sha1="cztorurlbtv6is72h4as3xk5bv2pb75" xml:space="preserve">{{translation incomplete}}
[[File:Keshvar_ajam-_letter_from_ottoman_empire_to_persian_empire_mohammad_shah.jpg|thumb|نامه‌ای حاوی «کشور عجم»، فرستاده‌شده از پادشاه [[အော့တမန် အင်ပိုင်ယာ|امپراطوری عثمانی]] (سلطان عبدالمجید خان) به فتحعلی‌شاه قاجار]]
သမိုင်းတစ်လျှေက် အီရန်မြေအီရန်ပြည် အတွက်အမည်နာမများစွာရှိခဲ့သည်၊၎င်းတို့အထဲမှအရေးအပါဆုံးအမည် နှစ်မျိုးမှာ- အာဝါး ~ အာရ်ယာယီယါးန်တို့၏မြေ(အာရ်ယာယီယါးန် ဆိုသည်မှာ ဥရောပနှင့်အာရှမှအသား ဖြူသူများကိုခေါ်ဆိုသောရှေးကျသည့်ဝေါဟာရဖြစ်သည်) ဟုအဓိပ္ပာယ်ရပြီး နောက်တစ်မျိုးမှာ ဖဲရ်ရှယား ဖြစ်သည်။

အာရ်ယာယီယါးန် တို့သည်မိမိတို့၏မြေကို အီရ်ယူရှိန်နိမ် (အာရ်ယာယီယါးန် တို့၏ဌာနီ) ဟုခေါ်ဝေါ်ကြပြီးနောက်ပိုင်း တွင်ဘုရင်စနစ်အုပ်ချုပ်ရေးများပေါ်ပေါက်ကာ အီရ်ယာနူခ်ရှသ်ရို(အီရန်တို့၏ဘုရင်များ)ဟုခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုနာ မည်သည်နောက်ပိုင်းတွင် အေ့အ်ရာန်ရှသ်ရ်(အီရန်မြို့)ဖြစ်လာပြီး အီရန် ဆိုသည်မှာထိုဝေါဟာရမှဆင်းသက်လာ သောအမည်ဖြစ်သည်။

အပ်္စနာဒေနာမေခလီဂျေဖှာရ်စ်၊မီရာစီးကိုဟန်ဝါဂျာဝေဒါးန် ဆိုသည့်စာအုပ်များတွင်စာမျက်နှာ ၂၂ မှ ၄၇ အထိအီရန် နှင့်ပတ်သက်သည့်အမည်များကိုရှင်းလင်းတင်ပြထားသည်&lt;ref&gt;{{Cite web |title=کتاب اسناد نام خلیج فارس، میراثی کهن و جاودان، ص ۲۲-۴۷، گفتار «نام‌های سرزمین ایران» |url=http://hamshahrionline.ir/details/6644 |access-date=17 April 2018 |archive-date=21 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130121020510/http://hamshahrionline.ir/details/6644 }}&lt;/ref&gt; သမိုင်းအထောက်အထားများ၊ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် ဘာသာစကားများလေ့လာမှုအရ အီရန်အတွက်အမည်လေးမျိုးတွေ့ရှိရသည်။ 

# •  ဂျမ်(ဂျမ်ရှီးဒ်၏အတိုခေါက်)၊မမ်လေကသွလ်အဂျမ်၊ဘေလာဒွလ်အဂျမ်သို့မဟုတ် ဘေလာဒ်ဖှာရ်စ်(ဖှာရစီ၊အရဗီ၊ တူရကီ စာပေတွင်)ဟူ၍ဖြစ်သည်။ သမိုင်းစာမျက်နှာများအရ ဘဲဟ်ရေအဂျမ်၊ခလီးဂျေဖှာရ်စ် သို့မဟုတ် ခွတ်္စရဝါးန်နေ အဂျမ်(အီရန်ဘုရင်များ)ဟုခေါ်ဆိုသည်။ .
# •  မီးဒ်ယာ ဥရောပတို့၏အဆိုအရ အလယ်ပိုင်းဒေသ အစ်္စလာမ်မစ် ္ကပထဝီဝင်အရ အေရာကစ်္စသာန် ဟုခေါ်သည်။ 
# •  ဖားရ်စ် ဥရောပတို့အခေါ်အရ ပါးရှန်း(ဖှားရ်စ် တိုင်းပြည်သည် အရဗီ စကားတွင် ဖာရစီ ဟုခေါ်သည်)  &lt;br /&gt;
# .အီရန်နိုင်ငံသည် အီရန်ဝီးချ် (အာရ်ယာနာ၊အီရာက်၊အေရာက်၊အီလာမ်) တို့သည်ဘာသာစကားပညာရပ်အရဝေါဟာ ရတစ်ခုတည်းမှဖြစ်သည်။.

== အီရန်  ==
အီရန်  ဆိုသည့်အမည်မှာ  အီရန်တို့အကြားနှစ်ပေါင်းတစ်ထောင်တစ်လျှေက် အသုံးပြုခေါ်ဝေါ်ခဲ့သောအ
မည်ဖြစ်သည်။   ရှားဟ်နာမဲ  ၌အကြိမ်  ၇၂၀ ကျော် ၊  အိုဗိုက်ဒ်ဇာကာနီ ဆိုသည့် စာအုပ်တွင်အကြိမ်  ၄၀၀ 
ကျော် အီရန် ဆိုသည့်ဝေါဟာရကို သုံးနှုန်းထားကြောင်းတွေ့ရသည်။  ပွင့်လင်းမြင်သာမှု ၊  စည်းလုံးခြင်း၏
လှို့ဝှက်ချက် ၊ မြင့်မြတ်မှု စသည်တို့ကိုဖော်ကျူးသည်။ သို့သော်  ဥရောပ  တို့သည်  ၁၇ ရာစုအစောပိုင်းကာ
လအထိ  ဘယ်သောအခါမှ ထိုအမည်ကို  အသုံးပြုခဲ့ခြင်းမရှိပါ ၊ အီရန် အစား ဖားရ်စ် ထို့အပြင် ချမ် ဟုခေါ်
ဝေါ်သုံးနှုန်းခဲ့ကြသည်။ လွန်ခဲ့သည့်ရာစုနှစ်များတစ်လျှေက် ပြည်ပနိုင်ငံများနှင့်စာချုပ်စာတန်းများချုပ်ဆိုရာ
တွင်လည်း ဖာရစီအီရန်  ဆိုသည့်နေရာ၌ ခါရဂျီဖာရ်စ်  ဟူ၍သုံးနှုန်းကြသည်။  အချို့ကလည်း အီရန်ဝီးဂျ်
ဆိုသည်ကို အီရန် မျိုးနွယ်ဟုအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုကြသည်။၎င်းမှာမှားယွင်းသည့်ဖွင့်ဆိုချက်ဖြစ်သည်၊ ဝီးဂျ် ဝီးချ်
ဘီးဂျ် ၊ ဘီဂျဲ တို့သည်ဝေါဟာရတစ်ခုတည်းမှဆင်းသက်လာပြီး မြေ နိုင်ငံဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်။ဤနာမည်များ
အားလုံးကို မြေပုံများနှင့် သမိုင်းစာမျက်နှာများတွင်သုံးနှုန်းခဲ့ကြောင်းတွေ့ရှိရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=کتابBook:Documents on the Persian Gulf's name.names of Iran.pp.23-60 molk e Ajam=MOLKE JAM. اسناد نام خلیج فارس، میراثی کهن و جاودان، دکترمحمد عجم - تهران 1388 PAGE 23-60... |url=http://www.hamshahrionline.ir/details/101174 |access-date=17 April 2018 |archive-date=3 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003102013/http://www.hamshahrionline.ir/details/101174 }}&lt;/ref&gt;

==   အီရန် ဆိုသည့်ဝေါဟာရဆင်းသက်လာပုံ ==
အီရန် ဆိုသည့်ဝေါဟာရမှာ နိုင်ငံလိုက်ပထဝီအနေအထားအရ  ရှဟာဘွဒ်ဒီးနေအဟ်မဒ်ဒိဗ်နေဖှသွလွလ္လာ
အွမ်ရီ (၇၀၀ - ၇၄၉ ဟိဂျ်ရီ) မှ မစာလေကွလ်အဗ်ဆွာရ်ဖှီမမာလေကွလ်အမ်ဆွာရ် ဆိုသည့်စာအုပ်၌အီရန်
ကို အီရန် တိုင်းပြည်ဆိုသည့်ခေါင်းစဉ်ဖြင့် သီးခြားဖော်ပြထားသည်။  ဥရောပ တို့သည်အမြဲဆိုသလို ၁၃၁၃
-နေသက္ကရာဇ်- အထိ အီရန် ကို Persia   ပြင်သစ်တို့က Perse   ဂျာမနီတို့က Persien   ဟုအသီးသီးခေါ်
ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။  ဥရောပ တွင်  ဖဲရ်ရှီယာ ဟူသည့်ဝေါဟာရ၏အရင်းအမြစ်မှာ  ယူနာန် မှဆင်းသက်လာခြင်း
ဖြစ်သည်။ ၁၇၃၇ ခုနှစ်တွင် ဥရောပ ၌  C.F.H သမိုင်းသုတေသနဌာနမှ ပထမဆုံးအကြိမ်မိမိတို့၏  စတ္ထုထ
မြောက်နှင့် နောက်ဆုံးထုတ်ဝေသည့်စာအုပ်တွင် ၁၇၂၉ ၌ အစ်္စသန်ဘူးလ် မှ အိဗ်ရာဟီမ် ရေးဆွဲသောမြေပုံ
ကိုထည့်သွင်းဖော်ပြရာ၌  Persien  ဟုဖော်ပြပါရှိသည်။.&lt;ref&gt;C.F.H: Vierter und letzter Theil, in sich enthaltende die Historiam Literariam Seculi XVIII … [https://books.google.de/books?id=LchcAAAAcAAJ&amp;pg=PA5251&amp;lpg=PA5251&amp;dq=Vierter+und+letzter+Theil,+in+sich+enthaltende+die+Historiam+Literariam.+Seculi+XVIII.+Nebst+des+sel.+Herrn+Gundlings+Leben,+Schriften,+...+Literariam+Seculi+XVIII.+...+vornehmsten+Lehrsätzen,+Controversien+und+übrigen+Merckwürdigkeiten+...+von+C.&amp;source=bl&amp;ots=tIUDg1jAhH&amp;sig=2K_9zEYmi_qzLtymCssBrmDWoQU&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwidgcadyN_RAhWlKJoKHadNDMsQ6AEIIjAA#v=snippet&amp;q=Iran&amp;f=false]. , Frankfurt am Main, 1737, Seite 5953&lt;/ref&gt; ဥရောပ တွင်ဂျာမနီနိုင်ငံသား အရှ်သီလောရ် သည်ပထမဦးဆုံးအကြိမ် Persien အစားမြေပုံများတွင် အီရန် ဟုရေးသားဖော်ပြခဲ့သည်။
[[File:Stielers_Handatlas_1891_59.jpg|right|thumb|300x300px| نقشه ایران و توران در دوره قاجاریه نقشه آدولف اشتیلر اولین نقشه اروپایی که بجای پرشیا، از ایران استفاده کرده‌است.]]
&lt;nowiki&gt;:&lt;/nowiki&gt;အီရန် ဆိုသည့်ဝေါဟာရသည် ရှေးဟောင်းဖာရစီ တွင် (အာအီရ်နာမ်ယာနာမ်) ဖြစ်ပြီး ( အာရ်ယာနာမခ်
ရှသ်ရာမ် ) ဆိုသည့်ဝေါဟာရမှခြုံငုံယူထားခြင်းဖြစ်သည်။ ကာလများကြာညောင်းလာသည်နှင့်အမျှ အီရန်
ရှဲဟ်ရ် ဟုဖြစ်လာပြီး စာစာနီ ခေတ်တွင် အီရန် ဟုပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်လာခဲ့ကြသည်။


အာရ်ယာ  ဆိုသည့်ဝေါ်ဟာရသည် အောင်စ်သာယီး ၊ ရှေးဟောင်းဖာရစီ ၊ စန်းစကရစ် ဘာသာစကားများ
၌ ( အာအီယာရ် )، ( အာရီယာ )، ( အာရ်ယာ ) ဟူ၍အစဉ်လိုက်ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ စန်းစကရစ် စကားတွင်
( အာရီယာ )  ဆိုသည်မှာ ခေါင်းဆောင်ဥသျှောင် ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည် ၊ ( အာရ်ယကာ ) ကြီးမြတ်သောအမျိုး
သားဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်။ အောင်စ်သာယီး  ဘာသာစကားတွင်  အာအီယန်း ဖြစ်ပြီး ပဲဟ်လဝီ ခေတ် ဖာရစီ
ယေဒရ်ရီ တွင် (အီးရ်) ဟုခေါ်သေးသည်။ အာရ်ယာယီ ဘာသာစကား၌ အီရဂျ် ဟုခေါ်ဝေါ်သုံးနှုံးသည်။
အီးရ် ဆိုသည်မှာ လွတ်လပ်သူဖြစ်ပြီး အီရန် ဆိုသည်မှာ  လွတ်လပ်သူများဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်။  အီရန်ဆိုသည်ကို အာရ်ယာယီ တို့၏မြေဟုလည်းအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုကြသည်။ အစ္စလာမ်  မတိုင်မီကာလက အမည်များ  များမှာလည်း အီရန် ၊အေရာန် ၊အီရန်ရှဟ်ရ် ဟူ၍ဖြစ်သည်။ ခရစ်နှစ်မတိုင်မီ နှစ် ၆၀၀ အရင်ကတည်းက
၁၉၃၅ အထိ ဥရောပ တို့အကြား Persia ဟုပင်သိထားကြသည်။  ၁၃၁၄  ခုနှစ်တွင်  ဂျာမေအဲယေမေလလ်
ဖွဲ့စည်းပြီးနောက် ရေဇာရှားဟ် ၏တရားဝင်တောင်းဆိုမှုဖြင့် အီရန် ဆိုသည့်အမည်မှာကမ္ဘာကျော်ခဲ့သည်။
သမိုင်းကြောင်းတစ်လျှောက် ဥရောပ တို့သည် အီရန်  ဆိုသည်ကို  ဖဲရ်ရှီယား ဟုလည်း၎င်းတို့၏ခေါ်ဝေါ်မှု
တွင်ရှိခဲ့သည် ၊ သို့သော်လက်ရှိခေတ်၌  အီရန်  ဟုသာခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲလာကြသည်။. နာ ဆိုသည်မှာ ဖာရစီ 
ရှေးဟောင်းနေရာတစ်ခုကိုခေါ်ဆိုခဲ့ကြခြင်းဖြစ်ပြီး အာရ်ယာ ကို အာရ်ယာနာ ဟုဖန်တီးခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။
ပထဝီပိုင်းဆိုင်ရာ  ယူနာန် သားနှစ်ဦးဖြစ်သူ  အစ္စကန်ဒဲရ်  ခေတ်တွင်  အရာသူစ်သန် နှင့် တစ် ရာစုနှစ်တွင်
အစ္စသရာဘူးန် ဆိုသည့်အမည်များမှာ ၎င်းဝေါဟာရမှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။   ဖာ်ပြပါဒေသများကို
အီရန်ဇမီးန် ဟုခေါ်သည်- ခလီဂျေဖာရ်စ် ၊ ကီရ်မာနီယားန် ၊ ဘာခ်သရ်ယာနာ ၊ စဂ်ဒါနီယာ ၊ မီးဒ်ယာ ၊ ပါရ်
သ်ဟာ ထိုဒေသခံလူတို့၏ဘာသာစကားမှာ အီရန်နီ   သူရာန်နီ စကားများသာဖြစ်ကြပြီး ဘုရင်နန်းစိုက်ရာ
ဒေသမှာ ဖာရ်စ် တိုင်း (တိုင်းနှင့်ပြည်နယ်ကဲ့သို့) တွင်ဖြစ်သည်။ အီရန် မဟုတ်သည့် ရောမ တို့မြေကို ဟာ
ခါမန်ရှီယားန် မှချဲ့ထွင်ယူခဲ့ပြီးနောက် ဖာရ်စ် အင်ပါယာဟုအမည်တွင်ခဲ့သည်။ ရောမ တို့သည်မိမိတို့၏အင်
ပါယာ ကိုရောမမြို့၏အမည်ကိုသာပေးခဲ့ကြသည်။ သို့သော် အီရန် နှင့်ယူနာန် တို့သည်မိမိတို့၏အင်ပါယာ
အမည်ကိုတိုင်း မြို့နယ်တစ်ခု၏အမည်အားအစွဲပြုပေးခြင်းမျိုးမရှိပါ။  ယူနာန် တို့က ဖာရစီ ကို ဖရ်ဇာရီယူးမ်
ဖာရ်စ် တိုင်း ကို ဖရ်ဇီးစ် ဇဲရ်သွရှ် ကို ဇရာဝစ်သဲရ် ဟုခေါ်ဝေါ်ကြသည်။    ရောမ  တို့ကို   ရိုမန်ကသ်လစ်က်
အင်ပါယာ ထို့နောက် ဖှီရ်ဒေါင်စီး ခေတ်တွင် ဒူချဲရ်နေရှင်း - Deutscher Nation -   ဟုခေါ်ဆိုကြပြီး အီရန်
ကို ဥရောပ တစ်ခွင်၌ ဖရ်ရှီယာ ဖရ်ဇီးန် ဟုခေါ်ဝေါ်ကြသည်။''.''

နေရာနှင့်ပတ်သက်သည့်နောက်ဆက်တွဲများ၌
ဥပမာ - နာ - ကို ဖှာရစီ တွင် ( အန် ) ဟုပြောင်းလဲလာသည် ၊  မြို့ရွာအမည်ပေါင်းမြောက်မြားစွာ၏နောက်
၌၎င်း (အန်) ကိုအသုံးပြုလာသည်။ အီးရ် ဟုခေါ်တွင်ရာဒေသအားလုံးနောက်တွင်လည်းအသုံးပြုကြသည်။
အီရန် ကိုသုတေသနပြုသူဂျာမနီသား Jakob Eduard Polak သည် အီရန်  သူရာန် ဆိုသည်အမည်များ
ကို ဂျာမနီ တွင်အသုံးပြုခဲ့သည်။ သူ့ကြောင့် ပထမဆုံးအနေနှင့် မြေပုံများတွင် အီရန် သူရာန် ဟုပုံနှိပ်လာ
ကြသည်။ ၁၈၆၅ တွင်ပုံနှိပ်သည့်  (Band II)  ဒုတိယတွဲ၌  ( ဖရ်ဇီးန် - နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံနှင့်၎င်းမှလူများ ) ခေါင်း
စဉ်ဖြင့်ရေးသားဖော်ပြမှုတွင် စာမျက်နှာ ၃၆၃ မှ ၃၆၉ အထိ ဖှာရစီ၏အဆုံးသတ်စကားလုံးများဖော်ပြထားပြီး
စာ - ၃၆၉ တွင် (အန်) (ဂါန်) (ရှားန်) ဆိုသည့်စကားလုံးများကိုဖော်ပြထားသည် ၊ ဥပမာ - အီရန်  သူရာန်
တို့ဖြစ်သည်။

* [[တီဟီရန်မြို့|تهران ، သဲဟ်ရာန် مازندران   မာဇင်န်ဒရာန်  زاهدان ဇာဟေဒါန် ၊ ဟမဒါန် ၊ အာဘာဒါန် ၊ အစ္စဖှဟာန်…. စသည့် ထိုကဲ့သို့ရာပေါင်းများစွာသော အမည်များယနေ့ အီရန် မြို့များ၏အမည်အနေနှင့် ခေါ်ဝေါ်လျက် ရှိသည်။]]
*    بامیان، بدخشان، لغمان، پغمان، بغلان، پروان، بغلان اروزگان، سمنگان، تالقان، شبرغان، جوزجان، چغچران، اروزگان میدان
* کوهستان بدخشان، خلتان، کلستان، یمنگان     စသာန် ဆိုသည့်အသုံးအနှုန်းကို သာဂျီကစ်စသာန် တွင်တွေ့ရ သည်။
* [[အမျိုးသား| مردان، ملتان ကဲ့သို့  ပါကစ်စသာန် တွင်လည်းတွေ့ရသည်။]]

၆ မီလီယန် ကီလိုမီတာ အီရန် မြေအနှံ့အပြားတွင် မြို့ရွာဒေသအခေါ်အဝေါ်များ၌ အန် ၊ ဒါန် ၊ စသာန် ၊
ဂါဟ် တို့ဖြင့်အဆုံးသတ်များစွာကိုတွေ့ရသည်။&lt;ref&gt;حسن انوری، حسن احمدی گیوی دستور زبان فارسی 1 و 2&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.etymonline.com/index.php?search=-stan&amp;searchmode=none&lt;/ref&gt; အီရန် သည် အာရ်ယာနာ မှပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်လာသောအ
မည်ဖြစ်သည်။    Deutschland  နိုင်ငံတို့၏မြို့ အမည်အဆုံးသတ် အတော်များများတွင် အန် en ဖြင့်အဆုံး
သတ်ထားသည်ကိုတွေ့ရသည်  München, Göttingen, Tübingen, Essen ----

''&lt;ref&gt;Joseph Bender:Die deutschen Ortsnamen, in geographischer, historischer, besonders in sprachlicher Hinsicht, mit steter Berücksichtigung der fremden Ortsbenennungen''. Siegen 1846 Seite 84([http://books.google.de/books?id=6zJGAAAAcAAJ&amp;printsec=frontcover books.google.de])''&lt;/ref&gt;'' အီရန် ဆိုသည့်အမည်ကို ရှေးအကျဆုံး ကာစီ မျိုးနွယ်စုများသမိုင်းတွင်လေ့လာပါက မီးတောက်မီးလျှံ မြေ
ဟုအဓိပ္ပာယ်ရပြန်သည် ၊ လကီ ဘာသာစကားတွင် မီးကို  အာအ်ဂီးရ် ဟုခေါ်ကြသည်  ၊ ထိုနေရာဒေသတို့၌
မီးတောက်မီးလျှံ  အများအပြားတွေ့ရှိရသည်  ၎င်းဒေသမှဖြတ်သန်းသွားလာသူတို့သည် ထိုနေရာဒေသကို
အာအ်အီဂရာန် - မီးပေါများရာဒေသ - ဟုပြောဆိုခေါ်ဝေါ်ကြလေသည်။ ကာလရေတိုက်စားလာရင်း အအီ
ရာန်  အီရန် ဟုပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။ ယခုလည်း လကီ ဘာသာစကား၌ အီရန် ဟုခေါ်ဝေါ်ကြသည်။

=== ဖာရစီ ကဗျာများတွင် အီရန် ဆိုသည့်အမည် ===
အီရန် ကဗျာဆရာများ၏ အရေးပါသောဝေါဟာရ ၊ စစ်မှန်သောဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုများကိုဖော်  ကျူးသည့် ဤဇယားသည်အမှန်တကယ်ဖြန့်ကျက်သင့်သည်။.

ကိုးကား&lt;ref&gt;[http://www.ganjnama.com/search/ Ganjnama - مجموعه آثار مولوی ... » نتایج جستجو برای SEARCH_Q&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt;]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://ganjoor.net/ گنجور&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt;]{{Dead link|date=April 2026 }}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
! نام شاعر 
! قرن میلادی 
![[အီရန်နိုင်ငံ|ایران]]
! توران
! پارسی 
! فارسی معرب
! دری 
! خراسان بزرگ
|پهلوی یا پارسی میانه
|-
| رودکی
| 9th and 10th 
| ۱ 
| ۶
|-
| فرخی سیستانی 
| 9th 10th 
| ۱۶
|۱
| ۱۵ 
| ۱۰
|۱
|-
| ابوسعید ابوالخیر 
| 10th 
| ۱ 
| ۲
|-
| فردوسی 
| 10th and 11th 
| ۸۰۰ + 
| ۱۵۰ + 
| ۱۰۰+ 
| ۲
|۲۵
|۲۹
|-
| اسدی طوسی 
| 11th 
|۵۱
|۵
|۱ 
| ۱ لغت فُرس
|-
| مسعود سعد سلمان 
| 11th 
| ۲۳
|۲
| ۱۹
| نظم و نثر دری
| ۱۳
|-
| منوچهری دامغانی 
| 11th 
|۵
|۳
|۴
|-
| فخرالدین اسعد گرگانی 
| 11th 
| 15
|10
| 12 Parsa’i
| 2
| ۱
| ۲۸
|۳
|-
| ناصرخسرو 
| 11 th 
| ۱ 
| ۱
| ۱۹
|۲ 
|۷۹
|۲
|-
| سنایی 
| 11th and 12th 
|۱۱ 
|۱ 
| ۱۴
|۱۳
|-
| مهستی گنجوی 
| 11th and 12th 
| ۱
|۱
|-
| انوری 
| 12th 
| ۱۳ 
| ۳
| ۲
| ۱
| ۲۰ 
|-
| خاقانی 
| 12th 
| ۲ 
| ۱ 
| ۴
| ۱ 
|۱+ ۱دری نظم 
| ۴۰ 
|۱۸۰
|-
| نظامی گنجوی 
| 12 th 
| ۳۷
| ۲
| ۱۲
|۲+ ۱ نظم و نثر دری 
| ۲۵ 
|۶
|-
| امیرخسرو دهلوی 
| 13 th 14th 
| ۲
| ۷
| ۶
|۱۳
|-
| سعدی 
| 13th 
|۱
|۱
|۶+ 
| ۷
|-
| مولوی 
| 13 th 14th 
| ۱
|۱
| ۲۹
| ۶
|-
| حافظ 
| 14th 
|۶
|۹ 
| ۱+ ۱ نظم دری 
|-
| عبید زاکانی 
| 14th 
|۱
|۱
|۴
|۱
|-
| محتشم کاشانی 
| 16th 
|۱۲
|۹
|۳
| ۴
|-
| صائب تبریزی 
| 17th 
|۱۰
|۷
|۳
| ۵
|-
| اقبال لاهوری 
| 19th-Died ۱۹۳۸ 
|۱۹
|۴
|۳ 
|۱ طرز دری۱
|-
| پروین اعتصامی 
| 19th/died ۱۹۴۱ 
|۲
|پارسا و پارسایی 
|}

== မျိုးနွယ်စုအသီးသီးအကြား အီရန် ၏အမည် ==
အစ္စလာမ့် ခေလာဖှသ် များအကြား အီရန် ၏အမည်မှာမှေးမှိန်ခဲ့ပြီး ခေလာဖှသ် ဆိုသည့်ဝေါဟာရသာလျှင်
လျှမ်းလျှမ်းတောက်ထင်ပေါ်နေခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့်အမိမြေမှ ပညာရှင်များသည်  ဘဂ်ဒါးဒ် သို့သွားရောက်
ကြပြီး ၎င်းတို့၏အမည်ဝေါဟာရများ၏အစတွင် အလစ်ဖှ်လာမ် များကိုထည့်သွင်းခဲ့ကြသည် ၊  ဥပမာ   - ဂျဘ်ရ် ကို အလ်ဂျဘ်ရ် ( Algebra ) ၊ ကလီယာ ကို အလ်ကလီယာ ( Alkali ) ဟူ၍ဖြစ်သည်။  ဟင်န်ဒီ နှင့်
အီရန် ပုံပြင်ထောင်ပေါင်းများစွာတို့ကိုလည်း မြို့တော် ဘဂ်ဒါးဒ် ခလီဖှာ များထံယူဆောင်သွားကြသည်။
အီရန် ဆိုသည်အမည်ကို အီရန်နီ သူရာန်နီ မျိုးနွယ်စုများနှင့်  အခြားဥရောပမဟုတ်သည့်မျိုးနွယ်စုများက
သာခေါ်တွင်ခဲ့ကြသည်။ မျိုးနွယ်စုအမျိုးမျိုးအကြား စာမာနီယါးန်၊ ဂဇ်နဝီယါးန်၊ ဆဖှဝီယါးန်၊ အဖှ်ရှားရီးယါးန်
ဇန်ဒ် ၊ ကာဂျာရ် မျိုးနွယ်စုတို့၏ အငွေ့အသက်များသာကျန်ရှိနေခဲ့သည်။ အီရန်အလယ်ပိုင်းဒေသသည်အ
တင်းအဓ္ဓမ ချုပ်ဆိုခဲ့ကြသော ဘဲရ်သာနီယဲ စာချုပ်ကြောင့် ကွဲထွက်ခဲ့သည်။ အဖှ်ဂန်နစ်္စသာန် သည်အင်္ဂလိပ်
တို့၏ မတရားဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုတို့ကြောင့် အီရန် တိုင်းပြည်ဟုသတ်မှတ်မရတော့အောင် လက်လွတ်ခဲ့
ရသည်။
.

== အီရန် နိုင်ငံ ==
ချဲလ်ဘီး  မြေပုံစာအုပ်  ( ဟာဂျီခလီဖှာ ကရှ်ဖွဇ်ဇိုနူး စာအုပ်ဖြင့်ကျော်ကြားသူ )  ကမ္ဘာ့မြေပုံကိုရေးဆွဲသူ
သည်  ခရစ်နှစ် ၁၆၃၀  ဆဖှဝီ မျိုးနွယ်စုများခေတ်တွင် အီရန်  ၏ပထမဆုံးမြေပုံကို တူရကီ ဘာသာစကား
ဖြင့်ရေးဆွဲပုံနှိပ်ခဲ့သည်။ ၎င်းမြေပုံတွင် ပထမဆုံးအကြိမ် အီရန် နိုင်ငံ တိုင်းနှင့်ပြည်နယ်များ ဖှာရ်စ် ၊ ကာဘွ
လ် နှင့် ခလ်သာန် တိုင်းနှင့်ပြည်နယ်များကိုဖော်ပြဖြန့်ဝေခဲ့သည်။  ၁၈၅၇ ဖာရီးစ်  စာချုပ် ချုပ်ဆိုရာ၌ နယ်စပ်
ရေးဆွဲသတ်မှတ်ရာ ခိုရာစါန် အလယ်ပိုင်းကို အီရန်မြေမှခွဲခြားသတ်မှတ်ခံခဲ့ရသည်။ ၁၇၂၉ ခုနှစ်တွင် အင်
ဂျင်နီယာ မိုသကရ်ရီယါးန် မှ အီရန် နိုင်ငံ၏မြေပုံအဖြစ်ရေးဆွဲရန် အဆင်သင့်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၎င်းမြေပုံများမှာ
ကာဂျာရ် ခေတ်အထိရှိခဲ့သော နယ်နိမိတ်များအတိုင်းဟုဆိုရပေမည်။ အီရန် ၏အမည်နှင့်မြေပုံကို သဗ်ရီးဇ်
သဖှ်လီးစ် ၊ မရှ်ဟဒ် ၊ ကာဘွလ် ၊ တို့တွင်ရိုက်နှိပ်သော နာဒီရ်အဖှ်ရှာ ရွေဒင်္ဂါးများ၌ တွေ့ရှိရသည်။
&lt;nowiki&gt;:&lt;/nowiki&gt;

* سکه بر زر کرد نام سلطنت را در جهان
* نادر ایران زمین و خسرو گیتی ستان

==   အီရန် သက်ဦးစံပိုင်စနစ် ==
အီရန် သက်ဦးစံပိုင်စနစ်ဖြင့်ရပ်တည်လာခဲ့ရာ ကာဂျာရ် ခေတ်တွင် အီရန် တိုင်းပြည်ဟုဖြစ်လာသည် ၊ အီ
ရာန် အစိုးရ ကို အစိုးရ ၊ သက်ဦးစံပိုင်စနစ်ကို ဘုရင်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ဟု ပြောစမတ်ပြုလာသည်။
&lt;nowiki&gt;:&lt;/nowiki&gt;

* ''-အီရန် အစိုးရသတင်းစာ''
* ''- အီရန် ပညာရေးပိုင်းဆိုင်ရာအစိုးရသတင်းစာ''
* '' - အီရန် ရှာဟန်ရှာဟီး ဘဏ်''
* ''- ပထမဆုံး အီရန် နိုင်ငံတော်သီချင်း''
* - ပထမဆုံး အီရန် ပြက္ခဒိန် ၁၂၉၀(ဟိဂျ်ရီ)   ( ၁၂၅၂- နေသက္ကရာဇ် = ၁၈၇၃ ခရစ်နှစ် ) ကိုပထမဝန်ကြီး မရှီးရွဒ်ဒူလဟ် ၏ညွှန်ကြားချက် ၊  အစိုးရဘာသာပြန်အဖွဲ့  မိုဟမ္မဒ်ဟစန်စနီအွဒ်ဒူလာဟ် ၏ဦးစီးမှု ဘာသာ ပြန်ဆိုသူ နာဆီရ်ရွဒ်ဒီးန်ရှားဟ် ၏စီစဉ်မှုဖြင့် ထုတ်ဝေဖြန့်ဖြူးနိုင်ခဲ့သည်။.

== အီရန် ၏အခြားသောအမည်များ ==

* ''-အီရန် အာဏာပိုင်အစိုးရ''
* ''- အီရန် ဆိုရှယ်လစ်ဇင် လှုပ်ရှားမှုအစိုးရ ''

အီရန် ဆိုသည့်အမည်သည် ရေဇာရှား ( ရေဇာရှားပဲဟ်လဝီ၏ဖခင် ) အာဏာရချိန် ၁၉၂၅ အထိ အီရန်
ဟုသာခေါ်တွင်ခဲ့ကြပြီး မည်သူမှ ဖဲရ်ရှီယား ဟုပြောင်းလဲခေါ်ဆိုခဲ့ခြင်းမရှိခဲ့ပါ။ ၁၉၃၆ ဒီဇင်ဘာ ၂၇ ( ၁၃၁၃
ဒိန်လ ၆ ရက်) တွင် ဥရောပနိုင်ငံများသို့ အီရန် နှင့်တရားဝင်ဆက်သွယ် ရေးသားပေးပို့သည့် စာများတွင်လူ
မျိုးခြားများခေါ်တွင်သည့်အမည်ကိုအသုံးမပြုဘဲ မိမိတို့လူမျိုးများ  အသုံးပြုသည့် အမည်ကိုသာခေါ်ဝေါ်သုံး
စွဲရန်စာများပေးပို့ခဲ့သည်။
.

== ဖာရ်စ်  ==
ဖရ်စ်  ဖာရ်စ် (သို့) ဖရ်ရှီယား ဆိုသည်တို့မှာ ဥရောပ နှင့် ရောမ  တို့ကအမြဲဆိုသလို ခေါ်တွင်ခဲ့သောအမည်
ဖြစ်သည်။ ၁၃၁၃ မတိုင်မီအထိ ၎င်းအမည်ကိုတရားဝင်စာချုပ်စာတန်းများ၌အသုံးပြုခဲ့သည်။ အရဗ် တူရကီ
နှင့် ဖှာရ်စ် များက အီရန် ဆိုသည့်အမည်ကိုအသုံးပြုခဲ့ကြသည်။  ဟိဂျ်ရီ  ၂  ရာစုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် အရဗ်
များကလည်း ယူနာန် များကဲ့သို့ ဖှာရ်စ် ကို ဖာရ်စ် ဟုသုံးနှုန်းလာကြသည်။ ဖာရ်စ် သည်သမိုင်းတစ်လျှောက်
အဓိပ္ပာယ်များအမျိုးမျိုးရှိခဲ့သည်။
.
[[File:Map_of_the_Periplus_of_the_Erythraean_Sea.jpg|thumb|500x500px|پرشیا در رهنامه دریای اریتره]]

=== ကန့်သတ်မှုရှိသော အဓိပ္ပာယ် ===
ဖှာရစီ  ဘာသာစကားပြောဆိုသူ  ဖှာရစီ  လူမျိုးများကိုခေါ်ဆိုသည်။   အချို့နေရာများ၌  ဇဲရ်သွရှ်သီ  မဂျူစီ
မဇ်ဒကီ များကိုလည်းကိုစားပြုခေါ်ဝေါ်သုံးနှုန်းသည်။  အီရန် တောင်ပိုင်း ခွရ်ဒ် များကိုလည်း ဖှာရ်စ် ဟုခေါ်
သည်။

=== ကျယ်ပြန့်သောအဓိပ္ပာယ် ===
ဥရောပ သမိုင်းသုတေသီများ စာရေးဆရာများက အီရန် ရေမြေပေါ်ရှိနေထိုင်သောလူမျိုးအားလုံးနှင့်သက်
ဆိုင်ကြောင်းအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုကြသည်။ အထူးသဖြင့် အာရ်ယာယီ လူမျိုးများနှင့် ပထဝီဝင် နိုင်ငံရေးအနေအ
ထားအရ သက်ဦးစံပိုင်ခေတ်တစ်လျှောက်ရှိခဲ့သူများအားလုံးဟုဆိုကြသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ ဥရောပ တို့သည်
တသီးတခြားကို  ခြုံငုံခြင်းသို့ပြန်လည်  ပတ်သက်မှုပေးတတ်သည် ၊  ဥပမာ  -   မွတ်စလင်မ် မှန်သမျှကို 
အရဗ် ဟုသတ်မှတ်ခြင်း ၊ ဖာရ်စ် ကိုလည်း အီရန် ရေမြေအားလုံး၊ ပါကစ္စသာန်၊ စင်န်ဒ် ၊ အိန္ဒိယ အနောက်
ပိုင်း ၊ အဖှ်ဂန်နစ္စသာန် ၊ ကဖှ်ကားဇ် နှင့် အာရှအလယ်ပိုင်းတို့အားလုံးပါဝင်သည်ဟုဆိုကြသည်။   ဖဲရ်ရှီယား
ဆိုသည့်ဝေါဟာရကို ဖော်ပြခဲ့သည်ဒေသအားလုံးရှိလူများကိုလည်းခေါ်တွင်ခဲ့သည်။  အရဗ် များကထိုဒေသ
ရှိလူအားလုံးကို အဂျမ် ဟုခေါ်ခဲ့ကြသည်။  ဖော်ပြခဲ့သည့်ဝေါဟာရ  နှစ်ခုစလုံးမှာ  အီရန်  ကိုဆိုလိုခြင်းဖြစ်
သည်။   ဖာရ်စ်   တို့၏အရေးပါမှုကြောင့်  ကိုရိုင်ရွှလ်အဂျမ်  ဟုခေါ်ကြသည် ၊  အရဗ်  မျိုးနွယ်စုများအကြား
ကိုရိုက်ရှ် မျိုးနွယ်စုသည်အသာလွန်ဆုံးဖြစ်ခြင်းကြောင့် ထိုကဲ့သို့ခေါ်ဆိုကြခြင်းဖြစ်၏။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=کتابBook:Documents on the Persian Gulf's name.names of Iran.pp.23-60 molk e Ajam=MOLKE JAM. اسناد نام خلیج فارس، میراثی کهن و جاودان، محمد عجم - تهران 1388 PAGE 23-60... |url=http://www.hamshahrionline.ir/details/101174 |access-date=17 April 2018 |archive-date=3 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003102013/http://www.hamshahrionline.ir/details/101174 }}&lt;/ref&gt;

ဥရောပတို့သည် ဖရ်ရှီယာ ကို အရဗ်ဗီယာ ဆိုသည့်ဝေါဟာရနှင့်အပြိုင်ခေါ်ဆိုကြခြင်းဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့၏ရည်
ရွယ်ချက်မှာ အီရန် မျိုးနွယ်စုအားလုံးကိုဆိုလိုသည်။  သို့သော်  အရဗ် များက  အဂျမ် ဆိုသည့်ဝေါဟာရအ
စား ဖှာရ်စ် ဟုသုံးနှုန်းလာသောအခါ ၎င်းတို့သည်လည်း ဖှာရ်စ်  လူမျိုးများထက်ပိုပြီး အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုလာကြ
သည် ၊ တစ်ခါတစ်ရံ ဖှာရ်စ် ကို ဖှာရ်စ် တိုင်းပြည်အတွက်သာရည်ညွှန်းပြီး တစ်ခါတစ်ရံ မဂျူးစ် ၊ ဇရ်သွရှ်သီ
တို့ကိုပါရည်ညွှန်းခေါ်ဆိုကြသည်။ ဖာရ်စ် ဆိုသည့်ဝေါဟာရသည် အစ္စလာမ် ပေါ်ထွန်းပြီးနောက်ပိုင်းတွင်မိမိ
တို့ အီရန် ၌လည်း  အရဗီ ဝေါဟာရ ဖှာရ်စ် ( ဖာ နှင့် ဖှာ အသံထွက်ကွာသည် ) ဟုပြောင်းလဲခေါ်ဆိုလာခဲ့
ရာအဓိက ဆိုလိုရင်းအဓိပ္ပာယ်နှင့်လွဲခဲ့သည်။ ဤကဲ့သို့အလွဲများကြောင့် အီရန် အစိုးရသည် ၁၃၁၃ တွင်နိုင်
ငံတကာသို့ ဖှာရ်စ် ၊ ဖရ်ရှီယား (သို့) ရှားဟ်ဖရ်ရှီယား အစားရှေးအကျဆုံးဝေါဟာရဖြစ်သည့် အီရန် ကိုသာ
အသုံးပြုကြပါရန်အကြောင်းကြားခဲ့သည်။ ထို့နောက်ပိုင်း ဥရောပတို့အကြားတွင်လည်း သမိုင်းနှင့် ယဉ်ကျေး
မှု၌အလွန်ပြောင်မြောက်သော  ဖရ်ရှီယား  ဆိုသည့်အမည်မှာလည်း တစ်စခန်းရပ်ခဲ့သည်။ တကယ်တော့သ
မိုင်းတစ်လျှောက် ဖရ်ရှီယာ နှင့် ဖရ်စ် ဆိုသည့်အမည်တို့၏အရေးပါမှုသည်လည်း  အီရန် ဆိုသည့်ဝေါဟာရ
ထက်တော့မနည်းခဲ့ပါ။
.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=کتاب اسناد نام خلیج فارس، میراثی کهن و جاودان منشر شد |url=http://www.hamshahrionline.ir/details/101174 |access-date=17 April 2018 |archive-date=3 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003102013/http://www.hamshahrionline.ir/details/101174 }}&lt;/ref&gt;

== အဂျမ် နှင့် အဂျမ် တို့၏တိုင်းပြည် ==
အဂျမ် ဆိုသည့်ဝေါဟာရသည် ယနေ့ခေတ်၌ အဓိပ္ပာယ်ဆိုလိုရင်းနှစ်မျိုးရှိသည်။

# ကျယ်ပြန့်သောအဓိပ္ပာယ်တွင် အရဗ် မဟုတ်သူအားလုံးကိုဆိုလိုသည်။
# သီးသန့်အဓိပ္ပာယ်တွင် အီရန် နှင့်အထူးသဖြင့် ဖာရ်စ် များကိုဆိုလိုသည် ၊    အဂျမ် ဆိုသည့်ဝေါဟာရသည် အဓိကစစ်မှန်သောအဓိပ္ပာယ်အပြင်အသုံးပြုရာ၌အခြားဆိုလိုရင်းများလည်း ရှိပြီး အဓိကအဓိပ္ပာယ်နှင့်ကွဲခြားမှုများရှိသည်။ ၎င်း၏အဓိပ္ပာယ်ကို မဂျ်ျမာ့အွလ်ဘဟရိုင်းန် နှင့် အလ်မွန်ဂျိဒ်ဖှီ လ်လိုဂါးသ် ပြုစုသူတို့ကဖော်ပြထားသည် ၊ မဂျ်ျမာ့အွလ်ဘဟရိုင်းန် ၌ဖော်ပြထားသည်မှာ - 

&lt;nowiki&gt;:&lt;/nowiki&gt;

# - အဂျမ် ဆိုသည်မှာ ဖှာရ်စ် မျိုးနွယ်များကိုခေါ်ဆိုသည် မည်မျှပင်မိမိတို့၏အဘိဓာန်၌ စကားမကြွယ်ခြင်း ဟုဖော်ပြထားသည်ဖြစ်ပါစေ။ .
# - အလ်မွန်ဂျိဒ် တွင် အဂျမ် ဆိုသည်မှာ အရဗီ  စကားမတတ်သူအားလုံးကိုခေါ်သည်ဟုဖော်ပြထားသည်။ အရဗ် တို့၏အမြင်တွင်အခြားသောဘာသာစကားတို့သည် လေးနက်ပြောင်မြောက်မှုမရှိဘဲရှုပ်ထွေးသည်ဟု မြင်ကြသည် ထို့အတွက်ကြောင့် အဂျမ်  ဟုဆိုရခြင်းဖြစ်သည် ၊  ( အလွယ်ပြောရလျှင်စကားမတတ်စကားမ ကြွယ်သူများဟုဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။)  အဂျမ် ဆိုသည်မှာ အထူးသဖြင့် ဖှာရစီ ဘာသာစကားနှင့် အီရန် လူ မျိုးများကိုခေါ်ဆုသည်။ မည်မျှပင်ယနေ့ခေတ်တွင် အဂျမ် ဆိုသည်ကိုစကားမကြွယ်ခြင်း /သူ များဟုအဓိက ဖွင့်ဆိုထားသည်ဖြစ်ပါစေ။ အမှန်တကယ်တော့ ထိုဝေါဟာရကိုစတင်ရေးသားခဲ့ရာ၌ အရဗ် တို့သည် အီရန် တို့ကိုသာရည်ရွယ်ခေါ်ဆိုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် အရဗ် တို့သည်  အရဗ် မဟုတ်သူမှန်သမျှကိုဤဝေါဟာ ရဖြင့်သုံးနှုန်းခဲ့သော်လည်း အမြဲဆိုသလို အီရန် တို့ကိုအထူးသုံးနှုန်းခဲ့သည်ကားပေါ်လွင်သည်။ ထို့ကြောင့် အဂျမ် ဆိုသည့်ဝေါဟာရသည် အရဗ် တို့၏အဘိဓာန်တွင် ဖရ်စ် ဆိုသည့်ဝေါဟာရကဲ့သို့ အီရန် တို့၏ကျော် ကြားသောအမည်အဖြစ်ရှိနေသည်။

* အဂျမ် ဆိုသည့်ဝေါဟာရကို ကျမ်းမြတ်ကုရ်အာန် တွင် အာအ်ဂျမီ ဟုဖော်ပြထားသည် ၊ ပထမဆုံး သဖှ်စီရ် -အကျယ်ဖွင့် - များဖြစ်သည့် ဥပမာ - သဖှ်စီရွသ်သွဟာက် ၌ ဖှာရ်စ် ဟုအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုပြီး စလ်မါန်နေဖှာရစီ ကိုရည်ညွှန်းသည်ဟုဆိုထားသည်။  သို့သော်နောက်ပိုင်း  သဖှ်စီရ်  များတွင်တိကျရှင်းလင်းစွာဖော်ပြခြင်းမရှိ ပေ။ ထို သဖှ်စီရ် များကပြောကြသည်မှာ - အရဗ် တို့က အီရန်တို့ကိုရည်ညွှန်းသုံးနှုန်းခြင်းနှင့်တော့ကွာခြား သည်ဟုဆိုသည်။


* -အဟ်မဒ်သဖှသွလီ သည်အချို့သောဆောင်းပါးများတွင် ရှေးဟောင်း ဖှာရစီ အရဗီ စာပုဒ်များ (၁၇ မျက်နှာ စာမျက်နှာ ၁၇ မှ ၃၃ ထိ )  ၊  သဒ္ဒါ နှင့် ဘာသာစကား ဆောင်းပါး၌ (၁၃၇၅ အမှတ်စဉ် ၈ ) အဂျမ် ဆိုသည့် ဝေါဟာရနှင့်ပတ်သက်ပြီး (ဘေလေစာနေ အဂျမ်) ၊ ဖှရ်စ်၊ ဖှာရစီ ၊ ဖှဟ်လဝီ ၊ ပဲဟ်လဝီ တို့ကိုရှေးဟောင်းအ ရင်းအမြစ်များမှအခြေခံဖော်ပြထားခြင်းများသည် ထင်သလောက်တိကျခိုင်လုံမှုမရှိပါ။   ဤကဲ့သို့တင်ပြချက် များမှာ လူပုဂ္ဂိုလ် နှင့်နေရာဒေသတို့၏ အမည်များမှအခြေခံလာခြင်းဖြစ်နိုင်သည်။ သို့ပါ၍၎င်းတို့၏ဇာစ်မြစ်ကို လေ့လာရာများသောအားဖြင့် စာပေပညာနှင့်နီးစပ်မှုမရှိသည့် လူတကာတို့၏အသုံးအနှုန်းသာဖြစ်နိုင်သည်။ .
*   အပ်္စနာဒေနာမေခလီဂျေဖှာရ်စ် နှင့် မီရာစီးကိုဟန်ဝါဂျာဝေဒါန် ဆိုသည့်စာအုပ်များတွင်ဖော်ပြသည့် အီရန် ၏အမည်များ~

စာမျက်နှာအချို့တွင်  အဂျမ်  ဆိုသည့်ဝေါဟာရနှင့်ပတ်သက်ပြီး ရှေးယခင် ယခုအထောက်အထားများနှင့်
တကွ ထိုဝေါဟာရ၏ဇစ်မြစ်မှာ စန်းစကရစ် ဘာသာစကား ယမ် ၊ ယမီ မှဆင်းသက်လာသည်ဟုဖော်ပြထား
သည်၊ ဖှာရစီ ဘာသာစကားတွင် ဂျမ် ဟုပြောင်းလဲလာပြီး အရဗီ ဘာသာစကား၌ အဂျမ် ဟုဖြစ်ပေါ်လာ၏။
.

== အီရန် အစိုးရ၏တရားဝင်ကြေညာစာတန်း ==
၁၃၁၃ ခုနှစ် ဒိန်း လ ၆ ရက်နေ့တွင် အီရန် အစိုးရသည်ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအသီးသီးသို့ ဖရ်ရှီယား ဆိုသည့်အမည်
အစား အီရန် ဆိုသည့်အမည်ကိုသာအသုံးပြပါရန်  တရားဝင်ကြေညာစာများပေးပို့ခဲ့သည်။  အထူးသဖြင့်ထို
ကဲ့သို့ပြုလုပ်ရခြင်းမှာ  အနောက်နိုင်ငံများကြောင့်ဖြစ်သည် ၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော်  အရဗီ နှင့်  အွတ်္စမါနီ
အင်ပါယာ ဒေသတို့၌ အီရန် ကို ဖှာရ်စ် ဟုခေါ်ဝေါ်နေကြခြင်း၏အငွေ့အသက်များကြောင့်ဖြစ်သည်။ 
ထိုအချိန် ၁၃၁၃ ဒိန်း လ ၁၀  ရက်နေ့တွင်  ဒေါက်တာ စအီးဒ်နဖှီစီး မှ  သဲဟ်ရာန်  ၌ဆောင်းပါးတစ်ခုထုတ်
ဝေခဲ့ရာ  ၎င်းဆောင်းပါးတွင်    (  အမှန်မှာ အစိုးရအားလုံးနှင့်  ဥရောပ  တို့မှမေတ္တာရပ်ခံလိုသည်ကား  ဤ
မှားယွင်းသော အသုံးအနှုန်းကိုအသုံးမပြုကြရန်နှင့် ကျွနု်ပ်တို့၏နိုင်ငံကိုကျွန်ုပ်တို့အမြဲသုံးနှုန်းခေါ်ဝေါ်ခဲ့သော
အီရန် ဆိုသည့်အမည်ကိုသာအသုံးပြုကြရန် ၊ ဖာရ်စ် ဆိုသည်မှာ အီရန် ၏တစ်စိတ်တစ်ဒေသ ကိုသာဆို
လိုခြင်းဖြစ်သည်။)  ဟုရေးသားဖော်ပြထားသည်။.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://s5.picofile.com/file/8105066826/Khalij_fars1.pdf.html |accessdate=17 April 2018 |archivedate=29 November 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141129015859/http://s5.picofile.com/file/8105066826/Khalij_fars1.pdf.html }}&lt;/ref&gt;&lt;gallery&gt;
File:Khaleej ajam.jpg|خلیج عجم
File:Governorates of Iraq carpet 1970.jpg|ایران-فارس
File:Map of persia.jpg|نقشه پرشیا
&lt;/gallery&gt;


==  ကိုးကား ==
{{Reflist}}

[[Category:အီရန်နိုင်ငံ၏ သမိုင်း]]</text>
      <sha1>cztorurlbtv6is72h4as3xk5bv2pb75</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အီရန်နိုင်ငံရှိ ဉာဏမူပိုင်ခွင့်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>88407</id>
    <revision>
      <id>1027791</id>
      <parentid>883343</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T22:29:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1027791</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="72691" sha1="q0ecjmqbq7k602wkhiqydevgc7ukh59" xml:space="preserve">အီရန်နိုင်ငံသည် ၂၀၀၁ ကတည်းက WIPO (ကမ္ဘာ့နည်းပညာဆိုင်ရာမူပိုင်ခွင့်အဖွဲ့) ၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီးများစွာသော WIPO နည်းပညာပိုင်ဆိုင်မှုစာချုပ်များတွင် ပါဝင်ထားပြီးဖြစ်သည်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင်စက်မှုကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေး (ပဲရစ်ကွန်ဗင်းရှင်း) အတွက်ကွန်ဗင်းရှင်းသို့ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး အီရန်သည်ဒီဇင်ဘာလ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် အီရန်သည် နိုင်ငံတကာမှတ်ပုံတင်ခြင်းများအတွင်း မက်ဒရစ်သဘောတူညီချက်နှင့်မက်ဒရစ် ပရိုတိုကောတို့ တွင် စာရင်းဝင်လာခဲ့ပြီး အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၀၅ခုနှစ်တွင်အီရန်သည်မိမိတို့မြေပထဝီပေါ်မှ ထွက်ရှိသော သယံဇာတနှင့် ကုန်ပစ္စည်းများကို အကာအကွယ်ပြုစေသော လစ္စဘွန်းသဘောတူညီချက်နှင့် ဆက်စပ်မှုပြုလုပ်ခဲ့သည် အကြောင်းမှာ တိုင်းပြည်အကာကွယ်ဖြစ်ရန်နှင့် ကမ္ဘာနိုင်ငံများအတွင်း စာရင်းဝင်စေရန် အတွက်ဖြစ်သည်။ ထိုအတိုင်းပင် အီရန်သည် ၂၀၀၈ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် အီရန်စက်မှုဒီဇိုင်းများ၏ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေးရရန်အတွက် ဟိဂ် သဘောတူညီချက်စာချုပ်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့လေသည်။ ။

== အီရန်နိုင်ငံ IP မူဝါဒများအတွက်တာဝန်ရှိအေဂျင်စီများ ==

* အဆိုပါ ''ဌာန၏စာရေးဆရာ၊တေးရေးဆရာနှင့်အနုပညာရှင်တို့၏မူပိုင်ခွင့်ကိစ္စရပ်များ၊ ပတ်သက်ပြီး အဓိကတာဝန်ရှိဆုံးသော သူသည်'' ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနနှင့်အစ္စလာမ့်လမ်းညွှန်သာလျှင်ဖြစ်ပေသည်။
* အီရန်စက်မှုလုပ်ငန်းပိုင်းဆိုင်ရာပိုင်ဆိုင်မှုဌာနသည် စာရွက်စာတမ်းမှတ်ပုံတင်ခြင်းလုပ်ငန်းပိုင်းဆိုင်ရာရုံးနှင့် အီရန်တရားရေးရာလက်အောက်တွင်ရှိသည်။ စက်မှုလုပ်ငန်းပိုင်ဆိုင်ရာ မှတ်ပုံတင်သည့်အခါ ကမ္ဘာ့စံချိန်စံညွှန်းနှင့်အညီ ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းချက်များရေးပြီးမှသာ မှတ်ပုံတင်ခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်များပြုလုပ်နိုင်သည်။&lt;br /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=University Hosts Intellectual Property Workshop {{!}} Financial Tribune&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt; |url=https://financialtribune.com/articles/economy-sci-tech/52253/university-hosts-intellectual-property-workshop |access-date=7 May 2018 |archive-date=26 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161026171829/https://financialtribune.com/articles/economy-sci-tech/52253/university-hosts-intellectual-property-workshop }}&lt;/ref&gt;
* အီရန်သုတေသနအဖွဲ့သည် အမျိုးသားရေးနည်းပညာဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်းအစီအစဉ်များနှင့်မူဝါဒများကိုများ၊နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ အောင်လက်မှတ်များပေးခြင်း၊အဆိုပြုတင်ပြလာသောစီမံကိန်းများနှင့်တီထွင်မှုစီမံကိန်းလျှောက်လွှာများကို ဖြစ်နိုင်နိုင်ချေရှိမရှိ စိစစ်သောလုငန်းစဉ်များဆောင်ရွက်ရသည်။&lt;br /&gt;

== စာရေးဆရာ၊တေးရေးဆရာနှင့်အနုပညာသည်များ၏အခွင့်အရေးပိုင်းဆိုင်ရာဥပဒေကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှု၊၁၉၇၀ ==
အီရန်တွင် စာရေးဆရာများ၊တေးရေးဆရာများနှင့် အနုပညာသည်တို့၏ရပိုင်ခွင့်နှင့် ၎င်းတို့၏အတွေးအခေါ်တို့၏အခွင့်အရေးများကိုကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန်အတွက် သီးသန့်အထူးဥပဒေတစ်ရပ်ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ထိုဥပဒေကို ၁၉၇၀ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားရေးလွှတ်တော်မှထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။၂၀၀၀ခုနှစ် (အီရန်သက္ကရာဇ်၁၃၇၉) နောက်ပိုင်းတွင် ကွန်ပြူတာအစီအစဉ်များ ရေးဆွဲသူများအခွင့်အရေးနှင့်ပတ်သက်၍ ဥပဒေများထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.irantradelaw.com/wp-content/uploads/2010/03/Irans-Foreign-Trade-Regime-Report.pdf|title=Archived copy|accessdate=2017-02-08|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130310232210/http://www.irantradelaw.com/wp-content/uploads/2010/03/Irans-Foreign-Trade-Regime-Report.pdf|archivedate=2013-03-10|df=}}&lt;/ref&gt;

၂၀၁၀ခုနှစ် ဩဂုတ်လ(၂၂)ရက်နေ့တွင် အီရန်အစ္စလာမ့်ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းမှုဆိုင်ရာလွှတ်တော်မှ စာရေးဆရာ၊တေးရေးဆရာနှင့်အနုပညာရှင်များအခွင့်အရေးဆိုင်ရာ ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းချက်အပိုဒ်(၁၂)ကို ပြင်ဆင်ပြီး အတည်ပြုခဲ့သည်။ စာရေးဆရာတစ်ဦး၏ရေးသားမှုများအားကူးယူခွင့်ကို ၎င်းသေဆုံးပြီးနှစ်ပေါင်း(၅၀)ကြာမြင့်မှ ပြန်လည်ကူးယူခွင့်ရှိကြောင်း ကူးယူခွင့်ကာလဥပဒေကို နှစ်တိုးမြှင့်၍ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ထိုဥပဒေသည် ဩဂုတ်လ(၂၂)ရက်၂၀၁၀ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းရေးသားပြုစုခဲ့သော စာတမ်းများနှင့်စာအုပ်များအတွက်အကျုံးဝင်သည်။

ထိုသို့ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သောဥပဒေသည် အီရန်နိုင်ငံအပြင်ဘက်နှင့် သက်ဆိုင်ခြင်းမရှိပါ၊အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် စာပေနှင့်အနုပညာကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေးဘရန်း ကွန်ဗင်းရှင်း (သို့) ကမ္ဘာ့နည်းပညာဆိုင်ရာမူပိုင်ခွင့်အဖွဲ့(သို့) အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးအစည်းအရုံးတို့မှ ထိုသို့ ထောက်ခံထားခြင်းမရှိသည့်အတွက်ကြောင့်ဖြစ်သည်။၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင်အီရန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာကွန်ဗင်းရှင်းများတွင် တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်စေပြီး မိမိတို့၏စာပေ, အနုပညာ,နည်းပညာများကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှုရရန်မိမိတို့၏အစီအစဉ်များကို ဘရန်းကွန်ဗင်းရှင်းနှင့်ရောမမြို့ကွန်ဗင်းရှင်းသို့တင်ပြခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://english.farsnews.com/newstext.php?nn=8101300907 |accessdate=7 May 2018 |archivedate=13 May 2012 |archiveurl=https://swap.stanford.edu/20120513195337/http://english.farsnews.com/newstext.php?nn%3D8101300907 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://tehrantimes.com/news/407591/Iranian-publishers-willing-to-join-Universal-Copyright-Convention ‘Iranian publishers willing to join Universal Copyright Convention of Berne’ - Tehran Times&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt;]&lt;/ref&gt;

== အမှတ်တံဆိပ်များ နှင့်မူပိုင်ခွင့်မှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ၁၉၃၁ ==
အီရန်နိုင်ငံ၌၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ဥပဒေတစ်ရပ်ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ယင်းဥပဒေသည် အမှတ်တံဆိပ်(လိုဂို)၊ဒီဇိုင်း၊အမှတ်စဉ်၊စာတမ်း၊ဝေါဟာရ၊တံဆိပ်၊ပါကင်ထုပ် စသဖြင့်တို့ကို ကုန်ပစ္စည်းအမျိုးအစားများအားခွဲခြားသိရှိနိုင်ရန်အတွက် မှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေသာလျှင်ဖြစ်သည်။ အထက်ပါဥပဒေသည် စက်မှုလယ်ယာနှင့်ကုန်သွယ်မှုမှ ထွက်လာသော ကုန်ပစ္စည်းအမျိုးမျိုးကို ခွဲခြားရန်အတွက် ချမှတ်ပြဋ္ဌာန်းထားခြင်းဖြစ်ပေသည်။ ထို့ပြင် အမှတ်အသားနှင့် တံဆိပ်များကို မှတ်ပုံတင်ရန်အတွက်ဖြစ်ပြီး မှတ်ပုံတင်ရာ၌ မိမိတို့၏ တံဆိပ်အမှတ်အသားများကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်းတင်ပြရန်အရေးကြီးပေသည်။.&lt;ref name=&quot;IP&quot; /&gt;

တရားရုံးအမိန့်ရရှိအောင်ပြုလုပ်ထားခြင်းသည် မှတ်ပုံတင်ခြင်းဆိုင်ရာရပိုင်ခွင့်အရ ဆုံးရှုံးနစ်နာမှုများကို တားဆီးခြင်းသာလျှင်ဖြစ်ပေသည်။ ထိုအကြောင်းအရာနှင့်ပတ်သက်ပြီး ဥပဒေတွင်လည်းပြဋ္ဌာန်းထားလေသည်။ ဆုံးရှုံးနစ်နာမှုများဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပါက သက်ဆိုင်ရာသို့တိုင်ကြားပြီး နစ်နာကြေးပြန်လည်တောင်းခံပိုင်ခွင့်ရှိသည်။ အကယ်၍ စီးပွားပြိုင်ရာတွင် လိမ်လည်မှုများနှင့် အတုပြုလုပ်မှုများရှိ ခဲ့ပါလျှင် ကျူးလွန်သူကို ဥပဒေက အရေးယူဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ပေသည်။

ပညတ်တရား၏အပိုဒ် ၃၀ အရ အီရန်နိုင်ငံအပြင်ဘက်တွင် မူပိုင်ခွင့်လက်မှတ်ရရှိထားသော တီထွင်သူ(သို့)လေ့လာရှာဖွေသူ မည်သူမဆို သူ၏မူပိုင်ခွင့်လက်မှတ် သက်တမ်းကျန်ရှိသေးပါက ၎င်းသည် အီရန်တွင် မူပိုင်ခွင့်လျှောက်ထားနိုင်သည်။ သို့သော် အီရန်နိုင်ငံတွင် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး(သို့)ကုမ္ပဏီတစ်ခုက တီထွင်မှု(သို့)ရှာဖွေမှုအသစ်တစ်ခု(အပြည့်အ၀အနေအထား(သို့) တစ်စိတ်တစ်ဒေသ)နိုင်ငံခြားသားတီထွင်မှု မှတ်ပုံတင်မတင်မီဖြစ်စေ(သို့)ထိုမှအကျိုးအမြတ်ရရှိရန်အတွက် ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုများပြုလုပ်နေချိန်တွင်ဖြစ်စေ  မူပိုင်ခွင့်ရှိထားသူနိုင်ငံခြားသား(သို့)ကုမ္ပဏီသည် လုပ်ဆောင်မှုများကို ရပ်တန့်လိုက်၍မရပါ။

== မူပိုင်ခွင့်၊စက်မှုဒီဇိုင်းများနှင့်အမှတ်တံဆိပ်များအတွက်မှတ်ပုံတင်ဥပေဒ၂၀၀၈ ==
စက်မှုဒီဇိုင်းများနှင့် ကုန်အမှတ်တံဆိပ်များမှတ်ပုံတင်ခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်များကို အီရန်ပါလီမန်အတွင်း ၂၀၀၈ ခုနှစ်ဇန်နဝါရီ ၂၃ ရက်နေ့မှစ၍ ဆွေးတင်ပြခဲ့ရာ ၂၀၀၈ ခုနှစ် မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် ငါးနှစ်အတွက် စမ်းသပ်ကာလအဖြစ်အတည်ပြုခဲ့သည်။.&lt;ref name=&quot;Patent&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.presstv.com/detail.aspx?id=55108&amp;sectionid=351020102|title=New law on patents, designer rights|publisher=Press TV|date=|accessdate=2012-02-05|archivedate=15 May 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120515213901/http://www.presstv.com/detail.aspx?id=55108&amp;sectionid=351020102}}&lt;/ref&gt;

အဆိုပါ Majlis (ပါလီမန်)သည် နိုင်ငံတကာခုံသမာဓိဆုအသိအမှတ်ပြုရန်နှင့်ပြဋ္ဌာန်းရန်မှမေလ ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ဥပဒေကြမ်းတစ်ခုကိုအတည်ပြုခဲ့သည်။ ထိုသို့ဆုံဖြတ်ရခြင်း၏ရည်ရွယ်ချက်မှာကုမ္ပဏီများ၎င်းတို့၏ပိုင်ဆိုင်မှုကို ပိုမိုကာကွယ်မှုပေးရန်အတွက်ဖြစ်လေသည်။ အီရန်သည် များသောအားဖြင့် နယူးယောက်ကွန်ဗေးရှင်းဟု အများကဆိုထားသော ကွန်ဗေးရှင်းသို့ဝင်ရောက်ပြီးသည့်နောက်အခြားနိုင်ငံများတွင်နိုင်ငံတကာခုံသမာဓိဆုအသိအမှတ်ပြုရန်နှင့်ပြဋ္ဌာန်းရန် သဘောတူခဲ့သည်။ အီရန်တွင် ပေးအပ်ခဲ့သော ဆုသည် အခြားသောအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ၌လည်း ပြဋ္ဌာန်းပိုင်ခွင့်ရှိလေသည်။

Nourlaw အဆိုအရ၎င်း၏ယခင်နှင့်မတူသည့်ဥပဒေအသစ်သည် အသစ်တီထွင်မှုများနှင့်စက်မှုဒီဇိုင်း များကိုအမှတ်တံဆိပ်များထက်ပိုမိုဦးစားပေးထားပြီး ထိုအရာများကိုစောင့်ရှောက်ရာတွင်လည်းနည်းပညာမူပိုင်ခွင့် ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းထားသည့်အရ သာလွန်မှုရှိနေသည်။ နည်းပညာမူပိုင်ခွင့်မှတ်ပုံတင်ဦးစီးဌာန၏ထုတ်ပြန်ကြေညာချက်အရ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် အီရန်နိုင်ငံ၌ နိုင်ငံသားတို့တီထွင်မှုစုစုပေါင်း၉၅၇၀အမျိုးအစား မှတ်ပုံတင်ခဲ့ကြသည်။ တီထွင်မှုများအရေအတွက်နှင့်မှတ်ပုံတင်ခြင်းသည် ယခင်နှစ်များထက် ၃၈ ရာခိုင်နှုန်းခန့်တိုးလာခဲ့ကြောင်း ကြေညာခဲ့လေသည်။&lt;ref&gt;[http://www.iran-daily.com/1388/3372/html/science.htm] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090615204409/http://www.iran-daily.com/1388/3372/html/science.htm|date=June 15, 2009}}&lt;/ref&gt;

အီရန်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာသဘောတူညီချက်ပါတီဝင်တစ်ဦးဖြစ်သည်မဟုတ်သလိုဘက်ပေါင်းစုဒီဇိုင်းတင်ပြမှုများအတွက်များထူးခြားသောဥပဒေတစ်ရပ်ပြဋ္ဌာန်းထားသူတစ်ဦးလည်းမဟုတ်ပါ။ သို့ပေမယ့်လည်း အီရန်သည် တီထွင်မှုသို့မဟုတ်နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာအလုပ်များကို လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းရှိသည်။ အီရန်သည်ကုန်အမှတ်တံဆိပ်များနှင့်မူပိုင်ခွင့်မှတ်ပုံတင်အက်ဥပဒေ (၁၉၃၁)ခုနှစ် ပုဒ်မ ၂၆အရ တီထွင်မှုများအပေါ်မှတ်ပုံတင်ခြင်းနှင့် (၁၉၇၀)ခုနှစ် အက်ဥပဒေပုဒ်မ ၂.၁၁ အရ စာရေးဆရာများ၊တေးရေးဆရာများနှင့် အနုပညာသည်တို့၏ရပိုင်ခွင့်ကိုကာကွယ်စောင့်ရှောက်ပေးနိုင်ပြီး နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာလုပ်ဆောင်မှုများကိုလည်းလုပ်ဆောင်နိုင်သည်။(အထက်တွင်လေ့လာနိုင်သည်)။&lt;ref&gt;{{Cite paper|last=|first=|authorlink=|coauthors=|title=Memorandum of the foreign trade regime of Iran|work=|publisher=[[Ministry of Commerce (Iran)]]|date=November 2009|url=http://www.irantradelaw.com/wp-content/uploads/2010/03/Irans-Foreign-Trade-Regime-Report.pdf|format=PDF|doi=|accessdate=|postscript=.|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121101144352/http://www.irantradelaw.com/wp-content/uploads/2010/03/Irans-Foreign-Trade-Regime-Report.pdf|archivedate=November 1, 2012}}&lt;/ref&gt;

=== တီထွင်မှုများ(မူပိုင်ခွင့်) ===
'''အသစ်အဆန်းတီထွင်ခြင်း'''-အီရန်တွင်ဖြစ်စေ(သို့)ပြည်ပ၌ဖြစ်စေ မည်သည့်သာမန်အဆင့်ပညာကိုမျှ လုံလောက်သောအနေအထားဖြင့်လက်တွေ့ကျကျအကောင်အထည်ဖော်နိုင်စွမ်းမရှိပါ။ (ထို့ကြောင့်)စောလျှင်စွာ မူပိုင်ခွင့်မှတ်ပုံတင်လျှောက်ထားသူသည်သာ ဥပဒေအရ အဦးဆုံးမူပိုင်ခွင့်ရခွင့်ရှိသူဖြစ်ပေသည်။ သို့သော် ၎င်းသူသည် အဦးဆုံးတီထွင်သူမဟုတ်ဟု သက်သေများအရ ပေါ်လွင်လာသော အနေအထားတွင် ထိုသူသည် မူပိုင်ခွင့်ရထိုက်သူတစ်ဦးမဟုတ်နိုင်တော့ကြောင်းဖော်ပြထားလေသည်။

'''မှတ်ပုံတင်အမျိုးအစားနှင့်သက်တမ်း-'''မူပိုင်ခွင့်မှတ်ပုံတင်လျှောက်ထားရာတွင် မိမိလျှောက်လိုသော အချိန်ကာလသက်တမ်းအတိုင်းအတာအပေါ်မူတည်သည်။ မူပိုင်ခွင့်မှတ်ပုံတင်သက်တမ်းများမှာ ၅နှစ် ၁၀ နှစ် ၁၅ နှစ် ၂၀ နှစ် များရှိပြီး မိမိလိုသလိုရွေးချယ်လျှောက်ထားနိုင်သည်။

'''မူပိုင်ခွင့်မှတ်ပုံတင်မတင်နိုင်ခြင်း''':ဆေးဝါးဖော်စပ်နည်းနှင့်ပေါင်းစပ်ဖော်ခြင်းများသည် မှတ်ပုံတင် တင်ခွင့်မရှိသောအစိတ်အပိုင်းများဖြစ်သည်။ သို့သော်မူပိုင်ခွင့်တင်ထားသူတစ်ဦးမှ ဆေးဝါးထုတ်လုပ်မှုနှင့်စပ်ဆိုင်သောလုပ်ငန်းစဉ်များအတွက် မှတ်ပုံတင်နိုင်သည်။၎င်းအပြင်အများပြည်သူကျန်းမာရေးကိုအနှောက်အယှက်ဖြစ်စေသောပိုမိုတိုးတက်စွာတီထွင်ခြင်းသို့မဟုတ်စာရိတ္တနှင့်မညီသောတီထွင်မှုများအပါအဝင် ကျန်းမာရေးနှင့်ဆန့်ကျင်သောတီထွင်မှုများမှတ်ပုံတင်ခြင်းအားခွင့်မပြုထားပါ။

'''အလုပ်လုပ်ခြင်း'''-၅နှစ်တာအတွက် မှတ်ပုံတင်ထားသော သက်တမ်းကာလအတွင်း အလုပ်လုပ်ကိုင်ခြင်းမရှိခဲ့သော် ထိုမှတ်ပုံတင်မှု ပျက်ပြယ်သွားပေမည်ဖြစ်သည်။ အမည်ခံအလုပ်လုပ်ခြင်းအတွက် မည်သည့်ပြဋ္ဌာန်းချက်မျိုးမှမရှိပါ။ ထို့ကြောင့် မှတ်ပုံတင်မူပိုင်ခွင့်ချပေးထားစဉ် ၅နှစ်သက်တမ်းအတွင်း လုပ်ငန်းကိုလုပ်ဆောင်ရန်အကြံပြုထားသည်။

'''မူပိုင်ခွင့်လျှောက်ထားခြင်း'''-အီရန်ပါလီမန်သည် ၂၀၀၇ ခုနှစ်အောက်တိုဘာလတွင် (ပီတီစီ)အဖွဲ့ ဝင်နိုင်ငံများ အားလုံးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန်အတွက် သဘောတူလက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်မှာ (ပီတီစီ)အဖွဲ့ဝင်သောနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံတွင် မူပိုင်ခွင့်လျှောက်ထားရယူထားပါက (ပီတီစီ)အဖွဲ့ဝင်ထားသော အခြားနိုင်ငံများတွင် ယင်းမူပိုင်ခွင့်သည် အကျုံးဝင်ကြောင်းပင်ဖြစ်လေသည်။.

မူပိုင်ခွင့်လျှောက်ထားမှတ်ပုံတင်ရန်အတွက် အောက်ပါစာရွက်စာတမ်းများကို စတင်လျှောက်ထားသည့်နေ့မှ ၆ လအတွင်း အီရန်နိုင်ငံမူပိုင်ခွင့်မှတ်ပုံတင်ဦးစီးဌာနသို့ တင်ပြနိုင်ရမည်။ ထို၆လသက်တမ်းကာလအတွင်း(တင်ပြနိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ပါက) တစ်ကြိမ်သာလျှင် သက်တမ်းတိုးပိုင်ခွင့်ရှိသည်။

အဆိုပါလျှောက်ထားသူသည်အောက်ပါအချက်အလက်များကိုတင်ပြနိုင်ရမ်ည်။ အမည်နှင့်လိပ်စာ
တီထွင်မှုသို့မဟုတ်ရှာဖွေတွေ့ရှိမှု၊သက်ဆိုင်ရာတရားဝင်အီရန်ကောင်စစ်ဝန်ရုံးမှ ပါဝါ၊ မူပိုင်ခွင့်လက်မှတ်သက်ဆိုင်ရာမှထောက်ခံချက်မိတ္တူ ၊ သို့မဟုတ်(ပဲရစ်ကွန်ဗင်းရှင်းပြဋ္ဌာန်းချက်မှအကျိုးအမြတ်ကိုအသုံးပြုနေလျှင် ၎င်းမှလျှောက်လွှာ)အကယ်၍ လျှောက်ထားသူသည် ပိုင်ရှင်မဟုတ်ပါက ၊အဆိုပါ ပြောင်းရွှေ့ခြင်းဆိုင်ရာထောက်ခံချက် စာရွက်စာတမ်းများ၏မိတ္တူ ဤအကြောင်းအရာနှင့် စပ်ဆိုင်သော အချက်သုံးခုမိတ္တူ တောင်းဆိုမှုများ အစီအစဉ်များနှင့်လုပ်ဆောင်ချက်များ။

အဆိုပါလျှောက်လွှာတင်မှုတွင် အထောက်အထားအပြည့်စုံမှုကြောင့်လည်းကောင်း(သို့) တည်ဆဲဥပဒေနှင့်ဆန့်ကျင်နေသည်အတွက်ကြောင့်လည်းကောင်း သက်ဆိုင်ရာမှ ပယ်ချခြင်းခံခဲ့ရပါလျှင် မူပိုင်ခွင့်လျှောက်ထားသူတစ်ဦးသည် ရှေ့နေတစ်ဦး၏အကူအညီဖြင့် တရားရုံးသို့ဦးတိုက်လျှောက်ထားပြီး အဘယ်ကြောင့်ပယ်ချခဲ့သည်ကို မေးမြန်းပိုင်ခွင့်ရှိသည်။

=== စာမူ မူပိုင်ခွင့် ===
'''မူပိုင်ခွင့်လျှောက်ထားနိုင်သောအရာများ'''- စာအုပ်စာပေများ၊ဇာတ်ညွှန်းများ၊လက်ကမ်းစာစောင်များ၊ပညာပိုင်းဆိုင်ရာရေးသားမှုများ၊အနုပညာပိုင်းဆိုင်ရာ အရေးအသားများ ဇာတ်စင်သို့မဟုတ်မျက်နှာပြင်ဖျော်ဖြေပွဲများအတွက် သို့မဟုတ် ရေဒီယိုနှင့်ရုပ်မြင်သံကြားတို့ကထုတ်လွှင့်မှုအတွက်အော်ဒီယိုပုံရိပ်ယောင် ပန်းချီကားများ၊ပုံများ၊ ရေးဆွဲ၊ဒီဇိုင်းများ၊အလှဆင်အရေးအသားများ၊မြေပုံများ၊ ရိုးရှင်းသောသို့မဟုတ်ရှုပ်ထွေးသော ထုံးစံဖြင့်အလှဆင်ခြင်းထုတ်လုပ်ခြင်းနှင့်စိတ်ကူးယဉ်အလုပ်များ၊ပန်းပု အမျိုးအစားများ ဗိသုကာ ဒီဇိုင်းများ ပုံကြမ်းများနှင့်အဆောက်အဦးများပုံများ၊နည်းလမ်းမျိုးစုံဖြင့်ရိုက်ကူးထားသောဓာတ်ပုံများ၊လက်မှုပညာနှင့် လက်မှုပညာ၏မူရင်းဆောင်းပါးများနှင့်စက်မှုအနုပညာကော်ဇောများနှင့်ကော်ဇောဒီဇိုင်းများ၊ရှေးရိုးဓလေ့အခြေခံသော အမွေအနှစ်များနှင့်အမျိုးသားရေးအမွေအနှစ်များအပေါ်အခြေခံထားသောမူရင်း ယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာနှင့်သက်ဆိုင်သောအလုပ်များ ဖြစ်သည်။

'''သက်တမ်း'''- စာရေးဆရာတစ်ဦး၏ ဘဏ္ဏာရေးနှင့်ပတ်သက်ပြီးခံစားခွင့်သည် ၎င်းသူသေဆုံးပြီးနှစ်ပေါင်း၃၀ထိ၎င်း၏မိသားစုဝင်များမှ ခံစားခွင့်ရှိသည်။ အကယ်၍၎င်း၏ အမွေဆက်ခံသူ မိသားစုများမရှိခဲ့ပါမူ အနုပညာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနမှ အများအကျိုးပြုခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်များလုပ်ဆောင်ရန်အတွက် ၎င်း၏ခံစားခွင့်များကို ဆက်လက်ထိမ်းသိမ်းပေးထားမည်ဖြစ်သည်။၂၀၁၀ ခုနှစ်ဇူလိုင်လတွင် အီရန်ပါလီမန်သည် မူပိုင်ခွင့်ဥပဒေကို စာရေးဆရာများနှင့် ဖန်တီးရှင်များအတွက် ကူးယူဖြန့်ဝေခွင့်နှင့် လုပ်ငန်းဆိုင်ရာမှ အမြဲတမ်းအကျိုးခံစားနိုင်စေရန် ဥပဒေမူသစ်တစ်ရပ် ကိုပြောင်းလဲပြင်ဆင်ခဲ့သည်။.&lt;ref name=&quot;presstv.com&quot; /&gt;

=== အမှတ်တံဆိပ် ===
'''အမျိုးအစားများနှင့်သက်တမ်းကာလ:'''  (၁၀)နှစ်အတွက်မည်မှတ်ပုံတင်ထားသည့်အ မှတ်တံဆိပ်သည် အကန့်အသတ်မရှိ ထပ်မံသက်တမ်းတိုးနိုင်ပြီး သက်တမ်းကို ထပ်မံ၍ နောက်ထပ် ၁၀ နှစ်တိုးနိုင်ပေသည်။

'''ဥပဒေအကျိုးသက်ရောက်မှု''': ကုန်ပစ္စည်းများပေါ်တွင်ပါရှိသည့် အမှတ်တံဆိပ်သည် ၎င်းအမှတ်တံဆိပ်ကို မှတ်ပုံတင်လျှောက်ထားသူနှင့်သာ သက်ဆိုင်ပြီး ၎င်းသူသာလျှင် ထိုအမှတ်တံဆိပ်၏ ပိုင်ရှင်ဖြစ်သည်။ ထိုအမှတ်တံဆိပ်ပိုင်ရှင်သည် ယှဉ်ပြိုင်ထုတ်လုပ် လာသော အခြားအမှတ်တံဆိပ်အတုများကို တားဆီးနိုင်သည်။

မှတ်ပုံတင်ထားသောကုန်အမှတ်တံဆိပ်(သို့) မှတ်ပုံတင်လျှောက်ထားသောအမှတ်တံဆိပ်တို့သည် မှတ်ပုံတင်ထားသူ(သို့)လျှောက်ထားသူနှင့်သာသက်ဆိုင်ပြီး ဝယ်ယူစားသုံးသူများကို လှည့်ဖြားသော ဆင်တူရိုးမှားများမှ ယှည်ပြိုင်လာပါကလည်း မှတ်ပုံတင်ထားသူထံ၌အခွင့်အလမ်းများရှိပေသည်။

မည်သည့်မှတ်ပုံတင်ထားသောကုန်အမှတ်တံဆိပ်တစ်ခုကိုမဆိုဆန့်ကျင်ခြင်း(သို့) ဆင်တူရိုးမှားများ အတုများထုတ်လုပ်ခြင်းနှင့် မှတ်ပုံတင်ထားသော အမှတ်တံဆိပ်ကို ဆုံးရှုံအောင်ပြုလုပ်ခြင်းစသည်တို့နှင့်ပတ်သက်ပြီး ပြုလုပ်လာပါက တီဟီရန်တရားရုံးတော်သို့ ဦးတိုက်လျှောက်တိုင်ကြားနိုင်သည်။ ကုန်အမှတ်တံဆိပ် ယှဉ်ပြိုင်ခြင်းသည် ကုန်အမှတ်တံဆိပ်မှတ်ပုံတင်သည့် နေ့မှစ၍ သုံးနှစ်တာကာလအတွင်း၌သာဖြစ်ပြီး ထိုသုံးနှစ်ကျော်လွန်ပြီး မှတ်ပုံတင်ရရှိသွားပါက တရားရုံးတော်တွင်အတည်ဖြစ်သွား၏။ 

အမှတ်တံဆိပ်ပိုင်ရှင်သည် တတိယအုပ်စုဘက်မှ မိမိဆုံးရှုံးနစ်နာမှုပြုလုပ်မှုများကို ကာကွယ်ရန်အတွက် ဥပဒေရေးရာများဖြင့် အကာအကွယ်ပြုလုပ်ထားနိုင်သည်။ ထိုသို့ပြုလုပ်ထားမှုသည် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုကိုကုစားရန်အတွက်လည်းကောင်းကုန်ကျစရိတ်များနှင့်ထပ်မံချိုးဖောက်မှုများတားဆီးရန်အတွက်လည်းကောင်းဖြစ်ပေသည်။ အစ္စလာမ့်ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၅၂၉နှင့်၅၃၀အရ တံဆိပ်အတုပြုလုပ်ခြင်း(သို့)ခွင့်ပြုချက်မရှိပဲ ထိုတံဆိပ်ကိုအသုံးပြုခြင်းသည်နိုင်ငံတော်ဥပဒေပုဒ်မအရ ထောင်ဒဏ်(၂)နှစ်ကျစေနိုင်သည်။၎င်းအပြင် နိုင်ငံပိုင်ကုမ္ပဏီများ၏အမှတ်တံဆိပ်များကို အတုပြုလုပ်ခြင်း စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီ၏တံဆိပ်အတုပြုလုပ်ခြင်းနှင့် တရားမဝင်အသုံးပြုခြင်းများအတွက် ထောင်ဒဏ်၃နှစ်မှ၁၅ (သို့)၆ လမှ ၃ နှစ်အထိ အသီးသီးကျခံစေနိုင်သည်။။

'''မှတ်ပုံတင်ရန်မလိုသောအရာများနှင့် မလျှောက်ထားနိုင်သောအရာများ'''- အီရန်နိုင်ငံတော်အလံ၊နိုင်ငံတော်မှ ခွင့်မပြုသည့်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းစဉ်၌သုံးသောအလံအမျိုးမျိုး၊ဆုတံဆိပ်များနှင့် နိုင်ငံပိုင်အမှတ်အသားများဥပမာ အီရန်နိုင်ငံကြက်ခြေနီအမှတ်တံဆိပ်(သို့)အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီအမှတ်တံဆိပ်နှင့် နိုင်ငံတော်အာဏာပိုင်များကို ထောက်ခံအားပေးသော ဝေါဟာရများနှင့်စာတမ်းများ၊လူတို့၏စာရိတ္တနှင့် စည်းစနစ်ကို ဖျက်စီးစေမည့် အမှတ်အသားများ(၎င်းအမှတ်အသားများနှင့်ပတ်သက်ပြီး အီရန်တွင်အခြားသော နိုင်ငံများထက် ပိုမိုပြင်းထန်စွာကန့်ကွက်ထားလေသည်)၊အခြားသူများမှတ်ပုံတင်ထားသည့်အမှတ်တံဆိပ်နှင့် အလွန်ပင် ဆင်တူပြီး ဝယ်ယူသူများအထင်မှားစေမည့် အမှတ်တံဆိပ်များ ။

'''လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ခြင်း'''-အကယ်၍ မှတ်ပုံတင်ထားသော အမှတ်တံဆိပ်တစ်ခုသည် အီရန်နိုင်ငံတွင်း၌ဖြစ်စေ(သို့)ပြည်ပ၌ဖြစ်စေ သုံးနှစ်မည်သည့်လုပ်ငန်းလုပ်ဆောင်မှုမျှ မရှိခဲ့မှုအတွက် ပိုင်ရှင်ဘက်မှသော်လည်းကောင်း၊၎င်း၏တရားရေးဆိုင်ပိုင်ခွင့်ရှိသူမှသော်လည်းကောင်း ခိုင်လုံသောသက်သေတစ်စုံတစ်ရာ မပြနိုင်ခဲ့ပါလျှင် စိတ်ဝင်စားသူအခြားပါတီ တစ်ဦးမှ တရားရုံးသို့ဦးတိုက်လျှောက်ပြီး ထိုအမှတ်တံဆိပ်ကို ဖျက်သိမ်းပေးရန်တောင်းခံပိုင်ခွင့်ရှိသည်။

မှတ်ပုံတင်လျှောက်ထားခြင်း-အမှတ်တံဆိပ်တစ်ခုလျှောက်ထားရာတွင် အီရန်နိုင်ငံသားဖြစ်စေ(သို့)နိုင်ငံခြားသားဖြစ်စေ မိမိကိုယ်တိုင်(သို့)တရားရုံးတော်ရှေ့နေတစ်ဦးကို ကိုယ်စားလှယ်လွှဲပြီး စက်မှုဒီဇိုင်းများနှင့်အမှတ်တံဆိပ်များမှတ်ပုံတင်ဌာန(တီဟီရန်မြို့)သို့ သွားရောက်ပြီး လျှောက်လွှာပုံဖြည့်စွက်၍လျှောက်ထားချက်ပေးပို့နိုင်သည်။ တင်ပို့သည့်လျှောက်လွှာများကို စိတ်ပါဝင်စားသူတို့ ပြန်လည်စစ်ဆေးနိုင်ရန်နှင့် လိုအပ်လာပါကဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်နိုင်ရန်အတွက် သတင်းစာများတွင် မှတ်ပုံတင်ဌာနမှ တရားဝင်ထည့်သွင်းကြေညာပေးသွားမည်ဖြစ်သည်။ဌာနသည် လျှောက်ထားသည့်လျှောက်လွှာများတွင်ပါဝင်သောအချက်အလက်များကို မှတ်ပုံတင်ဥပဒေနှင့်ကိုက်ညီမှုရှိမရှိ စစ်ဆေးပြီးနောက် အကယ်၍ မှတ်ပုံတင်ဌာနမှ လျှောက်လွှာတစ်စုံတစ်ရာကို ပယ်ခဲ့လျှင် လျှောက်ထားသူအနေဖြင့် တရားရုံးတော်သို့ ဦးတိုက်လျှောက်ပြီး ပြန်လည်စိစစ်ပေးရန် တောင်းဆိုပိုင်ခွင့်ရှိသည်။

၎င်းအပြင် စိစစ်ရေးရုံးသည် လျှောက်ထားလာသော ကုန်အမှတ်တံဆိပ်များကို ပဋိပကတစ်စုံတစ်ရာမရှိစေရန်အတွက်လည်းကောင်းယခင်က မှတ်ပုံတင်ထားမှုရှိမရှိကိုလည်းကောင်း မူပိုင်ခွင့်မှတ်ပုံတင်ခြင်းစည်းမျဉ်းဥပဒေများနှင့်အညီ စစ်ဆေးမည်ဖြစ်ပေသည်။ ယခင်က မှတ်ပုံတင်ထားသော အမှတ်တံဆိပ်များနှင့်တူညီမှုရှိခြင်း(သို့)မရှိခြင်း၊ ပုံစံဒီဇိုင်းအတွင်းအပြင်၊အသံထွက်နှင့်အရေးအသားအခြားဆင်တူရိုးမှားမှုများ အားလုံးတို့ကိုပါ အထူးထည့်သွင်းစစ်ဆေးသွားမည်ဖြစ်ပေသည်။

စီးပွားရေးအမှတ်တံဆိပ်တစ်ခုကို မှတ်ပုံတင်ရန်အတွက် လျှောက်ထားသူသည် အောက်ပါအချက်အလက်များကို တင်ပြရပေမည်။ အမည်၊နေရပ်လိပ်စာ၊အီရန်ကောင်စစ်ဝင်ရုံးမှထောက်ခံချက်(ရှေ့နေ၏တစ်ခုတည်းသောပါဝါအားလုံးအမှတ်တံဆိပ်များအတွက်လုံလောက်ပေသည်)စီးပွားရေးကုန်အမှတ်တံဆိပ်၏အသေးစိတ်ကို နမူနာ၁၂ မျိုးပစ္စည်းအမျိုးအမည်နှင့်အတန်းအစားကို (အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာစံချိန်သတ်မှတ်မှုနှင့်အညီ)တင်ပြရမည်။

== တိုင်းရင်းဆေးဝါးကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေးအက်ဥပဒေ၂၀၀၃ ==
တိုင်းရင်းဆေးဝါးအမျိုးမျိုးကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်နိုင်ရန်အတွက် ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ဥပဒေတစ်ခုကို အတည်ပြုခဲ့သည်။ တိုင်းရင်းဆေးဝါးအမျိုးမျိုးမှတ်ပုံတင်ခြင်း၊ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ခြင်းနှင့် ဆေးဝါးပင်နှင့် ဆေးဝါးစေ့အစံအမျိုးမျိုးတို့နှင့်ပတ်သက်ပြီး ခွင့်ပြုချက်ထုတ်ပေးရေးဥပဒေအသစ်များအရ မှတ်ပုံတင်လျှောက်လွှာတင်ခြင်းနှင့် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှုများပြုလုပ်နိုင်ပေသည်။၎င်းအပြင် အက်ဥပဒေ ပုဒ်မ ၅ အရ စိုက်ပျိုးထားသော ဆေးဝါးပင်များကို ထိမ်းသိမ်းပြီး ၎င်းတို့ဖြင့် စီးပွားရေးပြုလုပ်ခွင့်ကို ဆေးဝါးထုတ်လုပ်သူများအတွက် ၁၈နှစ် သက်တမ်းပေးထားသည်။

== ပထဝီအရိပ်လက္ခဏာများကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေးဥပဒေ ၂၀၀၄ ==
ပထဝီအရိပ်လက္ခဏာများကို အသုံးပြုခြင်းသည် ထောက်ခံချက်တစ်ခုဖြစ်နိုင်ပေသည်မှာ ၎င်းသည်ထူးခြားချက်ရှိသောထုတ်ကုန်ဖြစ်ပြီး ပထဝီအနေအထားကြောင့် ကျော်ကြားမှုရှိပေသည်။

== လိုင်စင်နှင့် လုပ်ငန်းလုပ်ပိုင်ခွင့်ရယူခြင်း ==
လိုင်စင်နှင့် လုပ်ငန်းလုပ်ပိုင်ခွင့်လျှောက်ထားရာတွင်ကူညီပေးသော ဒေသခံစီးပွားဖက် အဖွဲ့အစည်းမြောက်မြားစွာရှိနေပေသည်။၎င်းတို့အတွင်းမှ အကျော်ကြားဆုံးမှာIran Chamber of Commerce Industries and Mines အီရန်စီးပွားကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးစက်မှုလုပ်ငန်းနှင့်သတ္တုတွင်းကုန်သည်ကြီးများအသင်းပင်ဖြစ်လေသည်။၎င်းအပြင်အခြားတစ်ခုမှာ အင်တာနက်ကိုအခြေပြုထားသော အဓိကမှီခိုအားထားရာဖြစ်သည့်Iran Trade Point Network အီရန် စီးပွားရေးဆုံမှတ် ကွန်ရပ် ပင်ဖြစ်လေသည်။၎င်းသည် ဒေသခံစီးပွားဖက်များ၏အခြေအနေကိုတင်ပြပေးလေသည်။။

မူပိုင်ခွင့်ဥပဒေကို လိုက်နာကျင့်သုံးမှုမရှိသော နိုင်ငံခြားကုမ္ပဏီများကို အီရန် ဆော့ဖ်ဝဲ စက်မှုလုပ်ငန်းတွင်ရင်းနှီးမြုတ်နှံမှုပြုလုပ်ခြင်းမှတားမြစ်ထားလေသည်။&lt;ref&gt;[http://www.iran-daily.com/1387/3104/html/economy.htm Iran daily: Software Exports Opportunities &amp; Challenges] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090411122057/http://www.iran-daily.com/1387/3104/html/economy.htm|date=April 11, 2009}}&lt;/ref&gt;

== အီလက်ထရောနစ်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ခြင်း ==
အီရန်အစ္စလာမစ်အကြံပေးလွှတ်တော်(အီရန်ပါလီမန်)သည် ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် အီလက်ထရောနစ် ရောင်းဝယ်ဖေါက်ကားမှုကို အတည်ပြုခဲ့သည်။ဥပဒေပုဒ်မ ၆၂-၆၆ အရ အီရန်နည်းပညာပိုင်ဆိုင်ခွင့်သည် အီလက်ထရောနစ်ကူးသန်းရောင်းဝယ်မှုတိုင်း အကျုံးဝင်ကြောင်းဖော်ြပထားလေသည်။ ပြဋ္ဌာန်းချက်၆၂-၆၃ သည် စာရေးဆရာတို့၏ခံစားပိုင်ခွင့်များထိမ်းသိမ်းကာကွယ်ရေးနှင့်သက်ဆိုင်ပြီး ပြဋ္ဌာန်းချက်၆၄-၆၅ သည် စီးပွားရေးဆိုင်ရာလျှို့ဝှက်ချက်များကို အကာအကွယ်ပေးထားမှုအပေါ်အာမခံပေးထားပြီး ပြဋ္ဌာန်းချက်၆၆ သည် စီးပွားရေးကုန်ပစ္စည်းအမှတ်အသားများနှင့် ပိုင်ရှင်(domain)အမည်များအပေါ်အထောက်အကူပြုပေးထားလေသည်။။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ebusinessforum.com/index.asp?layout=rich_story&amp;doc_id=8404&amp;title=Overview+of+e%2Dcommerce+in+Iran&amp;channelid=4&amp;categoryid=31 |title=Telecommunications, telecoms, mobile, broadband, communications, TMT industry analysis and data from The EIU&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt; |access-date=7 May 2018 |archive-date=27 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110927235405/http://www.ebusinessforum.com/index.asp?layout=rich_story&amp;doc_id=8404&amp;title=Overview+of+e-commerce+in+Iran&amp;channelid=4&amp;categoryid=31 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;google1&quot;&gt;{{cite web|url=https://docs.google.com/viewer?a=v&amp;q=cache:_3CPEjrHxEwJ:www.atrip.org/Content/Activities/Akhlagi%2520Iranian%2520IPR.doc+Law+for+the+protection+of+Rights+of+the+Authors+of+Computer+Programs+Iran&amp;hl=en&amp;pid=bl&amp;srcid=ADGEESgJjeL5cW_qvxATp_jbrm5KNMa7iswaee4wOn74WvAeBDaGUJoorTZxdYGN9vhcyvdekROySTNufUT8lqj83HqX9QINVH4e8hobqs8jsV2BMKEkpy0yCxyUBdmRJZx57z0VBylo&amp;sig=AHIEtbSLOmNYdqtNm4cq87GyXbryItkrTw|title=Powered by Google Docs|publisher=Docs.google.com|date=|accessdate=2012-02-05}}&lt;/ref&gt;

== အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာသဘောတူညီချက် ==

=== ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ပိုင်ဆိုင်မှုများအား ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေး ===
အီရန်သည် ယဉ်ကျေးမှုပိုင်းဆိုင်ရာ အမွေအနှစ်များကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေးကွန်ဗေးရှင်းသည် (၁၉၅၄ခုနှစ် မေလ ၁၄ တွင် Hague မြို့)၌ဖြစ်ပွားသော လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများကြောင့် ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင်ဖွဲ့စည်း အတည်ပြုခဲ့သည်။၎င်းအပြင် ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များကို ခွင့်ပြုချက်မရှိပဲ သယ်ဆောင်ခြင်းနှင့်အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်ခြင်းများတားဆီးချုပ်ကိုင်ရေးကွန်ဗေးရှင်း(ပဲရစ်မြို့ နိုဝင်ဘာ၁၄ရက်၁၉၇၀ခုနှစ်)အရ ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် (၁၉၇၂ခုနှစ်၊နိုဝင်ဘာ၁၆ရက် ပဲရစ်မြို့) သဘာ၀အမွေအနှစ်ယဉ်ကျေးမှုပစ္စည်းများထိမ်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးကွန်ဗေးရှင်းအရအတည်ပြုခဲ့သည်။ ၁၉၅၄ခုနှစ် လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများကြောင့် ဟိဂ်ကွန်ဗေးရှင်းကို ဒုတိယအကြိမ် (ဟိဂ်မြို့ မတ်လ၂၆ ရက်၁၉၉၉ခုနှစ်)တွင်အတည်ပြုခဲ့ပြီး ထိုကွန်ဗေးရှင်းအရ အီရန်သည် ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင်အတည်ပြုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://portal.unesco.org/la/conventions_by_country.asp?contr=IR&amp;language=E&amp;typeconv=1|title=Ratified and non Ratified conventions by country, UNESCO|publisher=Portal.unesco.org|date=|accessdate=2012-02-05|archivedate=27 January 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120127203020/http://portal.unesco.org/la/conventions_by_country.asp?language=e&amp;contr=IR&amp;typeconv=1}}&lt;/ref&gt;

=== စက်မှုပစ္စည်းများပိုင်ဆိုင်မှုကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေးကွန်ဗေးရှင်း (a.k.aပဲရစ် ကွန်ဗေးရှင်း)၁၉၅၉ ===
အီရန်သည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စက်မှုပစ္စည်းများပိုင်ဆိုင်မှုကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေးကွန်ဗေးရှင်း(ပဲရစ်ကွန်ဗေးရှင်းတွင် သဘောတူလက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ ထိုပဲရစ်ကွန်ဗေးရှင်းသည် အီရန်အား တောင်းခံနေသည်မှာ အီရန်သည် ကွန်​ဗေးရှင်းဝင် နိုင်ငံများအားလုံး၏ စက်မှုပစ္စည်းများပိုင်ဆိုင်မှုကို မိမိတို့စက်မှုပစ္စည်းများကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ပေးသည့်အတိုင်း အကာအကွယ်ပေးရန်ဖြစ်သည်။

=== ကမ္ဘာ့နည်းပညာ မူပိုင်မှုအဖွဲ့အစည်း (WIPO) ၂၀၀၂ ===
အီရန်သည် ကမ္ဘာ့နည်းပညာမူပိုင်ခွင့်ဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်း(WIPO)တွင်၂၀၀၂ခုနှစ်၌အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့ပြီးနည်းပညာမူပိုင်ခွင့်ဆိုင်ရာစာချုပ်အတော်များများတွင် ပါဝင်ခဲ့သော်လည်း (WIPO)တွင်ကော်ပီရိုက်စာချုပ်၌လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ခြင်းမရှိသေးပါ။

WIPO၏ထုတ်ပြန်ကြေညာချက်အရ (၂၀၁၃ခုနှစ်ကမ္ဘာ့နည်းပညာမူပိုင်ခွင့်စံချိန်စံညွှန်း)တွင် အီရန်သည် ကမ္ဘာတွင် အီရန်နိုင်ငံသားများတီထွင်မှုမူပိုင်ခွင့်လျှောက်ထားခြင်းနှင့်စက်မှုစီမံကိန်း၁၀၀ နှင့် စီးပွားရေးအမှတ်တံဆိပ်၈၂ မျိုးမှတ်ပုံတင်ခြင်းတို့ဖြင့် အဆင့်၉၀တွင် ရပ်တည်ခဲ့ပြီး ဂျော်ဒန်နှင့်ဗင်နီဇွဲလားတို့ထက် အဆင့်နိမ့်ခဲ့ပေမဲ့ ယီမန်နှင့် ဂျော်မိုင်ကာတို့ထက်ပင်အဆင့်သာလွန်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wipo.int/export/sites/www/freepublications/en/intproperty/941/wipo_pub_941_2013.pdf|title=Archived copy|accessdate=2014-05-30|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140610115933/http://www.wipo.int/export/sites/www/freepublications/en/intproperty/941/wipo_pub_941_2013.pdf|archivedate=2014-06-10|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wipo.int/ipstats/en/wipi/index.html|title=Launch of World Intellectual Property Indicators – 2015 Edition|publisher=|accessdate=2 April 2016|archive-date=12 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160412190020/http://www.wipo.int/ipstats/en/wipi/index.html}}&lt;/ref&gt;

===  အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမှတ်ပုံတင်ခြင်းကိုရည်မှတ်သော မက်ဒရစ်သဘောတူညီချက်၂၀၀၃ ===
၂၀၀၃ခုနှစ်စက်တင်ဘာလတွင် ဝန်ကြီးများနှီးနှောတိုင်ပင်ရေးအဖွဲ့သည် H24305T / 6921ကို လိုက်နာရန်အတည်ပြုခဲ့ကြသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အီရန်သည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မှတ်ပုံတင်ခြင်းနှင့် စည်းမျဉ်းများကိုလိုက်နာရန်အတွက် မဒ်ရီဒ်စာချုပ်တွင်လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည့်အတွက်ကြောင့်ပင်ဖြစ်လေသည်။ စာချုပ်ပါစည်းမျဉ်းများအရ နိုင်ငံတစ်ခုအတွင်း နေထိုင်သူများချုပ်ဆိုထားသော စာချုပ်များကို မှတ်ပုံတင်ထားမည်ဆိုပါက ယင်းနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာ့နည်းပညာမူပိုင်ခွင့်စာချုပ်( WIPO)တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးထားသော နိုင်ငံဖြစ်ပါက ထိုစာချုပ်ကို အခြား( WIPO) အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများက စောင့်ရှောက်ပေးရန်တာဝန်ရှိသည်။

=== ဇာစ်မြစ်နှင့်၎င်းတို့၏နိုင်ငံတကာမှတ်ပုံတင်ခြင်း လိစ္စဘွန်းသဘောတူညီချက်စာချုပ်၂၀၀၅ ===
၂၀၀၅ခုနှစ်တွင် အီရန်သည်Lisbon Agreement for the Protection of Appellations of Origin and their International Registration, ဇာစ်မြစ်နှင့် ၎င်းတို့၏နိုင်ငံတကာမှတ်ပုံတင်ခြင်း လိစ္စဘွန်းသဘောတူညီချက်စာချုပ်တွင် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ဝင်ရောက်ခြင်းအားဖြင့် မြေပထဝီအမည်နာမနှင့် ၎င်းမှထွက်ကုန်များကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှုပြုခဲ့ပြီး အာမခံပေးခဲ့သည်။ ထိုလီစ္စဘွန်စာချုပ်သည် ၂၀၀၆ ခုနှစ် မတ်လတွင် လက်တွေ့အကောင်အထည်ပေါ်ခဲ့သည်။ ထိုသို့အကောင်အထည်ပေါ်လာခြင်း၏ရလဒ်တစ်ခုမှာ အီရန်ကောက်အခွန်ဌာနမှ ပြည်ပမှတင်သွင်းကုန်များကို တားဆီးနိုင်ခဲ့ပြီး အီရန်အမှတ်တံဆိပ်ပါ ကုန်များကို ခွင့်ပြုခဲ့သည်။။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.iran-daily.com/1388/3460/html/economy.htm|accessdate=October 13, 2009|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090806060924/http://www.iran-daily.com/1388/3460/html/economy.htm|archivedate=August 6, 2009}}Missing or empty &lt;code style=&quot;color:inherit; border:inherit; padding:inherit;&quot;&gt;&amp;#x7C;title=&lt;/code&gt; ([//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors%23citation_missing_title help])
[[Category:Pages with citations lacking titles]]
[[Category:Pages with citations having bare URLs]]&lt;/ref&gt;

== WTOမူပိုင်ခွင့်ဥပဒေများ ==
အီရန်အစိုးရသည် ကော်ပီရိုက်ဥပဒေနှင့်စပ်လျဉ်းသော ဥပဒေများကို ရပ်တန့်ဖို့ရန်တွက်နှင့် လိုင်စင်မဲ့ဆော့ဖ်ဝဲများကို အမြောက်အမြားအခမဲ့ဖြန့်ဝေခြင်းတို့နှင့်ပတ်သက်ပြီး သဘောမတူခဲ့ပေ။linuxမှ ဆော့ဖ်ဝဲများကို အခြားကမ္ဘာ့နည်းပညာဆိုင်ရာမူပိုင်ခွင့်ဥပဒေ ပြင်းပြင်းထန်ထန်ချမှတ်ထားသော နိုင်ငံများတွင်ပင် လိုင်စင်မဲ့ကူးယူဖြန့်ဝေလျက်ရှိသည်။ အီရန်တွင်လည်း ထိုသို့ကူးယူဖြန့်ဝေမှုသည် ပိုမိုများပြားပေသည်။&lt;ref&gt;[http://www.theage.com.au/articles/2004/09/21/1095651288238.html?oneclick=true ''&quot;Security fears spark Linux drive in Iran&quot;.'' ][//en.wikipedia.org/wiki/The_Age The Age]&lt;span&gt;. September 21, 2004&lt;/span&gt;&lt;/ref&gt;

အီရန်သည် အကယ်၍ WTO ကော်ပီရိုက်(ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့)၏အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ခဲ့ပါမူ ကမ္ဘာ့ကော်ပီရိုက်ဥပဒေများကို လိုက်နာခြင်းအားဖြင့် မိမိ၏အခြေအနေကို ပြောင်းလဲမှုပြုလုပ်နိုင်သည်။ သို့သော်အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုယခင်ကတည်းမှ အီရန် WTO အဖွဲ့ဝင်ဖို့ရန်ကြိုးစားမှုများကို ၂၂ ကြိမ်ပိတ်ပင်တားဆီးခဲ့သည်။၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင်အီရန်သည် WTO ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့ ၏အပြည့်အဝအကျိုးခံစားခွင့်ရှိသောအဖွဲ့ဝင် ဖြစ်လာရန်ကြိုးစားမှုများကို နောက်ဆုံးအကြိမ်ပိတ်ပင်တားဆီးခဲ့ပြန်သည်။ ထို့ကြောင့်ထိုကိစ္စကို အပြန်အလှန်အပေးအယူကိစ္စအဖြစ်သတ်မှတ်ပြီး အီရန်သည်၎င်း၏အကျိုးစီးပွား များသည်WTO မူပိုင်ခွင့်စာချုပ်များအရမဟုတ်ကြောင်းဆုံးဖြတ်ခဲ့လေသည်။ ထို့ကြောင့်မိမိတို့၏သီသန့်ရပိုင်ခွင့်များကို မပြောင်းလဲခဲ့သလို မိမိတို့၏ ဥပဒေများကိုလည်း ပြောင်းခဲ့ခြင်းမရှိပါ။ ထို့ကြောင့် နိုင်ငံခြားသား ကော်ပီရိုက်ရပိုင်ခွင့်သည် အီရန်အကြီးအကဲများ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်အတိုင်းဆောင်ရွက်သွားရမည်ဖြစ်ပေသည်။

အီရန်ဆေးဝါးထုတ်လုပ်သူများသည် အစိုးရဘက်မှ နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာမူပိုင်ခွင့်ထောက်ပံ့မှုများဖြင့် ကင်းဝေးနေပေသည်။ ပေါင်းစပ်ကုထုံးများအတွက်မော်လီကျူးဖွံ့ဖြိုးဆဲအခြားနိုင်ငံများတွင်မူပိုင်ခွင့်ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေးများအတွက်အရည်အချင်းပြည့်မှီစေနိုင်ခဲ့ပေမဲ့အီရန်သည်မူပိုင်ခွင့်ဆိုင်ရာဥပဒေနှင့်ပတ်သက်ပြီး အားနည်းမှုများရှိနေပေသည်။ ထိုအကြောင်းအရာသည် အီရန်ကုမ္ပဏီတို့အဖို့ ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်တွင် တိုးပေါက်ဖို့ရန်အတွက် အခက်အခဲများစွာ ဖြစ်လာဖွယ်ရာများရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.payvand.com/news/09/apr/1027.html|title=Business Monitor International: Iran Pharmaceuticals and Healthcare Report Q2, 2009|publisher=Payvand.com|date=2009-03-25|accessdate=2012-02-05|archive-date=29 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111129222751/http://www.payvand.com/news/09/apr/1027.html}}&lt;/ref&gt;

== ပိုမိုလေ့လာရန် ==
* [[အီရန်နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး]]


== ကိုးကား ==
{{reflist}}

== လင့်ခ်များ ==

* [https://docs.google.com/viewer?a=v&amp;q=cache:_3CPEjrHxEwJ:www.atrip.org/Content/Activities/Akhlagi%2520Iranian%2520IPR.doc+Law+for+the+protection+of+Rights+of+the+Authors+of+Computer+Programs+Iran&amp;hl=en&amp;pid=bl&amp;srcid=ADGEESgJjeL5cW_qvxATp_jbrm5KNMa7iswaee4wOn74WvAeBDaGUJoorTZxdYGN9vhcyvdekROySTNufUT8lqj83HqX9QINVH4e8hobqs8jsV2BMKEkpy0yCxyUBdmRJZx57z0VBylo&amp;sig=AHIEtbSLOmNYdqtNm4cq87GyXbryItkrTw An Introduction to the Iranian Intellectual Property Law]
* [https://web.archive.org/web/20130310232210/http://www.irantradelaw.com/wp-content/uploads/2010/03/Irans-Foreign-Trade-Regime-Report.pdf Memorandum of the foreign trade regime of Iran (2009) - Document describing all aspects of Iran's trade and economic policies, including intellectual property protection] - Ministry of Commerce (Iran)
* [http://unctad.org/en/docs/iteipc20057_en.pdf Science, Technology and Innovation Policy Review - Iran] - United Nations Conference on Trade and Development (2005)
* [http://www.wipo.int/clea/docs_new/pdf/en/ir/ir005en.pdf Act for the Protection of Authors, Composers and Artist Rights (1970)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121013065800/http://www.wipo.int/clea/docs_new/pdf/en/ir/ir005en.pdf |date=13 October 2012 }}
* [http://www.wipo.int/wipolex/en/details.jsp?id=7706 Patent, Industrial Design and Trademark Registration Act (2007)]
* [http://www.wipo.int/wipolex/en/profile.jsp?code=IR IP related information about Islamic Republic of Iran] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180630110043/http://www.wipo.int/wipolex/en/profile.jsp?code=IR |date=30 June 2018 }} at [[ကမ္ဘာ့နည်းပညာမူပိုင်ခွင့်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်း|WIPO]] website.
* [http://www.ip-watch.org/weblog/index.php?p=1095 Iran’s New Law On IP Protection Moves It Onto International Stage] (2008)
* [http://www.nourlaw.com Nourlaw] - Database on Iranian laws and regulations
* [http://www.wipo.int/treaties/en/ShowResults.jsp?lang=en&amp;treaty_id=15 WIPO's BERNE membership list of states]
* [https://www.researchgate.net/researcher/2038839394_Alfred_Sarkissian Intellectual property rights for developing countries: Lessons from Iran] (2008)

[[Category:အီရန်နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး]]</text>
      <sha1>q0ecjmqbq7k602wkhiqydevgc7ukh59</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အီရန်နိုင်ငံရှိ ဆက်သွယ်ရေး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>93479</id>
    <revision>
      <id>1027790</id>
      <parentid>1020198</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T22:29:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 2 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1027790</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="142462" sha1="12d03rjrv7mprrlfac9xc79rucs8nrq" xml:space="preserve">[[File:IR_Telecom.JPG|thumb|300x300px|အီရန် ၂၀% ကျော်ကြီးထွားမှုနှုန်းနှင့်ဆက်သွယ်ရေးအတွက်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု၏အမြင့်ဆုံးအဆင့်အထိရှိခဲ့ဘူးသောပထမငါးနိုင်ငံများကြားတွင်ဖြစ်သည်။ အီရန်ကျေးလက်ဒေသမှတယ်လီကောမ်ဝန်ဆောင်မှုများပေးရန်ယူနက်စကိုအထူးလက်မှတ်ချီးမြှင့်ထားပြီး.]]
'''အီရန်ဆက်သွယ်ရေး'''စက်မှုလုပ်ငန်း အားလုံးနီးပါးသည် အစိုးရပိုင်များဖြစ်ပြီး အီရန်တယ်လီကွန်မြူနီကေး ကုပ္ပဏီ(TCI)မှကြီးစိုးထားလေသည်။ ၂၀၀၄ခုနှစ်တွင် တယ်လီဖုန်းလိုင်းပုံသေလိုင်း ဒေသစံချိန်စံညွှန်းများနှင့် ညီလျှော်စွာ အလွန်အမင်းတိုးတက်လာခဲ့သည်။ လူဦးရေ၁၀၀ တွင် ၂၂ ဦး တယ်လီဖုန်းလိုင်းပိုင်ဆိုင်ထားခဲ့သည်။ ထိုအချိန်ကာလတွင် အီဂျီစ်၌ လူ၁၀၀ဦးတွင် ဖုန်းပိုင်သူ၁၄ ဦးနှင့် ဆော်ဒီအာရေဗျတွင် လူ ၁၀၀ တွင် ဖုန်းပိုင်သူ ၁၅ ဦးသာရှိခဲ့သည်။ သို့သော် ယူအေအီးနိုင်ငံများအတွင်း လူဦးရေ၁၀၀တွင် ၂၇ ဦးဖြစ်ပြီး အီရန်သည် ယူအေအီးနိုင်ငံများအနောက်တွင်ရှိခဲ့သည်။ အီရန်သည် ၂၀၁၂ ခုနှစ်ထိ လူတိုင်း မိုဘိုင်းဖုန်းတစ်လုံးစီရှိထားခဲ့ကြသည်။ .

အီရန်လူဦးရေသည် သန်း၈၀ နီးပါးရှိနေပြီး အီရန်ပြည်သူများအကြား ၅၆ ရာခိုင်နှုန်းသည် အသက်၂၅ နှစ်အရွယ် လူတန်းစားများဖြစ်ကြသည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် အီရန်သည် ကျေးလက်ဒေသများအတွင်း ဝန်ဆောင်မှုပြုလုပ်ပေးသော ဌာနခွဲပေါင်း ၅၂၀၀၀ ကို ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည် ။ ကြိုးဖုန်း တယ်လီဖုန်းလိုင်း ၂၄ သန်းကျော်ရှိခဲ့ပြီး ၎င်းထိုးဖေါက်နိုင်မှုနှုန်းသည် ၃၃.၆၆ ရာခိုင်နှုန်းထိဖြစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် အီရန်တွင် ၄၃ သန်း အင်တာနက်အသုံးပြုသူရှိခဲ့ပြီး အရှေ့အလယ်ပိုင်းနိုင်ငံများအတွင်း အီရန်သည် အင်တာနက်သုံးမှုအမြင့်ဆုံးနိုင်ငံဖြစ်ခဲ့သည်။

အီရန် သည်၂၀ရာခိုင်နှုန်းကျော် ကြီးထွားမှုနှုန်းနှင့် ဆက်သွယ်ရေးအတွက်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု၏ အမြင့်ဆုံးအဆင့်အထိရှိခဲ့ဘူးသောပထမငါးနိုင်ငံများအကြား တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ အီရန်ကျေး လက်ဒေသ ဆက်သွယ်ရေးဝန်ဆောင်မှုများ အတွက်ယူနက်စကိုအထူးလက်မှတ်ချီးမြှင့်ခဲ့ခြင်းခံရသည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် အီရန်နိုင်ငံ၏တယ်လီကောမ် ဆက်သွယ်ရေးဈေးကွက် သည်စတုတ္ထအကြီးဆုံးဈေးကွက်ဖြစ်ခဲ့ပြီး အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၉.၂ ဘီလီယံခန့်ဖြစ်ခဲ့သည်။  ၂၀၁၄ ခုနှစ်များတွင် မက်ထရစ်ယူနစ် ၆.၉ ဖြင့် $ ၁၂.၉ ဘီလီယံအထိကြီးထွားရန်မျှော်လင့်နေသည်။

အီလက်ထရောနစ်ဂျာနယ် (EJISDC)ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများအတွက်သတင်းအချက်အလက်စနစ်များပေါ်တွင်ပြောဆိုချက်အရ သတင်းအချက်အလက်နှင့်ဆက်သွယ်ရေးနည်းပညာ (ICT) ကဏ္ဍသည် ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် ၁.၁ မှ ၁.၃ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်များတွင် အသုံးပြုခဲ့သည် ဟု သိရသည်။၎င်းအပြင် လူဦးရေ၁၅၀၀၀၀ခန့်သည် ဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းများတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်လျက်ရှိကြောင်းနှင့် လူဦးရေ ၂၀၀၀၀ ဝန်းကျင်သည် ဆော့ဝဲ စက်မှုလုပ်ငန်း၌ လုပ်ကိုင်နေကြသည်။ ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် ကုမ္ပဏီပေါင်း ၁၂၀၀ သည် သတင်းအချက်အလက် အပိုင်းဂဏ္ဍတွင် ခွင့်ပြုထားပြီးဖြစ်၍ ၎င်းတို့အနက် ကုပ္ပဏီပေါင်း ၂၀၀ ကို ဆော့ဝဲ စက်မှုလုပ်ငန်းစဉ်များအတွက် ခွင့်ပြုပေးလိုက်သည် ဟု သိရသည်။၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ဆော့ဝဲ လုပ်ငန်းမှ ထုတ်လုပ် တင်ပို့ရောင်းချမှုသည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၅၀ ခန့်အထိရှိခဲ့သည်။.

== ယေဘုယျအမြင် ==
အစိုးရပိုင်ဆိုင်ထားသော ရေဒီယိုနှင့် ရုပ်မြင်သံကြားလိုင်းများမှာ ပြည်သူ့ ရေဒီယိုလိုင်း ၃ လိုင်းနှင့် ရုပ်မြင်သံကြားလိုင်း ၂ လိုင်း ဖြစ်ပေသည်။ ကျန်ရေဒီယိုလိုင်းများနှင့် ရုပ်မြင်သံကြားလိုင်းတို့သည် ဒေသအလိုက် ထုတ်လွှင့်သော လိုင်းများဖြစ်ပေသည်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ ၁၀၀၀ အကြား ရေဒီယိုလိုင်းပေါင်း ၂၅၂ လိုင်းနှင့် ရုပ်မြင်သံကြားလိုင်းပေါင်း ၁၅၈ ခု တယ်လီဖုန်းလိုင်း ၂၁၉ ခု နှင့် ကိုယ်ပိုင်ကွန်ပြူတာ ၁၁၀ လုံး ရှိခဲ့သည်။၁၉၉၀ ခုနှစ် နှစ်လယ်ပိုင်းတွင် အိမ်သုံးကွန်ပြူတာသည် အလွန်မှပင် ဈေးနှုန်းများသက်သာခဲ့သည့်အတွက် ထိုအချိန်မှ စ၍ အင်တာနက်အသုံးပြုမှုများ ပိုမိုမြင့်တက်လာခဲ့သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ကြေးနန်းနှင့်ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနအား(ပြန်ကြားရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးနည်းပညာဝန်ကြီးဌာန)ဟု အမည်ပြောင်း၍ အင်တာနက် အကောင့်များကို အများပြည်သူတို့အကြားစတင်ရောင်းချခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် အီရန်၏ဆက်သွယ်ရေးမှ ရရှိသော ဘဏ္ဏာငွေသည် ၁.၂ ဘီလီယံ ဒေါ်လာ ထိရှိခဲ့သည်။၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် အီရန် ဆက်သွယ်ရေးဈေးကွက်သည် မိမိ၏ဒေသအတွင်း စတုထ္ထအကြီးဆုံးဖြစ်ခဲ့ပြီး ၉.၂ ဘီလီယံဒေါ်လာအထိမြင့်တက်လာခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်များတွင် မက်ထရစ်ယူနစ် ၆.၉ ဖြင့် $ ၁၂.၉ ဘီလီယံအထိကြီးထွားရန်မျှော်လင့်နေသည်။

ငါးနှစ်အတွင်း၌ ရေးဆွဲထားသောစီမံကိန်းများအကြား စတုထ္ထမြောက်စီမံကိန်းသည် စီးပွားရေးအရှိန်အဟုန်တိုးမြှင့်ရန်ဖြစ်ပြီး ၂၀၁၀ ခုနှစ်အတွက် အဓိကရေးပါသော စံချိန်စံညွှန်းများကို အကြံပြုတင်ပြထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ ကြိုးဖုန်းလိုင်းပုံသေလိုင်း၃၆ သန်း နှင့် မိုဘိုင်းဖုန်းများအတွက် ထိုးဖေါက်မှုနှုန်း ၅၀ ရာခိုင်နှုန်း ၊ယုံကြည်စိတ်ချရသောကျေးလက်နေအိုင်စီတီဆက်သွယ်မှုနဲ့ အင်တာနက်အသုံးပြုမှု ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းတို့ဖြစ်သည်။ ယခင်တိုးတက်လာမှုများအရ စက်မှုလုပ်ငန်းသည် ရည်ရွယ်ချက်များကို ထင်ထင်ရှားရှားမြင်လာခဲ့ပြီဖြစ်သည်။

အစီရင်ခံစာတစ်ခုအရ အီရန်သည် အလွန်မှပင် အရှိန်အဟုန်ဖြင့် တိုးတက်လာခဲ့ပြီး အထူးသဖြင့် မိုဘိုင်းဖုန်းအသုံးပြုမှုများနှင့် ဝန်ဆောင်မှုများ၌ အလွန်မြင့်မားလာခဲ့သည်။ သို့သော် ၂၀၁၄ ခုနှစ်အတွင်း ဒေတာအသုံးပြုမှုများအနက် အနည်းငယ်အသုံးပြုမှုများကို ပါ ထည်သွင်းတွက်ချက်ရပေမည်။ အချို့သော ဆက်သွယ်ရေးသတ်မှတ်ချက်စနစ်များ ၂၀၁၂ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၁၄ ခုနှစ်အတွက် အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်ပေသည်။
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+သုံးစွဲသူများအတွက် ကြိုးမဲ့ကြေးနန်းဝန်ဆောင်မှု  ၂၀၁၂ နှင့်၂၀၁၄ ခုနှစ် (သန်းပေါင်းများစွာသော):
!လုပ်ငန်းကဏ္ဍ
!၂၀၁၂
!၂၀၁၄
|-
|ကြိုးမဲ့အင်တာနက် ချိတ်ဆက်စနစ်
|၃.၁
|၄.၅
|-
|ကြိုးဖုန်း
|၂၈.၈
|29.3
|-
|မိုဘိုင်းဖုန်း
|၅၈.၂
|၆၁.၂
|}
အီရန်နိုင်ငံသား ၂၃ သန်းကျော်သည် အင်တာနက်အသုံးပြုသူများဖြစ်ကြပြီး အီရန်နိုင်ငံသူနိုင်ငံသားတို့အကြား ၄၅ သန်းကျော်သည် မိုဘိုင်းဖုန်းအသုံးပြုသူများဖြစ်ကြသည်(၂၀၀၉/၁၀)။ နည်းပညာကျွမ်းကျင်သူနိုင်ငံသားများ သည် သူငယ်ချင်းတို့အကြား အချင်းချင်း မက်စချ် ပို့ခြင်းနှင့် ဘရောင်ဆာများကို ရည်ရွယ်ချက်အမျိုးမျိုးဖြင့် အသုံးပြုကြလေသည်(သို့သော် အစိုးရသည် အင်တာနက်မြန်ဆန်မှုနှုန်းနှင့် ထိုအသုံးပြုမှုများအပေါ် ထိန်းချုပ်မှုများရှိနေသည်) ။ ထို့ပြင်  Blogging(ဘလော့ဂ်)ရေးသားခြင်းသည်လည်း ၎င်းတို့အကြားအလွန်မှပင် ရေပန်းစားသည်။
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+အီရန်: တယ်လီကွန်းနှင့်နည်းပညာခန့်မှန်းချက် (ဈေးကွက်ကိုယ်ရေးဖိုင်)
!၂၀၀၂
!၂၀၀၃
!၂၀၀၄
!၂၀၀၅
!၂၀၀၆ &lt;br /&gt;est.
!၂၀၀၇&lt;br /&gt;est.
|-
|အဓိကတယ်လီဖုန်းလိုင်းများ ('000)
|၁၂၈၈၈
|၁၅၃၄၁
|၁၆၃၄၂
|၁၈၉၈၅
|၁၉၉၃၄
|၂၀၃၀၀
|-
|အဓိကတယ်လီဖုန်းလိုင်းများ (လူဦးရေ၁၀၀ အတွင်း )
|၁၉.၁
|၂၂.၆
|၂၃.၈
|၂၇.၃
|၂၈.၄
|၂၈.၆
|-
|မိုဘိုင်းဖုန်းသုံးစွဲသူ ('000)
|၂၄၁၀
|၃၄၄၉
|၄၂၇၁
|၇၂၂၂
|၇၅၈၃
|၁၇၇၉၉
|-
|မိုဘိုင်းဖုန်းသုံးစွဲသူ(လူဦးရေ၁၀၀ အတွင်း)
|၃.၆
|၅.၁
|၆.၂
|၁၀.၄
|၁၀.၈
|၂၅.၁
|-
|အင်တာနက်အသုံးပြုသူ('000)
|၃၁၆၈
|၄၈၀၀
|၅၅၀၀
|၇၀၀၀
|၇၃၅၀
|၇၇၁၈
|-
|အင်တာနက်အသုံးပြုသူ (လူဦးရေ၁၀၀ အတွင်း)
|၄.၇
|၇.၁
|၈.၀
|၁၀.၁
|၁၀.၅
|၁၀.၉
|-
|ကိုယ်ပိုင်ကွန်ပြူတာများ (၁၀၀၀ လူဦးရေအတွက် ရောင်းရန်ရှိသော ကုန်)
|၇၅
|၉၁
|၁၀၅
|၁၀၅
|၁၁၀
|၁၁၆
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ဈေးနှုန်း (၂၀၀၈)
!အမျိုးအမည်
!နှုန်း(ယူအစ် ဒေါ်လာ)
|-
|တယ်လီဖုန်း, မြို့တွင်းခေါ်ဆိုမှု ၃ မိနစ်နှုန်း (av)
|၀.၀၁
|-
|ကိုယ်ပိုင်ကွန်ပြူတာ ၅၁၂ MB RAM (av)
|၁၃၂၆
|}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+[[အီရန်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး|တယ်လီကွန်းအဆိုပြုထားသောဘတ်ဂျက်]] (FY ၂၀၁၇)
!လုပ်ငန်းကဏ္ဍ
!ခန့်မှန်းခြေ ဒေါ်လာတန်ဖိုး
|-
|ပြန်ကြားရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးနည်းပညာဝန်ကြီးဌာန (နှင့်ဆက်စပ်အေဂျင်စီများ)
|၈၀.၁ သန်း
|-
|အမျိုးသားဆိုက်ဘာစပေ့စ် ဌာနချုပ်
|၁.၂ သန်း
|-
|အီရန် Space အေဂျင်စီ
|၄.၆သန်း
|-
|NIN နှင့်ဆက်သွယ်ရေးအခြေခံအဆောက်အဦများ
|၁၉၀ သန်း
|-
|ရေဒီယို ထပ်ဆင့်ထုတ်ပေးခြင်း/ အပြိုင်အဆိုင်ဈေးများကွက်ဖန်တီးခြင်း
|၁၂၀ သန်း
|-
|NINအတွက် အီလက်ထရောနစ် အစိုးရ/အီလက်ထရောနစ်အကြောင်းအရာ  
|၈၀ သန်း
|-
|အခြေခံအဆောက်အဦများ/ ဆိုက်ဘာစပေ့စ်အဓိက စီမံကိန်း 
|၂၆.၅ သန်း
|-
|ကွန်ပြူတာဂိမ်းဖွံဖြိုးတိုးတက်ရေး 
|၀.၉ သန်း
|}

== စာနယ်ဇင်းများ ==
အီရန်တွင် စာနယ်ဇင်းများစွာအနက် ပုဂ္ဂလိကနှင့် အစိုးရဟူ၍ ရှိသည်။ ထိုစာနယ်ဇင်းများသည် နိုင်ငံရေးနှင့် လူမှုရေးအမြင်နှင့်အခန်းဂဏ္ဍများကို ထုပ်ဖော်ပေးနေလေသည်။ ၎င်းစာနယ်ဇင်းများအတွက် စောင့်ကြည့်ရန်ခုံရုံးတစ်ခု သတ်မှတ်ထားရှိသည်။ ယင်းခုံရုံးသည် ဘာသာတရားနှင့်ဆန့်ကျင်ဘက်အရေးအသားများကိုလည်းကောင်း လူတို့ပျက်စီးဖွယ်ရာအရေးအသားများကို လည်းကောင်း လူတို့အတွက် အကျိုးဖြစ်စေမှုကို တားဆီးသည့်အရေးအသားများကို လည်းကောင်း အရေးယူဆောင်ရွက်ပိုင်ခွင့်ရှိသည်။၁၉၉၀ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းကာလများမှ စ၍ ထိုခုံရုံးသည် လူတို့အကျိုးကို မျှော်ကိုးသောအားဖြင့် မြောက်မြားစွာသော စာနယ်ဇင်းများကို ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။ အီရန်တွင် များစွာသော သတင်းစာတို့သည် ဖာရ်စီ ဘာသာစကားဖြင့် ဖြစ်ပြီး အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားအပြင် အခြားသော ဘာသာစကားများဖြင့် လည်းထုတ်ဝေသော သတင်းစာများရှိသည်။ များစွာသော စာနယ်ဇင်းတို့သည် တီဟီရန်ကို အခြေပြု၍ ကျယ်ပြန့်စွာ ဖြန့်ဝေလျက်ရှိသည်။ သတင်းစာများအကြား နေ့စဉ်သတင်းစာနှင့် အပတ်စဉ်သတင်းစာဟူ၍ရှိပြီး ယင်းသတင်းစာအမည်များမှာ အီသ်သေလာအ်၊ ကိုင်ဟာန်း၊ ရေဆာလသ်၊ အီရန်သတင်းစာတို့ဖြစ်သည်။ (အီရန်သတင်းစာနှင့် တီဟီရန်သတင်းစာနှစ်မျိုးသည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားဖြင့် ရေးသားဖြန့်ဝေသော သတင်းစာများဖြစ်ကြသည်)

== ဂြိုဟ်တု ==
၁၉၇၀ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းမှ ယနေ့ချိန်ထိ များစွာသောအကြံပြုချက်အရ ဆက်သွယ်ရေးဂြိုဟ်တုအတွက် ဇိုဟ်ရဲဟ် အမည်ရှိ ဂြိုဟ်တု တစ်လုံးကို ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် ပစ်လွှတ်ခဲ့သည်။ ထိုဂြိုဟ်တုသည် စီးပွားရေးဂြိုဟ်တုနှင့်အလားတူ စီမံထားလေသည်။ သို့သော် ဤသို့စီမံထားမှုသည် အီရန်တယ်လီကောမ်ဆက်သွယ်ရေးဌာန နှင့်ပတ်သက်သော ငှားရမ်းသည့်စာချုပ်များဖြင့်ဖြစ်ပေသည်။ ဆက်သွယ်ရေးဂြိုဟ်တုပိုင်း ဖွံဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက်  ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် အီရန်နှင့်ရုရှားနှစ်နိုင်ငံ အကြားစီမံကိန်းရေးဆွဲ၍ သဘောတူညီချက်စာချုပ်ချုပ်ဆိုပြီး ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် စတင်အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။ သို့သော် ဂြိုဟ်တုဆောက်လုပ်ပြီး ပစ်လွှတ်ဖို့ရန်အတွက် ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဧပြီလ အထိရွှေ့ဆိုင်းခဲ့လေသည်။ အဆိုပါဂြိုဟ်တု၏အမှန်တကယ်ဆောက်လုပ်ရေးအတိုင်းလိုက်နာရန်သတ်မှတ်ထားခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ပြီးခဲ့သော ကာလများ၌ အခြားသော ဂြိုဟ်တုဆောက်လုပ်ရေးစီမံကိန်းများကိုလည်း ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။

== တယ်လီဖုန်း ==
တယ်လီဖုန်းစနစ်များသည်လုံလောက်မှုမရှိပါ။ သို့သော် ခေတ်မှီတိုးတက်လျက်ရှိသည်။ ထိုသို့ခေတ်မှီတိုးတက်အောင်ပြုလုပ်ရသည့်ရည်ရွယ်ချက်မှာ လုံလောက်စွာအသုံပြုနိုင်ရေးနှင့် ကျယ်ပြန့်စွာဝန်ဆောင်နိုင်ရေးသာမက ထောင်ပေါင်းများစွာသော ကျေးလက်ဒေသများတွင်လည်း ဝန်ဆောင်မှုပေးနိုင်ရေးအတွက်ဖြစ်သည်။ သို့သော် လက်ရှိအနေအထားတွင် ထိုကျေးလက်ဒေသများသို့ ဆက်သွယ်၍မရနိုင်သေးပါ။

=== ပြည်တွင်း ===
၁၉၉၄ခုနှစ်တွင် တယ်လီဖုန်းဆက်သွယ်ရေးစနစ်အတွက် ကြီးမားသောရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုများပြုလုပ်ခဲ့သည့်အတွက် ထောင်ပေါင်းများစွာသောလူတို့သည် လက်ရှိကာလ၌ မိုဘိုင်းဖုန်းများ အသုံးပြုနိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ ၎င်းအပြင် နည်းစနစ်ပိုင်းဆိုင်ရာတွင်လည်း ထောင်ပေါင်းများစွာသော ဒီဂျီတယ် စက်များကို အသုံးပြုထားပြီးဖြစ်သည်။

အီရန် တယ်လီဖုန်းဆက်သွယ်ရေးလိုင်းသည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတွင် အလွန်မှပင် ဖွံဖြိုးတိုး တက်မှုရှိနေပြီဖြစ်သည်။ ထိုသို့ဖွံဖြိုးတိုးတက်ရသည့်အကြောင်းအရင်းများတွင်းမှ ထင်ရှားသောတစ်ခုသည် အဓိက လိုင်းအရေအတွက် တိုးလာသည့်အတွက်ကြောင့်ပင်ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၈ နှစ်တွင် အီရန်တွင်ကြိုးဖုန်းလိုင်း ၈၅၀ ၀၀၀ ခန့် သွယ်တန်းခဲ့သည်။ ၁၉၈၆ ခုနှစ်အထိ လိုင်းပေါင်း ၁၇၆၇၀၀၀ လိုင်း တိုးလာခဲ့သည်။ ထပ်မံ၍ ၁၉၈ ၉ ခုနှစ် တွင် ကြိုးဖုန်းလိုင်းအရေအတွက်သည် ၂၃၈၀၀၀၀ လိုင်းအထိ ရောက်လာခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ မှ ၁၉၉၄ ခုနှစ် ၅ နှစ်၉.၁တာကာလအတွင်း ဆက်သွယ်ရေးနှင့်ပတ်သက်ပြီး မြှင့်တင်လိုသည့်ရည်ရွယ်ချက်များအတွင်းမှ တစ်ခုသည် ကြိုးဖုန်းအလုံးအရေအတွက် တစ်သန်းကျော် ထပ်မံတိုးလိုသည့်အတွက်ကြောင့်ပင်ဖြစ်လေသည်။ ထိုသို့ အနိမ့်ပိုင်းမှ အမြင့်သို့တိုးတက်ပြောင်းလဲသွားမှု ကိုကြည့်ခြင်းအားဖြင့် တိုးတက်မှုနှုန်းကို သိသိသာသာကွဲပြားစွာမြင်နိုင်ပေသည်မှာ အမှန်တကယ်တိုးတက်လာကြောင်းသိနိုင်သည်။ အမှန်တကယ်တော့ ပထမငါးနှစ်အတွင်း ၃.၁ သန်း ကြိုးဖုန်းလိုင်းသစ်များ တပ်ဆင်နိုင်ခဲ့သည့်အတွက်ဖြစ်သည်။ ထပ်မံ၍ (၁၉၉၄-၁၉၉၉)ခုနှစ် အတွင်း ထိုငါးနှစ်စီမံကိန်း ပြီးဆုံးချိန်အထိ ကြိုးဖုန်းသစ်လိုင်းပေါင်း ၄ သန်းအထိ တိုးလာမည်ဟု ခန့်မှန်းထားလေသည်။ ထိုခုနှစ်များအတွင်း စုစုပေါင်း တပ်ဆင်ပြီးကြိုးဖုန်းလိုင်း ၉၅၁၀၀၀၀ ထိရောက်ရှိသွားပေမည်။ အီရန်နိုင်ငံ ဈေးကွက်ဆယ်သွယ်ရေးစနစ်မှ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၉.၁ ဘီလီယံ ရရှိခဲ့သည်။( ထိုရရှိမှုသည် ဖုန်းစကားပြောဆိုမှ ၂/၃ နှင့် ဒေတာအသုံးပြုမှုမှ ၁/၁၀ ဖြစ်သည်။)၂၀၁၀ ခုနှစ်အတွင်း အီရန်တွင် မိုဘိုင်းဖုန်းအသုံးပြုသူ ၆၆ သန်းရှိခဲ့ပြီး နိုင်ငံလူဦးရေ၏၇၀ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။ ကျန် လူဦးရေ၃၆ ရာခိုင်နှုန်းသည် ကြိုးဖုန်းအသုံးပြုသူများဖြစ်ကြသည်။

==== Landlines(ဝါယာလက်ဖုန်းလိုင်း) ====

* ၂၄.၈သန်း (၂၀၀၈) ထိုးဖေါက်မှုနှုန်းဖြင့် ၃၄ ရာခိုင်နှုန်း .

==== မိုဘိုင်းဖုန်း ====

* မိုဘိုင်းဖုန်း ၈၀.၈၅ သန်း (၂၀၁၂ ခုနှစ်အဆုံး) ၊ ၆၈ သန်း(စက်တင်ဘာ၂၀၁၁) ၃၅ သန်း (၂၀၀၈ ခုနှစ်အစောပိုင်း) ၄.၃ သန်း ၂၀၀၄ ခုနှစ်။ အီရန်တွင် မိုဘိုင်းဖုန်းသုံးစွဲသူအမြောက်အမြားသည် ကြိုတင်ငွေဖြည့်စနစ်ဖြင့် အသုံးပြုကြသည်။၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ၇၅ရာခိုင်နှုန်းသော မိုဘိုင်းဖုန်းများကို ဈေးကွက်အတွင်း မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်။&lt;br /&gt;
** ထိုးဖေါက်မှုနှုန်း: စက်တင်ဘာ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ၉၁.၂ %   ; ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင်၁၃၀%  .
* စမတ်ဖုန်း ကိုင်ဆောင်သူများ: ၁၂ သန်း (၂၀၁၄ est.), ၃၀သန်း (၂၀၁၅) ၄၇သန်း (၂၀၁၆), အသုံးများသောဖုန်းအမျိုးအစားများမှာ  [[ဆမ်ဆောင်း|Samsung]] နှင့် Huawei တို့ဖြစ်သည်။.
* မက်စစ် အတိုများပို့မှု :အီရန်နိုင်ငံသား တို့သည် နေ့စဉ် သန်း၈၀  SMSမက်စစ် ပေးပို့လေ့ရှိကြသည် (နိုဝင်ဘာ၂၀၀၈).

===== အော်ပရေတာများ =====
၂၀၀၈ ခုနှစ်အတွင်းအကြီးမားဆုံးသော အော်ပရေတာများ - အီရန် မိုဘိုင်းဆက်သွယ်ရေး MCI (ဟမ်ရာဟေအဝလ်) ဈေးကွက်အတွင်း ၇၀ ရာခိုင်နှုန်း ၊ အီရန်ဆဲလ် MTN  (၂၈ရာခိုင်နှုန်း)၊ Emirates Telecommunications Corp (Etisalat) ယင်းကုပ္ပဏီသည်၂၀၀၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင်  ခွင့်ပြုမိန့်ရရှိရန်အတွက် ယူရို သန်း ၃၀၀ ပေးဆောင်ခဲ့သည်။(Etisalat)သည် RighTelလက်အောက်ရှိ Iranian consortium and operates ကိုအမည်ပြောင်းထားခြင်းဖြစ်သည်။ အီရန်နိုင်ငံအမျိုးသား အော်ပရေတာကြီးနှစ်ခုဖြစ်သော အီရန်ဆဲလ်နှင့် ဆယားရ်အီရန်တို့သည် GPRSနှင့် ဒေတာ ဝန်ဆောင်မှုပြုထားပေးသည်။ မကြာသေးမီကအသစ်တခု LTE ကိုမိုဘိုင်းဘရော့ဒ်ဘန်း service provider က ApTel ကိုအီရန်တွင် စတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

၂၀၁၁ ခုနှစ် မှစ၍ အီရန်နိုင်ငံသို့ ဝင်ရောက်လာသော မိုဘိုင်းဖုန်းများမှာ တရုတ်နိုင်ငံမှ Huaweiနှင့်  Telefon AB L.M၎င်းအပြင် Nokia Siemens Networks (နိုကီယာနှင့် Siemens AG)တို့ပူးပေါင်း၍ ထုတ်လုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည် ။၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် Orange S.A နှင့် U.K.'s Vodafone (စနစ် HiWEB.ir) တို့သည် အီရန်အတွင်း နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ တိုးချဲ့လျက်ရှိကြသည်။.

===== 3G network (၃ ဂျီ ကွန်ယက်) =====
အဘူဒါဘီ အခြေစိုက် Etisalat နှင့် Tamin Telecom တို့သည် အီရန်နိုင်ငံ၏ လူမှု့ဖူလုံရေးနှင့်ပင်စင်လစာဌာနအတွက်  တယ်လီဖုန်းဆက်သွယ်ရေးရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုလက်မောင်းတစ်စုံဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ၂ နှစ်တာကာလအတွက် ဒုတိယမျိုးဆက်နှင့် တတိယမျိုးဆက်တို့အကြား (၂၀၀၈)ခုနှစ်အတွင်း (3G) ကွန်ယက်ကို ဝန်ဆောင်ပေးနိုင်ဖို့ရန် အခွင့်ထူးတစ်ရပ်ကို ရရှိထားပြီးဖြစ်သည်။  Etisalat သည် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄ သန်းဖြင့် ၂၀၁၃ ခုနှစ်အထိ ငါးနှစ်အတွင်း  ဈေးကွက်၏ ၂၀ မှ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းကို ပိုင်ဆိုင်ထားနိုင်ချေရှိသည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် Etisalat သည် ၂ နှစ်တာကာလအတွင်း3G အော်ပရေတာကို ပိုင်ခွင့်မရှိနိုင်တော့ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ထို့နောက် Tamin Telecom မှ IDRO(စက်မှုဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့်  အီရန်ပြန်လည်မွမ်းမံရေးအဖွဲ့) နှင့် အေမာမ်ခိုမေနီ အမိန့်ထုတ်ပြန်ရေးဌာနချုပ် တို့အကြား ကတိကဝတ်စာချုပ်များတွင် အငြင်းပွားခဲ့မှုတို့ကြောင့် Etisalat ကို အစားထိုးခဲ့သည်ဟု Tamin Telecom မှ ကြေညာခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင်  Tamin Telecom သည် လူဦးရေ သန်း၆၀ အတွက် 2G ကွန်ယက်၊ လူဦးရေ သန်း၄၀ အတွက် 3Gကွန်ယက် ၂၀၁၄ ခုနှစ်အထိ ရေးဆွဲထားသော စီမံကိန်းများအား  တင်ပြခဲ့သည်။

=== အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ===
၂၀၁၀ ခုနှစ်မှစ၍ ပြည်ပ ဆက်သွယ်မှုဝန်ဆောင်ခြင်းကိုIran Infrastructure Company မှသာ တာဝန်ယူ ဝန်ဆောင်ပေးခဲ့သည်။ ထိုကုပ္ပဏီသည် လက်ခွဲကုပ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်ပြီး  TCI ပိုင်ဆိုင်သောကုပ္ပဏီဖြစ်ပေသည်။ အဆိုပါကမ္ဘာလုံးခန့် fiber-optic Link ကို (Flag) မှဝင်ရောက်ခွင့်နှင့်အတူယူအေအီးမှရေအောက် fiber-optic cable ကို ဖြတ်ကျော်၍ အာရှဥရောပ (Tae) fiber-optic လိုင်း အဇာဘိုင်ဂျန်တို့ကို တိုးချဲ့၍ ဖြတ်ကာအီရန်၏မြောက်ပိုင်း တာ့ခ်မင်နစ္စတန်ကိုဖြတ်ကာ နှင့်ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံနှင့်အဇာဘိုင်ဂျန်မှတဆင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။ HF ရေဒီယိုနှင့်မိုက်ခရိုဝေ့ရေဒီယိုကို  တူရကီ, အဇာဘိုင်ဂျန်, ပါကစ္စတန်, အာဖဂန်နစ္စတန်, တာ့ခ်မင်နစ္စတန်, ဆီးရီးယား, ကူဝိတ်, တာဂျီကိစ်တာန် နှင့်ဥဇဘက်မှ  ဂြိုဟ်တုမြေပြင်စခန်း - ၁၃ (၉ Intelsat နဲ့ ၄ Inmarsat) (2007) များသွယ်တန်းထားခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် အီရန်-ကူဝိတ်ရေအောက်ဆက်သွယ်ရေးကေဘယ်လ်ကွန်ယက်များလည်းရှိပါသေးသည်။ အီရန်သည်ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ရှိ အတွင်း optical fiber အလင်းဖန်မျှင် ကိုရုပ်သံလိုင်းနှင့်ရေအောက်ဆက်သွယ်ရေးကေဘယ်လ်များစတင်ပြုလုပ်လျက်ရှိသည်။ အီရန်၏ နောက်အစီအစဉ်မှာ မြောက်ပိုင်းနှင့်အနောက်မြောက်ပိုင်းနယ်စပ်ဒေသများကို ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ optical fiber အလင်းဖန်မျှင်များကိုချိတ်ဆက်ရန်ဖြစ်သည်။.

== ရေဒီယို ==

* ရေဒီယိုအသံလွှင့်ဌာနများ: AM ၇၂, FM ၅, လှိုင်းတို ၅ (၁၉၉၈)
* ရေဒီယို နံပါတ်များ: ၂၂သန်း (၂၀၀၅)

== ရုပ်မြင်သံကြား ==

* ရုပ်မြင်သံကြားအသံလွှင့်ဌာန: ၂၉(ထပ်မံထ) (1997)
* တီဗီအရေအတွက် : ၁၅ သန်း (၂၀၀၇ est ။ )&lt;br /&gt;
* ရုပ်မြင်သံကြားအသံဖမ်း၏အသုံးပြုမှုသည်တရားမဝင်သော်လည်း မြို့ပြဒေသများတွင်ဂြိုဟ်တုဖမ်းယူကြည့်မှုသည်ကျယ်ပြန့်သည်။ အီရန်နိုင်ငံသား ၃၀ ရာခိုငျနှုန်းကျော်သည်ဂြိုဟ်တု channel များကိုကြည့်ကြသည်။&lt;br /&gt;

၂၀၁၅ ကတည်းကအီရန်ပြည်တွင်းဖြစ် DVB-T 6,000W ဒစ်ဂျစ်တယ်စက်မှထုတ်လွှင့်လျက်ရှိခဲ့သည် ။

== Internet ==
{{Pie chart|value1=61.3|value2=33.7|value3=5|color3=green|color2=red|color1=white|caption=2016 Iran Household Internet Access&lt;ref name=&quot;digiato&quot; /&gt;|label1=Internet Access|label2=No Internet Access|label3=Undeclared}}အီရန်သည်၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ၌ အင်တာနက်စတင်သုံးစွဲနိုင်ခဲ့သောနိုင်ငံများအတွင်း ဒုတိယ နိုင်ငံဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ အစိုးရအနေဖြင့် နိုင်ငံ၏အိုင်စီတီအခြေခံအဆောက်အဦများတိုးတက်စေရန်အတွက် သိသာထင်ရှားသောကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုများပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အင်တာနက်ချိတ်ဆက်နိုင်ရန်အတွက် အမျိုးသားအခြေခံအဆောက်အဦးများသည် နက်ဝပ်ကြီးနှစ်ခုအပေါ်၌ မူတည်နေသည်။
အီရန်သည်၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင်အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ၌ အင်တာနက်ချိတ်ဆက်ခဲ့သူတို့အတွင်းဒုတိယနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ အစိုးရမှ နိုင်ငံ၏အိုင်စီတီအခြေခံအဆောက်အဦများတိုးတက်စေရန်သိသာထင်ရှားသောကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုများပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အီရန်နိုင်ငံ၏အမျိုးသားရေးကိုအင်တာနက်ဆက်သွယ်မှုအခြေခံအဆောက်အဦးများသည် အဓိကကွန်ရက်နှစ်ခုပေါ်တွင်အခြေခံသည်။၎င်းတို့မှာ အများပြည်သူတယ်လီဖုန်းကွန်ရက် (PSTN) နှင့်အများပြည်သူဒေတာကွန်ရက် switchedတို့ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ PSTN အများအားဖြင့်ဒစ်ဂျစ်တယ်လိုင်းအင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်-အသုံးပြုသူများသည် (ISPs) များအတွက်ကွန်နက်ရှင်ကိုထောက်ပံ့ပေးခြင်းနှင့် modem-based ဆက်သွယ်မှုအားထောက်ခံပေးသည်။ အီရန်၏ဒေတာများ ဆက်သွယ်ရေးကုမ္ပဏီ (DCI)သည်  TCI ၏လက်အောက်ခံ လူထုဒေတာကွန်ရက် မှထိန်းချုပ်လျက်ရှိကြောင်းသိရသည်။ 
အီရန်နိုင်ငံ၏ပြည်ပအင်တာနက်လင့်များကို အင်တာနက်ပရိုတိုကော၊ပရိုတိုကော TCP / IP TCP / IP (ရွှေ့ပြောင်းထိန်းချုပ်မှု ပရိုတိုကော /အင်တာနက်ပရိုတိုကော) သီးသန့်ဂြိုဟ်တုကနေတဆင့် အသုံးပြုသည်။ ဒေတာလိုင်းများအတွက် ကြေးနီ၊ ဖိုင်ဘာ၊ ဂြိုဟ်တုများနှင့်မိုက်ခရိုဝေ့ရရှိနိုင်သောမီဒီယာများဖြစ်သည်။၎င်းအပြင် မြန်ဆန်နှုန်းကောင်းပြီးအကောင်းဆုံး အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုများအတွက်  Digital Subscriber Line (DSL), High-bandwidth ငှားရမ်းလိုင်းများနှင့်ဂြိုဟ်တုကနေတစ်ဆင့်ဖြစ်ကြသည်။ အီရန်မြို့ကြီး၃၃ မြို့အကြား Trans-Asia-Europe သို့မဟုတ်ဥရောပမှတရုတ်ကိုဆက်သွယ်ထားသော&quot;ပိုးလမ်း&quot; မှတဆင့်တိုက်ရိုက်ချိတ်ဆက်နေကြသည်။ အီရန်၏စာရင်းအင်းရေးစင်တာရဲ့အဆိုအရ အိမ်ထောင်စုပေါင်း ၁၃.၅သန်း (အီရန်နိုင်ငံသား၅၅.၅%) အင်တာနက်အသုံးပြုကြသည် (၂၀၁၆)။၎င်းတို့အတွင်းမှအိမ်ထောင်စုပေါင်း၇ သန်း ကျော်သည် မြန်နှုန်းမြင့်သော ကြိုးဖုန်းအင်တာနက် ချိတ်သွယ်ထားလေသည်။ အိမ်ထောင်စုပေါင်း၁၀.၇သန်းကြိုးမဲ့မြန်နှုန်းမြင့်အင်တာနက်သုံးစွဲလျက်ရှိသည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင်မြို့ပြအိမ်ထောင်စုများ၏ ၆၄.၈% နှင့်ကျေးလက်အိမ်ထောင်စုများ၏ ၃၆.၁% သည်မိမိတို့၏နေအိမ်များတွင် ကိုယ်ပိုင်ကွန်ပျူတာများအသုံးပြုနေသည်။ .&lt;ref name=&quot;techrasa.com&quot;&gt;{{Cite web |title=Iran Internet Access Reaches over 55% of Homes - TechRasa&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt; |url=http://techrasa.com/2016/11/02/iran-internet-access-reaches-55-homes/ |accessdate=10 August 2018 |archivedate=6 November 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161106123435/http://techrasa.com/2016/11/02/iran-internet-access-reaches-55-homes/ }}&lt;/ref&gt;

=== &quot;အမျိုးသားအင်တာနက်&quot; ===
၂၀၀၅ခုနှစ်မှစ၍ အီရန်အစိုးရသည် အမျိုးသားအင်တာနက်ကို တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။ လိုင်းကို ထိန်းချုပ်မှုနှင့် အညီ မြန်ဆန်မှုနှုန်းကိုလည်း မြှင့်ခဲ့သည်။ ထိုပရောဂျက်သည် ကမ္ဘာ့ဝဘ်နှင့် မသက်ဆိုင်ပါ။ World Wide Web မှသီးခြားဖြစ်သည့်စီမံကိန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ထိုစီမံကိန်းသည် ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ပြီးဆုံးမည်ဖြစ်သည်။ ဤ ကွန်ယက်အား အထူးသဖြင့်ပြည်တွင်းအသုံးပြုရန်အတွက်ဖြစ်ပြီး အခြားသောကွန်ယက်များနှင့် တူညီမှုမရှိပေ။ ထိုကဲ့သို့သောကွန်ရက် မြောက်ကိုရီးယားတွင်လည်း အသုံးပြုသည့်အတွက် မလိုလားသော သတင်းအချက်များကို ပြည်ပမှ ပြည်တွင်း၌ အသုံးပြုသကဲ့သို့ ဤစနစ်အတွင်း ထည့်သွင်းနိုင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ကူဗားနိုင်ငံတို့သည်လည်း ထိုကဲ့သို့သောကွန်ရက်များကို အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ အီရန်၏ ရှိရှိသမျှသော ရုံးဌာနများ နှင့် ဝန်ကြီးရုံးများအားလုံးအနေဖြင့် သတင်းအချက်အလက်များလုံခြုံမှုရှိရန် အမျိုးသားအင်တာနက်ကွန်ကိုသာ အသုံးပြုကြရန် အီရန်မှ ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့လေသည်။

လက်ရှိအင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုများကို အမျိုးသားသတင်းအချက်အလက်ကွန်ရက် (nin) သို့မဟုတ် &quot; 'အမျိုးသာအင်တာနက်ကို&quot; သို့မဟုတ် &quot;သန့်ရှင်းအင်တာနက်&quot;ဟူ၍ခေါ်ပြီး မည်သည့်အရာနှင့်မျှ အစားထိုးသွားမည်မဟုတ်ပေ။ အီရန်အင်တာနက်အသုံးပြုသူများ၏ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ လျှိုဝှက်ထားမှုများကို ကာကွယ်ရန်အလို့ငှာ, အစိုးရမဟုတ်သောအဖွဲ့အစည်းများအတွင်းမှ အချို့ သည် လူအများ nin အင်တာနက်ကွန်ယက်ကို အသုံးပြုနိုင်ရန်အတွက် လတ်တလောအချိန်တွင် ပြည်တွင်းရှာဖွေရေးလုပ်ငန်းစဉ်ဆောင်ရွက်စက်များ ဖြင့် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ .

အမေရိကန် အခြေစိုက်နည်းပညာကုမ္ပဏီများဖြစ်ကြသော google , Twitter Microsoft တို့အား  အမေရိကန်တို့နှင့် ပူးပေါင်း၍ အွန်လိုင်းတွင် အီးမေးလ်နှင့် လူမှုကွန်ယက်များ၌ ထောက်လှမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်များပြုလုပ်သည်ဟု အီရန် အရာရှိများက စွပ်စွဲပြောဆိုကြသည်။ ထိုကုပ္ပဏီများသည် ထိုသို့စွပ်စွဲချက်များကို ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာစောင့်ကြည့်ထုတ်ဖော်ထုတ်ရေးတွင် တက်ရောက်ခဲ့မှု ရှိသော်ငြားလည်း ငြင်းဆိုခဲ့ကြသည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်အထိ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းသော အင်တာနက် အသုံးပြုမှုများသည် ပြည်ပစံချိန်စံညွှန်းများ အတိုင်း ဖြစ်ပေသည်။ NIN ဖြင့် အွန်လိုင်းအသုံးပြုမှုသည် ၂၀၁၆ ခုနှစ်စစ်တမ်းအရ ကမ္ဘာ့စံချိန်မှီခဲ့ပြီး ၄၆ ရာခိုင်နှုန်း အသုံးပြုမှုရှိခဲ့သည်။.

=== အခြေခံအဆောက်အဦများ ===
အီရန်နိုင်ငံတွင် သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဖွံဖြိုးမှုဥယျာဉ် အိုင်တီဥယျာဉ် သည် ဖွံဖြိုးနေ(သို့မဟုတ် ဖွံဖြိုးဆဲရှိ)ပြီး ဒေသခံအီးမေးလ်များ, Tehran Data မှ တီထွင်ထားသော အရေးပေါ် မက်စစ်ပို့ကွန်ယက်များရှာဖွေစစ်များဖြစ်ကြသော Yooz ၊ Parsijoo ၊ Gorgor နှင့် Esam.ir ဝက်ဘ်ဆိုက်၊ အီလက်ထရောနစ်ရောင်းဝယ်ဖေါက်ကားမှုများဥပမာ Digikala အီလက်ထရောနစ် အစိုးရ အပြင်  အဝေးသင်ကြားမှုများ ဥပမာ (Payame Noor တက္ကသိုလ်) ၊ လူမှုကွန်ယက်များဖြစ်ကြသော Cloob သို့မဟုတ်  Aparat အများ၏ပြည်တွင်းဗားရှင်း Linux &quot; မှ Sharif Linux &quot; ကို web browsing အတွက်, စကားလုံးအပြောင်းအလဲနဲ့, spreadsheet နှင့်ဒေတာဘေ့စဘို့ bespoke သို့မဟုတ် Open Source ဆော့ဖ်ဝဲကိုခေါ် Linux ကို Operating System  စာရင်းကိုင်နှင့်အမျိုးမျိုးသောစီးပွားရေးလုပ်ငန်း / ဘဏ္ဍာရေးနှင့်စက်မှု software ကို (ဥပမာ NOSA), လုံခြုံရေးဆော့ဝဲ (Shiraz တက္ကသိုလ်မှဥပမာ, Padvish Antivirus ကိုသို့မဟုတ်ယား), နှင့်ဗီဒီယိုဂိမ်းများ အတွက်အခြေခံအိုင်တီ အဆောက်အဦးများ တိုးချဲ့လျက်ရှိသည်။.

အီရန်သည်လည်း ကွန်ပြူတာ ပစ္စည်းများအပြင် အင်တာနက်နှင့် အိုင်တီ ပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်သည်။ ယင်းထုတ်လုပ် ကုန်များတွင် ပါဝင်သော ပစ္စည်များမှာ ပြည်တွင်းဒေတာစင်တာ၊ မိုက်ကရို ပရောစစ်ဆာများ(လုပ်ငန်းစဉ်အသေးစိတ်ဆောင်ရွက်ပေးသောစက်)(သီးသန့်ဒီဇိုင်း) PCB များ စူပါကွန်ပြူတာများ ၊ရောက်တာများ (အခြေခံ စမ်းသပ်မှု) ၊ ကွန်ပြူတာမော်နီတာများ၊ပရင်တာများ၊မိုဘိုင်းဖုန်းများ၊ အလင်းဖန်မျှင်နှင့်လေဆာများဖြစ်ကြသည်။.

=== ဆိုက်ဘာ-လုံခြုံရေး ===
အီရန်ကာကွယ်ရေး နည်းပညာအဖွဲ့အစည်း (အမေရိကန်စစ်တပ်နှင့်လုံခြုံရေးဌာန)အရ အီရန်သည် ဆိုင်ဘာရှိသော နိုင်ငံ ၅ နိုင်ငံ တွင် တစ်နိုင်ငံအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ .

=== [[အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုပေးသူ|ISPs]](အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုပေးသူ) ===
အီရန် ဆက်သွယ်ရေးနှင့် သက်ဆိုင်မှုရှိနေသော အီရန်၏တယ်လီကွန်မြူနီကေးဖွံဖြိုးရေးကုမ္ပဏီ(DCI) သည်  (ယခုပုဂ္ဂလိက) နှင့်သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာများအတွက်အီရန်သုတေသနအဖွဲ့အစည်း (IROST) အဖွဲ့အစည်း နှစ်ခုတို့သည် ISP များအဖြစ်လုပ်ဆောင်လျက်ရှိ သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် မှစ၍ အကြီးဆုံးပုဂ္ဂလိကပိုင် ISPသည်  Parsnet ဖြစ်ပြီးတီဟီရန်ကိုသာတာဝန်ယူထမ်းဆောင် ခဲ့သည်။ ပြည်နယ်ကို ကို ထိန်းချုပ်သော  ISP သည် Isfahanတွင် အခြေစိုက်သည့် Irangate.net ဖြစ်ပါတယ်။  Neda Rayaneh အစည်းအရုံးသည် အီရန်နိုင်ငံမှာပထမဦးဆုံးပုဂ္ဂလိက ISP ကဖြစ်ခဲ့သည်။

နောက်ဆက်ပုဒ်တွေနှင့် ဝဘ်ဆိုက်လိပ်စာဖြစ်သည့် (. ir ) ဒိုမိန်းအမည်များကို သီအိုရီရူပဗေဒအတွက်လေ့လာရေးအင်စတီကျုနှင့်သင်္ချာ (IPM) ကတာဝန်ပေးအပ်ထားသည်။ DCI သည် ကွန်ယက်အခြေခံအဆောက်အဦးများကို ထိန်းသိမ်းပေးသည်။ အများဆုံးအဓိကမြို့ကြီးများဖုံးလွှမ်းသော IRANPAK X.25 packet -switching ကွန်ရက်မှတဆင့်အင်တာနက်ပေးလေသည်။ DCI သည် ပါမီနစ်ရှိသော  ISP ဖြစ်ပြီး အစိုးရအေဂျင်စီများကို ထောက်ပံ့မှုများပေးသည်။DCI dial-up နှင့်၎င်း၏အသုံးပြုသူများငှားရမ်းထားသော လိုင်းများနှစ်ဦးလုံးအားဖြန့်ဖြူးပေးထားသည်။.

အီရန်၏စည်းမျဉ်းများအရ ဤ ISP များသည် ၎င်းတို့၏ လုပ်ဆောင်မှု ကျယ်ပြန့်စေရန် အတွက်အီရန်၏တယ်လီကွန်မြူနီကေးကုမ္ပဏီ (TCI) အပေါ်မှီခိုသင့်ပေသည်။ ယခင်က TCI’s Public Switch Telephone Network, တယ်လီဖုန်းကွန်ယက်ဖြင့်ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။ ISP များသည် ခေတ်မီ ခေတ်သစ်ဒေတာလိုင်းစွမ်းရည် ကို အမျိုးသား IP-based ကွန်ရက်မှတဆင့်ပေးခဲ့ကြသည်။ ကွန်ယက်အသစ်၏ပြီးစီးမှုနှင့်အတူအီရန်၏အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုများသိသိသာသာတိုးတက်လာဖို့မျှော်လင့်ရသည်။

==== အမြန်နှုန်းနှင့်ကုန်ကျစရိတ်များ ====
အီရန်အင်တာနက်သည် တစ်စက္ကန့်လျှင် ၂ မီဂါဘိုက် အမြန်နှုန်းရှိပေသည် ။ ကမ္ဘာ့အမြန်နှုန်း၏ တစ်ဆယ်ပုံတစ်ပုံခန့်ဖြစ်သည်(၂၀၁၄)။ ဟောင်ကောင်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အင်တာနက်အမြန်နှုန်းခေါင်းဆောင်ဖြစ်ပြီး တစ်စက္ကန့်လျှင် ၇၂ မီဂါဘိုက်၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ကမ္ဘာ့အမြန်နှုန်းအဆင့် ၃၁ နေရာတွင် ရှိနေပြီး အမြန်နှုန်း အားဖြင့် တစ်စက္ကန့်လျှင် ၂၁ မီဂါဘိုက်ရှိသည်။ အင်တာနက်အမြန်နှုန်း၂ မီဂါဘိုက်အတွက် တစ်လ ကုန်ကျစရိတ်မှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅ ဒေါ်လာဖြစ်ပြီး နေ့စဉ်အသုံးပြုမှုမှာ ၆၀ ¢/GB ဖြစ်သည် ။ သို့သော် ညပိုင်းတွင် အသုံးပြုမှုသည် အခမဲ့ဖြစ်၍ အသုံးပြုမှုမှာ ၅ GB အထိဖြစ်သည်။ Upload အမြန်နှုန်းသည် download အမြန်နှုန်း၏ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။{{Citation needed|date=August 2014}}

==== အင်တာနက်ဝန်ဆောင်ခြင်းကျယ်ပြန့်မှု ====
[[File:Iran_internet_users_per_100_person.png|thumb|350x350px|၂၀၀၀မှ၂၀၁၁ ခုနှစ်အတွင်း လူတစ်ထောင်တွင် အင်တာနက် အသုံးပြုသူများပြဇယား  ဒေသ: ကမ္ဘာ့ဘဏ်]]
၂၀၁၂ ခုနှစ် ၁၁ လပိုင်းမှစ၍ (PAPs) နှင့် TCI တို့သည် WiMAX ADSL2 + ဈေးကွက်နှင့် အခြားဝန်ဆောင်မှုပေးရေးများ၌  ယှဉ်ပြိုင်လျက်ရှိခဲ့ကြသည်။ ထိုအတွင်း၌ ကျယ်ပြန့်သောပုံသေ အင်တာနက်လိုင်းချိတ်ဆက်မှု သည် ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၅ ခုနှစ်အတွင်းလိုင်းပေါင်း ၈.၃ သန်း အထမြင့်တက်လာခဲ့သည်။ အီရန်ရဲ့ IP-based &lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt; အမျိုးသားရေးဒေတာကွန်ရက် &lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt; ကိုလည်း TCI လက်အောက်ခံဖြစ်သည့်သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာကုမ္ပဏီ (ITC), ကတီထွင်လျက်ရှိသည်။ ထိုကွန်ရက်သည် မြို့ပေါင်း ၂၁၀ ကို ဝန်ဆောင်မှုပေးနိုင်ပြီး လူတို့၏ လိုအပ်ချက်များ(ဥပမာ အင်တာနက်အသုံးပြု၍ လုပ်ကိုင်ရသောအလုပ်များ)ကို ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်ရန်အတွက် မြန်နှုန်းမြှင့် စခန်းပေါင်း ၆၀၀၀၀ ကိုလည်း စီမံထားလေသည်(၂၀၀၉)။ အချို့သော လုပ်ဆောင်မှုများသည် အခြေခံအဆောက်အဦးများတည်ဆောက်ရန်နှင့် ကျယ်ပြန့်စွာဝန်ဆောင်ပေးနိုင်ရန်အတွက် လာမည့်ငါးနှစ်အတွင်း ဆောင်ရွက်ရန် စီမံထားသည်။ ထို့အပြင် အချို့သော ပုဂ္ဂလိကကုပ္ပဏီများအား  WiMAX ဝန်ဆောင်မှုကို လေလံအနေအထားဖြင့် ခွင့်ပြုပေးရန် အစီအစဉ်များရှိပြီး တတိယ ခွင့်ပြုမှုသည် မိုဘိုင်းဖုန်း အော်ပရေတာများ ခွင့်ပြုရန်ဖြစ်သည်။

ကုမ္ပဏီများအောက်ရှိ PAP[https://web.archive.org/web/20080727015312/http://www.austrade.gov.au/ICT-to-Iran/default.aspx လိုင်စင်]:

* Shatel
* [http://www.afranet.com/ Afranet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180811170945/http://afranet.com/ |date=11 August 2018 }}
* [http://asiatech.ir/ Asiatech] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722014237/http://asiatech.ir/ |date=22 July 2011 }}
* Pars Online
* [https://web.archive.org/web/20100815094524/http://pishgamangroup.com/index.aspx?Request=ADV Pishgaman Kavir]
* [https://web.archive.org/web/20080727015312/http://www.austrade.gov.au/ICT-to-Iran/default.aspx Fan Ava]
* [https://web.archive.org/web/20100618213020/http://www.dadehgostar.ir/main/default.asp?vlms=main Asre Novin]
* [https://web.archive.org/web/20100819051332/http://www.datak-telecom.net/ Datak Telecom]
* [https://web.archive.org/web/20100805090257/http://www.asretelecom.net/ Asre Telecom]
* [https://web.archive.org/web/20101007104736/http://kara-amin.com/ Kara Amin Ertebat]
* [http://www.laser.ir/ Laser] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100819001939/http://www.laser.ir/ |date=19 August 2010 }}
* [http://www.sabanet.ir/ Neda Gostar Saba (SabaNet)]{{Dead link|date=March 2026 }}
* [https://web.archive.org/web/20121126052253/http://www.i-net.ir/ (iNet) Irsa Communications Network]

=== Statistics ===

* ၂၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် အီရန် အင်တာနက်အကျိုးစီးပွားသည် ၈ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်ပြီး သို့သော် ဗြိတိန် တွင် ၁၃ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။
* အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုပေးသူများ (ISPs) : အင်တာနက်အမြန်နှုန်း မြှင့်တင်ရန်အတွက် လက်မှတ် ၁၂ ခုရေးထိုးခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် အီရန်တွင် အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုပေးရေး (ISPs)  ပေါင်း ၁၂၂၃ ခုရှိပြီး ၎င်းတို့အားလုံးသည် အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုပေးရန်အတွက်ဖြစ်သည်။&lt;br /&gt;
* နိုင်ငံကုဒ် များCountry code (ထိပ်တန်းအဆင့်ဒိုမိန်း):IR
* (အင်တာနက်ကဖေးအသုံးပြုသူများသည်အပါအဝင်) အင်တာနက်အသုံးပြုသူများ: ၂၃ သန်း (၂၀၀၇); ၄၃ သန်း (၂၀၁၂) ။ အင်တာနက်သည်လူဦးရေ၅၃%နှင့်တီဟီရန်မှာရှိတဲ့၇၇%ကိုကျော် ဖြတ်၍ထိုးဖောက်ခဲ့သည်ဟအစိုးရအချက်အလက်များအရသိရသည်။   ခန်းမှန်းခြေ ၁၁ သန်းအီရန်နိုင်ငံသားမိုဘိုင်းအင်တာနက် အသုံးပြုမှု  ရှိသည်(၂၀၁၄ ) ။ အီရန်နိုင်ငံ၏အမျိုးသားကအင်တာနက်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဗဟိုဌာနမှ အင်တာနက်ထိုးဖောက်မှုသည်အီရန်အရှေ့အလယ်ပိုင်းမှာအကြီးမားဆုံးဖြစ်ပြီး  ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် 73% အင်တာနက်သုံးစွဲသူနေရာတွင်ရပ်တည်လျက်ရှိသည်ဟုပြောခဲ့သည်။&lt;br /&gt;
* အရှေ့အလယ်ပိုင်းတွင် အများဆုံးအင်တာနက်အမြန်နှုန်းအမြင့် အသုံးပြုသူများဦးရေနေ့စဉ် ၂၅၀၀၀၀အထိရှိသည် (အောက်တိုဘာလ ၂၀၀၆) ။ အရှေ့အလယ်ပိုင်းတွင် ဘရော့ဘန်းအင်တာနက်အသုံးပြုမှုသည်၁၄အဆင့် ၌သာရှိသည်(၂၀၁၂) ။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင်အချို့ ၈၆၇၀၀၀ ဦးရေသည် မြန်နှုန်းမြင့်အင်တာနက်အသုံးပြုနေပြီးလူဦးရေ၆ သန်းသည်  optical fiber ကွန်ရက်ကနေတဆင့်အင်တာနက်ကို အသုံးပြု. ရသည်။။
* အီရန်နိုင်ငံတွင်GPRS အသုံးပြုသူအရေအတွက် စုစုပေါင်း ၃၆ ရာခိုင်နှုန်းရှိပြီး အင်တာနက်သုံးစွဲသူ ၂၇.၅ သန်းအထိပမာဏရှိသည်။&lt;br /&gt;
* အီရန်သည် ဝက်ဆိုက်အရေအတွက်များအရ ကမ္ဘာ့ အဆင့်၃၂နေရာတွင် ရှိပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ်အထိ ဝက်ဆိုက်ပေါင်း၂၀၀၀၀၀ လွှတ်တင်ထားပြီးဖြစ်သည်။၁၁၈၀၀၀ ဝက်ဘ်ဆိုက်များဒိုမိန်း &quot;.ir&quot; ကို အသုံးပြု. ရသည်။&lt;br /&gt;
* ၂၀၁၆ နှစ်အတွင်း, အီရန်တွင် အများဆုံးဝင်ရောက်ကြည့်ရှု့သောကွန်ရက်စာမျက်နှာများမှာ  Google (1st), Parsijoo (2nd), Bing မှ (3rd), Yooz (4th) ဖြစ်ကြသည်။&lt;br /&gt;
* အီရန်တွင် မြို့ပေါင်း ၁၂၁၈ မြို့တွင် အင်တာနက်အသုံးပြုနိုင်ပြီး ထိုမြို့ကြီးများတွင် ဆက်သွယ်ရေးစင်တာပေါင်း ၁၄၆၀ ခုရှိသည်(၂၀၀၈)။
* အီရန်သည် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများနှင့် ကီလိုမီတာပေါင်း ၁၂၀၀၀၀ကျော် ရှည်လျှားသော အလင်းဖန်မျှင် ကွန်ယက် စီမံကိန်းအကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်(၂၀၀၈)။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်မှစ၍ ကီလိုမီတာပေါင်း ၃၆၀၀၀ ကျော်အလင်းဖန်မျှင်  ကို အမာခံကွန်ယက်များအဖြစ်လည်းကောင်း ကီလိုမီတာပေါင်း ၄၅၀၀၀ ကို မြို့ပြ ကွန်ယက်အသုံးပြုမှုအတွက်လည်းကောင်း တပ်ဆင်ပြီးခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ &lt;br /&gt;
* တီဟီရန်မြို့၏နေရာအနှံ့အပြားတွင် ခန့်မှန်းခြေ အင်တာနက်ကဖေးပေါင်း ၁၅၀၀ ခန့်ရှိသည်(၂၀၀၈)။ ကြိုတင်ငွေပေး အင်တာနက်အသုံးပြုမှုသည် တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် ကျယ်ပြန့်စွာအသုံးပြုလျက်ရှိသည်။&lt;br /&gt;

၂၀၀၈ခုနှစ်မှစ၍ ၁၀၀ ကျော်ကုမ္ပဏီ၁၀၀ ကျော်သည်နိုင်ငံတကာ VoIP ကတ်များရောင်းချရန်နှင့်အစိုးရအမျိုးသားရေးအသုံးပြုမှုအတွက်လေလံကိုင်ပြီးမှတဆင့် ၄-၅VoIP လိုင်စင်ထုတ်ပေးမှကြေညာခဲ့သည်။

=== အသုံးပြုမှု ===
အင်တာနက် အပြည့်အဝဝန်ဆောင်မှုသည် အီရန်နိုင်ငံမြို့အသီးသီးတွင်ရှိနေသည်။ ထို့အပြင် အလျှင် အမြန်လည်း တိုးမြင့်လျက်ရှိသည်။ သေးငယ်သော မြို့ပြလေးများနှင့် ကျေးလက်ဒေသများတွင်လည်း အင်တာနက် ရရှိနေပြီဖြစ်သည်။ အစိုးရသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ် နှစ်ကုန်ပိုင်းအထိ အစိုးရဝန်ဆောင်မှုများနှင့် စီးပွားရေးဂဏ္ဍ၏ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းကို အင်တာနက်ဖြင့်ဝန်ဆောင်မှုပြုရန် ဆန္ဒရှိခဲ့သည်။ ၎င်းအပြင် ထိုအချိန်ကာလကတည်းမှ စာသင်ကျောင်းတိုင်းတွင်လည်း ကွန်ပြူတာများဖြင့် အင်တာနက်ချိတ်ဆက်ကာ သုံးစွဲစေခဲ့သည်။ အင်တာနက်သည် အလွန်မှပင် လူငယ်များအဖို့ အချက်အလက်များနှင့် တင်ပြချက်များ ကိုအသုံးပြုနိုင်ရန်အတွက် အကျယ်ပြန့်ဆုံးသော အကြောင်းခံတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။  အီရန်သည် ကမ္ဘာတွင် ဝက်ဘလော့ဂ်ရေးသားရာတွင် စတုထ္ထအဆင့်တွင်ရှိသည်။ ယခုချိန်ထိ ဖာရ်စီ ဝက်ဘလော့ဂ်ပေါင်း ၆၀၀၀၀ ကျော် ရေးသားခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် အီရန်တွင် အင်တာနက်ကို စင်ဆာပြုလုပ်ထားပြီး ကမ္ဘာတွင် အီရန်သည် အင်တာနက်နှင့်ပတ်သက်ပြီး အလုပ်အရှုပ်ဆုံးနှင့် ထိန်းချုပ်မှုအရှိဆုံးနိုင်ငံဖြစ်သည်။၂၀၁၄ ခုနှစ်မှစ၍ ၇၆.၄ ရာခိုင်နှုန်းသော်  (အသက်၁၅နှစ်မှ ၂၉ နှစ်အတွင်း)ရှိ အီရန်လူငယ်တို့သည် အင်တာနက်အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ ၆၉.၃ ရာခိုင်နှုန်းလူငယ်တို့သည် ဖီလ်တာ ချိုးဖေါက်နိုင်သော ဆော့ဝဲများကို အသုံးပြု၍ ပိတ်ထားသော ဝက်ဘ်ဆိုက်များကို ဝင်ကြည့်လျက်ရှိသည်။ အီရန်နိုင်ငံသား ငါးပုံမှသုံးပုံတို့သည် ဖေ့ဘုက် အသုံးပြုသူများဖြစ်ကြသည်။ အီရန်နိုင်ငံသားတို့သည် နေ့စဉ်နှင့်အမျှ အများသုံးလူမှုကွန်ယက်များကို  တနေ့လျှင် ၉ နာရီမျှ အချိန်ပေး၍ အသုံးပြုလျက်ရှိကြသည်။ အီရန်အစိုးရ၏ ပြောကြားချက်အရ ပထမအဆင့်အနေဖြင့် ဟူးရှ်မန်း ဖလ်တာ သည် အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့ပြီး ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယအကြိမ် ထပ်မံတပ်ဆင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် အင်တာနက်အသုံးပြုသော အကြောင်းအရာ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းအင်တာနက်အသုံးပြုသော တိုင်းသူပြည်သားများအတွက် ထုတ်လုပ်ပေးသွားမည်ဖြစ်သည်။

==== အီလက်ထရောနစ်ကူးသန်း ====
FIran's အီလက်ထရောနစ်စီးပွားရေးစနစ် မှဝင်ငွေ သည် မတ်လ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ဘီလီယံ ၁၀၀၀၀ ရေယာလ် (၁ ဘီလီယံ ဒေါ်လာ) ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် နှစ်စဉ် ၆၀ ရာခိုင်နှုန်း တိုးခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် အွန်လိုင်းရောင်းမှုသည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၀၀၀၀၀ ထိရှိခဲ့ပြီး နေ့စဉ် အွန်လိုင်းအရောင်းဌာန ပေါင်း ၂၀၀၀၀ ကျော်သည် လှုပ်ရှားလျက်ရှိသည်။ အီလက်ထရောနစ် ဈေးကွက်ရောင်းဝယ်ရေးသည် အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်ရာတွင် အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် Tetra-Tech IT မှ ကြေညာခဲ့သည်မှာ ခရီးသွားများနှင့် အီရန်တိုင်းသူပြည်သားများ အဆင်ပြေချောမွေ့စေရေးအတွက် လက်မှတ်အရောင်းဌာနများ ဟိုတယ်များနှင့် စားသောက်ဆိုင်များအပြင် အဝေးပြေးဂိတ်များနှင့် အရောင်းစင်တာများတွင် VISA နှင့် MasterCard စတင်အသုံးပြုနိုင်ခဲ့ကြောင်း နှင့် အွန်လိုင်းစနစ်ဖြင့် ဝယ်ယူနိုင်ကြောင်း ဖြစ်သည်။ ဆာမားန်ဘဏ်သည် အီရန်တွင် ပထမဦးဆုံး အွန်လိုင်းစနစ်ကို စတင်အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ခဲ့သော ဘဏ်ဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ အီလက်ထရောနစ် စနစ် ဝန်ဆောင်မှုကို ပထမတန်းထား၍ လုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး ပိုမိုဖွံဖြိုးတိုးတက်စေရန် စွမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် နည်းပညာဖန်တီးရှင် အစိုးရအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့သည် အွန်လိုင်းစူပါမာကတ်တစ်ခုအား ပထမဦးဆုံးအကြိမ် ထူထောင်ခဲ့သည်။။

၂၀၁၅ခုနှစ်တွင် အီလက်ထရောနစ် ဈေးကွက်စနစ်မှ အောင်မြင်မှုသည် ၁၇.၄ ဘီလီလံ ဒေါ်လာအထိရှိခဲ့သည်။ အမျိုးသားရေးသတင်းအချက်အလက်ကွန်ယက်အသစ် နှင့်အတူ အင်တာနက် မြန်နှုန်းသည်လည်း အရှိန်အဟုန်မြင့်၍ တိုးတက်လာခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် အင်တာနက်ထိုးဖေါက်နိုင်စွမ်းသည် ၈၂.၁၂ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်သည်(၂၀၁၆) ။ လူဦးရေ၁၉ သန်းသည် မိမိတို့၏မိုဘိုင်းဖုန်းများတွင် အင်တာနက်အသုံးပြုမှုရှိနေသည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်မှ စ၍ မြို့ပေါင်း၆၀၀ တွင် 3G ကွန်ယက်စနစ်ကိုအသုံးပြုနိုင်ခဲ့ကြပြီး မြို့ပေါင်း ၂၀၀ တွင် 4G ကွန်ယက်စနစ်ကို အသုံးပြုနိုင်ခဲ့သည်။ အီရန်တွင်မိုဘိုင်းဖုန်းထိုးဖေါက်နိုင်စွမ်းသည် ၉၄.၄၆ ရာခိုင်နှုန်းရှိသည်။

အီရန်လက်ရှိ e-commerce နှင့်အခွန်စုဆောင်းခြင်းလွယ်ကူချောမွေ့နိုင်ရန်အတွက်တိုင်းပြည်အနှံ့ဘားကုဒ်စနစ်ကအကောင်အထည်ဖော်နေသည်။ တိုင်းပြည်အတွင်းကုန်စည်အကြီးဆုံးဝယ်လက်ဖြစ်သောအလုပ်အမှုဆောင်ပြည်နယ်အဖွဲ့အစည်းများသည်, &quot;Irancode&quot; မပါသောကုန်ပစ္စည်းများဝယ်ယူအသုံးမနိုင်ပေ။

၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် [[အစ္စလာမ်မစ် အကြံပေးလွှတ်တော်|Majlis]] မှ  [https://web.archive.org/web/20070819171459/http://www.irtp.com/data.asp?address=laws%2Fec%2FIR%20Iran%20E-Commerce%20Law.pdf လက်ထရောနစ်ကူးသန်းဥပဒေ]ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်:

* ဤဥပဒေ၏အကြောင်းအရာ  62-66 အီရန်နိုင်ငံ၏တည်ဆဲဉာဏ်-ပိုင်ဆိုင်မှုဥပဒေတွေအားလုံးအီလက်ထရောနစ်အရောင်းအဖို့လျှောက်ထားနိုင်ကြောင်းသတ်မှတ်ခဲ့သည်။&lt;br /&gt;
* အကြောင်းအရာ ၃၃-၄၉ သည်  ၂၀၀၄ ခုနှစ် အီလက်ထရောနစ်စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဥပဒေ အီလက်ထရောနစ်ငွေကြေးလွှဲပြောင်းမှုဖြစ်သည်။ ယင်းဥပဒေသည် အသုံးပြုသူများကို ရောင်းဝယ်မှုပြုနေစဉ်အတွင်း အပြည့်အဝ ထောက်ပံ့မှု ပြုနိုင်ရန်ဖြစ်သည်။ ထိုအတိုင်းပင် အီလက်ထရောနစ် စာချုပ်များကို ပယ်ဖျက်လိုက ပယ်ဖျက်ပိုင်ခွင့်ရှိသည်။&lt;br /&gt;
* အပိုဒ် ၃၇ အရ ဝယ်သူများသည် ၇ ရက်အတွင်း မည်သည့် ပြစ်ဒဏ်မှ မပါပဲ ဝယ်ယူသူနှင့် စာချုပ်ဖျက်ပိုင်ခွင့်ရှိသည်။
* အပိုဒ် ၄၂ အရ ဤဥပဒေသည် မပြောင်းရွှေ့နိုင်သော ပစ္စည်းများ ၊ အော်တိုမစ်တစ် စက်များ ဟန်းစက်များ ရောင်းဝယ်ဖေါက်ကားမှုများမပါဝင်ပါ။

အဆိုပါ [[အီရန်နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး|ပဉ္စမငါးနှစ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအစီအစဉ်(၂၀၁၀-၁၅)]] သည်လက်ထရောနစ်ရောင်းဝယ်မှုအတွက်ပစ်မှတ်ထားဆောင်ရွက်သည်၊:

* ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းအစိုးရဖစ္ပါသည္၊
* ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းကိုပြည်တွင်းကုန်သွယ်ရေး
* ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းကိုနိုင်ငံခြားကုန်သွယ်ရေး။

== ဆော့ဖ်ဝဲလ် ဖွံ့ဖြိုးရေး ==
အဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများအတွက်သတင်းအချက်အလက်စနစ်များပေါ်တွင်အီလက်ထရောနစ်ဂျာနယ် (EJISDC) ၏အဆိုအရ သတင်းအချက်အလက်နှင့် ဆက်သွယ်ရေး နည်းပညာ ဌာန(ICT) သည် ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် ၁.၁-၁.၃ ထိ ဝင်ငွေရှိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် လူဦးရေ ၁၅၀၀၀၀ ခန့် သည် နည်းပညာနှင့် သတင်းအချက်အလက် နှင့် ဆက်သွယ်ရေးဌာနများတွင်အလုပ်လုပ်ကိုင်လျက်ရှိသည်။ ထိုအတွင်းမှ လူဦးရေ ၂၀၀၀၀ ကျော်သည် ဆော့ဝဲ ရေးဆွဲသောနေရာများတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်လျက်ရှိသည်။၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် ကုပ္ပဏီပေါင်း ၁၂၀၀ ကို နည်းပညာနှင့် သတင်းအချက်အလက် ဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းများတွင် လိုင်စင်ထုတ်ပေးခဲ့ပြီး ၎င်းတို့အတွင်းမှ ၂၀၀ ခန့်သည် ဆော့ဖ်ဝဲ ရေးဆွဲထုတ်လုပ်သော ကုပ္ပဏီများဖြစ်ကြသည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ဆော့ဝဲ ထုတ်လုပ်မှုသည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅၀ သန်းခန့်ရှိပြီး ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ဒေါ်လာ ၄၀၀ သန်း ဖြစ်ခဲ့သည်။

အီရန်က၎င်း၏ software ကို၏ကြီးမားသောအစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ်အဖြစ် ဈေးကွက်အတွင်း တင်သွင်းသည်။ အဆိုပါ EJISDC ကြိုတင်ခန့်မှန်းချက် အရပြည်တွင်းစက်မှုလုပ်ငန်း ၏ ၉၅% ဝန်းကျင် သည် ဖွံဖြိုးတိုးတက်သော ထုတ်ကုန်လုပ်ငန်း (နိုင်ငံခြားအရင်းအမြစ်မှဘာသာပြန်ချက် / လိုက်လျောညီထွေမှုအပါအဝင်) အခြားကုန်များ ၏ဆန့်ကျင်ဘက်တွင် ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသည်။
ဆော့ဖ်ဝဲထုတ်လုပ်မှုတွင်ပါဝင်ပတ်သက်ပြည်တွင်းကုမ္ပဏီများ Sena ဖျ, Dadeh-Pardazi, အီရန် Argham, Kafa System ကိုပြန်ကြားရေးကွန်ယက်, အီရန်စနစ်နှင့် Puya ပါဝင်သည်။ IDRO ရဲ့လက်အောက်ခံကုမ္ပဏီ &quot;Magfa&quot; (သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဗဟိုဌာန) နှင့်အီရန် Info-Tech ဖွံ့ဖြိုးရေးကုမ္ပဏီလည်းဤကဏ္ဍတွင်ဦးဆောင်လျက်ရှိသည်။ အီရန်နိုင်ငံမှာအကြီးဆုံးပုဂ္ဂလိကကွန်ပျူတာဆော့ဖ်ဝဲထုတ်လုပ်သူ တွေနဲ့ Hamkaran စနစ်နှင့် ဖေါက်သည် ၇၀၀၀ ရှိသည်။ 

အီရန်နိုင်ငံ၏အမျိုးသားဖောင်ဒေးရှင်းမှကွန်ပျူတာအွန်လိုင်းဗွီဒီယိုဂိမ်းများကို ၂၀၁၀ခုနှစ်တွင် ပထမဦးဆုံးအကြိမ် စတင်အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။ ထိုဂိမ်းများသည် တစ်ချိန်တည်းမှာအသုံးပြုသူ ၅၀၀၀ သည် တစ်ပြိုင်တည်းကစားနိုင်သည်။

တီဟီရန်တွင် ဆော့ဖ်ဝဲ စက်မှုစက်ရုံခွဲများမရှိပေမဲ့ဆော့ဖ်ဝဲနည်းပညာနှင့် အချက်အလက်နည်းပညာ ပျိုးဥယျာဉ်တစ်ခုကို တီဟီရန်တွင် စီမံထားလေသည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်အလယ်ပိုင်းတွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဖွံဖြိုးရေးအိုင်ယာလန်ကို ဤစီမံကိန်းအတွက် အတိုင်ပင်ခံအဖြစ်ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ ထိုအတိုင်းပင်  နည်းပညာအတွက်အခြေခံအဆောက်အဦးများ ပါရှိထားပြီး ဖြစ်သည့် ပါးရှန်းပင်လယ်တွင်းရှိကီးရှ်ကျွန်း အခမဲ့ကုန်သွယ်ရေးဇုန် ၌ နည်းပညာပျိုးဥယျာဉ်အတွက်စီမံကိန်းများရှိထားလေသည်။ 

လက်မှုထုတ်ကုန်များကို စက်မှုအဖြစ် အလိုအလျှောက် ထုတ်လုပ်နိုင်ရန်အတွက် တောင်းဆိုမှု၏ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းကို အစိုးရဘက်မှ ထောက်ပံ့ပေးရန် မျှော်လင့်ထားသည်။ ထိုအတိုင်းပင် ပုဂ္ဂလိကပိုင် အလုပ်ရုံများ၁၅၀၀၀ခန့်တွင် ဆော့ဖ်ဝဲ လိုအပ်မှုများရှိနေပေသည်။ နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုသည် နည်းပါးပေမဲ့ အချို့သော ဆက်ဆံမှုများတွင် အိန္ဒိယ ဆော့ဖ်ဝဲစက်မှုလုပ်ငန်းများနှင့် ဆက်နွယ်၍ တိုးတက်ဖွံဖြိုးလျက်ရှိသည်။ အီရန်တွင် ဉာဏမူပိုင်ခွင့်အားနည်းသည့်အချက်သည် အီရန်၏ ဆော့ဖ်ဝဲကုပ္ပဏီများ ဖွံဖြိုးတိုးတက်မှုကို ပျက်ပြားစေသည့်အတွက် ထိုအကြောင်းအရာအပေါ် ပြည်ပမှ တိုက်ရိုက်ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှု မပြုကြချေ။ 

== နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ စတင်ခြင်း ==
အီရန်သည်လူဦးရေသန်း၈၀ ရှိသော ဆန်းသစ်တီထွင်မှုရှိသော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်သည်။ ဤနိုင်ငံအတွင်း မိုဘိုင်းဖုန်းထိုးဖေါက်မှုနှုန်းသည် ၁၂၀ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်းနည်းပညာ &quot;start-up စီးပွားရေးကို&quot; အီရန်နိုင်ငံ၏ဂျီဒီပီ၏ ၁% ထက်လျော့နည်းကိုယ်စားပြုတယ်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်ကတည်းကအီရန်ရဲ့ startup ဂေဟစနစ်ထွန်းကားခဲ့သည်။ 
Wall Street Journal မှအဆိုအရပိတ်ဆို့မှုများသည် အီရန်၏ တီထွင်မှုများကို အားပေးကူညီခဲ့သလိုဖြစ်ပြီး၎င်းတို့အားကာကွယ်စောင့်ရှောက်ကာစီးပွားရေးစွမ်းဆောင်မှုကိုကူညီပေးနေကြသည်။ အီရန်တွင် အပင်ပေါက်မြန်သော မျိုးစေ့သုံးစေ့ရှိသည်(ဥပမာ Avatechနှင့် DMOND) ၊ VCs အချို့ (ဥပမာ- Sarava Pars နှင့် Shenasa) incubator (ကြက်ဘဲစသည်တို့အား သားဖေါက်ကရိယာ) ပေါင်း ၁၇၀ (ဥပမာ MAPS)နှင့် အီလက်ထရောနစ်စီးပွားရေးစနစ်သည် လက်ရှိအနေအထားတွင် ဖွံဖြိုးလျက်ရှိသည်။ အင်တာနက် မြန်နှုန်း မြင့်မားလာမှုသည် စီးပွားရေးစွမ်းဆောင်မှုများအတွက် ကာလတစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်။ (IEA) အီရန်စီးပွားရေးစွမ်းဆောင်မှုအသင်းသည် အီရန်ရှိ &quot;စီးပွားရေးစွမ်းဆောင်မှုတော်လှန်ရေး&quot; တွင် စွမ်းဆောင်ရည်မြင့်အန်ဂျီအိုဖြစ်သည်။ TechRasa အွန်လိုင်းမီဒီယာသည် နည်းပညာဖန်တီးမှု များတွင် ထောက်ပံ့ပေးသော မီဒီယာတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။၂၀၁၅ ခုနှစ်မှစ၍ အီရန်တွင် startups နည်းပညာကုပ္ပဏီ ၁၈၀ ခန့်ရှိပြီး ၎င်းတို့အတွင်းမှ အများအပြားသည် state-run သက္ကသိုလ်များမှ ထောက်ပံ့မှုပြုထားလေသည်။
ဤ အရေအတွက်သည် အီရန်တွင် အလုပ်လုပ်လျက်ရှိသော (အိုင်တီမဲ့) ပညာအခြေခံ ကိုပ္ပဏီများ၃၀၀၀ မပါဝင်ပါ) အီရန်တွင်၂၀၁၆ ခုနှစ်မစ၍ fintechကုပ္ပဏီ၅၀သည် လက်တွေ့လုပ်ဆောင်လျက်ရှိသည်။ 

Parsijoo နှင့် Yooz အသီးသီးတို့သည် ပြည်တွင်း ဝဘ်ရှာဖွေရေးစက်စနစ်များဖြစ်ကြပြီး  တစ်နေ့လျှင် 600,000 နှင့် 100,000 hits နှင် 120000 နှင့် 60,000 ရှာဖွေမှုများကိုပြုလုပ်သည်။ Adro သည် Adtech / Ad Ad Exchange ကုပ္ပဏီတို့၏ ဦးဆောင်ဖြစ်သည်(၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေသူတို့သည် ၃၆၅ ဘီလီယံ အီရန်Ad_networks ထံမှ လျှော့ပေါ့မှုကိုရရှိခဲ့ကြသည်)။ Cafe Bazaar သည် ရက်တစ်ပတ်လျှင် ဝင်ကြည့်သူ သန်းပေါင်း၂၀ ရှိပြီး ဈေးကွက်ပိုင်ဆိုင်မှု ၈၅ရာခိုင်နှုန်းကို ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။  အီရန်နှင့်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဂိမ်းများအတွက် အပလီကေးရှင်းပေါင်း၂၅၀၀၀ ဖြစ်သောအများပြည်သူသုံး ဆိုရှယ်မီဒီယာ၊ မက်စစ်ပို့ခြင်း စသဖြင့်အပ်ပလီကေးရှင်းများကို ဒေါင်းလော့လုပ်နိုင်သည်။ အီရန်သည် ၂ နှစ်မပြည့်မီ (၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင်) မိုဘိုင်း အပ်ပလီကေးရှင်းပေါင်း ၇၀၀၀၀ ကို ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့သည်။

Cloob Facebook သည်အီရန်ဗားရှင်းဖြစ်ပြီး ၂.၅ သန်းအသုံးပြုသူများရှိသည်။ Soroushသည် Telegramနေရာတွင်အစားထိုးထားသောစာတိုပေးပို့ရေး application ဖြစ်သည် ။ Aparat သည်(Saba Idea Co.  နည်းပညာ တို့ကပိုင်ဆိုင်ထားသည်) ဝန်ထမ်းများ ၆၅နှင့်အတူ Youtube နှင့် အလားတူအီရန်ဗီဒီယိုဖြန့်ဝေမှု ပလက်ဖောင်းဖြစ်သည်။ တစ်နေ့လျှင် ၅ သန်းကျော် ဖော်လိုဝါ ရှိပြီးနေ့စဉ်အပ်လုဒ်တင်ပြီးဗီဒီယို ၂၂၀၀၀မိနစ်ရှိသည်။ Takhfifan( ဝန်ထမ်း၁၀၀နှင့်အတူ) နှင့် Netbarg နှစ်ခုသည်တွင်ကျယ်စွာဝယ်သော အုပ်စုနှစ်စုဖြစ်ကြသည်။ Esam နှင့် Saddarsad သည် eBay ဆင်တူသည်။ Digikalaသည် e-commerce အီလက်ထရောနစ်စီးပွားရေးစနစ်ဖြစ်ပြီး Amazon.com နှင့်တူပေသည်။ နေ့စဉ်ပျှမ်းမျှဝင်ငွေ $ ၄၀၀၀၀၀နှင့်အတူ  နေ့စဉ် အော်ဒါပေါင်း ၄၀၀၀ ကျော်ရှိသည်ဝန်ထမ်း ၉၀၀ နှင် ဝင်ကြည့်သူ နေ့စဉ်၈၅၀၀၀၀ ရှိသည်။Digikala ၂၀၁၄ခုနှစ် $ ၁၅၀ သန်း (၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင်ကုမ္ပဏီ၏အဆိုအရ $ ၅၀၀ သန်း၂၀၁၈ ခုနှစ် $ ၁ ဘီလီယံကျော်) တန်ဖိုးရှိဖြစ်ခန့်မှန်းခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် Digikal အပေါ်အီရန်e-commerce ၏ ၈၅-၉၀% (အီရန်တစ်လျှောက်လုံး၎င်း၏ကိုယ်ပိုင်ဆက်မှုစနစ်ရှိသည်)  Albasko အခြားလူသိ e-commerce ပလက်ဖောင်းဖြစ်ပါတယ်။ Fidibo Kindle သည်အီရန်နှင့်ညီမျှသည်။ တစ်လလျှင် 40,000 အော်ဒါနှင့်အတူ Maman-Paz အိမ်ရှင်မ Home-ချက်ပြုတ်စားသောက်ရောင်းချနှင့်အတူဆာလောင်မွတ်သိပ်လုပ်သားများကိုဆက်သွယ်မယ့်အစားအစာပေးပို့ဝန်ဆောင်မှုဖြစ်ပါတယ်။ ၎င်း၏စားသောက်ဆိုင်သည်-based ရှိသော counterpart ZoodFood ဖြစ်သည်။ ShopFa, ၂၀၁၂ခုနှစ် ၂၀၀၀ တက်ကြွအွန်လိုင်းစတိုးဆိုင်များနှင့်အတူ, Shopify ၏ဒေသခံဗားရှင်းဖြစ်သည်။ (SamanSystems မှပိုင်ဆိုင်) ZarinPal, ၂၀၁၂ ခုနှစ်လုပ်ငန်းများ၌ ငွေကြေးလွှဲပြောင်းမှု၂ သန်းမှာအတူ PayPal မှအီရန်သည်အခြားရွေးချယ်စရာဖြစ်သည်။၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် Taskulu တစ်ဦးတာဝန်စီမံခန့်ခွဲမှုပလက်ဖောင်း ၁၂၀ ကွဲပြားခြားနားသောနိုင်ငံများမှ အသုံးပြုသူများ၈၀၀၀ကိုကျော်ရှိခဲ့သည်။ Hamijoo ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုပလက်ဖောင်းဖြစ်ပါတယ်။ Navaak Spotify, အွန်လိုင်းဂီတ streaming များသည် ကုမ္ပဏီပြီးနောက်လိုက်ဖြစ်သည်။ AloPeyk တစ်ဦးဖြန့်ဝေဝန်ဆောင်မှုကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်သည်။

၂၀၁၅ ခုနှစ်မှစ၍ များစွာသောနိုင်ငံခြားကုမ္ပဏီ (ထိုကဲ့သို့သောဂျာမဏီရဲ့ Rocket Internet ကဲ့သို့) အီရန်အတွက်နည်းပညာကုမ္ပဏီများစတင်ရန်သို့မဟုတ်၎င်းတို့၏ဝန်ဆောင်မှုများကို (ထိုကဲ့သို့သောအမေရိကန်ပြည်ထောင်စု &lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt; က Google ကဲ့သို့သော) တိုင်းပြည်အတွင်းရရှိနိုင်ဖြစ်လာခွင့်ပြုပါရန်နည်းလမ်းများကိုလေ့လာစူးစမ်းဖို့စတင်နေကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့်, အီရန်တွင်အင်တာနက် Group မှ, တောင်အာဖရိကဆက်သွယ်ရေးကုမ္ပဏီ MTN နှင့် Rocket Internet အကြားဖက်စပ်ကို eBay (Mozando), အမေဇုံ (Bamilo), နှင့် Uber (Snapp / ယခင်ကတက္ကစီ Yaab အဖြစ်လူသိများ) ၏အီရန်ဗားရှင်းစတင်ခဲ့တာဖြစ်သည်။ Snapp အီရန်ဖြတ်ပြီး ၆၀၀၀၀၀ကျော်ယာဉ်မောင်းရှိပြီး $ ၁ ဘီလီယံ (၂၀၁၈ အတွက်ကုမ္ပဏီအညီ $ ၁.၄-၁.၇ဘီလီယံ) ၏အဘိုးပြတ်အလားအလာရှိသည်။ ဤသည်ဦးရေ ၁သန်းကျော်ခရီးသည်မှာ ပြည်ပမှပြန်လာပြီးအီရန်နိုင်ငံသားအတော်များများလည်းဤလမ်းကြောင်းသစ် (အထူးသဖြင့်အီရန်အမေရိကန်များ) တွင်ပါဝင်ကြသည်။

== အီလက်ထရောနစ်အသုံးပြုသူ ==
အရှေ့အလယ်ပိုင်းတွင်အီလက်ထရောနစ်နှင့်နည်းပညာကဏ္ဍအသုံးပြုသူ GfK-MEMRB နှင့် ဈေးကွက်ဝန်ဆောင်မှုများကို ဒူဘိုင်းအခြေစိုက်လုပ်ငန်းခွဲခြင်း၏ လေ့လာမှုတစ်ခု  အရသိရသည်မှာ $ ၃၇ဘီလီယံပမာဏ မြင့်တက်နေသည်(၂၀၀၈) ။ အဆိုပါလေ့လာမှုမှာ ၂၀၀၉ Mobile ဈေးကွက် နှင့်စမတ်ဖုန်းများအတွက် $ ၃၉- $ ၄၀ဘီလီယံဖိုးထိတိုးတက်မှု၏လှိုင်းကို ဆက်လက်စီးလိမ့်မည်ဟုခန့်မှန်းထားသည်။ဤအကြောင်းအရာ desktop ဈေးကွက်ကို လိုက်မည့်ဈေးကွက်ဖြစ်ကြောင်း၂၀၀၈ခုနှစ်တွင်မျှော်မှန်းထားသည်။ $ ၁၀ဘီလီယံဖိုး အရောင်းနှင့်အတူဒစ်ဂျစ်တယ်ဈေးကွက်တစ်ခုလုံးကိုဝယ်ယူအသုံးပြုသူ၏ ၄၁ ရာခိုင်နှုန်းကိုပါတက်စေပြီး $ ၅ဘီလီယံမှာကွန်ပျူတာမှတ်စုစာအုပ်များနှင့်$ ၄ ဘီလီယံမှာ LCD ရုပ်မြင်သံကြားများဖြစ်သည် ။ အဆိုပါလေ့လာမှုမှာ အီရန်နှင့်ယူအေအီးတွင် လွတ်လပ်သော လက်လီအရောင်းဆိုင်များတွင် ဒစ်ဂျစ်တယ်ကင်မရာများ LCD ရုပ်မြင်သံကြားနှင့်မိုဘိုင်းဖုန်းများ ဈေးကွက် ၆၀ရာခိုင်နှုန်းပိုင်ဆိုင်ထားကြောင်းနှင့် ထိုကဲ့သို့သော ထုတ်ကုန်အမျိုးအစားအဖို့ပုံဖော်သည်။ သို့သော် plug-ins, Emax နှင့် Sharaf DG များကဲ့သို့ကြီးမားသောလက်လီအရောင်းဆိုင်များအား လည်း ၎င်းတို့ရှေ့ဝယ် ကျန်ရှိသော ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းကို ဖမ်းယူခံစားလုပ်နေပေသည် ။ အဆိုပါဒစ်ဂျစ်တယ်စားသုံးသူနည်းပညာကဏ္ဍတွင် ၂၀၀၈ခုနှစ်နှစ်ကုန်ပိုင်း၌ $ ၂၄ဘီလီယံထက်မက လက်လီရောင်းချမှုကိုမျှော်လင့်ထားသည်။.

အီရန်နိုင်ငံအတွင်း အီလက်ထရောနစ်ဈေးကွက် အသုံးပြုသူများမှာ ဂဏန်းပေါင်းစက်၊ မိုင်ဘိုင်းဖုန်း၊စမတ်ဖုန်းနှင့် ဂိမ်းစက်များဖြစ်ပြီး ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ၇.၃ ဘီလီယံ ဒေါ်လာ (၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင်၈.၂ ဘီလီယံဒေါ်လာ) အပြင် ကွန်ပြူတာဆော့ဖ်ဝဲများဈေးကွက် ၄၇ ရာခိုင်နှုန်း ၊ အသံဆောဖ့်ဝဲ နှင့် ဗွီဒီယိုဆောဖ်ဝဲ ၂၈ ရာခိုင်နှုန်း၊ မိုဘိုင်းဖုန်း ၂၅ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်ကြောင်း မှန်းဆထားသည်(PDA နှင့် ဟူးရှ်မန်ဒ် လက်ကိုင်ဖုန်းများအပြင် 3Gဖုန်းများ ဝယ်ယူသုံးစွဲမှု မြင့်တက်လာခဲ့သည်) အလုပ်ခွင်သုံး မော်နီတာ(BMI) အီရန်နိုင်ငံအတွင်း အီလက်ထရောနစ်ကုန်ပစ္စည်းအသုံးပြုသူများ လိုအပ်သော ကုန်ပစ္စည်းဖြစ်လာမည် ဖြစ်သလို ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ၁၀ ဘီလီယံဒေါ်လာနှင့် ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ၁၆ ဘီလီယံဒေါ်လာထိ မြင့်တက်လာမည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။.

ELECOMP ကို နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်းကျင်းပနေလေ့ရှိပြီး ထိုပြပွဲသည် အီလက်ထရောနစ်ကုန်ပစ္စည်းများနှင့် ကွန်ပြူတာ ဝန်ဆောင်မှုများအတွက် အကောင်းဆုံးဈေးကွက် ပြသမှုတစ်ခုဖြစ်သည်။.

=== ကွန်ပြူတာများ ===
အီရန်သည် အများစုမော်နီတာ ဧရိယာထဲတွင် နိုင်ငံတကာကုမ္ပဏီများလိုင်စင်အောက်၌ အချို့သောကွန်ပျူတာအစိတ်အပိုင်းများထုတ်လုပ်လျက်ရှိနေသည်။ အီရန်ကုမ္ပဏီ ရှစ်ခုမှ LG, Samsung Hyundai, Benq, Tatung များကို CTX လိုင်စင်အောက်မှာမော်နီတာထုတ်လုပ်လျက်ရှိသည်။ motherboard, ကီးဘုတ်, မောက်စ်, ကွန်ပျူတာအမှု, ပါဝါထောက်ပံ့ရေး, CPU, hard drive နှင့်ပရင်တာများသည် ယခုပြည်တွင်းတွင်ထုတ်လုပ်နေကြသည့် အခြားအစိတ်အပိုင်းများဖြစ်ကြသည်။ အီရန်တွင် ကိုယ်ပိုင်ကွန်ပျူတာ (PC) ပိုင်ဆိုင်မှု၂၀၀၅ခုနှစ် ၇.၃ m, သို့မဟုတ်လူ ၁၀၀ နှုန်းတွင်  ၁၀.၅ ဦး PC များပိုင်ဆိုင်မှု ရှိနေသည်။.


 ပြည်တွင်းတယ်လီဖုန်းဆက်သွယ်ရေးပစ္စည်းကိရိယာများဦးဆောင်ထုတ်လုပ်သူများအတွင်း Siemens နှင့် ပြင်သစ်၏ Alcatel-Lucent နှင့်အတူလိုင်စင်သဘောတူညီချက်များရှိ သောအီရန်တယ်လီဖုန်းထုတ်လုပ်ခြင်းလုပ်ငန်းကုမ္ပဏီ (ITMC) ဖြစ်သည်။ ITMC TCI (၄၅%), စက်မှုဘဏ် (၃၅%) နှင့် Siemens (၂၀%) ကိုပိုင်ဆိုင်သည်။ အီရန်ဆက်သွယ်ရေးစက်မှုလုပ်ငန်းပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းခြင်းနှင့် Parstel-အခြားထုတ်လုပ်သူရာဒေဝူးကော်ပိုရေးရှင်းသည် တောင်ကိုရီးယား ကုမ္ပဏီတခုလိုင်စင်အောက်မှာထုတ်လုပ်နေသည်။ IDRO ရဲ့အီရန် Info-Tech ဖွံ့ဖြိုးရေးကုမ္ပဏီအမှတ်တံဆိပ်အမည်သည် ကွန်ပျူတာများကို&quot;SAHAND&quot; အောက်မှာထုတ်လုပ်တာဖြစ်ပါတယ်။ ယေဘုယျအားအိုင်စီတီဟာ့ဒ်ဝဲရောင်းအားသည်  ၂၀၀၈ ခုနှစ်မှာအမေရိကန် $ ၇၀၀သန်း စုစုပေါင်းခန့်မှန်းခဲ့ကြသည်။  

== သတင်းအချက်အလက်နှင့်ဆက်သွယ်ရေးနည်းပညာဝန်ကြီးဌာန ==
သတင်းအချက်အလက်နှင့်ဆက်သွယ်ရေးနည်းပညာဝန်ကြီးဌာန၏အဓိကလုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ချက်များသည် အီရန်နိုင်ငံ post နှင့်ပတ်သက်သောမူဝါဒများနှင့်ဆက်သွယ်ရေးအကောင်အထည်ဖော်ရန်ဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးဌာနအချို့၏ဆက်သွယ်ရေးပစ္စည်းကိရိယာများနှင့်အစိတ်အပိုင်းများအတွက်တင်သွင်းခွင့်လိုင်စင်ထုတ်ပေးတာဝန်ခံလည်းဖြစ်သည်။ ဤဝန်ကြီးဌာန၏ ယခင်အမည်မှာ &quot;ကြေးနန်းနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန&quot;ဖြစ်ခဲ့သည်။

=== ပုဂ္ဂလိကပိုင် ===
ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေရဲ့အပိုဒ် ၄၄အရ အထွေထွေမူဝါဒများမှတ်ချက်ကို C အပေါ်အခြေခံပြီး, ဆက်သွယ်ရေးနှင့်သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာဝန်ကြီးဌာနမှ စတော့ရှယ်ယာဈေးကွက်ထဲမှာထိုကဲ့သို့သောမိုဘိုင်းဆက်သွယ်ရေးကုမ္ပဏီအဖြစ်တွဲဖက်ကုမ္ပဏီတွေရဲ့အစုရှယ်ယာ ရောင်းချပေးသွား လိမ့်မည်ဟုကြေညာခဲ့သည်။

အောက်မှာဖော်ပြတဲ့အတိုင်းအပိုဒ် 44 ၏အထွေထွေမူဝါဒများအရ, တယ်လီကုမ္ပဏီများမှလေးခုအုပ်စုများအတွက်ခွဲခြားထားသည်:

* အုပ်စု ၁ : ပြည်နယ်၃၀အတွင်းရှိ ဆက်သွယ်ရေးကွန်ရက်များအနက် ပုံသေဆက်သွယ်ရေးကွန်ရက်များသည် Tehran Isfahan, Fars, Hamedan, Ahvaz, Khorasan Razavi, Khuzestan နှင့်အရှေ့ Azarbaijan တို့နှင့် သက်ဆိုင်သော ကွန်ယက်များဖြစ်သည် ။ ပထမအုပ်စုသည် လိုင်းဖုန်းများနှင့် လိုင်းကွန်ယက်များနှင့် သက်ဆိုင်သည် ဥပမာ ပြည်နယ်အတွင်း ၌ အစိုးရကဏ္ဍတွင် ဆက်သွယ်ရေးကွန်ယက် ၃၀ ထားပေးထားသည်။ ယင်းကဏ္ဍသည် အစိုးရကုပ္ပဏီမဟုတ်သော Iraphone, Novin, Zahi, Kouh-e Nour, Montazeran Adlgostar နှင့် Pouya Ertebat ကုမ္ပဏီများမှပါဝင်သည်။&lt;br /&gt;
* အုပ်စု ၂ သည် မိုဘိုင်းလက်ကိုင်ဖုန်းများနှင့်သက်ဆိုင်သည် ။ အစိုးရပိုင် ဆက်သွယ်ရေးကွန်ယက်သည် TCI ဆက်သွယ်ရေးကွန်ယက်ဖြစ်ပြီး ပုဂ္ဂလိကပိုင်များမှာ Omran Kish, Arse Telecom, Isfahan, Rafsanjan Complex နှင့် Irancell တို့ဖြစ်ကြသည်။ ပုဂ္ဂလိကပိုင်ခွင့်ပြုမှုအဖွဲ့အစည်းမှ အီရန်၏တယ်လီကွန်မြူနီကေးကုမ္ပဏီ (TCI)သည် မိမိ၏ ရှယ်ယာများကို ၂၀၀၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလနှောင်းပိုင်းတွင် စတော့ရှယ်ယာဈေးကွက်၌မျှောလိုက်မည်ဟုခန့်မှန်းထားသည်။&lt;br /&gt;
* အုပ်စု၃: မိုဘိုင်းကွန်ရက်နှင့် Shomal အိုင်တီကုမ္ပဏီ၏စည်းကမ်းချက်များ၌အခြေခံဆက်သွယ်ရေးကွန်ယက်ကိုထည့်သွင်းစဉ်းစားသောဒေတာကွန်ရက်ကဏ္ဍတွင်  အီရန်၏အမည်ရဒေတာနှင့်ဆက်သွယ်ရေးကုမ္ပဏီအတွက်တစ်ဦးတည်းသာအများပြည်သူကွန်ရက်ကရှိသည်။ အစိုးရမဟုတ်သောကဏ္ဍတွင်တစ်ဦး shared ဒေတာကွန်ရက်နှင့်အတူကုမ္ပဏီပေါင်း ၁၀၀ ကျော်ရှိသည်။&lt;br /&gt;
* အုပ်စု ၄ -  လက်အောက်ခံဆက်သွယ်ရေးကုမ္ပဏီအမည်ရှိသော လုပ်ငန်းခွဲဆက်သွယ်ရေးကွန်ယက်သည် အခြားအခြေခံဆက်သွယ်ရေးကွန်ရက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထိုကွန်ယက်အားလုံး သည် အပြည့်အဝ  အစိုးရပိုင်များဖြစ်ကြပြီး ပုဂ္ဂလိကပိုင်ဖြစ်ရန်အတွက် ပစ်မှတ်ထားခြင်းမရှိပါ။&lt;br /&gt;

TCI ဆက်သွယ်ရေးကွန်ယက်အခြေခံအဆောက်အဦး ထိုမှ ခွဲထွက်သွားဖို့ရန်ရှိသည်။၎င်းအပြင် မိမိ၏လှုပ်ရှားမှုများကို ICT အမည်ဖြင့် ဆက်လက်လုပ်ဆောင်သွားလိမ့်မည်ဖြစ်ပေသည်။ ဆက်သွယ်ရေးကွန်ယက်ပေါင်း၃၃ခုသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ပုဂ္ဂလိကပိုင်ဖြစ်ရမည်ဟု ကြေညာထားသည်။ ထိုအကြောင်းအရာသည် MTN Irancell ဒုတိယပုဂ္ဂလိက ပိုင်ကုပ္ပဏီ ပေါ်လာမှုနှင့် တပြိုင်နက်ဖြစ်သွားမှုရှိသည်။ ထိုသို့  ပုဂ္ဂလိက ပိုင်ကုပ္ပဏီပေါ်လာခြင်းနှင့် ထပ်မံ၍ အော်ပရေတာအသစ်တခုပေါ်လာခြင်းသည် ပတ်ဝန်းကျင်တွင်သိသိသာသာ ပြိုင်ဆိုင်မှု အနေအထားတစ်ရပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုမှတဆင့် အသုံးပြုသူများအတွက် သက်သာမှုများရှိခဲ့သလို ဝန်ဆောင်မှုအားလည်း ပိုမိုကောင်းမွန်လာခဲ့သည်။ 

==== ၂၀၀၉ – IPO(ပထမအဆင့် အများရှေ့ အော်ဖာယူခြင်း ====
၂၀၀၉ခုနှစ်တွင် TCI ၏ရှယ်ယာ ၅၁% ကို Mobin Trust  Consortium သို့ $ ၇.၈ဘီလီယံဖြင့် ရောင်းချခဲ့သည် Mobin Trust  Consortium အစ္စလာမ့်တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ်ဖွဲ့ Corps နှင့်အတူဆက်နွယ်ခဲ့သည်ဟု အချို့မီဒီယာများက အခိုင်အမာပြောခဲ့ကြသည်။.

==== အခြားသော ICP/ISP IPOs ====
၂၀၁၁ ခုနှစ် နှောင်းပိုင်းတွင် ICP / ISP Iran Afranet (တီဟီရန်စတော့အိတ်ချိန်းတွင် အိုင်ကွန်: AFRZ1) သည် အများပြည်သူသုံးဖြစ်ခဲ့သည် ။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်၏စ၍ တီဟီရန်စတော့အိတ်ချိန်းတွင်စာရင်းတွင် အခြား မည်သည့် ICP / ISP ကုပ္ပဏီမျှမရှိချေ။

== နောက်ထပ်ဖတ်ရှု့ရန် ==

* {{Cite journal|date=Winter 2014|url=http://www.cgiran.org/main/images/files/20140429102612_IranEntrepreneurshipEcosystemReport-IEA2013-v2.pdf|title=Entrepreneurship Ecosystem in Iran|format=PDF|publisher=Iran Entrepreneurship Association|archive-date=13 September 2015|access-date=10 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20150913025022/http://www.cgiran.org/main/images/files/20140429102612_IranEntrepreneurshipEcosystemReport-IEA2013-v2.pdf|url-status=dead}}&lt;div class=&quot;cx-template-editor-source-container&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;display: none;&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-source&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-title&quot; title=&quot;This template formats a citation to an article in a magazine or journal, using the provided source information (e.g. journal name, author, title, issue, URL) and various formatting options.&quot;&gt;Cite journal&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;date&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Source date&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;date&quot; title=&quot;Date of the source; do not wikilink. As listed in the publication&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;date&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Winter 2014&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;title&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Title&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;title&quot; title=&quot;The title of the article; can be wikilinked to an existing Wikipedia article or url may be used to add an external link, but not both. Displays in quotes.&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;title&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Entrepreneurship Ecosystem in Iran&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;url&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;URL&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;url&quot; title=&quot;The URL of the online location where the text of the publication can be found. Requires schemes of the type &amp;quot;http://...&amp;quot {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170220175602/http://acn.com.ve/ |date=20 February 2017 }}; or maybe even the &amp;amp;nbsp;protocol relative scheme &amp;quot;//...&amp;quot;&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;url&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;http://www.cgiran.org/main/images/files/20140429102612_IranEntrepreneurshipEcosystemReport-IEA2013-v2.pdf&lt;/nowiki&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;format&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Format&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;format&quot; title=&quot;Format of the work referred to by 'url' ('url' is required when using 'format'); examples: PDF, DOC, XLS; do not specify HTML&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;format&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;PDF&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;publisher&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Publisher&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;publisher&quot; title=&quot;Name of the publisher; displays after title&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;publisher&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Iran Entrepreneurship Association&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;archive-url&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Archive URL&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;archive-url&quot; title=&quot;The URL of an archived copy of a web page, if or in case the URL becomes unavailable; requires 'archivedate'&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;archive-url&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;https://web.archive.org/web/20150913025022/http://www.cgiran.org/main/images/files/20140429102612_IranEntrepreneurshipEcosystemReport-IEA2013-v2.pdf&lt;/nowiki&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;archive-date&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Archive date&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;archive-date&quot; title=&quot;Date when the original URL was archived; do not wikilink&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;archive-date&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;September 13, 2015&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;postscript&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Postscript&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;postscript&quot; title=&quot;The closing punctuation for the citation; ignored if 'quote' is defined; to suppress use reserved keyword 'none'&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;postscript&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;.&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-source-container&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;display: none;&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-source&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-title&quot; title=&quot;This template formats a citation to an article in a magazine or journal, using the provided source information (e.g. journal name, author, title, issue, URL) and various formatting options.&quot;&gt;Cite journal&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;date&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Source date&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;date&quot; title=&quot;Date of the source; do not wikilink. As listed in the publication&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;date&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Winter 2014&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;title&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Title&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;title&quot; title=&quot;The title of the article; can be wikilinked to an existing Wikipedia article or url may be used to add an external link, but not both. Displays in quotes.&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;title&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Entrepreneurship Ecosystem in Iran&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;url&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;URL&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;url&quot; title=&quot;The URL of the online location where the text of the publication can be found. Requires schemes of the type &amp;quot;http://...&amp;quot {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170220175602/http://acn.com.ve/ |date=20 February 2017 }}; or maybe even the &amp;amp;nbsp;protocol relative scheme &amp;quot;//...&amp;quot;&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;url&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;http://www.cgiran.org/main/images/files/20140429102612_IranEntrepreneurshipEcosystemReport-IEA2013-v2.pdf&lt;/nowiki&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;format&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Format&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;format&quot; title=&quot;Format of the work referred to by 'url' ('url' is required when using 'format'); examples: PDF, DOC, XLS; do not specify HTML&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;format&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;PDF&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;publisher&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Publisher&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;publisher&quot; title=&quot;Name of the publisher; displays after title&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;publisher&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;Iran Entrepreneurship Association&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;archive-url&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Archive URL&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;archive-url&quot; title=&quot;The URL of an archived copy of a web page, if or in case the URL becomes unavailable; requires 'archivedate'&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;archive-url&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;https://web.archive.org/web/20150913025022/http://www.cgiran.org/main/images/files/20140429102612_IranEntrepreneurshipEcosystemReport-IEA2013-v2.pdf&lt;/nowiki&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;archive-date&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Archive date&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;archive-date&quot; title=&quot;Date when the original URL was archived; do not wikilink&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;archive-date&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;September 13, 2015&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param&quot;&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-title&quot;&gt;&lt;span id=&quot;postscript&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-key&quot;&gt;Postscript&lt;/span&gt;&lt;span data-key=&quot;postscript&quot; title=&quot;The closing punctuation for the citation; ignored if 'quote' is defined; to suppress use reserved keyword 'none'&quot; class=&quot;cx-template-editor-param-desc&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;cx-template-editor-param-value&quot; data-key=&quot;postscript&quot; style=&quot;position: relative;&quot;&gt;.&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
* [http://www.researchandmarkets.com/research/82cdgw/cyber_warfare Cyber Warfare Market in Iran to 2021: Market Brief] Strategic Defence Intelligence (2012)
* [http://www.payvand.com/news/08/dec/1005.html Business Monitor International: Iran Telecommunications Report] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180319003922/http://www.payvand.com/news/08/dec/1005.html |date=19 March 2018 }} (2008); [http://www.zawya.com/story/Iran_reaches_100_telecommunications_penetration_BMI-ZAWYA20120412035355/ Business Monitor International: Iran Telecommunications Report] (2012)
* [http://www.pr-inside.com/recently-released-market-study-iran-r2360589.htm Business Monitor International: Iran Consumer Electronics Report 2011] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305015817/http://www.pr-inside.com/recently-released-market-study-iran-r2360589.htm |date=5 March 2016 }} (50-page report)
* [https://web.archive.org/web/20080727015312/http://www.austrade.gov.au/ICT-to-Iran/default.aspx Onda Analytics Limited: Iran Mobile Investment Overview and Market Forecast 2010-2014]  (10-page report)
* [https://web.archive.org/web/20120308123321/http://www.researchandmarkets.com/research/7def4d/telecom_sector_in Synergyst: Telecom Sector in Iran] - Trends and Opportunities from 2009 Through to 2013 (40-page report)
* [http://voice-quality.tmcnet.com/topics/phone-service/articles/73387-iran-telecom-market-expected-reach-129-billion-2014.htm Iran: Strong Telecom Growth Expected, Despite Political Uncertainties] - [http://www.pyr.com/ Pyramid Research] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200209080254/http://www.pyr.com/ |date=9 February 2020 }} 30-page report provides a profile of the country’s converged telecommunications, media and technology sectors based on proprietary data from Pyramid’s research in the Iranian market (2010).
* [https://web.archive.org/web/20080727015312/http://www.austrade.gov.au/ICT-to-Iran/default.aspx World Bank - Information, Communication Telecommunication (ICT) in Iran] (2009)
* [https://web.archive.org/web/20120224024915/http://www.atiehbahar.com/Resource.aspx?n=1000014 Atieh Bahar: Brief Study - Telecom in Iran] (2008)
* [http://www.researchandmarkets.com/reportinfo.asp?report_id=1210287&amp;t=d&amp;cat_id= Teyf Sharif Consulting: Iran Telecommunications Market Intelligence] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110928045136/http://www.researchandmarkets.com/reportinfo.asp?report_id=1210287&amp;t=d&amp;cat_id= |date=28 September 2011 }} 61-page report give an in-depth review of Iran's telecom sector (2008)
* [http://www.webology.org/2007/v4n4/a49.html E-commerce development in Iran, by Alireza Abbasi] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130416053321/http://www.webology.org/2007/v4n4/a49.html |date=16 April 2013 }} (2007)
* [http://www.ebusinessforum.com/index.asp?layout=newdebi&amp;country_id=IR e-Business in Iran, Economist Intelligence Unit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060813091822/http://www.ebusinessforum.com/index.asp?layout=newdebi&amp;country_id=IR |date=13 August 2006 }} (2006) and ([http://payvand.com/blog/blog/2010/08/08/iran-ranks-69-out-of-70-in-digital-economy-2010-report/ 2010 report] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181023120156/http://payvand.com/blog/blog/2010/08/08/iran-ranks-69-out-of-70-in-digital-economy-2010-report/ |date=23 October 2018 }})
* [https://web.archive.org/web/20070410184028/http://www.irtp.com/laws/re/NATIONAL%20REPORT%202004.pdf National Report on E-commerce in Iran] Iranian Ministry of Commerce (2004)
* [http://unpan1.un.org/intradoc/groups/public/documents/NISPAcee/UNPAN015616.pdf Building Iran's Software Industry] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304042110/http://unpan1.un.org/intradoc/groups/public/documents/NISPAcee/UNPAN015616.pdf |date=4 March 2016 }} - University of Manchester (2003)
* [https://web.archive.org/web/20061109082329/http://www.science-arts.org/internet/ Internet and Telecom in Iran - A Comprehensive Survey] (1999)

{{Cite journal|date=Winter 2014|url=http://www.cgiran.org/main/images/files/20140429102612_IranEntrepreneurshipEcosystemReport-IEA2013-v2.pdf|title=Entrepreneurship Ecosystem in Iran|format=PDF|publisher=Iran Entrepreneurship Association|archive-date=13 September 2015|access-date=10 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20150913025022/http://www.cgiran.org/main/images/files/20140429102612_IranEntrepreneurshipEcosystemReport-IEA2013-v2.pdf|url-status=dead}}

== ပိုမိုလေ့လာရန် ==

* Supreme Council of ICT of Iran
** Takfa - Iran's countrywide plan for ICT, also called &quot;NICTA&quot; in some countries.
* Telecommunication Company of Iran
* Iran Electronics Industries (IEI)
* Shetab Banking System - Iran's electronic banking system
* Pardis Technology Park - Iran's planned &quot;Silicon Valley&quot;
* International rankings of Iran in ICT
* List of Iranian companies
* [[အီရန်နိုင်ငံ၏ မီဒီယာ|Media of Iran]]
* [[အီရန်နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး|Economy of Iran]]
* Transportation in Iran
* Stuxnet

== ကိုးကား ==

{{reflist}}
{{Cite journal|date=Winter 2014|url=http://www.cgiran.org/main/images/files/20140429102612_IranEntrepreneurshipEcosystemReport-IEA2013-v2.pdf|title=Entrepreneurship Ecosystem in Iran|format=PDF|publisher=Iran Entrepreneurship Association|archive-date=13 September 2015|access-date=10 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20150913025022/http://www.cgiran.org/main/images/files/20140429102612_IranEntrepreneurshipEcosystemReport-IEA2013-v2.pdf|url-status=dead}}

== လင့်ခ်များ ==

* [https://web.archive.org/web/20080727015312/http://www.austrade.gov.au/ICT-to-Iran/default.aspx Ministry of Information &amp; Communication Technology of Iran]
* Error in webarchive template: Check &lt;code style=&quot;color:inherit; border:inherit; padding:inherit;&quot;&gt;&amp;#x7C;url=&lt;/code&gt; value. Empty. [[Category:Webarchive template errors]]  - Australian Trade
* [https://web.archive.org/web/20070705144858/http://www.dci.ir/english/index.asp Information Technology Company] - affiliated with the Ministry of Communication &amp; Information Technology (ICT) of Iran
* [http://www.irantour.org/Iran/calling_iran.html Telephone Area Codes of Cities In Iran] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080511155817/http://www.irantour.org/Iran/calling_iran.html |date=11 May 2008 }}
* [https://web.archive.org/web/20081221101839/http://www.gsmworld.com/cgi-bin/ni_map.pl?cc=ir&amp;net=tc GSM Coverage in Iran]
* [http://www.american.edu/initeb/sk4484a/iran.htm Information Technology in Iran] (1997)
* [http://www.internettrafficreport.com/asia.htm Internet Traffic Report] - Iran Routers
* [https://web.archive.org/web/20130806091839/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html CIA FactBook] (Iran Communications statistics)
* [http://www.globalsecurity.org/space/world/iran/comm.htm Iran and Space Communications] - Globalsecurity.org
* [http://www.ebusinessforum.com/index.asp?layout=rich_story&amp;doc_id=8404&amp;title=Overview+of+e%2Dcommerce+in+Iran&amp;channelid=4&amp;categoryid=31 Overview of e-commerce in Iran] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927235405/http://www.ebusinessforum.com/index.asp?layout=rich_story&amp;doc_id=8404&amp;title=Overview+of+e-commerce+in+Iran&amp;channelid=4&amp;categoryid=31 |date=27 September 2011 }} - Economist Intelligence Unit (2006)

* {{YouTube|id=5xb4N_oYoag|title=Cyber war on Iran - Part I}} - PressTV (2010)
* {{YouTube|id=5EycZqopwWI|title=Part II}} - PressTV (2010)
* {{YouTube|id=fj3Lu2ZfQOg|title=Part III}} - PressTV (2010)
* [https://www.youtube.com/watch?v=ab7cb7Sh-h0 Cyber war against Iran] - PressTV (2012)
* [https://www.youtube.com/watch?v=j_rK4qCTNMA Iran's International Exhibition of Electronics, Computer &amp; E-Commerce] - PressTV (2012)
* [https://www.youtube.com/watch?v=wAakapFQPCA Mobile phone penetration in Iran] - PressTV (2013)
* [http://presstv.com/Detail/2017/01/11/505743/Iran-Information-Technology-growth Iran advances in Information Technology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180830000057/https://www.presstv.com/Detail/2017/01/11/505743/Iran-Information-Technology-growth |date=30 August 2018 }} - PressTV (2017)
[[Category:အီရန်နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး]]
[[Category:နိုင်ငံအလိုက် အင်တာနက်]]
[[Category:အီရန်နိုင်ငံရှိ မီဒီယာ]]</text>
      <sha1>12d03rjrv7mprrlfac9xc79rucs8nrq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>၂၀၁၉-၂၀ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ဖြစ်ပွားမှု</title>
    <ns>0</ns>
    <id>128482</id>
    <revision>
      <id>1027795</id>
      <parentid>1022966</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T00:27:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1027795</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="291887" sha1="66urzo8obwj4vtnwe8rinbejzmcoqid" xml:space="preserve">{{Infobox epidemic
| name            = ၂၀၁၉–၂၀ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကပ်ရောဂါ
| map1            = [[File:COVID-19 Outbreak World Map.svg|300px]]
| legend1         =  {{Center|{{today}} အရ ၂၀၁၉–၂၀ ကိုရိုနာဗိုင်းရစ် ဖြစ်ပွားမှုပြ မြေပုံ}}
 {{Block indent|
{{legend|#510000| အတည်ပြုပြီး ဖြစ်ပွားသူ ၁၀,၀၀၀+ }}
{{legend|#900000| အတည်ပြုပြီး ဖြစ်ပွားသူ ၁,၀၀၀–၉,၉၉၉}}
{{legend|#c80200| အတည်ပြုပြီး ဖြစ်ပွားသူ ၁၀၀–၉၉၉}}
{{legend|#ee7070| အတည်ပြုပြီး ဖြစ်ပွားသူ ၁၀–၉၉}}
{{legend|#ffC0C0| အတည်ပြုပြီး ဖြစ်ပွားသူ ၁–၉}}
{{legend|#eee| အတည်ပြုပြီး ဖြစ်ပွားသူ မရှိ}}|left = 3}}
| map2            = {{Photomontage
| photo1a = 13981210000546637185832350425406 بخش ویژه «بیماران کرونا» بیمارستان امام خمینی.jpg
| photo2a =
| photo2b = 蔡總統視導33化學兵群 02.jpg
| photo3a = Emergenza coronavirus (49501382461).jpg
| photo3b = Dried pasta shelves empty in an Australian supermarket.jpg
| position = center
| size = 300
| color = #F5F5F5
| border = 0
| color_border = white
| text = {{Center|(အပေါ်မှ နာရီလက်တံအတိုင်း){{flatlist|
* အီရန်နိုင်ငံ၊ [[တီဟီရန်မြို့]]ရှိ ဆေးရုံတက်လူနာများ
* [[ထိုင်ပေ]]ရှိ ပိုးသတ်ယာဉ်များ
* ဩစတြေးလျရှိ စူပါမားကတ်တစ်ခုတွင် စိုးရိမ်ပူပန်စွာ ဝယ်ယူခြင်းကြောင့် ပစ္စည်းများ ပြတ်လပ်နေစဉ်
* မီလန်လင်နိတ်လေဆိပ်တွင် ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးနေပုံ
* အီတလီအစိုးရ (ရောဂါ)ဖြစ်ပွားမှုဆိုင်ရာ အထူးလုပ်ငန်းအဖွဲ့
}}
}}
| spacing = 3
| foot_montage =
}}
| disease         =  [[ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ရောဂါ ၂၀၁၉]] (COVID-19)
| virus_strain    = [[လတ်တလော ပြင်းထန် အသက်ရှုလမ်းကြောင်းရောဂါလက္ခဏာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ၂]] (SARS-CoV-2)
| location        = ကမ္ဘာတစ်ဝန်း
| first_case      = [[ဝူဟန်မြို့]]၊ ဟူပေ့ခရိုင်၊ တရုတ်နိုင်ငံ&lt;br /&gt;{{coord|30|37|11|N|114|15|28|E|type:adm2nd_region:CN-42}}
| date            = ၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၉–လက်ရှိ&lt;ref name=&quot;Huang24Jan2020&quot; /&gt;&lt;br /&gt;({{time interval|2019-12-01|show=ymw}})
| arrival_date    =        
| confirmed_cases = &lt;!--USE BROAD FIGURES--&gt;၂၆.၉ သန်း+&lt;!--ROUNDED DOWN TO NEAREST 1000--&gt;&lt;ref name=&quot;WOM&quot; /&gt;
| active_cases    = &lt;!--USE BROAD FIGURES--&gt; ၈ သန်း+&lt;!--ROUNDED DOWN TO NEAREST 1000--&gt;&lt;ref name=&quot;WOM&quot; /&gt;
| recovery_cases  = &lt;!--USE BROAD FIGURES--&gt; ၁၈ သန်း+&lt;!--ROUNDED DOWN TO NEAREST 1000--&gt;&lt;ref name=&quot;WOM&quot; /&gt;
| deaths          = &lt;!--USE BROAD FIGURES--&gt;၈၈၀,၀၀၀+&lt;!--ROUNDED DOWN TO NEAREST 100--&gt;&lt;ref name=&quot;WOM&quot; /&gt;
| territories     = &lt;!--USE BROAD FIGURES--&gt;၁၈၈&lt;!--ROUNDED DOWN TO NEAREST 10--&gt;&lt;ref name=&quot;WOM&quot; /&gt;
| suspected_cases =
| total_ili       = 
| website         = 
}}
'''၂၀၁၉-၂၀ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကပ်ရောဂါ''' ({{lang-en|2019–20 coronavirus pandemic}}) သည် [[ လတ်တလော ပြင်းထန် အသက်ရှုလမ်းကြောင်းရောဂါလက္ခဏာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ၂]] (SARS-CoV-2) ကြောင့် ဖြစ်ပွားသော [[ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ရောဂါ ၂၀၁၉]]၏ လတ်တလောတွင် ဖြစ်ပွားနေဆဲ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကပ်ရောဂါဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=Coronavirus disease 2019 |url=https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019 |publisher=[[ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့|World Health Organization]] |accessdate=15 March 2020}}&lt;/ref&gt; [[တရုတ်နိုင်ငံ]] ဟူပေ့ခရိုင် [[ဝူဟန်မြို့]]၌ ၂၀၁၉ ဒီဇင်ဘာလတွင် စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့က ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကပ်ရောဂါအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;WHOpandemic2&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.who.int/dg/speeches/detail/who-director-general-s-opening-remarks-at-the-media-briefing-on-covid-19---11-march-2020|title=WHO Director-General's opening remarks at the media briefing on COVID-19 – 11 March 2020|date=11 March 2020|publisher=[[World Health Organization]]|access-date=11 March 2020}}&lt;/ref&gt;  ၂၀၂၀ စက်တင်ဘာ ၆ ရက်နေ့အထိ နိုင်ငံနှင့် နယ်မြေဒေသပေါင်း ၁၈၈ တွင် ဖြစ်ပွားသူပေါင်း ၂၆ သန်း ကျော်ရှိပြီး ၈၈၀,၀၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ကာ သက်သာပျောက်ကင်းသူ ၁၈ သန်းကျော် ရှိခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;WOM&quot;&gt;{{cite web |url= https://www.worldometers.info/coronavirus/|title=Coronavirus Update (Live) |work=Worldometer |year=2020 |access-date=16 March 2020}}&lt;/ref&gt; အဓိက ဖြစ်ပွားလျက်ရှိသော နေရာဒေသများတွင် တရုတ်ပြည်မကြီး၊ ဥရောပ၊ အီရန်၊ တောင်ကိုရီးယားနှင့် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုတို့ ပါဝင်သည်။&lt;ref name=&quot;WOM&quot; /&gt; ဥရောပတိုက်သည် ရောဂါဖြစ်ပွားရာ ဗဟိုချက် ဖြစ်လာကြောင်း ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့က မတ်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |last1= |first1= |title=WHO: Europe now world's COVID-19 epicenter |url=http://www.cidrap.umn.edu/news-perspective/2020/03/who-europe-now-worlds-covid-19-epicenter/ |website=CIDRAP |accessdate=16 March 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt; မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ရောဂါ (COVID-19) ရောဂါပိုး ကူးစက်ခံထားရသူ နှစ်ဦးအား ၂၀၂၀-မတ်လ-၂၃ တွင် စတင်တွေ့ရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |last1=  |first1=  |title= COVID-19 ရောဂါ စောင့်ကြပ်ကြည့်ရှုမှုနှင့်ပတ်သက်၍ သတင်းထုတ်ပြန်ခြင်း |url= http://mohs.gov.mm/Main/content/new/covid-19-%E1%80%9B-%E1%80%82-%E1%80%85-%E1%80%84-%E1%80%80-%E1%80%95-%E1%80%80-%E1%80%8A-%E1%80%9B-%E1%80%99-%E1%80%94-%E1%80%84-%E1%80%95%E1%80%90-%E1%80%9E%E1%80%80-%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84-%E1%80%91-%E1%80%90-%E1%80%95-%E1%80%94-%E1%80%81-%E1%80%84-23-3-2020-11-45-pm |website= THE REPUBLIC OF THE UNION OF MYANMAR MINISTRY OF HEALTH AND SPORTS |accessdate= ၂၄ March 2020 |language=  |archive-date= 25 March 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20200325200545/http://mohs.gov.mm/Main/content/new/covid-19-%E1%80%9B-%E1%80%82-%E1%80%85-%E1%80%84-%E1%80%80-%E1%80%95-%E1%80%80-%E1%80%8A-%E1%80%9B-%E1%80%99-%E1%80%94-%E1%80%84-%E1%80%95%E1%80%90-%E1%80%9E%E1%80%80-%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84-%E1%80%91-%E1%80%90-%E1%80%95-%E1%80%94-%E1%80%81-%E1%80%84-23-3-2020-11-45-pm }}&lt;/ref&gt;

၎င်းဗိုင်းရပ်စ်ပိုးသည် လူအချင်းချင်းလည်း ကူးစက်တတ်သော အထောက်အထားများလည်း ရှိပြီးဖြစ်ရာ ကူးစက်သည့်အရေအတွက်&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cnbc.com/2020/01/24/chinas-hubei-province-confirms-15-more-deaths-due-to-coronavirus.html|title=China virus death toll rises to 41, more than 1,300 infected worldwide|date=24 January 2020|website=CNBC|access-date=26 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200126003719/https://www.cnbc.com/2020/01/24/chinas-hubei-province-confirms-15-more-deaths-due-to-coronavirus.html|archive-date=26 January 2020|url-status=live}}&lt;/ref&gt;မှာ အာရှ-ပစိဖိတ်၊ မြောက်အမေရိက၊ ဥရောပမှ တိုင်းပြည်တချို့၏ ဖြစ်ပွားကြောင်းသတင်းထုတ်ပြန်မှုများနှင့်အတူ&lt;ref&gt;{{cite web |title=Confirmed 2019-nCoV Cases Globally {{!}} CDC |url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/locations-confirmed-cases.html#map |website=www.cdc.gov |accessdate=31 January 2020 |language=en-us |date=30 January 2020}}&lt;/ref&gt; ၂၀၂၀ ဇန်နဝါရီအလယ်ပိုင်းတွင် မြင့်တက်လာပုံပေါ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/coronavirus-china-latest-updates/2020/01/26/4603266c-3fa8-11ea-afe2-090eb37b60b1_story.html|title=Fifth coronavirus case confirmed in U.S., 1,000 more cases expected in China|first1=Gerry|last1=Shih|first2=David J.|last2=Lynch|first3=Simon|last3=Denyer|website=The Washington Post|access-date=27 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200127132045/https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/coronavirus-china-latest-updates/2020/01/26/4603266c-3fa8-11ea-afe2-090eb37b60b1_story.html|archive-date=27 January 2020|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ရောဂါပျိုးချိန်သည် ၂ ရက်မှ ၁၄ ရက်အတွင်းဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;CDC symptoms&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cdc.gonv/coronavirus/2019-ncov/about/symptoms.html|title=Symptoms of Novel Coronavirus (2019-nCoV)|date=31 January 2020|website=Centers for Disease Control and Prevention (CDC)|access-date=2 February 2020}}{{Dead link|date=December 2020 }}&lt;/ref&gt; ရောဂါလက္ခဏာမစတင်ချိန်ကပင် ကူးစက်တတ်ကြောင်းလည်း အထောက်အထားရှိ၏။&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Rothe |first1=Camilla |last2=Schunk |first2=Mirjam |last3=Sothmann |first3=Peter |last4=Bretzel |first4=Gisela |last5=Froeschl |first5=Guenter |last6=Wallrauch |first6=Claudia |last7=Zimmer |first7=Thorbjörn |last8=Thiel |first8=Verena |last9=Janke |first9=Christian |last10=Guggemos |first10=Wolfgang |last11=Seilmaier |first11=Michael |last12=Drosten |first12=Christian |last13=Vollmar |first13=Patrick |last14=Zwirglmaier |first14=Katrin |last15=Zange |first15=Sabine |last16=Wölfel |first16=Roman |last17=Hoelscher |first17=Michael |title=Transmission of 2019-nCoV Infection from an Asymptomatic Contact in Germany |journal=New England Journal of Medicine |date=30 January 2020 |doi=10.1056/NEJMc2001468}}&lt;/ref&gt;ကူးစက်ခံရသည့်ဤရောဂါသည် [[ဖျားနာခြင်း|ဖျားခြင်း]]၊ [[ချောင်းဆိုးခြင်း]]၊ အသက်ရှုခက်ခဲခြင်း၊ ကြွက်သားများနာကျင်ခြင်းနှင့် မောပန်းနွမ်းနယ်ခြင်းတို့ကိုဖြစ်ပေါ်စေနိုင်၍ နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးများတွင် အဆုတ်ရောင်ခြင်း(pneumonia), ပြင်းထန်အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာခက်ခဲခြင်းရောဂါလက္ခဏာအစု(acute respiratory distress syndrome)နှင့်အသက်သေဆုံးနိုင်ခြင်းလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။&lt;ref name=Hessen27Jan2020&gt;{{Cite web|url=https://www.elsevier.com/connect/coronavirus-information-center|title=Novel Coronavirus Information Center: Expert guidance and commentary|last=Hessen|first=Margaret Trexler|date=27 January 2020|website=Elsevier Connect|language=en|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=31 January 2020}}&lt;/ref&gt;

ရောဂါမပြင်းထန်သည့်အခြေနေမျိုး၌ စုံစမ်းထောက်လှမ်း၍ မသိနိုင်သော်လည်း လူအတော်များများကို ကူးစက်ပြီးဖြစ်နိုင်သည်။&lt;ref name=&quot;Imai21Jan2020&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;hkumed&quot; /&gt; တရုတ်ပြည်ပြင်ပ ပထမဆုံးဒေသတွင်းကူးစက်မှုအဖြစ် [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]]တွင် ဖခင်မှ သားဆီသို့ ကူးစက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.scmp.com/week-asia/economics/article/3048017/china-coronavirus-vietnam-flags-likely-human-transmission-case|title=China coronavirus: 'family cluster' in Vietnam fuels concerns over human transmission|date=29 January 2020|website=South China Morning Post|access-date=29 January 2020}}&lt;/ref&gt; မိသားစုအတွင်းမဟုတ်ဘဲ တရုတ်ပြည်ပြင်ပ ဒေသတွင်းကူးစက်မှုမှာ ဇန်နဝါရီ ၂၂ ဂျာမနီတွင် တရုတ်လုပ်ငန်းရှင် အလည်ပတ်ရောက်လာသူမှ ဂျာမန်အမျိုးသားတစ်ယောက်သို့ [[မြူးနစ်မြို့]]အနီး အစည်းအဝေးပွဲတစ်ခု၌ ကူးစက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.dw.com/en/germany-confirms-human-transmission-of-coronavirus/a-52169007|title=Germany confirms human transmission of coronavirus|last=|first=|date=28 January 2020|website=Deutsche Welle|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200128220039/https://www.dw.com/en/germany-confirms-human-transmission-of-coronavirus/a-52169007|archive-date=28 January 2020|access-date=29 January 2020}}&lt;/ref&gt;

ရင်ဆိုင်တုံ့ပြန်သောအားဖြင့် အဝေးပြေးဘက်စ်ကားများ၊ လေကြောင်း၊ ရထားဖြင့်ပြင်ပသို့ခရီးသွားခြင်း၊ မြို့တွင်းပို့ဆောင်ရေးများ ရပ်နားထားမှုအပါအဝင် ဟူပေ့ခရိုင်နှင့်အနီးရှိ ပေါင်းစပ်လူဦးရေ ၅၇ သန်းကျော်သော ဝူဟန်မြို့နှင့် တစ်ခြား (၁၅)မြို့များကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း (သို့) အပြည့်အဝ သွားလာခြင်းများ ပိတ်ပင်ထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cnn.com/2020/01/26/asia/wuhan-coronavirus-update-intl-hnk/index.html|title=Wuhan coronavirus: Thousands of cases confirmed as China goes into emergency mode|author1=James Griffiths |author2=Amy Woodyatt|website=CNN|access-date=29 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200128120647/https://www.cnn.com/2020/01/26/asia/wuhan-coronavirus-update-intl-hnk/index.html|archive-date=28 January 2020|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://qz.com/1789856/wuhan-quarantined-as-china-fights-coronavirus-outbreak/|title=China has locked down Wuhan, the epicenter of the coronavirus outbreak|last=Hui|first=Jane Li, Mary|website=Quartz|access-date=23 January 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.theatlantic.com/health/archive/2020/01/china-quarantine-coronavirus/605455/|title=A Historic Quarantine – China's attempt to curb a viral outbreak is a radical experiment in authoritarian medicine.|last=Hamblin|first=James|date=24 January 2020|website=The Atlantic|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200128063639/https://www.theatlantic.com/health/archive/2020/01/china-quarantine-coronavirus/605455/|archive-date=28 January 2020|access-date=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ရိုးရာဘုရားကျောင်းပွဲတော်များ၊ [[ဘေဂျင်းမြို့]] [[တားမြစ်ထားသော မြို့တော်]](Forbidden City)အပါအဝင် နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်များ၊ ခရီးသွားဆွဲဆောင်ရာနေရာများကို ရောဂါပြန့်ပွားမှုကိုစိုးရိမ်၍ ပိတ်ထားခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://p.dw.com/p/3WhBc|title=China cancels Lunar New Year events over deadly virus fears|date=23 January 2020|publisher=Deutsche Welle|accessdate=24 January 2020}}&lt;/ref&gt; [[ဟောင်ကောင်]]ကလည်း ဤကူးစက်ရောဂါပြန့်ပွားမှုကို အမြင့်ဆုံးအဆင့်ဖြင့်တုန်ပြန်လုပ်ဆောင်၍ အရေးပေါ်အခြေနေကြေညာပြီး ကျောင်းများကို ဖေဖော်ဝါရီလအလယ်ထိ ပိတ်ခြင်း၊ နှစ်ကူးပွဲတော်ကို ဖျက်သိမ်းခြင်းများပြုလုပ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.discoverhongkong.com/eng/see-do/events-festivals/highlight-events/chinese-new-year-celebrations.jsp|title=Hong Kong Chinese New Year {{!}} Hong Kong Tourism Board|website=www.discoverhongkong.com|access-date=26 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20191129175806/http://www.discoverhongkong.com/eng/see-do/events-festivals/highlight-events/chinese-new-year-celebrations.jsp|archive-date=29 November 2019|url-status=live|accessdate=1 February 2020|archivedate=29 November 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191129175806/http://www.discoverhongkong.com/eng/see-do/events-festivals/highlight-events/chinese-new-year-celebrations.jsp}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SCMP25012020&quot;&gt;{{cite news |last1=Lum |first1=Alvin |last2=Sum |first2=Lok-kei |title=China coronavirus: Hong Kong leader hits back at delay criticism as she suspends school classes, cancels marathon and declares city at highest level of emergency |url=https://www.scmp.com/news/hong-kong/health-environment/article/3047645/china-coronavirus-hong-kong-students-get-two-more |accessdate=26 January 2020 |work=South China Morning Post |publisher=South China Morning Post |date=25 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200125085413/https://www.scmp.com/news/hong-kong/health-environment/article/3047645/china-coronavirus-hong-kong-students-get-two-more |archive-date=25 January 2020 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

နိုင်ငံအတော်များများကလည်း ဝူဟန်မြို့နှင့် ဟူပေ့ခရိုင်များကို ခရီးမသွားရန် တပ်လှန့်ထားပြီးဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.usatoday.com/story/travel/news/2020/01/24/coronavirus-outbreak-leads-state-department-issue-level-4-advisory/4562349002/|title=Coronavirus: US says 'do not travel' to Wuhan, China, as airlines issue waivers, add safeguards|last=Gilbertson|first=Jayme Deerwester and Dawn|website=USA TODAY-US|access-date=26 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200127063342/https://www.usatoday.com/story/travel/news/2020/01/24/coronavirus-outbreak-leads-state-department-issue-level-4-advisory/4562349002/|archive-date=27 January 2020|url-status=live}}&lt;/ref&gt; တရုတ်ပြည်မကြီးကို ခရီးသွားခဲ့သူများကို အနည်းဆုံးနှစ်ပတ်ကြာ ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးရန်နှင့် ရောဂါလက္ခဏာပေါ်က ၎င်းတို့ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာအဖွဲ့များကို သတင်းပို့ရန်အကြောင်းကြားထားသည်။
&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bworldonline.com/travelers-from-china-asked-to-check-for-flu-like-symptoms/|title=Travelers from China asked to check for flu-like symptoms {{!}} BusinessWorld|last=bw_mark-US|access-date=26 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200126171811/https://www.bworldonline.com/travelers-from-china-asked-to-check-for-flu-like-symptoms/|archive-date=26 January 2020|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးသယ်ဆောင်သူဟု သံသယရှိသူတိုင်းကို မျက်နှာအကာသုံးရန်နှင့် ဆေးရုံဆေးပေးခန်းသို့ ကိုယ်တိုင်သွားရောက်မည့်အစား ဆရာဝန်ကို တိုက်ရိုက်ခေါ်ရန်အကြံပြုထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.moh.gov.sg/2019-ncov-wuhan|title=MOH {{!}} Updates on Novel Coronavirus|website=www.moh.gov.sg|access-date=26 January 2020|archive-date=12 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200712180651/https://www.moh.gov.sg/covid-19}}&lt;/ref&gt; တရုတ်ပြည်မှသူများ (သို့) တရုတ်ပြည်တွင် ကြိုတင်ခန်းယူထားခြင်းအတွက် အခကြေးငွေမယူဘဲ ဖျက်သိမ်းပေးခြင်း ပြန်အမ်းငွေပေးခြင်းစသောအရာများကို ဟိုတယ်တချို့က လုပ်ဆောင်နေခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.channelnewsasia.com/news/business/hotel-operators-waive-fees-china-hotel-cancellations-wuhan-virus-12313282|title=Hotel operators waive fees for Chinese hotel cancellations as Wuhan virus fears grow|website=CNA|access-date=26 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200124131909/https://www.channelnewsasia.com/news/business/hotel-operators-waive-fees-china-hotel-cancellations-wuhan-virus-12313282|archive-date=24 January 2020|url-status=live|accessdate=1 February 2020|archivedate=24 January 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200124131909/https://www.channelnewsasia.com/news/business/hotel-operators-waive-fees-china-hotel-cancellations-wuhan-virus-12313282}}&lt;/ref&gt; လေဆိပ်၊ ဘူတာရုံများတွင် ခန္ဓာကိုယ်အပူတိုင်းကိရိယာများတပ်ဆင်၍ ရောဂါပိုးသယ်ဆောင်လာသူများကို ခွဲခြားနိုင်ရန်ကျန်းမာရေးအသိပေးကြေညာခြင်း၊ သတိပေးဆိုင်းဘုတ်များထောင်ခြင်းစသည်တို့ကို လုပ်ဆောင်နေသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://knpr.org/npr/2020-01/coronavirus-update-masks-and-temperature-checks-hong-kong|title=Coronavirus Update: Masks And Temperature Checks In Hong Kong|website=Nevada Public Radio|access-date=26 January 2020|archive-date=2 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200602131447/https://knpr.org/npr/2020-01/coronavirus-update-masks-and-temperature-checks-hong-kong}}&lt;/ref&gt; 
ဇန်နဝါရီ ၃၀ တွင် [[ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့]]ကြီး (WHO) က နိုင်ငံတကာစိုးရိမ်မှု၏ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အရေးပေါ်အခြေအနေ(Public Health Emergency of International Concern)ကြေညာကာ ဤသို့ဆုံးဖြတ်ကြေညာရခြင်းမှာ ကျန်းမာရေးအဆောက်အအုံနိမ့်ကျသော နိုင်ငံများသို့ ပြန့်နှံ့လျှင် ရောဂါဖြစ်စေသောဗိုင်းရပ်စ်ပိုးက ဖြစ်စေနိုင်သော အကျိုးသက်ရောက်မှုအပေါ် အခြေခံပါသည်ဟု ရှင်းလင်းပြောကြားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;WHODeclaration&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-51318246 |title=Coronavirus declared global health emergency |author=&lt;!--Not stated--&gt; |date=30 January 2020 |publisher=BBC News Online |access-date=30 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200130201004/https://www.bbc.com/news/world-51318246 |archive-date=30 January 2020 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.statnews.com/2020/01/30/who-declares-coronavirus-outbreak-a-global-health-emergency/|title=WHO declares coronavirus outbreak a global health emergency|author=Joseph, Andrew |date=30 January 2020 |publisher=Stat News |access-date=30 January 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | title=W.H.O. Declares Global Emergency as Wuhan Coronavirus Spreads | first1=Sui-Lee | last1=Wee | first2=Donald G. | last2=McNeil Jr. | first3=Javier C. | last3=Hernández | website=The New York Times | date=30 January 2020 | url=https://www.nytimes.com/2020/01/30/health/coronavirus-world-health-organization.html | access-date=30 January 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | title=Statement on the second meeting of the International Health Regulations (2005) Emergency Committee regarding the outbreak of novel coronavirus (2019-nCoV) | website=World Health Organization (WHO) | date=30 January 2020 | url=https://www.who.int/news-room/detail/30-01-2020-statement-on-the-second-meeting-of-the-international-health-regulations-(2005)-emergency-committee-regarding-the-outbreak-of-novel-coronavirus-(2019-ncov) | access-date=30 January 2020}}&lt;/ref&gt; 
{{TOC limit}}

==နောက်ခံအကြောင်းအရာ==
[[ဝူဟန်မြို့]]သည် ဟူပေ့ခရိုင်၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး [[တရုတ်နိုင်ငံ]]တွင် သတ္တမမြောက်လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးမြို့လည်းဖြစ်၍ လူဦးရေ (၁၁)သန်းကျော်နေထိုင်လျက်ရှိသည်။ ခေတ်အဆက်ဆက် နိုင်ငံ၏ အဓိကပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးဆုံချက်ဖြစ်ကာ ကိုးခရိုင်၏ အချက်ချာလမ်းကြောင်းကြီး (&quot;Nine Provinces' Thoroughfare&quot;)ဟု လူသိများသည်။({{zh|labels=no|c=九省通衢}}),&lt;ref&gt;{{cite book|title=Draft History of Qing|last=Zhao|first=Erxun|publisher=|year=1928|isbn=|location=Shenyang |volume=388 |pages=|quote={{lang|zh-Hant|七年，偕林翼疏言：「湖北為長江上游要害，{{uline|武漢尤九省通衢}}，自來東南有事必爭之地。」}}}}&lt;/ref&gt; ပြီးလျှင် တရုတ်ပြည်၌ အရေးကြီးဆုံးရထားလမ်းဆုံချက်(၄)ခုထဲမှ တစ်ခုအပါအဝင်လည်းဖြစ်သည်။ ရထားလမ်းများသည် အနီးစပ်ဆုံး ဘေဂျင်းမြို့တောင်ဘက်သို့&lt;ref name=&quot;HAN8Jan20202&quot;&gt;{{cite web|url=https://emergency.cdc.gov/han/HAN00424.asp|title=Outbreak of Pneumonia of Unknown Etiology (PUE) in Wuhan, China|last=|first=|date=8 January 2020|website=emergency.cdc.gov|publisher=Centers for Disease Control and Prevention|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200109112902/https://emergency.cdc.gov/han/han00424.asp|archive-date=9 January 2020|access-date=9 January 2020}}&lt;/ref&gt;{{cvt|700|miles|order=flip}}၊ ရှန်ဟိုင်းမြို့အနောက်သို့{{cvt|500|miles|order=flip}}နှင့် ဟောင်ကောင်မြောက်ဘက်သို့ {{cvt|600|miles|order=flip}} စသဖြင့်အသီးသီးရှိကြသည်။&lt;ref name=&quot;Chan5Jan20202&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.scmp.com/news/hong-kong/health-environment/article/3044723/six-more-hong-kong-patients-hospitalised-over|title=China says Wuhan pneumonia not Sars, but virus remains unidentified, more people hospitalised|last1=Chan|first1=Ho-him|date=5 January 2020|work=[[South China Morning Post]]|access-date=6 January 2020|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200105225413/https://www.scmp.com/news/hong-kong/health-environment/article/3044723/six-more-hong-kong-patients-hospitalised-over|archive-date=5 January 2020|last2=Mai|first2=Jun|location=}}&lt;/ref&gt; ဝူဟန် တီယန်ဟီနိုင်ငံတကာလေဆိပ်(Wuhan Tianhe International Airport)မှ [[ဥရောပတိုက်]]၊[[မြောက်အမေရိကတိုက်]]ရှိ အဓိကနိုင်ငံတကာလေဆိပ်များသို့ တိုက်ရိုက်ပျံသန်းမှုများရှိလေသည်။&lt;ref name=&quot;ECDP14Jan20202&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.ecdc.europa.eu/en/news-events/update-cluster-pneumonia-cases-associated-novel-coronavirus-wuhan-china-2019| title=Update: Cluster of pneumonia cases associated with novel coronavirus – Wuhan, China – 2019|last=|first=|date=14 January 2020|website=European Centre for Disease Prevention and Control|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200120043700/https://www.ecdc.europa.eu/en/news-events/update-cluster-pneumonia-cases-associated-novel-coronavirus-wuhan-china-2019|archive-date=20 January 2020|access-date=18 January 2020}}&lt;/ref&gt;

၂၀၁၉ ဒီဇင်ဘာအတွင်း ဝူဟန်တွင် အကြောင်းရင်းမသိရသော အဆုတ်ရောင်ရောဂါ၏ လက္ခဏာများကို ပြသသည့်ရောဂါဖြစ်ပွားမှု အများအပြားသည် ဟွမ်းနန်ပင်လယ်စာ လက်ကားဈေးကြီးနှင့်တိုက်ရိုက်ပတ်သက်မှုရှိခဲ့သည်။ ထိုဈေးကြီး၌ ဆိုင်ခန်းပေါင်းများစွာရှိပြီး ငါး၊ ကြက်၊ ရစ်ငှက်၊ လင်းနို့၊ မားမာ့တ်(marmots)၊ အဆိပ်ရှိမြွေ၊ အပြောက်ပါသမင် နှင့် တစ်ခြားတောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ကောင်သားများကို ရောင်းချကြသည်။ ချက်ချင်းဆိုသလို အထင်အမြင်တစ်ခုမှာ (အဆိုကြမ်း) ဤကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဆန်း(novel coronavirus)မှာ တိရစ္ဆာန်ကြောင့်(zoonosis)ဟု ကောက်ချက်ချကြသည်။&lt;ref name=&quot;promedmail&quot;&gt;{{cite web|url=https://promedmail.org/promed-post/?id=6866757|title=Undiagnosed pneumonia – China (HU) (01): wildlife sales, market closed, RFI Archive Number: 20200102.6866757|website=Pro-MED-mail|publisher=International Society for Infectious Diseases|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200122124653/https://promedmail.org/promed-post/?id=6866757|archive-date=22 January 2020|accessdate=13 January 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CDC6Jan2020&quot;&gt;{{cite web|url=https://wwwnc.cdc.gov/travel/notices/watch/pneumonia-china|title=Pneumonia of Unknown Cause in China – Watch – Level 1, Practice Usual Precautions – Travel Health Notices |date=6 January 2020|website=CDC|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200108143634/https://wwwnc.cdc.gov/travel/notices/watch/pneumonia-china|archive-date=8 January 2020|access-date=7 January 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Schnirring8Jan2020&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.cidrap.umn.edu/news-perspective/2020/01/virologists-weigh-novel-coronavirus-chinas-outbreak|title=Virologists weigh in on novel coronavirus in China's outbreak|last=Schnirring|first=Lisa|date=8 January 2020|website=CIDRAP|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200108234455/http://www.cidrap.umn.edu/news-perspective/2020/01/virologists-weigh-novel-coronavirus-chinas-outbreak|archive-date=8 January 2020|access-date=9 January 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Shih8Jan2020&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/specter-of-possible-new-virus-emerging-from-central-china-raises-alarms-across-asia/2020/01/08/3d33046c-312f-11ea-971b-43bec3ff9860_story.html|title=Specter of possible new virus emerging from central China raises alarms across Asia|last=Shih|first=Gerry|last2=Sun|first2=Lena H.|date=8 January 2020|website=The Washington Post|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200108172338/https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/specter-of-possible-new-virus-emerging-from-central-china-raises-alarms-across-asia/2020/01/08/3d33046c-312f-11ea-971b-43bec3ff9860_story.html|archive-date=8 January 2020|access-date=9 January 2020}}&lt;/ref&gt;

ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်များသည် တိရစ္ဆာန်များကြား ကူးလူးလည်ပတ်နိုင်သည်။ သို့သော် ဤပိုးသည် ပြင်းထန်အသက်ရှုလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာရောဂါလက္ခဏာစု (severe acute respiratory syndrome - SARS) ဆားစ်ရောဂါ၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်း အသက်ရှုလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာရောဂါလက္ခဏာစု(Middle East respiratory syndrome - MERS) မားစ်ရောဂါ၊ အခြားကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်လေးမျိုးကြောင့်ဖြစ်သော ပုံမှန်အအေးမိခြင်း(common cold)နှင့်ဆင်တူသည့် မပြင်းထန်သော အသက်ရှုလမ်းကြောင်းရောဂါ ဖြစ်ပွားမှုများကဲ့သို့ ရောဂါပိုးမှာ ဆင့်ကဲတိုးတက်ပြောင်းလဲလာပြီး လူများကိုကူးစက်နိုင်သည်ဟု သိရှိထားကြသည်။ လူကိုကူးစက်နိုင်သော ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်အားလုံးသည် လူအချင်းချင်းကြား ပျံ့နှံ့နိုင်သည်ဟု သက်သေများလည်းရှိသည်။&lt;ref name=&quot;RyanHill2019&quot;&gt;{{cite book|last1=Rogier van Doorn|first1=H.|last2=Yu|first2=Hongji|editors=Edward T Ryan, David R Hill, Tom Solomon, Timothy P Endy, Naomi Aronson|title=Hunter's Tropical Medicine and Emerging Infectious Diseases E-Book|chapter-url=https://books.google.com/books?id=y8SODwAAQBAJ&amp;pg=PA286|edition=10th|year=2019|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=978-0-323-55512-8|page=286|chapter=33. Viral Respiratory Infections}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CDC13Jan2020&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/novel-coronavirus-2019.html|title=Novel Coronavirus 2019 {{!}} CDC|last=|first=|date=13 January 2020|website=www.cdc.gov|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200114084712/https://www.cdc.gov/coronavirus/novel-coronavirus-2019.html|archive-date=14 January 2020|access-date=14 January 2020}}&lt;/ref&gt;

==ရောဂါကူးစက်ပျံ့နှံ့မှုနှင့် ကာကွယ်ထိန်းချုပ်ခြင်းဆိုင်ရာ==
{{2019 coronavirus bar data}}
2019-nCoV ရောဂါဖြစ်ပွားမှု ပထမဆုံးအတည်ပြုခဲ့သည့် (၄၁)ခုအနက် အစောဆုံးတွေ့ရသော ရောဂါလက္ခဏာများကို ၂၀၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၁ ရက်တွင် သတင်းထုတ်ပြန်ရာ လူတစ်ဦးသည် အဆိုပါဈေးကြီးနှင့်လည်း မထိတွေ့၊ ကျန်ရှိသော ကူးစက်ခံလူလေးဆယ်နှင့်ပါ ထိတွေခြင်းမရှိပါဟုဆိုသည်။&lt;ref name=Wang24Jan2020/&gt; ရောဂါဖြစ်ပွားမှုများ မြင့်တက်လာသည်နှင့်အမျှ ဈေး၏အရေးပါမှုသည်လည်း ကျဆင်းလာခဲ့သည်။&lt;ref name=Wang24Jan2020&gt;{{cite journal|last=Wang|first=Chen|last2=Horby|first2=Peter W.|last3=Hayden|first3=Frederick G.|last4=Gao|first4=George F.|date=24 January 2020|title=A novel coronavirus outbreak of global health concern|url=https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(20)30185-9/abstract|journal=The Lancet |volume=0|doi=10.1016/S0140-6736(20)30185-9|issn=0140-6736|pmid=31986257}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Huang24Jan2020&quot;&gt;{{cite journal|last=Huang|first=Chaolin|last2=Wang|first2=Yeming|last3=Li|first3=Xingwang|last4=Ren|first4=Lili|last5=Zhao|first5=Jianping|last6=Hu|first6=Yi|last7=Zhang|first7=Li|last8=Fan|first8=Guohui|last9=Xu|first9=Jiuyang|last10=Gu|first10=Xiaoying|last11=Cheng|first11=Zhenshun|date=24 January 2020|title=Clinical features of patients infected with 2019 novel coronavirus in Wuhan, China|journal=Lancet|volume=|pages=|doi=10.1016/S0140-6736(20)30183-5|issn=0140-6736|pmid=31986264}}&lt;/ref&gt;

တရုတ်သိပ္ပံပညာရှင်များက လျင်မြန်စွာပင် ထိုကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်မျိုးကို သီးခြားခွဲထုတ်နိုင်ခဲ့၍ ထိုပိုး၏ မျိုးရိုးဗီဇအစီစဉ်ကို (Nucleic acid sequence or genetic sequence) ကမ္ဘာတစ်ဝန်းက ဓာတ်ခွဲခန်းများအား ပိုး၏ကူးစက်မှုကို ထောက်လှမ်းနိုင်သော Polymerase chain reaction စမ်းသပ်မှုများ လွတ်လပ်စွာပြုလုပ်နိုင်စေရန် အသိပေးခဲ့ကြသည်။ WHOအဖွဲ့ကြီးက တရုတ်ပြည်ကို ထိုကဲ့သို့ လျင်မြန်စွာဆောင်ရွက်နိုင်မှုအတွက် ချီးကျူးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Hui14Jan2020&quot;&gt;{{cite journal|last=Hui|first=David S.|last2=Azhar|first2=Esam EI|last3=Madani|first3=Tariq A.|last4=Ntoumi|first4=Francine|last5=Kock|first5=Richard|last6=Dar|first6=Osman|last7=Ippolito|first7=Giuseppe|last8=Mchugh|first8=Timothy D.|last9=Memish|first9=Ziad A.|last10=Drosten|first10=Christian|last11=Zumla|first11=Alimuddin|date=14 January 2020|title=The continuing epidemic threat of novel coronaviruses to global health – the latest novel coronavirus outbreak in Wuhan, China|url=https://www.ijidonline.com/article/S1201-9712(20)30011-4/pdf|url-status=live|journal=International Journal of Infectious Diseases|volume=91|issue=|pages=264–266|doi=10.1016/j.ijid.2020.01.009|issn=1201-9712|pmid=31953166|archive-url=https://web.archive.org/web/20200131005858/https://www.ijidonline.com/article/S1201-9712(20)30011-4/pdf|archive-date=31 January 2020|access-date=16 January 2020|via=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;promedmail&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Cohen17Jan20202&quot;&gt;{{cite journal|last=Cohen|first=Jon|last2=Normile|first2=Dennis|date=17 January 2020|title=New SARS-like virus in China triggers alarm|journal=Science|volume=367|issue=6475|pages=234–235|doi=10.1126/science.367.6475.234|issn=0036-8075|pmid=31949058}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Parry20Jan2020&quot;&gt;{{cite journal|last=Parry|first=Jane|date=January 2020|title=China coronavirus: cases surge as official admits human to human transmission|journal=British Medical Journal|volume=368|page=m236|doi=10.1136/bmj.m236|issn=1756-1833|pmid=31959587}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/lisettevoytko/2020/01/30/coronavirus-1st-us-human-to-human-transmission-confirmed-right-before-who-emergency-meeting/|title=WHO Declares Coronavirus A Global Health Emergency, Praises China’s ‘Extraordinary Measures’|last=Voytko|first=Lisette|website=Forbes|language=en|access-date=2020-02-01}}&lt;/ref&gt; 2019-nCoV၏ genome sequenceသည် ဆားစ်ရောဂါပိုး(SARS-CoV)နှင့် ၇၅-၈၀% ထိ တူညီနေပြီး လင်းနို့ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်တချို့ (bat coronaviruses)နှင့် ၈၅% ထိတူနေသည်။&lt;ref name=&quot;Zhu24Jan2020&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;PerlmanJan2020&quot;&gt;{{cite journal|last=Perlman|first=Stanley|date=24 January 2020|title=Another Decade, Another Coronavirus|journal=New England Journal of Medicine|volume=0|pages=null|doi=10.1056/NEJMe2001126|issn=0028-4793|pmid=31978944}}&lt;/ref&gt; အတည်ပြုခဲ့သည့် ပထမဆုံးရောဂါဖြစ်မှု (၄၁)ခုတွင် သုံးပုံနှစ်ပုံမှာ တိရစ္ဆာန်အရှင်များရောင်းသော ဟွမ်းနန်ပင်လယ်စာလက်ကားဈေးကြီးနှင့် ပတ်သက်မှုကြသည်။&lt;ref name=&quot;Huang24Jan2020&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Joseph24Jan2020&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.statnews.com/2020/01/24/coronavirus-infections-no-symptoms-lancet-studies/|title=New coronavirus can cause infections with no symptoms and sicken otherwise healthy people, studies show|last=Joseph|first=Andrew|date=24 January 2020|work=STAT|access-date=27 January 2020|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200124204338/https://www.statnews.com/2020/01/24/coronavirus-infections-no-symptoms-lancet-studies/|archive-date=24 January 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;han24Jan2020&quot;&gt;{{cite journal|last=Chan|first=Jasper Fuk-Woo|last2=Yuan|first2=Shuofeng|last3=Kok|first3=Kin-Hang|last4=To|first4=Kelvin Kai-Wang|last5=Chu|first5=Hin|last6=Yang|first6=Jin|last7=Xing|first7=Fanfan|last8=Liu|first8=Jieling|last9=Yip|first9=Cyril Chik-Yan|last10=Poon|first10=Rosana Wing-Shan|last11=Tsoi|first11=Hoi-Wah|date=24 January 2020|title=A familial cluster of pneumonia associated with the 2019 novel coronavirus indicating person-to-person transmission: a study of a family cluster|journal=The Lancet|volume=0|pages=|doi=10.1016/S0140-6736(20)30154-9|issn=0140-6736|pmid=31986261}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Schnirring25Jan2020&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.cidrap.umn.edu/news-perspective/2020/01/doubts-rise-about-chinas-ability-contain-new-coronavirus|title=Doubts rise about China's ability to contain new coronavirus|last=Schnirring|first=Lisa|date=25 January 2020|website=CIDRAP|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200126102242/http://www.cidrap.umn.edu/news-perspective/2020/01/doubts-rise-about-chinas-ability-contain-new-coronavirus|archive-date=26 January 2020|access-date=26 January 2020}}&lt;/ref&gt; ယခင်ဖြစ်ဖူးခဲ့သည့် ဆားစ်ရောဂါကဲ့သို့ တူညီသောသေစေနိုင်မှုမျိုးရှိသည်/မရှိဆိုခြင်းနှင့်ကား ရှင်းလင်းစွာမသိသေးပါ။&lt;ref name=&quot;Hui14Jan2020&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;promedmail&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Cohen17Jan20202&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Parry20Jan2020&quot; /&gt;

ဇန်နဝါရီလ ၁၇ တွင် [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း]] လန်ဒန်တော်ဝင်ကောလိပ်(Imperial College London)အဖွဲ့တစ်ခုသည် ဇန်နဝါရီ ၁၂ လောက်က ရောဂါလက္ခဏာများစတင်ခြင်းနှင့်အတူ ဖြစ်ပွားမှုပေါင်း ၁,၇၂၃ (95% confidence interval, 427–4,471)ရှိခဲ့ပြီးပြီဟူ၍ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ထိုထုတ်ပြန်ချက်မှာ ထိုင်း၊ ဂျပန်သို့ စဦးပျံ့နှံမှုပုံစံအပေါ်အခြေခံတွက်ချက်သည်။ တွက်ချက်ရာတွင် ဘေးပရောဂမပါ ကိုယ်တိုင်လူအချင်းချင်းကူးစက်နိုင်ခြင်းကို မဖယ်ထုတ်သင့်ဟု ကောက်ချက်ချထားသည်။&lt;ref name=&quot;Gallagher18Jan2020&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/health-51148303|title=New Chinese virus 'will have infected hundreds'|last=Gallagher|first=James|date=18 January 2020|work=BBC News Online|access-date=18 January 2020|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200118020222/https://www.bbc.com/news/health-51148303|archive-date=18 January 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Imai17Jan2020&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.imperial.ac.uk/media/imperial-college/medicine/sph/ide/gida-fellowships/2019-nCoV-outbreak-report-17-01-2020.pdf |title=Estimating the potential total number of novel Coronavirus cases in Wuhan City, China (report 1) |last1=Imai |first1=Natsuko |last2=Dorigatti |first2=Ilaria |last3=Cori |first3=Anne |last4=Riley |first4=Steven |last5=Ferguson |first5=Neil M |website=Imperial College London |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200121081317/https://www.imperial.ac.uk/media/imperial-college/medicine/sph/ide/gida-fellowships/2019-nCoV-outbreak-report-17-01-2020.pdf |archive-date=21 January 2020 |date=17 January 2020 |access-date=18 January 2020 |accessdate=1 February 2020 |archivedate=21 January 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200121081317/https://www.imperial.ac.uk/media/imperial-college/medicine/sph/ide/gida-fellowships/2019-nCoV-outbreak-report-17-01-2020.pdf }}&lt;/ref&gt; ထိုကောက်ချက်ကို ဖြစ်ပွားသည့်အတိုင်း ထိုအချိန်မှစ၍ အတည်ပြုထားခဲ့ကြသည်။ နောက်ထပ် ရောဂါဖြစ်ပွားမှုများပိုသိလာသောအခါ ဝူဟန်မြို့တော်၌ 2019-nCoVပိုးကြောင့်ဖြစ်ပွားမှု ၄၀၀၀မှာ ၂၀၂၀ ဇန်နဝါရီ ၁၈ အချိန်လောက်မှ ရောဂါလက္ခဏာစတင်ပေါ်ခဲ့သည်ဟု နောက်ပိုင်းပြန်လည်တွက်ချက်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Schnirring22Jan2020&quot;&gt;[http://www.cidrap.umn.edu/news-perspective/2020/01/who-decision-ncov-emergency-delayed-cases-spike Lisa Schnirring: WHO decision on nCoV emergency delayed as cases spike] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200124063004/http://www.cidrap.umn.edu/news-perspective/2020/01/who-decision-ncov-emergency-delayed-cases-spike|date=24 January 2020}} 23 January 2020 ''CIDRAP News'', accessed 23 January 2020&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Imai21Jan2020&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.imperial.ac.uk/media/imperial-college/medicine/sph/ide/gida-fellowships/2019-nCoV-outbreak-report-22-01-2020.pdf |title=Estimating the potential total number of novel Coronavirus cases in Wuhan City, China (Report 2 |last1=Imai |first1=Natsuko |last2=Dorigatti |first2=Ilaria |last3=Cori |first3=Anne |last4=Donnelly |first4=Christl |last5=Riley |first5=Steven |last6=Ferguson |first6=Neil M |website=Imperial College London |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200124060030/https://www.imperial.ac.uk/media/imperial-college/medicine/sph/ide/gida-fellowships/2019-nCoV-outbreak-report-22-01-2020.pdf |archive-date=24 January 2020 |date=21 January 2020 |access-date=27 January 2020 |accessdate=1 February 2020 |archivedate=24 January 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200124060030/https://www.imperial.ac.uk/media/imperial-college/medicine/sph/ide/gida-fellowships/2019-nCoV-outbreak-report-22-01-2020.pdf }}&lt;/ref&gt; ဟောင်ကောင်တက္ကသိုလ်အုပ်စုတစ်စုမှလည်း တရုတ်ပြည်အတွင်း ပို့ဆောင်ရေးအသေးစိတ်နောက်တိုးအချက်များနှင့်အတူ အစောပိုင်းလေ့လာသုံးသပ်မှုအတိုင်း အလားတူကောက်ချက်မျိုးချခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=hkumed&gt;{{cite web |title=HKUMed WHO Collaborating Centre for Infectious Disease Epidemiology and Control releases real-time nowcast on the likely extent of the Wuhan coronavirus outbreak, domestic and international spread with the forecast for chunyun |url=https://sph.hku.hk/en/news/press-releases/2020/nowcasting-and-forecasting-the-wuhan-2019-ncov-outbreak |website=HKUMed School of Public Health |accessdate=23 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200125050442/https://sph.hku.hk/en/news/press-releases/2020/nowcasting-and-forecasting-the-wuhan-2019-ncov-outbreak |archive-date=25 January 2020 |url-status=live |archivedate=25 January 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200125050442/https://sph.hku.hk/en/news/press-releases/2020/nowcasting-and-forecasting-the-wuhan-2019-ncov-outbreak }}&lt;/ref&gt;
ဇန်နဝါရီ ၂၀တွင် ရှန်းကျန်း(Shenzhen)မှ တစ်ဦး၊ ဘေဂျင်းမှ နှစ်ဦးအပါအဝင် လူနာသစ် ၁၄၀နီးပါး၌ ဖြစ်ပွားခြင်း တဟုန်ထိုးတိုးလာသည်ဟု တရုတ်ပြည်က သတင်းထုတ်ပြန်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.france24.com/en/20200120-china-confirms-sharp-rise-in-cases-of-sars-like-virus-across-the-country |title=China confirms sharp rise in cases of SARS-like virus across the country |access-date=20 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200120055618/https://www.france24.com/en/20200120-china-confirms-sharp-rise-in-cases-of-sars-like-virus-across-the-country |archive-date=20 January 2020 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ဇန်နဝါရီ ၂၅၊ ဓာတ်ခွဲခန်းအတည်ပြုဖြစ်ပွားမှု စုစုပေါင်း ၂၀၆၂ ရှိ၍ ပြည်မတွင် ၂၀၁၆၊ ထိုင်းတွင် ၇၊ ဟောင်ကောင်တွင် ၆၊ မကာအိုတွင် ၅၊ ဩစတေးလျတွင် ၅၊ မလေးရှားတွင် ၄၊ စင်္ကာပူတွင် ၄၊ ပြင်သစ်တွင် ၃၊ ဂျပန်တွင် ၃၊ တောင်ကိုရီးယားတွင် ၃၊ ထိုင်ဝမ်တွင် ၃၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ၃၊ ဗီယက်နမ်တွင် ၂၊ နီပေါတွင် ၁၊ ဆွီဒင်တွင် ၁ စသဖြင့်အသီးသီးဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;auto2&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.svd.se/bekraftat-fall-i-jonkoping-av-nya-coronaviruset|title=Coronaviruset har upptäckts i Jönköping|last=Frejdeman|first=Hannah|date=31 January 2020|work=Svenska Dagbladet|access-date=31 January 2020|language=sv|issn=1101-2412}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/9/20/coronavirus-which-countries-have-confirmed-cases|title=Which countries have confirmed cases of new coronavirus?|website=www.aljazeera.com|access-date=26 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200127035129/https://www.aljazeera.com/amp/news/2020/01/countries-confirmed-cases-coronavirus-200125070959786.html|archive-date=27 January 2020|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.scmp.com/news/asia/southeast-asia/article/3047663/china-coronavirus-singapore-and-malaysia-both-report|title=Singapore, Malaysia both report fourth confirmed coronavirus cases|date=26 January 2020|website=South China Morning Post|access-date=26 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200125235133/https://www.scmp.com/news/asia/southeast-asia/article/3047663/china-coronavirus-singapore-and-malaysia-both-report|archive-date=25 January 2020|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

===အကျိုးသက်ရောက်သော နယ်မြေများ===
{{2019–20 coronavirus pandemic data}}
တရုတ်နှစ်ကူး လူအများလှည့်လာသွားလာမှု၏ စနက်ဖြင့် ဇန်နဝါရီ အစောပိုင်း၊လလယ်ပိုင်းတွင် ဤဗိုင်းရပ်စ်မှာ တရုတ်ပြည် တစ်ခြားခရိုင်များသို့ ပျံ့နှံ့သွားကြသည်။ နိုင်ငံတကာခရီးသွားများ၏ သယ်ဆောင်မှုများဖြင့် ဖြစ်ပွားမှုများကို တစ်ခြားနိုင်ငံများ၌လည်း စုံစမ်းသိရှိနိုင်ခဲ့သည်။ ထိုင်း (၁၃ ဇန်နဝါရီ)၊ ဂျပန် (၁၅ ဇန်နဝါရီ)၊ တောင်ကိုရီးယား (၂၀ ဇန်နဝါရီ)၊ ထိုင်ဝမ်နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု (၂၁ ဇန်နဝါရီ)၊ ဟောင်ကောင်နှင့် မကာအို (၂၂ ဇန်နဝါရီ)၊ စင်ကာပူ (၂၃ ဇန်နဝါရီ)၊ ပြင်သစ်၊ နီပေါနှင့် ဗီယက်နမ် (၂၄ ဇန်နဝါရီ)၊ ဩစတြေးလျနှင့် မလေးရှား (၂၅ ဇန်နဝါရီ)၊ ကနေဒါ (၂၆ ဇန်နဝါရီ)၊ ကမ္ဘောဒီးယား (၂၇ ဇန်နဝါရီ)၊ ဂျာမနီ (၂၈ ဇန်နဝါရီ)၊ ဖင်လန်၊ သီရိလင်္ကာနှင့် အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု (၂၉ ဇန်နဝါရီ)၊ အိန္ဒိယ၊ အီတလီနှင့် ဖိလစ်ပိုင် (၃၀ ဇန်နဝါရီ)၊ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း၊ ရုရှား၊ ဆွီဒင်နှင့် စပိန် (၃၁ ဇန်နဝါရီ) တို့၌ ဤဗိုင်းရပ်စ်ကို ထောက်လှမ်းသိရှိခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;APviruswhere&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;auto2&quot; /&gt; ဖေဖော်ဝါရီ ၁ရက်နေ့၌ ကမ္ဘာတစ်လွှား 12,000ထက်ပိုများသော ရောဂါဖြစ်ပွားမှုများကို တရားဝင်စုံစမ်းသိရှိနိုင်ခဲ့ကာ ၉၈%မှာ တရုတ်ပြည်တွင်ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;APviruswhere&quot;&gt;{{Citation |last=Holm |first=Phil |title=Where the virus has spread |url=https://apnews.com/VirusOutbreak |archive-url=https://web.archive.org/web/20200130191856/https://apnews.com/VirusOutbreak |publisher=[[Associated Press]] |access-date=29 January 2020 |archive-date=30 January 2020 |last2=Moritsugu |first2=Ken |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် လူပေါင်း၁,၃၅၅ ယောက်သေဆုံးပြီးဖြစ်သည်။ တရုတ်ပြည်ပြင်ပ ပထမဆုံးသေဆုံးမှုမှာ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်နေ့တွင် ဖြစ်ပြီး ဖိလစ်ပိုင်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://twitter.com/WHOPhilippines/status/1223797298477424641|title=A 44-year-old male is confirmed as the second person with the 2019 novel coronavirus acute respiratory disease (2019-nCoV) in the Philippines. He passed away on 1 February 2020.pic.twitter.com/5a5tPWtvpc|last=Philippines|first=World Health Organization|date=2020-02-01|website=@WHOPhilippines|access-date=2020-02-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;APviruswhere&quot; /&gt; ခန့်မှန်းတွက်ချက်မှုပုံဇယားက တစ်ကယ့်ရောဂါကိန်းဂဏန်းမှာ စစ်တမ်းထုတ်ထားနိုင်သော ကူးစက်မှုအရေအတွက်ထက် အဆအနည်းငယ် ပိုသည်ဟု ညွှန်းဆိုသည်။ ဒေသတွင်း လူမှလူသို့ ကူးစက်ခြင်းကို ဗီယက်နမ်၊ ဂျပန်၊ ဂျာမနီနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု (ရှီကာဂိုပြည်နယ်)တို့တွင် အတည်ပြုခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cnbc.com/2020/01/30/cdc-confirms-first-human-to-human-transmission-of-coronavirus-in-us.html|title=CDC confirms first human-to-human transmission of coronavirus in US|last=Feuer|first=Berkeley Lovelace Jr ,William|date=2020-01-30|website=CNBC|access-date=2020-02-01}}&lt;/ref&gt; သို့သော် ယခုထိ တရုတ်ပြည်ပြင်ပ၌ ရောဂါပြန့်စေသည့်နေရာဌာနများ(active centers of propagation)ဟူ၍ အတည်မပြုရသေးပေ။ ဇန်နဝါရီ ၂၃တစ်ဝိုက်မှစ၍ တရုတ်ပြည်တွင်း/ပ၌ WHOအဖွဲ့ နှင့် ဒေသဆိုင်ရာအစိုးရအဖွဲ့များက ဦးဆောင်၍ အရေးကြီးသောကြိုးပမ်းမှုတစ်ခုလုပ်ဆောင်ကြပြီး ပြည်သူများကိုတပ်လှန့်ရန်နှင့် ဗိုင်းရပ်စ်နောက်ထပ်ပြန့်ပွားခြင်းကို တားဆီးရန်အစီအမံများလုပ်ဆောင်ကြရန် ဖြစ်သည်။ ဇန်နဝါရီ ၃၀တွင် တရုတ်ပြည်တွင်း၌ ဖြစ်ပွားမှု၇,၇၁၁ နှင့် ဇန်နဝါရီ ၂၉ တိုင်းပြည် ၁၈ခု၌ ၈၃ခု ရှိသည်ဟု သက်သေများဖြင့် ညွှန်းဆိုခဲ့ကြပြီး [[ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့]]မှ ကိုရိုနာဗိုင်းရစ်ဆန်း(2019-nCoV)ကို နိုင်ငံတကာစိုးရိမ်မှု၏ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အရေးပေါ်အခြေအနေ(Public Health Emergency of International Concern)ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;WHO20200130&quot;&gt;{{Citation |last=World Health Organization |title=Statement on the second meeting of the International Health Regulations (2005) Emergency Committee regarding the outbreak of novel coronavirus (2019-nCoV) |date=30 January 2020 |url=https://www.who.int/news-room/detail/30-01-2020-statement-on-the-second-meeting-of-the-international-health-regulations-(2005)-emergency-committee-regarding-the-outbreak-of-novel-coronavirus-(2019-ncov) |author-link=World Health Organization}}&lt;/ref&gt;

&lt;!--
Please discuss in the talk page before changing these figures and related texts if you think they violate [[WP:NPOV]]
--&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;200&quot;&gt;
File:2019-nCoV cases in Greater China.svg|2019-nCoV cases in mainland China, Hong Kong, Macau, and Taiwan{{neutrality disputed|date=January 2020|reason=Taiwan (ROC) has an independent military force and government- no need to include it in this map. Also, the statistical territory of Taiwan (ROC) is not the same as the hypothetical province of Taiwan described by the PRC hence the data doesn't really match up.}} &lt;div align=left&gt;{{legend|#FCEED3|Confirmed 1–9}}{{legend|#F2A88D|Confirmed 10–99}}{{legend|#E36654|Confirmed 100–999}}{{legend|#76161A|Confirmed ≥1000}}&lt;/div&gt;
File:2019-nCoV Outbreak World Map.svg|Map of the 2019–20 Wuhan coronavirus outbreak as of {{today}} &lt;div align=left&gt;{{legend|#510000| အတည်ပြုပြီး ဖြစ်ပွားသူ ၁၀,၀၀၀+ }}{{legend|#900000| အတည်ပြုပြီး ဖြစ်ပွားသူ ၁,၀၀၀–၉,၉၉၉}}{{legend|#c80200| အတည်ပြုပြီး ဖြစ်ပွားသူ ၁၀၀–၉၉၉}}{{legend|#ee7070| အတည်ပြုပြီး ဖြစ်ပွားသူ ၁၀–၉၉}}{{legend|#ffC0C0| အတည်ပြုပြီး ဖြစ်ပွားသူ ၁–၉}}{{legend|#eee| အတည်ပြုပြီး ဖြစ်ပွားသူ မရှိ}}&lt;/div&gt;
&lt;/gallery&gt;

===ခန့်မှန်းတွက်ချက်မှုများ===
ရောဂါကူးစက်ခြင်းနှင့် သိရှိနိုင်ခြင်းကြား ၁၀ရက်နောက်ကျသည်ဟူယူဆမှု၊ ထုတ်ပြန်ထားသော ရောဂါဖြစ်ပွားမှုများအပေါ်အခြေခံ၍ Northeastern University နှင့် Imperial College Londonမှ သုသေသနပညာရှင်များက တစ်ကယ့်အရှိကူးစက်မှုအရေအတွက်သည် သတင်းထုတ်ပြန်သောအချိန်၌ အတည်ပြုသည့်အရေအတွက်ထက် ၁၀ဆပိုမိုများပြားနိုင်လောက်သည်ဟု တွက်ချက်ခန့်မှန်းကြသည်။ Imperial Collegeက ဇန်နဝါရီ ၂၁လောက်၌ အတည်ပြုဦးရေ ၄၄၀အပေါ် ၄,၀၀၀ဟု ခန့်မှန်းပြီး Northeastern Universityက ဇန်နဝါရီ ၂၆လောက်တွင်၂၁,၃၀၀ကူးစက်မှု၊ ဇန်နဝါရီ ၂၇လောက်တွင် ၂၆,၂၀၀ထိမြင့်တက်သော တွက်ချက်မှု(with a confidence of 95% within the interval 19,200–34,800)စသဖြင့် အသီးသီးခန့်မှန်းတွက်ချက်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.imperial.ac.uk/media/imperial-college/medicine/sph/ide/gida-fellowships/2019-nCoV-outbreak-report-22-01-2020.pdf|title=Report 2: Estimating the potential total number of novel Coronavirus cases in Wuhan City, China|publisher=Imperial College London-GB|access-date=25 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200124060030/https://www.imperial.ac.uk/media/imperial-college/medicine/sph/ide/gida-fellowships/2019-nCoV-outbreak-report-22-01-2020.pdf|archive-date=24 January 2020|url-status=live|accessdate=1 February 2020|archivedate=24 January 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200124060030/https://www.imperial.ac.uk/media/imperial-college/medicine/sph/ide/gida-fellowships/2019-nCoV-outbreak-report-22-01-2020.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.imperial.ac.uk/media/imperial-college/medicine/sph/ide/gida-fellowships/2019-nCoV-outbreak-report-17-01-2020.pdf |title=Estimating the potential total number of novel Coronavirus cases in Wuhan City, China |last1=Imai |first1=Natsuko |last2=Dorigatti |first2=Ilaria |last3=Cori |first3=Anne |last4=Riley |first4=Steven |last5=Ferguson |first5=Neil M. |publisher=Imperial College London |date=17 January 2020 |access-date=25 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200121081317/https://www.imperial.ac.uk/media/imperial-college/medicine/sph/ide/gida-fellowships/2019-nCoV-outbreak-report-17-01-2020.pdf |archive-date=21 January 2020 |url-status=live |accessdate=1 February 2020 |archivedate=21 January 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200121081317/https://www.imperial.ac.uk/media/imperial-college/medicine/sph/ide/gida-fellowships/2019-nCoV-outbreak-report-17-01-2020.pdf }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.mobs-lab.org/2019ncov.html|title=Preliminary analysis of the 2019 nCOV outbreak in Wuhan city|last=|first=|date=22 January 2020|publisher=Northeastern University|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220511171031/https://www.mobs-lab.org/2019ncov.html|archive-date=11 May 2022|access-date=}}&lt;/ref&gt; ၂၀၂၀ ဇန်နဝါရီ ၃၀၊ ''Lancet''၏ ထုတ်ဝေမှု ဆောင်းပါးတစ်ခုတွင် ၂၀၂၀ ဇန်နဝါရီ ၂၅နေ့စွဲ၌ တစ်ဦးတစ်ယောက်ချင်းကူးစက်မှုပေါင်း ၇၅,၈၁၅ခုရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းတွက်ချက်ထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(20)30260-9/fulltext#%20|title=Nowcasting and forecasting the potential domestic and international spread of the 2019-nCoV outbreak originating in Wuhan, China: a modelling study|website=The Lancet|access-date=31 January 2020|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ပြင်းထန်အဆုတ်ရောင်ရောဂါ(''severe pneumonia&quot;)အဖြစ် သံသရှိဖွယ်ဖြစ်ပွားမှုများကို မှားယွင်းစစ်တမ်းထုတ်မည့်အစား ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါဖြစ်ပွားမှုများကို မှန်မှန်ကန်ကန်ထောက်လှမ်းနိုင်ရန် ဆေးရုံများအတွက် ဤရောဂါဖြစ်ပွားမှုဒေသများ၌ လုံလောက်သော ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများ၊စက်ကိရိယာများ ရရှိနိုင်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ စိုးရိမ်ပူပန်မှုများလည်းရှိကြသည်။&lt;ref name=&quot;WashPost_some_wonder&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/as-families-tell-of-pneumonia-like-deaths-in-wuhan-some-wonder-if-china-virus-count-is-too-low/2020/01/22/0f50b1e6-3d07-11ea-971f-4ce4f94494b4_story.html|title=As families tell of pneumonia-like deaths in Wuhan, some wonder if China virus count is too low|last=Fifield|first=Anna|date=22 January 2020|website=[[The Washington Post]]|url-status=live|archive-url=https://archive.today/20200123065441/https://www.washingtonpost.com/world/as-families-tell-of-pneumonia-like-deaths-in-wuhan-some-wonder-if-china-virus-count-is-too-low/2020/01/22/0f50b1e6-3d07-11ea-971f-4ce4f94494b4_story.html|archive-date=23 January 2020|access-date=25 January 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2020/jan/21/coronavirus-chinese-hospitals-not-testing-patients-say-relatives|title=Coronavirus: Chinese hospitals not testing patients, say relatives|last=Kuo|first=Lily|date=21 January 2020|website=[[The Guardian]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200121170326/https://www.theguardian.com/world/2020/jan/21/coronavirus-chinese-hospitals-not-testing-patients-say-relatives|archive-date=21 January 2020|access-date=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.wsj.com/articles/relatives-wonder-whether-pneumonia-deaths-were-tied-to-coronavirus-11579915630|title=Relatives Wonder Whether Pneumonia Deaths Were Tied to Coronavirus|last=Fan|first=Wenxin|date=24 January 2020|website=[[The Wall Street Journal]]|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; ရောဂါလက္ခဏာကြုံတွေ့ရသော အမြောက်အမြားကို ကွဲပြားသောရောဂါလက္ခဏာများရှိသော လူနာများနှင့်အနီးကပ်ထိတွေ့မှုကိုရှောင်ရှားနိုင်ရန် ဆေးရုံများသို့သွားမည့်အစား အိမ်၌ပင် (ကူးစက်မှုကိုမပြန့်ပွားစေရန်)ရောဂါခြေချုပ်သဘောမျိုးဖြင့်နေထိုင်ရန် ပြောဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.ft.com/content/08371b58-3eb4-11ea-a01a-bae547046735|title=The new coronavirus: is China moving quickly enough?|author1=Tom Hancock|author2=Christian Shepherd|author3=Clive Cookson|date=25 January 2020|website=[[The Financial Times]]|access-date=1 February 2020}}&lt;/ref&gt; 
ဇန်နဝါရီနှောင်းပိုင်းတွင် ဝူဟန်မှ ဂျပန်သို့ နိုင်ငံသားပြန်လည်ခေါ်ဆိုသည့် လေကြောင်းခရီးစဉ်နှစ်ခုတွင် အနီးစပ်ဆုံးအနေဖြင့် ပြန်လည်ခေါ်ခဲ့သော လူ (၄၀၀)၌ ၅ယောက်မှာ ဤဗိုင်းရပ်စ်ပိုးရှိသည်ဟု စစ်တမ်းထုတ်နိုင်ခဲ့ပြီး၊ တစ်ဦးမှာ ရောဂါလက္ခဏာပြ၍ ကျန်လေးဦးမှာ ရောဂါလက္ခဏာမပြသခဲ့ပါ။
&lt;ref&gt;{{cite news |title=New pneumonia Two people returning home on the second flight Infection confirmed No symptoms such as fever|lang=ja |url=https://www3.nhk.or.jp/news/html/20200131/k10012267841000.html |accessdate=31 January 2020 |work=NHK Japan}}&lt;/ref&gt;
==သင်္ကေတနှင့် ရောဂါလက္ခဏာများ==
[[File:Symptoms of 2019 novel coronavirus.svg|thumb|upright=1.4|2019-nCoV (ဝူဟန်ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်) ၏ ရောဂါလက္ခဏာများ။ ရောဂါလက္ခဏာမပြဘဲနှင့်လည်း ပြန့်ပွားနိုင်သည်ဟု အစီရင်ခံကြသည်များရှိသည်။&lt;ref name=&quot;Naftulin26Jan2020&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.sciencealert.com/wuhan-coronavirus-can-be-infectious-before-people-show-symptoms-official-claims |title=Wuhan Coronavirus Can Be Infectious Before People Show Symptoms, Official Claims |last=Julia Naftulin, Business Insider |date=26 January 2020 |website=sciencealert.com |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200127072016/https://www.sciencealert.com/wuhan-coronavirus-can-be-infectious-before-people-show-symptoms-official-claims |archive-date=27 January 2020 |access-date=28 January 2020}}&lt;/ref&gt;]]

ရောဂါလက္ခဏာများတွင် ဖျားနာခြင်း၊ ချောင်းဆိုးခြင်း၊ အသက်ရှုခက်ခဲခြင်းများပါဝင်နိုင်ပြီး&lt;ref name=Hessen27Jan2020/&gt;&lt;ref name=&quot;CDC2020Sym&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.cdc.gov/coronavirus/about/symptoms.html |title=Coronavirus About Symptoms and Diagnosis |date=30 January 2020 |website=[[Centers for Disease Control and Prevention]] (CDC) |access-date=1 February 2020}}&lt;/ref&gt; လက္ခဏာမှာ ခပ်ပျော့ပျော့မှသည် အလွန်ပြင်းထန်ခြင်းသို့ ပြောင်းလဲနိုင်သည်။&lt;ref name=Hessen27Jan2020/&gt;&lt;ref name=CDC2020Sym/&gt; ပြင်းထန်သောကူးစက်မှုများသည် အဆုတ်ရောင်ရောဂါ၊ ကျောက်ကပ်ပျက်ဆီးခြင်းနှင့် သေဆုံးခြင်းများကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။&lt;ref name=&quot;Hui14Jan20202&quot;&gt;{{vcite journal|authors=Hui DS, I Azhar E, Madani TA, Ntoumi F, Kock R, Dar O, Ippolito G, Mchugh TD, Memish ZA, Drosten C, Zumla A, Petersen E|title=The continuing 2019-nCoV epidemic threat of novel coronaviruses to global health – The latest 2019 novel coronavirus outbreak in Wuhan, China|journal=Int J Infect Dis|year=2020 Jan 14|volume=91|issue=|pages=264–266|pmid=31953166|doi=10.1016/j.ijid.2020.01.009}}{{open access}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;WHOQ&amp;A27Jan202&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.who.int/news-room/q-a-detail/q-a-coronaviruses |title=Q&amp;A on coronaviruses |website=www.who.int |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200120174649/https://www.who.int/news-room/q-a-detail/q-a-coronaviruses |archive-date=20 January 2020 |access-date=27 January 2020}}&lt;/ref&gt; အပေါ်ပိုင်းအသက်ရှုလမ်းကြောင်းရောဂါလက္ခဏာများဖြစ်သည့် နှာချေခြင်း၊ နှာရည်ယိုခြင်း၊ လည်ချောင်းနာခြင်းတို့မှာ အဖြစ်နည်းပါးသည်။&lt;ref name=&quot;Huang24Jan2020&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Joseph24Jan2020&quot; /&gt;

[[ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့]]ကြီးက ရောဂါစတင်ထိတွေ့မှုမှ ရောဂါလက္ခဏာစပြသသည့် ရောဂါပျိုးချိန်(incubation period)ကို(၂) ရက်မှ (၁၀)ရက်ခန့်ဟု ခန့်မှန်းတွက်ချက်ထားကာ&lt;ref&gt;{{cite web |title=Novel Coronavirus (2019-nCoV) Situation Report - 6 26 January 2020 |url=https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/situation-reports/20200126-sitrep-6-2019--ncov.pdf |accessdate=2 February 2020}}&lt;/ref&gt; အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနှင့် တားဆီးရေးဌာန(Centers for Disease Control and Prevention -CDC)က ၂ရက်မှ ၁၄ရက်ဟုခန့်မှန်းတွက်ချက်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;CDC symptoms&quot; /&gt;
ပထမဆုံးအတည်ပြုဖြစ်ပွားမှု(၄၁)ခုအား ဝူဟန်ဆေးရုံများသို့တင်ခဲ့ရာ (၁၃ဦး - ၃၂%)မှာ တစ်ခြားသောနာတာရှည်ရောဂါများ : ဆီးချို၊သွေးတိုး ကိုခံစားနေခဲ့ရသည်။ ခြုံငုံကြည့်လျှင် (၁၃ဦး - ၃၂%)မှာ အထူးစောင့်ကျပ်ဂရုစိုက်မှုလိုအပ်ပြီး (၆ဦး - ၁၅%)မှာ သေဆုံးခဲ့၏ ။&lt;ref name=&quot;Huang24Jan2020&quot; /&gt; သေဆုံးသူအများမှာ  ၎င်းတို့၏ကိုယ်ခံစွမ်းအားစနစ်ကို အနှောင့်အယှက်ပေးသော အသက်ရွယ်ကြီးမြင့်မှု(advanced age)၊ သွေးတိုး(hypertension)၊ နှလုံး(cardiovascular disease)စသဖြင့် အခြေနေများရှိခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.who.int/dg/speeches/detail/who-director-general-s-statement-on-the-advice-of-the-ihr-emergency-committee-on-novel-coronavirus |title=WHO Director-General's statement on the advice of the IHR Emergency Committee on Novel Coronavirus |website=www.who.int}}&lt;/ref&gt;

==အကြောင်းအရင်း==
{{Main|ဝူဟန် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်}}

===ပျံ့နှံ့ကူးစက်ခြင်း===
ရောဂါကူးစက်ခံထားရသောသူမှ {{convert|3|ft}} မှ {{convert|6|ft}}အတွင်း ချောင်းဆိုး၊နှာခြေသောအခါ ထုတ်လွှတ်လိုက်သော လေထဲက (အရည်)စက်ကလေးများမှတဆင့် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်များသည် အဓိကအားဖြင့် ပျံ့နှံ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.nbcnews.com/health/health-news/how-does-new-coronavirus-spread-n1121856 |title=How does coronavirus spread? |website=NBC News |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200128081650/https://www.nbcnews.com/health/health-news/how-does-new-coronavirus-spread-n1121856 |archive-date=28 January 2020 |access-date=29 January 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/transmission.html |title=Transmission of Novel Coronavirus (2019-nCoV) |date=27 January 2020 |website=[[Centers for Disease Control and Prevention]] (CDC) |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200128152653/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/transmission.html |archive-date=28 January 2020 |access-date=29 January 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |last=AFP |title=Doctor, nurses describe treating coronavirus patient |date=24 January 2020 |url=https://youtube.com/watch?v=vGFhm-nM-DE |archive-url=https://web.archive.org/web/20200125142950/https://www.youtube.com/watch?v=vGFhm-nM-DE |access-date=28 January 2020 |archive-date=25 January 2020 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;. မစင်မှ ပါးစပ်သို့ကူးစက်ခြင်းနည်း(fecal-oral transmission)မျိုးလည်းဖြစ်ကောင်းဖြစ်နိုင်သည်။&lt;ref&gt; [https://ncov.dxy.cn/ncovh5/view/pneumonia Chinese government website]. Accessed 2 Feb 2020&lt;/ref&gt;

မူလအစဖြစ်ပွားသူ (၄၁)ယောက်အနက် သုံးပုံနှစ်ပုံမှာ ဟွမ်းနန်ပင်လယ်စာလက်ကားဈေးကြီးနှင့် ထိတွေ့ခဲ့သည့် မှတ်တမ်းလည်းရှိသည်။&lt;ref name= Huang24Jan2020/&gt;

အလွန်လျင်မြန်ကူးစက်နိုင်သူတစ်ဦး(super-spreader)က ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်း ၁၄ဦးကို ရောဂါကူးစက်စေခဲ့ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်မှုများလည်းရှိခဲ့သည်။ ၂၀၂၀ ဇန်နဝါရီ ၂၅၊ တရုတ်နိုင်ငံ ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနှင့် တားဆီးရေးအကြီးအကဲ (Chinese Center for Disease Control and Prevention) ကောင်းဖူ(Gao Fu)၏ ရှင်ဟွာသတင်းဌာန (Xinhua News Agency)သို့ ကြေညာပေးမှုတွင် &quot;ယခုပြောဆိုနေသည့်ပုဂ္ဂိုလ်သည် လူနာဆောင်မြောက်မြားစွာသို့ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ခြင်းကြောင့် အလွန်လျင်မြန်ကူးစက်နိုင်သူတစ်ဦး(super-spreader)အဖြစ်စဉ်းစားသင့်သည်&quot; ဆိုခြင်းကို ငြင်းဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.xinhuanet.com/english/2020-01/25/c_138733483.htm |title=China CDC head dismisses super-spreader media report |date=25 January 2020 |access-date=25 January 2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200125191047/http://www.xinhuanet.com/english/2020-01/25/c_138733483.htm |archive-date=25 January 2020 |agency=Xinhua News Agency |accessdate=2 February 2020 |archivedate=25 January 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200125191047/http://www.xinhuanet.com/english/2020-01/25/c_138733483.htm }}&lt;/ref&gt; မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမူ ထိုနေ့အစောပိုင်း (တရုတ်သတင်းဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းမှ အခြားတရားဝင်သတင်းဌာနဖြစ်သော)&quot;China Newsweek''က ပီကင်းတက္ကသိုလ်(Peking University)က ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်တစ်ဦးကို ကိုးကား၍ ဤသို့ဆိုသည်။ &quot;အထက်တွင်ရည်ညွှန်းခဲ့သည့်လူနာကို super-spreaderအဖြစ်စဉ်းစားသင့်ကြောင်း၊ ထိတွေ့ဆက်ဆံခဲ့ရသည့် ဝန်ထမ်းများကို ကောင်းစွာကာကွယ်မှုမပေးနိုင်သော ဆေးရုံများကို ဝေဖန်ခဲ့သည်။ ''China Newsweek'' က အဖျားရောဂါဆောင်ကသူများမှလွဲပြီး ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာအထောက်အပံ့ပေးသူများတွင် အကာအကွယ်အတွက် မျက်နှာကာတစ်မျိုးတည်းရှိခြင်းကိုပြောဆိုလျှက် အစိုးရ၏ စိစစ်ဖြတ်တောက်ခြင်းများကိုဝေဖန်ပြစ်တင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://new.qq.com/rain/a/TWF2020012500903100 |date=25 January 2020 |work=China Newsweek |access-date=25 January 2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200125200018/https://new.qq.com/rain/a/TWF2020012500903100 |archive-date=25 January 2020 |publisher=[[qq.com]] |language=Chinese |script-title=zh:还原&quot;超级传播者&quot;传染路径 武汉医生：疫情刚开始&quot;整个不让说&quot; |trans-title=Restore the infection route for &quot;super-spreader&quot;s; &quot;'Not allowed to speak anything' at the beginning of the outbreak,&quot; said Wuhan doctors}}&lt;/ref&gt;

====အခြေခံရောဂါပျံ့နှံ့ကူးစက်မှုအရေအတွက်====
[[File:Log-linear_plot_of_coronovirus_cases_with_linear_regressions.png|thumb|[[Semi-log plot]] of confirmed cases and deaths in China&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://wjw.wuhan.gov.cn/front/web/list2nd/no/710 |title=公示公告 |publisher=Wuhan Municipal Health Commission |language=Chinese |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190111205203/http://wjw.wuhan.gov.cn/front/web/list2nd/no/710 |archive-date=11 January 2019 |access-date=30 January 2020 |accessdate=2 February 2020 |archivedate=11 January 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190111205203/http://wjw.wuhan.gov.cn/front/web/list2nd/no/710 }}&lt;/ref&gt; (trend lines designate [[exponential growth]])]]

လူများကြား ဤဗိုင်းရပ်စ်ပျံ့နှံ့မှုသည် &quot;တချို့ကူးစက်ခံသူများမှ တစ်ခြားသူများသို့ရောဂါကူးစက်ခြင်းများ မရှိသော်လည်း တချို့သောကူးစက်ခံသူများသည် လူတချို့သို့ ရောဂါကူးပြောင်းပို့ဆောင်နိုင်ခဲ့ကြောင်း&quot;စသည်များနှင့်အတူ အပြောင်းအလဲများစွာရှိသည်။&lt;ref name=Schnirring25Jan2020/&gt; အရေအတွက် 2.13မှ &lt;ref name=&quot;Leung27Jan2020&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.med.hku.hk/f/news/3549/7418/Wuhan-coronavirus-outbreak_AN-UPDATE_20200127.pdf |title=Real-time nowcast and forecast on the extent of the Wuhan CoV outbreak, domestic and international spread |last=Leung |first=Gabriel |last2=Wu |first2=Joseph |date=27 January 2020 |website=Wuhan-coronavirus-outbreak AN UPDATE |access-date=29 January 2020 |archive-date=30 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200130203810/https://www.med.hku.hk/f/news/3549/7418/Wuhan-coronavirus-outbreak_AN-UPDATE_20200127.pdf }}&lt;/ref&gt; 3.11&lt;ref name=&quot;Read28Jan2020&quot;&gt;{{Cite journal |last=Read |first=Jonathan M. |last2=Bridgen |first2=Jessica RE |last3=Cummings |first3=Derek AT |last4=Ho |first4=Antonia |last5=Jewell |first5=Chris P. |date=28 January 2020 |title=Novel coronavirus 2019-nCoV: early estimation of epidemiological parameters and epidemic predictions |url=https://www.medrxiv.org/content/10.1101/2020.01.23.20018549v2 |journal=MedRxiv |pages=2020.01.23.20018549 |doi=10.1101/2020.01.23.20018549}}&lt;/ref&gt;နယ်ပယ်အတွင်းရှိသော အခြေခံရောဂါပျံ့နှံ့ကူးစက်မှုအရေအတွက်(basic reproduction number)အား မြောက်မြားစွာဖြင့်ခန့်မှန်းတွက်ချက်ထားကြလေသည်။ ဤကိန်းဂဏန်းမှာ အသစ်ကူးစက်ခံခဲ့ရသောပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးက ယခုရောဂါပိုးကို လူဘယ်လောက်များများဆီသို့ ဖြန့်ဝေနိုင်ခြေရှိသည်ကို ဖော်ပြခြင်းဖြစ်ပေသည်။ ဤကိုရိုနာဗိုင်းရက်စ်အသစ်သည် ယခုကာလအထိ ကွင်းဆက်သဘောအနေဖြင့် လူလေးဦးအထိ ကူးပြောင်းနိုင်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ထားပြီးဖြစ်လေသည်။&lt;ref name=&quot;Saey24Jan2020&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.sciencenews.org/article/how-new-wuhan-coronavirus-stacks-up-against-sars-mers |title=How the new coronavirus stacks up against SARS and MERS |last=Saey |first=Tina Hesman |date=24 January 2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200125064423/https://www.sciencenews.org/article/how-new-wuhan-coronavirus-stacks-up-against-sars-mers |archive-date=25 January 2020 |access-date=25 January 2020}}&lt;/ref&gt; ဤအချက်ကား ဆားစ်ရောဂါပိုး (SARSCoV) နှင့် ခပ်ဆင်ဆင်တူသည်။&lt;ref&gt;Julien Riou &amp; Christian L. Althaus, [https://www.biorxiv.org/content/10.1101/2020.01.23.917351v1.full.pdf Pattern of early human-to-human transmission of Wuhan 2019-NCoV], Preprint, [[bioRxiv]], 23 January 2020.&lt;/ref&gt;

===ရောဂါပိုးမွှားဗေဒ===
{{Infobox genome
| image       = File:2019-nCoV genome.svg
| caption     = [[Genome]] organisation (click to enlarge)
| type        = nucleotide
| taxId       = MN908947
| ploidy      = &lt;!-- haploid, diploid or polypoloid --&gt;
| chromosomes = &lt;!-- number (unit is pairs) --&gt;
| size        = 30473 bp
| year        = 2020
}}

ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဆန်း(2019-nCoV)အား လူသားများထံသို့ကူးပြောင်းပို့ဆောင်သည့် သဘာဝတောရိုင်းရောဂါပိုးသိုမှီးတည်ရှိရာ(natural wildlife reservoir of the 2019‐nCoV)နှင့် ကြားကပို့ဆောင်ပေးသည့်သူ(intermediate host)ကို ယခုထိအတည်မပြုနိုင်သေးပေ။&lt;ref name=&quot;Liu22Jan2020&quot;&gt;{{Cite journal |last=Liu |first=Shan-Lu |last2=Saif |first2=Linda |date=22 January 2020 |title=Emerging Viruses without Borders: The Wuhan Coronavirus |journal=Viruses |volume=12 |issue=2 |page=130 |doi=10.3390/v12020130 |pmid=31979013}}&lt;/ref&gt; သို့သော်လည်း ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည့် ဗိုင်းရပ်စ်၏မူလရင်းမြစ်မှာ လင်းနို့ပင်ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;PerlmanJan2020&quot; /&gt; ထိုဈေးကြီးမှ စစ်ဆေးရန်နမူနာယူထားသော တိရစ္ဆာန်မျိုး ၅၈၅ အနက် ၃၃မျိုးမှာ 2019-nCoVရှိကြောင်း အထောက်အထားပြသည်။&lt;ref name=&quot;Page27Jan2020&quot;&gt;{{Cite news |url=https://www.wsj.com/articles/virus-sparks-soul-searching-over-chinas-wild-animal-trade-11580055290 |title=Virus Sparks Soul-Searching Over China's Wild Animal Trade |last=Page |first=Jeremy |date=27 January 2020 |work=Wall Street Journal |access-date=27 January 2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126175047/https://www.wsj.com/articles/virus-sparks-soul-searching-over-chinas-wild-animal-trade-11580055290 |archive-date=31 January 2020 |issn=0099-9660 |url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၀က ထုတ်ဝေသော နောက်ဆုံးအခြေနေဖော်ပြ ကြိုတင်စာတမ်း(preprint)ကို ဟူပေ့ခရိုင်ရောဂါထိန်ချုပ်တားဆီးရေးဌာန၊တရုတ်သိပ္ပံအကယ်ဒမီတက္ကသိုလ်၊ ဝူဟန်ကျင်းရင်တန်ဆေးရုံ၊ ဝူဟန် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးပညာရပ်တက္ကသိုလ်မှ အဖွဲ့ဝင်များကလုပ်ဆောင်ခဲ့ကြပြီး အဆိုပါ ကြိုတင်စာတမ်းတွင် အကြံပြုသည်မှာ ၂၀၁၉ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဆန်း၏ဇစ်မြစ်မှာ လင်းနို့ဖြစ်နိုင်ကြောင်း၊ nCoV-2019သည် ၂၀၁၃တွင် ခွဲခြားဖော်ပြနိုင်ခဲ့သော လင်းနို့ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်နှင့် genomeအဆင့်တန်း ၉၆%အထိတူညီနေကြောင်းပါရှိသည်။&lt;ref name=&quot;bioRxivBatOrigin&quot;&gt;{{Cite journal |last=Zhou |first=Peng |last2=Yang |first2=Xing-Lou |last3=Wang |first3=Xian-Guang |last4=Hu |first4=Ben |last5=Zhang |first5=Lei |last6=Zhang |first6=Wei |last7=Si |first7=Hao-Rui |last8=Zhu |first8=Yan |last9=Li |first9=Bei |last10=Huang |first10=Chao-Lin |last11=Chen |first11=Hui-Dong |displayauthors=1 |date=23 January 2020 |title=Discovery of a novel coronavirus associated with the recent pneumonia outbreak in humans and its potential bat origin |url=https://www.biorxiv.org/content/10.1101/2020.01.22.914952v2 |publisher=[[bioRxiv]] |doi=10.1101/2020.01.22.914952 |access-date=24 January 2020 |website=bioRxiv |last12=Chen |first12=Jing |last13=Luo |first13=Yun |last14=Guo |first14=Hua |last15=Jiang |first15=Ren-Di |last16=Liu |first16=Mei-Qin |last17=Chen |first17=Ying |last18=Shen |first18=Xu-Rui |last19=Wang |first19=Xi |last20=Zheng |first20=Xiao-Shuang |last21=Zhao |first21=Kai |last22=Chen |first22=Quan-Jiao |last23=Deng |first23=Fei |last24=Liu |first24=Lin-Lin |last25=Yan |first25=Bing |last26=Zhan |first26=Fa-Xian |last27=Wang |first27=Yan-Yi |last28=Xiao |first28=Geng-Fu |last29=Shi |first29=Zheng-Li}}&lt;/ref&gt;

ကွမ်းရှီ တရုတ်ရိုးရာဆေးပညာတက္ကသိုလ်(Guangxi Traditional Chinese Medical University)၊ ပီကင်းတက္ကသိုလ်(Peking University)၊ နင်းဘိုတက္ကသိုလ်(Ningbo University)၊ ဝူဟန် ဇီဝပိုင်းဆိုင်ရာအင်ဂျင်နီယာကောလိပ်တို့ကလည်း ရှေ့တစ်ရက်က ထုတ်ပြန်မှုတစ်ခုပြုလုပ်ခဲ့ကြရာ ထိုအထဲတွင် မြွေမျိုးစိတ်နှစ်မျိုး၊ သင်းခွေချပ်၊ ဖြူး၊ ကြက်၊ လင်းနို့၊လူသားတို့၌ရှိသော 2019-nCoV ပိုး၏ codon usage biasတို့ကိုနှိုင်းယှဉ်ခဲ့ကြပြီး &lt;ref name=&quot;Hamzelou&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.newscientist.com/article/2231162-wuhan-coronavirus-may-have-been-transmitted-to-people-from-snakes/ |title=Wuhan coronavirus may have been transmitted to people from snakes |last=Hamzelou |first=Jessica |website=New Scientist |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200123232053/https://www.newscientist.com/article/2231162-wuhan-coronavirus-may-have-been-transmitted-to-people-from-snakes/ |archive-date=23 January 2020 |access-date=24 January 2020}}&lt;/ref&gt; လူသားဆီသို့ကူးစက်နိုင်သော  2019‐nCoVပိုးအတွက် ဖြစ်နိုင်ခြေအရှိဆုံး ရောဂါပိုးသိုမှီးရာတောရိုင်းကောင်မှာ ''မြွေ''ဖြစ်သည်ဟု ကောက်ချက်ချအဆုံးသတ်းထား၏ ။&lt;ref name=Hamzelou /&gt;&lt;ref name=&quot;Guo22Jan2020&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.scientificamerican.com/article/snakes-could-be-the-original-source-of-the-new-coronavirus-outbreak-in-china/ |title=Snakes Could Be the Original Source of the New Coronavirus Outbreak in China |authors=Haitao Guo, Guangxiang &quot;George&quot; Luo, Shou-Jiang Gao |date=22 January 2020 |website=Scientific American |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200125183704/https://www.scientificamerican.com/article/snakes-could-be-the-original-source-of-the-new-coronavirus-outbreak-in-china/ |archive-date=25 January 2020 |access-date=24 January 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JI22Jan2020&quot;&gt;{{Cite journal |last=Ji |first=Wei |last2=Wang |first2=Wei |last3=Zhao |first3=Xiaofang |last4=Zai |first4=Junjie |last5=Li |first5=Xingguang |date=22 January 2020 |title=Homologous recombination within the spike glycoprotein of the newly identified coronavirus may boost cross‐species transmission from snake to human |journal=Journal of Medical Virology |doi=10.1002/jmv.25682 |pmid=31967321}}&lt;/ref&gt; ဤအဆိုအား ကျယ်ပြန့်စွာ ငြင်းခုံခဲ့ကြရာ : တချို့က ရောဂါပိုးသိုမှီးရာဌာနေကား လင်းနို့ပင်ဖြစ်ရမည်။ ကြားဖြန့်ဝေသူပွဲစားကောင်မှာ ငှက် (သို့) သွေးနွေးသတ္တဝါကောင်တစ်မျိုးဖြစ်သည်ဟုဆိုရင်း မြွေမဟုတ်၊ မြွေကား လူတို့နှင့်မတူသည့် ကိုယ်တွင်းအပူချိန်တက်/ကျ များသည့်သတ္တဝါ(poikilotherm)ဟုဆိုကြသည်။&lt;ref name=Cyranoski23Jan2020 /&gt;&lt;ref name=&quot;Cyranoski23Jan2020&quot;&gt;{{Cite journal |last=Callaway |first=Ewen |last2=Cyranoski |first2=David |date=23 January 2020 |title=Why snakes probably aren't spreading the new China virus |url=https://www.nature.com/articles/d41586-020-00180-8 |url-status=live |journal=Nature |doi=10.1038/d41586-020-00180-8 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200125051951/https://www.nature.com/articles/d41586-020-00180-8 |archive-date=25 January 2020 |access-date=23 January 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.wired.com/story/wuhan-coronavirus-snake-flu-theory/ |title=No, the Wuhan Virus Is Not a 'Snake Flu' |last=Multeni |first=Megan |date=23 January 2020 |website=Wired |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200124071025/https://www.wired.com/story/wuhan-coronavirus-snake-flu-theory/ |archive-date=24 January 2020 |access-date=24 January 2020}}&lt;/ref&gt; တစ်ဖက်တွင်လည်း အခြားသူများက ဆားစ်ရောဂါ၊မားစ်ရောဂါတို့၏ codon usage biasနှင့် recombination(မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာအပိုင်းများပြန်လည်စီစဉ်မှု (Genetic termဖြစ်သဖြင့် ပညာရပ်ဆိုင်ရာသိရှိသူများမှ ဘာသာပြန်ပေးလျှင်ပိုကောင်း၏ ။ ) အချက်အလက်များကိုသုံး၍ အထက်ပါမြွေဟုဆိုသော အကြောင်းပြချက်ကို ငြင်းဆိုကြသည်။ ဖော်ပြထားသော recombination eventမှာ မြွေအစား လင်းနို့တွင်ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://virological.org/t/ncov-2019-codon-usage-and-reservoir-not-snakes-v2/339 |title=nCoV-2019 codon usage and reservoir (not snakes v2) |last=Andersen |first=Kristian |date=24 January 2020 |website=Virological |access-date=28 January 2020}}&lt;/ref&gt;
2019-nCoV နှင့်ပတ်သက်၍ ''သက်ရှိများဆင့်ကဲတိုးတက်မှု၊ မျိုးစိတ် (သို့) အုပ်စုများကွဲပြားလာခြင်း''ဆိုင်ရာ (Phylogenetic)လေ့လာမှုများက ဤဗိုင်းရပ်စ်ပိုး၏ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲမှုသမိုင်း၊ တစ်ခြားသက်ရှိများနှင့်ဆက်နွယ်မှုတို့ကို စစ်ဆေးခဲ့ကြသည်။ လူကိုကူးစက်နိုင်သော ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်မိသားစု၏ သတ္တမမြောက်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ဤဗိုင်းရပ်စ်သည် SARS-CoVနှင့် ၇၅%-၈၀% အထိ (genome sequence)တူကြပြီး၊ လင်းနို့ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်တချို့(bat coronaviruses)နှင့် ပို၍ပင်တူညီမှုရှိသည်ဟု ထုတ်ပြန်ထားသည်။&lt;ref name=&quot;Zhu24Jan2020&quot;&gt;{{Cite journal |last=Zhu |first=Na |last2=Zhang |first2=Dingyu |last3=Wang |first3=Wenling |last4=Li |first4=Xinwang |last5=Yang |first5=Bo |last6=Song |first6=Jingdong |last7=Zhao |first7=Xiang |last8=Huang |first8=Baoying |last9=Shi |first9=Weifeng |last10=Lu |first10=Roujian |last11=Niu |first11=Peihua |date=24 January 2020 |title=A Novel Coronavirus from Patients with Pneumonia in China, 2019 |journal=[[New England Journal of Medicine]] |location=United States |doi=10.1056/NEJMoa2001017 |issn=0028-4793 |pmid=31978945}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PerlmanJan2020&quot; /&gt; ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဆန်း၏ genomes ငါးခုကို သီးသန့်ခွဲထုတ်ကာ သတင်းထုတ်ပြန်ပေးခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://virological.org/t/initial-genome-release-of-novel-coronavirus/319 |title=Initial genome release of novel coronavirus |date=11 January 2020 |website=Virological |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200112100227/http://virological.org/t/initial-genome-release-of-novel-coronavirus/319 |archive-date=12 January 2020 |access-date=12 January 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/nuccore/MN908947.3 |title=Wuhan seafood market pneumonia virus isolate Wuhan-Hu-1, complete genome |date=17 January 2020}}&lt;/ref&gt; 
ဤအချက်ကပြသသည်မှာ တစ်ခြားသိထားသော SARS-CoV၊MERS-CoVများနှင့် မျိုးရိုးဗီဇအားဖြင့်ကွာဝေးသည်။&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.who.int/health-topics/coronavirus |title=Coronavirus |publisher=[[World Health Organization]] (WHO) |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200120214550/https://www.who.int/health-topics/coronavirus |archive-date=20 January 2020 |access-date=16 January 2020}}&lt;/ref&gt; SARS-CoVကဲ့သို့ပင် ၎င်းမှာ (Betacoronavirus Beta-CoV) lineage B မျိုးရိုးအနွယ်၏ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://nextstrain.org/groups/blab/sars-like-cov |title=Phylogeny of SARS-like betacoronaviruses |website=nextstrain |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200120190511/https://nextstrain.org/groups/blab/sars-like-cov |archive-date=20 January 2020 |access-date=18 January 2020}}&lt;/ref&gt;

Domenico Benvenuto et al.၏ သုံးသပ်အစီရင်ခံစာက မျိုးရိုးဗီဇဘဏ်မှ 12 highly similar whole genome sequences၊ 12 whole genome sequences of 2019-nCoV၊ 15 available whole genome sequence of 2019-nCoVတို့မှ ပြုလုပ်ထားသော ''မျိုးရိုးဗီဇမျိုးနွယ်ပြဇယား''(phylogenetic tree) ကို ဖော်ပြခဲ့သည်။ Genomic analysis shows that the Nucleocapsid and the Spike Glycoprotein have some sites under positive selective pressure. Homology modeling indicated certain molecular and structural differences among the viruses. The phylogenetic tree showed that 2019.nCoV significantly clustered with a Bat SARS-like Coronavirus sequence, whereas structural analysis revealed mutations in Spike Glycoprotein and nucleocapsid protein. The authors concluded 2019-nCoV is a coronavirus distinct from SARS virus that probably was transmitted from bats or another host that provided the ability to infect humans.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Benvenuto |first=D |last2=Giovannetti |first2=M |last3=Ciccozzi |first3=A |last4=Spoto |first4=S |last5=Angeletti |first5=S |last6=Ciccozzi |first6=M |date=29 January 2020 |title=The 2019-new coronavirus epidemic: evidence for virus evolution |journal=Journal of Medical Virology |doi=10.1002/jmv.25688 |pmid=31994738}}&lt;/ref&gt;

==ရောဂါစစ်တမ်းရှာဖွေထုတ်ခြင်း==
၂၀၂၀ ဇန်နဝါရီ ၁၅၊ [[ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့]](WHO)က 2019-nCoVအတွက်စစ်ဆေးရန်အတွက် ဆေးပညာပိုင်းဆိုင်ရာဆောင်ရွက်ရမည့်လုပ်ငန်းစဉ်ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Schirring16Jan2020&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.cidrap.umn.edu/news-perspective/2020/01/japan-has-1st-novel-coronavirus-case-china-reports-another-death |title=Japan has 1st novel coronavirus case; China reports another death |last=Schirring |first=Lisa |last2=2020 |date=16 January 2020 |website=CIDRAP |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200120043657/http://www.cidrap.umn.edu/news-perspective/2020/01/japan-has-1st-novel-coronavirus-case-china-reports-another-death |archive-date=20 January 2020 |access-date=16 January 2020}}&lt;/ref&gt; ယင်းထုတ်ပြန်ခြင်းပြီးကတည်းကလည်း တစ်ခြားဆောင်ရွက်ရမည့်လုပ်ငန်းစဉ်တချို့ကိုလည်း အဆိုပြုခဲ့ကြပြီး  WHO ကထုတ်ဝေပေးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;WHO_InterimGuidance&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.who.int/health-topics/coronavirus/laboratory-diagnostics-for-novel-coronavirus |title=Laboratory testing for 2019 novel coronavirus (2019-nCoV) in suspected human cases: Interim guidance |website=[[World Health Organization]] (WHO) |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200120175355/https://www.who.int/health-topics/coronavirus/laboratory-diagnostics-for-novel-coronavirus |archive-date=20 January 2020 |access-date=28 January 2020}}&lt;/ref&gt;
စမ်သပ်မှုများတွင် real time &quot;reverse transcription-polymerase chain reaction&quot; (rRT-PCR) ကိုအသုံးပြုသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/summary.html |title=2019 Novel Coronavirus (2019-nCoV) Situation Summary |date=31 January 2020 |website=[[Centers for Disease Control and Prevention]] (CDC) |access-date=1 February 2020}}&lt;/ref&gt; အထက်ပါစမ်းသပ်မှုကို အသက်ရှုလမ်းကြောင်း နှင့် သွေးနမူနာများတွင် လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/lab/rt-pcr-detection-instructions.html |title=Real-Time RT-PCR Panel for Detection 2019-nCoV |date=29 January 2020 |website=[[Centers for Disease Control and Prevention]] (CDC) |access-date=1 February 2020}}&lt;/ref&gt; ရလဒ်များကို ယေဘုယျအနေဖြင့် နာရီအနည်းငယ်မှသည် ရက်ပိုင်းအတွင်းရနိုင်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.businessinsider.com/how-to-know-if-you-have-the-coronavirus-pcr-test-2020-1 |title=There's only one way to know if you have the coronavirus, and it involves machines full of spit and mucus |last=Brueck |first=Hilary |website=Business Insider |access-date=1 February 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.globenewswire.com/news-release/2020/01/30/1977226/0/en/Curetis-Group-Company-Ares-Genetics-and-BGI-Group-Collaborate-to-Offer-Next-Generation-Sequencing-and-PCR-based-Coronavirus-2019-nCoV-Testing-in-Europe.html |title=Curetis Group Company Ares Genetics and BGI Group Collaborate to Offer Next-Generation Sequencing and PCR-based Coronavirus (2019-nCoV) Testing in Europe |date=30 January 2020 |website=GlobeNewswire News Room |access-date=1 February 2020}}&lt;/ref&gt;

==တားဆီးခြင်းကာကွယ်ခြင်း==
{{See also|ဝူဟန် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်#ကာကွယ်ဆေး သုသေသန}}

[[File:Stop the Spread of Germs updated (Burmese).pdf|thumb|upright=1| အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနှင့် တားဆီးကာကွယ်ရေး (CDC)မှ ပိုးမွှားပြန့်ပွားခြင်းကို တားဆီးရန်ထုတ်ဝေထားသော အချက်အလက်တင်ပြမှုပုံ]]
ကူးစက်မှုကို တားဆီးရန် ဆောင်ရွက်ရမည့်အစီအစဉ်များမှာ   လူမှုယဉ်ကျေးမှုများကြား ဆေးပညာပိုင်းဆိုင်ရာခံယူချက် ယေဘုယျကွဲပြားမှုများနှင့် အကျိုးသက်ရောက်စေသောရောဂါထိတွေ့ခြင်းများရှိသော တစ်ဦးတစ်ယောက်ချင်း၏ ရောဂါကူးစက်ခြင်းအားခံနိုင်ရည်ရှိ/မရှိပေါ်တူကာ အပြောင်းလဲများစွာရှိမည်။ ယေဘုယျအကန့်အသတ်ပုံစံဖြင့် တရားဝင်အကြံပြုထားခြင်းများမှာ တစ်ကိုယ်ရေသန့်ရှင်းမှု၊ လက်ကို ပုံမှန်ဆေးကြောခြင်းများလုပ်ရန် တောင်ဆိုချက်များပါဝင်သည်။ ကူးစက်ခံရပြီဟု ကိုယ်တိုင်သံသယရှိသူများကို ဆေးရုံသုံးမျက်နှာအကာ(surgical mask)သုံးရန်၊ ဆေးပညာအကြံဉာဏ်အတွက် ဆရာဝန်တစ်ဦးအားခေါ်ဆိုရန်ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.chp.gov.hk/en/features/102465.html |title=Centre for Health Protection, Department of Health - Severe Respiratory Disease associated with a Novel Infectious Agent |website=www.chp.gov.hk |access-date=2020-02-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.moh.gov.sg/2019-ncov-wuhan |title=Updates on Wuhan Coronavirus (2019-nCoV) Local Situation |website=www.moh.gov.sg |access-date=2020-02-01 |archive-date=12 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200712180651/https://www.moh.gov.sg/covid-19 }}&lt;/ref&gt; နိုင်ငံအမြောက်အမြားက အကြံပေးချက်အဖြစ် တရုတ်ပြည်မရှိ ဟူပေ့ခရိုင် (သို့) ဝူဟန်မြို့သို့မသွားရန် တပ်လှန့်ထားပြီးလည်းဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

ဟောင်ကောင်အစိုးရအဖွဲ့ကလည်း ပြည်သူများအား တစ်ကိုယ်ရေသန့်ရှင်းရန်၊ လက်နှစ်ဖက်စလုံး သန့်ရှင်းစေရန် ညွှန်ကြားခဲ့ကြသည်။ မြို့ပြင်ပသို့ ခရီးထွက်သူများကို တိရစ္ဆာန်များအားမထိတွေ့ရန်၊ အမဲလိုက်အသားများ (Game or hunting meat)မစားရန်၊ ကုန်စိမ်းဈေး (wet markets)များ၊ ကြက်/ငှက်အရှင်များရောင်းသောဈေးများ(live poultry markets)၊ တိရစ္ဆာန်ခြံများ(farms)သွားခြင်းမပြုရန် နောက်တိုးသတိပေးထားသည်။ ကူးစက်ခံရသည်ဟု သံသယရှိလျှင် မျက်နှာအကာဝတ်ဆင်ရန်နှင့် ဆရာဝန်ကို ဖုန်ဆက်ခေါ်ဆိုရန်လည်းပါသည်။&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt; စင်္ကာပူ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက လက်ကိုမှန်မှန်ဆေးကြောခြင်းကဲ့သို့ တကိုယ်ရေသန့်ရှင်းရေးအကျင့်ပြုရန် တောင်းဆိုသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2020/01/31/insurance-companies-will-provide-coronavirus-coverage-despite-exclusion-for-diseases-with-legal-quarantine |title=Insurance companies will provide coronavirus coverage despite exclusion for diseases with legal quarantine |date=31 January 2020 |access-date=1 February 2020 |publisher=The Star Online}}&lt;/ref&gt; နေမကောင်းဖျားနာလျှင် မျက်နှာအကာဝတ်ရန်နှင့် ဆရာဝန်ထံသို့ ချက်ချင်းသွားရောက်ရန်လည်းအကြံပြုသည်။&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;
WHOမှလည်း လက်ကိုမှန်မှန်ဆေးကြောခြင်း၊ ချောင်းဆိုး၊နှာခြေလျင် ပါးစပ်၊နှာခေါင်းကို ကာထားခြင်းနှင့် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာရောဂါလက္ခဏာရှိ(ပြသ)သူများ(ဥပမာ - ချောင်းဆိုး၊ နှာခြေ)နှင့် ထိတွေ့ခြင်းကို ရှောင်ရှားရန်တို့ပြုရန် လမ်းညွှန်သည်။&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
===လက်ဆေးခြင်း===
ကူးစက်ပျံ့နှံ့မှုကို တားဆီးကာကွယ်ရန် &quot;လက်ဆေးခြင်း&quot;ကို တရားဝင်အကြံပြုထား၏ ။ CDCဌာနများက :

*&quot;ဆပ်ပြာနှင့်ရေသုံး၍ စက္ကန် (၂၀)ကြာ လက်ဆေးရန်၊ အထူးသဖြင့် နှာခြေ၊ ချောင်းဆိုး၊ နှာညှစ်ပြီးနောက်သော်လည်းကောင်း၊ အစားအသောက်မစားခင်သော်လည်းကောင်း၊ အိမ်သာသို့သွားပြီးနောက်သော်လည်းကောင်း လက်ဆေးရန်ဖြစ်သည်။&quot;
*&quot;ရေနှင့် ဆပ်ပြာအလွယ်တကူမရနိုင်သော အခြေအနေများတွင် အယ်လ်ကိုဟောအခြေခံပြုလုပ်ထားသော လက်သန့်စင်ဆေးရည်များ (၆၀% အယ်လ်ကိုဟောအနည်းဆုံးပါဝင်ရမည်)ကို သုံးစွဲရန်နှင့် လက်ညစ်ပတ်သည်ကို မြင်လျှင်လည်း ရေ၊ဆပ်ပြာနှင့် ဆေးရန်ဖြစ်သည်။&quot;

CDCဌာနများ၊ အမျိုးသားကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများနှင့် WHOတို့က တစ်ဦးတစ်ယောက်ချင်းဆီကို ပါးစပ်၊ နှာခေါင်း၊မျက်လုံးများကို ဆေးထားခြင်းမရှိသော လက်များနှင့် မထိတွေ့ရန်ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;cdc21Jan2020&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;WHO-advice&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public|title=Advice for public|website=www.who.int|access-date=8 February 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gov.uk/government/news/coronavirus-public-information-campaign-launched-across-the-uk|title=Coronavirus public information campaign launched across the UK|website=GOV.UK|access-date=8 February 2020}}&lt;/ref&gt;

=== အသက်ရှုလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ သန့်ရှင်းခြင်း ===
[[File:Street photo in Guangzhou city (49477439332).jpg|thumb|Surgical masks used by people in [[Guangzhou]]]]

ရောဂါကူးစက်ခံရသည်ဟု သံသယရှိပါက ခွဲစိတ်ခန်းသုံး မျက်နှာအကာဝတ်ဆင်ရန် (အထူးသဖြင့် လူရှေ့ထွက်သည့်အခါ)လိုအပ်ပြီး ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာလမ်းညွှန်မှုအတွက် ဆရာဝန်တစ်ဦးကိုခေါ်ဆိုရန်ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;:7&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:8&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;who-mask-advices&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.who.int/publications-detail/advice-on-the-use-of-masks-the-community-during-home-care-and-in-health-care-settings-in-the-context-of-the-novel-coronavirus-(2019-ncov)-outbreak |title=Advice on the use of masks the community, during home care and in health care settings in the context of the novel coronavirus (2019-nCoV) outbreak |website=who.int |access-date=4 February 2020}}&lt;/ref&gt; ချောင်းဆိုး၊နှာခြေ၊စကားပြောရာ၌ လေထဲသို့လွင့်စဉ်သွားသော အရည်စက်ကလေးများ၏ ပမာဏ၊ အကွာအဝေးကို ကန့်သတ်ခြင်း၌ မျက်နှာအကာများသည် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုကိုလျှော့ချရာ၌ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးအကျိုးအတွက် အထောက်အကူဖြစ်နိုင်သည်။.&lt;ref name=&quot;nCoV: What the Public Should Do&quot; /&gt;

မျက်နှာအကာမရနိုင်လျှင် အသက်ရှုလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာရောဂါလက္ခဏာရှိသူသည် ချောင်းဆိုး၊နှာခြေလျင် တစ်ရှူးဖြင့်ကာရန်၊ ချက်ချင်းဆိုသလို ထိုတစ်ရှူးအား အမှိုက်ပုံးထဲသို့လွှင့်ပစ်ရန်၊ လက်ဆေးရန်တို့ဖြစ်သည်။ တစ်ရှူးမရှိပါက ပါးစပ်နှင့် နှာခေါင်းကို ကွေးထားသော တံတောက်ကွေးဖြင့်ကာရန်တို့ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;WHO-advice&quot;/&gt; 

ရောဂါရှိကောင်းရှိနိုင်သောသူများကို စောင့်ရှောက်ကုသသောသူများအဖို့ မျက်နှာအကာဝတ်ဆင်ရန် တရားဝင်အကြံပြုထားသည်။&lt;ref name=&quot;who-mask-advices&quot;/&gt; နှာခေါင်းဆေးခြင်း၊ ခံတွင်းသန့်ဆေးရည်များဖြင့် ပလုတ်ကျင်းခြင်း၊ ကြက်သွန်ဖြူစားခြင်းမှာ ထိရောက်မှုမရှိပါ။&lt;ref name=WHO2020Myth/&gt;

မျက်နှာအကာက ရောဂါကူးစက်ခြင်းမခံရသောသူများအား ကာကွယ်ပေးနိုင်သည်ဆိုခြင်းကို ပြသရန်မူကား သက်သေအထောက်အထားမရှိသေး၍ ဝတ်ဆင်ခြင်းသည် မိမိကိုယ်လုံခြုံလှပြီဟု မှားယွင်းသောအထင်အမြင်တစ်ခု ဖြစ်သွားစေနိုင်၏ ။&lt;ref name=&quot;who-mask-advices&quot; /&gt; ဟောင်ကောင်၊&lt;ref name=scmp3048492&gt;{{Cite web |url=https://www.scmp.com/news/hong-kong/law-and-crime/article/3048492/residents-clamour-surgical-masks-coronavirus-hit-hong |title=As Hongkongers clamour for surgical masks, 25,000 stolen from warehouse |date=31 January 2020 |website=South China Morning Post |access-date=1 February 2020}}&lt;/ref&gt; ဂျပန်၊&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.japantimes.co.jp/news/2020/01/31/national/coronavirus-japan-surgical-masks/ |title=Amid virus outbreak, Japan stores scramble to meet demand for face masks |last=Takahashi |first=Ryusei |access-date=1 February 2020 |work=Japan Times}}&lt;/ref&gt; စင်္ကာပူ၊&lt;ref name=20200131straitstimes&gt;{{Cite web |url=https://www.straitstimes.com/askst/wuhan-virus-who-needs-to-wear-a-mask-and-whats-the-proper-way-to-wear-it |title=Wuhan virus: Who needs to wear a mask and what's the proper way to wear it? |last=munsan |date=31 January 2020 |website=The Straits Times |access-date=1 February 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.businessinsider.sg/photos-and-videos-show-insane-queues-for-masks-in-singapore-shanghai-and-hong-kong-which-netizens-say-are-all-sold-out/ |title=These 12 Twitter posts show the insane queues for masks in Singapore, Shanghai and Hong Kong, which are all sold out, Business Insider – Business Insider Singapore |last=Chia |first=Rachel Genevieve |website=businessinsider.sg |access-date=1 February 2020 |accessdate=2 February 2020 |archivedate=1 February 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200201071228/https://www.businessinsider.sg/photos-and-videos-show-insane-queues-for-masks-in-singapore-shanghai-and-hong-kong-which-netizens-say-are-all-sold-out/ }}&lt;/ref&gt;  မလေးရှား&lt;ref name=nst561250&gt;{{Cite news |url=https://www.nst.com.my/news/nation/2020/01/561250/demand-face-masks-hand-sanitisers-soars |title=Demand for face masks, hand sanitisers soars |last=Harun |first=Hana Naz |date=31 January 2020 |access-date=1 February 2020 |work=New Straits Times |last2=Teh |first2=Athira Yusof |last3=Solhi |first3=Farah}}&lt;/ref&gt; တို့၌ ကျန်းမာရေးကောင်းသောသူများကပင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဝတ်ဆင်နေလျက် ရှိသည်။

[[ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့]] WHOက မျက်နှာအကာသုံးစွဲခြင်းနှင့်ပတ်သက်၍ အောက်ပါဆောင်ရွက်ချက်များမှာ အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်ဟု အကြံပြုထားသည်။:&lt;ref name=&quot;who-mask-advices&quot; /&gt;

* မျက်နှာအကာများကို ပါးစပ်၊နှာခေါင်းတို့ကို သေသေချာချာဖုံးအုပ်ရန်၊ မျက်နှာနှင့် ထိုအကာကြား လွတ်နေသောနေရာများကို အနည်းဆုံး(အကျဉ်းဆုံး)ဖြစ်စေရန်၊ အသုံးပြုနေစဉ် ထို မျက်နှာအကာကို မထိတွေ့ရန်။
*သင့်လျှော်သည့် နည်းစနစ်ဖြင့် မျက်နှာအကာကို ဖယ်ရှားရန် (ဆိုလိုသည်မှာ မျက်နှာအကာ၏အရှေ့ခြမ်း(အပြင်)ကို မထိတွေ့မိစေရန် အနောက်ဘက်ကတပ်ထားသော လျှော့ကြိုးမှ ဖယ်ရှားရန်)
* သုံးစွဲထားသော မျက်နှာအကာကို ဖယ်ရှားပြီးနောက် (သို့) ဖယ်ရှားသောအခါ မတော်တဆထိမိပါက လက်ကို စနစ်တကျဆေးရန်။
* မျက်နှာအကာများစွတ်စိုလာလျှင် အသစ်(ခြောက့်သွေ့သော)တစ်ခုကို အသုံးပြုရန်။
* တစ်ခါသုံး မျက်နှာအကာများကို ပြန်လည်အသုံးမပြုရန်၊ သုံးပြီးပါက အမှိုက်ပုံးထဲသို့ ချက်ချင်းစွန့်ပစ်ရန်တို့ဖြစ်သည်။

ရောဂါရှိသူကို တိုက်ရိုက်ကုသဆက်ဆံနေရသော ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများအနေဖြင့် အသက်ရှူကိရိယာ(respirators)ကိုသုံးရန် အကြံပြုထားသည်။ ထို့အတူ အကာကွယ်ပေးနိုင်သော NIOSH certified N95၊ EU standard FFP2 သို့ အလားတူပစ္စည်း၊ personal protective equipmentများ (အဝတ်၊ မျက်မှန်အလုံ စသည်) တို့ကိုလည်းအသုံးပြုရန်လမ်းညွှန်ထားသည်။&lt;ref name=&quot;who-mask-advices&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/hcp/infection-control.html|title=Infection Control: Novel Coronavirus 2019 (2019-nCoV) |date=6 February 2020|website=U.S. [[Centers for Disease Control and Prevention]] (CDC)|access-date=8 February 2020}}&lt;/ref&gt;

=== လူမှုဆက်ဆံထိတွေ့မှု လျှော့ချခြင်း ===
လူမှုဆက်ဆံထိတွေ့မှု လျှော့ချရာ၌ ရောဂါပျံ့နှံ့မှုကို နှေးကွေးစေရန် ရည်ရွယ်သည့် '''ရောဂါထိန်းချုပ်ခြင်း''' လုပ်ဆောင်ချက်များပါဝင်သည်။ တစ်ဦးတစ်ယောက်ချင်း နီးကပ်စွာထိတွေ့မှုကို အနည်းဆုံးဖြစ်စေရမည်။ နည်းလမ်းများတွင် ခြေချုပ်ကန့်သတ်ခြင်း၊ ခရီးသွားတင်းကြပ်ခြင်း၊ ကျောင်း၊ အလုပ်ခွင်၊ အားကစားရုံ၊ ဇာတ်ရုံ၊ ရုပ်ရှင်ရုံ၊ ဈေးများ ပိတ်ခြင်းတို့ပါဝင်သည်။ လူမှုဆက်ဆံထိတွေ့မှု လျှော့ချခြင်းတွင် နေအိမ်၌နေထိုင်ခြင်း၊ ခရီးသွားမှု ကန့်သတ်ခြင်း၊ လူစုလူဝေးနေရာများကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်း၊ လက်ဆွဲမနှုတ်ဆက်ခြင်း၊ အခြားသူများနှင့် ကိုယ်ခန္ဓာထိတွေ့မှု ရှောင်ကြဉ်ခြင်းတို့ပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url= https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public |title=Advice for public |work=who.int |access-date=8 March 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= https://www.medpagetoday.com/infectiousdisease/covid19/85254 |title=Singapore: The Model for COVID-19 Response? |date=5 March 2020 |work=MedPageToday.com |access-date=8 March 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url= https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/downloads/workplace-school-and-home-guidance.pdf |title=What every American and community can do now to decrease the spread of the coronavirus |date= n.d.|work=CDC |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ယခု၌ အစိုးရများသည် ထိုရောဂါဖြစ်ပွားသောနေရာဒေသများ၌ လူမှုဆက်ဆံထိတွေ့မှု လျှော့ချခြင်းကို ဥပဒေထုတ်ပြန်ခြင်း (သို့) တရားဝင်အကြံပြုခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |first=Ivana |last=Kottasová |url= https://www.cnn.com/2020/03/04/europe/italy-schools-closures-coronavirus-intl/index.html |title=Italy shuts all schools over coronavirus outbreak |access-date=8 March 2020|first2=Lindsay |last2=Isaac |publisher=[[CNN.com|CNN]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= https://publichealthmatters.blog.gov.uk/2020/03/04/coronavirus-covid-19-what-is-social-distancing/ |title=Coronavirus (COVID-19): What is social distancing? – Public health matters |publisher=Government of the United Kingdom |access-date=9 March 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= https://medium.com/@tomaspueyo/coronavirus-act-today-or-people-will-die-f4d3d9cd99ca |title=Coronavirus: Why You Must Act Now |last=Pueyo |first=Tomas |date=12 March 2020 |work=Medium.com |access-date=12 March 2020}}&lt;/ref&gt;

အသက်အရွယ်ကြီးသော လူကြီးသူမများ၊ နာတာရှည်ရောဂါခံစားနေရသော လူနာများသည် ပို၍ဆိုးရွားသော ရောဂါအန္တရာယ်ကို ရင်ဆိုင်ရပြီး ၎င်းတို့ကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနှင့် တားဆီးကာကွယ်ရေး (CDC)က ရောဂါဖြစ်ပွားလျက် ရှိသောနယ်ပယ်ဒေသများတွင် လူစုလူဝေးများကို ရှောင်ရှားရန်၊ မိမိနေအိမ်၌သာ ဖြစ်နိုင်သမျှနေထိုင်ရန် အကြံပြုပြောဆိုထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url= https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/specific-groups/high-risk-complications.html |title=People at Risk for Serious Illness from COVID-19 |last=CDC |date=11 February 2020 |work=CDC.gov |publisher=US [[Centers for Disease Control and Prevention]] |url-status=live |access-date=8 March 2020}}&lt;/ref&gt;

===ခြေချုပ်ကန့်သတ်လုပ်ဆောင်ခြင်းများ===

၂၀၂၀ ဇန်နဝါရီ ၂၃၊ ဝူဟန်၌ ဗိုင်းရပ်စ်အားဝူဟန်အပြင်သို့ ရောက်ရှိခြင်းမှတားဆီးရန် အတွင်း/အပြင်ခရီးသွားခြင်းခြေချုပ်ကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ဝူဟန် အတွင်း/အပြင်သွားလာနေသော ရထား၊လေယာဉ်၊ ပြည်သူ့ပို့ဆောင်ရေးဘက်စ်ကားများ၊ မြေအောက်ရထား၊ အဝေးပြေးကားများကို နောက်ထပ်ကြေညာချက်မထုတ်မချင်း ရပ်ဆိုင်းခဲ့သည်။ ကြီးမားသည့်စုဝေးခြင်းများ၊ အုပ်စုဖွဲ့ လည်ပတ်သွားလာခြင်းများကိုလည်း ဆိုင်းထားခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.channelnewsasia.com/news/asia/wuhan-virus-quarantine-city-flights-trains-china-12306684 |title=China halts flights and trains out of Wuhan as WHO extends talks |date=23 January 2020 |access-date=23 January 2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200123054228/https://www.channelnewsasia.com/news/asia/wuhan-virus-quarantine-city-flights-trains-china-12306684 |archive-date=23 January 2020 |publisher=Channel News Asia |accessdate=3 February 2020 |archivedate=23 January 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200123054228/https://www.channelnewsasia.com/news/asia/wuhan-virus-quarantine-city-flights-trains-china-12306684 }}&lt;/ref&gt; ၂၀၂၀ ဇန်နဝါရီ ၂၄၊ ဟူပေ့ခရိုင်အတွင်းရှိ ဝူဟန်မြို့အပါအဝင် စုစုပေါင်း(၁၅)မြို့ကို အလားတူခြေချုပ်လုပ်ဆောင်မှုများကို အကောင်ထည်ဖော်သည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.dw.com/zh/%E6%AD%A6%E6%B1%89%E8%82%BA%E7%82%8E%E7%97%85%E6%AF%92%E6%8C%81%E7%BB%AD%E6%89%A9%E6%95%A3-%E6%B9%96%E5%8C%97%E4%B8%8B%E4%BB%A4%E5%B0%8115%E4%B8%AA%E5%9F%8E%E5%B8%82/a-52132769 |title=Archived copy |date=24 January 2020 |publisher=Deutsche Welle |location=Germany |language=zh-hans |script-title=zh:武汉肺炎病毒持续扩散 湖北下令封15个城市 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200124234427/https://www.dw.com/zh/%E6%AD%A6%E6%B1%89%E8%82%BA%E7%82%8E%E7%97%85%E6%AF%92%E6%8C%81%E7%BB%AD%E6%89%A9%E6%95%A3-%E6%B9%96%E5%8C%97%E4%B8%8B%E4%BB%A4%E5%B0%8115%E4%B8%AA%E5%9F%8E%E5%B8%82/a-52132769 |archive-date=24 January 2020 |access-date=25 January 2020}}&lt;/ref&gt; 
ထို့ကြောင့် ရှန်းရန် (Xiangyang)နှင့် Shennongjia Forestry Districခရိုင်တို့မှလွဲ၍ ဟူပေ့ခရိုင်တစ်ခွင်လုံးသည် ခြေချုပ်ချခြင်းအနေထားတွင်ရှိပေသည်။

ထိုခြေချုပ်လုပ်ဆောင်မှုများကြောင့် လောင်စာ၊ အစားအသောက်၊ လိုအပ်သောပစ္စည်းများကို အလျှင်အမြန်ဝယ်ယူလှောင်ကြသည်။ ကုန်ဈေးနှုန်းရုတ်ခြည်းဆိုသလို သိသိသာသာတက်သွားခဲ့၏ ။&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.businessinsider.com/wuhan-china-coronoavirus-city-sealed-cut-off-stockpile-food-2020-1 |title=Residents left in Wuhan — which China quarantined to stop the coronavirus — are desperately stockpiling food and fuel, leaving empty shelves and prices skyrocketing |last=Baker |first=Sinéad |access-date=24 January 2020 |website=Business Insider}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.reuters.com/article/us-china-health-wuhan-idUSKBN1ZM0JT |title=Residents of China's Wuhan rush to stock up as transport links severed |date=23 January 2020 |access-date=24 January 2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200124223111/https://www.reuters.com/article/us-china-health-wuhan-idUSKBN1ZM0JT |archive-date=24 January 2020 |publisher=Reuters}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.thepaper.cn/newsDetail_forward_5609817 |website=澎湃新闻-The Paper |language=Chinese |script-title=zh:武汉一线 {{!}} 菜价上涨，市民称白菜35一颗 |trans-title=Wuhan First-line: Rising vegetable prices, napa cabbages 35 CNY each |archive-url=https://web.archive.org/web/20200123101757/https://www.thepaper.cn/newsDetail_forward_5609817 |archive-date=23 January 2020 |access-date=23 January 2020}}&lt;/ref&gt; ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများကိုလည်း ခြေကျင်ခရီးနှင့် ကိုယ်ပိုင်ကားသာ အသုံးပြုရန်ကန့်သတ်သောကြောင့် သွားလာရေးခက်ခဲမှုများကြုံတွေ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news |url=https://news.sina.com.cn/c/2020-01-23/doc-iihnzhha4295556.shtml |date=23 January 2020 |access-date=23 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200123102125/https://news.sina.com.cn/c/2020-01-23/doc-iihnzhha4295556.shtml |archive-date=23 January 2020 |agency=Global Times |language=Chinese |script-title=zh:武汉公共交通暂停运营 医护人员反映出行遇到困难 |trans-title=Medical staff complain about commuting troubles as Wuhan halts its public transit |website=Sina News}}&lt;/ref&gt; တက္ကစီနှင့် ပုဂ္ဂလိကအငှားယာဉ်များက ၎င်းတို့ကို သွားမည့်နေရာကို သိရှိပါက ရှောင်ရှားကြသည်။&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; ဝူဟန်မြို့တွင် လူ(၅)သန်းထွက်ခွာခဲ့၍ လူ(၉)သန်းကျန်ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.abc.net.au/news/2020-01-27/coronavirus-strengthening-spread-infectious-during-incubation/11902378 |title=China warns coronavirus strengthening as Lunar New Year holiday extended three more days to discourage travel |date=27 January 2020 |work=ABC News |access-date=27 January 2020 |publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]]}}&lt;/ref&gt;

ဝူဟန်၌ တစ်ရက်တာစစ်ဆေးပေး၍ ဟောင်ကောင်သို့ပြန်သွားသော ကျန်းမာရေးအထူးပညာရှင်များပါဝင်သည့် အဖွဲ့များနှင့်အတူ ''ရောဂါကူးစက်ပြန့်ပွားခြင်း၊ထိန်းချုပ်ကာကွယ်ခြင်းပညာရှင်၊ ဆားစ်ဗိုင်းရပ်စ်ဗေဒပညာရှင်(epidemiologist နှင့် SARS virologist) ကွမ်းရီ (Guan Yi)သည် သတင်းထောက်များကိုပြောဆိုသည်မှာ &quot;ဝူဟန်ဖြစ်ပွားမှုသည် ဆားစ်ရောဂါဖြစ်ပွားမှုထက် အနည်းဆုံး (၁၀)ဆပိုမိုကြီးမားပြီး လူအများကို ဖြစ်နိုင်သမျှ ဝူဟန်မှရှောင်ရှားရန်တောင်းဆိုသည်။&lt;ref name=&quot;管軼 2020&quot;&gt;{{Cite news |url=https://news.ltn.com.tw/news/world/breakingnews/3048661 |date=23 January 2020 |access-date=23 January 2020 |publisher=[[Liberty Times]] |location=Taiwan |language=Chinese |script-title=zh:武漢肺炎》抗煞專家待1天逃離武漢 估疫情SARS十倍起跳 - 國際}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CAIXIN.COM 2020&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.caixin.com/2020-01-23/101507670.html |date=23 January 2020 |publisher=[[Caixin]] |language=Chinese |script-title=zh:管轶：去过武汉请自我隔离 |trans-title=(autotranslated) Guan Yi: I’ve been to Wuhan, please isolate myself |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200125064008/http://www.caixin.com/2020-01-23/101507670.html |archive-date=25 January 2020 |access-date=23 January 2020 |quote={{lang|zh-Hans|保守估计，此次感染规模最终可能会是SARS的10倍起跳。我经历过这么多，从没有感到害怕过，大部分可控制，但这次我怕了。}}}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;The Globe and Mail 2020&quot;&gt;{{Cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/world/article-this-time-im-scared-sars-virologist-warns-wuhan-virus-far-worse/ |title='This time I'm scared': SARS virologist warns Wuhan virus is far worse, as China locks down second city |date=23 January 2020 |access-date=23 January 2020 |publisher=The Globe and Mail |location=Canada}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;outrage&quot;&gt;{{Cite news |url=https://www.cna.com.tw/news/firstnews/202001230129.aspx |date=23 January 2020 |access-date=23 January 2020 |language=zh-hant |script-title=zh:武漢肺炎來勢洶洶 專家：規模至少SARS十倍 - 兩岸 - 重點新聞 |website=[[Central News Agency (Taiwan)]]}}&lt;/ref&gt; Weiboလူမှုကွန်ယက်တွင် တင်ထားသော တချို့ ကြောင်းရာပိုင်းစ(posts)များတွင် &quot;ဇန်နဝါရီခပ်စောစောလောက်က ဝူဟန်ဆေးရုံများတွင် အဖျားရောဂါခံစားရသောလူနာများနှင့်ပြည့်နှက်၍ အများအပြားမှာ ကြမ်းပြင်ပေါ်တွင်အိပ်စက်ခဲ့ကြရသည်&quot;ဟု ပြသကြသည်။&lt;ref name=&quot;CNA 2020&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.cna.com.tw/news/firstnews/202001170168.aspx |date=17 January 2020 |website=[[Central News Agency (Republic of China)|Central News Agency]] |location=Taiwan |language=zh-hant |script-title=zh:武漢肺炎疫情疑遭隱瞞 中國網友指患者多到躺地上 - 兩岸 - 重點新聞 |access-date=23 January 2020}}&lt;/ref&gt; တချို့က တရုတ်နိုင်ငံအစိုးရဆီမှ ကိန်းဂဏန်းများအပေါ်ယုံကြည်စိတ်ချရမှုနှင့် အစိုးရ၏တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်မှုများကို ပြင်းပြင်းထန်ထန်ဝေဖန်ကြသည်။ ခြေချုပ်ထားရန်တောင်းဆိုမှုများလည်းရှိခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-china-51205074 |title=Chinese social media users worry over virus |last=Coleman |first=Alistair |date=22 January 2020 |work=[[BBC News Online]] |last2=Allen |first2=Kerry}}&lt;/ref&gt; ထို့နောက် ဇန်နဝါရီ ၂၄ ၌ နာမကျန်းသောလူနာများ၊ ဆေးရုံတစ်ရုံ၏ ကြမ်းပြင်တွင် အဖြူပိတ်စဖြင့်ဖုံးထားသော အလောင်းသုံးလောင်းပုံများလည်းတင်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် Weiboတွင် အဆိုပါရောဂါပြန့်ပွားမှုအကြောင်းပါ တင်ထားသည့် ကြောင်းရာပိုင်းစများကို ဖျက်ပစ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/2020/01/28/business/china-coronavirus-communist-party.html |title=Coronavirus Crisis Exposes Cracks in China's Facade of Unity |date=28 January 2020 |work=[[The New York Times]] |access-date=30 January 2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200129015445/https://www.nytimes.com/2020/01/28/business/china-coronavirus-communist-party.html |archive-date=29 January 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/news/2020/01/24/coronavirus-fears-rise-chinese-cover-up-40-million-lockdown/ |title=Coronavirus: Fears rise of Chinese cover-up as 56 million in lockdown and hospitals overwhelmed |last=Smith |first=Nicola |date=26 January 2020 |work=The Telegraph |last2=Newey |first2=Sarah}}&lt;/ref&gt;

ဇန်နဝါရီ ၂၆၊ ကွမ်တုန်းပြည်နယ်(Guangdong) ရှန်တိုးမြို့(Shantou)၌ တစိတ်တပိုင်း ခြေချုပ်စနစ်ကြေညာသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.straitstimes.com/asia/east-asia/china-imposes-first-partial-lockdown-in-city-outside-virus-epicentre |title=Wuhan virus: China imposes partial lockdown in Shantou, the first city to face measure outside virus epicentre |access-date=26 January 2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126065615/https://www.straitstimes.com/asia/east-asia/china-imposes-first-partial-lockdown-in-city-outside-virus-epicentre |archive-date=26 January 2020 |website=straitstimes.com}}&lt;/ref&gt; သို့ရာတွင် ဤကြေညာချက်ကို နှစ်နာရီနောက်ပိုင်း ပြန်လည်ဖျက်ခဲ့၏ ။&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.reuters.com/article/us-china-health-shantou/chinas-shantou-city-will-not-ban-cars-ships-people-from-entering-state-media-reports-idUSKBN1ZP061 |title=China's Shantou city will not ban cars, ships, people from entering, state media reports |date=26 January 2020 |access-date=26 January 2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126084712/https://www.reuters.com/article/us-china-health-shantou/chinas-shantou-city-will-not-ban-cars-ships-people-from-entering-state-media-reports-idUSKBN1ZP061 |archive-date=26 January 2020 |publisher=Reuters}}&lt;/ref&gt; ဤသို့လုပ်ဆောင်ခြင်းသည် ခြေချုပ်ကြေညာသည်နှင့်တပြိုင်နက် မြို့ခံများက ဈေးများသို့ အပြေးအလွှားသွားရောက်ကြကာ အစားအသောက်များလှောင်ခဲ့ကြသဖြင့် ကသောင်းကနင်းဖြစ်ခဲ့ရလေသည်။ ခြေချုပ်စနစ်ဆုံးဖြတ်ခြင်းကို မရုတ်မသိမ်းခြင်း ထိုတဟုန်ထိုး ကုန်လှောင်ခြင်းများအဆုံးမသတ်ခဲ့ပါ။ Caixinဆေးကုမ္ပဏီက ရှန်တိုးမြို့၏ ကြေညာချက်မူလ စကားအသုံးအနှုန်းသည် မကြုံစဖူးတင်းကြပ်လွန်းခဲ့သည်၊  ထိုအတိုင်းကျင့်သုံးရမည်ဆိုက မြို့ခံများ၏ ဘဝကို ဆိုးဆိုးရွားရွားထိခိုက်စေမည်ဟုဆိုသည်။ ရှန်တိုးမြို့၏ ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးဌာနက ခရီးသွားခြင်းကို မကန့်သတ်၊ ပို့ဆောင်ရေးအတွက်သုံးသော ယာဉ်များကိုသာ ပိုးသတ်ရန်ဖြစ်သည်ဟု ရှင်းလင်းပြောကြားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://china.caixin.com/2020-01-26/101508610.html |last=Zheng |first=Lichun |date=26 January 2020 |access-date=26 January 2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126205951/http://china.caixin.com/2020-01-26/101508610.html |archive-date=26 January 2020 |publisher=Caixin |language=Chinese |script-title=zh:广东汕头撤回交通管制通告 市民一度抢购物资 |trans-title=Shantou, Guangdong's announcement on traffic restrictions was reversed; residents rushed to stockpile food and supplies for a while}}&lt;/ref&gt;

&lt;!--
&quot;Expressway&quot; and &quot;highway&quot; are official terms that should NOT be changed into corresponding British English wordings. • Beijing's underground transport is called a &quot;subway&quot;, while ALL other Chinese cities' underground transport is called &quot;metro&quot;. --&gt;ဟန်ကျိုး(Hangzhou)၊ ကွမ်ကျိုး(Guangzhou)၊ရှန်ဟိုင်း(Shanghai)၊ ရှန်းကျန်း(Shenzhen)စသည့် အဓိကမြို့ကြီးများအပါအဝင် ဘေဂျင်းမြို့တော်(Beijing)ဒေသခံအာဏာပိုင်များက ဇန်နဝါရီ ၂၆၌ &quot;ဤမြို့များကို ဟူပေ့ခရိုင်မှ မြို့များကဲ့သို့ ခြေချုပ်ကန့်သတ်မှုမလုပ်ဆောင်&quot;ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ တရားဝင်ကြေညာချက်မတိုင်ခင် ဤသို့ခြေချုပ်မျိုးလုပ်ဆောင်နိုင်မည်ဆိုသော ကောလဟာလများ ပျံ့နှံ့ခဲ့ကြသေးသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.bjnews.com.cn/news/2020/01/27/680010.html |last=Ying |first=Rui |date=27 January 2020 |work=The Beijing News |access-date=26 January 2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126174754/http://www.bjnews.com.cn/news/2020/01/27/680010.html |archive-date=26 January 2020 |language=Chinese |script-title=zh:北京、深圳、广州、南京，这些城市官宣&quot;不封城&quot; |trans-title=Beijing, Shenzhen, Guangzhou, Nanjing – these cities officially announced they &quot;will not lock down&quot;}}&lt;/ref&gt; ဘေဂျင်းမြို့ မြူနီစပယ်ပို့ဆောင်ရေးကော်မရှင် ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက အဝေးပြေးကားကြီးများနှင့် အဝေးပြေးလမ်းများ၊ မြေအောက်ရထား၊ ဘက်စ်ကားများကို ပုံမှန်အတိုင်းမောင်နှင်ပြေးဆွဲမည်ဟု ဆိုသည်။ မြို့ခံများ၏ သောကကို ပြေလျှော့စေရန် ဟန်ကျိုးမြို့အစိုးရက ဤမြို့ကို ပြင်ပကမ္ဘာနှင့် ခွဲ၍ခြေချုပ်မထားဟု ဆိုခဲ့သည်။ မြို့နှစ်ခုလုံးမှာ ဖြစ်လာနိုင်သောအန္တရာယ်များမှ ကြိုတင်ကာကွယ်မှုများပြထမ်းမည်ဟုလည်း ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.chinadaily.com.cn/a/202001/26/WS5e2d598ea310128217273520.html |title=Authorities say no imminent lockdown of Beijing |last=Ma |first=Zhenhuan |date=26 January 2020 |access-date=26 January 2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126184741/https://www.chinadaily.com.cn/a/202001/26/WS5e2d598ea310128217273520.html |archive-date=26 January 2020 |publisher=China daily |location=People's Republic of China}}&lt;/ref&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150px&quot;&gt;
File:Citizens of Wuhan lining up outside of a drug store to buy masks during the Wuhan coronavirus outbreak.jpg|People queueing outside a Wuhan pharmacy to buy face masks and medical supplies
File:Wuhan citizens rush to buy vegetables during Wuhan coronavirus outbreak.jpg|Residents of Wuhan wearing masks rushed out to nearby markets to buy vegetables and other food on 23 January during the outbreak
File:Last train of Wuhan metro before authorities lock down the city for the Wuhan coronavirus outbreak.jpg|Residents of Wuhan waiting for the last train of the city's metro on 10 A.M., 22 January
&lt;/gallery&gt;

===သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံသားများအား နေရပ်ပြန်လည်ခေါ်ယူခြင်း===
ဟူပေ့ခရိုင်နှင့် [[ဝူဟန်မြို့]]၏ ပြည်သူ့ပို့ဆောင်ရေးကို ခြေချုပ်ကန့်သတ်ထားလုပ်ဆောင်ခြင်းအကျိုးသက်ရောက်မှုများကြောင့် တိုင်းပြည်တချို့က ထိုဒေသရှိ ၎င်းတို့နိုင်ငံသားများ နှင့်/သို့ သံဝန်ထမ်းများတို့ကို နေရပ်သို့ပြန်လည်ခေါ်ယူရန် စီစဉ်ပြီးဖြစ်လေသည်။ အဓိကအားဖြင့် ထိုအိမ်ရှင်နိုင်ငံအစိုးရများကခွင့်ပြု၍ တရုတ်အာဏာပိုင်များကလည်းခွင့်ပြုချက်ပေးထားသော လေကြောင်းခရီးစဉ်များဖြင့် ခေါ်ယူရန်ဖြစ်သည်။ ဂျပန်၊အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ပြင်သစ်၊ ဩစတေးလျ၊ သိရိလင်္ကာ၊ ဂျာမနီနှင့် ထိုင်းတို့သည် နိုင်ငံသားပြန်လည်ခေါ်ယူရေးအတွက်ပထမဆုံးလုပ်ဆောင်ကြသည့်နိုင်ငံများအနက်ဖြစ်လေသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://thediplomat.com/2020/01/countries-evaluate-evacuation-of-citizens-amid-wuhan-coronavirus-panic/ |title=Countries Evaluate Evacuation of Citizens Amid Wuhan Coronavirus Panic |last=Press |first=Associated |website=thediplomat.com |access-date=31 January 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2020/01/27/belgie-haalt-15-landgenoten-terug-uit-hubei-na-uitbraak-coronav/ |title=België haalt landgenoten terug uit Chinese provincie Hubei na uitbraak coronavirus |last=NWS |first=VRT |date=27 January 2020 |website=vrtnws.be}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://jakartaglobe.id/news/lastminute-preparations-underway-to-evacuate-indonesian-citizens-from-coronavirusravaged-wuhan |title=Last-Minute Preparations Underway to Evacuate Indonesian Citizens From Coronavirus-Ravaged Wuhan |last=Nathalia |first=Telly |date=30 January 2020 |website=Jakarta Globe}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.bangkokpost.com/thailand/general/1844104/c130-aircraft-on-standby-for-wuhan-evacuation |title=C130 aircraft on standby for Wuhan evacuation |date=26 January 2020 |work=Bangkok Post |access-date=26 January 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.cnn.com/2020/01/25/politics/coronavirus-us-evacuate-americans-china/index.html |title=US arranging charter flight to evacuate American diplomats and citizens out of China amid coronavirus outbreak, official says |last=Jiang |first=Steven |date=25 January 2020 |access-date=27 January 2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126100201/https://www.cnn.com/2020/01/25/politics/coronavirus-us-evacuate-americans-china/index.html |archive-date=26 January 2020 |last2=Stracqualursi |first2=Veronica |publisher=CNN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://tempo.com.ph/2020/01/29/ph-sending-special-flights-to-get-pinoys-from-wuhan-hubei-in-china/ |title=PH sending special flights to get Pinoys from Wuhan, Hubei in China |date=29 January 2020 |work=Tempo |access-date=29 January 2020 |accessdate=3 February 2020 |archivedate=29 January 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200129121239/http://tempo.com.ph/2020/01/29/ph-sending-special-flights-to-get-pinoys-from-wuhan-hubei-in-china/ }}&lt;/ref&gt; ပါကစ္စတန်က ၎င်းနိုင်ငံသားများကို တရုတ်ပြည်မှ နေရပ်သို့ပြန်လည်ခေါ်ယူမည်မဟုတ်ကြောင်းပြောဆိုသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dialoguepakistan.com/pakistan-cancels-flights-to-china-as-fears-of-coronavirus-spread/|title=Pakistan cancels flights to China as fears of coronavirus spread|date=31 January 2020|website=Dialogue Pakistan|access-date=31 January 2020|archive-date=31 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200131125705/https://www.dialoguepakistan.com/pakistan-cancels-flights-to-china-as-fears-of-coronavirus-spread/}}&lt;/ref&gt;

===== ပြန်လည်ခေါ်ဆောင်ခြင်းနှင့်ပတ်သက်သော အချိန်ကာလအစဉ်ဆက်ပြသမှု =====

* [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]]က သီးသန့်လေယာဉ်လေးစီးအား 24–27 January အတွင်း ဝူဟန်ခရီးသည်များ ပြန်လည်ခေါ်ယူရန် ခွင့်ပြုပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://tuoitrenews.vn/news/society/20200127/vietnam-to-fly-last-wuhan-visitors-home/52741.html |title=Vietnam to fly last Wuhan visitors home |access-date=27 January 2020}}&lt;/ref&gt; 
* ၂၉ ဇန်နဝါရီ၊ [[ဩစတေးလျနိုင်ငံ]]၊ [နယူးဇီလန်နိုင်ငံ]]များက နှစ်နိုင်ငံပူးပေါင်း၍ ဝူဟန်မှ နေရပ်ပြန်လည်ခေါ်ဆောင်ရေးလုပ်ဆောင်မည်ဖြစ်ပြီး ဝူဟန်တွင် နယူးဇီလန်နိုင်ငံသား ၅၀-၈၂၊  ဝူဟန်မြို့တွင် ဩစတေးလျကလေးငယ်၁၄၀အပါအဝင် ဟူပေ့ခရိုင်တွင်း၌ ဩစတေးလျနိုင်ငံသား ၆၀၀တို့ရှိကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.rnz.co.nz/news/national/408383/wuhan-coronavirus-govt-to-team-up-with-australians-to-get-nzers-out-of-city |title=Wuhan coronavirus: Govt to team up with Australians to get NZers out of city |date=29 January 2020 |work=[[Radio New Zealand]] |access-date=29 January 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nzherald.co.nz/world/news/article.cfm?c_id=2&amp;objectid=12304302 |title=Coronavirus: New Zealand and Australia to evacuate citizens |last=Walls |first=Jason |date=29 January 2020 |work=The New Zealand Herald |access-date=29 January 2020 |last2=Jancic |first2=Boris}}&lt;/ref&gt; နယူးဇီလန်အစိုးရက နေရပ်ပြန်လည်ခေါ်ယူရေးလုပ်ဆောင်မှုများအတွက်ကူညီရန် အမျိုးသားလေကြောင်းပို့ဆောင်ရေးမှ Boeing 777-200ERတစ်စီး စင်းလုံးငှားပေးခဲ့ရာ တရုတ်အစိုးရအရာရှိများ၏ ခွင့်ပြုမှုရနိုင်ဖွယ်ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.newstalkzb.co.nz/news/coronavirus-health-minister-says-we-have-not-yet-had-a-case/ |title=Coronavirus: Air New Zealand will charter flight to Wuhan |date=30 January 2020 |work=Newstalk ZB |access-date=30 January 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.stuff.co.nz/national/health/119149772/coronavirus-no-coronavirus-cases-in-new-zealand-as-plans-to-evacuate-kiwis-from-wuhan-still-to-come |title=Coronavirus: Government charters Air NZ flight to assist Wuhan departure |last=Martin |first=Hannah |date=30 January 2020 |work=[[:en:Stuff (company)|Stuff]] |access-date=30 January 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nzherald.co.nz/business/news/article.cfm?c_id=3&amp;objectid=12304977 |title=Coronavirus: Air New Zealand rescue flight details revealed |last=Bradley |first=Grant |date=31 January 2020 |work=The New Zealand Herald |access-date=31 January 2020 |url-status=live |issn=1170-0777 |accessdate=3 February 2020 |archivedate=20 March 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200320163753/https://www.nzherald.co.nz/business/news/article.cfm?c_id=3&amp;objectid=12304977 }}&lt;/ref&gt;  နယူးဇီလန်သားများကို ဦးစာပေးဆောင်ရွက်မှုရှိသော်လည်း ထိုလေယာဉ်သည် ဩစတေးလျနှင့် ပစိဖိတ်ကျွန်းနိုင်ငံသားများကိုလည်းခေါ်ယူပေးမည်ဖြစ်၏ ။&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.tvnz.co.nz/content/tvnz/onenews/story/2020/01/30/government-charters-air-new-zealand-flight-to-evacuate-kiwis-fro.html |title=Government charters Air New Zealand flight to evacuate Kiwis from coronavirus epicentre in China |date=30 January 2020 |work=1 News |access-date=30 January 2020 |archive-date=6 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200306185204/https://www.tvnz.co.nz/content/tvnz/onenews/story/2020/01/30/government-charters-air-new-zealand-flight-to-evacuate-kiwis-fro.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* ဇန်နဝါရီ ၂၉၊ ဩစတေးလျဝန်ကြီးချုပ် စကော့ မောရစ်ဆန်က ဝူဟန်မှ ပြန်လည်ခေါ်ယူထားသော ကလေးငယ်များ၊ သက်ကြီးရွယ်အိုများအပါအဝင် ၎င်းနိုင်ငံသားများကို ခရစ်စမတ်ကျွန်းတွင် ၁၄ရက်တာ သီးသန့်ခွဲထားရန် အစီအစဉ်ကို ကြေညာခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေးခိုလှုံခွင့်တောင်းဆိုသူများအား ခေတ္တထိန်းသိမ်းရာ ခရစ်စမတ်ကျွန်း၏အငြင်းပွားဖွယ် ထိန်းသိမ်းရေးစခန်းသို့ (၂၀၁၈တွင် ဖျက်သိမ်း) နေရပ်ပြန်ခေါ်သူများအား ပို့ဆောင်ခြင်းဆုံးဖြတ်ချက်ကို ဝေဖန်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.businessinsider.com.au/wuhan-christmas-island-quarantine-coronavirus-2020-1 |title=The government will evacuate Australians trapped in Wuhan by the coronavirus outbreak and quarantine them on Christmas Island |last=Derwin |first=Jack |date=29 January 2020 |website=Business Insider Australia |access-date=31 January 2020 |accessdate=3 February 2020 |archivedate=31 January 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200131063430/https://www.businessinsider.com.au/wuhan-christmas-island-quarantine-coronavirus-2020-1 }}&lt;/ref&gt; 

* ဇန်နဝါရီ ၂၉၊ [[တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ]]ကလည်း တရုတ်အစိုးရနှင့် စာရင်းအင်းအသေးစိတ်သဘောတူညီခြင်းများအပါအဝင် ကိုးရီးယားနိုင်ငံသား ၇၀၀ခန့်ကို ဝူဟန်မှပြန်ခေါ်ယူရန် နောက်ဆုံးအခြေအနေ၌ လေကြောင်းခရီးပြင်ဆင်မှုများပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ အဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့၊ လေယာဉ်နှစ်စီးပြင်ဆင်ခဲ့၊ တစ်ဖွဲ့တွင် ဆရာဝန်၊ သူနာပြု၊ နိုင်ငံခြားရေးရုံးနှင့် သီးသန့်ခွဲခြားခြေချုပ်လုပ်ဆောင်ရေး အရာရှိများ၊ ပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://en.yna.co.kr/view/AEN20200129008351325|title=(LEAD) S. Korea makes last-minute preparations to airlift citizens from coronavirus-hit Wuhan &amp;#124; Yonhap News Agency}}&lt;/ref&gt;
* ဇန်နဝါရီ ၂၉၊ အင်ဒိုလေတပ်မတော် (TNI-AU) က Halim Perdanakusuma Air Force Baseတွင် အခြေစိုက်ထားသော Boeing 737နှစ်စင်း၊ C-130 Herculesတစ်စင်း စုစုပေါင်းသုံးစင်းကို ပြင်ဆင်ပေးခဲ့သည်။ ကူညီရန် ကျန်းမာရေးအဖွဲ့လည်းပါသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.bbc.com/indonesia/dunia-51290437 |title=Virus corona: TNI AU siapkan tiga pesawat di tengah evakuasi warga Jepang, AS dan Korea |date=29 January 2020 |work=BBC News Indonesia |access-date=30 January 2020 |language=id}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.thejakartapost.com/news/2020/01/29/air-force-prepares-carriers-to-airlift-indonesian-citizens-from-virus-stricken-wuhan.html |title=Air Force prepares carriers to airlift Indonesian citizens from virus-stricken Wuhan |last=Atina Arbi |first=Ivany |date=29 January 2020 |website=The Jakarta Post |access-date=30 January 2020}}&lt;/ref&gt; ဖေဖော်ဝါရီ ၁၊ အင်ဒိုနိုင်ငံသား ၂၄၃ခန့် စတင်ခေါ်ယူ၍ Natuna Regencyတွင် ၁၄ရက်ကြာ သီးသန့်ခွဲထားမည်ဖြစ်သည်။
&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.liputan6.com/news/read/4168925/wni-dari-wuhan-akan-dikarantina-14-hari-di-natuna |title=WNI dari Wuhan Akan Dikarantina 14 Hari di Natuna |last=Liputan6.com |date=1 February 2020 |website=liputan6.com |language=id |access-date=1 February 2020}}&lt;/ref&gt; မူလခေါ်ဆိုသူ ၂၄၅ဦးအနက် ၄ဦးမှာ ဝူဟန်ကထွက်ခွာရန်ငြင်းဆန်ပြီး ၃ဦးမှာ တရုတ်ဘက်က ဆေးစစ်မှုကျဆုံးသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cnbcindonesia.com/news/20200202115831-4-134561/bukan-245-hanya-238-wni-yang-dievakuasi-dari-cina-ada-apa|title=Bukan 245! Hanya 238 WNI yang Dievakuasi dari Cina, Ada Apa?|last=Asmara|first=Arif Budiansyah &amp; Chandra Gian|website=news|language=id-ID|access-date=2 February 2020}}&lt;/ref&gt; သို့သော် အဆိုပါ အင်ဒိုနိုင်ငံသားများကို Natunaကျွန်းတွင်ထားရှိခြင်းကို ထိုကျွန်းရှိနေထိုင်သူများက ဆန္ဒပြခဲ့ကြပြီး လူရာပေါင်းများစွာက ဆန္ဒပြ၊ ကားတာယာများမီးရှို့ခဲ့ကြသဖြင့် လုံခြုံရေးအတွက်လည်း တပ်ဖွဲချဆောင်ရွက်ခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://regional.kompas.com/read/2020/02/01/18083841/warga-natuna-datangi-koramil-protes-karantina-wni-dari-wuhan|title=Warga Natuna Datangi Koramil, Protes Karantina WNI dari Wuhan|last=Maulana|first=Hadi|website=Kompas.com|language=id-ID|date=2 February 2020|access-date=3 February 2020}}&lt;/ref&gt;
* ဇန်နဝါရီ ၃၀၊ လေကြောင်းခရီးစဉ် အဆင်ပြေစေရန် တရုတ်နှင့်စင်္ကာပူအာဏာပိုင်းများပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သဘောတူပြီးနောက် Scootလေကြောင်းမှ စေတနာ့ဝန်ထမ်းများက စင်္ကာပူသား ၉၂ဦးကို ဝူဟန်မှ အထူးလေယာဉ်ဖြင့်ပြန်လည်ခေါ်ယူခဲ့ကြသည်။ ရောဂါလက္ခဏာရှိနေသော စင်္ကာပူနိုင်ငံသားများကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ ရောဂါလက္ခဏာမရှိသူများနှင့်အတူ ၎င်းတို့ကိုခေါ်ဆောင်ရန် မသင့်ပါ။ ခေါ်ဆောင်ခဲ့သူထဲမှ နှစ်ဦးကိုရောဂါလက္ခဏာတွေ့ရှိသဖြင့် ပထမဆုံးစင်္ကာပူနိုင်ငံသားဖြစ်ပွားသူအဖြစ်အတည်ပြုခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် လေယာဉ်ပေါ်တွင် ထိုလက္ခဏာများရှိကြ၍ ဆိုက်ရောက်ပြီးနောက်မှ အဖျားရောဂါရရှိခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.straitstimes.com/singapore/health/singapore-confirms-2-more-wuhan-virus-cases-including-2nd-singaporean-woman-on |title=Singapore confirms 2 more Wuhan virus cases, including 2nd Singaporean woman on Scoot flight from Wuhan |website=The Straits Times |url-status=live |access-date=2 February 2020}}&lt;/ref&gt;
* ဇန်နဝါရီ ၃၀၊  အီးယူနိုင်ငံသားများ ၁၁၀ဦး (ဗြိတိန်နေ ၈၃၊ အခြားနိုင်ငံနေ ၂၇၊ ယူကေမှ ဆရာဝန်များမပါဝင်)ကိုသယ်ဆောင်လာသော ဗြိတိသျှလေယာဉ်တစ်စင်းသည် ဝူဟန်မှထွက်ခွာခဲ့၏ ။ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ RAF Brize Nortonသို့ဆိုက်ရောက်သည်။ ဝစ်ရယ်ကျွန်းဆွယ်(Wirral) Arrowe Park Hospital သီးသန့်ခွဲဆောင်တွင် ဗြိတိသျှသားများကို သီးသန့်ခွဲထား၏ ။ ခရီးသည်အားလုံးကို လေယာဉ်ခရီးမတိုင်ခင်နှင့် ခရီးစဉ်အတွင်းစစ်ဆေးခဲ့ရာ ရောဂါပိုးရှိကြောင်းမပြသပါ။ တစ်ခြားအီးယူနိုင်ငံသားများကို Brize Nortonမှ စပိန်သို့ ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။ ဗြိတိန်မှ ယောက်၁၅၀ခန့်  လေယာဉ်တွင်လိုက်ပါမည့်ဟုယူဆထားပြီး လေယာဉ်ကိုထိုနေ့ခပ်စောစောထွက်ရန်စီစဉ်ထားခဲ့ကြသည်။ တရုတ်နိုင်ငံမှ ခွင့်ပြုချက်ကို ငြင်းပယ်ပြီး တရုတ်နိုင်ငံကူးလက်မှတ်ရှိသူ (ဗြိတိသျှမိဘမှ မွေးသော ကလေး၊ မွေးကင်းစများအပါအဝင်)က မထွက်ခွာနိုင်ဟုပြောကြားခဲ့သည်။ လေယာဉ်ထွက်ပြီးမကြာမီ ထိုကြေညာချက်ကို ဖျက်သိမ်းသော်လည်း နောက်ကျသွားခဲ့သည်။ လိုအပ်လျှင် ဗြိတိသျှအစိုးရမှ နောက်ထပ်လေယာဉ်တစ်စီးလွှတ်ရန်စီစဉ်ထားသည်။ ထိုနေ့၌ပင် ယူကေတွင် ဗိုင်းရပ်စ်နှင့်ပတ်သက်ပြီးသံသယရှိသည့် ပထမဆုံးဖြစ်ပွားမှုကို သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့ကြပြီး ဆက်သပ်တင်ပြခြင်းမရှိခဲ့ပါ။&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.bbc.com/news/uk-51318691 |title=Britons on Wuhan evacuation flight land in UK |date=31 January 2020 |publisher=BBC News |access-date=31 January 2020 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.bbc.com/news/uk-51304204 |title=British evacuation flight out of Wuhan delayed |date=30 January 2020 |publisher=BBC News |access-date=31 January 2020 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.bbc.com/news/health-51325192 |title=Two coronavirus cases confirmed in UK |date=31 January 2020 |publisher=BBC News |access-date=31 January 2020 }}&lt;/ref&gt;
* ဖေဖော်ဝါရီ ၁၊ မနက်ခင်း ထိုင်းမှ စင်းလုံးငှားထွက်ခွာလာသောလေယာဉ်တွင် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးAnutin Charnvirakulဦးဆောင်ပြီး respiratory tract infectionနှင့် emergency medicineတို့မှ ကျန်းမာရေးကျွမ်းကျင်သူတစ်ဖွဲ့ပါလာသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံသာ (၆၄)ဦးကို သယ်ဆောင်ရန်ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.bangkokpost.com/thailand/general/1847829/thais-to-be-evacuated-from-wuhan-on-saturday |title=Thais to be evacuated from Wuhan on Saturday |last=Nanuam |first=Wassana |date=31 January 2020 |access-date=1 February 2020 |work=Bangkok Post |last2=Wipatayotin |first2=Apinya}}&lt;/ref&gt;
* ၂၀၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၊ ဂျာမန်လေတပ် လေယာဉ်တစ်စင်းအား ဝူဟန်မှအပြန် မော်စကို၌ ခရီးတစ်ထောက်နားခြင်းကို ခွင့်မပြုခဲ့ပါဟု ဂျာမန်ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနကပြောကြားသည်။ ဂျာမန်ပြည်သူ ၁၀၂ဦး နှင့် ဂျာမန်မဟုတ်သူ ၂၆ဦးပါကာ Helsinkiတွင် တစ်ထောက်နား၍  Frankfurt Airportသို့ ရောက်ရှိသည်။ ဂျာမန်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက ခရီးသည်အားလုံးတွင် ရောဂါလက္ခဏာမရှိဟုဆိုသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.tagesschau.de/ausland/coronavirus-deutschland-123.html |title=Coronavirus: Rückholflug darf nicht in Moskau landen |last=tagesschau.de |website=tagesschau.de |language=de |access-date=1 February 2020}}&lt;/ref&gt;
* ၂၀၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၊ မလေးရှားနိုင်ငံသား ၁၂၀ကို ဝူဟန်နှင့် အနီးနားဒေသမှ ပြန်လည်ခေါ်ယူရန်လြပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite news|first1=Yuen Hui|last1=Beh|date=2 February 2020|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2020/02/02/msian-team-on-the-way-to-wuhan|title=M'sian team on the way to Wuhan|work=The Star|accessdate=2 February 2020}}&lt;/ref&gt;
* ၂၀၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၊ အီးယူနိုင်ငံသားများနှင့်ညကျန်ရှိ ဗြိတိသျှသားများကို တင်ဆောင်သော ပြင်သစ်လေယာဉ်သည် မာဆေးမြို့(Marseille)သို့ဆိုက်ရောက်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/health-51345279|title=More Britons evacuated from Wuhan on French flight|date=2 February 2020|publisher=BBC News|access-date=2 February 2020}}&lt;/ref&gt; ဤနေ့တွင် ဘရာဇီးအစိုးရကလည်း ၎င်းနိုင်ငံသား၅၈ဦးကို ခေါ်ယူရန် လေယာဉ်လွှတ်မည်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် ၎င်းတို့ရောက်ရှိပါက စစ်အခြေသိုက်စခန်ူတစ်ခုတွင် သီးသန့်ခွဲထားမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|first1=Rodrigues|last1=Mateus|date=2 February 2020|url=https://g1.globo.com/politica/noticia/2020/02/02/coronavirus-brasil-trara-todos-os-brasileiros-que-quiserem-sair-de-wuhan-na-china-diz-defesa.ghtml|title=Coronavírus: Brasil trará todos os brasileiros que quiserem sair de Wuhan, na China, diz governo|work=G1|accessdate=2 February 2020}}&lt;/ref&gt; ဟူပေ့ခရိုင်ရှိ ကနေဒါ ၃၂၅ဦးသည် နေရပ်ထွက်ခွာရန် မှတ်ပုံတင်နေကြပြီး ကနေဒါအစိုးရမှလည်း တရုတ်အစိုးရခွင့်ပြုချက်ကို စောင့်နေသည်။&lt;ref&gt;https://globalnews.ca/news/6495129/canadians-coronavirus-hubei-evacuation/&lt;/ref&gt;
* တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ဟူပေပြည်နယ်၊ ဝူဟန်မြို့၌ ပိတ်မိနေသော မြန်မာပညာသင် ၆၃ ဦးအနက် ၅၉ ဦးသည် ၂-၂-၂၀၂၀ ရက် နံနက် ၄:၁၅ နာရီတွင် ဝူဟန်မြို့မှ မန္တလေးမြို့သို့ အထူးလေယာဉ်ဖြင့် ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့ကြောင်းနှင့် ကျန်ရစ်ခဲ့သူများအနက် ၁ ဦးမှာ တရုတ်နိုင်ငံ၏ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများနှင့် မညီညွတ်ခြင်းကြောင့် လည်းကောင်း၊ ၁ ဦးမှာ ပြည်နယ်ပြင်ပ ရောက်ရှိနေသောကြောင့် လည်းကောင်း၊ ကျန် ၂ ဦးမှာ ကိုယ်အပူချိန် မြင့်မားနေသဖြင့် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ခံယူရန် လိုအပ်သောကြောင့်လည်းကောင်း လိုက်ပါလာနိုင်ခြင်း မရှိကြောင်း သိရှိရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာသည့် ကျောင်းသူ/ ကျောင်းသားများအား မန္တလေးမြို့ရှိ ကန်တော်နဒီ ဆေးရုံတွင် သီးခြားထားရှိကာ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုနှင့် စောင့်ကြည့်မှု လုပ်ငန်းစဉ်များကို စနစ်တကျ ဆောင်ရွက်ထားလျက်ရှိကြောင်း သိရှိရသည်။&lt;ref&gt;https://www.mofa.gov.mm/ဝူဟန်မြို့၌-ပိတ်မိနေသော/{{Dead link|date=September 2022 }}&lt;/ref&gt;

===ကာကွယ်ဆေး သုတေသန===
{{Main|ဝူဟန် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်#ကာကွယ်ဆေး သုတေသန}}

ကမ္ဘာတစ်လွှားရှိ အဖွဲ့အစည်းတချို့က ကာကွယ်ဆေးများထုတ်လုပ် (သို့) စမ်းသပ်နေကြလျက် ရှိသည်။ တရုတ်တွင် တရုတ်နိုင်ငံရောဂါထိန်းချုပ် နှင့်တားဆီးကာကွယ်ရေးအဖွဲ့က ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဆန်းအား တိုက်ဖျက်ရန် ကာကွယ်ဆေးများ စမ်းသပ်ပျိုးထောင်နေကြပြီး လက်ရှိအဆုတ်ရောင်ကာကွယ်ဆေးများကိုလည်း စစ်ဆေးစမ်းသပ်နေကြသည်။&lt;ref name=xinhuanet138734908&gt;{{Cite web |url=http://www.xinhuanet.com/english/2020-01/26/c_138734908.htm |title=China CDC developing novel coronavirus vaccine |date=26 January 2020 |agency=Xinhua News Agency |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126201658/http://www.xinhuanet.com/english/2020-01/26/c_138734908.htm |archive-date=26 January 2020 |access-date=26 January 2020 |accessdate=3 February 2020 |archivedate=26 January 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200126201658/http://www.xinhuanet.com/english/2020-01/26/c_138734908.htm }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=scmp3047676&gt;{{Cite web |url=https://www.scmp.com/news/china/society/article/3047676/number-coronavirus-cases-china-doubles-spread-rate-accelerates |title=Chinese scientists race to develop vaccine as coronavirus death toll jumps |date=26 January 2020 |website=South China Morning Post |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126073453/https://www.scmp.com/news/china/society/article/3047676/number-coronavirus-cases-china-doubles-spread-rate-accelerates |archive-date=26 January 2020 |access-date=26 January 2020}}&lt;/ref&gt; ဟောင်ကောင်သုတေသနပညာရှင် Yuen Kwok-yungနှင့် ဟောင်ကောင်တက္ကသိုလ်အဖွဲ့ကလည်း ကာကွယ်ဆေးအသစ်ကို ဖော်စပ်ခဲ့သော်လည်း လူသားများကို မစမ်းသပ်မီ တိရစ္ဆာန်များနှင့် စမ်းသပ်ရန်လိုသေးသည်။&lt;ref name=scmp3047956&gt;{{Cite news |url=https://www.scmp.com/news/hong-kong/health-environment/article/3047956/china-coronavirus-hong-kong-researchers-have |title=Hong Kong researchers have developed coronavirus vaccine, expert reveals |last=Cheung |first=Elizabeth |date=28 January 2020 |work=South China Morning Post |access-date=28 January 2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200128154002/https://www.scmp.com/news/hong-kong/health-environment/article/3047956/china-coronavirus-hong-kong-researchers-have |archive-date=28 January 2020}}&lt;/ref&gt; ရုရှားပြည်သူ့ကျန်းမာရေးစောင့်ကြည့်အဖွဲ့ Rospotrebnadzorကလည်း WHO ၏ တရားဝင်အကြံပြုချက်များကိုအခြေခံ၍ ကာကွယ်ဆေးထုတ်ဖော်မှုကို စတင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=20200122themoscowtimes&gt;{{Cite web |url=https://www.themoscowtimes.com/2020/01/22/russian-tourists-undeterred-from-china-despite-coronavirus-outbreak-a69007 |title=Russian Tourists Undeterred From China Despite Coronavirus Outbreak |date=22 January 2020 |access-date=29 January 2020}}&lt;/ref&gt;

အနောက်ဘက်တိုင်းပြည်များတွင် အမေရိကန် အမျိုးသား ကျန်းမာရေးတက္ကသိုလ် (NIH)က ၂၀၂၀ ဧပြီ၌ ကာကွယ်ဆေးလူသားစမ်းသပ်မှုများပြုလုပ်ရန် မျှော်လင့်ထားကြသည်။&lt;ref name=20200124reuters-vaccines&gt;{{Cite news |url=https://www.reuters.com/article/us-china-health-vaccines-idUSKBN1ZN2J8 |title=With Wuhan virus genetic code in hand, scientists begin work on a vaccine |date=24 January 2020 |agency=Reuters |access-date=26 January 2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200125203723/https://www.reuters.com/article/us-china-health-vaccines-idUSKBN1ZN2J8 |archive-date=25 January 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=20200125nypost&gt;{{Cite web |url=https://nypost.com/2020/01/25/scientists-race-to-develop-vaccine-to-deadly-china-coronavirus/ |title=Scientists race to develop vaccine to deadly China coronavirus |last=Levine |first=Jon |date=25 January 2020 |website=New York Post |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126173701/https://nypost.com/2020/01/25/scientists-race-to-develop-vaccine-to-deadly-china-coronavirus/ |archive-date=26 January 2020 |access-date=26 January 2020}}&lt;/ref&gt; ထို့နောက် ကိန်းဘရစ် မက်ဆာချူးဆက်အခြေစိုက် Modernaက CEPI၏ ထောက်ပံ့မှုဖြင့် mRNA vaccineတစ်မျိုးထုတ်လုပ်နေပြီး&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.fiercepharma.com/vaccines/inovio-moderna-score-cepi-funding-for-vaccine-work-against-deadly-coronavirus |title=Inovio, Moderna score CEPI funding for vaccine work against deadly coronavirus |website=FiercePharma |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126172357/https://www.fiercepharma.com/vaccines/inovio-moderna-score-cepi-funding-for-vaccine-work-against-deadly-coronavirus |archive-date=26 January 2020 |access-date=26 January 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.modernatx.com/pipeline/therapeutic-areas/infectious-diseases |title=Infectious Diseases |website=modernatx.com |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190705235708/https://www.modernatx.com/pipeline/therapeutic-areas/infectious-diseases |archive-date=5 July 2019 |access-date=26 January 2020 |accessdate=3 February 2020 |archivedate=5 July 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190705235708/https://www.modernatx.com/pipeline/therapeutic-areas/infectious-diseases }}&lt;/ref&gt; Inovio Pharmaceuticals ကလည်း CEPIမှ ခွင့်ပြုချက်ရရှိထားကာ မျိုးရိုးဗီဇအစီအစဉ်(gene sequence)ရရှိပြီးနောက် နှစ်နာရီအတွင်း ကာကွယ်ဆေးတစ်မျိုးကို ဖော်စပ်ခဲ့လေသည်။&lt;ref name=&quot;vacAn&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.nbcsandiego.com/news/local/local-biotech-company-developing-coronavirus-vaccine/2250034/ |title=Local Biotech Company Developing Coronavirus Vaccine |website=NBC 7 San Diego-US |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126173641/https://www.nbcsandiego.com/news/local/local-biotech-company-developing-coronavirus-vaccine/2250034/ |archive-date=26 January 2020 |access-date=26 January 2020}}&lt;/ref&gt; တိရစ္ဆာန်များတွင်စမ်းသပ်ရန်အလို့ငှာ ကာကွယ်ဆေးကို ထုတ်လုပ်နေကြသည်။&lt;ref name=&quot;vacAn&quot; /&gt; နော်ဝေး၏ Coalition for Epidemic Preparedness Innovations(CEPI)ကလည်း ကာကွယ်ဆေးလုပ်ငန်းသုံးခုကို ငွေကြေးထောက်ပံ့လျက် ရှိပြီး&lt;ref name=20200123straitstimes&gt;{{Cite web |url=https://www.straitstimes.com/world/europe/wuhan-virus-epidemic-response-group-says-starts-work-on-3-possible-vaccines |title=Wuhan virus: Work to start on three possible vaccines, says epidemic response group |last=hermesauto |date=23 January 2020 |website=The Straits Times |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200125111303/https://www.straitstimes.com/world/europe/wuhan-virus-epidemic-response-group-says-starts-work-on-3-possible-vaccines |archive-date=25 January 2020 |access-date=26 January 2020}}&lt;/ref&gt; ၂၀၂၀ ဇွန်လောက်တွင် ကာကွယ်ဆေးစမ်းသပ်မှုလုပ်ဆောင်ရန်နှင့် တစ်နှစ်အတွင်း ထောက်ခံအတည်ပြု၍ အဆင့်ဖြစ်ရန်လည်းမျှော်လင့်ထားသည်။ ဩစတေးလျနိုင်ငံ ကွင်းစလန်တက္ကသိုလ်က CEPIမှ AU$10.6millionရရှိထားပြီး molecular clamp vaccine platformတစ်ခုဖန်တီးရန်ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.pharmalicensing.com/detail.php?uid=66499 |title=Molecular Clamp: a Novel Protein Vaccine for Influenza, RSV, Ebola and Other Human and Veterinary Viruses |website=pharmalicensing.com |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200128152433/https://www.pharmalicensing.com/detail.php?uid=66499 |archive-date=28 January 2020 |access-date=26 January 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://cepi.net/news_cepi/cepi-to-fund-three-programmes-to-develop-vaccines-against-the-novel-coronavirus-ncov-2019/ |title=CEPI to fund three programmes to develop vaccines against the novel coronavirus, nCoV-2019 |website=CEPI-US |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126005411/https://cepi.net/news_cepi/cepi-to-fund-three-programmes-to-develop-vaccines-against-the-novel-coronavirus-ncov-2019/ |archive-date=26 January 2020 |access-date=26 January 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.sciencealert.com/australian-scientists-asked-to-make-coronavirus-vaccine-at-unprecedented-speed |title=Australia's Been Asked to Make a Coronavirus Vaccine at 'Unprecedented Speed' |last=Insider |first=James Hennessy, Business |website=ScienceAlert-gb |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126123036/https://www.sciencealert.com/australian-scientists-asked-to-make-coronavirus-vaccine-at-unprecedented-speed |archive-date=26 January 2020 |access-date=26 January 2020}}&lt;/ref&gt;No te Vacunes.

==စီမံဆောင်ရွက်မှု==
{{See also|ဝူဟန် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်#ကုသခြင်း}}


[[File:Staff monitoring passengers' body temperature in Wuhan railway station during the Wuhan coronavirus outbreak.jpg|thumb|Infrared cameras were installed in [[Wuhan railway station]] to check passengers' body temperature before they board the trains.]]
[[ဝူဟန် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်|2019-nCoV]]အတွက် ယခု၌ ဗိုင်းရပ်စ်ကာကွယ်ဆေး/ကုသဆေးမရှိသေးပါ။ စမ်းသပ်ဖော်ထုတ်မှုများအား ပြုလုပ်နေကြသည်။&lt;ref name=&quot;SkyNews21Jan2020&quot;&gt;{{Cite web |url=https://news.sky.com/story/china-confirms-deadly-wuhan-coronavirus-can-be-transmitted-by-humans-11913560 |title=China confirms deadly Wuhan coronavirus can be transmitted by humans |publisher=Sky News |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200122124625/https://news.sky.com/story/china-confirms-deadly-wuhan-coronavirus-can-be-transmitted-by-humans-11913560 |archive-date=22 January 2020 |access-date=21 January 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=20200126cdc&gt;{{Cite web |url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/prevention-treatment.html |title=Prevention &amp; Treatment |date=26 January 2020 |publisher=[[Centers for Disease Control and Prevention]] (CDC) |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200124175525/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/prevention-treatment.html |archive-date=24 January 2020 |access-date=27 January 2020}}&lt;/ref&gt; သို့သော် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်၏ ရောဂါလက္ခဏာများသက်သာစေရန် လုပ်ဆောင်ဖို့ဖြစ်နိုင်ပါ၏ ။ ထိုအထဲ၌ ပုံမှန်သုံးဆွဲနေကြ တုပ်ကွေးအဖျားပျောက်ဆေးဝါးများ(flu medications (over-the-counter) -ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်မပါဘဲ ဝယ်ယူသောက်သုံးသောဆေးဝါးများ))များသုံးဆွဲခြင်း၊&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.webmd.com/lung/coronavirus |title=Coronavirus |website=WebMD |access-date=1 February 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=medicalnewstoday256521&gt;{{Cite web |url=https://www.medicalnewstoday.com/articles/articles/256521.php |title=Coronaviruses: Symptoms, treatments, and variants |website=Medical News Today |access-date=1 February 2020}}&lt;/ref&gt;အရည်များများသောက်သုံးခြင်း၊ အနားယူခြင်းတို့ပါဝင်သည်။&lt;ref name=&quot;cdc21Jan2020&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.cdc.gov/coronavirus/about/prevention.html |title=Prevention and Treatment |date=9 August 2019 |publisher=[[Centers for Disease Control and Prevention]] (CDC) |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191215193934/https://www.cdc.gov/coronavirus/about/prevention.html |archive-date=15 December 2019 |access-date=21 January 2020}}&lt;/ref&gt; အောက်ဆီဂျင်ပေး၍ကုသသောကုထုံး(Oxygen therapy)၊ ဆေးထိုး/သွင်းကုထုံး(intravenous fluids)၊ breathing supportများလည်းလိုအပ်ကောင်းလိုအပ်မည်။&lt;ref name=&quot;BMJ2020Best&quot;&gt;{{Cite web |url=https://bestpractice.bmj.com/topics/en-gb/3000165?q=Coronavirus,%202019%20novel&amp;c=suggested |title=Overview of novel coronavirus (2019-nCoV) – Summary of relevant conditions |website=BMJ |access-date=1 February 2020}}&lt;/ref&gt; နိုင်ငံတချို့တွင် ပြည်သူများသည် (အထူးသဖြင့် အကယ်၍တရုတ်ပြည်မသို့ သွားရောက်ခဲ့ပါလျှင်) တုတ်ကွေးကဲ့သို့သော ရောဂါလက္ခဏာများကိုသတင်းပို့ရန် လိုအပ်သည်။&lt;ref name=&quot;scmp21Jan2020&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.scmp.com/news/hong-kong/health-environment/article/3046634/wuhan-pneumonia-hong-kong-widens-net-suspected |title=Wuhan pneumonia: Hong Kong widens net but can hospitals cope? |date=17 January 2020 |website=South China Morning Post |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200121085124/https://www.scmp.com/news/hong-kong/health-environment/article/3046634/wuhan-pneumonia-hong-kong-widens-net-suspected |archive-date=21 January 2020 |access-date=21 January 2020}}&lt;/ref&gt;

===တရုတ်ပြည်တွင်း၌ တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်မှုများ===
[[File:航拍武汉中心城区机动车禁行后道路：少有车辆踪影-Wg-8rMZAsY0.webm|thumb|right|'Aerial photography of roads after motor vehicles are banned in central urban areas of Wuhan: few vehicle traces' – Video news from [[China News Service]]]]
[[File:Changchun Longjia Airport Terminal 2 Security Check (20200126) (cropped).jpg|thumb|right|Passengers wearing masks going through an extra body temperature check as part of airport security. Captured on 26 January in NE China's [[Changchun Longjia International Airport|Changchun Longjia Airport]]]]
[[File:West Kowloon Station queue 20200125.jpg|thumb|right|Hong Kong residents queueing to refund their [[Hong Kong Express Rail Link|bullet train]] tickets to the mainland in [[West Kowloon railway station]]]]

ဇန်နဝါရီ ၂၅၊ တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ပေါ်လစ်ဗျူရိုအဖွဲ့တွေ့ဆုံ၍ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဆန်းတားဆီးထိန်းချုပ်ရေးဆွေးနွေးကြသည်။ ကွန်မြူနစ်ပါတီ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး ရှီကျင်းပင် (Xi Jinping)က ကူးစက်ခံရသောလူဦးရေတရှိန်ထိုးမြင့်တက်လာသဖြင့် တိုင်းပြည်သည်စိုးရိမ်ရသောအခြေနေရောက်နေကြောင်းပြောဆိုသည်။&lt;ref name=&quot;Politburo meeting&quot;&gt;{{Cite news |url=http://en.people.cn/n3/2020/0125/c90000-9651799.html |title=CPC leadership meets to discuss novel coronavirus prevention, control |date=25 January 2020 |work=People's Daily |access-date=26 January 2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200125202946/http://en.people.cn/n3/2020/0125/c90000-9651799.html |archive-date=25 January 2020 |quote=Xi Jinping, general secretary of the CPC Central Committee, chaired the meeting.}}&lt;/ref&gt; ညနေပိုင်းတွင် ဝူဟန်တွင် အရေးပေါ်ကိစ္စများမှတစ်ပါး ကိုယ်ပိုင်ကားသုံးဆွဲခြင်းကို ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=abc11902006&gt;{{Cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2020-01-26/australians-in-coronavirus-epicentre-wuhan-trying-to-get-out/11902006 |title='No-one in the family knows what to do': Over 100 Australian children trapped in Wuhan coronavirus area |last=Xiao |first=Bang |date=26 January 2020 |website=ABC News-AU |access-date=26 January 2020}}&lt;/ref&gt;

ဇန်နဝါရီ ၂၆၊ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဆန်းတားဆီးထိန်းချုပ်ခြင်းဦးဆောင်အဖွဲ့ကို ဝန်ကြီးချုပ် Li Keqiangခေါင်းဆောင်၍ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Premier leading&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.xinhuanet.com/english/2020-01/26/c_138735589.htm |title=China to extend Spring Festival holiday to contain coronavirus outbreak |date=26 January 2020 |agency=[[Xinhua News Agency]] |location=Beijing |accessdate=3 February 2020 |archivedate=26 January 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200126221455/http://www.xinhuanet.com/english/2020-01/26/c_138735589.htm }}&lt;/ref&gt; ထိုအဖွဲ့က ရောဂါဖြစ်ပွားမှုထိန်းချုပ်ရန် နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်အားလပ်ရက်ကာလကိုတိုးမြင့်ရန်ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။

ဇန်နဝါရီ ၂၇၌ ဝန်ကြီးချုပ် ဝူဟန်သို့သွားရောက်၍ ရောဂါဖြစ်ပွားကူးစက်ခြင်းဆိုင်ရာလုပ်ငန်းနှင့်ပတ်သက်၍ လမ်းညွှန်ချက်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Premier visiting&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.reuters.com/article/us-china-health-premier/chinese-premier-li-visits-wuhan-epicenter-of-virus-outbreak-idUSKBN1ZQ08G |title=Chinese Premier Li visits Wuhan, epicenter of virus outbreak |date=27 January 2020 |agency=[[Reuters]] |location=Beijing |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200127113616/https://www.reuters.com/article/us-china-health-premier/chinese-premier-li-visits-wuhan-epicenter-of-virus-outbreak-idUSKBN1ZQ08G |archive-date=27 January 2020 |access-date=27 January 2020}}&lt;/ref&gt;

တရုတ်ပြည်တစ်ဝှမ်းရှိ အာဏာပိုင်များက ကျောင်းများပိတ်ခြင်း၊ နွေဦးစာသင်နှစ်ဝက်ကို ရွေ့ဆိုင်းခြငး်များပြုလုပ်ခဲ့လေသည်။ ဟူပေ့ခရိုင်တစ်ခွင် မူလတန်းမှ တက္ကသိုလ်များအထိဆောင်းရာသီ ကျောင်းပိတ်ရက်ရှည်တိုးမြှင့်ခြင်းစသည်တို့ကိုလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=xinhuanet1125498943&gt;{{Cite news |url=http://www.xinhuanet.com/health/2020-01/24/c_1125498943.htm |last=Liang |first=Jianqiang |date=24 January 2020 |access-date=25 January 2020 |agency=Xinhua News Agency |last2=Li |first2=Changzheng |language=Chinese |script-title=zh:湖北：全省学校推迟开学时间 党政机关出差取消 |trans-title=Hubei: Schools throughout the province delayed new semester, the Party and governmental organs cancelled business trips |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |accessdate=3 February 2020 |archivedate=25 January 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200125144614/http://www.xinhuanet.com/health/2020-01/24/c_1125498943.htm }}&lt;/ref&gt; 
ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းရဒေသများဖြစ်သော ဟောင်ကောင်၊ မကာအိုတို့သည်လည်း ကျောင်းအစီအစဉ်နှင့်ဆက်လျှင်း၍ ညှိနှိုင်းမှုများပြုခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=apnews-b2810ce&gt;{{Cite news |url=https://apnews.com/b2810cebad305f66112a0c68be0f8c9a |title=Wuhan bans cars, Hong Kong closes schools as virus spreads |date=25 January 2020 |access-date=25 January 2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200125083624/https://apnews.com/b2810cebad305f66112a0c68be0f8c9a |archive-date=25 January 2020 |agency=Associated Press}}&lt;/ref&gt; မကာအိုတွင် စာကြည့်တိုက်၊ပြတိုက်တချို့ပိတ်၍ လနှစ်သစ်ကူးပိတ်ရက်ကို ပညာရေးကဏ္ဍအတွက် တိုးမြင့်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=xinhuanet1125500373&gt;{{Cite news |url=http://www.xinhuanet.com/2020-01/24/c_1125500373.htm |last=Wang |first=Chenxi |date=24 January 2020 |access-date=25 January 2020 |agency=Xinhua News Agency |language=Chinese |script-title=zh:澳门关闭博物馆延期开学防控新型冠状病毒疫情 |trans-title=Macau closed museums and delayed school-openings to control coronavirus outbreak |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |accessdate=3 February 2020 |archivedate=25 January 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200125131608/http://www.xinhuanet.com/2020-01/24/c_1125500373.htm }}&lt;/ref&gt;

ဇန်နဝါရီ ၂၇၌ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ ထိပ်တန်းအစိုးရအဖွဲ့ဖြစ်သော တရုတ်နိုင်ငံတော်ကောင်စီ၏ အထွေထွေရုံး(General Office of the State Council of China)ကလည်း လနှစ်ကူးပွဲတော်ပိတ်ရက်တိုးမြှင့်ကြောင်းနှင့် လာမည့်နွေဦးစာသင်နှစ်ဝက်(spring semester)ကို ရွေ့ဆိုင်းကြောင်းကြေညာသည်။&lt;ref name=xinhuanet138735904&gt;{{Cite news |url=http://www.xinhuanet.com/english/2020-01/27/c_138735904.htm |title=China extends Spring Festival holiday to contain coronavirus outbreak |date=27 January 2020 |access-date=27 January 2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200127090720/http://www.xinhuanet.com/english/2020-01/27/c_138735904.htm |archive-date=27 January 2020 |agency=Xinhua News Agency |accessdate=3 February 2020 |archivedate=27 January 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200127090720/http://www.xinhuanet.com/english/2020-01/27/c_138735904.htm }}&lt;/ref&gt;

ခရီးသွားလာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနက ခရီးသွားကိုယ်စားလှယ်များနှင့် ကုမ္ပဏီများကို အုပ်စုဖွဲ့သွားလာခြင်းအစီအစဉ်များကို ရွေ့ဆိုင်းရန်၊ (လေယာဉ်+ဟိုတယ်)ခရီးစဉ်များကမ်းလှမ်းထားမှု ရပ်တန့်ရန်ညွှန်ကြားချက်ထုတ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=20200124bloomberg&gt;{{Cite news |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-01-24/china-orders-travel-agencies-to-suspend-all-tour-sales |title=China Orders Travel Agencies to Suspend Tours to Contain Virus Outbreak |date=24 January 2020 |access-date=26 January 2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126173703/https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-01-24/china-orders-travel-agencies-to-suspend-all-tour-sales |archive-date=26 January 2020 |publisher=Bloomburg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CaixinJan26QianTong&quot;&gt;{{Cite news |url=http://companies.caixin.com/2020-01-26/101508589.html |last=Qian |first=Tong |date=26 January 2020 |access-date=26 January 2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126174705/http://companies.caixin.com/2020-01-26/101508589.html |archive-date=26 January 2020 |work=Caixin |language=zh |script-title=zh:春节假期将延长 各地延迟返工返校政策陆续出台 |trans-title=Sping festival break to be extended; several places announced delayed work-returning and school-reopening policies}}&lt;/ref&gt;

ရောဂါအဖြစ်များဆုံး ဟူပေ့ခရိုင်ပြင်ပရှိ အများစုသော မြို့များ၊ခရိုင်များသည်လည်း ခရီးသွားလာခြင်းများကန့်သတ်သည်။ ဘေဂျင်းက ဇန်နဝါရီ ၂၅တွင် မြို့တွင်းဘက်စ်ကားပို့ဆောင်မှုကိုရပ်ဆိုင်းထားသည်။&lt;ref name=chinadaily310128217273397&gt;{{Cite news |url=http://www.chinadaily.com.cn/a/202001/25/WS5e2c30fea310128217273397.html |title=Beijing to suspend interprovincial road transport starting Sunday |access-date=26 January 2020 |work=China Daily}}&lt;/ref&gt;  နောက်တစ်ရက်၌ အလားတူလုပ်ဆောင်ကြသောမြို့များမှာ Shanghai, Tianjin, Shandong, Xi'an, နှင့် Sanya တို့ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;CaixinJan26QianTong&quot; /&gt;

၂၀၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ တွင် ရှင်ဟွာသတင်းဌာနက ထုတ်ပြန်သည်မှာ တရုတ်ပြည်၏ ဥပဒေရုံးတော်ကြီးတစ်ခုဖြစ်သည့် Supreme People's Procuratorate(SPP) က ဥပဒေကိစ္စဆောင်ရွက်ကြသူများကို ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်ဆန်းဖြစ်ပွားခြင်းကို ရင်ဆိုင်တိုက်ခိုက်ရန် ကောင်းမွန်သောတရားမျှတသည့်ပတ်ဝန်းကျင်တစ်ခုဖန်တီးနိုင်သေရန်အလို့ငှာ ကျရာတာဝန်များကိုပြည့်ပြည့်ဝဝထမ်းဆောင်ရန် တောင်းဆိုညွှန်ကြားထားသည်။ တာဝန်ပျက်ကွက်သူများ၊ သတင်းအချက်အလက်ထိမ်ချန်ထားသူများတွေ့ရှိပါက ပြင်းထန်သောအပြစ်ပေးရန်တို့ပါဝင်သည်။ ကုန်ဈေးနှုန်းတက်ခြင်း၊ ခေါင်းပုံဖြတ်အမြတ်စားခြင်း၊ ရောင်း/ဝယ်ဈေးကွက်ပုံမှန်ဖြစ်မှုကို နှောက်ယှက်ခြင်း၊ အတု (သို့) အရည်သွေးနိမ့်ပါးသော ကိရိယာတန်ဆာပလာများ၊ ဆေးဝါးများရောင်းချထုတ်လုပ်ခြင်းစသော စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ရာဇဝတ်မှုများအတွက် အဖိုးခပိုမိုတောင်ဆိုခြင်းများကို တားမြစ်ထားသည်။

ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများကို အကြမ်းဖက်ခြိမ်းချောက်သောလူနာများ၊ စစ်ဆေးရန် (သို့) သီးခြားခွဲခြေချုပ်ထားခြင်းကို ငြင်းဆန်သောလူနာများ၊ ရောဂါကို ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိဖြန့်ဝေသောလူနာများအပါ် ဥပဒေကြောင်းအရလုပ်ဆောင်ရန် ဆော်ဩထားသည်။ အထက်ပါSPP၏ ညွှန်ကြားချက်တွင် အများပြည်သူကြောက်ရွံ့စေရန် ရောဂါပိုးနှင့်ပတ်သက်သော သတင်းအချက်အလက်များအတုပြလုပ်ခြင်း၊ ကောလဟာလဖြန့်ခြင်း၊ ဥပဒေရေးရာအကောင်အထည်ဖော်မှုကို နှောက်ယှက်ဖျက်ဆီးခြင်း၊ပြည်သူ့လုံခြုံရေးကို အန္တရာယ်ဖြစ်စေခြင်းစသည်တို့ကို ပြုလုပ်သောသူများအား ဥပဒေဖြင့်ကိုင်တွယ်ရန်၊ နိုင်ငံတော်အကာကွယ်အောက်၌ရှိသော တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် တရားမဝင်အမဲလိုက်ခြင်းကို ပြင်းထန်စွာအပြစ်ပေးရန်၊ လတ်ဆတ်အစားသောက်နှင့် အသားငါးများကို ပိုတိုး၍စစ်ဆေးခြင်း၊ သီးသန့်ခွဲခြားထားခြင်းစသဖြင့်ပါဝင်လေသည်။&lt;ref name=xinhuanet138747853&gt;{{Cite web|url=http://www.xinhuanet.com/english/2020-02/01/c_138747853.htm|title=Chinese prosecutors urged to toughen crackdown on epidemic-related crimes|agency=Xinhua News Agency|access-date=2 February 2020|accessdate=3 February 2020|archivedate=1 February 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200201232412/http://www.xinhuanet.com/english/2020-02/01/c_138747853.htm}}&lt;/ref&gt;

===နိုင်ငံတကာဘက်မှ တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်မှုများ===
[[File:COVID-19 Outbreak World Map-Travel Restrictions.svg|thumb|400px|Countries/regions with imposed travel restrictions in response to the Wuhan coronavirus outbreak as of 2 February 2020. These include entry bans on Chinese citizens or recent visitors to China, halted issuing of visas to Chinese citizens or reimposed visa requirements on Chinese citizens and also countries that have responded with border closures with China.]]

၂၀၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၃၁ မှစပြီး တရုတ်နိုင်ငံ အနီးတစ်ဝိုက်ရှိ နိုင်ငံတချို့တို့က ရွေးချယ်ခွင့်ပြုထားသောခရီးသွားများကို တင်းကျပ်သည့်စစ်ဆေးမှုများပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
&lt;ref name=&quot;Parry20Jan2020&quot; /&gt; ယူအက်စ်၏ ရောဂါထိန်းချုပ်တားဆီးရေးဌာနများ(CDC)က &quot;အဆင့်(၁)ခရီးသွားစောင့်ကြည့်ရေး&quot; ကိုထုတ်ပြန်သည်။&lt;ref name=CDC6Jan2020 /&gt;&lt;ref name=&quot;Schnirring6Jan20&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.cidrap.umn.edu/news-perspective/2020/01/questions-still-swirl-over-chinas-unexplained-pneumonia-outbreak |title=Questions still swirl over China's unexplained pneumonia outbreak |last=Schnirring |first=Lisa |date=6 January 2020 |website=CIDRAP |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200106222635/http://www.cidrap.umn.edu/news-perspective/2020/01/questions-still-swirl-over-chinas-unexplained-pneumonia-outbreak |archive-date=6 January 2020 |access-date=7 January 2020}}&lt;/ref&gt; တရုတ်၌ လေဆိပ်၊ဘူတာရုံ၊ ကားဂိတ်များတွင် [[အနီအောက်ရောင်ခြည် အပူချိန်တိုင်းကိရိယာ]]များတပ်ဆင်ခဲ့ကြသည်။ အဖျားရောဂါရှိသူများကို စာရင်းသွင်း၊ မျက်နှာအကာများပေပြီး ကျန်မာရေးဆိုင်ရာနေရာဌာနများသို့ခေါ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;France-Presse19Jan2020&quot;&gt;{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2020/jan/19/coronavirus-china-reports-17-new-cases-of-sars-like-mystery-virus |title=Coronavirus: China reports 17 new cases of Sars-like mystery virus |last=France-Presse |first=Agence |date=19 January 2020 |work=[[The Guardian]] |access-date=19 January 2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200120043700/https://www.theguardian.com/world/2020/jan/19/coronavirus-china-reports-17-new-cases-of-sars-like-mystery-virus |archive-date=20 January 2020 |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt; Real time Reverse Transcription-Polymerase Chain Reaction (rRT-PCR) စမ်းသပ်မှုများကို ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်မှုအသစ်များအတည်ပြုရန် လုပ်ဆောင်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://ai4c.com/2020/01/24/rrt-pcr-a-method-to-confirm-wuhan-coronavirus-case/ |title=rRT-PCR, a method to confirm Wuhan coronavirus case – Artificial Intelligence for Chemistry-US |access-date=26 January 2020}}&lt;/ref&gt;

ရောဂါဖြစ်ပွားမှု အကျိုးဆက်အနေဖြင့် နိုင်ငံအတော်များများမှ တရုတ်နိုင်ငံသား၊ တရုတ်ပြည်သို့လတ်တလောသွားရောက်ခဲ့သူများများကို ယာယီပြည်ဝင်ခွင့်ပိတ်ပင်၍ ဗီဆာထုတ်ပေးခြင်းကိုရပ်ဆိုင်းထားသည်။&lt;ref name=20200201schengenvisainfo&gt;{{Cite web|url=https://www.schengenvisainfo.com/news/confirmed-all-schengen-countries-but-france-have-suspended-visa-issuance-in-china/|title=Confirmed: All Schengen Countries, but France, Have Suspended Visa Issuance in China|date=1 February 2020|website=Schengen Visa Info}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=20200131reutersA&gt;{{Cite web|url=https://www.reuters.com/article/china-health-armenia-idUSR4N29R01Z|title=Armenia suspends visa-free travel for Chinese citizens over virus fears -deputy PM|date=31 January 2020|agency=Reuters}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.abf.gov.au/news-media/archive/article?itemId=354|title=News page|website=abf.gov.au|access-date=4 February 2020|archive-date=6 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200206081115/https://www.abf.gov.au/news-media/archive/article?itemId=354}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=20200131reutersB&gt;{{Cite web|url=https://www.reuters.com/article/us-china-health-iraq-idUSKBN1ZU2U5|title=Iraq's Basra airport to deny entry to travellers from China and Chinese citizens over coronavirus – state news agency|date=31 January 2020|agency=Reuters}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=20200201reutersA&gt;{{Cite web|url=https://www.reuters.com/article/us-china-health-iraq-idUSKBN1ZV3LJ|title=Kurdistan's Erbil airport denies entry to three Chinese over coronavirus|date=1 February 2020|agency=Reuters}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://en.trend.az/casia/kazakhstan/3182640.html|title=Kazakh prime minister orders to suspend visa-free entry for Chinese transit passengers|date=26 January 2020|website=Trend.Az}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=20200203thejakartapostA&gt;{{Cite web|url=https://www.thejakartapost.com/news/2020/02/03/indonesia-closes-doors-to-travelers-from-china.html|title=Indonesia closes doors to travelers from China|date=3 February 2020|website=The Jakarta Post}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=aa1719723&gt;{{Cite web|url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/kuwait-suspends-china-hong-kong-flights/1719723|title=Kuwait suspends China, Hong Kong flights|website=aa.com.tr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://arab.news/ye79v|title=Countries ban China arrivals as coronavirus death toll hits 213|date=31 January 2020|website=Arab News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=20200130reuters&gt;{{Cite web|url=https://www.reuters.com/article/us-china-health-vietnam-visa-idUSKBN1ZT203|title=Vietnam to stop issuing visas for Chinese tourists over coronavirus concerns|date=30 January 2020|agency=Reuters}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.whitehouse.gov/presidential-actions/proclamation-suspension-entry-immigrants-nonimmigrants-persons-pose-risk-transmitting-2019-novel-coronavirus/|title=Proclamation on Suspension of Entry as Immigrants and Nonimmigrants of Persons who Pose a Risk of Transmitting 2019 Novel Coronavirus|website=The White House|accessdate=4 February 2020|archivedate=1 February 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200201023015/https://www.whitehouse.gov/presidential-actions/proclamation-suspension-entry-immigrants-nonimmigrants-persons-pose-risk-transmitting-2019-novel-coronavirus/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=NOVEL CORONAVIRUS OUTBREAK |url=https://www.timaticweb.com/cgi-bin/tim_client.cgi?ExpertMode=TINEWS%2FN1&amp;user=GF&amp;subuser=GFB2C |accessdate=27 September 2021 |archivedate=25 January 2005 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20050125151956/http://www.timaticweb.com/cgi-bin/tim_client.cgi?ExpertMode=TINEWS%2FN1&amp;user=GF&amp;subuser=GFB2C }}&lt;/ref&gt;

အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတချို့က တရုတ်ပြည်နှင့်နယ်နိမိတ်ပိတ်ပင်ခြင်း၊ တင်းကျပ်ခြင်းများလည်းပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=newsweek1484978&gt;{{Cite web|url=https://www.newsweek.com/china-neighbors-close-borders-coronavirus-sars-1484978|title=China's neighbors close borders as country's coronavirus cases surpass SARS|first=Tom|last= O'Connor|date=30 January 2020|website=Newsweek}}&lt;/ref&gt; ဇန်နဝါရီ ၂၂၊ အာရှဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် (AFC)က ''၂၀၂၀ အမျိုးသမီး အိုလံပစ်ခြေစစ်ပွဲများကို ဝူဟန်မြို့မှ နန့်ကျင်းသို့ရွှေ့မည်ဟုကြေညာခဲ့ပြီး&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://n.dongqiudi.com/webapp/tops.html |title=Archived copy |website=n.dongqiudi.com |script-title=zh:懂球帝 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200124225317/https://n.dongqiudi.com/webapp/tops.html |archive-date=24 January 2020 |access-date=22 January 2020}}&lt;/ref&gt; ရက်အနည်းငယ်အကြာတွင် ဆစ်ဒ်နေ(Sydney)သို့ပြောင်းရွှေ့မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref name=brisbanetimes20200126&gt;{{Cite news |url=https://www.brisbanetimes.com.au/sport/soccer/virus-fears-force-move-for-matildas-olympic-qualifiers-20200126-p53ux8.html |title=Matildas' Olympic qualifiers switched to Sydney after virus fears |last=Colangelo |first=Anthony |date=26 January 2020 |work=[[Brisbane Times]] |last2=Wicks |first2=Kathryn}}&lt;/ref&gt; ဝူဟန်တွင် ဖေဖော်ဝါရီ၌ ကျင်းပရန်လျာထားသော အာရှ-ပစိဖိတ် အိုလံပစ်လက်ဝှေ့ပွဲများကို [[ဂျော်ဒန်နိုင်ငံ]] Ammanမြို့သို့ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=20200124olympic&gt;{{Cite news |url=https://www.olympic.org/news/ioc-boxing-task-force-asian/oceanian-tokyo-2020-boxing-qualifying-event-to-be-held-in-jordan-in-march |title=IOC Boxing Task Force: Asian/Oceanian Tokyo 2020 boxing qualifying event to be held in Jordan in March |date=24 January 2020 |access-date=25 January 2020 |publisher=[[Olympic Channel]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=20200125japantimes&gt;{{Cite news |url=https://www.japantimes.co.jp/sports/2020/01/25/more-sports/boxing-2/olympic-boxing-qualifiers-moved-jordan/ |title=Olympic boxing qualifiers moved to Jordan |date=25 January 2020 |access-date=25 January 2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200125123315/https://www.japantimes.co.jp/sports/2020/01/25/more-sports/boxing-2/olympic-boxing-qualifiers-moved-jordan/#.Xiv6YTIzbIU |archive-date=25 January 2020 |work=[[Japan Times]] |agency=[[Reuters]]}}&lt;/ref&gt;

နိုင်ငံအတော်များများ၏ များစွာသောလေကြောင်းလိုင်းများသည် တရုတ်ပြည်ခရီးစဉ်များဖျက်သိမ်းခဲ့ကြပေသည်။&lt;ref name=20200129reuters&gt;{{Cite news |url=https://www.reuters.com/article/us-china-health-britain-ba-idUSKBN1ZS0OJ |title=British Airways, Iberia suspend direct flights to mainland China amid virus fears |date=29 January 2020 |agency=Reuters}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.tagesschau.de/inland/china-coronavirus-lufthansa-101.html |title=Coronavirus: Lufthansa setzt alle China-Flüge aus |website=tagesschau.de}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=sfchronicle15012658&gt;{{Cite web |url=https://www.sfchronicle.com/news/world/article/Alert-British-Airways-Lion-Air-and-Seoul-Air-15012658.php |title=Alert: British Airways, Lion Air and Seoul Air suspend all flights to China; others cut back service as virus fears grow |date=29 January 2020 |website=San Francisco Chronicle |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200129211016/https://www.sfchronicle.com/news/world/article/Alert-British-Airways-Lion-Air-and-Seoul-Air-15012658.php |archive-date=29 January 2020 |access-date=30 January 2020 |accessdate=4 February 2020 |archivedate=29 January 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200129211016/https://www.sfchronicle.com/news/world/article/Alert-British-Airways-Lion-Air-and-Seoul-Air-15012658.php }}&lt;/ref&gt; တချို့နိုင်ငံများသည် တရုတ်နိုင်ငံသားများအပေါ်ထုတ်ပေးသောဗီဇာများ ခွင့်ပြုခြင်းရပ်တန့်ခဲ့ကြ၏ ။&lt;ref name=20200130schengenvisainfo&gt;{{Cite web|url=https://www.schengenvisainfo.com/news/coronavirus-czech-republic-becomes-first-schengen-country-to-stop-granting-visas-in-china/|website=Schengen Visa Info|title=Coronavirus: Czech Republic Becomes First Schengen Country to Stop Granting Visas in China|date=30 January 2020|access-date=3 February 2020}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://china.diplomatie.belgium.be/en/news/closure-30-31-jan-2020|title=Closure 30–31 jan 2020|website=Belgium in China|date=29 January 2020|access-date=3 February 2020|archive-date=3 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200203020111/https://china.diplomatie.belgium.be/en/news/closure-30-31-jan-2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=20200131schengenvisainfo&gt;{{Cite web|url=https://www.schengenvisainfo.com/news/after-czech-republic-greece-halts-visa-issuance-in-china-amid-coronavirus/|title=After Czech Republic, Greece Halts Visa Issuance in China Amid Coronavirus Epidemic|website=Schengen Visa Info|date=31 January 2020|access-date=3 February 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Italy flights&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.schengenvisainfo.com/news/italy-suspends-visa-issuance-and-all-air-traffic-from-china/|website=Schengen Visa Info|title=Italy Suspends Visa Issuance and All Air Traffic From China|date=31 January 2020|access-date=3 February 2020}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=20200201schengenvisainfo/&gt;

အောက်ဖော်ပြပါလေကြောင်းလိုင်းများသည် တရုတ်နိုင်ငံ မှသော်လည်းကောင်း၊ တရုတ်နိုင်ငံသို့သော်လည်းကောင်း လေယာဉ်ခရီးစဉ်များ လျော့ချခြင်း (သို့) ရပ်တန့်ခြင်းများလုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့မှာ:&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.businessinsider.com/airlines-canceling-changing-flights-to-china-amid-coronavirus-fears-2020-1 |title=34 airlines have canceled flights to China amid coronavirus fears – here's the full list |last=Pallini |first=Thomas |website=Business Insider |access-date=30 January 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | title=Coronavirus Travel: 3 Major U.S. Airlines Suspend China Flights | website=[[The New York Times]] | date=31 January 2020 | url=https://www.nytimes.com/2020/01/31/business/china-flights-suspended.html | access-date=2 February 2020 |first= Niraj |last=Chokshi }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=channelnewsasia12372562&gt;{{Cite news |url=https://www.channelnewsasia.com/news/singapore/wuhan-virus-singapore-airlines-sia-scoot-china-flights-12372562 |title=Wuhan virus: Scoot to suspend flights between Singapore and 11 Chinese cities, SIA to reduce capacity |date=31 January 2020 |work=CNA |access-date=1 February 2020 |ref=sq-sc |accessdate=4 February 2020 |archivedate=31 January 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200131124129/https://www.channelnewsasia.com/news/singapore/wuhan-virus-singapore-airlines-sia-scoot-china-flights-12372562 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bangkokpost1848369&gt;{{Cite news |url=https://www.bangkokpost.com/world/1848369/vietnam-suspends-all-china-flights|title=China travel bans spread despite WHO advice |date=1 February 2020 |work=Bangkok Post |access-date=2 February 2020 |ref=sq-sc}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=20200202abs-cbn&gt;{{cite news |title=PAL, Cebu Pacific suspend flights between Philippines, China |url=https://news.abs-cbn.com/business/02/01/20/cebu-pacific-halts-china-flights-until-march-over-coronavirus-scare |accessdate=2 February 2020 |work=ABS-CBN News |date=2 February 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=20200203thejakartapostB&gt;{{Cite web |url=https://www.thejakartapost.com/news/2020/02/03/garuda-indonesia-to-halt-flights-to-china-amid-new-coronavirus-fear.html |title=Garuda Indonesia to halt flights to China amid new coronavirus fear |website=The Jakarta Post |date=3 February 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=detik4883790&gt;{{Cite web|url=https://travel.detik.com/travel-news/d-4883790/citilink-ikut-setop-semua-penerbangan-ke-dan-dari-china|title=Citilink Ikut Setop Semua Penerbangan ke dan dari China|last=Khoiri|first=Ahmad Masaul|website=detikTravel|language=id|access-date=3 February 2020}}&lt;/ref&gt;

{{Div col|colwidth=15em}}
* [[AirAsia]]
* [[Air Astana]]
* [[Air Canada]]
* [[Air France]]
* [[Air India]]
* [[အဲကေဘီဇက်|Air KBZ]] (ကမ္ဘောဇလေကြောင်းလိုင်း)
* [[Air New Zealand]]
* [[Air Seoul]]
* [[Air Tanzania]]
* [[American Airlines]]
* [[Asiana Airlines]]
* [[Austrian Airlines]]
* [[British Airways]]
* [[Cathay Pacific]]
* [[Cebu Pacific]]
* [[China Airlines]]
* [[Citilink]]
* [[Delta Air Lines]]
* [[Egyptair]]
* [[El Al]]
* [[EVA Air]]
* [[Fiji Airways]]
* [[Finnair]]
* [[Garuda Indonesia]]
* [[Hong Kong Airlines]]
* [[Iberia (airline)|Iberia]]
* [[IndiGo]]
* [[Jetstar Asia]]
* [[Jetstar Pacific Airlines]]
* [[KLM]]
* [[Kenya Airways]]
* [[Lion Air]]
* [[LOT Polish Airlines]]
* [[Lufthansa]]
* [[MIAT Mongolian Airlines]]
* [[Myanmar Airways International]] ([[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မြန်မာ့လေကြောင်း]])
* [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း|Myanmar National Airlines]] (မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း)
* [[Qantas]]
* [[Qatar Airways]]
* [[Philippine Airlines]]
* [[Royal Brunei Airlines]]
* [[RwandAir]]
* [[Scandinavian Airlines]]
* [[SCAT Airlines]]
* [[Scoot]]
* [[Singapore Airlines]]
* [[Swiss International Air Lines]]
* [[Turkish Airlines]]
* [[Turkmenistan Airlines]]
* [[Ukraine International Airlines]]
* [[United Airlines]]
* [[Ural Airlines]]
* [[VietJet Air]]
* [[Vietnam Airlines]]
* [[Virgin Atlantic]]
{{div col end}}
====နိုင်ငံတကာ အကူအညီများ====
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ပစ်တ်စ်ဘာ့ဂ်မြို့(Pittsburgh)မှ ညီအမမြို့တော်ဖြစ်သည့် ဝူဟန်သို့ လျင်မြန်သောအကူအညီပေးရန် ကြေညာခဲ့သည်။ အကူအညီတွင် ပါနိုင်ခြေရှိသည်မှာ မျက်နှာအကာ၊ ရာဘာလက်အိပ်၊ နှင့် နောင်တွင် တွေ့ရန်ခက်ခဲမည့်ပစ္စည်းများပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://triblive.com/local/pittsburgh-allegheny/pittsburgh-planning-aid-for-sister-city-of-wuhan-china-stricken-with-coronavirus/ |title=Pittsburgh planning aid for sister city of Wuhan, China, stricken with coronavirus |website=triblive.com |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200128195206/https://triblive.com/local/pittsburgh-allegheny/pittsburgh-planning-aid-for-sister-city-of-wuhan-china-stricken-with-coronavirus/ |archive-date=28 January 2020 |access-date=29 January 2020}}&lt;/ref&gt; The University of Pittsburgh Medical Centerကလည်း အကူညီများပေးရန်ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref name=wtae30681548&gt;{{Cite web |url=https://www.wtae.com/article/pittsburgh-reaches-out-to-help-its-chinese-sister-city-deal-with-coronavirus-looks-at-its-own-preps/30681548 |title=Pittsburgh reaches out to help its Chinese sister city deal with coronavirus, looks at its own preps |last=Mayo |first=Bob |date=27 January 2020 |publisher=WTAE |access-date=1 February 2020}}&lt;/ref&gt;
လူသားခြင်းစာနာထောက်ထားသောအဖွဲ့ဖြစ်သော (humanitarian aid organisation Direct Relief)က FedExပို့ဆောင်ရေးနှင့်ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးကုမ္ပဏီနှင့် ပူးပေါင်း၍ ဝူဟန်ယူနီယံဆေးရုံကတောင်းဆိုထားသော လက်အ်ပ်၊ဝတ်ရုံ(gown)များအပါအဝင် ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဆိုင်ရာအကာကွယ်သုံးပစ္စည်းများနှင့်တကွ မျက်နှာအကာ ၂သိန်းကို အရေးပေါ်လေယာဉ်ဖြင့်ပို့ဆောင်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref name=20200128directrelief&gt;{{Cite web |url=https://www.directrelief.org/2020/01/direct-relief-rushes-facial-masks-to-china-to-fight-coronavirus-spread/ |title=Direct Relief Rushes Facial Masks to China to Fight Coronavirus Spread |last=Staff |date=28 January 2020 |website=Direct Relief |access-date=29 January 2020}}&lt;/ref&gt; ဘီလ်ဂိတ်ဖောင်ဒေးရှင်းက အမေရိကန်ဒေါ်လာ (၅)မီလီယံလှူဒါန်းမည်ဖြစ်ကြောင်း ဇန်နဝါရီ ၂၆တွင်ကြေညာသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.businessinsider.com/gates-foundation-10-million-to-fight-wuhan-coronavirus-2020-1 |title=The Gates Foundation is spending $10&amp;nbsp;million to fight the coronavirus outbreak in China and Africa. Bill Gates has warned about a pandemic for years. |last=Secon |first=Holly |website=Business Insider |access-date=29 January 2020}}&lt;/ref&gt; ဂျပန်နိုင်ငံမှလည်း အကာကွယ်ပစ္စည်းများ ပို့ဆောင်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref name=20200128reuters&gt;{{Cite news |url=https://www.reuters.com/article/us-china-health-japan-idUSKBN1ZR0BZ |title=Japan sends plane to fly citizens home from China's virus-hit Wuhan |date=28 January 2020 |agency=Reuters |access-date=29 January 2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200128102644/https://www.reuters.com/article/us-china-health-japan-idUSKBN1ZR0BZ |archive-date=28 January 2020}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.guancha.cn/internation/2020_01_26_533209.shtml |date=26 January 2020 |website=guancha.cn |language=zh-cn |script-title=zh:日本民间捐100万口罩驰援武汉 |access-date=29 January 2020}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite news |url=https://www.japantimes.co.jp/news/2020/01/29/national/japan-support-for-coronavirus-hit-wuhan/ |title=Support efforts begin across Japan to help coronavirus-hit Wuhan |work=Japan Times |access-date=30 January 2020 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; မလေးရှားနိုင်ငံက ဆေးရုံသုံးလက်အိတ်များ ၁၈သန်းခန့်ပို့ဆောင်လှူဒါန်းမည်ဖြစ်ကြောင်းပြောဆိုခဲ့သည်။&lt;ref name=20200131thestarB&gt;{{Cite news |url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2020/01/31/coronavirus-malaysia-to-donate-18-million-medical-gloves-to-china |title=Coronavirus: Malaysia to donate 18 million medical gloves to China |last=Kaos, Jr. |first=Joseph |date=31 January 2020 |access-date=31 January 2020 |work=The Star}}&lt;/ref&gt; ဖိလစ်ပိုင်ကြက်ခြေနီအဖွဲ့က ဒေါ်လာ ၁၄သန်းခန့်တန်ဖိုးရှိ ၎င်းနိုင်ငံလုပ် မျက်နှာအကာများကို သင်္ဘောဖြင့်ပို့ဆောင်လှူဒါန်းခဲ့ပေးသည်။&lt;ref name=gmanetwork724357&gt;{{cite news |title=Will gov't give free masks? Palace says, 'How can we give when there's none' |url=https://www.gmanetwork.com/news/news/nation/724357/will-gov-t-give-free-masks-palace-says-how-can-we-give-free-masks-when-there-s-none/story/ |accessdate=2 February 2020 |work=GMA News |date=31 January 2019}}&lt;/ref&gt; ၂၀၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၁တွင် တူရကီက ကျန်းမာရေးကိရိယာများပေးပို့ခဲ့သည်။&lt;ref name=trt33408&gt;{{Cite news |url=https://www.trtworld.com/turkey/turkish-plane-carrying-wuhan-evacuees-lands-in-ankara-33408 |title=Turkish plane carrying Wuhan evacuees lands in Ankara |date=1 February 2020 |access-date=3 February 2020 |work=TRT World |accessdate=4 February 2020 |archivedate=3 February 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200203152227/https://www.trtworld.com/turkey/turkish-plane-carrying-wuhan-evacuees-lands-in-ankara-33408 }}&lt;/ref&gt; ဂျာမနီနိုင်ငံမှ ဆေးရုံသုံးကာကွယ်ရေးဝတ်စုံ တစ်သောင်းအပါအဝင် များစွာသောကူညီမှုများကို ပို့ဆောင်ခဲ့၏ ။&lt;ref name=scmp3048521&gt;{{Cite news |url=https://www.scmp.com/news/world/europe/article/3048521/coronavirus-german-air-force-evacuates-citizens-wuhan-gives-china |title=Coronavirus: German air force evacuates citizens from Wuhan; gives China 10,000 protective suits |date=1 February 2020 |access-date=1 February 2020 |work=South China Morning Post}}&lt;/ref&gt;
ဖေဖော်ဝါရီ ၃တွင် အင်ဒိုနီးရှားလေကြောင်းလိုင်း Sriwijaya Airက ကာကွယ်ဝတ်စုံနှင့် မျက်နှာအကာ ၁၅,၀၀၀ကို လှူဒါန်းသည်။&lt;ref name=detik4883258&gt;{{Cite news |url=https://finance.detik.com/berita-ekonomi-bisnis/d-4883258/sriwijaya-air-kirim-15000-masker-ke-china |title=Sriwijaya Air Kirim 15.000 Masker ke China |date=3 February 2020 |access-date=3 February 2020 |publisher=Detik.com |language=Indonesian}}&lt;/ref&gt;
ဖေဖော်ဝါရီ ၃၌ နိုင်ငံတကာလေဆိပ်(တရုတ်နိုင်ငံအပါ)များစွာက မော်နီတာဖြင့် အဖျားရောဂါစစ်ဆေးခြင်း၊ ဝူဟန်ခရီးသည်များကို သီးသန့်ခွဲ၍ ရောက်စေခြင်းစသည်တို့ကိုလည်းလုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;Analysis - Coronavirus safety measures at major international airports. By Praveen Duddu. Airport Technology. Published and seen 3 February 2020. https://www.airport-technology.com/features/coronavirus-measures-world-airports/&lt;/ref&gt;

===အထူးကြပ်မတ်ဆေးရုံများ===

[[File:Wuhan Huoshenshan Hospital under construction 02.jpg|thumb|right|Construction site of [[Huoshenshan Hospital]] as it appeared on 24 January.]]
ရောဂါဖြစ်ပွားမှုကြီးကိုတန်ပြန်လုပ်ဆောင်ရန်နှင့် လူနာများကို သီးသန့်ခွဲထားရန် ''ဟိုရှန်းရှန် အထူးဆေးရုံကြီး''(Huoshenshan Hospital)ကို တည်ဆောက်ပြီးဖြစ်လေသည်။ ဝူဟန်မြို့တော်အစိုးရက ၂၀၀၃ဆားစ်ရောဂါဖြစ်ပွားမှုယှဉ်၍ အဆိုပါဆေးရုံကို အမြန်ဆုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ဆောက်လုပ်ပေးရန် နိုင်ငံတော်ပိုင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းကြီးတစ်ခုကို တောင်းဆိုခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Outbreak&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.cna.com.tw/news/firstnews/202001230201.aspx |date=23 January 2020 |agency=[[Central News Agency (Taiwan)|Central News Agency]] |language=zh |script-title=zh:比照SARS集中醫治 武漢擬6天建千床醫療站 – 兩岸 – 重點新聞 |access-date=23 January 2020}}&lt;/ref&gt; ဝူဟန်အာဏာပိုင်များက ၂၄ ဇန်နဝါရီတွင် ဆေးရုံကို ခြောက်ရက်အတွင်းတည်ဆောက်၍ ဖေဖော်ဝါရီ ၃တွင်ဖွင့်လှစ်ကာ ထိုဟိုရှန်းရှန်အထူးကျပ်မတ်ဆေးရုံကြီးတွင် ကုတင်တစ်ထောင်ရှိမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref name=20200128www&gt;{{Cite web |url=http://www.gov.cn/xinwen/2020-01/28/content_5472565.htm |title=李克强督战武汉&quot;小汤山&quot;医院建设：把这里建成遏制疫情蔓延的&quot;安全岛&quot; |date=28 January 2020 |website=gov.cn |access-date=5 February 2020 |archive-date=2 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102040241/http://www.gov.cn/xinwen/2020-01/28/content_5472565.htm }}&lt;/ref&gt; အကျယ်အဝန်းမှာ မီတာ ၃၀,၀၀၀ (30,000 m sq) ရှိ၍ ၇ရက်အတွင်းပြီးစီးခဲ့သည့် ၂၀၀၃-ဆားစ်ရောဂါဖြစ်ပွားမှုအတွက်တည်ဆောက်ထားသော ဆေးရုံ  {{ill|Xiaotangshan Hospital|2=zh|3=小汤山医院|preserve=1}}ကို စံထားဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ &lt;ref name=&quot;Xinhua Huoshenshan&quot;&gt;{{Cite news |url=http://www.xinhuanet.com/english/2020-01/24/c_138731107.htm |title=Wuhan to follow Beijing's SARS treatment model in new coronavirus control |date=24 January 2020 |access-date=24 January 2020 |agency=Xinhua News Agency |accessdate=5 February 2020 |archivedate=24 January 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200124101019/http://www.xinhuanet.com/english/2020-01/24/c_138731107.htm }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=20200124theguardian-plans&gt;{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/science/2020/jan/24/chinese-city-wuhan-plans-to-build-coronavirus-hospital-in-six-days |title=Chinese city plans to build coronavirus hospital in days |date=24 January 2020 |work=[[The Guardian]] |access-date=24 January 2020}}&lt;/ref&gt; နိုင်ငံပိုင်မီဒီယာက အလုပ်ခွင် အမြင့်ဆုံးကာလ၌လုပ်သားဦးရေ(၇၀၀၀)နှင့် ဆောက်လုပ်ရေးစက် ယန္တယား (၃၀၀)သုံးထားကြောင်းဖော်ပြပါရှိသည်။&lt;ref name=chinanews9069083&gt;{{Cite news |url=http://www.chinanews.com/gn/2020/01-25/9069083.shtml |last=Xu |first=Jinbo |date=25 January 2020 |access-date=25 January 2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200125151457/http://www.chinanews.com/gn/2020/01-25/9069083.shtml |archive-date=25 January 2020 |agency=China News Service |language=zh |script-title=zh:特别的除夕：武汉吹响建设火神山医院“集结号” |trans-title=A special Lunar New Year's Eve: Wuhan sound the rally for building Huoshenshan hospital}}&lt;/ref&gt;
ကုတင် (၁၆၀၀)ပါ ''လေ့ရှန်းရှန်''အထူးဆေးရုံ (Leishenshan Hospital)တစ်ခုကိုလည်း ဆောက်လုပ်မည်ဖြစ်ကြောင်း ဇန်နဝါရီ ၂၅တွင် အာဏာပိုင်များက ကြေညာခဲ့ပြီး&lt;ref name=bjnews681160&gt;{{Cite web |url=http://www.bjnews.com.cn/feature/2020/01/29/681160.html |title=雷神山医院病床增至1600张 |date=29 January 2020 |website=bjnews.com.cn |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200129091625/http://www.bjnews.com.cn/feature/2020/01/29/681160.html |archive-date=29 January 2020 |access-date=30 January 2020}}&lt;/ref&gt; ဆောင်ရွက်မှုများကို ဖေဖော်ဝါရီ ၆တွင် စတင်မည်။ &lt;ref name=yicai20190131&gt;{{cite web|url=https://m.yicai.com/news/100484980.html|title=火神山、雷神山医院将于2月3日和2月6日收治病人|date=31 January 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=people33744294&gt;{{Cite news |url=http://hb.people.com.cn/n2/2020/0125/c192237-33744294.html |last=He |first=Guanghua |date=25 January 2020 |work=People's Daily |access-date=25 January 2020 |url-status=live |last2=Tian |first2=Doudou |language=zh |script-title=zh:武汉将再建一个“小汤山”医院 |trans-title=Wuhan to build another &quot;Xiaotangshan&quot; hospital}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၀ ဇန်နဝါရီ ၂၄၊ အာဏာပိုင်များကပင် ဟန်ကျိုးခရိုင်(Huangzhou District)က ဟွမ်ဂန်း(Huanggang)အဆောက်အဦးအလွတ်အား ကုတင်(၁၀၀၀)ဆန့်ဆေးရုံအဖြစ် (Dabie Mountain Regional Medical Centre)ပြောင်းလဲမည်ဟု ကြေညာသည်။&lt;ref name=metro12142899&gt;{{Cite news |url=https://metro.co.uk/2020/01/29/china-opens-1000-bed-coronavirus-hospital-just-48-hours-construction-12142899/ |title=China completes 1,000-bed coronavirus hospital in just 48 hours |last=Hartley-Parkinson |first=Richard |date=29 January 2020 |access-date=30 January 2020}}&lt;/ref&gt;

==ရောဂါတားဆီးကာကွယ်မှုအပေါ် တုံ့ပြန်မှုများ ==
===WHO တုံ့ပြန်မှုများ===
[[ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့]] (WHO)က တရုတ်အာဏာပိုင်များအား ရောဂါကူးစက်မှုထိန်းချုပ်ခြင်း၊ စီမံကိုင်တွယ်ခြင်းအပေါ် ချီးမွန်း၍ WHO၏ အထွေထွေဦးဆောင်ညွှန်ကြားရေးမှူး Tedros Adhanom]က တရုတ်ပြည်၏ ရောဂါထိန်းချုပ်ရေး နည်းလမ်းများအပေါ်ယုံကြည်မှုရှိကြောင်းနှင့် ပြည်သူလူထုအား စိတ်အေးကြရန်တောင်းဆိုခဲ့သည်။&lt;ref name=wsj1158022764&gt;{{Cite news |url=https://www.wsj.com/articles/who-chief-praises-beijings-coronavirus-response-as-travel-barriers-rise-11580227640 |title=WHO Chief Praises Beijing's Coronavirus Response as Travel Barriers Rise |last=Yang |first=Stephanie |date=28 January 2020 |work=[[The Wall Street Journal]] |access-date=28 January 2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200128201740/https://www.wsj.com/articles/who-chief-praises-beijings-coronavirus-response-as-travel-barriers-rise-11580227640 |archive-date=28 January 2020 |issn=0099-9660 |url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;
တရုတ်ဗဟိုအစိုးရ၏ ၂၀၂၀ဝူဟန်ခြေချုပ်လုပ်ဆောင်မှု (ခရီးသွားလာရေးပိတ်ပင်ခြင်း)သည် WHO၏ တရားဝင်အကြံပြုချက်မဟုတ်သော်လည်း ထိုလုပ်ရပ်သည် ရောဂါကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခြင်း၏ အရေးပါသောဆောင်ရွက်ချက်ဖြစ်ပြီး ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာသမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် မကြုံဖူးသောလုပ်ရပ်ဖြစ်ဖော်ပြသွားသည်။&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite news |url=https://www.reuters.com/article/us-china-health-who-idUSKBN1ZM1G9 |title=Wuhan lockdown 'unprecedented', shows commitment to contain virus: WHO representative in China |date=23 January 2020 |agency=Reuters |access-date=28 January 2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200124203401/https://www.reuters.com/article/us-china-health-who-idUSKBN1ZM1G9 |archive-date=24 January 2020}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၀ ဇန်နဝါရီ ၃၀၌ တရုတ်ပြည်ပြင်ပ လူအချင်းချင်းကြား ကူးစက်မှုအတည်ပြုပြီးနောက် WHO ကနေ၍ နိုင်ငံတကာစိုးရိမ်မှု၏ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အရေးပေါ်အခြေအနေ(Public Health Emergency of International Concern)ကြေညာခဲ့သည်။ ၂၀၀၉-ဝက်တုပ်ကွေးဖြစ်ပွားကူးစက်မှု(2009 Swine flu pandemic)မှစ၍ ယခုကြေညာချက်သည် ဆဌမမြောက်ကြေညာချက်ဖြစ်လေသည်။&lt;ref name=&quot;WHODeclaration&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;WHO_PHEIC_decl&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.who.int/news-room/detail/30-01-2020-statement-on-the-second-meeting-of-the-international-health-regulations-(2005)-emergency-committee-regarding-the-outbreak-of-novel-coronavirus-(2019-ncov) |title=Statement on the second meeting of the International Health Regulations (2005) Emergency Committee regarding the outbreak of novel coronavirus (2019-nCoV) |date=30 January 2020 |publisher=WHO |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200131005904/https://www.who.int/news-room/detail/30-01-2020-statement-on-the-second-meeting-of-the-international-health-regulations-(2005)-emergency-committee-regarding-the-outbreak-of-novel-coronavirus-(2019-ncov) |archive-date=31 January 2020 |access-date=30 January 2020}}&lt;/ref&gt;

===နိုင်ငံတကာမှ တုံ့ပြန်ပြောဆိုမှုများ===
{{multiple image
 | align = right
 | total_width = 450
 | image1 = Совещание о мерах по борьбе с распространением коронавируса в России (В. Путин).jpg
 | alt1 =
 | caption1 = On 29 January, Russian President [[Vladimir Putin]] held a meeting on measures to counter the spread of coronavirus in Russia.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://en.kremlin.ru/events/president/news/62691|title=Meeting on measures to counter the spread of coronavirus in Russia|website=President of Russia}}&lt;/ref&gt;
 | image2 = Donald_Trump_Coronavirus_briefing.jpg
 | alt2 =
 | caption2 = On 30 January, US President Donald Trump received a briefing on the Coronavirus in China.
 | footer =
}}
၂၀၀၃-ဆားစ်ရောဂါဖြစ်ပွားမှုကို ကိုင်တွယ်ခဲ့ပုံနှင့်ယှဉ်ပြီး ယခုကိုရိုနာဗိုင်းရပ်ဆန်းအား တရုတ်ပြည်၏ တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်မှုအား နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်ခေါင်းဆောင်များမှချီးကြူးခဲ့သည်။&lt;ref name=20200125business-standard&gt;{{Cite news |url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/trump-praises-china-efforts-and-transparency-on-virus-120012500107_1.html |title=Trump praises China 'efforts and transparency' on virus |last=AFP |date=25 January 2020 |work=Business Standard India |access-date=28 January 2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200125151634/https://www.business-standard.com/article/pti-stories/trump-praises-china-efforts-and-transparency-on-virus-120012500107_1.html |archive-date=25 January 2020}}&lt;/ref&gt; အမေရိကန်သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရန့်|ဒေါ်နယ်ထရမ့်]]က တရုတ်သမ္မတ[[ရှီကျင့်ဖျင်|ရှီကျင့်ဖျန်]]ကို &quot;တရုတ်နိုင်ငံသည် ရောဂါပိုးကိုထိန်းချုပ်ရန် အားသွန်ခွန်စိုက်ဆောင်ရွက်နေသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကထိုအားထုတ်ခြင်းနှင့် ပွင့်လင်းမြင်သာစွာဆောင်ရွက်ခြင်းတို့အပေါ် အသိအမှတ်ပြုကြောင်း&quot; ၎င်းတွစ်တာ၌ ဇန်နဝါရီ ၂၄က အမေရိကန်ပြည်သူလူထုကိုယ်စားကျေးဇူးတင်ကြောင်းနှင့် အားလုံးအဆင်ပြေသွားမည်ဟု ပြောဆိုရေးသားခဲ့သည်။&lt;ref name=20200125straitstimes&gt;{{Cite web |url=https://www.straitstimes.com/world/united-states/trump-praises-china-efforts-and-transparency-on-wuhan-virus |title=Trump praises China 'efforts and transparency' on Wuhan virus |last=hermesauto |date=25 January 2020 |website=The Straits Times |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200127163253/https://www.straitstimes.com/world/united-states/trump-praises-china-efforts-and-transparency-on-wuhan-virus |archive-date=27 January 2020 |access-date=28 January 2020}}&lt;/ref&gt; ဂျာမန်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီး Jens Spahnက Bloomberg TV တွေ့ဆုံမေးမြန်းခန်း၌ ၂၀၀၃-ဆားစ်ရောဂါနှင့်နှိုင်းယှဉ်၍ &quot; အခုဒီကိစ္စက ဆားစ်ရောဂါနဲ့ အများကြီးခြားနားမှုရှိပါတယ်။ အခု တရုတ်ပြည်မှာ ပွင့်လင်းမြင်သာမှုအများကြီးရှိနေပါတယ်။  တရုတ်ပြည်၏ ဆောင်ရွက်မှုတွေဟာ ပထမဆုံးနေ့ရက်များကစ အကျိုးရှိခဲ့ပါတယ်။ ရောဂါပိုးကိုကိုင်တွယ်ရာတွင်  နိုင်ငံတကာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်၊ဆက်သွယ်မှုများကိုလည်းချီးမွမ်းခဲ့သည်။&lt;ref name=dw52145333&gt;{{Cite web |url=https://www.dw.com/en/coronavirus-reaches-europe-as-france-confirms-3-cases/a-52145333 |title=Coronavirus reaches Europe as France confirms 3 cases |date=24 January 2020 |website=DW.COM |access-date=28 January 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:tThjZC8ZDxsJ:https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-01-24/china-doing-good-job-in-combating-virus-german-minister-says+&amp;cd=1&amp;hl=en&amp;ct=clnk&amp;gl=ca |title=China Doing Good Job in Combating Virus, German Minister Says – Bloomberg |website=webcache.googleusercontent.com |access-date=28 January 2020}}&lt;/ref&gt;

ဗာတီကန်မြို့တော်၊ စိန့်ပီတာရင်ပြင် တနင်္ဂနွေလူထုပွဲ၌ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဖရန်စစ်က ရောဂါသည်များအတွက် ဆုတောင်းခဲ့ပြီး တရုတ်လူမှုအသိုင်းဝိုင်းကို ချီးကျူးပြောဆျုခဲ့သည်။&lt;ref name=20200126reuters-pope&gt;{{Cite news |url=https://www.reuters.com/article/us-china-health-pope-idUSKBN1ZP0EP |title=Pope Francis praises China's efforts to contain coronavirus |date=26 January 2020 |agency=Reuters |access-date=28 January 2020}}&lt;/ref&gt;

===ဒေသတွင်းတုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်မှုအပေါ်ဝေဖန်ခင်းများ===
ဝူဟန်မြို့နှင့် ဟူပေ့ခရိုင် ဒေသအစိုးရအပေါ် ရောဂါအစပိုင်းဖြစ်ပွားမှုအား ကိုင်တွယ်ပုံနှင့်ပတ်သက်၍ ပြည်တွင်း၊ပြည်ပ ဝေဖန်မှုများလည်းရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.cnn.com/2020/01/27/asia/china-wuhan-coronavirus-reaction-intl-hnk/index.html |title=China's unprecedented reaction to the Wuhan virus probably couldn't be pulled off in any other country |last=Griffiths |first=James |access-date=28 January 2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200128015515/https://www.cnn.com/2020/01/27/asia/china-wuhan-coronavirus-reaction-intl-hnk/index.html |archive-date=28 January 2020 |publisher=CNN}}&lt;/ref&gt; စွပ်စွဲချက်များတွင် ပထမဆုံးစတင်ဖြစ်ပွားသောအချိန်များ၌ အင်တာနက်(လူမှုကွန်ယက်)များပိတ်ပင်မှု၊ သတင်းဌာနများသို့ ပွင့်လင်းမှုမရှိခြင်း၊ ကျန်းမာရေးသုံးပစ္စည်းများမလုံလောက်မှုစသဖြင့်ပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/2020/01/24/world/asia/china-coronavirus.html#link-46c299c1 |title=Toll From Outbreak Climbs in China as Infections Reach Europe and Australia (Anger and mistrust spill over online) |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200127134953/https://www.nytimes.com/2020/01/24/world/asia/china-coronavirus.html#link-46c299c1 |archive-date=27 January 2020 |website=[[The New York Times]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=20200121nytimes&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/2020/01/21/world/asia/china-coronavirus-wuhan.html |title=The Test a Deadly Coronavirus Outbreak Poses to China's Leadership |last=Hernández |first=Javier C. |date=21 January 2020 |work=[[The New York Times]] |access-date=26 January 2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126020853/https://www.nytimes.com/2020/01/21/world/asia/china-coronavirus-wuhan.html |archive-date=26 January 2020 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 

ဝေဖန်မှုများသည် ဟူပေ့ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး Wang Xiaodongကို ရည်ရွယ်သည်များလည်းရှိသည်။ အကြောင်းမှာ ၎င်းသည် သတင်းစားရှင်းလင်းပွဲတစ်ခု၌ မျက်နှာအကာ တစ်ကယ်ထုတ်လုပ်သောအရေအတွက် ၁.၈ဘီလီယံအစား ဤခရိုင်တွင် နှစ်စဉ် ၁၀.၈ဘီလီယံထုတ်လုပ်နေသည်စုပြောဆိုခဲ့သောကြောင့်ပင်ဖြစ်သည်။&lt;ref name=20200126reuters-provincialpress&gt;{{Cite news |url=https://www.reuters.com/article/us-china-health-governor-idUSKBN1ZP0RU |title=Chinese provincial press conference on coronavirus inspires anger, criticism |date=26 January 2020 |agency=Reuters |access-date=29 January 2020}}&lt;/ref&gt; ဝူဟန်မြို့ရဲများက ဟောင်ကောင်စာနယ်ဇင်းသမားတချို့ကို ဇန်နဝါရီ ၁၄ရက် ကျန်းရင်တန်ဆေးရုံ၌ တွေ့ဆုံမေးမြန်းမှုများပြုလုပ်စဉ် တစ်နာရီကြာထိန်းသိမ်းခဲ့မှုများလည်းရှိသည်။&lt;ref name=hkej2353633&gt;{{Cite news |url=https://www2.hkej.com/instantnews/current/article/2353633/ |date=14 January 2020 |work=Hong Kong Economic Journal |access-date=25 January 2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200114070110/https://www2.hkej.com/instantnews/current/article/2353633/ |archive-date=14 January 2020 |language=zh |script-title=zh:多名本港記者武漢採訪被帶到派出所 |trans-title=Several Hong Kong correspondents were brought to a police station when interviewing in Wuhan}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NYTChinaSilencesCritics&quot;&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/2020/01/22/health/virus-corona.html |title=China Silences Critics Over Deadly Virus Outbreak |last=Yuan |first=Li |date=22 January 2020 |work=[[The New York Times]] |access-date=25 January 2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200124235622/https://www.nytimes.com/2020/01/22/health/virus-corona.html |archive-date=24 January 2020}}&lt;/ref&gt; ဝူဟန်၊ ဟူပေ့အာဏာပိုင်များက ရောဂါဖြစ်ပွားမှု၏ ပြင်းထန်မှုကို ဘေးချိတ်ထားခြင်း၊ တုံ့ပြန်နှေးကွေးမှုတို့နှင့်ပတ်သက်ပြီး ဝေဖန်ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;CaixinJan26Zhang&quot;&gt;{{Cite news |url=http://www.caixin.com/2020-01-26/101508442.html |last=Zhang |first=Fan |date=26 January 2020 |access-date=26 January 2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126090804/http://www.caixin.com/2020-01-26/101508442.html |archive-date=26 January 2020 |work=Caixin |language=zh |script-title=zh:湖北抗击肺炎疫情这一周：防控措施如何升级 |trans-title=The one week of Hubei fighting pneumonia outbreak: How preventive measures upgrade}}&lt;/ref&gt; ဝူဟန်မြို့ခြေချုပ်လုပ်ဆောင်ခြင်းမတိုင်ခင် လေးရက်အလို၌ &quot;Wan jia yan&quot; ({{zh|s=万家宴 |l=ten-thousand family banquet}})ခေါ် စားသောက်ပွဲတော်ကြီးတစ်ခုကို မိသားစု (၄၀,၀၀၀)ပါဝင်ဆင်နွှဲခဲသဖြင့် ဝေဖန်မှုများညံ့သွားသေးသည်။ ပြည်တွင်းသတင်းစာ The Beijing Newsက ဒေသအာဏာပိုင်များအနေဖြင့် ဤသို့ရောဂါထိန်းချုပ်ရန်ကြိုးပမ်းကာလမျိုးတွင် ထိုသို့ ခွင့်မပြုသင့်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။ ရောဂါဖြစ်ပွားစအချိန် ၎င်းသတင်းထောက်များ ဟွမ်းနန်ဈေးကြီးသို့ရောက်စဉ် ဒေသခံအများစုမှာ မျက်နှာအကာများဝတ်ဆင်မထားကြောင်းလည်း ထပ်လောင်းပြောဆိုခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;BJNewsJan21She&quot;&gt;{{Cite news |url=http://www.bjnews.com.cn/opinion/2020/01/21/677335.html |last=She |first=Zongming |date=21 January 2020 |access-date=26 January 2020 |publisher=The Beijing News |language=zh |script-title=zh:武汉“万家宴”：他们的淡定让人没法淡定 |trans-title=Wuhan's &quot;Wanjiayan&quot;: Their chillness make others chill-less}}&lt;/ref&gt; ဇန်နဝါရီ ၂၀၊ ဝူဟန်မြို့ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ခရီးသွားလာရေးရာ စည်ပင်ဌာနက ဝူဟန်ရှိ ခရီးသွားဆွဲဆောင်သောနေရာများသို့ လည်ပတ်ရန် ၎င်းနိုင်ငံသားများကို လက်မှတ်စောင်ရေ(၂၀၀,၀၀၀)အခမဲ့ပေးခဲ့၍ ရှုံချဝေဖန်ခံရသည်။&lt;ref name=&quot;BJNewsJan21She&quot; /&gt; ဒေသတွင်းတုံ့ပြန်မှုအပေါ် ဝေဖန်သံများပျံ့နှံ့နေမှုနှင့်ဆက်စပ်ပြီး မှတ်မှတ်သားသားအားဖြင့် ဗဟိုအစိုးရက  နိုင်ငံတကာကျွမ်းကျင်သူများအကူညီဖြင့် ထိုဒေသအစိုးရ၏ ကိုင်တွယ်ပုံအားချီးကျူးပြောဆိုခဲ့သည်။&lt;ref name=wsj1157982583&gt;{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/china-contends-with-questions-over-response-to-viral-outbreak-11579825832|title=China's Coronavirus Response Is Questioned: 'Everyone Was Blindly Optimistic'|last=Deng|first=Lingling Wei and Chao|date=24 January 2020|work=The Wall Street Journal|access-date=2 February 2020|issn=0099-9660}}&lt;/ref&gt; but also especially by state media.&lt;ref name=people31559122&gt;{{Cite web|url=http://opinion.people.com.cn/n1/2020/0121/c1003-31559122.html|title=人民网评：面对疫情，任何侥幸都可能夺人性命--观点--人民网|website=People's Daily|access-date=2 February 2020}}&lt;/ref&gt;

နောက်ထပ်သမိုင်းကြောင်းအရ မှတ်သားဖွယ်မှာ ခရိုင်အစိုးရများ၏ ဒေသတွင်းဖြစ်ပျက်မှုများသတင်းထုတ်ပြန်ရာတွင် အနည်းဆုံးအရေအတွက်ဖြစ်ရန်အလားအလာသဘောမှာ ဗဟိုအစိုးရ၏ အပြစ်ဒုနဲ့ဒေးကို ၎င်းတို့ပေါ်ပုံချမည်စိုးသဖြင့်ဟု မှတ်သားနိုင်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://thediplomat.com/2020/01/wuhan-coronavirus-china-plays-the-blame-game/|title=Wuhan Coronavirus: China Plays the Blame Game|last=Kim|first=Jo|website=thediplomat.com|access-date=2 February 2020}}&lt;/ref&gt; 
ဟူပေ့ခရိုင်တွင် ဝူဟန်ပြီးနောက် ရောဂါဒုတိယအဖြစ်ဆုံး ဟွမ်းဂန်းမြို့ ကျန်းမာရေးဌာနအကြီးအကဲ Tang Zhihongသည် ၎င်းမြို့တွင် လူဘယ်နှဦးကို ကုသနေကြောင်းစသည့်မေးခွန်းများဖြေဆိုနိုင်ခြင်းမရှိသဖြင့် ရာထူးမှထုတ်ပယ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=20200130theguardianA&gt;{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/world/live/2020/jan/30/coronavirus-live-updates-china-death-toll-wuhan-evacuation-foreign-nationals-citizens-latest-news |title=Coronavirus: health chief in Chinese city near Wuhan sacked – live news |last=Weaver |first=Damien Gayle (now) Matthew |date=30 January 2020 |work=[[The Guardian]] |access-date=30 January 2020 |last2=Murray |first2=Jessica |issn=0261-3077 |last3=Rourke (earlier) |first3=Alison |last4=Brooks |first4=Libby |last5=Giuffrida |first5=Angela}}&lt;/ref&gt;  

===သတင်းအမှားများ===
ရောဂါစတင်ဖြစ်ပွားမှုပြီးနောက် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဖြစ်ပွားမှုနှင့်ဆက်နွယ်သော ကောလဟာလများပြန့်နှံလာသည်။&lt;ref name=&quot;bbc_misinfo&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/blogs-trending-51271037 |title=China coronavirus: Misinformation spreads online about origin and scale | work=BBC Monitoring| publisher=BBC |date=30 January 2020 }}&lt;/ref&gt;သာဓကအနေဖြင့် ထိုကောလဟာလများတွင် ဗိုင်းရပ်စ်သည် ဇီဝလက်နက်တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း၊ လူဦးရေထိန်းချုပ်ရေးအစီအစဉ်တစ်ခု (သို့) သူလျှိုစစ်ဆင်ရေးတစ်ခု၏ အကျိုးဆက်ဖြစ်ကြောင်းဖော်ပြခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=20200124factcheckA&gt;{{cite web|url=https://www.factcheck.org/2020/01/social-media-posts-spread-bogus-coronavirus-conspiracy-theory/|title=Social Media Posts Spread Bogus Coronavirus Conspiracy Theory|author=Jessica McDonald |website=factcheck.org|date=24 January 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.buzzfeednews.com/article/janelytvynenko/coronavirus-disinformation-spread| title=Here's A Running List Of Disinformation Spreading About The Coronavirus|website=Buzzfeed News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;vox_misinfo&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.vox.com/recode/2020/1/31/21115589/coronavirus-wuhan-china-myths-hoaxes-facebook-social-media-tiktok-twitter-wechat|title=How tech companies are scrambling to deal with coronavirus hoaxes|website=Vox|first1=Shirin |last1=Ghaffary |first2=Rebecca |last2=Heilweil  |date=31 January 2020}}&lt;/ref&gt; [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|ဖေ့ဘွတ်ခ်]]၊ [[တွစ်တာ]]၊ [[ဂူဂယ်]]များက ထိုဖြစ်နိုင်သည့်သတင်းအမှားများကို ဖြိုခွင်းမည်ဖြစ်ကြောင်းကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref name=mediapost346510&gt;{{Cite web|url=https://www.mediapost.com/publications/article/346510/google-facebook-twitter-working-to-stop-spread-o.html|title=Google, Facebook, Twitter Working To Stop Spread Of Misinformation About Coronavirus|website=mediapost.com|access-date=2 February 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=20200201straitstimes&gt;{{cite web|url=https://www.straitstimes.com/world/united-states/wuhan-virus-as-coronavirus-misinformation-spreads-facebook-removes-posts|title=Wuhan virus: As coronavirus misinformation spreads, Facebook removes posts|date=1 February 2020|website=The Straits Times}}&lt;/ref&gt; 

ဖေဖော်ဝါရီ ၂၊ WHOက ရောဂါဖြစ်ပွားမှု၊တုံ့ပြန်မှုများနှင့်တကွ အလွန်အကြူးသတင်းကူးစက်ပြန့်နှံမှုကြီးတစ်ခုဖြစ်နေကြောင်းကြေညာ၍ &quot;ပြည်သူလူထုအနေဖြင့် လိုအပ်သည့်အချိန်၌ ယုံကြည်အားထားစရာ သတင်းရင်းမြစ်များရှာရန်ခက်ခဲစေသည့် ရောဂါနှင့်ပတ်သက်သော သတင်း(အမှားရော၊အမှန်ရော)သတင်းထုတ်ပြန်ခြင်းများ မလိုလားလောက်သည်အထိ ပိုလျှံများပြားနေကြောင်း&quot;ကိုးကား၍ ကြေညာခဲ့သည်။ ဆက်လက်ပြောဆိုသည်မှာ &quot;အချိန်မှန်&quot; နှင့် &quot;ယုံကြည်နိုင်လောက်သော&quot;သတင်းရင်းမြစ်များရှိစေရန်တောင်းဆိုလာမှုက &quot;''တိုက်ရိုက် WHO ၏ အချိန်ပြည့်(24/7)ယုံတမ်းကောလဟာလများစုံစမ်းရှာဖွေသည့် အရေးပေါ်လိုင်း(hotline)များ''&quot;ဖန်တီးခြင်းကို အားပေးဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထိုအရေးပေါ်လိုင်းများတွင် နည်းပညာ(ပညာရပ်ဆိုင်ရာ)စွန့်စားဆက်သွယ်မှုများနှင့် လူမှုကွန်ယက်အသင်းများ နီးနီးကပ်ကပ်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ကာ ကောလဟာလများ၊ယုံတမ်းစကားများကို စုံစမ်းရန်၊တုံ့ပြန်ရန်နှင့် ထိုလူမှုကွန်ယက်(website)များနှင့်အတူ လူပေါင်း(အကောင့်ပေါင်း)များစွာ၏ ကြောင်းရာပိုင်းစ(post)များအပေါ် ငြင်းချက်ထုတ်ချေပနေခြင်းများလည်းပါဝင်သည်။&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/situation-reports/20200202-sitrep-13-ncov-v3.pdf?sfvrsn=195f4010_2|title=Novel Coronavirus(2019-nCoV) Situation Report – 13|website=WHO|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

အထူးအားဖြင့် မှားယွင်းဖော်ပြပြောဆိုမှုများမှာ : 
*&quot;''လင်းနို့စားသုံးခြင်း''&quot; : Daily Mail၊ Russia Today ကဲ့သို့ သတင်းဌာနများက အမျိုးသမီးတစ်ဦးလင်းနို့ကို ကိုက်နေသော ရုပ်သံပြပြီး ရောဂါ၏ဇစ်မြစ်မှာ ထိုနေရာ၌ လူများလင်းနို့စားခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်ဟူ၍ သတင်းအမှားကို ဖြန့်ဝေသည်။&lt;ref name=20200127foreignpolicy&gt;{{cite news |title=Don't Blame Bat Soup for the Wuhan Virus |author=James Palmer |url=https://foreignpolicy.com/2020/01/27/dont-blame-bat-soup-for-the-wuhan-virus/ |work=Foreign Policy |date=27 January 2020 |accessdate=3 February 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=20200130theguardianB/&gt; ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ပျံ့နှံ့သွားသည့် ရုပ်သံတစ်ခု၌ ၂၀၁၆တွင် တရုတ်ခရီးသွားဗီလော့ဂါ (vlogger){{Efn|အင်တာနက် အသေးစား လိပ်စာ/စာမျက်နှာတစ်ခုတွင် ရုပ်သံများဖြင့် တင်ဆက်နေသူ &lt;ref&gt;Oxford English Dictionary&lt;/ref&gt;}}တစ်ဦး ပလောင်း(Palau)ကျွန်းနိုင်ငံတွင် လင်းနို့စွပ်ပြုတ်သောက်နေပုံ တို့ဖြစ်သည်။&lt;ref name=20200127foreignpolicy/&gt;&lt;ref name=20200130theguardianB&gt;{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2020/jan/31/bat-soup-dodgy-cures-and-diseasology-the-spread-of-coronavirus-bunkum|title=Bat soup, dodgy cures and 'diseasology': the spread of coronavirus misinformation|author=Josh Taylor|date=30 January 2020|website=The Guardian}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=20200129news&gt;{{cite web|url=https://www.news.com.au/lifestyle/food/food-warnings/chinese-influencer-wang-mengyun-aka-bat-soup-girl-breaks-silence/news-story/63ef0cec5b6d448d1843e2e1bcadb14d|title=Chinese influencer Wang Mengyun, aka 'Bat soup girl' breaks silence|author=Marnie O’Neill|date=29 January 2020|website=news.au}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=fx-bso&gt;{{cite web |last1=Gaynor |first1=Gerren Keith |title=Coronavirus: Outrage over Chinese blogger eating 'bat soup' sparks apology |url=https://www.foxnews.com/food-drink/coronavirus-chinese-blogger-eats-bat-soup |website=Fox News |date=28 January 2020}}&lt;/ref&gt; သူမက ပလောင်းကျွန်းနိုင်ငံ၏ ဟင်းလျာများကို မှတ်တမ်းတင်ချင်ခဲ့သည်ဟုပြောဆိုခဲ့သည်။&lt;ref name=20200129news/&gt;&lt;ref name=fx-bso/&gt; ထိုရုပ်သံဖိုင်ကြောင့် အသက်အန္တရာယ်ခြိမ်းချောက်မှုအပြင် ဆဲရေးတိုင်းထွာမှုများခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=20200129news/&gt;
*&quot;''ဇီဝလက်နက်''&quot; : BBCက ဤဗိုင်းရပ်စ်အကြောင်း သတင်းအမှားတစ်ခုအား အကျဉ်းချုံးထားသည့် သတင်းဆောင်းပါးတစ်စောင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
&lt;ref name=bbc51271037&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/blogs-trending-51271037|title=China coronavirus: Misinformation spreads online|first=|date=30 January 2020|publisher=BBC News|access-date=3 February 2020}}&lt;/ref&gt; The Washington Timesက ယခုဗိုင်းရပ်စ်သည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ဇီဝလက်နက်အစီအစဉ်၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဟုဆိုသော ဇန်နဝါရီ ၂၄ရက်က ဆောင်းပါးနှစ်ပုဒ်ကို ကိုးကား၍ ဘီဘီစီက ဖော်ပြခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;bbc_misinfo&quot; /&gt; ဇန်နဝါရီ ၂၉၌ The Washington Postက ''ဇီဝလက်နက်သီအိုရီ'' ဆိုသောသတင်းအမှားကိုဖြန့်ချိသည်။&lt;ref name=20200129washingtonpost&gt;{{cite web|url=https://www.washingtonpost.com/world/2020/01/29/experts-debunk-fringe-theory-linking-chinas-coronavirus-weapons-research/|title=Experts debunk fringe theory linking China's coronavirus to weapons research|archive-url=https://archive.today/20200131185716/https://www.washingtonpost.com/world/2020/01/29/experts-debunk-fringe-theory-linking-chinas-coronavirus-weapons-research/|archive-date=31 January 2020|website=The Washington Post|date=29 January 2020|access-date=2 February 2020|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ဘဏ္ဍာရေးဝက်ဘ်ဆိုဒ်တစ်ခုဖြစ်သော ''ZeroHedge'' က ဝူဟန်တက္ကသိုလ်ဗိုင်းရပ်စ်ဗေဒရှိ သိပ္ပံပညာရှင်အသင်းတစ်ခုက [[ဝူဟန် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်]]၏စွမ်းရည်ကို ဇီဝလက်နက်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ်သုတေသနပြုလျက် ရှိကြသည်ဟု သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ BuzzFeed၏ တောင်းဆိုချက်နှင့်အညီ [[တွစ်တာ]]က ZeroHedge accountကို ၎င်း၏မူဝါဒပိုင်းဆိုင်ရာ ချိုးဖောက် နှောက်ယှက်မှုဖြင့် ပိတ်ပင်(Block)ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;buzz_doxx&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;buzzfeed_vs_zerohedge&quot;&gt;{{cite web |last1=Durden |first1=Tyler |title=Zerohedge Suspended On Twitter |url=https://www.zerohedge.com/political/zerohedge-suspended-twitter |website=ZeroHedge |language=en |date=29 January 2020}}&lt;/ref&gt;
* &quot;''သူနာပြု၏ သပ်လျှိုသတင်းပေခြင်း''&quot; : Jin Huiအမည်ရ စွပ်စွဲခံရသောနောက်ကွယ်သတင်းပေးသူကို ဖော်ပြသော ရုပ်သံတစ်ခု အင်တာနက်တွင် ပျှံ့နှံ့လာခဲ့သည်။ ထိုသူက ဟူပေ့ခရိုင်က သူနာပြုဟုဆိုကာ ဝူဟန်တွင် မျှော်လင့်ချက်မရှိတော့သော အခြေအနေကို ဖော်ပြခဲ့သည်။ ထိုရုပ်သံကို မြောက်မြားစွာသော လူမှုကွန်ယက်ပလက်ဖောင်းများတွင် လူသန်းချီကြည့်ရှုခဲ့ကြသည်။ ဘီဘီစီကသတိပြုမိသည်မှာ အင်္ဂလိပ်စာတန်းထိုးနှင့်မတူဘဲ ရုပ်သံတွင်အဆိုပါအမျိုးသမီးမှာ သူနာပြုအဖြစ်မဆိုခဲ့သလို ဆရာဝန်ဟုလည်းမပြောခဲ့ပါ။ သူမ၏ ယူနီဖောင်းနှင့် မျက်နှာအကာသည် ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများဝတ်သောပုံစံနှင့် မတူ မကိုက်ညီပါ။ သူမက လူ၁၀၀,၀၀၀ခန့်ကူးစက်ခံရပြီး ပျံ့နှံ့နှုန်းမှာ တစ်ယောက် : ဆယ်လေးယောက် ဟုဆိုထားသဖြင့် သတင်းအမှားဖြစ်ကြောင်း သတိပြုမိခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;bbc_misinfo&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;vox_misinfo&quot; /&gt;&lt;ref name=theinitium20200130&gt;{{cite web|url=https://theinitium.com/article/20200130-repost-pansci-2019ncov-misinformation/|title=泛科學：關於新冠肺炎的20個傳言，哪些是真哪些是假？|website=The Initium|date=30 January 2020|first1= Peiqi |last1=Luo |first2= Yingkai | last2= Liao}}&lt;/ref&gt;
* &quot;''လူဦးရေထိန်းချုပ်ခြင်း''&quot; : ကနေဒါရုပ်သံလွှင့်ကော်ပိုရေးရှင်း (CBC)၏ သတင်းဆောင်းပါး (ဇူလိုင် ၂၀၁၉)ကို ကိုးကား၍ လျှို့ဝှက်ပူးပေါင်းကြံစည်သူများအဖြစ် anti-vaxxers(ကာကွယ်ဆေးထိုးရန်ငြင်းဆန်သောသူများ)၊ alternative news mediaတို့က ဤကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်မှာ တရုတ်သိပ္ပံပညာရှင်များစမ်းသပ်နေသော ကနေဒါသုတေသနဓာတ်ခွဲခန်းမှ ခိုးယူသွားသော ဗိုင်းရပ်စ်ဖြစ်သည်ဟု စွပ်စွဲကြသည်။&lt;ref name=&quot;buzz_doxx&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.buzzfeednews.com/article/ryanhatesthis/a-pro-trump-blog-has-doxed-a-chinese-scientist-it-falsely |title= A Pro-Trump Blog Doxed A Chinese Scientist It Falsely Accused Of Creating The Coronavirus As A Bioweapon| date=31 January 2020 |website= BuzzFeed News |first= Ryan |last= Broderick}}&lt;/ref&gt; CBCက ၎င်းတို့၏ အစောပိုင်းသတင်းများသည် အတုအယောင်များဖြစ်ကြပြီး ထို ပူးပေါင်းကြံစည်သီအိုရီမှာ အချက်အလက်အခြေအမြစ်မရှိဟုဆိုသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cbc.ca/news/canada/manitoba/china-coronavirus-online-chatter-conspiracy-1.5442376 |title= Online claims that Chinese scientists stole coronavirus from Winnipeg lab have 'no factual basis' | publisher=Canadian Broadcasting Corporation |time= 27 January 2020 | first1= Karen |first2=Jeff |last1=Yates |last2= Pauls}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cbc.ca/news/canada/%E4%B8%AD%E5%9B%BD%E7%A7%91%E5%AD%A6%E5%AE%B6%E4%BB%8E%E6%B8%A9%E5%B0%BC%E4%BC%AF%E5%AE%9E%E9%AA%8C%E5%AE%A4%E4%B8%AD%E7%AA%83%E5%8F%96-%E5%86%A0%E7%8A%B6%E7%97%85%E6%AF%92%E7%9A%84%E7%BD%91%E7%BB%9C%E4%BC%A0%E8%A8%80-%E6%B2%A1%E6%9C%89%E4%BA%8B%E5%AE%9E%E6%A0%B9%E6%8D%AE-1.5448165| title=Chinese translation: 中国科学家从温尼伯实验室中窃取 冠状病毒的网络传言'没有事实根据'| publisher=Canadian Broadcasting Corporation |time= 27 January 2020 | first1= Karen |first2=Jeff |last1=Yates |last2= Pauls}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=20200128factcheck&gt;{{cite web|url=https://www.factcheck.org/2020/01/coronavirus-wasnt-sent-by-spy-from-canada/|title=Coronavirus Wasn't Sent by 'Spy' From Canada|website=Factcheck.org|author=Saranac Hale Spencer|date=28 January 2020}}&lt;/ref&gt; ထို QAnonပူးပေါင်းကြံစည်လုပ်ဆောင်သူများကို ထောက်ခံသူများနှင့် the anti-vax (ကာကွယ်ဆေးထိုးခံရန်ငြင်းဆန်သော)အဖွဲ့အစည်းက ဤရောဂါဖြစ်ပွားမှုသည် မိုက်ခရိုဆော့ ယခင်အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် ဘီလ်ဂိတ်နှင့် ဟာသသရုပ်ဆောင် ဆမ်ဟိုဒ် (Sam Hyde)တို့၏ အင်္ဂလန် ပါဘရိုက်တက္ကသိုလ်(Pirbright Institute)တို့က ဖန်တီးထားသော လူဦးရေထိန်းချုပ်သည့်အစီအစဉ်ဖြစ်ကြောင်း ဆိုခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;bbc_misinfo&quot; /&gt;&lt;ref name=20200124factcheckB&gt;{{cite web|url=https://www.factcheck.org/2020/01/comedian-sam-hyde-not-behind-spread-of-coronavirus/|title=Comedian Sam Hyde Not 'Behind' Spread of Coronavirus|website=factcheck.org|date=24 January 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=20200123buzzfeednews&gt;{{cite web|url=https://www.buzzfeednews.com/article/ryanhatesthis/qanon-supporters-and-anti-vaxxers-are-spreading-a-hoax-that |title= QAnon Supporters And Anti-Vaxxers Are Spreading A Hoax That Bill Gates Created The Coronavirus | date=23 January 2020 |website= BuzzFeed News |first= Ryan |last= Broderick }}&lt;/ref&gt;

== မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဖြစ်ပွားမှု==
{{main|ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဖြစ်ပွားမှု (မြန်မာနိုင်ငံ)}}

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၂၀-မတ်-၂၃၌ ရောဂါကူးစက်ခံထားရသူ လူနာ ၂ဦးစတင်​တွေ့ရှိခဲ့ကာ ၂၀၂၀-အောက်တို- ၂၂ အထိ အတည်ပြုလူနာ (၃၉,၆၉၆) ဦး​၊ ပျောက်ကင်းသက်သာလာသူ (၁၈,၈၆၅)ဦး၊ သေဆုံးသူဦးရေ (၉၇၂) ဦး ရှိသည်။&lt;ref&gt; https://doph.maps.arcgis.com/apps/opsdashboard/index.html#/f8fb4ccc3d2d42c7ab0590dbb3fc26b8/&lt;/ref&gt;
 
== မှတ်စုများ ==

{{hatnote|[[#Epidemiology|Back to table]]}}
&lt;div class=&quot;reflist&quot; style=&quot;list-style-type: lower-alpha;&quot;&gt;&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot; responsive=&quot;1&quot; /&gt;&lt;/div&gt;&lt;!-- Please don't use {{reflist|group=&quot;lower-alpha&quot;}} as it makes numeric labels; use lower-alpha labels to match the labels in Template:COVID-19 pandemic data. --&gt;


==ကိုးကား==
{{Reflist|3}}

==နောက်ထပ်ဖတ်ရန်==
'''Mainland China and Hong Kong'''
* [http://tv.cctv.com/2020/01/09/VIDEghKzTNeOHkUnaI4oLLp5200109.shtml Wuhan unexplained viral pneumonia epidemic The pathogen was initially identified as a new type of coronavirus]. CCTV, (9 January 2020)
* [http://wjw.wuhan.gov.cn/front/web/showDetail/2020012009077 Wuhan Municipal Health Commission] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200120052215/http://wjw.wuhan.gov.cn/front/web/showDetail/2020012009077 |date=20 January 2020 }} 
* [https://www.chp.gov.hk/files/pdf/letters_to_private_hospitals_20200107.pdf Statutory Reporting of Severe Respiratory Disease associated with a Novel Infectious Agent]. CHP, Hong Kong, (7 January 2020)

'''WHO'''
* {{cite report
 | vauthors    = ((World Health Organization))
 | year        = 2020
 | title       = Surveillance case definitions for human infection with novel coronavirus (‎‎‎‎nCoV)‎‎‎‎: interim guidance v1, January 2020
 | author-link = World Health Organization
 | publisher   = World Health Organization
 | hdl         = 10665/330376
 | id          = WHO/2019-nCoV/Surveillance/v2020.1
 | hdl-access  = free}}
* {{cite report
 | vauthors    = ((World Health Organization))
 | year        = 2020
 | title       = Laboratory testing of human suspected cases of novel coronavirus (‎‎‎‎nCoV)‎‎‎‎ infection: interim guidance, 10 January 2020
 | author-link = World Health Organization
 | publisher   = World Health Organization
 | hdl         = 10665/330374
 | id          = WHO/2019-nCoV/laboratory/2020.1
 | hdl-access  = free}}

'''Europe'''
* [https://www.ecdc.europa.eu/sites/default/files/documents/Risk%20assessment%20-%20pneumonia%20Wuhan%20China%2017%20Jan%202020.pdf &quot;Cluster of pneumonia cases caused by a novel coronavirus, Wuhan, China&quot;]. ECDP (17 January 2020)
* [http://www.gov.uk/government/news/wuhan-novel-coronavirus-and-avian-flu-advice-for-travel-to-china Wuhan novel coronavirus and avian flu: advice for travel to China]. [[:en:Public Health England|PHE]], UK, (10 January 2020).
* [http://www.msn.com/en-gb/news/newslondon/coronavirus-new-precautions-to-be-put-in-place-for-travellers-arriving-in-uk-from-china-grant-shapps-confirms/ar-BBZcQVS Threat level remains LOW but authorities raise alertness to symptoms] MSN (22 January 2020)

==ပြင်ပလင့်ခ်များ==
{{Commons category|2019–20 outbreak of novel coronavirus (2019-nCoV)}}
{{Wiktionary|Wuhan pneumonia}}
* [https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/situation-reports/ Novel Coronavirus (2019-nCoV) situation reports] at [[WHO]] website, include official numbers of confirmed cases in countries of the world
* [https://medgic.co/virus Live global map of Wuhan novel coronavirus (2019-nCoV) spread using official Chinese sources] by [https://medgic.co Medgic], updated daily
* [https://gisanddata.maps.arcgis.com/apps/opsdashboard/index.html#/bda7594740fd40299423467b48e9ecf6 Interactive global map of Wuhan novel coronavirus (2019-nCoV) spread] and [https://docs.google.com/spreadsheets/d/1yZv9w9zRKwrGTaR-YzmAqMefw4wMlaXocejdxZaTs6w spreadsheet] by Johns Hopkins University, updated daily
* [https://www.coronatracker.com CORONATRACKER] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201011201053/https://www.coronatracker.com/ |date=11 October 2020 }} – a community-based project by data scientists, medical professionals and web developers to keep track of and collect data about latest developments about 2019-nCoV
* {{cite web
 | title   = Coronavirus
 | website = Centers for Disease Control and Prevention (CDC)
 | url     = https://www.cdc.gov/coronavirus/index.html}}
* [https://www.ecdc.europa.eu/en/geographical-distribution-2019-ncov-cases Geographical distribution of 2019-nCov cases] by European Centre for Disease Prevention and Control
* {{cite web
 | title   = Statement on the meeting of the International Health Regulations (2005) Emergency Committee regarding the outbreak of novel coronavirus 2019 (n-CoV) on 23&amp;nbsp;January 2020
 | website = World Health Organization (WHO)
 | url     = https://www.who.int/news-room/detail/23-01-2020-statement-on-the-meeting-of-the-international-health-regulations-(2005)-emergency-committee-regarding-the-outbreak-of-novel-coronavirus-(2019-ncov)}}

[[ကဏ္ဍ:၂၀၁၉-၂၀ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကပ်ရောဂါ]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၁၉ ဘေးအန္တရာယ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၀ ဘေးအန္တရာယ်များ]]</text>
      <sha1>66urzo8obwj4vtnwe8rinbejzmcoqid</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရဲဝင်းဦး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>203392</id>
    <revision>
      <id>1027746</id>
      <parentid>1027440</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T16:14:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-24659-26</username>
        <id>141921</id>
      </contributor>
      <origin>1027746</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27694" sha1="72ricaoxashvf785d0emgz279i90mlg" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
 | honorific prefix   = [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]]&lt;br&gt;[[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့|ဇေယျကျော်ထင်]] [[သရေစည်သူ|သရေစည်သူ]]
 | name               = ရဲဝင်းဦး
 | native_name        = 
 | native_name_lang   = 
 | honorific_suffix   =တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် 
 | image              = IMG4619YeWinOo.jpg
 | image_size         = 
 | alt                = 
 | caption            = ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရဲဝင်းဦး 
 | order              = 
 | office = [[File:Flag of the Commander-in-Chief of Defence Services (Myanmar).svg|30px|border]] [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]
| termstart          = ၃၀ မတ် ၂၀၂၆
 | predecessor        = ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]
 |deputy= ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]
 | successor          = 
 | office1            = {{Army|Myanmar}}
 | title1             = {{flagicon image|Commander in Chief (Army) flag of Myanmar.svg}}   [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)]]
 | termstart1         = မတ် ၂၀၂၆
 | term_end1 = ၃၀ မတ် ၂၀၂၆

 | predecessor1       = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]]
 | successor1         = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]
 
 | office2            = [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့်အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]]&lt;br&gt; အတွင်းရေးမှူး
 | appointer2=[[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]]
 | status2            = 
| term_start2        = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
 | term_end2          = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
 | predecessor2       = ''ကော်မရှင်စတင်''
 | successor2         = ''ကော်မရှင်ဖျက်သိမ်း''

 
 | office3            = [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး]] &lt;br&gt; တွဲဖက်အမှုဆောင်ချုပ်
 | status3            = 
 | term_start3        = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
 | term_end3          = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
 | predecessor3       = ''ရာထူးစတင်''
 | successor3         = ''ရာထူးဖျက်သိမ်း''
 
 | office4            = [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]&lt;br&gt;  တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး
 | appointer4=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး အမိန့်အမှတ် ၉/၂၀၂၁
 | status4             = 
| term_start4         = ၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁
 | term_end4           = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ 
 | predecessor4       = ''ကောင်စီစတင်''
 | successor4       = ''ကောင်စီဖျက်သိမ်း''
 
 | office5            = [[စစ်ဘက်ရေးရာ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့|စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်]]
 | status5            = 
| term_start5        = ၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၀ 
 | term_end5          = မတ် ၂၀၂၆
 | predecessor5       = ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီး[[စိုးထွဋ်]]
 | successor5         = ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်ကိုထိုက်]]
 | office6            = တိုင်းမှူး&lt;br&gt; [[အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]
 | status6            = 
 | term_start6        = ၁၈ ဇွန် ၂၀၁၈
 | term_end6          = ၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၀ 
 | predecessor6       = ဗိုလ်ချုပ် တေဇကျော်
 | successor6         = [[ဗိုလ်ချုပ်]] [[ညွန့်ဝင်းဆွေ]]
 | office7            = ကျောင်းအုပ်ကြီး &lt;br&gt; [[တပ်မတော်ဆေးတက္ကသိုလ်]]
 | status7            = 
 | term_start7        = ၂၆ ဩဂုတ် ၂၀၁၆
 | term_end7          = ၁၈ ဇွန် ၂၀၁၈
 | predecessor7       = ဗိုလ်ချုပ် [[သက်ပုံ]]
 | successor7         = ဗိုလ်ချုပ် [[ညွန့်ဝင်းဆွေ]]
 | pronunciation   = 
 | birth_name      = 
 | birth_date      =  {{bda|1966|02|21|df=y}}
 | birth_place     = [[မြန်မာပြည်]]
 | death_date      =  | death_place     = 
 | death_cause     = 
 | resting_place   = 
 | resting_place_coordinates = 
 | citizenship     = မြန်မာ
 | nationality     = 
 | party           = 
 | otherparty      =  
 | spouse          = နီလာ
 | relations       = 
 | children        = သိမ့်သဉ္ဇာရဲ၊ထက်ရဲနောင်
 | mother          =  
 | father          = 
 | relatives       = 
 | residence       = 
 | education       = 
 | alma_mater      = [[တပ်မတော်(ကြည်း)ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း၊ (ဗထူး)]] OTS အပတ်စဉ် ၇၇ 
 | occupation      = 
 | profession      = 
 | known_for       = 
 | salary          = 
 | net_worth       =  | cabinet         = 
 | committees      = 
 | portfolio       = 
 | awards          =  
*[[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့]] (၂၀၂၁)
* [[စည်သူဘွဲ့]] (၂၀၂၂)
* [[သရေစည်သူ]] (၂၀၂၆)
 | signature       = 
 | signature_alt   = 
 | website         = 
| nickname        = 
 | allegiance      = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
 | branch          = {{Army|Myanmar}}
 | serviceyears    = 
 | rank            = {{flagicon image| 16. Myanmar Army GEN.svg}}ဗိုလ်ချုပ်ကြီး
 | unit            = [[တပ်မတော်]]
 | commands        = 
 | battles         =ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ် 
 | mawards         =  
|military_blank1=ကိုယ်ပိုင်အမှတ်
|military_data1=ကြည်း ၂၁၄၄၀|President=ဦးမင်းအောင်လှိုင်}}
[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] '''ရဲဝင်းဦး''' (၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၆၆ ဖွား) သည် ၁၁ဦးမြောက် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ဖြစ်သည်။သူသည် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)]] အဖြစ်  [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]အပြီး ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင်  ခန့်အပ်ခံရပြီးနောက် မတ်လ ၃၀ရက်တွင် မြန်မာ့ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]အဖြစ် ဆက်လက်ခန့်အပ်ခြင်းခံရသူ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c6266rdr3d2t|title=ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရဲဝင်းဦး ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)ဖြစ်လာ|work=ဘီဘီစီ|access-date=၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၄ မတ် ၂၀၂၆}}&lt;/ref&gt;

၎င်းသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် [[တပ်မတော်]]မှ အာဏာရယူပြီးနောက် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]တွင် တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် စတင်တာဝန်ယူခဲ့သည်။ &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|last=|first=|date=|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး အမိန့်အမှတ်(၉/၂၀၂၁) ၁၃၈၂ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၆ ရက် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်|url=http://dsinfo.org/node/957|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210206000142/http://dsinfo.org/node/957|archive-date=2021-02-06|access-date=2021-02-02|website=Tatmadaw Information Team|language=my|accessdate=14 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131316/http://dsinfo.org/node/957}}&lt;/ref&gt;[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] သက်တမ်းကုန်ဆုံးပြီးနောက် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ (ကာလုံ) အတွက် ရုံးအဖွဲ့ကို အမိန့်အမှတ် ၂/၂၀၂၅ ဖြင့် အသစ်ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ ၎င်းသည် ကာလုံရုံး၏ တွဲဖက်အမှုဆောင်ချုပ် အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73047|title=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၏ အမှုဆောင်ချုပ်နှင့် တွဲဖက်အမှုဆောင်ချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|publisher=Ministry of Information|accessdate=2025 July 31}}&lt;/ref&gt;

ထို့အပြင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]အစား အသစ်အစားထိုး ဖွဲ့စည်းလိုက်သည့် [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]] တွင်လည်း အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း ခံထားရသူ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73052|title=နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဖွဲ့စည်းခြင်း|publisher=Ministry of Information|accessdate=2025 July 31}}&lt;/ref&gt;

== စစ်မှုထမ်းခြင်း ==
ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦးသည် [[တပ်မတော် (ကြည်း) ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း (ဗထူး)|တပ်မတော် (ကြည်း) ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း]] အမှတ်စဉ် (၇၇) ဆင်း အရာရှိတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် ကြည်း ၂၁၄၄၀ ဖြင့် စစ်မှုထမ်းခဲ့ကာ ဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်ဖြင့် [[ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] စစ်ဦးစီးမှူး (ပထမတန်း-G1) နှင့် [[အမှတ်(၁၁)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|အမှတ် (၁၁) ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်]] တပ်မမှူး တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ 

၂၀၁၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်မှူးချုပ်အဆင့်ဖြင့် [[တပ်မတော်ဆေးတက္ကသိုလ်]] ကျောင်းအုပ်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊ ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ဗိုလ်ချုပ်အဆင့်ဖြင့် [[အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] တိုင်းမှူးအဖြစ် တာဝန်တိုးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ 

တပ်မတော်စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[စိုးထွဋ်]] အား သမ္မတ[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးဝင်းမြင့်]] က ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး]] အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့ပြီးနောက် သူသည် စိုးထွဋ် ၏ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာရာထူးနေရာ အား ဆက်ခံခဲ့သည်။ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခံရကာ [[စစ်ဘက်ရေးရာ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့|စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်]]အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရပြီး ၎င်းရာထူးတွင် တိုင်းမှူးတာဝန်ယူပြီး နှစ်နှစ်မပြည့်မီ အဆင့်တိုးမြှင့်ခံရသူအဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma-51478101|title=အနောက်တောင်တိုင်းတိုင်းမှူးကို စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေး အရာရှိချုပ်ခန့်|work=BBC Burmese|access-date=၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၄|date=၁၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၀}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် တပ်မတော်မှ အာဏာရယူပြီးနောက် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]တွင် တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရပြီး နိုင်ငံတကာသံတမန်များနှင့် တွေ့ဆုံမှုများတွင် အစဉ်တစိုက် ပါဝင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/23118|title=စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦး (၁၉)ကြိမ်မြောက်၊ အာဆီယံ တပ်မတော်ထောက်လှမ်းရေးမှူးချုပ်များ အစည်းအဝေးတက်ရောက်ကြသည့် အာဆီယံနိုင်ငံများမှ တပ်မတော်ထောက်လှမ်းရေးမှူးချုပ်များနှင့် နိုင်ငံအလိုက် သီးခြားစီတွေ့ဆုံ|work=MOI Myanmar|access-date=၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၄|date=၁၇ မတ် ၂၀၂၂}}&lt;/ref&gt; 

၂၀၂၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်၏ ယုံကြည်စိတ်ချရသူများဖြစ်သည့် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[အောင်လင်းဒွေး]]နှင့် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ညိုစော]]တို့နှင့်အတူ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခံရကာ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်၏ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၏ တွဲဖက်အမှုဆောင်ချုပ်အဖြစ်လည်းကောင်း ခန့်အပ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/73053|title=နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဖွဲ့စည်းခြင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|date=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/73048|title=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၏ အမှုဆောင်ချုပ်နှင့် တွဲဖက်အမှုဆောင်ချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|date=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လတွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း) အဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရရာ ၎င်းရာထူးသည် အစဉ်အလာအရ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ရာထူးနှင့် ပူးတွဲထမ်းဆောင်ရသော တာဝန်ဖြစ်ပြီး ယခင်က ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] တာဝန်ယူခဲ့သည့် [[တပ်မတော် (ကြည်း)]] ၏ အကြီးအကဲ တာဝန်ကို ဆက်ခံခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦးကို ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း) ရာထူးတိုးပေး |url=https://burmese.dvb.no/post/748914 |access-date=2026-03-07 |website=ခုန်ပျံကျော်လွှားစနစ်တွေနဲ့ ရာထူးတိုးလာတဲ့ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရဲဝင်းဦးကို မတ် ၂ ရက်မှာ စစ်ခေါင်းဆောင်က ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း) ရာထူး တိုးပေးလိုက်တယ်လို့ နေပြည်တော် သတင်းအရင်းအမြစ်တွေဆီက သိရပါတယ်။ဒ… |language=en}}&lt;/ref&gt;

== အရေးယူပိတ်ဆို့ခံရမှုများ ==
၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး ဖြစ်လာသည့် ၎င်းအား အမေရိကန်၊ ဗြိတိန် နှင့် ဥရောပသမဂ္ဂ အစရှိသည့် နိုင်ငံတို့က ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများပြုလုပ်ထားကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2021/03/22/myanmar-burma-eu-sanctions-11-people-over-the-recent-military-coup-and-ensuing-repression/|title=Myanmar/Burma: EU sanctions 11 people over the recent military coup and ensuing repression|publisher=The [[Council of the European Union]]|date=22 March 2021|access-date=11 April 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=OJ:L:2021:099I:FULL&amp;from=EN|title=Official Journal of the European Union|pages=15–24|date=22 March 2021|access-date=11 April 2021}}&lt;/ref&gt;ထို့အပြင် ၎င်း၏ ဇနီးဖြစ်သူ နှင့် အရွယ်ရာက်ပြီး သမီးဖြစ်သူတို့ကိုပါ အရေးယူပိတ်ဆို့ထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://mm.usembassy.gov/my/treasury-sanctions-senior-officials-and-family-members-connected-to-burmas-military-mm/|title=မြန်မာ စစ်တပ်နှင့် ဆက်နွှယ်သည့် အရာရှိကြီးများနှင့်မိသားစုဝင်များအား ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနက ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့အရေးယူခြင်း|work=U.S Embassy in Burma|access-date=၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၄|date=၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၁}}&lt;/ref&gt;

==ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ==

ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်နီလာနှင့် သိမ့်သဉ္ဇာရဲ နှင့် ထက်ရဲနောင် ခေါ်သမီးနှင့်သားရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Myanmar military SAC members, their businesses and associates that require targeted sanctions|url=https://justiceformyanmar.github.io/justiceformyanmar.org/stories/myanmar-military-sac-members-their-businesses-and-associates-that-require-targeted-sanctions.html|access-date=2021-02-11|website=Justice For Myanmar}}&lt;/ref&gt; [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး]] ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မောင်မောင်အေး]] နှင့် ခမည်းခမက် တော်စပ်သည်။ 

== ချီးမြှင့်ခံရသည့် ဆုများ ==
သူ့ကို နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦး[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]]က ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၄ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့တံဆိပ်ဖြစ်သည့် [[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့]] ချီးမြှင့်သည်။ 

[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ]] က ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ  ၁၇  ရက် နေ့တွင် အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၁/၂၀၂၂ ဖြင့် [[ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ|ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့]]ဖြစ်သော [[စည်သူဘွဲ့]] ချီးမြှင့်အပ်နှင်းထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://myawady.net.mm/node/32968|title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း ၊ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၁ / ၂၀၂၂ ၊ ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့များ|work=MWD Webportal|access-date=၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၄|date=၁၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၂}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၂) ရက်နေ့တွင် အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၄၃/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ|ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့]]ဖြစ်သော [[သရေစည်သူ|သရေစည်သူဘွဲ့]]ကို ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80484|title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း {{!}} Ministry Of Information|access-date=2026-03-02|website=www.moi.gov.mm|language=en}}&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{reflist}}
{{နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ}}
[[ကဏ္ဍ:၁၉၆၆ မွေးဖွားသူများ]]
[[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဝင်များ]]
[[Category:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်(ကြည်း) ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်းဆင်းများ]]</text>
      <sha1>72ricaoxashvf785d0emgz279i90mlg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်​(ကြည်း)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>209730</id>
    <revision>
      <id>1027737</id>
      <parentid>1027675</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T16:07:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>နေနီဝန်း</username>
        <id>89694</id>
      </contributor>
      <comment>ဒုတပ်ချုပ်ရာထူးက၁၉၈၉မှပေါ်လာတာပါ။ အဲ့မတိုင်ခင်ကရာထူးဟာ ကြည်းတပ်အကြီးအကဲပါပဲ။ အချက်အလက်ဖြည့်စွက်ပြီး ရက်စွဲအမှားတွေပြင်ဆင်ထားပါတယ်။</comment>
      <origin>1027737</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19353" sha1="ewzcm48g8ebmwx2ba5ew2qrhjoippv3" xml:space="preserve">{{Notice|ဤဆောင်းပါးသည် မြန်မာ့တပ်မတော်မှ ရာထူးတာဝန်နှင့် သက်ဆိုင်သောဆောင်းပါး ဖြစ်ပြီး၊ လူပုဂ္ဂိုလ် တစ်ဦးတစ်ယောက်အား ကိုယ်စားမပြုပါ။}}

{{Infobox official post
| post                    = &lt;br&gt;ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ &lt;br&gt;ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)
| body                    = [[မြန်မာနိုင်ငံ]]
| insignia                = Flag of the Deputy Commander-in-Chief of Defence Services (Myanmar).svg
| insigniasize            = 
| insigniacaption         = ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)၏အလံတော်
| insigniaalt             =
| flag                    = Flag of the Deputy Commander-in-Chief of Defence Services (Myanmar).svg
| flagsize                = 180px
| flagcaption             = ဒုတိတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ အလံတော်&lt;ref&gt;[https://www.gnlm.com.mm/vice-senior-general-holds-discussions-with-australian-vice-chief-of-defence-force-over-phone/ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စိုးဝင်း အား မြန်မာနိုင်ငံ အလံတော်နှင့် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် အဆောင်အယောင် အလံတော် တစ်ဖက်စီဖြင့် တွေ့ရစဉ်] &lt;/ref&gt;
| image                   =[[File:IMG4467kyawswarlin.jpg]] 
| imagesize               = 
| imagecaption            =
| incumbent               = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]
| incumbentsince          = {{Start date|2026|03|30|ds=yes}}
| department              = {{Armed forces|Myanmar}}
| style                   = 
| type                    = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူး၊ အဆင့်၊ အဆောင်အယောင်နှင့် တံဆိပ်များ#စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး တာဝန်ခန့်အပ်မှုများ|စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး]] 
| status                  = 
| abbreviation            = 
| member_of               = [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]
| reports_to              = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော် သမ္မတ]]
| residence               = ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် နေအိမ်၊ စစ်ရုံး၊ [[နေပြည်တော်]]
| seat                    = ဒုတိယ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး]]၊ စစ်ရုံး၊ [[နေပြည်တော်]] 
| nominator               = 
| appointer               = စစ်ရာထူးခန့်ချုပ်
| termlength              = 
| termlength_qualified    = 
| precursor               = ​ဗမာ့တပ်မတော် ဒုတိယစစ်​ဆေးရေးအရာရှိချုပ်၊ ဒုတိယစစ်မင်းကြီး
| inaugural               =
| formation               = *၁ မေ ၁၉၄၇ {{small|(''ဗမာ့တပ်မတော်​ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်'' အဖြစ်)}} 
*၁၀ မေ ၁၉၈၉ {{small|(''ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)'' အဖြစ်)}}
| founder                 =
| named_for               =
| first                   = *ဗိုလ်မှူးကြီးစမစ်ဒွန်း {{small|(''ဗမာ့တပ်မတော်​ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်'' အဖြစ်)}} 
*ဗိုလ်ချုပ်ကြီးသန်းရွှေ {{small|(''ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)'' အဖြစ်)}}
| last                    = 
| abolished               = 
| succession              = 
| unofficial_names        = ဒုချုပ်၊ ဒုချုပ်ကြီး၊ ဒုတပ်ချုပ်၊ ဒုတပ်မတော်ဦးစီးချုပ် 
| deputy                  = 
| salary                  = 
| website                 = 
| footnotes               = [[ဖိုင်:17. Myanmar Army VSGEN.svg|50px]] &lt;br /&gt; [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး#ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]]
| insigniasize            =
| insigniacaption         =
|footnotes_title          = အဆင့် / တံဆိပ် အဆောင်အယောင်များ
}}

'''ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)''' ({{lang-en|Deputy Commander in Chief of Defence Services, Commander-in-Chief (Army)}})သည် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]]၏ ဒုတိယအဆင့်အမြင့်ဆုံး ရာထူးဖြစ်သည်။ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ပြီးလျှင် ဒုတိယနေရာ၌ တည်ရှိသည်။ [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://203.81.89.211/?q=briefing-room/announcements/2011/04/06/id-572|title=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီဖွဲ့စည်းခြင်း (ကြေညာချက်အမှတ် ၉/၂ဝ၁၁)|last=|first=|author2=|date=၆ ဧပြီ ၂၀၁၁|publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=4 February 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190204014343/http://203.81.89.211/?q=briefing-room%2Fannouncements%2F2011%2F04%2F06%2Fid-572}}&lt;/ref&gt; ကြည်း၊ရေ၊လေ ဗမာ့တပ်မတော်များပေါင်းစည်းပြီးနောက် ၁၉၅၅ခုနှစ်မှ ၁၉၈၉အထိ တပ်မတော်(ကြည်း)၊ ​တပ်မတော်(ရေ)၊ တပ်မတော်(လေတပ်) တို့ကို သက်ဆိုင်ရာ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တစ်ဦးစီက အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ခုနှစ်တွင် ထိုဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များကို သက်ဆိုင်ရာတပ်များ၏ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်တိုးမြှင့်ခဲ့ပြီး တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်လက်အောက်၌ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဟူသော ရာထူးလည်းပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ခုနှစ် မတ်လအတွင်း ၂၆ရက်တာ ကာလမှအပ ၁၉၈၉ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)သည် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်တာဝန်လည်းပူးတွဲထမ်းဆောင်ရသဖြင့် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) ဟု တစ်ဆက်တည်းခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိသည်။ ယခုလက်ရှိ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) မှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]] ဖြစ်သည်။ လက်ရှိအချိန်တွင် ကာကွယ်ရေးဌာနကောင်စီ ညွှန်ကြားလွှာ ၁/၂၀၂၁အရ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ သက်တမ်းကို ကန့်သတ်ထားခြင်း မရှိပေ။&lt;ref name=&quot;mal&quot;&gt;{{Cite news|title=ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ အာဏာကစားပွဲ|url=https://www-bbc-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.bbc.com/burmese/burma-57432310.amp?amp_js_v=a6&amp;amp_gsa=1&amp;usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16252286593180&amp;referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp;amp_tf=From%20%251%24s&amp;ampshare=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fburmese%2Fburma-57432310}}&lt;/ref&gt;

==ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများစာရင်း==
{|class=&quot;wikitable&quot;
! စဉ်
! ဓာတ်ပုံ
! ပြန်တမ်းဝင်အမှတ်
! style=&quot;text-align: center&quot; | ရာထူးအဆင့်နှင့်အမည်
! style=&quot;text-align: center&quot; | တာဝန်သက်တမ်း
! style=&quot;text-align: center&quot; | မှတ်ချက်
! style=&quot;text-align: center&quot; | ကိုးကား
|-
! colspan=7 | ဗမာ့တပ်မတော် ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်
|-
| *
| [[File:Smith Dun.jpg|120px]]
| ကြည်း ၅၁၀၇
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[စမစ်ဒွန်း]]
| ၁ မေ ၁၉၄၇ – ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈
| နောင်အခါ စစ်ဦးစီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ခန့်အပ်ခံရကြောင်းမှတ်တမ်းတင်ထားသော်လည်း လွတ်လပ်ရေးမရမီထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သဖြင့် စာရင်းထဲတွင်ဖော်ပြမခံရပါ။
|
|-
| ၁။
| [[File:SawKyarDoe.jpg|120px]]
| ကြည်း ၅၁၀၇
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[စောကြာဒိုး]]
| ၁၄ ဧပြီ ၁၉၄၈ – ၃၀ ဇူလိုင် ၁၉၄၈
| လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့် ပထမဆုံး ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်ဖြစ်သည်။
|
|-
| ၂။
| [[File:General Ne Win PM of Burma 1959.jpg|120px]]
| ကြည်း ၃၅၀၂
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[နေဝင်း၊ ဦး|နေဝင်း]]
| ၁ ဩဂုတ် ၁၉၄၈ – ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၉
| နောင်တွင် စစ်ဦးစီးချုပ်နှင့် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။
|
|-
!colspan=7|ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်းတပ်)
|-
| ၃။
| 
| ကြည်း ၃၄၅၈
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[အောင်ကြီး]]
| ၉ ဧပြီ ၁၉၄၉ – ၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၆၃
| 
|
|-
| ၄။
| 
| ကြည်း ၃၅၆၇ 
| [[ဗိုလ်ချုပ်]] [[စန်းယု (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|စန်းယု]] 
| ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၆၃ – ၂၀ ဧပြီ ၁၉၇၂
| နောင်တွင်[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။
|
|-
| ၅။
| [[File:Tin Oo arrives to attend a ceremony (cropped).jpg|120px]]
| ကြည်း ၃၅၆၁ 
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[သူရ တင်ဦး]]
| ၂၀ ဧပြီ ၁၉၇၂ – ၇ မတ် ၁၉၇၄
| နောက်ပိုင်းတွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ တာဝန်မှအနားယူပြီး နောင်အခါ တွင် [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
|
|-
| ၆။
| [[File:ThuraKyawHtin.jpg|120px]]
| ကြည်း ၅၃၂၂ 
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်ထင်၊ ဦး (သူရ)|သူရကျော်ထင်]] 
| ၈ မတ် ၁၉၇၄ – ၆ မတ် ၁၉၇၆
| ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
|
|-
| ၇။
| [[File:U Aye Ko.jpg|120px]]
| ကြည်း ၆၁၃၃
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[အေးကို]] 
| ၂ ဧပြီ ၁၉၇၆ – ၇ ​ဩဂုတ် ၁၉၈၁
|
|
|-
| ၈။
| 
| ကြည်း ၅၈၉၆
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းရီ]] 
| ၇ ဩဂုတ် ၁၉၈၁ – ၂၁ ဇူလိုင် ၁၉၈၃
| 
|
|-
| ၉။
| 
| ကြည်း ၆၁၈၇
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[စောမောင် (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စောမောင်]] 
| ၂၂ ဇူလိုင် ၁၉၈၃ – ၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅
| နောင်တွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာပြီး ပထမဆုံး တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အမည်ဖြင့်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်လာသည်။
| 
|-
| ၁၀။
| [[File:Than Shwe 2010-10-11.jpg|120px]]
| ကြည်း ၆၇၁၀
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|သန်းရွှေ]] 
| ၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅ – ''၁၀ မေ ၁၉၈၉''
| နောင်တွင်[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။
|
|-
! colspan=7 |ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)
|-
| ၁၀။
| [[File:Than Shwe 2010-10-11.jpg|120px]]
| ကြည်း ၆၇၁၀
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|သန်းရွှေ]] 
| ''၁၀ မေ ၁၉၈၉'' – ၂၃ ဧပြီ ၁၉၉၂
| နောင်တွင်[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။
|
|-
| ၁၁။
| [[File:MaungAye.jpg|120px]]
| ကြည်း ၇၈၇၅
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မောင်အေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|မောင်အေး]] 
| ၂၄ ဧပြီ ၁၉၉၂ – ၃၀ မတ် ၂၀၁၁
| 
|
|-
| rowspan=4| ၁၂။
| rowspan=4| [[File:Soe Win.jpg|120 px]]
| rowspan=4| ကြည်း ၁၆၄၈၉
| rowspan=4| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]]
| {{small|ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်}}
| rowspan=4| ၁၄ မတ် - ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ ကာလအတွင်း ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် အဖြစ် ဆက်လက်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
| rowspan=4|
|-
| ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ - ၃၀ မတ် ၂၀၂၆
|-
| {{small|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)}}
|-
| ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ - ၄ မတ် ၂၀၂၆
|-
| rowspan=2|*
| rowspan=2|
| rowspan=2|ကြည်း ၂၅၀၇၄
| rowspan=2|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦူ]]
| {{small|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)}}
| rowspan=2|ထို့နောက် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း &quot;ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်/ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများစာရင်း&quot; တွင် ဖော်ပြခြင်းမခံရပါ။
| rowspan=2|
|-
| ၄ မတ် ၂၀၂၆ - ၃၀ မတ် ၂၀၂၆
|-
| ၁၃။
| [[File:IMG4467kyawswarlin.jpg|120px]]
|  ကြည်း ၂၅၀၇၄
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]
| ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ - လက်ရှိ
| 
|
|}

== ဆက်စပ် ==
* [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]
* [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)]]
* [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]]
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ စစ်ဘက်ရာထူးတာဝန်ခန့်အပ်မှုများ|တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ဒုတိယ]]

{{တပ်မတော်}}</text>
      <sha1>ewzcm48g8ebmwx2ba5ew2qrhjoippv3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027738</id>
      <parentid>1027737</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T16:08:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>နေနီဝန်း</username>
        <id>89694</id>
      </contributor>
      <comment>/* ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများစာရင်း */စာလုံးပေါင်းမှားနှိပ်မိတာပြင်</comment>
      <origin>1027738</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19353" sha1="ncfw1f0mk8q4e9v93sh844zgu3gjinq" xml:space="preserve">{{Notice|ဤဆောင်းပါးသည် မြန်မာ့တပ်မတော်မှ ရာထူးတာဝန်နှင့် သက်ဆိုင်သောဆောင်းပါး ဖြစ်ပြီး၊ လူပုဂ္ဂိုလ် တစ်ဦးတစ်ယောက်အား ကိုယ်စားမပြုပါ။}}

{{Infobox official post
| post                    = &lt;br&gt;ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ &lt;br&gt;ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)
| body                    = [[မြန်မာနိုင်ငံ]]
| insignia                = Flag of the Deputy Commander-in-Chief of Defence Services (Myanmar).svg
| insigniasize            = 
| insigniacaption         = ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)၏အလံတော်
| insigniaalt             =
| flag                    = Flag of the Deputy Commander-in-Chief of Defence Services (Myanmar).svg
| flagsize                = 180px
| flagcaption             = ဒုတိတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ အလံတော်&lt;ref&gt;[https://www.gnlm.com.mm/vice-senior-general-holds-discussions-with-australian-vice-chief-of-defence-force-over-phone/ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စိုးဝင်း အား မြန်မာနိုင်ငံ အလံတော်နှင့် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် အဆောင်အယောင် အလံတော် တစ်ဖက်စီဖြင့် တွေ့ရစဉ်] &lt;/ref&gt;
| image                   =[[File:IMG4467kyawswarlin.jpg]] 
| imagesize               = 
| imagecaption            =
| incumbent               = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]
| incumbentsince          = {{Start date|2026|03|30|ds=yes}}
| department              = {{Armed forces|Myanmar}}
| style                   = 
| type                    = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူး၊ အဆင့်၊ အဆောင်အယောင်နှင့် တံဆိပ်များ#စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး တာဝန်ခန့်အပ်မှုများ|စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး]] 
| status                  = 
| abbreviation            = 
| member_of               = [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]
| reports_to              = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော် သမ္မတ]]
| residence               = ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် နေအိမ်၊ စစ်ရုံး၊ [[နေပြည်တော်]]
| seat                    = ဒုတိယ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး]]၊ စစ်ရုံး၊ [[နေပြည်တော်]] 
| nominator               = 
| appointer               = စစ်ရာထူးခန့်ချုပ်
| termlength              = 
| termlength_qualified    = 
| precursor               = ​ဗမာ့တပ်မတော် ဒုတိယစစ်​ဆေးရေးအရာရှိချုပ်၊ ဒုတိယစစ်မင်းကြီး
| inaugural               =
| formation               = *၁ မေ ၁၉၄၇ {{small|(''ဗမာ့တပ်မတော်​ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်'' အဖြစ်)}} 
*၁၀ မေ ၁၉၈၉ {{small|(''ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)'' အဖြစ်)}}
| founder                 =
| named_for               =
| first                   = *ဗိုလ်မှူးကြီးစမစ်ဒွန်း {{small|(''ဗမာ့တပ်မတော်​ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်'' အဖြစ်)}} 
*ဗိုလ်ချုပ်ကြီးသန်းရွှေ {{small|(''ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)'' အဖြစ်)}}
| last                    = 
| abolished               = 
| succession              = 
| unofficial_names        = ဒုချုပ်၊ ဒုချုပ်ကြီး၊ ဒုတပ်ချုပ်၊ ဒုတပ်မတော်ဦးစီးချုပ် 
| deputy                  = 
| salary                  = 
| website                 = 
| footnotes               = [[ဖိုင်:17. Myanmar Army VSGEN.svg|50px]] &lt;br /&gt; [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး#ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]]
| insigniasize            =
| insigniacaption         =
|footnotes_title          = အဆင့် / တံဆိပ် အဆောင်အယောင်များ
}}

'''ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)''' ({{lang-en|Deputy Commander in Chief of Defence Services, Commander-in-Chief (Army)}})သည် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]]၏ ဒုတိယအဆင့်အမြင့်ဆုံး ရာထူးဖြစ်သည်။ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ပြီးလျှင် ဒုတိယနေရာ၌ တည်ရှိသည်။ [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://203.81.89.211/?q=briefing-room/announcements/2011/04/06/id-572|title=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီဖွဲ့စည်းခြင်း (ကြေညာချက်အမှတ် ၉/၂ဝ၁၁)|last=|first=|author2=|date=၆ ဧပြီ ၂၀၁၁|publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=4 February 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190204014343/http://203.81.89.211/?q=briefing-room%2Fannouncements%2F2011%2F04%2F06%2Fid-572}}&lt;/ref&gt; ကြည်း၊ရေ၊လေ ဗမာ့တပ်မတော်များပေါင်းစည်းပြီးနောက် ၁၉၅၅ခုနှစ်မှ ၁၉၈၉အထိ တပ်မတော်(ကြည်း)၊ ​တပ်မတော်(ရေ)၊ တပ်မတော်(လေတပ်) တို့ကို သက်ဆိုင်ရာ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တစ်ဦးစီက အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ခုနှစ်တွင် ထိုဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များကို သက်ဆိုင်ရာတပ်များ၏ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်တိုးမြှင့်ခဲ့ပြီး တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်လက်အောက်၌ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဟူသော ရာထူးလည်းပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ခုနှစ် မတ်လအတွင်း ၂၆ရက်တာ ကာလမှအပ ၁၉၈၉ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)သည် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်တာဝန်လည်းပူးတွဲထမ်းဆောင်ရသဖြင့် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) ဟု တစ်ဆက်တည်းခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိသည်။ ယခုလက်ရှိ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) မှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]] ဖြစ်သည်။ လက်ရှိအချိန်တွင် ကာကွယ်ရေးဌာနကောင်စီ ညွှန်ကြားလွှာ ၁/၂၀၂၁အရ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ သက်တမ်းကို ကန့်သတ်ထားခြင်း မရှိပေ။&lt;ref name=&quot;mal&quot;&gt;{{Cite news|title=ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ အာဏာကစားပွဲ|url=https://www-bbc-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.bbc.com/burmese/burma-57432310.amp?amp_js_v=a6&amp;amp_gsa=1&amp;usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16252286593180&amp;referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp;amp_tf=From%20%251%24s&amp;ampshare=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fburmese%2Fburma-57432310}}&lt;/ref&gt;

==ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများစာရင်း==
{|class=&quot;wikitable&quot;
! စဉ်
! ဓာတ်ပုံ
! ပြန်တမ်းဝင်အမှတ်
! style=&quot;text-align: center&quot; | ရာထူးအဆင့်နှင့်အမည်
! style=&quot;text-align: center&quot; | တာဝန်သက်တမ်း
! style=&quot;text-align: center&quot; | မှတ်ချက်
! style=&quot;text-align: center&quot; | ကိုးကား
|-
! colspan=7 | ဗမာ့တပ်မတော် ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်
|-
| *
| [[File:Smith Dun.jpg|120px]]
| ကြည်း ၅၁၀၇
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[စမစ်ဒွန်း]]
| ၁ မေ ၁၉၄၇ – ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈
| နောင်အခါ စစ်ဦးစီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ခန့်အပ်ခံရကြောင်းမှတ်တမ်းတင်ထားသော်လည်း လွတ်လပ်ရေးမရမီထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သဖြင့် စာရင်းထဲတွင်ဖော်ပြမခံရပါ။
|
|-
| ၁။
| [[File:SawKyarDoe.jpg|120px]]
| ကြည်း ၅၁၀၇
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[စောကြာဒိုး]]
| ၁၄ ဧပြီ ၁၉၄၈ – ၃၀ ဇူလိုင် ၁၉၄၈
| လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့် ပထမဆုံး ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်ဖြစ်သည်။
|
|-
| ၂။
| [[File:General Ne Win PM of Burma 1959.jpg|120px]]
| ကြည်း ၃၅၀၂
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[နေဝင်း၊ ဦး|နေဝင်း]]
| ၁ ဩဂုတ် ၁၉၄၈ – ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၉
| နောင်တွင် စစ်ဦးစီးချုပ်နှင့် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။
|
|-
!colspan=7|ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်းတပ်)
|-
| ၃။
| 
| ကြည်း ၃၄၅၈
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[အောင်ကြီး]]
| ၉ ဧပြီ ၁၉၄၉ – ၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၆၃
| 
|
|-
| ၄။
| 
| ကြည်း ၃၅၆၇ 
| [[ဗိုလ်ချုပ်]] [[စန်းယု (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|စန်းယု]] 
| ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၆၃ – ၂၀ ဧပြီ ၁၉၇၂
| နောင်တွင်[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။
|
|-
| ၅။
| [[File:Tin Oo arrives to attend a ceremony (cropped).jpg|120px]]
| ကြည်း ၃၅၆၁ 
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[သူရ တင်ဦး]]
| ၂၀ ဧပြီ ၁၉၇၂ – ၇ မတ် ၁၉၇၄
| နောက်ပိုင်းတွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ တာဝန်မှအနားယူပြီး နောင်အခါ တွင် [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
|
|-
| ၆။
| [[File:ThuraKyawHtin.jpg|120px]]
| ကြည်း ၅၃၂၂ 
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်ထင်၊ ဦး (သူရ)|သူရကျော်ထင်]] 
| ၈ မတ် ၁၉၇၄ – ၆ မတ် ၁၉၇၆
| ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
|
|-
| ၇။
| [[File:U Aye Ko.jpg|120px]]
| ကြည်း ၆၁၃၃
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[အေးကို]] 
| ၂ ဧပြီ ၁၉၇၆ – ၇ ​ဩဂုတ် ၁၉၈၁
|
|
|-
| ၈။
| 
| ကြည်း ၅၈၉၆
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းရီ]] 
| ၇ ဩဂုတ် ၁၉၈၁ – ၂၁ ဇူလိုင် ၁၉၈၃
| 
|
|-
| ၉။
| 
| ကြည်း ၆၁၈၇
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[စောမောင် (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စောမောင်]] 
| ၂၂ ဇူလိုင် ၁၉၈၃ – ၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅
| နောင်တွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာပြီး ပထမဆုံး တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အမည်ဖြင့်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်လာသည်။
| 
|-
| ၁၀။
| [[File:Than Shwe 2010-10-11.jpg|120px]]
| ကြည်း ၆၇၁၀
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|သန်းရွှေ]] 
| ၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅ – ''၁၀ မေ ၁၉၈၉''
| နောင်တွင်[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။
|
|-
! colspan=7 |ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)
|-
| ၁၀။
| [[File:Than Shwe 2010-10-11.jpg|120px]]
| ကြည်း ၆၇၁၀
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|သန်းရွှေ]] 
| ''၁၀ မေ ၁၉၈၉'' – ၂၃ ဧပြီ ၁၉၉၂
| နောင်တွင်[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။
|
|-
| ၁၁။
| [[File:MaungAye.jpg|120px]]
| ကြည်း ၇၈၇၅
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မောင်အေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|မောင်အေး]] 
| ၂၄ ဧပြီ ၁၉၉၂ – ၃၀ မတ် ၂၀၁၁
| 
|
|-
| rowspan=4| ၁၂။
| rowspan=4| [[File:Soe Win.jpg|120 px]]
| rowspan=4| ကြည်း ၁၆၄၈၉
| rowspan=4| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]]
| {{small|ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်}}
| rowspan=4| ၁၄ မတ် - ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ ကာလအတွင်း ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် အဖြစ် ဆက်လက်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
| rowspan=4|
|-
| ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ - ၃၀ မတ် ၂၀၂၆
|-
| {{small|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)}}
|-
| ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ - ၄ မတ် ၂၀၂၆
|-
| rowspan=2|*
| rowspan=2|
| rowspan=2|ကြည်း ၂၅၀၇၄
| rowspan=2|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]
| {{small|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)}}
| rowspan=2|ထို့နောက် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း &quot;ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်/ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများစာရင်း&quot; တွင် ဖော်ပြခြင်းမခံရပါ။
| rowspan=2|
|-
| ၄ မတ် ၂၀၂၆ - ၃၀ မတ် ၂၀၂၆
|-
| ၁၃။
| [[File:IMG4467kyawswarlin.jpg|120px]]
|  ကြည်း ၂၅၀၇၄
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]
| ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ - လက်ရှိ
| 
|
|}

== ဆက်စပ် ==
* [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]
* [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)]]
* [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]]
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ စစ်ဘက်ရာထူးတာဝန်ခန့်အပ်မှုများ|တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ဒုတိယ]]

{{တပ်မတော်}}</text>
      <sha1>ncfw1f0mk8q4e9v93sh844zgu3gjinq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027739</id>
      <parentid>1027738</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T16:09:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>နေနီဝန်း</username>
        <id>89694</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] စာမျက်နှာကို [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်​(ကြည်း)]] သို့ နေနီဝန်းက ရွှေ့ခဲ့သည်: အကြောင်းအရာ၁ခုတည်းမို့ ပေါင်းစည်းသင့်ပါတယ်။</comment>
      <origin>1027738</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19353" sha1="ncfw1f0mk8q4e9v93sh844zgu3gjinq" xml:space="preserve">{{Notice|ဤဆောင်းပါးသည် မြန်မာ့တပ်မတော်မှ ရာထူးတာဝန်နှင့် သက်ဆိုင်သောဆောင်းပါး ဖြစ်ပြီး၊ လူပုဂ္ဂိုလ် တစ်ဦးတစ်ယောက်အား ကိုယ်စားမပြုပါ။}}

{{Infobox official post
| post                    = &lt;br&gt;ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ &lt;br&gt;ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)
| body                    = [[မြန်မာနိုင်ငံ]]
| insignia                = Flag of the Deputy Commander-in-Chief of Defence Services (Myanmar).svg
| insigniasize            = 
| insigniacaption         = ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)၏အလံတော်
| insigniaalt             =
| flag                    = Flag of the Deputy Commander-in-Chief of Defence Services (Myanmar).svg
| flagsize                = 180px
| flagcaption             = ဒုတိတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ အလံတော်&lt;ref&gt;[https://www.gnlm.com.mm/vice-senior-general-holds-discussions-with-australian-vice-chief-of-defence-force-over-phone/ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စိုးဝင်း အား မြန်မာနိုင်ငံ အလံတော်နှင့် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် အဆောင်အယောင် အလံတော် တစ်ဖက်စီဖြင့် တွေ့ရစဉ်] &lt;/ref&gt;
| image                   =[[File:IMG4467kyawswarlin.jpg]] 
| imagesize               = 
| imagecaption            =
| incumbent               = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]
| incumbentsince          = {{Start date|2026|03|30|ds=yes}}
| department              = {{Armed forces|Myanmar}}
| style                   = 
| type                    = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူး၊ အဆင့်၊ အဆောင်အယောင်နှင့် တံဆိပ်များ#စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး တာဝန်ခန့်အပ်မှုများ|စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး]] 
| status                  = 
| abbreviation            = 
| member_of               = [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]
| reports_to              = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော် သမ္မတ]]
| residence               = ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် နေအိမ်၊ စစ်ရုံး၊ [[နေပြည်တော်]]
| seat                    = ဒုတိယ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး]]၊ စစ်ရုံး၊ [[နေပြည်တော်]] 
| nominator               = 
| appointer               = စစ်ရာထူးခန့်ချုပ်
| termlength              = 
| termlength_qualified    = 
| precursor               = ​ဗမာ့တပ်မတော် ဒုတိယစစ်​ဆေးရေးအရာရှိချုပ်၊ ဒုတိယစစ်မင်းကြီး
| inaugural               =
| formation               = *၁ မေ ၁၉၄၇ {{small|(''ဗမာ့တပ်မတော်​ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်'' အဖြစ်)}} 
*၁၀ မေ ၁၉၈၉ {{small|(''ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)'' အဖြစ်)}}
| founder                 =
| named_for               =
| first                   = *ဗိုလ်မှူးကြီးစမစ်ဒွန်း {{small|(''ဗမာ့တပ်မတော်​ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်'' အဖြစ်)}} 
*ဗိုလ်ချုပ်ကြီးသန်းရွှေ {{small|(''ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)'' အဖြစ်)}}
| last                    = 
| abolished               = 
| succession              = 
| unofficial_names        = ဒုချုပ်၊ ဒုချုပ်ကြီး၊ ဒုတပ်ချုပ်၊ ဒုတပ်မတော်ဦးစီးချုပ် 
| deputy                  = 
| salary                  = 
| website                 = 
| footnotes               = [[ဖိုင်:17. Myanmar Army VSGEN.svg|50px]] &lt;br /&gt; [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး#ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]]
| insigniasize            =
| insigniacaption         =
|footnotes_title          = အဆင့် / တံဆိပ် အဆောင်အယောင်များ
}}

'''ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)''' ({{lang-en|Deputy Commander in Chief of Defence Services, Commander-in-Chief (Army)}})သည် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]]၏ ဒုတိယအဆင့်အမြင့်ဆုံး ရာထူးဖြစ်သည်။ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ပြီးလျှင် ဒုတိယနေရာ၌ တည်ရှိသည်။ [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://203.81.89.211/?q=briefing-room/announcements/2011/04/06/id-572|title=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီဖွဲ့စည်းခြင်း (ကြေညာချက်အမှတ် ၉/၂ဝ၁၁)|last=|first=|author2=|date=၆ ဧပြီ ၂၀၁၁|publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=4 February 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190204014343/http://203.81.89.211/?q=briefing-room%2Fannouncements%2F2011%2F04%2F06%2Fid-572}}&lt;/ref&gt; ကြည်း၊ရေ၊လေ ဗမာ့တပ်မတော်များပေါင်းစည်းပြီးနောက် ၁၉၅၅ခုနှစ်မှ ၁၉၈၉အထိ တပ်မတော်(ကြည်း)၊ ​တပ်မတော်(ရေ)၊ တပ်မတော်(လေတပ်) တို့ကို သက်ဆိုင်ရာ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တစ်ဦးစီက အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ခုနှစ်တွင် ထိုဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များကို သက်ဆိုင်ရာတပ်များ၏ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်တိုးမြှင့်ခဲ့ပြီး တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်လက်အောက်၌ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဟူသော ရာထူးလည်းပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ခုနှစ် မတ်လအတွင်း ၂၆ရက်တာ ကာလမှအပ ၁၉၈၉ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)သည် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်တာဝန်လည်းပူးတွဲထမ်းဆောင်ရသဖြင့် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) ဟု တစ်ဆက်တည်းခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိသည်။ ယခုလက်ရှိ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) မှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]] ဖြစ်သည်။ လက်ရှိအချိန်တွင် ကာကွယ်ရေးဌာနကောင်စီ ညွှန်ကြားလွှာ ၁/၂၀၂၁အရ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ သက်တမ်းကို ကန့်သတ်ထားခြင်း မရှိပေ။&lt;ref name=&quot;mal&quot;&gt;{{Cite news|title=ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ အာဏာကစားပွဲ|url=https://www-bbc-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.bbc.com/burmese/burma-57432310.amp?amp_js_v=a6&amp;amp_gsa=1&amp;usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16252286593180&amp;referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp;amp_tf=From%20%251%24s&amp;ampshare=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fburmese%2Fburma-57432310}}&lt;/ref&gt;

==ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများစာရင်း==
{|class=&quot;wikitable&quot;
! စဉ်
! ဓာတ်ပုံ
! ပြန်တမ်းဝင်အမှတ်
! style=&quot;text-align: center&quot; | ရာထူးအဆင့်နှင့်အမည်
! style=&quot;text-align: center&quot; | တာဝန်သက်တမ်း
! style=&quot;text-align: center&quot; | မှတ်ချက်
! style=&quot;text-align: center&quot; | ကိုးကား
|-
! colspan=7 | ဗမာ့တပ်မတော် ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်
|-
| *
| [[File:Smith Dun.jpg|120px]]
| ကြည်း ၅၁၀၇
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[စမစ်ဒွန်း]]
| ၁ မေ ၁၉၄၇ – ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈
| နောင်အခါ စစ်ဦးစီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ခန့်အပ်ခံရကြောင်းမှတ်တမ်းတင်ထားသော်လည်း လွတ်လပ်ရေးမရမီထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သဖြင့် စာရင်းထဲတွင်ဖော်ပြမခံရပါ။
|
|-
| ၁။
| [[File:SawKyarDoe.jpg|120px]]
| ကြည်း ၅၁၀၇
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[စောကြာဒိုး]]
| ၁၄ ဧပြီ ၁၉၄၈ – ၃၀ ဇူလိုင် ၁၉၄၈
| လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့် ပထမဆုံး ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်ဖြစ်သည်။
|
|-
| ၂။
| [[File:General Ne Win PM of Burma 1959.jpg|120px]]
| ကြည်း ၃၅၀၂
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[နေဝင်း၊ ဦး|နေဝင်း]]
| ၁ ဩဂုတ် ၁၉၄၈ – ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၉
| နောင်တွင် စစ်ဦးစီးချုပ်နှင့် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။
|
|-
!colspan=7|ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်းတပ်)
|-
| ၃။
| 
| ကြည်း ၃၄၅၈
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[အောင်ကြီး]]
| ၉ ဧပြီ ၁၉၄၉ – ၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၆၃
| 
|
|-
| ၄။
| 
| ကြည်း ၃၅၆၇ 
| [[ဗိုလ်ချုပ်]] [[စန်းယု (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|စန်းယု]] 
| ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၆၃ – ၂၀ ဧပြီ ၁၉၇၂
| နောင်တွင်[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။
|
|-
| ၅။
| [[File:Tin Oo arrives to attend a ceremony (cropped).jpg|120px]]
| ကြည်း ၃၅၆၁ 
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[သူရ တင်ဦး]]
| ၂၀ ဧပြီ ၁၉၇၂ – ၇ မတ် ၁၉၇၄
| နောက်ပိုင်းတွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ တာဝန်မှအနားယူပြီး နောင်အခါ တွင် [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
|
|-
| ၆။
| [[File:ThuraKyawHtin.jpg|120px]]
| ကြည်း ၅၃၂၂ 
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်ထင်၊ ဦး (သူရ)|သူရကျော်ထင်]] 
| ၈ မတ် ၁၉၇၄ – ၆ မတ် ၁၉၇၆
| ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
|
|-
| ၇။
| [[File:U Aye Ko.jpg|120px]]
| ကြည်း ၆၁၃၃
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[အေးကို]] 
| ၂ ဧပြီ ၁၉၇၆ – ၇ ​ဩဂုတ် ၁၉၈၁
|
|
|-
| ၈။
| 
| ကြည်း ၅၈၉၆
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းရီ]] 
| ၇ ဩဂုတ် ၁၉၈၁ – ၂၁ ဇူလိုင် ၁၉၈၃
| 
|
|-
| ၉။
| 
| ကြည်း ၆၁၈၇
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[စောမောင် (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စောမောင်]] 
| ၂၂ ဇူလိုင် ၁၉၈၃ – ၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅
| နောင်တွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာပြီး ပထမဆုံး တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အမည်ဖြင့်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်လာသည်။
| 
|-
| ၁၀။
| [[File:Than Shwe 2010-10-11.jpg|120px]]
| ကြည်း ၆၇၁၀
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|သန်းရွှေ]] 
| ၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅ – ''၁၀ မေ ၁၉၈၉''
| နောင်တွင်[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။
|
|-
! colspan=7 |ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)
|-
| ၁၀။
| [[File:Than Shwe 2010-10-11.jpg|120px]]
| ကြည်း ၆၇၁၀
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|သန်းရွှေ]] 
| ''၁၀ မေ ၁၉၈၉'' – ၂၃ ဧပြီ ၁၉၉၂
| နောင်တွင်[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။
|
|-
| ၁၁။
| [[File:MaungAye.jpg|120px]]
| ကြည်း ၇၈၇၅
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မောင်အေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|မောင်အေး]] 
| ၂၄ ဧပြီ ၁၉၉၂ – ၃၀ မတ် ၂၀၁၁
| 
|
|-
| rowspan=4| ၁၂။
| rowspan=4| [[File:Soe Win.jpg|120 px]]
| rowspan=4| ကြည်း ၁၆၄၈၉
| rowspan=4| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]]
| {{small|ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်}}
| rowspan=4| ၁၄ မတ် - ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ ကာလအတွင်း ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် အဖြစ် ဆက်လက်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
| rowspan=4|
|-
| ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ - ၃၀ မတ် ၂၀၂၆
|-
| {{small|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)}}
|-
| ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ - ၄ မတ် ၂၀၂၆
|-
| rowspan=2|*
| rowspan=2|
| rowspan=2|ကြည်း ၂၅၀၇၄
| rowspan=2|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]
| {{small|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)}}
| rowspan=2|ထို့နောက် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း &quot;ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်/ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများစာရင်း&quot; တွင် ဖော်ပြခြင်းမခံရပါ။
| rowspan=2|
|-
| ၄ မတ် ၂၀၂၆ - ၃၀ မတ် ၂၀၂၆
|-
| ၁၃။
| [[File:IMG4467kyawswarlin.jpg|120px]]
|  ကြည်း ၂၅၀၇၄
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]
| ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ - လက်ရှိ
| 
|
|}

== ဆက်စပ် ==
* [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]
* [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)]]
* [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]]
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ စစ်ဘက်ရာထူးတာဝန်ခန့်အပ်မှုများ|တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ဒုတိယ]]

{{တပ်မတော်}}</text>
      <sha1>ncfw1f0mk8q4e9v93sh844zgu3gjinq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027744</id>
      <parentid>1027739</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T16:13:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>နေနီဝန်း</username>
        <id>89694</id>
      </contributor>
      <origin>1027744</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19368" sha1="0so74yxriqg9g9634jtvdq1138qen09" xml:space="preserve">{{Notice|ဤဆောင်းပါးသည် မြန်မာ့တပ်မတော်မှ ရာထူးတာဝန်နှင့် သက်ဆိုင်သောဆောင်းပါး ဖြစ်ပြီး၊ လူပုဂ္ဂိုလ် တစ်ဦးတစ်ယောက်အား ကိုယ်စားမပြုပါ။}}

{{Infobox official post
| post                    = &lt;br&gt;ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ &lt;br&gt;ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)
| body                    = [[မြန်မာနိုင်ငံ]]
| insignia                = Flag of the Deputy Commander-in-Chief of Defence Services (Myanmar).svg
| insigniasize            = 
| insigniacaption         = ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)၏အလံတော်
| insigniaalt             =
| flag                    = Flag of the Deputy Commander-in-Chief of Defence Services (Myanmar).svg
| flagsize                = 180px
| flagcaption             = ဒုတိတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ အလံတော်&lt;ref&gt;[https://www.gnlm.com.mm/vice-senior-general-holds-discussions-with-australian-vice-chief-of-defence-force-over-phone/ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စိုးဝင်း အား မြန်မာနိုင်ငံ အလံတော်နှင့် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် အဆောင်အယောင် အလံတော် တစ်ဖက်စီဖြင့် တွေ့ရစဉ်] &lt;/ref&gt;
| image                   =[[File:IMG4467kyawswarlin.jpg]] 
| imagesize               = 
| imagecaption            =
| incumbent               = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]
| incumbentsince          = {{Start date|2026|03|30|ds=yes}}
| department              = {{Armed forces|Myanmar}}
| style                   = 
| type                    = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူး၊ အဆင့်၊ အဆောင်အယောင်နှင့် တံဆိပ်များ#စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး တာဝန်ခန့်အပ်မှုများ|စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး]] 
| status                  = 
| abbreviation            = 
| member_of               = [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]
| reports_to              = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော် သမ္မတ]]
| residence               = ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် နေအိမ်၊ စစ်ရုံး၊ [[နေပြည်တော်]]
| seat                    = ဒုတိယ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး]]၊ စစ်ရုံး၊ [[နေပြည်တော်]] 
| nominator               = 
| appointer               = စစ်ရာထူးခန့်ချုပ်
| termlength              = 
| termlength_qualified    = 
| precursor               = ​ဗမာ့တပ်မတော် ဒုတိယစစ်​ဆေးရေးအရာရှိချုပ်၊ ဒုတိယစစ်မင်းကြီး
| inaugural               =
| formation               = *၁ မေ ၁၉၄၇ {{small|(''ဗမာ့တပ်မတော်​ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်'' အဖြစ်)}} 
*၁၀ မေ ၁၉၈၉ {{small|(''ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)'' အဖြစ်)}}
| founder                 =
| named_for               =
| first                   = *ဗိုလ်မှူးကြီးစမစ်ဒွန်း {{small|(''ဗမာ့တပ်မတော်​ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်'' အဖြစ်)}} 
*ဗိုလ်ချုပ်ကြီးသန်းရွှေ {{small|(''ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)'' အဖြစ်)}}
| last                    = 
| abolished               = 
| succession              = 
| unofficial_names        = ဒုချုပ်၊ ဒုချုပ်ကြီး၊ ဒုတပ်ချုပ်၊ ဒုတပ်မတော်ဦးစီးချုပ် 
| deputy                  = 
| salary                  = 
| website                 = 
| footnotes               = [[ဖိုင်:17. Myanmar Army VSGEN.svg|50px]] &lt;br /&gt; [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး#ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]]
| insigniasize            =
| insigniacaption         =
|footnotes_title          = အဆင့် / တံဆိပ် အဆောင်အယောင်များ
}}

'''ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)''' ({{lang-en|Deputy Commander in Chief of Defence Services, Commander-in-Chief (Army)}})သည် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]]၏ ဒုတိယအဆင့်အမြင့်ဆုံး ရာထူးဖြစ်သည်။ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ပြီးလျှင် ဒုတိယနေရာ၌ တည်ရှိသည်။ [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://203.81.89.211/?q=briefing-room/announcements/2011/04/06/id-572|title=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီဖွဲ့စည်းခြင်း (ကြေညာချက်အမှတ် ၉/၂ဝ၁၁)|last=|first=|author2=|date=၆ ဧပြီ ၂၀၁၁|publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=4 February 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190204014343/http://203.81.89.211/?q=briefing-room%2Fannouncements%2F2011%2F04%2F06%2Fid-572}}&lt;/ref&gt; ကြည်း၊ရေ၊လေ ဗမာ့တပ်မတော်များပေါင်းစည်းပြီးနောက် ၁၉၅၅ခုနှစ်မှ ၁၉၈၉အထိ တပ်မတော်(ကြည်း)၊ ​တပ်မတော်(ရေ)၊ တပ်မတော်(လေတပ်) တို့ကို သက်ဆိုင်ရာ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တစ်ဦးစီက အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ခုနှစ်တွင် ထိုဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များကို သက်ဆိုင်ရာတပ်များ၏ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များအဖြစ်တိုးမြှင့်ခဲ့ပြီး တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်လက်အောက်၌ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဟူသော ရာထူးလည်းပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ခုနှစ် မတ်လအတွင်း ၂၆ရက်တာ ကာလမှအပ ၁၉၈၉ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)သည် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်တာဝန်လည်းပူးတွဲထမ်းဆောင်ရသဖြင့် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) ဟု တစ်ဆက်တည်းခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိသည်။ ယခုလက်ရှိ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) မှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]] ဖြစ်သည်။ လက်ရှိအချိန်တွင် ကာကွယ်ရေးဌာနကောင်စီ ညွှန်ကြားလွှာ ၁/၂၀၂၁အရ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ သက်တမ်းကို ကန့်သတ်ထားခြင်း မရှိပေ။&lt;ref name=&quot;mal&quot;&gt;{{Cite news|title=ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ အာဏာကစားပွဲ|url=https://www-bbc-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.bbc.com/burmese/burma-57432310.amp?amp_js_v=a6&amp;amp_gsa=1&amp;usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16252286593180&amp;referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp;amp_tf=From%20%251%24s&amp;ampshare=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fburmese%2Fburma-57432310}}&lt;/ref&gt;

==ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများစာရင်း==
{|class=&quot;wikitable&quot;
! စဉ်
! ဓာတ်ပုံ
! ပြန်တမ်းဝင်အမှတ်
! style=&quot;text-align: center&quot; | ရာထူးအဆင့်နှင့်အမည်
! style=&quot;text-align: center&quot; | တာဝန်သက်တမ်း
! style=&quot;text-align: center&quot; | မှတ်ချက်
! style=&quot;text-align: center&quot; | ကိုးကား
|-
! colspan=7 | ဗမာ့တပ်မတော် ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်
|-
| *
| [[File:Smith Dun.jpg|120px]]
| ကြည်း ၅၁၀၇
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[စမစ်ဒွန်း]]
| ၁ မေ ၁၉၄၇ – ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈
| နောင်အခါ စစ်ဦးစီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ခန့်အပ်ခံရကြောင်းမှတ်တမ်းတင်ထားသော်လည်း လွတ်လပ်ရေးမရမီထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သဖြင့် စာရင်းထဲတွင်ဖော်ပြမခံရပါ။
|
|-
| ၁။
| [[File:SawKyarDoe.jpg|120px]]
| ကြည်း ၅၁၀၇
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[စောကြာဒိုး]]
| ၁၄ ဧပြီ ၁၉၄၈ – ၃၀ ဇူလိုင် ၁၉၄၈
| လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့် ပထမဆုံး ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်ဖြစ်သည်။
|
|-
| ၂။
| [[File:General Ne Win PM of Burma 1959.jpg|120px]]
| ကြည်း ၃၅၀၂
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[နေဝင်း၊ ဦး|နေဝင်း]]
| ၁ ဩဂုတ် ၁၉၄၈ – ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၉
| နောင်တွင် စစ်ဦးစီးချုပ်နှင့် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။
|
|-
!colspan=7|ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်းတပ်)
|-
| ၃။
| 
| ကြည်း ၃၄၅၈
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[အောင်ကြီး]]
| ၉ ဧပြီ ၁၉၄၉ – ၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၆၃
| 
|
|-
| ၄။
| 
| ကြည်း ၃၅၆၇ 
| [[ဗိုလ်ချုပ်]] [[စန်းယု (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|စန်းယု]] 
| ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၆၃ – ၂၀ ဧပြီ ၁၉၇၂
| နောင်တွင်[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။
|
|-
| ၅။
| [[File:Tin Oo arrives to attend a ceremony (cropped).jpg|120px]]
| ကြည်း ၃၅၆၁ 
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[သူရ တင်ဦး]]
| ၂၀ ဧပြီ ၁၉၇၂ – ၇ မတ် ၁၉၇၄
| နောက်ပိုင်းတွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ တာဝန်မှအနားယူပြီး နောင်အခါ တွင် [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
|
|-
| ၆။
| [[File:ThuraKyawHtin.jpg|120px]]
| ကြည်း ၅၃၂၂ 
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်ထင်၊ ဦး (သူရ)|သူရကျော်ထင်]] 
| ၈ မတ် ၁၉၇၄ – ၆ မတ် ၁၉၇၆
| ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
|
|-
| ၇။
| [[File:U Aye Ko.jpg|120px]]
| ကြည်း ၆၁၃၃
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[အေးကို]] 
| ၂ ဧပြီ ၁၉၇၆ – ၇ ​ဩဂုတ် ၁၉၈၁
|
|
|-
| ၈။
| 
| ကြည်း ၅၈၉၆
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းရီ]] 
| ၇ ဩဂုတ် ၁၉၈၁ – ၂၁ ဇူလိုင် ၁၉၈၃
| 
|
|-
| ၉။
| 
| ကြည်း ၆၁၈၇
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[စောမောင် (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စောမောင်]] 
| ၂၂ ဇူလိုင် ၁၉၈၃ – ၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅
| နောင်တွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာပြီး ပထမဆုံး တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အမည်ဖြင့်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်လာသည်။
| 
|-
| ၁၀။
| [[File:Than Shwe 2010-10-11.jpg|120px]]
| ကြည်း ၆၇၁၀
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|သန်းရွှေ]] 
| ၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅ – ''၁၀ မေ ၁၉၈၉''
| နောင်တွင်[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။
|
|-
! colspan=7 |ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)
|-
| ၁၀။
| [[File:Than Shwe 2010-10-11.jpg|120px]]
| ကြည်း ၆၇၁၀
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|သန်းရွှေ]] 
| ''၁၀ မေ ၁၉၈၉'' – ၂၃ ဧပြီ ၁၉၉၂
| နောင်တွင်[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။
|
|-
| ၁၁။
| [[File:MaungAye.jpg|120px]]
| ကြည်း ၇၈၇၅
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မောင်အေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|မောင်အေး]] 
| ၂၄ ဧပြီ ၁၉၉၂ – ၃၀ မတ် ၂၀၁၁
| 
|
|-
| rowspan=4| ၁၂။
| rowspan=4| [[File:Soe Win.jpg|120 px]]
| rowspan=4| ကြည်း ၁၆၄၈၉
| rowspan=4| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]]
| {{small|ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်}}
| rowspan=4| ၁၄ မတ် - ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ ကာလအတွင်း ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် အဖြစ် ဆက်လက်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
| rowspan=4|
|-
| ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ - ၃၀ မတ် ၂၀၂၆
|-
| {{small|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)}}
|-
| ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ - ၄ မတ် ၂၀၂၆
|-
| rowspan=2|*
| rowspan=2|
| rowspan=2|ကြည်း ၂၅၀၇၄
| rowspan=2|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]
| {{small|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)}}
| rowspan=2|ထို့နောက် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း &quot;ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်/ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများစာရင်း&quot; တွင် ဖော်ပြခြင်းမခံရပါ။
| rowspan=2|
|-
| ၄ မတ် ၂၀၂၆ - ၃၀ မတ် ၂၀၂၆
|-
| ၁၃။
| [[File:IMG4467kyawswarlin.jpg|120px]]
|  ကြည်း ၂၅၀၇၄
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]
| ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ - လက်ရှိ
| 
|
|}

== ဆက်စပ် ==
* [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]
* [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)]]
* [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]]
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ စစ်ဘက်ရာထူးတာဝန်ခန့်အပ်မှုများ|တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ဒုတိယ]]

{{တပ်မတော်}}</text>
      <sha1>0so74yxriqg9g9634jtvdq1138qen09</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027747</id>
      <parentid>1027744</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T16:17:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>နေနီဝန်း</username>
        <id>89694</id>
      </contributor>
      <origin>1027747</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19340" sha1="4fer5tlc8opvxw5t4e9mt69ne4ubce4" xml:space="preserve">{{Notice|ဤဆောင်းပါးသည် မြန်မာ့တပ်မတော်မှ ရာထူးတာဝန်နှင့် သက်ဆိုင်သောဆောင်းပါး ဖြစ်ပြီး၊ လူပုဂ္ဂိုလ် တစ်ဦးတစ်ယောက်အား ကိုယ်စားမပြုပါ။}}

{{Infobox official post
| post                    = &lt;br&gt;ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ &lt;br&gt;ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)
| body                    = [[မြန်မာနိုင်ငံ]]
| insignia                = Flag of the Deputy Commander-in-Chief of Defence Services (Myanmar).svg
| insigniasize            = 
| insigniacaption         = 
| insigniaalt             =
| flag                    = Commander in Chief (Army) flag of Myanmar.svg
| flagsize                = 
| flagcaption             = ဒုတိတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်နှင့်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)၏ အလံတော်များ&lt;ref&gt;[https://www.gnlm.com.mm/vice-senior-general-holds-discussions-with-australian-vice-chief-of-defence-force-over-phone/ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စိုးဝင်း အား မြန်မာနိုင်ငံ အလံတော်နှင့် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် အဆောင်အယောင် အလံတော် တစ်ဖက်စီဖြင့် တွေ့ရစဉ်] &lt;/ref&gt;
| image                   =[[File:IMG4467kyawswarlin.jpg]] 
| imagesize               = 
| imagecaption            =
| incumbent               = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]
| incumbentsince          = {{Start date|2026|03|30|ds=yes}}
| department              = {{Armed forces|Myanmar}}
| style                   = 
| type                    = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူး၊ အဆင့်၊ အဆောင်အယောင်နှင့် တံဆိပ်များ#စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး တာဝန်ခန့်အပ်မှုများ|စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး]] 
| status                  = 
| abbreviation            = 
| member_of               = [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]
| reports_to              = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော် သမ္မတ]]
| residence               = ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် နေအိမ်၊ စစ်ရုံး၊ [[နေပြည်တော်]]
| seat                    = ဒုတိယ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး]]၊ စစ်ရုံး၊ [[နေပြည်တော်]] 
| nominator               = 
| appointer               = စစ်ရာထူးခန့်ချုပ်
| termlength              = 
| termlength_qualified    = 
| precursor               = ​ဗမာ့တပ်မတော် ဒုတိယစစ်​ဆေးရေးအရာရှိချုပ်၊ ဒုတိယစစ်မင်းကြီး
| inaugural               =
| formation               = *၁ မေ ၁၉၄၇ {{small|(''ဗမာ့တပ်မတော်​ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်'' အဖြစ်)}} 
*၁၀ မေ ၁၉၈၉ {{small|(''ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)'' အဖြစ်)}}
| founder                 =
| named_for               =
| first                   = *ဗိုလ်မှူးကြီးစမစ်ဒွန်း {{small|(''ဗမာ့တပ်မတော်​ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်'' အဖြစ်)}} 
*ဗိုလ်ချုပ်ကြီးသန်းရွှေ {{small|(''ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)'' အဖြစ်)}}
| last                    = 
| abolished               = 
| succession              = 
| unofficial_names        = ဒုချုပ်၊ ဒုချုပ်ကြီး၊ ဒုတပ်ချုပ်၊ ဒုတပ်မတော်ဦးစီးချုပ် 
| deputy                  = 
| salary                  = 
| website                 = 
| footnotes               = [[ဖိုင်:17. Myanmar Army VSGEN.svg|50px]] &lt;br /&gt; [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး#ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]]
| insigniasize            =
| insigniacaption         =
|footnotes_title          = အဆင့် / တံဆိပ် အဆောင်အယောင်များ
}}

'''ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)''' ({{lang-en|Deputy Commander in Chief of Defence Services, Commander-in-Chief (Army)}})သည် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]]၏ ဒုတိယအဆင့်အမြင့်ဆုံး ရာထူးဖြစ်သည်။ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ပြီးလျှင် ဒုတိယနေရာ၌ တည်ရှိသည်။ [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://203.81.89.211/?q=briefing-room/announcements/2011/04/06/id-572|title=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီဖွဲ့စည်းခြင်း (ကြေညာချက်အမှတ် ၉/၂ဝ၁၁)|last=|first=|author2=|date=၆ ဧပြီ ၂၀၁၁|publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=4 February 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190204014343/http://203.81.89.211/?q=briefing-room%2Fannouncements%2F2011%2F04%2F06%2Fid-572}}&lt;/ref&gt; ကြည်း၊ရေ၊လေ ဗမာ့တပ်မတော်များပေါင်းစည်းပြီးနောက် ၁၉၅၅ခုနှစ်မှ ၁၉၈၉အထိ တပ်မတော်(ကြည်း)၊ ​တပ်မတော်(ရေ)၊ တပ်မတော်(လေတပ်) တို့ကို သက်ဆိုင်ရာ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တစ်ဦးစီက အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ခုနှစ်တွင် ထိုဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များကို သက်ဆိုင်ရာတပ်များ၏ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များအဖြစ်တိုးမြှင့်ခဲ့ပြီး တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်လက်အောက်၌ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဟူသော ရာထူးလည်းပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ခုနှစ် မတ်လအတွင်း ၂၆ရက်တာ ကာလမှအပ ၁၉၈၉ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)သည် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်တာဝန်လည်းပူးတွဲထမ်းဆောင်ရသဖြင့် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) ဟု တစ်ဆက်တည်းခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိသည်။ ယခုလက်ရှိ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) မှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]] ဖြစ်သည်။ လက်ရှိအချိန်တွင် ကာကွယ်ရေးဌာနကောင်စီ ညွှန်ကြားလွှာ ၁/၂၀၂၁အရ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ သက်တမ်းကို ကန့်သတ်ထားခြင်း မရှိပေ။&lt;ref name=&quot;mal&quot;&gt;{{Cite news|title=ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ အာဏာကစားပွဲ|url=https://www-bbc-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.bbc.com/burmese/burma-57432310.amp?amp_js_v=a6&amp;amp_gsa=1&amp;usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16252286593180&amp;referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp;amp_tf=From%20%251%24s&amp;ampshare=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fburmese%2Fburma-57432310}}&lt;/ref&gt;

==ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများစာရင်း==
{|class=&quot;wikitable&quot;
! စဉ်
! ဓာတ်ပုံ
! ပြန်တမ်းဝင်အမှတ်
! style=&quot;text-align: center&quot; | ရာထူးအဆင့်နှင့်အမည်
! style=&quot;text-align: center&quot; | တာဝန်သက်တမ်း
! style=&quot;text-align: center&quot; | မှတ်ချက်
! style=&quot;text-align: center&quot; | ကိုးကား
|-
! colspan=7 | ဗမာ့တပ်မတော် ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်
|-
| *
| [[File:Smith Dun.jpg|120px]]
| ကြည်း ၅၁၀၇
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[စမစ်ဒွန်း]]
| ၁ မေ ၁၉၄၇ – ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈
| နောင်အခါ စစ်ဦးစီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ခန့်အပ်ခံရကြောင်းမှတ်တမ်းတင်ထားသော်လည်း လွတ်လပ်ရေးမရမီထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သဖြင့် စာရင်းထဲတွင်ဖော်ပြမခံရပါ။
|
|-
| ၁။
| [[File:SawKyarDoe.jpg|120px]]
| ကြည်း ၅၁၀၇
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[စောကြာဒိုး]]
| ၁၄ ဧပြီ ၁၉၄၈ – ၃၀ ဇူလိုင် ၁၉၄၈
| လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့် ပထမဆုံး ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်ဖြစ်သည်။
|
|-
| ၂။
| [[File:General Ne Win PM of Burma 1959.jpg|120px]]
| ကြည်း ၃၅၀၂
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[နေဝင်း၊ ဦး|နေဝင်း]]
| ၁ ဩဂုတ် ၁၉၄၈ – ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၉
| နောင်တွင် စစ်ဦးစီးချုပ်နှင့် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။
|
|-
!colspan=7|ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်းတပ်)
|-
| ၃။
| 
| ကြည်း ၃၄၅၈
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[အောင်ကြီး]]
| ၉ ဧပြီ ၁၉၄၉ – ၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၆၃
| 
|
|-
| ၄။
| 
| ကြည်း ၃၅၆၇ 
| [[ဗိုလ်ချုပ်]] [[စန်းယု (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|စန်းယု]] 
| ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၆၃ – ၂၀ ဧပြီ ၁၉၇၂
| နောင်တွင်[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။
|
|-
| ၅။
| [[File:Tin Oo arrives to attend a ceremony (cropped).jpg|120px]]
| ကြည်း ၃၅၆၁ 
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[သူရ တင်ဦး]]
| ၂၀ ဧပြီ ၁၉၇၂ – ၇ မတ် ၁၉၇၄
| နောက်ပိုင်းတွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ တာဝန်မှအနားယူပြီး နောင်အခါ တွင် [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
|
|-
| ၆။
| [[File:ThuraKyawHtin.jpg|120px]]
| ကြည်း ၅၃၂၂ 
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်ထင်၊ ဦး (သူရ)|သူရကျော်ထင်]] 
| ၈ မတ် ၁၉၇၄ – ၆ မတ် ၁၉၇၆
| ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
|
|-
| ၇။
| [[File:U Aye Ko.jpg|120px]]
| ကြည်း ၆၁၃၃
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[အေးကို]] 
| ၂ ဧပြီ ၁၉၇၆ – ၇ ​ဩဂုတ် ၁၉၈၁
|
|
|-
| ၈။
| 
| ကြည်း ၅၈၉၆
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းရီ]] 
| ၇ ဩဂုတ် ၁၉၈၁ – ၂၁ ဇူလိုင် ၁၉၈၃
| 
|
|-
| ၉။
| 
| ကြည်း ၆၁၈၇
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[စောမောင် (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စောမောင်]] 
| ၂၂ ဇူလိုင် ၁၉၈၃ – ၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅
| နောင်တွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာပြီး ပထမဆုံး တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အမည်ဖြင့်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်လာသည်။
| 
|-
| ၁၀။
| [[File:Than Shwe 2010-10-11.jpg|120px]]
| ကြည်း ၆၇၁၀
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|သန်းရွှေ]] 
| ၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅ – ''၁၀ မေ ၁၉၈၉''
| နောင်တွင်[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။
|
|-
! colspan=7 |ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)
|-
| ၁၀။
| [[File:Than Shwe 2010-10-11.jpg|120px]]
| ကြည်း ၆၇၁၀
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|သန်းရွှေ]] 
| ''၁၀ မေ ၁၉၈၉'' – ၂၃ ဧပြီ ၁၉၉၂
| နောင်တွင်[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။
|
|-
| ၁၁။
| [[File:MaungAye.jpg|120px]]
| ကြည်း ၇၈၇၅
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မောင်အေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|မောင်အေး]] 
| ၂၄ ဧပြီ ၁၉၉၂ – ၃၀ မတ် ၂၀၁၁
| 
|
|-
| rowspan=4| ၁၂။
| rowspan=4| [[File:Soe Win.jpg|120 px]]
| rowspan=4| ကြည်း ၁၆၄၈၉
| rowspan=4| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]]
| {{small|ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်}}
| rowspan=4| ၁၄ မတ် - ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ ကာလအတွင်း ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် အဖြစ် ဆက်လက်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
| rowspan=4|
|-
| ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ - ၃၀ မတ် ၂၀၂၆
|-
| {{small|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)}}
|-
| ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ - ၄ မတ် ၂၀၂၆
|-
| rowspan=2|*
| rowspan=2|
| rowspan=2|ကြည်း ၂၅၀၇၄
| rowspan=2|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]
| {{small|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)}}
| rowspan=2|ထို့နောက် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း &quot;ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်/ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများစာရင်း&quot; တွင် ဖော်ပြခြင်းမခံရပါ။
| rowspan=2|
|-
| ၄ မတ် ၂၀၂၆ - ၃၀ မတ် ၂၀၂၆
|-
| ၁၃။
| [[File:IMG4467kyawswarlin.jpg|120px]]
|  ကြည်း ၂၅၀၇၄
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]
| ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ - လက်ရှိ
| 
|
|}

== ဆက်စပ် ==
* [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]
* [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)]]
* [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]]
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ စစ်ဘက်ရာထူးတာဝန်ခန့်အပ်မှုများ|တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ဒုတိယ]]

{{တပ်မတော်}}</text>
      <sha1>4fer5tlc8opvxw5t4e9mt69ne4ubce4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027749</id>
      <parentid>1027747</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T16:28:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>နေနီဝန်း</username>
        <id>89694</id>
      </contributor>
      <comment>/* သမိုင်းကြောင်း */</comment>
      <origin>1027749</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22232" sha1="ticn8c9c8n3i9suhuymrmbb1oolhcr9" xml:space="preserve">{{Notice|ဤဆောင်းပါးသည် မြန်မာ့တပ်မတော်မှ ရာထူးတာဝန်နှင့် သက်ဆိုင်သောဆောင်းပါး ဖြစ်ပြီး၊ လူပုဂ္ဂိုလ် တစ်ဦးတစ်ယောက်အား ကိုယ်စားမပြုပါ။}}

{{Infobox official post
| post                    = &lt;br&gt;ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ &lt;br&gt;ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)
| body                    = [[မြန်မာနိုင်ငံ]]
| insignia                = Flag of the Deputy Commander-in-Chief of Defence Services (Myanmar).svg
| insigniasize            = 
| insigniacaption         = 
| insigniaalt             =
| flag                    = Commander in Chief (Army) flag of Myanmar.svg
| flagsize                = 
| flagcaption             = ဒုတိတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်နှင့်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)၏ အလံတော်များ&lt;ref&gt;[https://www.gnlm.com.mm/vice-senior-general-holds-discussions-with-australian-vice-chief-of-defence-force-over-phone/ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စိုးဝင်း အား မြန်မာနိုင်ငံ အလံတော်နှင့် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် အဆောင်အယောင် အလံတော် တစ်ဖက်စီဖြင့် တွေ့ရစဉ်] &lt;/ref&gt;
| image                   =[[File:IMG4467kyawswarlin.jpg]] 
| imagesize               = 
| imagecaption            =
| incumbent               = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]
| incumbentsince          = {{Start date|2026|03|30|ds=yes}}
| department              = {{Armed forces|Myanmar}}
| style                   = 
| type                    = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူး၊ အဆင့်၊ အဆောင်အယောင်နှင့် တံဆိပ်များ#စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး တာဝန်ခန့်အပ်မှုများ|စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး]] 
| status                  = 
| abbreviation            = 
| member_of               = [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]
| reports_to              = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော် သမ္မတ]]
| residence               = ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် နေအိမ်၊ စစ်ရုံး၊ [[နေပြည်တော်]]
| seat                    = ဒုတိယ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး]]၊ စစ်ရုံး၊ [[နေပြည်တော်]] 
| nominator               = 
| appointer               = စစ်ရာထူးခန့်ချုပ်
| termlength              = 
| termlength_qualified    = 
| precursor               = ​ဗမာ့တပ်မတော် ဒုတိယစစ်​ဆေးရေးအရာရှိချုပ်၊ ဒုတိယစစ်မင်းကြီး
| inaugural               =
| formation               = *၁ မေ ၁၉၄၇ {{small|(''ဗမာ့တပ်မတော်​ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်'' အဖြစ်)}} 
*၁၀ မေ ၁၉၈၉ {{small|(''ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)'' အဖြစ်)}}
| founder                 =
| named_for               =
| first                   = *ဗိုလ်မှူးကြီးစမစ်ဒွန်း {{small|(''ဗမာ့တပ်မတော်​ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်'' အဖြစ်)}} 
*ဗိုလ်ချုပ်ကြီးသန်းရွှေ {{small|(''ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)'' အဖြစ်)}}
| last                    = 
| abolished               = 
| succession              = 
| unofficial_names        = ဒုချုပ်၊ ဒုချုပ်ကြီး၊ ဒုတပ်ချုပ်၊ ဒုတပ်မတော်ဦးစီးချုပ် 
| deputy                  = 
| salary                  = 
| website                 = 
| footnotes               = [[ဖိုင်:17. Myanmar Army VSGEN.svg|50px]] &lt;br /&gt; [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး#ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]]
| insigniasize            =
| insigniacaption         =
|footnotes_title          = အဆင့် / တံဆိပ် အဆောင်အယောင်များ
}}

'''ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)''' ({{lang-en|Deputy Commander in Chief of Defence Services, Commander-in-Chief (Army)}})သည် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]]၏ ဒုတိယအဆင့်အမြင့်ဆုံး ရာထူးဖြစ်သည်။ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ပြီးလျှင် ဒုတိယနေရာ၌ တည်ရှိသည်။ [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://203.81.89.211/?q=briefing-room/announcements/2011/04/06/id-572|title=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီဖွဲ့စည်းခြင်း (ကြေညာချက်အမှတ် ၉/၂ဝ၁၁)|last=|first=|author2=|date=၆ ဧပြီ ၂၀၁၁|publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=4 February 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190204014343/http://203.81.89.211/?q=briefing-room%2Fannouncements%2F2011%2F04%2F06%2Fid-572}}&lt;/ref&gt; ကြည်း၊ရေ၊လေ ဗမာ့တပ်မတော်များပေါင်းစည်းပြီးနောက် ၁၉၅၅ခုနှစ်မှ ၁၉၈၉အထိ တပ်မတော်(ကြည်း)၊ ​တပ်မတော်(ရေ)၊ တပ်မတော်(လေတပ်) တို့ကို သက်ဆိုင်ရာ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တစ်ဦးစီက အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ခုနှစ်တွင် ထိုဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များကို သက်ဆိုင်ရာတပ်များ၏ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များအဖြစ်တိုးမြှင့်ခဲ့ပြီး တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်လက်အောက်၌ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဟူသော ရာထူးလည်းပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ခုနှစ် မတ်လအတွင်း ၂၆ရက်တာ ကာလမှအပ ၁၉၈၉ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)သည် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်တာဝန်လည်းပူးတွဲထမ်းဆောင်ရသဖြင့် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) ဟု တစ်ဆက်တည်းခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိသည်။ ယခုလက်ရှိ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) မှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]] ဖြစ်သည်။ လက်ရှိအချိန်တွင် ကာကွယ်ရေးဌာနကောင်စီ ညွှန်ကြားလွှာ ၁/၂၀၂၁အရ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ သက်တမ်းကို ကန့်သတ်ထားခြင်း မရှိပေ။&lt;ref name=&quot;mal&quot;&gt;{{Cite news|title=ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ အာဏာကစားပွဲ|url=https://www-bbc-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.bbc.com/burmese/burma-57432310.amp?amp_js_v=a6&amp;amp_gsa=1&amp;usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16252286593180&amp;referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp;amp_tf=From%20%251%24s&amp;ampshare=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fburmese%2Fburma-57432310}}&lt;/ref&gt;

==သမိုင်းကြောင်း==
ဗမာ့တပ်မတော်ဒုတိယစစ်ဆေးရေးအရာရှိချုပ်ကို ၁ မေ ၁၉၄၇ တွင် ဗမာ့တပ်မတော်ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ် အဖြစ်စတင်ခန့်ထားခဲ့သည်။ 

ဗမာ့တပ်မတော်၊{{efn|ကြည်းတပ်ကို &quot;ကြည်း&quot;ထည့်မခေါ်ဘဲ &quot;ဗမာ့တပ်မတော်&quot;ဟုသာခေါ်ခဲ့သည်။}} ဗမာ့ရေတပ်မတော်နှင့် မြန်မာ့လေတပ်မတော်တို့ကို တစ်ခုတည်းသောတပ်မတော်အဖြစ်ပေါင်းစည်းသောအခါ ၁၉၅၅ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၈ရက်နေ့မှ စ၍ ​ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်၊ ရေတပ်ဦးစီးချုပ်နှင့် လေတပ်ဦးစီးချုပ်တို့သည် ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်းတပ်)၊ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေတပ်)နှင့် ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်​(လေတပ်)ဟူ၍ အသီးသီးဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။ 

၁၉၈၉ခုနှစ် ​မေလ ၁၀ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်အက်ဥပဒေနှင့် တပ်မတော်နည်းဥပဒေများကိုပြင်ဆင်ခဲ့ရာ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များသည် သက်ဆိုင်ရာတပ်အသီးသီး၏ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ၂၀၂၆ခုနှစ် မတ်လ ၄ရက်နေ့အထိ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)တာဝန်ကို ပူးတွဲထမ်းဆောင်ရသည်။ ၂၀၂၆ခုနှစ် မတ်လ ၄ရက်နေ့မှ မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့အတွင်း ၂၆ရက်ကြာ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) တစ်ဦးသီးခြားခန့်ထားခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ရက်နေ့မှစ၍ ယခင်အတိုင်းပြန်လည်ပေါင်းစည်းခဲ့သည်။

==ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများစာရင်း==
{|class=&quot;wikitable&quot;
! စဉ်
! ဓာတ်ပုံ
! ပြန်တမ်းဝင်အမှတ်
! style=&quot;text-align: center&quot; | ရာထူးအဆင့်နှင့်အမည်
! style=&quot;text-align: center&quot; | တာဝန်သက်တမ်း
! style=&quot;text-align: center&quot; | မှတ်ချက်
! style=&quot;text-align: center&quot; | ကိုးကား
|-
! colspan=7 | ဗမာ့တပ်မတော် ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်
|-
| *
| [[File:Smith Dun.jpg|120px]]
| ကြည်း ၅၁၀၇
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[စမစ်ဒွန်း]]
| ၁ မေ ၁၉၄၇ – ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈
| နောင်အခါ စစ်ဦးစီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ခန့်အပ်ခံရကြောင်းမှတ်တမ်းတင်ထားသော်လည်း လွတ်လပ်ရေးမရမီထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သဖြင့် စာရင်းထဲတွင်ဖော်ပြမခံရပါ။
|
|-
| ၁။
| [[File:SawKyarDoe.jpg|120px]]
| ကြည်း ၅၁၀၇
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[စောကြာဒိုး]]
| ၁၄ ဧပြီ ၁၉၄၈ – ၃၀ ဇူလိုင် ၁၉၄၈
| လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့် ပထမဆုံး ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်ဖြစ်သည်။
|
|-
| ၂။
| [[File:General Ne Win PM of Burma 1959.jpg|120px]]
| ကြည်း ၃၅၀၂
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[နေဝင်း၊ ဦး|နေဝင်း]]
| ၁ ဩဂုတ် ၁၉၄၈ – ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၉
| နောင်တွင် စစ်ဦးစီးချုပ်နှင့် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။
|
|-
!colspan=7|ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်းတပ်)
|-
| ၃။
| 
| ကြည်း ၃၄၅၈
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[အောင်ကြီး]]
| ၉ ဧပြီ ၁၉၄၉ – ၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၆၃
| 
|
|-
| ၄။
| 
| ကြည်း ၃၅၆၇ 
| [[ဗိုလ်ချုပ်]] [[စန်းယု (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|စန်းယု]] 
| ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၆၃ – ၂၀ ဧပြီ ၁၉၇၂
| နောင်တွင်[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။
|
|-
| ၅။
| [[File:Tin Oo arrives to attend a ceremony (cropped).jpg|120px]]
| ကြည်း ၃၅၆၁ 
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[သူရ တင်ဦး]]
| ၂၀ ဧပြီ ၁၉၇၂ – ၇ မတ် ၁၉၇၄
| နောက်ပိုင်းတွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ တာဝန်မှအနားယူပြီး နောင်အခါ တွင် [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
|
|-
| ၆။
| [[File:ThuraKyawHtin.jpg|120px]]
| ကြည်း ၅၃၂၂ 
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်ထင်၊ ဦး (သူရ)|သူရကျော်ထင်]] 
| ၈ မတ် ၁၉၇၄ – ၆ မတ် ၁၉၇၆
| ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
|
|-
| ၇။
| [[File:U Aye Ko.jpg|120px]]
| ကြည်း ၆၁၃၃
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[အေးကို]] 
| ၂ ဧပြီ ၁၉၇၆ – ၇ ​ဩဂုတ် ၁၉၈၁
|
|
|-
| ၈။
| 
| ကြည်း ၅၈၉၆
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းရီ]] 
| ၇ ဩဂုတ် ၁၉၈၁ – ၂၁ ဇူလိုင် ၁၉၈၃
| 
|
|-
| ၉။
| 
| ကြည်း ၆၁၈၇
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[စောမောင် (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စောမောင်]] 
| ၂၂ ဇူလိုင် ၁၉၈၃ – ၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅
| နောင်တွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာပြီး ပထမဆုံး တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အမည်ဖြင့်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်လာသည်။
| 
|-
| ၁၀။
| [[File:Than Shwe 2010-10-11.jpg|120px]]
| ကြည်း ၆၇၁၀
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|သန်းရွှေ]] 
| ၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅ – ''၁၀ မေ ၁၉၈၉''
| နောင်တွင်[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။
|
|-
! colspan=7 |ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)
|-
| ၁၀။
| [[File:Than Shwe 2010-10-11.jpg|120px]]
| ကြည်း ၆၇၁၀
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|သန်းရွှေ]] 
| ''၁၀ မေ ၁၉၈၉'' – ၂၃ ဧပြီ ၁၉၉၂
| နောင်တွင်[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။
|
|-
| ၁၁။
| [[File:MaungAye.jpg|120px]]
| ကြည်း ၇၈၇၅
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မောင်အေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|မောင်အေး]] 
| ၂၄ ဧပြီ ၁၉၉၂ – ၃၀ မတ် ၂၀၁၁
| 
|
|-
| rowspan=4| ၁၂။
| rowspan=4| [[File:Soe Win.jpg|120 px]]
| rowspan=4| ကြည်း ၁၆၄၈၉
| rowspan=4| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]]
| {{small|ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်}}
| rowspan=4| ၁၄ မတ် - ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ ကာလအတွင်း ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် အဖြစ် ဆက်လက်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
| rowspan=4|
|-
| ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ - ၃၀ မတ် ၂၀၂၆
|-
| {{small|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)}}
|-
| ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ - ၄ မတ် ၂၀၂၆
|-
| rowspan=2|*
| rowspan=2|
| rowspan=2|ကြည်း ၂၅၀၇၄
| rowspan=2|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]
| {{small|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)}}
| rowspan=2|ထို့နောက် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း &quot;ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်/ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများစာရင်း&quot; တွင် ဖော်ပြခြင်းမခံရပါ။
| rowspan=2|
|-
| ၄ မတ် ၂၀၂၆ - ၃၀ မတ် ၂၀၂၆
|-
| ၁၃။
| [[File:IMG4467kyawswarlin.jpg|120px]]
|  ကြည်း ၂၅၀၇၄
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]
| ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ - လက်ရှိ
| 
|
|}

== ဆက်စပ် ==
* [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]
* [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)]]
* [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]]
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ စစ်ဘက်ရာထူးတာဝန်ခန့်အပ်မှုများ|တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ဒုတိယ]]

{{တပ်မတော်}}</text>
      <sha1>ticn8c9c8n3i9suhuymrmbb1oolhcr9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027750</id>
      <parentid>1027749</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T16:32:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>နေနီဝန်း</username>
        <id>89694</id>
      </contributor>
      <comment>/* သမိုင်းကြောင်း */</comment>
      <origin>1027750</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22542" sha1="jmo5piqvir5b8fff57jxykqauz1obkl" xml:space="preserve">{{Notice|ဤဆောင်းပါးသည် မြန်မာ့တပ်မတော်မှ ရာထူးတာဝန်နှင့် သက်ဆိုင်သောဆောင်းပါး ဖြစ်ပြီး၊ လူပုဂ္ဂိုလ် တစ်ဦးတစ်ယောက်အား ကိုယ်စားမပြုပါ။}}

{{Infobox official post
| post                    = &lt;br&gt;ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ &lt;br&gt;ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)
| body                    = [[မြန်မာနိုင်ငံ]]
| insignia                = Flag of the Deputy Commander-in-Chief of Defence Services (Myanmar).svg
| insigniasize            = 
| insigniacaption         = 
| insigniaalt             =
| flag                    = Commander in Chief (Army) flag of Myanmar.svg
| flagsize                = 
| flagcaption             = ဒုတိတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်နှင့်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)၏ အလံတော်များ&lt;ref&gt;[https://www.gnlm.com.mm/vice-senior-general-holds-discussions-with-australian-vice-chief-of-defence-force-over-phone/ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စိုးဝင်း အား မြန်မာနိုင်ငံ အလံတော်နှင့် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် အဆောင်အယောင် အလံတော် တစ်ဖက်စီဖြင့် တွေ့ရစဉ်] &lt;/ref&gt;
| image                   =[[File:IMG4467kyawswarlin.jpg]] 
| imagesize               = 
| imagecaption            =
| incumbent               = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]
| incumbentsince          = {{Start date|2026|03|30|ds=yes}}
| department              = {{Armed forces|Myanmar}}
| style                   = 
| type                    = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူး၊ အဆင့်၊ အဆောင်အယောင်နှင့် တံဆိပ်များ#စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး တာဝန်ခန့်အပ်မှုများ|စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး]] 
| status                  = 
| abbreviation            = 
| member_of               = [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]
| reports_to              = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော် သမ္မတ]]
| residence               = ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် နေအိမ်၊ စစ်ရုံး၊ [[နေပြည်တော်]]
| seat                    = ဒုတိယ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး]]၊ စစ်ရုံး၊ [[နေပြည်တော်]] 
| nominator               = 
| appointer               = စစ်ရာထူးခန့်ချုပ်
| termlength              = 
| termlength_qualified    = 
| precursor               = ​ဗမာ့တပ်မတော် ဒုတိယစစ်​ဆေးရေးအရာရှိချုပ်၊ ဒုတိယစစ်မင်းကြီး
| inaugural               =
| formation               = *၁ မေ ၁၉၄၇ {{small|(''ဗမာ့တပ်မတော်​ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်'' အဖြစ်)}} 
*၁၀ မေ ၁၉၈၉ {{small|(''ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)'' အဖြစ်)}}
| founder                 =
| named_for               =
| first                   = *ဗိုလ်မှူးကြီးစမစ်ဒွန်း {{small|(''ဗမာ့တပ်မတော်​ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်'' အဖြစ်)}} 
*ဗိုလ်ချုပ်ကြီးသန်းရွှေ {{small|(''ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)'' အဖြစ်)}}
| last                    = 
| abolished               = 
| succession              = 
| unofficial_names        = ဒုချုပ်၊ ဒုချုပ်ကြီး၊ ဒုတပ်ချုပ်၊ ဒုတပ်မတော်ဦးစီးချုပ် 
| deputy                  = 
| salary                  = 
| website                 = 
| footnotes               = [[ဖိုင်:17. Myanmar Army VSGEN.svg|50px]] &lt;br /&gt; [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး#ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]]
| insigniasize            =
| insigniacaption         =
|footnotes_title          = အဆင့် / တံဆိပ် အဆောင်အယောင်များ
}}

'''ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)''' ({{lang-en|Deputy Commander in Chief of Defence Services, Commander-in-Chief (Army)}})သည် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]]၏ ဒုတိယအဆင့်အမြင့်ဆုံး ရာထူးဖြစ်သည်။ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ပြီးလျှင် ဒုတိယနေရာ၌ တည်ရှိသည်။ [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://203.81.89.211/?q=briefing-room/announcements/2011/04/06/id-572|title=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီဖွဲ့စည်းခြင်း (ကြေညာချက်အမှတ် ၉/၂ဝ၁၁)|last=|first=|author2=|date=၆ ဧပြီ ၂၀၁၁|publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=4 February 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190204014343/http://203.81.89.211/?q=briefing-room%2Fannouncements%2F2011%2F04%2F06%2Fid-572}}&lt;/ref&gt; ကြည်း၊ရေ၊လေ ဗမာ့တပ်မတော်များပေါင်းစည်းပြီးနောက် ၁၉၅၅ခုနှစ်မှ ၁၉၈၉အထိ တပ်မတော်(ကြည်း)၊ ​တပ်မတော်(ရေ)၊ တပ်မတော်(လေတပ်) တို့ကို သက်ဆိုင်ရာ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တစ်ဦးစီက အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ခုနှစ်တွင် ထိုဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များကို သက်ဆိုင်ရာတပ်များ၏ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များအဖြစ်တိုးမြှင့်ခဲ့ပြီး တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်လက်အောက်၌ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဟူသော ရာထူးလည်းပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ခုနှစ် မတ်လအတွင်း ၂၆ရက်တာ ကာလမှအပ ၁၉၈၉ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)သည် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်တာဝန်လည်းပူးတွဲထမ်းဆောင်ရသဖြင့် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) ဟု တစ်ဆက်တည်းခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိသည်။ ယခုလက်ရှိ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) မှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]] ဖြစ်သည်။ လက်ရှိအချိန်တွင် ကာကွယ်ရေးဌာနကောင်စီ ညွှန်ကြားလွှာ ၁/၂၀၂၁အရ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ သက်တမ်းကို ကန့်သတ်ထားခြင်း မရှိပေ။&lt;ref name=&quot;mal&quot;&gt;{{Cite news|title=ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ အာဏာကစားပွဲ|url=https://www-bbc-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.bbc.com/burmese/burma-57432310.amp?amp_js_v=a6&amp;amp_gsa=1&amp;usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16252286593180&amp;referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp;amp_tf=From%20%251%24s&amp;ampshare=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fburmese%2Fburma-57432310}}&lt;/ref&gt;

==သမိုင်းကြောင်း==
ဗမာ့တပ်မတော်ဒုတိယစစ်ဆေးရေးအရာရှိချုပ်ကို ၁ မေ ၁၉၄၇ တွင် ဗမာ့တပ်မတော်ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ် အဖြစ်စတင်ခန့်ထားခဲ့သည်။ 

ဗမာ့တပ်မတော်၊{{efn|ကြည်းတပ်ကို &quot;ကြည်း&quot;ထည့်မခေါ်ဘဲ &quot;ဗမာ့တပ်မတော်&quot;ဟုသာခေါ်ခဲ့သည်။}} ဗမာ့ရေတပ်မတော်နှင့် မြန်မာ့လေတပ်မတော်{{efn|&quot;Burma&quot;ကို မြန်မာဘာသာပြန်ရာတွင် ကြည်းတပ်နှင့်ရေတပ်က &quot;ဗမာ့&quot;ဟုသုံးစွဲခဲ့သော်လည်း လေတပ်က &quot;မြန်မာ့&quot;ဟုသုံးစွဲခဲ့သည်။}} တို့ကို တစ်ခုတည်းသောတပ်မတော်အဖြစ်ပေါင်းစည်းသောအခါ ၁၉၅၅ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၈ရက်နေ့မှ စ၍ ​ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်၊ ရေတပ်ဦးစီးချုပ်နှင့် လေတပ်ဦးစီးချုပ်တို့သည် ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်းတပ်)၊ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေတပ်)နှင့် ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်​(လေတပ်)ဟူ၍ အသီးသီးဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။ 

၁၉၈၉ခုနှစ် ​မေလ ၁၀ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်အက်ဥပဒေနှင့် တပ်မတော်နည်းဥပဒေများကိုပြင်ဆင်ခဲ့ရာ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များသည် သက်ဆိုင်ရာတပ်အသီးသီး၏ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ၂၀၂၆ခုနှစ် မတ်လ ၄ရက်နေ့အထိ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)တာဝန်ကို ပူးတွဲထမ်းဆောင်ရသည်။ ၂၀၂၆ခုနှစ် မတ်လ ၄ရက်နေ့မှ မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့အတွင်း ၂၆ရက်ကြာ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) တစ်ဦးသီးခြားခန့်ထားခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ရက်နေ့မှစ၍ ယခင်အတိုင်းပြန်လည်ပေါင်းစည်းခဲ့သည်။

==ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများစာရင်း==
{|class=&quot;wikitable&quot;
! စဉ်
! ဓာတ်ပုံ
! ပြန်တမ်းဝင်အမှတ်
! style=&quot;text-align: center&quot; | ရာထူးအဆင့်နှင့်အမည်
! style=&quot;text-align: center&quot; | တာဝန်သက်တမ်း
! style=&quot;text-align: center&quot; | မှတ်ချက်
! style=&quot;text-align: center&quot; | ကိုးကား
|-
! colspan=7 | ဗမာ့တပ်မတော် ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်
|-
| *
| [[File:Smith Dun.jpg|120px]]
| ကြည်း ၅၁၀၇
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[စမစ်ဒွန်း]]
| ၁ မေ ၁၉၄၇ – ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈
| နောင်အခါ စစ်ဦးစီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ခန့်အပ်ခံရကြောင်းမှတ်တမ်းတင်ထားသော်လည်း လွတ်လပ်ရေးမရမီထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သဖြင့် စာရင်းထဲတွင်ဖော်ပြမခံရပါ။
|
|-
| ၁။
| [[File:SawKyarDoe.jpg|120px]]
| ကြည်း ၅၁၀၇
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[စောကြာဒိုး]]
| ၁၄ ဧပြီ ၁၉၄၈ – ၃၀ ဇူလိုင် ၁၉၄၈
| လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့် ပထမဆုံး ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်ဖြစ်သည်။
|
|-
| ၂။
| [[File:General Ne Win PM of Burma 1959.jpg|120px]]
| ကြည်း ၃၅၀၂
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[နေဝင်း၊ ဦး|နေဝင်း]]
| ၁ ဩဂုတ် ၁၉၄၈ – ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၉
| နောင်တွင် စစ်ဦးစီးချုပ်နှင့် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။
|
|-
!colspan=7|ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်းတပ်)
|-
| ၃။
| 
| ကြည်း ၃၄၅၈
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[အောင်ကြီး]]
| ၉ ဧပြီ ၁၉၄၉ – ၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၆၃
| 
|
|-
| ၄။
| 
| ကြည်း ၃၅၆၇ 
| [[ဗိုလ်ချုပ်]] [[စန်းယု (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|စန်းယု]] 
| ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၆၃ – ၂၀ ဧပြီ ၁၉၇၂
| နောင်တွင်[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။
|
|-
| ၅။
| [[File:Tin Oo arrives to attend a ceremony (cropped).jpg|120px]]
| ကြည်း ၃၅၆၁ 
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[သူရ တင်ဦး]]
| ၂၀ ဧပြီ ၁၉၇၂ – ၇ မတ် ၁၉၇၄
| နောက်ပိုင်းတွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ တာဝန်မှအနားယူပြီး နောင်အခါ တွင် [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
|
|-
| ၆။
| [[File:ThuraKyawHtin.jpg|120px]]
| ကြည်း ၅၃၂၂ 
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်ထင်၊ ဦး (သူရ)|သူရကျော်ထင်]] 
| ၈ မတ် ၁၉၇၄ – ၆ မတ် ၁၉၇၆
| ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
|
|-
| ၇။
| [[File:U Aye Ko.jpg|120px]]
| ကြည်း ၆၁၃၃
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[အေးကို]] 
| ၂ ဧပြီ ၁၉၇၆ – ၇ ​ဩဂုတ် ၁၉၈၁
|
|
|-
| ၈။
| 
| ကြည်း ၅၈၉၆
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းရီ]] 
| ၇ ဩဂုတ် ၁၉၈၁ – ၂၁ ဇူလိုင် ၁၉၈၃
| 
|
|-
| ၉။
| 
| ကြည်း ၆၁၈၇
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[စောမောင် (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စောမောင်]] 
| ၂၂ ဇူလိုင် ၁၉၈၃ – ၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅
| နောင်တွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာပြီး ပထမဆုံး တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အမည်ဖြင့်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်လာသည်။
| 
|-
| ၁၀။
| [[File:Than Shwe 2010-10-11.jpg|120px]]
| ကြည်း ၆၇၁၀
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|သန်းရွှေ]] 
| ၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅ – ''၁၀ မေ ၁၉၈၉''
| နောင်တွင်[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။
|
|-
! colspan=7 |ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)
|-
| ၁၀။
| [[File:Than Shwe 2010-10-11.jpg|120px]]
| ကြည်း ၆၇၁၀
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|သန်းရွှေ]] 
| ''၁၀ မေ ၁၉၈၉'' – ၂၃ ဧပြီ ၁၉၉၂
| နောင်တွင်[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။
|
|-
| ၁၁။
| [[File:MaungAye.jpg|120px]]
| ကြည်း ၇၈၇၅
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မောင်အေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|မောင်အေး]] 
| ၂၄ ဧပြီ ၁၉၉၂ – ၃၀ မတ် ၂၀၁၁
| 
|
|-
| rowspan=4| ၁၂။
| rowspan=4| [[File:Soe Win.jpg|120 px]]
| rowspan=4| ကြည်း ၁၆၄၈၉
| rowspan=4| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]]
| {{small|ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်}}
| rowspan=4| ၁၄ မတ် - ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ ကာလအတွင်း ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် အဖြစ် ဆက်လက်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
| rowspan=4|
|-
| ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ - ၃၀ မတ် ၂၀၂၆
|-
| {{small|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)}}
|-
| ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ - ၄ မတ် ၂၀၂၆
|-
| rowspan=2|*
| rowspan=2|
| rowspan=2|ကြည်း ၂၅၀၇၄
| rowspan=2|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]
| {{small|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)}}
| rowspan=2|ထို့နောက် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း &quot;ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်/ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများစာရင်း&quot; တွင် ဖော်ပြခြင်းမခံရပါ။
| rowspan=2|
|-
| ၄ မတ် ၂၀၂၆ - ၃၀ မတ် ၂၀၂၆
|-
| ၁၃။
| [[File:IMG4467kyawswarlin.jpg|120px]]
|  ကြည်း ၂၅၀၇၄
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]
| ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ - လက်ရှိ
| 
|
|}

== ဆက်စပ် ==
* [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]
* [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)]]
* [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]]
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ စစ်ဘက်ရာထူးတာဝန်ခန့်အပ်မှုများ|တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ဒုတိယ]]

{{တပ်မတော်}}</text>
      <sha1>jmo5piqvir5b8fff57jxykqauz1obkl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027751</id>
      <parentid>1027750</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T16:33:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>နေနီဝန်း</username>
        <id>89694</id>
      </contributor>
      <origin>1027751</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22530" sha1="0bny3lgtooqq52418z3dbajerrq7rln" xml:space="preserve">{{Notice|ဤဆောင်းပါးသည် မြန်မာ့တပ်မတော်မှ ရာထူးတာဝန်နှင့် သက်ဆိုင်သောဆောင်းပါး ဖြစ်ပြီး၊ လူပုဂ္ဂိုလ် တစ်ဦးတစ်ယောက်အား ကိုယ်စားမပြုပါ။}}

{{Infobox official post
| post                    = &lt;br&gt;ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ &lt;br&gt;ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)
| body                    = [[မြန်မာနိုင်ငံ]]
| insignia                = Flag of the Deputy Commander-in-Chief of Defence Services (Myanmar).svg
| insigniasize            = 
| insigniacaption         = 
| insigniaalt             =
| flag                    = Commander in Chief (Army) flag of Myanmar.svg
| flagsize                = 
| flagcaption             = ဒုတိတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်နှင့်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)၏ အလံတော်များ&lt;ref&gt;[https://www.gnlm.com.mm/vice-senior-general-holds-discussions-with-australian-vice-chief-of-defence-force-over-phone/ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စိုးဝင်း အား မြန်မာနိုင်ငံ အလံတော်နှင့် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် အဆောင်အယောင် အလံတော် တစ်ဖက်စီဖြင့် တွေ့ရစဉ်] &lt;/ref&gt;
| image                   =[[File:IMG4467kyawswarlin.jpg]] 
| imagesize               = 
| imagecaption            =
| incumbent               = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]
| incumbentsince          = {{Start date|2026|03|30|ds=yes}}
| department              = {{Armed forces|Myanmar}}
| style                   = 
| type                    = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူး၊ အဆင့်၊ အဆောင်အယောင်နှင့် တံဆိပ်များ#စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး တာဝန်ခန့်အပ်မှုများ|စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး]] 
| status                  = 
| abbreviation            = 
| member_of               = [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]
| reports_to              = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော် သမ္မတ]]
| residence               = ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် နေအိမ်၊ စစ်ရုံး၊ [[နေပြည်တော်]]
| seat                    = ဒုတိယ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး]]၊ စစ်ရုံး၊ [[နေပြည်တော်]] 
| nominator               = 
| appointer               = စစ်ရာထူးခန့်ချုပ်
| termlength              = 
| termlength_qualified    = 
| precursor               = ​ဗမာ့တပ်မတော် ဒုတိယစစ်​ဆေးရေးအရာရှိချုပ်၊ ဒုတိယစစ်မင်းကြီး
| inaugural               =
| formation               = *၁ မေ ၁၉၄၇ {{small|(''ဗမာ့တပ်မတော်​ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်'' အဖြစ်)}} 
*၁၀ မေ ၁၉၈၉ {{small|(''ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)'' အဖြစ်)}}
| founder                 =
| named_for               =
| first                   = *ဗိုလ်မှူးကြီးစမစ်ဒွန်း {{small|(''ဗမာ့တပ်မတော်​ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်'' အဖြစ်)}} 
*ဗိုလ်ချုပ်ကြီးသန်းရွှေ {{small|(''ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)'' အဖြစ်)}}
| last                    = 
| abolished               = 
| succession              = 
| unofficial_names        = ဒုချုပ်၊ ဒုချုပ်ကြီး၊ ဒုတပ်ချုပ်၊ ဒုတပ်မတော်ဦးစီးချုပ် 
| deputy                  = 
| salary                  = 
| website                 = 
| footnotes               = [[ဖိုင်:17. Myanmar Army VSGEN.svg|50px]] &lt;br /&gt; [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး#ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]]
| insigniasize            =
| insigniacaption         =
|footnotes_title          = အဆင့် / တံဆိပ် အဆောင်အယောင်များ
}}

'''ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)''' ({{lang-en|Deputy Commander in Chief of Defence Services, Commander-in-Chief (Army)}})သည် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]]၏ ဒုတိယအဆင့်အမြင့်ဆုံး ရာထူးဖြစ်သည်။ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ပြီးလျှင် ဒုတိယနေရာ၌ တည်ရှိသည်။ [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://203.81.89.211/?q=briefing-room/announcements/2011/04/06/id-572|title=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီဖွဲ့စည်းခြင်း (ကြေညာချက်အမှတ် ၉/၂ဝ၁၁)|last=|first=|author2=|date=၆ ဧပြီ ၂၀၁၁|publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=4 February 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190204014343/http://203.81.89.211/?q=briefing-room%2Fannouncements%2F2011%2F04%2F06%2Fid-572}}&lt;/ref&gt; ကြည်း၊ရေ၊လေ ဗမာ့တပ်မတော်များပေါင်းစည်းပြီးနောက် ၁၉၅၅ခုနှစ်မှ ၁၉၈၉အထိ တပ်မတော်(ကြည်း)၊ ​တပ်မတော်(ရေ)၊ တပ်မတော်(လေတပ်) တို့ကို သက်ဆိုင်ရာ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တစ်ဦးစီက အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ခုနှစ်တွင် ထိုဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များကို သက်ဆိုင်ရာတပ်များ၏ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များအဖြစ်တိုးမြှင့်ခဲ့ပြီး တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်လက်အောက်၌ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဟူသော ရာထူးလည်းပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ခုနှစ် မတ်လအတွင်း ၂၆ရက်တာ ကာလမှအပ ၁၉၈၉ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)သည် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်တာဝန်လည်းပူးတွဲထမ်းဆောင်ရသဖြင့် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) ဟု တစ်ဆက်တည်းခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိသည်။ ယခုလက်ရှိ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) မှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]] ဖြစ်သည်။ လက်ရှိအချိန်တွင် ကာကွယ်ရေးဌာနကောင်စီ ညွှန်ကြားလွှာ ၁/၂၀၂၁အရ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ သက်တမ်းကို ကန့်သတ်ထားခြင်း မရှိပေ။&lt;ref name=&quot;mal&quot;&gt;{{Cite news|title=ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ အာဏာကစားပွဲ|url=https://www-bbc-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.bbc.com/burmese/burma-57432310.amp?amp_js_v=a6&amp;amp_gsa=1&amp;usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16252286593180&amp;referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp;amp_tf=From%20%251%24s&amp;ampshare=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fburmese%2Fburma-57432310}}&lt;/ref&gt;

==သမိုင်းကြောင်း==
ဗမာ့တပ်မတော်ဒုတိယစစ်ဆေးရေးအရာရှိချုပ်ကို ၁ မေ ၁၉၄၇ တွင် ဗမာ့တပ်မတော်ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ် အဖြစ်စတင်ခန့်ထားခဲ့သည်။ 

ဗမာ့တပ်မတော်၊{{efn|ကြည်းတပ်ကို &quot;ကြည်း&quot;ထည့်မခေါ်ဘဲ &quot;ဗမာ့တပ်မတော်&quot;ဟုသာခေါ်ခဲ့သည်။}} ဗမာ့ရေတပ်မတော်နှင့် မြန်မာ့လေတပ်မတော်{{efn|&quot;Burma&quot;ကို မြန်မာဘာသာပြန်ရာတွင် ကြည်းတပ်နှင့်ရေတပ်က &quot;ဗမာ့&quot;ဟုသုံးစွဲခဲ့သော်လည်း လေတပ်က &quot;မြန်မာ့&quot;ဟုသုံးစွဲခဲ့သည်။}} တို့ကို တစ်ခုတည်းသောတပ်မတော်အဖြစ်ပေါင်းစည်းသောအခါ ၁၉၅၅ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၈ရက်နေ့မှ စ၍ ​ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်၊ ရေတပ်ဦးစီးချုပ်နှင့် လေတပ်ဦးစီးချုပ်တို့သည် ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်းတပ်)၊ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေတပ်)နှင့် ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်​(လေတပ်)ဟူ၍ အသီးသီးဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။ 

၁၉၈၉ခုနှစ် ​မေလ ၁၀ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်အက်ဥပဒေနှင့် တပ်မတော်နည်းဥပဒေများကိုပြင်ဆင်ခဲ့ရာ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များသည် သက်ဆိုင်ရာတပ်အသီးသီး၏ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ၂၀၂၆ခုနှစ် မတ်လ ၄ရက်နေ့အထိ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)တာဝန်ကို ပူးတွဲထမ်းဆောင်ရသည်။ ၂၀၂၆ခုနှစ် မတ်လ ၄ရက်နေ့မှ မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့အတွင်း ၂၆ရက်ကြာ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) တစ်ဦးသီးခြားခန့်ထားခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ရက်နေ့မှစ၍ ယခင်အတိုင်းပြန်လည်ပူးတွဲခဲ့သည်။

==ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများစာရင်း==
{|class=&quot;wikitable&quot;
! စဉ်
! ဓာတ်ပုံ
! ပြန်တမ်းဝင်အမှတ်
! style=&quot;text-align: center&quot; | ရာထူးအဆင့်နှင့်အမည်
! style=&quot;text-align: center&quot; | တာဝန်သက်တမ်း
! style=&quot;text-align: center&quot; | မှတ်ချက်
! style=&quot;text-align: center&quot; | ကိုးကား
|-
! colspan=7 | ဗမာ့တပ်မတော် ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်
|-
| *
| [[File:Smith Dun.jpg|120px]]
| ကြည်း ၅၁၀၇
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[စမစ်ဒွန်း]]
| ၁ မေ ၁၉၄၇ – ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈
| နောင်အခါ စစ်ဦးစီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ခန့်အပ်ခံရကြောင်းမှတ်တမ်းတင်ထားသော်လည်း လွတ်လပ်ရေးမရမီထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သဖြင့် စာရင်းထဲတွင်ဖော်ပြမခံရပါ။
|
|-
| ၁။
| [[File:SawKyarDoe.jpg|120px]]
| ကြည်း ၅၁၀၇
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[စောကြာဒိုး]]
| ၁၄ ဧပြီ ၁၉၄၈ – ၃၀ ဇူလိုင် ၁၉၄၈
| လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့် ပထမဆုံး ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်ဖြစ်သည်။
|
|-
| ၂။
| [[File:General Ne Win PM of Burma 1959.jpg|120px]]
| ကြည်း ၃၅၀၂
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[နေဝင်း၊ ဦး|နေဝင်း]]
| ၁ ဩဂုတ် ၁၉၄၈ – ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၉
| နောင်တွင် စစ်ဦးစီးချုပ်နှင့် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။
|
|-
!colspan=7|ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်းတပ်)
|-
| ၃။
| 
| ကြည်း ၃၄၅၈
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[အောင်ကြီး]]
| ၉ ဧပြီ ၁၉၄၉ – ၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၆၃
| 
|
|-
| ၄။
| 
| ကြည်း ၃၅၆၇ 
| [[ဗိုလ်ချုပ်]] [[စန်းယု (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|စန်းယု]] 
| ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၆၃ – ၂၀ ဧပြီ ၁၉၇၂
| နောင်တွင်[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။
|
|-
| ၅။
| [[File:Tin Oo arrives to attend a ceremony (cropped).jpg|120px]]
| ကြည်း ၃၅၆၁ 
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[သူရ တင်ဦး]]
| ၂၀ ဧပြီ ၁၉၇၂ – ၇ မတ် ၁၉၇၄
| နောက်ပိုင်းတွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ တာဝန်မှအနားယူပြီး နောင်အခါ တွင် [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
|
|-
| ၆။
| [[File:ThuraKyawHtin.jpg|120px]]
| ကြည်း ၅၃၂၂ 
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်ထင်၊ ဦး (သူရ)|သူရကျော်ထင်]] 
| ၈ မတ် ၁၉၇၄ – ၆ မတ် ၁၉၇၆
| ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
|
|-
| ၇။
| [[File:U Aye Ko.jpg|120px]]
| ကြည်း ၆၁၃၃
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[အေးကို]] 
| ၂ ဧပြီ ၁၉၇၆ – ၇ ​ဩဂုတ် ၁၉၈၁
|
|
|-
| ၈။
| 
| ကြည်း ၅၈၉၆
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းရီ]] 
| ၇ ဩဂုတ် ၁၉၈၁ – ၂၁ ဇူလိုင် ၁၉၈၃
| 
|
|-
| ၉။
| 
| ကြည်း ၆၁၈၇
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[စောမောင် (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စောမောင်]] 
| ၂၂ ဇူလိုင် ၁၉၈၃ – ၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅
| နောင်တွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာပြီး ပထမဆုံး တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အမည်ဖြင့်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်လာသည်။
| 
|-
| ၁၀။
| [[File:Than Shwe 2010-10-11.jpg|120px]]
| ကြည်း ၆၇၁၀
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|သန်းရွှေ]] 
| ၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅ – ''၁၀ မေ ၁၉၈၉''
| နောင်တွင်[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။
|
|-
! colspan=7 |ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)
|-
| ၁၀။
| [[File:Than Shwe 2010-10-11.jpg|120px]]
| ကြည်း ၆၇၁၀
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|သန်းရွှေ]] 
| ''၁၀ မေ ၁၉၈၉'' – ၂၃ ဧပြီ ၁၉၉၂
| နောင်တွင်[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။
|
|-
| ၁၁။
| [[File:MaungAye.jpg|120px]]
| ကြည်း ၇၈၇၅
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မောင်အေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|မောင်အေး]] 
| ၂၄ ဧပြီ ၁၉၉၂ – ၃၀ မတ် ၂၀၁၁
| 
|
|-
| rowspan=4| ၁၂။
| rowspan=4| [[File:Soe Win.jpg|120 px]]
| rowspan=4| ကြည်း ၁၆၄၈၉
| rowspan=4| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]]
| {{small|ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်}}
| rowspan=4| ၁၄ မတ် - ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ ကာလအတွင်း ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် အဖြစ် ဆက်လက်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
| rowspan=4|
|-
| ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ - ၃၀ မတ် ၂၀၂၆
|-
| {{small|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)}}
|-
| ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ - ၄ မတ် ၂၀၂၆
|-
| rowspan=2|*
| rowspan=2|
| rowspan=2|ကြည်း ၂၅၀၇၄
| rowspan=2|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]
| {{small|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)}}
| rowspan=2|ထို့နောက် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း &quot;ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်/ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများစာရင်း&quot; တွင် ဖော်ပြခြင်းမခံရပါ။
| rowspan=2|
|-
| ၄ မတ် ၂၀၂၆ - ၃၀ မတ် ၂၀၂၆
|-
| ၁၃။
| [[File:IMG4467kyawswarlin.jpg|120px]]
|  ကြည်း ၂၅၀၇၄
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]
| ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ - လက်ရှိ
| 
|
|}

== ဆက်စပ် ==
* [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]
* [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)]]
* [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]]
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ စစ်ဘက်ရာထူးတာဝန်ခန့်အပ်မှုများ|တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ဒုတိယ]]

{{တပ်မတော်}}</text>
      <sha1>0bny3lgtooqq52418z3dbajerrq7rln</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027753</id>
      <parentid>1027751</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T16:38:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>နေနီဝန်း</username>
        <id>89694</id>
      </contributor>
      <comment>/* သမိုင်းကြောင်း */</comment>
      <origin>1027753</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23147" sha1="bkt9kk7jq4h87ez88tw51njuf79y4ys" xml:space="preserve">{{Notice|ဤဆောင်းပါးသည် မြန်မာ့တပ်မတော်မှ ရာထူးတာဝန်နှင့် သက်ဆိုင်သောဆောင်းပါး ဖြစ်ပြီး၊ လူပုဂ္ဂိုလ် တစ်ဦးတစ်ယောက်အား ကိုယ်စားမပြုပါ။}}

{{Infobox official post
| post                    = &lt;br&gt;ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ &lt;br&gt;ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)
| body                    = [[မြန်မာနိုင်ငံ]]
| insignia                = Flag of the Deputy Commander-in-Chief of Defence Services (Myanmar).svg
| insigniasize            = 
| insigniacaption         = 
| insigniaalt             =
| flag                    = Commander in Chief (Army) flag of Myanmar.svg
| flagsize                = 
| flagcaption             = ဒုတိတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်နှင့်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)၏ အလံတော်များ&lt;ref&gt;[https://www.gnlm.com.mm/vice-senior-general-holds-discussions-with-australian-vice-chief-of-defence-force-over-phone/ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စိုးဝင်း အား မြန်မာနိုင်ငံ အလံတော်နှင့် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် အဆောင်အယောင် အလံတော် တစ်ဖက်စီဖြင့် တွေ့ရစဉ်] &lt;/ref&gt;
| image                   =[[File:IMG4467kyawswarlin.jpg]] 
| imagesize               = 
| imagecaption            =
| incumbent               = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]
| incumbentsince          = {{Start date|2026|03|30|ds=yes}}
| department              = {{Armed forces|Myanmar}}
| style                   = 
| type                    = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူး၊ အဆင့်၊ အဆောင်အယောင်နှင့် တံဆိပ်များ#စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး တာဝန်ခန့်အပ်မှုများ|စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး]] 
| status                  = 
| abbreviation            = 
| member_of               = [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]
| reports_to              = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော် သမ္မတ]]
| residence               = ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် နေအိမ်၊ စစ်ရုံး၊ [[နေပြည်တော်]]
| seat                    = ဒုတိယ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး]]၊ စစ်ရုံး၊ [[နေပြည်တော်]] 
| nominator               = 
| appointer               = စစ်ရာထူးခန့်ချုပ်
| termlength              = 
| termlength_qualified    = 
| precursor               = ​ဗမာ့တပ်မတော် ဒုတိယစစ်​ဆေးရေးအရာရှိချုပ်၊ ဒုတိယစစ်မင်းကြီး
| inaugural               =
| formation               = *၁ မေ ၁၉၄၇ {{small|(''ဗမာ့တပ်မတော်​ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်'' အဖြစ်)}} 
*၁၀ မေ ၁၉၈၉ {{small|(''ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)'' အဖြစ်)}}
| founder                 =
| named_for               =
| first                   = *ဗိုလ်မှူးကြီးစမစ်ဒွန်း {{small|(''ဗမာ့တပ်မတော်​ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်'' အဖြစ်)}} 
*ဗိုလ်ချုပ်ကြီးသန်းရွှေ {{small|(''ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)'' အဖြစ်)}}
| last                    = 
| abolished               = 
| succession              = 
| unofficial_names        = ဒုချုပ်၊ ဒုချုပ်ကြီး၊ ဒုတပ်ချုပ်၊ ဒုတပ်မတော်ဦးစီးချုပ် 
| deputy                  = 
| salary                  = 
| website                 = 
| footnotes               = [[ဖိုင်:17. Myanmar Army VSGEN.svg|50px]] &lt;br /&gt; [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး#ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]]
| insigniasize            =
| insigniacaption         =
|footnotes_title          = အဆင့် / တံဆိပ် အဆောင်အယောင်များ
}}

'''ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)''' ({{lang-en|Deputy Commander in Chief of Defence Services, Commander-in-Chief (Army)}})သည် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]]၏ ဒုတိယအဆင့်အမြင့်ဆုံး ရာထူးဖြစ်သည်။ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ပြီးလျှင် ဒုတိယနေရာ၌ တည်ရှိသည်။ [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://203.81.89.211/?q=briefing-room/announcements/2011/04/06/id-572|title=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီဖွဲ့စည်းခြင်း (ကြေညာချက်အမှတ် ၉/၂ဝ၁၁)|last=|first=|author2=|date=၆ ဧပြီ ၂၀၁၁|publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=4 February 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190204014343/http://203.81.89.211/?q=briefing-room%2Fannouncements%2F2011%2F04%2F06%2Fid-572}}&lt;/ref&gt; ကြည်း၊ရေ၊လေ ဗမာ့တပ်မတော်များပေါင်းစည်းပြီးနောက် ၁၉၅၅ခုနှစ်မှ ၁၉၈၉အထိ တပ်မတော်(ကြည်း)၊ ​တပ်မတော်(ရေ)၊ တပ်မတော်(လေတပ်) တို့ကို သက်ဆိုင်ရာ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တစ်ဦးစီက အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ခုနှစ်တွင် ထိုဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များကို သက်ဆိုင်ရာတပ်များ၏ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များအဖြစ်တိုးမြှင့်ခဲ့ပြီး တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်လက်အောက်၌ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဟူသော ရာထူးလည်းပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ခုနှစ် မတ်လအတွင်း ၂၆ရက်တာ ကာလမှအပ ၁၉၈၉ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)သည် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်တာဝန်လည်းပူးတွဲထမ်းဆောင်ရသဖြင့် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) ဟု တစ်ဆက်တည်းခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိသည်။ ယခုလက်ရှိ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) မှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]] ဖြစ်သည်။ လက်ရှိအချိန်တွင် ကာကွယ်ရေးဌာနကောင်စီ ညွှန်ကြားလွှာ ၁/၂၀၂၁အရ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ သက်တမ်းကို ကန့်သတ်ထားခြင်း မရှိပေ။&lt;ref name=&quot;mal&quot;&gt;{{Cite news|title=ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ အာဏာကစားပွဲ|url=https://www-bbc-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.bbc.com/burmese/burma-57432310.amp?amp_js_v=a6&amp;amp_gsa=1&amp;usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16252286593180&amp;referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp;amp_tf=From%20%251%24s&amp;ampshare=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fburmese%2Fburma-57432310}}&lt;/ref&gt;

==သမိုင်းကြောင်း==
ဗမာ့တပ်မတော်ဒုတိယစစ်ဆေးရေးအရာရှိချုပ်ကို ၁ မေ ၁၉၄၇ တွင် ဗမာ့တပ်မတော်ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ် အဖြစ်စတင်ခန့်ထားခဲ့သည်။ 

ဗမာ့တပ်မတော်၊{{efn|ကြည်းတပ်ကို &quot;ကြည်း&quot;ထည့်မခေါ်ဘဲ &quot;ဗမာ့တပ်မတော်&quot;ဟုသာခေါ်ခဲ့သည်။}} ဗမာ့ရေတပ်မတော်နှင့် မြန်မာ့လေတပ်မတော်{{efn|&quot;Burma&quot;ကို မြန်မာဘာသာပြန်ရာတွင် ကြည်းတပ်နှင့်ရေတပ်က &quot;ဗမာ့&quot;ဟုသုံးစွဲခဲ့သော်လည်း လေတပ်က &quot;မြန်မာ့&quot;ဟုသုံးစွဲခဲ့သည်။}} တို့ကို တစ်ခုတည်းသောတပ်မတော်အဖြစ်ပေါင်းစည်းသောအခါ ၁၉၅၅ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၈ရက်နေ့မှ စ၍ ​ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်၊ ရေတပ်ဦးစီးချုပ်နှင့် လေတပ်ဦးစီးချုပ်တို့သည် ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်းတပ်)၊ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေတပ်)နှင့် ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်​(လေတပ်)ဟူ၍ အသီးသီးဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။ 

၁၉၈၉ခုနှစ် ​မေလ ၁၀ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်အက်ဥပဒေနှင့် တပ်မတော်နည်းဥပဒေများကိုပြင်ဆင်ခဲ့ရာ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များသည် သက်ဆိုင်ရာတပ်အသီးသီး၏ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ၂၀၂၆ခုနှစ် မတ်လ ၄ရက်နေ့အထိ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)တာဝန်ကို ပူးတွဲထမ်းဆောင်ရသည်။ ၂၀၂၆ခုနှစ် မတ်လ ၄ရက်နေ့မှ မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့အတွင်း ၂၆ရက်ကြာ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) တစ်ဦးသီးခြားခန့်ထားခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ရက်နေ့မှစ၍ ယခင်အတိုင်းပြန်လည်ပူးတွဲခဲ့သည်။

===အင်္ဂလိပ်အခေါ်အဝေါ်များ===
*ဗမာ့တပ်မတော်ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ် = Deputy General Officer Commanding, Burma Army 
*ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်းတပ်) = Vice Chief of Staff, Defence Services (Army) 
*ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) = Commander-in-Chief (Army) 
*ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် = Deputy Commander-in-Chief of Defence Services

==ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများစာရင်း==
{|class=&quot;wikitable&quot;
! စဉ်
! ဓာတ်ပုံ
! ပြန်တမ်းဝင်အမှတ်
! style=&quot;text-align: center&quot; | ရာထူးအဆင့်နှင့်အမည်
! style=&quot;text-align: center&quot; | တာဝန်သက်တမ်း
! style=&quot;text-align: center&quot; | မှတ်ချက်
! style=&quot;text-align: center&quot; | ကိုးကား
|-
! colspan=7 | ဗမာ့တပ်မတော် ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်
|-
| *
| [[File:Smith Dun.jpg|120px]]
| ကြည်း ၅၁၀၇
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[စမစ်ဒွန်း]]
| ၁ မေ ၁၉၄၇ – ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈
| နောင်အခါ စစ်ဦးစီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ခန့်အပ်ခံရကြောင်းမှတ်တမ်းတင်ထားသော်လည်း လွတ်လပ်ရေးမရမီထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သဖြင့် စာရင်းထဲတွင်ဖော်ပြမခံရပါ။
|
|-
| ၁။
| [[File:SawKyarDoe.jpg|120px]]
| ကြည်း ၅၁၀၇
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[စောကြာဒိုး]]
| ၁၄ ဧပြီ ၁၉၄၈ – ၃၀ ဇူလိုင် ၁၉၄၈
| လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့် ပထမဆုံး ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်ဖြစ်သည်။
|
|-
| ၂။
| [[File:General Ne Win PM of Burma 1959.jpg|120px]]
| ကြည်း ၃၅၀၂
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[နေဝင်း၊ ဦး|နေဝင်း]]
| ၁ ဩဂုတ် ၁၉၄၈ – ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၉
| နောင်တွင် စစ်ဦးစီးချုပ်နှင့် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။
|
|-
!colspan=7|ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်းတပ်)
|-
| ၃။
| 
| ကြည်း ၃၄၅၈
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[အောင်ကြီး]]
| ၉ ဧပြီ ၁၉၄၉ – ၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၆၃
| 
|
|-
| ၄။
| 
| ကြည်း ၃၅၆၇ 
| [[ဗိုလ်ချုပ်]] [[စန်းယု (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|စန်းယု]] 
| ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၆၃ – ၂၀ ဧပြီ ၁၉၇၂
| နောင်တွင်[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။
|
|-
| ၅။
| [[File:Tin Oo arrives to attend a ceremony (cropped).jpg|120px]]
| ကြည်း ၃၅၆၁ 
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[သူရ တင်ဦး]]
| ၂၀ ဧပြီ ၁၉၇၂ – ၇ မတ် ၁၉၇၄
| နောက်ပိုင်းတွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ တာဝန်မှအနားယူပြီး နောင်အခါ တွင် [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
|
|-
| ၆။
| [[File:ThuraKyawHtin.jpg|120px]]
| ကြည်း ၅၃၂၂ 
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်ထင်၊ ဦး (သူရ)|သူရကျော်ထင်]] 
| ၈ မတ် ၁၉၇၄ – ၆ မတ် ၁၉၇၆
| ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
|
|-
| ၇။
| [[File:U Aye Ko.jpg|120px]]
| ကြည်း ၆၁၃၃
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[အေးကို]] 
| ၂ ဧပြီ ၁၉၇၆ – ၇ ​ဩဂုတ် ၁၉၈၁
|
|
|-
| ၈။
| 
| ကြည်း ၅၈၉၆
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းရီ]] 
| ၇ ဩဂုတ် ၁၉၈၁ – ၂၁ ဇူလိုင် ၁၉၈၃
| 
|
|-
| ၉။
| 
| ကြည်း ၆၁၈၇
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[စောမောင် (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စောမောင်]] 
| ၂၂ ဇူလိုင် ၁၉၈၃ – ၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅
| နောင်တွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာပြီး ပထမဆုံး တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အမည်ဖြင့်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်လာသည်။
| 
|-
| ၁၀။
| [[File:Than Shwe 2010-10-11.jpg|120px]]
| ကြည်း ၆၇၁၀
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|သန်းရွှေ]] 
| ၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅ – ''၁၀ မေ ၁၉၈၉''
| နောင်တွင်[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။
|
|-
! colspan=7 |ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)
|-
| ၁၀။
| [[File:Than Shwe 2010-10-11.jpg|120px]]
| ကြည်း ၆၇၁၀
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|သန်းရွှေ]] 
| ''၁၀ မေ ၁၉၈၉'' – ၂၃ ဧပြီ ၁၉၉၂
| နောင်တွင်[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။
|
|-
| ၁၁။
| [[File:MaungAye.jpg|120px]]
| ကြည်း ၇၈၇၅
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မောင်အေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|မောင်အေး]] 
| ၂၄ ဧပြီ ၁၉၉၂ – ၃၀ မတ် ၂၀၁၁
| 
|
|-
| rowspan=4| ၁၂။
| rowspan=4| [[File:Soe Win.jpg|120 px]]
| rowspan=4| ကြည်း ၁၆၄၈၉
| rowspan=4| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]]
| {{small|ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်}}
| rowspan=4| ၁၄ မတ် - ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ ကာလအတွင်း ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် အဖြစ် ဆက်လက်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
| rowspan=4|
|-
| ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ - ၃၀ မတ် ၂၀၂၆
|-
| {{small|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)}}
|-
| ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ - ၄ မတ် ၂၀၂၆
|-
| rowspan=2|*
| rowspan=2|
| rowspan=2|ကြည်း ၂၅၀၇၄
| rowspan=2|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]
| {{small|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)}}
| rowspan=2|ထို့နောက် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း &quot;ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်/ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများစာရင်း&quot; တွင် ဖော်ပြခြင်းမခံရပါ။
| rowspan=2|
|-
| ၄ မတ် ၂၀၂၆ - ၃၀ မတ် ၂၀၂၆
|-
| ၁၃။
| [[File:IMG4467kyawswarlin.jpg|120px]]
|  ကြည်း ၂၅၀၇၄
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]
| ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ - လက်ရှိ
| 
|
|}

== ဆက်စပ် ==
* [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]
* [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)]]
* [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]]
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ စစ်ဘက်ရာထူးတာဝန်ခန့်အပ်မှုများ|တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ဒုတိယ]]

{{တပ်မတော်}}</text>
      <sha1>bkt9kk7jq4h87ez88tw51njuf79y4ys</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027756</id>
      <parentid>1027753</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T16:44:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>နေနီဝန်း</username>
        <id>89694</id>
      </contributor>
      <comment>/* ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများစာရင်း */</comment>
      <origin>1027756</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24956" sha1="gyy89j6oixrybdk27dclctnovw0v0p0" xml:space="preserve">{{Notice|ဤဆောင်းပါးသည် မြန်မာ့တပ်မတော်မှ ရာထူးတာဝန်နှင့် သက်ဆိုင်သောဆောင်းပါး ဖြစ်ပြီး၊ လူပုဂ္ဂိုလ် တစ်ဦးတစ်ယောက်အား ကိုယ်စားမပြုပါ။}}

{{Infobox official post
| post                    = &lt;br&gt;ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ &lt;br&gt;ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)
| body                    = [[မြန်မာနိုင်ငံ]]
| insignia                = Flag of the Deputy Commander-in-Chief of Defence Services (Myanmar).svg
| insigniasize            = 
| insigniacaption         = 
| insigniaalt             =
| flag                    = Commander in Chief (Army) flag of Myanmar.svg
| flagsize                = 
| flagcaption             = ဒုတိတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်နှင့်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)၏ အလံတော်များ&lt;ref&gt;[https://www.gnlm.com.mm/vice-senior-general-holds-discussions-with-australian-vice-chief-of-defence-force-over-phone/ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စိုးဝင်း အား မြန်မာနိုင်ငံ အလံတော်နှင့် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် အဆောင်အယောင် အလံတော် တစ်ဖက်စီဖြင့် တွေ့ရစဉ်] &lt;/ref&gt;
| image                   =[[File:IMG4467kyawswarlin.jpg]] 
| imagesize               = 
| imagecaption            =
| incumbent               = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]
| incumbentsince          = {{Start date|2026|03|30|ds=yes}}
| department              = {{Armed forces|Myanmar}}
| style                   = 
| type                    = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူး၊ အဆင့်၊ အဆောင်အယောင်နှင့် တံဆိပ်များ#စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး တာဝန်ခန့်အပ်မှုများ|စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး]] 
| status                  = 
| abbreviation            = 
| member_of               = [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]
| reports_to              = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော် သမ္မတ]]
| residence               = ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် နေအိမ်၊ စစ်ရုံး၊ [[နေပြည်တော်]]
| seat                    = ဒုတိယ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး]]၊ စစ်ရုံး၊ [[နေပြည်တော်]] 
| nominator               = 
| appointer               = စစ်ရာထူးခန့်ချုပ်
| termlength              = 
| termlength_qualified    = 
| precursor               = ​ဗမာ့တပ်မတော် ဒုတိယစစ်​ဆေးရေးအရာရှိချုပ်၊ ဒုတိယစစ်မင်းကြီး
| inaugural               =
| formation               = *၁ မေ ၁၉၄၇ {{small|(''ဗမာ့တပ်မတော်​ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်'' အဖြစ်)}} 
*၁၀ မေ ၁၉၈၉ {{small|(''ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)'' အဖြစ်)}}
| founder                 =
| named_for               =
| first                   = *ဗိုလ်မှူးကြီးစမစ်ဒွန်း {{small|(''ဗမာ့တပ်မတော်​ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်'' အဖြစ်)}} 
*ဗိုလ်ချုပ်ကြီးသန်းရွှေ {{small|(''ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)'' အဖြစ်)}}
| last                    = 
| abolished               = 
| succession              = 
| unofficial_names        = ဒုချုပ်၊ ဒုချုပ်ကြီး၊ ဒုတပ်ချုပ်၊ ဒုတပ်မတော်ဦးစီးချုပ် 
| deputy                  = 
| salary                  = 
| website                 = 
| footnotes               = [[ဖိုင်:17. Myanmar Army VSGEN.svg|50px]] &lt;br /&gt; [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး#ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]]
| insigniasize            =
| insigniacaption         =
|footnotes_title          = အဆင့် / တံဆိပ် အဆောင်အယောင်များ
}}

'''ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)''' ({{lang-en|Deputy Commander in Chief of Defence Services, Commander-in-Chief (Army)}})သည် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]]၏ ဒုတိယအဆင့်အမြင့်ဆုံး ရာထူးဖြစ်သည်။ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ပြီးလျှင် ဒုတိယနေရာ၌ တည်ရှိသည်။ [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://203.81.89.211/?q=briefing-room/announcements/2011/04/06/id-572|title=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီဖွဲ့စည်းခြင်း (ကြေညာချက်အမှတ် ၉/၂ဝ၁၁)|last=|first=|author2=|date=၆ ဧပြီ ၂၀၁၁|publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=4 February 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190204014343/http://203.81.89.211/?q=briefing-room%2Fannouncements%2F2011%2F04%2F06%2Fid-572}}&lt;/ref&gt; ကြည်း၊ရေ၊လေ ဗမာ့တပ်မတော်များပေါင်းစည်းပြီးနောက် ၁၉၅၅ခုနှစ်မှ ၁၉၈၉အထိ တပ်မတော်(ကြည်း)၊ ​တပ်မတော်(ရေ)၊ တပ်မတော်(လေတပ်) တို့ကို သက်ဆိုင်ရာ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တစ်ဦးစီက အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ခုနှစ်တွင် ထိုဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များကို သက်ဆိုင်ရာတပ်များ၏ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များအဖြစ်တိုးမြှင့်ခဲ့ပြီး တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်လက်အောက်၌ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဟူသော ရာထူးလည်းပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ခုနှစ် မတ်လအတွင်း ၂၆ရက်တာ ကာလမှအပ ၁၉၈၉ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)သည် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်တာဝန်လည်းပူးတွဲထမ်းဆောင်ရသဖြင့် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) ဟု တစ်ဆက်တည်းခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိသည်။ ယခုလက်ရှိ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) မှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]] ဖြစ်သည်။ လက်ရှိအချိန်တွင် ကာကွယ်ရေးဌာနကောင်စီ ညွှန်ကြားလွှာ ၁/၂၀၂၁အရ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ သက်တမ်းကို ကန့်သတ်ထားခြင်း မရှိပေ။&lt;ref name=&quot;mal&quot;&gt;{{Cite news|title=ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ အာဏာကစားပွဲ|url=https://www-bbc-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.bbc.com/burmese/burma-57432310.amp?amp_js_v=a6&amp;amp_gsa=1&amp;usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16252286593180&amp;referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp;amp_tf=From%20%251%24s&amp;ampshare=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fburmese%2Fburma-57432310}}&lt;/ref&gt;

==သမိုင်းကြောင်း==
ဗမာ့တပ်မတော်ဒုတိယစစ်ဆေးရေးအရာရှိချုပ်ကို ၁ မေ ၁၉၄၇ တွင် ဗမာ့တပ်မတော်ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ် အဖြစ်စတင်ခန့်ထားခဲ့သည်။ 

ဗမာ့တပ်မတော်၊{{efn|ကြည်းတပ်ကို &quot;ကြည်း&quot;ထည့်မခေါ်ဘဲ &quot;ဗမာ့တပ်မတော်&quot;ဟုသာခေါ်ခဲ့သည်။}} ဗမာ့ရေတပ်မတော်နှင့် မြန်မာ့လေတပ်မတော်{{efn|&quot;Burma&quot;ကို မြန်မာဘာသာပြန်ရာတွင် ကြည်းတပ်နှင့်ရေတပ်က &quot;ဗမာ့&quot;ဟုသုံးစွဲခဲ့သော်လည်း လေတပ်က &quot;မြန်မာ့&quot;ဟုသုံးစွဲခဲ့သည်။}} တို့ကို တစ်ခုတည်းသောတပ်မတော်အဖြစ်ပေါင်းစည်းသောအခါ ၁၉၅၅ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၈ရက်နေ့မှ စ၍ ​ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်၊ ရေတပ်ဦးစီးချုပ်နှင့် လေတပ်ဦးစီးချုပ်တို့သည် ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်းတပ်)၊ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေတပ်)နှင့် ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်​(လေတပ်)ဟူ၍ အသီးသီးဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။ 

၁၉၈၉ခုနှစ် ​မေလ ၁၀ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်အက်ဥပဒေနှင့် တပ်မတော်နည်းဥပဒေများကိုပြင်ဆင်ခဲ့ရာ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များသည် သက်ဆိုင်ရာတပ်အသီးသီး၏ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ၂၀၂၆ခုနှစ် မတ်လ ၄ရက်နေ့အထိ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)တာဝန်ကို ပူးတွဲထမ်းဆောင်ရသည်။ ၂၀၂၆ခုနှစ် မတ်လ ၄ရက်နေ့မှ မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့အတွင်း ၂၆ရက်ကြာ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) တစ်ဦးသီးခြားခန့်ထားခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ရက်နေ့မှစ၍ ယခင်အတိုင်းပြန်လည်ပူးတွဲခဲ့သည်။

===အင်္ဂလိပ်အခေါ်အဝေါ်များ===
*ဗမာ့တပ်မတော်ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ် = Deputy General Officer Commanding, Burma Army 
*ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်းတပ်) = Vice Chief of Staff, Defence Services (Army) 
*ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) = Commander-in-Chief (Army) 
*ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် = Deputy Commander-in-Chief of Defence Services

==ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများစာရင်း==
{|class=&quot;wikitable&quot;
! စဉ်
! ဓာတ်ပုံ
! ပြန်တမ်းဝင်အမှတ်
! style=&quot;text-align: center&quot; | ရာထူးအဆင့်နှင့်အမည်
! style=&quot;text-align: center&quot; | တာဝန်သက်တမ်း
! style=&quot;text-align: center&quot; | မှတ်ချက်
! style=&quot;text-align: center&quot; | ကိုးကား
|-
! colspan=7 | ဗမာ့တပ်မတော် ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်
|-
| *
| [[File:Smith Dun.jpg|120px]]
| ကြည်း ၅၁၀၇
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[စမစ်ဒွန်း]]
| ၁ မေ ၁၉၄၇ – ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈
| နောင်အခါ စစ်ဦးစီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ခန့်အပ်ခံရကြောင်းမှတ်တမ်းတင်ထားသော်လည်း လွတ်လပ်ရေးမရမီထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သဖြင့် စာရင်းထဲတွင်ဖော်ပြမခံရပါ။
| &lt;ref name=&quot;T3&quot;&gt;တပ်မတော်သမိုင်း တတိယတွဲ [https://dsmuseum.gov.mm/%e1%80%90%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%99%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8-%e1%80%90%e1%80%90%e1%80%ad%e1%80%9a%e1%80%90%e1%80%bd%e1%80%b2/]&lt;/ref&gt;
|-
| ၁။
| [[File:SawKyarDoe.jpg|120px]]
| ကြည်း ၅၁၀၇
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[စောကြာဒိုး]]
| ၁၄ ဧပြီ ၁၉၄၈ – ၃၀ ဇူလိုင် ၁၉၄၈
| လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့် ပထမဆုံး ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်ဖြစ်သည်။
| &lt;ref name=DCDSM&gt;{{cite web |author=DSMuseum |date=၃၀ မတ် ၂၀၂၆ |url=https://dsmuseum.gov.mm/second-commander-chief/ |title=ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်/ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ |website=Defence Services Museum |publisher=တပ်မတော်(ကြည်း၊ရေ၊လေ)သတင်းနည်ူပညာဌာန |access-date=၂၂ ဧပြီ ၂၀၂၆}}&lt;/ref&gt;
|-
| ၂။
| [[File:General Ne Win PM of Burma 1959.jpg|120px]]
| ကြည်း ၃၅၀၂
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[နေဝင်း၊ ဦး|နေဝင်း]]
| ၁ ဩဂုတ် ၁၉၄၈ – ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၉
| နောင်တွင် စစ်ဦးစီးချုပ်နှင့် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
!colspan=7|ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်းတပ်)
|-
| ၃။
| 
| ကြည်း ၃၄၅၈
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[အောင်ကြီး]]
| ၉ ဧပြီ ၁၉၄၉ – ၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၆၃
| 
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၄။
| 
| ကြည်း ၃၅၆၇ 
| [[ဗိုလ်ချုပ်]] [[စန်းယု (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|စန်းယု]] 
| ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၆၃ – ၂၀ ဧပြီ ၁၉၇၂
| နောင်တွင်[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၅။
| [[File:Tin Oo arrives to attend a ceremony (cropped).jpg|120px]]
| ကြည်း ၃၅၆၁ 
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[သူရ တင်ဦး]]
| ၂၀ ဧပြီ ၁၉၇၂ – ၇ မတ် ၁၉၇၄
| နောက်ပိုင်းတွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ တာဝန်မှအနားယူပြီး နောင်အခါ တွင် [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၆။
| [[File:ThuraKyawHtin.jpg|120px]]
| ကြည်း ၅၃၂၂ 
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်ထင်၊ ဦး (သူရ)|သူရကျော်ထင်]] 
| ၈ မတ် ၁၉၇၄ – ၆ မတ် ၁၉၇၆
| ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၇။
| [[File:U Aye Ko.jpg|120px]]
| ကြည်း ၆၁၃၃
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[အေးကို]] 
| ၂ ဧပြီ ၁၉၇၆ – ၇ ​ဩဂုတ် ၁၉၈၁
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၈။
| 
| ကြည်း ၅၈၉၆
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းရီ]] 
| ၇ ဩဂုတ် ၁၉၈၁ – ၂၁ ဇူလိုင် ၁၉၈၃
| 
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၉။
| 
| ကြည်း ၆၁၈၇
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[စောမောင် (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စောမောင်]] 
| ၂၂ ဇူလိုင် ၁၉၈၃ – ၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅
| နောင်တွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာပြီး ပထမဆုံး တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အမည်ဖြင့်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်လာသည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၁၀။
| [[File:Than Shwe 2010-10-11.jpg|120px]]
| ကြည်း ၆၇၁၀
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|သန်းရွှေ]] 
| ၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅ – ''၁၀ မေ ၁၉၈၉''
| နောင်တွင်[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
! colspan=7 |ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)
|-
| ၁၀။
| [[File:Than Shwe 2010-10-11.jpg|120px]]
| ကြည်း ၆၇၁၀
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|သန်းရွှေ]] 
| ''၁၀ မေ ၁၉၈၉'' – ၂၃ ဧပြီ ၁၉၉၂
| နောင်တွင်[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၁၁။
| [[File:MaungAye.jpg|120px]]
| ကြည်း ၇၈၇၅
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မောင်အေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|မောင်အေး]] 
| ၂၄ ဧပြီ ၁၉၉၂ – ၃၀ မတ် ၂၀၁၁
| 
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| rowspan=4| ၁၂။
| rowspan=4| [[File:Soe Win.jpg|120 px]]
| rowspan=4| ကြည်း ၁၆၄၈၉
| rowspan=4| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]]
| {{small|ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်}}
| rowspan=4| ၁၄ မတ် - ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ ကာလအတွင်း ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် အဖြစ် ဆက်လက်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
| rowspan=2| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ - ၃၀ မတ် ၂၀၂၆
|-
| {{small|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)}}
| rowspan=2| &lt;ref name=BBC4326/&gt;
|-
| ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ - ၄ မတ် ၂၀၂၆
|-
| rowspan=2|*
| rowspan=2|
| rowspan=2|ကြည်း ၂၅၀၇၄
| rowspan=2|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]
| {{small|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)}}
| rowspan=2|ထို့နောက် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း &quot;ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်/ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများစာရင်း&quot; တွင် ဖော်ပြခြင်းမခံရပါ။
| rowspan=2| &lt;ref name=BBC4326&gt;{{cite web |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c6266rdr3d2t?post=asset%3Ae698b9e0-a276-4031-9108-34793d2080f4#asset:e698b9e0-a276-4031-9108-34793d2080f4 |author=&lt;!-- not stated --&gt; |date=4 March 2026 |title=ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရဲဝင်းဦး ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)ဖြစ်လာ |trans-title=General Ye Win Oo has become the Commander-in-Chief (Army) |language=my |website=BBC |publisher=British Broadcasting Corporation |access-date=22 April 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
| ၄ မတ် ၂၀၂၆ - ၃၀ မတ် ၂၀၂၆
|-
| ၁၃။
| [[File:IMG4467kyawswarlin.jpg|120px]]
|  ကြည်း ၂၅၀၇၄
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]
| ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ - လက်ရှိ
| 
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|}

== ဆက်စပ် ==
* [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]
* [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)]]
* [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]]
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ စစ်ဘက်ရာထူးတာဝန်ခန့်အပ်မှုများ|တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ဒုတိယ]]

{{တပ်မတော်}}</text>
      <sha1>gyy89j6oixrybdk27dclctnovw0v0p0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027757</id>
      <parentid>1027756</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T16:47:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>နေနီဝန်း</username>
        <id>89694</id>
      </contributor>
      <comment>/* ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများစာရင်း */</comment>
      <origin>1027757</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25103" sha1="4woszrevr1i2l1zwww3mm4sh2dv8f0h" xml:space="preserve">{{Notice|ဤဆောင်းပါးသည် မြန်မာ့တပ်မတော်မှ ရာထူးတာဝန်နှင့် သက်ဆိုင်သောဆောင်းပါး ဖြစ်ပြီး၊ လူပုဂ္ဂိုလ် တစ်ဦးတစ်ယောက်အား ကိုယ်စားမပြုပါ။}}

{{Infobox official post
| post                    = &lt;br&gt;ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ &lt;br&gt;ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)
| body                    = [[မြန်မာနိုင်ငံ]]
| insignia                = Flag of the Deputy Commander-in-Chief of Defence Services (Myanmar).svg
| insigniasize            = 
| insigniacaption         = 
| insigniaalt             =
| flag                    = Commander in Chief (Army) flag of Myanmar.svg
| flagsize                = 
| flagcaption             = ဒုတိတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်နှင့်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)၏ အလံတော်များ&lt;ref&gt;[https://www.gnlm.com.mm/vice-senior-general-holds-discussions-with-australian-vice-chief-of-defence-force-over-phone/ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စိုးဝင်း အား မြန်မာနိုင်ငံ အလံတော်နှင့် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် အဆောင်အယောင် အလံတော် တစ်ဖက်စီဖြင့် တွေ့ရစဉ်] &lt;/ref&gt;
| image                   =[[File:IMG4467kyawswarlin.jpg]] 
| imagesize               = 
| imagecaption            =
| incumbent               = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]
| incumbentsince          = {{Start date|2026|03|30|ds=yes}}
| department              = {{Armed forces|Myanmar}}
| style                   = 
| type                    = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူး၊ အဆင့်၊ အဆောင်အယောင်နှင့် တံဆိပ်များ#စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး တာဝန်ခန့်အပ်မှုများ|စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး]] 
| status                  = 
| abbreviation            = 
| member_of               = [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]
| reports_to              = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော် သမ္မတ]]
| residence               = ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် နေအိမ်၊ စစ်ရုံး၊ [[နေပြည်တော်]]
| seat                    = ဒုတိယ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး]]၊ စစ်ရုံး၊ [[နေပြည်တော်]] 
| nominator               = 
| appointer               = စစ်ရာထူးခန့်ချုပ်
| termlength              = 
| termlength_qualified    = 
| precursor               = ​ဗမာ့တပ်မတော် ဒုတိယစစ်​ဆေးရေးအရာရှိချုပ်၊ ဒုတိယစစ်မင်းကြီး
| inaugural               =
| formation               = *၁ မေ ၁၉၄၇ {{small|(''ဗမာ့တပ်မတော်​ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်'' အဖြစ်)}} 
*၁၀ မေ ၁၉၈၉ {{small|(''ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)'' အဖြစ်)}}
| founder                 =
| named_for               =
| first                   = *ဗိုလ်မှူးကြီးစမစ်ဒွန်း {{small|(''ဗမာ့တပ်မတော်​ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်'' အဖြစ်)}} 
*ဗိုလ်ချုပ်ကြီးသန်းရွှေ {{small|(''ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)'' အဖြစ်)}}
| last                    = 
| abolished               = 
| succession              = 
| unofficial_names        = ဒုချုပ်၊ ဒုချုပ်ကြီး၊ ဒုတပ်ချုပ်၊ ဒုတပ်မတော်ဦးစီးချုပ် 
| deputy                  = 
| salary                  = 
| website                 = 
| footnotes               = [[ဖိုင်:17. Myanmar Army VSGEN.svg|50px]] &lt;br /&gt; [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး#ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]]
| insigniasize            =
| insigniacaption         =
|footnotes_title          = အဆင့် / တံဆိပ် အဆောင်အယောင်များ
}}

'''ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)''' ({{lang-en|Deputy Commander in Chief of Defence Services, Commander-in-Chief (Army)}})သည် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]]၏ ဒုတိယအဆင့်အမြင့်ဆုံး ရာထူးဖြစ်သည်။ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ပြီးလျှင် ဒုတိယနေရာ၌ တည်ရှိသည်။ [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://203.81.89.211/?q=briefing-room/announcements/2011/04/06/id-572|title=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီဖွဲ့စည်းခြင်း (ကြေညာချက်အမှတ် ၉/၂ဝ၁၁)|last=|first=|author2=|date=၆ ဧပြီ ၂၀၁၁|publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=4 February 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190204014343/http://203.81.89.211/?q=briefing-room%2Fannouncements%2F2011%2F04%2F06%2Fid-572}}&lt;/ref&gt; ကြည်း၊ရေ၊လေ ဗမာ့တပ်မတော်များပေါင်းစည်းပြီးနောက် ၁၉၅၅ခုနှစ်မှ ၁၉၈၉အထိ တပ်မတော်(ကြည်း)၊ ​တပ်မတော်(ရေ)၊ တပ်မတော်(လေတပ်) တို့ကို သက်ဆိုင်ရာ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တစ်ဦးစီက အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ခုနှစ်တွင် ထိုဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များကို သက်ဆိုင်ရာတပ်များ၏ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များအဖြစ်တိုးမြှင့်ခဲ့ပြီး တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်လက်အောက်၌ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဟူသော ရာထူးလည်းပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ခုနှစ် မတ်လအတွင်း ၂၆ရက်တာ ကာလမှအပ ၁၉၈၉ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)သည် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်တာဝန်လည်းပူးတွဲထမ်းဆောင်ရသဖြင့် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) ဟု တစ်ဆက်တည်းခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိသည်။ ယခုလက်ရှိ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) မှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]] ဖြစ်သည်။ လက်ရှိအချိန်တွင် ကာကွယ်ရေးဌာနကောင်စီ ညွှန်ကြားလွှာ ၁/၂၀၂၁အရ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ သက်တမ်းကို ကန့်သတ်ထားခြင်း မရှိပေ။&lt;ref name=&quot;mal&quot;&gt;{{Cite news|title=ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ အာဏာကစားပွဲ|url=https://www-bbc-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.bbc.com/burmese/burma-57432310.amp?amp_js_v=a6&amp;amp_gsa=1&amp;usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16252286593180&amp;referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp;amp_tf=From%20%251%24s&amp;ampshare=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fburmese%2Fburma-57432310}}&lt;/ref&gt;

==သမိုင်းကြောင်း==
ဗမာ့တပ်မတော်ဒုတိယစစ်ဆေးရေးအရာရှိချုပ်ကို ၁ မေ ၁၉၄၇ တွင် ဗမာ့တပ်မတော်ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ် အဖြစ်စတင်ခန့်ထားခဲ့သည်။ 

ဗမာ့တပ်မတော်၊{{efn|ကြည်းတပ်ကို &quot;ကြည်း&quot;ထည့်မခေါ်ဘဲ &quot;ဗမာ့တပ်မတော်&quot;ဟုသာခေါ်ခဲ့သည်။}} ဗမာ့ရေတပ်မတော်နှင့် မြန်မာ့လေတပ်မတော်{{efn|&quot;Burma&quot;ကို မြန်မာဘာသာပြန်ရာတွင် ကြည်းတပ်နှင့်ရေတပ်က &quot;ဗမာ့&quot;ဟုသုံးစွဲခဲ့သော်လည်း လေတပ်က &quot;မြန်မာ့&quot;ဟုသုံးစွဲခဲ့သည်။}} တို့ကို တစ်ခုတည်းသောတပ်မတော်အဖြစ်ပေါင်းစည်းသောအခါ ၁၉၅၅ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၈ရက်နေ့မှ စ၍ ​ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်၊ ရေတပ်ဦးစီးချုပ်နှင့် လေတပ်ဦးစီးချုပ်တို့သည် ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်းတပ်)၊ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေတပ်)နှင့် ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်​(လေတပ်)ဟူ၍ အသီးသီးဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။ 

၁၉၈၉ခုနှစ် ​မေလ ၁၀ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်အက်ဥပဒေနှင့် တပ်မတော်နည်းဥပဒေများကိုပြင်ဆင်ခဲ့ရာ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များသည် သက်ဆိုင်ရာတပ်အသီးသီး၏ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ၂၀၂၆ခုနှစ် မတ်လ ၄ရက်နေ့အထိ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)တာဝန်ကို ပူးတွဲထမ်းဆောင်ရသည်။ ၂၀၂၆ခုနှစ် မတ်လ ၄ရက်နေ့မှ မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့အတွင်း ၂၆ရက်ကြာ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) တစ်ဦးသီးခြားခန့်ထားခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ရက်နေ့မှစ၍ ယခင်အတိုင်းပြန်လည်ပူးတွဲခဲ့သည်။

===အင်္ဂလိပ်အခေါ်အဝေါ်များ===
*ဗမာ့တပ်မတော်ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ် = Deputy General Officer Commanding, Burma Army 
*ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်းတပ်) = Vice Chief of Staff, Defence Services (Army) 
*ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) = Commander-in-Chief (Army) 
*ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် = Deputy Commander-in-Chief of Defence Services

==ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများစာရင်း==
{|class=&quot;wikitable&quot;
! စဉ်
! ဓာတ်ပုံ
! ပြန်တမ်းဝင်အမှတ်
! style=&quot;text-align: center&quot; | ရာထူးအဆင့်နှင့်အမည်
! style=&quot;text-align: center&quot; | တာဝန်သက်တမ်း
! style=&quot;text-align: center&quot; | မှတ်ချက်
! style=&quot;text-align: center&quot; | ကိုးကား
|-
! colspan=7 | ဗမာ့တပ်မတော် ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်
|-
| *
| [[File:Smith Dun.jpg|120px]]
| ကြည်း ၅၁၀၇
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[စမစ်ဒွန်း]]
| ၁ မေ ၁၉၄၇ – ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈
| နောင်အခါ စစ်ဦးစီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ခန့်အပ်ခံရကြောင်းမှတ်တမ်းတင်ထားသော်လည်း လွတ်လပ်ရေးမရမီထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သဖြင့် စာရင်းထဲတွင်ဖော်ပြမခံရပါ။
| &lt;ref name=&quot;T3&quot;&gt;တပ်မတော်သမိုင်း တတိယတွဲ [https://dsmuseum.gov.mm/%e1%80%90%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%99%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8-%e1%80%90%e1%80%90%e1%80%ad%e1%80%9a%e1%80%90%e1%80%bd%e1%80%b2/]&lt;/ref&gt;
|-
| ၁။
| [[File:SawKyarDoe.jpg|120px]]
| ကြည်း ၅၁၀၇
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[စောကြာဒိုး]]
| ၁၄ ဧပြီ ၁၉၄၈ – ၃၀ ဇူလိုင် ၁၉၄၈
| လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့် ပထမဆုံး ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်ဖြစ်သည်။
| &lt;ref name=DCDSM&gt;{{cite web |author=DSMuseum |date=၃၀ မတ် ၂၀၂၆ |url=https://dsmuseum.gov.mm/second-commander-chief/ |title=ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်/ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ |website=Defence Services Museum |publisher=တပ်မတော်(ကြည်း၊ရေ၊လေ)သတင်းနည်ူပညာဌာန |access-date=၂၂ ဧပြီ ၂၀၂၆}}&lt;/ref&gt;
|-
| ၂။
| [[File:General Ne Win PM of Burma 1959.jpg|120px]]
| ကြည်း ၃၅၀၂
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[နေဝင်း၊ ဦး|နေဝင်း]]
| ၁ ဩဂုတ် ၁၉၄၈ – ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၉
| နောင်တွင် စစ်ဦးစီးချုပ်နှင့် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
!colspan=7|ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်းတပ်)
|-
| ၃။
| 
| ကြည်း ၃၄၅၈
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[အောင်ကြီး]]
| ၉ ဧပြီ ၁၉၄၉ – ၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၆၃
| 
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၄။
| 
| ကြည်း ၃၅၆၇ 
| [[ဗိုလ်ချုပ်]] [[စန်းယု (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|စန်းယု]] 
| ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၆၃ – ၂၀ ဧပြီ ၁၉၇၂
| နောင်တွင်[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၅။
| [[File:Tin Oo arrives to attend a ceremony (cropped).jpg|120px]]
| ကြည်း ၃၅၆၁ 
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[သူရ တင်ဦး]]
| ၂၀ ဧပြီ ၁၉၇၂ – ၇ မတ် ၁၉၇၄
| နောက်ပိုင်းတွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ တာဝန်မှအနားယူပြီး နောင်အခါ တွင် [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၆။
| [[File:ThuraKyawHtin.jpg|120px]]
| ကြည်း ၅၃၂၂ 
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်ထင်၊ ဦး (သူရ)|သူရကျော်ထင်]] 
| ၈ မတ် ၁၉၇၄ – ၆ မတ် ၁၉၇၆
| ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၇။
| [[File:U Aye Ko.jpg|120px]]
| ကြည်း ၆၁၃၃
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[အေးကို]] 
| ၂ ဧပြီ ၁၉၇၆ – ၇ ​ဩဂုတ် ၁၉၈၁
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၈။
| 
| ကြည်း ၅၈၉၆
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းရီ]] 
| ၇ ဩဂုတ် ၁၉၈၁ – ၂၁ ဇူလိုင် ၁၉၈၃
| 
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၉။
| 
| ကြည်း ၆၁၈၇
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[စောမောင် (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စောမောင်]] 
| ၂၂ ဇူလိုင် ၁၉၈၃ – ၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅
| နောင်တွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာပြီး ပထမဆုံး တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အမည်ဖြင့်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်လာသည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၁၀။
| [[File:Than Shwe 2010-10-11.jpg|120px]]
| ကြည်း ၆၇၁၀
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|သန်းရွှေ]] 
| ၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅ – ''၁၀ မေ ၁၉၈၉''
| နောင်တွင်[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
! colspan=7 |ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)
|-
| ၁၀။
| [[File:Than Shwe 2010-10-11.jpg|120px]]
| ကြည်း ၆၇၁၀
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|သန်းရွှေ]] 
| ''၁၀ မေ ၁၉၈၉'' – ၂၃ ဧပြီ ၁၉၉၂
| နောင်တွင်[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၁၁။
| [[File:MaungAye.jpg|120px]]
| ကြည်း ၇၈၇၅
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မောင်အေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|မောင်အေး]] 
| ၂၄ ဧပြီ ၁၉၉၂ – ၃၀ မတ် ၂၀၁၁
| 
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| rowspan=4| ၁၂။
| rowspan=4| [[File:Soe Win.jpg|120 px]]
| rowspan=4| ကြည်း ၁၆၄၈၉
| rowspan=4| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]]
| {{small|ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်}}
| rowspan=4| ၁၄ မတ် - ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ ကာလအတွင်း ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် အဖြစ် ဆက်လက်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
| rowspan=2| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ - ၃၀ မတ် ၂၀၂၆
|-
| {{small|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)}}
| rowspan=2| &lt;ref name=BBC4326/&gt;
|-
| ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ - ၄ မတ် ၂၀၂၆
|-
| rowspan=2, style=&quot;background:#e6e6aa;&quot;|*
| rowspan=2, style=&quot;background:#e6e6aa;&quot;|
| rowspan=2, style=&quot;background:#e6e6aa;&quot;|ကြည်း ၂၅၀၇၄
| rowspan=2, style=&quot;background:#e6e6aa;&quot;|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]
| style=&quot;background:#e6e6aa;&quot;|{{small|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)}}
| rowspan=2, style=&quot;background:#e6e6aa;&quot;|ထို့နောက် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း &quot;ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်/ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများစာရင်း&quot; တွင် ဖော်ပြခြင်းမခံရပါ။
| rowspan=2, style=&quot;background:#e6e6aa;&quot;| &lt;ref name=BBC4326&gt;{{cite web |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c6266rdr3d2t?post=asset%3Ae698b9e0-a276-4031-9108-34793d2080f4#asset:e698b9e0-a276-4031-9108-34793d2080f4 |author=&lt;!-- not stated --&gt; |date=4 March 2026 |title=ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရဲဝင်းဦး ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)ဖြစ်လာ   |website=BBC |publisher=British Broadcasting Corporation |access-date=22 April 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;background:#e6e6aa;&quot;|၄ မတ် ၂၀၂၆ - ၃၀ မတ် ၂၀၂၆
|-
| ၁၃။
| [[File:IMG4467kyawswarlin.jpg|120px]]
|  ကြည်း ၂၅၀၇၄
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]
| ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ - လက်ရှိ
| 
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|}

== ဆက်စပ် ==
* [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]
* [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)]]
* [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]]
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ စစ်ဘက်ရာထူးတာဝန်ခန့်အပ်မှုများ|တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ဒုတိယ]]

{{တပ်မတော်}}</text>
      <sha1>4woszrevr1i2l1zwww3mm4sh2dv8f0h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027758</id>
      <parentid>1027757</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T16:47:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>နေနီဝန်း</username>
        <id>89694</id>
      </contributor>
      <origin>1027758</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25106" sha1="i8w4d0i6fadz9vi9c7oc6q1ef9y6ut1" xml:space="preserve">{{Notice|ဤဆောင်းပါးသည် မြန်မာ့တပ်မတော်မှ ရာထူးတာဝန်နှင့် သက်ဆိုင်သောဆောင်းပါး ဖြစ်ပြီး၊ လူပုဂ္ဂိုလ် တစ်ဦးတစ်ယောက်အား ကိုယ်စားမပြုပါ။}}

{{Infobox official post
| post                    = &lt;br&gt;ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ &lt;br&gt;ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)
| body                    = [[မြန်မာနိုင်ငံ]]
| insignia                = Flag of the Deputy Commander-in-Chief of Defence Services (Myanmar).svg
| insigniasize            = 
| insigniacaption         = 
| insigniaalt             =
| flag                    = Commander in Chief (Army) flag of Myanmar.svg
| flagsize                = 
| flagcaption             = ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်နှင့်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)၏ အလံတော်များ&lt;ref&gt;[https://www.gnlm.com.mm/vice-senior-general-holds-discussions-with-australian-vice-chief-of-defence-force-over-phone/ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စိုးဝင်း အား မြန်မာနိုင်ငံ အလံတော်နှင့် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် အဆောင်အယောင် အလံတော် တစ်ဖက်စီဖြင့် တွေ့ရစဉ်] &lt;/ref&gt;
| image                   =[[File:IMG4467kyawswarlin.jpg]] 
| imagesize               = 
| imagecaption            =
| incumbent               = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]
| incumbentsince          = {{Start date|2026|03|30|ds=yes}}
| department              = {{Armed forces|Myanmar}}
| style                   = 
| type                    = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူး၊ အဆင့်၊ အဆောင်အယောင်နှင့် တံဆိပ်များ#စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး တာဝန်ခန့်အပ်မှုများ|စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး]] 
| status                  = 
| abbreviation            = 
| member_of               = [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]
| reports_to              = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော် သမ္မတ]]
| residence               = ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် နေအိမ်၊ စစ်ရုံး၊ [[နေပြည်တော်]]
| seat                    = ဒုတိယ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး]]၊ စစ်ရုံး၊ [[နေပြည်တော်]] 
| nominator               = 
| appointer               = စစ်ရာထူးခန့်ချုပ်
| termlength              = 
| termlength_qualified    = 
| precursor               = ​ဗမာ့တပ်မတော် ဒုတိယစစ်​ဆေးရေးအရာရှိချုပ်၊ ဒုတိယစစ်မင်းကြီး
| inaugural               =
| formation               = *၁ မေ ၁၉၄၇ {{small|(''ဗမာ့တပ်မတော်​ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်'' အဖြစ်)}} 
*၁၀ မေ ၁၉၈၉ {{small|(''ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)'' အဖြစ်)}}
| founder                 =
| named_for               =
| first                   = *ဗိုလ်မှူးကြီးစမစ်ဒွန်း {{small|(''ဗမာ့တပ်မတော်​ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်'' အဖြစ်)}} 
*ဗိုလ်ချုပ်ကြီးသန်းရွှေ {{small|(''ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)'' အဖြစ်)}}
| last                    = 
| abolished               = 
| succession              = 
| unofficial_names        = ဒုချုပ်၊ ဒုချုပ်ကြီး၊ ဒုတပ်ချုပ်၊ ဒုတပ်မတော်ဦးစီးချုပ် 
| deputy                  = 
| salary                  = 
| website                 = 
| footnotes               = [[ဖိုင်:17. Myanmar Army VSGEN.svg|50px]] &lt;br /&gt; [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး#ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]]
| insigniasize            =
| insigniacaption         =
|footnotes_title          = အဆင့် / တံဆိပ် အဆောင်အယောင်များ
}}

'''ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)''' ({{lang-en|Deputy Commander in Chief of Defence Services, Commander-in-Chief (Army)}})သည် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]]၏ ဒုတိယအဆင့်အမြင့်ဆုံး ရာထူးဖြစ်သည်။ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ပြီးလျှင် ဒုတိယနေရာ၌ တည်ရှိသည်။ [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://203.81.89.211/?q=briefing-room/announcements/2011/04/06/id-572|title=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီဖွဲ့စည်းခြင်း (ကြေညာချက်အမှတ် ၉/၂ဝ၁၁)|last=|first=|author2=|date=၆ ဧပြီ ၂၀၁၁|publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=4 February 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190204014343/http://203.81.89.211/?q=briefing-room%2Fannouncements%2F2011%2F04%2F06%2Fid-572}}&lt;/ref&gt; ကြည်း၊ရေ၊လေ ဗမာ့တပ်မတော်များပေါင်းစည်းပြီးနောက် ၁၉၅၅ခုနှစ်မှ ၁၉၈၉အထိ တပ်မတော်(ကြည်း)၊ ​တပ်မတော်(ရေ)၊ တပ်မတော်(လေတပ်) တို့ကို သက်ဆိုင်ရာ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တစ်ဦးစီက အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ခုနှစ်တွင် ထိုဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များကို သက်ဆိုင်ရာတပ်များ၏ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များအဖြစ်တိုးမြှင့်ခဲ့ပြီး တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်လက်အောက်၌ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဟူသော ရာထူးလည်းပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ခုနှစ် မတ်လအတွင်း ၂၆ရက်တာ ကာလမှအပ ၁၉၈၉ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)သည် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်တာဝန်လည်းပူးတွဲထမ်းဆောင်ရသဖြင့် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) ဟု တစ်ဆက်တည်းခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိသည်။ ယခုလက်ရှိ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) မှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]] ဖြစ်သည်။ လက်ရှိအချိန်တွင် ကာကွယ်ရေးဌာနကောင်စီ ညွှန်ကြားလွှာ ၁/၂၀၂၁အရ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ သက်တမ်းကို ကန့်သတ်ထားခြင်း မရှိပေ။&lt;ref name=&quot;mal&quot;&gt;{{Cite news|title=ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ အာဏာကစားပွဲ|url=https://www-bbc-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.bbc.com/burmese/burma-57432310.amp?amp_js_v=a6&amp;amp_gsa=1&amp;usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16252286593180&amp;referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp;amp_tf=From%20%251%24s&amp;ampshare=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fburmese%2Fburma-57432310}}&lt;/ref&gt;

==သမိုင်းကြောင်း==
ဗမာ့တပ်မတော်ဒုတိယစစ်ဆေးရေးအရာရှိချုပ်ကို ၁ မေ ၁၉၄၇ တွင် ဗမာ့တပ်မတော်ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ် အဖြစ်စတင်ခန့်ထားခဲ့သည်။ 

ဗမာ့တပ်မတော်၊{{efn|ကြည်းတပ်ကို &quot;ကြည်း&quot;ထည့်မခေါ်ဘဲ &quot;ဗမာ့တပ်မတော်&quot;ဟုသာခေါ်ခဲ့သည်။}} ဗမာ့ရေတပ်မတော်နှင့် မြန်မာ့လေတပ်မတော်{{efn|&quot;Burma&quot;ကို မြန်မာဘာသာပြန်ရာတွင် ကြည်းတပ်နှင့်ရေတပ်က &quot;ဗမာ့&quot;ဟုသုံးစွဲခဲ့သော်လည်း လေတပ်က &quot;မြန်မာ့&quot;ဟုသုံးစွဲခဲ့သည်။}} တို့ကို တစ်ခုတည်းသောတပ်မတော်အဖြစ်ပေါင်းစည်းသောအခါ ၁၉၅၅ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၈ရက်နေ့မှ စ၍ ​ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်၊ ရေတပ်ဦးစီးချုပ်နှင့် လေတပ်ဦးစီးချုပ်တို့သည် ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်းတပ်)၊ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေတပ်)နှင့် ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်​(လေတပ်)ဟူ၍ အသီးသီးဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။ 

၁၉၈၉ခုနှစ် ​မေလ ၁၀ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်အက်ဥပဒေနှင့် တပ်မတော်နည်းဥပဒေများကိုပြင်ဆင်ခဲ့ရာ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များသည် သက်ဆိုင်ရာတပ်အသီးသီး၏ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ၂၀၂၆ခုနှစ် မတ်လ ၄ရက်နေ့အထိ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)တာဝန်ကို ပူးတွဲထမ်းဆောင်ရသည်။ ၂၀၂၆ခုနှစ် မတ်လ ၄ရက်နေ့မှ မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့အတွင်း ၂၆ရက်ကြာ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) တစ်ဦးသီးခြားခန့်ထားခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ရက်နေ့မှစ၍ ယခင်အတိုင်းပြန်လည်ပူးတွဲခဲ့သည်။

===အင်္ဂလိပ်အခေါ်အဝေါ်များ===
*ဗမာ့တပ်မတော်ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ် = Deputy General Officer Commanding, Burma Army 
*ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်းတပ်) = Vice Chief of Staff, Defence Services (Army) 
*ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) = Commander-in-Chief (Army) 
*ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် = Deputy Commander-in-Chief of Defence Services

==ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများစာရင်း==
{|class=&quot;wikitable&quot;
! စဉ်
! ဓာတ်ပုံ
! ပြန်တမ်းဝင်အမှတ်
! style=&quot;text-align: center&quot; | ရာထူးအဆင့်နှင့်အမည်
! style=&quot;text-align: center&quot; | တာဝန်သက်တမ်း
! style=&quot;text-align: center&quot; | မှတ်ချက်
! style=&quot;text-align: center&quot; | ကိုးကား
|-
! colspan=7 | ဗမာ့တပ်မတော် ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်
|-
| *
| [[File:Smith Dun.jpg|120px]]
| ကြည်း ၅၁၀၇
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[စမစ်ဒွန်း]]
| ၁ မေ ၁၉၄၇ – ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈
| နောင်အခါ စစ်ဦးစီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ခန့်အပ်ခံရကြောင်းမှတ်တမ်းတင်ထားသော်လည်း လွတ်လပ်ရေးမရမီထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သဖြင့် စာရင်းထဲတွင်ဖော်ပြမခံရပါ။
| &lt;ref name=&quot;T3&quot;&gt;တပ်မတော်သမိုင်း တတိယတွဲ [https://dsmuseum.gov.mm/%e1%80%90%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%99%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8-%e1%80%90%e1%80%90%e1%80%ad%e1%80%9a%e1%80%90%e1%80%bd%e1%80%b2/]&lt;/ref&gt;
|-
| ၁။
| [[File:SawKyarDoe.jpg|120px]]
| ကြည်း ၅၁၀၇
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[စောကြာဒိုး]]
| ၁၄ ဧပြီ ၁၉၄၈ – ၃၀ ဇူလိုင် ၁၉၄၈
| လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့် ပထမဆုံး ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်ဖြစ်သည်။
| &lt;ref name=DCDSM&gt;{{cite web |author=DSMuseum |date=၃၀ မတ် ၂၀၂၆ |url=https://dsmuseum.gov.mm/second-commander-chief/ |title=ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်/ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ |website=Defence Services Museum |publisher=တပ်မတော်(ကြည်း၊ရေ၊လေ)သတင်းနည်ူပညာဌာန |access-date=၂၂ ဧပြီ ၂၀၂၆}}&lt;/ref&gt;
|-
| ၂။
| [[File:General Ne Win PM of Burma 1959.jpg|120px]]
| ကြည်း ၃၅၀၂
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[နေဝင်း၊ ဦး|နေဝင်း]]
| ၁ ဩဂုတ် ၁၉၄၈ – ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၉
| နောင်တွင် စစ်ဦးစီးချုပ်နှင့် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
!colspan=7|ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်းတပ်)
|-
| ၃။
| 
| ကြည်း ၃၄၅၈
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[အောင်ကြီး]]
| ၉ ဧပြီ ၁၉၄၉ – ၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၆၃
| 
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၄။
| 
| ကြည်း ၃၅၆၇ 
| [[ဗိုလ်ချုပ်]] [[စန်းယု (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|စန်းယု]] 
| ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၆၃ – ၂၀ ဧပြီ ၁၉၇၂
| နောင်တွင်[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၅။
| [[File:Tin Oo arrives to attend a ceremony (cropped).jpg|120px]]
| ကြည်း ၃၅၆၁ 
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[သူရ တင်ဦး]]
| ၂၀ ဧပြီ ၁၉၇၂ – ၇ မတ် ၁၉၇၄
| နောက်ပိုင်းတွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ တာဝန်မှအနားယူပြီး နောင်အခါ တွင် [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၆။
| [[File:ThuraKyawHtin.jpg|120px]]
| ကြည်း ၅၃၂၂ 
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်ထင်၊ ဦး (သူရ)|သူရကျော်ထင်]] 
| ၈ မတ် ၁၉၇၄ – ၆ မတ် ၁၉၇၆
| ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၇။
| [[File:U Aye Ko.jpg|120px]]
| ကြည်း ၆၁၃၃
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[အေးကို]] 
| ၂ ဧပြီ ၁၉၇၆ – ၇ ​ဩဂုတ် ၁၉၈၁
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၈။
| 
| ကြည်း ၅၈၉၆
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းရီ]] 
| ၇ ဩဂုတ် ၁၉၈၁ – ၂၁ ဇူလိုင် ၁၉၈၃
| 
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၉။
| 
| ကြည်း ၆၁၈၇
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[စောမောင် (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စောမောင်]] 
| ၂၂ ဇူလိုင် ၁၉၈၃ – ၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅
| နောင်တွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာပြီး ပထမဆုံး တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အမည်ဖြင့်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်လာသည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၁၀။
| [[File:Than Shwe 2010-10-11.jpg|120px]]
| ကြည်း ၆၇၁၀
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|သန်းရွှေ]] 
| ၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅ – ''၁၀ မေ ၁၉၈၉''
| နောင်တွင်[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
! colspan=7 |ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)
|-
| ၁၀။
| [[File:Than Shwe 2010-10-11.jpg|120px]]
| ကြည်း ၆၇၁၀
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|သန်းရွှေ]] 
| ''၁၀ မေ ၁၉၈၉'' – ၂၃ ဧပြီ ၁၉၉၂
| နောင်တွင်[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၁၁။
| [[File:MaungAye.jpg|120px]]
| ကြည်း ၇၈၇၅
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မောင်အေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|မောင်အေး]] 
| ၂၄ ဧပြီ ၁၉၉၂ – ၃၀ မတ် ၂၀၁၁
| 
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| rowspan=4| ၁၂။
| rowspan=4| [[File:Soe Win.jpg|120 px]]
| rowspan=4| ကြည်း ၁၆၄၈၉
| rowspan=4| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]]
| {{small|ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်}}
| rowspan=4| ၁၄ မတ် - ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ ကာလအတွင်း ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် အဖြစ် ဆက်လက်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
| rowspan=2| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ - ၃၀ မတ် ၂၀၂၆
|-
| {{small|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)}}
| rowspan=2| &lt;ref name=BBC4326/&gt;
|-
| ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ - ၄ မတ် ၂၀၂၆
|-
| rowspan=2, style=&quot;background:#e6e6aa;&quot;|*
| rowspan=2, style=&quot;background:#e6e6aa;&quot;|
| rowspan=2, style=&quot;background:#e6e6aa;&quot;|ကြည်း ၂၅၀၇၄
| rowspan=2, style=&quot;background:#e6e6aa;&quot;|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]
| style=&quot;background:#e6e6aa;&quot;|{{small|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)}}
| rowspan=2, style=&quot;background:#e6e6aa;&quot;|ထို့နောက် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း &quot;ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်/ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများစာရင်း&quot; တွင် ဖော်ပြခြင်းမခံရပါ။
| rowspan=2, style=&quot;background:#e6e6aa;&quot;| &lt;ref name=BBC4326&gt;{{cite web |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c6266rdr3d2t?post=asset%3Ae698b9e0-a276-4031-9108-34793d2080f4#asset:e698b9e0-a276-4031-9108-34793d2080f4 |author=&lt;!-- not stated --&gt; |date=4 March 2026 |title=ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရဲဝင်းဦး ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)ဖြစ်လာ   |website=BBC |publisher=British Broadcasting Corporation |access-date=22 April 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;background:#e6e6aa;&quot;|၄ မတ် ၂၀၂၆ - ၃၀ မတ် ၂၀၂၆
|-
| ၁၃။
| [[File:IMG4467kyawswarlin.jpg|120px]]
|  ကြည်း ၂၅၀၇၄
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]
| ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ - လက်ရှိ
| 
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|}

== ဆက်စပ် ==
* [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]
* [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)]]
* [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]]
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ စစ်ဘက်ရာထူးတာဝန်ခန့်အပ်မှုများ|တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ဒုတိယ]]

{{တပ်မတော်}}</text>
      <sha1>i8w4d0i6fadz9vi9c7oc6q1ef9y6ut1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027815</id>
      <parentid>1027758</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T06:35:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>နေနီဝန်း</username>
        <id>89694</id>
      </contributor>
      <comment>/* ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများစာရင်း */စာလုံးပေါင်းမှားနှိပ်မိထားတာပြင်</comment>
      <origin>1027815</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25106" sha1="ok8d4ucboidrhxgtprnjwc7k81ukiks" xml:space="preserve">{{Notice|ဤဆောင်းပါးသည် မြန်မာ့တပ်မတော်မှ ရာထူးတာဝန်နှင့် သက်ဆိုင်သောဆောင်းပါး ဖြစ်ပြီး၊ လူပုဂ္ဂိုလ် တစ်ဦးတစ်ယောက်အား ကိုယ်စားမပြုပါ။}}

{{Infobox official post
| post                    = &lt;br&gt;ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ &lt;br&gt;ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)
| body                    = [[မြန်မာနိုင်ငံ]]
| insignia                = Flag of the Deputy Commander-in-Chief of Defence Services (Myanmar).svg
| insigniasize            = 
| insigniacaption         = 
| insigniaalt             =
| flag                    = Commander in Chief (Army) flag of Myanmar.svg
| flagsize                = 
| flagcaption             = ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်နှင့်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)၏ အလံတော်များ&lt;ref&gt;[https://www.gnlm.com.mm/vice-senior-general-holds-discussions-with-australian-vice-chief-of-defence-force-over-phone/ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စိုးဝင်း အား မြန်မာနိုင်ငံ အလံတော်နှင့် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် အဆောင်အယောင် အလံတော် တစ်ဖက်စီဖြင့် တွေ့ရစဉ်] &lt;/ref&gt;
| image                   =[[File:IMG4467kyawswarlin.jpg]] 
| imagesize               = 
| imagecaption            =
| incumbent               = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]
| incumbentsince          = {{Start date|2026|03|30|ds=yes}}
| department              = {{Armed forces|Myanmar}}
| style                   = 
| type                    = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူး၊ အဆင့်၊ အဆောင်အယောင်နှင့် တံဆိပ်များ#စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး တာဝန်ခန့်အပ်မှုများ|စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး]] 
| status                  = 
| abbreviation            = 
| member_of               = [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]
| reports_to              = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော် သမ္မတ]]
| residence               = ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် နေအိမ်၊ စစ်ရုံး၊ [[နေပြည်တော်]]
| seat                    = ဒုတိယ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး]]၊ စစ်ရုံး၊ [[နေပြည်တော်]] 
| nominator               = 
| appointer               = စစ်ရာထူးခန့်ချုပ်
| termlength              = 
| termlength_qualified    = 
| precursor               = ​ဗမာ့တပ်မတော် ဒုတိယစစ်​ဆေးရေးအရာရှိချုပ်၊ ဒုတိယစစ်မင်းကြီး
| inaugural               =
| formation               = *၁ မေ ၁၉၄၇ {{small|(''ဗမာ့တပ်မတော်​ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်'' အဖြစ်)}} 
*၁၀ မေ ၁၉၈၉ {{small|(''ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)'' အဖြစ်)}}
| founder                 =
| named_for               =
| first                   = *ဗိုလ်မှူးကြီးစမစ်ဒွန်း {{small|(''ဗမာ့တပ်မတော်​ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်'' အဖြစ်)}} 
*ဗိုလ်ချုပ်ကြီးသန်းရွှေ {{small|(''ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)'' အဖြစ်)}}
| last                    = 
| abolished               = 
| succession              = 
| unofficial_names        = ဒုချုပ်၊ ဒုချုပ်ကြီး၊ ဒုတပ်ချုပ်၊ ဒုတပ်မတော်ဦးစီးချုပ် 
| deputy                  = 
| salary                  = 
| website                 = 
| footnotes               = [[ဖိုင်:17. Myanmar Army VSGEN.svg|50px]] &lt;br /&gt; [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး#ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]]
| insigniasize            =
| insigniacaption         =
|footnotes_title          = အဆင့် / တံဆိပ် အဆောင်အယောင်များ
}}

'''ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)''' ({{lang-en|Deputy Commander in Chief of Defence Services, Commander-in-Chief (Army)}})သည် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]]၏ ဒုတိယအဆင့်အမြင့်ဆုံး ရာထူးဖြစ်သည်။ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ပြီးလျှင် ဒုတိယနေရာ၌ တည်ရှိသည်။ [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://203.81.89.211/?q=briefing-room/announcements/2011/04/06/id-572|title=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီဖွဲ့စည်းခြင်း (ကြေညာချက်အမှတ် ၉/၂ဝ၁၁)|last=|first=|author2=|date=၆ ဧပြီ ၂၀၁၁|publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=4 February 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190204014343/http://203.81.89.211/?q=briefing-room%2Fannouncements%2F2011%2F04%2F06%2Fid-572}}&lt;/ref&gt; ကြည်း၊ရေ၊လေ ဗမာ့တပ်မတော်များပေါင်းစည်းပြီးနောက် ၁၉၅၅ခုနှစ်မှ ၁၉၈၉အထိ တပ်မတော်(ကြည်း)၊ ​တပ်မတော်(ရေ)၊ တပ်မတော်(လေတပ်) တို့ကို သက်ဆိုင်ရာ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တစ်ဦးစီက အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ခုနှစ်တွင် ထိုဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များကို သက်ဆိုင်ရာတပ်များ၏ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များအဖြစ်တိုးမြှင့်ခဲ့ပြီး တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်လက်အောက်၌ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဟူသော ရာထူးလည်းပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ခုနှစ် မတ်လအတွင်း ၂၆ရက်တာ ကာလမှအပ ၁၉၈၉ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)သည် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်တာဝန်လည်းပူးတွဲထမ်းဆောင်ရသဖြင့် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) ဟု တစ်ဆက်တည်းခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိသည်။ ယခုလက်ရှိ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) မှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]] ဖြစ်သည်။ လက်ရှိအချိန်တွင် ကာကွယ်ရေးဌာနကောင်စီ ညွှန်ကြားလွှာ ၁/၂၀၂၁အရ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ သက်တမ်းကို ကန့်သတ်ထားခြင်း မရှိပေ။&lt;ref name=&quot;mal&quot;&gt;{{Cite news|title=ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ အာဏာကစားပွဲ|url=https://www-bbc-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.bbc.com/burmese/burma-57432310.amp?amp_js_v=a6&amp;amp_gsa=1&amp;usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16252286593180&amp;referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp;amp_tf=From%20%251%24s&amp;ampshare=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fburmese%2Fburma-57432310}}&lt;/ref&gt;

==သမိုင်းကြောင်း==
ဗမာ့တပ်မတော်ဒုတိယစစ်ဆေးရေးအရာရှိချုပ်ကို ၁ မေ ၁၉၄၇ တွင် ဗမာ့တပ်မတော်ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ် အဖြစ်စတင်ခန့်ထားခဲ့သည်။ 

ဗမာ့တပ်မတော်၊{{efn|ကြည်းတပ်ကို &quot;ကြည်း&quot;ထည့်မခေါ်ဘဲ &quot;ဗမာ့တပ်မတော်&quot;ဟုသာခေါ်ခဲ့သည်။}} ဗမာ့ရေတပ်မတော်နှင့် မြန်မာ့လေတပ်မတော်{{efn|&quot;Burma&quot;ကို မြန်မာဘာသာပြန်ရာတွင် ကြည်းတပ်နှင့်ရေတပ်က &quot;ဗမာ့&quot;ဟုသုံးစွဲခဲ့သော်လည်း လေတပ်က &quot;မြန်မာ့&quot;ဟုသုံးစွဲခဲ့သည်။}} တို့ကို တစ်ခုတည်းသောတပ်မတော်အဖြစ်ပေါင်းစည်းသောအခါ ၁၉၅၅ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၈ရက်နေ့မှ စ၍ ​ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်၊ ရေတပ်ဦးစီးချုပ်နှင့် လေတပ်ဦးစီးချုပ်တို့သည် ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်းတပ်)၊ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေတပ်)နှင့် ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်​(လေတပ်)ဟူ၍ အသီးသီးဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။ 

၁၉၈၉ခုနှစ် ​မေလ ၁၀ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်အက်ဥပဒေနှင့် တပ်မတော်နည်းဥပဒေများကိုပြင်ဆင်ခဲ့ရာ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များသည် သက်ဆိုင်ရာတပ်အသီးသီး၏ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ၂၀၂၆ခုနှစ် မတ်လ ၄ရက်နေ့အထိ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)တာဝန်ကို ပူးတွဲထမ်းဆောင်ရသည်။ ၂၀၂၆ခုနှစ် မတ်လ ၄ရက်နေ့မှ မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့အတွင်း ၂၆ရက်ကြာ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) တစ်ဦးသီးခြားခန့်ထားခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ရက်နေ့မှစ၍ ယခင်အတိုင်းပြန်လည်ပူးတွဲခဲ့သည်။

===အင်္ဂလိပ်အခေါ်အဝေါ်များ===
*ဗမာ့တပ်မတော်ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ် = Deputy General Officer Commanding, Burma Army 
*ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်းတပ်) = Vice Chief of Staff, Defence Services (Army) 
*ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) = Commander-in-Chief (Army) 
*ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် = Deputy Commander-in-Chief of Defence Services

==ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများစာရင်း==
{|class=&quot;wikitable&quot;
! စဉ်
! ဓာတ်ပုံ
! ပြန်တမ်းဝင်အမှတ်
! style=&quot;text-align: center&quot; | ရာထူးအဆင့်နှင့်အမည်
! style=&quot;text-align: center&quot; | တာဝန်သက်တမ်း
! style=&quot;text-align: center&quot; | မှတ်ချက်
! style=&quot;text-align: center&quot; | ကိုးကား
|-
! colspan=7 | ဗမာ့တပ်မတော် ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်
|-
| *
| [[File:Smith Dun.jpg|120px]]
| ကြည်း ၅၁၀၇
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[စမစ်ဒွန်း]]
| ၁ မေ ၁၉၄၇ – ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈
| နောင်အခါ စစ်ဦးစီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ခန့်အပ်ခံရကြောင်းမှတ်တမ်းတင်ထားသော်လည်း လွတ်လပ်ရေးမရမီထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သဖြင့် စာရင်းထဲတွင်ဖော်ပြမခံရပါ။
| &lt;ref name=&quot;T3&quot;&gt;တပ်မတော်သမိုင်း တတိယတွဲ [https://dsmuseum.gov.mm/%e1%80%90%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%99%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8-%e1%80%90%e1%80%90%e1%80%ad%e1%80%9a%e1%80%90%e1%80%bd%e1%80%b2/]&lt;/ref&gt;
|-
| ၁။
| [[File:SawKyarDoe.jpg|120px]]
| ကြည်း ၅၁၀၇
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[စောကြာဒိုး]]
| ၁၄ ဧပြီ ၁၉၄၈ – ၃၀ ဇူလိုင် ၁၉၄၈
| လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့် ပထမဆုံး ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်ဖြစ်သည်။
| &lt;ref name=DCDSM&gt;{{cite web |author=DSMuseum |date=၃၀ မတ် ၂၀၂၆ |url=https://dsmuseum.gov.mm/second-commander-chief/ |title=ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်/ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ |website=Defence Services Museum |publisher=တပ်မတော်(ကြည်း၊ရေ၊လေ)သတင်းနည်းပညာဌာန |access-date=၂၂ ဧပြီ ၂၀၂၆}}&lt;/ref&gt;
|-
| ၂။
| [[File:General Ne Win PM of Burma 1959.jpg|120px]]
| ကြည်း ၃၅၀၂
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[နေဝင်း၊ ဦး|နေဝင်း]]
| ၁ ဩဂုတ် ၁၉၄၈ – ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၉
| နောင်တွင် စစ်ဦးစီးချုပ်နှင့် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
!colspan=7|ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်းတပ်)
|-
| ၃။
| 
| ကြည်း ၃၄၅၈
| [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[အောင်ကြီး]]
| ၉ ဧပြီ ၁၉၄၉ – ၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၆၃
| 
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၄။
| 
| ကြည်း ၃၅၆၇ 
| [[ဗိုလ်ချုပ်]] [[စန်းယု (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|စန်းယု]] 
| ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၆၃ – ၂၀ ဧပြီ ၁၉၇၂
| နောင်တွင်[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၅။
| [[File:Tin Oo arrives to attend a ceremony (cropped).jpg|120px]]
| ကြည်း ၃၅၆၁ 
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[သူရ တင်ဦး]]
| ၂၀ ဧပြီ ၁၉၇၂ – ၇ မတ် ၁၉၇၄
| နောက်ပိုင်းတွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ တာဝန်မှအနားယူပြီး နောင်အခါ တွင် [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၆။
| [[File:ThuraKyawHtin.jpg|120px]]
| ကြည်း ၅၃၂၂ 
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်ထင်၊ ဦး (သူရ)|သူရကျော်ထင်]] 
| ၈ မတ် ၁၉၇၄ – ၆ မတ် ၁၉၇၆
| ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၇။
| [[File:U Aye Ko.jpg|120px]]
| ကြည်း ၆၁၃၃
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[အေးကို]] 
| ၂ ဧပြီ ၁၉၇၆ – ၇ ​ဩဂုတ် ၁၉၈၁
|
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၈။
| 
| ကြည်း ၅၈၉၆
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းရီ]] 
| ၇ ဩဂုတ် ၁၉၈၁ – ၂၁ ဇူလိုင် ၁၉၈၃
| 
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၉။
| 
| ကြည်း ၆၁၈၇
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[စောမောင် (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စောမောင်]] 
| ၂၂ ဇူလိုင် ၁၉၈၃ – ၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅
| နောင်တွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာပြီး ပထမဆုံး တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အမည်ဖြင့်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်လာသည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၁၀။
| [[File:Than Shwe 2010-10-11.jpg|120px]]
| ကြည်း ၆၇၁၀
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|သန်းရွှေ]] 
| ၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅ – ''၁၀ မေ ၁၉၈၉''
| နောင်တွင်[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
! colspan=7 |ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)
|-
| ၁၀။
| [[File:Than Shwe 2010-10-11.jpg|120px]]
| ကြည်း ၆၇၁၀
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|သန်းရွှေ]] 
| ''၁၀ မေ ၁၉၈၉'' – ၂၃ ဧပြီ ၁၉၉၂
| နောင်တွင်[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၁၁။
| [[File:MaungAye.jpg|120px]]
| ကြည်း ၇၈၇၅
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မောင်အေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|မောင်အေး]] 
| ၂၄ ဧပြီ ၁၉၉၂ – ၃၀ မတ် ၂၀၁၁
| 
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| rowspan=4| ၁၂။
| rowspan=4| [[File:Soe Win.jpg|120 px]]
| rowspan=4| ကြည်း ၁၆၄၈၉
| rowspan=4| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]]
| {{small|ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်}}
| rowspan=4| ၁၄ မတ် - ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ ကာလအတွင်း ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် အဖြစ် ဆက်လက်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
| rowspan=2| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|-
| ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ - ၃၀ မတ် ၂၀၂၆
|-
| {{small|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)}}
| rowspan=2| &lt;ref name=BBC4326/&gt;
|-
| ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ - ၄ မတ် ၂၀၂၆
|-
| rowspan=2, style=&quot;background:#e6e6aa;&quot;|*
| rowspan=2, style=&quot;background:#e6e6aa;&quot;|
| rowspan=2, style=&quot;background:#e6e6aa;&quot;|ကြည်း ၂၅၀၇၄
| rowspan=2, style=&quot;background:#e6e6aa;&quot;|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]
| style=&quot;background:#e6e6aa;&quot;|{{small|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)}}
| rowspan=2, style=&quot;background:#e6e6aa;&quot;|ထို့နောက် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း &quot;ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်/ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများစာရင်း&quot; တွင် ဖော်ပြခြင်းမခံရပါ။
| rowspan=2, style=&quot;background:#e6e6aa;&quot;| &lt;ref name=BBC4326&gt;{{cite web |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c6266rdr3d2t?post=asset%3Ae698b9e0-a276-4031-9108-34793d2080f4#asset:e698b9e0-a276-4031-9108-34793d2080f4 |author=&lt;!-- not stated --&gt; |date=4 March 2026 |title=ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရဲဝင်းဦး ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)ဖြစ်လာ   |website=BBC |publisher=British Broadcasting Corporation |access-date=22 April 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;background:#e6e6aa;&quot;|၄ မတ် ၂၀၂၆ - ၃၀ မတ် ၂၀၂၆
|-
| ၁၃။
| [[File:IMG4467kyawswarlin.jpg|120px]]
|  ကြည်း ၂၅၀၇၄
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]
| ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ - လက်ရှိ
| 
| &lt;ref name=DCDSM/&gt;
|}

== ဆက်စပ် ==
* [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]
* [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)]]
* [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]]
==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ စစ်ဘက်ရာထူးတာဝန်ခန့်အပ်မှုများ|တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ဒုတိယ]]

{{တပ်မတော်}}</text>
      <sha1>ok8d4ucboidrhxgtprnjwc7k81ukiks</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin</title>
    <ns>3</ns>
    <id>223880</id>
    <revision>
      <id>1027851</id>
      <parentid>1026602</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T09:32:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <comment>/* ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်​(ကြည်း) */ အပိုင်းသစ်</comment>
      <origin>1027851</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="192739" sha1="60zjuoy5qay9v67jvwy4n4d9sp0042h" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Zawzawaungthwin ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, like 'Interwikis' and updating images from Commons, etc.  So don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၂:၀၆၊ ၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ (UTC)

== ဧပြီ ၂၀၂၂ ==

[[File:Information.svg|25px|alt=Information icon]] မင်္ဂလာပါ၊ ကျွန်ုပ်ကတော့ [[User:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ဖြစ်ပါတယ်။ မကြာသေးမီက သင်ဟာ [[:ဖုန်ကြားရှင်]]&amp;nbsp;မှ&amp;nbsp; အကြောင်းအရာများကို လုံလောက်စွာ ရှင်းပြခြင်း မရှိဘဲ ဖယ်ရှားလိုက်တယ်ဆိုတာကို သတိပြုမိလိုက်ပါတယ်။ နောင်အခါ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ သင်ပြုလုပ်တဲ့ ပြင်ဆင်မှုများမှာ လုံလောက်တဲ့ [[H:ES|တည်းဖြတ်ခြင်း အတိုချုပ်]]ကို ဖော်ပြပေးနိုင်ရင် အခြားသူတွေအတွက် အကူအညီဖြစ်မှာပါ။ ဒါဟာ မှားယွင်းပြုလုပ်မှုတစ်ခု ဖြစ်တယ်ဆိုရင် မစိုးရိမ်ပါနဲ့။ ဖယ်ရှားလိုက်တဲ့ အကြောင်းအရာများကို ပြန်လည်ထိန်းသိမ်းပြီးပါပြီ။ စမ်းသပ်မှုတွေ ပြုလုပ်ချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:Sandbox|sandbox]] ကို အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ ကျွန်ုပ် အမှားပြုလုပ်မိတယ်လို့ သင်ယူဆခဲ့ရင်၊ ဒါမှမဟုတ် မေးမြန်းစရာရှိတယ်ဆိုရင် [[User_talk:Ninjastrikers|ကျွန်ုပ်ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာ]]မှာ စာတိုချန်ခဲ့နိုင်ပါတယ်။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။&lt;!-- Template:uw-delete1 --&gt; [[User:Ninjastrikers|&lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;&quot;&gt;Ninja&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;✮&lt;/span&gt;Strikers&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;font-size:85%;&quot;&gt;«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;  ၀၂:၅၂၊ ၂၀ ဧပြီ ၂၀၂၂ (UTC)

:ကျနော့်ကို တည်းဖြတ်ခွင့်ပိတ်ပင်ထားတာတွေ့လို့ ဘယ်လိုပြန်လည်ဆောင်ရွက်ရမလဲ သိချင်ပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၀၁:၂၃၊ ၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ (UTC)
::@[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] Do you use any VPN while editing Wikipedia? [[User:Ninjastrikers|&lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;&quot;&gt;Ninja&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;✮&lt;/span&gt;Strikers&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;font-size:85%;&quot;&gt;«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;  ၁၄:၂၇၊ ၁၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ (UTC)
:::ကိုနင်ဂျာရေ “[[သန်းသန်းဆွေ]]” ကိစ္စ ဆွေးနွေးကြရအောင်။သူက ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌ ပါ။သူ့ကို အမျိုးသမီးဝန်ကြီး ကဏ္ဍထဲ ထည့်သွင်းသင့်တယ်လို့မြင်တယ်။နိုင်ငံဝန်ထမ်းက ကျယ်ပြန့်ပါတယ်။ပြဌာန်းထားတဲ့ ဗဟိုဘဏ်ဥပဒေအရ ဆို သူက ပြည်ထောင်စုအဆင့်ပါ။ဝန်ကြီး လို့ မသုံးစေချင်ရင် ပြည်ထောင်စုအဆင့်ပုဂ္ဂိုလ် များ ဆိုတာက ပိုသင့်တော် မလား။နိုင်ငံ ဝန်ထမ်းက မဖြစ်သင့်ဘူးလို့ မြင်လို့ပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၆:၄၉၊ ၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ (UTC)
::::ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌက [[ပြည်ထောင်စုအင်္ဂါစဉ်]]မှာ ၂၀ ဦးမြောက်မှာတော့ရှိတယ်။ ဒါပေမယ့် သူ့နေရာကို ဝန်ကြီးဆိုတဲ့ အသုံးအနှုန်းခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲတာမျိုး မတွေ့မိတဲ့အတွက် ဝန်ကြီး ကဏ္ဍကနေ ဖယ်လိုက်တာပါ။ ဘယ်ကဏ္ဍနဲ့ သင့်လျော်မလဲ ကြည့်တော့ အင်္ဂလိပ်ဆောင်းပါးမှာ ထည့်ထားတဲ့ civil servants ကိုပဲ နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းအနေနဲ့ ထည့်လိုက်တာပါ။ သီးခြားကဏ္ဍအနေနဲ့ &quot;မြန်မာနိုင်ငံ ဗဟိုဘဏ်၏ ဥက္ကဋ္ဌများ&quot; ဆိုပြီး လုပ်မယ်ဆိုရင်လည်း ရပါတယ်။ &quot;မြန်မာနိုင်ငံ ဗဟိုဘဏ်၏ ဥက္ကဋ္ဌများ&quot; ဆောင်းပါးရယ်၊ တခြားသော ဥက္ကဋ္ဌအကြောင်း ဆောင်းပါးတွေ ဖန်တီးပြီး ထည့်ထားသင့်တဲ့ ကဏ္ဍပါ။ ဒါကလည်း [[:en:Category:Governors_of_the_Central_Bank_of_Malaysia]] ကို နမူနာကြည့်ပြီး ပြောတာပါ။ ဝန်ကြီးလို့ ဘယ်နေရာမှာမှ ရည်ညွှန်းထားတာ (ကျွန်တော့အနေနဲ့) မတွေ့မိတဲ့အတွက် ဝန်ကြီးကဏ္ဍထဲမှာတော့ မထည့်သင့်ဘူးလားလို့ပါဗျ။ [[User:Ninjastrikers|&lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;&quot;&gt;Ninja&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;✮&lt;/span&gt;Strikers&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;font-size:85%;&quot;&gt;«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;  ၁၃:၀၉၊ ၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ (UTC)
:::::ဟုတ်ကဲ့။ဝန်ကြီးကဏ္ဍ ကနေ ဖယ်ရှားလိုက်တာ သဘောတူလက်ခံပါတယ်။ဖြစ်လည်းဖြစ်သင့်ပါတယ်။ ဗဟိုဘဏ် အပါအဝင် ရုံးနဲ့ကောင်စီ၊ကော်မရှင် ၉ ခုကို   “ပြည်ထောင်စုအဆင့် ရုံး၊ အဖွဲ့အစည်းများ” များလို့ ရည်ညွှန်းသတ်မှတ်ဖော်ပြထားတာရှိတော့ ပြည်ထောင်စုအဆင့် အဖွဲ့အစည်း ပုဂ္ဂိုလ်များ ဆိုရင်ရော။သင့်တော်မလား။နိုင်ငံဝန်ထမ်း နဲ့ စာရင်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၄:၃၅၊ ၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ (UTC)
::::::Agree and please proceed. [[User:Ninjastrikers|&lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;&quot;&gt;Ninja&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;✮&lt;/span&gt;Strikers&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;font-size:85%;&quot;&gt;«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;  ၁၅:၂၅၊ ၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ (UTC)
:::::::အောင်ကို နှင့် ပတ်သတ်ပြီး သံတူကြောင်းကွဲ စာမျက်နှာ ဖန်တီးမှု အဆင်မပြေ၍ ပြုလုပ်နိုင်သည့် နည်းလမ်းမျှဝေပေးစေလိုပါတယ်. ခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၃:၁၈၊ ၁၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ (UTC)
::::::::အဆင်ပြေသလို လုပ်ကြည့်ထားပါတယ်။အမှားအယွင်းလုပ်ဆောင်မိတယ်ဆိုရင် ပြင်ဆင် ပေးပါခင်ဗျာ @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၃:၂၉၊ ၁၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ (UTC)
:::::::::အဆင်ပြေပါတယ်ဗျ။ စကားမစပ် [[ဝီကီပီးဒီးယား:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်_(အဆိုပြုချက်များ)#Portal_နှင့်_Draft_အမည်ညွှန်း_ထည့်သွင်းရန်|ဒီနေရာက Portal နဲ့ Draft အမည်ညွှန်းအတွက်]] အဆိုပြုထားတာကို ဝင်ရောက်ဆွေးနွေးပေးပါဦးဗျ။ ကျေးဇူးပါ။ [[User:Ninjastrikers|&lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;&quot;&gt;Ninja&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;✮&lt;/span&gt;Strikers&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;font-size:85%;&quot;&gt;«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;  ၀၃:၄၅၊ ၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ (UTC)
::::::::::ကိုနင်ဂျာရေ ကျနော်  [[ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဆင့်ခေါ်ရေး ဗဟိုအဖွဲ့]] စာမျက်နှာ မှာ ဇယားဆွဲတာ လိုအပ်ချက်ရှိနေလို့ အဆင်ပြေရင် ကျေးဇူးပြု၍ ပြင်ဆင်ပေးစေလိုပါတယ် ခင်ဗျာ။  [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၀၄:၄၁၊ ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ (UTC)
:::::::::::နည်းနည်းပြင်လိုက်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|&lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;&quot;&gt;Ninja&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;✮&lt;/span&gt;Strikers&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;font-size:85%;&quot;&gt;«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;  ၁၄:၁၆၊ ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ (UTC)
::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ...[[မြန်မာ့ အစားအစာ]]  ဆောင်းပါး ရဲ့ အမျိုးအမည်များ အက္ခရာစဉ် က သွင်ပြင်ပိုင်းမှာ မညီမညာဖြစ်နေပုံပဲ။အဆင်ပြေရင် ညှိပေးစေချင်ပါတယ် ခင်ဗျာ။နောက်ပြီး ဆောင်းပါးအပေါ် ကျနော့်ရဲ့ နောက်ပြန်ပြင်မှုမှာ လိုအပ်ချက်ရှိခဲ့ရင်လည်း ပြင်ဆင်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၀၁:၃၂၊ ၁၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ (UTC)
:::::::::::::အင်္ဂလိပ်ဝီကီဖက်က [[:en:Burmese cuisine]] ကို ပြန်ပြီး ရေးနိုင်ရင်တော့ ပိုကောင်းမယ်။ ခုတော့ columns-list ပုံစံပဲ ပြင်ပေးလိုက်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|&lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;&quot;&gt;Ninja&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;✮&lt;/span&gt;Strikers&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;font-size:85%;&quot;&gt;«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;  ၁၄:၃၀၊ ၂၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ (UTC)
::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] Thanks..I will try. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၅:၁၉၊ ၂၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ (UTC)

== Autopatrolled granted ==

[[File:Wikipedia Autopatrolled.svg|right|80px]]
Hi Zawzawaungthwin, I just wanted to let you know that I have added the [[WP:AUTOPAT|autopatrolled user right]] to your account. This means that pages you create will automatically be marked as 'reviewed'. Autopatrolled is assigned to prolific creators of articles, where those articles do not require further review, and may have been [[WP:RFP|requested]] on your behalf by someone else. It doesn't affect how you edit; it is used only to manage the workload of new page patrollers.

Since the articles you create will no longer be systematically reviewed by other editors, it is important that you maintain the high standard you have achieved so far in all your future creations. Please also try to remember to add relevant  [[Wikipedia:Stub|stub tags]], [[Wikipedia:Categorization|categories]], and [[:en:Wikipedia:Orphan|incoming links]] to them.

Feel free to leave me a message if you have any questions. Happy editing! [[User:Ninjastrikers|&lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;&quot;&gt;Ninja&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;✮&lt;/span&gt;Strikers&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;font-size:85%;&quot;&gt;«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;  ၁၄:၂၇၊ ၁၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ (UTC)

:ကိုနင်ဂျာရေ...ဝီကီရဲ့ အကြောင်းအရာတစ်ခုမှာ အတိုချုပ်ဖော်ပြလို့ရတဲ့ ဥပမာသူက ဘယ်သူဘယ်ဝါဆိုတာကို ဘယ်လို ထည့်သွင်းရတာလဲဗျာ။ကျနော် မသိလို့ လမ်းညွှန့်ပေးပါအုံး။ဥပမာ ဦးထွန်းထွန်းဦး ဆို သူက ပြည်ထောင်စုတရားသူကြီးချုပ် အဲ့လိုမျိုးပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၄:၁၂၊ ၅ မေ ၂၀၂၄ (UTC)
::[[En:Wikipedia:Short description|short description]] လိုမျိုးကို ပြောတာထင်တယ်။ &lt;nowiki&gt;{{short description}}&lt;/nowiki&gt; သုံးပြီး ရေးတာကတော့ enwiki တစ်ခုတည်းမှာပဲ ရသေးတာလို့ ကျနော်သိထားတယ်။ ပုံမှန်အနေနဲ့ မိုဘိုင်းလ်မှာ မြင်ရတဲ့ အတိုချုပ်ကိုတော့ wikidata ရဲ့ description အောက်က သက်ဆိုင်ရာ ဘာသာစကားနေရာမှာ ထည့်ထားလို့ရပါတယ်။ ဥပမာ [[အောင်ဆန်း]]ရဲ့ [https://my.m.wikipedia.org/wiki/%E1%80%A1%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%86%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8 မိုဘိုင်းဗားရှင်း]မှာ မြင်ရတဲ့ &quot;မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးခေါင်းဆောင်&quot; ဆိုတာကို သူ့ရဲ့ [[D:Q194161|ဝီကီဒေတာ]]က Description &gt; Burmese မှာ ရေးထားပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|&lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;&quot;&gt;Ninja&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;✮&lt;/span&gt;Strikers&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;font-size:85%;&quot;&gt;«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;  ၁၄:၂၂၊ ၅ မေ ၂၀၂၄ (UTC)
:::ဟုတ်ကဲ့ အောင်ဆန်း “ မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးခေါင်းဆောင်” အဲ့လိုမျိုးပါခင်ဗျ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၄:၂၉၊ ၅ မေ ၂၀၂၄ (UTC)
:ကိုနင်ဂျာ ရေ အဆင်ပြေရင်  မြန်မာ–ချက်သမ္မတနိုင်ငံ ဆက်ဆံရေး ကို လိုအပ်တာတွေ တည်းဖြတ်ပြင်ဆင်ပေးပါအုံး။နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးအကြောင်း ရေးသားနေတာတွေ့လို့ တတ်သလောက်မှတ်သလောက်လေး ကူညီပေးထားပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၁:၄၉၊ ၁၆ မေ ၂၀၂၄ (UTC)
::ကူညီဖြည့်စွက်ရေးသားပေးတာ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|&lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;&quot;&gt;Ninja&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;✮&lt;/span&gt;Strikers&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;font-size:85%;&quot;&gt;«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;  ၀၉:၁၀၊ ၁၇ မေ ၂၀၂၄ (UTC)
:::ချက်-မြန်မာ Map မှာ နည်းနည်းလိုအပ်ချက်ရှိနေသေးတယ် ထင်တယ်။ကူညီပေးပါအုံး။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၂:၁၀၊ ၁၇ မေ ၂၀၂၄ (UTC)
::::မြေပုံက ဆွဲထားပြီးသား မရှိလို့ မပေါ်တာပါ။ [[User:Ninjastrikers|&lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;&quot;&gt;Ninja&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;✮&lt;/span&gt;Strikers&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;font-size:85%;&quot;&gt;«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;  ၁၃:၂၁၊ ၁၈ မေ ၂၀၂၄ (UTC)
:::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]]  နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌရုံးဝန်ကြီးဌာန က ဝန်ကြီးအပြောင်းအလဲတွေကို ပြင်ဆင်တည်းဖြတ်ထားထာမှာ လိုအပ်ချက်တွေရှိလို့ ပြင်ဆင်ပေးပါအုံးဗျာ.. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၂:၀၀၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၄ (UTC)
::::::Done and thanks for updating. [[User:Ninjastrikers|&lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;&quot;&gt;Ninja&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;✮&lt;/span&gt;Strikers&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;font-size:85%;&quot;&gt;«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;  ၀၃:၄၁၊ ၂၉ မေ ၂၀၂၄ (UTC)
:::::::မေလ ၂၄ရက်နေ့က ဘဏ်ပုံတစ်ပုံကို ကိုယ်ပိုင်ဖန်တီးမှုမဟုတ် ဖေ့ဘုတ်က ဖြစ်ဖွယ်ရှိတယ်ဆိုပြီး မှတ်ချက်ပေးထားတာတွေ့ရပါတယ်။ဒီပုံက ကျနော် ဖုန်းနဲ့ လျှပ်တပြတ် ရိုက်ထားတဲ့ပုံ ဖြစ်ပါတယ်။စံနှုန်းအရ ပယ်ဖျက်ပြီး ဖြစ်တဲ့အတွက် ဘာမှမပြောလိုပေမယ့် နောက်ပိုင်းတွေကျရင် ကိုယ်ပိုင်ဖန်တီးမှုတွေကို စိစစ်ပြီးမှ ပယ်ဖျက်စေချင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၀၂:၂၄၊ ၁ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC)
::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] စိစစ်ပေးဖို့ပဲ အကြံပြုတာပါခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၀၃:၂၂၊ ၁ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC)
:::::::::ဟုတ်ကဲ့။ အကြံပြုတာကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ များသောအားဖြင့် ကိုယ်တိုင်ရိုက်ကူးထားတဲ့ ပုံအများစုရဲ့ metadata မှာ ရိုက်ကူးမှု အချက်အလက်တွေ (ကင်မရာအမျိုးအစား၊ ရိုက်ကူးရက်စွဲ၊ အချိန်) စတာတွေ ပါဝင်လေ့ရှိပါတယ်။ metadata ကို အတုလုပ်လို့ရတယ်ဆိုပေမယ့် အဲလိုမျိုး အချက်အလက်စုံလင်တာရယ်၊ ပုံအချိုးအစား မြင့်မားမှု၊ ဖိုင်အရွယ်အစား ကြီးမှုစတာတွေအပေါ်မူတည်ပြီး ကိုယ်တိုင်ရိုက်တဲ့ ဓာတ်ပုံဟုတ်မဟုတ် ယေဘုယျ ဆုံးဖြတ်လေ့ရှိပါတယ်။ အစ်ကို့တင်လိုက်တဲ့ပုံရဲ့ metadata မှာ ကင်မရာအချက်အလက်တွေ မပါဝင်ဘဲ FBMD နဲ့ စတဲ့ စာသားပဲပါနေတာရယ် ဖိုင်အရွယ်အစားငယ်တာကြောင့်ရယ်မို့ ကိုယ်ပိုင်ဖန်တီးမှု မဖြစ်နိုင်ဘူးလို့ ယူဆလိုက်တာပါ။ (FB ရဲ့ ကင်မရာနဲ့ ရိုက်တာ၊ ဒါမှမဟုတ် FB ကနေ ဒေါင်းလုပ် လုပ်ထားတဲ့ပုံတွေမှာ ကင်မရာအချက်လက်မပါဘဲ FBMD ကုဒ်တွေသာ ပါဝင်လေ့ရှိပါတယ်)။ Commons မှာလည်း အဲဒီလို FBMD ပုံမျိုးတွေဟာ ဖျက်ချခံရလေ့ရှိပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|&lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;&quot;&gt;Ninja&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;✮&lt;/span&gt;Strikers&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;font-size:85%;&quot;&gt;«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;  ၀၃:၁၀၊ ၉ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC)
::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] Thank you for this explanation, I will definitely keep it in mind [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၀၉:၅၈၊ ၉ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC)
:@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ဆရာ ကျနော် ပုံတွေ တင်မရတာ လနဲ့ချီကြာနေပါပြီ တင်မယ်ဆိုတိုင်းဝင်မရပါဘူး ခင်ဗျာ။ဘယ်လိုဆောင်ရွက်ရမလဲ လမ်းညွန်ပေးပါအုံး ခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၇:၅၂၊ ၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
::မြန်မာဝီကီမှာလား။ Commons မှာလားဗျ။ မြန်မာဝီကီမှာဆိုရင် တင်လို့ရတဲ့နေရာနှစ်ခု ရှိပါတယ်။ [[ဝီကီပီးဒီးယား:ဖိုင်တင်ကူညီကိရိယာ]] ကနေ non-free ပုံတွေတင်လို့ရသလို [[အထူး:ဖိုင်တင်ရန်]] ကနေလည်း manual တင်လို့ရပါတယ်။ ဝင်လို့မရတာဆိုတာ ဘယ်လို အမှားပြနေသလဲဗျ။ [[User:Ninjastrikers|&lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;&quot;&gt;Ninja&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;✮&lt;/span&gt;Strikers&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;font-size:85%;&quot;&gt;«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;  ၁၆:၁၆၊ ၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)

== Discussion of current problem with VPN. ==

@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]]  Due to the current situation in our country, We are facing very complicated problems with VPN. I'm fine with using VPN. If I don't use it, there is a problem of not being able to new post also new editorials .Please suggest me the best. How should I do it? [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၄:၄၁၊ ၁၀ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC)

:Please wait, I will create the information pages about how to. [[User:Ninjastrikers|&lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;&quot;&gt;Ninja&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;✮&lt;/span&gt;Strikers&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;font-size:85%;&quot;&gt;«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;  ၀၈:၂၉၊ ၁၁ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC)
::Please see [[ဝီကီပီးဒီးယား:အိုင်ပီ ပိတ်ပင်မှုမှ ကင်းလွတ်ထားသူများ]]. [[User:Ninjastrikers|&lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;&quot;&gt;Ninja&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;✮&lt;/span&gt;Strikers&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;font-size:85%;&quot;&gt;«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;  ၀၈:၄၅၊ ၁၁ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC)
:::IPBE သက်တမ်းမကုန်ခင် နိုဝင်ဘာလကုန်လောက်ကျ တစ်ခေါက်ပြောပေးပါ။ အဲကျရင် IPBE သက်တမ်းထပ်တိုးပေးပါမယ်။ [[User:Ninjastrikers|&lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;&quot;&gt;Ninja&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;✮&lt;/span&gt;Strikers&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;font-size:85%;&quot;&gt;«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;  ၁၄:၃၈၊ ၇ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC)

== မျောက်ကျောက်ရောဂါ စာမျက်နှာအသစ် ==

@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကျနော်ဖန်တီးလိုက်တဲ့ မျောက်ကျောက်စာမျက်နှာမှာ မြေပုံညွှန်းကို မြန်မာမှု ပြုလိုက်မိတာရှိပါတယ်။မှားတာရှိသွားရင် ပြင်ဆင်ပေးပါခင်ဗျာ။စာမျက်နှာရဲ့ လိုအပ်ချက်များကို လည်း ထောက်ပြပေးစေလိုပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၀၈:၁၁၊ ၂၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၄ (UTC)

== Join the Myanmar Wikimedia Community User Group (MWCUG)! ==

We are a community of passionate volunteers working to promote free knowledge in Myanmar through Wikimedia projects like Wikipedia, Wiktionary, and more. Our goal is to support minority language projects and increase Burmese-language contributions. Whether you're an experienced editor or just starting out, we'd love for you to join us and make an impact!

Visit us here: [[metawiki:Myanmar_Wikimedia_Community_User_Group|Myanmar Wikimedia Community User Group]]. [[User:Ninjastrikers|&lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;&quot;&gt;Ninja&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;✮&lt;/span&gt;Strikers&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;font-size:85%;&quot;&gt;«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;  ၀၃:၀၃၊ ၈ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄ (UTC)

== မြေပုံအညွှန်းထည့်ခြင်း ==

@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ.. ကျနော် မြေပုံအညွှန်းမထည့်တတ်လို့ပါ။ဥပမာဗျာ မြို့တစ်ခု၊ကျေးရွာတစ်ခု အဲ့နေရာကို ဖော်ပြချင်ရင် ဘယ်လိုပြရသလဲ..လမ်းညွန်ပေးစေလိုပါတယ်... [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၄:၄၀၊ ၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၄ (UTC)

:[[:တမ်းပလိတ်:Coord]] ကို သုံးပါတယ်။ Lat:Long သိဖို့တော့လိုပါတယ်။ Infobox မှာ ထည့်သုံးမယ်ဆိုရင် &lt;code&gt; |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ &lt;/code&gt; နဲ့  &lt;code&gt; |coordinates =  '''&amp;#123;{coord|'''''latitude'''''|'''''longitude'''''|'''''coordinate parameters'''''|'''''template parameters'''''}&amp;#125;''' &lt;/code&gt; လိုပါတယ်။ ဥပမာ &lt;code&gt; &amp;#123;{coord|19|45|N|96|6|E|type:city_region:MM-18|display=it}} &lt;/code&gt; infobox မှာ မဟုတ်ဘဲ [[:တမ်းပလိတ်:Coord]] ချည်းသပ်သပ်လည်း သုံးလို့ရပါတယ်။ အသေးစိတ်ကို [[:တမ်းပလိတ်:Coord]] ရဲ့ documentation မှာ ကြည့်နိုင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|&lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;&quot;&gt;Ninja&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;✮&lt;/span&gt;Strikers&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;font-size:85%;&quot;&gt;«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;  ၀၈:၅၃၊ ၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၄ (UTC)

VPN သုံးပြီး ပြင်ဆင်မှုတွေလုပ်နေတာကြာပြီ ခုတစ်လောလက်တော့ နဲ့ဆို VPN ဖွင့်ပြင်လည်းမရ ပိတ်ပြင်လည်းမရ ဖြစ်နေပါတယ်။တည်းဖြတ်မှုမလုပ်ရတာ ရက်အတော်ကြာပြီ။ဖုန်းနဲ့ဆိုရပြီး ဖုန်းနဲ့ပြင်ဆင်ရတာ လက်တော့လောက်မလွယ်တော့ ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲ ကိုနင်ဂျာ Please @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၄:၃၅၊ ၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ (UTC)

:ဗီပီအန်သုံးပြီး ပြင်နိုင်ဖို့ [[ဝီကီပီးဒီးယား:အိုင်ပီ ပိတ်ပင်မှုမှ ကင်းလွတ်ထားသူများ|အိုင်ပီ ပိတ်ပင်မှုမှ ကင်းလွတ်ခွင့်]] တစ်နှစ်သက်တမ်း သတ်မှတ်ပေးလိုက်ပါတယ်။ သက်တမ်းပြည့်ခါနီး ဆက်လက်အသုံးပြုဖို့လိုအပ်တယ်ဆိုရင် ပြန်ပြောပေးပါ။  [[User:Ninjastrikers|&lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;&quot;&gt;Ninja&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;✮&lt;/span&gt;Strikers&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;font-size:85%;&quot;&gt;«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;  ၁၁:၅၆၊ ၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ (UTC)
::Thanks [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၃:၄၉၊ ၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ (UTC)
::ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ..@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကျနော် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ စာရင်း မှာ ပြင်ဆင်မှုအချို့ ဆောင်ရွက်လိုက်တာရှိပါတယ်ခင်ဗျာ. အဆင်မပြေဖြစ်နေတဲ့အတွက် ကူညီဆောင်ရွက်ပေးစေလိုပါတယ်။ကျေးဇူးတင်စွာဖြင့်.. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၀:၃၅၊ ၂၆ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ (UTC)
::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ.နိုင်မြန်မာ စာမျက်နှာမှာ ကျနော် ဘောက်ထည့်လိုက်တာ..လိုအပ်ချက်ရှိသွားလို့ ကူညီပေးစေချင်ပါတယ်ခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၁:၀၇၊ ၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC)
:::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကျော်စိုးဦး ကျော်မျိုးမင်း တို့ကို မြန်မာဂျာနယ်လစ် များ လို့ သုံးနှုန်းရန် သင့်၊မသင့်။ကူကီးပြည်သွေးစည်းညီညွှတ်ရေးကောင်စီ ရဲ့ ဆွေးနွေးချက်ကို ဖျက်ပစ်မှု မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားရဲ့ စံနှုန်းတွေ မေးခွန်းထုတ်စရာ ဖြစ်လာပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၀:၁၉၊ ၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC)
::::ငါးမင်းဆွေ တို့ ဇော်မိုးဟိန်း တို့ အောင်မင်း တို့ကို  ရေးတင်ရင်လဲ လက်ခံဖို့ ရှိ၊မရှိ သိလိုပါတယ် ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၀:၂၄၊ ၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC)
:::::(တရားဝင်)သတင်းမီဒီယာဌာနရဲ့ သတင်းသမားတွေဖြစ်တာကြောင့် နှစ်ယောက်စလုံးက Notable ဖြစ်တယ်လို့တော့ ပြောလို့ရတယ်။ ဒါပေမယ့် ဘက်မလိုက်တဲ့ ဆောင်းပါးဖြစ်ဖို့တော့ လိုပြီး third party sources တွေ လိုပါတယ်။ enwiki ကဆောင်းပါးလို NPNew ကိုပဲ ပြန်ကိုးကားထားတာတွေဖြစ်နေတာကတော့ အဆင်မပြေဘူးပေါ့။ ပထမတစ်ကြိမ်ရေးလာတုန်းက အမွှမ်းတင်ပြီး ကြေညာတစ်ခုလို ရေးထားတာကြောင့် ဖျက်လိုက်ပါသေးတယ်။ ကူကီးပြည်သွေးစည်းညီညွှတ်ရေးကောင်စီ ကတော့ လောလောဆယ် ရေးထားတဲ့အတိုင်းဆိုရင်တော့ ဖျက်လိုက်ရမယ့် သဘောမှာရှိတယ်။ အကုန်လုံးက Propaganda/Advert ပုံစံဖြစ်နေတယ်။ ကျန်တဲ့သူတွေထဲမှာ ငါးမင်းဆွေ အကြောင်းကတော့ third party ကိုးကားတွေရှိတာမို့ ရေးလို့ရနိုင်မယ်။ ကျန်နှစ်ယောက်ကတော့ မဖြစ်နိုင်သေးဘူးလို့ထင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|&lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;&quot;&gt;Ninja&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;✮&lt;/span&gt;Strikers&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;font-size:85%;&quot;&gt;«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;  ၀၇:၁၁၊ ၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC)
::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] @[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] အခုလို ရှုပ်ထွေးပွေလီနေတဲ့ ကာလကြီးထဲမှာ သမိုင်းဖြစ်ရပ်တွေ၊လူပုဂ္ဂိုလ်အကြောင်းအရာတွေကို စနစ်တကျနဲ့ ပိုမိုကောင်းမွန်အောင်  မေးမြန်းရတာမို့လို့ အမှားအယွင်းရှိခဲ့ရင် စိတ်မရှိကြပါနဲ့ဗျာ... [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၀:၀၉၊ ၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC)
::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ...ကျော်စိုးဦး သံတူကြောင်းကွဲ စာမျက်နှာနဲ့ ပတ်သတ်ပြီး လိုအပ်ချက်ရှိခဲ့ရင် ပြင်ဆင်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ... [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၀:၃၀၊ ၉ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC)
:::::::အဆင်ပြေပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|&lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;&quot;&gt;Ninja&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;✮&lt;/span&gt;Strikers&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;font-size:85%;&quot;&gt;«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;  ၀၂:၂၉၊ ၁၃ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC)
::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ။ ကျနော် [[အယ်လ်ဘာစင်မြို့]] စာမျက်နှာကို စာလုံးပေါင်းလွဲမှားပြီး Done လုပ်လိုက်မိတဲ့အတွက် ပြန်ညွန်းမထားဘဲ အမည်မှန်  အယ်လ်ဘာဆန်မြို့ သို့ ပြောင်းရွှေ့ ပေးစေလိုပါတယ်ခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၀၈:၄၉၊ ၂၅ မေ ၂၀၂၅ (UTC)
:::::::::ဆောင်းပါးနာမည်ပြောင်းတာက confirmed user တွေလုပ်လို့ရပါတယ်။ စာမျက်နှာညာဖက်အပေါ်က Move (ရွှေ့ရန်) ကို နှိပ်ပြီး နာမည်ပြောင်းလို့ရပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|&lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;&quot;&gt;Ninja&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;✮&lt;/span&gt;Strikers&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;font-size:85%;&quot;&gt;«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;  ၀၁:၅၈၊ ၂၆ မေ ၂၀၂၅ (UTC)
::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]]  @[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံရေးပါတီတွေကို ပြင်ဆင်ပြီး ရေးထားကြရင် ကောင်းမလား ။စကစက အခု ၂၆၇ မြို့နယ်မှာရွေးကောက်ပွဲလုပ်မယ်လို့ ပြောနေပါတယ်။လက်ရှိရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က တည်ဆဲလို့ ကြေညာထားတာက ၅၆ပါတီ ရှိနေပါတယ်။ဒါကို ဥပမာ ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း တည်ဆဲနိုင်ငံရေးပါတီများစာရင်း၊၂၀၂၁ ပြန်လည်မှတ်ပုံတင်သည့် နိုင်ငံရေးပါတီများ စာရင်း စသည်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ရင်ကောင်းမလား ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၀၈:၅၆၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC)
:::::::::::good idea. Love it. How about we start with a sandbox and edit from there and discuss accordingly?? [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]])  ၁၀:၅၆၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC)
::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] Welcome  [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၁:၃၈၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC)
:::::::::::::အစ်ကိုပဲ sandbox ကနေ စလိုက်ပါနော်။ ကျနော် ပါဝင်လိုက်ပါမယ်ခင်ဗျာ။  [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]])  ၁၁:၅၈၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC)
::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ် ကို ပြည်ထောင်စုအဆင့် ရုံး၊အဖွဲ့အစည်းများ၏ အကြီးအကဲ ထဲ ထည့်လို့မရပါဘူး.သူက ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဝင်မို့လို့ပါ ။လက်ရှိမှာ ပြည်ထောင်စုအဆင့် ရုံး၊အဖွဲ့အစည်း (၉) ခုပဲရှိပြီး အဲ့ဒီ့ထဲ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းဖြစ်တဲ့ ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ် နဲ့ ရုံးမပါပါဘူးခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၅:၅၈၊ ၁၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC)
:::::::::::::::ဟုတ်၊​ကောင်းပါပြီ.  [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]])  ၀၂:၅၂၊ ၂၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC)
::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကျနော်တို့ ရွေးကောက်ပွဲစာမျက်နှာတွေကို အပိုင်းလိုက် ဖြတ်လိုက်ကြရအောင်။ဥပမာ ၂၀၁၂ ကြားဖြတ်ပေါ့ဗျာ.အဲ့စာ မျက်နှာဆိုရင် အဲ့ကာလက တည်ဆဲပါတီ စာရင်း၊ပြီးတော့ အဲ့ရွေးကောက်ပွဲ နဲ့ထင်ရှားဖြစ်ရပ် စသည်တို့ပေါ့ဗျာ.တစ်နေရာထဲမှာ အပြီးအပြတ်ဖတ်လို့ရတဲ့ ပုံစံမျိုးပေါ့.ဝိုင်းကူညီပေးပါအုံး [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၀|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၀]] မှာ ကျန်တာတွေရှိရင်လဲ ဖြည့်စွက်ပေးပါအုံး  [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၀၂:၃၆၊ ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC)
:::::::::::::::အိုကေနော်။  [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]])  ၀၄:၁၇၊ ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC)
::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကျနော် [[ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၂|ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၂]] မှာ နည်းနည်းတော့ ဝင်ဖြည့်ထားပါတယ် [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၀၄:၂၀၊ ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC)
:::::::::::::::::အစ်ကိုက ရွေးကောက်ပွဲဆောင်းပါးများကို တစ်သမတ်တည်း ခေါင်းစဉ် ရှိစေချင်တယ်၊ ဟုတ်? [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]])  ၀၄:၂၁၊ ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC)
::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ဟုတ်တယ်ဗျ။ဆက်စပ်ကြည့်လို့ရတဲ့ ဟာတွေလည်း ပါစေချင်တယ်။မှတ်တမ်းယူချင်ရင်လည်း တစ်နေရာထဲမှာ အကုန်ရသွားစေချင်တာပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၀၄:၂၃၊ ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC)
:::::::::::::::::::ကောင်းပါပြီ။ အစ်ကိုရဲ့ flow ကို​ ယူလိုက်ပါတယ်။​ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]])  ၀၄:၃၀၊ ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC)
::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၂၅]] နဲ့ ပတ်သတ်ပြီး တစ်နေရာထဲမှာ အကြောင်းအရာစုံစုံလင်လင် ကို တစ်ခါတည်း ကြည့်ရှုနိုင်အောင် ဖြည့်စွက်ပေးနေတဲ့အပေါ် အထူးကျေးဇူးတင်ပါတယ် [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၅:၀၇၊ ၃၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC)
:::::::::::::::::::::Pleasure &lt;3 [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]])  ၁၅:၁၃၊ ၃၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC)
::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကျနော် စာမျက်နှာ အသစ်တွေ ရေးနေပါတယ်။ဝင်ကူပေးပါအုံး [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၀၅:၅၃၊ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC)
:::::::::::::::::::::::okay naw [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]])  ၀၆:၅၁၊ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC)
::::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]] ဒီမှာ ကူပေးပါအုံး [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၀၆:၅၃၊ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC)
:::::::::::::::::::::::::အစ်ကို စလိုက်ပါတယ်။​ ကျနော် လိုက်လာခဲ့မယ်။​ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]])  ၀၆:၅၅၊ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC)
::::::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] [[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန]] ဇယားဆွဲတာ တစ်ချက်ကြည့်ပေးပါအုံးခင်ဗျ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၀၇:၄၂၊ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC)
:::::::::::::::::::::::::::ok [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]])  ၀၇:၅၃၊ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC)
::::::::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကာလုံစာမျက်နှာထဲမှာ အကြံပေးအဖွဲ့ကို မထည့်ဘဲ အကြံပေးအဖွဲ့ကို သီးခြားခွဲထုတ်ပြီး ခေါင်းစဥ်သစ် နဲ့ ရေးလိုက်ဖို့ကို အကြံပြုလိုပါတယ်။အကြံပေးအဖွဲ့ဟာ အစဥ်အမြဲမဟုတ်ဘဲ အခုလက်ထက် ကာလတစ်ခုအထိဘဲ ရှိမှာဆိုတော့ မူရင်း ကာလုံကောင်စီမှာထားရှိခြင်းက  စာဖတ်သူတွေကို နောက်ပိုင်းမှာ တွေဝေ ရှုပ်ထွေးမှုဖြစ်စေမှာစိုးလို့ပါခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၀:၂၅၊ ၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
:::::::::::::::::::::::::::::ဒီဇင်ဘာကျရင် ကာလုံသက်တမ်းက အပြောင်းအလဲရှိမှာဆိုရင် လက်ရှိက ကာလုံသမိုင်းတစ်ခု ဖြစ်တဲ့အခါတော့ ဒီလိုပဲ အရင်ထားရအောင်လေနော်။ မရုတ်ထွေးအောင် ယာယီသမ္မတအောက်မှာ ခေါင်းစဉ်အသေးနဲ့ ရေးလိုက်ပါတယ်။​ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]])  ၁၂:၄၇၊ ၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
::::::::::::::::::::::::::::::Yes,I agree. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၂:၅၇၊ ၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
::::::::::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ဦးညိုစောက ၅ဆက်မြောက် အစိုးရအဖွဲ့ လို့ သတ်မှတ်ရပါလိမ့်မယ် ။သူ့ရှေ့မှာ ဦးသိန်းစိန်၊ဦးထင်ကျော်၊ဦးဝင်းမြင့်၊အိမ်စောင့်အစိုးရ(၂၀၂၁-၂၀၂၅)တို့ ရှိနေလို့ပါ။ ဆွေးနွေးပေးပါအုံး။  [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၀၄:၁၅၊ ၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
:::::::::::::::::::::::::::::::agree, ako. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]])  ၀၄:၂၅၊ ၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
::::::::::::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ok ပါဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၀၄:၂၈၊ ၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
::::::::::::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] သမ္မတရုံးမှာ အရင်လက်ထက်က ဒုဝန်ကြီးတွေပါ ထည့်လိုက်ရင် ကောင်းမလားဗျ။ပြန်ရှာပြီး.ပိုပြည့်စုံသွားအောင် [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၀၄:၁၆၊ ၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
:::::::::::::::::::::::::::::::::ဟုတ်၊ အစ်ကို။ ရှာရသမျှ ထည့်လိုက်ပါမယ်။  [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]])  ၀၄:၁၇၊ ၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
::::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကျနော် အကြည့်မှားသွားတာ။ကျော်ထင်က ၂ခု ဖြစ်နေတယ်။ဒီတော့ ကျနော့်ရဲ့ စာမျက်နှာကို ပယ်လိုက်ဖို့ လုပ်ရတော့မှာပဲ.@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ကူပေးပါအုံး [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၂:၃၉၊ ၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
:::::::::::::::::::::::::သံတူကြောင်းကွဲစာမျက်နှာဆီကိုပဲ ပြန်ညွှန်းလိုက်ပါတယ် [[User:Ninjastrikers|&lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;&quot;&gt;Ninja&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;✮&lt;/span&gt;Strikers&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;font-size:85%;&quot;&gt;«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;  ၁၆:၁၁၊ ၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)

== ဆွေးနွေးချက်များ ==

@[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] ခင်ဗျာ [[စစ်ဥပဒေချုပ်]] စာမျက်နှာနဲ့ပတ်သတ်ပြီး မွမ်းမံပြင်ဆင်ပေးတာ ကျေးဇူးအထူးတင်ပါတယ်။အင်တာနက် ရှာဖွေမှုမှာ ကျနော်ဘက်က လိုအပ်ချက်တွေရှိသွားတာမို့ ရှာမရတဲ့အဆုံး အဟောင်းတန်းကနေ စာအုပ်အတွဲလိုက်ရှာပြီး သေသေချာချာဖတ်ပြီး ကောက်နုတ် ရေးလိုက်ရပါတယ်။ကိုးကားမှာလည်း ဖတ်ရှုလိုက်တဲ့ အခန်းခေါင်းစဥ်ပိုင်းလောက်ကိုပဲ ခြုံငုံ တတ်လိုက်ပါတယ်။အပိုဒ်တိုင်းကိုတော့ မတတ်ဖြစ်လိုက်ပါဘူး.လိုအပ်ချက်တွေကို ပံ့ပိုးပေးတဲ့အတွက် ကျေးဇူးအထူးတင်ကြောင်း ပြောလိုပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၀၄:၁၀၊ ၂၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC)

:@[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]], my pleasure ပါ bro..!🙂 [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho🎖Sai]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]])  ၀၈:၂၁၊ ၂၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC)
::@[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] [[ဝန်ကြီးဌာန နှင့် အကြီးအကဲများ စာရင်း]] ရဲ့ အောက်ပိုင်းမှာ ပေါင်းစပ်ဖို့ အကြံပြုထားတဲ့ဟာရှိပါတယ်။အဆင်ပြေရင် ပေါင်းပေးစေချင်ပါတယ်။နောက်ပြီး ၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၃၁ ရက် နောက်ပိုင်း ဝန်ကြီးများစာရင်းမှာ ၁ဦးထဲနဲ့  ဝန်ကြီးဌာန၂နေရာ ကိုင်ထားတဲ့ သူတွေရှိပါတယ်။အဲ့ဒါ ကျနော်မခွဲတတ်လို့ ကူညီပေးပါအုံး။ကျနော် အခု ဒုဝန်ကြီးစာရင်း ဖြည့်နေပါတယ်။လိုအပ်တာများရှိရင် ပြင်ဆင်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၀၅:၄၄၊ ၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
:@[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] @[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] စစ်ထောက်ချုပ်ရုံးက ကျနော် ရေးလက်စကြီး ခင်ဗျားတို့ ရေးနေတယ်ဆိုရင် ကျနော် ရပ်လိုက်ပြီး အခြားဟာပဲ လုပ်လိုက်ပါ့မယ် [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၀၄:၄၆၊ ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
::အစ်ကို ရေးလက်စဆိုရင် ပိုတောင်းကောင်းတာပေါ့။ စစ်ရေး ရာထူး ဆောင်းပါးတွေ ကို @[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] ရေးတာ တွေ့တတ်လို့ တောင်းဆိုလိုက်တာပါ။ အစ်ကို @[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] စတင်ရေးလိုက်ပါနော်။  [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]])  ၀၄:၄၉၊ ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
:::ဒီဟာကို ရေးနေတာ ၂ ရက်လောက်တော့ရှိပြီး မပြီးသေးတာ စစ်ဆောင်းပါးတွေကို ကို @[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] ရဲ့မူနဲ့ဟန်အတိုင်း အတုခိုးရေးရတာပေါ့ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၀၄:၅၁၊ ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
::@[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]], ဘရားသား ရေးလက်စဆို ပိုအဆင်ပြေပါတယ်။ လိုတဲ့ အကိုးအကားတွေ၊ ရည်ညွှန်းတွေ၊ ဖြည့်စွက်ချက်တွေ လုပ်ပေးပါ့မယ်။ အသစ် စ ရေးဖို့က data မစုရေးသေးလို့ပါ။ ဆောင်းပါး frame ကို ဘရားသားပဲ စ တည်လိုက်ပါလား။ [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho🎖Sai]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]])  ၀၄:၅၃၊ ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
:::ပြီးခါနီးနေပြီဗျ။စစ်ထောက်ချုပ်ကနေ အငြိမ်းစားယူပြီး ထင်ရှားသူများအထိ ရောက်နေပြီ သူက စာအုပ်တွေထဲက လိုက်ရှာမှ နည်းနည်းစုံလို့ မကျန်အောင် ထပ်ရှာနေလို့ ကြာနေတာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၀၄:၅၅၊ ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
::::@[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] @[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ယာယီသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွ ကွယ်လွန် ဆိုပြီး သတင်းဌာန အချို့ တက်လာတာတွေ့လို့ ဝင်ဖြည့်လိုက်ပြီးကာမှ မကွယ်လွန်ဆိုပြီး ပြန်တက်လာလို့ ကျနော်ပြန်ဖျက်လိုက်ရတယ်။ဒီနေ့ကတော့ ကံဆိုးတဲ့နေ့ပါပဲ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၀၆:၁၅၊ ၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
:::::@[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]], သတင်းဌာနတွေက ခုနောက်ပိုင်း Reliable source ဖြစ်/မဖြစ် တော်တော် စဉ်းစားရတယ်။ ဒါတောင် Reliable ဖြစ်ပါတယ်ဆိုတဲ့ တချို့သတင်းဌာနကြီးတွေတောင် controversial ဖြစ်တဲ့ သတင်းမျိုးဆို တစ်ဌာနနဲ့ တစ်ဌာန အာဘော်မတူကြတော့ နှစ်ခုစလုံးရဲ့ အာဘော်ကို citation လုပ်ပြီး ထည့်ရေးရတဲ့ အဖြစ်မျိုးတွေရှိတယ်။ ဖြစ်တတ်ပါတယ် ဘရို။ 😅 - [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho🎖Sai]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]])  ၀၆:၃၄၊ ၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
::::::@[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] ဟုတ်တယ် ဘရို လူပုဂ္ဂိုလ်ဆိုင်ရာတွေဆို အတော့်ကိုသတိထားရတယ်။အချို့သော သတင်းဌာနကြီးတွေတောင်မှ အခုကာလမှာ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဆိုင်ရာတိုက်ခိုက်မှုတွေကိုပါ မသိမသာလုပ်လာကြတယ်။အဲ့ဒီ့ထဲ မျှောပါမသွားဖို့ အတော်လေးကို သတိထားနေရတယ်။ဝီကီဟာ ဝီကီပဲ ဖြစ်ရမယ်။သတင်းဌာန ဆန်ဆန်၊ပုဂ္ဂိုလ်ရေးတိုက်ခိုက်မှု ဆန်ဆန် မဖြစ်ရဘူးဆိုတဲ့ မူကို သတိထားပြီး အတင်းဖက်တွယ်ထားနေရတယ်။ခုဟာကလဲ နာရေးအကြောင်းအရာလည်း ဖြစ်နေပြန်၊နောက်ပြီး အထူးစိုးရိမ်ရဆိုတဲ့အခြေအနေဖြစ်နေပြန်တော့ မလွဲလောက်ဘူးဆိုပြီး ဖြည့်စွက်လိုက်တာ။နောက်ဆို ဒါကိုလည်း အထူးသတိထားရတော့မယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၀၆:၄၀၊ ၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
:::::::@[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] ဦးမြင့်ဆွေ ရဲ့ ကိုယ်ရေးအကျဥ်းထွက်လာပြီ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၅:၂၇၊ ၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)

== ဆွေးနွေးမှုများ ==

@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ။ဆောင်းပါး ၂ခု ပေါင်းစပ်ရန် လမ်းညွန်ထားတဲ့ [[ဘဖေ|ဘဖေ၊ဦး]] စာမျက်နှာ နဲ့ [[ဦးဘဘေ]] စာမျက်နှာ တို့ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရေးသားခြင်း၊ကိုးကားချက်များ ထည့်သွင်းခြင်း ပေါင်းစပ်ခြင်းတွေ လုပ်ဆောင်ထားပါတယ်။လိုအပ်ချက်များရှိရင် ကူညီပြင်ဆင်ဆောင်ရွက်ပေးစေလိုပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၂:၀၉၊ ၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)

:အဆင်ပြေပါတယ်ဗျ။ [[User:Ninjastrikers|&lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;&quot;&gt;Ninja&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;✮&lt;/span&gt;Strikers&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;font-size:85%;&quot;&gt;«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;  ၁၃:၂၇၊ ၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]] စာမျက်နှာကို ပြင်ဆင်မှုတွေနဲ့ ပတ်သတ်ပြီး ကာကွယ်မှု အတားအဆီးတစ်ခု လုပ်ဆောင်ပေးစေချင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။အခုအချိန်မှာ အပြန်အလှန်စွပ်စွဲမှုတွေ၊ ဝန်မခံမှုတွေနဲ့ ရှုပ်ထွေးနေချိန် မို့လို့ပါ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၁:၂၃၊ ၂၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
:::{{done|semi-protection for one month}}. [[User:Ninjastrikers|&lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;&quot;&gt;Ninja&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;✮&lt;/span&gt;Strikers&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;font-size:85%;&quot;&gt;«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;  ၁၃:၂၇၊ ၂၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ...အခုတလော စာမျက်နှာတွေရဲ့ ပြင်ဆင်တည်းဖြတ်မှုတွေကို အထူးသတိပြုစောင့်ကြည့်ပေးဖို့ မေတ္တာရပ်ခံပါတယ်။လတ်တလောသတိထားမိရသလောက် ဝီကီပီးဒီးယားရဲ့ စံချိန်စံနှုန်းတွေနဲ့ သွေဖယ်တဲ့ ပြင်ဆင်မှုတွေကို အင်အားအလုံးအရင်းနဲ့ကို ဆောင်ရွက်နေကြတာတွေ့နေမြင်နေရပါတယ်။ဘက်မမျှတဲ့ ရေးသားချက်တွေ၊တစ်ဖက်တတ်ဆန်တဲ့ပြင်ဆင်မှုတွေက ဝီကီရဲ့ ထင်ရှားအရေးပါမှုအပေါ် ယိမ်းယိုင်သွားစေနိုင်ပါတယ်။အခုအချိန် အခုကာလက ပိုမိုပြီး အရေးပါအရာရောက်နေတာမို့လို့ အကြံပြုတာပါခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၀၁:၅၅၊ ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
:::::အသိပေးတဲ့အတွက် ကျေးဇူးပါ။ သတိထားပြီး စောင့်ကြည့်နေပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|&lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;&quot;&gt;Ninja&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;✮&lt;/span&gt;Strikers&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;font-size:85%;&quot;&gt;«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;  ၀၂:၀၄၊ ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ။ [[ဇော်ဝင်းရှိန် (စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်)|ဇော်ဝင်းရှိန်]] စာမျက်နှာနဲ့ပတ်သတ်ပြီး ဆွေးနွေးချင်လို့ပါခင်ဗျာ.စာမျက်နှာထဲ အကြောင်းအရာအသစ်တွေ ထပ်ဖြည့်သွင်းထားရာမှာ ဧရာဝတီရဲ့ သတင်းဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်လုံးကို ပုံစံမပြတ်ထည့်သွင်းထားတာ၊၂၀၁၈ ခုနှစ် ဇွန်လ ၉ရက်နေ့မှာ အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ ဦးအောင်ကြည် ကိုယ်တိုင်က  စီမံကိန်းနဲ့ ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဟောင်း ဦးကျော်ဝင်းကို တိုင်ကြားထားတဲ့ကိစ္စတွေဟာ  အဂတိလိုက်စားမှု ဥပဒေ နဲ့  အရေးယူနိုင်ခြင်း မရှိတဲ့အကြောင်း တရားဝင်ထုတ်ဖော်ပြောကြားထားခဲ့တာရှိပါလျှက် ဦးကျော်ဝင်း ဟာ သူနဲ့ ဆက်စပ်ပြီး ဖယ်ရှားခံရတယ်လို့ ပုဂ္ဂိုလ်ရေး အသရေဖျက်မှုမြောက်တဲ့ စာတွေရေးထည့်ထားတာ စတာတွေဟာ ဝီကီရဲ့  '''[[ဝီကီပီးဒီးယား:Biographies of living persons|သက်ရှိပုဂ္ဂိုလ်များ၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိများ]]''' မူဝါဒနဲ့ သွေဖယ်နေပါတယ်။အစီအစဥ်တကျတည်းဖြတ်ခွင့် ပြုပါခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၀:၀၈၊ ၃၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
:::::::You don't need to inform me. Please [[ဝီကီပီးဒီးယား:သတ္တိရှိပါ|be bold]] in editing. Thanks. [[User:Ninjastrikers|&lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;&quot;&gt;Ninja&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;✮&lt;/span&gt;Strikers&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;font-size:85%;&quot;&gt;«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;  ၁၃:၄၆၊ ၃၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ။ကိုကိုဦး နှစ်ယောက်ဖြစ်နေတဲ့အတွက် [[ကိုကိုဦး]] သံတူကြောင်းကွဲ စာမျက်နှာ နဲ့ [[ကိုကိုဦး (ဝန်ကြီး)]] ဆိုပြီး ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါတယ်.အဆင်မပြေတာများရှိရင် ပြန်လည်ပြင်ဆင်ပေးပါခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၀၅:၁၉၊ ၂၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC)
:::{{like|username=Ninjastrikers}} [[User:Ninjastrikers|&lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;&quot;&gt;Ninja&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;✮&lt;/span&gt;Strikers&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;font-size:85%;&quot;&gt;«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;  ၀၁:၅၂၊ ၃၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC)

== ဟင်္သာတဦးမြ ==

@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကျနော် ဝန်ကြီး [[ဟင်္သာတဦးမြ]] ကို ဖြည့်စွက်ရေးသားတာတွေ စလုပ်နေပါတယ်။နက်ဖြန်လောက်ဆို အပြီးသတ်နိုင်လောက်ပါပြီ။ ပြီးသွားတဲ့အခါကျရင် ဝိုင်းကူပေးပါအုံး။ခုကတော့ ရေးနေဆဲပါ။တစ်လက်စထဲ နိုင်ငံရေးပါတီတွေထဲက ထင်ရှားသူတွေတွေ့ခဲ့ရင်လည်း [[ဘရှိန်|ဦးဘရှိန်]] လိုမျိုး တစ်ခါတည်းရေးလို့အဆင်ပြေအောင် ကူပေးခဲ့ပါအုံး။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၃:၀၈၊ ၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)

:okay naw, ako. Thanks prr [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]])  ၁၅:၂၈၊ ၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC)
::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ် အသစ် စာမျက်နှာတော့ ဖန်တီးထားပါတယ် ခင်ဗျာ ။လိုတာပိုတာ စိစစ် ပေးနိုင်ပါတယ်။ နာမည်ကို  @[[အသုံးပြုသူ:Kaday Han Thaw|Kaday Han Thaw]] တစ်ချက် ကြည့်ပေးပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၀၆:၃၂၊ ၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC)

== ဘာသာပြန်ဆောင်းပါးများ ==

@[[အသုံးပြုသူ:Kaday Han Thaw|Kaday Han Thaw]] အချိန်ရရင် [[နီပေါနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]] နဲ့ [[ဆူရှီလာ ကာ့ရ်ကီ]] စာမျက်နှာတွေမှာ ဝင်ကူပေးပါအုံးဗျာ။ နီပေါ ဝန်ကြီးချုပ်တွေ နဲ့ ဘုရင်အမည်တွေကို။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၀၉:၅၉၊ ၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC)

:@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။[[နီပေါနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|နီပေါနိုင်ငံ၏ဝန်ကြီးချုပ်]] ဆောင်းပါးကို နီပေါနိုင်ငံ၏ဝန်ကြီးချုပ်(ယာယီ) ဆိုပြီး တစ်ဦးက စာမျက်နှာရွှေ့သွားပါတယ်။ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်...အစရှိတဲ့ ဆောင်းပါးလိုမျိုးဖြစ်တဲ့အရာကို ယာယီ ဆိုပြီး လာထည့်ပြောင်းသွားပါတယ်။နီပေါနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ် ဆောင်းပါးဟာ နိုင်ငံတစ်ခုရဲ့ ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူး ဆောင်းပါးသာဖြစ်ပါတယ်။လူပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးရဲ့ ဆောင်းပါးမဟုတ်ပါဘူး.ကျနော်ပြန်ရွှေ့တာ ရွှေ့မရဖြစ်နေပါတယ် အကူအညီတောင်းခံပါတယ် ခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၂:၃၀၊ ၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC)
::revert ပြန်လုပ်ထားပါတယ်ဗျ။ @[[အသုံးပြုသူ:Mayor mt|Mayor mt]] ကိုမေယာရေ၊ [[နီပေါနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]] ဆောင်းပါးက [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]] ဆောင်းပါးလိုမျိုး ဝန်ကြီးချုပ်တွေ စာရင်း၊ တာဝန်၊ ခန့်အပ်ပုံ စတာတွေကို ဖော်ပြထားတဲ့ ဆောင်းပါးပါ။ ယာယီ ဆိုတာမျိုး ပါစရာမလိုပါဘူးဗျာ။ [[User:Ninjastrikers|&lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;&quot;&gt;Ninja&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;✮&lt;/span&gt;Strikers&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;font-size:85%;&quot;&gt;«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;  ၁၃:၄၈၊ ၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC)
:::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကျေးဇူးပါ ကိုနင်ဂျာ.. ဆောင်းပါးက မပြီးသေးဘူး။ရေးလက်စကြီးမလို့ပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၃:၅၄၊ ၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC)
:အခုလို ဝင်ကူခွင့်ရတာ ဝမ်းသာပါတယ်ခမျာ၊ ဟုတ်၊ ကျနော် အတတ်နိုင်ဆုံးအဲ့မှာ နာမည်လေးတွေကြည့်လုပ်ထားတယ်ဗျ၊ နီပေါ သမ္မတ နာမည်ကိုတော့ ရာမစန္ဒြ ပေါ်ဍေလ ဆိုပြီး နာမည်ဖလှယ်ရင် အဆင်ပြေလောက်လားဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Kaday Han Thaw|Kaday Han Thaw]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Kaday Han Thaw|ဆွေးနွေး]])  ၀၆:၀၁၊ ၁၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC)
::@[[အသုံးပြုသူ:Kaday Han Thaw|Kaday Han Thaw]] အဆင်ပြေပါတယ် ခင်ဗျ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၀၉:၄၈၊ ၁၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC)

== နိုင်ငံအမည်ကိစ္စ ==

@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ. အရှေ့တီမောဆိုတဲ့ အမည်ထက်ကို တီမောလက်စ်တေဆိုတဲ့ အမည် နဲ့ နိုင်ငံအဆင့် သံအမတ်ကြီးတွေ ခန့်အပ်မှုတွေကို ပြုလုပ်နေတာကြာပါပြီ.ဒီတော့ ကျနော်က [[တီမောလက်စ်တေ-မြန်မာ ဆက်ဆံရေး]] ဖန်တီးထားပါတယ်။ခက်တာက ကဏ္ဍ တွေ ဖန်တီးတဲ့အခါမှာ  မူလ လုပ်ထားတဲ့ အရှေ့တီမော နဲ့လား တီမောလက်စ်တေ နဲ့ လုပ်မလားဆိုတဲ့ မေးခွန်းတွေရှိလာပါတယ်။အဲ့ကိစ္စကို ကိုနင်ဂျာ ကူပေးပါအုံးခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၀:၅၀၊ ၂၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC)

:တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ နာမည်နဲ့ ဆက်လုပ်တာ ပိုသင့်လျော်မယ်ထင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|&lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;&quot;&gt;Ninja&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;✮&lt;/span&gt;Strikers&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;font-size:85%;&quot;&gt;«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;  ၁၀:၅၆၊ ၂၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC)
::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ဟုတ်ကဲ့ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၁:၁၈၊ ၂၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC)

== အကြောင်းမဲ့ ပြန်ဖျက်နေခြင်းများ ==

@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ.လက်ရှိမှာ နိုဘယ်ဆုအကြောင်းအရာနဲ့ပတ်သတ်ပြီး အကြောင်းမဲ့ပြန်ဖျက်ခြင်းများအပါအဝင် စာမျက်နှာအချို့ကို အကြောင်းမဲ့ခေါင်းစဥ်ရွှေ့ပြောင်းခြင်းများ၊ဆောင်းပါးအချို့ရဲ့  အချက်အလက်အချို့ကို အဓိပ္ပာယ်မဲ့ အကြောင်းအရာတွေ အစားထိုးခြင်းနဲ့ အကြောင်းမဲ့ပယ်ဖျက်ခြင်းတွေ ဆက်တိုက် တွေ့ရှိနေလို့ စိစစ်ပေးစေလိုပါတယ်ခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၀၃:၂၄၊ ၁၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC)

:@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] တစ်လက်စထဲ &lt;nowiki&gt;[[ကဏ္ဍ:နိုဘယ်ဆုရ ပုဂ္ဂိုလ်များ]]&lt;/nowiki&gt; နဲ့ &lt;nowiki&gt;[[ကဏ္ဍ:နိုဘယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဆုရ ပုဂ္ဂိုလ်များ]]&lt;/nowiki&gt; ဆိုပြီး ဝီကီမှာ ၂ခု လုပ်ထားတာ တွေ့ပါတယ်။သေချာကြည့်လိုက်ရင် တူတယ်ဆိုပေမယ့် ကွဲပြားမှုတော့ဖြစ်နေပါတယ်။ဘာဆက်လုပ်သင့်ပါသလဲ.ကိုနင်ဂျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၀၆:၁၇၊ ၁၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC)
::[[ကဏ္ဍ:နိုဘယ်ဆုရ ပုဂ္ဂိုလ်များ]] က နိုဘယ်ဆု ရတဲ့သူ အားလုံးအတွက် ကဏ္ဍဖြစ်ပြီး  [[ကဏ္ဍ:နိုဘယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဆုရ ပုဂ္ဂိုလ်များ]]  ကတော့ ငြိမ်းချမ်းရေးနိုဘယ်ဆု ရသူတွေအတွက် ဆိုတော့ သည်အတိုင်းဆက်ထားလို့ရပါတယ်။ တစ်ခုပဲ ပုဂ္ဂိုလ်ဆိုတာထက် ဆုရှင်များဆိုရင်တော့ ပိုသင့်လျော်မလားပဲ။ ပုဂ္ဂိုလ်အနေနဲ့ရတာရှိသလို အဖွဲ့အစည်းအနေနဲ့ရတာတွေလဲ ရှိတာမို့လို့ပါ။ [[User:Ninjastrikers|&lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;&quot;&gt;Ninja&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;✮&lt;/span&gt;Strikers&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;font-size:85%;&quot;&gt;«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;  ၀၃:၃၂၊ ၁၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC)
:::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] [[:ကဏ္ဍ:နိုဘယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဆုရ အဖွဲ့အစည်းများ]]  ဆိုပြီး နောက်ထပ်တစ်ခု ထပ်လုပ်ထားပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၁:၃၂၊ ၁၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC)

== Freedom of Panorama ==

မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ မူပိုင်ခွင့်ဥပဒေအရ Freedom of Panorama မရှိတော့တဲ့အတွက် [[မာရဝိဇယဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်]] ရဲ့ Commons  ပေါ်က ပုံကို [[Commons:COM:FOP Myanmar|COM:FOP Myanmar]] အရ deletion request လုပ်ထားပါတယ်။ အဲပုံကို မြန်မာဝီကီမှာပဲ local upload အနေနဲ့ ပြန်တင်ပြီး သုံးနိုင်ပါတယ်။ သုံးရမယ့် လိုင်စင်နမူနာကို [[:en:w:File:Gautama Buddha statue at Kyaikto, Myanmar.jpg]] မှာ ကြည့်နိုင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|&lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;&quot;&gt;Ninja&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;✮&lt;/span&gt;Strikers&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;font-size:85%;&quot;&gt;«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;  ၀၅:၅၈၊ ၁၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC)

:@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ပုံတွေတင်ရတာ အားတောင်မရှိတော့ပါဘူးဗျာ။လူပုံပါသွားလို့များလား မသိ။နောက်ကို သတိထားဆင်ခြင်ပါ့မယ် ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၂:၀၁၊ ၁၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC)
::လူပုံပါတာကြောင့် မဟုတ်ပါဘူးဗျ။ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ၂၀၁၉ မူပိုင်ခွင့်ဥပဒေမှာ FOP ခွင့်ပြုချက်မရှိတော့တာကြောင့် Commons မှာ တင်လို့မရတော့တာပါ။ အသေးစိတ်ကို [https://www.facebook.com/WikipediaMyanmar/posts/pfbid02z7E3N5FEzsNaCiqBibsTNDecXfH726p81JWPF5SPsE7a7LWdo1jHUcHWzucYiQJjl ဒီနေရာ] နဲ့ [[:c:COM:FOP|COM:FOP]] မှာ ဖတ်ကြည့်ပါ။ [[User:Ninjastrikers|&lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;&quot;&gt;Ninja&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;✮&lt;/span&gt;Strikers&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;font-size:85%;&quot;&gt;«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;  ၁၄:၀၉၊ ၁၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC)
:::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] နားလည်သဘောပေါက်ပါပြီ ကိုနင်ဂျာ။ကျေးဇူးပါခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၄:၁၇၊ ၁၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC)

== Help me to Complete this Article  ==

hi, sorry for distributing you 

Can u help me to complete this [[:en:Draft:List of Mosques in Myanmar]] by adding info(with reference or image), actually I do not understand Burmese script but wanted create this article. 

It will be helpful.
[[အသုံးပြုသူ:Mr.work-shy|Mr.work-shy]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Mr.work-shy|ဆွေးနွေး]])  ၀၆:၀၁၊ ၂၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC)

== ကင်မရွန်း သမ္မတများ၏ အမည် ကိစ္စ ==

@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ..  [[ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၏ သမ္မတ]] များရဲ့ အမည် [[အမာဒူ အဟစ်ဂျို]] ၊ [[ပေါလ် ဘီယာ]] တွေကို မြန်မာမှုပြုထားတာနဲ့ ပတ်သတ်ပြီး အသံထွက် မှန်၊မမှန် စိစစ်ပေးစေလိုပါတယ် [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၁:၄၁၊ ၃၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC)

:{{like|အဆင်ပြေပါတယ်}} [[User:Ninjastrikers|&lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;&quot;&gt;Ninja&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;✮&lt;/span&gt;Strikers&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;font-size:85%;&quot;&gt;«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;  ၁၃:၁၃၊ ၃၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC)

== မျိုးဇော်သိမ်း အမည်ကိစ္စ ==

@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ.. မျိုးဇော်သိမ်း စာမျက်နှာမှာ. မှတ်စု ဆိုပြီး ထည့်ချင်တာ ထည့်မရလို့ပါ.ရေးချင်တာက ၎င်း၏ နာမည်ကို မျိုးဇော်သိန်း ဟုဆိုပြီး မီဒီယာများတွင် ဖော်ပြထားခြင်းရှိပြီး အမည်မှန်မှာ မျိုးဇော်သိမ်း ဖြစ်သည်..... လို့ ထည့်ချင်တာပါဗျာ..ထည့်မရဖြစ်နေလို့ပါ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၀၈:၃၃၊ ၁၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC)

== Notice of expiration of your ipblock-exempt right ==

&lt;div dir=&quot;ltr&quot;&gt;Hi, as part of [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission &quot;ipblock-exempt&quot; (အိုင်ပီ ပိတ်ပင်မှုမှ ကင်းလွတ်ထားသူများ) will expire on 2025-12-02 11:55:29. Please renew this right if you would like to continue using it. &lt;i&gt;In other languages: [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot/Messages/default|click here]]&lt;/i&gt; [[အသုံးပြုသူ:Leaderbot|Leaderbot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Leaderbot|ဆွေးနွေး]])  ၁၉:၄၂၊ ၂၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC)&lt;/div&gt;

:@Ninjastrikers ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ သက်တမ်းကုန်သွားလို့ပါ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၂:၄၈၊ ၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC)
::{{Done|၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၆ အထိ တစ်နှစ်သက်တမ်း တိုးပေးလိုက်ပါတယ်။}} [[User:Ninjastrikers|&lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;&quot;&gt;Ninja&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;✮&lt;/span&gt;Strikers&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;font-size:85%;&quot;&gt;«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;  ၀၄:၀၀၊ ၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC)
:::ကျေးဇူးပါ ကိုနင်ဂျာ အကောင့်က ဝင်လို့ကိုမရတာ။ခုရသွားပါပြီခင်ဗျ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၀၄:၁၁၊ ၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC)

== ရွာအမည်များကိစ္စ ==

@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။ဒီရွာတွေကို တစ်ချက်လောက် ပြန်စစ်ပေးစေချင်ပါတယ်။၃ ခုတောင် ဖြစ်နေလို့ပါ။ရွာဟောင်းရွာသစ် ဖြစ်နေမလားလို့ပါခင်ဗျာ. [[ထွန်းရဝေရွာသစ်ရွာ၊ ထွန်းရဝေ]] ၊ [[ထွန်းရဝေရွာ၊ ထွန်းရဝေ]] ၊[[ထွန်းရဝေရွာသစ်ရွာ]] [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၄:၂၀၊ ၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC)

:@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ဒီမှာလဲနောက် တစ်ရွာပါ.[[ထွန်းရဝေရွာ]] [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၄:၂၂၊ ၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC)
::ဟုတ်တယ်ဗျ။ အရင်က ဘော့နဲ့ တင်ခဲ့တုန်းက ထပ်ကုန်တာပါ။ [[ကဏ္ဍ ဆွေးနွေးချက်:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ရွာများ#duplications|စာမျက်နှာ ၂၀၀၀ နီးပါး]] ထပ်နေပါလိမ့်မယ်။ သတိရရင် ရသလိုတော့ ဝင်ဖျက်တာ/ပေါင်းတာတွေတော့ လုပ်နေပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|&lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;&quot;&gt;Ninja&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;✮&lt;/span&gt;Strikers&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;font-size:85%;&quot;&gt;«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;  ၀၅:၀၄၊ ၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC)

== ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ဝန်ကြီးချုပ်များ၏ စာရင်းများ ==

@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။ &lt;nowiki&gt;[[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ဝန်ကြီးချုပ်များ၏ စာရင်းများ]]&lt;/nowiki&gt; ဆိုပြီး ကျနော် ပြန်ပြုစုတာတွေ လုပ်နေပါတယ်။[[:en:Category:Lists_of_prime_ministers_by_country|Lists of prime ministers by country]] လိုမျိုးပေါ့ဗျာ. မှားယွင်းတာမျိုးရှိရင်လဲ အချိန်မရွေး ပြင်ဆင်ပေးစေလိုပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၄:၁၁၊ ၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC)

:အဆင်ပြေပါတယ်ဗျ။ [[User:Ninjastrikers|&lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;&quot;&gt;Ninja&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;✮&lt;/span&gt;Strikers&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;font-size:85%;&quot;&gt;«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;  ၀၈:၄၈၊ ၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC)

== တတိယအကြိမ် လွှတ်တော်များ  ==

@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။ [[မြန်မာနိုင်ငံ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ တွင် အနိုင်ရရှိသူများ စာရင်း|မြန်မာနိုင်ငံ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅–၂၀၂၆ တွင် အနိုင်ရရှိသူများစာရင်း]] ဆောင်းပါးမှာ တတိယအကြိမ် မြန်မာနိုင်ငံလွှတ်တော်တွေရဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံ (၂၀၂၆ ခုနှစ်) ကို ထည့်သွင်းဖော်ပြထားပါတယ်။

Wikipedia ရဲ့ election result presentation စံနှုန်းအရ constitutional maximum seat count အစား တရားဝင်ထုတ်ပြန်ထားတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်အပေါ် အခြေခံတဲ့ actual result composition ကို အသုံးပြုထားပါတယ်။အဲ့လိုက historical record distortion ကို လျှော့ချနိုင်ပြီး voting outcome ကို ပိုမိုရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြနိုင်မယ်လို့ ယူဆလို့ပါ။

ယခင် ပထမအကြိမ် နဲ့ ဒုတိယအကြိမ် လွှတ်တော်တွေမှာ အသုံးပြုခဲ့ကြတဲ့ maximum seat framework (၄၄၀ ခုံ)၊(၂၂၄ ခုံ) အစား ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်အပေါ် အခြေခံသော ဖွဲ့စည်းပုံကိုသာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

အမှားအယွင်းရှိပါက ပြန်လည်ပြင်ဆင်ပေးနိုင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။

[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၄:၅၇၊ ၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC)

== Translation request ==

Hello, Zawzawaungthwin.

Can you translate and upload the articles [[:en:Bazardüzü]] and [[:en:Campi Flegrei]] in Burmese Wikipedia?

Yours sincerely, [[အသုံးပြုသူ:Kurcke|Kurcke]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Kurcke|ဆွေးနွေး]])  ၁၁:၀၂၊ ၇ မတ် ၂၀၂၆ (UTC)

== ပုဂ္ဂလိက ကောလိပ် နှင့် တက္ကသိုလ်  ==

@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။[[:ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ]] ထဲက [[အင်ဖိုမြန်မာယူနီဗာစတီ]] နဲ့ ပတ်သတ်ပြီး ဆွေးနွေးလိုပါတယ်ခင်ဗျာ.ပြီးခဲ့တဲ့ ၂၀၂၄ ဩဂုတ်လက ရန်ကုန် ပုဂ္ဂလိကတက္ကသိုလ် ၆၄ ကျောင်းကို စစ်ကောင်စီက ကောလိပ်အဆင့်သို့ [https://bur.mizzima.com/2024/08/03/28996 လျှော့ချမှု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပါတယ်]။အထူးသဖြင့် ရန်ကုန်က ပုဂ္ဂလိက တက္ကသိုလ် အများစုပါခဲ့ပါတယ်။အချို့က တက္ကသိုလ်အစား ကောလိပ်ဆိုပြီး ပြန်ပြောင်းကြတာတွေတွေ့ရပါတယ်.အဲ့ထဲ အင်ဖိုမြန်မာက တက္ကသိုလ် website မတွေ့တော့ဘဲ    ကောလိပ်ဆိုပြီး လိပ်စာပြောင်းထားတဲ့ website ကိုပဲ တွေ့ရပါတယ်။ မြန်မာဝီကီမှာ ပုဂ္ဂလိက ကောလိပ် နဲ့ တက္ကသိုလ် ဆိုပြီး ကဏ္ဍ: တစ်ခု ဖွင့်ကြမလား ဒါမှမဟုတ် ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ ထဲ တစ်ခုထဲပါဝင်နေတဲ့ ဟာကို ဖယ်ရှားကြမလား၊ကြော်ငြာဆန်တဲ့ ပုဂ္ဂလိက ကျောင်းတွေကို ဖယ်ရှားသင့်သလား  စသည်ဖြင့် အကြံပြု ဆွေးနွေးပေးစေလိုပါတယ်ခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၀၈:၅၅၊ ၈ မတ် ၂၀၂၆ (UTC)

:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပုဂ္ဂလိက ကောလိပ်နှင့် တက္ကသိုလ်များ ကဏ္ဍကို ထပ်လုပ်ပြီး သပ်သပ်ခွဲထည့်တာကောင်းမယ်ဗျ။ (ရန်ကုန်)တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ ဆိုတာကိုလည်း အချိန်ရရင်တော့ ကောလိပ်နှင့် တက္ကသိုလ်များ ဆိုပြီးလည်း အသုံးအနှုန်းထပ်ဖြည့်ပါဦးမယ်။ ကြော်ငြာဆန်တာတွေကိုတော့ ဖျက်သင့်တာနဲ့ ရှင်းလင်းသင့်တာနဲ့ ပြန်ခွဲပြီး စိစစ်ပါမယ်။ [[User:Ninjastrikers|&lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;&quot;&gt;Ninja&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;✮&lt;/span&gt;Strikers&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;font-size:85%;&quot;&gt;«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;  ၁၄:၁၆၊ ၁၂ မတ် ၂၀၂၆ (UTC)

== Help ==

I need help to improving [[ဂါဇာလူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု|this]] article. My Burmese language is bad. You can look at the English version and improve the article. Thank you [[အသုံးပြုသူ:جودت|جودت]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:جودت|ဆွေးနွေး]])  ၂၀:၄၀၊ ၈ မတ် ၂၀၂၆ (UTC)

== ရေတွင်းကုန်းကိစ္စ ==

@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]]  &quot;အကိုရေ... ကျွန်တော် တစ်ချက်လောက် ပြောစရာရှိလို့ပါခင်ဗျာ။ဒီ [[ရေတွင်းကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု]] ဖြစ်စဉ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့လေ၊ အစက ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ထဲက 'ရေတွင်းကုန်းကြီးရွာ' လို့ မှတ်တမ်းတင်ထားမိတာကို အခု ညောင်လေးပင်မြို့နယ်ထဲက '''&lt;nowiki/&gt;'[[ရေတွင်းကုန်းရွာမရွာ၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်|ရေတွင်းကုန်းရွာမ]]'''' ဖြစ်ကြောင်း ပြန်ပြီး အတည်ပြုနိုင်ခဲ့ပါတယ်ဗျ။

အစတုန်းကတော့ ဘီဘီစီ သတင်းဌာနရော၊ KNU ဗဟိုကပါ 'ကျောက်ကြီး ရေတွင်းကုန်း' လို့ပဲ ဖော်ပြခဲ့ကြတာမို့ အဲဒီအချက်အလက်တွေကို ကိုးကားပြီး   [[ရေတွင်းကုန်းကြီးရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]] ဖြစ်ရပ်ထဲ မှတ်တမ်းတင်ခဲ့တယ်လို့ ထင်မြင်မိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အခု နောက်ဆုံးရရှိတဲ့ သတင်းတွေအရ ဘီဘီစီ ကိုယ်တိုင်ကရော၊ တခြား သတင်းဌာနတွေကပါ '[https://www.bbc.com/burmese/articles/c4gex4pvd5vo ညောင်လေးပင် ရေတွင်းကုန်း]' ဆိုပြီးတော့ပဲ ပြင်ဆင်ဖော်ပြလာကြပါတယ်။

ဒါကြောင့်မို့လို့ အရင်က မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့တဲ့ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ ရေတွင်းကုန်းကြီးရွာ ဖြစ်စဉ်နေရာကို အချက်အလက် မှားယွင်းနေတဲ့အတွက် ပယ်နုတ်ခွင့်ပြုဖို့ တောင်းဆိုချင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။&quot; [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၀:၄၁၊ ၁၃ မတ် ၂၀၂၆ (UTC)

:ဟုတ်၊ ပြောပြလို့ ကျေးဇူးပါ။ ပြင်ဆင်လို့ ရပါတယ်ဗျာ။  [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]])  ၁၀:၄၄၊ ၁၃ မတ် ၂၀၂၆ (UTC)

== ကွက်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ ==

@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] &quot;အကို... ခင်ဗျာ။[[၂၀၂၆ ကွက်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ]] စာမျက်နှာအသစ်ကို  အကို့ရဲ့ ကွက်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲရေးသားချက်များကို အများစု အခြေပြု ပံ့ပိုးရေးသားပြီး စာမျက်နှာသစ် ဖွင့်ထားပါတယ်။ဒါ့ကြောင့် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ပါ ကွက်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲစာသားများကို ဖယ်ရှားပြီး အကျယ်တဝင့်ဆောင်းပါးအနေနဲ့ ပြောင်းလဲခွင့်ပြုပါခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၀၉:၀၅၊ ၁၇ မတ် ၂၀၂၆ (UTC)

:ဟုတ် အဆင်ပြေ သဘောတူပါတယ်။ အနှစ်ချုပ်ကိုတော့ ချန်ခဲ့ပေါ့နော်။ ကွတ်ခိုင်က &quot;က&quot; သတ်မဟုတ်ပဲ၊ &quot;တ&quot; သတ် ဖြစ်သင့်သလာလို့ပါ။ သတ်ပုံ ကြည့်ဖို့ပါ။  [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]])  ၀၉:၁၁၊ ၁၇ မတ် ၂၀၂၆ (UTC)
::တ ကျနော် ရိုက်တာ မှားသွားတာပါ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၀၉:၁၄၊ ၁၇ မတ် ၂၀၂၆ (UTC)
::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကျနော်တို့ လွှတ်တော် စာမျက်နှာတွေကို သန့်စင်လိုက်ကြရင်ကောင်းမလား ။ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်၊အမျိုးသားလွှတ်တော် နဲ့ ပြည်သူ့လွှတ်တော် တို့ကို အဓိကစာမျက်နှာကြီးများအဖြစ် ထားကြမယ်။ ပထမအကြိမ်၊ဒုတိယအကြိမ်၊တတိယအကြိမ် ဆိုင်ရာ စာမျက်နှာတွေကို စာမျက်နှာခွဲတွေ အနေနဲ့ ထားသင့်ပြီး အဲ့စာမျက်နှာတွေမှာ သူတို့နဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ အကြောင်းအရာတွေ တင်သင့်တယ်လို့ မြင်ပါတယ်။ရှေးက ရေးခဲ့ကြသူတွေက စာမျက်နှာကြီးတွေမှာ အစုံထည့်လိုက်ကြတော့ ဒါကို ပြန်ချုံပြီး အကျယ်တဝင့်ဆောင်းပါးများဆိုပြီး ပြန်ပြပေးကြမလား၊အကြံပြုပေးပါအုံးခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၀၄:၅၂၊ ၁၈ မတ် ၂၀၂၆ (UTC)
:::[[ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်|@]][[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]]  ဒီမှာ [[ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ကျနော်ဝင်ဖြည့်ထားသလိုမျိုးပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၀၄:၅၆၊ ၁၈ မတ် ၂၀၂၆ (UTC)
::::okay, will contribute along naw. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]])  ၀၈:၃၄၊ ၁၈ မတ် ၂၀၂၆ (UTC)

== ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော် ညီလာခံ ==

@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။[[ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော် ညီလာခံ]] စာမျက်နှာကို ကျနော် [[ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] နဲ့ [[ပထမအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ဆိုပြီး ခွဲလိုက်ပါတယ်။နဂိုမူလရေးသားသူရဲ့ စာတွေကို မပျောက်ပျက်စေဘဲ စာမျက်နှာများခွဲလိုက်တာဖြစ်ပါတယ်။[[ပထမအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ထဲလဲ ထည့်ထားပါတယ်။ဒါ့ကြောင့် [[ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော် ညီလာခံ]] စာမျက်နှာကို ဖျက်သိမ်းခြင်း သို့တည်းမဟုတ် အခြားသင့်လျော်သလို စီမံခြကင်းမျိုးဆောင်ရွက်ပေးပါခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၀၄:၃၇၊ ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ (UTC)

:Edits history of &quot;ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော် ညီလာခံ&quot; were merged to &quot; ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်&quot; [[User:Ninjastrikers|&lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;&quot;&gt;Ninja&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;✮&lt;/span&gt;Strikers&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;font-size:85%;&quot;&gt;«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;  ၁၄:၅၁၊ ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ (UTC)

== ဦးညိုစော နောက်ဆုံးဓာတ်ပုံ ပြင်ဆင်ခွင့်ပြုရန် ==

ညီ/အကိုခင်ဗျာ၊ ဦး[[ညိုစော]] ရဲ့ ပုံအဟောင်းကို နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်ပြီးနောက်ပိုင်းဓာတ်ပုံ တစ်ပုံပုံ ပြောင်းလဲပြင်ဆင်မှု ပြုလုပ်ချင်လို့ပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Luandhiya|Luandhiya]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Luandhiya|ဆွေးနွေး]])  ၀၉:၁၇၊ ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ (UTC)

== ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ ကိစ္စ ==

[[ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်|@]][[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] အကိုခင်ဗျာ.

ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ စာမျက်နှာနှင့် ဦးသန်းထွန်းဦး စာမျက်နှာတို့တွင် ပြုလုပ်သွားသော တည်းဖြတ်မှုအချို့အပေါ် အောက်ပါအတိုင်း တရားဝင် ကန့်ကွက်အပ်ပါသည်။

၁။ '''စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းထားသော Box (Infobox) များအား ဖယ်ရှားခြင်းကို ကန့်ကွက်ခြင်း:''' ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီသည် လွှတ်တော်၏ အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ အချက်အလက်များကို Infobox ဖြင့် စနစ်တကျ ဖော်ပြခြင်းသည် Wikipedia ၏ စံနှုန်း (Standard) ဖြစ်ပါသည်။ ဤ Box ကို ဖယ်ရှားခြင်းသည် မှတ်တမ်းရှာဖွေလိုသူများအတွက် အချက်အလက် အနှစ်ချုပ်ကို ကြည့်ရှုရန် အခက်အခဲဖြစ်စေပြီး ဆောင်းပါး၏ လေးနက်မှုကို ထိခိုက်စေပါသည်။

၂။ '''သမိုင်းဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ ပယ်ဖျက်ခြင်း (History Erasure):''' ဦးသန်းထွန်းဦး စာမျက်နှာတွင် ၂၀၁၅ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ မှတ်တမ်း အချက်အလက်များကို ပယ်ဖျက်ခြင်းသည် သမိုင်းကြောင်းကို ဖျောက်ဖျက်ရာ ရောက်ပါသည်။ Wikipedia သည် အစဉ်အဆက် မှတ်တမ်းတင်ရမည့် နေရာဖြစ်သဖြင့် ရှိပြီးသား အချက်အလက်များကို အစားထိုးပယ်ဖျက်ခြင်းထက် အပိုင်းလိုက် (Reorganization) စနစ်တကျ ထည့်သွင်းပေးရန် လိုအပ်ပါသည်။

၃။ '''တည်းဖြတ်မှုဆိုင်ရာ စံနှုန်း တသမတ်တည်းမရှိခြင်း (Inconsistency):''' ဆောင်းပါးတစ်ခုတွင် တစ်မျိုး၊ နောက်တစ်ခုတွင် တစ်မျိုးနှင့် စံနှုန်းမငြိမ်ဘဲ တည်းဖြတ်နေခြင်းသည် Wikipedia ၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိခိုက်စေပါသည်။ တည်းဖြတ်သူများအနေဖြင့် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး အမြင်မတူညီမှုများ ရှိနိုင်သော်လည်း၊ အပြန်အလှန် လေးစားမှုရှိရန်နှင့် သမိုင်းအချက်အလက်များကို အခြေအမြစ်မရှိ ပယ်ဖျက်ခြင်းမျိုး ရှောင်ကြဉ်ရန် မေတ္တာရပ်ခံအပ်ပါသည်။

အားလုံးသည် အချိန်ပေးပြီး ပူးပေါင်းရေးသားနေကြသူများဖြစ်သဖြင့် ခိုင်မာသော စံနှုန်းတစ်ခုဖြင့်သာ ရှေ့ဆက်ဆောင်ရွက်သွားရန် တိုက်တွန်းအပ်ပါသည်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၃:၅၈၊ ၂၄ မတ် ၂၀၂၆ (UTC)

:Hi, I noticed you reverted my edits. I didn’t make a fuss since it’s not the first time, and I figured you thought it was best. Just to explain though, I edited for relevance and accuracy, trimming out redundant info. That’s the approach you and I have been following here: keeping pages consistent, concise, and factual.
:I’m definitely not for erasing history, but as one of the main contributors, I believe in adding solid, factual content, like keeping a living person’s bio focused on their own information. We don’t need details about an entire committee on someone’s page just because they happen to be Chair, respective articles can have those information
:Anyway, I’ll try to step back more, but it would help if you could check in with me first before questioning my edits. Honestly, there aren’t many people editing current Myanmar politics besides you and me. So, like before, let’s consult each other first, I’ll do the same on my end.  [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]])  ၁၄:၀၉၊ ၂၄ မတ် ၂၀၂၆ (UTC)
::ကျွန်တော်တို့နှစ်ယောက်စလုံးက မြန်မာ့နိုင်ငံရေးမှတ်တမ်းတွေကို အချိန်ပေး ပြုစုနေကြတာမို့ အချက်အလက် တိကျဖို့နဲ့ စံနှုန်း (Standard) တစ်ခုတည်းရှိဖို့က အဓိကကျတယ်လို့ ယုံကြည်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ မိတ်ဆွေရဲ့ တည်းဖြတ်မှုမှာ အချက်အလက်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကွဲလွဲမှုနဲ့ စံနှုန်းလွဲချော်မှု တချို့ကို အခုလို ထောက်ပြလိုပါတယ် -
::၁။ '''ဖွဲ့စည်းသည့်ရက်စွဲ (Accuracy):''' ဥပဒေကြမ်းကော်မတီကို ၂၀၁၃ ခုနှစ်လို့ ပြောင်းလဲလိုက်တာဟာ မှားယွင်းနေပါတယ်။ အမှန်က ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁ ရက်နေ့ (ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်၊ ဒုတိယနေ့) ကတည်းက ပုဒ်မ ၂၁ နဲ့ နည်းဥပဒေ ၃၃၊ ၄၀ အရ စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့တာပါ။ ဒါကို ၂၀၁၃ လို့ ပြောင်းလိုက်ရင် ကော်မတီရဲ့ အစောပိုင်း သမိုင်းကြောင်း ၂ နှစ်စာ ပျောက်ဆုံးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဒါဟာ ကျွန်တော်တို့ ပြောနေတဲ့ Accuracy နဲ့ မကိုက်ညီပါဘူး။
::၂။ '''Infobox Standard:''' လွှတ်တော်ကော်မတီတွေအတွက် &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Infobox organization}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; သုံးတာဟာ Wikipedia ရဲ့ စံနှုန်းမဟုတ်ပါဘူး။ လွှတ်တော်ကော်မတီတွေမှာ သီးခြားရှိတဲ့ Parliamentary terms တွေနဲ့ ဥပဒေကြောင်းအရ အခြေခံမှုတွေကို ဖော်ပြဖို့ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Infobox legislative committee}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ကိုပဲ သုံးသင့်ပါတယ်။ ဒါမှသာ တခြားနိုင်ငံတကာ လွှတ်တော်စာမျက်နှာတွေနဲ့ စံနှုန်းတူညီမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
::၃။ '''သမိုင်းမှတ်တမ်း (Historical Data):''' အချက်အလက်တွေကို လိုရင်းတိုရှင်း (Concise) ဖြစ်အောင် လုပ်တာကို လက်ခံပေမယ့် သမိုင်းအချက်အလက်တွေ ပျောက်ပျက်သွားတဲ့အထိ ချုံ့ပစ်တာမျိုးတော့ မဖြစ်သင့်ဘူးလို့ မြင်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲမှတ်တမ်းတွေဟာ သမိုင်းစဉ်ဆက် လေ့လာသူတွေအတွက် အရေးကြီးပါတယ်။
::ဒါကြောင့် ကျွန်တော်တို့ ရှေ့ဆက်မယ့် လုပ်ငန်းစဉ်မှာ '''၂၀၁၁ ဖွဲ့စည်းပုံအမှန်ကို ပြန်ထားဖို့''' နဲ့ '''မှန်ကန်တဲ့ Legislative Infobox Standard''' ကို သုံးဖို့ သဘောတူညီချက် ရယူချင်ပါတယ်။ အပြန်အလှန် ညှိနှိုင်းပြီး ခိုင်မာတဲ့ မှတ်တမ်းတွေ အတူတူ တည်ဆောက်သွားကြဖို့မျှော်လင့်ပါတယ်။ကျနော် ဆိုရင်လည်း ရှေးရှေးက ရေးသားသူတွေရဲ့ စံချိန်စံညွန်းတွေကို လေ့လာသင်ယူပြီး အတတ်နိုင်ဆုံး စံနှုန်းတွေထဲကနေ ချော်မထွက်သွားအောင် ဆောင်ရွက်နေပါတယ်။အမှားအယွင်းဖြစ်ခဲ့လို့ ရှိရင်လည်း တည့်မတ်ပေးမှုကို အချိန်မရွေး အစဥ်အမြဲ လေးစားလက်ခံပြီး ပြင်ဆင်နေပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၄:၂၃၊ ၂၄ မတ် ၂၀၂၆ (UTC)
::[[ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်|@]][[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ခင်ဗျာ. [[ဥပဒေကြမ်း ကော်မတီ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်|ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ၊အမျိုးသားလွှတ်တော်]]  မှာ ဝိုင်းကူပါအုံး။နောက်ရက်တွေက အလုပ်တွေ ပြုံတော့မှာဆိုတော့ ခုထဲက လုပ်ထားရအောင်လို့။[[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ သမ္မတရွေးချယ်ရေး]] ကိုလည်း ကြိုပြင် ပေးထားပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၀:၁၉၊ ၂၉ မတ် ၂၀၂၆ (UTC)

== အောင်မြင့်မြတ် (နည်းပညာရှင်)' ဆောင်းပါးအား မဆိုင်းမတွ ဖျက်သိမ်းရန် အဆိုပြုချက်အပေါ် ကန့်ကွက်ခြင်း ==

မင်္ဂလာပါ အက်ဒမင် Zawzawaungthwin ခင်ဗျာ။ ကျွန်တော် MM TechEditor ပါ။ ကျွန်တော် ဖန်တီးထားသည့် 'အောင်မြင့်မြတ် (နည်းပညာရှင်)' ဆောင်းပါးကို မဆိုင်းမတွ ဖျက်သိမ်းရန် (Speedy Deletion) အဆိုပြုထားခြင်းအပေါ် အောက်ပါအချက်များဖြင့် ကန့်ကွက်လိုပါသည်။
Test Page မဟုတ်ခြင်း: ဤစာမျက်နှာသည် စမ်းသပ်စာမျက်နှာ မဟုတ်ပါ။ Sandbox မှတစ်ဆင့် စနစ်တကျ ပြင်ဆင်ပြီးမှ ပင်မနယ်ပယ်သို့ ရွှေ့ပြောင်းထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။
အရေးပါမှု (Notability): ဆောင်းပါးရှင် အောင်မြင့်မြတ်သည် ကုလသမဂ္ဂ လက်အောက်ခံအဖွဲ့အစည်းဖြစ်သော APCICT/ESCAP မှ အသိအမှတ်ပြုထားသည့် Digital Transformation Consultant တစ်ဦး ဖြစ်သလို၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အင်တာနက်အဖွဲ့အစည်း ICANN (NCUC) ၏ အာရှပစိဖိတ်ဒေသဆိုင်ရာ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်ပါသည်။
ခိုင်မာသော ကိုးကားချက်များ: ၎င်း၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို PRLog နှင့် The Org ကဲ့သို့သော နိုင်ငံတကာ သတင်းရင်းမြစ်များတွင် ဖော်ပြထားပြီး ဖြစ်ပါသည်။
သို့ဖြစ်ပါ၍ ဤဆောင်းပါးသည် CSD A7 နှင့် ငြိစွန်းခြင်း မရှိဘဲ အချက်အလက် ခိုင်မာမှု ရှိသောကြောင့် မဖျက်သိမ်းမီ အသေးစိတ် ထပ်မံစစ်ဆေးပေးပါရန် ယဉ်ကျေးပျူငှာစွာဖြင့် မေတ္တာရပ်ခံအပ်ပါသည်။ လိုအပ်သည်များကိုလည်း ဆက်လက် ပြင်ဆင်သွားပါမည်။ [[အသုံးပြုသူ:MM TechEditor|MM TechEditor]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MM TechEditor|ဆွေးနွေး]])  ၀၄:၄၉၊ ၂၉ မတ် ၂၀၂၆ (UTC)

== ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး ရာထူးကိစ္စ  ==

[[ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်|@]][[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ခင်ဗျာ

လက်ရှိ '''၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ'''အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးအပြောင်းအလဲနှင့် သမ္မတသစ် တင်မြှောက်မှုဖြစ်စဉ်များတွင် ဝီကီပီးဒီးယား၏ သမိုင်းမှတ်တမ်း တိကျခိုင်မာစေရန်အတွက် အောက်ပါအချက်ကို တင်ပြလိုပါသည်။

၁။ လက်ရှိ '''၄ ဧပြီ ၂၀၂၆''' ရက်စွဲပါ နေ့စဉ်သတင်းစာများ၊ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ရုံးနှင့် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနတို့၏ ထုတ်ပြန်ချက်များတွင် &quot;ဦး&quot; ဟူသော အသုံးအနှုန်းအစား '''&quot;ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး&quot;''' ဟူသော ရာထူးအမည်ကိုသာ တရားဝင် ဆက်လက်သုံးနှုန်းထားသည်ကို တွေ့ရှိရပါသည်။

၂။ ဧပြီလ ၃ ရက်နေ့အထိ '''&quot;ယာယီသမ္မတ&quot;''' အနေဖြင့် ဥပဒေများ ဆက်တိုက်ပြဋ္ဌာန်းနေခြင်းနှင့် တတိယအကြိမ် လွှတ်တော်ကျင်းပနေစဉ်အတွင်းမှာပင် ဥပဒေပြုရေးအာဏာကို ၎င်းကိုယ်တိုင် ဆက်လက် ကျင့်သုံးနေသည့် အခြေအနေမှာ ထူးခြားသည့် သမိုင်းမှတ်တမ်းဖြစ်ပါသည်။ယနေ့သတင်းစာပါ ဖော်ပြချက်ကို ကိုးကားပြုပါသည်။[https://www.moi.gov.mm/mal/4-apr-26] တစ်ဖက်တွင် ပုဒ်မ ''၆၃။ နိုင်ငံတော်သမ္မတ သို့မဟုတ် ဒုတိယသမ္မတများသည် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဖြစ်လျှင် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ်မှလည်းကောင်း၊ နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းဖြစ်လျှင် နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းအဖြစ်မှ လည်းကောင်း နိုင်ငံတော်သမ္မတ သို့မဟုတ် ဒုတိယသမ္မတများအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်းခံရ သည့်နေ့မှစ၍ နုတ်ထွက်ပြီး သို့မဟုတ် အငြိမ်းစားယူပြီးဖြစ်သည်ဟု မှတ်ယူရမည်။''ဆိုသည့်ပြဌာန်းချက် ရှိသည်ဆိုသော်ငြား ''[https://www.moi.gov.mm/index.php/news/81370]'' ထုတ်ပြန်ချက်သည်  ဦး..အစား ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး အသုံးအနှုန်းကိုသာ ဆက်လက်သုံးနှုန်းခြင်းမျိုး တွေ့နေရပါသည်။သို့ဖြစ်ပါ၍  လက်ရှိ တရားဝင် ထုတ်ပြန်ချက်များတွင် ဖော်ပြထားခြင်းမရှိသေးသည့် &quot;ဦး&quot; တပ်ခြင်းမျိုးကို ရှောင်ကြဉ်သင့်ပြီး၊ မူရင်းအထောက်အထားများအတိုင်းသာ တိကျစွာ မှတ်တမ်းတင်သင့်ထားသည်ဟု ယူဆပါသည်။ဦးဟု ပြောင်းလဲချိန်တွင်မှ လိုက်ပါပြောင်းလဲသင့်ပါသည်။ဝီကီပီးဒီးယားသည် သမိုင်းမှတ်တမ်းတင်ရာနေရာဖြစ်သဖြင့် လက်ရှိဖြစ်ပေါ်နေသည့် အခြေအနေမှန်ကို ထင်ဟပ်စေရန်အတွက် တရားဝင်ထုတ်ပြန်ချက်ပါ အသုံးအနှုန်းများအတိုင်းသာ အသုံးပြုသင့်သည်ဟု ယူဆပါသည်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၀၉:၅၈၊ ၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)

:Hi, Ko @[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]], 
:I only put that comment for U Nyo Saw and Nan Ni Ni Aye's role as members of Hluttaw, which ended constitutionally. For MAH, I don't know anymore, even he is not USDP party and ppl are putting USDP as his party. God knows what at this stage. Good luck! [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]])  ၁၀:၁၂၊ ၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
::ဟုတ်ကဲ့ဗျာ၊ ညိုစောနဲ့ နန်းနီနီအေးတို့ရဲ့ လွှတ်တော်သက်တမ်း ကိစ္စတွေကို သေချာပြင်ဆင်ပေးတဲ့အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။
::ကျွန်တော် အဓိက ပြောချင်တာက '''&lt;nowiki/&gt;'ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး'&lt;nowiki/&gt;''' နဲ့ '''&lt;nowiki/&gt;'ဦး'''' အသုံးအနှုန်း ကိစ္စပါ။ အခုလောလောဆယ် တရားဝင် ထုတ်ပြန်ချက်တွေမှာ 'ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး' လို့ပဲ သုံးနှုန်းနေသေးသရွေ့တော့ ကျွန်တော်တို့ဘက်က 'ဦး' ဆိုတာကို လာပြင်ရင် လက်မခံဘဲ ဒီအတိုင်းပဲ ထားရှိသင့်လား ပြောင်းနေတာကို လက်ခံပေးလိုက်ကြမလား။ သူတို့ဘက်က တရားဝင် ပြောင်းလဲသုံးနှုန်းလာတဲ့ အခါကျမှပဲ ကျွန်တော်တို့ ဝီကီမှာ လိုက်ပြင်ကြတာက ပိုပြီးကောင်းမလား။ အခုအချိန်က ဘယ်သူက တပ်ကို ကိုယ်စားပြုသလဲ၊ ဘယ်သူက ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီကို ကိုယ်စားပြုသလဲဆိုတာတွေကလည်း တော်တော်လေး ရှုပ်ထွေးနေတဲ့ အချိန်ဖြစ်နေလို့၊ ဝီကီအယ်ဒီတာတွေအနေနဲ့ အသုံးအနှုန်းပိုင်းမှာ ပိုပြီး သတိထားကြမလားဆိုတာ တိုင်ပင်ရခြင်း ဖြစ်ပါတယ်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၀:၂၉၊ ၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
:::I have no idea, but follow the usage by state media at this stage as they are official and final. Even now, MAH is just a president-elect and he has sworn into office, thus this term of office hasn't started yet. For now, let's just keep it that way until they all are sworn in into offices. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]])  ၁၀:၃၃၊ ၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
::::I just have ONE idea. ကျနော်က အမြဲလိုလို officeholder infobox မှာ နာမည်တွေ ထည့်ရင် ဦး/ဒေါ်/မစ္စတာ/မောင် တို့ကို မထည့်တော့ဘူး။ redundant လေးဖြစ်လို့။ ကျစ်ကျစ်လစ်လစ် ဖြစ်တာ ကောင်းပါတယ်။ အထူးသဖြင့် infobox လိုမျိုးမှာဆိုရင်။  [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]])  ၁၄:၅၁၊ ၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
:::::Infobox မှာ ဦး/ဒေါ် ထည့်မထည့်နဲ့ပတ်သက်ပြီး [[ဝီကီပီးဒီးယား:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်_(ဝေါဟာရ)/မော်ကွန်း_၁#မြန်မာအမည်_နှင့်_လင့်ခ်များ|အရင်တုန်းက ဆွေးနွေးခဲ့ဖူးတာ]] ရှိပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|&lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;&quot;&gt;Ninja&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;✮&lt;/span&gt;Strikers&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;font-size:85%;&quot;&gt;«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;  ၁၅:၄၇၊ ၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
::::::Thanks for sharing the previous discussion pr. လေ့လာမှတ်သားရပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ် သတ်မှတ်ချက်တွေပေါ့။ ကိုနင်ဂျာက အနှစ်ချုပ်ရေးတဲ့ထဲမှာ infobox ဦး/ဒေါ်/ဗိုလ် အကြောင်း မပါဘူးနော်။ ကိုနင်ဂျာက အပေါ်မှာ ဆွေးနွေးတာတော့ တွေ့လိုက်တယ်ဗျာ။ As for me, I am okay with the group consensus. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]])  ၀၄:၂၈၊ ၅ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
::::::အတော်လေးကို ကောင်းပါတယ်။ဆွေးနွေးကြတာတွေက။ကျေးဇူးပါ ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၀:၃၃၊ ၅ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)

== မြတ်ကို  ==

@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။[[မြတ်ကို]] စာမျက်နှာမှာ ဆက်ခံသူထည့်တာ မပေါ်ဘူး ဖြစ်နေလို့ပါ။ကူညီပေးပါအုံးခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၂:၂၉၊ ၆ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)

:office2 ပါရာမီတာမှာ ပြဿနာရှိနေပုံရတယ်။ လောလောဆယ် 2 ကို ကျော်ပြီးပြင်ထားတယ်။ အားတဲ့အချိန် တမ်းပလိတ် ပြန်ပြင်ပေးပါမယ်။ [[User:Ninjastrikers|&lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;&quot;&gt;Ninja&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;✮&lt;/span&gt;Strikers&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;font-size:85%;&quot;&gt;«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;  ၀၂:၁၄၊ ၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
::ဟုတ်ကဲ့..ကျေးဇူးပါခင်ဗျာ... [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၀၂:၁၈၊ ၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)

== သောင်းအေး စာမျက်နှာကိစ္စ ==

@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။[[သောင်းအေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)]]စာမျက်နှာကို တစ်ချက်စစ်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ။[[သောင်းအေး]] နဲ့ အတူတူပဲလားမသိ။ယခုအခါ [[တပ်မတော်စစ်ဆေးရေး အရာရှိချုပ်]]အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ဆိုတာက သောင်းအေးမှာ မပါတော့ စစ်ကြည့်စေချင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၁:၁၉၊ ၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)

:အတူတူပဲ ဖြစ်ဖို့များပါတယ်။ &quot;သောင်းအေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)&quot; စာမျက်နှာမှာက ကိုးကားတွေ မပါတော့ redirect ပဲ လုပ်လိုက်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|&lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;&quot;&gt;Ninja&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;✮&lt;/span&gt;Strikers&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;font-size:85%;&quot;&gt;«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;  ၁၁:၄၈၊ ၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
::တစ်လက်စထဲ လွှတ်တော်တွေရဲ့ အစည်းအဝေးကျင်းပနေပုံတွေ၊အမတ်နေရာခွဲဝေမှု ပုံစံချပ်တွေကို ဘယ် [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Categories|ကဏ္ဍ]] တွေထဲ ထည့်ရမလဲဆိုတာပါ လမ်းညွန်ပေးခဲ့ပါအုံးခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၁:၅၃၊ ၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။[[သန်းမောင်]] စာမျက်နှာဖန်တီးနေရင်း အလိုအလျောက် အကောင့်က ထွက်သွားပြီး အခြားအကောင့်နဲ့ စာမျက်နှာတက်သွားပါတယ်။စိစစ်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၀၉:၁၆၊ ၉ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
:::IP-user account နဲ့ create သလိုဖြစ်သွားတာပါ။ [[User:Ninjastrikers|&lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;&quot;&gt;Ninja&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;✮&lt;/span&gt;Strikers&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;font-size:85%;&quot;&gt;«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;  ၀၃:၀၄၊ ၁၁ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)

== တမ်းပလိတ်ကိစ္စ ==

[[ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်|@]][[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ခင်ဗျာ [[အောင်နိုင်သူ]] စာမျက်နှာအောက်က  တမ်းပလိတ်: မင်းအောင်လှိုင် အစိုးရအဖွဲ့ က ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရသူတွေကို  ဝင်ပြင်မရ ဖြစ်နေတယ်။ပျက်သွားတာလား ဒါမှမဟုတ် ဘာလို့လဲလို့မသိဘူး အဆင်ပြေရင်အဲ့ဒါလေးပါ ဝင်ကိုင်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၀:၅၁၊ ၁၁ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)

:okay, will take a look.  [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]])  ၁၁:၄၂၊ ၁၁ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)

== မြန်မာနိုင်ငံ ခရိုနီစာရင်ကိုဖျက်ခြင်း ==

မြန်မာနိုင်ငံ ခရိုနီစာရင်းကို ဖျက်ချ တာကို ဆွေးနွေးချင်တယ်။   အဲ့ဒီ စာရင်းက တိုက်ခိုက်ခြင်း ၊ ဘက်လိုက်ခြင်း၊ မုန်းတီးခြင်းမဟုတ်ဘူး။  လက်ရှိ အမှန်တရားစာရင်းဖြစ်တယ်။ မြန်မာပြည်တွင်း တရာဝင် သတင်းဌာန တွေ့ ကလဲ မြန်မာခရိုနီ စာရင်းကို ပြုစုထား တွေ့ရှိတယ်။ Attack ခေါင်စဉ်တပ်ပြီး ဖျက်ချတာတော့မကောင်းပါဘူး။ ဆောင်းပါးရေးတဲ့သူကို လေးစားမှု့ မရှိသလို့ ခံစားရပါတယ်။ ဖျက်သင့်တယ်လို့ ယူဆရင် ဆွေးနွေးချက် ဖွင့်ပြီး ဆွေးနွေးပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Myanmar Wik|Myanmar Wik]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Myanmar Wik|ဆွေးနွေး]])  ၁၅:၀၀၊ ၁၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)

:ဝီကီပီးဒီးယားရှိ ''မည်သည့်'' စာမျက်နှာတွင်မဆို '''သက်ရှိထင်ရှား ပုဂ္ဂိုလ်များအကြောင်း ရေးသားထားသော အချက်အလက်များ'''တွင် တည်းဖြတ်သူများသည် ဂရုပြုဆင်ခြင်ရမည်။ ယင်းကဲ့သို့အကြောင်းအရာများသည် အင်မတန်တိကျမှန်ကန်ရန် လိုအပ်ပြီး ဝီကီပီးဒီးယား၏ ပင်မ မူဝါဒသုံးခုနှင့် ကိုက်ညီရပါမည်။
:[[ဝီကီပီးဒီးယား:NOT|ဝီကီပီးဒီးယားသည် စွယ်စုံကျမ်းတစ်ခုသာဖြစ်ပြီး]] အတင်းအဖျင်း သတင်းစာ မဟုတ်ပေ။ လူအများ၏ ဘဝအကြောင်းများကို စိတ်လှုပ်ရှားဖွယ်ရာဖြစ်အောင် သို့မဟုတ် အရှက်ရဖွယ်ရာ သတင်းများ ပျံ့နှံ့စေရန် ဖော်ပြရမည့် နေရာမဟုတ်ပေ။ တည်းဖြတ်သူများသည် ဆောင်းပါးပါ အချက်အလက်များကြောင့် သက်ရှိပုဂ္ဂိုလ်များအပေါ် ထိခိုက်နစ်နာမှု ရှိ၊ မရှိကို အစဉ်အမြဲ ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမည်။ ဤမူဝါဒသည် ဆောင်းပါး၏ အဓိကဇာတ်ကောင်ဖြစ်သူသာမက ဆောင်းပါးအတွင်း ဖော်ပြခြင်းခံရသည့် မည်သည့် သက်ရှိပုဂ္ဂိုလ်နှင့်မဆို သက်ဆိုင်ပြီး၊ ဆွေးနွေးချက်စာမျက်နှာများ အပါအဝင် ဝီကီပီးဒီးယား၏ မည်သည့်နေရာတွင်မဆို သက်ရောက်မှုရှိသည်။
:အချက်အလက်တစ်ခု၏ ခိုင်လုံမှုကို သက်သေပြရန် တာဝန်မှာ ထိုအချက်အလက်ကို ထည့်သွင်းသူ သို့မဟုတ် ပြန်လည်တင်ပြသူ၏ တာဝန်သာ ဖြစ်သည်။ ကိုးကားချက်မပါသော အချက်အလက်များကို ခိုင်လုံကြောင်း သက်သေမပြနိုင်ပါက ဝီကီပီးဒီးယား၏ စည်းမျဉ်းအရ လက်ခံနိုင်ဖွယ်မရှိကြောင်း သတိပြုရမည် ဖြစ်ပေသည်။
:ဝီကီပီးဒီးယားသည် အွန်လိုင်းစွယ်စုံကျမ်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး အပြန်အလှန်လေးစားမှုရှိသော အရည်အသွေးမြင့် စွယ်စုံကျမ်းကို တည်ထောင်ခြင်းနှင့် အသုံးပြုရာတွင် စိတ်ပါဝင်စားမှုရှိသည့် လူတစ်ဦးချင်းစီပါဝင်သော [[metawiki:The Wikipedia Community|အွန်လိုင်း အသိုင်းအဝိုင်း]]တစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ဝီကီပီးဒီးယားသည် သင့်ကိုယ်ပိုင်အတွေးအခေါ်များ၊ ဆန်းစစ်လေ့လာချက်များ သို့မဟုတ် သတင်းအချက်အလက်အသစ်များကို ဖြန့်ချိရန် နေရာမဟုတ်ပါ.အဆိုပါ စည်းမျဥ်းများအတိုင်း ပယ်နုတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၆:၁၁၊ ၁၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ. စိစစ်ခံယူမှုပြုပါတယ်ခင်ဗျာ။[[ဝီကီပီးဒီးယား:NOT|ဝီကီပီးဒီးယားသည် စွယ်စုံကျမ်းတစ်ခုသာဖြစ်ပြီး]] အတင်းအဖျင်း သတင်းစာ မဟုတ်ပေ။ လူအများ၏ ဘဝအကြောင်းများကို စိတ်လှုပ်ရှားဖွယ်ရာဖြစ်အောင် သို့မဟုတ် အရှက်ရဖွယ်ရာ သတင်းများ ပျံ့နှံ့စေရန် ဖော်ပြရမည့် နေရာမဟုတ်ပေ။အဲ့ စည်းမျဥ်းအတိုင်း ဖျက်ချခဲ့ပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၆:၁၈၊ ၁၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
::စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်&quot; (Businessperson) နဲ့ &quot;ခရိုနီ&quot; (Crony) ဆိုတာ အဓိပ္ပာယ် အလွန်ကွာခြားပါတယ်။
::* '''စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်:''' ဒါဟာ အလုပ်အကိုင် သို့မဟုတ် ဂုဏ်ပုဒ်ဖြစ်ပါတယ်။
::* '''ခရိုနီ:''' ဒါဟာ စွပ်စွဲချက် သို့မဟုတ် ဝေဖန်ချက် (Label) ဖြစ်ပါတယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ သက်သေမရှိဘဲ လူတစ်ယောက်ကို &quot;ခရိုနီ&quot; လို့ တံဆိပ်ကပ်တာဟာ အဲဒီလူရဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာကို တိုက်ခိုက်ခြင်း (Character Assassination) မြောက်ပါတယ်။
::သက်သေမခိုင်လုံလျှင် မရေးသင့် (No Reliable Sources)ပါဘူး။ '''&quot;သက်သေခိုင်မာမှရေး&quot;''' ဆိုတာ ဝီကီရဲ့ အခြေခံအကျဆုံး စည်းမျဉ်းပါ။တစ်ဦးတစ်ယောက်ရဲ့ စွပ်စွဲချက် သို့မဟုတ် လူမှုကွန်ရက်ပေါ်က ကောလာဟလတွေကို အခြေခံပြီး ရေးလို့မရပါဘူး။အကယ်၍ နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းတွေ ဒါမှမဟုတ် ခိုင်လုံတဲ့ သတင်းဌာနတွေကနေ (ဥပမာ - Sanctions စာရင်းဝင်ခြင်း စသဖြင့်) တရားဝင် ဖော်ပြထားတာမျိုးရှိမှသာ &quot;ဝေဖန်ခံရမှု&quot; အနေနဲ့ ကိုးကားပြီး ရေးသားသင့်ပါတယ်။သတင်းဌာနတိုင်းမှာ နောက်ကွယ်က ထောက်ပံ့ပေးထားတဲ့ အဖွဲ့အစည်း ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်ပိုင် နိုင်ငံရေးအမြင် (Editorial Line) ရှိတတ်ပါတယ်။အချို့သတင်းဌာနတွေဟာ လူတစ်ဦးတစ်ယောက်ကို တိုက်ခိုက်ဖို့ ဒါမှမဟုတ် ဝါဒဖြန့်ဖို့ (Propaganda) အတွက်ပဲ ရေးသားလေ့ရှိပါတယ်။ဒါကြောင့် ဝီကီပီးဒီးယားမှာ '''&quot;ဘက်လိုက်သော သတင်းရင်းမြစ်&quot;''' တွေကို ရှောင်ကြဉ်ဖို့ အမြဲတိုက်တွန်းထားပါတယ်။သတင်းဌာနအချို့ဟာ သတင်းဦးဖို့ကိုပဲ အဓိကထားပြီး သေချာစိစစ်ခြင်းမရှိဘဲ တင်ပြတတ်ပါတယ်။'''&quot;ကြားရသည်&quot;''' သို့မဟုတ် '''&quot;သတင်းအရ သိရသည်&quot;''' ဆိုတဲ့ ခိုင်လုံမှုမရှိတဲ့ စကားလုံးတွေ သုံးပြီး ရေးသားတဲ့ သတင်းတွေကို ဝီကီမှာ သက်သေအဖြစ် သုံးလို့မရပါဘူး။ဝီကီပီးဒီးယားက လိုချင်တာဟာ '''Reputable''' (နာမည်ဂုဏ်သတင်းရှိပြီး)၊ '''Editorial Oversight''' (အယ်ဒီတာအဖွဲ့က အဆင့်ဆင့် စစ်ဆေးထားတဲ့) သတင်းဌာနမျိုးကိုပဲ ဖြစ်ပါတယ်။သတင်းဌာနတစ်ခုမှာပဲ ဖြစ်ဖြစ် '''&quot;သတင်း&quot; (News Report)''' နဲ့ '''&quot;အာဘော်/ဆောင်းပါး&quot; (Opinion Piece/Editorial)''' ဆိုတာ ကွာခြားပါတယ်။ဆောင်းပါးရှင် တစ်ဦးတစ်ယောက်ရဲ့ အာဘော်ဟာ အဲဒီလူရဲ့ အမြင်သက်သက်သာ ဖြစ်လို့ &quot;ခရိုနီ&quot; လို့ သုံးနှုန်းထားရင်တောင် အဲဒါကို &quot;အချက်အလက်&quot; (Fact) အနေနဲ့ ဝီကီမှာ ယူသုံးလို့ မရပါဘူး။မြန်မာ့ပတ်ဝန်းကျင်မှာ &quot;ခရိုနီ&quot; (Crony) ဆိုတဲ့ စကားလုံးဟာ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တွေကို '''နိုင်ငံရေးအရ တိုက်ခိုက်ဖို့ (Political Attack)''' သို့မဟုတ် '''ဂုဏ်သိက္ခာချဖို့ (Social Punishment)''' အတွက် လက်နက်တစ်ခုလို အသုံးများလာတာကို တွေ့ရပါတယ်။ဒီအသုံးအနှုန်းဟာ ဝီကီပီးဒီးယားလို စွယ်စုံကျမ်းမျိုးမှာ ဘာကြောင့် အန္တရာယ်ရှိသလဲဆိုတာကို အချက်အချို့နဲ့ ထပ်လောင်းတင်ပြချင်ပါတယ် -&quot;ဘယ်လောက်အထိ ချမ်းသာရင် ခရိုနီလဲ&quot; သို့မဟုတ် &quot;ဘယ်လို လုပ်ငန်းမျိုး လုပ်ကိုင်ရင် ခရိုနီလဲ&quot; ဆိုတာကို တိကျတဲ့ ဥပဒေကြောင်းအရ သတ်မှတ်ချက် မရှိပါဘူး။ အဲဒီအစား လူထုရဲ့ အမြင် သို့မဟုတ် သတင်းဌာနတွေရဲ့ အာဘော်ပေါ်မှာပဲ မူတည်နေတာပါ။ ဒါကြောင့် ဝီကီပီးဒီးယားလို နေရာမျိုးမှာ ဒီစကားလုံးကို သုံးနှုန်းခြင်းဟာ '''အစွဲ (Subjectivity)''' ပါဝင်နေပါတယ်။ဝီကီပီးဒီးယားမှာ &quot;ခရိုနီစာရင်း&quot; လို့ ခေါင်းစဉ်တပ်လိုက်တာနဲ့တင် အဲဒီစာရင်းမှာ ပါဝင်တဲ့သူတွေအားလုံးကို အထောက်အထားမရှိဘဲ &quot;လူဆိုး&quot; တွေအဖြစ် တံဆိပ်ကပ်လိုက်သလို ဖြစ်သွားစေပါတယ်။ဝီကီပီးဒီးယားဟာ '''စစ်တလင်း မဟုတ်သလို၊ တရားရုံးလည်း မဟုတ်ပါဘူး။''' အကယ်၍ လူတစ်ယောက်ကို &quot;ခရိုနီ&quot; လို့ လူသိများနေရင်တောင်မှ ဝီကီတည်းဖြတ်သူက &quot;သူသည် ခရိုနီဖြစ်သည်&quot; လို့ မရေးရပါဘူး။အဲဒီအစား &quot;X သတင်းဌာန သို့မဟုတ် Y အဖွဲ့အစည်းက ၎င်းအား ခရိုနီအဖြစ် သတ်မှတ်ဖော်ပြခဲ့သည်&quot; လို့သာ ကိုးကားချက်နဲ့တကွ (Attribution) ရေးသားရမှာဖြစ်ပါတယ်။ဘယ်လိုလူမျိုးကို ခရိုနီလို့ ခေါ်မလဲဆိုတဲ့ တိကျတဲ့ စံနှုန်းမရှိဘဲ ကိုယ်မကြိုက်တဲ့သူဆိုရင် &quot;ခရိုနီ&quot; လို့ ပြောနေကြတာဟာ တိုက်ခိုက်မှုသက်သက် (Personal Attack) သာ ဖြစ်ပါတယ်။အခုလိုမျိုး ရမ်းပြောနေတဲ့ စာရင်းတွေကို ဝီကီပီးဒီးယားမှာ လာတင်တာဟာ ဝီကီပီးဒီးယားရဲ့ ခိုင်လုံမှုကို အသုံးချပြီး လူတစ်ဖက်သားကို ဂုဏ်သိက္ခာချဖို့ ကြိုးစားတာပဲ ဖြစ်ပြီး ဝီကီပီးဒီးယားကို အသုံးချခြင်းတာဖြစ်ပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၆:၄၉၊ ၁၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
:::@[[အသုံးပြုသူ:Myanmar Wik|Myanmar Wik]], @[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]], ခရိုနီစာရင်းဆိုတာဟာ &quot;[[:en:Wikipedia:Articles for deletion/List of dictators (2nd nomination)|အာဏာရှင်များ စာရင်း]] နဲ့ အလားတူပါပဲ။ [[WP:NPOV|ဘက်မလိုက်တဲ့အမြင်]] နဲ့ ရေးသားဖော်ပြဖို့ မဖြစ်နိုင်တဲ့အတွက် ခရိုနီများ စာရင်း၊ အာဏာရှင်များ စာရင်းဆိုတာတွေကို ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ရေးသားဖော်ပြခြင်း ရှိမှာမဟုတ်ပါဘူးဗျာ။ [[User:Ninjastrikers|&lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;&quot;&gt;Ninja&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;✮&lt;/span&gt;Strikers&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;font-size:85%;&quot;&gt;«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;  ၁၅:၀၂၊ ၁၅ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] မှတ်သားထားပါမယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၅:၀၇၊ ၁၅ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ဟုတ်ကဲ့ပါဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Myanmar Wik|Myanmar Wik]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Myanmar Wik|ဆွေးနွေး]])  ၁၇:၄၅၊ ၁၅ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)

== အောင်နိုင်သူ(ဇွဲကပင်) ==

ငါ့ အကြောင်းတင်ထားတာ ဆွေးနွေးချင်လို့ [[အသုံးပြုသူ:AUNGNAINGTHU007|AUNGNAINGTHU007]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:AUNGNAINGTHU007|ဆွေးနွေး]])  ၁၄:၀၆၊ ၁၇ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)

:@[[အသုံးပြုသူ:AUNGNAINGTHU007|AUNGNAINGTHU007]] ဆွေးနွေးဖို့ ဖိတ်ခေါ်တာကို ကြိုဆိုပါတယ်ဗျ။ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဆောင်းပါးကိစ္စဆိုရင်တော့ အောက်ပါ လမ်းညွန်ချက်များချမှတ်ထားတာရှိတော့ လေ့လာ ဆောင်ရွက်လို့ရပါတယ်ခင်ဗျာ။
:* [[:en:Wikipedia:Conflict_of_interest|Wikipedia:Conflict of interest]]
:* [[:en:Wikipedia:Autobiography|Wikipedia:Autobiography]] 
:[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၀၂:၀၅၊ ၁၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
::ငါ က စာရေးဆရာ ပါ
::မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာ အသင်းဝင်အမှတ် ၁၀၃၉ ပါ
::အဓိကတော့ ငါ့ကဗျာ ငါ့စာပေ တွေ နောက်လူတွေဖတ်နိုင်ဖို့နဲ့ ငါ့ အကြောင်းကို နောက်လူတွေ လေ့လာဖို့ ငါ့အကြောင်းကို မင်းတို့ဆီမှာ တင်ပေးစေချင်ပါတယ်။
::ငါဘာသကါသေတေံ ပြဖို့ လိုပ်သလဲ [[အသုံးပြုသူ:AUNGNAINGTHU007|AUNGNAINGTHU007]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:AUNGNAINGTHU007|ဆွေးနွေး]])  ၀၃:၅၂၊ ၁၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
:::ငါ လက်ရှိ ဆိုရင်
:::Bullet ဂျာနယ်နဲ့ Statesmans ဂျာနယ်မှာ ပင်တိုင်ဆောင်းပါးရေးသလို မြဝတီသတင်းစာ မြဝတီမဂ္ဂဇင်း ငွေတာရီ သုတအလင်းမဂ္ဂဇင်း ပြည်သူ့တပ်မတော်စာစဥ် နဲ့ အခြားသော မဂ္ဂဇင်း စာစောင်များစွာမှာလည်း ငါစာရေးလျက်ရှိပါတယ်
:::အေပြီလ ၈ ရက်ကပဲ ငါကို တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရဲဝင်းဦး က စာပေ အနုပညာဆု ပေးခဲ့ပါသေးတယ်
:::အဲဒီသတင်း က မြန်မာ့ရုပ်သံ မြဝတီရုပ်သံ နဲ့ ရတနာ ပုံသတင်းစာ တို့မှာ ပါလာပါသေးတယ်
:::မင်းလိုချင် ရင် ငါ Link ပို့ထားလို့ရပါတယ် [[အသုံးပြုသူ:AUNGNAINGTHU007|AUNGNAINGTHU007]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:AUNGNAINGTHU007|ဆွေးနွေး]])  ၀၃:၅၇၊ ၁၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
::::ဝီကီပီးဒီးယားမှာ '''&quot;ကိုယ့်အကြောင်းကိုယ် ရေးတာကို  တင်းတင်းကျပ်ကျပ် ပိတ်ပင်ထားပါတယ်။ဥပမာ [[ရန်မျိုးသိန်း]] ကို ကြည့်ပါ ။အထင်အရှားတွေ့ရပါတယ်။ဘာ့ကြောင့်လဲဆိုတော့ ကိုယ့်အကြောင်း  ကိုယ်တိုင်ရေးတဲ့ ဆောင်းပါးအချို့ရှိနေတာ ရှိပေမယ့် ခွင့်မပြုထားတာကို ပြတာပါ။ တကယ်လို့ ရေးခဲ့ရင်တောင် အဲဒီလူဟာ ထင်ရှားအရေးပါမှု (Notability) ရှိကြောင်း ခိုင်လုံတဲ့ ထောက်ခံချက်တွေ ပါရပါမယ်။အခုကိစ္စမှာတော့ Admin က '''User space''' ထဲကို ရွှေ့လိုက်တာတွေ့ရပါတယ်။ &quot;ဒါဟာ စွယ်စုံကျမ်းဝင် ဆောင်းပါးမဟုတ်သေးဘူး၊ Promotion ဆန်နေတယ်&quot; လို့ မှတ်ချက်ပြုလိုက်တာနဲ့ အတူတူပါပဲဗျ။တကယ်ပဲ ထင်ရှားတယ်ဆိုရင်တောင် တခြားသူတစ်ယောက်က  ရေးပေးတာက ပိုပြီး Standard ဖြစ်ပါတယ်ဗျ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၀၄:၀၄၊ ၁၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
::::[[ဝီကီပီးဒီးယား:ကိုယ်တိုင်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိ]] ဒီမှာ ဝင်ရောက်လေ့လာနိုင်ပါတယ် [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၀၄:၃၀၊ ၁၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)

== Pages using bar box without float left or float right ==

@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ။[[သန့်ဇော်လွင်]] စာမျက်နှာမှာ [[:ကဏ္ဍ:Pages using bar box without float left or float right|Pages using bar box without float left or float right]] ဆိုပြီး ဖျောက်မရဖြစ်နေလို့ ဇယားမှာ ပြဿနာရှိနေတာလား ဘာ့ကြောင့်လဲဆိုတာ အချိန်ရရင် စစ်ဆေးပေးပါအုံးခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၀၈:၄၄၊ ၁၉ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)

:{{tl|bar box}} ထဲက tracking category ကြောင့်ပါ။ [[User:Ninjastrikers|&lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;&quot;&gt;Ninja&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;✮&lt;/span&gt;Strikers&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;font-size:85%;&quot;&gt;«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;  ၀၂:၄၀၊ ၂၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)

== ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်​(ကြည်း) ==

@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ။[[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်​(ကြည်း)|ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]၊ [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်​(ကြည်း)]] ဒီစာမျက်နှာတွေကို ပြန်လည်စိစစ်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ။ အကုန်လျှောက်ပြင်နေကြတာတွေကို.. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၀၉:၃၂၊ ၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>60zjuoy5qay9v67jvwy4n4d9sp0042h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝပြည်နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>225368</id>
    <revision>
      <id>1027821</id>
      <parentid>1027667</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T07:10:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chenzeyan29</username>
        <id>141880</id>
      </contributor>
      <comment>/* သီးခြား ဝပြည်နယ် အဖြစ်တရားဝင်ဖြစ်ပေါ်ရေး */</comment>
      <origin>1027821</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19952" sha1="19vyoiqts8y7b25r876f82ap3nmvhb4" xml:space="preserve">{{Infobox country
| conventional_long_name = ၀ အထူးဒေသ(၂)
| population_census_year = 
| established_date1 = ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁
| established_event2 = အထူးေဒသ(၂)
| established_date2 = ၉ မေ ၁၉၈၉
| established_event3 = ၀ အထူးဒေသ(၂) ရှမ်းပြည်နယ်
| established_date3 = ၂၀  ဩဂုတ် ၂၀၂၀
| area_rank = 
| area_km2 = ၃၀,၀၀၀
| population_estimate = ~၇၅၈,၀၀၀
| population_estimate_rank = 
| population_estimate_year = 
| population_census = 
| population_density_km2 = 32.8
| sovereignty_type = History
| population_density_rank = 
| population_density_sq_mi = 12.7
| currency = [[ကျပ်]]
[[CNY]]
| currency_code = 
| time_zone = [[Myanmar Standard Time|MMT]]
| utc_offset = +06:30
| drives_on = right
| calling_code = [[Telephone numbers in China|+86 (0)879]] (north)&lt;br /&gt;[[Telephone numbers in Thailand|+66 (0)53]] (south)
| GDP_PPP = 
| GDP_PPP_year = 
| HDI = 
| established_event1 = ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော် ရှမ်းပြည်နယ် ၀ အထူးဒေသ(၂)
| leader_name2 = ရှောင်မိန်လျန်း &lt;ref&gt;{{cite web |url = http://democracyforburma.wordpress.com/2011/09/29/a-united-wa-state-army-uwsa-delegation-led-by-vice-president-xiao-minliang-bao-youliang-and-zhao-guo-ang-left-panghsang-for-lashio-today/ |title = A United Wa State Army (UWSA) delegation led by Vice President Xiao Minliang, Bao Youliang and Zhao Guo-ang left Panghsang for Lashio today |work = democracy for Burma |date = 29 September 2011 |access-date = 29 November 2014 }}&lt;/ref&gt;
| native_name = {{native name|prk|Meung Vax}}&lt;br /&gt;{{native name|my| ဝပြည် |italics=off}}
| coordinates = {{Coord|22|10|N|99|11|E|type:city}}
| common_name = ၀ အထူးဒေသ(၂) ရှမ်းပြည်နယ်
| image_flag = Flag of Wa State.svg
| image_coat = File:Emblem of Wa State.svg
| alt_coat = 
| symbol_type = 
| national_motto = 
| national_anthem = {{native phrase|prk|Aux muih Meung Vax|nolink=yes}}&lt;br /&gt;&quot;တို့ချစ်တဲ့၀ပြည်နယ်&quot;
| image_map = Wa State territory map.svg
| alt_map = Projection showing Wa State in green and Myanmar (Burma) in dark grey
| map_caption = Claimed territory (green) within Myanmar (dark grey)
| capital = [[ပန်ဆန်းမြို့]]
| largest_city = [[ပန်ဆန်းမြို့]]
| leader_title2 = ဒုတိယ ဥဣဌ
| official_languages = [[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာ]]၊ [[မန်ဒရင်း(ဘာသာစကား)|မန်ဒရင်း တရုတ်]]  နှင့် [[ဝဘာသာစကား|ဝ]]
| national_languages = [[ဝဘာသာစကား]]
| regional_languages = {{flatlist|
* [[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာ]]
* [[ရှမ်းဘာသာစကား]]&lt;!-- The name used in official Wa media --&gt;
}}
| languages_type = Working languages
| languages = [[မန်ဒရင်း(ဘာသာစကား)|မန်ဒရင်း တရုတ်]]
| ethnic_groups = ဝ၊ ဗမာ၊ ရှမ်း၊ လားဟူ၊ကိုးကန့်၊ အာခါနှင့် အခြား
| ethnic_groups_year = 
| demonym = 
| government_type = အထူးဒေသ(၂)
| leader_title1 = ဥဣဌ
| leader_name1 = [[ပေါက်ယူချန်း]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.shanland.org/politics/2006/News-08180406/ |title=Archived copy |access-date=6 December 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131013221841/http://www.shanland.org/politics/2006/News-08180406/ |archive-date=13 October 2013 |accessdate=12 March 2022 |archivedate=13 October 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131013221841/http://www.shanland.org/politics/2006/News-08180406/ }} '''Quote:''' &quot;'Officially, Bao Youxiang is still the President of the Wa State Government and Commander-in-Chief of the United Wa State Army,' said a Thai security officer, a ten-year veteran on the Thai-Burma border...&quot;&lt;/ref&gt;
| HDI_year = 
}}
'''အထူးဒေသ(၂)''{{refn|group=n|{{bulleted list|{{lang-prk|Meung Vax}}|{{lang-zh|c=佤邦|p=Wǎ Bāng}}|{{lang-my|ဝအထူးဒေသ(၂)}}}}}} သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အထူးဒေသ(၂)သည် ကိုယ်ပိုင် [[ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေး|နိုင်ငံရေးစနစ်]]၊ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေနှင့် [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|စစ်တပ်]]ရှိပြီး [[ဒီ ဖက်တို]] လွတ်လပ်သော ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;phoenix&quot;&gt;29 December 2004, [http://www.phoenixtv.com/phoenixtv/76575495906394112/20041229/477702.shtml 佤帮双雄] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050525020629/http://www.phoenixtv.com/phoenixtv/76575495906394112/20041229/477702.shtml|date=25 May 2005}}, [[Phoenix TV]]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Steinmüller&quot;&gt;{{Cite web|last=Steinmüller|first=Hans|date=2018|title=Conscription by Capture in the Wa State of Myanmar: acquaintances, anonymity, patronage, and the rejection of mutuality|url=https://core.ac.uk/download/pdf/161929578.pdf|website=London School of Economics}}&lt;/ref&gt; သို့သော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်မြေအားလုံးအပေါ် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်မှုကို အထူးဒေသ(၂) အသိအမှတ်ပြုပြီး&lt;ref name=&quot;jqgc&quot;&gt;13 October 2011, [http://www.jqgc.com/zgjq/18033.shtml 缅甸佤邦竟然是一个山寨版的中国] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20161126002541/http://www.jqgc.com/zgjq/18033.shtml |date=26 November 2016 }}, 军情观察&lt;/ref&gt; [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့|ပြည်ထောင်စုအစိုးရ]]က အထူးဒေသ(၂) ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ပေးအပ်ထားသည်။&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070930070203/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,397549,00.html Soldiers of Fortune], Time Magazine. '''Quote:''' &quot;In return for keeping the peace, the UWSA was given full autonomy over what the regime termed 'Special Region No. 2', which Bao christened 'Wa State'.&quot;&lt;/ref&gt; [[ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရအထူးဒေသ(၂)ကို [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၏ [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း]] အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite news|title=တိုင်းခုနစ်တိုင်းကို တိုင်းဒေသကြီးများအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ တိုင်းနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒေသများ ရုံးစိုက်ရာ မြို့များကို လည်းကောင်း ပြည်ထောင်စုနယ်မြေတွင် ခရိုင်နှင့်မြို့နယ်များကို လည်းကောင်း သတ်မှတ်ကြေညာ |newspaper=[[Weekly Eleven]] News |date=20 August 2010 |url=http://www.news-eleven.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=4375:2010-08-20-12-39-51&amp;catid=42:2009-11-10-07-36-59&amp;Itemid=112 |access-date=23 August 2010 |language=my }}&lt;/ref&gt; [[ဝ ပြည်နယ်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ]]၏ တစ်ပါတီစနစ် အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင်&lt;ref name=&quot;Hay&quot;/&gt; အထူးဒေသ(၂)ကို ခရိုင်သုံးခု၊ ဒေသ နှစ်ခုနှင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးမှုဇုန် တစ်ခုတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ အုပ်ချုပ်ရေးမြို့တော်မှာ [[ပန်ဆန်းမြို့]] (ပန်ခမ်းမြို့) ဖြစ်သည်။ ''ဝ'' ဟူသော အမည်မှာ [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကား]]ပြော [[ဝ လူမျိုး|ဝတိုင်းရင်းသားလူမျိုး]]မှ ဆင်းသက်လာသည်။


အထူးဒေသ(၂) ရှမ်းပြည်နယ် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ ကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်ခွင့် ရ ဒေသ ဖြစ်ပြီ နိုင်ငံ၏ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ အထူးဒေသ(၂) ရှမ်းပြည်နယ် တရုတ်နိုင်ငံနှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းဆက်စပ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ အနယ်နယ်အရပ်ရပ်မှ မတူညီသော လူမျိုးစုများ နေထိုင်ကြသည်။ အများစုမှာ ဝ လူမျိုးများဖြစ်သည်.

အထူးဒေသ(၂) လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး၊ သစ်တောထုတ်လုပ်မှုနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အရင်းအမြစ်များအပေါ် မူတည်၍ စီးပွားရေးတိုးတက်မှုရှိသော်လည်း၊ အချို့သောဒေသများတွင် နိုင်ငံရေး၊ လူမှုရေးနှင့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုများ ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ ဘိန်းနှင့် မက်ဖတမင်း ထုတ်လုပ်ခြင်းများကို လဲ လုပ်ကိုင်သည။

အခြားမြန်မာပြည်နယ်များနှင့် မတူဘဲ အထူးဒေသ(၂) အထူးအုပ်ချုပ်ခွင့်ရှိသည့် နယ်မြေတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ဆက်ဆံရေး ရုံးကို လားရှိုးတွင် ထားရှိသည်။

==သီးခြား ဝပြည်နယ် အဖြစ်တရားဝင်ဖြစ်ပေါ်ရေး ==

ဝဒေသအား ရှမ်းပြည်နယ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ်မှ ခွဲထွက်၍ ပြည်ထောင်စုအတွင်း သီးခြားပြည်နယ် အဆင့် တိုးမြှင့်သတ်မှတ်ရန် တောင်းဆိုမှုသည် မြန်မာ့နိုင်ငံရေးတွင် အခြေအတင် ဆွေးနွေးရမည့် ကိစ္စရပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။

ဝလူမျိုးတို့သည် ဗြိတိသျှအုပ်ချုပ်ရေးခေတ်တွင် မည်သည့်ရှမ်းစော်ဘွား၏ လက်အောက်ခံအဖြစ်မှ မရှိခဲ့ဘဲ သီးခြားလွတ်လပ်စွာ နေထိုင်ခဲ့သည့် အစဉ်အလာရှိသည်။ &lt;ref&gt;ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ဝနယ်မြေအား &quot;Unadministered Territory&quot; (အုပ်ချုပ်မှုအောက်မရောက်သောဒေသ) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး ရှမ်းပြည်နယ်၏ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားအတွင်း တိုက်ရိုက်ထည့်သွင်းထားခြင်း မရှိခဲ့ပေ။&lt;/ref&gt; ထို့ကြောင့် ဝခေါင်းဆောင်များက ၎င်းတို့သည် မူလကတည်းက ရှမ်းပြည်နယ်၏ အစိတ်အပိုင်းမဟုတ်ဘဲ သီးခြားနယ်မြေအဖြစ် တည်ရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း အခိုင်အမာ တောင်းဆိုကြသည်။

လက်ရှိတွင် ဝအထူးဒေသ (၂) သည် ပြည်နယ်တစ်ခု၏ လက္ခဏာရပ်များဖြစ်သော ကိုယ်ပိုင်အစိုးရ၊ ကိုယ်ပိုင်ဥပဒေနှင့် ကိုယ်ပိုင်စစ်တပ်ကို အပြည့်အဝ ကျင့်သုံးနေပြီးဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;ဝပြည်နယ် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော် (UWSA) သည် အင်အား ၃၀,၀၀၀ ကျော်ရှိသော ခေတ်မီစစ်တပ်ကို ပိုင်ဆိုင်ထားပြီး ၎င်းတို့၏ နယ်မြေအတွင်း ကိုယ်ပိုင်တရားစီရင်ရေး၊ ရဲတပ်ဖွဲ့နှင့် စီးပွားရေးစနစ်များကို ဗဟိုအစိုးရ၏ လွှမ်းမိုးမှုမပါဘဲ လည်ပတ်နေသည်။&lt;/ref&gt; ဤကဲ့သို့သော &quot;လက်တွေ့ဖြစ်တည်နေမှု&quot; (De facto status) သည် တရားဝင် ပြည်နယ်အဆင့် ရရှိရန် အားအကောင်းဆုံး အကြောင်းပြချက် ဖြစ်နေသည်။

၁၉၄၇ ခုနှစ် ပင်လုံစာချုပ် ချုပ်ဆိုစဉ်ကပင် ဝနယ်မြေသည် သီးခြားလွတ်လပ်သော ဒေသတစ်ခုအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံခဲ့ရသည်။ &lt;ref&gt;ဝကိုယ်စားလှယ်များသည် ပင်လုံညီလာခံသို့ တက်ရောက်ခဲ့ပြီး ပြည်ထောင်စုအတွင်း တန်းတူညီမျှသော အခွင့်အရေးများရရှိရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။&lt;/ref&gt; ထို့ကြောင့် လက်ရှိ ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း အဆင့်ထက်ပိုသော &quot;ပြည်နယ်&quot; အဆင့်ကို တောင်းဆိုခြင်းမှာ သမိုင်းဝင် ကတိကဝတ်များအရ ဖြစ်သင့်သည်ဟု ဝနိုင်ငံရေးသမားများက ရှုမြင်ကြသည်။

ဝဒေသသည် တရုတ်နိုင်ငံနှင့် ထိစပ်နေပြီး ခိုင်မာသော စီးပွားရေးနှင့် သယံဇာတ အခြေခံများ ရှိနေသည်။ &lt;ref&gt;ဝပြည်နယ်အတွင်းရှိ သတ္တုတွင်းထွက်များ (အထူးသဖြင့် ခဲမဖြူ) နှင့် တရုတ်နိုင်ငံနှင့် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးသည် ပြည်နယ်တစ်ခုအဖြစ် ရပ်တည်ရန် လိုအပ်သော ဘဏ္ဍာရေးအင်အားကို ထောက်ပံ့ပေးနိုင်သည်။&lt;/ref&gt; တရုတ်နိုင်ငံ၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုသည်လည်း ဝပြည်နယ်၏ နိုင်ငံရေးအဆင့်အတန်းကို တိုးမြှင့်ရန်အတွက် တွန်းအားတစ်ရပ် ဖြစ်စေသည်။

=== '''ဝစစ်တပ်''' ===
United Wa State Army (UWSA) သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးနှင့် အင်အားအကြီးဆုံး တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ အရွယ်အစား ခန့်မှန်းခြေ ကွဲပြားသော်လည်း UWSA တွင် တပ်ဖွဲ့ဝင် 20,000 မှ 30,000 ကြား ရှိသည်ဟု ယုံကြည်ရပြီး ၎င်းသည် နိုင်ငံအတွင်း အကြီးဆုံး ပြည်နယ်မဟုတ်သော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ ဖြစ်လာသည်။

UWSA သည် လက်နက်ငယ်များ၊ အမြောက်မြားနှင့် သံချပ်ကာယာဉ်အချို့အပါအဝင် ခေတ်မီလက်နက်များကို ကောင်းစွာတပ်ဆင်ထားကြောင်း သိရသည်။ ၎င်းတို့၏ စက်ပစ္စည်းအများစုသည် တရုတ်နိုင်ငံမှ ရင်းမြစ်ဖြစ်သည်ဟု ယူဆရသော်လည်း တရုတ်အစိုးရက တိုက်ရိုက် စစ်ရေးအရ ပံ့ပိုးမှုကို ငြင်းဆိုထားသည်။ ၎င်းတို့တွင် လေယာဉ် ပစ်နိုင်သည့် အမြောက်မြားလဲ ရှိသည် ဟု သိရသည်။

၎င်း၏ပုံမှန်တပ်ဖွဲ့များအပြင် UWSA တွင် အရန်တပ်ဖွဲ့တစ်ခုရှိပြီး ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားချိန်တွင် ၎င်း၏လူအင်အားကို ပိုမိုတိုးမြှင့်နိုင်သည်။ အဆိုပါအဖွဲ့၏ စစ်ရေးစွမ်းရည်နှင့် ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတပ်မအပေါ် ၎င်း၏ထိန်းချုပ်မှုသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ရေးအခင်းအကျင်းတွင် သိသာထင်ရှားသော ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကို ပေးသည်။

== ကိုးကား ==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:စစ်အာဏာရှင်စနစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင်]]</text>
      <sha1>19vyoiqts8y7b25r876f82ap3nmvhb4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027824</id>
      <parentid>1027821</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T07:25:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chenzeyan29</username>
        <id>141880</id>
      </contributor>
      <comment>/* သီးခြား ဝပြည်နယ် အဖြစ်တရားဝင်ဖြစ်ပေါ်ရေး */</comment>
      <origin>1027824</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24875" sha1="4htfdypkqj8w63ghzoepkydjpt6iz4s" xml:space="preserve">{{Infobox country
| conventional_long_name = ၀ အထူးဒေသ(၂)
| population_census_year = 
| established_date1 = ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁
| established_event2 = အထူးေဒသ(၂)
| established_date2 = ၉ မေ ၁၉၈၉
| established_event3 = ၀ အထူးဒေသ(၂) ရှမ်းပြည်နယ်
| established_date3 = ၂၀  ဩဂုတ် ၂၀၂၀
| area_rank = 
| area_km2 = ၃၀,၀၀၀
| population_estimate = ~၇၅၈,၀၀၀
| population_estimate_rank = 
| population_estimate_year = 
| population_census = 
| population_density_km2 = 32.8
| sovereignty_type = History
| population_density_rank = 
| population_density_sq_mi = 12.7
| currency = [[ကျပ်]]
[[CNY]]
| currency_code = 
| time_zone = [[Myanmar Standard Time|MMT]]
| utc_offset = +06:30
| drives_on = right
| calling_code = [[Telephone numbers in China|+86 (0)879]] (north)&lt;br /&gt;[[Telephone numbers in Thailand|+66 (0)53]] (south)
| GDP_PPP = 
| GDP_PPP_year = 
| HDI = 
| established_event1 = ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော် ရှမ်းပြည်နယ် ၀ အထူးဒေသ(၂)
| leader_name2 = ရှောင်မိန်လျန်း &lt;ref&gt;{{cite web |url = http://democracyforburma.wordpress.com/2011/09/29/a-united-wa-state-army-uwsa-delegation-led-by-vice-president-xiao-minliang-bao-youliang-and-zhao-guo-ang-left-panghsang-for-lashio-today/ |title = A United Wa State Army (UWSA) delegation led by Vice President Xiao Minliang, Bao Youliang and Zhao Guo-ang left Panghsang for Lashio today |work = democracy for Burma |date = 29 September 2011 |access-date = 29 November 2014 }}&lt;/ref&gt;
| native_name = {{native name|prk|Meung Vax}}&lt;br /&gt;{{native name|my| ဝပြည် |italics=off}}
| coordinates = {{Coord|22|10|N|99|11|E|type:city}}
| common_name = ၀ အထူးဒေသ(၂) ရှမ်းပြည်နယ်
| image_flag = Flag of Wa State.svg
| image_coat = File:Emblem of Wa State.svg
| alt_coat = 
| symbol_type = 
| national_motto = 
| national_anthem = {{native phrase|prk|Aux muih Meung Vax|nolink=yes}}&lt;br /&gt;&quot;တို့ချစ်တဲ့၀ပြည်နယ်&quot;
| image_map = Wa State territory map.svg
| alt_map = Projection showing Wa State in green and Myanmar (Burma) in dark grey
| map_caption = Claimed territory (green) within Myanmar (dark grey)
| capital = [[ပန်ဆန်းမြို့]]
| largest_city = [[ပန်ဆန်းမြို့]]
| leader_title2 = ဒုတိယ ဥဣဌ
| official_languages = [[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာ]]၊ [[မန်ဒရင်း(ဘာသာစကား)|မန်ဒရင်း တရုတ်]]  နှင့် [[ဝဘာသာစကား|ဝ]]
| national_languages = [[ဝဘာသာစကား]]
| regional_languages = {{flatlist|
* [[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာ]]
* [[ရှမ်းဘာသာစကား]]&lt;!-- The name used in official Wa media --&gt;
}}
| languages_type = Working languages
| languages = [[မန်ဒရင်း(ဘာသာစကား)|မန်ဒရင်း တရုတ်]]
| ethnic_groups = ဝ၊ ဗမာ၊ ရှမ်း၊ လားဟူ၊ကိုးကန့်၊ အာခါနှင့် အခြား
| ethnic_groups_year = 
| demonym = 
| government_type = အထူးဒေသ(၂)
| leader_title1 = ဥဣဌ
| leader_name1 = [[ပေါက်ယူချန်း]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.shanland.org/politics/2006/News-08180406/ |title=Archived copy |access-date=6 December 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131013221841/http://www.shanland.org/politics/2006/News-08180406/ |archive-date=13 October 2013 |accessdate=12 March 2022 |archivedate=13 October 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131013221841/http://www.shanland.org/politics/2006/News-08180406/ }} '''Quote:''' &quot;'Officially, Bao Youxiang is still the President of the Wa State Government and Commander-in-Chief of the United Wa State Army,' said a Thai security officer, a ten-year veteran on the Thai-Burma border...&quot;&lt;/ref&gt;
| HDI_year = 
}}
'''အထူးဒေသ(၂)''{{refn|group=n|{{bulleted list|{{lang-prk|Meung Vax}}|{{lang-zh|c=佤邦|p=Wǎ Bāng}}|{{lang-my|ဝအထူးဒေသ(၂)}}}}}} သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အထူးဒေသ(၂)သည် ကိုယ်ပိုင် [[ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေး|နိုင်ငံရေးစနစ်]]၊ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေနှင့် [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|စစ်တပ်]]ရှိပြီး [[ဒီ ဖက်တို]] လွတ်လပ်သော ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;phoenix&quot;&gt;29 December 2004, [http://www.phoenixtv.com/phoenixtv/76575495906394112/20041229/477702.shtml 佤帮双雄] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050525020629/http://www.phoenixtv.com/phoenixtv/76575495906394112/20041229/477702.shtml|date=25 May 2005}}, [[Phoenix TV]]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Steinmüller&quot;&gt;{{Cite web|last=Steinmüller|first=Hans|date=2018|title=Conscription by Capture in the Wa State of Myanmar: acquaintances, anonymity, patronage, and the rejection of mutuality|url=https://core.ac.uk/download/pdf/161929578.pdf|website=London School of Economics}}&lt;/ref&gt; သို့သော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်မြေအားလုံးအပေါ် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်မှုကို အထူးဒေသ(၂) အသိအမှတ်ပြုပြီး&lt;ref name=&quot;jqgc&quot;&gt;13 October 2011, [http://www.jqgc.com/zgjq/18033.shtml 缅甸佤邦竟然是一个山寨版的中国] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20161126002541/http://www.jqgc.com/zgjq/18033.shtml |date=26 November 2016 }}, 军情观察&lt;/ref&gt; [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့|ပြည်ထောင်စုအစိုးရ]]က အထူးဒေသ(၂) ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ပေးအပ်ထားသည်။&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070930070203/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,397549,00.html Soldiers of Fortune], Time Magazine. '''Quote:''' &quot;In return for keeping the peace, the UWSA was given full autonomy over what the regime termed 'Special Region No. 2', which Bao christened 'Wa State'.&quot;&lt;/ref&gt; [[ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရအထူးဒေသ(၂)ကို [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၏ [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း]] အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite news|title=တိုင်းခုနစ်တိုင်းကို တိုင်းဒေသကြီးများအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ တိုင်းနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒေသများ ရုံးစိုက်ရာ မြို့များကို လည်းကောင်း ပြည်ထောင်စုနယ်မြေတွင် ခရိုင်နှင့်မြို့နယ်များကို လည်းကောင်း သတ်မှတ်ကြေညာ |newspaper=[[Weekly Eleven]] News |date=20 August 2010 |url=http://www.news-eleven.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=4375:2010-08-20-12-39-51&amp;catid=42:2009-11-10-07-36-59&amp;Itemid=112 |access-date=23 August 2010 |language=my }}&lt;/ref&gt; [[ဝ ပြည်နယ်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ]]၏ တစ်ပါတီစနစ် အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင်&lt;ref name=&quot;Hay&quot;/&gt; အထူးဒေသ(၂)ကို ခရိုင်သုံးခု၊ ဒေသ နှစ်ခုနှင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးမှုဇုန် တစ်ခုတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ အုပ်ချုပ်ရေးမြို့တော်မှာ [[ပန်ဆန်းမြို့]] (ပန်ခမ်းမြို့) ဖြစ်သည်။ ''ဝ'' ဟူသော အမည်မှာ [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကား]]ပြော [[ဝ လူမျိုး|ဝတိုင်းရင်းသားလူမျိုး]]မှ ဆင်းသက်လာသည်။


အထူးဒေသ(၂) ရှမ်းပြည်နယ် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ ကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်ခွင့် ရ ဒေသ ဖြစ်ပြီ နိုင်ငံ၏ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ အထူးဒေသ(၂) ရှမ်းပြည်နယ် တရုတ်နိုင်ငံနှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းဆက်စပ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ အနယ်နယ်အရပ်ရပ်မှ မတူညီသော လူမျိုးစုများ နေထိုင်ကြသည်။ အများစုမှာ ဝ လူမျိုးများဖြစ်သည်.

အထူးဒေသ(၂) လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး၊ သစ်တောထုတ်လုပ်မှုနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အရင်းအမြစ်များအပေါ် မူတည်၍ စီးပွားရေးတိုးတက်မှုရှိသော်လည်း၊ အချို့သောဒေသများတွင် နိုင်ငံရေး၊ လူမှုရေးနှင့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုများ ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ ဘိန်းနှင့် မက်ဖတမင်း ထုတ်လုပ်ခြင်းများကို လဲ လုပ်ကိုင်သည။

အခြားမြန်မာပြည်နယ်များနှင့် မတူဘဲ အထူးဒေသ(၂) အထူးအုပ်ချုပ်ခွင့်ရှိသည့် နယ်မြေတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ဆက်ဆံရေး ရုံးကို လားရှိုးတွင် ထားရှိသည်။

==သီးခြား ဝပြည်နယ် အဖြစ်တရားဝင်ဖြစ်ပေါ်ရေး ==

ဝဒေသအား ရှမ်းပြည်နယ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ်မှ ခွဲထွက်၍ ပြည်ထောင်စုအတွင်း သီးခြားပြည်နယ် အဆင့် တိုးမြှင့်သတ်မှတ်ရန် တောင်းဆိုမှုသည် မြန်မာ့နိုင်ငံရေးတွင် အခြေအတင် ဆွေးနွေးရမည့် ကိစ္စရပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။

ဝလူမျိုးတို့သည် ဗြိတိသျှအုပ်ချုပ်ရေးခေတ်တွင် မည်သည့်ရှမ်းစော်ဘွား၏ လက်အောက်ခံအဖြစ်မှ မရှိခဲ့ဘဲ သီးခြားလွတ်လပ်စွာ နေထိုင်ခဲ့သည့် အစဉ်အလာရှိသည်။ &lt;ref&gt;ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ဝနယ်မြေအား &quot;Unadministered Territory&quot; (အုပ်ချုပ်မှုအောက်မရောက်သောဒေသ) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး ရှမ်းပြည်နယ်၏ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားအတွင်း တိုက်ရိုက်ထည့်သွင်းထားခြင်း မရှိခဲ့ပေ။&lt;/ref&gt; ထို့ကြောင့် ဝခေါင်းဆောင်များက ၎င်းတို့သည် မူလကတည်းက ရှမ်းပြည်နယ်၏ အစိတ်အပိုင်းမဟုတ်ဘဲ သီးခြားနယ်မြေအဖြစ် တည်ရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း အခိုင်အမာ တောင်းဆိုကြသည်။

လက်ရှိတွင် ဝအထူးဒေသ (၂) သည် ပြည်နယ်တစ်ခု၏ လက္ခဏာရပ်များဖြစ်သော ကိုယ်ပိုင်အစိုးရ၊ ကိုယ်ပိုင်ဥပဒေနှင့် ကိုယ်ပိုင်စစ်တပ်ကို အပြည့်အဝ ကျင့်သုံးနေပြီးဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;ဝပြည်နယ် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော် (UWSA) သည် အင်အား ၃၀,၀၀၀ ကျော်ရှိသော ခေတ်မီစစ်တပ်ကို ပိုင်ဆိုင်ထားပြီး ၎င်းတို့၏ နယ်မြေအတွင်း ကိုယ်ပိုင်တရားစီရင်ရေး၊ ရဲတပ်ဖွဲ့နှင့် စီးပွားရေးစနစ်များကို ဗဟိုအစိုးရ၏ လွှမ်းမိုးမှုမပါဘဲ လည်ပတ်နေသည်။&lt;/ref&gt; ဤကဲ့သို့သော &quot;လက်တွေ့ဖြစ်တည်နေမှု&quot; (De facto status) သည် တရားဝင် ပြည်နယ်အဆင့် ရရှိရန် အားအကောင်းဆုံး အကြောင်းပြချက် ဖြစ်နေသည်။

၁၉၄၇ ခုနှစ် ပင်လုံစာချုပ် ချုပ်ဆိုစဉ်ကပင် ဝနယ်မြေသည် သီးခြားလွတ်လပ်သော ဒေသတစ်ခုအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံခဲ့ရသည်။ &lt;ref&gt;ဝကိုယ်စားလှယ်များသည် ပင်လုံညီလာခံသို့ တက်ရောက်ခဲ့ပြီး ပြည်ထောင်စုအတွင်း တန်းတူညီမျှသော အခွင့်အရေးများရရှိရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။&lt;/ref&gt; ထို့ကြောင့် လက်ရှိ ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း အဆင့်ထက်ပိုသော &quot;ပြည်နယ်&quot; အဆင့်ကို တောင်းဆိုခြင်းမှာ သမိုင်းဝင် ကတိကဝတ်များအရ ဖြစ်သင့်သည်ဟု ဝနိုင်ငံရေးသမားများက ရှုမြင်ကြသည်။

ဝဒေသသည် တရုတ်နိုင်ငံနှင့် ထိစပ်နေပြီး ခိုင်မာသော စီးပွားရေးနှင့် သယံဇာတ အခြေခံများ ရှိနေသည်။ &lt;ref&gt;ဝပြည်နယ်အတွင်းရှိ သတ္တုတွင်းထွက်များ (အထူးသဖြင့် ခဲမဖြူ) နှင့် တရုတ်နိုင်ငံနှင့် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးသည် ပြည်နယ်တစ်ခုအဖြစ် ရပ်တည်ရန် လိုအပ်သော ဘဏ္ဍာရေးအင်အားကို ထောက်ပံ့ပေးနိုင်သည်။&lt;/ref&gt; တရုတ်နိုင်ငံ၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုသည်လည်း ဝပြည်နယ်၏ နိုင်ငံရေးအဆင့်အတန်းကို တိုးမြှင့်ရန်အတွက် တွန်းအားတစ်ရပ် ဖြစ်စေသည်။

ဝဒေသ (အထူးဒေသ ၂) ကို ပြည်နယ်တစ်ခုအဖြစ် တရားဝင်သတ်မှတ်နိုင်ဖို့အတွက် မြန်မာနိုင်ငံ၏ လက်ရှိကျင့်သုံးနေသော ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ အရ အဓိကလိုအပ်ချက်များနှင့် လုပ်ငန်းစဉ်များမှာ

၁။ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပြင်ဆင်ခြင်း
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြည်နယ်သစ်တစ်ခု တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းရန်အတွက် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၅၃ ကို အခြေခံ၍ ဆောင်ရွက်ရပါသည်။ ဝဒေသသည် လက်ရှိတွင် &quot;ဝ&quot; ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း အဆင့်သာရှိသဖြင့် ပြည်နယ်အဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ရန် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ပြင်ဆင်ရန်လိုအပ်ပါသည်။ &lt;ref&gt;မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)၊ အခန်း (၂)၊ ပုဒ်မ ၅၃။&lt;/ref&gt;

၂။ နယ်နိမိတ်သတ်မှတ်ခြင်းနှင့် သဘောထားရယူခြင်း
ပြည်နယ်သစ်ဖွဲ့စည်းရာတွင် မည်သည့်မြို့နယ်၊ ကျေးရွာများ ပါဝင်မည်ကို တိကျစွာ ဖော်ပြရမည်။ သက်ဆိုင်ရာ ဒေသခံပြည်သူများ၏ ဆန္ဒကို ရယူရမည်။

နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် သက်ဆိုင်ရာ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့နှင့် ညှိနှိုင်းပြီးနောက် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်၏ အတည်ပြုချက်ကို ရယူရမည်ဖြစ်ပါသည်။ &lt;ref&gt;ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဆိုင်ရာ နည်းဥပဒေများနှင့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ။&lt;/ref&gt;

၃။ နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်များ
ဝဒေသကို ပြည်နယ်အဆင့်ပေးရန်မှာ ဥပဒေကြောင်းအရသာမက နိုင်ငံရေးအရပါ အလွန်အရေးကြီးပါသည်။ ပြည်ထောင်စုအဆင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲများ (သို့မဟုတ်) အမျိုးသားအဆင့် နိုင်ငံရေးဆွေးနွေးပွဲများတွင် အခြားတိုင်းရင်းသားများနှင့် တန်းတူညီမျှသော သဘောတူညီချက် ရရှိရန်လိုအပ်သည်။ ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော် (UWSA) အနေဖြင့် ပြည်ထောင်စုအတွင်းမှ ခွဲမထွက်ရေးနှင့် ဒီမိုကရေစီစံနှုန်းများကို လိုက်နာရန် ကတိကဝတ်ပြုမှုများ လိုအပ်ပါသည်။ &lt;ref&gt;United Wa State Army (UWSA) ၏ ပြည်နယ်တောင်းဆိုမှုဆိုင်ရာ ထုတ်ပြန်ချက်များ (၂၀၁၉-၂၀၂၃)။&lt;/ref&gt;

လက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးအခြေအနေနှင့် ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း ဖြစ်ပေါ်နေသော ပဋိပက္ခများကြောင့် ဤလုပ်ငန်းစဉ်များသည် ပုံမှန်အခြေအနေထက် ပိုမိုရှုပ်ထွေးနိုင်ပြီး အနာဂတ်တွင် ပေါ်ပေါက်လာမည့် ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု မူဘောင်အပေါ်တွင် များစွာမူတည်နေပါသည်။

=== '''ဝစစ်တပ်''' ===
United Wa State Army (UWSA) သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးနှင့် အင်အားအကြီးဆုံး တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ အရွယ်အစား ခန့်မှန်းခြေ ကွဲပြားသော်လည်း UWSA တွင် တပ်ဖွဲ့ဝင် 20,000 မှ 30,000 ကြား ရှိသည်ဟု ယုံကြည်ရပြီး ၎င်းသည် နိုင်ငံအတွင်း အကြီးဆုံး ပြည်နယ်မဟုတ်သော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ ဖြစ်လာသည်။

UWSA သည် လက်နက်ငယ်များ၊ အမြောက်မြားနှင့် သံချပ်ကာယာဉ်အချို့အပါအဝင် ခေတ်မီလက်နက်များကို ကောင်းစွာတပ်ဆင်ထားကြောင်း သိရသည်။ ၎င်းတို့၏ စက်ပစ္စည်းအများစုသည် တရုတ်နိုင်ငံမှ ရင်းမြစ်ဖြစ်သည်ဟု ယူဆရသော်လည်း တရုတ်အစိုးရက တိုက်ရိုက် စစ်ရေးအရ ပံ့ပိုးမှုကို ငြင်းဆိုထားသည်။ ၎င်းတို့တွင် လေယာဉ် ပစ်နိုင်သည့် အမြောက်မြားလဲ ရှိသည် ဟု သိရသည်။

၎င်း၏ပုံမှန်တပ်ဖွဲ့များအပြင် UWSA တွင် အရန်တပ်ဖွဲ့တစ်ခုရှိပြီး ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားချိန်တွင် ၎င်း၏လူအင်အားကို ပိုမိုတိုးမြှင့်နိုင်သည်။ အဆိုပါအဖွဲ့၏ စစ်ရေးစွမ်းရည်နှင့် ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတပ်မအပေါ် ၎င်း၏ထိန်းချုပ်မှုသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ရေးအခင်းအကျင်းတွင် သိသာထင်ရှားသော ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကို ပေးသည်။

== ကိုးကား ==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:စစ်အာဏာရှင်စနစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင်]]</text>
      <sha1>4htfdypkqj8w63ghzoepkydjpt6iz4s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027825</id>
      <parentid>1027824</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T07:26:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chenzeyan29</username>
        <id>141880</id>
      </contributor>
      <comment>/* သီးခြား ဝပြည်နယ် အဖြစ်တရားဝင်ဖြစ်ပေါ်ရေး */</comment>
      <origin>1027825</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24878" sha1="0y00gitkxpwbniocfnr2y4n5qysanyo" xml:space="preserve">{{Infobox country
| conventional_long_name = ၀ အထူးဒေသ(၂)
| population_census_year = 
| established_date1 = ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁
| established_event2 = အထူးေဒသ(၂)
| established_date2 = ၉ မေ ၁၉၈၉
| established_event3 = ၀ အထူးဒေသ(၂) ရှမ်းပြည်နယ်
| established_date3 = ၂၀  ဩဂုတ် ၂၀၂၀
| area_rank = 
| area_km2 = ၃၀,၀၀၀
| population_estimate = ~၇၅၈,၀၀၀
| population_estimate_rank = 
| population_estimate_year = 
| population_census = 
| population_density_km2 = 32.8
| sovereignty_type = History
| population_density_rank = 
| population_density_sq_mi = 12.7
| currency = [[ကျပ်]]
[[CNY]]
| currency_code = 
| time_zone = [[Myanmar Standard Time|MMT]]
| utc_offset = +06:30
| drives_on = right
| calling_code = [[Telephone numbers in China|+86 (0)879]] (north)&lt;br /&gt;[[Telephone numbers in Thailand|+66 (0)53]] (south)
| GDP_PPP = 
| GDP_PPP_year = 
| HDI = 
| established_event1 = ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော် ရှမ်းပြည်နယ် ၀ အထူးဒေသ(၂)
| leader_name2 = ရှောင်မိန်လျန်း &lt;ref&gt;{{cite web |url = http://democracyforburma.wordpress.com/2011/09/29/a-united-wa-state-army-uwsa-delegation-led-by-vice-president-xiao-minliang-bao-youliang-and-zhao-guo-ang-left-panghsang-for-lashio-today/ |title = A United Wa State Army (UWSA) delegation led by Vice President Xiao Minliang, Bao Youliang and Zhao Guo-ang left Panghsang for Lashio today |work = democracy for Burma |date = 29 September 2011 |access-date = 29 November 2014 }}&lt;/ref&gt;
| native_name = {{native name|prk|Meung Vax}}&lt;br /&gt;{{native name|my| ဝပြည် |italics=off}}
| coordinates = {{Coord|22|10|N|99|11|E|type:city}}
| common_name = ၀ အထူးဒေသ(၂) ရှမ်းပြည်နယ်
| image_flag = Flag of Wa State.svg
| image_coat = File:Emblem of Wa State.svg
| alt_coat = 
| symbol_type = 
| national_motto = 
| national_anthem = {{native phrase|prk|Aux muih Meung Vax|nolink=yes}}&lt;br /&gt;&quot;တို့ချစ်တဲ့၀ပြည်နယ်&quot;
| image_map = Wa State territory map.svg
| alt_map = Projection showing Wa State in green and Myanmar (Burma) in dark grey
| map_caption = Claimed territory (green) within Myanmar (dark grey)
| capital = [[ပန်ဆန်းမြို့]]
| largest_city = [[ပန်ဆန်းမြို့]]
| leader_title2 = ဒုတိယ ဥဣဌ
| official_languages = [[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာ]]၊ [[မန်ဒရင်း(ဘာသာစကား)|မန်ဒရင်း တရုတ်]]  နှင့် [[ဝဘာသာစကား|ဝ]]
| national_languages = [[ဝဘာသာစကား]]
| regional_languages = {{flatlist|
* [[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာ]]
* [[ရှမ်းဘာသာစကား]]&lt;!-- The name used in official Wa media --&gt;
}}
| languages_type = Working languages
| languages = [[မန်ဒရင်း(ဘာသာစကား)|မန်ဒရင်း တရုတ်]]
| ethnic_groups = ဝ၊ ဗမာ၊ ရှမ်း၊ လားဟူ၊ကိုးကန့်၊ အာခါနှင့် အခြား
| ethnic_groups_year = 
| demonym = 
| government_type = အထူးဒေသ(၂)
| leader_title1 = ဥဣဌ
| leader_name1 = [[ပေါက်ယူချန်း]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.shanland.org/politics/2006/News-08180406/ |title=Archived copy |access-date=6 December 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131013221841/http://www.shanland.org/politics/2006/News-08180406/ |archive-date=13 October 2013 |accessdate=12 March 2022 |archivedate=13 October 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131013221841/http://www.shanland.org/politics/2006/News-08180406/ }} '''Quote:''' &quot;'Officially, Bao Youxiang is still the President of the Wa State Government and Commander-in-Chief of the United Wa State Army,' said a Thai security officer, a ten-year veteran on the Thai-Burma border...&quot;&lt;/ref&gt;
| HDI_year = 
}}
'''အထူးဒေသ(၂)''{{refn|group=n|{{bulleted list|{{lang-prk|Meung Vax}}|{{lang-zh|c=佤邦|p=Wǎ Bāng}}|{{lang-my|ဝအထူးဒေသ(၂)}}}}}} သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အထူးဒေသ(၂)သည် ကိုယ်ပိုင် [[ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေး|နိုင်ငံရေးစနစ်]]၊ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေနှင့် [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|စစ်တပ်]]ရှိပြီး [[ဒီ ဖက်တို]] လွတ်လပ်သော ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;phoenix&quot;&gt;29 December 2004, [http://www.phoenixtv.com/phoenixtv/76575495906394112/20041229/477702.shtml 佤帮双雄] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050525020629/http://www.phoenixtv.com/phoenixtv/76575495906394112/20041229/477702.shtml|date=25 May 2005}}, [[Phoenix TV]]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Steinmüller&quot;&gt;{{Cite web|last=Steinmüller|first=Hans|date=2018|title=Conscription by Capture in the Wa State of Myanmar: acquaintances, anonymity, patronage, and the rejection of mutuality|url=https://core.ac.uk/download/pdf/161929578.pdf|website=London School of Economics}}&lt;/ref&gt; သို့သော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်မြေအားလုံးအပေါ် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်မှုကို အထူးဒေသ(၂) အသိအမှတ်ပြုပြီး&lt;ref name=&quot;jqgc&quot;&gt;13 October 2011, [http://www.jqgc.com/zgjq/18033.shtml 缅甸佤邦竟然是一个山寨版的中国] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20161126002541/http://www.jqgc.com/zgjq/18033.shtml |date=26 November 2016 }}, 军情观察&lt;/ref&gt; [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့|ပြည်ထောင်စုအစိုးရ]]က အထူးဒေသ(၂) ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ပေးအပ်ထားသည်။&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070930070203/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,397549,00.html Soldiers of Fortune], Time Magazine. '''Quote:''' &quot;In return for keeping the peace, the UWSA was given full autonomy over what the regime termed 'Special Region No. 2', which Bao christened 'Wa State'.&quot;&lt;/ref&gt; [[ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရအထူးဒေသ(၂)ကို [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၏ [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း]] အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite news|title=တိုင်းခုနစ်တိုင်းကို တိုင်းဒေသကြီးများအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ တိုင်းနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒေသများ ရုံးစိုက်ရာ မြို့များကို လည်းကောင်း ပြည်ထောင်စုနယ်မြေတွင် ခရိုင်နှင့်မြို့နယ်များကို လည်းကောင်း သတ်မှတ်ကြေညာ |newspaper=[[Weekly Eleven]] News |date=20 August 2010 |url=http://www.news-eleven.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=4375:2010-08-20-12-39-51&amp;catid=42:2009-11-10-07-36-59&amp;Itemid=112 |access-date=23 August 2010 |language=my }}&lt;/ref&gt; [[ဝ ပြည်နယ်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ]]၏ တစ်ပါတီစနစ် အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင်&lt;ref name=&quot;Hay&quot;/&gt; အထူးဒေသ(၂)ကို ခရိုင်သုံးခု၊ ဒေသ နှစ်ခုနှင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးမှုဇုန် တစ်ခုတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ အုပ်ချုပ်ရေးမြို့တော်မှာ [[ပန်ဆန်းမြို့]] (ပန်ခမ်းမြို့) ဖြစ်သည်။ ''ဝ'' ဟူသော အမည်မှာ [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကား]]ပြော [[ဝ လူမျိုး|ဝတိုင်းရင်းသားလူမျိုး]]မှ ဆင်းသက်လာသည်။


အထူးဒေသ(၂) ရှမ်းပြည်နယ် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ ကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်ခွင့် ရ ဒေသ ဖြစ်ပြီ နိုင်ငံ၏ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ အထူးဒေသ(၂) ရှမ်းပြည်နယ် တရုတ်နိုင်ငံနှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းဆက်စပ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ အနယ်နယ်အရပ်ရပ်မှ မတူညီသော လူမျိုးစုများ နေထိုင်ကြသည်။ အများစုမှာ ဝ လူမျိုးများဖြစ်သည်.

အထူးဒေသ(၂) လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး၊ သစ်တောထုတ်လုပ်မှုနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အရင်းအမြစ်များအပေါ် မူတည်၍ စီးပွားရေးတိုးတက်မှုရှိသော်လည်း၊ အချို့သောဒေသများတွင် နိုင်ငံရေး၊ လူမှုရေးနှင့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုများ ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ ဘိန်းနှင့် မက်ဖတမင်း ထုတ်လုပ်ခြင်းများကို လဲ လုပ်ကိုင်သည။

အခြားမြန်မာပြည်နယ်များနှင့် မတူဘဲ အထူးဒေသ(၂) အထူးအုပ်ချုပ်ခွင့်ရှိသည့် နယ်မြေတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ဆက်ဆံရေး ရုံးကို လားရှိုးတွင် ထားရှိသည်။

==သီးခြား ဝပြည်နယ် အဖြစ်တရားဝင်ဖြစ်ပေါ်ရေး ==

ဝဒေသအား ရှမ်းပြည်နယ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ်မှ ခွဲထွက်၍ ပြည်ထောင်စုအတွင်း သီးခြားပြည်နယ် အဆင့် တိုးမြှင့်သတ်မှတ်ရန် တောင်းဆိုမှုသည် မြန်မာ့နိုင်ငံရေးတွင် အခြေအတင် ဆွေးနွေးရမည့် ကိစ္စရပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။

ဝလူမျိုးတို့သည် ဗြိတိသျှအုပ်ချုပ်ရေးခေတ်တွင် မည်သည့်ရှမ်းစော်ဘွား၏ လက်အောက်ခံအဖြစ်မှ မရှိခဲ့ဘဲ သီးခြားလွတ်လပ်စွာ နေထိုင်ခဲ့သည့် အစဉ်အလာရှိသည်။ &lt;ref&gt;ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ဝနယ်မြေအား &quot;Unadministered Territory&quot; (အုပ်ချုပ်မှုအောက်မရောက်သောဒေသ) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး ရှမ်းပြည်နယ်၏ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားအတွင်း တိုက်ရိုက်ထည့်သွင်းထားခြင်း မရှိခဲ့ပေ။&lt;/ref&gt; ထို့ကြောင့် ဝခေါင်းဆောင်များက ၎င်းတို့သည် မူလကတည်းက ရှမ်းပြည်နယ်၏ အစိတ်အပိုင်းမဟုတ်ဘဲ သီးခြားနယ်မြေအဖြစ် တည်ရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း အခိုင်အမာ တောင်းဆိုကြသည်။

လက်ရှိတွင် ဝအထူးဒေသ (၂) သည် ပြည်နယ်တစ်ခု၏ လက္ခဏာရပ်များဖြစ်သော ကိုယ်ပိုင်အစိုးရ၊ ကိုယ်ပိုင်ဥပဒေနှင့် ကိုယ်ပိုင်စစ်တပ်ကို အပြည့်အဝ ကျင့်သုံးနေပြီးဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;ဝပြည်နယ် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော် (UWSA) သည် အင်အား ၃၀,၀၀၀ ကျော်ရှိသော ခေတ်မီစစ်တပ်ကို ပိုင်ဆိုင်ထားပြီး ၎င်းတို့၏ နယ်မြေအတွင်း ကိုယ်ပိုင်တရားစီရင်ရေး၊ ရဲတပ်ဖွဲ့နှင့် စီးပွားရေးစနစ်များကို ဗဟိုအစိုးရ၏ လွှမ်းမိုးမှုမပါဘဲ လည်ပတ်နေသည်။&lt;/ref&gt; ဤကဲ့သို့သော &quot;လက်တွေ့ဖြစ်တည်နေမှု&quot; (De facto status) သည် တရားဝင် ပြည်နယ်အဆင့် ရရှိရန် အားအကောင်းဆုံး အကြောင်းပြချက် ဖြစ်နေသည်။

၁၉၄၇ ခုနှစ် ပင်လုံစာချုပ် ချုပ်ဆိုစဉ်ကပင် ဝနယ်မြေသည် သီးခြားလွတ်လပ်သော ဒေသတစ်ခုအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံခဲ့ရသည်။ &lt;ref&gt;ဝကိုယ်စားလှယ်များသည် ပင်လုံညီလာခံသို့ တက်ရောက်ခဲ့ပြီး ပြည်ထောင်စုအတွင်း တန်းတူညီမျှသော အခွင့်အရေးများရရှိရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။&lt;/ref&gt; ထို့ကြောင့် လက်ရှိ ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း အဆင့်ထက်ပိုသော &quot;ပြည်နယ်&quot; အဆင့်ကို တောင်းဆိုခြင်းမှာ သမိုင်းဝင် ကတိကဝတ်များအရ ဖြစ်သင့်သည်ဟု ဝနိုင်ငံရေးသမားများက ရှုမြင်ကြသည်။

ဝဒေသသည် တရုတ်နိုင်ငံနှင့် ထိစပ်နေပြီး ခိုင်မာသော စီးပွားရေးနှင့် သယံဇာတ အခြေခံများ ရှိနေသည်။ &lt;ref&gt;ဝပြည်နယ်အတွင်းရှိ သတ္တုတွင်းထွက်များ (အထူးသဖြင့် ခဲမဖြူ) နှင့် တရုတ်နိုင်ငံနှင့် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးသည် ပြည်နယ်တစ်ခုအဖြစ် ရပ်တည်ရန် လိုအပ်သော ဘဏ္ဍာရေးအင်အားကို ထောက်ပံ့ပေးနိုင်သည်။&lt;/ref&gt; တရုတ်နိုင်ငံ၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုသည်လည်း ဝပြည်နယ်၏ နိုင်ငံရေးအဆင့်အတန်းကို တိုးမြှင့်ရန်အတွက် တွန်းအားတစ်ရပ် ဖြစ်စေသည်။

ဝဒေသ (အထူးဒေသ ၂) ကို ပြည်နယ်တစ်ခုအဖြစ် တရားဝင်သတ်မှတ်နိုင်ဖို့အတွက် မြန်မာနိုင်ငံ၏ လက်ရှိကျင့်သုံးနေသော ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ အရ အဓိကလိုအပ်ချက်များနှင့် လုပ်ငန်းစဉ်များမှာ

၁။ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပြင်ဆင်ခြင်း

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြည်နယ်သစ်တစ်ခု တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းရန်အတွက် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၅၃ ကို အခြေခံ၍ ဆောင်ရွက်ရပါသည်။ ဝဒေသသည် လက်ရှိတွင် &quot;ဝ&quot; ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း အဆင့်သာရှိသဖြင့် ပြည်နယ်အဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ရန် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ပြင်ဆင်ရန်လိုအပ်ပါသည်။ &lt;ref&gt;မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)၊ အခန်း (၂)၊ ပုဒ်မ ၅၃။&lt;/ref&gt;

၂။ နယ်နိမိတ်သတ်မှတ်ခြင်းနှင့် သဘောထားရယူခြင်း

ပြည်နယ်သစ်ဖွဲ့စည်းရာတွင် မည်သည့်မြို့နယ်၊ ကျေးရွာများ ပါဝင်မည်ကို တိကျစွာ ဖော်ပြရမည်။ သက်ဆိုင်ရာ ဒေသခံပြည်သူများ၏ ဆန္ဒကို ရယူရမည်။

နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် သက်ဆိုင်ရာ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့နှင့် ညှိနှိုင်းပြီးနောက် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်၏ အတည်ပြုချက်ကို ရယူရမည်ဖြစ်ပါသည်။ &lt;ref&gt;ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဆိုင်ရာ နည်းဥပဒေများနှင့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ။&lt;/ref&gt;

၃။ နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်များ

ဝဒေသကို ပြည်နယ်အဆင့်ပေးရန်မှာ ဥပဒေကြောင်းအရသာမက နိုင်ငံရေးအရပါ အလွန်အရေးကြီးပါသည်။ ပြည်ထောင်စုအဆင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲများ (သို့မဟုတ်) အမျိုးသားအဆင့် နိုင်ငံရေးဆွေးနွေးပွဲများတွင် အခြားတိုင်းရင်းသားများနှင့် တန်းတူညီမျှသော သဘောတူညီချက် ရရှိရန်လိုအပ်သည်။ ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော် (UWSA) အနေဖြင့် ပြည်ထောင်စုအတွင်းမှ ခွဲမထွက်ရေးနှင့် ဒီမိုကရေစီစံနှုန်းများကို လိုက်နာရန် ကတိကဝတ်ပြုမှုများ လိုအပ်ပါသည်။ &lt;ref&gt;United Wa State Army (UWSA) ၏ ပြည်နယ်တောင်းဆိုမှုဆိုင်ရာ ထုတ်ပြန်ချက်များ (၂၀၁၉-၂၀၂၃)။&lt;/ref&gt;

လက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးအခြေအနေနှင့် ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း ဖြစ်ပေါ်နေသော ပဋိပက္ခများကြောင့် ဤလုပ်ငန်းစဉ်များသည် ပုံမှန်အခြေအနေထက် ပိုမိုရှုပ်ထွေးနိုင်ပြီး အနာဂတ်တွင် ပေါ်ပေါက်လာမည့် ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု မူဘောင်အပေါ်တွင် များစွာမူတည်နေပါသည်။

=== '''ဝစစ်တပ်''' ===
United Wa State Army (UWSA) သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးနှင့် အင်အားအကြီးဆုံး တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ အရွယ်အစား ခန့်မှန်းခြေ ကွဲပြားသော်လည်း UWSA တွင် တပ်ဖွဲ့ဝင် 20,000 မှ 30,000 ကြား ရှိသည်ဟု ယုံကြည်ရပြီး ၎င်းသည် နိုင်ငံအတွင်း အကြီးဆုံး ပြည်နယ်မဟုတ်သော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ ဖြစ်လာသည်။

UWSA သည် လက်နက်ငယ်များ၊ အမြောက်မြားနှင့် သံချပ်ကာယာဉ်အချို့အပါအဝင် ခေတ်မီလက်နက်များကို ကောင်းစွာတပ်ဆင်ထားကြောင်း သိရသည်။ ၎င်းတို့၏ စက်ပစ္စည်းအများစုသည် တရုတ်နိုင်ငံမှ ရင်းမြစ်ဖြစ်သည်ဟု ယူဆရသော်လည်း တရုတ်အစိုးရက တိုက်ရိုက် စစ်ရေးအရ ပံ့ပိုးမှုကို ငြင်းဆိုထားသည်။ ၎င်းတို့တွင် လေယာဉ် ပစ်နိုင်သည့် အမြောက်မြားလဲ ရှိသည် ဟု သိရသည်။

၎င်း၏ပုံမှန်တပ်ဖွဲ့များအပြင် UWSA တွင် အရန်တပ်ဖွဲ့တစ်ခုရှိပြီး ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားချိန်တွင် ၎င်း၏လူအင်အားကို ပိုမိုတိုးမြှင့်နိုင်သည်။ အဆိုပါအဖွဲ့၏ စစ်ရေးစွမ်းရည်နှင့် ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတပ်မအပေါ် ၎င်း၏ထိန်းချုပ်မှုသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ရေးအခင်းအကျင်းတွင် သိသာထင်ရှားသော ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကို ပေးသည်။

== ကိုးကား ==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:စစ်အာဏာရှင်စနစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင်]]</text>
      <sha1>0y00gitkxpwbniocfnr2y4n5qysanyo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027827</id>
      <parentid>1027825</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T07:50:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chenzeyan29</username>
        <id>141880</id>
      </contributor>
      <comment>/* သမိုင်းကြောင်း */</comment>
      <origin>1027827</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30714" sha1="5gwzznc59ic4hlnxq7wurb2sm9xzak1" xml:space="preserve">{{Infobox country
| conventional_long_name = ၀ အထူးဒေသ(၂)
| population_census_year = 
| established_date1 = ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁
| established_event2 = အထူးေဒသ(၂)
| established_date2 = ၉ မေ ၁၉၈၉
| established_event3 = ၀ အထူးဒေသ(၂) ရှမ်းပြည်နယ်
| established_date3 = ၂၀  ဩဂုတ် ၂၀၂၀
| area_rank = 
| area_km2 = ၃၀,၀၀၀
| population_estimate = ~၇၅၈,၀၀၀
| population_estimate_rank = 
| population_estimate_year = 
| population_census = 
| population_density_km2 = 32.8
| sovereignty_type = History
| population_density_rank = 
| population_density_sq_mi = 12.7
| currency = [[ကျပ်]]
[[CNY]]
| currency_code = 
| time_zone = [[Myanmar Standard Time|MMT]]
| utc_offset = +06:30
| drives_on = right
| calling_code = [[Telephone numbers in China|+86 (0)879]] (north)&lt;br /&gt;[[Telephone numbers in Thailand|+66 (0)53]] (south)
| GDP_PPP = 
| GDP_PPP_year = 
| HDI = 
| established_event1 = ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော် ရှမ်းပြည်နယ် ၀ အထူးဒေသ(၂)
| leader_name2 = ရှောင်မိန်လျန်း &lt;ref&gt;{{cite web |url = http://democracyforburma.wordpress.com/2011/09/29/a-united-wa-state-army-uwsa-delegation-led-by-vice-president-xiao-minliang-bao-youliang-and-zhao-guo-ang-left-panghsang-for-lashio-today/ |title = A United Wa State Army (UWSA) delegation led by Vice President Xiao Minliang, Bao Youliang and Zhao Guo-ang left Panghsang for Lashio today |work = democracy for Burma |date = 29 September 2011 |access-date = 29 November 2014 }}&lt;/ref&gt;
| native_name = {{native name|prk|Meung Vax}}&lt;br /&gt;{{native name|my| ဝပြည် |italics=off}}
| coordinates = {{Coord|22|10|N|99|11|E|type:city}}
| common_name = ၀ အထူးဒေသ(၂) ရှမ်းပြည်နယ်
| image_flag = Flag of Wa State.svg
| image_coat = File:Emblem of Wa State.svg
| alt_coat = 
| symbol_type = 
| national_motto = 
| national_anthem = {{native phrase|prk|Aux muih Meung Vax|nolink=yes}}&lt;br /&gt;&quot;တို့ချစ်တဲ့၀ပြည်နယ်&quot;
| image_map = Wa State territory map.svg
| alt_map = Projection showing Wa State in green and Myanmar (Burma) in dark grey
| map_caption = Claimed territory (green) within Myanmar (dark grey)
| capital = [[ပန်ဆန်းမြို့]]
| largest_city = [[ပန်ဆန်းမြို့]]
| leader_title2 = ဒုတိယ ဥဣဌ
| official_languages = [[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာ]]၊ [[မန်ဒရင်း(ဘာသာစကား)|မန်ဒရင်း တရုတ်]]  နှင့် [[ဝဘာသာစကား|ဝ]]
| national_languages = [[ဝဘာသာစကား]]
| regional_languages = {{flatlist|
* [[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာ]]
* [[ရှမ်းဘာသာစကား]]&lt;!-- The name used in official Wa media --&gt;
}}
| languages_type = Working languages
| languages = [[မန်ဒရင်း(ဘာသာစကား)|မန်ဒရင်း တရုတ်]]
| ethnic_groups = ဝ၊ ဗမာ၊ ရှမ်း၊ လားဟူ၊ကိုးကန့်၊ အာခါနှင့် အခြား
| ethnic_groups_year = 
| demonym = 
| government_type = အထူးဒေသ(၂)
| leader_title1 = ဥဣဌ
| leader_name1 = [[ပေါက်ယူချန်း]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.shanland.org/politics/2006/News-08180406/ |title=Archived copy |access-date=6 December 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131013221841/http://www.shanland.org/politics/2006/News-08180406/ |archive-date=13 October 2013 |accessdate=12 March 2022 |archivedate=13 October 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131013221841/http://www.shanland.org/politics/2006/News-08180406/ }} '''Quote:''' &quot;'Officially, Bao Youxiang is still the President of the Wa State Government and Commander-in-Chief of the United Wa State Army,' said a Thai security officer, a ten-year veteran on the Thai-Burma border...&quot;&lt;/ref&gt;
| HDI_year = 
}}
'''အထူးဒေသ(၂)''{{refn|group=n|{{bulleted list|{{lang-prk|Meung Vax}}|{{lang-zh|c=佤邦|p=Wǎ Bāng}}|{{lang-my|ဝအထူးဒေသ(၂)}}}}}} သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အထူးဒေသ(၂)သည် ကိုယ်ပိုင် [[ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေး|နိုင်ငံရေးစနစ်]]၊ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေနှင့် [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|စစ်တပ်]]ရှိပြီး [[ဒီ ဖက်တို]] လွတ်လပ်သော ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;phoenix&quot;&gt;29 December 2004, [http://www.phoenixtv.com/phoenixtv/76575495906394112/20041229/477702.shtml 佤帮双雄] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050525020629/http://www.phoenixtv.com/phoenixtv/76575495906394112/20041229/477702.shtml|date=25 May 2005}}, [[Phoenix TV]]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Steinmüller&quot;&gt;{{Cite web|last=Steinmüller|first=Hans|date=2018|title=Conscription by Capture in the Wa State of Myanmar: acquaintances, anonymity, patronage, and the rejection of mutuality|url=https://core.ac.uk/download/pdf/161929578.pdf|website=London School of Economics}}&lt;/ref&gt; သို့သော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်မြေအားလုံးအပေါ် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်မှုကို အထူးဒေသ(၂) အသိအမှတ်ပြုပြီး&lt;ref name=&quot;jqgc&quot;&gt;13 October 2011, [http://www.jqgc.com/zgjq/18033.shtml 缅甸佤邦竟然是一个山寨版的中国] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20161126002541/http://www.jqgc.com/zgjq/18033.shtml |date=26 November 2016 }}, 军情观察&lt;/ref&gt; [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့|ပြည်ထောင်စုအစိုးရ]]က အထူးဒေသ(၂) ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ပေးအပ်ထားသည်။&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070930070203/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,397549,00.html Soldiers of Fortune], Time Magazine. '''Quote:''' &quot;In return for keeping the peace, the UWSA was given full autonomy over what the regime termed 'Special Region No. 2', which Bao christened 'Wa State'.&quot;&lt;/ref&gt; [[ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရအထူးဒေသ(၂)ကို [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၏ [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း]] အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite news|title=တိုင်းခုနစ်တိုင်းကို တိုင်းဒေသကြီးများအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ တိုင်းနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒေသများ ရုံးစိုက်ရာ မြို့များကို လည်းကောင်း ပြည်ထောင်စုနယ်မြေတွင် ခရိုင်နှင့်မြို့နယ်များကို လည်းကောင်း သတ်မှတ်ကြေညာ |newspaper=[[Weekly Eleven]] News |date=20 August 2010 |url=http://www.news-eleven.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=4375:2010-08-20-12-39-51&amp;catid=42:2009-11-10-07-36-59&amp;Itemid=112 |access-date=23 August 2010 |language=my }}&lt;/ref&gt; [[ဝ ပြည်နယ်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ]]၏ တစ်ပါတီစနစ် အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင်&lt;ref name=&quot;Hay&quot;/&gt; အထူးဒေသ(၂)ကို ခရိုင်သုံးခု၊ ဒေသ နှစ်ခုနှင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးမှုဇုန် တစ်ခုတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ အုပ်ချုပ်ရေးမြို့တော်မှာ [[ပန်ဆန်းမြို့]] (ပန်ခမ်းမြို့) ဖြစ်သည်။ ''ဝ'' ဟူသော အမည်မှာ [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကား]]ပြော [[ဝ လူမျိုး|ဝတိုင်းရင်းသားလူမျိုး]]မှ ဆင်းသက်လာသည်။


အထူးဒေသ(၂) ရှမ်းပြည်နယ် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ ကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်ခွင့် ရ ဒေသ ဖြစ်ပြီ နိုင်ငံ၏ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ အထူးဒေသ(၂) ရှမ်းပြည်နယ် တရုတ်နိုင်ငံနှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းဆက်စပ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ အနယ်နယ်အရပ်ရပ်မှ မတူညီသော လူမျိုးစုများ နေထိုင်ကြသည်။ အများစုမှာ ဝ လူမျိုးများဖြစ်သည်.

အထူးဒေသ(၂) လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး၊ သစ်တောထုတ်လုပ်မှုနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အရင်းအမြစ်များအပေါ် မူတည်၍ စီးပွားရေးတိုးတက်မှုရှိသော်လည်း၊ အချို့သောဒေသများတွင် နိုင်ငံရေး၊ လူမှုရေးနှင့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုများ ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ ဘိန်းနှင့် မက်ဖတမင်း ထုတ်လုပ်ခြင်းများကို လဲ လုပ်ကိုင်သည။

အခြားမြန်မာပြည်နယ်များနှင့် မတူဘဲ အထူးဒေသ(၂) အထူးအုပ်ချုပ်ခွင့်ရှိသည့် နယ်မြေတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ဆက်ဆံရေး ရုံးကို လားရှိုးတွင် ထားရှိသည်။


== သမိုင်းကြောင်း ==
ဝဒေသ (သို့မဟုတ်) အထူးဒေသ (၂) ၏ သမိုင်းကြောင်းသည် ရှုပ်ထွေးလှပြီး ကိုလိုနီခေတ်မှစ၍ ယနေ့ခေတ်အထိ အဆင့်ဆင့် ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။

ကိုလိုနီခေတ်မတိုင်မီတွင် ဝဒေသသည် ဗဟိုအစိုးရတစ်ရပ်အောက်တွင် ရှိမနေဘဲ မိမိတို့၏ ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းများအတိုင်း သီးခြားလွတ်လပ်စွာ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ဝနယ်မြေအချို့သည် ရှမ်းစော်ဘွားများ (ဥပမာ- သိန္နီ၊ ကျိုင်းတုံ) ထံတွင် အခွန်တော်ဆက်သခဲ့ရသော်လည်း အုပ်ချုပ်ရေးမှာမူ ကိုယ်ပိုင်ဟန်ဖြင့်သာ ရှိခဲ့သည်။ တရုတ်မင်းဆက်များက ဝနယ်မြေကို &quot;မန်&quot; (Man) အရိုင်းနယ်မြေဟု သတ်မှတ်ကာ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်ခြင်း မပြုဘဲ ဒေသခံခေါင်းဆောင်များကိုသာ အသိအမှတ်ပြု ဆက်ဆံခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Sanda, M. (2007). ''The Wa People of the Myanmar-China Border''. Northern Illinois University.&lt;/ref&gt;

=== ကိုလိုနီခေတ်နှင့် လွတ်လပ်ရေးအစောပိုင်း ===
ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်တွင် ဝနယ်မြေကို &quot;တောရိုင်း ဝပြည်နယ်&quot; (Wild Wa States) ဟု သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး ဗဟိုအစိုးရ၏ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်မှု အားနည်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Mitton, G.E. (1936). ''Scott of the Shan Hills''. London: John Murray Publishing.&lt;/ref&gt; ၁၉၄၇ ခုနှစ် ပင်လုံစာချုပ်တွင် ဝကိုယ်စားလှယ်များ တက်ရောက်ခဲ့ခြင်းမရှိပေ။ ဝကိုယ်စားလှယ်များ ပင်လုံတွင် မပါဝင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဝခေါင်းဆောင်များသည် &quot;ပင်လုံကတိကဝတ်&quot; များတွင် ၎င်းတို့၏ အခွင့်အရေးများ ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်ဟု ယူဆကြသည်။&lt;ref&gt;Kramer, T. (2007). ''The United Wa State Party: Narco-army or Ethnic Nationalist Party?''. East-West Center Washington.&lt;/ref&gt; ၁၉၄၈ ခုနှစ် လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် လွတ်လပ်သော ဝဒေသသည် ရှမ်းပြည်နယ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ပါဝင်လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Lintner, B. (1990). ''Outrage: Burma's Struggle for Democracy''. White Lotus.&lt;/ref&gt;
=== ဗကပ ခေတ်နှင့် ပုန်ကန်မှု ===
၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ (ဗကပ) သည် ဝနယ်မြေအတွင်းသို့ စိမ့်ဝင်လာပြီး အခြေစိုက်စခန်းများ တည်ထောင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Smith, M. (1991). ''Burma: Insurgency and the Politics of Ethnicity''. Zed Books.&lt;/ref&gt; ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ဝတိုင်းရင်းသား ခေါင်းဆောင်များသည် ဗကပ ကို ပုန်ကန်ခဲ့ပြီးနောက် ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော် (UWSA) ကို တည်ထောင်ကာ ထိုစဉ်က စစ်အစိုးရ (နဝတ) နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ရယူခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Kramer, T. (2007). ''The United Wa State Party: Narco-army or Ethnic Nationalist Party?''. East-West Center Washington.&lt;/ref&gt;
=== မျက်မှောက်ခေတ် အခြေအနေ ===
၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ဝဒေသကို &quot;ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း&quot; အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သော်လည်း UWSA အနေဖြင့် ၎င်းတို့၏နယ်မြေကို &quot;ဝပြည်နယ်&quot; (Wa State) အဖြစ် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့် အပြည့်အဝရရှိရန် ဆက်လက်တောင်းဆိုနေဆဲဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;International Crisis Group. (2019). ''Fire and Ice: Conflict and Drugs in Myanmar’s Shan State''. Report No. 299.&lt;/ref&gt; ယခုအခါ ဝဒေသသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း အင်အားအကြီးဆုံး တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအဖြစ် ရပ်တည်လျက်ရှိသည်။

==သီးခြား ဝပြည်နယ် အဖြစ်တရားဝင်ဖြစ်ပေါ်ရေး ==

ဝဒေသအား ရှမ်းပြည်နယ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ်မှ ခွဲထွက်၍ ပြည်ထောင်စုအတွင်း သီးခြားပြည်နယ် အဆင့် တိုးမြှင့်သတ်မှတ်ရန် တောင်းဆိုမှုသည် မြန်မာ့နိုင်ငံရေးတွင် အခြေအတင် ဆွေးနွေးရမည့် ကိစ္စရပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။

ဝလူမျိုးတို့သည် ဗြိတိသျှအုပ်ချုပ်ရေးခေတ်တွင် မည်သည့်ရှမ်းစော်ဘွား၏ လက်အောက်ခံအဖြစ်မှ မရှိခဲ့ဘဲ သီးခြားလွတ်လပ်စွာ နေထိုင်ခဲ့သည့် အစဉ်အလာရှိသည်။ &lt;ref&gt;ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ဝနယ်မြေအား &quot;Unadministered Territory&quot; (အုပ်ချုပ်မှုအောက်မရောက်သောဒေသ) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး ရှမ်းပြည်နယ်၏ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားအတွင်း တိုက်ရိုက်ထည့်သွင်းထားခြင်း မရှိခဲ့ပေ။&lt;/ref&gt; ထို့ကြောင့် ဝခေါင်းဆောင်များက ၎င်းတို့သည် မူလကတည်းက ရှမ်းပြည်နယ်၏ အစိတ်အပိုင်းမဟုတ်ဘဲ သီးခြားနယ်မြေအဖြစ် တည်ရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း အခိုင်အမာ တောင်းဆိုကြသည်။

လက်ရှိတွင် ဝအထူးဒေသ (၂) သည် ပြည်နယ်တစ်ခု၏ လက္ခဏာရပ်များဖြစ်သော ကိုယ်ပိုင်အစိုးရ၊ ကိုယ်ပိုင်ဥပဒေနှင့် ကိုယ်ပိုင်စစ်တပ်ကို အပြည့်အဝ ကျင့်သုံးနေပြီးဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;ဝပြည်နယ် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော် (UWSA) သည် အင်အား ၃၀,၀၀၀ ကျော်ရှိသော ခေတ်မီစစ်တပ်ကို ပိုင်ဆိုင်ထားပြီး ၎င်းတို့၏ နယ်မြေအတွင်း ကိုယ်ပိုင်တရားစီရင်ရေး၊ ရဲတပ်ဖွဲ့နှင့် စီးပွားရေးစနစ်များကို ဗဟိုအစိုးရ၏ လွှမ်းမိုးမှုမပါဘဲ လည်ပတ်နေသည်။&lt;/ref&gt; ဤကဲ့သို့သော &quot;လက်တွေ့ဖြစ်တည်နေမှု&quot; (De facto status) သည် တရားဝင် ပြည်နယ်အဆင့် ရရှိရန် အားအကောင်းဆုံး အကြောင်းပြချက် ဖြစ်နေသည်။

၁၉၄၇ ခုနှစ် ပင်လုံစာချုပ် ချုပ်ဆိုစဉ်ကပင် ဝနယ်မြေသည် သီးခြားလွတ်လပ်သော ဒေသတစ်ခုအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံခဲ့ရသည်။ &lt;ref&gt;ဝကိုယ်စားလှယ်များသည် ပင်လုံညီလာခံသို့ တက်ရောက်ခဲ့ပြီး ပြည်ထောင်စုအတွင်း တန်းတူညီမျှသော အခွင့်အရေးများရရှိရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။&lt;/ref&gt; ထို့ကြောင့် လက်ရှိ ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း အဆင့်ထက်ပိုသော &quot;ပြည်နယ်&quot; အဆင့်ကို တောင်းဆိုခြင်းမှာ သမိုင်းဝင် ကတိကဝတ်များအရ ဖြစ်သင့်သည်ဟု ဝနိုင်ငံရေးသမားများက ရှုမြင်ကြသည်။

ဝဒေသသည် တရုတ်နိုင်ငံနှင့် ထိစပ်နေပြီး ခိုင်မာသော စီးပွားရေးနှင့် သယံဇာတ အခြေခံများ ရှိနေသည်။ &lt;ref&gt;ဝပြည်နယ်အတွင်းရှိ သတ္တုတွင်းထွက်များ (အထူးသဖြင့် ခဲမဖြူ) နှင့် တရုတ်နိုင်ငံနှင့် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးသည် ပြည်နယ်တစ်ခုအဖြစ် ရပ်တည်ရန် လိုအပ်သော ဘဏ္ဍာရေးအင်အားကို ထောက်ပံ့ပေးနိုင်သည်။&lt;/ref&gt; တရုတ်နိုင်ငံ၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုသည်လည်း ဝပြည်နယ်၏ နိုင်ငံရေးအဆင့်အတန်းကို တိုးမြှင့်ရန်အတွက် တွန်းအားတစ်ရပ် ဖြစ်စေသည်။

ဝဒေသ (အထူးဒေသ ၂) ကို ပြည်နယ်တစ်ခုအဖြစ် တရားဝင်သတ်မှတ်နိုင်ဖို့အတွက် မြန်မာနိုင်ငံ၏ လက်ရှိကျင့်သုံးနေသော ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ အရ အဓိကလိုအပ်ချက်များနှင့် လုပ်ငန်းစဉ်များမှာ

၁။ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပြင်ဆင်ခြင်း

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြည်နယ်သစ်တစ်ခု တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းရန်အတွက် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၅၃ ကို အခြေခံ၍ ဆောင်ရွက်ရပါသည်။ ဝဒေသသည် လက်ရှိတွင် &quot;ဝ&quot; ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း အဆင့်သာရှိသဖြင့် ပြည်နယ်အဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ရန် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ပြင်ဆင်ရန်လိုအပ်ပါသည်။ &lt;ref&gt;မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)၊ အခန်း (၂)၊ ပုဒ်မ ၅၃။&lt;/ref&gt;

၂။ နယ်နိမိတ်သတ်မှတ်ခြင်းနှင့် သဘောထားရယူခြင်း

ပြည်နယ်သစ်ဖွဲ့စည်းရာတွင် မည်သည့်မြို့နယ်၊ ကျေးရွာများ ပါဝင်မည်ကို တိကျစွာ ဖော်ပြရမည်။ သက်ဆိုင်ရာ ဒေသခံပြည်သူများ၏ ဆန္ဒကို ရယူရမည်။

နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် သက်ဆိုင်ရာ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့နှင့် ညှိနှိုင်းပြီးနောက် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်၏ အတည်ပြုချက်ကို ရယူရမည်ဖြစ်ပါသည်။ &lt;ref&gt;ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဆိုင်ရာ နည်းဥပဒေများနှင့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ။&lt;/ref&gt;

၃။ နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်များ

ဝဒေသကို ပြည်နယ်အဆင့်ပေးရန်မှာ ဥပဒေကြောင်းအရသာမက နိုင်ငံရေးအရပါ အလွန်အရေးကြီးပါသည်။ ပြည်ထောင်စုအဆင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲများ (သို့မဟုတ်) အမျိုးသားအဆင့် နိုင်ငံရေးဆွေးနွေးပွဲများတွင် အခြားတိုင်းရင်းသားများနှင့် တန်းတူညီမျှသော သဘောတူညီချက် ရရှိရန်လိုအပ်သည်။ ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော် (UWSA) အနေဖြင့် ပြည်ထောင်စုအတွင်းမှ ခွဲမထွက်ရေးနှင့် ဒီမိုကရေစီစံနှုန်းများကို လိုက်နာရန် ကတိကဝတ်ပြုမှုများ လိုအပ်ပါသည်။ &lt;ref&gt;United Wa State Army (UWSA) ၏ ပြည်နယ်တောင်းဆိုမှုဆိုင်ရာ ထုတ်ပြန်ချက်များ (၂၀၁၉-၂၀၂၃)။&lt;/ref&gt;

လက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးအခြေအနေနှင့် ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း ဖြစ်ပေါ်နေသော ပဋိပက္ခများကြောင့် ဤလုပ်ငန်းစဉ်များသည် ပုံမှန်အခြေအနေထက် ပိုမိုရှုပ်ထွေးနိုင်ပြီး အနာဂတ်တွင် ပေါ်ပေါက်လာမည့် ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု မူဘောင်အပေါ်တွင် များစွာမူတည်နေပါသည်။

=== '''ဝစစ်တပ်''' ===
United Wa State Army (UWSA) သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးနှင့် အင်အားအကြီးဆုံး တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ အရွယ်အစား ခန့်မှန်းခြေ ကွဲပြားသော်လည်း UWSA တွင် တပ်ဖွဲ့ဝင် 20,000 မှ 30,000 ကြား ရှိသည်ဟု ယုံကြည်ရပြီး ၎င်းသည် နိုင်ငံအတွင်း အကြီးဆုံး ပြည်နယ်မဟုတ်သော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ ဖြစ်လာသည်။

UWSA သည် လက်နက်ငယ်များ၊ အမြောက်မြားနှင့် သံချပ်ကာယာဉ်အချို့အပါအဝင် ခေတ်မီလက်နက်များကို ကောင်းစွာတပ်ဆင်ထားကြောင်း သိရသည်။ ၎င်းတို့၏ စက်ပစ္စည်းအများစုသည် တရုတ်နိုင်ငံမှ ရင်းမြစ်ဖြစ်သည်ဟု ယူဆရသော်လည်း တရုတ်အစိုးရက တိုက်ရိုက် စစ်ရေးအရ ပံ့ပိုးမှုကို ငြင်းဆိုထားသည်။ ၎င်းတို့တွင် လေယာဉ် ပစ်နိုင်သည့် အမြောက်မြားလဲ ရှိသည် ဟု သိရသည်။

၎င်း၏ပုံမှန်တပ်ဖွဲ့များအပြင် UWSA တွင် အရန်တပ်ဖွဲ့တစ်ခုရှိပြီး ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားချိန်တွင် ၎င်း၏လူအင်အားကို ပိုမိုတိုးမြှင့်နိုင်သည်။ အဆိုပါအဖွဲ့၏ စစ်ရေးစွမ်းရည်နှင့် ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတပ်မအပေါ် ၎င်း၏ထိန်းချုပ်မှုသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ရေးအခင်းအကျင်းတွင် သိသာထင်ရှားသော ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကို ပေးသည်။

== ကိုးကား ==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:စစ်အာဏာရှင်စနစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင်]]</text>
      <sha1>5gwzznc59ic4hlnxq7wurb2sm9xzak1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အစု</title>
    <ns>0</ns>
    <id>247684</id>
    <revision>
      <id>1027779</id>
      <parentid>1026893</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T20:19:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1027779</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40360" sha1="51wmss76rxmeamqio3rmg1nilbrnepw" xml:space="preserve">[[File:Example of a set.svg|thumb|အွိုင်လာ ပုံကြမ်း (Euler diagram) တစ်ခုအတွင်းရှိ ဗဟုဂံများ (polygons) ၏ အစု (set) တစ်ခု။]]
[[File:Example of a set rearranged.svg|thumb| တူညီသော အစုဝင်များ (elements) ပါဝင်သောကြောင့် ဤအစုသည် အထက်ပါအစုနှင့် ညီမျှသည်။]]

သင်္ချာတွင် '''အစု (set)''' ဆိုသည်မှာ ကွဲပြားခြားနားသော အရာများကို စုစည်းထားခြင်းဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Cantor&quot;&gt;{{cite book |quote=By an 'aggregate' (Menge) we are to understand any collection into a whole (Zusammenfassung zu einem Ganzen) ''M'' of definite and separate objects ''m'' of our intuition or our thought.|last1=Cantor |first1=Georg |last2=Jourdain |first2=((Philip E.B. (Translator))) |date=1915 |title=Contributions to the founding of the theory of transfinite numbers |url=https://archive.org/details/contributionstof00cant|publisher=New York Dover Publications (1954 English translation) }} Here: p.85&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JainAhmad1995&quot;&gt;{{cite book |author1=P. K. Jain |author2=Khalil Ahmad |author3=Om P. Ahuja |title=Functional Analysis |url=https://books.google.com/books?id=yZ68h97pnAkC&amp;pg=PA1 |year=1995 |publisher=New Age International |isbn=978-81-224-0801-0|page=1}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Goldberg1986&quot;&gt;{{cite book |author=Samuel Goldberg |title=Probability: An Introduction |url=https://books.google.com/books?id=CmzFx9rB_FcC&amp;pg=PA2 |date=1 January 1986 |publisher=Courier Corporation |isbn=978-0-486-65252-8 |page=2 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CormenCormen2001&quot;&gt;{{cite book |author1=Thomas H. Cormen |author2=Charles E Leiserson |author3=Ronald L Rivest |author4=Clifford Stein |title=Introduction To Algorithms |url=https://books.google.com/books?id=NLngYyWFl_YC&amp;pg=PA1070 |year=2001 |publisher=MIT Press |isbn=978-0-262-03293-3 |page=1070 }}&lt;/ref&gt; ထိုအရာများကို အစု၏ အစုဝင်များ (elements)  သို့မဟုတ် အဖွဲ့ဝင်များ (members) ဟု ခေါ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ပုံမှန်အားဖြင့် သင်္ချာဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုများ (mathematical objects)  ဖြစ်ကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် အစုဝင်များသည် ကိန်းများ (numbers) ၊ သင်္ကေတများ (symbols) ၊ ရပ်ဝန်း (space) အတွင်းရှိ အမှတ်များ (points) ၊ မျဉ်းများ (lines) ၊ အခြားသော ဂျီဩမေတြီပုံသဏ္ဍာန်များ (geometric shapes) ၊ ကိန်းရှင်များ (variables) ၊ ဖန်ရှင်များ (functions) ၊ အခြားသော အစုများပင် ဖြစ်နိုင်သည်။{{sfn|Halmos|1960|p=[https://archive.org/details/naivesettheory00halm/page/n11/mode/2up 1]}}&lt;ref&gt;{{cite book |last=Maddocks |first=J. R. |title=The Gale Encyclopedia of Science |publisher=Gale |year=2004 |isbn=0-7876-7559-8 |editor-last=Lerner |editor-first=K. Lee |pages=3587–3589 |language=en |editor-last2=Lerner |editor-first2=Brenda Wilmoth }}&lt;/ref&gt;

သင်္ချာပညာရပ်တွင် အစု (set) သို့မဟုတ် စုစည်းမှု (collection) ဆိုသည်မှာ မည်သည့်အရာဖြစ်ကြောင်းကို တိကျစွာ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်လေ့မရှိပေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အရာတစ်ခုကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုရာတွင် ယခင်က ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားပြီးသား အခြားအရာများကို အခြေခံရန် လိုအပ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထို့အစား အစုများကို အခြေခံ အရာဝတ္ထုများ (foundational objects) အဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ ၎င်းတို့၏ ပြုမူပုံများကို စုစည်းမှုများနှင့်ပတ်သက်သော ပင်ကိုယ်သိစိတ် (intuition) အပေါ် အခြေခံထားသည့် နဂိုမှန်အဆိုများ (axioms)  ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ ဤသည်မှာ ယူကလစ်ဒ် ဂျီဩမေတြီ (Euclidean geometry) ရှိ အမှတ်များနှင့် မျဉ်းများ၏ အခန်းကဏ္ဍနှင့် ဆင်တူသည်။ ယူကလစ်ဒ်သည် အမှတ် ဆိုသည်ကို အဓိပ္ပာယ်ပြည့်ဝစွာ မသတ်မှတ်ခဲ့ပေ။ ထို့အစား ယူကလစ်ဒ်သည် အမှတ်များနှင့် မျဉ်းများ မည်သို့ပြုမူသည်ဟူသော ကျွန်ုပ်တို့၏ ပင်ကိုယ်သိစိတ်အပေါ် အခြေခံထားသည့် နဂိုမှန်အဆိုများ (axioms) ကို ပေးခဲ့သည်။ အခြားသော သင်္ချာဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုများအားလုံးနီးပါးကို အစုများ အသုံးပြု၍ တိကျစွာ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် အစီအစဉ်ကျအတွဲ (ordered pair) &lt;math&gt;(x, y)&lt;/math&gt; ကို အစု &lt;math&gt;\{\{x\}, \{x, y\}\}&lt;/math&gt; အဖြစ် ပုံစံတကျ (formal)  သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;y&lt;/math&gt; တို့ကို အစီအစဉ်အတိုင်း ပြန်လည်ရယူနိုင်သည်။

အစုသီအိုရီ (set theory) သည် ကွဲပြားခြားနားသော နဂိုမှန်အဆို စနစ်များနှင့် ၎င်းတို့၏ အကျိုးဆက်များကို လေ့လာသည်။ ၂၀ ရာစု၏ ပထမတစ်ဝက်မှစတင်၍ ZFC ကို နဂိုမှန်အဆို စနစ်အဖြစ်  အများဆုံးအသုံးပြုလာကြသည်။ ZFC ဆိုသည်မှာ ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို (axiom of choice) ပါဝင်သော ဇာမီလို-ဖရန်ကယ် အစုသီအိုရီ (Zermelo–Fraenkel set theory) ဖြစ်သည်။

== နောက်ခံသမိုင်းကြောင်း ==

၁၉ ရာစု မကုန်ဆုံးမီအချိန်အထိ အစုများကို သီးခြားခွဲ၍ လေ့လာခဲ့ခြင်းမရှိပေ။ ၎င်းတို့ကို ကိန်းစဉ်များ (sequences) နှင့်လည်း ရှင်းလင်းစွာ ခွဲခြားထားခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ သင်္ချာပညာရှင်အများစုသည် အနန္တ (infinity) ကို ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နိုင်စွမ်းရှိသော အခြေအနေ (potential) အဖြစ်သာ ရှုမြင်ခဲ့ကြသည်။ အဆုံးသတ်မရှိသော ဖြစ်စဉ်တစ်ခု၏ ရလဒ်အဖြစ် ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် အနန္တအစုများ (infinite sets) ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရန် တွန့်ဆုတ်ခဲ့ကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် မျဉ်း (line) တစ်ကြောင်းကို အမှတ်များ၏ အစုတစ်ခုအဖြစ် မရှုမြင်ခဲ့ပေ။ ၎င်းကို အမှတ်တစ်ခု တည်ရှိနိုင်သော နေရာ (locus) အဖြစ်သာ သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။

အနန္တအစုများကို ဂျော့ ကန်တာ (Georg Cantor) က သင်္ချာနည်းကျ  စတင်လေ့လာခဲ့သည်။ ကန်တာသည် ၁၈၄၅ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားပြီး ၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ဤလေ့လာမှုက ပင်ကိုယ်သိစိတ်နှင့် ဆန့်ကျင်နေသော (counterintuitive) အဆိုများနှင့် ဝိရောဓိများ (paradoxes) ကို ပေါ်ပေါက်လာစေခဲ့သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ကိန်းမျဉ်း (number line) ပေါ်ရှိ အမှတ်များ၏ အနန္တအရေအတွက်သည် သဘာဝကိန်းများ (natural numbers) ၏ အနန္တအရေအတွက်ထက် တိကျစွာ ပိုမိုကြီးမား (strictly larger) နေသည်။ ထို့ပြင် မည်သည့် မျဉ်းပိုင်း (line segment) မဆိုတွင် ပါဝင်သော အစုဝင်အရေအတွက်သည် မျဉ်းတစ်ကြောင်းလုံးတွင် ပါဝင်သော အစုဝင်အရေအတွက်နှင့် တူညီနေသည်။ အစုများအားလုံးပါဝင်သော အစုတစ်ခု တည်ရှိသည်ဟု ယူဆခြင်းက ရပ်ဆဲလ်၏ ဝိရောဓိ (Russell's paradox) ဟုခေါ်သော ရှေ့နောက်မညီညွတ်မှု (contradiction) တစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ဤအချက်က သင်္ချာပညာရပ်ကို အခြေခံဆိုင်ရာ အကျပ်အတည်း (foundational crisis) ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီး ၎င်းကိုဖြေရှင်းချက်အဆိုပြုမှုများ ပေါ်ထွက်လာစေခဲ့သည်။ ထိုဖြေရှင်းချက်များအနက်မှ  ယေဘုယျအားဖြင့် ဇာမီလို-ဖရန်ကယ် အစုသီအိုရီ (Zermelo-Fraenkel set theory) ကို အစုသီအိုရီနှင့် သင်္ချာပညာရပ်တစ်ခုလုံး၏ အခြေခံအဖြစ် လက်ခံကျင့်သုံးလာခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း သင်္ချာပညာရပ်၏ အစိတ်အပိုင်းအများစုသည် ထိုသီအိုရီကို အပြည့်အဝ အသုံးပြုရန် မလိုအပ်ပေ။

တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အစုများကို သင်္ချာပညာရပ်နယ်ပယ်အသီးသီးတွင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် စတင်အသုံးပြုလာကြသည်။ အထူးသဖြင့် ပုံမှန်အားဖြင့် အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ (algebraic structures) နှင့် သင်္ချာဆိုင်ရာ ရပ်ဝန်းများ (mathematical spaces) ကို အစုများ အသုံးပြု၍ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ကြသည်။ ထို့ပြင် ရှေးက သင်္ချာဆိုင်ရာ ရလဒ်များစွာကိုလည်း အစုများ အသုံးပြု၍ ပြန်လည်ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ယူကလစ်ဒ် သီအိုရမ် (Euclid's theorem) ကို သုဒ္ဓကိန်းများ (prime numbers) ၏ အစုသည်အနန္တ ဟူ၍ မကြာခဏ ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။ သင်္ချာပညာရပ်တွင် အစုများကို ဤကဲ့သို့ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုလာမည်ကို ဒေးဗစ် ဟီလ်ဘတ် (David Hilbert) က ကြိုတင်ဟောကိန်းထုတ်ခဲ့သည်။ ကန်တာ ဖန်တီးပေးခဲ့သော နိဗ္ဗာန်ဘုံမှ ကျွန်ုပ်တို့ကို မည်သူမျှ နှင်ထုတ်နိုင်မည်မဟုတ်ပါ ဟု ၎င်းက ဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{citation
   | last = Hilbert | first = David | author-link = David Hilbert
   | title = Über das Unendliche
   | year = 1926
   | periodical = Mathematische Annalen
   | volume = 95
   | pages = 161&amp;ndash;190
   |doi=10.1007/BF01206605 |jfm=51.0044.02 |s2cid = 121888793
 }}
: &quot;''Aus dem Paradies, das Cantor uns geschaffen, soll uns niemand vertreiben können.''&quot;
: Translated in {{citation
   | first = Jean | last = Van Heijenoort | author-link = Jean Van Heijenoort
   | title = On the infinite
   | publisher = Harvard University Press
  }}&lt;/ref&gt;

== အခြေခံ သဘောတရားများ ==

သင်္ချာတွင် အစု (set) ဆိုသည်မှာ ကွဲပြားခြားနားသော အရာများကို စုစည်းထားခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုအရာများကို အစု၏ အစုဝင်များ (elements) သို့မဟုတ် အဖွဲ့ဝင်များဟု ခေါ်သည်။ အစုတစ်ခုကို စုစည်းမှု သို့မဟုတ် မိသားစု (family) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။ အထူးသဖြင့် ၎င်း၏ အစုဝင်များသည် ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင် အစုများဖြစ်နေသောအခါတွင် ထိုသို့ခေါ်ဆိုလေ့ရှိသည်။ ဤသို့ခေါ်ဆိုခြင်းက အစုနှင့် ၎င်း၏ အဖွဲ့ဝင်များအကြား ရောထွေးမှုကို ရှောင်ရှားနိုင်စေသည်။ အစုတစ်ခုကို ၎င်း၏ အစုဝင်များကို စာရင်းပြုစုဖော်ပြခြင်းဖြင့်ဖြစ်စေ၊ ၎င်း၏ အစုဝင်များကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ပေးသော ဂုဏ်သတ္တိ (property) တစ်ခုခုကို ပေးခြင်းဖြင့်ဖြစ်စေ သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် သုဒ္ဓကိန်းများ (prime numbers) ပါဝင်သော အစု သို့မဟုတ် သတ်မှတ်ထားသော အတန်းတစ်ခုရှိ ကျောင်းသားအားလုံးပါဝင်သော အစု တို့သတ်မှတ်နိုင်သည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite book |last=Devlin |first=Keith J. |title=Sets, Functions and Logic: Basic concepts of university mathematics |publisher=Springer |year=1981 |isbn=978-0-412-22660-1 |pages= |language=en |chapter=Sets and functions}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Set - Encyclopedia of Mathematics |url=https://encyclopediaofmath.org/wiki/Set |access-date=2025-02-06 |website=encyclopediaofmath.org }}{{Dead link|date=April 2026 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last=Publishers |first=HarperCollins |title=The American Heritage Dictionary entry: set |url=https://www.ahdictionary.com/word/search.html?q=set |access-date=2025-02-06 |website=www.ahdictionary.com }}&lt;/ref&gt;

အကယ်၍ &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; သည် အစု &lt;math&gt;S&lt;/math&gt; ၏ အစုဝင်တစ်ခုဖြစ်ပါက &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;S&lt;/math&gt; တွင် ပါဝင်သည် ဟု ဆိုကြသည်။ ၎င်းကို သင်္ကေတအားဖြင့် &lt;math&gt;x\in S&lt;/math&gt; ဟု ရေးသားသည်။{{sfn|Halmos|1960|p=[https://archive.org/details/naivesettheory00halm/page/2/mode/2up 2]}} &lt;math&gt;y&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;S&lt;/math&gt; တွင် မပါဝင်ပါ ဟူသော အဆိုကို &lt;math&gt;y\not\in S&lt;/math&gt; အဖြစ် ရေးသားသည်။&lt;ref name=&quot;CapinskiKopp2004&quot;&gt;{{cite book |author1=Marek Capinski|author2=Peter E. Kopp |title=Measure, Integral and Probability |url=https://books.google.com/books?id=jdnGYuh58YUC&amp;pg=PA2 |year=2004 |publisher=Springer Science &amp; Business Media |isbn=978-1-85233-781-0 |page=2 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Set Symbols |url=https://www.mathsisfun.com/sets/symbols.html |access-date=2020-08-19 |website=www.mathsisfun.com }}&lt;/ref&gt; ဥပမာအားဖြင့် &lt;math&gt;\mathbb{Z}&lt;/math&gt; သည် ကိန်းပြည့်များ (integers) အားလုံး၏ အစုဖြစ်ပါက &lt;math&gt;-3\in\mathbb{Z}&lt;/math&gt; ဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;1.5 \not\in \mathbb{Z}&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ အစုကျယ်ပြန့်မှု နဂိုမှန်အဆို (axiom of extensionality) အရ အစုနှစ်ခုသည် တူညီသော အစုဝင်များ ပါဝင်လျှင်နှင့်မှသာလျှင် (if and only if) ညီမျှသည် (equal) ဟု ဆိုသည်။&lt;ref name=&quot;Stoll&quot;&gt;{{cite book |last=Stoll |first=Robert |title=Sets, Logic and Axiomatic Theories |year=1974 |publisher=W. H. Freeman and Company |pages=[https://archive.org/details/setslogicaxiomat0000stol/page/5 5] |isbn=9780716704577 |url=https://archive.org/details/setslogicaxiomat0000stol |url-access=registration }}&lt;/ref&gt;

အစုဝင် တစ်ခုမျှမပါဝင်သော အစုတစ်ခု ရှိသည်။ အစုကျယ်ပြန့်မှု နဂိုမှန်အဆိုအရ ထိုကဲ့သို့သော အစုသည် တစ်ခုတည်းသာ ရှိသည်။ ၎င်းကို ဗလာအစု (empty set) ဟု ခေါ်သည်။ ၎င်းကို &lt;math&gt;\varnothing&lt;/math&gt; သို့မဟုတ် &lt;math&gt;\emptyset&lt;/math&gt; သို့မဟုတ် &lt;math&gt;\{ \}&lt;/math&gt; ဖြင့် သင်္ကေတပြု ဖော်ပြသည်။

အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton set) ဆိုသည်မှာ အစုဝင် တစ်ခုတိတိသာ ပါဝင်သော အစုဖြစ်သည်။ အကယ်၍ &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; သည် ထိုအစုဝင်ဖြစ်ပါက အဆိုပါ အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစုကို &lt;math&gt;\{x\}&lt;/math&gt; ဖြင့် သင်္ကေတပြုသည်။ အစု &lt;math&gt;\{\emptyset\}&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;\emptyset&lt;/math&gt; တို့သည် ကွဲပြားသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ပထမအစုတွင် အစုဝင် တစ်ခု ပါဝင်ပြီး ဒုတိယအစုတွင် မည်သည့် အစုဝင်မှ မပါဝင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ပထမအစုတွင်ပါဝင်သော အစုဝင်မှာ &lt;math&gt;\emptyset&lt;/math&gt; ပင်ဖြစ်သည်။

ပထမဆုံး သဘာဝကိန်း &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; ခုကို အစုတစ်ခု၏ အစုဝင်များနှင့် ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (bijection) ပြုလုပ်နိုင်သော သဘာဝကိန်း (natural number) &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; တစ်ခု တည်ရှိနေပါက ထိုအစုကို အဆုံးရှိအစု (finite set) ဟု ခေါ်သည်။ ဤအခြေအနေတွင် &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; သည် အစု၏ အစုဝင် အရေအတွက်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ထိုကဲ့သို့သော &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; မတည်ရှိပါက ထိုအစုကို အနန္တအစု (infinite set) ဟု ခေါ်သည်။ ဗလာအစုသည် အစုဝင် အရေအတွက် &lt;math&gt;0&lt;/math&gt; ခု ပါဝင်သော အဆုံးရှိအစု ဖြစ်သည်။

[[File:NumberSetinC.svg|thumb|&lt;math&gt;\mathbb{N}&lt;/math&gt; ဟူသော အစုမှာ သဘာဝကိန်းများ (natural numbers) အားလုံးကို စုစည်းပြထားသည်။ &lt;math&gt;\mathbb{Z}&lt;/math&gt; ဟူသော အစုမှာ ကိန်းပြည့်များ(integers) အစု ဖြစ်၍ အနုတ်ကိန်းများပါ ပါဝင်၍ သဘာဝကိန်းများအစုထက် ကြီးမားသွားသည်။ အစု &lt;math&gt;\mathbb{Q}&lt;/math&gt; မှာ ရာရှင်နယ်ကိန်းများ (rational numbers) အစု ဖြစ်ပြီး အစု &lt;math&gt;\mathbb{R}&lt;/math&gt; မှာ ကိန်းစစ်များ (real numbers) အစု ဖြစ်သည်။ &lt;math&gt;\mathbb{C}&lt;/math&gt; အစုမှာ [[ကိန်းတေး|ကိန်းထွေး]]များ အစု ဖြစ်သည်။]]

သဘာဝကိန်းများသည် အနန္တအစု တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းကြသည်။ ၎င်းကို ယေဘုယျအားဖြင့် &lt;math&gt;\mathbb{N}&lt;/math&gt; ဖြင့် သင်္ကေတပြုသည်။ အခြားသောအနန္တအစုများ၏ ဥပမာများတွင် ကိန်းပြည့်များ &lt;math&gt;\mathbb{Z}&lt;/math&gt; ၊ ရာရှင်နယ်ကိန်းများ &lt;math&gt;\mathbb{Q}&lt;/math&gt; ၊ ကိန်းစစ်များ &lt;math&gt;\mathbb{R}&lt;/math&gt; နှင့်  [[ကိန်းတေး|ကိန်းထွေး]]များ &lt;math&gt;\mathbb{C}&lt;/math&gt; တို့ ပါဝင်သည်။ ထို့ပြင် သုညမဟုတ်သော ကိန်းစစ် ဗက်တာရပ်ဝန်းများ (real vector spaces) ၊ မျဉ်းကွေးများ (curves) နှင့် အခြားသော သင်္ချာဆိုင်ရာ ရပ်ဝန်း (mathematical space) အများစုသည်လည်း အနန္တအစုများ ဖြစ်ကြသည်။

== အစုတစ်ခုအား သတ်မှတ်ခြင်း ==
အစုကျယ်ပြန့်မှု နဂိုမှန်အဆိုအရ အစုတစ်ခုကို သတ်မှတ်ရန်အတွက် ၎င်း၏ အစုဝင်များကို စာရင်းပြုစုခြင်း သို့မဟုတ် ဂုဏ်သတ္တိတစ်ခုကို ဖော်ပြခြင်းတို့ဖြင့် လုံလောက်သည်။ ထိုဂုဏ်သတ္တိသည် ပိုမိုကြီးမားနိုင်သော အစုတစ်ခု၏ အစုဝင်များထဲမှ သက်ဆိုင်ရာ အစုဝင်များကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။

=== စာရင်းချ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း (Roster notation) ===

စာရင်းချ သို့မဟုတ် ရေတွက်ဖော်ပြခြင်း သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း (enumeration notation) ဆိုသည်မှာ ၁၉၀၈ ခုနှစ်တွင် အန်းစ် ဇာမီလို (Ernst Zermelo) က စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သော သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အစုတစ်ခုကို သတ်မှတ်ရာတွင် ၎င်း၏ အစုဝင်များကို တွန့်ကွင်းများ (braces) ကြားတွင် ကော်မာများဖြင့် ခြား၍ စာရင်းပြုစုဖော်ပြသည်။&lt;ref&gt;A. Kanamori, &quot;[https://math.bu.edu/people/aki/8.pdf The Empty Set, the Singleton, and the Ordered Pair]&quot;, p.278. Bulletin of Symbolic Logic vol. 9, no. 3, (2003). Accessed 21 August 2023.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Roberts2009&quot;&gt;{{cite book |author=Charles Roberts |title=Introduction to Mathematical Proofs: A Transition |url=https://books.google.com/books?id=NjBLnLyE4jAC&amp;pg=PA45 |date=24 June 2009 |publisher=CRC Press |isbn=978-1-4200-6956-3 |page=45 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JohnsonJohnson2004&quot;&gt;{{cite book |first1=David |last1=Johnson |first2=David B. |last2=Johnson |first3=Thomas A. |last3=Mowry |title=Finite Mathematics: Practical Applications |edition=Docutech |url=https://books.google.com/books?id=ZQAqzxLFXhoC&amp;pg=PA220 |date=June 2004 |publisher=W. H. Freeman |isbn=978-0-7167-6297-3 |page=220 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BelloKaul2013&quot;&gt;{{cite book |first1=Ignacio |last1=Bello |first2=Anton |last2=Kaul |first3=Jack R. |last3=Britton |title=Topics in Contemporary Mathematics |url=https://books.google.com/books?id=d8Se_8DWTQ4C&amp;pg=PA47 |date=29 January 2013 |publisher=Cengage |isbn=978-1-133-10742-2 |page=47 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Epp2010&quot;&gt;{{cite book |first=Susanna S. |last=Epp |title=Discrete Mathematics with Applications |url=https://books.google.com/books?id=PPc_2qUhXrAC&amp;pg=PA13 |date=4 August 2010 |publisher=Cengage |isbn=978-0-495-39132-6 |page=13 }}&lt;/ref&gt; ဥပမာအားဖြင့် &lt;math&gt;\{4, 2, 1, 3\}&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;\{\text{blue, white, red}\}&lt;/math&gt; တို့ကို တွန့်ကွင်းများဖြင့် ပိတ်ထားသောကြောင့် ၎င်းတို့သည် အစီအစဉ်များ (tuples) အဖြစ်မဟုတ်ဘဲ အစုများဖြစ်ကြောင်း တွေ့နိုင်သည်။

ဗလာအစုအတွက် သုံးသော &lt;math&gt;\{\}&lt;/math&gt; နှင့် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစုအတွက် သုံးသော &lt;math&gt;\{x\}&lt;/math&gt; သင်္ကေတများသည် စာရင်းချ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း၏ ဥပမာများ ဖြစ်ကြသည်။

အစုတစ်ခုကို သတ်မှတ်ရာတွင် အစုဝင်ဖြစ်နိုင်ချေရှိသောအရာတစ်ခုစီသည် ထိုအစုထဲတွင် ပါဝင်ခြင်း ရှိမရှိဆိုသည့်အချက်ကသာ အရေးကြီးသည်။ ထို့ကြောင့် အစုဝင်များကို ထပ်ခါတလဲလဲ ရေးသားခြင်း သို့မဟုတ် အစီအစဉ်ပြောင်း၍ ရေးသားခြင်းတို့ကြောင့် အစုတစ်ခု၏ သဘောသဘာဝ ပြောင်းလဲသွားမည်မဟုတ်ပေ။ ဥပမာအားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite book |first1=Stephen B. |last1=Maurer |first2=Anthony |last2=Ralston |title=Discrete Algorithmic Mathematics |url=https://books.google.com/books?id=_0vNBQAAQBAJ&amp;pg=PA11 |date=21 January 2005 |publisher=CRC Press |isbn=978-1-4398-6375-6 |page=11 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite web |title=Introduction to Sets |url=https://www.mathsisfun.com/sets/sets-introduction.html |access-date=2020-08-19 |website=www.mathsisfun.com }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;DalenDoets2014&quot;&gt;{{cite book |first1=D. |last1=Van Dalen |first2=H. C. |last2=Doets |first3=H. |last3=De Swart |title=Sets: Naïve, Axiomatic and Applied: A Basic Compendium with Exercises for Use in Set Theory for Non Logicians, Working and Teaching Mathematicians and Students |url=https://books.google.com/books?id=PfbiBQAAQBAJ&amp;pg=PA1 |date=9 May 2014 |publisher=Elsevier Science |isbn=978-1-4831-5039-0 |page=1 }}&lt;/ref&gt;
&lt;math display=&quot;block&quot;&gt;\{1,2,3,4\}=\{4, 2, 1, 3\} = \{4, 2, 4, 3, 1, 3\}&lt;/math&gt;

အစုဝင်များအားလုံးကို ထုတ်လုပ်ပေးသော ထင်ရှားသည့် ပုံစံတစ်ခု ရှိနေပါက ထိုသင်္ကေတအသုံးအနှုန်းကို အတိုချုံးရန်အတွက် အစက်များ (ellipsis) ကိုအသုံးပြုနိုင်သည်။&lt;ref name=&quot;BastaDeLong2013&quot;&gt;{{cite book |first1=Alfred |last1=Basta |first2=Stephan |last2=DeLong |first3=Nadine |last3=Basta |title=Mathematics for Information Technology |url=https://books.google.com/books?id=VUYLAAAAQBAJ&amp;pg=PA3 |date=1 January 2013 |publisher=Cengage |isbn=978-1-285-60843-3 |page=3 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BrackenMiller2013&quot;&gt;{{cite book |first1=Laura |last1=Bracken |first2=Ed |last2=Miller |title=Elementary Algebra |url=https://books.google.com/books?id=nFkrl_kDiTAC&amp;pg=PA36 |date=15 February 2013 |publisher=Cengage |isbn=978-0-618-95134-5 |page=36 }}&lt;/ref&gt; ဥပမာအားဖြင့် &lt;math&gt;\{1,2,3,\ldots,10\}&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;\{1,2,3,4,5,6,7,8,9,10\}&lt;/math&gt; အတွက် အတိုကောက်ရေးသားချက် ဖြစ်သည်။ စာရင်းချ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းရှိ အစက်များကို အချို့သော အနန္တအစုများကို ဖော်ပြရာတွင်လည်း အသုံးပြုနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ကိန်းပြည့်များအားလုံးပါဝင်သော အစုကို အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြနိုင်သည်။
&lt;math display=&quot;block&quot;&gt;\{\ldots, -3, -2, -1, 0, 1, 2, 3, \ldots\}&lt;/math&gt; သို့မဟုတ် &lt;math display=&quot;block&quot;&gt;\{0, 1, -1, 2, -2, 3, -3, \ldots\}&lt;/math&gt;

=== အစုတည်ဆောက်မှု သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း (Set-builder notation) ===

အစုတည်ဆောက်မှု သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းသည် အစုတစ်ခုကို ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ ပုံသေနည်း (logical formula) တစ်ခုခုနှင့် ကိုက်ညီသော အစုဝင်များအားလုံး ပါဝင်သည့် အစုတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ပေးသည်။&lt;ref name=&quot;Ruda2011&quot;&gt;{{cite book |author=Frank Ruda |title=Hegel's Rabble: An Investigation into Hegel's Philosophy of Right |url=https://books.google.com/books?id=VV0SBwAAQBAJ&amp;pg=PA151 |date=6 October 2011 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-4411-7413-0 |page=151 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Lucas1990&quot;&gt;{{cite book |author=John F. Lucas |title=Introduction to Abstract Mathematics |url=https://books.google.com/books?id=jklsb5JUgoQC&amp;pg=PA108 |year=1990 |publisher=Rowman &amp; Littlefield |isbn=978-0-912675-73-2 |page=108 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last=Weisstein |first=Eric W. |title=Set |url=https://mathworld.wolfram.com/Set.html |access-date=2020-08-19 |website=Wolfram MathWorld |language=en }}&lt;/ref&gt; ပိုမိုတိကျစွာဆိုရသော် &lt;math&gt;P(x)&lt;/math&gt; သည် ကိန်းရှင် (variable) &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; အပေါ်မူတည်သော ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ ပုံသေနည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထိုပုံသေနည်းသည် &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; ၏ တန်ဖိုးအပေါ်မူတည်၍ မှန်ခြင်း သို့မဟုတ် မှားခြင်းကို အကဲဖြတ်ပေးသည်။ ထိုအခါ အောက်ပါဖော်ပြချက်သည် &lt;math&gt;P(x)&lt;/math&gt; မှန်ကန်စေမည့် &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; အားလုံး၏ အစုကို ညွှန်းဆိုသည်။
&lt;math display=&quot;block&quot;&gt;\{x \mid P(x)\}&lt;/math&gt;
သို့မဟုတ်&lt;ref name=&quot;Steinlage1987&quot;&gt;{{cite book |author=Ralph C. Steinlage |title=College Algebra |url=https://books.google.com/books?id=lcg3gY3444IC |year=1987 |publisher=West Publishing Company |isbn=978-0-314-29531-6 }}&lt;/ref&gt;
&lt;math display=&quot;block&quot;&gt;\{x : P(x)\}&lt;/math&gt;
ဥပမာအားဖြင့် အစု &lt;math&gt;F&lt;/math&gt; ကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်နိုင်သည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
&lt;math display=&quot;block&quot;&gt;F = \{n \mid n \text{ is an integer, and } 0 \leq n \leq 19\}&lt;/math&gt;
ဤသင်္ကေတအသုံးအနှုန်းတွင် ဒေါင်လိုက်မျဉ်း &lt;math&gt;\mid&lt;/math&gt; ကို &quot;ဖြစ်စေသော (such that)&quot; ဟု ဖတ်သည်။ ပုံသေနည်းတစ်ခုလုံးကို &quot;&lt;math&gt;F&lt;/math&gt; သည် သုညမှ ၁၉ အထိတွင် ကိန်းပြည့်ဖြစ်စေသော &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; များအားလုံး ပါဝင်သည့် အစုဖြစ်သည်&quot; ဟု ဖတ်နိုင်သည်။

အချို့သော ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ ပုံသေနည်းများကို အစုတည်ဆောက်မှု သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းတွင် အသုံးပြု၍မရနိုင်ပေ။ ဥပမာအားဖြင့်  &lt;math&gt;S  \text{ is a set }&lt;/math&gt; သို့မဟုတ် &lt;math&gt;S \text{ is a set and } S\not\in S &lt;/math&gt; ဖြစ်သည် ကဲ့သို့သော အဆိုများဖြစ်သည်။ 

== အစုပိုင်းများ (Subsets) ==

အစု &lt;math&gt;B&lt;/math&gt; ၏ အစုပိုင်းတစ်ခု ဆိုသည်မှာ &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; ၏ အစုဝင်တိုင်းသည် &lt;math&gt;B&lt;/math&gt; ၏ အစုဝင်လည်း ဖြစ်နေသော အစု &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; ကို ဆိုလိုသည်။&lt;ref name=&quot;Hausdorff2005&quot;&gt;{{cite book |author=Felix Hausdorff |title=Set Theory |url=https://books.google.com/books?id=yvVIdH16k0YC&amp;pg=PA30 |year=2005 |publisher=American Mathematical Soc. |isbn=978-0-8218-3835-8 |page=30 }}&lt;/ref&gt;

အောက်ဖော်ပြပါတို့သည် တူညီသောအရာကို ကွဲပြားစွာ ဖော်ပြထားသည်။

*&lt;math&gt;A&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;B&lt;/math&gt; ၏ အစုပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။

*&lt;math&gt;\forall x; (x\in  A \implies x\in B)&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။

*&lt;math&gt;A&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;B&lt;/math&gt; တွင် ပါဝင်သည်။ (is contained)

*&lt;math&gt;A\subseteq B&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။

*&lt;math&gt;B&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; ၏ မူလအစု (superset) ဖြစ်သည်။

*&lt;math&gt;B&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; ကို ငုံထားသည်။ (contains)

*&lt;math&gt;B\supseteq A&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။

&lt;math&gt;\subseteq&lt;/math&gt; ဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော အစုများအကြား ဆက်သွယ်ချက်ကို ပါဝင်ခြင်း (inclusion) သို့မဟုတ် ငုံထားခြင်း (containment) ဟု ခေါ်သည်။

&lt;math&gt;A \subseteq B&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;A\neq B&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါက အစု &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; ကို အစု &lt;math&gt;B&lt;/math&gt; ၏ အစုပိုင်းအစစ် (proper subset) ဟု ခေါ်သည်။ ၎င်းကို ညွှန်းဆိုရန် &lt;math&gt;A\subsetneq B&lt;/math&gt; သို့မဟုတ် &lt;math&gt;A\subsetneqq B&lt;/math&gt; ဟု ရေးသားကြသည်။ ထိုနည်းတူစွာ &lt;math&gt;B\supsetneq A&lt;/math&gt; သို့မဟုတ် &lt;math&gt;B\supsetneqq A&lt;/math&gt; ဟုလည်း ရေးသားနိုင်သည်။

သင်္ကေတ &lt;math&gt;A\subset B&lt;/math&gt; သည် များသောအားဖြင့် &lt;math&gt;A\subseteq B&lt;/math&gt; ကို ဆိုလိုသော်လည်း အချို့သော စာရေးသူများက &lt;math&gt;A\subset B&lt;/math&gt; ကို &lt;math&gt;A\subsetneq B&lt;/math&gt; ၏ အဓိပ္ပာယ်အဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ အဓိပ္ပာယ် ရောထွေးမှုကို ရှောင်ရှားရန် မိမိဆိုလိုသည့်အချက်အပေါ် မူတည်၍ &lt;math&gt;A\subseteq B&lt;/math&gt; သို့မဟုတ် &lt;math&gt;A\subsetneq B&lt;/math&gt; ဟု ရှင်းလင်းစွာ ရေးသားနိုင်သည်။{{sfn|Halmos|1960|p=[https://archive.org/details/naivesettheory00halm/page/2/mode/2up 3]}}

=== ဥပမာများ ===

*လူသားအားလုံး၏ အစုသည် နို့တိုက်သတ္တဝါအားလုံး၏ အစု၏ အစုပိုင်းအစစ် တစ်ခုဖြစ်သည်။

*&lt;math&gt;\{ 1, 3 \} \subset \{ 1, 2, 3, 4 \}&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။

*&lt;math&gt;\{ 1, 2, 3, 4 \} \subseteq \{ 1, 2, 3, 4 \}&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။

=== ငုံထားခြင်းဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများ ===

*အစုနှစ်ခုသည် တစ်ခုကိုတစ်ခု အပြန်အလှန် ငုံထားလျှင်နှင့်မှသာလျှင် ညီမျှကြသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် &lt;math&gt;A = B&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;A \subseteq B&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;B \subseteq A&lt;/math&gt; ဖြစ်ခြင်းတို့နှင့် ညီမျှချက် (equivalent) ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Lucas1990&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

*ဗလာအစုသည် မည်သည့်အစု၏ မဆို အစုပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို &lt;math&gt;\varnothing \subseteq A&lt;/math&gt; ဖြင့် ဖော်ပြသည်။{{sfn|Halmos|1960|p=[https://archive.org/details/naivesettheory00halm/page/8/mode/2up 8]}}

== အကိုးအကား ==
{{Reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ အယူအဆများ]]
[[Category:သိပ္ပံ]]
[[Category:သင်္ချာ]]


{{သင်္ချာ-stub}}</text>
      <sha1>51wmss76rxmeamqio3rmg1nilbrnepw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဟိဂရှိယာမရပ်ကွက်၊ ကျိုတို</title>
    <ns>0</ns>
    <id>258818</id>
    <revision>
      <id>1027768</id>
      <parentid>848678</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T19:29:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1027768</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11165" sha1="93ffia16xuau0vkdy1q6ma3xm0g4r2z" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                    = ဟိဂရှိယာမရပ်ကွက်
| native_name             = 東山区
| native_name_lang        = ja
| settlement_type         = Ward of [[Kyoto]]
&lt;!-- images, nickname, motto --&gt;
| image_skyline           = Shirakara Canal, Gion, Kyoto.jpg
| imagesize               =
| image_alt               =
| image_caption           = Shirakawa Canal in [[Gion]], Higashiyama-ku, showing the rear of some ''[[ochaya]]''
&lt;!-- maps and coordinates --&gt;
| image_map               = Higashiyama-ku in Kyoto City.svg
| mapsize                 = 180px
| map_alt                 =
| map_caption             = Location of Higashiyama-ku in Kyoto
| pushpin_map             = Japan
| pushpin_label_position  = &lt;!-- position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --&gt;
| pushpin_label           = &lt;!-- only necessary if &quot;name&quot; or &quot;official_name&quot; are too long --&gt;
| pushpin_map_alt         =
| pushpin_mapsize         =
| pushpin_relief          =
| pushpin_map_caption     = Location of Higashiyama-ku in Japan
| coordinates             = {{coord|34|59|50|N|135|46|35|E|region:JP-26|format=dms|display=inline,title}}
| coordinates_footnotes   = &lt;!-- for references: use &lt;ref&gt; tags --&gt;
| subdivision_type        = Country
| subdivision_name        = Japan
| subdivision_type1       = Prefecture
| subdivision_name1       = [[Kyoto Prefecture|Kyoto]]
| subdivision_type2       = City
| subdivision_name2       = [[Kyoto, Kyoto|Kyoto]]
&lt;!-- established --&gt;
| established_title       = Founded
| established_date        = 1929
&lt;!-- area --&gt;
| area_footnotes          = &lt;!-- for references: use &lt;ref&gt; tags --&gt;
| area_total_km2          = 7.48
| area_note               = 
&lt;!-- elevation --&gt;
| elevation_max_footnotes = &lt;!-- for references: use &lt;ref&gt; tags --&gt;
| elevation_max_m         = 242
| elevation_max_point     = &lt;!-- for denoting the measurement point --&gt;
| elevation_max_rank      =
| elevation_min_footnotes = &lt;!-- for references: use &lt;ref&gt; tags --&gt;
| elevation_min_m         = 25
| elevation_min_point     = &lt;!-- for denoting the measurement point --&gt;
| elevation_min_rank      =
&lt;!-- population --&gt;
| population_as_of        = October 1, 2020
| population_footnotes    = &lt;!-- for references: use &lt;ref&gt; tags --&gt;
| population_total        = 36602
| pop_est_as_of           =
| pop_est_footnotes       =
| population_est          =
| population_rank         =
| population_density_km2  = auto
| population_demonym      = &lt;!-- demonym, e.g. Liverpudlian for someone from Liverpool --&gt;
| population_note         =
&lt;!-- time zone(s) --&gt;
| timezone1               = [[Japan Standard Time]]
| utc_offset1             = +9
&lt;!-- postal codes, area code --&gt;
| postal_code_type        = &lt;!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --&gt;
| postal_code             =
&lt;!-- website, footnotes --&gt;
| website                 = {{URL|https://www.city.kyoto.lg.jp/higasiyama/}}
| footnotes               =
}}
{{Maplink|frame=yes|frame-height=350
|type=shape|id=Q1203862|fill=#999999|fill-opacity=0|stroke-width=3
}}

'''ဟိဂရှိယာမရပ်ကွက်''' (東山区, Higashiyama-ku, အဓိပ္ပါယ် - “အရှေ့ဘက်တောင်”) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့ရှိ ရပ်ကွက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျိုတိုမြို့တွင် ရပ်ကွက် (၁၁) ခု ရှိသည်။
==သမိုင်းကြောင်း==
၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် [[ရှိမိုဂယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|ရှိမိုဂယောရပ်ကွက်]]ကို ခွဲထုတ်ပြီး ဟိဂရှိယမရပ်ကွက်ဟု ရပ်ကွက်အသစ်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၆ ခုနှစ်ကာများအတွင်း ယခုလက်ရှိ [[ယမနရှိရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|ယမရှိနရပ်ကွက်]]ရှိ နေရာများသည်လည်း ဤရပ်ကွက်အတွင်းတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က ယမရှိနရပ်ကွက်သည် ၁၉၃၁ ခုနှစ် မြို့နေဧရိယာနှင့် မပူးပေါင်းမီအထိ သီးခြားမြို့တစ်ခုအနေနှင့် တည်ရှိခဲ့သည်။ 

မြို့ပြဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုင်ရာ အကန့်အသတ်မှုများကြောင့် ရပ်ကွက်နေလူဦးရေသည် လျော့ကျလက်ရှိသည်။ ဟိဂရှိယာမရပ်ကွက်သည် ကျိုတိုမြို့ရှိ ရပ်ကွက်များအားလုံးထဲတွင် လူဦးရေအနည်းဆုံး ဖြစ်သည်။ သက်ကြီးရွယ်အိုများ များပြားစွာနေထိုင်ပြီး အသက်အရွယ်အချိုးအစားမမျှတသည့် ရပ်ကွက်လည်း ဖြစ်သည်။

==ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာ==
ဟိဂရှိယာမရပ်ကွက်သည် ခမိုမြစ်နှင့် ဟိဂရှိယမတောင်တန်းအကြား မြောက်ဘက်တွင် [[ဆန်းဂျောလမ်း]]နှင့် တောင်ဘက်တွင် ဂျူးဂျောလမ်းတို့ တည်ရှိသည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ ဤရပ်ကွက်ဧရိယာသည် ကျိုတိုမြို့နယ်မြေ၏ အပြင်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ အနောက်ပိုင်းတွင် လူနေအိမ်ဧရိယာများ တည်ရှိပြီး အရှေ့ဘက်အပိုင်းတွင် တောများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းတည်ရှိသည်။ မြောက်ဘက်တွင် ခမိုမြစ်နှင့် ဟိဂရှိ-အိုးဂျိလမ်းနှင့် တောင်ဘက်တွင် စက်မှုဇုန်တည်ရှိသည်။

==လူဦးရေဆိုင်ရာ==
{{Historical populations
|title       = နှစ်အလိုက်လူဦးရေ
|type        = 
|align       = none
|width       = 
|state       = 
|shading     = 
|pop_name    =
|percentages = 
|footnote    = 
|source      = [https://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Population/Census/]
|1980 |62077
|1990 |51171
|2000 |44813
|2010 |40528
|2020 |36602
}}

==ကြည့်ရှုရန်နေရာများ==
“ဟိဂရှိယာမဘွန်းခ” ဟု ခေါ်ဆိုကြသည့် ၁၅ ရာစုကာဂျပန်နိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှုများကို ဤနေရာနှင့် “ဆခယောရပ်ကွက်” တွင် တည်ရှိသည်။ ယဆခနတ်ကျောင်း၏ အရှေ့ဘက်တွင် ဖျော်ဖြေရေးနယ်မြေဖြစ်သည် “ဂိအွန်း” တည်ရှိသည်။ ထို့အပြင် ကျောက်တုံးများဖြင့် ခင်းထားသည့် လမ်းများဖြစ်သည့် “နိနန်းဇခ” နှင့် “ဆန်းနန်းဇခ” တို့သည် ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်နေရာတစ်ခုဖြစ်သည့် “ခိယောမိဇကျောင်းတော်” သို့ သွားရောက်နိုင်သည့် လမ်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ဤရပ်ကွက်အတွင်းတွင် တိုးဖုခုဂျိ၊ [[ခန်းနင်းဂျိ]]၊ ခိုးဒိုင်းဂျိနှင့် ဆန်းဂျူးဆန်းဂန်းဒိုး စသည့်ကျောင်းတော်နှင့် နတ်ကျောင်းများလည်း ရှိသည်။ ကျိုတိုအမျိုးသားပြတိုက်သည် ဟိဂရှိယမရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည်။&lt;ref&gt;[https://artsandculture.google.com/partner/kyoto-national-museum Kyoto National Museum]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.kyoto-museums.jp/en/museum/east/3757/ Namikawa Cloisonné Museum of Kyoto]{{Dead link|date=April 2026 }}&lt;/ref&gt;

==ပညာရေး==
* [[ကျိုတိုအမျိုးသမီးတက္ကသိုလ်]]
* {{illm|ကျိုတိုခချောတက္ကသိုလ်|ja|京都華頂大学}}
* [[ခချောကောလိပ်]]
* [[ကျိုတိုနိုင်ငံတကာအလယ်တန်းနှင့်အထက်တန်းကျောင်း]] (Educational Foundation Kyoto International School)

==ရုပ်ပုံများ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;140&quot;&gt;
File:Yasaka-dori early morning with street lanterns and the Tower of Yasaka (Hokan-ji Temple), Kyoto, Japan.jpg|ယဆခခမိမချိမှ မြင်ရသည့် အထက်ငါးလွှာပါရှိသည့် ဟိုးဂန်းဂျိကျောင်းတော်
File:Wooden gate with open double door leading to the garden of Isshinin Buddhist temple in the compounds of Chion-in Kyoto Japan.jpg|အစ်ရှင်းအင်းကျောင်းတော်ရှိ ဥယျာဉ် 
File:Pedestrian road with pavements and paper umbrellas, Higashiyama-ku, Kyoto, Japan, early morning.jpg|နိနန်းဇခလမ်း၊ (၃) ချောမဲ ကို မနက်ခင်းအချိန် မြင်ရပုံ
File:Gion kyoto japan.JPG|ဂိအွန်းနယ်မြေရှိ လမ်းတစ်ခုကို မြင်တွေ့ရပုံ
File:Kyoto-027 hg.jpg|ခိယောမိဇုဇခဆင်ခြေလျှောလမ်း၊ ၁၉၆၅ ခုနှစ်
File:Keihan 8000 series at Tofukuji Station 2019-11-18 (50099991698).jpg|တိုးဖုခုဂျိဘူတာတွင် မြင်တွေ့ရသည့် ရထား
&lt;/gallery&gt;

==ပြင်ပလင့်များ==
{{Commons category}}
* {{Wikivoyage-inline|Kyoto/Higashiyama}}
* {{Official website|https://www.city.kyoto.lg.jp/higasiyama/}} {{in lang|ja}}

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ရပ်ကွက်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ရပ်ကွက်များ]]</text>
      <sha1>93ffia16xuau0vkdy1q6ma3xm0g4r2z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အမှတ်(၇၁) သံချပ်ကာ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>259384</id>
    <revision>
      <id>1027804</id>
      <parentid>861950</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T03:44:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-25642-52</username>
        <id>142075</id>
      </contributor>
      <origin>1027804</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3890" sha1="f81a94nd5l8qxq9b0xkoo9pwwe3uhuq" xml:space="preserve">{{unreferenced}}
{{Infobox military unit|unit_name=အမှတ်(၇၁) သံချပ်ကာ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်|image=Shoulder Sleeve Insignia of Myanmar Armour Corps.svg|country={{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}|allegiance=|branch=[[သံချပ်ကာ]]|type=|role=မြေပြင်စစ်ဆင်ရေး၊ ပစ်ကူ‌ပေးခြင်း၊ မြေပြင်သိမ်းပိုက်ခြင်း၊ ‌ရွှေ့လျားစစ်ကစားခြင်း။|garrison_label=ဌာနချုပ်|equipment=|equipment_label=|nickname=တင့်တပ်|motto=&quot;ကာကွယ်၊ ပစ်အား၊ စစ်ကစား&quot;
&quot;တိုက်ပွဲအောင်နိုင်၊ ဆုံးဖြတ်ခိုင်မာ၊ သံချပ်ကာ&quot;|colors=|colors_label=|march=|battles=|decorations=|battle_honours=&lt;!-- Commanders --&gt;|identification_symbol={{ubl|[[File:Myanmar Armored Crops.png|frameless|180px]]| သံချပ်ကာယန္တရားတပ်ဖွဲ့များ}}|identification_symbol_2={{ubl|[[File:Shoulder Sleeve Insignia of Myanmar Armour Corps Training School.svg |frameless|180px]]|တင့်ကားတပ် လက်မောင်းတံဆိပ်{{citation needed}}}}|image_size=216px|caption=သံချပ်ကာယန္တရားတပ်ဖွဲ့၏ လက်ရုံးတံဆိပ်ပုံ}}အမှတ်(၇၁) သံချပ်ကာ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် သည်  [[အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] နယ်မြေဖြစ်သော [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပျော်ဘွယ်မြို့]] &lt;ref&gt;https://www.moi.gov.mm/iprd/news/61372&lt;/ref&gt;တွင်တည်ရှိသည့် စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ သံချပ်ကာ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် များသည် [[သံချပ်ကာယန္တရားတပ်ဖွဲ့]]၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲစီမံသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့များဖြစ်ပြီး စစ်နယ်ဝန်းပုံသေမရှိဘဲ ရန်သူ၏အင်အားအပေါ်မူတည်၍ လိုအပ်သလိုစစ်ကစားနိုင်ရန် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ လက်ရှိတွင် တပ်မတော်တွင် သံချပ်ကာကွပ်ကဲမှုအောက်ရှိ သံချပ်ကာစစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှု ၅ ခုရှိသည်။  

== သမိုင်း ==
{{Empty section}}

== ဖွဲ့စည်းပုံ ==
{{Expand section}}

=== သံချပ်ကာ တပ်ရင်းများ ===
{{Expand section}}

# အမှတ် (၆၀၀၁) တင့်ကားတပ်ရင်း - [[ပျော်ဘွယ်မြို့]]

== စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ ==
{{Empty section}}
ပထမဆုံး သံချပ်ကာတပ်ဖွဲ့များ၏ တပ်ဖွဲ့မှူးမှာ ဗိုလ်ချုပ်တင်စိုး （၁၉၈၉-၂၀၀၃)

== ကိုးကား ==
&lt;references /&gt;

{{တပ်မတော် (ကြည်း)}}

[[ကဏ္ဍ:တပ်မတော် (ကြည်း)]]</text>
      <sha1>f81a94nd5l8qxq9b0xkoo9pwwe3uhuq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လူရည်ချွန် စီမံကိန်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>267227</id>
    <revision>
      <id>1027730</id>
      <parentid>1027676</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T15:29:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ninjastrikers</username>
        <id>22896</id>
      </contributor>
      <comment>Restored revision 1025325 by [[Special:Contributions/Kaday Han Thaw|Kaday Han Thaw]] ([[User talk:Kaday Han Thaw|talk]]) (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>1027730</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11425" sha1="5bqa3pbok7ejhhkng1a7yu8s150zkts" xml:space="preserve">'''လူရည်ချွန် ရွေးချယ်ရေး စာမေးပွဲ'''(Outstanding Student Selection Examination)သည် ဆယ်စုနှစ်များစွာ သန္ဓေတည် ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့၍ နိုင်ငံ့သားကောင်း ရတနာများစွာ မွေးထုတ်ပေးခဲ့သည့် အစဉ်အလာကောင်း ရှိခဲ့သော ပညာရေး စီမံကိန်း လုပ်ငန်း ဖြစ်သည်။
{{Infobox award
| name               = လူရည်ချွန်
| image              = Luyeechon Project Outstanding Student Badge 2026.jpg
| caption            = ၂၀၂၆ လူရည်ချွန် တံဆိပ်
| awarded for        = အထက်တန်းကြိုနှင့် အထက်တန်းကျောင်းသူကျောင်းသားများအကြား ပညာရေး၊ အထွေထွေ ဗဟုသုတ၊ နှုတ်စွမ်းရည်နှင့် ကိုယ်ကာယကြံ့ခိုင်မှုတို့တွင် ထူးချွန်သော စွမ်းဆောင်ရည်များကို အသိအမှတ်ပြုခြင်း
| location           = မြန်မာနိုင်ငံ
| established        = [[၁၉၆၄|၁၉၆၄ ခုနှစ်]]
| first_awarded      = 
| last_awarded       = 
| website            = 
}}

== သမိုင်း ==
=== စတင်ပေါ်ပေါက်လာပုံနှင့် အစောပိုင်းကာလ (၁၉၆၄~၁၉၈၈) ===
&quot;လူရည်ချွန် စီမံကိန်း&quot;ကို [[၁၉၆၃]]-[[၁၉၆၄]] ပညာသင်နှစ်မှ စတင်ရွေးချယ်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံး လူရည်ချွန် မောင်မယ်များ ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ စတင်နှစ်တွင် သတ္တမတန်းမှ ဒသမတန်းအထိ ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ နောက်နှစ်များတွင် တက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ်၊ သိပ္ပံများမှ ကျောင်းသားကျောင်းသူများကိုပါ တိုးမြှင့်ရွေးချယ်သည်။ [[၁၉၈၈|၁၉၈၈ ခုနှစ်]] ''(၂၅) ကြိမ်မြောက် ငွေရတု လူရည်ချွန် စီမံကိန်း'' အထိ နှစ်စဉ် ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည်။
=== စီမံကိန်း ပြန်လည်အသက်သွင်းခြင်းနှင့် အမည်ပြောင်းလဲမှုများ (၂၀၁၃~၂၀၂၀) ===
၁၉၈၈ ခုနှစ်မှစပြီး ခေတ္တရပ်နားခဲ့သည့် '''လူရည်ချွန် စီမံကိန်း'''ကို [[၂၀၁၃|၂၀၁၃ ခုနှစ်]]တွင် '''ဘက်စုံပညာ ထူးချွန်လူငယ် စီမံကိန်း'''အဖြစ် ပြန်လည်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2013/03/01/34728.html|title=လူရည်ချွန် စီမံကိန်း ပြန်စ|work=The Irrawaddy|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၅|date=၁ မတ် ၂၀၁၃}}&lt;/ref&gt; ၁၉၆၄ ခုနှစ်မှ လူရည်ချွန် စီမံကိန်းစတင်သည့် နှစ် (၅၀) မြောက် ရွှေရတုနှစ် ဖြစ်သည့် [[၂၀၁၄|၂၀၁၄ ခုနှစ်]]တွင် နိုင်ငံတစ်လွှားမှ လူရည်ချွန် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသူများကို စုစည်း၍ လူရည်ချွန် (၁၉၆၄-၁၉၈၈) အဖွဲ့ တစ်ခုကို ထူထောင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/bhiubhaatteraikeaangmekiu-chkkhnphnweniungttaa-luurnnykhnttep-0|title=ဘိုးဘွားတွေရဲ့ကောင်းမွေကို ဆက်ခံဖြန့်ဝေနိုင်တာ လူရည်ချွန်တွေပါ|work=Myanmar Digital News|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၅|date=၂၄ ဧပြီ ၂၀၂၃}}{{Dead link|date=April 2025 }}&lt;/ref&gt; [[၂၀၁၈|၂ဝ၁၈ ခုနှစ်]]တွင် '''လူရည်ချွန် စီမံကိန်း''' အမည်နှင့် ပြန်လည် ပြင်ဆင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
=== ကိုဗစ်-၁၉ အလွန်နှင့် စနစ်သစ်ပညာရေးကာလ (၂၀၂၂~ ) ===
[[၂၀၁၉]] - [[၂၀၂၀]] ပညာသင်နှစ်မှ စ၍ [[ကိုဗစ် ၁၉]] ရောဂါ ကူးစက်ပြန့်ပွားမှု ထိန်းချုပ်ရသည့် အခြေအနေကြောင့် လူရည်ချွန် စီမံကိန်းကို ခေတ္တရပ်နားခဲ့ရာမှ [[၂၀၂၂]] - [[၂၀၂၃]] ပညာသင်နှစ်တွင် ပြန်လည်အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။ စနစ်သစ်ပညာရေးအရ ၂၀၂၃-[[၂၀၂၄]] ပညာသင်နှစ်မှ စ၍ နဝမတန်းမှ ဒွါဒသမတန်းအထိ ပြန်လည်ရွေးချယ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://mdn.gov.mm/my/2023-2024-pnnyaasngnc-luurnnykhnciimnkinbhiukeaamttii-nnyiniungacnnyawekngp|title=၂၀၂၃-၂၀၂၄ ပညာသင်နှစ် လူရည်ချွန်စီမံကိန်းဗဟိုကော်မတီ ညှိနှိုင်းအစည်းအဝေးကျင်းပ|work=Myanmar Digital News|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၅|date=၃၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄}}{{Dead link|date=April 2025 }}&lt;/ref&gt; ၂၀၂၄-[[၂၀၂၅]] ပညာသင်နှစ်တွင် တက္ကသိုလ် ပထမနှစ် လူရည်ချွန်ကိုပါ ထည့်သွင်း ရွေးချယ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/67981|title=၂၀၂၄-၂၀၂၅ ပညာသင်နှစ် ပထမနှစ် လူရည်ချွန် ကျောင်းသား/ ကျောင်းသူများ၏ အမည်စာရင်း ကြေညာ
|work=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန (ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်)|access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၅|date=၆ မတ် ၂၀၂၅}}&lt;/ref&gt;
၂၀၂၄-၂၀၂၅ ပညာသင်နှစ်တွင် ‌‌ဗဟိုအဆင့် လူရည်ချွန် ရွေးချယ်ရေး စာမေးပွဲကို အောင်မြင်စွာ ကျင်းပပြုလုပ်ပြီး၍ ရွေးချယ်လိုက်သော လူရည်ချွန် ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူများကို နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများတွင် တရားဝင် ကြေညာပြီးဖြစ်သော်လည်း လတ်တလော ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် [[၂၀၂၅ မြန်မာ ငလျင်|မန္တလေးငလျင်ကြီး]]၏ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများကြောင့် နှစ်စဉ် ဧပြီလအကုန်တွင် ကျရောက်သည့် လူရည်ချွန် မောင်မယ်များအား အပန်းဖြေစခန်း အသီးသီးသို့ ပို့ဆောင်ခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်ကို ပယ်ဖျက်လိုက်သည်။ ၂၀၂၅-[[၂၀၂၆]] ပညာသင်နှစ်တွင် အခြေခံပညာအဆင့်တွင် နဝမတန်းမှ ဒွါဒသမတန်းအထိလည်းကောင်း၊ အဆင့်မြင့်အဆင့်တွင် တက္ကသိုလ် ပထမနှစ်နှင့် ဒုတိယနှစ်တို့တွင်လည်းကောင်း လူရည်ချွန် ရွေးချယ်ခြင်းလုပ်ငန်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။

== ရည်ရွယ်ချက် ==
နိုင်ငံတော်၏ လူမှုရေး ဦးတည်ချက် တစ်ရပ်ဖြစ်သည့် &quot;ခေတ်မီ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်သော ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံတော် တည်ဆောက်ရေးအတွက် လိုအပ်သည့် လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်များ မွေးထုတ်နိုင်ရန် ဘက်စုံပညာရေးကဏ္ဍမြှင့်တင်ရေး&quot;ဟူသည့် ဦးတည်ချက်ကို ပေါက်မြောက် အောင်မြင်ရန်အတွက် လာမည့် ပညာသင်နှစ်များတွင်လည်း အနာဂတ်မျိုးဆက်သစ်များ စဉ်ဆက်မပြတ် ဖော်ထုတ်နိုင်ရေး ဆက်လက် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်သွားကြရမည် ဖြစ်သည်။

== နှစ်အလိုက် လူရည်ချွန် စာရင်း ==
{{expand section}}
=== လူရည်ချွန် စီမံကိန်း (၁၉၆၃ ~ ၁၉၈၈) ===
==== ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်များ ====
==== ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်များ ====
==== ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်များ ====

=== ဘက်စုံပညာ ထူးချွန်လူငယ် စီမံကိန်း (၂၀၁၄ ~ ၂၀၁၇) ===
==== ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်များ ====

=== လူရည်ချွန် စီမံကိန်း (၂၀၁၈ ~ ) ===
==== ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်များ ====
==== ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်များ ====

==အခြား ဖတ်ရှုရန်==
* [[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]]
* [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပညာရေး]]
* [[ကင်းထောက်ခြင်း]]

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပညာရေး]]
[[Category:လူငယ်အဖွဲ့အစည်းများ]]</text>
      <sha1>5bqa3pbok7ejhhkng1a7yu8s150zkts</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027731</id>
      <parentid>1027730</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T15:30:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ninjastrikers</username>
        <id>22896</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1027731</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10263" sha1="e50vskn2tymprm86amg5thpo95lrd1h" xml:space="preserve">'''လူရည်ချွန် ရွေးချယ်ရေး စာမေးပွဲ'''(Outstanding Student Selection Examination)သည် ဆယ်စုနှစ်များစွာ သန္ဓေတည် ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့၍ နိုင်ငံ့သားကောင်း ရတနာများစွာ မွေးထုတ်ပေးခဲ့သည့် အစဉ်အလာကောင်း ရှိခဲ့သော ပညာရေး စီမံကိန်း လုပ်ငန်း ဖြစ်သည်။
{{Infobox award
| name               = လူရည်ချွန်
| image              = 
| caption            = ၂၀၂၆ လူရည်ချွန် တံဆိပ်
| awarded for        = အထက်တန်းကြိုနှင့် အထက်တန်းကျောင်းသူကျောင်းသားများအကြား ပညာရေး၊ အထွေထွေ ဗဟုသုတ၊ နှုတ်စွမ်းရည်နှင့် ကိုယ်ကာယကြံ့ခိုင်မှုတို့တွင် ထူးချွန်သော စွမ်းဆောင်ရည်များကို အသိအမှတ်ပြုခြင်း
| location           = မြန်မာနိုင်ငံ
| established        = [[၁၉၆၄|၁၉၆၄ ခုနှစ်]]
| first_awarded      = 
| last_awarded       = 
| website            = 
}}

== သမိုင်း ==
=== စတင်ပေါ်ပေါက်လာပုံနှင့် အစောပိုင်းကာလ (၁၉၆၄~၁၉၈၈) ===
&quot;လူရည်ချွန် စီမံကိန်း&quot;ကို [[၁၉၆၃]]-[[၁၉၆၄]] ပညာသင်နှစ်မှ စတင်ရွေးချယ်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံး လူရည်ချွန် မောင်မယ်များ ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ စတင်နှစ်တွင် သတ္တမတန်းမှ ဒသမတန်းအထိ ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ နောက်နှစ်များတွင် တက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ်၊ သိပ္ပံများမှ ကျောင်းသားကျောင်းသူများကိုပါ တိုးမြှင့်ရွေးချယ်သည်။ [[၁၉၈၈|၁၉၈၈ ခုနှစ်]] ''(၂၅) ကြိမ်မြောက် ငွေရတု လူရည်ချွန် စီမံကိန်း'' အထိ နှစ်စဉ် ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည်။
=== စီမံကိန်း ပြန်လည်အသက်သွင်းခြင်းနှင့် အမည်ပြောင်းလဲမှုများ (၂၀၁၃~၂၀၂၀) ===
၁၉၈၈ ခုနှစ်မှစပြီး ခေတ္တရပ်နားခဲ့သည့် '''လူရည်ချွန် စီမံကိန်း'''ကို [[၂၀၁၃|၂၀၁၃ ခုနှစ်]]တွင် '''ဘက်စုံပညာ ထူးချွန်လူငယ် စီမံကိန်း'''အဖြစ် ပြန်လည်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2013/03/01/34728.html|title=လူရည်ချွန် စီမံကိန်း ပြန်စ|work=The Irrawaddy|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၅|date=၁ မတ် ၂၀၁၃}}&lt;/ref&gt; ၁၉၆၄ ခုနှစ်မှ လူရည်ချွန် စီမံကိန်းစတင်သည့် နှစ် (၅၀) မြောက် ရွှေရတုနှစ် ဖြစ်သည့် [[၂၀၁၄|၂၀၁၄ ခုနှစ်]]တွင် နိုင်ငံတစ်လွှားမှ လူရည်ချွန် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသူများကို စုစည်း၍ လူရည်ချွန် (၁၉၆၄-၁၉၈၈) အဖွဲ့ တစ်ခုကို ထူထောင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/bhiubhaatteraikeaangmekiu-chkkhnphnweniungttaa-luurnnykhnttep-0|title=ဘိုးဘွားတွေရဲ့ကောင်းမွေကို ဆက်ခံဖြန့်ဝေနိုင်တာ လူရည်ချွန်တွေပါ|work=Myanmar Digital News|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၅|date=၂၄ ဧပြီ ၂၀၂၃}}{{Dead link|date=April 2025 }}&lt;/ref&gt; [[၂၀၁၈|၂ဝ၁၈ ခုနှစ်]]တွင် '''လူရည်ချွန် စီမံကိန်း''' အမည်နှင့် ပြန်လည် ပြင်ဆင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
=== ကိုဗစ်-၁၉ အလွန်နှင့် စနစ်သစ်ပညာရေးကာလ (၂၀၂၂~ ) ===
[[၂၀၁၉]] - [[၂၀၂၀]] ပညာသင်နှစ်မှ စ၍ [[ကိုဗစ် ၁၉]] ရောဂါ ကူးစက်ပြန့်ပွားမှု ထိန်းချုပ်ရသည့် အခြေအနေကြောင့် လူရည်ချွန် စီမံကိန်းကို ခေတ္တရပ်နားခဲ့ရာမှ [[၂၀၂၂]] - [[၂၀၂၃]] ပညာသင်နှစ်တွင် ပြန်လည်အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။ စနစ်သစ်ပညာရေးအရ ၂၀၂၃-[[၂၀၂၄]] ပညာသင်နှစ်မှ စ၍ နဝမတန်းမှ ဒွါဒသမတန်းအထိ ပြန်လည်ရွေးချယ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://mdn.gov.mm/my/2023-2024-pnnyaasngnc-luurnnykhnciimnkinbhiukeaamttii-nnyiniungacnnyawekngp|title=၂၀၂၃-၂၀၂၄ ပညာသင်နှစ် လူရည်ချွန်စီမံကိန်းဗဟိုကော်မတီ ညှိနှိုင်းအစည်းအဝေးကျင်းပ|work=Myanmar Digital News|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၅|date=၃၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄}}{{Dead link|date=April 2025 }}&lt;/ref&gt; ၂၀၂၄-[[၂၀၂၅]] ပညာသင်နှစ်တွင် တက္ကသိုလ် ပထမနှစ် လူရည်ချွန်ကိုပါ ထည့်သွင်း ရွေးချယ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/67981|title=၂၀၂၄-၂၀၂၅ ပညာသင်နှစ် ပထမနှစ် လူရည်ချွန် ကျောင်းသား/ ကျောင်းသူများ၏ အမည်စာရင်း ကြေညာ
|work=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန (ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်)|access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၅|date=၆ မတ် ၂၀၂၅}}&lt;/ref&gt;
၂၀၂၄-၂၀၂၅ ပညာသင်နှစ်တွင် ‌‌ဗဟိုအဆင့် လူရည်ချွန် ရွေးချယ်ရေး စာမေးပွဲကို အောင်မြင်စွာ ကျင်းပပြုလုပ်ပြီး၍ ရွေးချယ်လိုက်သော လူရည်ချွန် ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူများကို နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများတွင် တရားဝင် ကြေညာပြီးဖြစ်သော်လည်း လတ်တလော ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် [[၂၀၂၅ မြန်မာ ငလျင်|မန္တလေးငလျင်ကြီး]]၏ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများကြောင့် နှစ်စဉ် ဧပြီလအကုန်တွင် ကျရောက်သည့် လူရည်ချွန် မောင်မယ်များအား အပန်းဖြေစခန်း အသီးသီးသို့ ပို့ဆောင်ခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်ကို ပယ်ဖျက်လိုက်သည်။ ၂၀၂၅-[[၂၀၂၆]] ပညာသင်နှစ်တွင် အခြေခံပညာအဆင့်တွင် နဝမတန်းမှ ဒွါဒသမတန်းအထိလည်းကောင်း၊ အဆင့်မြင့်အဆင့်တွင် တက္ကသိုလ် ပထမနှစ်နှင့် ဒုတိယနှစ်တို့တွင်လည်းကောင်း လူရည်ချွန် ရွေးချယ်ခြင်းလုပ်ငန်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။

== နှစ်အလိုက် လူရည်ချွန် စာရင်း ==
{{expand section}}
=== လူရည်ချွန် စီမံကိန်း (၁၉၆၃ ~ ၁၉၈၈) ===
==== ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်များ ====
==== ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်များ ====
==== ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်များ ====

=== ဘက်စုံပညာ ထူးချွန်လူငယ် စီမံကိန်း (၂၀၁၄ ~ ၂၀၁၇) ===
==== ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်များ ====

=== လူရည်ချွန် စီမံကိန်း (၂၀၁၈ ~ ) ===
==== ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်များ ====
==== ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်များ ====

==အခြား ဖတ်ရှုရန်==
* [[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]]
* [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပညာရေး]]
* [[ကင်းထောက်ခြင်း]]

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပညာရေး]]
[[Category:လူငယ်အဖွဲ့အစည်းများ]]</text>
      <sha1>e50vskn2tymprm86amg5thpo95lrd1h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027805</id>
      <parentid>1027731</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T03:46:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-25537-85</username>
        <id>142052</id>
      </contributor>
      <comment>https://t.me/LYCoffical#လူရည်ချွန် ရပ်ဝန်း၏ မူပိုင်ဖြစ်သည်။ ပြန်လည်မျှဝေလိုပါက Credit ပေးရန်</comment>
      <origin>1027805</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10355" sha1="aqf32lgzjektfmuabxm97ua9c4nycd5" xml:space="preserve">'''လူရည်ချွန် ရွေးချယ်ရေး စာမေးပွဲ'''(Outstanding Student Selection Examination)သည် ဆယ်စုနှစ်များစွာ သန္ဓေတည် ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့၍ နိုင်ငံ့သားကောင်း ရတနာများစွာ မွေးထုတ်ပေးခဲ့သည့် အစဉ်အလာကောင်း ရှိခဲ့သော ပညာရေး စီမံကိန်း လုပ်ငန်း ဖြစ်သည်။
{{Infobox award
| name = လူရည်ချွန်
| image = 
| caption = ၂၀၂၆ လူရည်ချွန် တံဆိပ်
| awarded for = အထက်တန်းကြိုနှင့် အထက်တန်းကျောင်းသူကျောင်းသားများအကြား ပညာရေး၊ အထွေထွေ ဗဟုသုတ၊ နှုတ်စွမ်းရည်နှင့် ကိုယ်ကာယကြံ့ခိုင်မှုတို့တွင် ထူးချွန်သော စွမ်းဆောင်ရည်များကို အသိအမှတ်ပြုခြင်း
| location = မြန်မာနိုင်ငံ
| established = [[၁၉၆၄|၁၉၆၄ ခုနှစ်]]
| first_awarded = 
| last_awarded = 
| website = https://t.me/LYCoffical
}}

== သမိုင်း ==
=== စတင်ပေါ်ပေါက်လာပုံနှင့် အစောပိုင်းကာလ (၁၉၆၄~၁၉၈၈) ===
&quot;လူရည်ချွန် စီမံကိန်း&quot;ကို [[၁၉၆၃]]-[[၁၉၆၄]] ပညာသင်နှစ်မှ စတင်ရွေးချယ်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံး လူရည်ချွန် မောင်မယ်များ ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ စတင်နှစ်တွင် သတ္တမတန်းမှ ဒသမတန်းအထိ ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ နောက်နှစ်များတွင် တက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ်၊ သိပ္ပံများမှ ကျောင်းသားကျောင်းသူများကိုပါ တိုးမြှင့်ရွေးချယ်သည်။ [[၁၉၈၈|၁၉၈၈ ခုနှစ်]] ''(၂၅) ကြိမ်မြောက် ငွေရတု လူရည်ချွန် စီမံကိန်း'' အထိ နှစ်စဉ် ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည်။
=== စီမံကိန်း ပြန်လည်အသက်သွင်းခြင်းနှင့် အမည်ပြောင်းလဲမှုများ (၂၀၁၃~၂၀၂၀) ===
၁၉၈၈ ခုနှစ်မှစပြီး ခေတ္တရပ်နားခဲ့သည့် '''လူရည်ချွန် စီမံကိန်း'''ကို [[၂၀၁၃|၂၀၁၃ ခုနှစ်]]တွင် '''ဘက်စုံပညာ ထူးချွန်လူငယ် စီမံကိန်း'''အဖြစ် ပြန်လည်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2013/03/01/34728.html|title=လူရည်ချွန် စီမံကိန်း ပြန်စ|work=The Irrawaddy|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၅|date=၁ မတ် ၂၀၁၃}}&lt;/ref&gt; ၁၉၆၄ ခုနှစ်မှ လူရည်ချွန် စီမံကိန်းစတင်သည့် နှစ် (၅၀) မြောက် ရွှေရတုနှစ် ဖြစ်သည့် [[၂၀၁၄|၂၀၁၄ ခုနှစ်]]တွင် နိုင်ငံတစ်လွှားမှ လူရည်ချွန် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသူများကို စုစည်း၍ လူရည်ချွန် (၁၉၆၄-၁၉၈၈) အဖွဲ့ တစ်ခုကို ထူထောင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/bhiubhaatteraikeaangmekiu-chkkhnphnweniungttaa-luurnnykhnttep-0|title=ဘိုးဘွားတွေရဲ့ကောင်းမွေကို ဆက်ခံဖြန့်ဝေနိုင်တာ လူရည်ချွန်တွေပါ|work=Myanmar Digital News|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၅|date=၂၄ ဧပြီ ၂၀၂၃}}{{Dead link|date=April 2025 }}&lt;/ref&gt; [[၂၀၁၈|၂ဝ၁၈ ခုနှစ်]]တွင် '''လူရည်ချွန် စီမံကိန်း''' အမည်နှင့် ပြန်လည် ပြင်ဆင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
=== ကိုဗစ်-၁၉ အလွန်နှင့် စနစ်သစ်ပညာရေးကာလ (၂၀၂၂~ ) ===
[[၂၀၁၉]] - [[၂၀၂၀]] ပညာသင်နှစ်မှ စ၍ [[ကိုဗစ် ၁၉]] ရောဂါ ကူးစက်ပြန့်ပွားမှု ထိန်းချုပ်ရသည့် အခြေအနေကြောင့် လူရည်ချွန် စီမံကိန်းကို ခေတ္တရပ်နားခဲ့ရာမှ [[၂၀၂၂]] - [[၂၀၂၃]] ပညာသင်နှစ်တွင် ပြန်လည်အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။ စနစ်သစ်ပညာရေးအရ ၂၀၂၃-[[၂၀၂၄]] ပညာသင်နှစ်မှ စ၍ နဝမတန်းမှ ဒွါဒသမတန်းအထိ ပြန်လည်ရွေးချယ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://mdn.gov.mm/my/2023-2024-pnnyaasngnc-luurnnykhnciimnkinbhiukeaamttii-nnyiniungacnnyawekngp|title=၂၀၂၃-၂၀၂၄ ပညာသင်နှစ် လူရည်ချွန်စီမံကိန်းဗဟိုကော်မတီ ညှိနှိုင်းအစည်းအဝေးကျင်းပ|work=Myanmar Digital News|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၅|date=၃၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄}}{{Dead link|date=April 2025 }}&lt;/ref&gt; ၂၀၂၄-[[၂၀၂၅]] ပညာသင်နှစ်တွင် တက္ကသိုလ် ပထမနှစ် လူရည်ချွန်ကိုပါ ထည့်သွင်း ရွေးချယ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/67981|title=၂၀၂၄-၂၀၂၅ ပညာသင်နှစ် ပထမနှစ် လူရည်ချွန် ကျောင်းသား/ ကျောင်းသူများ၏ အမည်စာရင်း ကြေညာ
|work=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန (ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်)|access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၅|date=၆ မတ် ၂၀၂၅}}&lt;/ref&gt;
၂၀၂၄-၂၀၂၅ ပညာသင်နှစ်တွင် ‌‌ဗဟိုအဆင့် လူရည်ချွန် ရွေးချယ်ရေး စာမေးပွဲကို အောင်မြင်စွာ ကျင်းပပြုလုပ်ပြီး၍ ရွေးချယ်လိုက်သော လူရည်ချွန် ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူများကို နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများတွင် တရားဝင် ကြေညာပြီးဖြစ်သော်လည်း လတ်တလော ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် [[၂၀၂၅ မြန်မာ ငလျင်|မန္တလေးငလျင်ကြီး]]၏ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများကြောင့် နှစ်စဉ် ဧပြီလအကုန်တွင် ကျရောက်သည့် လူရည်ချွန် မောင်မယ်များအား အပန်းဖြေစခန်း အသီးသီးသို့ ပို့ဆောင်ခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်ကို ပယ်ဖျက်လိုက်သည်။ ၂၀၂၅-[[၂၀၂၆]] ပညာသင်နှစ်တွင် အခြေခံပညာအဆင့်တွင် နဝမတန်းမှ ဒွါဒသမတန်းအထိလည်းကောင်း၊ အဆင့်မြင့်အဆင့်တွင် တက္ကသိုလ် ပထမနှစ်နှင့် ဒုတိယနှစ်တို့တွင်လည်းကောင်း လူရည်ချွန် ရွေးချယ်ခြင်းလုပ်ငန်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။

== နှစ်အလိုက် လူရည်ချွန် စာရင်း ==
{{expand section}}
=== လူရည်ချွန် စီမံကိန်း (၁၉၆၃ ~ ၁၉၈၈) ===
==== ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်များ ====
==== ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်များ ====
==== ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်များ ====

=== ဘက်စုံပညာ ထူးချွန်လူငယ် စီမံကိန်း (၂၀၁၄ ~ ၂၀၁၇) ===
==== ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်များ ====

=== လူရည်ချွန် စီမံကိန်း (၂၀၁၈ ~ ) ===
==== ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်များ ====
==== ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်များ ====

==အခြား ဖတ်ရှုရန်==
* [[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]]
* [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပညာရေး]]
* [[ကင်းထောက်ခြင်း]]

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=လူရည်ချွန်ရပ်ဝန်း |url=https://t.me/LYCoffical |access-date=2026-04-27 |website=Telegram}}&lt;/ref&gt;
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပညာရေး]]
[[Category:လူငယ်အဖွဲ့အစည်းများ]]</text>
      <sha1>aqf32lgzjektfmuabxm97ua9c4nycd5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027840</id>
      <parentid>1027805</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T08:55:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/~2026-25537-85|~2026-25537-85]] ([[User talk:~2026-25537-85|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1027805|1027805]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည်</comment>
      <origin>1027840</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10263" sha1="e50vskn2tymprm86amg5thpo95lrd1h" xml:space="preserve">'''လူရည်ချွန် ရွေးချယ်ရေး စာမေးပွဲ'''(Outstanding Student Selection Examination)သည် ဆယ်စုနှစ်များစွာ သန္ဓေတည် ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့၍ နိုင်ငံ့သားကောင်း ရတနာများစွာ မွေးထုတ်ပေးခဲ့သည့် အစဉ်အလာကောင်း ရှိခဲ့သော ပညာရေး စီမံကိန်း လုပ်ငန်း ဖြစ်သည်။
{{Infobox award
| name               = လူရည်ချွန်
| image              = 
| caption            = ၂၀၂၆ လူရည်ချွန် တံဆိပ်
| awarded for        = အထက်တန်းကြိုနှင့် အထက်တန်းကျောင်းသူကျောင်းသားများအကြား ပညာရေး၊ အထွေထွေ ဗဟုသုတ၊ နှုတ်စွမ်းရည်နှင့် ကိုယ်ကာယကြံ့ခိုင်မှုတို့တွင် ထူးချွန်သော စွမ်းဆောင်ရည်များကို အသိအမှတ်ပြုခြင်း
| location           = မြန်မာနိုင်ငံ
| established        = [[၁၉၆၄|၁၉၆၄ ခုနှစ်]]
| first_awarded      = 
| last_awarded       = 
| website            = 
}}

== သမိုင်း ==
=== စတင်ပေါ်ပေါက်လာပုံနှင့် အစောပိုင်းကာလ (၁၉၆၄~၁၉၈၈) ===
&quot;လူရည်ချွန် စီမံကိန်း&quot;ကို [[၁၉၆၃]]-[[၁၉၆၄]] ပညာသင်နှစ်မှ စတင်ရွေးချယ်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံး လူရည်ချွန် မောင်မယ်များ ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ စတင်နှစ်တွင် သတ္တမတန်းမှ ဒသမတန်းအထိ ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ နောက်နှစ်များတွင် တက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ်၊ သိပ္ပံများမှ ကျောင်းသားကျောင်းသူများကိုပါ တိုးမြှင့်ရွေးချယ်သည်။ [[၁၉၈၈|၁၉၈၈ ခုနှစ်]] ''(၂၅) ကြိမ်မြောက် ငွေရတု လူရည်ချွန် စီမံကိန်း'' အထိ နှစ်စဉ် ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည်။
=== စီမံကိန်း ပြန်လည်အသက်သွင်းခြင်းနှင့် အမည်ပြောင်းလဲမှုများ (၂၀၁၃~၂၀၂၀) ===
၁၉၈၈ ခုနှစ်မှစပြီး ခေတ္တရပ်နားခဲ့သည့် '''လူရည်ချွန် စီမံကိန်း'''ကို [[၂၀၁၃|၂၀၁၃ ခုနှစ်]]တွင် '''ဘက်စုံပညာ ထူးချွန်လူငယ် စီမံကိန်း'''အဖြစ် ပြန်လည်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2013/03/01/34728.html|title=လူရည်ချွန် စီမံကိန်း ပြန်စ|work=The Irrawaddy|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၅|date=၁ မတ် ၂၀၁၃}}&lt;/ref&gt; ၁၉၆၄ ခုနှစ်မှ လူရည်ချွန် စီမံကိန်းစတင်သည့် နှစ် (၅၀) မြောက် ရွှေရတုနှစ် ဖြစ်သည့် [[၂၀၁၄|၂၀၁၄ ခုနှစ်]]တွင် နိုင်ငံတစ်လွှားမှ လူရည်ချွန် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသူများကို စုစည်း၍ လူရည်ချွန် (၁၉၆၄-၁၉၈၈) အဖွဲ့ တစ်ခုကို ထူထောင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/bhiubhaatteraikeaangmekiu-chkkhnphnweniungttaa-luurnnykhnttep-0|title=ဘိုးဘွားတွေရဲ့ကောင်းမွေကို ဆက်ခံဖြန့်ဝေနိုင်တာ လူရည်ချွန်တွေပါ|work=Myanmar Digital News|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၅|date=၂၄ ဧပြီ ၂၀၂၃}}{{Dead link|date=April 2025 }}&lt;/ref&gt; [[၂၀၁၈|၂ဝ၁၈ ခုနှစ်]]တွင် '''လူရည်ချွန် စီမံကိန်း''' အမည်နှင့် ပြန်လည် ပြင်ဆင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
=== ကိုဗစ်-၁၉ အလွန်နှင့် စနစ်သစ်ပညာရေးကာလ (၂၀၂၂~ ) ===
[[၂၀၁၉]] - [[၂၀၂၀]] ပညာသင်နှစ်မှ စ၍ [[ကိုဗစ် ၁၉]] ရောဂါ ကူးစက်ပြန့်ပွားမှု ထိန်းချုပ်ရသည့် အခြေအနေကြောင့် လူရည်ချွန် စီမံကိန်းကို ခေတ္တရပ်နားခဲ့ရာမှ [[၂၀၂၂]] - [[၂၀၂၃]] ပညာသင်နှစ်တွင် ပြန်လည်အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။ စနစ်သစ်ပညာရေးအရ ၂၀၂၃-[[၂၀၂၄]] ပညာသင်နှစ်မှ စ၍ နဝမတန်းမှ ဒွါဒသမတန်းအထိ ပြန်လည်ရွေးချယ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://mdn.gov.mm/my/2023-2024-pnnyaasngnc-luurnnykhnciimnkinbhiukeaamttii-nnyiniungacnnyawekngp|title=၂၀၂၃-၂၀၂၄ ပညာသင်နှစ် လူရည်ချွန်စီမံကိန်းဗဟိုကော်မတီ ညှိနှိုင်းအစည်းအဝေးကျင်းပ|work=Myanmar Digital News|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၅|date=၃၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄}}{{Dead link|date=April 2025 }}&lt;/ref&gt; ၂၀၂၄-[[၂၀၂၅]] ပညာသင်နှစ်တွင် တက္ကသိုလ် ပထမနှစ် လူရည်ချွန်ကိုပါ ထည့်သွင်း ရွေးချယ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/67981|title=၂၀၂၄-၂၀၂၅ ပညာသင်နှစ် ပထမနှစ် လူရည်ချွန် ကျောင်းသား/ ကျောင်းသူများ၏ အမည်စာရင်း ကြေညာ
|work=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန (ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်)|access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၅|date=၆ မတ် ၂၀၂၅}}&lt;/ref&gt;
၂၀၂၄-၂၀၂၅ ပညာသင်နှစ်တွင် ‌‌ဗဟိုအဆင့် လူရည်ချွန် ရွေးချယ်ရေး စာမေးပွဲကို အောင်မြင်စွာ ကျင်းပပြုလုပ်ပြီး၍ ရွေးချယ်လိုက်သော လူရည်ချွန် ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူများကို နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများတွင် တရားဝင် ကြေညာပြီးဖြစ်သော်လည်း လတ်တလော ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် [[၂၀၂၅ မြန်မာ ငလျင်|မန္တလေးငလျင်ကြီး]]၏ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများကြောင့် နှစ်စဉ် ဧပြီလအကုန်တွင် ကျရောက်သည့် လူရည်ချွန် မောင်မယ်များအား အပန်းဖြေစခန်း အသီးသီးသို့ ပို့ဆောင်ခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်ကို ပယ်ဖျက်လိုက်သည်။ ၂၀၂၅-[[၂၀၂၆]] ပညာသင်နှစ်တွင် အခြေခံပညာအဆင့်တွင် နဝမတန်းမှ ဒွါဒသမတန်းအထိလည်းကောင်း၊ အဆင့်မြင့်အဆင့်တွင် တက္ကသိုလ် ပထမနှစ်နှင့် ဒုတိယနှစ်တို့တွင်လည်းကောင်း လူရည်ချွန် ရွေးချယ်ခြင်းလုပ်ငန်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။

== နှစ်အလိုက် လူရည်ချွန် စာရင်း ==
{{expand section}}
=== လူရည်ချွန် စီမံကိန်း (၁၉၆၃ ~ ၁၉၈၈) ===
==== ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်များ ====
==== ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်များ ====
==== ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်များ ====

=== ဘက်စုံပညာ ထူးချွန်လူငယ် စီမံကိန်း (၂၀၁၄ ~ ၂၀၁၇) ===
==== ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်များ ====

=== လူရည်ချွန် စီမံကိန်း (၂၀၁၈ ~ ) ===
==== ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်များ ====
==== ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်များ ====

==အခြား ဖတ်ရှုရန်==
* [[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]]
* [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပညာရေး]]
* [[ကင်းထောက်ခြင်း]]

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပညာရေး]]
[[Category:လူငယ်အဖွဲ့အစည်းများ]]</text>
      <sha1>e50vskn2tymprm86amg5thpo95lrd1h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027849</id>
      <parentid>1027840</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T09:25:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>လင့်သေများကို ဖယ်ရှား၊စာနိဒါန်းပြင်ဆင်</comment>
      <origin>1027849</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11262" sha1="5xso1cwd2h4s61rtzi025ohrus11c9e" xml:space="preserve">'''လူရည်ချွန် ရွေးချယ်ရေး စီမံကိန်း''' ({{lang-en|'''Outstanding Student Selection Scheme''' }}) သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၁၉၆၄ ခုနှစ်မှ စတင်၍ နှစ်စဉ်ကျင်းပခဲ့သော ပညာရေးစီမံကိန်း တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤစီမံကိန်းသည် အခြေခံပညာနှင့် အဆင့်မြင့်ပညာကဏ္ဍများမှ ကျောင်းသားလူငယ်များအား ကာယ၊ ဉာဏ၊ စာရိတ္တ ဘက်စုံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန် ရည်ရွယ်၍ ဖော်ဆောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။၁၉၆၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၈ ခုနှစ်အထိ အစဉ်တစိုက် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်းတွင် စီမံကိန်း ခေတ္တရပ်နားခဲ့သော်လည်း ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် &quot;ဘက်စုံထူးချွန်ကျောင်းသား&quot; အမည်ဖြင့် ပြန်လည်စတင်ခဲ့သည်။ထို့နောက် ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် '''“လူရည်ချွန်စီမံကိန်း”''' အမည်နှင့် ပြန်လည်ပြင်ဆင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=၂၀၂၃-၂၀၂၄ ပညာသင်နှစ် ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်မှ လူရည်ချွန် မောင်/မယ်များ၏ ရင်တွင်းစကားသံများ |url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/%25E1%2581%2582%25E1%2581%2580%25E1%2581%2582%25E1%2581%2583-%25E1%2581%2582%25E1%2581%2580%25E1%2581%2582%25E1%2581%2584-%25E1%2580%2595%25E1%2580%258A%25E1%2580%25AC%25E1%2580%259E%25E1%2580%2584%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2594%25E1%2580%25BE%25-60 |access-date=2026-04-27 |website=myanmar.gov.mm |language=en-US}}&lt;/ref&gt;{{Infobox award
| name            = လူရည်ချွန်
| image           = 
| caption         = ၂၀၂၆ လူရည်ချွန် တံဆိပ်
| awarded_for     = ကာယ၊ ဉာဏ၊ စာရိတ္တ ဘက်စုံထူးချွန်သည့် ကျောင်းသားလူငယ်များကို အသိအမှတ်ပြုခြင်း
| country         = [[မြန်မာနိုင်ငံ]]
| year            = [[၁၉၆၄|၁၉၆၄ ခုနှစ်]]
| first_awarded   = ၁၉၆၄
| website         = 
}}

== သမိုင်း ==
&quot;လူရည်ချွန် စီမံကိန်း&quot;ကို [[၁၉၆၃]]-[[၁၉၆၄]] ပညာသင်နှစ်မှ စတင်ရွေးချယ်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံး လူရည်ချွန် မောင်မယ်များ ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ စတင်နှစ်တွင် သတ္တမတန်းမှ ဒသမတန်းအထိ ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ နောက်နှစ်များတွင် တက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ်၊ သိပ္ပံများမှ ကျောင်းသားကျောင်းသူများကိုပါ တိုးမြှင့်ရွေးချယ်သည်။ [[၁၉၈၈|၁၉၈၈ ခုနှစ်]] ''(၂၅) ကြိမ်မြောက် ငွေရတု လူရည်ချွန် စီမံကိန်း'' အထိ နှစ်စဉ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=၂ဝ၂၅-၂ဝ၂၆ ပညာသင်နှစ် လူရည်ချွန်စီမံကိန်းဗဟိုကော်မတီ လုပ်ငန်းညှိနှိုင်းအစည်းအဝေး ကျင်းပ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/2w25-2w26-pnnyaasngnc-luurnnykhnciimnkinbhiukeaamttii-lupngnnnyiniungacnnyawe-kngp |access-date=2026-04-27 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}&lt;/ref&gt;
=== စီမံကိန်း ပြန်လည်အသက်သွင်းခြင်းနှင့် အမည်ပြောင်းလဲမှုများ (၂၀၁၃~၂၀၂၀) ===
၁၉၈၈ ခုနှစ်မှစပြီး ခေတ္တရပ်နားခဲ့သည့် '''လူရည်ချွန် စီမံကိန်း'''ကို [[၂၀၁၃|၂၀၁၃ ခုနှစ်]]တွင် '''ဘက်စုံပညာ ထူးချွန်လူငယ် စီမံကိန်း'''အဖြစ် ပြန်လည်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2013/03/01/34728.html|title=လူရည်ချွန် စီမံကိန်း ပြန်စ|work=The Irrawaddy|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၅|date=၁ မတ် ၂၀၁၃}}&lt;/ref&gt; ၁၉၆၄ ခုနှစ်မှ လူရည်ချွန် စီမံကိန်းစတင်သည့် နှစ် (၅၀) မြောက် ရွှေရတုနှစ် ဖြစ်သည့် [[၂၀၁၄|၂၀၁၄ ခုနှစ်]]တွင် နိုင်ငံတစ်လွှားမှ လူရည်ချွန် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသူများကို စုစည်း၍ လူရည်ချွန် (၁၉၆၄-၁၉၈၈) အဖွဲ့ တစ်ခုကို ထူထောင်သည်။ [[၂၀၁၈|၂ဝ၁၈ ခုနှစ်]]တွင် '''လူရည်ချွန် စီမံကိန်း''' အမည်နှင့် ပြန်လည် ပြင်ဆင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
=== ကိုဗစ်-၁၉ အလွန်နှင့် စနစ်သစ်ပညာရေးကာလ (၂၀၂၂~လက်ရှိ ) ===
[[၂၀၁၉]] - [[၂၀၂၀]] ပညာသင်နှစ်မှ စ၍ [[ကိုဗစ် ၁၉]] ရောဂါ ကူးစက်ပြန့်ပွားမှု ထိန်းချုပ်ရသည့် အခြေအနေကြောင့် လူရည်ချွန် စီမံကိန်းကို ခေတ္တရပ်နားခဲ့ရာမှ [[၂၀၂၂]] - [[၂၀၂၃]] ပညာသင်နှစ်တွင် ပြန်လည်အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။ စနစ်သစ်ပညာရေးအရ ၂၀၂၃-[[၂၀၂၄]] ပညာသင်နှစ်မှ စ၍ နဝမတန်းမှ ဒွါဒသမတန်းအထိ ပြန်လည်ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၄-[[၂၀၂၅]] ပညာသင်နှစ်တွင် တက္ကသိုလ် ပထမနှစ် လူရည်ချွန်ကိုပါ ထည့်သွင်း ရွေးချယ်ခဲ့သည်။၂၀၂၄-၂၀၂၅ ပညာသင်နှစ်တွင် ‌‌ဗဟိုအဆင့် လူရည်ချွန် ရွေးချယ်ရေး စာမေးပွဲကို အောင်မြင်စွာ ကျင်းပပြုလုပ်ပြီး၍ ရွေးချယ်လိုက်သော လူရည်ချွန် ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူများကို နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများတွင် တရားဝင် ကြေညာပြီးဖြစ်သော်လည်း လတ်တလော ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် [[၂၀၂၅ မြန်မာ ငလျင်|မန္တလေးငလျင်ကြီး]]၏ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများကြောင့် နှစ်စဉ် ဧပြီလအကုန်တွင် ကျရောက်သည့် လူရည်ချွန် မောင်မယ်များအား အပန်းဖြေစခန်း အသီးသီးသို့ ပို့ဆောင်ခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်ကို ပယ်ဖျက်လိုက်သည်။ ၂၀၂၅-[[၂၀၂၆]] ပညာသင်နှစ်တွင် အခြေခံပညာအဆင့်တွင် နဝမတန်းမှ ဒွါဒသမတန်းအထိလည်းကောင်း၊ အဆင့်မြင့်အဆင့်တွင် တက္ကသိုလ် ပထမနှစ်နှင့် ဒုတိယနှစ်တို့တွင်လည်းကောင်း လူရည်ချွန် ရွေးချယ်ခြင်းလုပ်ငန်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=moeadmin |date=2023-04-26 |title=လူရည်ချွန်မောင်မယ်များအနေဖြင့် မိမိကိုယ်တိုင်၊ မိမိကျောင်း၊ မိမိပတ်ဝန်းကျင်နှင့် မိမိနိုင်ငံ‌တော်၏ အကျိုးစီးပွားအတွက် ကိုယ်စွမ်း၊ ဉာဏ်စွမ်းရှိသမျှ သစ္စာရှိစွာ ပခုံးပြောင်း တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်နိုင်ရေးကြိုးပမ်း |url=http://www.moe.gov.mm/ |access-date=2026-04-27 |website=ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန |language=en}}&lt;/ref&gt;

== နှစ်အလိုက် လူရည်ချွန် စာရင်း ==
{{expand section}}
=== လူရည်ချွန် စီမံကိန်း (၁၉၆၃ ~ ၁၉၈၈) ===
==== ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်များ ====
==== ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်များ ====
==== ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်များ ====

=== ဘက်စုံပညာ ထူးချွန်လူငယ် စီမံကိန်း (၂၀၁၄ ~ ၂၀၁၇) ===
==== ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်များ ====

=== လူရည်ချွန် စီမံကိန်း (၂၀၁၈ ~ ) ===
==== ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်များ ====
==== ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်များ ====

==အခြား ဖတ်ရှုရန်==
* [[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]]
* [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပညာရေး]]
* [[ကင်းထောက်ခြင်း]]

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပညာရေး]]
[[Category:လူငယ်အဖွဲ့အစည်းများ]]</text>
      <sha1>5xso1cwd2h4s61rtzi025ohrus11c9e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027850</id>
      <parentid>1027849</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T09:27:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1027850</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11106" sha1="5qvbjrfc5rxv8wpbh87jbrz21j0tv4h" xml:space="preserve">{{Infobox award
| name = လူရည်ချွန်
| image = 
| caption = 
| awarded_for = ကာယ၊ ဉာဏ၊ စာရိတ္တ ဘက်စုံထူးချွန်သည့် ကျောင်းသားလူငယ်များကို အသိအမှတ်ပြုခြင်း
| country = [[မြန်မာနိုင်ငံ]]
| year = [[၁၉၆၄]]
| first_awarded = ၁၉၆၄
| website = 
}}
'''လူရည်ချွန် ရွေးချယ်ရေး စီမံကိန်း''' ({{lang-en|'''Outstanding Student Selection Scheme''' }}) သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၁၉၆၄ ခုနှစ်မှ စတင်၍ နှစ်စဉ်ကျင်းပခဲ့သော ပညာရေးစီမံကိန်း တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤစီမံကိန်းသည် အခြေခံပညာနှင့် အဆင့်မြင့်ပညာကဏ္ဍများမှ ကျောင်းသားလူငယ်များအား ကာယ၊ ဉာဏ၊ စာရိတ္တ ဘက်စုံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန် ရည်ရွယ်၍ ဖော်ဆောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။၁၉၆၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၈ ခုနှစ်အထိ အစဉ်တစိုက် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်းတွင် စီမံကိန်း ခေတ္တရပ်နားခဲ့သော်လည်း ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် &quot;ဘက်စုံထူးချွန်ကျောင်းသား&quot; အမည်ဖြင့် ပြန်လည်စတင်ခဲ့သည်။ထို့နောက် ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် '''“လူရည်ချွန်စီမံကိန်း”''' အမည်နှင့် ပြန်လည်ပြင်ဆင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=၂၀၂၃-၂၀၂၄ ပညာသင်နှစ် ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်မှ လူရည်ချွန် မောင်/မယ်များ၏ ရင်တွင်းစကားသံများ |url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/%25E1%2581%2582%25E1%2581%2580%25E1%2581%2582%25E1%2581%2583-%25E1%2581%2582%25E1%2581%2580%25E1%2581%2582%25E1%2581%2584-%25E1%2580%2595%25E1%2580%258A%25E1%2580%25AC%25E1%2580%259E%25E1%2580%2584%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2594%25E1%2580%25BE%25-60 |access-date=2026-04-27 |website=myanmar.gov.mm |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
== သမိုင်း ==
&quot;လူရည်ချွန် စီမံကိန်း&quot;ကို [[၁၉၆၃]]-[[၁၉၆၄]] ပညာသင်နှစ်မှ စတင်ရွေးချယ်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံး လူရည်ချွန် မောင်မယ်များ ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ စတင်နှစ်တွင် သတ္တမတန်းမှ ဒသမတန်းအထိ ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ နောက်နှစ်များတွင် တက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ်၊ သိပ္ပံများမှ ကျောင်းသားကျောင်းသူများကိုပါ တိုးမြှင့်ရွေးချယ်သည်။ [[၁၉၈၈|၁၉၈၈ ခုနှစ်]] ''(၂၅) ကြိမ်မြောက် ငွေရတု လူရည်ချွန် စီမံကိန်း'' အထိ နှစ်စဉ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=၂ဝ၂၅-၂ဝ၂၆ ပညာသင်နှစ် လူရည်ချွန်စီမံကိန်းဗဟိုကော်မတီ လုပ်ငန်းညှိနှိုင်းအစည်းအဝေး ကျင်းပ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/2w25-2w26-pnnyaasngnc-luurnnykhnciimnkinbhiukeaamttii-lupngnnnyiniungacnnyawe-kngp |access-date=2026-04-27 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}&lt;/ref&gt;
=== စီမံကိန်း ပြန်လည်အသက်သွင်းခြင်းနှင့် အမည်ပြောင်းလဲမှုများ (၂၀၁၃~၂၀၂၀) ===
၁၉၈၈ ခုနှစ်မှစပြီး ခေတ္တရပ်နားခဲ့သည့် '''လူရည်ချွန် စီမံကိန်း'''ကို [[၂၀၁၃|၂၀၁၃ ခုနှစ်]]တွင် '''ဘက်စုံပညာ ထူးချွန်လူငယ် စီမံကိန်း'''အဖြစ် ပြန်လည်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2013/03/01/34728.html|title=လူရည်ချွန် စီမံကိန်း ပြန်စ|work=The Irrawaddy|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၅|date=၁ မတ် ၂၀၁၃}}&lt;/ref&gt; ၁၉၆၄ ခုနှစ်မှ လူရည်ချွန် စီမံကိန်းစတင်သည့် နှစ် (၅၀) မြောက် ရွှေရတုနှစ် ဖြစ်သည့် [[၂၀၁၄|၂၀၁၄ ခုနှစ်]]တွင် နိုင်ငံတစ်လွှားမှ လူရည်ချွန် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသူများကို စုစည်း၍ လူရည်ချွန် (၁၉၆၄-၁၉၈၈) အဖွဲ့ တစ်ခုကို ထူထောင်သည်။ [[၂၀၁၈|၂ဝ၁၈ ခုနှစ်]]တွင် '''လူရည်ချွန် စီမံကိန်း''' အမည်နှင့် ပြန်လည် ပြင်ဆင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
=== ကိုဗစ်-၁၉ အလွန်နှင့် စနစ်သစ်ပညာရေးကာလ (၂၀၂၂~လက်ရှိ ) ===
[[၂၀၁၉]] - [[၂၀၂၀]] ပညာသင်နှစ်မှ စ၍ [[ကိုဗစ် ၁၉]] ရောဂါ ကူးစက်ပြန့်ပွားမှု ထိန်းချုပ်ရသည့် အခြေအနေကြောင့် လူရည်ချွန် စီမံကိန်းကို ခေတ္တရပ်နားခဲ့ရာမှ [[၂၀၂၂]] - [[၂၀၂၃]] ပညာသင်နှစ်တွင် ပြန်လည်အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။ စနစ်သစ်ပညာရေးအရ ၂၀၂၃-[[၂၀၂၄]] ပညာသင်နှစ်မှ စ၍ နဝမတန်းမှ ဒွါဒသမတန်းအထိ ပြန်လည်ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၄-[[၂၀၂၅]] ပညာသင်နှစ်တွင် တက္ကသိုလ် ပထမနှစ် လူရည်ချွန်ကိုပါ ထည့်သွင်း ရွေးချယ်ခဲ့သည်။၂၀၂၄-၂၀၂၅ ပညာသင်နှစ်တွင် ‌‌ဗဟိုအဆင့် လူရည်ချွန် ရွေးချယ်ရေး စာမေးပွဲကို အောင်မြင်စွာ ကျင်းပပြုလုပ်ပြီး၍ ရွေးချယ်လိုက်သော လူရည်ချွန် ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူများကို နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများတွင် တရားဝင် ကြေညာပြီးဖြစ်သော်လည်း လတ်တလော ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် [[၂၀၂၅ မြန်မာ ငလျင်|မန္တလေးငလျင်ကြီး]]၏ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများကြောင့် နှစ်စဉ် ဧပြီလအကုန်တွင် ကျရောက်သည့် လူရည်ချွန် မောင်မယ်များအား အပန်းဖြေစခန်း အသီးသီးသို့ ပို့ဆောင်ခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်ကို ပယ်ဖျက်လိုက်သည်။ ၂၀၂၅-[[၂၀၂၆]] ပညာသင်နှစ်တွင် အခြေခံပညာအဆင့်တွင် နဝမတန်းမှ ဒွါဒသမတန်းအထိလည်းကောင်း၊ အဆင့်မြင့်အဆင့်တွင် တက္ကသိုလ် ပထမနှစ်နှင့် ဒုတိယနှစ်တို့တွင်လည်းကောင်း လူရည်ချွန် ရွေးချယ်ခြင်းလုပ်ငန်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=moeadmin |date=2023-04-26 |title=လူရည်ချွန်မောင်မယ်များအနေဖြင့် မိမိကိုယ်တိုင်၊ မိမိကျောင်း၊ မိမိပတ်ဝန်းကျင်နှင့် မိမိနိုင်ငံ‌တော်၏ အကျိုးစီးပွားအတွက် ကိုယ်စွမ်း၊ ဉာဏ်စွမ်းရှိသမျှ သစ္စာရှိစွာ ပခုံးပြောင်း တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်နိုင်ရေးကြိုးပမ်း |url=http://www.moe.gov.mm/ |access-date=2026-04-27 |website=ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန |language=en}}&lt;/ref&gt;

== နှစ်အလိုက် လူရည်ချွန် စာရင်း ==
{{expand section}}
=== လူရည်ချွန် စီမံကိန်း (၁၉၆၃ ~ ၁၉၈၈) ===
==== ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်များ ====
==== ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်များ ====
==== ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်များ ====

=== ဘက်စုံပညာ ထူးချွန်လူငယ် စီမံကိန်း (၂၀၁၄ ~ ၂၀၁၇) ===
==== ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်များ ====

=== လူရည်ချွန် စီမံကိန်း (၂၀၁၈ ~ ) ===
==== ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်များ ====
==== ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်များ ====

==အခြား ဖတ်ရှုရန်==
* [[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]]
* [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပညာရေး]]
* [[ကင်းထောက်ခြင်း]]

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပညာရေး]]
[[Category:လူငယ်အဖွဲ့အစည်းများ]]</text>
      <sha1>5qvbjrfc5rxv8wpbh87jbrz21j0tv4h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဗလိုရာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>267876</id>
    <revision>
      <id>1027723</id>
      <parentid>873622</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T13:37:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1027723</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="95646" sha1="9hh22u7tucwsjwplu0pqgeawvqw0ou8" xml:space="preserve">'''ဗလိုရာ''' (Vlorë) ({{IPAc-en|ˈ|v|l|ɔːr|ə}} {{respell|VLOR|ə}},&lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia |url=http://www.lexico.com/definition/Vlor%C3%AB |archive-url=https://web.archive.org/web/20200707001319/https://www.lexico.com/definition/vlore?s=t |url-status=dead |archive-date=2020-07-07 |title=Vlorë |dictionary=[[Lexico]] UK English Dictionary |publisher=[[Oxford University Press]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite American Heritage Dictionary|Vlorë|access-date=5 July 2020}}&lt;/ref&gt; {{IPA|sq|ˈvlɔɾə|lang}}; {{lang-sq-definite|Vlora}}{{efn|name=fn3|Vlorë is also known as '''Vlonë''' ({{IPA|sq|ˈvlonə|pron}}; definite: ''Vlona'') in [[Gheg Albanian]].&lt;ref&gt;{{cite book |title=The New Encyclopaedia Britannica |year=1974 |publisher=[[Encyclopædia Britannica]] |isbn=0-85229-290-2 |page=479 |url=https://books.google.com/books?id=1BMrAAAAMAAJ |access-date=23 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201107201801/https://books.google.com/books?id=1BMrAAAAMAAJ |archive-date=7 November 2020 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;}}) သည် အယ်လ်ဘေးနီးယား (Albania) ၏ တတိယအကြီးဆုံး မြို့ဖြစ်ပြီး ဗလိုရာကောင်တီ (Vlorë County) နှင့် ဗလိုရာမြူနီစီပယ်လတီ (Vlorë Municipality) ၏ အုပ်ချုပ်ရေးဌာနချုပ်လည်း ဖြစ်သည်။ ဤမြို့သည် အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံ အနောက်တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး ဗလိုရာပင်လယ်အော် (Bay of Vlorë) ပေါ်တွင် ကျယ်ပြန့်စွာ တည်ထားသည်။ မြို့သည် ဆီရောနီယန်တောင်တန်း (Ceraunian Mountains) ၏ ခြေရင်းတွင် တည်ရှိပြီး အယ်လ်ဘေးနီးယား အက်ဒရီယက်ပင်လယ်ကမ်းရိုး (Albanian Adriatic Sea Coast) နှင့် အယ်လ်ဘေးနီးယား အိုင်ယိုနီယန်ပင်လယ်ကမ်းရိုး (Albanian Ionian Sea Coast) တို့နှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ ဗလိုရာသည် မြေထဲပင်လယ်ရာသီဥတု (Mediterranean climate) ကို ခံစားရပြီး ၎င်းရာသီဥတုသည် ဆီရောနီယန်တောင်တန်းနှင့် မြေထဲပင်လယ် (Mediterranean Sea) ၏ နီးကပ်မှုကြောင့် လွှမ်းမိုးခံရသည်။

ဗလိုရာ၏ ကမ်းရိုးတန်းဒေသသည် ဘီစီအီး ၁၁ ရာစုမှ ၁၀ ရာစုအထိ မြို့ပြမဖြစ်မီ လှုပ်ရှားမှုများ ရှိခဲ့သော အီလီရီယန် (Illyrian) နေရာများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤနေရာကို ရှေးဂရိ (Ancient Greeks) တို့က ကိုလိုနီအဖြစ် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဘီစီအီး ၆ ရာစုမှ အေဒီ ၂ ရာစုအထိ နေထိုင်ခဲ့သော ကြီးမားပြီး ခံတပ်ဖြင့် ကာရံထားသည့် ဆိပ်ကမ်းမြို့တစ်ခုသည် ယခုအခါ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ရေနစ်မြှုပ်နေပြီး ဗလိုရာ၏ အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ ထရီပို့ (Triport) တွင် တည်ရှိသည်။ ဤနေရာတွင် အနည်းဆုံး ရှေးဂရိခေတ် (Archaic period) မှ အလယ်ခေတ် (medieval period) အထိ ဆိပ်ကမ်းလှုပ်ရှားမှုများ သိသာစွာ ရှိခဲ့သည်။ ရှေးမြို့သည် ထရီပို့နေရာမှ ယခုဗလိုရာ၏ တည်နေရာသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်ဟု ယူဆထားသည်။ ယခုမြို့လယ်တွင် နှောင်းရှေးခေတ် (late antiquity) မှ ရှေးဟောင်းသုတေသန အမွေအနှစ်များ တွေ့ရှိရသည်။ ဗလိုရာ၏ ခေတ်သစ်အမည်ဖြစ်သော &quot;အောလွန်&quot; (Aulon) သည် အေဒီ ၂ ရာစုမှ စတင်ပြီး သမိုင်းမှတ်တမ်းများတွင် ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ၎င်းမြို့သည် သမိုင်းတစ်လျှောက် ရောမအင်ပါယာ (Roman Empire)၊ ဘိုင်ဇန်တိုင်းအင်ပါယာ (Byzantine Empire)၊ နော်မန် (Normans)၊ ဗင်နီးရှန်အင်ပါယာ (Venetian Empire) နှင့် အော့တိုမန်အင်ပါယာ (Ottoman Empire) တို့၏ သိမ်းပိုက်မှုကို အချိန်အမျိုးမျိုးတွင် ခံခဲ့ရသည်။

၁၈ ရာစုနှင့် ၁၉ ရာစုအကြားတွင် အယ်လ်ဘေးနီးယားလူမျိုးများသည် ဝိညာဉ်ရေးနှင့် ဉာဏ်ရည်ဉာဏ်သွေးအား စုစည်းကာ အမျိုးသားရေးအသိစိတ်ဓာတ် (national consciousness) ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီး ၎င်းသည် အယ်လ်ဘေးနီးယား ပြန်လည်နိုးကြွခေတ် (Albanian Renaissance) သို့ ဦးတည်သွားခဲ့သည်။ ဗလိုရာသည် အယ်လ်ဘေးနီးယားလွတ်လပ်ရေး (Albanian Independence) တွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့ပြီး ခေတ်သစ်အယ်လ်ဘေးနီးယား၏ တည်ထောင်သူများက ၁၉၁၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ဗလိုရာစည်းဝေးပွဲ (Assembly of Vlorë) တွင် လွတ်လပ်ရေးကြေညာစာတမ်း (Declaration of Independence) ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။

ဗလိုရာသည် တောင်ပိုင်းအယ်လ်ဘေးနီးယား (southern Albania) နှင့် လဘီးရီယာ (Labëria) ဒေသတို့၏ အရေးပါသော မြို့များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်းဒေသသည် ၎င်း၏ ယဉ်ကျေးမှု၊ ဓလေ့ထုံးတမ်းများနှင့် ရိုးရာပုံပြင်များကြောင့် ထင်ရှားသည်။ ဗလိုရာကို ဗလိုရာဆိပ်ကမ်း (Port of Vlorë)၊ အက်ချ် ၈ အဝေးပြေးလမ်း (SH8 highway) နှင့် အေ ၂ အဝေးပြေးလမ်း (A2 motorway) တို့က ဝန်ဆောင်မှုပေးထားပြီး ၎င်းတို့သည် အက်ဒရီယက်-အိုင်ယိုနီယန် အဝေးပြေးလမ်း (Adriatic–Ionian Corridor) နှင့် ပန်-ဥရောပ လမ်းကြောင်း ၈ (Pan-European Corridor VIII) ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကို ကိုယ်စားပြုသည်။

== နာမည် ==

ဗလိုရာမြို့သည် ၎င်း၏ အမည်ကို ရှေးဂရိဘာသာစကားဖြစ်သော &quot;အောလွန်&quot; ({{Langx|grc|Αὐλών|Aulṓn}}) မှ ဆင်းသက်လာပြီး ၎င်းသည် &quot;လမ်းကြောင်း&quot; သို့မဟုတ် &quot;ချိုင့်ဝှမ်း&quot; ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး အောလို့စ် (aulos) ဟူသော ဂီတတူရိယာတစ်ခုနှင့် ဆင်တူသည်။ ၎င်းသည် ဂရိကမ္ဘာတွင် ပုံမှန်တည်နေရာအမည် (toponym) တစ်ခုဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Babiniotis |first1=Georgios |title=Dictionary of the Modern Greek Language |date=2019 |publisher=Kéntro Lexikologías |isbn=978-9609582148 |page=315 |quote=ηκαν το αρχ. δίαυλος «πέρασμα, δίοδος» και το νεότ. πύραυλος. Η κοιλάδα που μοιάζει με αυλό λέγεται αυλών (αυλώνας). από όπου το συχνό τοπωνύμιο Αυλών {{!}} Αυλώνα, ... Αυλώνας (ο) πόλη και λιμάνι τής Ν. Αλβανίας}}&lt;/ref&gt; မြို့၏ အမည်ကို အေဒီ ၂ ရာစုတွင် ရှေးဂရိစာရေးဆရာနှစ်ဦးဖြစ်သော လူစီယန် (Lucian) နှင့် တော်လမီ (Ptolemy) တို့က ပထမဆုံး မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ပြီး တော်လမီက ၎င်းကို &quot;မြို့နှင့် ဆိပ်ကမ်း&quot; ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ ၎င်းက ၎င်းမြို့သည် ယင်းမတိုင်မီကပင် တည်ထောင်ခဲ့သည်ကို အတည်ပြုသည်။ သို့သော် အောလွန်ကို ယင်းထက် စောပြီး ရှေးဂရိနှင့် ရောမစာရေးဆရာများက ဖော်ပြခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ သူတို့က အနီးအနားရှိ အိုရီကမ် (Oricum) မြို့နှင့် ဆိပ်ကမ်းကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ သို့သော် နောက်ပိုင်းမှတ်တမ်းများတွင် အိုရီကမ်ကို လျော့နည်းစွာ တွေ့ရပြီး အောလွန်ဟူသော တည်နေရာအမည်ကို ပို၍ မကြာခဏ ဖော်ပြထားသည်။&lt;ref name=&quot;Demiraj&quot; /&gt;

&quot;ဗလိုရာ&quot; သည် ရှေးအောလွန်-အေ (Aulon-a) မှ အယ်လ်ဘေးနီးယားဘာသာစကား၏ အသံပြောင်းလဲမှု (phonetic system) ဖြစ်စဉ်ဖြင့် ဆင်းသက်လာပြီး &quot;ဗလိုနီ&quot; (Vlon W) မှ &quot;ဗလိုရာ&quot; (Vlorë) သို့ ရိုတာစီဇင် (rhotacism) ဖြစ်စဉ်ဖြင့် ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Katičić|first=Radoslav|author-link=Radoslav Katičić|title=Ancient Languages of the Balkans|date=1976|publisher=Mouton|isbn=978-9027933058|page=186}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Demiraj&quot; /&gt; ၎င်းသည် အယ်လ်ဘေးနီးယားဘာသာစကားတွင် စလဗ် (Slavic) မတိုင်မီ ဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ တော့စက် အယ်လ်ဘေးနီးယန် (Tosk Albanian) တွင် စကားလုံးအလယ်ရှိ &quot;န&quot; ({{IPA|/n/}}) သည် ပုံမှန်အားဖြင့် &quot;ရ&quot; ({{IPA|/r/}}) သို့ ပြောင်းလဲသွားပြီး အစပိုင်း &quot;ဗ&quot; ({{IPA|/v/}}) သည် အလေးမထားသော &quot;အု&quot; ({{IPA|/u/}}) မှ ဆင်းသက်လာကာ အစပိုင်း အလေးမထားသော &quot;အ&quot; ({{IPA|/a/}}) ပျောက်သွားပြီးနောက် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ &quot;အု&quot; ({{IPA|/u/}}) မှ &quot;ဗ&quot; ({{IPA|/v/}}) သို့ ပြောင်းလဲမှုသည် အတော်လေး ရှေးကျပြီး နောက်ဆက်တွဲ စကားလုံးအလယ်ရှိ &quot;လ&quot; ({{IPA|/l/}}) သည် &quot;လျ&quot; ({{IPA|/lː/}}) သို့ ပြောင်းလဲမှုကို တားဆီးခဲ့သည်။ ဂတ်ဂ် အယ်လ်ဘေးနီးယန် (Geg Albanian) တွင် ဤတည်နေရာအမည်ကို &quot;ဗလိုနီ&quot; (Vlonë) ဟု အသံထွက်ပြီး ၎င်းသည် တော့စက် အယ်လ်ဘေးနီးယန်တွင် ရိုတာစီဇင် မပေါ်ပေါက်မီ မြောက်ပိုင်း အယ်လ်ဘေးနီးယားလူမျိုးများကြားတွင် အသုံးပြုခဲ့သည်ကို ညွှန်ပြသည်။&lt;ref name=&quot;Demiraj&quot;&gt;{{cite book|last=Demiraj|first=Shaban|author-link=Shaban Demiraj|publisher=[[Academy of Sciences of Albania]]|title=The origin of the Albanians: linguistically investigated|isbn=9789994381715|url=https://books.google.com/books?id=aXIbAQAAIAAJ|year=2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20201120114336/https://books.google.com/books?id=aXIbAQAAIAAJ|archive-date=20 November 2020|pages=144–145}}&lt;/ref&gt; ထို့ပြင် အမည်၏ အသံထွက်ပုံစံသည် အယ်လ်ဘေးနီးယားအသံထွက်စည်းမျဉ်းများကို လိုက်နာသည်။&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Huld|first=Martin E.|author-link=Martin E. Huld|title=Accentual Stratification of Ancient Greek Loanwords in Albanian|journal=Zeitschrift für vergleichende Sprachforschung|volume=99|issue=2|year=1986|publisher=Vandenhoeck &amp; Ruprecht (GmbH &amp; Co. KG)|jstor=40848841|pages=248–249}}&lt;/ref&gt; နေထိုင်သူများ၏ အမည်ဖြစ်သော (တစ်ဦးချင်း &quot;ဗလိုနျတ်&quot; (vlonjat)၊ အများကိန်း &quot;ဗလိုနျတေ့&quot; (vlonjatë)) သည် တည်နေရာအမည်ကို ထိခိုက်သော ရိုတာစီဇင်ကို မခံခဲ့ရပေ (အကယ်၍ ခံခဲ့ရပါက &quot;ဗလိုရတ်&quot; (vlorat) သို့မဟုတ် &quot;ဗလိုရျတ်&quot; (vlorjat) ဟူ၍ ဖြစ်နိုင်သည်)။

အလယ်ခေတ်နှင့် ခေတ်သစ်ဂရိအမည်မှာ &quot;အာဗလွန်နပ်စ်&quot; ({{lang|el|Αυλώνας}} ''Aulṓnas'' {{IPA|el|avˈlonas|}}) ဖြစ်ပြီး လက်တင် ({{lang|el|Αυλώνα}} ''Aulṓna'' {{IPA|el|avˈlona|}}) &quot;အောလိုနာ&quot; (Aulona)၊ အီတလီ (Italian) &quot;ဗလိုနာ&quot; (Valona) (အခြားဘာသာစကားများတွင်လည်း အသုံးပြု) နှင့် ယခုမသုံးတော့သော အင်္ဂလိပ် &quot;အာဗလိုနာ&quot; (Avlona) တို့၏ မူလအစဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;eb9&quot;&gt;&quot;{{Cite EB9|wstitle=Avlona}}&quot; in the ''Encyclopædia Britannica'', {{nowrap|9th ed.}} 1878.&lt;/ref&gt;{{sfn|Chisholm|1911}} အော့တိုမန်ခေတ်တွင် ဗလိုရာမြို့ကို တူရကီ (Turkish) ဘာသာဖြင့် &quot;အာဗလွန်ယာ&quot; (Avlonya) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Gawrych, G. W. (2006). ''[https://books.google.com/books?id=wPOtzk-unJgC The crescent and the eagle: Ottoman rule, Islam and the Albanians, 1874-1913]''. I.B.Tauris. p. 23. {{ISBN|978-1-84511-287-5}}. Google Book Search. Retrieved on August 25, 2009.&lt;/ref&gt; အလယ်ခေတ် လက်တင်မှတ်တမ်းများနှင့် ရှေးအီတလီမှတ်တမ်းများတွင် &quot;အာဗလိုနာ&quot; (Avalona)၊ &quot;အာဗလိုနာ&quot; (Avelona)၊ &quot;လာဗလိုနာ&quot; (Lavalona)၊ &quot;လာဗလလိုနာ&quot; (Lavellona) ဟူသော ပုံစံများဖြင့် ဖော်ပြထားသည်။ ရှေးဆားဘီးယန်း (Old Serbian) မှတ်တမ်းများတွင် &quot;အာဗလိုနာ&quot; (Avlona) သို့မဟုတ် &quot;ဗာဗလိုနာ&quot; (Vavlona) ဟု ဖော်ပြထားပြီး နောက်တစ်မျိုးတွင် စလဗ် (Slavic) ရှေ့ဆက် &quot;ဗ&quot; (v) &quot;အတွင်း&quot; ဟု ပါဝင်သည်။&lt;ref name=&quot;Demiraj&quot; /&gt; အာရိုမာနီယန် (Aromanian) ဘာသာတွင် ဤမြို့ကို &quot;အာဗလိုနာ&quot; ({{lang|rup|Avlona}}) ဟု သိကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://issuu.com/leogjata/docs/arumunet_albania_nr_40|title=Arumunët Albania, nr. 40|newspaper=Arumunët Albania|issue=40|page=15|year=2014|language=sq, rup}}&lt;/ref&gt;

== သမိုင်း ==

{{Quote box
| width = 25em
| align = right
| title_bg = #B0C4DE
| title = ဗလိုရာ၏ အချိန်ဇယား &lt;br&gt;&lt;small&gt;သမိုင်းဆိုင်ရာ ဆက်နွယ်မှုများ&lt;/small&gt;
| fontsize = 80%
| quote = {{Noflag|အီလီရီယန် (Illyrians) (တောလန်တီ (Taulantii))}},&lt;br/&gt; 
{{Noflag|ရှေးဂရိ (Ancient Greeks)}}&lt;br&gt;
{{Noflag|ရောမအင်ပါယာ (Roman Empire)}}, 226 BCE–286&lt;br&gt;
{{Noflag|ဘိုင်ဇန်တိုင်းအင်ပါယာ (Byzantine Empire)}}, 286–c. 705&lt;br&gt;
{{Noflag|တောင်စလဗ် (South Slavs)}}, c. 705–784&lt;br&gt;
{{Noflag|ဘိုင်ဇန်တိုင်းအင်ပါယာ}}, 784–1204&lt;br&gt;
{{Noflag|အီပီရပ်စ် ဒက်စပါတိတ် (Despotate of Epirus)}}, 1204–1346&lt;br&gt;
{{Noflag|ဗလိုနာ ပရင်စီပယ်လတီ (Principality of Valona)}}, 1346–1417&lt;br&gt;
{{flagicon image|Flag of the Ottoman Empire (1844–1922).svg}} အော့တိုမန်အင်ပါယာ (Ottoman Empire), 1417–1691 &lt;br/&gt;
{{flagicon image|Flag of Republic of Venice (1659-1675).svg}} ဗင်နီးရှန်သမ္မတနိုင်ငံ (Republic of Venice), 1691–1698 &lt;br/&gt;
{{flagicon image|Flag of the Ottoman Empire (1844–1922).svg}} အော့တိုမန်အင်ပါယာ, 1698–1912 &lt;br/&gt;
{{flagicon image|Flag of the Provisional Government of Albania (1912–1914).svg}} လွတ်လပ်သော အယ်လ်ဘေးနီးယား (Independent Albania), 1912–1914&lt;br/&gt;
{{flagicon image|Flag of the Principality of Albania (1915).svg}} အယ်လ်ဘေးနီးယား ပရင်စီပယ်လတီ (Principality of Albania), 1915–1917 &lt;br/&gt;
{{flagicon image|Flag of Italy (1861-1946) crowned.svg}} အယ်လ်ဘေးနီးယားအပေါ် အီတလီ ကာကွယ်ပိုင်နက် (Italian protectorate over Albania), 1917–1920 &lt;br/&gt;
{{flagicon image|Flag of the Principality of Albania (1915).svg}} အယ်လ်ဘေးနီးယား ပရင်စီပယ်လတီ, 1920–1925 &lt;br/&gt;
{{flagicon image|Flag of the Albanian Republic (1925–1928).svg}} အယ်လ်ဘေးနီးယား သမ္မတနိုင်ငံ (1925–1928) (Albanian Republic), 1925–1928&lt;br&gt;
{{flagicon image|Flag of Albania (1934–1939).svg}} အယ်လ်ဘေးနီးယား ဘုရင့်နိုင်ငံ (1928–1939) (Albanian Kingdom), 1928–1939&lt;br&gt;
{{flagicon image|Flag of Albania (1939–1943).svg}} အယ်လ်ဘေးနီးယား ဘုရင့်နိုင်ငံ (1939–1943) (Italian protectorate of Albania), 1939–1943&lt;br&gt;
{{flagicon image|Flag of Albania (1943–1944).svg}} ဂျာမနီ သိမ်းပိုက်ထားသော အယ်လ်ဘေးနီးယား (German occupation of Albania) အယ်လ်ဘေးနီးယား ဘုရင့်နိုင်ငံ, 1943–1944&lt;br&gt;
{{flagicon image|Flag of the Democratic Government of Albania (1944–1946).svg}} အယ်လ်ဘေးနီးယား ဒီမိုကရက်တစ် အစိုးရ (Democratic Government of Albania), 1944–1946&lt;br&gt;
{{flagicon image|Flag of Albania (1970s–1980s).svg}} အယ်လ်ဘေးနီးယား ပြည်သူ့ ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတနိုင်ငံ (People's Socialist Republic of Albania), 1946–1992&lt;br&gt;
{{flag|Albania}}, 1992–ယခုအချိန်ထိ
}}

=== အစောပိုင်းသမိုင်း ===

{{Image label begin|image=June 22 2013 432 HSV Albanische Riviera.jpg|width={{{width|280}}}|float={{{float|left}}}|font-size=78%|padding=8px}}
{{Image label|x=0.10|y=0.23|scale={{{width|280}}}|text={{Rotate text|0|{{big|အက်ဒရီယက်ပင်လယ် (&lt;span style=&quot;color: #87CEFA&quot;&gt;Adriatic&lt;br /&gt;Sea&lt;/span&gt;)}}}}}}
{{Image label|x=0.15|y=1.0|scale={{{width|280}}}|text={{Rotate text|0|အိုထရန်တို ရေလက်ကြား (&lt;span style=&quot;color: #87CEFA&quot;&gt;Strait of&lt;br /&gt;Otranto&lt;/span&gt;)}}}}
{{Image label|x=0.07|y=0.42|scale={{{width|280}}}|text={{Rotate text|0|&lt;small&gt;ဆာဇန်ကျွန်း (&lt;span style=&quot;color: #FFFFFF&quot;&gt;Sason  •&lt;br /&gt;Island&lt;/span&gt;)&lt;/small&gt;}}}}
{{Image label|x=0.81|y=0.06|scale={{{width|280}}}|text={{Rotate text|0|မာဂျလစ် ရဲတိုက် (&lt;span style=&quot;color: #FFFFFF&quot;&gt;• ''Margëlliç''&lt;/span&gt;)}}}}
{{Image label|x=0.75|y=0.11|scale={{{width|280}}}|text={{Rotate text|0|လော့ဖကင်း (&lt;span style=&quot;color: #FFFFFF&quot;&gt;''Lofkënd'' •&lt;/span&gt;)}}}}
{{Image label|x=0.85|y=0.31|scale={{{width|280}}}|text={{Rotate text|0|ဘိုင်လစ် (&lt;span style=&quot;color: #FFFFFF&quot;&gt;Byllis&lt;br /&gt;•&lt;/span&gt;)}}}}
{{Image label|x=0.915|y=0.37|scale={{{width|280}}}|text={{Rotate text|0|နီကိုင်ယာ (&lt;span style=&quot;color: #FFFFFF&quot;&gt;• Nikaia&lt;/span&gt;)}}}}
{{Image label|x=0.39|y=0.405|scale={{{width|280}}}|text={{Rotate text|0|ထရီပို့ (&lt;span style=&quot;color: #FFFFFF&quot;&gt;• ''Triport''&lt;/span&gt;)}}}}
{{Image label|x=0.38|y=0.48|scale={{{width|280}}}|text=&lt;span style=&quot;color: #FFFFFF&quot;&gt;{{Rotate text|0|'''''ဗလိုရာ•'''''}}&lt;/span&gt;}}
{{Image label|x=0.425|y=0.53|scale={{{width|280}}}|text={{Rotate text|0|ကနီနီ (&lt;span style=&quot;color: #FFFFFF&quot;&gt;''Kaninë'' •&lt;/span&gt;)}}}}
{{Image label|x=0.51|y=0.61|scale={{{width|280}}}|text={{Rotate text|0|အိုလမ်ပေ (&lt;span style=&quot;color: #FFFFFF&quot;&gt;Olympe •&lt;/span&gt;)}}}}
{{Image label|x=0.68|y=0.68|scale={{{width|280}}}|text={{Rotate text|0|အမန်တီယာ (&lt;span style=&quot;color: #FFFFFF&quot;&gt;Amantia •&lt;/span&gt;)}}}}
{{Image label|x=0.735|y=0.735|scale={{{width|280}}}|text={{Rotate text|0|မာတိုဟာဆာနဇ် (&lt;span style=&quot;color: #FFFFFF&quot;&gt;''Matohasanaj'' •&lt;/span&gt;)}}}}
{{Image label|x=0.25|y=0.45|scale={{{width|280}}}|text={{Rotate text|0|ဗလိုရာပင်လယ်အော် (&lt;span style=&quot;color: #87CEFA&quot;&gt;Bay of&lt;br /&gt;Vlorë&lt;/span&gt;)}}}}
{{Image label|x=0.22|y=0.65|scale={{{width|280}}}|text={{Rotate text|60|{{small|ကာရာဘူရန် ကျွန်းဆွယ် (&lt;span style=&quot;color: #FFFFFF&quot;&gt;Akrokeraunia&lt;/span&gt;)}}}}}}
{{Image label|x=0.28|y=0.78|scale={{{width|280}}}|text={{Rotate text|0|အိုရီကမ် (&lt;span style=&quot;color: #FFFFFF&quot;&gt;Orikos •&lt;/span&gt;)}}}}
{{Image label|x=0.51|y=1.112|scale={{{width|280}}}|text={{Rotate text|0|ပလဲစတေ (&lt;span style=&quot;color: #FFFFFF&quot;&gt;Palaeste •&lt;/span&gt;)}}}}
{{Image label|x=0.28|y=0.11|scale={{{width|280}}}|text={{Rotate text|0|{{small|အာအို့စ် (&lt;span style=&quot;color: #87CEFA&quot;&gt;Aoös&lt;/span&gt;)}}}}}}
{{Image label|x=0.59|y=0.22|scale={{{width|280}}}|text={{Rotate text|40|{{small|အာအို့စ် (&lt;span style=&quot;color: #87CEFA&quot;&gt;Aoös&lt;/span&gt;)}}}}}}
{{Image label|x=0.74|y=0.36|scale={{{width|280}}}|text={{Rotate text|30|{{small|အာအို့စ် (&lt;span style=&quot;color: #87CEFA&quot;&gt;Aoös&lt;/span&gt;)}}}}}}
{{Image label|x=0.95|y=0.58|scale={{{width|280}}}|text={{Rotate text|50|{{small|အာအို့စ် (&lt;span style=&quot;color: #87CEFA&quot;&gt;Aoös&lt;/span&gt;)}}}}}}
{{Image label|x=0.595|y=0.48|scale={{{width|280}}}|text={{Rotate text|70|{{small|ရှူရှီစီ မြစ် (&lt;span style=&quot;color: #87CEFA&quot;&gt;Shushicë&lt;/span&gt;)}}}}}}
{{Image label|x=0.755|y=0.86|scale={{{width|280}}}|text={{Rotate text|60|{{small|ရှူရှီစီ မြစ် (&lt;span style=&quot;color: #87CEFA&quot;&gt;Shushicë&lt;/span&gt;)}}}}}}
{{Image label|x=0.90|y=1.02|scale={{{width|280}}}|text={{Rotate text|35|{{small|ရှူရှီစီ မြစ် (&lt;span style=&quot;color: #87CEFA&quot;&gt;Shushicë&lt;/span&gt;)}}}}}}
{{Image label|x=0.50|y=0.86|scale={{{width|280}}}|text={{Rotate text|0|{{small|ဒူကတ် (&lt;span style=&quot;color: #FFFFFF&quot;&gt;''Dukat''&lt;/span&gt;)}}}}}}
{{Image label|x=0.60|y=0.99|scale={{{width|280}}}|text={{Rotate text|40|{{small|လလိုဂါရာ လမ်းကြား (&lt;span style=&quot;color: #FFFFFF&quot;&gt;''Llogara''&lt;/span&gt;)}}}}}}
{{Image label|x=0.71|y=0.90|scale={{{width|280}}}|text={{Rotate text|0|ဆာဂျီ (&lt;span style=&quot;color: #FFFFFF&quot;&gt;''Cerje'' •&lt;/span&gt;)}}}}
{{Image label|x=0.72|y=1.04|scale={{{width|280}}}|text={{Rotate text|0|ဆီရောနီယန်တောင်တန်း (&lt;span style=&quot;color: #FFFFFF&quot;&gt;Ceraunian&lt;br /&gt;Mountains&lt;/span&gt;)}}}}
{{Image label|x=0.735|y=1.235|scale={{{width|280}}}|text={{Rotate text|0|ဟီမာရာ (&lt;span style=&quot;color: #FFFFFF&quot;&gt;Chimera •&lt;/span&gt;)}}}}
{{Image label|x=0.76|y=1.287|scale={{{width|280}}}|text={{Rotate text|0|ပါနောမုစ် (&lt;span style=&quot;color: #FFFFFF&quot;&gt;Panormos •&lt;/span&gt;)}}}}
{{Image label|x=0.915|y=1.33|scale={{{width|280}}}|text={{Rotate text|0|ဘောရှ် (&lt;span style=&quot;color: #FFFFFF&quot;&gt;''Borsh'' •&lt;/span&gt;)}}}}
{{Image label|x=0.6|y=1.27|scale={{{width|280}}}|text={{Rotate text|0|{{big|အိုင်ယိုနီယန်ပင်လယ် (&lt;span style=&quot;color: #87CEFA&quot;&gt;Ionian&lt;br /&gt;Sea&lt;/span&gt;)}}}}}}
{{Image label|x=0.08|y=1.30|scale={{{width|280}}}|text={{Rotate text|0|{{small|အယ်လ်ဘေးနီးယားရှိ ရှေးဟောင်းသုတေသနနေရာများ (&lt;span style=&quot;color: #FFFFFF&quot;&gt;Ancient sites in&lt;/span&gt;) အာအို့စ်မြစ် အောက်ပိုင်း (&lt;span style=&quot;color: #FFFFFF&quot;&gt;the Lower Aoös/Vjosë,&lt;/span&gt;),&lt;br /&gt;ဗလိုရာပင်လယ်အော် (&lt;span style=&quot;color: #FFFFFF&quot;&gt;Bay of Vlorë&lt;/span&gt;) ဆီရောနီယန်တောင်တန်း (&lt;span style=&quot;color: #FFFFFF&quot;&gt;and Ceraunian Mts.&lt;/span&gt;)}}}}}}
{{image label end}}

ဗလိုရာ၏ ကမ်းရိုးတန်းဒေသသည် ဘီစီအီး ၁၁ ရာစုမှ ၁၀ ရာစုအထိ မြို့ပြမဖြစ်မီ လှုပ်ရှားမှုများ ရှိခဲ့သော အီလီရီယန် (Illyrian) နေရာများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။{{sfn|Bereti|1993|p=143}} ယူဘိုးယား (Euboea) ကိုလိုနီခေတ် (၈ ရာစု အစောပိုင်း) အတွင်း ဗလိုရာပင်လယ်အော်သည် သူရဲကောင်းဆန်သော ဓလေ့ထုံးတမ်းများနှင့် ဆက်စပ်နေပြီး ထိုနေရာတွင် အခြေချမြို့များ တည်ထောင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite book|last=Stocker|first=Sharon R.|title=Illyrian Apollonia: Toward a New Ktisis and Developmental History of the Colony|year=2009|url=https://books.google.com/books?id=Tg8ynwEACAAJ|page=227|quote=Heroic origins that involved Euboeans were attributed toseveral other early settlements around the Bay of Vlora}}&lt;/ref&gt; &quot;အောလွန်&quot; ဟူသော တည်နေရာအမည်သည် ဒေသခံ ယူဘီယန် (Euboean) တည်နေရာအမည်များတွင်လည်း သိရှိထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Walker |first1=Keith G. |title=Archaic Eretria: A Political and Social History from the Earliest Times to 490 BC |date=9 January 2004 |publisher=Routledge |isbn=978-1-134-45098-5 |page=151 |url=https://books.google.com/books?id=R3yCAgAAQBAJ&amp;pg=PA151 |language=en |quote=Eretrians settled around the bay of Avlona (Aulona).... There was also a place called Aulon in the Eretrias... and another .... Khalkis.}}&lt;/ref&gt;

အက်ဒရီယက်ပင်လယ် (Adriatic Sea) ပေါ်ရှိ ၎င်း၏ မဟာဗျူဟာမြောက် တည်နေရာကြောင့်၊ အထူးသဖြင့် သဘာဝဆိပ်ကမ်းတစ်ခု ဖြစ်ပေါ်စေသော ဗလိုရာပင်လယ်အော်ကြောင့်၊ ဗလိုရာသည် ဂန္ထဝင်ရှေးခေတ် (classical antiquity) တွင် လူမျိုးပေါင်းစုံ၏ ကုန်သွယ်ရေးအခြေစိုက်စခန်းအဖြစ် အရေးပါသော နေရာတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗလိုရာသည် အယ်လ်ဘေးနီးယားနှင့် ဒေသတွင်းရှိ ရှေးအကျဆုံး မြို့များထဲမှ တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။{{efn|&quot;town that is the second seaport of Albania. [...] It was strategically important during Roman times and in the 11th–12th-century wars between Normans and Byzantines&quot; (''[[Encyclopaedia Britannica]]'', s.v. [https://www.britannica.com/place/Vlore Vlore]).}} ရှေးဂရိခေတ် (Archaic era) တွင် ဤနေရာကို ရှေးဂရိလူမျိုးများက ကိုလိုနီအဖြစ် တည်ထောင်ခဲ့ပြီး အိုရီကို့စ် (Orikos)၊ သရွန်နီယွန် (Thronion) နှင့် အောလွန် (Aulon) တို့ကို ဤကမ်းရိုးတန်းများပေါ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ရိုးရာအရ ယုံကြည်ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite book|last=Papadopoulos|first=John|publisher=Oxbow Books|chapter=Komai, Colonies and Cities in Epirus and Southern Albania: The Failure of the Polis and the Rise of Urbanism on the Fringes of the Greek World|editor-last=Molloy|editor-first=Barry P.C.|title=Of Odysseys and Oddities: Scales and Modes of Interaction Between Prehistoric Aegean Societies and their Neighbours|date=2016|isbn=978-1-78570-232-7|url=https://books.google.com/books?id=O6B8DAAAQBAJ|page=440|quote=Then there was the establishment of a new type of site in the Illyrian hinterland, away from the coastal areas usually inhabited by Greeks, especially during the developed Iron Age...}}&lt;/ref&gt; ဘီစီအီး ၆ ရာစုမှ အေဒီ ၂ ရာစုအထိ နေထိုင်ခဲ့သော ကြီးမားပြီး ခံတပ်ဖြင့် ကာရံထားသည့် ဆိပ်ကမ်းမြို့တစ်ခုသည် ယခုအခါ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ရေနစ်မြှုပ်နေပြီး ဗလိုရာ၏ အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ ထရီပို့ (Triport) တွင် တည်ရှိသည်။ ၎င်းကို နံရံသုံးခုဖြင့် သတ်မှတ်ထားပြီး ပထမနံရံသည် ဘီစီအီး ၆ ရာစုနှောင်းပိုင်းမှ စတင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{harvnb|Bereti|1993|p=143}}; {{harvnb|Fasolo|2005|p=178}}; {{harvnb|Volpe|Disantarosa|Leone|Turchiano|2014|p=300}}.&lt;/ref&gt; ဤနေရာတွင် အနည်းဆုံး ရှေးဂရိခေတ်မှ အလယ်ခေတ်အထိ ဆိပ်ကမ်းလှုပ်ရှားမှုများ ရှိခဲ့သည်။{{sfn|Volpe|Disantarosa|Leone|Turchiano|2014|p=300}} ရှေးမြို့သည် ထရီပို့နေရာမှ ယခုဗလိုရာ၏ တည်နေရာသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်ဟု ယူဆထားသည်။ ယခုမြို့လယ်တွင် အေဒီ ၄ ရာစုမှ ၁၀ ရာစုအထိ နံရံများ၊ အေဒီ ၃-၄ ရာစုနှင့် ၆-၇ ရာစုမှ ကြွေထည်ပစ္စည်းများပါသော အိမ်တစ်လုံး၏ အပျက်အစီးများနှင့် စတုဂံပုံမျှော်စင်တစ်ခု ပါဝင်သည်။{{sfn|Fasolo|2005|p=178}}

ထရီပို့၏ ရှေးဟောင်းသုတေသနနေရာကို ရှေးသရွန်နီယွန် (Thronion) သို့မဟုတ် အောလွန် (Aulon) ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{harvnb|Volpe|Disantarosa|Leone|Turchiano|2014|p=300}}; {{harvnb|Bereti|1993|p=143}}.&lt;/ref&gt; သရွန်နီယွန်ကို ပေါဆန်းနီးယပ်စ် (Pausanias) (အေဒီ ၂ ရာစု) က လို့ကရီယန် (Locrian) - ယူဘိုးယန် (Euboean) ကိုလိုနီအဖြစ် ဖော်ပြခဲ့ပြီး အိုလံပီယာ (Olympia) တွင် စတင်ထူထောင်ခဲ့သော အထိမ်းအမှတ်တစ်ခုပေါ်တွင် ရည်စူးစာဖြင့် ဖော်ပြထားပြီး အက်ပိုလိုနီယာ (Apollonia) သည် ဘီစီအီး ၄၅၀ ခန့်တွင် ဤမြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်ဟု နှစ်ခုစလုံးက ဖော်ပြထားသည်။ ဗလိုရာ၏ အမည်မူလဖြစ်သော အောလွန်ကို တော်လမီ (အေဒီ ၂ ရာစု) က အီလီရီယန် တောလန်တီ (Taulantii) ၏ မြို့များထဲမှ တစ်ခုအဖြစ် ပထမဆုံး ဖော်ပြခဲ့သည်။{{sfn|Bereti|Quantin|Cabanes|2011|pp=11, 13}} ကားလ် ပတ်ချ် (Carl Patsch) က အောလွန်၏ ပထမဆုံးတည်နေရာကို ထရီပို့တွင် ဖြစ်ပြီး ထို့နောက် ဗလိုရာ၏ လက်ရှိတည်နေရာသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်ဟု အဆိုပြုခဲ့ပြီး ပီယဲ ကာဘန်းနက်စ် (Pierre Cabanes) က သရွန်နီယွန်၏ တည်နေရာကို ထရီပို့တွင် ဖြစ်သည်ဟု အဆိုပြုခဲ့သည်။ ဤသတ်မှတ်ချက်များသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ဆန့်ကျင်မှု မရှိပေ။{{sfn|Bereti|Quantin|Cabanes|2011|p=11}} အခြားပထဝီဝင်မှတ်တမ်းများဖြစ်သော တာဘူလာ ပြူတင်ဂျရီယာနာ (Tabula Peutingeriana) နှင့် ဟီယရိုကလီး (Hierocles) ၏ ဆိုင်နက်ဒီမတ်စ် (Synecdemus) တို့တွင်လည်း အောလွန်ကို ဖော်ပြထားသည်။ ဤမြို့သည် ရောမအင်ပါယာ၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သော အီပီရပ်စ် (Epirus) တွင် အရေးပါသော ဆိပ်ကမ်းအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။{{sfn|Vailhé|1912}}&lt;ref&gt;&quot;Apollonia and Aulon in Epirus Nova&quot; {{harv|Bowden|2003|p=14}}&lt;/ref&gt;

အောလွန် (အာဗလိုနာ) သည် အေဒီ ၅ ရာစုတွင် ဘုန်းတော်ကြီးဌာန (episcopal see) ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သိရှိထားသော ဘုန်းတော်ကြီးများထဲတွင် နာဇာရီးယပ်စ် (Nazarius) (၄၅၈) နှင့် ဆိုတာ (Soter) (၅၅၃) တို့ ပါဝင်သည် (''Daniele Farlati'', ''Illyricum sacrum'', VII, 397–401)။ ထိုအချိန်က ဤဘုန်းတော်ကြီးဌာနသည် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ ပန်တာခီ (Pentarchy) တွင် ပါဝင်သည်။ ၇၃၃ တွင် ၎င်းကို အရှေ့အီလီရီကမ် (Illyricum) နှင့်အတူ ကွန်စတန်တီနိုပယ် ဘိုင်ဇန်တိုင်းဘုန်းတော်ကြီးဌာန (Patriarchate of Constantinople) သို့ ပေါင်းစည်းခဲ့သည်။ သို့သော် ၎င်းကို ထိုဘုရားကျောင်း၏ &quot;နိုတီတီယီ အီပီစကိုပတ်တမ်&quot; (Notitiae Episcopatuum) တွင် ဖော်ပြမထားပေ။ ဘူဂေးရီးယန်များက ဤနိုင်ငံကို အချိန်အတော်ကြာ ပိုင်ဆိုင်ထားခဲ့သော်လည်း အာဗလိုနာကို အိုရက်၏ ဘူဂေးရီးယန် ဘုန်းတော်ကြီးဌာန (Bulgarian Archbishopric of Ohrid) ၏ &quot;နိုတီတီယီ အီပီစကိုပတ်တမ်&quot; တွင် ဖော်ပြမထားသဖြင့် ဘုန်းတော်ကြီးဌာနကို ဖျက်သိမ်းခဲ့ပြီး ဖြစ်နိုင်သည်။

ရောမခေတ်အတွင်း လက်တင်ဘုန်းတော်ကြီးဌာန (Latin see) တစ်ခု တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ယူဘယ် (Eubel) က ၎င်း၏ ဘုန်းတော်ကြီးများစွာကို ဖော်ပြထားသည် (''Hierarchia catholica medii aevi'', I, 124)။{{sfn|Vailhé|1912}} 

{{multiple image
| direction         = vertical
| align             = right
| width             = 210
| footer            = 
| image1            = Valona Colle fortificationi proposte - Coronelli Vincenzo - 1688.jpg
| caption1          = ဗလိုရာ၏ မြင်ကွင်း (View of Vlorë)
| image2            = Vallona - Coronelli Vincenzo - 1688.jpg
| caption2          = ၁၆၈၈ ခုနှစ်တွင် ဗင်စင်ဇို ကိုရိုနယ်လီ (Vincenzo Coronelli) မှ ဗလိုရာဆိပ်ကမ်း (The Port of Vlorë)
| image3            = Vallona colle proposte Valona Valona fortificata in quadro Canina - Coronelli Vincenzo - 1688.jpg
| caption3          = ဗလိုရာ ခံတပ်များ၏ ပုံကြမ်းများနှင့် ကနီနီ ခံတပ် (Drawings of the fortifications of Vlorë fortresses and Kaninë fortress)
}}

== ပထဝီဝင် ==

ဗလိုရာ (Vlorë) သည် ဗလိုရာပင်လယ်အော် (Bay of Vlorë) ပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး အယ်လ်ဘေးနီးယား အေဒရီယက်ပင်လယ်ကမ်းရိုး (Albanian Adriatic Sea Coast) နှင့် အယ်လ်ဘေးနီးယား အိုင်ယိုနီယန်ပင်လယ်ကမ်းရိုး (Albanian Ionian Sea Coast) တို့တွင် အော်ထရန်တို ရေလက်ကြား (Strait of Otranto) ၏ အရှေ့ဘက်ခြမ်းတွင် စီရာနီယန် တောင်တန်းများ (Ceraunian Mountains) ၏ တောင်ခြေရင်းများဖြင့် ဝန်းရံထားသည်။ ဗလိုရာ မြူနီစီပယ်တီး (Vlorë Municipality) သည် {{convert|647.94|sqkm|abbr=on}} ဧရိယာတွင် သတ်မှတ်ထားပြီး ဗလိုရာ ခရိုင် (Vlorë County) အတွင်း တောင်ပိုင်း အယ်လ်ဘေးနီးယား (Southern Albania) ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် တည်ရှိကာ နိုဗိုဆယ်လီ (Novoselë)၊ အိုရီကမ် (Orikum)၊ ကွန်ဒါ ဗလိုရာ (Qendër Vlorë)၊ ရှူရှီဆီ (Shushicë) နှင့် ဗလိုရာ စသည့် အနီးအနားရှိ အုပ်ချုပ်ရေးယူနစ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။&lt;ref name=&quot;PV&quot;&gt;{{cite web |publisher=Porta Vendore |title=Pasaporta e Bashkisë Vlorë |url=https://portavendore.al/bashkia-vlore/pasaporta-e-bashkise-vlore/ |access-date=23 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210923121241/https://portavendore.al/bashkia-vlore/pasaporta-e-bashkise-vlore/ |archive-date=23 September 2021 |language=sq |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Classification&quot;&gt;{{cite web |publisher=[[Institute of Statistics (Albania)|Instituti i Statistikës]] (INSTAT) |title=A new Urban–Rural Classification of Albanian Population |url=https://www.instat.gov.al/media/2919/a_new_urban-rural_classification_of_albanian_population.pdf |access-date=23 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191114101641/https://www.instat.gov.al/media/2919/a_new_urban-rural_classification_of_albanian_population.pdf |archive-date=14 November 2019 |page=15 |date=May 2014 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Law 2014&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.vendime.al/wp-content/uploads/2015/08/137-2014.pdf |title=Law nr. 115/2014 |language=sq |pages=6376|access-date=25 February 2022 }}&lt;/ref&gt; ဤမြူနီစီပယ်တီးသည် ဗျိုဆီ (Vjosë) မြစ်ဝတွင် မြောက်ဘက်မှ နာတာ ကျွန်းအင်း (Narta Lagoon) တစ်လျှောက် လိုဂါရာ တောင်ကြား (Llogara Pass) အထိ တောင်ဘက်သို့ ဆန့်တန်းထားပြီး၊ အနောက်ဘက်တွင် ကာရာဘူရန် ကျွန်းဆွယ် (Karaburun Peninsula) နှင့် ဆာဇန် ကျွန်း (Sazan Island) တို့ကို လွှမ်းခြုံထားကာ ရှူရှီဆီ-ဗလိုရာ မြစ် (Shushica-Vlorë River) သည် ၎င်း၏ အရှေ့ဘက်နယ်နိမိတ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။&lt;ref name=&quot;PV&quot;/&gt; ထိန်းသိမ်းထားသော ဧရိယာများတွင် ကာရာဘူရန်-ဆာဇန် အဏ္ဏဝါဥယျာဉ် (Karaburun-Sazan Marine Park)၊ လိုဂါရာ အမျိုးသားဥယျာဉ် (Llogara National Park) နှင့် ဗျိုဆီ တောရိုင်း (Vjosa Wild River National Park) အမျိုးသားဥယျာဉ်တို့ ပါဝင်သည်။&lt;ref name=&quot;Bashkia&quot;&gt;{{cite web |publisher=Bashkia Vlorë |title=Shërbim Konsulence, për Hartimin e Planeve të Përgjithshme Vendore, për Katër Bashki, Vlorë, Sarandë, Himarë, Konispol |url=http://bashkiavlore.org/wp-content/uploads/2016/12/VSM-VLORE.pdf |access-date=23 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210923144710/http://bashkiavlore.org/wp-content/uploads/2016/12/VSM-VLORE.pdf |archive-date=23 September 2021 |language=sq |date=30 November 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ဗလိုနီယာ ဝက်သစ်ချပင် (Valonia oak) မှ ရရှိသော အခွံများကို အနီးအနားရှိ ဝက်သစ်ချတောများမှ ထုတ်ယူပြီး သားရေလုပ်ငန်းရှင်များက အသုံးပြုကြသည်။ ဤအမည်သည် ဗလိုရာ၏ ရှေးခေတ်အမည် ဗလိုနာ (Valona) မှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။

== စီးပွားရေး ==

[[File:Porti i Vlores.jpg|230px|thumb|right|ဗလိုရာ ဆိပ်ကမ်း (Port of Vlorë) ရှိ သင်္ဘောတစ်စီး၏ မြင်ကွင်း]]

ဗလိုရာမြို့သည် အဓိက ဆိပ်ကမ်းနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဗဟိုချက်တစ်ခုအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေပြီး ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း (fishing) နှင့် စက်မှုကဏ္ဍ (Industrial sector) တို့တွင် သိသာထင်ရှားသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။ အနီးဝန်းကျင်ဒေသသည် ရေနံ (petroleum)၊ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ (natural gas)၊ ဘစ်ချူမင်း (bitumen) နှင့် ဆား (salt) တို့ကို ထုတ်လုပ်သည်။ ဤမြို့သည် အယ်လ်ဘေးနီးယား ရေတပ် (Albanian Navy) ၏ အရေးပါသော တပ်ဆင်မှုများ၏ တည်နေရာလည်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် သံလွင်ပင်နှင့် အသီးအနှံပင်များကို အကြီးစားစိုက်ပျိုးခြင်းဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးဗဟိုချက်အဖြစ် တိုးတက်လာခဲ့ပြီး အစားအစာ ပြုပြင်ထုတ်လုပ်ရေး၊ ဆီနှင့် ဘစ်ချူမင်း တင်ပို့ရေး လုပ်ငန်းများ၏ ဗဟိုချက်တစ်ခုလည်း ဖြစ်လာသည်။ သမိုင်းအရ အနီးအနားရှိ ခရိုင်သည် အဓိကအားဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးနှင့် သိုးစုကျောင်းမြူရေးကို အခြေခံထားပြီး အုတ်ဂျုံ (oats)၊ ပြောင်းဖူး (maize)၊ ဝါဂွမ်း (cotton)၊ သံလွင်ဆီ (olive oil)၊ နွား (cattle)၊ သိုး (sheep)၊ သားရေ (skins)၊ ဖုံးဖိတ် (hides) နှင့် ထောပတ် (butter) တို့ကို ထုတ်လုပ်ကာ တင်ပို့ခဲ့သည်။{{sfn|Chisholm|1911}}

ဗလိုရာသည် တက်ကြွသော ကမ်းရိုးတန်းမြို့တစ်မြို့ဖြစ်ပြီး ခေတ်မီအိမ်ရာအဆောက်အအုံများဖြင့် ကောင်းမွန်စွာ ဖွံ့ဖြိုးထားသည်။ မြို့တွင်းတွင် ကမ်းရိုးတန်းမှ အတွင်းပိုင်းသို့ ပျံ့နှံ့သွားသော နေထိုင်ရာနေရာမျိုးစုံကို ပေးစွမ်းထားသည်။ ဗလိုရာကို စီးပွားရေးဇုန် သုံးခုခွဲထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=Albania is creating three free economic zones|url=http://emerging-europe.com/regions/albania-is-creating-three-free-economic-zones/|website=emerging-europe.com|language=en|date=24 August 2015|access-date=28 March 2025|archive-date=29 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180129182544/http://emerging-europe.com/regions/albania-is-creating-three-free-economic-zones/}}&lt;/ref&gt; ဗလိုရာ တီအီဒီအေ အခမဲ့စီးပွားရေးဇုန် (Free Economic Zone TEDA Vlorë) သည် တီရာနာ (Tirana) မြို့တော်မှ {{convert|151|km|abbr=off}} အကွာတွင် ဗျူဟာမြောက်တည်နေရာရှိသည်။ မြေယာနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် အချက်အလက်များအရ ဤနေရာသည် ပြန့်ပြူးသော ဆားငန်မြေဖြစ်ပြီး ဆိုဒါသစ်တော (Soda Forest) ဖြင့် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖုံးလွှမ်းထားသည်။ ဤဧရိယာသည် စက်မှုလုပ်ငန်းနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် သဟဇာတဖြစ်သော ဖွံ့ဖြိုးမှုများအတွက် သင့်လျော်သည်။ ဇုန်အတွင်း စက်မှုဖွံ့ဖြိုးမှုအတွက် အရည်အချင်းပြည့်မီသော လုပ်ငန်းများမှာ စက်မှုလုပ်ငန်း၊ ပြုပြင်ထုတ်လုပ်ရေး၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး၊ ကုန်ပစ္စည်းသိုလှောင်မှု၊ အပေါ့စား စက်မှုလုပ်ငန်း၊ အီလက်ထရွန်းနစ်၊ မော်တော်ကားအစိတ်အပိုင်း ထုတ်လုပ်ရေးနှင့် ဆိပ်ကမ်းဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများ ပါဝင်သည်။ အလုပ်သမားဈေးကွက်အရ ၂၀၁၄ ခုနှစ် တရားဝင်အချက်အလက်များအရ ဗလိုရာတွင် အလုပ်လုပ်နိုင်သော လူအင်အား ၁၂၅,၉၅၄ ရှိပြီး လက်ရှိအလုပ်လုပ်ကိုင်နေသူ ၈၄,၈၃၆ ဦးရှိသည်။ ဗလိုရာရှိ အလုပ်သမားအင်အား၏ ၃၅% သည် အထက်တန်းကျောင်းဒီဂရီ ရရှိထားပြီး ၁၇% သည် တက္ကသိုလ်ဒီဂရီ ရရှိထားသည်။

ကမ္ဘာ့ဘဏ် (World Bank) ၏ အဆိုအရ ဗလိုရာသည် ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် စီးပွားရေး အဆင့်သတ်မှတ်ချက်များတွင် သိသာထင်ရှားသော တိုးတက်မှုများ ရရှိခဲ့သည်။ ဗလိုရာသည် အရှေ့တောင်ဥရောပ (Southeastern Europe) ရှိ မြို့ ၂၂ မြို့အနက် အဆင့် ၇ နေရာတွင် ရပ်တည်ခဲ့ပြီး အယ်လ်ဘေးနီးယား၏ မြို့တော် တီရာနာ၊ ဆားဘီးယား (Serbia) ၏ ဘဲလ်ဂရိတ် (Belgrade) နှင့် ဘော့စနီးယားနှင့် ဟာဇီဂိုဗီးနား (Bosnia and Herzegovina) ၏ ဆာရာယေဗို (Sarajevo) တို့ကို ကျော်ဖြတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.doingbusiness.org/Rankings/south-east-europe|title=Subnational Economy Rankings - South East Europe - Subnational Doing Business - World Bank Group|website=www.doingbusiness.org|access-date=15 March 2018}}&lt;/ref&gt;

ခရီးသွားလုပ်ငန်းသည် မြို့၏ စီးပွားရေးအတွက် အမြဲတမ်း တွန်းအားပေးသည့် အင်အားတစ်ခုဖြစ်ခဲ့ပြီး ဟိုတယ်များ၊ အပန်းဖြေစင်တာများနှင့် ကျယ်ပြန့်သော ကမ်းခြေများနှင့်အတူ မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း အဓိကစက်မှုလုပ်ငန်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မြို့သည် ဗလိုရာပင်လယ်အော်ကို ကောင်းမွန်စွာ မြင်တွေ့နိုင်ပြီး ၎င်းသည် အေဒရီယက်ပင်လယ် (Adriatic Sea) နှင့် အိုင်ယိုနီယန်ပင်လယ် (Ionian Sea) အကြား နယ်နိမိတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။ ဆာဇန်ကျွန်းသည် မြို့ရှေ့တွင် ပင်လယ်အော်၏ ဝင်ပေါက်တွင် တည်ရှိသည်။ အီတလီ (Italy) သည် {{convert|80|km|abbr=off}} အကွာတွင်သာ ရှိသည်။ မြို့နှင့် နီးကပ်သော ကမ်းခြေများတွင် ပါလာဆီ (Palasë)၊ ဒါမိ (Dhermi)၊ ဗူနို (Vuno)၊ ဟီမာရာ (Himara)၊ ကွတ်ပါရို (Qeparo) နှင့် ဘိုရှ် (Borsh) တို့ ပါဝင်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ဗလိုရာသည် ''[[Financial Times]]'' ၏ ‘စောင့်ကြည့်ရမည့် ခရီးသွားနေရာ ငါးခု’ (Five destinations to watch) ဆောင်းပါးတွင် ဖော်ပြခံခဲ့ရပြီး ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှ အသစ်ဖြစ်ပြီး စိတ်လှုပ်ရှားဖွယ် အားလပ်ရက် ခရီးသွားနေရာများကို စာရင်းပြုစုထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Five destinations to watch — from the Faroe Islands to Pakistan|url=https://www.ft.com/content/7964db7a-ff18-11e9-a530-16c6c29e70ca |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/7964db7a-ff18-11e9-a530-16c6c29e70ca |archive-date=2022-12-10 |url-access=subscription |url-status=live|access-date=2020-08-31|newspaper=Financial Times|date= 8 November 2019}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၄ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ် ထရမ့် (Donald Trump) ၏ သားမက်နှင့် အကြံပေးဟောင်း ဂျဲရတ် ကူရှနာ (Jared Kushner) သည် ၎င်း၏ ကုမ္ပဏီ အက်ဖီနီတီ ပါတနာများ (Affinity Partners) ၏ ဘောလကန်ဒေသတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အစီအစဉ်၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ဤမြို့တွင် အပန်းဖြေစခန်းတစ်ခု တည်ဆောက်ရန် စီစဉ်နေကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last1=Bytyci |first1=Fatos |last2=Goga |first2=Florion |date=2024-04-04 |title=Jared Kushner's planned Albania resort stokes fear and hope in coastal town |url=https://www.reuters.com/world/jared-kushners-planned-albania-resort-stokes-fear-hope-coastal-town-2024-04-04/ |access-date=2024-04-10 |work=[[Reuters]]}}&lt;/ref&gt;

== အခြေခံအဆောက်အအုံ (Infrastructure) ==

=== သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး (Transport) ===

ဗလိုရာ (Vlorë) သည် အယ်လ်ဘေးနီးယား (Albania) ၏ မြောက်-တောင် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လမ်းကြောင်းပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး မော်တော်လမ်းမကြီးများနှင့် အဝေးပြေးလမ်းများ၏ ကွန်ရက်ဖြင့် မြို့ကို နိုင်ငံ၏ အခြားဒေသများနှင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။ ဖီယာ (Fier) မှ စတင်သော အမျိုးသားရေးလမ်းကြီး ၈ (National Road 8 - SH8) သည် ဗလိုရာ၏ မြောက်ပိုင်းခရိုင်များကို အလယ်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းခရိုင်များနှင့် ဆက်သွယ်ထားပြီး အယ်လ်ဘေးနီးယန် ရီဗီယာရာ (Albanian Riviera) တစ်လျှောက် ဆာရန်ဒီ (Sarandë) သို့ ဆက်လက်သွားသည်။ အမှတ် ၂ မော်တော်လမ်းမကြီး (A2 motorway) သည် SH8 နှင့် အပြိုင်လမ်းဖြစ်ပြီး ဖီယာမှ ဗလိုရာသို့ ရောက်ရှိကာ မြို့၏ မြောက်ပိုင်းတွင် အဆုံးသတ်သည်။ ပြီးစီးပါက ဗလိုရာ ဘိုင်းပတ်စ် (bypass of Vlorë) သည် အမှတ် ၂ မော်တော်လမ်းမကြီးကို ဗလိုရာ၏ ဆင်ခြေဖုံးရပ်ကွက်များမှတစ်ဆင့် SH8 အဝေးပြေးလမ်းနှင့် ဆက်သွယ်ပေးမည်ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=Bypass-i Vlorës |url=https://www.arrsh.gov.al/projekte-me-finacim-te-huaj-donacione/sinjalistike-rrugore-2/bypass-i-vlores |access-date=24 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170222055150/https://www.arrsh.gov.al/projekte-me-finacim-te-huaj-donacione/sinjalistike-rrugore-2/bypass-i-vlores |archive-date=22 February 2017 |language=sq |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last=Gjonaj |first=Arlinda |publisher=[[Albanian Telegraphic Agency|Agjencia Telegrafike Shqiptare]] (ATA) |title=Këtë javë nis asfaltimi i bypass-it të Vlorës/ Rama: Brenda muajit hapet gara ndërkombëtare për 'Korridorin Blu' |url=https://ata.gov.al/2020/06/15/kete-jave-nis-asfaltimi-i-bypass-it-te-vlores-rama-brenda-muajit-hapet-gara-nderkombetare-per-korridorin-blu/ |access-date=24 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210622175135/https://ata.gov.al/2020/06/15/kete-jave-nis-asfaltimi-i-bypass-it-te-vlores-rama-brenda-muajit-hapet-gara-nderkombetare-per-korridorin-blu/ |archive-date=22 June 2021 |language=sq |date=15 June 2020 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ဗလိုရာကို ဗလိုရာ ဆိပ်ကမ်း (Port of Vlorë) ဖြင့် ဝန်ဆောင်မှုပေးထားပြီး ၎င်းသည် အယ်လ်ဘေးနီးယားတွင် ဒုတိယအငွှေ့ဆုံးဆိပ်ကမ်းဖြစ်ပြီး မြို့၏ မြောက်ပိုင်းကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိသည်။

ဗလိုရာ မီးရထားဘူတာ (Vlorë railway station) သည် ဒူရက်စ်-ဗလိုရာ ရထားလမ်းကြောင်း (Durrës-Vlorë railway line) ၏ တောင်ဘက် အဆုံးမှတ်ဘူတာဖြစ်ပြီး ဗလိုရာကို ဒူရက်စ် (Durrës) နှင့် အယ်လ်ဘေးနီးယန် ရထားကွန်ရက် (Albanian rail network) ၏ ကျန်အပိုင်းများနှင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။ ၎င်းကို ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် ဖီယာမှ ဗလိုရာသို့ ရထားလမ်းကို တိုးချဲ့စဉ် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=History of Hekurudha Shqiptare (in Albanian)|url=http://www.t669.net/hekurudha_shqiptare.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20161017114052/http://www.t669.net/hekurudha_shqiptare.html |accessdate=21 June 2020|archive-date=2016-10-17 }}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၅ ခုနှစ်အထိ အကန့်အသတ်ဖြင့် ဝန်ဆောင်မှုပေးခဲ့သော်လည်း လက်ရှိတွင် ဖီယာမှ တောင်ဘက်သို့ ခရီးသည်ဝန်ဆောင်မှု မရှိတော့ပါ။&lt;ref&gt;{{cite web|title=Europe Trains Guide|url=http://www.europetrainsguide.com/Countries/Albania/Albania-HSH.html|accessdate=15 September 2017|archive-date=22 April 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120422103414/http://www.europetrainsguide.com/Countries/Albania/Albania-HSH.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Albania Railway Photographs|url=http://www.johndarm.clara.net/Europhots/Albania.htm |accessdate=20 October 2017}}&lt;/ref&gt; သို့သော် ပုဂ္ဂလိက ရထားကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်သည့် အယ်လ်ဘရေး (Albrail) သည် ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ဖီယာမှ ဗလိုရာသို့ ကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေး ရထားများ စတင်လည်ပတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=About Albrail|url=http://albrail.al/en/rreth-nesh/|publisher=Albrail|accessdate=21 June 2020|language=en}}&lt;/ref&gt;

ဗလိုရာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ် (Vlorë International Airport) သည် အယ်လ်ဘေးနီးယား၏ တောင်ပိုင်းရှိ ခရီးသွားနေရာများသို့ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ဆက်သွယ်မှု တိုးမြှင့်ရန် အစီအစဉ်၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် လက်ရှိ တည်ဆောက်ဆဲဖြစ်သည့် လေဆိပ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး စီမံကိန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |publisher=[[Prime Minister of Albania|Kryeministria]] |title=Aeroporti i ri ndërkombëtar i Vlorës |url=https://kryeministria.al/newsroom/aeroporti-i-ri-nderkombetar-i-vlores/ |access-date=24 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210502094644/https://kryeministria.al/newsroom/aeroporti-i-ri-nderkombetar-i-vlores/ |archive-date=2 May 2021 |language=sq |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |publisher=[[Prime Minister of Albania|Kryeministria]] |title=Gati projekti për aeroportin ndërkombëtar të Vlorës |url=https://kryeministria.al/newsroom/gati-projekti-per-aeroportin-nderkombetar-te-vlores/ |access-date=24 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210924091621/https://kryeministria.al/newsroom/gati-projekti-per-aeroportin-nderkombetar-te-vlores/ |archive-date=24 September 2021 |language=sq |url-status=live}}&lt;/ref&gt; လေဆိပ်အတွက် အဆိုပြုထားသော တည်နေရာသည် ဗလိုရာ၏ မြောက်ပိုင်းရှိ ဗျိုဆာ-နာတာ ကာကွယ်ထားသော ရှုခင်းဒေသ (Vjosa-Narta Protected Landscape) အတွင်းရှိ အာကာနီ (Akërni) ရွာတွင် ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် ကျယ်ပြန့်သော ဝေဖန်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |publisher=[[International Union for Conservation of Nature]] (IUCN) |title=New airport near the Narta Lagoon, Albania |url=https://www.iucn.org/news/eastern-europe-and-central-asia/201803/new-airport-near-narta-lagoon-albania |access-date=24 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210924094626/https://www.iucn.org/news/eastern-europe-and-central-asia/201803/new-airport-near-narta-lagoon-albania |archive-date=24 September 2021 |date=7 March 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; တည်ဆောက်မှုကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၈ ရက်တွင် တရားဝင် စတင်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ပြီးစီးရန် ပစ်မှတ်ထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=PM Rama announces start of works for Vlora Airport. |url=https://albaniandailynews.com/news/pm-rama-announces-start-of-works-for-vlora-airport |website=Albanian Daily News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=PM Rama inspects works at construction site of Vlora Airport |url=https://albaniandailynews.com/news/pm-rama-inspects-works-at-construction-site-of-vlora-international-airport-1 |website=Albanian Daily News}}&lt;/ref&gt; လေဆိပ်တွင် မာရီနာ (marina) နှင့် စိုက်ပျိုးရေးခရီးသွားလုပ်ငန်း (agritourism) နေရာတစ်ခု ပါဝင်ရန် အစီအစဉ်များလည်း ရှိသည်။{{Citation needed|date=October 2022}}

=== အမှိုက်ပုံ (Landfill) ===

၂၀၂၀-၂၀၂၄ ကာလအတွင်း မြို့သည် ဒေသခံ အမှိုက်ပုံ (landfill) တွင် မီးလောင်မှုများကြောင့် အခါအားလျော်စွာ ဒုက္ခရောက်ခဲ့သည်။ ဒေသခံအာဏာပိုင်များက အန္တရာယ်ရှိသည်ဟု သတ်မှတ်ထားသော ထိုအမှိုက်ပုံသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ပိတ်သိမ်းရန် စီစဉ်ထားပြီး အမှိုက်ပုံသစ်တစ်ခု လည်ပတ်မှု စတင်ရန် မျှော်မှန်းထားသည်။ သို့သော် အသစ်ဖွင့်လှစ်မည့် အမှိုက်ပုံ၏ ဖွင့်လှစ်မည့်ရက်ကို အကြိမ်ကြိမ် ရွှေ့ဆိုင်းခဲ့ပြီး ၎င်း၏ ဆောက်လုပ်ရေး ထပ်မံလုပ်ဆောင်မှုမှာလည်း ရပ်တန့်နေသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Ziaj |first=Jerola |date=26 July 2024 |title=Tymi i plehrave mbulon Vlorën në mes të sezonit turistik |url=https://www.reporter.al/2024/07/26/tymi-i-plehrave-mbulon-vloren-ne-mes-te-sezonit-turistik/ |work=Reporter.al |language=sq}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=27 July 2024 |title=Tymi i zi mbulon Vlorën, ende aktiv zjarri në fushën e plehrave |url=https://lapsi.al/2024/07/27/tymi-i-zi-mbulon-vloren-ende-aktiv-zjarri-ne-fushen-e-plehrave/ |work=Lapsi.al |language=sq}}&lt;/ref&gt;

=== ပညာရေး (Education) ===

ဗလိုရာသည် အယ်လ်ဘေးနီးယားတွင် ဒုတိယအကြီးဆုံး တက္ကသိုလ်ဖြစ်သည့် ဗလိုရာ တက္ကသိုလ် (University of Vlora) ၏ အိမ်ရှင်ဖြစ်သည်။ ၎င်းတက္ကသိုလ်ကို ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် နည်းပညာ တက္ကသိုလ် (technological university) အဖြစ် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး နည်းပညာကို အဓိကထားဆဲဖြစ်သော်လည်း စီးပွားရေးနှင့် ဘဏ္ဍာရေး၊ ပညာရေး၊ ဆေးပညာ၊ နှင့် ဥပဒေနယ်ပယ်များသို့ ချဲ့ထွင်ခဲ့သည်။

ဗလိုရာ တက္ကသိုလ်တွင် ဂျာနယ်သုံးစောင် ထုတ်ဝေထားပြီး သိပ္ပံဂျာနယ်တစ်စောင်ကို အယ်လ်ဘေးနီးယန်ဘာသာဖြင့် သုံးလတစ်ကြိမ် ထုတ်ဝေသည်- ဗလိုရာ တက္ကသိုလ်၏ သိပ္ပံဘူလက်တင် (Buletini Shkencor i Universitetit te Vlorës)။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်မှစ၍ ၎င်းသည် အာတာ မူဆာရာ့ဂျ် (Arta Musaraj) မှ စတင်တည်ထောင်ခဲ့သော အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ပညာရှင်ပြန်လည်သုံးသပ်ထားသည့် သိပ္ပံပုံနှိပ်ထုတ်ဝေမှု အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အကယ်ဒီမစ် သိပ္ပံဂျာနယ် (Academicus International Scientific Journal) ၏ အိမ်ရှင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Musaraj|first=Arta|date=2019|title=Academicus - In the name of Science|journal=Academicus International Scientific Journal|volume=20|pages=10–11|url=https://academicus.edu.al/nr20/Academicus-MMXIX-20-010-011.pdf|doi=10.7336/academicus.2019.20.01|issn=2079-3715|doi-access=free|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.academicus.edu.al |title=Official website of Academicus International Scientific Journal}}&lt;/ref&gt;

ပြည်နယ်တက္ကသိုလ်အပြင် ပုဂ္ဂလိက တက္ကသိုလ်နှစ်ခုလည်း ရှိသည်- ဗလိုရာ လွတ်လပ်ရေး တက္ကသိုလ် (Universiteti Pavarësia Vlorë) နှင့် အသုံးချလေ့လာမှု အကယ်ဒမီ &quot;ရီးယယ်&quot; (Akademia e Studimeve të Aplikuara &quot;Reald&quot;) တို့ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် မူလတန်းနှင့် အထက်တန်းကျောင်းအဖြစ် စတင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှစ၍ တက္ကသိုလ်အဖြစ် လည်ပတ်လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://aaal.edu.al/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=596&amp;Itemid=306&amp;lang=en |title=Private Higher Education Institutions in Albania |access-date=2013-02-04 |archive-date=2016-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160126085052/http://www.aaal.edu.al/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=596&amp;Itemid=306&amp;lang=en |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== လူဦးရေ (Demography) ==

{{Historical populations
| align = right
|1923|5942
|1927|6210
|1938|9948
|1950|14221|1960|41423|1969|45500| source = &lt;ref name=&quot;Population 1923–1938&quot;&gt;{{cite book |last1=Hemming |first1=Andreas |last2=Kera |first2=Gentiana |last3=Pandelejmoni |first3=Enriketa |title=Albania: Family, Society and Culture in the 20th Century |year=2012 |publisher=LIT Verlag Münster |isbn=9783643501448 |page=37 |url=https://books.google.com/books?id=HfpTqhlsCtMC |access-date=24 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210924100830/https://books.google.de/books?id=HfpTqhlsCtMC&amp;vq= |archive-date=24 September 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Cities of Albania|url=http://pop-stat.mashke.org/albania-cities.htm|access-date=28 March 2025|archive-date=6 April 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250406215925/http://pop-stat.mashke.org/albania-cities.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|1979|56200|1989|71662|2001|77652|2011|79513|2023|66320}}

စာရင်းအင်းဌာန (Institute of Statistics) ၏ ၂၀၁၁ သန်းခေါင်စာရင်းမှ ခန့်မှန်းချက်အရ ဗလိုရာတွင် လူဦးရေ ၇၉,၅၁၃ ဦး နေထိုင်ပြီး ဗလိုရာ မြူနီစီပယ်လတီ (municipality of Vlorë) တွင် ၁၀၄,၈၂၇ ဦးရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ ၎င်းသည် အယ်လ်ဘေးနီးယား၏ တတိယအကြီးဆုံး လူဦးရေရှိသော မြို့ (third most populous city) နှင့် ပဉ္စမအကြီးဆုံး မြူနီစီပယ်လတီ (fifth most populous municipality) ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;PV&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Census 2011 Vlorë County&quot;&gt;{{cite web |last=Nurja |first=Ines |publisher=[[Institute of Statistics (Albania)|Institute of Statistics]] (INSTAT) |title=Censusi i popullsisë dhe banesave/ Population and Housing Census–Vlorë (2011) |url=http://www.instat.gov.al/media/3070/12__vlore.pdf |access-date=23 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200613143022/http://www.instat.gov.al/media/3070/12__vlore.pdf |archive-date=13 June 2020 |location=Tirana |page=85 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ဗလိုရာ မြူနီစီပယ်လတီ၏ ခန့်မှန်းလူဦးရေ သိပ်သည်းမှုမှာ တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် နေထိုင်သူ ၁၆၉.၉ ဦးရှိသည်။&lt;ref name=&quot;PV&quot;/&gt; ဗလိုရာ၏ လူဦးရေသည် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ၇၁,၆၆၂ ဦးမှ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ၇၉,၅၁၃ ဦးသို့ တိုးလာခဲ့သော်လည်း ဗလိုရာ မြူနီစီပယ်လတီ၏ လူဦးရေမှာ ၁၁၄,၄၉၇ ဦးမှ ၁၀၄,၈၂၇ ဦးသို့ ကျဆင်းသွားသည်ကို မီးမောင်းထိုးပြထားသည်။&lt;ref name=&quot;Bashkia&quot;/&gt;

ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတွင် အယ်လ်ဘေးနီးယားကို တရားဝင်ဘာသာမရှိသော လောကဓာတ်နိုင်ငံ (secular country) အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။&lt;ref name=&quot;Religion&quot;&gt;{{cite web |publisher=[[Organization for Security and Co-operation in Europe]] (OSCE) |title=Constitution of the Republic of Albania |url=https://www.osce.org/albania/41888 |access-date=14 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210417233521/https://www.osce.org/albania/41888 |archive-date=17 April 2021 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ၎င်းသည် ဘာသာရေး၊ ယုံကြည်ချက် (belief) နှင့် ကိုယ်ကျင့်သိစိတ် (conscience) ၏ လွတ်လပ်မှုကို အာမခံပြီး ဘာသာရေး ယုံကြည်ချက် သို့မဟုတ် ကျင့်သုံးမှုအပေါ် ခွဲခြားဆက်ဆံမှုကို တားမြစ်ထားသည်။&lt;ref name=&quot;Religion&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Albania 2016 International Religious Freedom Report |url=https://www.state.gov/documents/organization/269026.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20170815171107/https://www.state.gov/documents/organization/269026.pdf |url-status=dead |archive-date=2017-08-15 |website=state.gov |pages=1–7 |language=en}}&lt;/ref&gt; ဗလိုရာသည် ဘာသာရေးအရ ကွဲပြားမှုရှိပြီး ဘာသာရေးလူဦးရေ၊ အစဉ်အလာအားဖြင့် အစ္စလာမ် (Islam)၊ ခရစ်ယာန် (Christianity) နှင့် ဂျူး (Judaism) ဘာသာဝင်များကို ဖြည့်ဆည်းပေးသည့် ဝတ်ပြုရာနေရာများ များစွာရှိသည်။ ၁၉ ရာစုနှင့် ၂၀ ရာစု အစောပိုင်းကာလများတွင် အယ်လ်ဘေးနီးယန်ဘာသာစကားပြောသော မွတ်စလင်များသည် ဗလိုရာ၏ လူဦးရေ အများစုဖြစ်ခဲ့ပြီး ဂရိဘာသာစကားပြောသော မိသားစုများ၊ အယ်လ်ဘေးနီးယန် ဩသဒေါ့စ် (Orthodox)၊ ဂျူးများ၊ နှင့် ကက်သလစ် (Catholics) ဦးရေ ပိုနည်းသော အုပ်စုများ ရှိခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Kokolakis&quot;&gt;Kokolakis, Mihalis (2003). [http://helios-eie.ekt.gr/EIE/bitstream/10442/8080/1/N01.074.0.pdf ''Το ύστερο Γιαννιώτικο Πασαλίκι: χώρος, διοίκηση και πληθυσμός στην τουρκοκρατούμενη Ηπειρο (1820–1913) [The late Pashalik of Ioannina: Space, administration and population in Ottoman ruled Epirus (1820–1913)]'']. EIE-ΚΝΕ. p.52. &quot;β. Ο διεσπαρμένος ελληνόφωνος πληθυσμός περιλάμβανε... και μικρό αριθμό οικογενειών στα αστικά κέντρα του Αργυροκάστρου και της Αυλώνας. [b. The scattered Greek-speaking population included ... and a small number of families in the cities of Gjirokastra and Vlora.]&quot;; p. 53. &quot;και την ακόμη ολιγομελέστερη ομάδα των Καθολικών της Αυλώνας [and even group of Catholics in Vlora]&quot;; p. 54. &quot;Η μουσουλμανική κοινότητα της Ηπείρου, με εξαίρεση τους μικρούς αστικούς πληθυσμούς των νότιων ελληνόφωνων περιοχών, τους οποίους προαναφέραμε, και τις δύο με τρεις χιλιάδες διεσπαρμένους «Τουρκόγυφτους», απαρτιζόταν ολοκληρωτικά από αλβανόφωνους, και στα τέλη της Τουρκοκρατίας κάλυπτε τα ¾ περίπου του πληθυσμού των αλβανόφωνων περιοχών και περισσότερο από το 40% του συνόλου. [The Muslim community in Epirus, with the exception of small urban populations of the southern Greek-speaking areas, which we mentioned, and 2-3000 dispersed &quot;Muslim Romani&quot;, consisted entirely of Albanian speakers, and in the late Ottoman period covered approximately ¾ of population ethnic Albanian speaking areas and more than 40% of the total area.&quot;; pp. 370, 374.&lt;/ref&gt; ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် မြို့၏ ဂရိလူမျိုး (ethnic Greek) အသိုင်းအဝိုင်းမှာ လူဦးရေ ၈,၀၀၀ ရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Stein|first1=Jonathan P.|author2=EastWest Institute (New York, N.Y.)|title=The Politics of National Minority Participation in Post-communist Europe: State-building, Democracy, and Ethnic Mobilization|url=https://books.google.com/books?id=xeFNV40_EUAC&amp;pg=PA172|year=2000|publisher=M.E. Sharpe|isbn=978-0-7656-0528-3|page=172}}&lt;/ref&gt; ၁၇၄၁ ခုနှစ်တွင် ဂရိကျောင်းတစ်ကျောင်း မြို့တွင် လည်ပတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Braude|first1=Benjamin|author-link1=Benjamin Braude|last2=Lewis|first2=Bernard|author-link2=Bernard Lewis|title=Christians and Jews in the Ottoman Empire: The central lands. v. 2. The Arabic-speaking lands|url=https://books.google.com/books?id=1FVtAAAAMAAJ|year=1982|publisher=Holmes &amp; Meier Publishers|isbn=978-0-8419-0519-1|page=246}}&lt;/ref&gt;

== ယဉ်ကျေးမှု (Culture) ==

[[File:The monument of Independence in Vlorë (Vlora).jpg|thumb|right|လွတ်လပ်ရေး အထိမ်းအမှတ် (Independence Monument) သည် အလံ၏ စတုရန်းနေရာ (Flag's Square) တွင်]]

ဗလိုရာသည် လဘီးရီးယား (Labëria) ၏ သမိုင်းဝင်ဒေသတွင် ပထဝီအနေအထားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအရ ပါဝင်ပြီး ၎င်းသည် အယ်လ်ဘေးနီးယန် အေဒရီယတစ်ပင်လယ် ကမ်းရိုးတန်း (Albanian Adriatic Sea Coast) နှင့် အိုင်အိုနီယန်ပင်လယ် ကမ်းရိုးတန်း (Albanian Ionian Sea Coast) မှ အယ်လ်ဘေးနီးယား အရှေ့တောင်ပိုင်း၏ တောင်တန်းဒေသအထိ ဆန့်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |last=Elsie |first=Robert |publisher=Elsie |title=Der Kanun |url=http://www.elsie.de/de/buecher/b25.html |access-date=24 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121018103828/http://www.elsie.de/de/buecher/b25.html |archive-date=18 October 2012 |language=de |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; လဘီးရီးယားသည် ၎င်း၏ ထူးခြားသော ယဉ်ကျေးမှု၊ ရှုခင်းများ၊ နှင့် အစီအစဉ်များကြောင့် ထင်ရှားပြီး အယ်လ်ဘေးနီးယန် ပိုလီဖိုနီ ဂီတ (Albanian polyphonic music) ၏ မွေးရပ်မြေ အဖြစ် လူသိများသည်။ ၎င်းဂီတကို ယူနက်စကို (UNESCO) မှ လူသားတို့၏ ပါးစပ်ဖြင့် ဖွင့်ဟပြီး ထိတွေ့၍မရနိုင်သော အမွေအနှစ်၏ အကောင်းဆုံးလက်ရာ (Masterpiece of the Oral and Intangible Heritage of Humanity) အဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |publisher=[[United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization]] (UNESCO) |title=Albanian folk iso-polyphony |url=https://ich.unesco.org/en/RL/albanian-folk-iso-polyphony-00155 |access-date=24 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210924181723/https://ich.unesco.org/en/RL/albanian-folk-iso-polyphony-00155 |archive-date=24 September 2021 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ဗလိုရာရှိ အယ်လ်ဘေးနီးယန် နေထိုင်သူအများစုသည် အခြားအယ်လ်ဘေးနီးယန် ဘာသာစကားများနှင့် ကွဲပြားသော တောင်ပိုင်း တို့စ် (Tosk) အယ်လ်ဘေးနီးယန်၏ လဘ် ဘာသာစကား (Lab dialect) ကို ပြောဆိုကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |last=Elsie |first=Robert |publisher=[[Robert Elsie|Albanian Language]] |title=Albanian Dialects: Introduction |url=http://dialects.albanianlanguage.net/ |access-date=28 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211016125248/http://dialects.albanianlanguage.net/ |archive-date=16 October 2021 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

[[File:Rruga Justin Godart 2020.jpg|thumb|right|ဗလိုရာ၏ သမိုင်းဝင်ဗဟိုချက်သည် ဂျပ်စတင် ဂိုဒတ် လမ်း (Justin Godart Street) တွင်]]

ဗလိုရာသည် အယ်လ်ဘေးနီးယား၏ တည်ထောင်မှုနှင့် ဆက်စပ်သော ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သမိုင်းဝင် နေရာများစွာ၏ အိမ်ရှင်ဖြစ်သည်။ လွတ်လပ်ရေး အထိမ်းအမှတ် (Independence Monument) သည် အလံ၏ စတုရန်းနေရာ (Flag's Square) တွင် တည်ရှိပြီး အော်တိုမန် အင်ပါယာ (Ottoman Empire) မှ အယ်လ်ဘေးနီးယား၏ လွတ်လပ်ရေးကို အမှတ်ရစေသည်။&lt;ref name=&quot;Sites&quot;&gt;{{cite web |publisher=Bashkia Vlorë |title=Çfarë të vizitoni |url=http://vlora.gov.al/turizem/informacion-per-vizitoret/ |access-date=23 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210303081711/https://vlora.gov.al/turizem/informacion-per-vizitoret/ |archive-date=3 March 2021 |language=sq |url-status=live}}&lt;/ref&gt; လွတ်လပ်ရေး ပြတိုက် (Museum of Independence) သည် ၁၉ ရာစုမှ အဆောက်အအုံတစ်ခုတွင် တည်ရှိပြီး အယ်လ်ဘေးနီးယား၏ တည်ထောင်သူဖခင်များက လွတ်လပ်ရေး ကြေညာစာတမ်း (Declaration of Independence) ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည့်နေရာဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Museums&quot;&gt;{{cite web |publisher=Bashkia Vlorë |title=Muzeumet e Vlorës |url=http://vlora.gov.al/events/muzeume/ |access-date=23 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210305013833/https://vlora.gov.al/events/muzeume/ |archive-date=5 March 2021 |language=sq |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ၎င်း၏ လသာဆောင် (balcony) သည် လွတ်လပ်မှု၊ အောင်ပွဲ၊ နှင့် အယ်လ်ဘေးနီးယန်များ၏ မိခင်နိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်မှုမှ ကာကွယ်ရန် ခံနိုင်ရည်ရှိမှု၏ သင်္ကေတအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။&lt;ref name=&quot;Museums&quot;/&gt;

၁၉ ရာစုမှ အိမ်ကြီးတစ်လုံးတွင် တည်ရှိသော လူမျိုးစု ပြတိုက် (Ethnographic Museum) သည် လွတ်လပ်ရေး ပြတိုက်နှင့် နီးကပ်စွာ တည်ရှိပြီး ဗလိုရာနှင့် ၎င်း၏ အနီးပတ်ဝန်းကျင် ဒေသ၏ လူမျိုးစု အမွေအနှစ်များကို ပြသထားသည်။&lt;ref name=&quot;Museums&quot;/&gt; ပါလတ် ရက်ချပီ လမ်း (Perlat Rexhepi Street) ရှိ သမိုင်းပြတိုက် (History Museum) သည် အခြားပြတိုက်တစ်ခုဖြစ်ပြီး အနီးပတ်ဝန်းကျင်ရှိ အီလီရီယန် (Illyrians) နှင့် ရှေးဂရိ (Ancient Greeks) တို့၏ ရှေးဟောင်းသုတေသန နေရာများမှ ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများကို ပြသထားသည်။&lt;ref name=&quot;Museums&quot;/&gt; ဗလိုရာ၏ သမိုင်းဝင် ဂျူး လူဦးရေကို အပ်နှံထားသော ပြတိုက်တစ်ခုကို ဗလိုရာ၏ သမိုင်းဝင်ဗဟိုချက်တွင် ဖွင့်လှစ်ရန် စီစဉ်ထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |last=Alla |first=Adela |publisher=[[Albanian Telegraphic Agency|Agjencia Telegrafike Shqiptare]] (ATA) |title=Në zonën e rilindur të Vlorës së shpejti dhe Muzeu i Shpëtimit të Hebrenjve |url=https://observerkult.com/i-strehoi-vite-me-pare-vlora-do-te-kete-muzeun-e-hebrenjve/ |access-date=24 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210924200910/http://ata.gov.al/2020/08/09/ne-zonen-e-rilindur-te-vlores-se-shpejti-dhe-muzeu-i-shpetimit-te-hebrenjve/ |archive-date=24 September 2021 |language=sq |date=9 August 2020 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |work=[[Telegrafi]] |title=Historia e shpëtimit të hebrenjve me një muze në Vlorë |url=https://telegrafi.com/historia-e-shpetimit-te-hebrenjve-nje-muze-ne-vlore/ |access-date=24 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200823005325/https://telegrafi.com/historia-e-shpetimit-te-hebrenjve-nje-muze-ne-vlore/ |archive-date=23 August 2020 |language=sq |date=20 August 2020 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ဗလိုရာရှိ ထင်ရှားသော ဘာသာရေးနေရာများအနက် မုရာဒီ ဗလီဝတ်ကျောင်းတော် (Muradie Mosque) သည် ၁၆ ရာစုတွင် ဆာဒစ် ဇိုတာ့ဂျ် လမ်း (Sadik Zotaj Street) တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး စိန့် အလွိုင်စီးယပ်စ် ဂွန်ဇာဂါ နှင့် မေရီ ဘုရားကျောင်း (Saint Aloysius Gonzaga and Mary Church) သည် ၁၉ ရာစုမှ ခရစ္စတိုဖရီဒီ လမ်း (Kristoforidhi Street) တွင် ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;Sites&quot;/&gt; ဗလိုရာ မြူနီစီပယ်လတီရှိ ထင်ရှားသော ယဉ်ကျေးမှု နေရာများတွင် ကာနီနီ ရဲတိုက် (Castle of Kaninë)၊ မာမိရိုအိ ဘုရားကျောင်း (Church of Marmiroi)၊ ဆာဇန် ကျွန်း (Island of Sazan)၊ ဇဗာနက် ကျွန်း (Island of Zvërnec)၊ နာတာ ရေကန် (Lagoon of Narta) အပြင် အမာန်တီယာ (Amantia) နှင့် အိုရီကမ် (Oricum) တို့၏ ရှေးဟောင်းသုတေသန နေရာများ ပါဝင်သည်။&lt;ref name=&quot;Sites&quot;/&gt;

ဗလိုရာအတွက် အသက်ရှင်ဆုံးနှင့် လူကြိုက်များသော ပထမတန်းစား ဘောလုံးအသင်းမှာ ကေအက်စ် ဖလာမူတာရီ ဗလိုရာ (KS Flamurtari Vlorë) ဖြစ်သည်။ ဖလာမူတာရီသည် ဗလိုရာ ဗဟိုရှိ လွတ်လပ်ရေး ရင်ပြင်အနီး ဖလာမူတာရီ အားကစားကွင်း (Flamurtari Stadium) တွင် ကစားသည်။

== နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေး ==

{{See also|List of twin towns and sister cities in Albania}}

ဗလိုရဲ (Vlorë) သည် အောက်ပါမြို့များနှင့် ညီအစ်ကို မြို့များ (twin towns) အဖြစ် ဆက်ဆံရေး ထူထောင်ထားသည်။  
* {{flagicon|USA}} အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု (USA) မှ ဟောလိဝုဒ်၊ ဖလော်ရီဒါ (Hollywood, Florida)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Florida Sister Cities|url=https://tampabayprotocol.com/sister-cities-database|publisher=Tampa Bay Protocol &amp; Trade|access-date=2021-09-05}}&lt;/ref&gt;  
* {{flagicon|CHN}} တရုတ်နိုင်ငံ (China) မှ ယန်ကျိုး (Yangzhou)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Delegacioni i qytetit Yangzhou vizitoi Vlorën|url=http://al.china-embassy.org/eng/zagx/zajw/t1406526.htm|publisher=Embassy of the People's Republic of China in the Republic of Albania|language=sq|date=2016-10-18|access-date=2021-09-05}}&lt;/ref&gt;  

---

== ဓာတ်ပုံပြခန်း ==

&lt;gallery class=center&gt;  
File:Vlorë, Albania December 2022 - Modern High-rise.jpg|ဗလိုရဲမြို့တွင် ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလအတွင်း မြင်တွေ့ရသည့် လမ်းတစ်ခု၌ ခေတ်မီအထပ်မြင့် အဆောက်အအုံများ  
File:Vlorë, Albania December 2022 - Bayside street with Christmas Tree.jpg|ဗလိုရဲမြို့တွင် ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလအတွင်း မြင်တွေ့ရသည့် ပင်လယ်ကမ်းစပ်လမ်းတစ်ခု၌ အုန်းပင်များနှင့် ခရစ္စမတ်သစ်ပင်  
File:Old Town Vlorë, Albania, December 2022 - Clock Tower.jpg|၂၀၂၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ဗလိုရဲမြို့ဟောင်း၏ နာရီစင်  
File:Vlora panorama.jpg|ဗလိုရဲမြို့၏ မြင်ကွင်းကျယ်ပုံ  
File:Vlora Bay.jpg|ဗလိုရဲအော်အင်း (Bay of Vlorë)  
&lt;/gallery&gt;

== ရှုရန် ==

* ဗလိုရဲမြို့ဝန်များ စာရင်း (List of mayors of Vlorë)  
* ဗလိုရဲမှ ထင်ရှားသူများ စာရင်း (List of people from Vlorë)  
* အယ်လ်ဘေးနီးယားရှိ ကက်သလစ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများ စာရင်း (List of Catholic dioceses in Albania)  

== မှတ်စုများ ==
{{Notelist}}

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}

== စာအုပ်စာတမ်းများ ==
{{Refbegin|2}}  
* {{cite web |last=Nagle |first=Robert |year=2002 |title=East European Experiments—Tourism/Tourist Information about Vlore (Vlore) Albania | website=Imaginary Planet Home |url=http://www.imaginaryplanet.net/essays/travel/albania2/tourism.html |access-date=24 April 2016}}  
* {{cite encyclopedia |title=Vlorë |encyclopedia=The Columbia Encyclopedia |year=2004}}  
* {{cite encyclopedia |title=Vlorë or Vlora, Ital. Valona, ancient Aulon |encyclopedia=Crystal Reference Encyclopedia |year=2001}}  
{{Refend}}


[[category:အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]</text>
      <sha1>9hh22u7tucwsjwplu0pqgeawvqw0ou8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>၂၀၂၅ မြန်မာ ငလျင်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>267882</id>
    <revision>
      <id>1027796</id>
      <parentid>1023759</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T00:37:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 2 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1027796</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="184102" sha1="kdkm19fdork0juv35ptmmr0oiapookm" xml:space="preserve">{{Redirect|မန္တလေးငလျင်ကြီး|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးတွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သော အခြားငလျင်များ|၁၈၃၉ အင်းဝငလျင်|နှင့်|၁၉၇၅ ပုဂံငလျင်}}
{{Infobox earthquake
| name = ၂၀၂၅ မြန်မာငလျင်
| image = {{Photomontage
| photo1a = Sein Pan fire-affected area.jpg
| photo2a = Collapsed Ava Bridge (2).jpg
| photo2b = Collapse of New Headquarters of the State Audit Office (Thailand) 20250405.jpg
| photo3a = Fallen Building.jpg
| photo3b = OperationBrahma IAF Airlift HumanatarianAid Myanmar.jpg
| position = center
| color_border  = white
| color = white
| size = 250
}}
| caption = {{hlist|'''ထိပ်ဆုံးမှ၊ ဘယ်မှ ညာသို့'''။ မန္တလေးမြို့ စိန်ပန်းရပ် •  ငလျင်ကြောင့် ပြိုကျသွားသော အင်းဝတံတား • ဘန်ကောက်မြို့ စာရင်းစစ်ချုပ်ရုံး အဆောက်အဦ ပြိုကျနေပုံ  • မန္တလေးမြို့ရှိ ပြိုပျက်လျက်ရှိသော အဆောက်အအုံ • အော်ပရေးရှင်းဗြဟ္မာဖြင့် စောင်၊ အစားအစာ၊ ဆေးအဖွဲ့နှင့် အကူအညီများအား အိန္ဒိယလေတပ် စီ-၁၃၀ ဖြင့် ပို့ဆောင်နေပုံ}}
| map = 2025 Myanmar Earthquake (M 7.7) shakemap v2.pdf
| map_caption = {{abbr|USGS|United States Geological Survey}} ငလျင်လှုပ်ခတ်ရာ မြေပုံ
| location = {{coord|22.013|N|95.922|E|display=inline,title}}
| timestamp = 2025-03-28 06:20:54
| anss-url = us7000pn9s
| isc-event = 643071319
| local-date = {{Start date|2025|3|28|df=yes}}
| local-time = 12:50:54 [[မြန်မာ စံတော်ချိန်|MMT]] ([[UTC+6:30]])
| magnitude = {{M|w|link=y}} 7.7–7.9, {{M|s|link=y}} 7.9
| depth = {{convert|10|km|mi|0}}
| type = [[:en: Fault (geology)|Strike-slip]] အလျားလိုက်ရွေ့ ငလျင်
| fault = [[စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြော]]
| affected = [[မြန်မာနိုင်ငံ]], [[ထိုင်းနိုင်ငံ]], တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်တောင်ပိုင်း၊ ဗီယက်နမ်
| intensity = {{MMI|X}}
| duration = ၈၀ စက္ကန့်
| aftershocks = ၃၉၄+ ကြိမ်&lt;br&gt;Strongest: {{M|ww|6.7}}&lt;ref name=&quot;aftershock&quot;&gt;{{cite anss|M 6.7 – Burma (Myanmar)|2025|us7000pn9z}}&lt;/ref&gt;
| pga = 0.62 ''[[Peak ground acceleration|g]]''
| pgv = 161.42&amp;nbsp;cm/s
| casualties = နေပြည်တော် အပါအဝင် တိုင်းနှင့် ပြည်နယ် (၁၀) ခု
* သေဆုံး ၃,၈၁၈ ဦး
* ပျောက်ဆုံး ၅ ဦး
* ဒဏ်ရာရ ၅,၁၀၄ ဦး
* ဘေးသင့်အိမ်ထောင်စု ၁၆၂,၅၆၃ စု
* ဘေးသင့်လူဦးရေ ၄၂၄,၀၆၃ ဦး
* ယာယီရွှေ့ပြောင်း ၂၇၉,၁၁၁ ဦး
* ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှု ကျပ် ၇,၉၇၉ ဘီလီယံကျော်
}}

'''၂၀၂၅ မြန်မာ ငလျင်'''သည် [[၂၀၂၅|၂၀၂၅ ခုနှစ်]] [[၂၈ မတ်|မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့]] မြန်မာ စံတော်ချိန် မွန်းလွဲ ၁၂ နာရီ ၅၀ မိနစ် ၅၄ စက္ကန့်(06:20:54 UTC)တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] [[စစ်ကိုင်းမြို့]]နှင့် [[မန္တလေးမြို့]] အနီး၌ ဗဟိုပြု လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် [[မိုးမင့် စကေး]] {{M|w|link=y}} ၇.၇–၇.၉ ရှိ ငလျင်ဖြစ်သည်။ ထိုငလျှင်ကို မန္တလေးငလျင်ကြီး အဖြစ်လည်းကောင်း၊ စစ်ကိုင်းငလျင်ကြီး အဖြစ်လည်းကောင်း အသီးသီး ခေါ်ဆိုကြသည်။

အလျားလိုက်ပြတ်ရွေ့အမျိုးအစား ငလျင်ဖြစ်ပြီး  [[မွမ်းမံ မာကယ်လီ ပြင်းအား စကေး]]အရ အမြင့်ဆုံး ပြင်းအားမှာ X (''ပြင်းထန်မှုလွန်ကဲ'') ရှိသည်ဟု မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။&lt;ref name=&quot;mainshock&quot;&gt;{{Cite anss|M 7.7 – 16 km NNW of Sagaing, Myanmar|2025|us7000pn9s}}&lt;/ref&gt; ဤ ငလျင်သည် ပြင်းအား ၇.၉ အဆင့်ရှိ [[၁၉၁၂ မေမြို့ငလျင်]]နောက်ပိုင်း ဖြစ်ပေါ်သော အကြီးဆုံး ငလျင်ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{citation|last1=Adkin |first1=Ross |title=Voices are starting to emerge from quake-devastated Myanmar. Here’s what we are hearing |url=https://www.cnn.com/2025/03/29/asia/myanmar-earthquake-mandalay-explainer-hnk-intl/index.html |website=CNN |language=en |date=၃၁ မတ် ၂၀၂၅}}&lt;/ref&gt; မြန်မာ့ ခေတ်ပေါ် သမိုင်းတွင် [[၁၉၃၀ ပဲခူးငလျင်]] ပြီးလျှင် သေဆုံးသူ အများဆုံး ငလျင်အဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Ledur1&quot;&gt;{{cite news|last1=Ledur |first1=Júlia |title=Friday's quake is the deadliest to hit Myanmar in 95 years |url=https://www.washingtonpost.com/world/2025/03/28/myanmar-quake-77-bangkok-thailand/#link-KQARML5TUJHK3NLDEBZYQBIS24 |access-date=၃၁ မတ် ၂၀၂၅ |newspaper=The Washington Post |date=28 March 2025}}&lt;/ref&gt; ဤ ငလျင်ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကြီးမားစွာသော ထိခိုက်ဆုံးရှုံးမှုများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး အိမ်နီးချင်း [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၌လည်း ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ တရုတ်နိုင်ငံ [[ယူနန်ပြည်နယ်]]တွင်လည်း အိမ်ခြေရာပေါင်းများစွာ ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရသလို ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ ဟိုချီမင်းမြို့တွင်လည်း တိုက်ခန်း ၄၀၀ ခန့် ထိခိုက်မှု ရှိခဲ့သည်။

မြေငလျင်ဒဏ်ကြောင့် မြန်မာတွင် အနည်းဆုံး လူ ၃၈၀၀ကျော် နှင့် ထိုင်းတွင် ၅၁ ဦး၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် (၁)ဦး အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;5Kdead&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;TH32&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;hochiminhdeath&quot; /&gt; လူပေါင်း ၁၁,၄၀၀ ကျော် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခဲ့သည်။ ဘန်ကောက်မြို့ရှိ ဆောက်လက်စ အဆောက်အဦပြိုကျမှုအပါအဝင် လူဦးရေ ဆယ်ချီ ပျောက်ဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=9 November 2020|title=Earthquakes in Thailand—Is Bangkok at Risk?|url=https://www.verisk.com/blog/earthquakes-in-thailand-is-bangkok-at-risk/|access-date=28 March 2025|website=Verisk}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;12th World Conference&quot;&gt;{{Cite web|first1=Pennung|last1=Warnitchai|first2=Chanet|last2=Sangarayakul|first3=Scott A.|last3=Ashford|date=4 February 2000|title=Seismic hazard in Bangkok due to long-distance earthquakes|url=https://www.iitk.ac.in/nicee/wcee/article/2145.pdf|series=12th World Conference on Earthquake Engineering}}&lt;/ref&gt; မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ အာဏာပိုင်များက အရေးပေါ်အခြေအနေအဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;news18&quot;&gt;{{cite news|title=Myanmar Earthquake LIVE Updates: 107 Dead, 350 Injured As Rescue Efforts Continue; Thailand PM Urges Calm|url=https://www.news18.com/world/myanmar-earthquake-live-updates-magnitude-death-toll-injuries-rescue-operation-aftermath-latest-news-liveblog-9278290.html|date=28 March 2025|access-date=28 March 2025|publisher=[[CNN-News18]]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|author1=Kocha Olarn|author2=Ross Adkin|author3=Alex Stambaugh|date=28 March 2025|title=Myanmar's military junta makes rare plea for help after powerful earthquake kills scores|url=https://www.cnn.com/2025/03/28/asia/central-myanmar-quake-intl-hnk/index.html|access-date=28 March 2025|publisher=CNN|language=en}}&lt;/ref&gt; သောကြာနေ့ ဝတ်ပြုချိန်တွင် ငလျင်လှုပ်ခဲ့သည့်အတွက် ဗလီများပြိုကျခဲ့ပြီး မွတ်ဆလင်မ်ရာပေါင်းများစွာ သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;700muslimsdead&quot; /&gt; ထို့အပြင် ဘာသာရေးအဆောက်အဦ၊ ဘုန်းကြီးကျောင်းနှင့် သီလရှင်ကျောင်းပေါင်း ၈,၃၀၀ ကျော် ပျက်စီးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;ap0410&quot; /&gt; ဖြစ်ပွားလျက်ရှိသော [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|လက်ရှိမြန်မာပြည်တွင်းစစ်]]ကြောင့် ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်ထူထောင်ရေးတွင် အခက်အခဲများစွာ ကြုံတွေ့နေရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=28 March 2025|title=Myanmar at a glance: Embroiled in civil war, now facing more devastation after powerful earthquake|url=https://apnews.com/article/myanmar-earthquake-civil-war-junta-thailand-cbf36685881ea890202256d4607a02ed|access-date=28 March 2025|agency=Associated Press|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AP2932025&quot;&gt;{{Cite web|date=29 March 2025|title=Myanmar quake death toll rises to 1,644 as resistance movement announces partial ceasefire|url=https://apnews.com/article/myanmar-bangkok-earthquake-0a2bd512bca189d034905566605989e9|access-date=30 March 2025|agency=Associated Press|language=en}}&lt;/ref&gt; ၂၀၂၃ တူရကီ-ဆီးရီးယား ငလျင်ပြီးနောက် တစ်ကမ္ဘာလုံးအနေဖြင့် အသေအပျောက်အများဆုံးသော မြေငလျင်ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|title=Satellite images reveal scope of destruction from Burma’s devastating earthquake|url=https://www.foxweather.com/extreme-weather/mandalay-myanmar-quake|publisher=[[Fox Weather]]|date=1 April 2025|access-date=1 April 2025}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လက လှုပ်ခတ်ခဲ့သော အင်အားပြင်းငလျင်ကြောင့် ကျပ် ၇,၉၇၉ ဘီလျံဖိုး ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ကြောင်း  ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့က နေပြည်တော်တွင် ကျင်းပသည့် မန္တလေးငလျင်ကြီးလှုပ်ခတ်မှု (၁)နှစ်ပြည့်အခမ်းအနားကျင်းပစဥ် ပြောကြားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|title=မြန်မာ့သဘာဝဘေး ဆုံးရှုံးမှု နှစ်နှစ်အတွင်း ကျပ် ၄၆၀၀ ဘီလျံကျော်အထိရှိ|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cdxvrqzp6n7o|accessdate=29 May 2025|publisher=BBC Burmese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250529031924/https://www.bbc.com/burmese/articles/cdxvrqzp6n7o|archivedate=29 May 2025}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/81220|title=မန္တလေးငလျင်ကြီးလှုပ်ခတ်မှု (၁)နှစ်ပြည့်အခမ်းအနားကျင်းပ|work=MOI Myanmar|access-date=၂၉ မတ် ၂၀၂၉|date=၂၈ မတ် ၂၀၂၆}}&lt;/ref&gt;

==မြေထုချပ် အနေအထား==
{{Further|စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြော|မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင်}}
မြန်မာနိုင်ငံသည် အိန္ဒိယ၊ ယူရေးရှား၊ ဆွန်ဒါးနှင့် ဘားမား နာမည်ခေါ် မြေထုအချပ် ၄ လွှာကြားမှာ တည်ရှိ၍ တက်ကြွသော ဘူမိဗေဒဖြစ်စဉ်များကြောင့် အပြန်အလှန် တုံ့ပြန်ကြခြင်းခံရသည်။ [[ကိုကိုးကျွန်း]]အနည်းအနားမှ စ၍ ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်း တစ်လျှောက်မှာ Sunda megathrust ဟုခေါ်သည့် အလားတူမြေထုချပ်နယ်မိတ် ရှိသည်။ ထို့နောက် [[ကပ္ပလီပင်လယ်]]တွင်ရှိသော အကွဲလွဲမြေထုချပ်နယ်မိတ်မှ စပြီး မြောက်ဘက်သို့ မိုင် ၈၇၀ သွားသော [[စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြော]] ရှိသည်။ ဤ စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြောသည် Burma နှင့် Sunda မြေထုအချပ် ၂ လွှာ အခြင်းခြင်းပွတ်၍ တစ်နှစ်မှာ ၁၈-၄၉ mm လျှောသည်။စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြော သည် [[ရန်ကုန်]]၊ [[နေပြည်တော်]]၊ [[မန္တလေး]] စသည့် မြန်မာနိုင်ငံအကြီးဆုံးမြို့များအောက် ဖြတ်သန်းသောကြောင့် ကြီးကြီးမားမား ထိခိုက်မှုပြင်းထန်သော ငလျင် ခဏခဏဖြစ်လျက်ရှိသည်။ ယခင် စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြောကြောင့် ဖြစ်ခဲ့သော ငလျင်ကြီးများမှာ [[၁၈၃၉ အင်းဝငလျင်|၁၈၃၉]] {{M|w|8.3}} ၊ မေ ၁၉၃၀ {{M|s|7.3}} ၊ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၃၀ {{M|s|7.5}} ၊ ၁၉၃၁ {{M|s|7.5}} ၊ ၁၉၄၆ {{M|w|7.3}} ၊ ၁၉၅၆ {{M|w|7.0}} ၊ ၁၉၉၁ {{M|w|6.9}} ၊ ၂၀၁၂ {{M|w|6.9}} ဖြစ်ပါသည်။&lt;ref&gt;{{cite thesis |last=Wang |first=Y. |year=၂၀၁၃ |title=Earthquake Geology of Myanmar |type=Ph.D. |publisher=[[ကယ်လီဖိုးနီးယား တက်နိုလော်ဂျီ အင်စတီကျု (ကယ်တက်)]] |docket= |doi=10.7907/XWW2-9P26 |url=https://thesis.library.caltech.edu/7853/ |access-date=29 March 2025 |archive-date=3 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250503063241/https://thesis.library.caltech.edu/7853/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရာစုနှစ်များစွာကတည်းက အဖျက်စွမ်းအားကြီးမားသော ငလျင်များ လှုပ်ခတ်ခဲ့သော်လည်း ပညာရပ်ဆိုင်ရာ သုတေသနပြုလုပ်မှုမှာမူ အကန့်အသတ်ဖြင့်သာ ရှိခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ငလျင်အများစု၊ အထူးသဖြင့် မြေမျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် ကြီးမားစွာ ပြတ်ရွေ့မှုများ ဖြစ်ပေါ်စေသော ငလျင်များကို ကောင်းစွာ နားမလည်သေးပေ။ ၁၇၆၂ ခုနှစ်တွင် ပြင်းအား ၈.၅-၈.၈ {{M|w}} ရှိသော ကြီးမားသည့် [[၁၇၆၂ ရခိုင်ငလျင်|ငလျင်တစ်ခု]]သည် ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းအနီးရှိ ဆွန်ဒါ မဟာတွန်းကန်အားပြတ်ရွေ့၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုကို ပြတ်ရွေ့စေခဲ့သည်။ ထိုငလျင်သည် အိန္ဒိယမြေလွှာချပ်က ဘားမားမြေလွှာချပ်အောက်သို့ လျှောဝင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ဗဟိုမြန်မာနိုင်ငံအောက်ရှိ လျှောဝင်နေသော အိန္ဒိယမြေလွှာချပ်၏ အကြွင်းအကျန်များသည် မြေလွှာချပ်တွင်း ငလျင်များကိုလည်း ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် မြေအောက်အနက် ၁၂၀ ကီလိုမီတာ (၇၅ မိုင်) တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သော [[၁၉၇၅ ပုဂံငလျင်]] ({{M|w}} ၇.၀) ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Wangthesis&quot;&gt;{{cite thesis|last=Wang|first=Y.|year=2013|title=Earthquake Geology of Myanmar|type=Ph.D.|publisher=[[California Institute of Technology]]|docket=|doi=10.7907/XWW2-9P26|url=https://thesis.library.caltech.edu/7853/|access-date=29 March 2025|archive-date=3 May 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250503063241/https://thesis.library.caltech.edu/7853/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

''Journal of Geophysical Research: Solid Earth'' တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော လေ့လာမှုတစ်ခုအရ စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကို မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းဟူ၍ ဒေသနှစ်ခုအဖြစ် ပိုင်းခြားနိုင်သည်။ မြောက်လတ္တီကျု ၁၆.၅ ဒီဂရီမှ ၂၃.၅ ဒီဂရီကြားရှိ စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကို တောင်ပိုင်းဒေသအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းကို တောင်မှမြောက်သို့ အပိုင်းငါးပိုင်း ထပ်မံခွဲခြားထားရာ ပဲခူး၊ ဖြူး၊ နေပြည်တော်၊ မိတ္ထီလာနှင့် စစ်ကိုင်းအပိုင်းများ ပါဝင်သည်။ နေပြည်တော်အပိုင်းသည် ပြိုင်လျက်ရှိသော ပြတ်ရွေ့ကြောင်းနှစ်ခုဖြင့် ၇၀ ကီလိုမီတာ (၄၃ မိုင်) ရှည်လျားပြီး ၎င်းတို့၏ အချို့အစိတ်အပိုင်းများသည် မြို့တော် [[နေပြည်တော်မြို့|နေပြည်တော်]]အောက်တွင် တည်ရှိသည်။ နောက်ဆုံးမှတ်တမ်းတင်ထားသော ငလျင်မှာ ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပြီး ပြင်းအား ၇.၀ ထက်ငယ်ခဲ့သည်။ မိတ္ထီလာအပိုင်းသည် ၂၂၀ ကီလိုမီတာ (၁၄၀ မိုင်) ရှည်လျားပြီး မန္တလေးနှင့် နေပြည်တော်ကြားတွင် တည်ရှိကာ မျဉ်းဖြောင့်အင်္ဂါရပ်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤအပိုင်းတစ်လျှောက်ရှိ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်သည် ညီညာပြန့်ပြူးနေခြင်းက လျှောကျမှုအစိတ်အပိုင်းသည် လုံးဝ အလျားလိုက် ဖြစ်သည်ဟု ညွှန်ပြနေသည်။ ဤအပိုင်းသည် ကြီးမားသော ငလျင်များကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရခြင်းမရှိသေးသော်လည်း [[၁၈၃၉ အင်းဝငလျင်]]အတွင်း ပြတ်ရွေ့ခဲ့နိုင်ဖွယ်ရှိသည်။ စစ်ကိုင်းအပိုင်းသည်လည်း [[ဧရာဝတီမြစ်]]နှင့် ပြိုင်လျက်တည်ရှိသော အခြားသော မျဉ်းဖြောင့်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤအပိုင်း၏ မြောက်ဘက်ခြမ်းသည် [[၁၉၄၆ စစ်ကိုင်းငလျင်များ]]၏ [[ပင်မငလျင်|ပင်မလှုပ်ခတ်မှု]]များထဲမှ တစ်ခုအတွင်း ပြတ်ရွေ့ခဲ့ပြီး၊ [[၁၉၅၆ စစ်ကိုင်းငလျင်]]ကမူ တောင်ဘက်ပိုင်းကို ပြတ်ရွေ့စေခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Wang2014&quot;&gt;{{cite journal|last1=Wang|first1=Yu|last2=Sieh|first2=Kerry|last3=Tun|first3=Soe Thura|last4=Lai|first4=Kuang-Yin|last5=Myint|first5=Than|title=Active tectonics and earthquake potential of the Myanmar region|journal=Journal of Geophysical Research: Solid Earth|year=2014|volume=119|issue=4|pages=3767–3822|doi=10.1002/2013JB010762|bibcode=2014JGRB..119.3767W|hdl=10220/19774|hdl-access=free}}&lt;/ref&gt;

ဤငလျင်သည် ထိုင်းနိုင်ငံကိုလည်း သက်ရောက်မှုရှိခဲ့ပြီး၊ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများသည် ငလျင်ဗဟိုချက်မှ ၁,၀၀၀ ကီလိုမီတာ (၆၂၀ မိုင်) ခန့်အကွာရှိ [[ဘန်ကောက်မက်ထရိုပိုလီတန်ဧရိယာ|ဘန်ကောက်ဒေသ]]တွင် အဓိကအားဖြင့် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ဘန်ကောက်၏ ဘူမိဗေဒသည် အပေါ်ဆုံးတွင် ပျော့ပျောင်းသော ပင်လယ်ရွှံ့စေးလွှာဖြင့် သွင်ပြင်လက္ခဏာ ဆောင်ထားပြီး၊ ၎င်း၏ ပေါ်ပေါက်လာနေသော မိုးမျှော်အဆောက်အအုံများသည် ဝေးကွာသော၊ အင်အားကြီးမားသော ငလျင်များအပေါ် ထိခိုက်လွယ်စေသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အနှံ့အပြားတည်ရှိသော ရွှံ့စေးလွှာသည် ဒေသဆိုင်ရာ နေရာအကျိုးသက်ရောက်မှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေကာ ကာလရှည် မြေပြင်လှုပ်ခတ်မှုကို မြှင့်တင်ပေးပြီး၊ ၎င်းသည် အမြင့်ဆုံးအဆောက်အအုံများ၏ ပဲ့တင်ထပ်လှိုင်းနှုန်းနှင့် ကိုက်ညီနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဘန်ကောက်မြို့ခံများသည် ရာပေါင်းများစွာ သို့မဟုတ် ထောင်ပေါင်းများစွာ ကီလိုမီတာအဝေးရှိ ငလျင်ဗဟိုချက်များမှ လှုပ်ခတ်မှုများကို မကြာခဏ ခံစားခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;12th World Conference&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;The Nation 2014&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Ornthammarath|first1=Teraphan|last2=Jirasakjamroonsri|first2=Amorntep|last3=Pornsopin|first3=Patinya|last4=Rupakhety|first4=Rajesh|last5=Poovarodom|first5=Nakhorn|last6=Warnitchai|first6=Pennung|author7=Tun Tun Tha Toe|title=Preliminary analysis of amplified ground motion in Bangkok basin using HVSR curves from recent moderate to large earthquakes|journal=Geoenvironmental Disasters|volume=10|issue=1|year=2023|page=28|issn=2197-8670|doi=10.1186/s40677-023-00259-0|doi-access=free|bibcode=2023GeoDi..10...28O}}&lt;/ref&gt; Asian Institute of Technology မှ Pennung Warnitchai ဦးဆောင်သော သုတေသနပြုချက်အရ စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့သည် မြို့မှ ၄၀၀ ကီလိုမီတာ (၂၅၀ မိုင်) အကွာ အန်ဒမန်ပင်လယ်တွင် ပြင်းအား ၈.၀ မဂ္ဂနီကျုရှိ ငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့ပါက အနာဂတ်တွင် ဘေးအန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်သည့် အလားအလာရှိသော အန္တရာယ်အဖြစ် ယခင်ကပင် ဖော်ထုတ်ထားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite report|last1=Warnitchai|first1=Pennung|last2=Chintanapakdee|first2=Chatpan|last3=Ornthammarath|first3=Teraphan|title=การลดความเสี่ยงของอาคารสูงในกรุงเทพมหานครและปริมณฑลที่เกิดจากแผ่นดินไหวขนาดใหญ่ในระยะไกล: รายงานฉบับสมบูรณ์|trans-title=Mitigation of Seismic Risk of Tall Buildings in Bangkok Metropolitan Area from Large Distant Earthquakes: Final Report|date=June 2018|publisher=Thailand Research Fund|page=6|url=https://elibrary.tsri.or.th/project_content.asp?PJID=RDG5830015|language=th}}{{Dead link|date=April 2026 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=แผ่นดินไหว…ไม่ไกลคนกรุง|trans-title=Earthquake is closer to Bangkokians than realized|url=https://researchcafe.tsri.or.th/bangkok-earthquake/|website=Thailand Science Research and Innovation|access-date=29 March 2025|language=th|date=16 April 2020}}&lt;/ref&gt; မိုးမျှော်တိုက်များတွင် ကပ်ဆိုးကြီးများ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းမှ ကာကွယ်ရန်အတွက် အခြေခံငလျင်ခံနိုင်ရည်ဆိုင်ရာ ထည့်သွင်းစဉ်းစားမှုများကို ၂၀၀၇ ခုနှစ်မှစ၍ ဆောက်လုပ်ရေးကုဒ်တွင်သာ ထည့်သွင်းခဲ့ပြီး၊ အဟောင်းအဆောက်အအုံများသည် အထူးသဖြင့် အန္တရာယ်ရှိနေပါသည်။&lt;ref name=&quot;The Nation 2014&quot;&gt;{{cite news|last1=Kelly|first1=Shawn|title=Bangkok's tall buildings sitting on soft, shaky ground|url=https://www.nationthailand.com/perspective/30234105|access-date=29 March 2025|work=The Nation|date=20 May 2014}}&lt;/ref&gt;

==ငလျင်==
{{Further information|၂၀၂၅ မြန်မာငလျင်၏ နောက်ဆက်တွဲ ငလျင်များ စာရင်း}}
{{multiple image
| align = left
| direction         = vertical
| header            = {{M|w}}7.7 finite fault
| width             = 250px
| image1            = Central Myanmar M7.7 finite fault.png
| alt1              = 
| caption1          = Distribution of slip across the rupture
| image2            = Central Myanmar M7.7 finite fault surface projection.png
| alt2              = 
| caption2          = Surface projection of finite fault model
}}
{{maplink|frame=yes|frame-align=right|frame-width=200|frame-height=300|from=2025 Myanmar earthquake.map|frame-latitude=21.6|frame-longitude=95.926|zoom=6|text=ပင်မငလျင်နှင့် နောက်ဆက်တွဲငလျင်များ ([[c:Data:2025 Myanmar earthquake.map|မြေပုံအချက်အလက်]])}}
၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့၊ [[မြန်မာ စံတော်ချိန်]] ၁၂:၅၀:၅၂ တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သော ဤငလျင်၏ ဗဟိုချက်သည် [[စစ်ကိုင်းမြို့နယ်]]၊ စစ်ကိုင်း-မန္တလေး နယ်နိမိတ်အနီး၊ [[စစ်ကိုင်းမြို့]]၏ မြောက်-အနောက်မြောက် ၁၄ ကီလိုမီတာ (၈.၇ မိုင်) အကွာနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယအကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်သော [[မန္တလေးမြို့]]၏ အနောက်ဘက် ၁၆ ကီလိုမီတာ (၉.၉ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။

အမေရိကန် ဘူမိဗေဒတိုင်းတာရေးအဖွဲ့ (USGS) ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ [[မိုးမင့် စကေး]] တွင် ပြင်းအား ၇.၇ ရှိသည်ဟု တိုင်းတာရရှိခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;mainshock&quot;&gt;{{Cite anss|M 7.7 – 16&amp;nbsp;km NNW of Sagaing, Myanmar|2025|us7000pn9s}}&lt;/ref&gt; ထိုင်းနိုင်ငံ မိုးလေဝသဌာနကမူ Local Magnitude ({{M|L}}) ၈.၂ ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Earthquake Observation Division|url=https://earthquake.tmd.go.th/inside-info.html?earthquake=12893|date=28 March 2025|access-date=28 March 2025|website=[[Thai Meteorological Department]]|language=th}}&lt;/ref&gt; [[:en:Institut de Physique du Globe de Paris|ပါရီ ဘူမိရူပဗေဒဌာန]]က ငလျင်၏ မိုးမင့် စကေးကို ၇.၉ ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=MYANMAR 2025/03/28 06:20:54 UTC, Mw=7.9|url=http://geoscope.ipgp.fr/index.php/en/catalog/earthquake-description?seis=us7000pn9s|website=GEOSCOPE Observatory|publisher=Institut de Physique du Globe de Paris|access-date=29 March 2025|date=29 March 2025}}&lt;/ref&gt; [[:en:China Earthquake Administration|တရုတ်ငလျင်စီမံခန့်ခွဲရေးအဖွဲ့]]ကမူ Surface-wave Magnitude တွင် ၇.၉ ဟု မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;cencX&quot; /&gt; ၎င်းသည် [[၁၉၁၂ မေမြို့ငလျင်]] ({{M|w}} ၇.၉) နောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ဗဟိုပြုလှုပ်ခတ်ခဲ့သော အကြီးဆုံးငလျင် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|title=မြန်မာတွင် နှစ်ပေါင်း ၁၀၀ ကျော်အတွင်း အပြင်းထန်ဆုံးငလျင် စစ်ကိုင်းကိုဗဟိုပြု လှုပ်ရှား|trans-title=Myanmar's strongest earthquake in over 100 years hits Sagaing|language=my|url=https://bur.mizzima.com/2025/03/28/50907|access-date=28 March 2025|work=Mizzima News|date=28 March 2025}}&lt;/ref&gt; ငလျင်ဗဟိုချက်၏ ယန္တရားဆိုင်ရာ ဖြေရှင်းချက်အရ ၎င်းသည် ၁၀ ကီလိုမီတာ (၆.၂ မိုင်) အနက်တွင် အလျားလိုက်လျှောပြတ်ရွေ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြသည်။ ဤပြတ်ရွေ့ခြင်းအမျိုးအစားသည် စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ပေါ်တွင် ဖြစ်ပွားသော ပြတ်ရွေ့ခြင်းများနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသည်။&lt;ref name=&quot;mainshock&quot;/&gt;

ထိုင်းနိုင်ငံ မိုးလေဝသဌာန၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ဧပြီလ ၁၂ ရက်နေ့အထိ လှုပ်ခတ်မှု ၄၆၈ ကြိမ်ကျော် ရှိခဲ့သည်။ ဤလှုပ်ခတ်မှုများကို မြန်မာနိုင်ငံနှင့် အနီးအနားဒေသများတွင် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ပြီး၊ ပြင်းအား ၅.၀ မှ ၅.၉ ကြားရှိ လှုပ်ခတ်မှု ၁၃ ကြိမ် ပါဝင်သည်။ မယ်ဟောင်ဆောင် (Mae Hong Son) တွင်လည်း ပြင်းအား ၁.၄ မှ ၃.၉ ကြားရှိ လှုပ်ခတ်မှု ၂၁ ကြိမ် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|title=468 aftershocks registered since March 28 earthquake in Myanmar |date=12 April 2025|url=https://www.nationthailand.com/news/general/40048683|work=The Nation}}&lt;/ref&gt; မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဤလှုပ်ခတ်မှုများသည် စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့၏ ၄၀၀ ကီလိုမီတာ (၂၅၀ မိုင်) ရှည်လျားသော ဧရိယာတစ်လျှောက် ပျံ့နှံ့နေသော်လည်း၊ ပြတ်ရွေ့၏ ဗဟိုအပိုင်းတစ်လျှောက်တွင်မူ ပါးလျားခဲ့သည်။ အကြီးဆုံး လှုပ်ခတ်မှုသည် {{M|ww|6.7}} ရှိပြီး ပင်မငလျင်လှုပ်ပြီး ၁၂ မိနစ်အကြာတွင် [[မန္တလေး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်]]အောက် ဗဟိုချက်ဖြင့် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဤလှုပ်ခတ်မှုသည်လည်း Strike-slip Faulting နှင့် ကိုက်ညီသော Focal Mechanism ကို ပြသခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;aftershock&quot;&gt;{{cite anss|M 6.7 – Burma (Myanmar)|2025|us7000pn9z}}&lt;/ref&gt;

မတ်လ ၂၈ ရက် မြန်မာစံတော်ချိန် မွန်းလွဲ ၁၂:၅၀:၅၄ MMT (06:20:54 UTC) တွင် ငလျင်တစ်ခု မန္တလေးအနီး စစ်ကိုင်းတိုင်းအတွင်း စစ်ကိုင်းမြို့မြောက်ဘက် ၅ မိုင်အကွာမှာ ဗဟိုပြု လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ [[အမေရိကန် ဘူမိဗေဒစစ်တမ်းအဖွဲ့]] (USGS) အရ moment magnitude ပမာဏ ၇.၇ တိုင်းတာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;mainshock&quot;/&gt; ထိုင်းမိုးလေဝသဌာန အရ ပမာဏ ၈.၂ တိုင်းတာခဲပြီး&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Massive Bangkok Quake Leaves City Reeling, Building Crumbles |url=https://www.bernama.com/en/news.php/world/news.php?id=2407287 |date=28 March 2025 |access-date=28 March 2025 |agency=Bernama |lang=en}}&lt;/ref&gt; ပဲရစ်ဘူမိရူပဗေဒအဖွဲ့အစည်း အရ ပမာဏ ၇.၉ ရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=MYANMAR 2025/03/28 06:20:54 UTC, Mw=7.9 |url=http://geoscope.ipgp.fr/index.php/en/catalog/earthquake-description?seis=us7000pn9s |website=GEOSCOPE Observatory |publisher=Institut de Physique du Globe de Paris |access-date=29 March 2025 |date=29 March 2025}}&lt;/ref&gt; 

===ငလျင်ပြတ်ရွေ့မှု ဖြစ်စဉ်===
[[File:Rupture near Thazi.webm|thumb|လုံခြုံရေးကင်မရာ ရိုက်ကူးထားသော [[သာစည်မြို့]]အနီး မြေကြီးပြတ်ရွေ့မှု]]
[[File:Road shift.jpg|thumb|စစ်ကိုင်းမြို့ရှိ ဘေးတိုက်မြေပြန့်ကားမှုပုံ]]
အမေရိကန် ဘူမိဗေဒတိုင်းတာရေးအဖွဲ့ (USGS) မှ ထုတ်ပြန်ခဲ့သော Finite Fault Model အရ [[ငလျင်ပြတ်ရွေ့မှု]]သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ [[စဉ့်ကူးမြို့နယ်|စဥ့်ကူး]]မှ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ကျောက်တံခါး]]အထိ ၅၃၀ ကီလိုမီတာ (၃၃၀ မိုင်) ရှည်လျားပြီး ၂၀ ကီလိုမီတာ (၁၂ မိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ ဗဟိုချက်မှစ၍ မြောက်ဘက်သို့ ၈၅ ကီလိုမီတာ (၅၃ မိုင်) ကျော်အထိ ပြန့်နှံ့သွားခဲ့ပြီး စဥ့်ကူး၏ တောင်ဘက်တွင် အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ ပြတ်ရွေ့မှု၏ ၄၄၅ ကီလိုမီတာ (၂၇၇ မိုင်) ခန့်သည် တောင်ဘက်သို့ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ကျောက်တံခါးတွင် အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။

၁ မီတာ (၃ ပေ ၃ လက်မ) ထက်ကျော်လွန်သော ချော်လဲမှု အများစုသည် စဥ့်ကူးနှင့် [[အုတ်တွင်းမြို့]]ကြားတွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး၊ [[ဖြူးမြို့]]အောက်နှင့် တောင်ဘက်တွင်မူ ၁ မီတာ (၃ ပေ ၃ လက်မ) အောက်သာ ချော်လဲမှု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ နေပြည်တော်နှင့် ဖြူးမြို့ကြားတွင် ချော်လဲမှုမရှိခြင်း (သို့မဟုတ် ထင်ရှားစွာ မရှိခြင်း) ကွာဟချက်တစ်ခု ရှိနေပြီး၊ USGS က ၎င်းကို လေ့လာမှု အချက်အလက်မရှိခြင်းကြောင့်ဟု ယူဆသည်။ ဗဟိုချက်၏ အရှေ့တောင်ဘက်၊ စစ်ကိုင်းနှင့် အမရပူရကြားတွင် အများဆုံး ချော်လဲမှု ၄.၃၃၃၄ မီတာ (၁၄.၂၁၇ ပေ) အထိ မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ပြတ်ရွေ့မှု လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုလုံးသည် စတင်ပြီးနောက် စက္ကန့် ၈၀ ကျော်သာ ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး၊ ငလျင်လှုပ်ခါမှု အများဆုံး ထုတ်လွှတ်မှု အဆင့်သည် စတင်ပြီး စက္ကန့် ၃၀ ခန့်အကြာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဤပြတ်ရွေ့မှုသည် ဖြတ်တောက်လှိုင်းအလျင်ထက် ပိုမိုမြန်ဆန်သောနှုန်းဖြင့် ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်ဟု ယူဆရသောကြောင့် ၎င်းသည် Supershear ငလျင်၏ ဥပမာတစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;mainshock&quot;/&gt;

ဂြိုဟ်တုအချက်အလက်များကလည်း စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ကျောက်မြောင်းမြို့]]မှ ပဲခူးတိုင်း၊ [[ပဲနွယ်ကုန်းမြို့]]အထိ ကျယ်ပြန့်သော မျက်နှာပြင်ပြတ်ရွေ့မှု၏ ယူဆချက်များကို အတည်ပြုခဲ့သည်။ ဂြိုဟ်တုအချက်အလက်များအရ မျက်နှာပြင်ပြတ်ရွေ့မှု၏ အရှည်မှာ ၅၀၀ ကီလိုမီတာ (၃၁၀ မိုင်) ဖြစ်သည်။ ပြတ်ရွေ့မှု အများစုတစ်လျှောက်တွင် မျက်နှာပြင်ပေါ် ချော်လဲမှုသည် ၃ မီတာ (၉.၈ ပေ) ကျော်လွန်ခဲ့ပြီး၊ ဗဟိုချက်ဧရိယာပတ်ဝန်းကျင်တွင် ၄-၅ မီတာ (၁၃-၁၆ ပေ) အထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Bradley2&quot;&gt;{{cite news|last1=Bradley|first1=Kyle|last2=Hubbard|first2=Judith A.|title=Surface ruptures of the Myanmar M7.7 earthquake mapped from space|url=https://earthquakeinsights.substack.com/p/surface-ruptures-of-the-myanmar-m77|doi=10.62481/51b7df8c|access-date=2 April 2025|work=Earthquake Insights|date=2 April 2025}}&lt;/ref&gt; ဂျပန်နိုင်ငံ၊ Geospatial Information Authority မှ ဂြိုဟ်တုအချက်အလက်များ လေ့လာမှုအရ ပြတ်ရွေ့တစ်လျှောက် ၆ မီတာ (၂၀ ပေ) အထိ အလျားလိုက် ရွေ့လျားမှု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|title=Myanmar Quake Caused Ground Shift of Up to 6 Meters: Study|url=https://www.nippon.com/en/news/yjj2025040200797/|access-date=2 April 2025|work=Jiji Press|publisher=Nippon.com|date=2 April 2025|accessdate=6 July 2025|archivedate=11 April 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250411134636/https://www.nippon.com/en/news/yjj2025040200797/}}&lt;/ref&gt; အီတလီနိုင်ငံ၊ National Institute of Geophysics and Volcanology က မြောက်-တောင် ဦးတည်ချက်ရှိသော အပိုင်းသုံးပိုင်းပါဝင်သည့် Finite Fault Model ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့က အပိုင်းတစ်ပိုင်းစီသည် ပြင်းအား ၇.၅ ကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး စုစုပေါင်း ၅၀၀ ကီလိုမီတာ (၃၁၀ မိုင်) ရှည်လျားစွာ ပြတ်ရွေ့ခဲ့သည်ဟု အဆိုပြုခဲ့သည်။ ထိုအပိုင်းသုံးပိုင်း၏ စုစုပေါင်းပြတ်ရွေ့မှုသည် Moment Magnitude ၇.၈ နှင့် ကိုက်ညီသည်။ ၎င်းတို့၏ မော်ဒယ်အရ ငလျင်သည် နေပြည်တော်၏ မြောက်ဘက် ဗဟိုအပိုင်းတစ်လျှောက် ၁.၉ ကီလိုမီတာ (၁.၂ မိုင်) အနက်တွင် အများဆုံး ချော်လဲမှု ၇.၄ မီတာ (၂၄ ပေ) ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;ingv1&quot;&gt;{{cite web|title=Earthquake with magnitude of Mwpd 7.7 on date 28-03-2025 and time 07:20:56 (Italy) in region Myanmar|url=http://terremoti.ingv.it/en/finitesource_summary/42162362|publisher=National Institute of Geophysics and Volcanology|access-date=11 April 2025|date=11 April 2025}}&lt;/ref&gt; ဤငလျင်သည် [[၂၀၀၂ ဒယ်နာလီ ငလျင်|၂၀၀၂ ခုနှစ် ဒယ်နာလီ]]၊ [[၂၀၀၉ ဆွမ်ကျွန်းစု ငလျင်|၂၀၀၉ ခုနှစ် ဆွမ်ကျွန်းစု]]၊ [[၂၀၂၃ တူရကီ-ဆီးရီးယား ငလျင်|၂၀၂၃ ခုနှစ် တူရကီ-ဆီးရီးယား]] နှင့် [[၂၀၁၃ ဘလွတ်ခ်ျစတန် ငလျင်များ|၂၀၁၃ ခုနှစ် ဘလွတ်ခ်ျစတန် ငလျင်များ]] ကဲ့သို့သော အခြားကြီးမားသည့် Strike-slip ဖြစ်ရပ်များတွင် မှတ်တမ်းတင်ထားသော အရှည်များကို ကျော်လွန်၍ ကမ္ဘာပေါ်တွင် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ဖူးသမျှ အရှည်လျားဆုံး ပြတ်ရွေ့မှုများထဲမှ တစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Scarr |first1=Simon |last2=Kawoosa |first2=Vijdan Mohammad |last3=Bankova |first3=Dea |title=How a ‘supershear’ quake tore through Myanmar |url=https://www.reuters.com/graphics/MYANMAR-QUAKE/SUPERSHEAR/zgvojlyojpd/ |access-date=28 April 2025 |work=Reuters |date=28 April 2025}}&lt;/ref&gt;

၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် Nobuo Hurukawa နှင့် ဖြိုးမောင်မောင်တို့၏ ''Geophysical Research Letters'' တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော လေ့လာမှုတစ်ခုက စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့တစ်လျှောက်တွင် [[ငလျင်ကွာဟချက်]] နှစ်ခုကို ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ ထိုကွာဟချက်များထဲမှ တစ်ခုသည် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း၊ မြောက်လတ္တီကျု ၁၉.၂ ဒီဂရီနှင့် ၂၁.၅ ဒီဂရီကြား၊ မိတ္ထီလာအပိုင်းနှင့် ကိုက်ညီသော နေရာတွင် တည်ရှိသည်။ ၎င်းတို့နှစ်ဦးက ဤ ၂၆၀ ကီလိုမီတာ (၁၆၀ မိုင်) အရှည်ရှိ ကွာဟချက်သည် အပြည့်အဝ ပြတ်ရွေ့ခဲ့ပါက ပြင်းအား ၇.၉ ရှိသော ငလျင်ကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်ဟု ကောက်ချက်ချခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Hurukawa|first1=Nobuo|last2=Maung|first2=Phyo Maung|title=Two seismic gaps on the Sagaing Fault, Myanmar, derived from relocation of historical earthquakes since 1918|journal=Geophysical Research Letters|year=2011|volume=38|issue=L01310|doi=10.1029/2010GL046099|bibcode=2011GeoRL..38.1310H}}&lt;/ref&gt; မိတ္ထီလာနှင့် စစ်ကိုင်းအပိုင်း (မြောက်ဘက်သို့) သည် [[၁၈၃၉ အင်းဝငလျင်]]၏ မူလရင်းမြစ်ဖြစ်နိုင်ဖွယ်ရှိသည်။ ၎င်းသည် ပြတ်ရွေ့၏ ၂၈၅-၃၂၅ ကီလိုမီတာ (၁၇၇-၂၀၂ မိုင်) အရှည်ကို အပိုင်းနှစ်ခုလုံးတွင် ပြတ်ရွေ့စေခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ရသည်။ ငလျင်ပြင်းအား ဖြန့်ဝေပုံ လေ့လာမှုအရ ၁၈၃၉ ခုနှစ် ဖြစ်ရပ်၏ ခန့်မှန်းခြေပြင်းအားသည် ၇.၉ ဖြစ်သည်ဟု ယူဆထားသည်။&lt;ref name=&quot;Masters1&quot;&gt;{{cite thesis|last1=Wu|first1=Sheng-Han|title=Yóu dìbiǎo pòliè yǔ zhèndù jìlù chóngjiàn 1839 miǎndiàn ā wǎ dìzhèn zhī guīmó|script-title=zh:由地表破裂與震度紀錄重建1839緬甸阿瓦地震之規模|trans-title=Re-estimating the magnitude of 1839 Ava earthquake through geomorphic mapping and macroseismic records, central Myanmar|degree=Masters|year=2022|doi=10.6342/ntu202203906|publisher=Department of Geosciences, College of Sciences, National Taiwan University}}&lt;/ref&gt;

ငလျင်ပညာရှင်များဖြစ်ကြသော Judith Hubbard နှင့် Kyle Bradley တို့က ဤငလျင်ကွာဟချက်သည် ၁၉၂၉ ခုနှစ် (နေပြည်တော်အပိုင်း) နှင့် ၁၉၅၆ ခုနှစ် (တောင်ပိုင်းစစ်ကိုင်းအပိုင်း) တို့၏ ပြတ်ရွေ့မှုများကြားတွင် တည်ရှိသည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ၎င်းတို့နှစ်ဦးက USGS ၏ Finite Fault Model ကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းအပေါ် အခြေခံ၍ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ငလျင်သည် ငလျင်ကွာဟချက်တစ်ခုလုံးကို ပြတ်ရွေ့စေခဲ့ပြီး ၎င်း၏ မြောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်သို့ ထပ်မံပြန့်နှံ့သွားခဲ့သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ပြတ်ရွေ့မှု အတိုင်းအတာသည် ဖြူး၊ နေပြည်တော်၊ မိတ္ထီလာနှင့် စစ်ကိုင်းအပိုင်း၏ တောင်ပိုင်းတို့နှင့် ကိုက်ညီခဲ့သည်။ ပြတ်ရွေ့မှု၏ တောင်ဘက်စွန်းသည် ၁၉၂၉ ခုနှစ် (နေပြည်တော်အပိုင်း) နှင့် ၁၉၃၀ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ (ဖြူးအပိုင်း) ငလျင်များ၏ ပြတ်ရွေ့ဇုန်များနှင့် ထပ်နေခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Bradley3&quot;&gt;{{cite web |last1=Bradley |first1=Kyle |last2=Hubbard |first2=Judith |title=Further thoughts about the very long fault rupture in Myanmar |url=https://earthquakeinsights.substack.com/p/further-thoughts-about-the-very-long |website=Earthquake Insights |publisher=SubStack |access-date=15 April 2025}}&lt;/ref&gt; ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော {{M|w}} ၇.၁ ငလျင်တွင် ပါဝင်ခဲ့သော ပြတ်ရွေ့မှုအပိုင်းသည်လည်း ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့ ဖြစ်ရပ်အတွင်း ရွေ့လျားခဲ့ပုံရသည်။ ၎င်းတို့က ပြတ်ရွေ့မှုသည် မြောက်ဘက်၊ [[၂၀၁၂ ရွှေဘို ငလျင်]] (ဗဟိုစစ်ကိုင်းအပိုင်းတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်) ပြတ်ရွေ့မှု၏ တောင်ဘက်အနည်းငယ်တွင် အဆုံးသတ်ခဲ့သည်ဟု ခန့်မှန်းခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Hubbard1&quot;&gt;{{cite news|last1=Hubbard|first1=Judith|last2=Bradley|first2=Kyle|title=Catastrophic M7.7 earthquake caused by rupture of Sagaing Fault in Myanmar|url=https://earthquakeinsights.substack.com/p/catastrophic-m77-earthquake-caused|access-date=30 March 2025|work=Earthquake Insights|date=29 March 2025}}&lt;/ref&gt;

===ပြင်းအား===
[[File:Map alert Nr3 Myanmar M7.7 damage 01.png|thumb|အစက်များဖြင့် မှတ်သားထားသော လူနေထိုင်ရာဒေသများတွင် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှု ခန့်မှန်းခြေ အတိုင်းအတာ (အနက်မှ အဝါသို့) ပြသထားသော မြေပုံ]]

နေပြည်တော်ရှိ [[:en:GFZ Helmholtz Centre for Geosciences|GFZ]] ငလျင်တိုင်းတာရေးစခန်းတစ်ခုက ဒေါင်လိုက်မြေပြင်အမြင့်ဆုံးအရှိန်ကို ၁.၀၆၅၆ ''g'' ဟု မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=UNK DMH/GEOFON Station Naypyitaw, Myanmar|url=https://www.strongmotioncenter.org/NCESMD/data/us7000pn9s/genpw.pdf|date=28 March 2025|access-date=28 June 2025|website=Center for Engineering Strong Motion Data}}&lt;/ref&gt; မြို့တွင်းရှိ USGS ငလျင်တိုင်းတာရေးဌာနက မြေပြင်အရှိန် ၀.၆၂၃၁ ''g'' နှင့် မြေပြင်အလျင် ၁၆၁.၄၂ စင်တီမီတာ/စက္ကန့် (၆၃.၅၅ လက်မ/စက္ကန့်) ကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ ဤစခန်းအချက်အလက်များသည် [[မွမ်းမံ မာကယ်လီ ပြင်းအား စကေး]] (MMI) X (''ပြင်းထန်မှုလွန်ကဲ'') နှင့် ကိုက်ညီခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite anss|M 7.7 – 2025 Mandalay, Burma (Myanmar) Earthquake – ShakeMap|2025|url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us7000pn9s/shakemap/stations?source=us&amp;code=us7000pn9s}}&lt;/ref&gt;

USGS ၏ PAGER ဝန်ဆောင်မှု က [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး|မန္တလေး]]၊ [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး|ပဲခူး]]၊ [[နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ|နေပြည်တော်]]နှင့် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]များရှိ အနည်းဆုံး လူပေါင်း ၄၁၅,၀၀၀ ဦး သည် MMI X အဆင့် လှုပ်ခါမှုနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်ဟု ခန့်မှန်းခဲ့သည်။ ထို့အပြင် MMI IX (''ကြမ်းတမ်း'') နှင့် ကိုက်ညီသော လှုပ်ခါမှုကို ဒေသလေးခုရှိ ခန့်မှန်းခြေ လူပေါင်း ၅.၈ သန်း ခံစားခဲ့ရသည်။ နောက်ထပ် လူပေါင်း ၃.၆ သန်းမှာ MMI VIII (''ဆိုးရွားစွာ ပြင်းထန်'') လှုပ်ခါမှုနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရပြီး၊ ၎င်းသည် [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]နှင့် [[ကရင်ပြည်နယ်]]တို့တွင် မှတ်တမ်းတင်ထားသော အမြင့်ဆုံးပြင်းအား ဖြစ်သည်။ MMI VII (''အလွန်ပြင်းထန်'') ကို [[ကယားပြည်နယ်|ကယား]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်|မွန်]]၊ [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး|ဧရာဝတီ]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး|ရန်ကုန်]]တို့တွင်လည်းကောင်း၊ MMI VI (''ပြင်းထန်'') ကို [[ရခိုင်ပြည်နယ်|ရခိုင်]]၊ [[ချင်းပြည်နယ်|ချင်း]]၊ [[ကချင်ပြည်နယ်|ကချင်]]နှင့် [[တရုတ်နိုင်ငံ]] ရွှေလီတို့တွင်လည်းကောင်း မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ MMI V (''အသင့်အတင့်'') ကို ထိုင်းနိုင်ငံ ဘန်ကောက်နှင့် ချင်းမိုင်၊ တရုတ်နိုင်ငံ [[တယ်ဟုန် ရှမ်း နှင့် ဂျိန်းဖော ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စု]]၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ [[အင်ဖာမြို့|အင်ဖာ]]၊ ရန်ကုန်မြို့တို့တွင် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ စုစုပေါင်း မြန်မာနိုင်ငံ လူဦးရေ၏ ၇၀% ကျော်ဖြစ်သော လူပေါင်း ၃၈.၉၂ သန်း သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး နယ်မြေဒေသများ|အုပ်ချုပ်ရေးတိုင်း/ပြည်နယ် ၁၅ ခု]]အနက် ၁၄ ခုတွင် MMI VI ထက်ကျော်လွန်သော လှုပ်ခါမှုအဆင့်များနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။&lt;ref name=&quot;mainshock&quot;/&gt; ထိုင်းနိုင်ငံတွင် နိုင်ငံ၏ [[ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်များ|ပြည်နယ် ၇၇ ခု]]အနက် ၆၃ ခုတွင် လှုပ်ခါမှုများကို ခံစားခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;DDPM 30 Mar&quot; /&gt;

[[:en:China Earthquake Administration|တရုတ်နိုင်ငံ ငလျင်စီမံခန့်ခွဲရေးအဖွဲ့]]က ကီလိုမီတာ ၄၀၀ (၂၅၀ မိုင်) ရှည်လျားသော ပြတ်ရွေ့တစ်လျှောက်တွင် တရုတ်ငလျင်ပြင်းအားစကေးအရ အမြင့်ဆုံးပြင်းအား X ရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းခဲ့ပြီး၊ ဧရိယာအားဖြင့် ၁၁,၅၉၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄,၄၇၇ စတုရန်းမိုင်) ခန့်ရှိသည်။ အမြင့်ဆုံးပြင်းအားဇုန်ကို IX ပြင်းအားက ဝန်းရံထားပြီး ၃၀,၃၆၄ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၁,၇၂၄ စတုရန်းမိုင်) ဧရိယာကို လွှမ်းခြုံထားသည်။ ဤဇုန်ကို VIII ပြင်းအားခံစားရသော ၆၄,၀၀၃ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၄,၇၁၂ စတုရန်းမိုင်) ဧရိယာက ဝန်းရံထားသည်။ အေဂျင်စီ၏ အကဲဖြတ်မှုအရ VII နှင့် VI ပြင်းအားများသည် အတွင်းနှင့် အပြင် isoseismal bands များကို ဖွဲ့စည်းထားပြီး၊ ဧရိယာအားဖြင့် ၁၆,၂၅၄ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၆,၂၇၆ စတုရန်းမိုင်) နှင့် ၁၄၉,၈၂၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၅၇,၈၄၉ စတုရန်းမိုင်) အသီးသီးရှိသည်။&lt;ref name=&quot;cencX&quot;&gt;{{cite news|title=2025年3月28日缅甸7.9级强震地震应急产品已发布|trans-title=The earthquake emergency product for the 7.9-magnitude earthquake in Myanmar on March 28, 2025 has been released|language=zh|url=https://data.earthquake.cn/gxdt/info/2025/334673336.html|access-date=7 April 2025|publisher=China Earthquake Networks Center|date=31 March 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250407011045/https://data.earthquake.cn/gxdt/info/2025/334673336.html|archive-date=7 April 2025}}&lt;/ref&gt; ယူနန်ပြည်နယ်၊ နောင်ဒါအိုတွင် ငလျင်တိုင်းတာရေး ကိရိယာတစ်ခုက အမြင့်ဆုံးပြင်းအား VIII၊ မြေပြင်အရှိန် ၇၆.၈ စင်တီမီတာ/စက္ကန့်² (၂.၅၂ ပေ/စက္ကန့်²) နှင့် အလျင် ၂၂.၉ စင်တီမီတာ/စက္ကန့် (၉.၀ လက်မ/စက္ကန့်) ကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;cencruili&quot;&gt;{{cite news |title=2025年3月28日缅甸7.9级强震地震应急产品已发布 |trans-title=The earthquake emergency product for the 7.9-magnitude earthquake in Myanmar on March 28, 2025 has been released |language=zh |url=https://data.earthquake.cn/tuxw/info/2025/334673381.html |access-date=15 April 2025 |publisher=China Earthquake Networks Center |date=31 March 2025}}&lt;/ref&gt;

ဘန်ကောက်မြို့တွင် မိုးမျှော်အဆောက်အအုံများ ယိမ်းထိုးခဲ့ရခြင်းမှာ ငလျင်ကြောင့် မြို့အောက်တွင် ဖြစ်ပေါ်လာသော ကာလရှည်မြေပြင်လှုပ်ခါမှုကြောင့်ဖြစ်သည်။ အထပ် ၆၀ ရှိ အချို့အဆောက်အအုံများတွင် ယိမ်းထိုးမှုသည် ၁.၆ မီတာ (၅ ပေ ၃ လက်မ) အထိ ကြီးမားပြီး လှုပ်ခါမှုသည် ငါးမိနစ်ကြာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Tremors in Bangkok similar to Tokyo jolt in March 2011 |url=https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/20250428_22/ |access-date=30 April 2025 |work=NHK World Japan |date=30 April 2025}}&lt;/ref&gt;

==သက်ရောက်မှု==
{{See also|၂၀၂၅ မြန်မာငလျင်ကြောင့် ထိခိုက်ပျက်စီးသော နေရာများ စာရင်း}}
{|class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders floatright&quot; style=&quot;clear:right; margin-left:7px; margin-top:0; margin-right:0; margin-bottom:3px; font-size:90%;text-align:right;&quot;
|+နိုင်ငံအလိုက် ထိခိုက်မှု
! scope=&quot;col&quot;|နိုင်ငံ
! scope=&quot;col&quot;|သေဆုံး
! scope=&quot;col&quot;|ဒဏ်ရာရ
! scope=&quot;col&quot;|ပျောက်ဆုံး
|-
!scope=&quot;row&quot;|{{flag|Myanmar}}
|၅၃၅၂
|၁၁၃၆၆
|၅၃၈
|-
!scope=&quot;row&quot;|{{flag|Thailand}}
|၁၀၃
|၃၆
|၀
|-
!scope=&quot;row&quot;|{{flag|China}}
|၀
|၂
|၀
|-
!scope=&quot;row&quot;|{{flag|Vietnam}}
|၁
|၀
|၀
|-
!'''စုစုပေါင်း'''
|'''၅၄၅၆'''
|'''၁၁၄၀၄'''
|'''၅၃၈'''
|-
|}
===မြန်မာ===
[[File:Collpased building in Naypyidaw, 2025 Earthquake.jpg|thumb|left|နေပြည်တော်ရှိ တစ်ပိုင်းတစ်စလဲပြိုလျက်ရှိသော အဆောက်အဦ]]
မြန်မာနိုင်ငံရှိ သေဆုံးသူအရေအတွက်မှာ အမျိုးမျိုးကွဲပြားလျက်ရှိသည်။ ၄၉၁၀ ဦးကျော် သေဆုံးပြီး ၅၉၇၀ ဦးခန့် ဒဏ်ရာရရှိပြီး ၇၆၀ ခန့် ပျောက်ဆုံးလျက်ရှိသည်ဟု [[မဇ္ဈိမ သတင်းဌာန]]က ဆိုသည်။&lt;ref name=&quot;5Kdead&quot;&gt;{{cite news|trans-title=Death toll from earthquake nears 5,000 |title=ငလျင်ကြောင့် သေဆုံးသူ ၅,၀၀၀ နီးပါးရှိလာ |language=my|url=https://bur.mizzima.com/2025/04/05/52232|access-date=5 April 2025|work=Mizzima|date=5 April 2025}}&lt;/ref&gt; ၄၁၇၀ ကျော် သေဆုံးပြီး ၇၆၀ ခန့် ပျောက်ဆုံးလျက်ရှိကာ ၆၁၆၀ ဦးဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်ဟု [[ဒီမိုကရက်တစ် မြန်မာ့အသံ]] ဖော်ပြသည်။&lt;ref name=&quot;dvb3034&quot;&gt;{{cite news|title=မြေငလျင် နောက်ဆုံးရရှိသော သတင်းအချက်အလက်များ|trans-title=Latest earthquake information|date=2 April 2025|url=https://burmese.dvb.no/live|access-date=2 April 2025|work=Democratic Voice of Burma|language=my}}&lt;/ref&gt; အစိုးရပိုင် [[မြန်မာ့အသံနှင့်ရုပ်မြင်သံကြား]]တွင် ၃၃၀၀ ဦးကျော် သေဆုံးပြီး၊ ၂၂၀ ခန့် ပျောက်ဆုံးလျက်ရှိကာ ၄၇၉၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိသည်ဟု ဆိုသည်။&lt;ref&gt;{{cite news|title=Myanmar earthquake death toll rises to 3,301|url=https://www.chinadaily.com.cn/a/202504/04/WS67efc9cfa3104d9fd381da83.html|access-date=4 April 2025|agency=Xinhua News Agency|publisher=China Daily|date=4 April 2025}}&lt;/ref&gt; သေဆုံးမှုများမှာ မန္တလေး၊ နေပြည်တော်၊ စစ်ကိုင်း၊ ရှမ်း၊ ပဲခူးနှင့် ကရင်ပြည်နယ်တို့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;dvb3034&quot;/&gt; မြန်မာပြည်သူ ၈ သန်းကျော်အား သက်ရောက်မှုရှိခဲ့ပြီး အရေးပေါ် အကူအညီများ လိုအပ်လျက်ရှိသည်ဟု [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]က ခန့်မှန်းသည်။ &lt;ref&gt;{{cite news|title=ငလျင်အပြီး ဆောက်လုပ်ရေးသုံး ပစ္စည်းများနှင့် ဆေးဝါးများ ဈေးခုန်တက်|url=https://bur.mizzima.com/2025/04/02/51932|date=2 April 2025|language=my|work=[[Mizzima News]]}}&lt;/ref&gt;

နိုင်ငံအနှံ့အပြားတွင် ဖုန်းနှင့် အင်တာနက် ဆက်သွယ်ရေးများ ပြတ်တောက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|title=မြန်မာနိုင်ငံမြို့ကြီးအချို့တွင် ပြင်းထန်ငလျင်လှုပ်ခတ်|trans-title=Cities in Myanmar hit with strong earthquake|url=https://myanmar-now.org/mm/news/62166/|work=Myanmar now|date=28 March 2025}}&lt;/ref&gt; ကျေးလက်ဒေသဘက်ရှိ ထိခိုက်သေကြေ ပျက်စီးမှုများကို အကျယ်တဝင့် မသိရသေးပေ။&lt;ref name=&quot;rural&quot;&gt;{{cite news|title=Myanmar rescuer says villages near Mandalay are suffering even more|publisher=BBC|url=https://www.bbc.com/news/live/c4gex01m7n5t?post=asset%3A14e1bb0d-cc5e-4874-a790-cc08122e314e#post|last=Volk|first=Kristina|date=29 March 2025}}&lt;/ref&gt; နိုင်ငံအနှံ့တွင် လူနေအဆောက်အဦ အနည်းဆုံး ၁၃,၄၁၁၊ သာသနိကအဆောက်အဦ ၂၈၀၊ လမ်းမများ ၄၃ ခန့်နှင့် တံတား ၇ စင်းတို့ ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့သည်ဟု [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ]]က ဆိုသည်။&lt;ref&gt;{{cite news|title=ငလျင်ကြောင့် သေဆုံးသူ ၁,၆၀၀ ကျော်နှင့် ဒဏ်ရာရသူ ၁,၅၀၀ ကျော်ရှိကြောင်း NUG ထုတ်ပြန်|language=my|url=https://burmese.dvb.no/post/697775|access-date=29 March 2025|work=Democratic Voice of Burma|date=29 March 2025}}&lt;/ref&gt; သောကြာနေ့ ဝတ်ပြုချိန်အတွင်း ဗလီ ၅၀ ကျော် ပြိုကျပျက်စီးခဲ့သည့်အတွက် အနည်းဆုံး လူဦးရေ ၂၅၀ ခန့် သေဆုံးနိုင်သည်ဟု မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ အစ္စလာမ်ဘာသာရေးအဖွဲ့က ခန့်မှန်းထားသည်။&lt;ref name=&quot;mnmosque250&quot;&gt;{{Cite news|date=30 March 2025|title=ငလျင်ကြောင့် ဗလီ ၅၀ခန့် ပြိုကျပြီးနောက် လူရာချီသေဆုံး|trans-title=&quot;50 mosques collapse due to earthquake, hundreds dead&quot;|url=https://myanmar-now.org/mm/news/62258/|access-date=30 March 2025|publisher=Myanmar Now|language=my}}&lt;/ref&gt; မန္တလေးနှင့် စစ်ကိုင်းတို့ရှိ ဗလီ ၆၀ ကျော် ပျက်စီးခဲ့ရာမှ ဝတ်ပြုသူ မွတ်စလာမ် ၇၀၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့နိုင်သည်ဟု နွေဦးတော်လှန်ရေးမြန်မာမွတ်စလာမ်ကွန်ယက်က ခန့်မှန်းထားသည်။&lt;ref name=700muslimsdead&gt;{{cite news|title=Up to 700 Myanmar Muslims Killed in Quake-Hit Mosques Weakened by Neglect|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/up-to-700-myanmar-muslims-killed-in-quake-hit-mosques-weakened-by-neglect.html|access-date=1 April 2025|work=The Irrawaddy|date=31 March 2025}}&lt;/ref&gt; စစ်အစိုးရက မွတ်စလာမ် ၅၀၀ ခန့်သေဆုံးသည်ဟု ဆိုထားသည်။&lt;ref name=&quot;Htun1&quot;&gt;{{cite news |last1=Htun |first1=Zeyar |last2=Wong |first2=Tessa |title=The man mourning 170 loved ones lost in Myanmar's earthquake |url=https://www.bbc.com/news/articles/cm2e98xep10o |access-date=2 April 2025 |work=BBC News |date=2 April 2025}}&lt;/ref&gt; ဗုဒ္ဓဘာသာဘုန်းကြီးကျောင်း ၆၇၀ နှင့် ဘုရားစေတီ ၂၉၀ ခန့် ပျက်စီးခဲ့သည်ဟုလည်း စစ်အစိုးရက ဆိုသည်။&lt;ref&gt;{{cite news|title=Myanmar quake struck mosques as minority Muslims gathered for Ramadan prayers|url=https://www.bangkokpost.com/world/2990624/quake-struck-as-worshippers-gathered-for-ramadan-prayers-in-myanmar|access-date=29 March 2025|work=Bangkok Post|date=29 March 2025|language=en}}&lt;/ref&gt;

မန္တလေး၌ လူ ၂၄၀၀ ကျော်သေဆုံးပြီး &lt;ref name=&quot;dvb3034&quot;/&gt; ၁၆၇၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|title=မန္တလေးတိုင်းတွင် ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် သေဆုံးသူ ၆၄၉ ဦးရှိပြီး ဒဏ်ရာရရှိသူ ၁၆၇၀ ဦးရှိကာ ပျောက်ဆုံးနေသူ ၆၈ ဦးရှိ၊ သေဆုံးသူအရေအတွက် ဆက်လက်မြင့်တက်မည်|language=my|url=https://yktnews.com/2025/03/209373/|access-date=29 March 2025|work=Khit Thit Media|date=29 March 2025}}&lt;/ref&gt; မန္တလေးတစ်မြို့ထဲတွင် လူဦးရေ အနည်းဆုံး ၁၂၀၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့ပြီး&lt;ref name=&quot;dvb3034&quot;/&gt; အဆောက်အဦးများစွာ ပြိုကျပျက်စီးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|title=ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် မန္တလေးမြို့က နေအိမ်အဆောက်အဦ အများအပြား ထိခိုက်ပျက်စီး|language=my|url=https://burmese.dvb.no/post/697273|access-date=28 March 2025|work=Democratic Voice of Burma|date=28 March 2025}}&lt;/ref&gt;  မန္တလေး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ် ပင်မအဆောက်အအုံ၏ မျက်နှာကျက်အမိုးများ ပြိုကျခြင်း၊&lt;ref name=&quot;ELevennews&quot;&gt;{{cite news |title=အင်အားပြင်းငလျင်ကြောင့် မန္တလေးအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်နှင့် နေပြည်တော်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်တို့တွင် ထိခိုက်ပျက်စီးမှုများ ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/301524 |access-date=28 March 2025 |work=Elevennews |date=28 March 2025}}&lt;/ref&gt;  မန္တလေးတက္ကသိုလ် ပင်မဆောင် မီးစွဲလောင်ပြီး အဆောက်အဦးထဲတွင် လူအချို့ ပိတ်မိခြင်း၊&lt;ref name=thetimes&gt;{{Cite news |title=Myanmar earthquake live: 'Hundreds of casualties' after 7.7-magnitude quake |url=https://www.thetimes.com/world/asia/article/myanmar-earthquake-thailand-bangkok-today-map-latest-news-rdchx8t3r |date=28 March 2025 |access-date=28 March 2025 |lang=en |newspaper=[[The Times]]}}&lt;/ref&gt;နှင့် စိန်ပန်းရပ်တွင် မီးလောင်ကျွမ်းခြင်းတို့ဖြစ်ပွားသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=ငလျင်လှုပ်အပြီး မန္တလေးတက္ကသိုလ်ပင်မဆောင်နှင့် စိန်ပန်းရပ်ကွက် မီးလောင်|trans-title=Mandalay University main building and Seinpan neighborhood caught fire after earthquake |url=https://burmese.dvb.no/post/697295 |access-date=29 March 2025 |work=Democratic Voice of Burma|lang=my |date=29 March 2025}}&lt;/ref&gt;မန္တလေးတက္ကသိုလ် ပင်မဆောင်ပြိုကျပြီး နောက်ဆက်တွဲမီးလောင်မှုကြောင့် ၂၀၂၄-၂၀၂၅ ပညာသင်နှစ် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း စာမေးပွဲအဖြေလွှာများ မီးထဲပါသွားသည်။ မန္တလေးတိုင်း၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းနှင့် ကချင်ပြည်နယ်တို့မှ ကျောင်းသူကျောင်းသားများ၏ စာမေးပွဲအဖြေလွှာများဖြစ်သည်။
အင်းဝအနီး ရန်ကုန်-မန္တလေးလမ်းပိုင်းရှိ မြစ်ငယ်မြစ်ကူး ဒုဌဝတီတံတားဟောင်းကျိုးပြီး ကားအချို့ ပြုတ်ကျမှုရှိသည်ဆိုသော်လည်း အတည်ပြုနိုင်ခြင်း မရှိသေးပါ။&lt;ref&gt;{{cite news |title=မန္တလေး လေဆိပ်အဝင်လမ်းပေါ်ရှိ ဒုဌဝတီတံတား ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် ပြိုကျသွားပြီး ကားတချို့ ပြုတ်ကျမှုရှိ |date=28 March 2025 |url=https://yktnews.com/2025/03/209262/ |trans-title=Duhtawady Bridge on road to Mandalay Airport collapses due to earthquake damage, some vehicles also fall}}&lt;/ref&gt; ဘုန်းကြီးကျောင်း အဆောက်အဦးတစ်လုံး ပြိုကျမှုအတွင်း ကလေးသူငယ်များနှင့် သံဃာတော်များအပါအဝင် လူ ၂၀ ကျော် သေဆုံး ဒဏ်ရာရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |date=March 28, 2025 |title=20 Killed As Mosque Collapses In Myanmar Earthquake; Children Among Victims In Monastery Tragedy |url=https://www.news18.com/world/over-20-killed-as-mosque-collapses-in-myanmar-earthquake-children-dead-as-monastery-crumbles-9278458.html |access-date=March 28, 2025 |publisher=[[News18]] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=ငလျင်ဒဏ်ကို တစ်နိုင်ငံလုံးခံစားရပြီး မန္တလေး၊ စစ်ကိုင်းနှင့် ရှမ်းတောင်တို့တွင် အပျက်အစီးများ |trans-title=Earthquake felt nationwide, with damage reported in Mandalay, Sagaing and Shan State |url=https://www.tachileik.net/mm/news/39461 |access-date=28 March 2025 |agency=Tachileik News Agency |date=28 March 2025 |language=my |archive-date=2 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250502223358/https://www.tachileik.net/mm/news/39461 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; မန္တလေးမြို့တွင် ဗလီများအပါအဝင် သာသနိကအဆောက်အဦး စုစုပေါင်း ၃၀ ကျော်ပျက်စီးခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ထဲမှ အချို့မှာ နှစ်ပေါင်းတစ်ရာကျော်သက်တမ်းရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite news|title=မန္တလေးမြို့တွင် ဦးလှသိန်းဗိမာန်အတွင်း ပိတ်မိနေသော သံဃာအပါး ၁၀၀ ကျော်ကို ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေးများ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်|trans-title=Search and rescue operations continue for over 100 monks trapped inside U Hla Thein Temple in Mandalay|lang=my|url=https://yktnews.com/2025/03/209327/|access-date=28 March 2025|work=Khit Thit Media|date=28 March 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:2025 Myanmar earthquake damage in Mandalay.png|thumb|ငလျင်ကြောင့် လဲပြိုလျက်ရှိသော မန္တလေးမြို့ရှိ အဆောက်အဦတစ်ခု]]
မဟာအောင်မြေမြို့နယ်တွင် နှစ်ထပ် လဘက်ရည်ဆိုင်တစ်ဆိုင် (ရွှေကြည်မိုး) ပြိုကျမှုအတွင်း လူ ၇၀ ဝန်းကျင် ပိတ်မိခဲ့သည်။ ပြည်ကြီးတံခွန်မြို့နယ်ရှိ သုံးထပ်ကားအပိုပစ္စည်းအရောင်းဆိုင် ပြိုကျပြီး ဝန်ထမ်း ၁၀ ဦးကျော်ပိတ်မိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မန္တလေးမြို့ မဟာအောင်မြေမြို့နယ်ရှိ နှစ်ထပ်ခွဲလက်ဖက်ရည်ဆိုင် ငလျင်ကြောင့် ပြိုကျခဲ့ပြီး လူ ၇၀ ခန့် ပိတ်မိနေ |url=https://news-eleven.com/article/301526 |access-date=2025-03-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt; မန္တလေးရေစစ်ကန်အနီးရှိ အထပ် (၁၁)ထပ်ရှိသော Sky Villa Condo သည် မြေညီထပ်အပါအဝင် (၅)ထပ် မြေကြီးအတွင်းသို့ ကျွံကျကာ လူအများ ပိတ်မိနေပြီး ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်နေပါသည်။ ဆောက်လုပ်ဆဲ အဆောက်အဦးတစ်လုံး ပျက်ပြားမှုအတွင်း လူ ၈ ဦးသေဆုံးပြီး အများအပြား ပိတ်မိသည်။&lt;ref name=&quot;GT&amp;M_1&quot;&gt;{{cite news |last1=Ferguson| first1=Donna| last2=Ambrose| first2=Tom| last3=Sedghi| first3=Amy| last4=Lavelle| first4=Daniel| last5=Mackay| first5=Hamish|title=Thailand and Myanmar earthquake death toll rises as Bangkok declared disaster area with dozens trapped under skyscraper – live |url=https://www.theguardian.com/world/live/2025/mar/28/myanmar-earthquake-thailand-bangkok-mandalay-latest-news-updates |newspaper=[[The Guardian]] |date=28 March 2025 |access-date=28 March 2025 |lang=en}}&lt;/ref&gt; ပျော်ဘွယ်မြို့ရှိ ဗလီနှင့် တက္ကသိုလ်အဆောက်အဦး ပြိုကျမှုထဲ နှစ်ဦးသေဆုံးကြောင်း သိရ၏။&lt;ref name=&quot;mizzima1&quot;&gt;{{cite news |title=ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် တောင်ငူ၊ ပျော်ဘွယ်တွင် လူ ၂၁ ဦး သေဆုံး |trans-title=Earthquake kills 21 people in Taungoo, Pyaw Bwe |lang=my |url=https://bur.mizzima.com/2025/03/28/50895 |access-date=28 March 2025 |work=Mizzima News |date=28 March 2025}}&lt;/ref&gt;ll [[မဟာအောင်မြေဘုံစံ ကျောင်းတော်ကြီး|မဟာအောင်မြေဘုံစံကျောင်းတိုက်(မယ်နုအုတ်ကျောင်း)]]လည်း ပျက်စီးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=ငလျင်ကြောင့် မယ်နုအုတ်ကျောင်း ပြိုကျပျက်စီ |trans-title=The Mae Nu brick school collapsed due to the earthquake |url=https://news-eleven.com/article/301528 |date=28 March 2025 |access-date=28 March 2025 |lang=my |publisher=Elevennews}}&lt;/ref&gt; မန္တလေးကျုံးမြို့ရိုးနှင့် မဟာမြတ်မုနိဘုရားတန်ဆောင်းလည်း အပျက်အစီးများရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2025-03-28 |title=Myanmar earthquake: Photos, video show devastation as mosque and Mahamuni Pagoda collapse after strong tremors |url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/south-asia/myanmar-earthquake-at-least-three-dead-after-mosque-collapse-photos-and-video-emerge/articleshow/119646222.cms |access-date=2025-03-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt; ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်ပိုင်း နေရာအချို့ပျက်စီးခြင်းနှင့် မန္တလေးတွင် ဆည်တစ်ခုကျိုးပေါက်ပြီး ရေးကြီးရေလျှံမှုဖြစ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;RisingAP1&quot;&gt;{{cite news |last1=Rising |first1=David |last2=Saksornchai |first2=Jintamas |title=Powerful quake rocks Myanmar and Thailand and kills more than 150 people |url=https://apnews.com/article/thailand-earthquake-bangkok-4fce87aced74b1fc0cf260fb5454d353 |access-date=28 March 2025 |work=Associated Press |date=28 March 2025}}&lt;/ref&gt; ရမည်းသင်းတွင် လူ ၄၀ ကျော်သေဆုံးပြီး ၆၀ ဒဏ်ရာရကြောင်း ထုတ်ပြန်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|title=ငလျင်ကြောင့် ရမည်းသင်းမှာ လူလေးဆယ်ကျော် သေဆုံး|lang=my|url=https://www.rfa.org/burmese/news/yamethin-earthquake-myanmar-03282025123708.html|access-date=28 March 2025|work=[[လွတ်လပ်တဲ့ အာရှအသံ|RFA]]|date=28 March 2025}}&lt;/ref&gt; ကျောက်ဆည်၌ လူ ၃၀ သေဆုံး၊ ၇၃၂ ဦးဒဏ်ရာရကြောင်း သက်ဆိုင်ရာမှ အတည်ပြုခဲ့သည်။ ပျော်ဘွယ်တွင် နောက်ထပ်ခြောက်ဦးသေဆုံးကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ မိတ္ထီလာတွင် လူနေအိမ်နှင့် ဘာသာရေးအဆောက်အဦးများမှ ငလျင်ဒဏ်ကို ခံစားခဲ့ရပြီး ပြိုကျပျက်စီးမှုကြုံရသည်။ [[ဘုံးအိုးရွာ၊ မိတ္ထီလာမြို့နယ်|ဘုံးအိုးရွာ]]တွင် လူသေရုပ်အလောင်း ၁၀၀ တွေ့ရှိရကြောင်း ရှာဖွေရေးနှင့် ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့များက ထုတ်ပြန်၏။&lt;ref name=&quot;rural&quot;/&gt; မတ္တရာမြို့နယ်တွင် လူနေအိမ်များနှင့် စေတီပုထိုးများ ပြိုကျခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|title=ငလျင်ကြောင့် မတ္တရာမြိုပေါ် နေအိမ်များနှင့် သာသနာ့အဆောက်အဦများပြိုကျ|trans-title=Earthquake causes collapse of homes and religious buildings in Mattara town|url=https://bur.mizzima.com/2025/03/28/51018|language=my|work=Mizzima News}}&lt;/ref&gt;

စစ်ကိုင်းမြို့နယ်အတွင်း လူ ၁၈ ဦးသေဆုံးပြီး ၃၀၀ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခဲ့ကာ&lt;ref name=rfa144&gt;{{cite news|title=ငလျင်ကြောင့် ဒေသသုံးခုမှာ ၁၄၄ ဦးသေဆုံးပြီး ၇၀၀ ကျော်ဒဏ်ရာရကြောင်း စစ်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌပြော|url=https://www.rfa.org/burmese/news/earthquake-myanmar-junta-leader-death-03282025111431.html|access-date=28 March 2025 |work=[[လွတ်လပ်တဲ့ အာရှအသံ|RFA]] |date=28 March 2025}}&lt;/ref&gt; မတ်လ ၃၀ ရက်ထုတ်ပြန်ချက်အရ သေဆုံးသူအရေအတွက် ၂၀၀ ကျော်လာပြီး ပိတ်မိသူအရေအတွက် များစွာကျန်နေသည်။ အင်းဝတံတားဟောင်း ပြိုကျခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=ငလျင်ကြောင့် စစ်ကိုင်းတွင် လူ ၂ ဦးသေဆုံး၊ စစ်ကိုင်းတံတားဟောင်းပြိုကျ၊ တံတားသစ် ဖြတ်သန်းခွင့်ပိတ် |trans-title=Earthquake kills 2 in Sagaing, old Sagaing bridge collapses, new bridge closed |lang=my |url=https://burmese.dvb.no/post/697199 |access-date=28 March 2025 |work=Democratic Voice of Burma |date=28 March 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Mehrotra |first1=Vani |date=28 March 2025 |title=Under-Construction Skyscraper In Bangkok Collapses After 7.7-Magnitude Earthquake Hits Myanmar |url=https://www.news18.com/world/myanmar-earthquake-videos-bangkok-skyscraper-collapses-tremors-strong-earthquakes-hit-myanmar-9278285.html |access-date=28 March 2025 |work=CNN-News18}}&lt;/ref&gt; 

နေပြည်တော်တွင် ၉၆ ဦးသေဆုံးပြီး ၄၃၂ ဦးထိခိုက်ဒဏ်ရာရကြောင်း သက်ဆိုင်ရာမှ ထုတ်ပြန်သည်။&lt;ref name=rfa144/&gt;  နေပြည်တော် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်ရှိ လေကြောင်းထိမ်းသိမ်းရေးတာဝါကျိုးကျပြီး ဝန်ထမ်းခြောက်ဦးသေဆုံးခဲ့သည်။ &lt;ref name=rfa80&gt;{{cite news |title=မြေငလျင်ကြောင့် သေဆုံးထိခိုက်သူ ၈၀ ဝန်းကျင်ရှိလာ |lang=my |url=https://www.rfa.org/burmese/news/earthquake-death-myanmar-03282025090828.html |access-date=28 March 2025 |work=[[လွတ်လပ်တဲ့ အာရှအသံ|RFA]] |date=၂၈ မတ် ၂၀၂၅}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Breaking News- ငလျင်ကြောင့် နေပြည်တော်လေဆိပ်၏ လေကြောင်းထိန်းသိမ်းရေး တာဝါ ကျိုးကျပြီး တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည့် ဝန်ထမ်းအားလုံး သေဆုံး |trans-title=Breaking News: Earthquake causes Naypyidaw Airport's air traffic control tower to collapse, killing all staff on duty |lang=my |url=https://yktnews.com/2025/03/209240/ |access-date=28 March 2025 |work=Khit Thit Media |date=28 March 2025}}&lt;/ref&gt; 
&lt;ref name=&quot;aljazeera&quot;&gt;{{Cite news |date=28 March 2025 |title=Two powerful earthquakes hit Myanmar |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/3/28/powerful-earthquake-strikes-myanmar |access-date=28 March 2025 |publisher=[[Al Jazeera]]}}&lt;/ref&gt; လူနေအိမ်များနှင့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အဆောက်အဦးများ ပျက်စီးမှုလည်းရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |date=28 March 2025 |title=Violent earthquakes rock Southeast Asia, prompting evacuations in Thailand and Myanmar |url=https://apnews.com/article/thailand-earthquake-bangkok-4fce87aced74b1fc0cf260fb5454d353 |access-date=28 March 2025 |work=[[AP News]]}}&lt;/ref&gt;  ကုတင် ၁၀၀၀ ဆေးရုံသို သေဆုံးသူ လူ ၂၀ ၏ရုပ်အလောင်းများအပါအဝင် ရာနှင့်ချီသော ထိခိုက်ဒဏ်ရာရထားသူများကို ပို့ဆောင်ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Mass casualty earthquake devastates Myanmar, Thailand, trapping dozens and injuring hundreds |url=https://www.malaymail.com/news/world/2025/03/28/mass-casualty-earthquake-devastates-myanmar-thailand-trapping-dozens-and-injuring-hundreds/171242 |access-date=28 March 2025 |agency=Agence France-Presse |work=Malay Mail |date=28 March 2025}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=thetimes/&gt; တပ်မတော်ပိုင် အဆောက်အဦးများ၊ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်အပါအဝင် အစိုးရအဆောက်အဦးများနှင့် ဝန်ထမ်းအိမ်ရာများ အကြီးအကျယ်ပျက်စီးသည်။ &lt;ref&gt;{{cite news |author1=Maung Dagon |title=ငလျင်ကြောင့် နေပြည်တော် စစ်ရုံးနှင့် အနီးတစ်ဝိုက်ရှိ ဝန်ထမ်း အိမ်ရာများ ပျက်စီးမှုများပြား |trans-title=Earthquake causes extensive damage to Nay Pyi Taw military headquarters and surrounding staff housing |url=https://mpapress.com/%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8/60545/ |access-date=28 March 2025 |work=MPA Press |date=28 March 2025 |lang=my |accessdate=29 March 2025 |archivedate=28 March 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250328193133/https://mpapress.com/%e1%80%9e%e1%80%90%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8/60545/ }}&lt;/ref&gt; ဌာနဆိုင်ရာ အဆောက်အဦးများ ပြိုကျမှုအတွင်း အလုပ်သမား ဝန်ကြီးဌာနရှိ အဆင့်မြင့်အရာရှိအချို့နှင့် အခြားပြည်တွင်းပြည်ပအရာရှိများ အသက်ဆုံးရှုံးသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Lines of wounded at Myanmar hospital after powerful quake |url=https://www.france24.com/en/live-news/20250328-lines-of-wounded-at-myanmar-hospital-after-powerful-quake |access-date=28 March 2025 |work=France 24 |date=28 March 2025 |lang=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Earthquake death toll in Myanmar, Thailand surpasses 150 |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/3/28/powerful-earthquake-strikes-myanmar |access-date=28 March 2025 |work=Al Jazeera |date=28 March 2025 |lang=}}&lt;/ref&gt; ပျဉ်းမနားတွင် ပြိုကျသွားသော အဆောက်အဦးများနှင့် ကျောင်းတိုက်များအောက် အပျက်အစီးများအတွင်း ရုပ်အလောင်း ၈၆ လောင်းတွေ့ရှိသည်။ &lt;ref&gt;{{cite news |title=ပျဉ်းမနားမြို့တွင် ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် သေဆုံးသူ ၈၆ ဦးထိရှိလာပြီး ရုပ်အလောင်း အားလုံး ဆွဲမထုတ်နိုင်သေး၊ အရေးပေါ် ကုသနေရသည့် လူနာ ၅၀၀ ခန့်ရှိ |trans-title=Death toll from earthquake damage in Pyimana town reaches 86, bodies still trapped and over 500 wounded being treated |url=https://yktnews.com/2025/03/209340/ |work=Khit Thit Media |date=29 March 2025}}&lt;/ref&gt;

အင်းလေးကန် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ကျေးရွာများအပါအဝင် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ [[ညောင်ရွှေမြို့နယ်]]တွင် အနည်းဆုံး လူ ၃၆ ယောက် သေဆုံးသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=ညောင်ရွှေမြို့နယ် အင်းလေးဒေသရှိ ကျေးရွာများတွင် ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် ပြည်သူ ၃၀ ကျော် သေဆုံးကြောင်း ကနဦးသိရ |lang=my |url=https://yktnews.com/2025/03/209298/ |access-date=28 March 2025 |work=Khit Thit Media |date=28 March 2025}}&lt;/ref&gt; [[ဖောင်တော်ဦးဘုရား (အင်းလေး)|ဖောင်တော်ဦးဘုရား]] ကိန်းဝပ်စံပယ်ရာ နမ့်ဟူးရွာရှိ ကျောင်းအချို့အပါအဝင် သာသနိကအဆောက်အဦးများ ပြိုကျ ပျက်စီးမှုများရှိသည်။ ၂၉ ရက်နေ့ ညနေပိုင်းအထိ ရရှိထားသော အချက်အလက်အရ အလုံးစုံပြိုကျပျက်စီးသော လူနေအိမ် ၁၇၅၁ လုံးနှင့် တစ်စိတ်တပိုင်း ပြိုကျလူနေအိမ် ၉၂ လုံး၊ ဟိုတယ်ပြိုကျ ပျက်စီးမှု ၁၀ လုံးရှိကြောင်း၊ သေဆုံးသူအရေအတွက် ၅၀ ဦးရှိကြောင်း သိရသည်။ &lt;ref&gt;{{cite news |title=အင်းလေးတွင် ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် နေအိမ် ၁၀၀ ကျော် ပျက်စီးပြီး လူ ၄ ဦး သေဆုံး |trans-title=Earthquake in Inle Lake damages over 100 homes, kills 4 |lang=tr |url=https://burmese.dvb.no/post/697220 |access-date=28 March 2025 |work=Democratic Voice of Burma |date=28 March 2025}}&lt;/ref&gt; [[အောင်ပန်းမြို့|အောင်ပန်း]]တွင် ဟိုတယ်တစ်လုံး ပြိုကျမှုအတွင်း နှစ်ဦးသေဆုံးကာ ဆယ့်ခြောက်ဦး ဒဏ်ရာရပြီး အယောက်နှစ်ဆယ်ခန့် ပိတ်မိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=ငလျင်ကြောင့် အောင်ပန်းဟိုတယ် ပြိုကျ၊ ၂ ဦး သေဆုံးပြီး ၂၀ ခန့် ပိတ်မိနေ |trans-title=Aung Pan Hotel collapses due to earthquake, 2 dead, 20 trapped |lang=my |url=https://burmese.dvb.no/post/697192 |access-date=28 March 2025 |work=Democratic Voice of Burma |date=28 March 2025}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=rfa80/&gt;

ပဲခူးတိုင်း၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]တွင် ကျောင်းပြိုကျမှုကြောင့် ကလေးငါးယောက် အသက်ဆုံးရှုံးပြီး ဗလီတစ်လုံး ပြိုကျမှုအတွင်း လူ ၁၄ ဦးသေဆုံးသည်။&lt;ref name=&quot;mizzima1&quot;/&gt; တောင်ငူမြို့ရှိ [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (တောင်ငူ)|ရွှေဆံတော်ဘုရား]]နှင့် [[မြတ်စောညီနောင်စေတီတော်|မြတ်စောညီနောင်စေတီ]]မှ နောင်တော်စေတီတို့ ထိခိုက်ပျက်စီးသည်။ ဘုန်းကြီးကျောင်းဆောင်တစ်ခု ပြိုကျမှုအတွင်း စစ်ဘေးရှောင် ကလေးများ ၂၀ ကျော်ပိတ်မိသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |date=28 March 2025 |title=ငလျင်လှုပ်ခတ်မှုကြောင့် တောင်ငူဝေဠုဝန်ကျောင်းပြိုကျပြီး စစ်ဘေးရှောင်ကလေး ၂၀ ကျော်ပိတ်မိ |trans-title=Earthquake causes Taungoo Weluwan school to collapse, trapping over 20 displaced children |url=https://yangonmediagroup.com/index.php/myanmar/cho-007-28-3-25 |access-date=28 March 2025 |work=Yangon Media Group |lang=my}}&lt;/ref&gt; ဖြူးမြို့တွင် အိမ်နံရံလဲမှုကြောင့် မိသားစုဝင် ၄ ဦးသေဆုံးသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=ဖြူးမြို့တွင် ငလျင်ကြောင့် ကျောင်းဆရာမအပါအဝင် မိသားစုဝင် ၄ ဦး သေဆုံး |trans-title=Four members of a family, including a school teacher, die in earthquake in Phyu |lang=my |url=http://ftp.dvb.no/post/697205 |access-date=28 March 2025 |work=Democratic Voice of Burma |date=28 March 2025}}&lt;/ref&gt;

ရန်ကုန်တွင် ငလျင်ကြောင့် အသေးစားပျက်စီးမှုဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး ဖုန်းလိုင်းမမိခြင်း၊ လျပ်စစ်မီးပြတ်တောက်ခြင်းများ ကြုံတွေ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=ရန်ကုန်တွင် ငလျင်ဒဏ်ခံစားရသော်လည်း အပျက်အစီးနည် |trans-title=Yangon earthquake hits but less damage |lang=my |url=https://burmese.dvb.no/post/697215 |access-date=28 March 2025 |work=Democratic Voice of Burma |date=28 March 2025}}&lt;/ref&gt;

မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဟိုတယ် ၁၆ လုံး ပြိုကျခဲ့ကြောင်း နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာ The Global New Light of Myanmar က ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇွန် ၁၅ ရက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Xia|first=Hua|date=2025-06-15|title=16 hotels destroyed by earthquake in Myanmar's Mandalay|url=https://english.news.cn/20250615/f4b21b30d1bb409f9de533c8a56b7b75/c.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250616081659/https://english.news.cn/20250615/f4b21b30d1bb409f9de533c8a56b7b75/c.html|archive-date=2025-06-16|access-date=2025-06-16|website=Xinhua}}&lt;/ref&gt;

&quot;မတ်လ ၂၈ ရက် ငလျင်လှုပ်ခတ်ပြီးကတည်းက ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ ငလျင်တွေဟာ အနည်းဆုံး တစ်နှစ်ကြာတဲ့ အထိ လှုပ်ခတ်နေနိုင်တယ်&quot; လို့ မြန်မာနိုင်ငံငလျင်ကော်မတီ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဦးစောထွေးဇော်က ဘီဘီစီကို ပြောသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c4g2ypxe619t|title=မတ် ၂၈ ငလျင် နောက်ဆက်တွဲတွေ အနည်းဆုံး ၁ နှစ်ကြာအောင်ဆက်လှုပ်ခတ်နိုင်တယ် - ဦးစောထွေးဇော်|publisher=BBC Burmese|accessdate=2025-7-12}}&lt;/ref&gt;

မြေငလျင်ဆိုင်ရာသတင်းများကို တစ်နေရာတည်းမှ ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုနိုင်ပြီး ငလျင်လှုပ်ခတ်မှုကြောင့် ထိခိုက်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်များကိုလည်း လေ့လာနိုင်ရန် www.myanmarearthquake.gov.mm ဝက်ဘ်ဆိုက်အား လွှင့်တင်ထားကြောင်း [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]က ကြေညာထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/72918|title=၂၀၂၅ မန္တလေးငလျင်ဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ သိရှိနိုင်ရန်အတွက် ဝက်ဘ်ဆိုက် လွှင့်တင်ထားရှိကြောင်း အသိပေးကြေညာ|accessdate=2025-7-29|publisher=Ministry of Information}}&lt;/ref&gt;

==ပြည်တွင်း တုံ့ပြန်လုပ်ဆောင်မှုများ==

===မြန်မာနိုင်ငံ===
[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]က ငလျင်ဒဏ်သင့်သွားသော စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မန္တလေးတိုင်း၊ ပဲခူးတိုင်း၊ မကွေးတိုင်း၊ ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် နေပြည်တော်ကောင်စီနယ်မြေ ဒေသခြောက်ခုကို အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာခဲ့သည်။ ယာယီသမတနှင့် ဝန်ကြီးချုပ် မင်းအောင်လှိုင်က နေပြည်တော်ရှိ ဆေးရုံတစ်ရုံတွင် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရ လူနာများကို လိုက်လံကြည့်ရှုခဲ့သည်။ နိုင်ငံတကာ လူသားချင်းစာနာထာက်ထားမှု အကူအညီပေးကြရန်လည်း တောင်းဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |author1=Rob Picheta |author2=Ross Adkin |author3=Lex Harvey |author4=Edward Szekeres |author5=Hassan Tayir |author6=Todd Symons |date=2025-03-28 |title=Live updates: Myanmar earthquake magnitude 7.7, tremors felt in Thailand |url=https://edition.cnn.com/world/live-news/myanmar-thailand-earthquake-03-28-25-intl-hnk/index.html |access-date=2025-03-28 |publisher=CNN |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |first1=Richard Lloyd |last1=Parry |first2=Joshua |last2=Thurston |date=2025-03-28 |title=Myanmar earthquake latest: tremors felt 640 miles away in Bangkok |url=https://www.thetimes.com/world/asia/article/earthquake-bangkok-thailand-myanmar-today-latest-news-rdchx8t3r |access-date=2025-03-28 |website=The Times |language=en}}&lt;/ref&gt; မန္တလေး၊ နေပြည်တော်နှင့် စစ်ကိုင်းမြို့ရှိ ဆေးရုံများ၌ လူနာများပြည့်ကြပ်နေသလို သွေးအလှူရှင်များ လိုအပ်နေကြောင်း နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဗိုလ်ချုပ်[[ဇော်မင်းထွန်း]]က ပြောခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=မန္တလေး၊နေပြည်တော်၊ စစ်ကိုင်းတို့ရှိ ဆေးရုံများတွင် ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် ဒဏ်ရာရရှိလူနာများပြားနေပြီး သွေးအလှူရှင်များလိုအပ်နေ |trans-title=Hospitals in Mandalay, Nay Pyi Taw, and Sagaing are experiencing a high number of earthquake-injured patients and are in need of blood donors. |lang=my |url=https://news-eleven.com/article/301523 |access-date=28 March 2025 |work=Eleven Media Group |date=28 March 2025}}&lt;/ref&gt;

အရေးပေါ် ကူညီကယ်ဆယ်ရေးအတွက် နိုင်ငံတကာအား [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ]]ကအကူအညီတောင်းခံခဲ့သည်။ နောက်ဆက်တွဲ ငလျင်များ ရှိနိုင်သေးသည့်အတွက် ပြည်သူများ နိုးနိုးကြားကြားနေကြရန်လည်း ဆိုသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Opposition National Unity Government calls for international help for Myanmar quake victims |date=28 March 2025 |url=https://eng.mizzima.com/2025/03/28/20566 |work=Mizzima News}}&lt;/ref&gt; ငလျင်လှုပ်ပြီးနောက်ရက်တွင် ကုလသမဂ္ဂနှင့် အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့များနှင့် လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီများ ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ရန်အတွက် ထိုးစစ်များ နှစ်ပတ်ကြာ ရပ်နားထားမည်ဟု အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရက ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Myanmar resistance movement announces partial ceasefire to aid quake relief as death toll tops 1,600 |url=https://www.latimes.com/world-nation/story/2025-03-29/myanmars-earthquake-death-toll-jumps-to-1-644-as-more-bodies-are-recovered-from-the-rubble |last1=Rising |first1=David |last2=Saksornchai |first2=Jintamas |date=29 March 2025|work=Los Angeles Times}}&lt;/ref&gt; သို့သော်လည်း တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ ရှိနေသည့် ကျေးရွာများသို့ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကို တပ်မတော်က ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေဆဲ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Myanmar junta continues air strikes after devastating earthquake |url=https://www.bbc.com/news/articles/cy7x7r8m3xlo |last1=Henschke |first1=Rebecca |date=29 March 2025 |work=BBC}}&lt;/ref&gt;

ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေးများ ကူညီဆောင်ရွက်ရန်အတွက် ဧရာဝတီနှင့် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးတို့မှ ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့များ နေပြည်တော်သို့ ထွက်ခွာလာခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://news-eleven.com/article/301529 |title=ရန်ကုန်နှင့် ဧရာဝတီတိုင်းတို့မှ မြန်မာနိုင်ငံမီးသတ်တပ်ဖွဲ့ ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေး(အထူး)တပ်ဖွဲ့ဝင်များ နေပြည်တော်သို့ ထွက်ခွာ |trans-title=Myanmar national firefighter special search and rescue brigades from Yangon and Ayeyarwady Region sent to Naypyidaw |date=28 March 2025}}&lt;/ref&gt; ကူညီသူနည်းပါးသည့်အတွက် ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများ နှောင့်နှေးလျက်ရှိသည်ဟု မန္တလေးမြို့ရှိ သတင်းသမားများက ဆိုသည်။ ပြိုကျပျက်စီးလျက်ရှိသော အဆောက်အဦများစွာကို ရှာဖွေရန် ကျန်ရှိနေဆဲဖြစ်ပြီး ရှာဖွေပြီးသည့် အဆောက်အဦများထဲမှ အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူ အနည်းငယ်ကို ကယ်ဆယ်ထားနိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=‌ငလျင်ကြောင့် သေဆုံးသူအရေအတွက် စစ်ကောင်စီ ဘာပြောလဲ | url=https://www.bbc.com/burmese/live/c5y4yeq9dqvt?post=asset%3A5b712498-1172-4741-968d-150088887f8e#asset:5b712498-1172-4741-968d-150088887f8e |trans-title=What does the junta say about those dead from earthquake? |work=BBC |date=28 March 2025}}&lt;/ref&gt;[[အောင်ကိုဝင်း|ဦးအောင်ကိုဝင်း]] နာယကအဖြစ်ဦးဆောင်သည့် ကမ္ဘောဇဖောင်ဒေးရှင်း နှင့် [[ကမ္ဘောဇဘဏ်လီမိတက်|ကမ္ဘောဇဘဏ်]] တို့က ကျပ်ငွေ ၁၅ ဘီလီယံ ကနဦးမတည် လှူဒါန်းပြီး ငလျင်ဘေးဒဏ်သင့်ဒေသများသို့ သွားရောက်ကူညီမှုများ စတင်သည်။ယင်းအပြင် ဧရာဝတီဖောင်ဒေးရှင်း နှင့် [[ဧရာဝတီဘဏ်]] တို့ကလည်း စက်ယန္တရားများ အသုံးပြု၍ ကူညီကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများ အပါအဝင် စက်သုံးဆီ နှင့် စားနပ်ရိက္ခာများ ပံ့ပိုးထောက်ပံ့ခြင်းများ ဆောင်ရွက်ကြသည်။အလားတူ ဦးခင်မောင်အေး ဦးဆောင်သည့် CB Bank နှင့် CB-KMA Foundation ကလည်း ကနဦး ငွေကျပ် ၁၀ ဘီလီယံ မတည်ပြီး ငလျင်ဘေးသင့်ဒေသများတွင် ကယ်ဆယ်ရေးနှင့်ပြန်လည်ထူထောင်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်များ ဆောင်ရွက်ကြသည်။

၂၀၂၅ ခုနှစ် ဧပြီ ၁ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော်၌ ငလျင်ဘေးဒဏ်သင့် ဒေသများအတွက် ကူညီကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်ထူထောင်ရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်အတွက် ထင်ရှားသည့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များ ဖြစ်သည့် [[ထွန်းမြင့်နိုင်|ဦးထွန်းမြင့်နိုင်]] ၊[[ဇော်ဇော်|ဦးဇော်ဇော်]] ၊ [[ဇော်ဝင်းရှိန် (စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်)|ဦးဇော်ဝင်းရှိန်]]၊ဦးအေးဝင်း၊[[သတိုးဟိန်း|ဦးသတိုးဟိန်း]]၊[[တေဇ၊ ဦး|ဦးတေဇ]] မိသားစု၊[[မောင်ဝိတ်|ဦးမောင်ဝိတ်]] အစရှိသည့် အလှူရှင်များက ငွေသားကျပ် ၁၀၄ ဒသမ ၄၄ ဘီလီယံ၊ အလှူပစ္စည်း ၁၂ ဒသမ ၄ ဘီလီယံ၊ စုစုပေါင်း ၁၁၆ ဒသမ ၈၄ ဘီလီယံတို့ကို ပေးအပ်လှူဒါန်းကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://cincds.gov.mm/node/28671?d=1|title=ငလျင်ဘေးဒဏ်သင့်ဒေသများ၌ ကူညီကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေး လုပ်ငန်းများဆောင်ရွက်ရန်အတွက် စေတနာရှင်၊ အလှူရှင်များက အလှူငွေများ ပေးအပ်လှူဒါန်းပွဲ ကျင်းပပြုလုပ်|work=cincds myanmar|access-date=၂ ဧပြီ ၂၀၂၅|date=၁ ဧပြီ ၂၀၂၅ }}&lt;/ref&gt;

===ထိုင်းနိုင်ငံ===
ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ် ပေထုံတန် ရှင်နာဝပ်ထရာက ဖူးခက်တွင် တက်ရောက်ရန်ရှိသော ခရီးသွားလာရေး အစည်းအဝေး ခရီးစဉ်ကို ဖျက်သိမ်းပြီး ဘန်ကောက်သို့ ပြန်လာကာ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ဆိုင်ရာ အရေးပေါ်အစည်းအဝေး ခေါ်ယူခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;paetongtarn&quot;&gt;{{cite web|title=Thai PM calls for calm, aftershock alerts in place|url=https://www.bangkokpost.com/thailand/general/2989914/thai-pm-calls-for-calm-aftershock-alerts-in-place|language=en|website=Bangkok Post|access-date=28 March 2025}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;aljazeera&quot; /&gt; 
ထို့နောက် ချာတူချက်ရှိ ပြိုကျပျက်စီးသွားသော နိုင်ငံတော် စာရင်းစစ်ရုံးကို လာရောက်ကြည့်ရှုစစ်ဆေးပြီး လိုအပ်သည်များ မှာကြားခဲ့သည်။
&lt;ref&gt;{{cite web|title=First deaths confirmed as 'mass casualty' quake hits Myanmar, Thailand|url=https://www.france24.com/en/live-news/20250328-powerful-earthquake-rocks-myanmar-thailand|language=en|publisher=France 24|access-date=28 March 2025}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|title=PM orders committee to investigate the collapse of the SAO building|url=https://www.nationthailand.com/news/general/40048052|language=en|website=The Nation|access-date=29 March 2025}}&lt;/ref&gt; ငလျင်ကြောင့် ဒဏ်ရာရခဲ့သူများကို ထိုင်းဘုရင်မှ အားပေးစကားပြောကြားမည်ဖြစ်ကြောင်းလည်း ဝန်ကြီးချုပ်က ပြောဆိုသွားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=Their Majesties take earthquake victims under royal patronage|url=https://www.nationthailand.com/news/general/40048031|language=en|website=The Nation|access-date=29 March 2025}}&lt;/ref&gt;

ဘန်ကောက်မြို့တော်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးက မြို့တော်ကို အဆင့် ၂ ဘေးအန္တရာယ်ကျရောက်ဧရိယာအဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=กทม.ประกาศเขตประสบสาธารณภัย ระดับ 2 หลังแผ่นดินไหว|url=https://www.thaipbs.or.th/news/content/350680|language=TH|website=Thai PBS|access-date=28 March 2025}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|date=1 April 2025|title=Bangkok ends disaster zone announcement as overall situation improves|url=https://www.nationthailand.com/thailand/bangkok/40048155|access-date=1 April 2025|website=nationthailand|language=en-US}}&lt;/ref&gt; လိုအပ်ပါက လူများကို နေရာချပေးရေးအတွက် [[:en:Lumphini Park|လုံဖီနီပန်းခြံ]]၊ [[:en:Benchasiri Park|ဘင်ချာသီရိပန်းခြံ]]၊ [[:en:Benjakitti Park|ဘင်ဂျာကစ်တီပန်းခြံ]] နှင့် [[:en:Chatuchak Park|ချာတူချက်ပန်းခြံ]]များကို ညလုံးပေါက်ဖွင့်ထားရန် ညွန်ကြားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;park&quot;&gt;{{cite web|title=Quake-hit Bangkok declared disaster area|url=https://www.bangkokpost.com/thailand/general/2989931/quake-hit-bangkok-declared-disaster-area|language=en|website=Bangkok Post|access-date=28 March 2025}}&lt;/ref&gt; လူ (၄၀၀) ဝန်းကျင်က မြို့တွင်းပန်းခြံများထဲ ညတွင်းချင်း တဲထိုးအိပ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=Myanmar quake toll passes 1,000 as rescuers dig for survivors|url=https://www.france24.com/en/live-news/20250329-rescuers-dig-for-survivors-after-huge-quake-hits-myanmar-thailand|language=en|publisher=France 24|access-date=29 March 2025}}&lt;/ref&gt; သုဝဏ္ဏဘူမိလေဆိပ်သို့ အကြိုအပို့ပြုလုပ်ရေးတွင် အငှားယာဉ်ပြတ်လပ်မှု မဖြစ်ပေါ်စေရန်ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးက ဘတ်စ်ကားများ တိုးမြှင့်ပြေးဆွဲစေခဲ့သည်။ ပညာရေးဝန်ကြီးက တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ကျောင်းများပိတ်ထားရန် ညွန်ကြားခဲ့သည်။ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးက အရေးပေါ်ဖုန်းဝန်ဆောင်မှု (hotlines services) ကို တိုးချဲ့ဖွင့်ပေးခဲ့ပြီး ငလျင်နှင့်ဆက်စပ်သော ဖုန်းခေါ်ဆိုမှု အနည်းဆုံး ၁၅၉၈ ကြိမ်ရှိခဲ့သည်။
&lt;ref&gt;{{cite web|title=Earthquake situation resolved, PM Paetongtarn confirmed|url=https://www.nationthailand.com/news/general/40048006|language=en|website=The Nation|access-date=28 March 2025}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Suvarnabhumi&quot;&gt;{{cite news|title=Suvarnabhumi Airport Deploys Extra Shuttle Buses Amid Post-Earthquake Taxi Shortage|url=https://www.nationthailand.com/news/general/40047999|access-date=28 March 2025|work=The Nation|date=28 March 2025}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|title=Chatuchak Building Collapse Claims Three Lives|url=https://www.nationthailand.com/news/general/40047991|language=en|website=The Nation|access-date=28 March 2025}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite news|date=31 March 2025|title=Thailand's Mental Health Services Mobilised Following Earthquake, Hotline Capacity Tripled|url=https://www.nationthailand.com/news/general/40048136|access-date=31 March 2025|work=The Nation}}&lt;/ref&gt; ပထုံဌာနီနှင့် [[:en:Phrae province|ဖရေစီရင်စု]]တို့ကို အရေးပေါ် ဘေးအန္တရာယ် အကူအညီပေးရေးဇုန်များအဖြစ် ကြေညာသည်။&lt;ref name=&quot;thai14&quot;&gt;{{cite news|title=DDPM updates on earthquake: Tremors felt in 57 provinces|url=https://www.nationthailand.com/blogs/news/general/40048039|access-date=29 March 2025|work=The Nation|date=29 March 2025}}&lt;/ref&gt; ငလျင်ဆိုင်ရာ စာတိုပေးပို့ချက် နှောင်းနှေးကြန့်ကြာမှုကြောင့် ထိုင်းတွင် ဝေဖန်မှုများ မြင့်တက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|date=31 March 2025|title=Thai govt 'slow to react' to tremors|url=https://www.bangkokpost.com/thailand/general/2992066/thai-govt-slow-to-react-to-tremors|access-date=31 March 2025|work=Bangkok Post|language=en}}&lt;/ref&gt;

မတ်လ ၃၀ ရက်တွင် ထိုင်းပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး [[:en:Anutin Charnvirakul|အနုတင်ချန်ဗီရာကု]] က စာရင်းစစ်ရုံးအဆောက်အဦး ပြိုကျမှု အကြောင်းရင်းကို တစ်ပတ်အတွင်း အပြီးစုံစမ်းစစ်ဆေးရန် ပြောကြားသွားသည်။ တရုတ်နိုင်ငံ၏ သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ကျွမ်းကျင်သူများမှ ကူညီစုံစမ်းပေးမည်ဖြစ်ကြောင်းလည်း ဝန်ကြီးက ပြောခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Probe into State Audit Office collapse to conclude in 7 Days: Anutin |url=https://www.nationthailand.com/news/general/40048089 |access-date=1 April 2025 |work=The Nation |date=30 March 2025}}&lt;/ref&gt; ထိုင်းအစိုးရ၏ စောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ဖြစ်သည့် ထိုင်း အကတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးအဖွဲ့က အဆောက်အဦးအပျက်အစီးများထဲရှိ သံချောင်းနမူနာများ ကောက်ယူပြီးနောက် အရည်အသွေးမမီသော သံမဏိချောင်းများတွေ့ရ၍ စစ်ဆေးမှုပြုနေသည်။&lt;ref name=&quot;Wongcha2025&quot;&gt;{{cite news |last1=Wongcha-um |first1=Panu |title=Thai watchdog had flagged concerns over building that collapsed in earthquake |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/thai-watchdog-had-flagged-concerns-building-that-collapsed-earthquake-2025-03-31/ |access-date=1 April 2025 |agency=Reuters|date=1 April 2025}}&lt;/ref&gt; ၂၀၂၅ ခု မတ်လ ၃၁ ရက်တွင် တိုက်ခန်းများ အက်ကွဲရာထင်ခြင်းနှင့် လှုပ်ခါမှု သတင်းပေးပို့ချက်ကြောင့် ဘန်ကောက်ရှိ အဆောက်အဦးများထဲမှ လူအများ ထွက်ခွာစေခဲ့ကြသည်။ အစောပိုင်း သတင်းပေးပို့ချက်များအရ နောက်ဆက်တွဲငလျင်များကြောင့် ဖြစ်ရသည်ဟုဆိုသော်လည်း မတ်လ ၃၁ ရက်တွင် ဖြစ်ပွားသော နောက်ဆက်တွဲငလျင်မှာ ထိုင်းနိုင်ငံအပေါ် ထိခိုက်မှုရှိလောက်အောင် အားမပြင်းကြောင်း ဘေးအန္တရာယ် ကာကွယ်ရေးနှင့် လျော့ချရေးဌာနက အတည်ပြုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|date=31 March 2025|title=Bangkok on Edge as Aftershocks Trigger Evacuations and Safety Scrutiny|url=https://www.nationthailand.com/news/general/40048118|access-date=31 March 2025|work=The Nation}}&lt;/ref&gt; အက်ကွဲကြောင်းများမှာ အသစ်မဟုတ်ပဲ မတ်လ ၂၈ ရက်တွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း မြို့တော်အင်ဂျင်နီယာများက ရှင်းပြရာ မှားယွင်းသတင်းပို့မှုဖြစ်သည်ဟု တာဝန်ရှိသူများက နောက်ပိုင်းတွင် အတည်ပြုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=31 March 2025|title=PM Paetongtarn urges public not to panic after Bangkok tremor|url=https://www.nationthailand.com/news/general/40048117|access-date=31 March 2025|website=nationthailand|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=31 March 2025|title=Old cracks cause alarm, evacuation of Bangkok buildings|url=https://www.bangkokpost.com/thailand/general/2991772/bangkok-buildings-evacuated-amid-reported-vibrations-cracks|access-date=31 March 2025|work=Bangkok Post|language=en}}&lt;/ref&gt; ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးမှလည်း ငလျင်ဒဏ်ခံရပြီးနောက် လူများ၏ ငလျင်အပေါ် စိုးရိမ်ပူပန်မှုကို ထောက်ပြခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|date=31 March 2025|title=Thai govt warns over 'earthquake drunk' syndrome|url=https://www.bangkokpost.com/thailand/general/2992014/thai-govt-warns-over-earthquake-drunk-syndrome|access-date=31 March 2025|work=Bangkok Post|language=en}}&lt;/ref&gt;

ငလျင်ကြောင့် အသက်ဆုံးရှုံးသူများ၊ ဒုက္ခရောက်သူများအတွက် တစ်မိနစ်ကြာ ငြိမ်သက်မှုကို မတ်လ ၃၁ ရက်တွင် ထိုင်းလွတ်တော်၌ လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|date=31 March 2025|title=Thai parliament reports no real earthquake damage, just 'minor cracks'|url=https://www.bangkokpost.com/thailand/general/2992024/thai-parliament-reports-no-real-earthquake-damage-just-minor-cracks |access-date=1 April 2025|work=Bangkok Post|language=en}}&lt;/ref&gt;

===တရုတ်နိုင်ငံ===
[[ယူနန်ပြည်နယ်|ယူနန်]]အာဏာပိုင်များက စီရင်စုအတွင်းရှိ ငလျင်ဒဏ်သင့်ရာသို့ ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ရန် ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်သူ ၆၄၆ ဦးနှင့် ခွေး ၁၄ ကောင် စေလွှတ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;xinhua&quot; /&gt;

== နိုင်ငံတကာ လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီများ ==
=== အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများ ===
နိုင်ငံအသီးသီးမှ လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီများ ပေးအပ်မည့်အကြောင်း ကတိပြုခဲ့ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် အာဆီယံ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှု အကူအညီ ညှိနှိုင်းရေးစင်တာမှ အကူအညီကို လက်ခံခဲ့သည်။ ကုလသမဂ္ဂက အရေးပေါ်အကူအညီများအတွက် စုစုပေါင်း အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅ သန်း ထောက်ပံ့ပေးသွားမည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;jpt2&quot;&gt;{{cite news|title=Myanmar quake death toll expected to rise as junta seeks aid|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2025/03/29/asia-pacific/myanmar-earthquake-junta-aid/|access-date=29 March 2025|publisher=Bloomberg News, Reuters|date=29 March 2025}}&lt;/ref&gt; ကုလသမဂ္ဂ ဂြိုဟ်တုဌာန UNOSAT က လူသားချင်း စာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ ညှိနှိုင်းရေးရုံး OCHA ကိုယ်စား လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ ဂြိုဟ်တုပုံရိပ်အကူအညီ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်ပေးရန် မတ်လ ၂၈ ရက် UTC ၁၀:၂၁ အချိန်တွင် နိုင်ငံတကာ အာကာသနှင့် အဓိကဘေးအန္တရယ်များ ပဋိဉာဉ်စာချုပ်အဖွဲ့ International Charter Space and Major Disasters ကို ညွန်ကြားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://disasterscharter.org/activations/earthquake-in-thailand-activation-957-|title=Earthquake in Thailand – Charter Activations|website=The International Charter: Space And Major Disasters}}&lt;/ref&gt; အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီနှင့် လခြမ်းနီအသင်းများ ဖက်ဒရေးရှင်းက ငလျင်ဒဏ်ခံပြည်သူများအား အကူအညီပေးရန် အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၁၀၀ ကျော်ရှိ အရေးပေါ် အကူအညီကို တောင်းခံခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.france24.com/en/live-news/20250331-rescue-hopes-fading-three-days-after-deadly-myanmar-quake|title=Rescue hopes fading three days after deadly Myanmar quake|publisher=France 24|date=31 March 2025}}&lt;/ref&gt;

ထိခိုက်ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများပြားသော ငလျင်အပြီး မြန်မာပြည်သူတို့၏ လူမှုစီးပွားရေးဘ၀များကို ကုစားနိုင်ရန် [[ကမ္ဘာ့ဘဏ်]]က ဒေါ်လာ ၉၂ ဒသမ ၅၀ သန်း သုံးစွဲမည့် စီမံကိန်း ၂ ခု အကောင်အထည်ဖော်ကူညီပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း  မေလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် အတည်ပြုလိုက်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250607144322/https://myanmar-now.org/mm/news/64178/|archivedate=2025-6-7|title=ငလျင်ဒဏ်သင့်မြန်မာကို  ကမ္ဘာ့ဘဏ်က  ဒေါ်လာ သန်း ၉၀ ကူညီမည်|publisher=Myanmar Now|accessdate=2025-6-7|date=June 6, 2025}}&lt;/ref&gt;

=== နိုင်ငံအလိုက် အကူအညီများ ===
ဆေးဝါးများ၊ မိုးကာတဲများ၊ အစာခြောက်များနှင့် ဆေးဝန်ဆောင်မှုများပါဝင်သည့် ကယ်ဆယ်ရေးပစ္စည်းများနှင့်အတူ ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ဆေးအဖွဲ့ကို မြန်မာနိုင်ငံသို့ စေလွှတ်ရန် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ အကြံပေးအရာရှိချုပ် [[မိုဟာမတ် ယူနွတ်စ်|မိုဟာမက်ယူနွတ်]] က အမိန့်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-03-30 |title=Bangladesh sends emergency relief to quake-hit Myanmar |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/bangladesh-sends-emergency-relief-quake-hit-myanmar-3860846 |access-date=2025-04-02 |website=The Daily Star |language=en}}&lt;/ref&gt; အဆိုပါ ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်းများအား ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် တပ်မတော်နှင့် လေတပ်တို့၏ လေယာဉ်သုံးစင်းဖြင့် နှစ်သုတ်ခွဲကာ ပေးပို့မည် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-04-01 |title=Bangladesh sends second aid package to Myanmar quake victims |url=https://www.thedailystar.net/environment/climate-crisis/natural-disaster/news/bangladesh-sends-second-aid-package-myanmar-quake-victims-3861576 |access-date=2025-04-02 |website=The Daily Star |language=en}}&lt;/ref&gt;

မြန်မာနိုင်ငံသို့ ကနဦး အမေရိကန်ဒေါ်လာတစ်သိန်း ကူညီမည်ဟု ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံက ကတိပြုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://english.news.cn/asiapacific/20250330/4ad37b4e53a84b2ea7926af4ec9b2fe3/c.html |title=Cambodia to provide 100,000 USD in initial emergency aid to quake-devastated Myanmar |agency=Xinhua News Agency|date=31 March 2025}}&lt;/ref&gt;

အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၃.၇၇ သန်းတန်ဖိုးရှိ မိုးကာတဲများ၊ စောင်များ၊ ဆေးပစ္စည်းများ၊ အာဟာရများနှင့် အခြားပစ္စည်းများကို ထောက်ပံ့ပေးမည်ဟု မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်သံရုံးက ဆိုသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=China to provide quake-stricken Myanmar with US$13.8 million in aid, sends 82 rescuers |url=https://www.channelnewsasia.com/east-asia/myanmar-thailand-earthquake-china-xi-jinping-rescuers-south-korea-aid-5032231 |access-date=29 March 2025 |agency=Reuters |publisher=Channel News Asia |date=29 March 2025 |archive-date=12 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250512055338/https://www.channelnewsasia.com/east-asia/myanmar-thailand-earthquake-china-xi-jinping-rescuers-south-korea-aid-5032231 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; မတ်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် [[ယူနန်ပြည်နယ်]]မှ ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၃၇ ဦးသည် [[ရန်ကုန်မြို့]]သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်ကူညီရန် နေပြည်တော်သို့ ထွက်ခွာခဲ့သည်။ ဆရာဝန်နှင့် ကယ်ဆယ်ရေးသမား ၁၂၀ ပါဝင်သော အဖွဲ့ကို လေယာဉ်နှစ်စင်းဖြင့် ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်း အရေးပေါ်အခြေအနေဝန်ကြီးဌာနက စေလွှတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=တရုတ်၊ရုရှားအပြင် နိုင်ငံတကာကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့တွေ မြန်မာပြည်ကိုလာနေ |trans-title=International relief teams, including China and Russia, are coming to Myanmar |lang=my |url=https://mpapress.com/%E1%80%84%E1%80%9C%E1%80%BB%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%98%E1%80%B1%E1%80%B8/60584/ |access-date=29 March 2025 |work=MPA Press |date=29 March 2025 |accessdate=30 March 2025 |archivedate=29 March 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250329073300/https://mpapress.com/%E1%80%84%E1%80%9C%E1%80%BB%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%98%E1%80%B1%E1%80%B8/60584/ }}&lt;/ref&gt; ဗြဟ္မာစစ်ဆင်ရေး၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ကူညီကယ်ဆယ်ရေးပစ္စည်းများဖြစ်သော အကာအရံနှင့် ဆေးပစ္စည်း တန်ချိန် ၁၅ တန်ကျော်ကို အိန္ဒိယလေတပ်က လေယာဉ်တစ်စင်းဖြင့် ပို့ဆောင်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.economictimes.com/news/india/myanmar-earthquake-india-to-send-15-tonnes-of-relief-material|title=Myanmar earthquake: India to send 15 tonnes of relief material|website=The Economic Times|date=2025-03-29}}{{Dead link|date=April 2025 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=India intensifies relief efforts under 'Operation Brahma' as Myanmar reels from earthquake |url=https://www.deccanherald.com/india/india-intensifies-relief-efforts-under-operation-brahma-as-myanmar-reels-from-earthquake-3469022 |last=Ray |first=Kalyan |date=29 March 2025 |work=Deccan Herald}}&lt;/ref&gt; လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂ သန်းကို တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံက လည်းကောင်း&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://en.yna.co.kr/view/AEN20250329002000320 |title=S. Korea to offer US$2 mln in humanitarian aid to Myanmar over disastrous quake |website=Yonhap News Agency |date=2025-03-29}}&lt;/ref&gt; နယူးဇီလန်ဒေါ်လာ ၂ သန်းကို နယူးဇီလန်နိုင်ငံကလည်းကောင်း ပေးအပ်မည့်အကြောင်း အသီးသီးကတိပြုခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.nationthailand.com/blogs/news/asean/40048064 |title=International aid flows to Myanmar after devastating earthquake |website=The Nation |date=March 30, 2025}}&lt;/ref&gt; မလေးရှား သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ကူညီကယ်ဆယ်ရေး အထူးတပ်ဖွဲ့ဝင် ၅၀ ကို မလေးရှားနိုင်ငံက မြန်မာနိုင်ငံသို့ စေလွှတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://apnews.com/article/myanmar-bangkok-earthquake-0a2bd512bca189d034905566605989e9 |title=Myanmar's earthquake death toll jumps to more than 1,000 as more bodies recovered from the rubble |website=AP News |date=2025-03-29}}&lt;/ref&gt; မြန်မာနိုင်ငံတွင်း ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသား လေးဦး ပျောက်ဆုံးလျက်ရှိသည့်အတွက်&lt;ref&gt;{{cite news |title=4 Filipinos unaccounted for after Myanmar earthquake|url=https://www.gmanetwork.com/news/pinoyabroad/dispatch/941012/4-filipinos-unaccounted-for-after-myanmar-earthquake/story/ |access-date=30 March 2025 |work=GMA News |date=30 March 2025}}&lt;/ref&gt; အရေးပေါ်ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၁၀၀ ကို စေလွှတ်မည်ဟု ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံက ဆိုသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Sigales |first1=Jason |title=Over 100 PH personnel ready for Myanmar quake response |url=https://globalnation.inquirer.net/270683/over-100-ph-personnel-ready-for-myanmar-quake-response |access-date=30 March 2025 |work=Philippine Daily Inquirer |date=29 March 2025}}&lt;/ref&gt; စင်ကာပူပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့က ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေးအတွက် အဖွဲ့ဝင် ၈၀ ကို စေလွှတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=SCDF deploys 80-member Operation Lionheart rescue team to assist quake-hit Myanmar |url=https://www.channelnewsasia.com/singapore/earthquake-myanmar-scdf-rescue-team-80-operation-lionheart-5032226 |access-date=2025-03-29 |website=CNA |language=en}}&lt;/ref&gt; ရှာဖွေရေးနှင့် ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၄၉ ဦးကို ထိုင်းတော်ဝင်တပ်မတော်က မြန်မာနိုင်ငံသို့ စေလွှတ်မည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Thai military to aid search and rescue in Myanmar|url=https://www.bangkokpost.com/thailand/general/2990536/thai-military-to-aid-search-and-rescue-in-myanmar |access-date=2025-03-29 |website=Bangkok Post |language=en}}&lt;/ref&gt; အမေရိကန်သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်]]က မြန်မာနိုင်ငံသို့ အကူအညီများ ပေးပို့မည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Reuters, Trumps says Myanmar will get aid, March 28, 2025&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.reuters.com/world/us/state-department-notified-congress-intent-reorganize-usaid-rubio-says-2025-03-28/ |title=Remaining USAID staff fired, Trump says Myanmar will still get earthquake aid |author1=Jonathan Landay |author2= Daphne Psaledakis |website=Reuters|date=March 28, 2025}}&lt;/ref&gt; ရှာဖွေရေးနှင့် ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၅၁ ဦးနှင့် ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေး ခွေးနှစ်ကောင်ပါဝင်သော အဖွဲ့ကို ဟောင်ကောင်ကလည်း စေလွှတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://apnews.com/article/thailand-myanmar-earthquake-latest-rescue-4069e6865c131848968a118644350284 |title=The Latest: Countries sending humanitarian aid after Myanmar earthquake |website=AP News |date=March 30, 2025}}&lt;/ref&gt;

မြန်မာနိုင်ငံရှိ ငလျင်ဘေးဒဏ်သင့် ပြည်သူများအတွက် ယူကေအစိုးရက စတာလင်ပေါင် ၁၀ သန်းထောက်ပံ့ကြောင်း မတ်လ ၂၉ ရက်တွင် ကြေညာခဲ့သည်။ ယူကေမှ ရန်ပုံငွေ ထောက်ပံ့ပေးထားသော ပြည်တွင်းမိတ်ဖက်များနှင့် လက်တွဲကာ အရေးတကြီး အကူအညီလိုအပ်နေသူများကို ကူညီနိုင်ရန် ကြိုးပမ်းနေသည်။ ငလျင်ဒဏ် အဆိုးရွားဆုံးကျရောက်သော ဧရိယာများ၌ အစားအစာ၊ ရေ၊ ဆေးဝါးနှင့် အမိုးအကာများ ထောက်ပံ့မှုတိုးမြှင့်မည်ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;UK&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.gov.uk/government/news/uk-sends-life-saving-aid-to-the-people-of-myanmar-following-devastating-earthquake/| title=UK Government announces a package of up to £10 million support to help the people of Myanmar following recent earthquake |author=Foreign, Commonwealth &amp; Development Office and Baroness Chapman of Darlington|website=gov.uk|date=March 29, 2025}}&lt;/ref&gt; ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဧပြီ ၁ရက် တွင် [[နေပြည်တော် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|နေပြည်တော်လေဆိပ်]]  ရုရှား၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ ထိုင်း၊ ဘူတန်၊ ဖီလစ်ပိုင်၊ လာအို နှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နိုင်ငံများမှ ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့များ၊ ဆေးအဖွဲ့များလိုက်ပါလာသည့် လေယာဉ် ၁၄စင်း သည် လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာအကူအညီပစ္စည်းများ အပါအဝင် ဆေးဝါးများနှင့်အတူ ရောက်ရှိလာသည်။ယင်းကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့များသည် ငလျင်ဘေးသင့်ဒေသများသို့ အဖွဲ့ခွဲပြီး ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ကုသရေးလုပ်ငန်းများဆောင်ရွက်ကြသည်။၂၀၂၅ ခုနှစ် ဧပြီ ၂ရက်တွင် အဖွဲ့ဝင် ၃၁ ဦးပါ ဂျပန်နိုင်ငံ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ကူညီကယ်ဆယ်ရေးဆေးဘက်ဆိုင်ရာနည်းပညာအဖွဲ့  ရောက်ရှိသည်။

အာရှဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ် (ADB) က ဒေါ်လာ ၃ သန်းထောက်ပံ့မည်ဖြစ်ပြီး ၎င်းငွေဖြင့် ကမ္ဘာ့စားနပ်ရိက္ခာအစီအစဉ် (WFP)  မှတဆင့် အစားအစာ၊ သောက်သုံးရေ၊ ဆေးဝါးနှင့် အမိုးအကာလိုအပ်ချက်များကို ဖြည့်ဆည်းပေးသွားမည်ဆို၏။ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ နိပွန်ဖောင်ဒေးရှင်းမှ ဒေါ်လာ ၃ သန်းတန်ဖိုးရှိ အရေးပေါ်အကူအညီများကို ထောက်ပံ့မည်ဟု သိရသည်။&lt;ref name=&quot;nipon&quot;&gt;{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/301658/| title=ဂျပန်နိုင်ငံ၏ နိပွန်ဖောင်ဒေးရှင်းက ငလျင်ဒဏ်ခံခဲ့ရသည့်မြန်မာနိုင်ငံအား ဒေါ်လာ ၃ သန်းတန်ဖိုးရှိ အရေးပေါ်အကူအညီများ ထောက်ပံ့ပေးမည် |author=ELEVEN Media|website=news-eleven.com|date=April 2, 2025}}&lt;/ref&gt;  ကိုးရီးယားသရုပ်ဆောင်နှစ်ဦးကလည်း ဝမ်ငွေသန်း ၃၀  နှင့် သန်း ၅၀ လှူဒါန်းကူညီသည်။&lt;ref name=&quot;Korea1&quot;&gt;{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/301659/| title=Squid Game သရုပ်ဆောင် အင်ဆီဝမ်က ငလျင်ဒဏ်သင့် မြန်မာနိုင်ငံမှ ကလေးငယ်များအတွက် ဝမ်သန်း ၃၀ လှူဒါန်း |author=ELEVEN Media|website=news-eleven.com|date=April 2, 2025}}&lt;/ref&gt;  &lt;ref name=&quot;Korea2&quot;&gt;{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/301668/| title=Exhuma သရုပ်ဆောင် ကင်ဂိုအွန်းက ငလျင်ဒဏ်သင့် မြန်မာပြည်သူများအတွက် ဝမ်သန်း ၅၀ လှူဒါန်း |author=ELEVEN Media|website=news-eleven.com|date=April 2, 2025}}&lt;/ref&gt;

===နိုင်ငံအလိုက် လုပ်ဆောင်ချက်များ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;border:1px black; margin-left:1em;&quot; line-height:16px; width:100%;&quot;
|-
|+နိုင်ငံတကာ ကူညီမှုအကျဉ်း
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:15%;&quot; class=&quot;unsortable&quot; |နိုင်ငံ
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:15%;&quot; |တန်ဖိုးငွေ
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:30%;&quot; class=&quot;unsortable&quot; |လူသားချင်း စာနာထောက်ထားမှု အကူအညီနှင့် ပံ့ပိုးမှု 
|-
| ဩစတေးလျ 
|{{AUD|၂}} မီလီယံ
|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီကော်မတီ (ICRC) မှတဆင့် ငွေကြေးလှူခဲ့သည်။ အစားအစာ၊ ရေ၊ ကျန်းမာရေးကိစ္စ၊ အရေးပေါ် အသိပညာပေးရေးနှင့် ကျန်းမာရေးအသိ စသည်များလုပ်ဆောင်ရန် နောက်ထပ် ဩစတေးလျဒေါ်လာ ၃.၅ မီလီယံကို ၎င်းတို့၏ ဒေသတွင်းမိတ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများနှင့် အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်း (NGO) များသို့ ပေးခဲ့သည်။ အလျင်အမြန် တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်နိုင်ရေးအတွက် ဩစတေးလျက ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။  အရေးပေါ် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအတွက်  {{AUD|5}} သိန်း နှင့် အရေးပေါ်အထောက်အပံ့အဖြစ် အာဆီယံ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှု သဘာဝဘေးအန္တရာယ် စီမံခန့်ခွဲရေးဌာနအတွက် နောက်ထပ်  {{AUD|3}} မီလီယံကို ပေးအပ်ခဲ့သည်။ &lt;ref name=&quot;AUSaid1&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.foreignminister.gov.au/minister/penny-wong/media-release/further-humanitarian-assistance-myanmar|title=Further humanitarian assistance to Myanmar|work=Minister for Foreign Affairs, Senator the Hon Penny Wong|date=2 April 2025|access-date=3 April 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.dfat.gov.au/crisis-hub/myanmar-earthquake|title=Myanmar Earthquake [Overview]|work=Department of Foreign Affairs and Trade, Australia|access-date=3 April 2025}}&lt;/ref&gt; ဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးနှင့် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုအကူအညီပေးသည့် ဩစတေးလျအခြေစိုက် ကက်သလစ် အေဂျင်စီ [[:en:Caritas Australia| Caritas Australia]] က အရေးပေါ်သုံး အမိုးအကာများ၊ အစားအစာ၊ အခြားအသုံးအဆောင်များနှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာပံ့ပိုးမှုများ လုပ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://melbournecatholic.org/news/caritas-australia-launches-myanmar-earthquake-appeal|title=Caritas Australia launches Myanmar earthquake appeal|work=Catholic Archdiocese of Melbourne|date=31 March 2025|access-date=3 April 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်
|
|ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အကြံပေးအရာရှိချုပ်  [[မိုဟာမတ် ယူနွတ်စ်|မူဟာမက် ယူနွတ်စ်]] က ဆေးဝါး၊ တဲ၊ ရိက္ခာခြောက်နှင့် ကုသရေးအဖွဲ့များအပါအဝင် ကယ်ဆယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များကို စေလွှတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=30 March 2025|title=Bangladesh sends emergency relief to quake-hit Myanmar|url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/bangladesh-sends-emergency-relief-quake-hit-myanmar-3860846|access-date=2 April 2025|website=The Daily Star}}&lt;/ref&gt; ထိုထောက်ပံ့မှုနှင့် ဆေးဝါးများကို ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် စစ်တပ်နှင့် လေတပ်မှ လေယာဉ်သုံးစင်းအသုံးပြုကာ နှစ်ကျော့ ပို့ဆောင်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=1 April 2025|title=Bangladesh sends second aid package to Myanmar quake victims|url=https://www.thedailystar.net/environment/climate-crisis/natural-disaster/news/bangladesh-sends-second-aid-package-myanmar-quake-victims-3861576|access-date=2 April 2025|website=The Daily Star}}&lt;/ref&gt;
|-
|ဘီလာရု
|
|တဲများ၊ စောင်များနှင့် ရိက္ခာများအပါအဝင် အကူအညီပစ္စည်း တန် ၂၀ ကိုပေးအပ်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite news|title=Belarus to ship 20 tonnes of humanitarian aid to quake-hit Myanmar|url=https://eng.belta.by/society/view/belarus-to-ship-20-tonnes-of-humanitarian-aid-to-quake-hit-myanmar-166873-2025|access-date=6 April 2025|work=Belarusian Telegraph Agency|date=6 April 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|ဘရူနိုင်း
|
|မတ်လ ၃၁ ရက်တွင် အဖွဲ့ဝင် ၃ ယောက်ပါသော ASEAN-ERAT အဖွဲ့ကို မြန်မာနိုင်ငံသို့ စေလွှတ်ခဲ့သည်၊&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bernama.com/en/news.php/?id=2408112|title=ASEAN Military Ready Group Activates Rapid Response For Myanmar Quake Victims|last=Kasan Anuar|first=Mohd Iswandi|agency=Bernama|date=1 April 2025|access-date=7 April 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250406233717/https://www.bernama.com/en/news.php/?id=2408112|archive-date=6 April 2025|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|ကမ္ဘောဒီးယား
|{{USD|၁}} သိန်း&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://english.news.cn/asiapacific/20250330/4ad37b4e53a84b2ea7926af4ec9b2fe3/c.html|title=Cambodia to provide 100,000 USD in initial emergency aid to quake-devastated Myanmar|agency=Xinhua News Agency|date=31 March 2025}}&lt;/ref&gt;
|
|-
|ကနေဒါ
|{{ကနေဒါဒေါ်လာ|9.75}} မီလီယံ
|အရေးပေါ် ဆေးကုသရေး ထောက်ပံ့ခြင်း၊ အမိုးအကာ၊ အစားအစာနှင့် အခြားသော အခြေခံလိုအပ်သည်များ ပံ့ပိုးပေးခဲ့သည်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီကော်မတီ (IFRC) အဖွဲ့များကို ထောက်ကူရန်အတွက် ကနေဒါ ကြက်ခြေနီအဖွဲ့မှတဆင့်  ကနေဒါဒေါ်လာ ၄ မီလီယံကိုလည်းကောင်း၊ {{ကနေဒါဒေါ်လာ |၂}} မီလီယံကို [[ကမ္ဘာ့စားနပ်ရိက္ခာ အစီအစဉ်]] အတွက်လည်းကောင်း၊ ကုလသမဂ္ဂ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုအဖွဲ့ (OCHA) ၏ မြန်မာကို အကူအညီပေးရေးလုပ်ငန်းအတွက်  {{ကနေဒါဒေါ်လာ | ၂}} မီလီယံကိုလည်းကောင်း၊ ကနေဒါ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားရေးအဖွဲ့ မှတဆင့်  {{ကနေဒါဒေါ်လာ| ၁.၇၅}} မီလီယံကိုလည်းကောင်း ထောက်ပံ့ကူညီပေးခဲ့သည်၊ &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.canada.ca/en/global-affairs/news/2025/04/canada-providing-assistance-in-response-to-earthquakes-devastation-in-myanmar.html|title=Canada providing assistance in response to earthquake's devastation in Myanmar|publisher=Government of Canada|date=4 April 2025|access-date=5 April 2025}}{{Dead link|date=March 2026 }}&lt;/ref&gt; ကနေဒါနိုင်ငံမှ [[:en:Samaritan's Purse|Samaritan's Purse]] လူသားချင်းစာနာထောက်ထားရေး ခရစ်ယာန် အဖွဲ့အစည်းက သဘာဝဘေး ကျွမ်းကျင်သူ ၂၆ ဦးပါအဖွဲ့နှင့် အရေးပေါ်ဆေးရုံကို စေလွှတ်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite news|title=မြန်မာငလျင်ဘေးအတွက် ကနေဒါက အရေးပေါ် ဆေးရုံပါဝင်သည့် လေယာဉ်စေလွှတ်|trans-title=Canada sends plane with emergency hospital for Myanmar earthquake relief|url=https://burmese.dvb.no/post/698908|access-date=4 April 2025|work=Democratic Voice of Burma|language=my|date=5 April 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|တရုတ်
|{{USD|150.77}} မီလီယံ
| ရွက်ဖျင်တဲများ၊ စောင်များ၊ ဆေးပစ္စည်းများ၊ စားစရာများနှင့် အခြားပစ္စည်းများအတွက် {{USD|13.77}} မီလီယံကို ကနဦးထောက်ပံ့ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|title=China to provide quake-stricken Myanmar with US$13.8 million in aid, sends 82 rescuers|url=https://www.channelnewsasia.com/east-asia/myanmar-thailand-earthquake-china-xi-jinping-rescuers-south-korea-aid-5032231|access-date=29 March 2025|agency=Reuters|publisher=Channel NewsAsia|date=29 March 2025|archive-date=12 May 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250512055338/https://www.channelnewsasia.com/east-asia/myanmar-thailand-earthquake-china-xi-jinping-rescuers-south-korea-aid-5032231|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  တရုတ်နိုင်ငံ၊ ယူနန်ပြည်နယ်မှ အဖွဲ့ဝင် ၃၇ ဦးပါ ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ ရန်ကုန်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ကယ်ဆယ်ရေးကိရိယာ ၁၀၀ ကျော်ပါဝင်သော ထိုအဖွဲ့က ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများ၌ ပါဝင်ရန် နေပြည်တော်သို့ ထွက်ခွာခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;ChinaAid1&quot;&gt;{{cite news|title=တရုတ်၊ရုရှားအပြင် နိုင်ငံတကာကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့တွေ မြန်မာပြည်ကိုလာနေ|trans-title=International relief teams, including China and Russia, are coming to Myanmar|language=my|access-date=29 March 2025|work=MPA Press|date=29 March 2025|url=https://mpapress.com/%E1%80%84%E1%80%9C%E1%80%BB%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%98%E1%80%B1%E1%80%B8/60584/|accessdate=30 March 2025|archivedate=29 March 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250329073300/https://mpapress.com/%e1%80%84%e1%80%9c%e1%80%bb%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%98%e1%80%b1%e1%80%b8/60584/}}&lt;/ref&gt; မတ်လ ၃၁ ရက်၌ ရွက်ဖျင်တဲများနှင့် ဆေးပစ္စည်းများတင်ဆောင်ထားသော ထရပ်ကား ၁၇ စီး မန္တလေးသို့ ဆိုက်ရောက်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Hannon1&quot;&gt;{{cite news|url=https://apnews.com/article/myanmar-burma-bangkok-earthquake-rescue-humanitarian-b2d5e11963a9231cfc405c3810697b8c|title=Medical supplies in great need as international assistance flows into Myanmar after earthquake|agency=Associated Press|first=Brian P. D.|last=Hannon|date=30 March 2025}}&lt;/ref&gt;  အစားအစာ၊ ဆေးဝါးနှင့် အဆင်သင့်တပ်ဆင်နိုင်သော အိမ်များ၊ ဆေးဝါးစရိပ်များ၊ ကပ်ရောဂါ ကာကွယ်ရေးနှင့် ဘေးအန္တရာယ် အကဲဖြတ်ရေးအဖွဲ့များအား ဧပြီလ ၁၀ ရက်တွင် ဘေကျင်းအစိုးရက စေလွှတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Chu|first1=Mei Mei|title=China pledges $137 million for Myanmar earthquake relief|url=https://www.reuters.com/business/environment/china-pledges-137-million-myanmar-earthquake-relief-2025-04-11/|access-date=11 April 2025|agency=Reuters|date=11 April 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|ချက်သမ္မတနိုင်ငံ
|
|ချက်သမ္မတနိုင်ငံမှ အစိုးရမဟုတ်သော ဒေသတွင်း အဖွဲ့အစည်းများ ( NGOs) (UNICEF, ADRA, Diakonie ČCE) က မြန်မာတွင် ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် ဘေးဒုက္ခရောက်ရသူများကို ထောက်ပံ့ရန်အတွက် ရန်ပုံငွေရှာဖွေရေးပွဲများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.expats.cz/czech-news/article/czech-charities-raise-funds-for-earthquake-victims-in-myanmar-and-thailand|title=Czech charities launch Myanmar earthquake funds: Here's how you can help|website=expats.cz|date=30 March 2025|access-date=14 April 2025}}&lt;/ref&gt; 
|-
|ဖင်လန်
|{{ယူရို|၁}} မီလီယံ
|စစ်ဘေးရှောင်များ၊ အထူးသဖြင့် အမျိုးသမီးများ၊ ကလေးသူငယ်များနှင့် မသန်မစွမ်းသူများအတွက် (IFRC) မှတဆင့် လှူဒါန်းခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite news|url=https://yle.fi/a/74-20154133|title=Finland donates €1m to Myanmar|work=yle|date=5 April 2025|access-date=6 April 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|ပြင်သစ်
|
|မြန်မာနိုင်ငံသို့ အကူအညီများ ပေးပို့ရန် ပြင်သစ်နိုင်ငံက နိုင်ငံတကာ မိတ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.rfi.fr/en/international/20250330-france-offer-support-condolences-to-myanmar-quake-victims-as-relief-efforts-underway|title=France offers support, condolences to Myanmar quake victims as relief efforts underway|work=rfi|date=30 March 2025|access-date=6 April 2025}}&lt;/ref&gt; 
[[:en:Médecins du Monde|Médecins du Monde]] ခေါ် ကမ္ဘာ့ဆရာဝန်များ အဖွဲ့အစည်းက ငလျင်ဒဏ်ခံရသူများကို ကုသပေးနိုင်ရန် ၎င်းတို့၏ ကုသရေးရင်းမြစ်ပစ္စည်းများကို နေရာချခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.medecinsdumonde.org/actualite/seisme-au-myanmar-medecins-du-monde-se-mobilise-et-lance-un-appel-a-dons/|title=Séisme au Myanmar : Médecins du Monde se mobilise et lance un appel à dons|trans-title=Earthquake in Myanmar : Doctors of the World mobilised and appeal for further donations|language=fr|work=Médecins du Monde|date=28 March 2025|access-date=6 April 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|ဂျာမနီ
|
|မြန်မာနိုင်ငံသို့ အကူအညီများ ပေးပို့ရန် ဂျာမနီနိုင်ငံက နိုင်ငံတကာ မိတ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.it-boltwise.de/deutschland-prueft-internationale-hilfe-nach-erdbeben-in-suedostasien.html|title=Deutschland prüft internationale Hilfe nach Erdbeben in Südostasien|trans-title=Germany considers international aid after earthquake in Southeast Asia|language=de|work=it-boltwise.de|date=31 March 2025|access-date=6 April 2025}}&lt;/ref&gt; 
[[:en:Malteser International|Malteser International]] က ငလျင်ဖြစ်ပွားရာဒေသသို့ အရေးပေါ် တုံ့ပြန်လုပ်ဆောင်မှုအဖွဲ့တဖွဲ့ကို ပို့ခဲ့သည်။ ဂျာမနီ အကူအညီပေးရေးအဖွဲ့အစဉ်းက ဒေသတွင်းမိတ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းမျာနှင့် လက်တွဲပြီး အရေးပေါ် ဆေးဝါးကုသရေး ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။ အစားအစာ၊ ရေ၊ အရေး၌ပေါ်ရွက်ဖျင်တဲနှင့် ဆေးအကူအညီများ ပေးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Germany aid&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.deutschland.de/en/news/germany-sends-aid-to-earthquake-zone|title=Germany sends aid to earthquake zone|work=deutschland.de|date=30 March 2025|access-date=6 April 2025}}&lt;/ref&gt; ဂျာမနီအရပ်ဘက် အေဂျင်စီတစ်ခုဖြစ်သည့် ''[[:en:Welthungerhilfe|Welthungerhilfe]]'' က  ယူရို {{ယူရို|၁၀၀၀၀၀}} အရေးပေါ်အကူအညီပေးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Germany aid&quot; /&gt;
|-
|ဟောင်ကောင်
|
|ရှာဖွေရေးနှင့် ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၅၁ ဦးနှင့် ရှာဖွေရေး ခွေးနှစ်ကောင်ပါဝင်သော အဖွဲ့ကို ဟောင်ကောင်က စေလွှတ်ခဲ့သည်။  ဂြိုဟ်တုစနစ်သုံး အလိုအလျောက် ခြေရာခံကိရိယာများနှင့် သက်ရှိ ရှိ မရှိ အာရုံခံကိရိယာများအပါအဝင် ကုန်ပစ္စည်း ၉ တန်ကိုလည်း ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့က ယူဆောင်လာသည်။&lt;ref name=&quot;Hannon1&quot; /&gt;
|-
|အိန္ဒိယ
|
|[[:en:Operation Brahma|Operation Brahma]] အမည်ဖြင့် အရေးကြီးသော ရွက်ဖျင်တဲများနှင့် ဆေးပစ္စည်းများအပါအဝင်ဖြစ်သော ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်း ၁၅ တန်ကို
အိန္ဒိယလေတပ်လေယာဉ်က သယ်ဆောင်လာခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.economictimes.com/news/india/myanmar-earthquake-india-to-send-15-tonnes-of-relief-material|title=Myanmar earthquake: India to send 15 tonnes of relief material|website=The Economic Times|date=29 March 2025}}{{Dead link|date=April 2025 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=India intensifies relief efforts under 'Operation Brahma' as Myanmar reels from earthquake|url=https://www.deccanherald.com/india/india-intensifies-relief-efforts-under-operation-brahma-as-myanmar-reels-from-earthquake-3469022|last=Ray|first=Kalyan|date=29 March 2025|work=Deccan Herald}}&lt;/ref&gt; အိန္ဒိယအဖွဲ့မှ လူနာ ၂၀၀ ကိုကုသပေးနိုင်သော လဟာပြင်ဆေးခန်းတစ်ခုကို မန္တလေးတွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ပထမရက်အတွင်း အရေးပေါ် ခွဲစိတ်မှုနှစ်ခုအပါအဝင် လူနာ (၁၀၀) ကျော်ကို ကုသပေးနိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;IrrawaddyLive1&quot;&gt;{{cite news|title=Live Updates: Death Toll Exceeds 3,000; Indian Army field hospital begins operations; 70 Aftershocks Within a Week and more|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/live-updates-death-toll-exceeds-3000-indian-army-field-hospital-begins-operations-70-aftershocks-within-a-week-and-more.html|access-date=3 April 2025|work=The Irrawaddy|date=3 April 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|အင်ဒိုနီးရှား
|
|ဆေးအကူအညီ၊ ရွက်ဖျင်တဲများ ဆင်ပေးခြင်းနှင့် ပျောက်ဆုံးနေသူများကို ရှာဖွေရန် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှု ကုန်ပစ္စည်းအကူအညီ ၁၂ တန်နှင့်အတူ တပ်ဖွဲ့ဝင် ၃၉ ဦးကို နေပြည်တော်သို့ လေယာဉ်ဖြင့် ပို့ဆောင်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://en.antaranews.com/news/350397/indonesia-sends-12-tons-of-aid-to-myanmar-earthquake-victims|title=Indonesia sends 12 tons of aid to Myanmar earthquake victims|last1=Santoso|first1=Anton|last2=Marison|first2=Walda|last3=Sulistiyandari|first3=Resinta|work=Antara|date=31 March 2025|access-date=1 April 2025}}&lt;/ref&gt; အမျိုးသား Alms အေဂျင်စီက မီးစက်အလုံး (၁၀၀)၊ ရွက်ဖျင်တဲ အလုံး (၅၀)၊ Sarong ခေါ် ပုဆိုး၊ထဘီအဝတ် (၁၀၀၀၀)၊ အမျိုးသမီးနှင့် ကလေးအသုံးအဆောင် (၅၀၀၀) တို့ကို ပေးပို့ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://en.antaranews.com/news/350421/baznas-sends-emergency-supplies-to-support-myanmar-earthquake-recovery|title=Baznas sends emergency supplies to support Myanmar earthquake recovery|last1=Sinaga|first1=Yuni Arisandy|last2=Dewi K|first2=Hana|last3=Sulistiyandari|first3=Resinta|work=Antara|date=1 April 2025|access-date=3 April 2025}}&lt;/ref&gt; အဖွဲ့ဝင် ၅၃ ဦးပါသော ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ကိုလည်း အင်ဒိုနီးရှားက စေလွှတ်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://en.antaranews.com/news/350433/indonesia-dispatches-sar-team-to-earthquake-stricken-myanmar|title=Indonesia dispatches SAR team to earthquake-stricken Myanmar|last1=Sinaga|first1=Yuni Arisandy|last2=Marison|first2=Walda|last3=Difa|first3=Yashinta|work=Antara|date=1 April 2025|access-date=3 April 2025}}&lt;/ref&gt; 
လူသားချင်း စာနာထောက်ထားမှု အကူအညီ ၃ သုတ်ကို မတ်လ ၃၁ ရက်၊ ဧပြီလ ၁ ရက် နှင့် ဧပြီလ ၃ ရက်တို့တွင် ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://en.antaranews.com/news/350609/indonesia-stops-humanitarian-aid-delivery-for-myanmar-quake-victims|title=Indonesia stops humanitarian aid delivery for Myanmar quake victims|last1=Nasution|first1=Rahmad|last2=Firdaus|first2=Andi|last3=Sulistiyandari|first3=Resinta|work=Antara|date=3 April 2025|access-date=5 April 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|အိုင်ယာလန်
|{{ယူရို|၆}} မီလီယံ&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.breakingnews.ie/ireland/ireland-donates-6-million-euros-to-myanmar-earthquake-response-1746121.html|title=Ireland donates €6m to Myanmar earthquake response|website=breakingnews.ie|date=29 March 2025|access-date=15 April 2025}}&lt;/ref&gt;
|
|-
|အစ္စရေး
|
|Colonel Yossi Pinto ဦးဆောင်သော ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့က ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ဒေသဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်များကို အကူအညီပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|last1=Fabian|first1=Emanuel|agency=Agence France-Presse|title=Israel to send search and rescue delegation to Thailand after deadly earthquake|url=https://www.timesofisrael.com/israel-to-send-search-and-rescue-delegation-to-thailand-after-deadly-earthquake/|access-date=29 March 2025|website=The Times of Israel}}&lt;/ref&gt;  နိုင်ငံတော် စာရင်းစစ်ရုံး အဆောက်အဦးအောက်ရှိ အသက်ရှင်ကျန်နေသူများကို ရှာဖွေရာ၌အသုံးပြုရန် အစ္စရေးသံရုံးက အာရုံခံစက်ကိရိယာတစ်လုံး ပေးပို့ခဲ့သည်။ &lt;ref name=&quot;thai18&quot; /&gt; [[:en:IsraAid|IsraAid]] အဖွဲ့ကိုလည်း ဖြန့်ကျက်ချထားပေးခဲ့၏။&lt;ref&gt;{{cite web|title=IsraAID deploys emergency team in wake of Myanmar and Thailand Earthquake|url=https://www.israaid.org/media/israaid-deploys-emergency-team-in-wake-of-myanmar-and-thailand-earthquake/|website=ISRAAID|access-date=30 March 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|အီတလီ
|{{ယူရို|၃.၃}} မီလီယံ
|
|-
|ဂျပန်
|
|
|-
|လာအို
|
|
|-
|မလေးရှား
|{{USD|၂.၃}} မီလီယံ&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.channelnewsasia.com/asia/malaysia-will-provide-us23-million-earthquake-aid-myanmar-pm-anwar-5033431|title=Malaysia will provide US$2.3 million in earthquake aid to Myanmar: PM Anwar|publisher=Channel NewsAsia|date=30 March 2025|access-date=31 March 2025}}&lt;/ref&gt;
|
|-
|နယ်သာလန်
|
|
|-
|နယူးဇီလန်
|{{NZD|၂}}မီလီယံ&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nationthailand.com/blogs/news/asean/40048064|title=International aid flows to Myanmar after devastating earthquake|website=The Nation|date=30 March 2025}}&lt;/ref&gt;
|
|-
|နော်ဝေ
|
|ထိုင်းမှတဆင့် မြန်မာနိုင်ငံသို့ အကူအညီပေးအပ်မည့် ကျွမ်းကျင်သူနှစ်ယောက်ကို ဥရောပ၏အကူအညီပေးရေးအဖွဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ်အဖြစ် နော်ဝေက  စေလွတ်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.dsb.no/aktuelt/norske-eksperter-til-bangkok-for-a-bista-etter-jordskjelvet-i-myanmar/|title=Norske eksperter til Bangkok for å bistå etter jordskjelvet i Myanmar|trans-title=Norwegian experts to Bangkok to assist after the earthquake in Myanmar|language=no|work=Norwegian Directorate for Civil Protection|date=4 April 2025|access-date=6 April 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|ပါကစ္စတန်
|
|အမျိုးသား သဘာဝဘေးအန္တရာယ် စီမံခန့်ခွဲရေး အာဏာပိုင်က ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်း တန် (၇၀) ကို ပေးပို့ခဲ့သည်။ ဒုတိယအကြိမ်မြောက် ကူညီမှုအဖြစ် မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ပါကစ္စတန် သံရုံးက ရန်ကုန်တိုင်းအစိုးရအဖွဲ့ထံသို့ ကုန်ပစ္စည်းအလေးချိန် (၃၅)တန်ကို ဧပြီလ ၆ ရက်၌ ရန်ကုန်လေဆိပ်တွင် ပေးအပ်ခဲ့သည်။
|-
|ဖိလစ်ပိုင်
|
|အစိုးရနှင့် အစိုးရမဟုတ်သော ပြည်တွင်းအဖွဲ့အစည်းများပါဝင်သည့် အဖွဲ့ဝင် ၉၁ ဦးပါ ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့ကို စေလွှတ်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Cuadra|first1=Bea|title=PH sends rescue team to help Myanmar search for quake survivors|url=https://www.abs-cbn.com/news/nation/2025/4/1/ph-sends-rescue-team-to-help-myanmar-search-for-quake-survivors-0817|access-date=1 April 2025|work=ABS-CBN News|date=1 April 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|ပိုလန်
|
|
|-
|ရုရှ
|
|
|-
|စင်ကာပူ
|
|
|-
|တောင်ကိုးရီးယား
|{{USD|၄}} မီလီယံ&lt;ref&gt;{{cite news|title=Seoul to provide additional $2 mil. in aid to earthquake-hit Myanmar|url=https://www.koreatimes.co.kr/foreignaffairs/20250408/south-korea-to-provide-additional-2-mil-in-aid-to-earthquake-hit-myanmar|access-date=8 April 2025|publisher=The Korea Times|date=8 April 2025}}&lt;/ref&gt;
|
|-
|စပိန်
|{{ယူရို|၂}} မီလီယံ
|
|-
|သီရိလင်္ကာ
|{{USD|၁}} မီလီယံ
|
|-
|ဆွီဒင်
|{{ဆွီဒင် ခရိုနာ| ၁၅၈}} မီလီယံ&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://swedenherald.com/article/sweden-redirects-158-million-kronor-aid-to-myanmar-earthquake-relief|title=Sweden Redirects 158 Million Kronor Aid to Myanmar Earthquake Relief|publisher=Sweden Herald|date=28 March 2025|access-date=14 April 2025}}&lt;/ref&gt;
|
|-
|ဆွစ်ဇာလန်
|{{ဆွစ်ဖရန့်|၆}} မီလီယံ&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.swissinfo.ch/eng/foreign-affairs/swiss-solidarity-raises-over-chf6-million-for-earthquake-victims-in-myanmar-and-thailand/89137484|title=Swiss Solidarity raises over CHF6 million for earthquake victims in Myanmar and Thailand|website=swissinfo.ch|date=9 April 2025|access-date=14 April 2025}}&lt;/ref&gt;
|
|-
|ထိုင်ဝမ်
|{{USD|111,000}}
|
|-
|ထိုင်း
|
|
|-
|တီမော
|{{USD|500,000}}&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.ucanews.com/news/timor-leste-pledges-500-000-for-quake-hit-myanmar/108377|title=Timor-Leste pledges $500,000 for quake-hit Myanmar|work=Union of Catholic Asian News|date=3 April 2025|access-date=7 April 2025}}&lt;/ref&gt;
|
|-
|တူရကီ
|
|
|-
|အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု
|
|
|-
|ယူကေ
|{{ပေါင်စတာလင်|၁၀}} မီလီယံ&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gov.uk/government/news/uk-sends-life-saving-aid-to-the-people-of-myanmar-following-devastating-earthquake/|title=UK Government announces a package of up to £10 million support to help the people of Myanmar following recent earthquake|author=Foreign, Commonwealth &amp; Development Office and Baroness Chapman of Darlington|website=gov.uk|date=29 March 2025}}&lt;/ref&gt;
|
|-
|အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု
|{{USD|၂}} မီလီယံ
|
|-
|ဗီယက်နမ်
|{{USD|300,000}}&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://e.vnexpress.net/news/news/environment/vietnam-offers-300-000-emergency-aid-for-myanmar-earthquake-4867840.html|title=Vietnam offers $300,000 emergency aid for Myanmar earthquake|agency=Vietnam News Agency|via=VnExpress|date=30 March 2025|access-date=31 March 2025}}&lt;/ref&gt;
|
|-
|ဘရာဇီးလ်
|
|မြန်မာငလျင်ဘေး ပြန်လည်ထူထောင်ရေး လုပ်ငန်းများအတွက် ကုန်ပစ္စည်း ၅.၈၂ တန်ကို Korean Air လေကြောင်းလိုင်းပိုင် Airbus ဖြင့် ပို့ဆောင်ပေးခဲ့သည်။ ၎င်းကုန်ပစ္စည်းများကို မေလ ၆ ရက် နံနက်ပိုင်းတွင် ဘရာဇီးလ် သံအမတ်နှင့် ဒုတိယကောင်စစ်ဝန်တို့က ရန်ကုန်လေဆိပ်တွင်  ရန်ကုန်တိုင်းအစိုးရ တာဝန်ရှိသူများထံသို့ လွှဲပြောင်းပေးအပ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news | last=ဇွဲထက်ကို|first=(ပြန်/ဆက်) |date=7 May 2025 |title=ဘရာဇီးလ်နိုင်ငံမှ လှူဒါန်းသော ကျန်းမာရေးအထောက်အကုပြုပစ္စည်းများ၊ အဟာရပြည့် အစားအစာခြောက်များ၊ ရေသန့်စက်များ လွှဲပြောင်းလက်ခံ | url= https://www.moi.gov.mm | location=Yangon | publisher= မြန်မာ့အလင်း | access date=8 May 2025}}&lt;/ref&gt;
|}

== အခြားဖတ်ရှုရန် ==

* [[၂၀၂၅ မြန်မာ ငလျင်ကြောင့် ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့သော နေရာများ စာရင်း]]
* [[၂၀၂၅ မြန်မာငလျင်၏ နောက်ဆက်တွဲ ငလျင်များ စာရင်း]]

==ကိုးကား==
{{reflist}}

{{Earthquakes in Myanmar}}

[[ကဏ္ဍ:လတ်တလော ဖြစ်ရပ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ငလျင်များ]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ငလျင်များ]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ မြန်မာနိုင်ငံ]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ထိုင်းနိုင်ငံ]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ မြန်မာ ငလျင်| ]]</text>
      <sha1>kdkm19fdork0juv35ptmmr0oiapookm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဘီရက်မြို့</title>
    <ns>0</ns>
    <id>268623</id>
    <revision>
      <id>1027725</id>
      <parentid>1027292</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T13:50:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1027725</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8697" sha1="ea6gwtrfo3mwj28ndcdeb02umbjiifd" xml:space="preserve">

{{Infobox settlement
| official_name = Berat
| other_name = ဘာရက်မြို့
| settlement_type = 
| image_skyline = {{Photomontage
 | position               = center
 | photo1a                = The old town of Berat 2019.jpg 
 | photo2a                = Old_town_of_berat_1.jpg
 | photo2b                = Old_town_of_berat_2_albania_2016.jpg
 | photo3a                = BERAT_Unesco_Albania_2016.jpg
 | photo3b                = Berat Xhamia Sahatit.jpg
 | photo4a                = Panorama_of_Berat,_Albania_2016.jpg
 | size                   = 300
 | spacing                = 2
 | color                  = #FFFFFF
 | border                 = 0
 | foot_montage           = ဘာရက်မြို့ မြင်ကွင်း}}
| imagesize = 
| image_caption = 
| image_flag = Flag of Berat.png
| flag_size = 100px
| image_seal = 
| seal_size = 
| image_shield = 
| shield_size = 
| nickname = 
| motto = &lt;!-- images and maps  -----------&gt;
| image_map = 
| mapsize = 
| map_caption = 
| image_map1 = 
| mapsize1 = 
| map_caption1 = 
| pushpin_map = 
| pushpin_label_position = left
| pushpin_map_caption = 
| coordinates = {{Infobox mapframe |coord ={{coord|40|42|08|N|19|57|30|E|region:AL_type:adm1st_dim:100000}}
|mapframe         = yes
 |mapframe-width   = 300
 |mapframe-height  = 300
 |mapframe-zoom    = 8
}}
&lt;!-- Location ------------------&gt;| subdivision_type = နိုင်ငံ
| subdivision_name =  အယ်လ်ဘေးနီးယား
| subdivision_type1 = 
| subdivision_type2 = 
| subdivision_type3 = 
| subdivision_type4 = 
| subdivision_name1 = 
| subdivision_name2 = 
| subdivision_name3 = 
| subdivision_name4 = &lt;!-- Politics -----------------&gt;
| established_title = တည်ထောင်
| established_date = _ ရာစု
| established_title2 = &lt;!-- Incorporated (town) --&gt;
| established_date2 = 
| established_title3 = &lt;!-- Incorporated (city) --&gt;
| established_date3 = &lt;!-- Area    ---------------------&gt;
| government_footnotes = 
| government_type = 
| leader_title =
| leader_name = 
| leader_title1 = &lt;!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --&gt;
| leader_name1 = 
| unit_pref = &lt;!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--&gt;
| area_urban_km2 = ၄၂၁.၆
| area_metro_km2 = 
| elevation_m = ၈၀
| population_as_of = 2023&lt;ref name=&quot;2023pop&quot;&gt;{{cite web|title=Census of Population and Housing|url=https://www.instat.gov.al/en/themes/censuses/census-of-population-and-housing/|publisher=Institute of Statistics Albania|access-date=19 April 2025|archive-date=30 April 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250430151629/https://www.instat.gov.al/en/themes/censuses/census-of-population-and-housing/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| population_density_urban_km2 = auto
| population_density_urban_sq_mi = auto
| population_urban = 62232
| population_rural = ၄၀၆၆၅ 
| population_density_metro_km2 = auto
| population_density_metro_sq_mi = auto
| population_metro = 
| population_metro_footnotes = 
| population_blank1_title = လူမျိုးများ
| population_blank1 = ဘီရက်သား (m), ဘီရက်သူ (f)
| population_blank2_title = 
| population_blank2 = 
| population_demonym = 
| timezone = 
| utc_offset = 
| area_code = (0)11
| registration_plate = 
| website = {{URL|https://bashkiaberat.gov.al/}}
| name = 
| native_name = 
| native_name_lang = 
| timezone1 = 
| utc_offset1 =
}}


''ဘာရက်''' ({{IPA|sq|bɛˈɾat|pron}}; {{lang-sq-definite|Berati}}) သည် အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံရှိ နဝမမြောက် လူနေအထူထပ်ဆုံးသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ ဘာရက်ကောင်တီနှင့် ဘာရက် မြူနီစီပယ်ရုံး အခြေချရာမြို့ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;law115&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.vendime.al/wp-content/uploads/2015/08/137-2014.pdf |title=Law nr. 115/2014 |language=sq |page=6366|access-date=25 February 2022 }}&lt;/ref&gt; &lt;!-- By air, it is {{convert|71|km|abbr=off}} north of [[Gjirokastër]], {{convert|70|km|abbr=off}} west of [[Korçë]], {{convert|70|km|abbr=off}} south of [[Tirana]], and {{convert|33|km|abbr=off}} east of [[Fier]].--&gt;

ဘာရက်မြို့သည် နိုင်ငံတောင်ဘက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ တိုမော် အမျိုးသားဥယျာဉ်အဖြစ် ကြေညာထားသော တိုမော်တောင်အပါအဝင် မြို့ကို တောင်ကုန်း၊ တောင်တန်းများက ဝန်းရံထားသည်။ ၁၆၁ ကီလိုမီတာ ရှည်လျားသော အိုဆမ်မြစ်က မြို့ကို ဖြတ်စီးသွားပြီး မိုင်ဆီကီ လွင်ပြင်အရောက်၌ ဆီမင်မြစ်ထဲ စီးဝင်သွားသည်။ ဘာရက် မြူနီစီပယ် အုပ်ချုပ်ရေးကို ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်  ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ မျူနီစီပယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ဘာရက်မြို့ဖြစ်သည်။&lt;ref name=law115/&gt; ၂၀၂၃ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘာရက်၏ စုစုပေါင်းလူဦးရေမှာ ၆၂၂၃၂ ဦးဖြစ်ပြီး{{efn|name=fn1|The municipality of Berat consists of the administrative units of [[Otllak]], [[Roshnik]], [[Sinjë]], [[Velabisht]] and Berat.&lt;ref name=&quot;Classification&quot;&gt;{{cite web |publisher=[[Institute of Statistics (Albania)|Instituti i Statistikës]] (INSTAT) |title=A new Urban–Rural Classification of Albanian Population |url=https://www.instat.gov.al/media/2919/a_new_urban-rural_classification_of_albanian_population.pdf |access-date=19 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191114101641/https://www.instat.gov.al/media/2919/a_new_urban-rural_classification_of_albanian_population.pdf |archive-date=14 November 2019 |page=15 |date=May 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=law115/&gt; The population of the municipality results from the sum of the listed administrative units in the former as of the [[Demographics of Albania|2011 Albanian census]].}}&lt;ref name=&quot;2023pop&quot; /&gt; စုစုပေါင်း ဧရိယာအကျယ် ၄၂၁.၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ အတွင်းရှိ လူဦးရေဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Albania: Administrative Division |url=https://citypopulation.de/en/albania/admin/ |website=City Population}}&lt;/ref&gt;{{Efn|Calculated using geospatial data.}}{{historical populations|1950|11648|1960|18685|1969|24700|1979|33400|1989|46210|2001|44040|2011|36496|2023|40665|align=right|cols=1|source=&lt;ref&gt;{{cite web|title=Cities of Albania|url=http://pop-stat.mashke.org/albania-cities.htm|access-date=19 April 2025|archive-date=6 April 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250406215925/http://pop-stat.mashke.org/albania-cities.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;2023pop&quot; /&gt;}}

ဘာရက်မြို့သည် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကို၏ ကမ္ဘာအမွေအနစ် စာရင်းဝင်မြို့အဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။ အယ်လ်ဘေးနီးယား သမိုင်းတလျောက် အချို့သော မြို့ပြဗိသုကာများ၏ လွှမ်းမိုးမှုများ ပါဝင်သည်။ အယ်လ်ဘေးနီးယားရှိ အခြားသော မြို့ကြီးများကဲ့သိုပင် ဘာရက်မြို့တွင်လည်း ခရစ်ယာန် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းနှင့် ဗလီများအတွင်း နံရံဆေးရေးပန်းချီများ မြင်တွေ့နိုင်သည့် ခံတပ်မြို့ဟောင်းရှိသည်။ ဘာရက်မြို့သည် အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံ၏ အဓိက ယဉ်ကျေးမှုဌာနများထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Norris56&quot;/&gt;

==ကိုးကား==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>ea6gwtrfo3mwj28ndcdeb02umbjiifd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အယ်လ်ဘာဆန်မြို့</title>
    <ns>0</ns>
    <id>270255</id>
    <revision>
      <id>1027784</id>
      <parentid>1020690</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T21:22:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1027784</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11779" sha1="p4tim5ebuxhgj3jomfivjtg106jvgwh" xml:space="preserve">
{{Infobox settlement 
| name                   = အယ်လ်ဘာဆန်မြို့ &lt;br&gt; Elbasan
| other name             = 
| type                   = 
| flag                   = Flag of Elbasan.gif
| emblem                 = Stema e Bashkisë Elbasan.svg
| image_skyline          = {{multiple image
| border                          = infobox
| total_width                     = 270
| image_style                     = border:1;
| perrow                          = 1/2/2
| image1                          = Elbasan 1.jpg
| image2                          = Elbasan, Albania, St Mary's Church 2018 07.jpg
| image3                          = Elbasan - Xhamia Masjid Hafiz Patel (2018).jpg
| image4                          = Часовая башня в Эльбасане.jpg
| image5                          = Elbasan Castle 1.JPG
| image6                          =}}
| image_caption                   = အယ်လ်ဘာဆန်မြို့ မှ ထင်ရှားသည့် နေရာများ
| map                    = 
| location               =
| county                 = Elbasan
| parts                  =
| settled                =
| incorporated           =
| dissolved              =
| party                  = 
| mayor                  = 
| council chairman       =
| administrator          = 
| coordinates            = {{coord|41|06|40|N|20|04|50|E|type:adm1st_region:AL_dim:100000|display=it}}
| elevation              = 133
| area munic             = 845.1
| area rank              =
| population as of       = 
|area_unit=17.4| population munic       = 115101
| population unit        = 
| population rank        = 
| demonym                = {{langx|sq|Elbasanas (m), Elbasanase (f)}} or &lt;br&gt;''Elbasanlli (m) Elbasanllie (f)''
| postal code            = 3001-3006
| area code              = (0)54
| website                = {{URL|https://elbasani.gov.al/}}
}}
အယ်လ်ဘာဆန်မြို့  (အင်္ဂလိပ်:Elbasan ) သည်  [[အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံ]] ၏ စတုတ္ထမြောက် လူဦးရေအ များဆုံးမြို့ဖြစ်သည်။အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံ  အလယ်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။တောင်တန်းများ ဝန်းရံထားသည့် ညီညာပြန့်ပြူးသော မြေပြင်တွင် မြို့ကို တည်ထားသည်။

== သမိုင်းကြောင်း ==
ယနေ့ခေတ် အယ်လ်ဘာဆန်မြို့ (Elbasan) ၏နေရာအနီးတွင် [[ရောမ ဧကရာဇ်နိုင်ငံ|ရောမအင်ပါယာ]]၏ အရေးကြီးဆုံးလမ်း ကြောင်းများထဲမှ တစ်ခုရှိသည်။'''Mansio Scampa''' ဟု လက်တင်ဘာသာဖြင့်  မှတ်တမ်းတင်ထားသော ရောမကုန်သွယ်ရေးစခန်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ယင်းကို ရှေးဂရိဘာသာဖြင့်လည်း  '''Σκάμπα''' ဟု မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ယင်းအပြင်  စတုရန်းမီတာ ၃၀၀ ခန့် ကျယ်ဝန်းသည့် ရှေးဟောင်းလက်ရာများနှင့် ခံတပ် တစ်ခုလည်း ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite book |last=Gloyer |first=Gillian |title= Albania|url= https://archive.org/details/isbn_9781841623870|url-access=registration |quote=mansio scampa. |access-date= 20 October 2013|year= 2012|publisher= Bradt Travel Guides|location=Chalfont St Peter |isbn=9781841623870|page=[https://archive.org/details/isbn_9781841623870/page/107 107]}}&lt;/ref&gt; 

အထူးသဖြင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာပြန့်ပွားရေးတွင် ပါဝင်ခဲ့သည့် Elbasan ဟူသောမြို့ အမည်သည် အယ်လ်ဘေးနီးယားရှိ 'ပြန့်ပြူးသောခံတပ်' သို့မဟုတ် တူရကီဘာသာဖြင့် 'ပြန့်ပြူးသောပြည်နယ်' ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်။

[[ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်|ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]] မဖြစ်မီက Elbasan သည် အရှေ့ဘက်နှင့် အလယ်ခေတ် အဆောက်အဦများ၊ ကျဉ်း မြောင်းသော အစပ်လမ်းများနှင့် ဈေးဆိုင်ကြီးတစ်ခု ပေါင်းစပ်ထားသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ ရဲတိုက်နံရံများအတွင်းတွင် ရှင်းလင်းစွာသတ်မှတ်ထားသော မူဆလင်အခြေချနေထိုင်မှုတစ်ခု၊ မြို့စွန်ရှိ အာရိုမေးနီးယန်းခရိုင်တစ်ခုနှင့် ကောင်းမွန်သောဗလီများနှင့် အစ္စလာမ့်အဆောက်အအုံများစွာတို့ ရှိခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် လူဦးရေ ၁၅၀၀၀ ခန့် သာရှိခဲ့သည်။ ပထမ ဘော်လကန်စစ်ပွဲအတွင်း ၁၉၁၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ထိုမြို့ကို [[ဆားဘီးယားနိုင်ငံ|ဆားဘီးယား]]တပ်များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ဗြိတိန်]] နှင့် [[ဩစတြီးယားနိုင်ငံ|ဩစတြီးယား]] ၊ [[ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ|ဟန်ဂေရီ]] တို့၏ ရာဇသံကြောင့် ၁၉၁၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ဆားဘီးယားတပ်များ အဲလ်ဘာစင် မှ ဆုတ်ခွာခဲ့သည်။ Elbasan သည် ၁၉၁၅ နှင့် ၁၉၁၈ အကြား ဆာ့ဘ်၊ [[ဘူလ်ဂေးရီးယားနိုင်ငံ|ဘူဂေးရီးယား]]၊ [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ|ဩစတြေး]] [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ|လျ]]နှင့် [[အီတလီနိုင်ငံ|အီတလီ]]တို့၏ ဆက်တိုက်သိမ်းပိုက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ Elbasan မီးရထားဘူတာရုံကို ၁၉၅၀ ခုနှစ်တွင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် [[အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံ|အယ်လ်ဘေးနီးယား]] အစိုးရသည် ယခင် Ruzhdi Bizhuta အား ကစားကွင်းကိုပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ပြန်လည်မွမ်းမံထားသော Elbasan Arena သည် အယ်လ်ဘေးနီးယားအမျိုးသားဘောလုံးအသင်း၏အိမ်ကွင်းဖြစ်လာပြီး [[ဖီဖာ|FIFA]] ၏စံနှုန်းများနှင့်ကိုက်ညီသော Albania ၏ de facto အားကစားကွင်းဖြစ်လာခဲ့သည်။

== ပထဝီအနေအထား ==
အယ်လ်ဘာဆန်မြို့ သည် အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ Skanderbeg တောင်တန်းနှင့် Myzeqe တောင်ပြင်အကြား Shkumbin မြစ်၏ မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။စုစုပေါင်း ၈၇၂ ဒသမ ၀၃ စတုရန်းကီလိုမီတာ  ကျယ်ဝန်းသည်။

== စီးပွားရေး ==
အယ်လ်ဘာဆန်မြို့ ၏ စက်မှုဖွံဖြိုးရေးသည်  [[ဇိုးဂုဘုရင်၊ ပထမ|ဇိုးဂုဘုရင်]] အုပ်ချုပ်ချိန် (၁၉၂၅-၁၉၃၉)ကာလကတည်းက ဆေးလိပ်နှင့် အရက်အဖျော်ယမကာများ ထုတ်  လုပ်ခြင်းဖြင့် စတင်ခဲ့ပြီး ကွန်မြူနစ်အစိုးရလက်ထက်တွင် ပိုမိုတိုးတက်လာခဲ့သည်။၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်အစိုးရ]] က မြို့တွင် သံမဏိစက်ရုံကို လာရောက် တည်ဆောက်ရင်းနှီးမြှပ်နှံပြီးနောက် မြို့တော်သည် ထင်ရှားကျော်ကြားလာခဲ့သည်။နောက်ပိုင်းတွင် အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်းအတွက် အချက်အချာနေရာဖြစ်ခဲ့ပြီး အများစုမှာ သတ္တုထုတ်လုပ်သည့် စက်ရုံများဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite book|first=Paul|last=Theroux|title=The Pillars of Hercules: A Grand Tour of the Mediterranean|publisher=Fawcett Columbine|location=New York|date=1995|page=272|isbn=0449910857}}&lt;/ref&gt;ဤစက်မှုလုပ်ငန်းများကြောင့် မြို့သည် အယ်လ်ဘေးနီးယား၏ လေထုညစ်ညမ်းမှုအရှိဆုံးမြို့များထဲမှ တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခံထားရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-03-26 |title=Poisoned legacy of Albania's steel city |url=https://www.france24.com/en/live-news/20250326-poisoned-legacy-of-albania-s-steel-city |access-date=2025-03-28 |website=France 24 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== လူဦးရေ ==
၂၀၂၃ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ  အယ်လ်ဘာဆန်မြို့ ၏  လူဦးရေသည်  ၁၁၅၁၀၁ ဦး ရှိပြီး ၆၆၈၃၄ ဦးသည် မြို့ပြတွင် နေထိုင်ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=Cities of Albania|url=http://pop-stat.mashke.org/albania-cities.htm|access-date=25 May 2025|archive-date=6 April 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250406215925/http://pop-stat.mashke.org/albania-cities.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
&lt;references /&gt;

[[ကဏ္ဍ:အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
[[ကဏ္ဍ:အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]]</text>
      <sha1>p4tim5ebuxhgj3jomfivjtg106jvgwh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မြန်မာနိုင်ငံရှိ စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>273128</id>
    <revision>
      <id>1027736</id>
      <parentid>1027690</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T15:57:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ထင်ရှားဖြစ်ရပ်များ</comment>
      <origin>1027736</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="159686" sha1="qu78vysabxonynp1cm4sr7g56i29ql4" xml:space="preserve">{{Under construction}}
'''မြန်မာနိုင်ငံရှိ စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်'''သည် [[လွတ်လပ်စွာ ဟောပြောခွင့်|လွတ်လပ်စွာ ပြောဆိုခွင့်]]၊ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်၊ သတင်းအချက်အလက်ရပိုင်ခွင့်၊ နှင့် အထူးသဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ သတင်းစာများ|စာနယ်ဇင်းမီဒီယာ]]တို့ကို ရည်ညွှန်းသည်။မြန်မာနိုင်ငံ၏ မီဒီယာကဏ္ဍကို ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သော '''သတင်းမီဒီယာဥပဒေ''' ဖြင့် ထိန်းကျောင်းထားပြီး၊ အဆိုပါဥပဒေသည် မီဒီယာများ၌ ဘက်လိုက်တင်ပြမှုများ ပြန့်နှံ့ခြင်းကို တားဆီးရန်နှင့် သတင်းမီဒီယာသမားများအတွက် လွတ်လပ်စွာ ဖော်ပြခွင့်ကို အာမခံချက်ပေးရန် ရည်ရွယ်သည်။ယင်းဥပဒေသည် နိုင်ငံသားနှင့် နိုင်ငံရေးအခွင့်အရေးများဆိုင်ရာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပဋိညာဉ်စာချုပ် (ICCPR) နှင့်အညီ အမည်ခံအားဖြင့် ပြုစုထားခြင်းဖြစ်သော်လည်း လက်တွေ့တွင်မူ သတင်းမီဒီယာလွတ်လပ်ခွင့်သည် နိုင်ငံရေးစနစ် အကူးအပြောင်းကာလများပေါ် မူတည်၍ သိသာထင်ရှားသော ဆုတ်ယုတ်မှုနှင့် အပြောင်းအလဲများစွာ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.article19.org/data/files/medialibrary/37623/News-Media-Law-Myanmar-EN.pdf |title=Myanmar: News Media Law |website=article19.org}}&lt;/ref&gt;

မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့်အညီ ပြဋ္ဌာန်းထားသော ဥပဒေများသည် အွန်လိုင်းနှင့် အော့ဖ်လိုင်းတွင် သတင်းတု (Fake news) များ ထုတ်ဝေခြင်းကို တားမြစ်ထားပြီး၊ ဖောက်ဖျက်ကျူးလွန်ပါက ထောင်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်း သို့မဟုတ် ဒဏ်ငွေရိုက်ခြင်းများ ပြုလုပ်နိုင်သည်။ သို့သော်လည်း သတင်းမီဒီယာဥပဒေ ပုဒ်မ ၉ အရ မီဒီယာများသည် ၎င်းတို့၏ အမြင်များကို လွတ်လပ်စွာ ဖော်ပြခွင့်နှင့် အစိုးရ၏ မူဝါဒများကို ဝေဖန်ပိုင်ခွင့် ရှိသည်။သို့ရာတွင် ခေတ်အဆက်ဆက် အစိုးရများလက်ထက်၌ သတင်းမီဒီယာဥပဒေထက် ပိုမိုပြင်းထန်သော '''ဆက်သွယ်ရေးဥပဒေ ပုဒ်မ ၆၆(ဃ)'''၊ '''ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၅၀၅ (က)၊ (ခ)'''၊ '''နိုင်ငံတော်လျှို့ဝှက်ချက်အက်ဥပဒေ''' နှင့် '''မတရားအသင်းဆက်သွယ်မှုဥပဒေ''' ကဲ့သို့သော ဥပဒေများကို အသုံးပြု၍ သတင်းမီဒီယာသမားများနှင့် သတင်းဌာနများအပေါ် တရားစွဲဆိုခြင်း၊ ထောင်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းနှင့် လိုင်စင်ရုပ်သိမ်းခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=စစ်အာဏာသိမ်းမှုနောက် စာပေအမှောင်ခေတ်ကို ပြန်ရောက်တော့မှာလား |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-61739948 |access-date=2026-04-26 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;

အထူးသဖြင့် ၂၀၂၁ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သတင်းမီဒီယာလွတ်လပ်ခွင့်သည် အဆိုးရွားဆုံးအခြေအနေသို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး အဓိကသတင်းဌာနပေါင်း ၂၀ ကျော်၏ လိုင်စင်များ ရုပ်သိမ်းခံခဲ့ရသည်။ ထိုသို့သော ဖိနှိပ်မှုများကြောင့် မြန်မာ့သတင်းမီဒီယာအများစုသည် ပြည်ပ (Exile) သို့ ပြောင်းရွှေ့ကာ အွန်လိုင်းအခြေပြု သတင်းထုတ်လွှင့်မှုများကို ခက်ခဲစွာ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.ilo.org/dyn/natlex/docs/ELECTRONIC/100519/120607/F1667796442/MMR100519%2520Eng.pdf |title=The following is the unofficial translation of Myanmar’s newly enacted Media Law |website=ilo.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ifex.org/an-analysis-of-burmas-news-media-law-and-its-compliance-with-free-expression-standards/|title=An analysis of Burma's News Media Law, and its compliance with free expression standards|date=August 14, 2014|website=IFEX}}&lt;/ref&gt;

== ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အဆင့်သတ်မှတ်ချက် ==
ခေတ်အဆက်ဆက် တင်းကျပ်သော ဆင်ဆာစနစ်အောက်တွင် ရှိခဲ့သည့် မြန်မာ့မီဒီယာလောကသည် [[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ]]လက်ထက်တွင် သိသာသော အပြောင်းအလဲများ ရှိလာခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် &quot;စာပေကင်ပေတိုင်&quot; ဟု လူသိများသည့် [[စာပေစိစစ်နှင့် မှတ်ပုံတင်ဌာနခွဲ]]ကို ဖျက်သိမ်းခြင်း၊ ပုဂ္ဂလိကနေ့စဉ်သတင်းစာများ ပြန်လည်ထုတ်ဝေခွင့်ပြုခြင်း၊ သတင်းမီဒီယာ ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်း၍ [[မြန်မာနိုင်ငံ သတင်းမီဒီယာကောင်စီ|မြန်မာနိုင်ငံ သတင်းမီဒီယာ ကောင်စီ]]ကို ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခွင့်ပြုခြင်းတို့ကြောင့် စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်သည် ပွင့်လင်းလာခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း တစ်ဖက်တွင် ဆက်သွယ်ရေး ဥပဒေ ပုဒ်မ ၆၆ (ဃ) &lt;ref&gt;{{Cite web |last=မေခ |date=2016-11-20 |title=အငြင်းပွားစရာ ပုဒ်မ ၆၆ (ဃ) |url=https://burmese.voanews.com/a/3602844.html |access-date=2026-04-26 |language=my}}&lt;/ref&gt;ကဲ့သို့သော ပြဋ္ဌာန်းချက်များကို အသုံးပြု၍ ကန့်သတ်တားဆီးခြင်းနှင့် ခြိမ်းခြောက်အရေးယူခြင်းများဖြင့်လည်း ဆက်လက်စည်းနှောင်ထားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=စာနယ်ဇင်းကောင်စီ ဇွန်လတွင် ဖွဲ့မည်ဟုဆို |url=https://www.bnionline.net/mm/item/news-10415.html |access-date=2026-04-26 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=သန့်ဇင်ဦး |date=2020-12-10 |title=၆၆(ဃ) အပါအဝင် အသရေဖျက်မှု ဥပဒေတွေ ပြုပြင်ပြောင်းလဲဖို့ FEM တောင်းဆို |url=https://www.rfa.org/burmese/news/fem-and-cso-demand-to-reform-section-66d-12102020060019.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;div class=&quot;thumb tright&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;thumbinner&quot; style=&quot;width:452px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center; font-weight:bold; padding:5px; font-size:105%;&quot;&gt;၂၀၂၅ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့် အညွှန်းကိန်း&lt;/div&gt;
[[File:Press freedom 2025.svg|450px|thumb|none|]]
&lt;div class=&quot;thumbcaption&quot;&gt;
{{legend|#005F9A|အခြေအနေ ကောင်းမွန်ခြင်း}}
{{legend|#8EB0D6|ကျေနပ်ဖွယ်ရှိခြင်း}}
{{legend|#FFB035|ပြဿနာရှိနိုင်ခြင်း}}
{{legend|#FF3022|ခက်ခဲဆိုးရွားခြင်း}}
{{legend|#83000B|အလွန်ဆိုးရွားခြင်း (မြန်မာအပါအဝင်)}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
[[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]]အာဏာရပြီးနောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အဆင့်အတန်းသည် တိုးတက်လာခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၇ ခုနှစ်အတွင်း၊စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်အညွှန်းကိန်းတွင် နိုင်ငံ၏အဆင့်သည် ၁၃၁ သို့တိုင် ရောက်ရှိခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း၊ အင်းဒင်ရွာ သတ်ဖြတ်မှုကို စုံစမ်းစစ်ဆေးခဲ့သည့်အတွက် [[ရိုက်တာ]]သတင်းဌာနမှ [[ဝလုံး (သတင်းထောက်)|ဝလုံး]]နှင့် [[ကျော်စိုးဦး (ရိုက်တာ)|ကျော်စိုးဦး]]ကဲ့သို့သော သတင်းထောက်များ ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ဖမ်းဆီးခံရပြီးနောက် အဆင့်သည် ပြန်လည်ကျဆင်းလာခဲ့သည်။ နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်သော ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်အညွှန်းကိန်းအရ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏အဆင့်သည် နိုင်ငံပေါင်း ၁၈၀ တွင် အဆင့် ၁၃၉ သို့ ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;rsf&quot;&gt;{{Cite web|url=https://rsf.org/en/myanmar|title=Myanmar : Aung San Suu Kyi’s broken promises &amp;#124; Reporters without borders|website=RSF}}&lt;/ref&gt;

စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်အဆင့် ကျဆင်းရခြင်းတွင် သတင်းထောက်များကို မကြာခဏ ဖမ်းဆီးခြင်း၊ အင်တာနက်လိုင်းများ ဖြတ်တောက်ခြင်း၊ သတင်းဌာနများ သို့မဟုတ် လူ့အခွင့်အရေးကာကွယ်သူများနှင့် ဆက်စပ်သော ဝဘ်ဆိုဒ်များကို ပိတ်ပင်ခြင်းစသည့်အချက်များလည်း ပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dw.com/en/press-freedom-in-myanmar-regresses/a-53612233|title=Press freedom in Myanmar regresses &amp;#124; DW &amp;#124; 29.05.2020|website=DW.COM}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|စစ်အာဏာသိမ်းမှု]] ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီသည် မီဒီယာများအပေါ် ဖိနှိပ်ကန့်သတ်မှုများကို အရှိန်အဟုန်ဖြင့် စတင်ခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] (စစ်ကောင်စီ) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ သတင်းမီဒီယာကောင်စီ|မြန်မာနိုင်ငံ သတင်းမီဒီယာ ကောင်စီ]]မှတစ်ဆင့် ပြည်တွင်းထုတ်သတင်းစာများတွင် &quot;အာဏာသိမ်းစစ်အစိုးရ&quot; ဟု ရေးသားခြင်းမပြုရန် စတင်တားမြစ်ခဲ့သည်။ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် [[မြစ်ကြီးနားမြို့]]၌ သတင်းယူနေသည့် သတင်းထောက် ၅ ဦး ပထမဆုံးအကြိမ် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်။ဝေဖန်မှုများကြောင့် စစ်တပ်က နောက်ရက်တွင် ထိုသတင်းထောက်များကို ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော်၌ ကျင်းပသော စစ်ကောင်စီ၏ ပထမဆုံး သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲကို လွတ်လပ်သည့် မီဒီယာအများအပြားက သပိတ်မှောက်သည့်အနေဖြင့် တက်ရောက်ခြင်း မပြုခဲ့ကြဘဲ စစ်အာဏာသိမ်းမှုကို ဆန့်ကျင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=စစ်ကောင်စီ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲက မရလိုက်တဲ့ အဖြေများ |url=https://www.bbc.com/burmese/56090776 |access-date=2026-04-26 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;

ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် [[ဒီဗွီဘီ]] (DVB) အပါအဝင် ပြည်တွင်းလွတ်လပ်သော မီဒီယာများက စစ်ကောင်စီ၏ ကန့်သတ်ချက်များသည် မီဒီယာလွတ်လပ်ခွင့်ကို ထိပါးစေကြောင်းနှင့် ကျင့်ဝတ်စံနှုန်းများအတိုင်း ဆက်လက်ရပ်တည်မည်ဖြစ်ကြောင်း တုံ့ပြန်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၆ ရက်နှင့် ၂၇ ရက်နေ့များတွင် ရန်ကုန်မြို့ [[မြေနီကုန်း]]ဆန္ဒပြပွဲ၌ ဂျပန်နိုင်ငံသား သတင်းထောက် '''Mr Yuki Kitazumi''' အပါအဝင် မြေနီကုန်း၊ လှည်းတန်း နှင့် မြို့နယ်အချို့ရှိ ဆန္ဒပြပွဲများတွင် သတင်းယူနေသည့် မြန်မာနောင်းသတင်းဌာနမှ သတင်းထောက် မကေဇွန်နွေး၊ ဆဲဗင်းဒေး သတင်းဌာနမှ သတင်းထောက် အောင်ရဲကို၊ MPA ဓာတ်ပုံသတင်းထောက် ကိုရဲမျိုးခန့်၊ အေပီသတင်းဌာနမှ သတင်းထောက် ကိုသိန်းဇော်၊ ဇီးကွက်သတင်းဌာနမှ သတင်းထောက် ကိုဟိန်းပြည့်ဇော်နှင့် အလွတ်တန်းသတင်းထောက် ကိုဗညားဦးတို့ဆက်တိုက်ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်။ထို သတင်းထောက်(၆)ဦးသည် အဆိုပါ  နိုင်ငံတော် အကြည်ညိုပျက်စေမှု ပုဒ်မ ၅၀၅ (က) ဖြင့် စစ်တပ်၏ တရားစွဲဆိုခြင်းကိုခံခဲ့ရ သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ဆန္ဒပြပွဲသတင်းယူရင်း ဖမ်းဆီးခံရသည့် ရန်ကုန်မြို့ရှိ သတင်းထောက်ခြောက်ဦး ရာဇသတ်ကြီး ဥပဒေပုဒ်မ ၅၀၅ (က) ဖြင့် တရားစွဲဆိုခံရ |url=https://news-eleven.com/article/205441 |access-date=2026-04-26 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;စစ်တပ်သည် မတ်လ ၈ ရက်နေ့ တွင် [[မဇ္ဈိမ သတင်းဌာန|Mizzima]]၊ DVB၊ [[၇ ရက် နေ့စဉ်သတင်းစာ|7Day News]]၊ [[ရန်ကုန်ခေတ်သစ် မီဒီယာ|Khit Thit Media]] နှင့် [[မြန်မာနောင်း|Myanmar Now]] သတင်းဌာန ၅ ခုကို လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ခွင့်လိုင်စင်များ ပိတ်သိမ်းခြင်းဖြင့် မီဒီယာလောကအပေါ် ပြင်းထန်သော ဖိနှိပ်မှုများကို စတင်ခဲ့သည်။မတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ လှည်းတန်းတွင် ဖွင့်လှစ်ထားသည့် ကမာရွတ်မီဒီယာရုံးခန်းအား စစ်ကောင်စီ က ဝင်စီးပြီး အယ်ဒီတာချုပ် အမေရိကန်နိုင်ငံသား ကိုနေသန်မောင် နှင့် အယ်ဒီတာကိုဟန်သာငြိမ်းတို့ကို ဖမ်းဆီးခြင်းဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံရှိ စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်ကို  ပိုမိုပြင်းထန်သော ဖိအားဖြင့် ဆက်လက် ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%; width:100%; margin-top:10px;&quot;
|+ style=&quot;font-weight:bold; font-size:110%; padding:10px;&quot; | မြန်မာ့စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့် ခေတ်အလိုက်ပြောင်းလဲမှု ဇယား
|- style=&quot;background:#f2f2f2; text-align:center;&quot;
! style=&quot;width:18%;&quot; | ကာလ !! အစိုးရ/ခေါင်းဆောင် !! ကျင့်သုံးသည့်စနစ် !! အခြေအနေနှင့် အဆင့် (RSF) !! style=&quot;width:12%;&quot; | အဆင့်အတန်း
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | ၁၉၆၂ – ၁၉၈၈ || style=&quot;text-align:center;&quot; | ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း || style=&quot;text-align:center;&quot; | တစ်ပါတီစနစ် || စာနယ်ဇင်းများကို ပြည်သူပိုင်သိမ်းပြီး တင်းကျပ်သော ဆင်ဆာစနစ် ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ || style=&quot;background:#fff5f5; text-align:center;&quot; | အလွန်တင်းကျပ်
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | ၁၉၈၈ – ၂၀၁၁ || style=&quot;text-align:center;&quot; | စစ်အစိုးရ (နဝတ/နအဖ) || style=&quot;text-align:center;&quot; | စစ်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် || ၂၀၁၁ တွင် အဆင့် '''၁၆၉''' ရှိခဲ့ပြီး ကြိုတင်ဆင်ဆာစနစ်ဖြင့် အပြင်းထန်ဆုံး ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။ || style=&quot;background:#fff5f5; text-align:center;&quot; | အလွန်တင်းကျပ်
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | ၂၀၁၁ – ၂၀၁၆ || style=&quot;text-align:center;&quot; | ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ || style=&quot;text-align:center;&quot; | ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ || ၂၀၁၃ တွင် အဆင့် '''၁၅၁''' ထိ တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ဆင်ဆာစနစ်ကို ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ || style=&quot;background:#f0fff4; text-align:center;&quot; | ပွင့်လင်းလာခြင်း
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | ၂၀၁၆ – ၂၀၂၁ || style=&quot;text-align:center;&quot; | ဦးထင်ကျော်/ဦးဝင်းမြင့် အစိုးရများ || style=&quot;text-align:center;&quot; | ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ || ၂၀၁၇ တွင် အဆင့် '''၁၃၁''' (အမြင့်ဆုံး) ရောက်ခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၀ တွင် '''၁၃၉''' သို့ ပြန်ကျခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=မြန်မာ့သတင်းလွတ်လပ်ခွင့် စိုးရိမ်နေရဆဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-39720975 |access-date=2026-04-26 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;|| style=&quot;background:#fffdf0; text-align:center;&quot; | ကန့်သတ်ချက်ရှိ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | ၂၀၂၁ – ၂၀၂၆ || style=&quot;text-align:center;&quot; | ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် || style=&quot;text-align:center;&quot; | စစ်အုပ်ချုပ်ရေး || ၂၀၂၂ တွင် အဆင့် '''၁၇၆''' သို့ ထိုးဆင်းသွားပြီး သတင်းဌာနများ လိုင်စင်ရုပ်သိမ်းခံရသည်။ || style=&quot;background:#fff5f5; text-align:center;&quot; | အလွန်ဆိုးရွား
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | ၂၀၂၆ ဧပြီ – လက်ရှိ || style=&quot;text-align:center;&quot; | ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ || style=&quot;text-align:center;&quot; | အစိုးရသစ်ကာလ || ၂၀၂၅ အညွှန်းကိန်းအရ အဆင့် '''၁၇၅''' ဝန်းကျင်တွင်ရှိပြီး ထိန်းချုပ်မှုများ ဆက်ရှိနေသည်။ || style=&quot;background:#fff5f5; text-align:center;&quot; | အလွန်ဆိုးရွား
|}
== ဆင်ဆာဖြတ်တောက်ခြင်း ==
{{Main|မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဆင်ဆာဖြတ်တောက်ခြင်း|မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူ့အခွင့်အရေး}}
[[ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]၏ အစိုးရသည် ကိုယ်တိုင်ဆင်ဆာပြုလုပ်ခြင်းတွင် ပါဝင်ပတ်သက်ခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲခံရသည်။ အထူးသဖြင့် [[ရိုဟင်ဂျာ]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ|ဗုဒ္ဓဘာသာ]]နှင့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဟူသော အကြောင်းအရာသုံးခုအပေါ်တွင် ဖြစ်သည်ဟုဆိုသည်။စာနယ်ဇင်းများက ၎င်းတို့ကို ချိုးဖောက်ခြင်း သို့မဟုတ် ဝေဖန်ခြင်းပြုပါက မကြာခဏဆိုသလို ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ မော်ကွန်းမဂ္ဂဇင်း၊ [[မြန်မာနောင်း]]၊ [[ဒီဗွီဘီ]]၊ [[မဇ္ဈိမ သတင်းဌာန]]၊ နှင့် BBC Burmese ကဲ့သို့သော အချို့မီဒီယာလုပ်ငန်းများသည် စုံစမ်းဖော်ထုတ်သည့် သတင်းဆောင်းပါးများ ထုတ်ဝေခြင်းကို ရပ်တန့်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပုဂ္ဂလိက သတင်းထောက်များသည် အွန်လိုင်းအသရေဖျက်မှုကို တားဆီးရန် ပြဋ္ဌာန်းထားသည့် ဆက်သွယ်ရေးဥပဒေ ပုဒ်မ ၆၆(ဃ) ဖြင့် မကြာခဏ တရားစွဲဆိုခံကြရသည်။ နိုင်ငံပိုင်မီဒီယာသည် အစိုးရကို မျက်နှာသာပေးသော သတင်းများကို အများပြည်သူသို့ ထုတ်ပြန်သည့် ဝါဒဖြန့်မှုများတွင် ပါဝင်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ အနောက်ဘက်ကဲ့သို့ အချို့သောဒေသများတွင် စစ်တပ်က လုံခြုံရေးအကြောင်းပြချက်များဖြင့် ခရိုင်အများအပြားတွင် အင်တာနက်ကို ဖြတ်တောက်ထားသောကြောင့် သတင်းနှင့် အခြားအချက်အလက်များကို အွန်လိုင်းတွင် ရရှိနိုင်မှုမှာ အနည်းငယ်သာရှိသည်။&lt;ref name=&quot;rsf&quot;/&gt;

သတင်းထောက်များအား ထိန်းသိမ်းခြင်းကို မြန်မာသမိုင်းပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သူ ဦး[[သန့်မြင့်ဦး]]က &quot;မီဒီယာလွတ်လပ်ခွင့်အတွက် ဝမ်းနည်းဖွယ်နေ့တစ်နေ့ဖြစ်ပြီး နောင်ဖြစ်လာမည့်အရာများအတွက် အရိပ်အယောင်တစ်ခု&quot; ဟု ဝေဖန်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hrw.org/news/2018/09/06/crushing-free-press-myanmar|title=The Crushing of the Free Press in Myanmar|date=September 6, 2018|website=Human Rights Watch}}&lt;/ref&gt;

၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အစိုးရ|မြန်မာအစိုးရ]]သည် ဆက်သွယ်ရေးဥပဒေ (ပုဒ်မ ၆၆(ဃ)) ကို အတည်ပြုခဲ့ပြီး၊ ၎င်းသည် အာဏာတည်သည့်အချိန်မှစ၍ အငြင်းပွားဖွယ်ရာ အကြောင်းအရာတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ မည်သူမဆို ဆက်သွယ်ရေးဥပဒေ ပုဒ်မ ၆၆(ဃ) အရ အများဆုံး ထောင်ဒဏ်သုံးနှစ်အထိ ချမှတ်ခံရနိုင်သည်။ အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည့် PEN Myanmar ၏ အဆိုအရ၊ ဤဥပဒေ အာဏာတည်ချိန်မှစ၍ အမှုပေါင်း ၈၀ မှတ်ပုံတင်ခဲ့ပြီးဖြစ်သော်လည်း၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အစိုးရ အာဏာရပြီးနောက်ပိုင်းတွင် လူပုဂ္ဂိုလ် သို့မဟုတ် မီဒီယာအုပ်စု ၇၃ ခုမှာ ပုဒ်မ ၆၆(ဃ) ဖြင့် တရားစွဲဆိုခံခဲ့ရသည်။ အချို့အမှုများသည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အပေါ် အငြင်းပွားဖွယ်ရာ မှတ်ချက်များပေးခဲ့မှုအတွက် တိုင်ကြားခံခဲ့ရပြီး နောက်ဆက်တွဲ တရားစွဲဆိုခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.reuters.com/article/us-lazar-myanmar-commentary-idUSKCN1AV1PG|title=Commentary: Aung San Suu Kyi’s free press dilemma|first=Alex|last=Lazar|date=August 15, 2017|via=www.reuters.com}}&lt;/ref&gt;

ယခင်က မြန်မာမီဒီယာသည် မူလက [[ကိုလိုနီခေတ်|ဗြိတိသျှအုပ်ချုပ်ရေးကာလ]]အတွင်း ဖန်တီးခဲ့သော မြန်မာအစိုးရ၏ ဆင်ဆာအဖွဲ့ထံမှ ခွင့်ပြုချက်မရဘဲ သတင်းထုတ်ဝေခွင့်ကို ကန့်သတ်ခံခဲ့ရသည်။ အစောပိုင်းကာလတွင် မြန်မာအစိုးရသည် တိုက်ရိုက်ဆင်ဆာဖြတ်တောက်မှုကို ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ သို့သော် ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် အစိုးရက ထိုပိတ်ပင်မှုကို ရုပ်သိမ်းခဲ့ပြီး ယခုအခါ မီဒီယာများအား ဆင်ဆာအဖွဲ့သို့ မတင်ပြဘဲ သတင်းထုတ်ဝေခွင့်ပြုခဲ့သည်။ ယခင်က သတင်းတိုင်း၊ သီချင်း၊ စာအုပ်နှင့် ကာတွန်းတိုင်းသည် &quot;ဝေဖန်မှု&quot; များကို ဖယ်ရှားရန် ရည်ရွယ်သည့် အဖွဲ့၏ ခွင့်ပြုချက်ကို ရယူရန် လိုအပ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-censorship-idUSBRE87J06N20120820|title=Myanmar government abolishes direct media censorship|first=Aung Hla|last=Tun|date=August 20, 2012|via=www.reuters.com}}&lt;/ref&gt;

== ထင်ရှားဖြစ်ရပ်များနှင့်ဖမ်းဆီးခံရမှုများ  ==
'''ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် လွတ်မြောက်မှုသတင်းနှင့် ဂျာနယ် ၉ စောင် ယာယီပိတ်ပင်ခံရမှု (၂၀၁၀):''' ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သည့် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲအပြီး နိုဝင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် လူထုခေါင်းဆောင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် နေအိမ်အကျယ်ချုပ်မှ ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။ ယင်းသတင်းကို ဖော်ပြရာ၌ စာပေစိစစ်ရေး၏ စည်းမျဉ်းများကို လိုက်နာခြင်းမရှိဟုဆိုကာ နိုဝင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ပြည်တွင်းထုတ် ဂျာနယ် ၉ စောင် အရေးယူခံရသည်။ First Eleven အားကစားဂျာနယ် နှင့် Hot News ဂျာနယ်တို့ကို ထုတ်ဝေခွင့် ၂ ပတ် ရပ်နားခဲ့ပြီး၊ လျှပ်တစ်ပြက်၊ မြန်မာပို့စ်၊ ပြည်သူ့ခေတ်၊ The Voice ၊ 7 Days၊ Venus နှင့် Myanmar Newsweek ဂျာနယ်တို့ကို ထုတ်ဝေခွင့် ၁ ပတ်စီ ရပ်နားခဲ့သည်။ ယင်းသို့ ဂျာနယ် ၉ စောင်အား တပြိုင်တည်း ထုတ်ဝေခွင့် ပိတ်ပင်ခဲ့ခြင်းမှာ မြန်မာ့မီဒီယာသမိုင်းတွင် စံချိန်တင် အရေအတွက်ဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ ရွေးကောက်ပွဲအပြီး သတင်းလွတ်လပ်ခွင့် ပွင့်လင်းလာနိုင်မည့် မျှော်လင့်ချက်များအပေါ် အစိုးရ၏ ထိန်းချုပ်မှုအဖြစ် ဝေဖန်ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=မသင်းသီရိ |date=2010-11-22 |title=ဒေါ်စုသတင်း ကန့်သတ်မှုကြောင့် ဂျာနယ် ၉ စောင် ယာယီပိတ်ခံရ |url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-journals-109870104/1241590.html |access-date=2026-04-26 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}&lt;/ref&gt;

=== ဦးသိန်းစိန်အစိုးရလက်ထက် ထင်ရှားဖြစ်စဉ်များ (၂၀၁၁–၂၀၁၆) ===
ဦးသိန်းစိန်အစိုးရလက်ထက်တွင် စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်ဆိုင်ရာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများနှင့်အတူ တစ်ဖက်တွင်လည်း သတင်းသမားများအပေါ် တရားစွဲဆိုမှုများ နှစ်အလိုက် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည် -&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မီးစတစ်ဖက် ရေမှုတ်တစ်ဖက်ကြားက မီဒီယာသမားတွေရဲ့ အကျပ်အတည်း |url=https://news-eleven.com/features/8951 |access-date=2026-04-26 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;

==== ၂၀၁၁ ခုနှစ် ====

* '''Hot News ဂျာနယ်နှင့် SSC ဆေးရုံ အသရေဖျက်မှု:''' ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ပထမပတ်ထုတ် Hot News ဂျာနယ်ပါ ရွှေဂုံတိုင်အထူးကုဆေးရုံ (SSC) ၏ ဝန်ဆောင်မှုနှင့် ပတ်သက်သည့် ဝေဖန်ချက်ဆောင်းပါးကြောင့် ဆေးရုံဘက်မှ နစ်နာကြေး ကျပ်သိန်း ၂၀,၀၀၀ တောင်းဆိုကာ အသရေဖျက်မှုဖြင့် ဗဟန်းမြို့နယ်တရားရုံးတွင် တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။ ယင်းအမှုတွင် အယ်ဒီတာချုပ် ဒေါ်မမ (ခ) ဒေါ်ဟေမာနှင့် ရှေ့နေဦးသိန်းညွန့်တို့က ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပါ လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်ခွင့်ကို ကိုင်စွဲ၍ တရားရင်ဆိုင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းအပြင် Hot News သည် မြန်မာနိုင်ငံ ခရီးသွားလုပ်ငန်းဘုတ်အဖွဲ့နှင့်လည်း ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်ကြောင့် အငြင်းပွားမှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး တရားစွဲဆိုရန် သတိပေးခံခဲ့ရသည့် ဖြစ်စဉ်များ ရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Hot News အမှု SSC မရုပ်သိမ်းသေး |url=https://www.bnionline.net/mm/item/news-7690.html |access-date=2026-04-26 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}&lt;/ref&gt;
* '''The Myanmar Times(မြန်မာတိုင်းမ်) အယ်ဒီတာချုပ် Ross Dunkley အမှု:''' ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ကမာရွတ်မြို့နယ်တရားရုံးက မြန်မာတိုင်းမ်ဂျာနယ် အယ်ဒီတာချုပ် သြစတြေးလျနိုင်ငံသား မစ္စတာ ရော့စ် ဒန်ကလေအား အမျိုးသမီးတစ်ဦးကို ကိုယ်ထိလက်ရောက် နာကျင်စေမှုနှင့် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဥပဒေ ချိုးဖောက်မှုတို့ဖြင့် အပြစ်ရှိကြောင်း စီရင်ချက်ချမှတ်ခဲ့သည်။ ၎င်းအား နာကျင်စေမှုအတွက် ထောင်ဒဏ် (၁) လ ချမှတ်ခဲ့သော်လည်း ချုပ်ရက်နှင့် ခုနှိမ်ကာ လွှတ်ပေးခဲ့ပြီး၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဥပဒေ ချိုးဖောက်မှုအတွက် ဒဏ်ငွေကျပ် (၁) သိန်း ပေးဆောင်စေခဲ့သည်။ မစ္စတာ ဒန်ကလေသည် ဂျာနယ်ပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ မြန်မာအစုစပ်လုပ်ကိုင်သူများနှင့် အငြင်းပွားမှုဖြစ်ပွားနေချိန်တွင် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2011-06-30 |title=ရော့စ် ဒန်ကလေကို တရားရုံးက စီရင်ချက်ချ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2011/06/110630_dunkley_trial |access-date=2026-04-26 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ေရာ့စ္ဒန္ကေလကို ေထာင္ဒဏ္ ၁ လ နွင့္ က်ပ္ ၁ သိန္း ျပစ္ဒဏ္ခ် |url=https://burmese.dvb.no/post/11874 |access-date=2026-04-26 |website=DVB Burmese |language=en}}&lt;/ref&gt;

* '''မော်နီတာဂျာနယ် (The Monitor) နှင့် ဦးအောင်ဆန်းဦးတို့ တရားစွဲဆိုခံရမှု:'''  ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် က အစ်ကိုဖြစ်သူ ဦးအောင်ဆန်းဦး၊ မော်နီတာဂျာနယ် ထုတ်ဝေသူ ဝဏ္ဏကျော်ထင် ဦးလှမြင့်ဆွေနှင့် အယ်ဒီတာချုပ် [[မြတ်ခိုင်|ဦးမြတ်ခိုင်]] တို့ကို ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး တရားရုံး၌ တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။၂၀၁၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လထုတ် မော်နီတာဂျာနယ်ပါ အင်တာဗျူးတစ်ခုတွင် ဦးအောင်ဆန်းဦးက ၎င်းတို့မောင်နှမနှစ်ဦး ရင်ဆိုင်နေရသည့် အိမ်ခြံမြေ တရားမမှုနှင့် ပတ်သက်၍ တရားရုံးက ဆုံးဖြတ်ချက် မချရသေးမီ &quot;၎င်းအားလုံး နိုင်ပြီးပြီ&quot; ဟု ပြောကြားခဲ့မှုအပေါ် &quot;တရားရုံးကို မထေမဲ့မြင်ပြုမှု&quot; (Contempt of Court) ဖြင့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ ရှေ့နေများဖြစ်သော ဦးကြည်ဝင်းနှင့် ဦးဉာဏ်ဝင်းတို့က ကိုယ်စားလှယ်လွှဲစာဖြင့် ဦးတိုက်လျှောက်ထားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ယင်းပြောကြားချက်သည် တရားရုံးက မဆုံးဖြတ်ရသေးသော ကိစ္စကို ဆုံးဖြတ်ပြီးသကဲ့သို့ ပြောဆိုခြင်းဖြစ်၍ မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရားရုံးကို မထေမဲ့မြင်ပြုမှု ဥပဒေနှင့် ငြိစွန်းသည်ဟု ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ဘက်က တရားစွဲဆိုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2011-08-10 |title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်က ဦးအောင်ဆန်းဦးနဲ့ မော်နီတာဂျာနယ်ကို တရားစွဲ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/assk2-08102011092849.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2011-08-11 |title=ဦးအောင်ဆန်းဦး ပြောစကား တည်းဖြတ်ခွင့် မရှိလို့ အယ်ဒီတာက ပြောကြား |url=https://www.rfa.org/burmese/news/myatkhine-assk-08112011140009.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;
* '''မော်ဒန်ဂျာနယ် (Modern Journal) အသရေဖျက်မှုဖြင့် တရားစွဲဆိုခံရခြင်း (၂၀၁၂):''' ၂၀၁၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့ထုတ် မော်ဒန်ဂျာနယ်ပါ “လမ်းလွှဲလေးတော့ ကောင်းစေချင်” သတင်းဆောင်းပါးတွင် သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်အင်ဂျင်နီယာက တံတားဖြတ်သန်းခ ကောက်ခိုင်းသည်ဟု ရေးသားခဲ့မှုအပေါ် မြို့နယ်အင်ဂျင်နီယာ ဒေါ်နွဲ့နွဲ့ရီက အသရေဖျက်မှုဖြင့် တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။ ယင်းအမှုသည် ဦးသိန်းစိန်အစိုးရသစ်လက်ထက်တွင် အစိုးရဝန်ကြီးဌာနတစ်ခုက ပုဂ္ဂလိကမီဒီယာတစ်ခုကို '''ပထမဆုံးအကြိမ်''' တရားစွဲဆိုခဲ့သည့် အမှုဖြစ်ပြီး၊ ဂျာနယ်တာဝန်ခံအယ်ဒီတာ ဦးဝေလျှံနှင့် သတင်းထောက် မသက်စုအောင်တို့သည် ၂၀၁၂ ခုနှစ် မတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်တရားရုံး၌ အာမခံယူခဲ့ရသည်။ သို့သော် ၂၀၁၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် နှစ်ဖက်ကျေအေးရန် သဘောတူညီခဲ့ကြပြီး၊ မော်ဒန်ဂျာနယ်ဘက်မှလည်း မတ်လ ၂၃ ရက်နေ့ထုတ် ဂျာနယ်တွင် အမှားပြင်ဆင်ချက် ပြန်လည်ဖော်ပြပေးခဲ့ခြင်းဖြင့် အမှုပြီးဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ျပည္တြင္းသတင္းသမားနွစ္ဦးကို ႐ုံးတင္စစ္မယ္ |url=https://burmese.dvb.no/post/22384 |access-date=2026-04-26 |website=DVB Burmese |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=သန့်စင်ငြိမ်းချမ်း |date=2012-03-23 |title=မော်ဒန်ဂျာနယ်အမှု ကျေအေးရန် နှစ်ဖက်သဘောတူ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2012/03/23/7588.html |access-date=2026-04-26 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

==== ၂၀၁၂ ခုနှစ် ====

* '''The Voice Weekly ဂျာနယ် အသရေဖျက်မှုဖြင့် တရားစွဲဆိုခံရခြင်း (၂၀၁၂):''' ၂၀၁၂ ခုနှစ် မတ်လ ၁၂ ရက်နေ့ထုတ် The Voice Weekly ဂျာနယ်တွင် မြန်မာ့စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမီတက်က လုပ်ကိုင်ခွင့်ရထားသည့် မုံရွာကြေးနီစီမံကိန်း၏ အစုရှယ်ယာရောင်းချမှုနှင့် ပတ်သက်၍ ငွေရေးကြေးရေးကိစ္စများတွင် သတ္တုတွင်းဝန်ကြီးဌာန၏ မရိုးသားမှုများရှိခဲ့ကြောင်း ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်ရုံး၏ အစီရင်ခံစာကို ကိုးကား၍ သတင်းဖော်ပြခဲ့သည်။ ယင်းသတင်းသည် မှန်ကန်မှုမရှိဘဲ ရေးသားထားခြင်းဖြစ်ကာ ဝန်ကြီးဌာန၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိခိုက်စေသည်ဟုဆိုကာ သတ္တုတွင်းဝန်ကြီးဌာနက ဂျာနယ်ထုတ်ဝေသူ၊ တာဝန်ခံအယ်ဒီတာနှင့် သတင်းရေးသားသူ သတင်းထောက်တို့ကို အသရေဖျက်မှုဖြင့် ဒဂုံမြို့နယ်တရားရုံးတွင် ၂၀၁၂ ခုနှစ် မတ်လအတွင်း၌ တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။ ယင်းအမှုအတွက် မတ်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် စတင်စစ်ဆေးရန် တရားရုံးက ဆင့်ခေါ်ခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် နှစ်ဖက်ညှိနှိုင်းမှုများ ပြုလုပ်ကာ အမှုပြန်လည်ရုပ်သိမ်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2012-03-20 |title=The Voice ဂျာနယ်ကို သတ္ထုတွင်းဝန်ကြီးဌာန တရားစွဲပြီ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2012/03/20/7387.html |access-date=2026-04-26 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=BBC Burmese - မြန်မာ့ရေးရာ - The Voice Weekly အမှုကို ကြားနာတော့မယ် |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2012/09/120920_the-voice-weekly-trial |access-date=2026-04-26 |website=www.bbc.com |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2012-03-20 |title=The Voice Weekly ဂျာနယ်ကို တရားစွဲဆို |url=https://www.rfa.org/burmese/news/the-voice-weekly-03202012114329.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2012-05-12 |title=The Voice နှင့် သတ္တုတွင်း အမှု အပြီးသတ် ကြားနာမည် |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2012/05/12/9727.html |access-date=2026-04-26 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

* '''သတင်းထောက် မအေးသူစံ နှင့် ရုပ်ရှင်မင်းသမီး ထက်ထက်မိုးဦး အမှု:'''၂၀၁၂ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ရန်ကင်းမြို့နယ်တရားရုံးက  [[၇ ရက် နေ့စဉ်သတင်းစာ|7Day News]] မှ သတင်းထောက် မအေးသူစံကို ကိုယ်ထိလက်ရောက် ကျူးလွန်ခဲ့သည့် ရုပ်ရှင်မင်းသမီး ထက်ထက်မိုးဦးကို ပြစ်မှုဆိုင်ရာပုဒ်မ ၃၂၃ အရ ဒဏ်ငွေကျပ် ၁,၀၀၀ စီရင်ချက်ချမှတ်ခဲ့သည်။ ဤအမှုသည် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် နှစ်လယ်ပိုင်းက ပါတီပွဲတစ်ခုတွင် သတင်းထောက်က ကိုယ်ရေးကိုယ်တာကိစ္စ မေးမြန်းရာမှ အစပြုခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ၁ နှစ်နှင့် ၁၀ လကျော်ကြာအောင် တရားရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည့် ဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ဤအမှုသည် သတင်းထောက်တစ်ဦး သတင်းရယူစဉ် ဂုဏ်သိက္ခာပိုင်းဆိုင်ရာ စော်ကားခံရမှုအတွက် ၁ နှစ်နှင့် ၁၀ လကျော်ကြာအောင် တရားရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည့် ဖြစ်စဉ်တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ထက္ထက္မိုး​ဦး​ကို ဒဏ္​ေငြက်ပ္ ၁ ​ေထာင္ ျပစ္ဒဏ္ခ် |url=https://burmese.dvb.no/post/23359 |access-date=2026-04-26 |website=DVB Burmese |language=en}}&lt;/ref&gt;

* '''လျှပ်တပြက်ဂျာနယ် အမှု နှင့် တရားစွဲဆိုခံရမှု:'''  ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဇွန်လအတွင်း ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် ဖြစ်ပွားနေသော ပဋိပက္ခနှင့် ပတ်သက်ပြီး နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများက &quot;မွတ်ဆလင်ကုလား ၁၀ ဦး အသတ်ခံရသည်&quot; ဟု မှားယွင်းဖော်ပြခဲ့မှုအပေါ် '''&quot;နိုင်ငံပိုင် သတင်းစာအမှား မည်သူ တာဝန်ယူမည်နည်း&quot;''' ခေါင်းစဉ်ဖြင့် မျက်နှာဖုံးသတင်း ရေးသားခဲ့ခြင်းနှင့် မသီတာထွေး၏ ဓာတ်ပုံကို ဖော်ပြခဲ့ခြင်းတို့ကြောင့် လျှပ်တပြက်ဂျာနယ်ကို စာပေစိစစ်ရေးက အကန့်အသတ်မရှိ ထုတ်ဝေခွင့် ရပ်ဆိုင်းခဲ့သည်။ထို့နောက် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရက ဆူပူမှုဖြစ်ပွားအောင် လှုံ့ဆော်ရေးသားမှုဖြင့် အယ်ဒီတာချုပ် '''ဦးမြတ်ခိုင်''' ကို ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၅၀၅ (ခ)၊ (ဂ) တို့ဖြင့် ပုဇွန်တောင်မြို့နယ် တရားရုံးတွင် တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။ ယင်းအမှုကို ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် စတင် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=အောင်သက်ဝိုင်း |date=2012-06-21 |title=လျှပ်တပြက်ဂျာနယ်ကို ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရ တရားစွဲပြီ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2012/06/21/12833.html |access-date=2026-04-26 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
* '''လျှပ်တစ်ပြက်ဂျာနယ် အသရေဖျက်မှုနှင့် တရားမမှုဖြင့် စွဲဆိုခံရခြင်း:'''  ကသာမြို့ရှိ &quot;ဗယ်လဲင်တိုင်း&quot; (Valentine) ကာရာအိုကေလုပ်ငန်းရှင် ဦးမြင့်မောင်က လျှပ်တစ်ပြက်ဂျာနယ် (အတွဲ ၃၊ အမှတ် ၈၄ နှင့် ၈၈) ပါ ရေးသားချက်များနှင့် ပတ်သက်၍ အသရေဖျက်မှုဖြင့် ကသာမြို့နယ်တရားရုံးတွင် တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။၂၀၁၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် မြို့နယ်တရားသူကြီးက အဆိုပါအမှုကို ပြစ်မှုဆိုင်ရာအမှုကြီး ၄၈၇/၁၂၊ ပြစ်မှုဆိုင်ရာ ဥပဒေပုဒ်မ ၅၀၀ အရ လက်ခံခဲ့ပြီး ဇူလိုင်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် စတင်ကြားနာရန် ချိန်းဆိုခဲ့သည်။၎င်းအမှုတွင် ဆောင်းပါးရှင် '''ဟာဂျူလီ (ကသာ)''' ကို ပြစ်မှုဆိုင်ရာပုဒ်မ ၅၀၀ ဖြင့် ဦးတိုက်လျှောက်ထားခဲ့ပြီး၊ အယ်ဒီတာချုပ် '''ဦးမြတ်ခိုင်''' နှင့် ဆောင်းပါးရှင် ဟာဂျူလီ တို့ နှစ်ဦးအား &quot;နစ်နာကြေး ငွေသိန်း ၅,၀၀၀ ရလိုမှု&quot; ဖြင့် ကသာခရိုင်တရားရုံးတွင် တရားမမှုဖြင့် ထပ်မံစွဲဆိုခဲ့သည်။ အဆိုပါ တရားမမှုကို ဩဂုတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် စတင်စစ်ဆေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2012-07-29 |title=လျှပ်တစ်ပြက် ဂျာနယ်ကို အသရေဖျက်မှုနဲ့ စွဲဆိုမှု မြို့နယ်တရားရုံး လက်ခံ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/lightening-journal-sued-07292012103016.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;
* '''ဆင်ဆာစနစ်ဖြေလျှော့မှု:''' ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ဝေခြင်းမပြုမီ စာပေစိစစ်ရေးသို့ တင်ပြရသည့် စနစ်ကို စတင်ဖြေလျှော့ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=စာေပစိစစ္ေရးဌာန ဖ်က္သိမ္း |url=https://burmese.dvb.no/post/35733 |access-date=2026-04-26 |website=DVB Burmese |language=en}}&lt;/ref&gt;
* '''ဒီဗွီဘီ (DVB) သတင်းထောက် ကိုဇော်ဖေ အမှု (၂၀၁၂):''' ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ် ပညာရေးမှူးရုံးသို့ ဂျပန်ပညာသင်ဆုကိစ္စ သတင်းသွားရောက်မေးမြန်းခဲ့ရာမှ စတင်၍ ဒီဗွီဘီသတင်းထောက် ကိုဇော်ဖေ (ခ) ကိုသူရသက်တင်နှင့် ကျောင်းသားမိဘ ကိုဝင်းမြင့်လှိုင်တို့ကို မကွေးမြို့နယ် ပညာရေးဌာနက ဝတ္တရားနှောင့်ယှက်မှု (ပုဒ်မ ၃၅၃)၊ ပိုင်နက်ကျူးလွန်မှု (ပုဒ်မ ၄၄၈) တို့ဖြင့် တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2014-04-07 |title=DVB သတင်းထောက် ထောင်တစ်နှစ် စီရင်ခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/dvb-reporter-jail-04072014113403.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt; ယင်းတရားစွဲဆိုမှုအပေါ် ဒီဗွီဘီသတင်းဌာနက သတင်းမီဒီယာလွတ်လပ်ခွင့်ကို ပိတ်ပင်တားမြစ်ခြင်းဖြစ်သည်ဟုဆိုကာ ကန့်ကွက်ရှုတ်ချခဲ့ပြီး၊ ၎င်းတို့နှစ်ဦးကို ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဧပြီလ ၇ ရက်နေ့တွင် မကွေးမြို့နယ်တရားရုံးက ထောင်ဒဏ် ၁ နှစ်စီ ချမှတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2014-04-07 |title=DVB သတင်းထောက်နဲ့ သတင်းပေး ထောင် ၁ နှစ်စီချ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2014/04/140407_dvb_reporter_jailed |access-date=2026-04-26 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;ကိုဇော်ဖေသည် ၂၀၁၄ ခုနှစ် မေလ ၃ ရက်နေ့ ကမ္ဘာ့ သတင်း လွတ်လပ်ခွင့်နေ့ မတိုင်ခင် RSF နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များ အဖွဲ့က သူရဲကောင်း သတင်းသမား ၁၀၀ စာရင်းကို ထုတ်ပြန်ခဲ့မှုထဲ  ပြစ်ဒဏ်ကျခံနေရသော သတင်းထောက် ကိုဇော်ဖေလည်း ပါ၀င်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2014-04-30 |title=RSF ရဲ့ သူရဲကောင်း သတင်းသမား ၁၀၀ မှာ ကိုဇော်ဖေပါဝင် |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2014/04/140430_rsf_100heros |access-date=2026-04-26 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;ယင်းအပြင် ဒီဗွီဘီသတင်းထောက် ကိုဇော်ဖေ (ခ) ကိုသူရသက်တင်နှင့် အတူပါရှိသူ ကျောင်းသားမိဘတစ်ဦးကို ဝတ္တရားနှောင့်ယှက်မှု၊ ပိုင်နက်ကျူးလွန်မှုတို့ဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၁ နှစ်စီ ချမှတ်စီရင်ချက်အပေါ် ကန့်ကွက်သည့်အနေဖြင့် ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဧပြီလထုတ် ပြည်တွင်းရှိ ပုဂ္ဂလိကသတင်းစာနှင့် ဂျာနယ်အချို့သည် ၎င်းတို့၏ မျက်နှာဖုံးစာမျက်နှာများကို အနက်ရောင်များဖြင့် ဖော်ပြသည့် &quot;အနက်ရောင်လှုပ်ရှားမှု&quot; (Black Campaign) ကို ပြုလုပ်၍ သတင်းမီဒီယာလွတ်လပ်ခွင့် ပိတ်ပင်ခံရမှုအပေါ် စုပေါင်းဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2014-04-11 |title=ပြည်တွင်းစာစောင်အချို့ အနက်ရောင် အဖုံးနဲ့ ထုတ်ဝေ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2014/04/140411_black_campaign |access-date=2026-04-26 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;၂၀၁၄ ခုနှစ်  ဇူလိုင်လ ၃ ရက်နေ့တွင် ထောင် ၁နှစ် ပြစ်ဒဏ်ကို  ၃ လဟု လျော့ချ ပြင်ဆင် သတ်မှတ်လိုက်ပြီးနောက် ဇူလိုင်လ ၄ ရက်နေ့တွင်  ပြန်လွတ်လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ဗွီအိုအေ (မြန်မာပိုင်း) |date=2014-07-05 |title=DVB သတင်းထောက် ကိုဇော်ဖေ ပြန်လွတ် |url=https://burmese.voanews.com/a/dvb-journalist-zaw-pe-released/1951327.html |access-date=2026-04-26 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2014-04-07 |title=သတင်းထောက် ကိုဇော်ဖေကို ခြွင်းချက်မရှိ လွှတ်ပေးရန် DVB တောင်းဆို |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2014/04/07/57278.html |access-date=2026-04-26 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

==== ၂၀၁၃ ခုနှစ် ====

* '''ပုဂ္ဂလိကသတင်းစာများ:''' ၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ပုဂ္ဂလိကနေ့စဉ်သတင်းစာများကို နှစ်ပေါင်း ၅၀ အတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ် ပြန်လည်ထုတ်ဝေခွင့်ပြုခဲ့သည်။
* '''Eleven Media သတင်းထောက် မခိုင် (ခ) နော်ခိုင်ခိုင်အေးချို အမှု:'''၂၀၁၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလအတွင်းတွင် လွိုင်ကော်မြို့ရှိ ရှေ့နေ ဒေါ်အေးအေးဖြိုး၏ နေအိမ်သို့ သတင်းသွားရောက်မေးမြန်းမှုနှင့်စပ်လျဥ်းပြီး Eleven Media သတင်းထောက် မခိုင် (ခ) နော်ခိုင်ခိုင်အေးချို တရားစွဲဆိုခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ကယားပြည်နယ်၊ လွိုင်ကော်မြို့နယ်တရားရုံးက Daily Eleven သတင်းစာ၏ နယ်သတင်းထောက် မခိုင် (ခ) နော်ခိုင်ခိုင်အေးချို ကို ပိုင်နက်ကျူးလွန်မှု (ပုဒ်မ ၄၅၁)၊ အသရေဖျက်မှု (ပုဒ်မ ၅၀၀) နှင့် ဆဲဆိုခြိမ်းခြောက်မှု (ပုဒ်မ ၂၉၇-ခ) တို့ဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၃ လ တပေါင်းတည်းကျခံစေရန် အမိန့်ချမှတ်ခဲ့သည်။ငွေဒဏ်သာချမှတ်နိုင်သည့် ပြစ်မှုမျိုးကို ထောင်ဒဏ်အထိ စီရင်ခဲ့ခြင်းမှာ တရားရေးမဏ္ဍိုင်ကို အသုံးချ၍ သတင်းလွတ်လပ်ခွင့်ကို ခြိမ်းခြောက်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု သတင်းလောကက ရှုတ်ချခဲ့ကြသည်။ ထို့ပြင် ပြင်သစ်အခြေစိုက် နယ်ခြားမဲ့သတင်းထောက်များအဖွဲ့ (RSF) နှင့် CPJ တို့ကလည်း ယင်းစီရင်ချက်အပေါ် ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဝေဖန်ကန့်ကွက်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2013-12-24 |title=အမျိုးသမီး နယ်သတင်းထောက် ထောင်ချခံရမှု RSF နှင့် CPJ ရှုတ်ချ |url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-female-journalist-jailed-cpj-/1816375.html |access-date=2026-04-26 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=စနေလင်း |date=2013-12-20 |title=နယ်သတင်းထောက် အပေါ် ပြစ်ဒဏ် ချမှတ်ချက်အား မီဒီယာများ ရှုတ်ချ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2013/12/20/52498.html |access-date=2026-04-26 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
* '''ပုဒ်မ ၆၆(ဃ)ပါ ဆက်သွယ်ရေးဥပဒေ ပြဌာန်းခြင်း:''' ၂၀၁၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၈ ရက် တွင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် သည် ဆက်သွယ်ရေးဥပဒေကို ပြဌာန်းခဲ့သည်။ထိုထဲ ပုဒ်မ ၆၆(ဃ)သည် နောင်တွင် သတင်းမီဒီယာအပေါ် ခြိမ်းခြောက်မှုသဖွယ် အသုံးချခံဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-06-11 |title=ပုဒ်မ ၆၆(ဃ) သတင်းမီဒီယာကို ဖိနှိပ်ဖို့ ပြဌာန်းထားတဲ့ ဥပဒေလား |url=https://burmese.voanews.com/a/3895547.html |access-date=2026-04-26 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}&lt;/ref&gt;

==== ၂၀၁၄ ခုနှစ် (ဖိနှိပ်မှုအများဆုံးနှစ်) ====

* '''ယူနတီဂျာနယ် (Unity Journal) အမှု:''' ဇန်နဝါရီလ ၂၅ရက်နေ့တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော ယူနတီဂျာနယ် တွင် လျှို့ဝှက်ဓါတုလက်နက်စက်ရုံဆိုသည့် သတင်းဆောင်းပါး ကြောင့် ဂျာနယ်၏ မကွေးတိုင်း ပေါက်မြို့နယ် ဌာနေသတင်းထောက် ကိုလူမော်နိုင်ကို ရဲတပ်ဖွဲ့က ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်နေ့က ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော် လျှို့ဝှက်ချက်ပေါက်ကြားမှုဖြင့်  စွဲချက်တင်ခဲ့ပြီး၊ ဖေဖေါ်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ဂျာနယ်၏ အမူဆောင်အရာရှိချုပ် ဦးတင့်ဆန်း နှင့် သတင်းထောက်များဖြစ်ကြသော ကိုရာဇာဦး၊ ကိုပိုင်သက်ကျော် နှင့် ကိုစည်သူစိုးတို့ကို သတင်းရဲတပ်ဖွဲ့က ဆက်လက်ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ဇူလိုင် ၁၀ ရက်နေ့တွင် ထိုသူတို့ အလုပ်ကြမ်း နှင့် ထောင်ဒဏ် ၁၀ နှစ်ချမှတ်ခံရပြီး၊နောက်တွင် တိုင်းတရားလွှတ်တော် သို့ အယူခံခဲ့ရာမှ ၃နှစ် လျှော့ပြီး ၇နှစ် သို့ ပြောင်းလဲ ချမှတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ဆုမွန် |date=2014-03-18 |title=ယူနတီဂျာနယ်အမှု စတင်ကြားနာ |url=https://burmese.voanews.com/a/unity-journal-update/1873789.html |access-date=2026-04-26 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2014-02-04 |title=ယူနတီဂျာနယ်ကိစ္စ စိုးရိမ်ကြောင်း စာနယ်ဇင်း အဖွဲ့များ ကြေညာချက်ထုတ် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/worry-unity-journal-cause-02032014210047.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ယူနတီ ဂျာနယ် သတင်းထောက်တွေကို တရားစွဲပြီ - BBC Burmese - မြန်မာ့ရေးရာ |url=http://www.bbc.co.uk/burmese/burma/2014/05/140521_unity_charged.shtml |access-date=2026-04-26 |website=www.bbc.co.uk |language=my}}&lt;/ref&gt;
* '''Tomorrowဂျာနယ် သတင်းထောက် ဦးတင်ရွှေအား ပုဒ်မ ၁၈ ဖြင့် အမိန့်ချမှတ်မှု :''' ၂၀၁၄ ခုနှစ် မေလ ၇ ရက်နေ့တွင် မကွေးမြို့၌ မီဒီယာဖိနှိပ်မှုရပ်တန့်ရေးနှင့် ဖမ်းဆီးခံသတင်းထောက်များ လွတ်မြောက်ရေးအတွက် ဆန္ဒပြရာတွင် ဦးဆောင်ခဲ့သည့် Tomorrow ဂျာနယ်၏ နယ်သတင်းထောက် ဦးတင်ရွှေ တရားစွဲခံရသည်။ မကွေးမြို့နယ်တရားရုံးက ၎င်းအား ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ငြိမ်းချမ်းစွာ စုဝေးခြင်းနှင့် စီတန်းလှည့်လည်ခြင်းဆိုင်ရာ ဥပဒေပုဒ်မ ၁၈ ဖြင့် ဒဏ်ငွေကျပ် ၂၀,၀၀၀ (သို့မဟုတ်) ထောင်ဒဏ် (၁) လ စီရင်ချက်ချမှတ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ဆန္ဒပြပွဲသည် DVB သတင်းထောက် ကိုဇော်ဖေ (ခ) ကိုသူရသက်တင်နှင့် Unity သတင်းဂျာနယ်မှ သတင်းထောက်များ လွတ်မြောက်ရေးအတွက် ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ခွင့်ပြုမိန့်တင်ပြခဲ့သော်လည်း ခွင့်ပြုချက်မရရှိဘဲ လပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်ပြီးမှ တရားစွဲဆိုခံရသည့် ဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Tomorrow ဂျာနယ်သတင်းထောက် ပုဒ်မ ၁၈ ဖြင့် တရားစွဲဆိုခံရမှု ဒဏ်ငွေကျပ်နှစ်သောင်းပေးဆောင်ရန် အမိန့်ချ |url=https://news-eleven.com/article/260332 |access-date=2026-04-26 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;
* '''ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန နှင့် Eleven Media Group အမှု:''' ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂ ရက်နေ့ထုတ် Weekly Eleven သတင်းဂျာနယ်ပါ &quot;အများပြည်သူ ဝန်ဆောင်မှု မီဒီယာ ဥပဒေက နိုင်ငံပိုင်မီဒီယာတွေကို သွယ်ဝိုက်သောအားဖြင့် ပြည်သူ့ဘဏ္ဍာငွေ အလွဲသုံးစားမှုပြုလုပ်ရန် ခွင့်ပြုနေသလား&quot;ဆိုသည့် သတင်းဆောင်းပါးတွင် ထည့်သွင်းဖော်ပြခဲ့သော  ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ပုံနှိပ်စက်တင်ဒါအောင်ထားမှုများသည် သတ်မှတ်ဈေးနှုန်းများထက် ပိုနေသည်ဆိုသော အချက်နှင့်စပ်လျဥ်းပြီး ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊သတင်းနှင့် စာနယ်ဇင်းလုပ်ငန်း ဦးဆောင်ညွန်ကြားရေးမှူး ဦးကျော်စိုးက တရားလိုလုပ်ပြီး ပုဒ်မ ၅ဝဝ အသရေဖျက်မှုဖြင့်  Eleven Media Group က အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် ဒေါက်တာသန်းထွဋ်အောင်၊ မန်နေးဂျင်းအယ်ဒီတာ ဒေါက်တာသိန်းမြင့်၊ အယ်ဒီတာချုပ် ကိုဝေဖြိုး၊ ဒုတိယအယ်ဒီတာချုပ် ဦးမြတ်သစ် နှင့် အမှုဆောင် အယ်ဒီတာ ကိုနေထွန်းနိုင်တို့ကို   ပုဗ္ဗသီရိမြို့နယ်တရားရုံးတွင် ပုဒ်မ ၅၀၀ (အသရေဖျက်မှု) ဖြင့်  တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2014-11-19 |title=ပြန်ကြားရေးနဲ့ Eleven Media အမှု စတင်စစ်ဆေး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/ministry-of-information-sue-eleven-media-11192014172354.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt; 
* '''Tomorrow ဂျာနယ် အသရေဖျက်မှုဖြင့် တရားစွဲဆိုခံရခြင်း:''' ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၄ ရက်နေ့ထုတ် Tomorrow ဂျာနယ်ပါ “လက်ပံတန်းမြို့နယ်ရှိ ဗုဒ္ဓမြတ်စွယ်တော် သာသနာ့နယ်မြေများ ကျူးကျော်ခံနေရ” ဟူသော သတင်းနှင့် ပတ်သက်၍ လက်ပံတန်းမြို့နယ်နေ ဦးအောင်ပွင့် (ခ) ဦးအောင်မြင့်က ဂျာနယ်အယ်ဒီတာချုပ်၊ သတင်းထောက်နှင့် ဒေသခံဖြစ်သူ ဦးစန်းမောင် (ဗုဒ္ဓမြတ်စွယ်တော် ဂေါပကအဖွဲ့ ဒုဥက္ကဋ္ဌ) တို့ကို အသရေဖျက်မှု ပုဒ်မ ၅၀၀ ဖြင့် တာမွေမြို့နယ်တရားရုံးတွင် တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။ အဆိုပါအမှုအတွက် ဂျာနယ်အယ်ဒီတာချုပ် ဒေါ်သဲစုလှိုင်နှင့် သတင်းထောက်တို့သည် ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် အာမခံရရှိခဲ့ပြီး၊ ပူးတွဲတရားစွဲဆိုခံထားရသည့် ဒေသခံ ဦးစန်းမောင်အား ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ကျပ်သိန်း ၁၀၀ ဖြင့် တရားရုံးက အာမခံခွင့်ပြုပေးခဲ့သည်။ ယင်းအမှုသည် သတင်းဖော်ပြမှုကြောင့် သတင်းမီဒီယာသာမက သတင်းအရင်းအမြစ်ဖြစ်သည့် ဒေသခံကိုပါ ပစ်မှတ်ထားတရားစွဲဆိုခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Tomorrow ဂ်ာနယ္အမႈတြင္ ပူးတဲြတရားစဲြဆိုခံထားရသည့္ေဒသခံ အာမခံ ရရွိ |url=https://burmese.dvb.no/post/76824 |access-date=2026-04-26 |website=DVB Burmese |language=en}}&lt;/ref&gt; 
* '''မွန်းတည့်နေဂျာနယ် (Bi-Midday Sun) အမှု:''' ဇူလိုင်လတွင် ကြားဖြတ်အစိုးရဖွဲ့စည်းမည့် သတင်းဖော်ပြမှုကြောင့် ၂၀၁၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ပန်းဘဲတန်းမြို့နယ်တရားရုံးက မွန်းတည့်နေဂျာနယ်မှ ဂျာနယ်တိုက် ပိုင်ရှင် ဦးကျော်မင်းခိုင် ၊ ဦးနေမင်းထွန်း၊ တာဝန်ခံအယ်ဒီတာ ကိုအောင်သန်း၊ အမှုဆောင် အယ်ဒီတာ ကိုဝင်းထင်၊ သတင်းထောက် မင်းဝသန် အစရှိသည့် ၅ ဦးကို နိုင်ငံတော်အကြည်ညိုပျက်စေမှု ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၅၀၅ (ခ) ဖြင့် အမြင့်ဆုံးထောင်ဒဏ် ၂ နှစ်စီ ချမှတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2014-10-16 |title=ဘိုင်မွန်းတည့်နေ သတင်း သမားတွေကို ထောင်ချ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2014/10/141016_bimoontenay_sentenced |access-date=2026-04-26 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt; ၎င်းတို့သည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် တိုင်းရင်းသားဒီမိုကရေစီအင်အားစုများကို ကြားဖြတ်အစိုးရအဖြစ် တင်မြှောက်ကြောင်း &quot;ဒီမိုကရေစီရေး စဉ်ဆက်မပြတ် လှုပ်ရှားသူများအဖွဲ့&quot; (MDCF) ၏ ထုတ်ပြန်ချက်ကို ဂျာနယ်၌ ဖော်ပြခဲ့ခြင်းကြောင့် တရားစွဲဆိုခံရခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းစီရင်ချက်ချမှတ်ရာတွင် ထိုစဉ်က ပြဋ္ဌာန်းထားပြီးဖြစ်သည့် မီဒီယာဥပဒေဖြင့် အရေးမယူဘဲ ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မဖြင့် အမြင့်ဆုံးပြစ်ဒဏ် စီရင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် သတင်းသမားများနှင့် ရှေ့နေများ၏ ဝေဖန်မှုများ ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2014-10-16 |title=မွန်းတည့်နေ ဂျာနယ် သတင်းသမား ၅ ဦး ထောင် ၂နှစ်စီ ချမှတ်ခံရ |url=https://burmese.voanews.com/a/journalists-sentences/2485985.html |access-date=2026-04-26 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |last=နန်းဆိုင်နွမ် |date=2014-07-22 |title=Bi မွန်းတည့်နေ ဂျာနယ် အမှု ရမန် ထပ်ယူ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2014/07/22/62224.html |access-date=2026-04-26 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2014-10-17 |title=မွန်းတည့်နေဂျာနယ်အမှု စီရင်ချက် |url=https://www.rfa.org/burmese/multimedia/mid-day-sun-reporters-10172014033827.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;
* '''အလွတ်သတင်းထောက် ကိုပါကြီး သေဆုံးမှု:''' အောက်တိုဘာလတွင် မွန်ပြည်နယ်၌ သတင်းယူနေသည့် အလွတ်သတင်းထောက် ကိုပါကြီး သည် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ထိန်းသိမ်းမှုအောက်တွင် သေဆုံးခဲ့သည်။တပ်မတော် ဘက်ကမူ ကိုပါကြီး (ခ) ဗိုလ်ကြီး အောင်နိုင်သည် လက်နက်ကိုင် KKO အဖွဲ့၏ ပြန်ကြားရေးတာဝန်ခံ ဗိုလ်ကြီးအောင်နိုင် ဖြစ်ကြောင်း စစ်ဆေးတွေ့ရှိရသဖြင့် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ အောက်တိုဘာလ ၄ ရက်နေ့ ညပိုင်းတွင် စခန်းချနေစဉ် အစောင့်ထံမှ သေနတ်ကို လုယူ၍ ထွက်ပြေးရန် ကြိုးစားခဲ့သောကြောင့် ပစ်ခတ်ဖမ်းဆီးရာမှ သေဆုံးခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်းနှင့် ၎င်း၏ရုပ်အလောင်းအား စခန်းချရာနေရာအနီးတွင်ပင် မြေမြှုပ်သဂြိုဟ်ခဲ့ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2014-10-24 |title=တပ်ကဖမ်းထားတဲ့ သတင်းထောက် ကိုပါကြီး သေဆုံးပြီ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2014/10/141024_pargyi_dead |access-date=2026-04-26 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2014-11-16 |title=သတင်းထောက် ကိုပါကြီး သေ ဆုံးမှု လူ ၅ဝ ကျော် စစ်ဆေး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/kopargyi-dead-investigate-soldiers-11162014121817.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;
* '''မြန်မာသံတော်ဆင့်ဂျာနယ် ၁၁ ဦး တရားစွဲခံရမှု:''' ၂၀၁၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလအတွင်း ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနက မြန်မာသံတော်ဆင့်ဂျာနယ်မှ ထုတ်ဝေသူနှင့် အယ်ဒီတာချုပ် ဦးကျော်စွာဝင်း အပါအဝင် ဝန်ထမ်း ၁၁ ဦးကို သတင်းမီဒီယာဥပဒေ ပုဒ်မ ၂၅ (ခ) (ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး သို့မဟုတ် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိခိုက်စေသည့် ရေးသားမှု) ဖြင့် နေပြည်တော်၊ ပုဗ္ဗသီရိမြို့နယ်တရားရုံးတွင် အမှုဖွင့်တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2014-11-05 |title=တရားစွဲခံရမည့် မြန်မာသံတော်ဆင့်ဂျာနယ် |url=https://www.rfa.org/burmese/multimedia/myanmar-herald-journal-11052014015907.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt; ယင်းသည် ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ၉ ရက်နေ့ထုတ် ဂျာနယ်၌ ဖော်ပြခဲ့သည့် ဦးမျိုးရန်နောင်သိမ်းနှင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းခန်းတွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတအပေါ် သုံးနှုန်းထားသည့် အသုံးအနှုန်းများသည် သမ္မတ၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိခိုက်စေသည်ဟုဆိုကာ တရားစွဲဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ အမှုတွင် အယ်ဒီတာချုပ် ဦးကျော်စွာဝင်း၊ ဒုတိယအယ်ဒီတာချုပ်များ ဖြစ်ကြသည့် ဦးအောင်ကျော်မင်း၊ ဦးဆန်းထူးဝင်း၊ ဦးအံ့ခေါင်မင်း နှင့် ဖြန့်ချိရေးဝန်ထမ်း ဦးဇေယျာမိုး အပါအဝင် စုစုပေါင်း ၁၁ ဦးကို တရားရုံးက နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ပထမဆုံးအကြိမ် ဆင့်ခေါ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2014-11-04 |title=မြန်မာ သံတော်ဆင့်ကို အစိုးရ တရားစွဲမယ် |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2014/11/141104_myanmar_thandawsint |access-date=2026-04-26 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2014-11-07 |title=မြန်မာသံတော်ဆင့်ဂျာနယ်က ၁၁ ဦးကို အမှုဖွင့် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/myanmar-herald-charged-11072014100123.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနမှ တရားလိုပြုလုပ်၍ သတင်းမီဒီယာဥပဒေပုဒ်မ ၂၅(ခ)ဖြင့် တရားစွဲခံထားရသည့် မြန်မာသံတော်ဆင့်ဂျာနယ် ထုတ်ဝေသူမှ ဖြန့်ချိရေးအထိ ၁၁ ဦးအနက် နှစ်ဦးအား နေပြည်တော်၊ ပုဗ္ဗသီရိမြို့နယ် တရားသူကြီးဦးခင်ဝင်းက  အမြင့်ဆုံးပြစ်ဒဏ်ဖြစ်သည့် ငွေဒဏ်ကျပ် ၁၀ သိန်းစီပေးဆောင်ရန် အမိန့်ချမှတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=သတင်းမီဒီယာဥပဒေဖြင့် တရားစွဲခံထားရသည့် မြန်မာသံတော်ဆင့်ဂျာနယ်မှ အယ်ဒီတာချုပ်နှင့် ဒုတိယအယ်ဒီတာချုပ်တို့အား ငွေဒဏ် ကျပ် ၁၀ သိန်းပေးဆောင်ရန်နှင့် ပေးဆောင်နိုင်ခြင်းမရှိပါက ဥပဒေတွင်မပါဝင်သော ထောင်ဒဏ်ခြောက်လကျခံစေရန် ပုဗ္ဗသီရိမြို့နယ်တရားသူကြီးဦးခင်ဝင်း အမိန် |url=https://news-eleven.com/article/262735 |access-date=2026-04-26 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=စနေလင်း |date=2014-09-24 |title=ရွေးချယ်စရာ မရှိတော့၍ ဂျာနယ် နှစ်စောင်ကို တရားစွဲဟု ဝန်ကြီး ဦးရဲထွဋ် ပြော |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2014/09/24/65070.html |access-date=2026-04-26 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
* '''မြန်မာသံတော်ဆင့်ဂျာနယ် လက်ပံတန်းမြို့နယ်၌ ထပ်မံတရားစွဲဆိုခံရမှု:''' ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ လက်ပံတန်းမြို့နယ် ရဲတပ်ဖွဲ့က မြန်မာသံတော်ဆင့်ဂျာနယ်မှ သတင်းထောက်တစ်ဦးကို သတင်းမီဒီယာဥပဒေ ပုဒ်မ ၂၅ (ခ) ဖြင့် ထပ်မံတရားစွဲဆိုခဲ့သည်။ ယင်းသည် ဒေသခံရဲတပ်ဖွဲ့၏ လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှုအကြောင်း ရေးသားခဲ့ခြင်းကြောင့်ဖြစ်ပြီး၊ နေပြည်တော်တွင် အယ်ဒီတာအဖွဲ့ဝင် ၁၁ ဦး တရားရင်ဆိုင်နေရဆဲကာလအတွင်း နောက်ထပ်အမှုတစ်ခု တိုးလာခြင်းဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2014-12-07 |title=သံတော်ဆင့်က သတင်းထောက် နောက်တစ်ဦး တရားစွဲခံရပြန်ပြီ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2014/12/141207_thantawsint_journalist_charged |access-date=2026-04-26 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;

==== ၂၀၁၅ ခုနှစ် ====

* '''The Myanmar Post (မြန်မာပို့စ်) ဂျာနယ်အမှု (၂၀၁၅):''' ၂၀၁၅ ခုနှစ် မတ်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်မြို့နယ် တရားရုံးက ရန်ကုန်အခြေစိုက် မြန်မာပို့စ်ဂျာနယ် အယ်ဒီတာချုပ် ကိုသန်းထိုက်သူနှင့် ဒုသတင်းထောက်ချုပ် ကိုဆန်းမိုးထွန်းတို့ကို အသရေဖျက်မှု (ပုဒ်မ ၅၀၀) ဖြင့် အလုပ်မဲ့ထောင်ဒဏ် ၂ လစီ ချမှတ်ခဲ့သည်။ ယင်းအမှုသည် ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည့် မွန်ပြည်နယ်လွှတ်တော်နှင့် ကုလသမဂ္ဂဖွံ့ဖြိုးရေးအစီအစဉ် (UNDP) တို့ ပူးပေါင်းသည့် ဖိုရမ်နှင့် ပတ်သက်၍ &quot;ပညာရည်နိမ့်ပါးမှုကြောင့် တပ်မတော်သားများ လွှတ်တော်တွင် ပါဝင်နေရခြင်းဖြစ်ကြောင်း တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးမှဆို&quot; ဟူသော သတင်းခေါင်းစဉ်ဖြင့် ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၉ ရက်နေ့ထုတ် ဂျာနယ်တွင် ဖော်ပြခဲ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ယင်းသတင်းနှင့် ပတ်သက်၍ မွန်ပြည်နယ်လွှတ်တော် တပ်မတော်သားကိုယ်စားလှယ် ဗိုလ်မှူးသိန်းဇော်က ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၀ရက်နေ့တွင်  တရားလိုပြုလုပ်၍ တရားစွဲဆိုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=အယ်ဒီတာ နှင့် ဒု-သတင်းထောက်ချုပ် ၂ဦးကို မော်လမြိုင်တရားရုံးက ထောင်ဒဏ်စီရင် |url=https://www.bnionline.net/mm/item/news-20831.html |access-date=2026-04-26 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မြန်မာပို့စ်မှ ဂျာနယ်လစ် ၂ ဦးကို ထောင် ၂ လချ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2015/03/18/72754.html/attachment/myanmar-post/ |access-date=2026-04-26 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ဆုမွန် |date=2015-03-18 |title=မြန်မာသတင်းသမား ၂ ဦး ထောင်ဒဏ်ချမှတ်ခံရ |url=https://burmese.voanews.com/a/journalists-sentenced/2685452.html |access-date=2026-04-26 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}&lt;/ref&gt;
* '''Eleven Media Group အယ်ဒီတာ ၁၇ ဦး တရားစွဲခံရမှု''' ''':''' ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇွန်လအတွင်းတွင် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ သတင်းနှင့်စာနယ်ဇင်းလုပ်ငန်း ဦးဆောင်ညွှန်ကြားရေးမှူး ဦးကျော်စိုးက တရားလိုပြုလုပ်၍ '''The Daily Eleven''' သတင်းစာမှ အယ်ဒီတာချုပ် ကိုဝေဖြိုး အပါအဝင် တာဝန်ရှိသူ ၁၇ ဦးကို &quot;တရားရုံးကို မထေမဲ့မြင်ပြုမှု&quot; ဖြင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်တွင် တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။ ယင်းသည် ၂၀၁၅ ခုနှစ် မတ်လ ၂၁ ရက်နေ့ထုတ် သတင်းစာမျက်နှာဖုံး၌ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ပုံနှိပ်စက်ဝယ်ယူမှုနှင့် ပတ်သက်၍ &quot;တရားလိုပြသက်သေက ယူရို ၇ သိန်းဖြင့် ဝယ်ယူခဲ့သည်မှာ မှန်ကန်ကြောင်း ထွက်ဆိုသည်&quot; ဟူသော သတင်းခေါင်းစဉ် ဖော်ပြချက်ကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထိုအမှုတွင် ထုတ်ဝေသူ ဒေါက်တာသိန်းမြင့်၊ အယ်ဒီတာချုပ် ကိုဝေဖြိုး၊ ဆရာဦးမြတ်သစ်၊ အမှုဆောင်အယ်ဒီတာများဖြစ်သည့် ကိုအောင်မျိုးသူ၊ ကိုသန်းဇော်ထွန်း၊ ကိုကျော်ဇောလင်း၊ ကိုနေထွန်းနိုင်၊ ကိုဦး(သင်္ချာ)၊ ကိုနရီမင်း၊ သတင်းထောက်ချုပ် ကိုမာန်သူရှိန်၊ အကြီးတန်းအယ်ဒီတာများဖြစ်သည့် ကိုဇော်ဇော်အောင်၊ မအငယ်ထွေး၊ ကိုဟိန်းမင်းလတ်၊ ကိုစိုးထက်ခိုင်၊ ကိုနေ(မန်း)၊ မလင်းလင်းခိုင် နှင့် မနွဲ့ယဉ်အေးတို့ စုစုပေါင်း ၁၇ ဦးအထိ စံချိန်တင် တရားစွဲဆိုခံခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Daily Eleven သတင်းစာမှ အယ်ဒီတာ ၁၇ ဦးအား ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထပ်ဆင့်တရားစွဲဆိုထားခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ အယ်ဒီတာချုပ်ကိုဝေဖြိုး၏ ရှင်းလင်းပြောကြားချက် |url=https://news-eleven.com/article/261682 |access-date=2026-04-26 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2015-07-04 |title=Daily Eleven အယ်ဒီတာများ အမှုတစ်ကြိမ်တည်းစစ်ပြီး ဆုံးဖြတ်မည် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/daily-eleven-lawsuit-once-decide-07032015230455.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=မေစစ်ပိုင် |date=2015-06-20 |title=အလဲဗင်း အယ်ဒီတာ ၁၇ ဦးကို တရားရုံး မထီမြင်ပြုမှုဖြင့် ပြန်ကြားရေးက တရားစွဲ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2015/06/20/76736.html |access-date=2026-04-26 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
* '''သမဂ္ဂဂျာနယ်''' '''သတင်းထောက်ချုပ် မရွှေမှုံ အမှု (၂၀၁၅):''' ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ကျောက်တံတားမြို့နယ် တရားရုံးက သမဂ္ဂဂျာနယ် သတင်းထောက်ချုပ် မရွှေမှုံ (ခ) မဆွေဇင်ဦးကို ငြိမ်းချမ်းစွာ စုဝေးခြင်းနှင့် စီတန်းလှည့်လည်ခြင်းဆိုင်ရာ ဥပဒေ ပုဒ်မ ၁၉ ဖြင့် ဒဏ်ငွေ တစ်သောင်းကျပ် (သို့မဟုတ်) ထောင်ဒဏ် ၁၅ ရက် ကျခံရန် အမိန့်ချမှတ်ခဲ့သည်။ ယင်းအမှုသည် ၂၀၁၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂ ရက်နေ့က ကျရောက်သည့် &quot;သတင်းသမားများအပေါ် ကျူးလွန်သည့် ရာဇဝတ်မှုများအား အရေးမယူ ပစ်ထားခြင်းများ အဆုံးသတ်ရေးဆိုင်ရာ နိုင်ငံတကာနေ့&quot; တွင် ဆူးလေဘုရားပေါ်၌ သတင်းမီဒီယာသမားများအပေါ် ဖိနှိပ်မှုရပ်တန့်ရန် ဆုတောင်းပွဲ ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ပုဒ်မ ၁၉ ဖြင့် ကျောက်တံတားမြို့နယ်တရားရုံးတွင်၂၀၁၅ ဇွန် ၁ ရက်က တရားစွဲဆိုခံခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2015-12-18 |title=မီဒီယာဖိနှိပ်မှု ရပ်တန့်ဖို့ ဆုတောင်းသူ ကျပ် ၁၀၀၀၀ ဒဏ်ရိုက်ခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/court-sentenced-shwehmon-12182015102159.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ ဘုရားပေါ်တွင် ဆုတောင်းသည်ဟုဆိုကာ‘သမဂ္ဂဂျာနယ် သတင်းထောက်ချုပ် မရွှေမှုန်အား ပုဒ်မ ၁၉ ဖြင့် တရားစွဲထားမှု ကျောက်တံတားမြို့နယ်တရားရုံး၌ ယနေ့ အမိန့်ချမည် |url=https://news-eleven.com/article/268002 |access-date=2026-04-26 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;

=== ဦးထင်ကျော် နှင့် ဦးဝင်းမြင့် အစိုးရလက်ထက် ထင်ရှားဖြစ်စဉ်များ (၂၀၁၆–၂၀၂၁) ===
အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (NLD) အစိုးရလက်ထက်တွင် ဆက်သွယ်ရေးဥပဒေ ပုဒ်မ ၆၆(ဃ)၊ မတရားအသင်းဆက်သွယ်မှု အက်ဥပဒေနှင့် နိုင်ငံတော်လျှို့ဝှက်ချက်အက်ဥပဒေတို့ကို အသုံးပြု၍ မီဒီယာသမားများအပေါ် တရားစွဲဆိုမှုများ ဆက်တိုက်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည် -&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ထက်အောင်ခန့် |date=2019-06-24 |title=၆၆ (ဃ) နဲ့ တရားစွဲအမှုပေါင်း ၂၀၀ ရှိပြီ |url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-arrest-200-people-for-66-d-/4971395.html |access-date=2026-04-26 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Admin |first=I. S. P. |date=2018-03-28 |title=ဆက်သွယ်ရေးဥပဒေ ပုဒ်မ ၆၆ (ဃ) ဖြင့် တရားစွဲဆို အရေးယူခံရသူများ {{!}} ISP-Myanmar |url=https://ispmyanmar.com/burmese/%e1%80%86%e1%80%80%e1%80%b9%e1%80%9e%e1%80%bc%e1%80%9a%e1%80%b9%e1%80%b1%e1%80%9b%e1%80%b8%e1%80%a5%e1%80%95%e1%80%b1%e1%80%92-%e1%80%95%e1%80%af%e1%80%92%e1%80%b9%e1%80%99-%e1%81%86%e1%81%86/ |access-date=2026-04-26 |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;

==== ၂၀၁၆ ခုနှစ် ====

* '''7Day Daily သတင်းစာကို တပ်မတော်က ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၁၃၁ အရ တရားစွဲဆိုခြင်း:''' ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၄ ရက်နေ့ထုတ် 7Day Daily သတင်းစာတွင် သတင်းထောက် မင်းဟိန်းကျော် ရေးသားသည့် “စစ်တက္ကသိုလ်ဆင်း ညီနောင်များအား လက်ရှိအစိုးရနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် သူရဦးရွှေမန်း တိုက်တွန်း” ဟူသော သတင်းဆောင်းပါးနှင့် ပတ်သက်၍ စစ်တပ်တွင်း ပုန်ကန်မှုဖြစ်အောင် သွေးထိုးလှုံ့ဆော်သည်ဟုဆိုကာ တပ်မတော်မှ ဒုဗိုလ်မှူးကြီးလင်းထွန်းက တရားလိုပြုလုပ်၍ တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။ အဆိုပါအမှုတွင် အယ်ဒီတာချုပ် ဦးသောင်းစုငြိမ်းနှင့် သတင်းထောက် ကိုမင်းဟိန်းကျော်တို့အား ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၁၃၁ ဖြင့် အမှုဖွင့်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် သက်ဆိုင်ရာရဲစခန်းက သတင်းစာတိုက်သို့ တရားဝင်လာရောက်အကြောင်းကြားခဲ့သည်။ သို့သော် မြန်မာနိုင်ငံသတင်းမီဒီယာကောင်စီ၏ ကြားဝင်ညှိနှိုင်းမှုနှင့် တရားရုံးပြင်ပ နှစ်ဖက်ညှိနှိုင်းချက်များအရ ဇွန်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင်ပင် အမှုကို ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းကျေအေးခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဇွန်လ ၂၉ ရက်နေ့ထုတ် အစိုးရပိုင်သတင်းစာများတွင် 7Day Daily သတင်းစာက တပ်မတော်ကို တောင်းပန်ကြောင်း &quot;ပန်ကြားလွှာ&quot; ကို ထုတ်ပြန်ဖော်ပြခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-06-27 |title=7Day သတင်းစာကို စစ်တပ် တရားစွဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2016/06/160627_7day_army_case |access-date=2026-04-26 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-06-29 |title=7 Day Daily တပ်မတော်ကို တောင်းပန်လွှာထုတ်ပြန် |url=https://burmese.voanews.com/a/3396585.html |access-date=2026-04-26 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ဆုမွန် |date=2016-06-27 |title=တပ်မတော် စွဲချက် 7 Day ညှိနှိုင်းဖို့ မျှော်လင့် |url=https://burmese.voanews.com/a/news-7days-issue-/3393684.html |access-date=2026-04-26 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}&lt;/ref&gt;

* '''BBC သတင်းထောက် ကိုနေလင်းအား ပြည်သူ့ဝန်ထမ်း နာကျင်စေမှုဖြင့် ထောင်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်း:'''  ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဘီဘီစီသတင်းထောက် ကိုနေလင်း သည်  အလုပ်ကြမ်းနှင့် ထောင်ဒဏ် (၃) လ ချမှတ်ခံခဲ့ရသည်။၂၀၁၅ ခုနှစ် မတ်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးမြို့၌ ကျောင်းသားများ၏ ဒီမိုကရေစီပညာရေး ဆန္ဒပြပွဲသတင်းကို ဆိုင်ကယ်ဖြင့် လိုက်လံရယူနေစဉ် ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးနှင့် အခြေအတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်နှင့် ပတ်သက်၍  မန္တလေးတိုင်း၊ ချမ်းမြသာစည်မြို့နယ်တရားရုံးက အမှုလက်ခံစစ်ဆေးပြီးနောက် ထိုပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။၎င်းအား ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင် ဒုတပ်ကြပ်ဘမော်ကို ကိုယ်ထိလက်ရောက် နာကျင်စေခဲ့သည်ဟုဆိုကာ ပြစ်မှုဆိုင်ရာ ဥပဒေပုဒ်မ ၃၃၂ (ပြည်သူ့ဝန်ထမ်းအား ဝတ္တရားဆောင်ရွက်စဉ် နာကျင်စေမှု) ဖြင့် တရားစွဲဆိုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းအမှုသည် သတင်းထောက်တစ်ဦး သတင်းရယူစဉ် ရဲတပ်ဖွဲ့၏ အင်အားသုံးတားဆီးမှုကြောင့် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ပဋိပက္ခအပေါ် ပြင်းထန်သော ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဝေဖန်မှုများ ရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-06-06 |title=ရဲကို နာကျင်စေမှု BBC သတင်းထောက် ထောင် ၃ လ ကျ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/bbc-reporter-naylin-sentenced-3months-jail-06062016110155.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;
* '''မကွေးအခြေစိုက် MGY ဂျာနယ် အယ်ဒီတာအဖွဲ့ဝင်များ လားရှိုးတွင် တရားစွဲဆိုခံရခြင်း:''' ၂၀၁၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၆ ရက်နေ့ထုတ် MGY ဂျာနယ် (အတွဲ ၁၊ အမှတ် ၉) ပါ &quot;ပြည်သူ့ဟစ်တိုင်&quot; ကဏ္ဍတွင် ဖော်ပြခဲ့သည့် &quot;တပ်မတော်မိသားစု နေထိုင်ပိုင်ဆိုင်သည့် ခြံဝင်းအား တရုတ်လူမျိုး ဧည့်နိုင်ငံသားက မတရားသိမ်းယူ ဖယ်ရှားခိုင်းခြင်းအား တိုင်တန်းခြင်း&quot; ဟူသော သမ္မတထံ လိပ်မူတိုင်ကြားစာနှင့် ပတ်သက်၍ အသရေဖျက်မှု ပုဒ်မ ၅၀၀ ဖြင့် လားရှိုးမြို့နယ်တရားရုံးတွင် တရားစွဲဆိုခံခဲ့ရသည်။ အဆိုပါအမှုတွင် တိုင်တန်းခံရသူ ဦးညွန့်မောင်က MGY ဂျာနယ် အယ်ဒီတာချုပ် ဦးနေခြည် အပါအဝင် အယ်ဒီတာ (၄) ဦးနှင့် တိုင်ကြားစာပေးပို့သူ (၂) ဦး၊ စုစုပေါင်း (၆) ဦးကို တရားစွဲဆိုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းဖြစ်စဉ်သည် ဂျာနယ်မှ တည်းဖြတ်ပြင်ဆင်ခြင်းမရှိဘဲ ပေးပို့သူ၏ အာဘော်အတိုင်း ဖော်ပြပေးခဲ့သည့် ပြည်သူ့အသံကဏ္ဍအပေါ် တရားစွဲဆိုခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ မကွေးအခြေစိုက် သတင်းသမားများမှာ လားရှိုးမြို့အထိ သွားရောက်တရားရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည့် ဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-11-15 |title=MGY ဂျာနယ် အယ်ဒီတာအဖွဲ့ အသရေဖျက်မှုနဲ့ တရားစွဲခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/mgy-journal-11152016071413.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;
* '''Daily Eleven သတင်းစာပါ အယ်ဒီတာ့အာဘော်ကြောင့် တရားစွဲဆိုခံရခြင်း:''' ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့ထုတ် Daily Eleven သတင်းစာတွင် '''“တစ်နှစ်ကြာပြီးနောက် ”''' အမည်ရှိ အယ်ဒီတာ့အာဘော် ဆောင်းပါး၌ ဝန်ကြီးချုပ်တစ်ဦးက စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးထံမှ ဒေါ်လာတစ်သိန်းဝန်းကျင်တန် '''Patek Philippe''' နာရီတစ်လုံးကို လက်ဆောင်ရရှိခဲ့သည်ဟု ရည်ညွှန်းရေးသားခဲ့မှုနှင့် ပတ်သက်၍ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့ရုံး ညွှန်ကြားရေးမှူး '''ဦးမိုးဟိန်း''' က တရားလိုပြုလုပ်ကာ ဆက်သွယ်ရေးဥပဒေ ပုဒ်မ ၆၆ (ဃ) ဖြင့် ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ '''နိုဝင်ဘာလ ၉ ရက်'''နေ့တွင် တာမွေမြို့နယ်ရဲစခန်း၌ အမှုဖွင့်ခဲ့သည်။ယင်းအမှုတွင် Eleven Media Group မှ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် ဒေါက်တာသန်းထွဋ်အောင်နှင့် အယ်ဒီတာချုပ် ကိုဝေဖြိုးတို့အား နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ဖမ်းဆီးခဲ့ပြီး အင်းစိန်ထောင်တွင် ချုပ်နှောင်ကာ အမှုရင်ဆိုင်စေခဲ့သည်။ အမှုစစ်ဆေးနေစဉ်အတွင်း ဒေါက်တာသန်းထွဋ်အောင်ဘက်က အဆိုပါရေးသားချက်မှာ အခြေအမြစ်မရှိကြောင်း ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် တိုင်းအစိုးရအဖွဲ့ထံ ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၇ ရက်နေ့မှစ၍ Eleven သတင်းစာနှင့် နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများတွင် အနူးအညွတ် ပြန်လည်တောင်းပန်ခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် Eleven Media Group ဘက်ကလည်း အခြားသူများအပေါ် ဆက်သွယ်ရေးဥပဒေ ပုဒ်မ ၆၆ (ဃ) ဖြင့် တန်ပြန်တရားစွဲဆိုထားသည့် အမှုများကို ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းပေးခဲ့သဖြင့် နှစ်ဦးနှစ်ဖက် ညှိနှိုင်းမှုများဖြင့် အမှုပြေလည်သွားခဲ့သည့် ထင်ရှားသော ဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=အလဲဗင်း ဒေါက်တာ သန်းထွဋ်အောင်နဲ့ ထောင်ဝင်စာ တွေ့ခွင့်ရ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-37968290 |access-date=2026-04-26 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-12-30 |title=တောင်းပန်ရတဲ့အကြောင်း ကို ဒေါက်တာ သန်းထွဋ်အောင် ပြော |url=https://www.rfa.org/burmese/news/eleven-explain-apology-12302016042209.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ထက်အောင်ခန့် |date=2016-11-14 |title=Eleven က စွဲထားတဲ့ ပုဒ်မ ၆၆ (ဃ) အမှုတွေ စရုပ်သိမ်းနေ |url=https://burmese.voanews.com/a/eleven-start-to-revoke-their-sue-/3594966.html |access-date=2026-04-26 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-11-09 |title=ဒေါက်တာ သန်းထွဋ်အောင်နဲ့ Eleven Media Group ကို အမှုဖွင့် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/dr-thanhtutaung-eleven-media-sue-11092016064743.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;

==== ၂၀၁၇ ခုနှစ် ====

* '''The Voice Daily အယ်ဒီတာချုပ်နှင့် သရော်စာရေးသူအား တပ်မတော်က တရားစွဲဆိုခြင်း:''' ၂၀၁၇ ခုနှစ် မေလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ ဗဟန်းမြို့နယ်ရဲစခန်းမှတစ်ဆင့် The Voice Daily သတင်းစာ အယ်ဒီတာချုပ် ဦးကျော်မင်းဆွေနှင့် သရော်စာရေးသူ ဗြိတိသျှကိုကိုမောင် (ခ) ဦးကျော်စွာနိုင် တို့အား ဆက်သွယ်ရေးဥပဒေ ပုဒ်မ ၆၆ (ဃ) ဖြင့် တရားစွဲဆိုကြောင်း သမ္မန်စာ ပေးပို့ခဲ့သည်။ ယင်းသို့ တရားစွဲဆိုရခြင်းမှာ ၂၀၁၇ ခုနှစ် မတ်လ ၂၆ ရက်နေ့ထုတ် The Voice သတင်းစာတွင် ဖော်ပြခဲ့သည့် &quot;ကျည်ထောင်စုသစ္စာ&quot; အမည်ရှိ သရော်စာဆောင်းပါးသည် တပ်မတော်၏ အထက်ပိုင်းနှင့် အောက်ခြေကြား သဘောထားကွဲလွဲမှုဖြစ်စေပြီး တပ်မတော်၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိခိုက်စေသည်ဟု တပ်မတော်ဘက်က ယူဆသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ အဆိုပါအမှုနှင့် ပတ်သက်၍ မြန်မာနိုင်ငံစာနယ်ဇင်းကောင်စီက ကြားဝင်ညှိနှိုင်းပေးခဲ့ပြီး The Voice ဘက်မှ စိတ်မကောင်းဖြစ်ရပါကြောင်း ရှင်းလင်းချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့သော်လည်း တပ်မတော်ဘက်မှ မလုံလောက်ဟု ယူဆကာ တရားရုံးသို့ တိုက်ရိုက်တရားစွဲဆိုခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=မေခ |date=2017-05-17 |title=The Voice အယ်ဒီတာချုပ် ၆၆(ဃ)နဲ့ တရားစွဲခံရ |url=https://burmese.voanews.com/a/the-voice-news-paper-66-d-/3854265.html |access-date=2026-04-26 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Frontier |first=Mratt Kyaw Thu |date=2017-05-16 |title=The Voice အယ်ဒီတာချုပ်နှင့် သရော်စာရေးသူတဦးကို ဆက်သွယ်ရေးပုဒ်မဖြင့် တပ်မတော်က တရားစွဲ |url=https://www.frontiermyanmar.net/mm/the-voice-%e1%80%a1%e1%80%9a%e1%80%ba%e1%80%92%e1%80%ae%e1%80%90%e1%80%ac%e1%80%81%e1%80%bb%e1%80%af%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%94%e1%80%be%e1%80%84%e1%80%b7%e1%80%ba-%e1%80%9e%e1%80%9b%e1%80%b1%e1%80%ac/ |access-date=2026-04-26 |website=Frontier Myanmar |language=mm-MM}}&lt;/ref&gt;
* '''DVB နှင့် ဧရာဝတီ သတင်းထောက်များအား မတရားအသင်းနှင့် ဆက်သွယ်မှုဖြင့် ဖမ်းဆီးခြင်းနှင့် အမှုပြန်လည်ရုပ်သိမ်းခြင်း:'''၂၀၁၇ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၌ [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအောင်းလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (TNLA) ၏ သတင်းသွားရောက်ယူခဲ့သည့် DVB သတင်းထောက် ကိုအေးနိုင်၊ ကိုပြည့်ဘုန်းအောင် နှင့် ဧရာဝတီသတင်းဌာန သတင်းထောက် ဦးသိန်းဇော် အပါအဝင် (၆) ဦးကို တပ်မတော်က ဖမ်းဆီးပြီး မတရားအသင်းများအက်ဥပဒေ ပုဒ်မ ၁၇(၁) ဖြင့် အမှုဖွင့်ခဲ့သည်။ သို့သော် အဆိုပါအမှုကို '''၂၀၁၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၅ ရက်'''နေ့တွင် သီပေါမြို့နယ်တရားရုံး၌ တရားလိုဖြစ်သူ တပ်မတော်ဘက်က အမှုရုပ်သိမ်းပေးခဲ့သဖြင့် သတင်းထောက်များအပါအဝင် ဖမ်းဆီးခံထားရသူများအားလုံး ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။ ယင်းဖြစ်စဉ်သည် သတင်းသမားများအား မတရားအသင်းဆက်သွယ်မှုပုဒ်မဖြင့် ပထမဆုံးအကြိမ် ဖမ်းဆီးအရေးယူခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် အမှုရုပ်သိမ်းပေးခဲ့သည့် ထင်ရှားသောဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2017-06-27 |title=ထိန်းသိမ်းခံ ဧရာဝတီနှင့် DVB မှ သတင်းသမား ၃ဦး အမြန်ဆုံး လွှတ်ပေးရန် AI တောင်းဆို |url=https://burma.irrawaddy.com/news/short-news/2017/06/27/137455.html |access-date=2026-04-26 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပုဒ္မ ၁၇(၁) ျဖင့္ တရားစြဲခံရသည့္ ဒီဗြီဘီႏွင့္ ဧရာဝတီသတင္းေထာက္အပါအဝင္ ၆ ဦး လြတ္ေျမာက္ |url=https://burmese.dvb.no/post/228967 |access-date=2026-04-26 |website=DVB Burmese |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ဉာဏ်ဝင်းအောင် |date=2017-06-29 |title=အဖမ်းခံ သတင်းထောက်သုံးဦး ပုဒ်မ ၁၇/၁နဲ့ အရေးယူခံရမှု ဝေဖန်မှုထွက်ပေါ် |url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-journalists-to-be-charged-unlawful-association-act/3920768.html |access-date=2026-04-26 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}&lt;/ref&gt;

* '''မြန်မာဓာတ်ပုံသတင်းထောက်နှစ်ဦး ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် ဖမ်းဆီးခံရခြင်း:''' ၂၀၁၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် ဂျာမနီနိုင်ငံအခြေစိုက် GEO မဂ္ဂဇင်း၏ တာဝန်ပေးချက်အရ ရခိုင်ပြည်နယ်မှ ထွက်ပြေးလာသူများ၏ သတင်းဓာတ်ပုံများရယူရန် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်ခဲ့သည့် မြန်မာဓာတ်ပုံသတင်းထောက် ကိုမင်းဇေယျာဦးနှင့် ကိုခွန်လတ်တို့အား ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်အာဏာပိုင်များက ကော့ဘ်ဇက်ဘဇားမြို့တွင် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် သတင်းထောက်ဗီဇာ (Journalist Visa) အစား ခရီးသွားဗီဇာ (Tourist Visa) ဖြင့် ဝင်ရောက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဗီဇာစည်းကမ်းချိုးဖောက်မှုအပြင် ကနဦးတွင် သူလျှိုလုပ်မှုဖြင့်ပါ စွပ်စွဲတရားစွဲဆိုခံခဲ့ရသည်။ အဆိုပါအမှုအတွက် တရားရုံးက အာမခံပေးရန် ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး ၎င်းတို့အား ကာလအတန်ကြာ ထိန်းသိမ်းထားခဲ့သဖြင့် မိခင်သတင်းဌာနများနှင့် နိုင်ငံတကာသတင်းမီဒီယာအဖွဲ့အစည်းများက စိုးရိမ်ပူပန်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ထိုအမှုသည်  ၂၀၁၇ ခုနှစ် ရခိုင်အရေးအခင်းကာလအတွင်း နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် သတင်းယူရင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော အရေးကြီးသည့် မှတ်တမ်းတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=မြန်မာ ဓာတ်ပုံသတင်းထောက် နှစ်ဦး ဘာလို့ အဖမ်း ခံထားရတာလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-41279922 |access-date=2026-04-26 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=မြန်မာ ဓါတ်ပုံ သတင်းထောက် ၂ ဦး ဖမ်းဆီး ခံရ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-41284435 |access-date=2026-04-26 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;

* '''နေပြည်တော် လွှတ်တော်အနီး ဒရုန်းရိုက်ကူးမှုဖြင့် သတင်းထောက်များ ဖမ်းဆီးခံရခြင်း:''' ၂၀၁၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော် လွှတ်တော်အဆောက်အအုံအနီး ဒရုန်းဖြင့် ဓာတ်ပုံရိုက်ကူးရန် ကြိုးပမ်းမှုကြောင့် တူရကီအခြေစိုက် TRT သတင်းဌာနမှ စင်ကာပူနိုင်ငံသား Lau Hon Meng၊ မလေးရှားနိုင်ငံသူ Mok Choy Lin၊ စကားပြန်အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည့် သတင်းထောက် ကိုအောင်နိုင်စိုးနှင့် ယာဉ်မောင်း ဦးလှတင်တို့ (၄) ဦးကို ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ဇမ္ဗူသီရိမြို့နယ်တရားရုံးက ၎င်းတို့ (၄) ဦးလုံးကို ၁၉၃၄ ခုနှစ် လေယာဉ်အက်ဥပဒေ ပုဒ်မ ၁၀ အရ ထောင်ဒဏ် (၂) လစီ ချမှတ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ဖြစ်စဉ်တွင် ဒရုန်းအတွင်း၌ လွှတ်တော်နှင့် ပတ်သက်သည့် ရိုက်ကူးချက်များ မတွေ့ရှိရဘဲ အင်းဝဒေသမှ ဗီဒီယိုဖိုင်များသာ တွေ့ရှိခဲ့သော်လည်း တရားရုံးက ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့အား သွင်းကုန်ထုတ်ကုန်ဥပဒေဖြင့်လည်း ထပ်မံအမှုဖွင့် တရားစွဲဆိုမှုများ ရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ထက်နိုင်ဇော် |date=2017-11-10 |title=လႊတ္ေတာ္အား Drone ႏွင့္ ဓာတ္ပုံ႐ိုက္ရန္ ႀကိဳးပမ္းမႈျဖင့္ လူ ၄ ဦး ေထာင္ ၂ လစီ ခ်မွတ္ခံရ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2017/11/10/145964.html |access-date=2026-04-26 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
* '''တနင်္သာရီဂျာနယ်အား သတင်းမီဒီယာဥပဒေဖြင့် တိုင်းအစိုးရက တရားစွဲဆိုခြင်း:''' ၂၀၁၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၀ ရက်နေ့ထုတ် တနင်္သာရီဂျာနယ် (အတွဲ ၅၊ အမှတ် ၁၇) တွင် ကလောင်အမည် မူးဆေးအိုး ရေးသားသည့် &quot;မဲဆွယ်အပြုံး&quot; အမည်ရှိ သရော်စာဆောင်းပါး ဖော်ပြခဲ့မှုနှင့် ပတ်သက်၍ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့က သတင်းမီဒီယာဥပဒေဖြင့် တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။ အဆိုပါဆောင်းပါးသည် တိုင်းဝန်ကြီးချုပ်နှင့် အစိုးရအဖွဲ့၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိခိုက်စေသည်ဟုဆိုကာ တိုင်းအစိုးရအဖွဲ့ရုံး ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးက ၂၀၁၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၃ ရက်တွင် ထားဝယ်မြို့နယ်တရားရုံးသို့ ဦးတိုက်လျှောက်ထားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းအမှုတွင် သတင်းမီဒီယာဥပဒေ ပုဒ်မ ၉ (ဆ) ကို ဖောက်ဖျက်သည်ဟုဆိုကာ ပုဒ်မ ၂၅ (ခ) ဖြင့် စွဲဆိုခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ သရော်စာသည် ရသစာပေအမျိုးအစားသာ ဖြစ်သော်လည်း အစိုးရအဖွဲ့က ဥပဒေကြောင်းအရ အရေးယူရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=တနင်္သာရီဂျာနယ်ကို စွဲချက်တင်သင့်မတင်သင့် ကြားနာမယ် |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-45408448 |access-date=2026-04-26 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;
* '''ရိုက်တာသတင်းထောက် ကိုဝလုံးနှင့် ကိုကျော်စိုးဦးတို့အား နိုင်ငံတော်လျှို့ဝှက်ချက်အက်ဥပဒေဖြင့် ဖမ်းဆီးထောင်ချခြင်း:'''၂၀၁၇ ခုနှစ်အတွင်း ရခိုင်ပြည်နယ်၊ မောင်တောမြို့နယ်၊ အင်းဒင်ကျေးရွာတွင် ရွာသား (၁၀) ဦး သတ်ဖြတ်ခံရသည့်ဖြစ်စဉ်ကို စုံစမ်းဖော်ထုတ်နေသည့် ရိုက်တာ (Reuters) သတင်းထောက် ကိုဝလုံးနှင့် ကိုကျော်စိုးဦးတို့အား ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ၎င်းတို့အား ၁၉၂၃ ခုနှစ် နိုင်ငံတော်လျှို့ဝှက်ချက်အက်ဥပဒေ (Official Secrets Act) ချိုးဖောက်မှုဖြင့် အမှုဖွင့်ခဲ့ပြီး၊ ၂၀၁၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ရန်ကုန်မြောက်ပိုင်းခရိုင်တရားရုံးက ထောင်ဒဏ် (၇) နှစ်စီ အမိန့်ချမှတ်ခဲ့သည်။ သတင်းထောက်နှစ်ဦးသည် သတင်းအချက်အလက်ရယူရန် ချိန်းဆိုစဉ် ရဲအရာရှိများ၏ ထောင်ချောက်ဆင် ဖမ်းဆီးခြင်းကို ခံခဲ့ရခြင်းဖြစ်ကြောင်း ထွက်ဆိုခဲ့ကြသော်လည်း ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခံခဲ့ရကာ၊ ၂၀၁၉ ခုနှစ် မေလတွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ဖြင့် ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။ ၎င်းတို့၏ အင်းဒင်လူသတ်မှု စုံစမ်းဖော်ထုတ်ချက်ကြောင့် ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ပူလစ်ဇာဆု (Pulitzer Prize)&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-04-16 |title=ရိုက်တာ သတင်းထောက် ကိုဝလုံးနဲ့ ကျော်စိုးဦးတို့ လွတ်မြောက်ဖို့ ပူလစ်ဇာဆုက အကျိုးရှိမလား |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-47945825 |access-date=2026-04-26 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt; ၊ကုလသမဂ္ဂ ပညာရေး၊ သိပ္ပံ နှင့် ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့ - ယူနက်စကို (UNESCO) က ပေးအပ်သော UNESCO/Guillermo Cano Press Freedom Prize 2019 ဆု&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-04-11 |title=ရိုက်တာသတင်းထောက် ကိုဝလုံးနဲ့ ကိုကျော်စိုးဦးတို့ကို UNESCO သတင်းလွတ်လပ်ခွင့်ဆု ချီးမြှင့် |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-47891672 |access-date=2026-04-26 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt; နှင့် Time မဂ္ဂဇင်း၏ ၂၀၁၈ ခုနှစ်အတွက် အထင်ရှားဆုံးပုဂ္ဂိုလ် (Person of the Year) စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းဂုဏ်ပြုခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2018-12-11 |title=ရိုက်တာ သတင်းထောက် ကိုဝလုံးနဲ့ ကိုကျော်စိုးဦးတို့ TIME မဂ္ဂဇင်းရဲ့ Person of the Year ရွေးချယ်ခံရ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-46532133 |access-date=2026-04-26 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;

==== ၂၀၁၈ ခုနှစ် ====

* '''မြန်မာတိုင်းမ်စ် အယ်ဒီတာချုပ်ဟောင်း မစ္စတာ ရော့စ် ဒန်ကလေ မူးယစ်ဆေးဝါးအမှုဖြင့် ဖမ်းဆီးခံရခြင်း:''' ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဇွန်လ ၇ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်အခြေစိုက် မြန်မာတိုင်းမ်စ် (The Myanmar Times) သတင်းစာ၏ အယ်ဒီတာချုပ်ဟောင်း သြစတြေးလျနိုင်ငံသား မစ္စတာ ရော့စ် ဒန်ကလေ (Mr. Ross Dunkley) နှင့် ဗြိတိန်နိုင်ငံသား မစ္စတာ ဂျွန် မက်ကမ်ဇီး (Mr. John McKenzie) တို့အပါအဝင် မြန်မာနိုင်ငံသား (၇) ဦးကို ဗဟန်းမြို့နယ်ရှိ ၎င်းတို့ငှားရမ်းနေထိုင်သည့် နေအိမ်တွင် မူးယစ်ဆေးဝါးများနှင့်အတူ ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။ ဗဟန်းမြို့နယ်ရဲတပ်ဖွဲ့နှင့် မူးယစ်တပ်ဖွဲ့စုတို့ ပူးပေါင်း၍ ရှောင်တခင်ဝင်ရောက်စစ်ဆေးရာမှ မူးယစ်ဆေးဝါးသုံးစွဲ၊ ရောင်းဝယ်မှုဖြင့် ဖမ်းဆီးခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ဇွန်လ ၇ ရက်နေ့တွင်ပင် ဗဟန်းမြို့နယ်တရားရုံး၌ ရမန်နှစ်ပတ်ယူကာ ထိန်းသိမ်းစစ်ဆေးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ မစ္စတာ ရော့စ် ဒန်ကလေသည် မြန်မာတိုင်းမ်စ်နှင့် ဖနွမ်းပင်ပို့စ် သတင်းစာတို့ကို တည်ထောင်ခဲ့သူ တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ယခင်အစိုးရလက်ထက် ၂၀၁၁ ခုနှစ်ကလည်း အမှုရင်ဆိုင်ခဲ့ရဖူးသည့် ထင်ရှားသော မီဒီယာလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=ရော့စ် ဒန်ကလေကို မူးယစ်မှုနဲ့ ဖမ်းဆီး |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-44413979 |access-date=2026-04-26 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;

* '''Weekly Eleven ဂျာနယ် အယ်ဒီတာ (၃) ဦးအား ပုဒ်မ ၅၀၅ (ခ) ဖြင့် တရားစွဲဆိုခံရခြင်း:''' ၂၀၁၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၈ ရက်နေ့ထုတ် Weekly Eleven ဂျာနယ်တွင် ဖော်ပြပါရှိသည့် “အမြဲရှုံးနေသည့် စက်သုံးဆီဆိုင်တွေ ပိတ်ရေး၊ ငွေချေးသူ ဘယ်သူမှန်း မသိသည့် ကျောင်းကား နှင့် လူအမည်ပေါက် ပြည်သူ့ရှယ်ယာ” ဟူသော ဝေဖန်သုံးသပ်ချက်ဆောင်းပါးနှင့် ပတ်သက်၍ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူး ဦးအောင်ကျော်ခိုင်က တရားလိုပြုလုပ်ကာ တာမွေမြို့နယ်တရားရုံးတွင် တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။ အဆိုပါဆောင်းပါးသည် အများပြည်သူက အစိုးရအပေါ် အကြည်ညိုပျက်စေရန် ပြုလုပ်သည်ဟုဆိုကာ နိုင်ငံတော်အကြည်ညိုပျက်စေမှု ပုဒ်မ ၅၀၅ (ခ) ဖြင့် အမှုဖွင့်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ Eleven Media Group မှ အမှုဆောင်အယ်ဒီတာ ကိုကျော်ဇောလင်း၊ အယ်ဒီတာ ကိုနရီမင်းနှင့် တာဝန်ခံအယ်ဒီတာ ကိုဖြိုးဝေဝင်း တို့ (၃) ဦးမှာ အင်းစိန်ထောင်တွင် ရက်သတ္တပတ်အချို့ ထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Weekly Eleven ဂျာနယ် အယ်ဒီတာချုပ် အပါအဝင် သုံးဦးအား ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့က ပုဒ်မ ၅၀၅ (ခ) ဖြင့် တရားစွဲထားသည့် အမှုတွင် တရားလိုအား စတင်စစ်ဆေးပြီး အာမခံလျှောက်ထားမှုကို လာမည့်ရုံးချိန်း၌ အမိန့်ချမည် |url=https://news-eleven.com/news/1848 |access-date=2026-04-26 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Weekly Eleven ဂျာနယ်မှ အယ်ဒီတာချုပ် အပါအဝင် သုံးဦးအား တရားစွဲဆိုထားမှုနှင့် ပတ်သက်၍ နိုင်ငံတော်သမ္မတ လမ်းညွှန်မှုဖြင့် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့က သတင်းမီဒီယာကောင်စီသို့ လာရောက်တိုင်ကြား |url=https://news-eleven.com/news/1979 |access-date=2026-04-26 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;

==== ၂၀၁၉ ခုနှစ် ====

* '''ဧရာဝတီသတင်းဌာန တာဝန်ခံအယ်ဒီတာအား ဆက်သွယ်ရေးဥပဒေဖြင့် တရားစွဲဆိုခြင်း:''' ၂၀၁၉ ခုနှစ် '''ဧပြီလ'''အတွင်း ရခိုင်ပြည်နယ်၌ ဖြစ်ပွားနေသော ရက္ခိုင့်တပ်တော် (AA) နှင့် တပ်မတော်တို့၏ တိုက်ပွဲသတင်းများကို  မေးမြန်းဖော်ပြခဲ့သည့်အတွက် ဧရာဝတီသတင်းဌာန (မြန်မာပိုင်း) တာဝန်ခံအယ်ဒီတာ '''ကိုရဲနည်''' ကို တပ်မတော်က ဆက်သွယ်ရေးဥပဒေ ပုဒ်မ ၆၆ (ဃ) ဖြင့် အမှုဖွင့်ခဲ့သည်။ အဆိုပါအမှုကို ရန်ကုန်မြို့၊ ကျောက်တံတားမြို့နယ်ရဲစခန်းတွင် တပ်မတော်ဘက်က တရားလိုပြုလုပ်၍ အမှုဖွင့်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ၂၀၁၉ ခုနှစ် '''ဧပြီလ ၁၉ ရက်'''နေ့တွင် သတင်းဌာနဘက်က အတည်ပြုခဲ့သည်။ ယင်းဖြစ်စဉ်သည် သတင်းမီဒီယာများ၏ ပဋိပက္ခသတင်းတင်ပြမှုအပေါ် တရားဥပဒေဖြင့် ကန့်သတ်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည့် ထင်ရှားသော ဖြစ်ရပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=အေအေ ရက္ခိုင့် တပ်မတော် နဲ့ တိုက်ပွဲ အကြောင်း သတင်းရေးတဲ့ ဧရာဝတီသတင်းဌာန ကို တပ်မတော် က ၆၆ ဃ နဲ့ တရားစွဲထား |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-47990667 |access-date=2026-04-26 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;
* '''Channel Mandalay ဗီဒီယိုသတင်းထောက် ကိုနန္ဒ (ခ) ကိုအောင်ကြည်မြင့်အား ပုဒ်မ ၅ ခုဖြင့် တရားစွဲဆိုခြင်း:''' ၂၀၁၉ ခုနှစ် မေလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးတိုင်း၊ ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်၊ အောင်သပြေကျေးရွာရှိ ကျောက်မီးသွေးစွမ်းအင်သုံး ဘိလပ်မြေစက်ရုံစီမံကိန်းကို ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြသည့် ဒေသခံများအား ရဲတပ်ဖွဲ့က နှိမ်နင်းမှုကို Channel Mandalay TV ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်စာမျက်နှာမှတစ်ဆင့် တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့် (Live) ပြသခဲ့သည့် သတင်းထောက် ကိုနန္ဒကို ရဲတပ်ဖွဲ့က ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ထို့နောက် ၎င်းအား  ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၃၃၃၊ ၃၀၇၊ ၄၄၀၊ ၁၁၄ နှင့် ၄၃၅ စသည့် ပုဒ်မ ၅ ခုဖြင့် တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။ သို့သော် နယ်စည်းမထားသတင်းထောက်များအဖွဲ့ (RSF) က ကိုနန္ဒသည် သတင်းယူနေစဉ် လက်တစ်ဖက်တွင် ကင်မရာ၊ အခြားတစ်ဖက်တွင် ဖုန်းကိုင်ဆောင်ထားပြီး ရန်လိုသည့်အပြုအမူမရှိကြောင်း ဗီဒီယိုအထောက်အထားများဖြင့် ရှင်းလင်းခဲ့ကာ ကုလသမဂ္ဂအလုပ်အဖွဲ့ (UN Working Group) ထံသို့ တိုင်ကြား၍ နိုင်ငံတကာဖိအားပေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ယင်းဖြစ်စဉ်သည် ဒေသတွင်း သတင်းယူနေသည့် သတင်းထောက်တစ်ဦးအား ပြင်းထန်သော ပုဒ်မများဖြင့် နှစ်ရှည်ထောင်ဒဏ်ချမှတ်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည့် ထင်ရှားသော ဖြစ်ရပ်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ဗွီအိုအေ (မြန်မာပိုင်း) |date=2019-08-15 |title=Channel Mandalay TV သတင်းထောက် ဖမ်းဆီးခံရမှု RSF ကုလကို တိုင်ကြား |url=https://burmese.voanews.com/a/rsf-refers-myanmar-journalist-arbitrary-detention-to-un/5042918.html |access-date=2026-04-26 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=The Irrawaddy News |date=2019-06-21 |title=Channel Mandalay သတင္းေထာက္ကိုု၄ႀကိမ္ေျမာက္ရံုုးထုုတ္ |url=https://www.youtube.com/watch?v=yO-zDGSy9xw |access-date=2026-04-26}}&lt;/ref&gt;

==== ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ====

* '''သတင်းဌာနအယ်ဒီတာချုပ် (၃) ဦးအား အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေဖြင့် အမှုဖွင့်ခြင်း:''' ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် မတ်လအတွင်း ရက္ခိုင့်တပ်တော် (AA) ကို အစိုးရက အကြမ်းဖက်အုပ်စုအဖြစ် သတ်မှတ်ကြေညာပြီးနောက်၊ AA နှင့် ဆက်သွယ်မေးမြန်းမှုပြုလုပ်ခဲ့သည့် မန္တလေးအခြေစိုက် Voice of Myanmar (VOM) အယ်ဒီတာချုပ် ကိုနေမျိုးလင်းကို ၂၀၂၀ မတ်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ရဲတပ်ဖွဲ့က အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေ ပုဒ်မ ၅၀ (က)၊ ၅၂ (က) တို့ဖြင့် ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ထို့ပြင် စစ်တွေအခြေစိုက် နေရဉ္စရာသတင်းဌာန အယ်ဒီတာချုပ် ကိုခိုင်မြတ်ကျော်နှင့် ရန်ကုန်ခေတ်သစ်သတင်းဌာန အယ်ဒီတာချုပ် ကိုသာလွန်ဇောင်းထက်တို့ကိုလည်း အလားတူဥပဒေဖြင့် အမှုဖွင့်ခဲ့သည်။ သို့သော် ကိုနေမျိုးလင်း၏ လုပ်ရပ်မှာ အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေနှင့် အကျုံးဝင်ခြင်းမရှိကြောင်း ဥပဒေအရာရှိ၏ အကြံပြုချက်အရ ဧပြီလ ၉ ရက်နေ့တွင် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံထားရာမှ ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။ ယင်းဖြစ်စဉ်သည် ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည့် အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေကို အသုံးပြု၍ သတင်းမီဒီယာသမားများအား ပထမဆုံးအကြိမ် ဖမ်းဆီးအရေးယူရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည့် ထင်ရှားသော ဖြစ်ရပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ဇော်ဝင်းလှိုင် |date=2020-03-31 |title=VOM အယ်ဒီတာချုပ် ထိန်းသိမ်းခံရ |url=https://burmese.voanews.com/a/voa-chief-editor-attested-/5352570.html |access-date=2026-04-26 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=စည်သူအောင်မြင့် |date=2020-04-13 |title=သတင်းသမားတွေကို ဘာကြောင့် အကြမ်းဖက်မှု တိုက်ဖျက်ရေး ဥပဒေနဲ့ ဖမ်းဆီး တရားစွဲဖို့ကြိုးစားသလဲ |url=https://burmese.voanews.com/a/sithu-aung-myint-why-myanmar-charges-journalists-under-terrorism-law/5369474.html |access-date=2026-04-26 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Voice of Myanmar သတင်းဌာန အယ်ဒီတာချုပ် ဖမ်းဆီးခံရ |url=https://burmese.dvb.no/post/379433 |access-date=2026-04-26 |website=DVB Burmese |language=en}}&lt;/ref&gt;
* '''Justice for Myanmar ဝက်ဘ်ဆိုက်အား ပိတ်ပင်ခြင်း:''' မြန်မာစစ်တပ်၏ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများနှင့် ခြစားမှုများကို ဖော်ထုတ်ရေးသားနေသည့် Justice for Myanmar ဝက်ဘ်ဆိုက်ကို မမှန်သတင်းများ ထုတ်လွှင့်နေသည်ဟုဆိုကာ ပိတ်ပင်ရန် '''ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန'''က အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုပေးသည့် ကုမ္ပဏီများကို ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဩဂုတ်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ အဆိုပါ ပိတ်ပင်မှုကို စစ်တပ်နှင့် ဆက်နွှယ်သည့် အဖွဲ့တစ်ခု၏ တိုင်ကြားချက်အရ ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ဗြိတိန်အခြေစိုက် '''ARTICLE 19''' အဖွဲ့က ၎င်းလုပ်ရပ်သည် လွတ်လပ်စွာ ပြောဆိုခွင့်ကို ဖိနှိပ်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ကန့်ကွက်ခံရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ဗွီအိုအေ (မြန်မာပိုင်း) |date=2020-09-03 |title=မြန်မာက လူ့အခွင့်အရေး Website ကို ပိတ်ခိုင်းခြင်း Article 19 ရှုတ်ချ |url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-government-block-the-humanright-website-block-/5568343.html |access-date=2026-04-26 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}&lt;/ref&gt;

=== စစ်အာဏာသိမ်းကာလ ထင်ရှားဖြစ်စဥ်များ (၂၀၂၁ -၂၀၂၆) ===

==== ၂၀၂၁ ခုနှစ် ====

*

၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လတွင် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းမှ သတင်းထောက်တစ်ဦးဖြစ်သူ အောင်သူရသည် စစ်တပ်ကိုဆန့်ကျင်သည့် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံဆန္ဒပြမှုများ|၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းမှုဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြပွဲများ]]ကို သတင်းယူနေစဉ် ဒေသဆိုင်ရာအာဏာပိုင်များ၏ ဖမ်းဆီးခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ သူသည် ရက်ပေါင်းများစွာ ထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် အရပ်သားအစိုးရကို ဖြုတ်ချပြီးချိန်မှစ၍ သတင်းထောက်လေးဆယ်ဦး ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရကြောင်း ဘီဘီစီက ဆိုသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|date=2021-03-22|title=Myanmar coup: Detained BBC journalist Aung Thura released|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-56480098|access-date=2021-03-24}}&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူ့အခွင့်အရေး]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဆင်ဆာဖြတ်တောက်ခြင်း]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မီဒီယာ]]</text>
      <sha1>qu78vysabxonynp1cm4sr7g56i29ql4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027761</id>
      <parentid>1027736</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T17:15:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>၂၀၂၁ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ထုတ်ဝေခွင့်လိုင်စင် ရုပ်သိမ်းခံရသည့် သတင်းဌာနများ</comment>
      <origin>1027761</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="166042" sha1="271bv3df3n1pfvriro4k0jo350nui04" xml:space="preserve">{{Under construction}}
'''မြန်မာနိုင်ငံရှိ စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်'''သည် [[လွတ်လပ်စွာ ဟောပြောခွင့်|လွတ်လပ်စွာ ပြောဆိုခွင့်]]၊ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်၊ သတင်းအချက်အလက်ရပိုင်ခွင့်၊ နှင့် အထူးသဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ သတင်းစာများ|စာနယ်ဇင်းမီဒီယာ]]တို့ကို ရည်ညွှန်းသည်။မြန်မာနိုင်ငံ၏ မီဒီယာကဏ္ဍကို ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သော '''သတင်းမီဒီယာဥပဒေ''' ဖြင့် ထိန်းကျောင်းထားပြီး၊ အဆိုပါဥပဒေသည် မီဒီယာများ၌ ဘက်လိုက်တင်ပြမှုများ ပြန့်နှံ့ခြင်းကို တားဆီးရန်နှင့် သတင်းမီဒီယာသမားများအတွက် လွတ်လပ်စွာ ဖော်ပြခွင့်ကို အာမခံချက်ပေးရန် ရည်ရွယ်သည်။ယင်းဥပဒေသည် နိုင်ငံသားနှင့် နိုင်ငံရေးအခွင့်အရေးများဆိုင်ရာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပဋိညာဉ်စာချုပ် (ICCPR) နှင့်အညီ အမည်ခံအားဖြင့် ပြုစုထားခြင်းဖြစ်သော်လည်း လက်တွေ့တွင်မူ သတင်းမီဒီယာလွတ်လပ်ခွင့်သည် နိုင်ငံရေးစနစ် အကူးအပြောင်းကာလများပေါ် မူတည်၍ သိသာထင်ရှားသော ဆုတ်ယုတ်မှုနှင့် အပြောင်းအလဲများစွာ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.article19.org/data/files/medialibrary/37623/News-Media-Law-Myanmar-EN.pdf |title=Myanmar: News Media Law |website=article19.org}}&lt;/ref&gt;

မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့်အညီ ပြဋ္ဌာန်းထားသော ဥပဒေများသည် အွန်လိုင်းနှင့် အော့ဖ်လိုင်းတွင် သတင်းတု (Fake news) များ ထုတ်ဝေခြင်းကို တားမြစ်ထားပြီး၊ ဖောက်ဖျက်ကျူးလွန်ပါက ထောင်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်း သို့မဟုတ် ဒဏ်ငွေရိုက်ခြင်းများ ပြုလုပ်နိုင်သည်။ သို့သော်လည်း သတင်းမီဒီယာဥပဒေ ပုဒ်မ ၉ အရ မီဒီယာများသည် ၎င်းတို့၏ အမြင်များကို လွတ်လပ်စွာ ဖော်ပြခွင့်နှင့် အစိုးရ၏ မူဝါဒများကို ဝေဖန်ပိုင်ခွင့် ရှိသည်။သို့ရာတွင် ခေတ်အဆက်ဆက် အစိုးရများလက်ထက်၌ သတင်းမီဒီယာဥပဒေထက် ပိုမိုပြင်းထန်သော '''ဆက်သွယ်ရေးဥပဒေ ပုဒ်မ ၆၆(ဃ)'''၊ '''ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၅၀၅ (က)၊ (ခ)'''၊ '''နိုင်ငံတော်လျှို့ဝှက်ချက်အက်ဥပဒေ''' နှင့် '''မတရားအသင်းဆက်သွယ်မှုဥပဒေ''' ကဲ့သို့သော ဥပဒေများကို အသုံးပြု၍ သတင်းမီဒီယာသမားများနှင့် သတင်းဌာနများအပေါ် တရားစွဲဆိုခြင်း၊ ထောင်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းနှင့် လိုင်စင်ရုပ်သိမ်းခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=စစ်အာဏာသိမ်းမှုနောက် စာပေအမှောင်ခေတ်ကို ပြန်ရောက်တော့မှာလား |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-61739948 |access-date=2026-04-26 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;

အထူးသဖြင့် ၂၀၂၁ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သတင်းမီဒီယာလွတ်လပ်ခွင့်သည် အဆိုးရွားဆုံးအခြေအနေသို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး အဓိကသတင်းဌာနပေါင်း ၂၀ ကျော်၏ လိုင်စင်များ ရုပ်သိမ်းခံခဲ့ရသည်။ ထိုသို့သော ဖိနှိပ်မှုများကြောင့် မြန်မာ့သတင်းမီဒီယာအများစုသည် ပြည်ပ (Exile) သို့ ပြောင်းရွှေ့ကာ အွန်လိုင်းအခြေပြု သတင်းထုတ်လွှင့်မှုများကို ခက်ခဲစွာ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.ilo.org/dyn/natlex/docs/ELECTRONIC/100519/120607/F1667796442/MMR100519%2520Eng.pdf |title=The following is the unofficial translation of Myanmar’s newly enacted Media Law |website=ilo.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ifex.org/an-analysis-of-burmas-news-media-law-and-its-compliance-with-free-expression-standards/|title=An analysis of Burma's News Media Law, and its compliance with free expression standards|date=August 14, 2014|website=IFEX}}&lt;/ref&gt;

== ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အဆင့်သတ်မှတ်ချက် ==
ခေတ်အဆက်ဆက် တင်းကျပ်သော ဆင်ဆာစနစ်အောက်တွင် ရှိခဲ့သည့် မြန်မာ့မီဒီယာလောကသည် [[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ]]လက်ထက်တွင် သိသာသော အပြောင်းအလဲများ ရှိလာခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် &quot;စာပေကင်ပေတိုင်&quot; ဟု လူသိများသည့် [[စာပေစိစစ်နှင့် မှတ်ပုံတင်ဌာနခွဲ]]ကို ဖျက်သိမ်းခြင်း၊ ပုဂ္ဂလိကနေ့စဉ်သတင်းစာများ ပြန်လည်ထုတ်ဝေခွင့်ပြုခြင်း၊ သတင်းမီဒီယာ ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်း၍ [[မြန်မာနိုင်ငံ သတင်းမီဒီယာကောင်စီ|မြန်မာနိုင်ငံ သတင်းမီဒီယာ ကောင်စီ]]ကို ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခွင့်ပြုခြင်းတို့ကြောင့် စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်သည် ပွင့်လင်းလာခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း တစ်ဖက်တွင် ဆက်သွယ်ရေး ဥပဒေ ပုဒ်မ ၆၆ (ဃ) &lt;ref&gt;{{Cite web |last=မေခ |date=2016-11-20 |title=အငြင်းပွားစရာ ပုဒ်မ ၆၆ (ဃ) |url=https://burmese.voanews.com/a/3602844.html |access-date=2026-04-26 |language=my}}&lt;/ref&gt;ကဲ့သို့သော ပြဋ္ဌာန်းချက်များကို အသုံးပြု၍ ကန့်သတ်တားဆီးခြင်းနှင့် ခြိမ်းခြောက်အရေးယူခြင်းများဖြင့်လည်း ဆက်လက်စည်းနှောင်ထားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=စာနယ်ဇင်းကောင်စီ ဇွန်လတွင် ဖွဲ့မည်ဟုဆို |url=https://www.bnionline.net/mm/item/news-10415.html |access-date=2026-04-26 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=သန့်ဇင်ဦး |date=2020-12-10 |title=၆၆(ဃ) အပါအဝင် အသရေဖျက်မှု ဥပဒေတွေ ပြုပြင်ပြောင်းလဲဖို့ FEM တောင်းဆို |url=https://www.rfa.org/burmese/news/fem-and-cso-demand-to-reform-section-66d-12102020060019.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;div class=&quot;thumb tright&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;thumbinner&quot; style=&quot;width:452px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center; font-weight:bold; padding:5px; font-size:105%;&quot;&gt;၂၀၂၅ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့် အညွှန်းကိန်း&lt;/div&gt;
[[File:Press freedom 2025.svg|450px|thumb|none|]]
&lt;div class=&quot;thumbcaption&quot;&gt;
{{legend|#005F9A|အခြေအနေ ကောင်းမွန်ခြင်း}}
{{legend|#8EB0D6|ကျေနပ်ဖွယ်ရှိခြင်း}}
{{legend|#FFB035|ပြဿနာရှိနိုင်ခြင်း}}
{{legend|#FF3022|ခက်ခဲဆိုးရွားခြင်း}}
{{legend|#83000B|အလွန်ဆိုးရွားခြင်း (မြန်မာအပါအဝင်)}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
[[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]]အာဏာရပြီးနောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အဆင့်အတန်းသည် တိုးတက်လာခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၇ ခုနှစ်အတွင်း၊စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်အညွှန်းကိန်းတွင် နိုင်ငံ၏အဆင့်သည် ၁၃၁ သို့တိုင် ရောက်ရှိခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း၊ အင်းဒင်ရွာ သတ်ဖြတ်မှုကို စုံစမ်းစစ်ဆေးခဲ့သည့်အတွက် [[ရိုက်တာ]]သတင်းဌာနမှ [[ဝလုံး (သတင်းထောက်)|ဝလုံး]]နှင့် [[ကျော်စိုးဦး (ရိုက်တာ)|ကျော်စိုးဦး]]ကဲ့သို့သော သတင်းထောက်များ ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ဖမ်းဆီးခံရပြီးနောက် အဆင့်သည် ပြန်လည်ကျဆင်းလာခဲ့သည်။ နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်သော ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်အညွှန်းကိန်းအရ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏အဆင့်သည် နိုင်ငံပေါင်း ၁၈၀ တွင် အဆင့် ၁၃၉ သို့ ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;rsf&quot;&gt;{{Cite web|url=https://rsf.org/en/myanmar|title=Myanmar : Aung San Suu Kyi’s broken promises &amp;#124; Reporters without borders|website=RSF}}&lt;/ref&gt;

စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်အဆင့် ကျဆင်းရခြင်းတွင် သတင်းထောက်များကို မကြာခဏ ဖမ်းဆီးခြင်း၊ အင်တာနက်လိုင်းများ ဖြတ်တောက်ခြင်း၊ သတင်းဌာနများ သို့မဟုတ် လူ့အခွင့်အရေးကာကွယ်သူများနှင့် ဆက်စပ်သော ဝဘ်ဆိုဒ်များကို ပိတ်ပင်ခြင်းစသည့်အချက်များလည်း ပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dw.com/en/press-freedom-in-myanmar-regresses/a-53612233|title=Press freedom in Myanmar regresses &amp;#124; DW &amp;#124; 29.05.2020|website=DW.COM}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|စစ်အာဏာသိမ်းမှု]] ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီသည် မီဒီယာများအပေါ် ဖိနှိပ်ကန့်သတ်မှုများကို အရှိန်အဟုန်ဖြင့် စတင်ခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] (စစ်ကောင်စီ) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ သတင်းမီဒီယာကောင်စီ|မြန်မာနိုင်ငံ သတင်းမီဒီယာ ကောင်စီ]]မှတစ်ဆင့် ပြည်တွင်းထုတ်သတင်းစာများတွင် &quot;အာဏာသိမ်းစစ်အစိုးရ&quot; ဟု ရေးသားခြင်းမပြုရန် စတင်တားမြစ်ခဲ့သည်။ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် [[မြစ်ကြီးနားမြို့]]၌ သတင်းယူနေသည့် သတင်းထောက် ၅ ဦး ပထမဆုံးအကြိမ် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်။ဝေဖန်မှုများကြောင့် စစ်တပ်က နောက်ရက်တွင် ထိုသတင်းထောက်များကို ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော်၌ ကျင်းပသော စစ်ကောင်စီ၏ ပထမဆုံး သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲကို လွတ်လပ်သည့် မီဒီယာအများအပြားက သပိတ်မှောက်သည့်အနေဖြင့် တက်ရောက်ခြင်း မပြုခဲ့ကြဘဲ စစ်အာဏာသိမ်းမှုကို ဆန့်ကျင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=စစ်ကောင်စီ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲက မရလိုက်တဲ့ အဖြေများ |url=https://www.bbc.com/burmese/56090776 |access-date=2026-04-26 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;

ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် [[ဒီဗွီဘီ]] (DVB) အပါအဝင် ပြည်တွင်းလွတ်လပ်သော မီဒီယာများက စစ်ကောင်စီ၏ ကန့်သတ်ချက်များသည် မီဒီယာလွတ်လပ်ခွင့်ကို ထိပါးစေကြောင်းနှင့် ကျင့်ဝတ်စံနှုန်းများအတိုင်း ဆက်လက်ရပ်တည်မည်ဖြစ်ကြောင်း တုံ့ပြန်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၆ ရက်နှင့် ၂၇ ရက်နေ့များတွင် ရန်ကုန်မြို့ [[မြေနီကုန်း]]ဆန္ဒပြပွဲ၌ ဂျပန်နိုင်ငံသား သတင်းထောက် '''Mr Yuki Kitazumi''' အပါအဝင် မြေနီကုန်း၊ လှည်းတန်း နှင့် မြို့နယ်အချို့ရှိ ဆန္ဒပြပွဲများတွင် သတင်းယူနေသည့် မြန်မာနောင်းသတင်းဌာနမှ သတင်းထောက် မကေဇွန်နွေး၊ ဆဲဗင်းဒေး သတင်းဌာနမှ သတင်းထောက် အောင်ရဲကို၊ MPA ဓာတ်ပုံသတင်းထောက် ကိုရဲမျိုးခန့်၊ အေပီသတင်းဌာနမှ သတင်းထောက် ကိုသိန်းဇော်၊ ဇီးကွက်သတင်းဌာနမှ သတင်းထောက် ကိုဟိန်းပြည့်ဇော်နှင့် အလွတ်တန်းသတင်းထောက် ကိုဗညားဦးတို့ဆက်တိုက်ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်။ထို သတင်းထောက်(၆)ဦးသည် အဆိုပါ  နိုင်ငံတော် အကြည်ညိုပျက်စေမှု ပုဒ်မ ၅၀၅ (က) ဖြင့် စစ်တပ်၏ တရားစွဲဆိုခြင်းကိုခံခဲ့ရ သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ဆန္ဒပြပွဲသတင်းယူရင်း ဖမ်းဆီးခံရသည့် ရန်ကုန်မြို့ရှိ သတင်းထောက်ခြောက်ဦး ရာဇသတ်ကြီး ဥပဒေပုဒ်မ ၅၀၅ (က) ဖြင့် တရားစွဲဆိုခံရ |url=https://news-eleven.com/article/205441 |access-date=2026-04-26 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;စစ်တပ်သည် မတ်လ ၈ ရက်နေ့ တွင် [[မဇ္ဈိမ သတင်းဌာန|Mizzima]]၊ DVB၊ [[၇ ရက် နေ့စဉ်သတင်းစာ|7Day News]]၊ [[ရန်ကုန်ခေတ်သစ် မီဒီယာ|Khit Thit Media]] နှင့် [[မြန်မာနောင်း|Myanmar Now]] သတင်းဌာန ၅ ခုကို လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ခွင့်လိုင်စင်များ ပိတ်သိမ်းခြင်းဖြင့် မီဒီယာလောကအပေါ် ပြင်းထန်သော ဖိနှိပ်မှုများကို စတင်ခဲ့သည်။မတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ လှည်းတန်းတွင် ဖွင့်လှစ်ထားသည့် ကမာရွတ်မီဒီယာရုံးခန်းအား စစ်ကောင်စီ က ဝင်စီးပြီး အယ်ဒီတာချုပ် အမေရိကန်နိုင်ငံသား ကိုနေသန်မောင် နှင့် အယ်ဒီတာကိုဟန်သာငြိမ်းတို့ကို ဖမ်းဆီးခြင်းဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံရှိ စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်ကို  ပိုမိုပြင်းထန်သော ဖိအားဖြင့် ဆက်လက် ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%; width:100%; margin-top:10px;&quot;
|+ style=&quot;font-weight:bold; font-size:110%; padding:10px;&quot; | မြန်မာ့စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့် ခေတ်အလိုက်ပြောင်းလဲမှု ဇယား
|- style=&quot;background:#f2f2f2; text-align:center;&quot;
! style=&quot;width:18%;&quot; | ကာလ !! အစိုးရ/ခေါင်းဆောင် !! ကျင့်သုံးသည့်စနစ် !! အခြေအနေနှင့် အဆင့် (RSF) !! style=&quot;width:12%;&quot; | အဆင့်အတန်း
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | ၁၉၆၂ – ၁၉၈၈ || style=&quot;text-align:center;&quot; | ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း || style=&quot;text-align:center;&quot; | တစ်ပါတီစနစ် || စာနယ်ဇင်းများကို ပြည်သူပိုင်သိမ်းပြီး တင်းကျပ်သော ဆင်ဆာစနစ် ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ || style=&quot;background:#fff5f5; text-align:center;&quot; | အလွန်တင်းကျပ်
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | ၁၉၈၈ – ၂၀၁၁ || style=&quot;text-align:center;&quot; | စစ်အစိုးရ (နဝတ/နအဖ) || style=&quot;text-align:center;&quot; | စစ်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် || ၂၀၁၁ တွင် အဆင့် '''၁၆၉''' ရှိခဲ့ပြီး ကြိုတင်ဆင်ဆာစနစ်ဖြင့် အပြင်းထန်ဆုံး ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။ || style=&quot;background:#fff5f5; text-align:center;&quot; | အလွန်တင်းကျပ်
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | ၂၀၁၁ – ၂၀၁၆ || style=&quot;text-align:center;&quot; | ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ || style=&quot;text-align:center;&quot; | ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ || ၂၀၁၃ တွင် အဆင့် '''၁၅၁''' ထိ တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ဆင်ဆာစနစ်ကို ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ || style=&quot;background:#f0fff4; text-align:center;&quot; | ပွင့်လင်းလာခြင်း
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | ၂၀၁၆ – ၂၀၂၁ || style=&quot;text-align:center;&quot; | ဦးထင်ကျော်/ဦးဝင်းမြင့် အစိုးရများ || style=&quot;text-align:center;&quot; | ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ || ၂၀၁၇ တွင် အဆင့် '''၁၃၁''' (အမြင့်ဆုံး) ရောက်ခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၀ တွင် '''၁၃၉''' သို့ ပြန်ကျခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=မြန်မာ့သတင်းလွတ်လပ်ခွင့် စိုးရိမ်နေရဆဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-39720975 |access-date=2026-04-26 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;|| style=&quot;background:#fffdf0; text-align:center;&quot; | ကန့်သတ်ချက်ရှိ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | ၂၀၂၁ – ၂၀၂၆ || style=&quot;text-align:center;&quot; | ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် || style=&quot;text-align:center;&quot; | စစ်အုပ်ချုပ်ရေး || ၂၀၂၂ တွင် အဆင့် '''၁၇၆''' သို့ ထိုးဆင်းသွားပြီး သတင်းဌာနများ လိုင်စင်ရုပ်သိမ်းခံရသည်။ || style=&quot;background:#fff5f5; text-align:center;&quot; | အလွန်ဆိုးရွား
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | ၂၀၂၆ ဧပြီ – လက်ရှိ || style=&quot;text-align:center;&quot; | ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ || style=&quot;text-align:center;&quot; | အစိုးရသစ်ကာလ || ၂၀၂၅ အညွှန်းကိန်းအရ အဆင့် '''၁၇၅''' ဝန်းကျင်တွင်ရှိပြီး ထိန်းချုပ်မှုများ ဆက်ရှိနေသည်။ || style=&quot;background:#fff5f5; text-align:center;&quot; | အလွန်ဆိုးရွား
|}
== ဆင်ဆာဖြတ်တောက်ခြင်း ==
{{Main|မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဆင်ဆာဖြတ်တောက်ခြင်း|မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူ့အခွင့်အရေး}}
[[ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]၏ အစိုးရသည် ကိုယ်တိုင်ဆင်ဆာပြုလုပ်ခြင်းတွင် ပါဝင်ပတ်သက်ခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲခံရသည်။ အထူးသဖြင့် [[ရိုဟင်ဂျာ]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ|ဗုဒ္ဓဘာသာ]]နှင့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဟူသော အကြောင်းအရာသုံးခုအပေါ်တွင် ဖြစ်သည်ဟုဆိုသည်။စာနယ်ဇင်းများက ၎င်းတို့ကို ချိုးဖောက်ခြင်း သို့မဟုတ် ဝေဖန်ခြင်းပြုပါက မကြာခဏဆိုသလို ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ မော်ကွန်းမဂ္ဂဇင်း၊ [[မြန်မာနောင်း]]၊ [[ဒီဗွီဘီ]]၊ [[မဇ္ဈိမ သတင်းဌာန]]၊ နှင့် BBC Burmese ကဲ့သို့သော အချို့မီဒီယာလုပ်ငန်းများသည် စုံစမ်းဖော်ထုတ်သည့် သတင်းဆောင်းပါးများ ထုတ်ဝေခြင်းကို ရပ်တန့်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပုဂ္ဂလိက သတင်းထောက်များသည် အွန်လိုင်းအသရေဖျက်မှုကို တားဆီးရန် ပြဋ္ဌာန်းထားသည့် ဆက်သွယ်ရေးဥပဒေ ပုဒ်မ ၆၆(ဃ) ဖြင့် မကြာခဏ တရားစွဲဆိုခံကြရသည်။ နိုင်ငံပိုင်မီဒီယာသည် အစိုးရကို မျက်နှာသာပေးသော သတင်းများကို အများပြည်သူသို့ ထုတ်ပြန်သည့် ဝါဒဖြန့်မှုများတွင် ပါဝင်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ အနောက်ဘက်ကဲ့သို့ အချို့သောဒေသများတွင် စစ်တပ်က လုံခြုံရေးအကြောင်းပြချက်များဖြင့် ခရိုင်အများအပြားတွင် အင်တာနက်ကို ဖြတ်တောက်ထားသောကြောင့် သတင်းနှင့် အခြားအချက်အလက်များကို အွန်လိုင်းတွင် ရရှိနိုင်မှုမှာ အနည်းငယ်သာရှိသည်။&lt;ref name=&quot;rsf&quot;/&gt;

သတင်းထောက်များအား ထိန်းသိမ်းခြင်းကို မြန်မာသမိုင်းပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သူ ဦး[[သန့်မြင့်ဦး]]က &quot;မီဒီယာလွတ်လပ်ခွင့်အတွက် ဝမ်းနည်းဖွယ်နေ့တစ်နေ့ဖြစ်ပြီး နောင်ဖြစ်လာမည့်အရာများအတွက် အရိပ်အယောင်တစ်ခု&quot; ဟု ဝေဖန်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hrw.org/news/2018/09/06/crushing-free-press-myanmar|title=The Crushing of the Free Press in Myanmar|date=September 6, 2018|website=Human Rights Watch}}&lt;/ref&gt;

၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အစိုးရ|မြန်မာအစိုးရ]]သည် ဆက်သွယ်ရေးဥပဒေ (ပုဒ်မ ၆၆(ဃ)) ကို အတည်ပြုခဲ့ပြီး၊ ၎င်းသည် အာဏာတည်သည့်အချိန်မှစ၍ အငြင်းပွားဖွယ်ရာ အကြောင်းအရာတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ မည်သူမဆို ဆက်သွယ်ရေးဥပဒေ ပုဒ်မ ၆၆(ဃ) အရ အများဆုံး ထောင်ဒဏ်သုံးနှစ်အထိ ချမှတ်ခံရနိုင်သည်။ အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည့် PEN Myanmar ၏ အဆိုအရ၊ ဤဥပဒေ အာဏာတည်ချိန်မှစ၍ အမှုပေါင်း ၈၀ မှတ်ပုံတင်ခဲ့ပြီးဖြစ်သော်လည်း၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အစိုးရ အာဏာရပြီးနောက်ပိုင်းတွင် လူပုဂ္ဂိုလ် သို့မဟုတ် မီဒီယာအုပ်စု ၇၃ ခုမှာ ပုဒ်မ ၆၆(ဃ) ဖြင့် တရားစွဲဆိုခံခဲ့ရသည်။ အချို့အမှုများသည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အပေါ် အငြင်းပွားဖွယ်ရာ မှတ်ချက်များပေးခဲ့မှုအတွက် တိုင်ကြားခံခဲ့ရပြီး နောက်ဆက်တွဲ တရားစွဲဆိုခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.reuters.com/article/us-lazar-myanmar-commentary-idUSKCN1AV1PG|title=Commentary: Aung San Suu Kyi’s free press dilemma|first=Alex|last=Lazar|date=August 15, 2017|via=www.reuters.com}}&lt;/ref&gt;

ယခင်က မြန်မာမီဒီယာသည် မူလက [[ကိုလိုနီခေတ်|ဗြိတိသျှအုပ်ချုပ်ရေးကာလ]]အတွင်း ဖန်တီးခဲ့သော မြန်မာအစိုးရ၏ ဆင်ဆာအဖွဲ့ထံမှ ခွင့်ပြုချက်မရဘဲ သတင်းထုတ်ဝေခွင့်ကို ကန့်သတ်ခံခဲ့ရသည်။ အစောပိုင်းကာလတွင် မြန်မာအစိုးရသည် တိုက်ရိုက်ဆင်ဆာဖြတ်တောက်မှုကို ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ သို့သော် ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် အစိုးရက ထိုပိတ်ပင်မှုကို ရုပ်သိမ်းခဲ့ပြီး ယခုအခါ မီဒီယာများအား ဆင်ဆာအဖွဲ့သို့ မတင်ပြဘဲ သတင်းထုတ်ဝေခွင့်ပြုခဲ့သည်။ ယခင်က သတင်းတိုင်း၊ သီချင်း၊ စာအုပ်နှင့် ကာတွန်းတိုင်းသည် &quot;ဝေဖန်မှု&quot; များကို ဖယ်ရှားရန် ရည်ရွယ်သည့် အဖွဲ့၏ ခွင့်ပြုချက်ကို ရယူရန် လိုအပ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-censorship-idUSBRE87J06N20120820|title=Myanmar government abolishes direct media censorship|first=Aung Hla|last=Tun|date=August 20, 2012|via=www.reuters.com}}&lt;/ref&gt;

== ထင်ရှားဖြစ်ရပ်များနှင့်ဖမ်းဆီးခံရမှုများ  ==
'''ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် လွတ်မြောက်မှုသတင်းနှင့် ဂျာနယ် ၉ စောင် ယာယီပိတ်ပင်ခံရမှု (၂၀၁၀):''' ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သည့် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲအပြီး နိုဝင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် လူထုခေါင်းဆောင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် နေအိမ်အကျယ်ချုပ်မှ ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။ ယင်းသတင်းကို ဖော်ပြရာ၌ စာပေစိစစ်ရေး၏ စည်းမျဉ်းများကို လိုက်နာခြင်းမရှိဟုဆိုကာ နိုဝင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ပြည်တွင်းထုတ် ဂျာနယ် ၉ စောင် အရေးယူခံရသည်။ First Eleven အားကစားဂျာနယ် နှင့် Hot News ဂျာနယ်တို့ကို ထုတ်ဝေခွင့် ၂ ပတ် ရပ်နားခဲ့ပြီး၊ လျှပ်တစ်ပြက်၊ မြန်မာပို့စ်၊ ပြည်သူ့ခေတ်၊ The Voice ၊ 7 Days၊ Venus နှင့် Myanmar Newsweek ဂျာနယ်တို့ကို ထုတ်ဝေခွင့် ၁ ပတ်စီ ရပ်နားခဲ့သည်။ ယင်းသို့ ဂျာနယ် ၉ စောင်အား တပြိုင်တည်း ထုတ်ဝေခွင့် ပိတ်ပင်ခဲ့ခြင်းမှာ မြန်မာ့မီဒီယာသမိုင်းတွင် စံချိန်တင် အရေအတွက်ဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ ရွေးကောက်ပွဲအပြီး သတင်းလွတ်လပ်ခွင့် ပွင့်လင်းလာနိုင်မည့် မျှော်လင့်ချက်များအပေါ် အစိုးရ၏ ထိန်းချုပ်မှုအဖြစ် ဝေဖန်ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=မသင်းသီရိ |date=2010-11-22 |title=ဒေါ်စုသတင်း ကန့်သတ်မှုကြောင့် ဂျာနယ် ၉ စောင် ယာယီပိတ်ခံရ |url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-journals-109870104/1241590.html |access-date=2026-04-26 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}&lt;/ref&gt;

=== ဦးသိန်းစိန်အစိုးရလက်ထက် ထင်ရှားဖြစ်စဉ်များ (၂၀၁၁–၂၀၁၆) ===
ဦးသိန်းစိန်အစိုးရလက်ထက်တွင် စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်ဆိုင်ရာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများနှင့်အတူ တစ်ဖက်တွင်လည်း သတင်းသမားများအပေါ် တရားစွဲဆိုမှုများ နှစ်အလိုက် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည် -&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မီးစတစ်ဖက် ရေမှုတ်တစ်ဖက်ကြားက မီဒီယာသမားတွေရဲ့ အကျပ်အတည်း |url=https://news-eleven.com/features/8951 |access-date=2026-04-26 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;

==== ၂၀၁၁ ခုနှစ် ====

* '''Hot News ဂျာနယ်နှင့် SSC ဆေးရုံ အသရေဖျက်မှု:''' ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ပထမပတ်ထုတ် Hot News ဂျာနယ်ပါ ရွှေဂုံတိုင်အထူးကုဆေးရုံ (SSC) ၏ ဝန်ဆောင်မှုနှင့် ပတ်သက်သည့် ဝေဖန်ချက်ဆောင်းပါးကြောင့် ဆေးရုံဘက်မှ နစ်နာကြေး ကျပ်သိန်း ၂၀,၀၀၀ တောင်းဆိုကာ အသရေဖျက်မှုဖြင့် ဗဟန်းမြို့နယ်တရားရုံးတွင် တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။ ယင်းအမှုတွင် အယ်ဒီတာချုပ် ဒေါ်မမ (ခ) ဒေါ်ဟေမာနှင့် ရှေ့နေဦးသိန်းညွန့်တို့က ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပါ လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်ခွင့်ကို ကိုင်စွဲ၍ တရားရင်ဆိုင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းအပြင် Hot News သည် မြန်မာနိုင်ငံ ခရီးသွားလုပ်ငန်းဘုတ်အဖွဲ့နှင့်လည်း ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်ကြောင့် အငြင်းပွားမှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး တရားစွဲဆိုရန် သတိပေးခံခဲ့ရသည့် ဖြစ်စဉ်များ ရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Hot News အမှု SSC မရုပ်သိမ်းသေး |url=https://www.bnionline.net/mm/item/news-7690.html |access-date=2026-04-26 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}&lt;/ref&gt;
* '''The Myanmar Times(မြန်မာတိုင်းမ်) အယ်ဒီတာချုပ် Ross Dunkley အမှု:''' ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ကမာရွတ်မြို့နယ်တရားရုံးက မြန်မာတိုင်းမ်ဂျာနယ် အယ်ဒီတာချုပ် သြစတြေးလျနိုင်ငံသား မစ္စတာ ရော့စ် ဒန်ကလေအား အမျိုးသမီးတစ်ဦးကို ကိုယ်ထိလက်ရောက် နာကျင်စေမှုနှင့် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဥပဒေ ချိုးဖောက်မှုတို့ဖြင့် အပြစ်ရှိကြောင်း စီရင်ချက်ချမှတ်ခဲ့သည်။ ၎င်းအား နာကျင်စေမှုအတွက် ထောင်ဒဏ် (၁) လ ချမှတ်ခဲ့သော်လည်း ချုပ်ရက်နှင့် ခုနှိမ်ကာ လွှတ်ပေးခဲ့ပြီး၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဥပဒေ ချိုးဖောက်မှုအတွက် ဒဏ်ငွေကျပ် (၁) သိန်း ပေးဆောင်စေခဲ့သည်။ မစ္စတာ ဒန်ကလေသည် ဂျာနယ်ပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ မြန်မာအစုစပ်လုပ်ကိုင်သူများနှင့် အငြင်းပွားမှုဖြစ်ပွားနေချိန်တွင် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2011-06-30 |title=ရော့စ် ဒန်ကလေကို တရားရုံးက စီရင်ချက်ချ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2011/06/110630_dunkley_trial |access-date=2026-04-26 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ေရာ့စ္ဒန္ကေလကို ေထာင္ဒဏ္ ၁ လ နွင့္ က်ပ္ ၁ သိန္း ျပစ္ဒဏ္ခ် |url=https://burmese.dvb.no/post/11874 |access-date=2026-04-26 |website=DVB Burmese |language=en}}&lt;/ref&gt;

* '''မော်နီတာဂျာနယ် (The Monitor) နှင့် ဦးအောင်ဆန်းဦးတို့ တရားစွဲဆိုခံရမှု:'''  ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် က အစ်ကိုဖြစ်သူ ဦးအောင်ဆန်းဦး၊ မော်နီတာဂျာနယ် ထုတ်ဝေသူ ဝဏ္ဏကျော်ထင် ဦးလှမြင့်ဆွေနှင့် အယ်ဒီတာချုပ် [[မြတ်ခိုင်|ဦးမြတ်ခိုင်]] တို့ကို ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး တရားရုံး၌ တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။၂၀၁၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လထုတ် မော်နီတာဂျာနယ်ပါ အင်တာဗျူးတစ်ခုတွင် ဦးအောင်ဆန်းဦးက ၎င်းတို့မောင်နှမနှစ်ဦး ရင်ဆိုင်နေရသည့် အိမ်ခြံမြေ တရားမမှုနှင့် ပတ်သက်၍ တရားရုံးက ဆုံးဖြတ်ချက် မချရသေးမီ &quot;၎င်းအားလုံး နိုင်ပြီးပြီ&quot; ဟု ပြောကြားခဲ့မှုအပေါ် &quot;တရားရုံးကို မထေမဲ့မြင်ပြုမှု&quot; (Contempt of Court) ဖြင့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ ရှေ့နေများဖြစ်သော ဦးကြည်ဝင်းနှင့် ဦးဉာဏ်ဝင်းတို့က ကိုယ်စားလှယ်လွှဲစာဖြင့် ဦးတိုက်လျှောက်ထားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ယင်းပြောကြားချက်သည် တရားရုံးက မဆုံးဖြတ်ရသေးသော ကိစ္စကို ဆုံးဖြတ်ပြီးသကဲ့သို့ ပြောဆိုခြင်းဖြစ်၍ မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရားရုံးကို မထေမဲ့မြင်ပြုမှု ဥပဒေနှင့် ငြိစွန်းသည်ဟု ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ဘက်က တရားစွဲဆိုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2011-08-10 |title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်က ဦးအောင်ဆန်းဦးနဲ့ မော်နီတာဂျာနယ်ကို တရားစွဲ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/assk2-08102011092849.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2011-08-11 |title=ဦးအောင်ဆန်းဦး ပြောစကား တည်းဖြတ်ခွင့် မရှိလို့ အယ်ဒီတာက ပြောကြား |url=https://www.rfa.org/burmese/news/myatkhine-assk-08112011140009.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;
* '''မော်ဒန်ဂျာနယ် (Modern Journal) အသရေဖျက်မှုဖြင့် တရားစွဲဆိုခံရခြင်း (၂၀၁၂):''' ၂၀၁၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့ထုတ် မော်ဒန်ဂျာနယ်ပါ “လမ်းလွှဲလေးတော့ ကောင်းစေချင်” သတင်းဆောင်းပါးတွင် သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်အင်ဂျင်နီယာက တံတားဖြတ်သန်းခ ကောက်ခိုင်းသည်ဟု ရေးသားခဲ့မှုအပေါ် မြို့နယ်အင်ဂျင်နီယာ ဒေါ်နွဲ့နွဲ့ရီက အသရေဖျက်မှုဖြင့် တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။ ယင်းအမှုသည် ဦးသိန်းစိန်အစိုးရသစ်လက်ထက်တွင် အစိုးရဝန်ကြီးဌာနတစ်ခုက ပုဂ္ဂလိကမီဒီယာတစ်ခုကို '''ပထမဆုံးအကြိမ်''' တရားစွဲဆိုခဲ့သည့် အမှုဖြစ်ပြီး၊ ဂျာနယ်တာဝန်ခံအယ်ဒီတာ ဦးဝေလျှံနှင့် သတင်းထောက် မသက်စုအောင်တို့သည် ၂၀၁၂ ခုနှစ် မတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်တရားရုံး၌ အာမခံယူခဲ့ရသည်။ သို့သော် ၂၀၁၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် နှစ်ဖက်ကျေအေးရန် သဘောတူညီခဲ့ကြပြီး၊ မော်ဒန်ဂျာနယ်ဘက်မှလည်း မတ်လ ၂၃ ရက်နေ့ထုတ် ဂျာနယ်တွင် အမှားပြင်ဆင်ချက် ပြန်လည်ဖော်ပြပေးခဲ့ခြင်းဖြင့် အမှုပြီးဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ျပည္တြင္းသတင္းသမားနွစ္ဦးကို ႐ုံးတင္စစ္မယ္ |url=https://burmese.dvb.no/post/22384 |access-date=2026-04-26 |website=DVB Burmese |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=သန့်စင်ငြိမ်းချမ်း |date=2012-03-23 |title=မော်ဒန်ဂျာနယ်အမှု ကျေအေးရန် နှစ်ဖက်သဘောတူ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2012/03/23/7588.html |access-date=2026-04-26 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

==== ၂၀၁၂ ခုနှစ် ====

* '''The Voice Weekly ဂျာနယ် အသရေဖျက်မှုဖြင့် တရားစွဲဆိုခံရခြင်း (၂၀၁၂):''' ၂၀၁၂ ခုနှစ် မတ်လ ၁၂ ရက်နေ့ထုတ် The Voice Weekly ဂျာနယ်တွင် မြန်မာ့စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမီတက်က လုပ်ကိုင်ခွင့်ရထားသည့် မုံရွာကြေးနီစီမံကိန်း၏ အစုရှယ်ယာရောင်းချမှုနှင့် ပတ်သက်၍ ငွေရေးကြေးရေးကိစ္စများတွင် သတ္တုတွင်းဝန်ကြီးဌာန၏ မရိုးသားမှုများရှိခဲ့ကြောင်း ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်ရုံး၏ အစီရင်ခံစာကို ကိုးကား၍ သတင်းဖော်ပြခဲ့သည်။ ယင်းသတင်းသည် မှန်ကန်မှုမရှိဘဲ ရေးသားထားခြင်းဖြစ်ကာ ဝန်ကြီးဌာန၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိခိုက်စေသည်ဟုဆိုကာ သတ္တုတွင်းဝန်ကြီးဌာနက ဂျာနယ်ထုတ်ဝေသူ၊ တာဝန်ခံအယ်ဒီတာနှင့် သတင်းရေးသားသူ သတင်းထောက်တို့ကို အသရေဖျက်မှုဖြင့် ဒဂုံမြို့နယ်တရားရုံးတွင် ၂၀၁၂ ခုနှစ် မတ်လအတွင်း၌ တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။ ယင်းအမှုအတွက် မတ်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် စတင်စစ်ဆေးရန် တရားရုံးက ဆင့်ခေါ်ခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် နှစ်ဖက်ညှိနှိုင်းမှုများ ပြုလုပ်ကာ အမှုပြန်လည်ရုပ်သိမ်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2012-03-20 |title=The Voice ဂျာနယ်ကို သတ္ထုတွင်းဝန်ကြီးဌာန တရားစွဲပြီ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2012/03/20/7387.html |access-date=2026-04-26 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=BBC Burmese - မြန်မာ့ရေးရာ - The Voice Weekly အမှုကို ကြားနာတော့မယ် |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2012/09/120920_the-voice-weekly-trial |access-date=2026-04-26 |website=www.bbc.com |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2012-03-20 |title=The Voice Weekly ဂျာနယ်ကို တရားစွဲဆို |url=https://www.rfa.org/burmese/news/the-voice-weekly-03202012114329.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2012-05-12 |title=The Voice နှင့် သတ္တုတွင်း အမှု အပြီးသတ် ကြားနာမည် |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2012/05/12/9727.html |access-date=2026-04-26 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

* '''သတင်းထောက် မအေးသူစံ နှင့် ရုပ်ရှင်မင်းသမီး ထက်ထက်မိုးဦး အမှု:'''၂၀၁၂ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ရန်ကင်းမြို့နယ်တရားရုံးက  [[၇ ရက် နေ့စဉ်သတင်းစာ|7Day News]] မှ သတင်းထောက် မအေးသူစံကို ကိုယ်ထိလက်ရောက် ကျူးလွန်ခဲ့သည့် ရုပ်ရှင်မင်းသမီး ထက်ထက်မိုးဦးကို ပြစ်မှုဆိုင်ရာပုဒ်မ ၃၂၃ အရ ဒဏ်ငွေကျပ် ၁,၀၀၀ စီရင်ချက်ချမှတ်ခဲ့သည်။ ဤအမှုသည် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် နှစ်လယ်ပိုင်းက ပါတီပွဲတစ်ခုတွင် သတင်းထောက်က ကိုယ်ရေးကိုယ်တာကိစ္စ မေးမြန်းရာမှ အစပြုခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ၁ နှစ်နှင့် ၁၀ လကျော်ကြာအောင် တရားရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည့် ဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ဤအမှုသည် သတင်းထောက်တစ်ဦး သတင်းရယူစဉ် ဂုဏ်သိက္ခာပိုင်းဆိုင်ရာ စော်ကားခံရမှုအတွက် ၁ နှစ်နှင့် ၁၀ လကျော်ကြာအောင် တရားရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည့် ဖြစ်စဉ်တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ထက္ထက္မိုး​ဦး​ကို ဒဏ္​ေငြက်ပ္ ၁ ​ေထာင္ ျပစ္ဒဏ္ခ် |url=https://burmese.dvb.no/post/23359 |access-date=2026-04-26 |website=DVB Burmese |language=en}}&lt;/ref&gt;

* '''လျှပ်တပြက်ဂျာနယ် အမှု နှင့် တရားစွဲဆိုခံရမှု:'''  ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဇွန်လအတွင်း ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် ဖြစ်ပွားနေသော ပဋိပက္ခနှင့် ပတ်သက်ပြီး နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများက &quot;မွတ်ဆလင်ကုလား ၁၀ ဦး အသတ်ခံရသည်&quot; ဟု မှားယွင်းဖော်ပြခဲ့မှုအပေါ် '''&quot;နိုင်ငံပိုင် သတင်းစာအမှား မည်သူ တာဝန်ယူမည်နည်း&quot;''' ခေါင်းစဉ်ဖြင့် မျက်နှာဖုံးသတင်း ရေးသားခဲ့ခြင်းနှင့် မသီတာထွေး၏ ဓာတ်ပုံကို ဖော်ပြခဲ့ခြင်းတို့ကြောင့် လျှပ်တပြက်ဂျာနယ်ကို စာပေစိစစ်ရေးက အကန့်အသတ်မရှိ ထုတ်ဝေခွင့် ရပ်ဆိုင်းခဲ့သည်။ထို့နောက် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရက ဆူပူမှုဖြစ်ပွားအောင် လှုံ့ဆော်ရေးသားမှုဖြင့် အယ်ဒီတာချုပ် '''ဦးမြတ်ခိုင်''' ကို ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၅၀၅ (ခ)၊ (ဂ) တို့ဖြင့် ပုဇွန်တောင်မြို့နယ် တရားရုံးတွင် တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။ ယင်းအမှုကို ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် စတင် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=အောင်သက်ဝိုင်း |date=2012-06-21 |title=လျှပ်တပြက်ဂျာနယ်ကို ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရ တရားစွဲပြီ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2012/06/21/12833.html |access-date=2026-04-26 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
* '''လျှပ်တစ်ပြက်ဂျာနယ် အသရေဖျက်မှုနှင့် တရားမမှုဖြင့် စွဲဆိုခံရခြင်း:'''  ကသာမြို့ရှိ &quot;ဗယ်လဲင်တိုင်း&quot; (Valentine) ကာရာအိုကေလုပ်ငန်းရှင် ဦးမြင့်မောင်က လျှပ်တစ်ပြက်ဂျာနယ် (အတွဲ ၃၊ အမှတ် ၈၄ နှင့် ၈၈) ပါ ရေးသားချက်များနှင့် ပတ်သက်၍ အသရေဖျက်မှုဖြင့် ကသာမြို့နယ်တရားရုံးတွင် တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။၂၀၁၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် မြို့နယ်တရားသူကြီးက အဆိုပါအမှုကို ပြစ်မှုဆိုင်ရာအမှုကြီး ၄၈၇/၁၂၊ ပြစ်မှုဆိုင်ရာ ဥပဒေပုဒ်မ ၅၀၀ အရ လက်ခံခဲ့ပြီး ဇူလိုင်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် စတင်ကြားနာရန် ချိန်းဆိုခဲ့သည်။၎င်းအမှုတွင် ဆောင်းပါးရှင် '''ဟာဂျူလီ (ကသာ)''' ကို ပြစ်မှုဆိုင်ရာပုဒ်မ ၅၀၀ ဖြင့် ဦးတိုက်လျှောက်ထားခဲ့ပြီး၊ အယ်ဒီတာချုပ် '''ဦးမြတ်ခိုင်''' နှင့် ဆောင်းပါးရှင် ဟာဂျူလီ တို့ နှစ်ဦးအား &quot;နစ်နာကြေး ငွေသိန်း ၅,၀၀၀ ရလိုမှု&quot; ဖြင့် ကသာခရိုင်တရားရုံးတွင် တရားမမှုဖြင့် ထပ်မံစွဲဆိုခဲ့သည်။ အဆိုပါ တရားမမှုကို ဩဂုတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် စတင်စစ်ဆေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2012-07-29 |title=လျှပ်တစ်ပြက် ဂျာနယ်ကို အသရေဖျက်မှုနဲ့ စွဲဆိုမှု မြို့နယ်တရားရုံး လက်ခံ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/lightening-journal-sued-07292012103016.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;
* '''ဆင်ဆာစနစ်ဖြေလျှော့မှု:''' ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ဝေခြင်းမပြုမီ စာပေစိစစ်ရေးသို့ တင်ပြရသည့် စနစ်ကို စတင်ဖြေလျှော့ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=စာေပစိစစ္ေရးဌာန ဖ်က္သိမ္း |url=https://burmese.dvb.no/post/35733 |access-date=2026-04-26 |website=DVB Burmese |language=en}}&lt;/ref&gt;
* '''ဒီဗွီဘီ (DVB) သတင်းထောက် ကိုဇော်ဖေ အမှု (၂၀၁၂):''' ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ် ပညာရေးမှူးရုံးသို့ ဂျပန်ပညာသင်ဆုကိစ္စ သတင်းသွားရောက်မေးမြန်းခဲ့ရာမှ စတင်၍ ဒီဗွီဘီသတင်းထောက် ကိုဇော်ဖေ (ခ) ကိုသူရသက်တင်နှင့် ကျောင်းသားမိဘ ကိုဝင်းမြင့်လှိုင်တို့ကို မကွေးမြို့နယ် ပညာရေးဌာနက ဝတ္တရားနှောင့်ယှက်မှု (ပုဒ်မ ၃၅၃)၊ ပိုင်နက်ကျူးလွန်မှု (ပုဒ်မ ၄၄၈) တို့ဖြင့် တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2014-04-07 |title=DVB သတင်းထောက် ထောင်တစ်နှစ် စီရင်ခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/dvb-reporter-jail-04072014113403.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt; ယင်းတရားစွဲဆိုမှုအပေါ် ဒီဗွီဘီသတင်းဌာနက သတင်းမီဒီယာလွတ်လပ်ခွင့်ကို ပိတ်ပင်တားမြစ်ခြင်းဖြစ်သည်ဟုဆိုကာ ကန့်ကွက်ရှုတ်ချခဲ့ပြီး၊ ၎င်းတို့နှစ်ဦးကို ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဧပြီလ ၇ ရက်နေ့တွင် မကွေးမြို့နယ်တရားရုံးက ထောင်ဒဏ် ၁ နှစ်စီ ချမှတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2014-04-07 |title=DVB သတင်းထောက်နဲ့ သတင်းပေး ထောင် ၁ နှစ်စီချ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2014/04/140407_dvb_reporter_jailed |access-date=2026-04-26 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;ကိုဇော်ဖေသည် ၂၀၁၄ ခုနှစ် မေလ ၃ ရက်နေ့ ကမ္ဘာ့ သတင်း လွတ်လပ်ခွင့်နေ့ မတိုင်ခင် RSF နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များ အဖွဲ့က သူရဲကောင်း သတင်းသမား ၁၀၀ စာရင်းကို ထုတ်ပြန်ခဲ့မှုထဲ  ပြစ်ဒဏ်ကျခံနေရသော သတင်းထောက် ကိုဇော်ဖေလည်း ပါ၀င်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2014-04-30 |title=RSF ရဲ့ သူရဲကောင်း သတင်းသမား ၁၀၀ မှာ ကိုဇော်ဖေပါဝင် |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2014/04/140430_rsf_100heros |access-date=2026-04-26 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;ယင်းအပြင် ဒီဗွီဘီသတင်းထောက် ကိုဇော်ဖေ (ခ) ကိုသူရသက်တင်နှင့် အတူပါရှိသူ ကျောင်းသားမိဘတစ်ဦးကို ဝတ္တရားနှောင့်ယှက်မှု၊ ပိုင်နက်ကျူးလွန်မှုတို့ဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၁ နှစ်စီ ချမှတ်စီရင်ချက်အပေါ် ကန့်ကွက်သည့်အနေဖြင့် ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဧပြီလထုတ် ပြည်တွင်းရှိ ပုဂ္ဂလိကသတင်းစာနှင့် ဂျာနယ်အချို့သည် ၎င်းတို့၏ မျက်နှာဖုံးစာမျက်နှာများကို အနက်ရောင်များဖြင့် ဖော်ပြသည့် &quot;အနက်ရောင်လှုပ်ရှားမှု&quot; (Black Campaign) ကို ပြုလုပ်၍ သတင်းမီဒီယာလွတ်လပ်ခွင့် ပိတ်ပင်ခံရမှုအပေါ် စုပေါင်းဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2014-04-11 |title=ပြည်တွင်းစာစောင်အချို့ အနက်ရောင် အဖုံးနဲ့ ထုတ်ဝေ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2014/04/140411_black_campaign |access-date=2026-04-26 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;၂၀၁၄ ခုနှစ်  ဇူလိုင်လ ၃ ရက်နေ့တွင် ထောင် ၁နှစ် ပြစ်ဒဏ်ကို  ၃ လဟု လျော့ချ ပြင်ဆင် သတ်မှတ်လိုက်ပြီးနောက် ဇူလိုင်လ ၄ ရက်နေ့တွင်  ပြန်လွတ်လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ဗွီအိုအေ (မြန်မာပိုင်း) |date=2014-07-05 |title=DVB သတင်းထောက် ကိုဇော်ဖေ ပြန်လွတ် |url=https://burmese.voanews.com/a/dvb-journalist-zaw-pe-released/1951327.html |access-date=2026-04-26 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2014-04-07 |title=သတင်းထောက် ကိုဇော်ဖေကို ခြွင်းချက်မရှိ လွှတ်ပေးရန် DVB တောင်းဆို |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2014/04/07/57278.html |access-date=2026-04-26 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

==== ၂၀၁၃ ခုနှစ် ====

* '''ပုဂ္ဂလိကသတင်းစာများ:''' ၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ပုဂ္ဂလိကနေ့စဉ်သတင်းစာများကို နှစ်ပေါင်း ၅၀ အတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ် ပြန်လည်ထုတ်ဝေခွင့်ပြုခဲ့သည်။
* '''Eleven Media သတင်းထောက် မခိုင် (ခ) နော်ခိုင်ခိုင်အေးချို အမှု:'''၂၀၁၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလအတွင်းတွင် လွိုင်ကော်မြို့ရှိ ရှေ့နေ ဒေါ်အေးအေးဖြိုး၏ နေအိမ်သို့ သတင်းသွားရောက်မေးမြန်းမှုနှင့်စပ်လျဥ်းပြီး Eleven Media သတင်းထောက် မခိုင် (ခ) နော်ခိုင်ခိုင်အေးချို တရားစွဲဆိုခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ကယားပြည်နယ်၊ လွိုင်ကော်မြို့နယ်တရားရုံးက Daily Eleven သတင်းစာ၏ နယ်သတင်းထောက် မခိုင် (ခ) နော်ခိုင်ခိုင်အေးချို ကို ပိုင်နက်ကျူးလွန်မှု (ပုဒ်မ ၄၅၁)၊ အသရေဖျက်မှု (ပုဒ်မ ၅၀၀) နှင့် ဆဲဆိုခြိမ်းခြောက်မှု (ပုဒ်မ ၂၉၇-ခ) တို့ဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၃ လ တပေါင်းတည်းကျခံစေရန် အမိန့်ချမှတ်ခဲ့သည်။ငွေဒဏ်သာချမှတ်နိုင်သည့် ပြစ်မှုမျိုးကို ထောင်ဒဏ်အထိ စီရင်ခဲ့ခြင်းမှာ တရားရေးမဏ္ဍိုင်ကို အသုံးချ၍ သတင်းလွတ်လပ်ခွင့်ကို ခြိမ်းခြောက်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု သတင်းလောကက ရှုတ်ချခဲ့ကြသည်။ ထို့ပြင် ပြင်သစ်အခြေစိုက် နယ်ခြားမဲ့သတင်းထောက်များအဖွဲ့ (RSF) နှင့် CPJ တို့ကလည်း ယင်းစီရင်ချက်အပေါ် ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဝေဖန်ကန့်ကွက်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2013-12-24 |title=အမျိုးသမီး နယ်သတင်းထောက် ထောင်ချခံရမှု RSF နှင့် CPJ ရှုတ်ချ |url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-female-journalist-jailed-cpj-/1816375.html |access-date=2026-04-26 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=စနေလင်း |date=2013-12-20 |title=နယ်သတင်းထောက် အပေါ် ပြစ်ဒဏ် ချမှတ်ချက်အား မီဒီယာများ ရှုတ်ချ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2013/12/20/52498.html |access-date=2026-04-26 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
* '''ပုဒ်မ ၆၆(ဃ)ပါ ဆက်သွယ်ရေးဥပဒေ ပြဌာန်းခြင်း:''' ၂၀၁၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၈ ရက် တွင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် သည် ဆက်သွယ်ရေးဥပဒေကို ပြဌာန်းခဲ့သည်။ထိုထဲ ပုဒ်မ ၆၆(ဃ)သည် နောင်တွင် သတင်းမီဒီယာအပေါ် ခြိမ်းခြောက်မှုသဖွယ် အသုံးချခံဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-06-11 |title=ပုဒ်မ ၆၆(ဃ) သတင်းမီဒီယာကို ဖိနှိပ်ဖို့ ပြဌာန်းထားတဲ့ ဥပဒေလား |url=https://burmese.voanews.com/a/3895547.html |access-date=2026-04-26 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}&lt;/ref&gt;

==== ၂၀၁၄ ခုနှစ် (ဖိနှိပ်မှုအများဆုံးနှစ်) ====

* '''ယူနတီဂျာနယ် (Unity Journal) အမှု:''' ဇန်နဝါရီလ ၂၅ရက်နေ့တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော ယူနတီဂျာနယ် တွင် လျှို့ဝှက်ဓါတုလက်နက်စက်ရုံဆိုသည့် သတင်းဆောင်းပါး ကြောင့် ဂျာနယ်၏ မကွေးတိုင်း ပေါက်မြို့နယ် ဌာနေသတင်းထောက် ကိုလူမော်နိုင်ကို ရဲတပ်ဖွဲ့က ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်နေ့က ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော် လျှို့ဝှက်ချက်ပေါက်ကြားမှုဖြင့်  စွဲချက်တင်ခဲ့ပြီး၊ ဖေဖေါ်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ဂျာနယ်၏ အမူဆောင်အရာရှိချုပ် ဦးတင့်ဆန်း နှင့် သတင်းထောက်များဖြစ်ကြသော ကိုရာဇာဦး၊ ကိုပိုင်သက်ကျော် နှင့် ကိုစည်သူစိုးတို့ကို သတင်းရဲတပ်ဖွဲ့က ဆက်လက်ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ဇူလိုင် ၁၀ ရက်နေ့တွင် ထိုသူတို့ အလုပ်ကြမ်း နှင့် ထောင်ဒဏ် ၁၀ နှစ်ချမှတ်ခံရပြီး၊နောက်တွင် တိုင်းတရားလွှတ်တော် သို့ အယူခံခဲ့ရာမှ ၃နှစ် လျှော့ပြီး ၇နှစ် သို့ ပြောင်းလဲ ချမှတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ဆုမွန် |date=2014-03-18 |title=ယူနတီဂျာနယ်အမှု စတင်ကြားနာ |url=https://burmese.voanews.com/a/unity-journal-update/1873789.html |access-date=2026-04-26 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2014-02-04 |title=ယူနတီဂျာနယ်ကိစ္စ စိုးရိမ်ကြောင်း စာနယ်ဇင်း အဖွဲ့များ ကြေညာချက်ထုတ် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/worry-unity-journal-cause-02032014210047.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ယူနတီ ဂျာနယ် သတင်းထောက်တွေကို တရားစွဲပြီ - BBC Burmese - မြန်မာ့ရေးရာ |url=http://www.bbc.co.uk/burmese/burma/2014/05/140521_unity_charged.shtml |access-date=2026-04-26 |website=www.bbc.co.uk |language=my}}&lt;/ref&gt;
* '''Tomorrowဂျာနယ် သတင်းထောက် ဦးတင်ရွှေအား ပုဒ်မ ၁၈ ဖြင့် အမိန့်ချမှတ်မှု :''' ၂၀၁၄ ခုနှစ် မေလ ၇ ရက်နေ့တွင် မကွေးမြို့၌ မီဒီယာဖိနှိပ်မှုရပ်တန့်ရေးနှင့် ဖမ်းဆီးခံသတင်းထောက်များ လွတ်မြောက်ရေးအတွက် ဆန္ဒပြရာတွင် ဦးဆောင်ခဲ့သည့် Tomorrow ဂျာနယ်၏ နယ်သတင်းထောက် ဦးတင်ရွှေ တရားစွဲခံရသည်။ မကွေးမြို့နယ်တရားရုံးက ၎င်းအား ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ငြိမ်းချမ်းစွာ စုဝေးခြင်းနှင့် စီတန်းလှည့်လည်ခြင်းဆိုင်ရာ ဥပဒေပုဒ်မ ၁၈ ဖြင့် ဒဏ်ငွေကျပ် ၂၀,၀၀၀ (သို့မဟုတ်) ထောင်ဒဏ် (၁) လ စီရင်ချက်ချမှတ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ဆန္ဒပြပွဲသည် DVB သတင်းထောက် ကိုဇော်ဖေ (ခ) ကိုသူရသက်တင်နှင့် Unity သတင်းဂျာနယ်မှ သတင်းထောက်များ လွတ်မြောက်ရေးအတွက် ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ခွင့်ပြုမိန့်တင်ပြခဲ့သော်လည်း ခွင့်ပြုချက်မရရှိဘဲ လပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်ပြီးမှ တရားစွဲဆိုခံရသည့် ဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Tomorrow ဂျာနယ်သတင်းထောက် ပုဒ်မ ၁၈ ဖြင့် တရားစွဲဆိုခံရမှု ဒဏ်ငွေကျပ်နှစ်သောင်းပေးဆောင်ရန် အမိန့်ချ |url=https://news-eleven.com/article/260332 |access-date=2026-04-26 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;
* '''ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန နှင့် Eleven Media Group အမှု:''' ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂ ရက်နေ့ထုတ် Weekly Eleven သတင်းဂျာနယ်ပါ &quot;အများပြည်သူ ဝန်ဆောင်မှု မီဒီယာ ဥပဒေက နိုင်ငံပိုင်မီဒီယာတွေကို သွယ်ဝိုက်သောအားဖြင့် ပြည်သူ့ဘဏ္ဍာငွေ အလွဲသုံးစားမှုပြုလုပ်ရန် ခွင့်ပြုနေသလား&quot;ဆိုသည့် သတင်းဆောင်းပါးတွင် ထည့်သွင်းဖော်ပြခဲ့သော  ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ပုံနှိပ်စက်တင်ဒါအောင်ထားမှုများသည် သတ်မှတ်ဈေးနှုန်းများထက် ပိုနေသည်ဆိုသော အချက်နှင့်စပ်လျဥ်းပြီး ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊သတင်းနှင့် စာနယ်ဇင်းလုပ်ငန်း ဦးဆောင်ညွန်ကြားရေးမှူး ဦးကျော်စိုးက တရားလိုလုပ်ပြီး ပုဒ်မ ၅ဝဝ အသရေဖျက်မှုဖြင့်  Eleven Media Group က အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် ဒေါက်တာသန်းထွဋ်အောင်၊ မန်နေးဂျင်းအယ်ဒီတာ ဒေါက်တာသိန်းမြင့်၊ အယ်ဒီတာချုပ် ကိုဝေဖြိုး၊ ဒုတိယအယ်ဒီတာချုပ် ဦးမြတ်သစ် နှင့် အမှုဆောင် အယ်ဒီတာ ကိုနေထွန်းနိုင်တို့ကို   ပုဗ္ဗသီရိမြို့နယ်တရားရုံးတွင် ပုဒ်မ ၅၀၀ (အသရေဖျက်မှု) ဖြင့်  တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2014-11-19 |title=ပြန်ကြားရေးနဲ့ Eleven Media အမှု စတင်စစ်ဆေး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/ministry-of-information-sue-eleven-media-11192014172354.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt; 
* '''Tomorrow ဂျာနယ် အသရေဖျက်မှုဖြင့် တရားစွဲဆိုခံရခြင်း:''' ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၄ ရက်နေ့ထုတ် Tomorrow ဂျာနယ်ပါ “လက်ပံတန်းမြို့နယ်ရှိ ဗုဒ္ဓမြတ်စွယ်တော် သာသနာ့နယ်မြေများ ကျူးကျော်ခံနေရ” ဟူသော သတင်းနှင့် ပတ်သက်၍ လက်ပံတန်းမြို့နယ်နေ ဦးအောင်ပွင့် (ခ) ဦးအောင်မြင့်က ဂျာနယ်အယ်ဒီတာချုပ်၊ သတင်းထောက်နှင့် ဒေသခံဖြစ်သူ ဦးစန်းမောင် (ဗုဒ္ဓမြတ်စွယ်တော် ဂေါပကအဖွဲ့ ဒုဥက္ကဋ္ဌ) တို့ကို အသရေဖျက်မှု ပုဒ်မ ၅၀၀ ဖြင့် တာမွေမြို့နယ်တရားရုံးတွင် တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။ အဆိုပါအမှုအတွက် ဂျာနယ်အယ်ဒီတာချုပ် ဒေါ်သဲစုလှိုင်နှင့် သတင်းထောက်တို့သည် ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် အာမခံရရှိခဲ့ပြီး၊ ပူးတွဲတရားစွဲဆိုခံထားရသည့် ဒေသခံ ဦးစန်းမောင်အား ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ကျပ်သိန်း ၁၀၀ ဖြင့် တရားရုံးက အာမခံခွင့်ပြုပေးခဲ့သည်။ ယင်းအမှုသည် သတင်းဖော်ပြမှုကြောင့် သတင်းမီဒီယာသာမက သတင်းအရင်းအမြစ်ဖြစ်သည့် ဒေသခံကိုပါ ပစ်မှတ်ထားတရားစွဲဆိုခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Tomorrow ဂ်ာနယ္အမႈတြင္ ပူးတဲြတရားစဲြဆိုခံထားရသည့္ေဒသခံ အာမခံ ရရွိ |url=https://burmese.dvb.no/post/76824 |access-date=2026-04-26 |website=DVB Burmese |language=en}}&lt;/ref&gt; 
* '''မွန်းတည့်နေဂျာနယ် (Bi-Midday Sun) အမှု:''' ဇူလိုင်လတွင် ကြားဖြတ်အစိုးရဖွဲ့စည်းမည့် သတင်းဖော်ပြမှုကြောင့် ၂၀၁၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ပန်းဘဲတန်းမြို့နယ်တရားရုံးက မွန်းတည့်နေဂျာနယ်မှ ဂျာနယ်တိုက် ပိုင်ရှင် ဦးကျော်မင်းခိုင် ၊ ဦးနေမင်းထွန်း၊ တာဝန်ခံအယ်ဒီတာ ကိုအောင်သန်း၊ အမှုဆောင် အယ်ဒီတာ ကိုဝင်းထင်၊ သတင်းထောက် မင်းဝသန် အစရှိသည့် ၅ ဦးကို နိုင်ငံတော်အကြည်ညိုပျက်စေမှု ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၅၀၅ (ခ) ဖြင့် အမြင့်ဆုံးထောင်ဒဏ် ၂ နှစ်စီ ချမှတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2014-10-16 |title=ဘိုင်မွန်းတည့်နေ သတင်း သမားတွေကို ထောင်ချ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2014/10/141016_bimoontenay_sentenced |access-date=2026-04-26 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt; ၎င်းတို့သည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် တိုင်းရင်းသားဒီမိုကရေစီအင်အားစုများကို ကြားဖြတ်အစိုးရအဖြစ် တင်မြှောက်ကြောင်း &quot;ဒီမိုကရေစီရေး စဉ်ဆက်မပြတ် လှုပ်ရှားသူများအဖွဲ့&quot; (MDCF) ၏ ထုတ်ပြန်ချက်ကို ဂျာနယ်၌ ဖော်ပြခဲ့ခြင်းကြောင့် တရားစွဲဆိုခံရခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းစီရင်ချက်ချမှတ်ရာတွင် ထိုစဉ်က ပြဋ္ဌာန်းထားပြီးဖြစ်သည့် မီဒီယာဥပဒေဖြင့် အရေးမယူဘဲ ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မဖြင့် အမြင့်ဆုံးပြစ်ဒဏ် စီရင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် သတင်းသမားများနှင့် ရှေ့နေများ၏ ဝေဖန်မှုများ ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2014-10-16 |title=မွန်းတည့်နေ ဂျာနယ် သတင်းသမား ၅ ဦး ထောင် ၂နှစ်စီ ချမှတ်ခံရ |url=https://burmese.voanews.com/a/journalists-sentences/2485985.html |access-date=2026-04-26 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |last=နန်းဆိုင်နွမ် |date=2014-07-22 |title=Bi မွန်းတည့်နေ ဂျာနယ် အမှု ရမန် ထပ်ယူ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2014/07/22/62224.html |access-date=2026-04-26 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2014-10-17 |title=မွန်းတည့်နေဂျာနယ်အမှု စီရင်ချက် |url=https://www.rfa.org/burmese/multimedia/mid-day-sun-reporters-10172014033827.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;
* '''အလွတ်သတင်းထောက် ကိုပါကြီး သေဆုံးမှု:''' အောက်တိုဘာလတွင် မွန်ပြည်နယ်၌ သတင်းယူနေသည့် အလွတ်သတင်းထောက် ကိုပါကြီး သည် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ထိန်းသိမ်းမှုအောက်တွင် သေဆုံးခဲ့သည်။တပ်မတော် ဘက်ကမူ ကိုပါကြီး (ခ) ဗိုလ်ကြီး အောင်နိုင်သည် လက်နက်ကိုင် KKO အဖွဲ့၏ ပြန်ကြားရေးတာဝန်ခံ ဗိုလ်ကြီးအောင်နိုင် ဖြစ်ကြောင်း စစ်ဆေးတွေ့ရှိရသဖြင့် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ အောက်တိုဘာလ ၄ ရက်နေ့ ညပိုင်းတွင် စခန်းချနေစဉ် အစောင့်ထံမှ သေနတ်ကို လုယူ၍ ထွက်ပြေးရန် ကြိုးစားခဲ့သောကြောင့် ပစ်ခတ်ဖမ်းဆီးရာမှ သေဆုံးခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်းနှင့် ၎င်း၏ရုပ်အလောင်းအား စခန်းချရာနေရာအနီးတွင်ပင် မြေမြှုပ်သဂြိုဟ်ခဲ့ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2014-10-24 |title=တပ်ကဖမ်းထားတဲ့ သတင်းထောက် ကိုပါကြီး သေဆုံးပြီ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2014/10/141024_pargyi_dead |access-date=2026-04-26 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2014-11-16 |title=သတင်းထောက် ကိုပါကြီး သေ ဆုံးမှု လူ ၅ဝ ကျော် စစ်ဆေး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/kopargyi-dead-investigate-soldiers-11162014121817.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;
* '''မြန်မာသံတော်ဆင့်ဂျာနယ် ၁၁ ဦး တရားစွဲခံရမှု:''' ၂၀၁၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလအတွင်း ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနက မြန်မာသံတော်ဆင့်ဂျာနယ်မှ ထုတ်ဝေသူနှင့် အယ်ဒီတာချုပ် ဦးကျော်စွာဝင်း အပါအဝင် ဝန်ထမ်း ၁၁ ဦးကို သတင်းမီဒီယာဥပဒေ ပုဒ်မ ၂၅ (ခ) (ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး သို့မဟုတ် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိခိုက်စေသည့် ရေးသားမှု) ဖြင့် နေပြည်တော်၊ ပုဗ္ဗသီရိမြို့နယ်တရားရုံးတွင် အမှုဖွင့်တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2014-11-05 |title=တရားစွဲခံရမည့် မြန်မာသံတော်ဆင့်ဂျာနယ် |url=https://www.rfa.org/burmese/multimedia/myanmar-herald-journal-11052014015907.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt; ယင်းသည် ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ၉ ရက်နေ့ထုတ် ဂျာနယ်၌ ဖော်ပြခဲ့သည့် ဦးမျိုးရန်နောင်သိမ်းနှင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းခန်းတွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတအပေါ် သုံးနှုန်းထားသည့် အသုံးအနှုန်းများသည် သမ္မတ၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိခိုက်စေသည်ဟုဆိုကာ တရားစွဲဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ အမှုတွင် အယ်ဒီတာချုပ် ဦးကျော်စွာဝင်း၊ ဒုတိယအယ်ဒီတာချုပ်များ ဖြစ်ကြသည့် ဦးအောင်ကျော်မင်း၊ ဦးဆန်းထူးဝင်း၊ ဦးအံ့ခေါင်မင်း နှင့် ဖြန့်ချိရေးဝန်ထမ်း ဦးဇေယျာမိုး အပါအဝင် စုစုပေါင်း ၁၁ ဦးကို တရားရုံးက နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ပထမဆုံးအကြိမ် ဆင့်ခေါ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2014-11-04 |title=မြန်မာ သံတော်ဆင့်ကို အစိုးရ တရားစွဲမယ် |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2014/11/141104_myanmar_thandawsint |access-date=2026-04-26 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2014-11-07 |title=မြန်မာသံတော်ဆင့်ဂျာနယ်က ၁၁ ဦးကို အမှုဖွင့် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/myanmar-herald-charged-11072014100123.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနမှ တရားလိုပြုလုပ်၍ သတင်းမီဒီယာဥပဒေပုဒ်မ ၂၅(ခ)ဖြင့် တရားစွဲခံထားရသည့် မြန်မာသံတော်ဆင့်ဂျာနယ် ထုတ်ဝေသူမှ ဖြန့်ချိရေးအထိ ၁၁ ဦးအနက် နှစ်ဦးအား နေပြည်တော်၊ ပုဗ္ဗသီရိမြို့နယ် တရားသူကြီးဦးခင်ဝင်းက  အမြင့်ဆုံးပြစ်ဒဏ်ဖြစ်သည့် ငွေဒဏ်ကျပ် ၁၀ သိန်းစီပေးဆောင်ရန် အမိန့်ချမှတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=သတင်းမီဒီယာဥပဒေဖြင့် တရားစွဲခံထားရသည့် မြန်မာသံတော်ဆင့်ဂျာနယ်မှ အယ်ဒီတာချုပ်နှင့် ဒုတိယအယ်ဒီတာချုပ်တို့အား ငွေဒဏ် ကျပ် ၁၀ သိန်းပေးဆောင်ရန်နှင့် ပေးဆောင်နိုင်ခြင်းမရှိပါက ဥပဒေတွင်မပါဝင်သော ထောင်ဒဏ်ခြောက်လကျခံစေရန် ပုဗ္ဗသီရိမြို့နယ်တရားသူကြီးဦးခင်ဝင်း အမိန် |url=https://news-eleven.com/article/262735 |access-date=2026-04-26 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=စနေလင်း |date=2014-09-24 |title=ရွေးချယ်စရာ မရှိတော့၍ ဂျာနယ် နှစ်စောင်ကို တရားစွဲဟု ဝန်ကြီး ဦးရဲထွဋ် ပြော |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2014/09/24/65070.html |access-date=2026-04-26 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
* '''မြန်မာသံတော်ဆင့်ဂျာနယ် လက်ပံတန်းမြို့နယ်၌ ထပ်မံတရားစွဲဆိုခံရမှု:''' ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ လက်ပံတန်းမြို့နယ် ရဲတပ်ဖွဲ့က မြန်မာသံတော်ဆင့်ဂျာနယ်မှ သတင်းထောက်တစ်ဦးကို သတင်းမီဒီယာဥပဒေ ပုဒ်မ ၂၅ (ခ) ဖြင့် ထပ်မံတရားစွဲဆိုခဲ့သည်။ ယင်းသည် ဒေသခံရဲတပ်ဖွဲ့၏ လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှုအကြောင်း ရေးသားခဲ့ခြင်းကြောင့်ဖြစ်ပြီး၊ နေပြည်တော်တွင် အယ်ဒီတာအဖွဲ့ဝင် ၁၁ ဦး တရားရင်ဆိုင်နေရဆဲကာလအတွင်း နောက်ထပ်အမှုတစ်ခု တိုးလာခြင်းဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2014-12-07 |title=သံတော်ဆင့်က သတင်းထောက် နောက်တစ်ဦး တရားစွဲခံရပြန်ပြီ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2014/12/141207_thantawsint_journalist_charged |access-date=2026-04-26 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;

==== ၂၀၁၅ ခုနှစ် ====

* '''The Myanmar Post (မြန်မာပို့စ်) ဂျာနယ်အမှု (၂၀၁၅):''' ၂၀၁၅ ခုနှစ် မတ်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်မြို့နယ် တရားရုံးက ရန်ကုန်အခြေစိုက် မြန်မာပို့စ်ဂျာနယ် အယ်ဒီတာချုပ် ကိုသန်းထိုက်သူနှင့် ဒုသတင်းထောက်ချုပ် ကိုဆန်းမိုးထွန်းတို့ကို အသရေဖျက်မှု (ပုဒ်မ ၅၀၀) ဖြင့် အလုပ်မဲ့ထောင်ဒဏ် ၂ လစီ ချမှတ်ခဲ့သည်။ ယင်းအမှုသည် ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည့် မွန်ပြည်နယ်လွှတ်တော်နှင့် ကုလသမဂ္ဂဖွံ့ဖြိုးရေးအစီအစဉ် (UNDP) တို့ ပူးပေါင်းသည့် ဖိုရမ်နှင့် ပတ်သက်၍ &quot;ပညာရည်နိမ့်ပါးမှုကြောင့် တပ်မတော်သားများ လွှတ်တော်တွင် ပါဝင်နေရခြင်းဖြစ်ကြောင်း တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးမှဆို&quot; ဟူသော သတင်းခေါင်းစဉ်ဖြင့် ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၉ ရက်နေ့ထုတ် ဂျာနယ်တွင် ဖော်ပြခဲ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ယင်းသတင်းနှင့် ပတ်သက်၍ မွန်ပြည်နယ်လွှတ်တော် တပ်မတော်သားကိုယ်စားလှယ် ဗိုလ်မှူးသိန်းဇော်က ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၀ရက်နေ့တွင်  တရားလိုပြုလုပ်၍ တရားစွဲဆိုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=အယ်ဒီတာ နှင့် ဒု-သတင်းထောက်ချုပ် ၂ဦးကို မော်လမြိုင်တရားရုံးက ထောင်ဒဏ်စီရင် |url=https://www.bnionline.net/mm/item/news-20831.html |access-date=2026-04-26 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မြန်မာပို့စ်မှ ဂျာနယ်လစ် ၂ ဦးကို ထောင် ၂ လချ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2015/03/18/72754.html/attachment/myanmar-post/ |access-date=2026-04-26 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ဆုမွန် |date=2015-03-18 |title=မြန်မာသတင်းသမား ၂ ဦး ထောင်ဒဏ်ချမှတ်ခံရ |url=https://burmese.voanews.com/a/journalists-sentenced/2685452.html |access-date=2026-04-26 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}&lt;/ref&gt;
* '''Eleven Media Group အယ်ဒီတာ ၁၇ ဦး တရားစွဲခံရမှု''' ''':''' ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇွန်လအတွင်းတွင် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ သတင်းနှင့်စာနယ်ဇင်းလုပ်ငန်း ဦးဆောင်ညွှန်ကြားရေးမှူး ဦးကျော်စိုးက တရားလိုပြုလုပ်၍ '''The Daily Eleven''' သတင်းစာမှ အယ်ဒီတာချုပ် ကိုဝေဖြိုး အပါအဝင် တာဝန်ရှိသူ ၁၇ ဦးကို &quot;တရားရုံးကို မထေမဲ့မြင်ပြုမှု&quot; ဖြင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်တွင် တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။ ယင်းသည် ၂၀၁၅ ခုနှစ် မတ်လ ၂၁ ရက်နေ့ထုတ် သတင်းစာမျက်နှာဖုံး၌ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ပုံနှိပ်စက်ဝယ်ယူမှုနှင့် ပတ်သက်၍ &quot;တရားလိုပြသက်သေက ယူရို ၇ သိန်းဖြင့် ဝယ်ယူခဲ့သည်မှာ မှန်ကန်ကြောင်း ထွက်ဆိုသည်&quot; ဟူသော သတင်းခေါင်းစဉ် ဖော်ပြချက်ကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထိုအမှုတွင် ထုတ်ဝေသူ ဒေါက်တာသိန်းမြင့်၊ အယ်ဒီတာချုပ် ကိုဝေဖြိုး၊ ဆရာဦးမြတ်သစ်၊ အမှုဆောင်အယ်ဒီတာများဖြစ်သည့် ကိုအောင်မျိုးသူ၊ ကိုသန်းဇော်ထွန်း၊ ကိုကျော်ဇောလင်း၊ ကိုနေထွန်းနိုင်၊ ကိုဦး(သင်္ချာ)၊ ကိုနရီမင်း၊ သတင်းထောက်ချုပ် ကိုမာန်သူရှိန်၊ အကြီးတန်းအယ်ဒီတာများဖြစ်သည့် ကိုဇော်ဇော်အောင်၊ မအငယ်ထွေး၊ ကိုဟိန်းမင်းလတ်၊ ကိုစိုးထက်ခိုင်၊ ကိုနေ(မန်း)၊ မလင်းလင်းခိုင် နှင့် မနွဲ့ယဉ်အေးတို့ စုစုပေါင်း ၁၇ ဦးအထိ စံချိန်တင် တရားစွဲဆိုခံခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Daily Eleven သတင်းစာမှ အယ်ဒီတာ ၁၇ ဦးအား ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထပ်ဆင့်တရားစွဲဆိုထားခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ အယ်ဒီတာချုပ်ကိုဝေဖြိုး၏ ရှင်းလင်းပြောကြားချက် |url=https://news-eleven.com/article/261682 |access-date=2026-04-26 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2015-07-04 |title=Daily Eleven အယ်ဒီတာများ အမှုတစ်ကြိမ်တည်းစစ်ပြီး ဆုံးဖြတ်မည် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/daily-eleven-lawsuit-once-decide-07032015230455.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=မေစစ်ပိုင် |date=2015-06-20 |title=အလဲဗင်း အယ်ဒီတာ ၁၇ ဦးကို တရားရုံး မထီမြင်ပြုမှုဖြင့် ပြန်ကြားရေးက တရားစွဲ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2015/06/20/76736.html |access-date=2026-04-26 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
* '''သမဂ္ဂဂျာနယ်''' '''သတင်းထောက်ချုပ် မရွှေမှုံ အမှု (၂၀၁၅):''' ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ကျောက်တံတားမြို့နယ် တရားရုံးက သမဂ္ဂဂျာနယ် သတင်းထောက်ချုပ် မရွှေမှုံ (ခ) မဆွေဇင်ဦးကို ငြိမ်းချမ်းစွာ စုဝေးခြင်းနှင့် စီတန်းလှည့်လည်ခြင်းဆိုင်ရာ ဥပဒေ ပုဒ်မ ၁၉ ဖြင့် ဒဏ်ငွေ တစ်သောင်းကျပ် (သို့မဟုတ်) ထောင်ဒဏ် ၁၅ ရက် ကျခံရန် အမိန့်ချမှတ်ခဲ့သည်။ ယင်းအမှုသည် ၂၀၁၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂ ရက်နေ့က ကျရောက်သည့် &quot;သတင်းသမားများအပေါ် ကျူးလွန်သည့် ရာဇဝတ်မှုများအား အရေးမယူ ပစ်ထားခြင်းများ အဆုံးသတ်ရေးဆိုင်ရာ နိုင်ငံတကာနေ့&quot; တွင် ဆူးလေဘုရားပေါ်၌ သတင်းမီဒီယာသမားများအပေါ် ဖိနှိပ်မှုရပ်တန့်ရန် ဆုတောင်းပွဲ ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ပုဒ်မ ၁၉ ဖြင့် ကျောက်တံတားမြို့နယ်တရားရုံးတွင်၂၀၁၅ ဇွန် ၁ ရက်က တရားစွဲဆိုခံခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2015-12-18 |title=မီဒီယာဖိနှိပ်မှု ရပ်တန့်ဖို့ ဆုတောင်းသူ ကျပ် ၁၀၀၀၀ ဒဏ်ရိုက်ခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/court-sentenced-shwehmon-12182015102159.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ ဘုရားပေါ်တွင် ဆုတောင်းသည်ဟုဆိုကာ‘သမဂ္ဂဂျာနယ် သတင်းထောက်ချုပ် မရွှေမှုန်အား ပုဒ်မ ၁၉ ဖြင့် တရားစွဲထားမှု ကျောက်တံတားမြို့နယ်တရားရုံး၌ ယနေ့ အမိန့်ချမည် |url=https://news-eleven.com/article/268002 |access-date=2026-04-26 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;

=== ဦးထင်ကျော် နှင့် ဦးဝင်းမြင့် အစိုးရလက်ထက် ထင်ရှားဖြစ်စဉ်များ (၂၀၁၆–၂၀၂၁) ===
အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (NLD) အစိုးရလက်ထက်တွင် ဆက်သွယ်ရေးဥပဒေ ပုဒ်မ ၆၆(ဃ)၊ မတရားအသင်းဆက်သွယ်မှု အက်ဥပဒေနှင့် နိုင်ငံတော်လျှို့ဝှက်ချက်အက်ဥပဒေတို့ကို အသုံးပြု၍ မီဒီယာသမားများအပေါ် တရားစွဲဆိုမှုများ ဆက်တိုက်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည် -&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ထက်အောင်ခန့် |date=2019-06-24 |title=၆၆ (ဃ) နဲ့ တရားစွဲအမှုပေါင်း ၂၀၀ ရှိပြီ |url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-arrest-200-people-for-66-d-/4971395.html |access-date=2026-04-26 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Admin |first=I. S. P. |date=2018-03-28 |title=ဆက်သွယ်ရေးဥပဒေ ပုဒ်မ ၆၆ (ဃ) ဖြင့် တရားစွဲဆို အရေးယူခံရသူများ {{!}} ISP-Myanmar |url=https://ispmyanmar.com/burmese/%e1%80%86%e1%80%80%e1%80%b9%e1%80%9e%e1%80%bc%e1%80%9a%e1%80%b9%e1%80%b1%e1%80%9b%e1%80%b8%e1%80%a5%e1%80%95%e1%80%b1%e1%80%92-%e1%80%95%e1%80%af%e1%80%92%e1%80%b9%e1%80%99-%e1%81%86%e1%81%86/ |access-date=2026-04-26 |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;

==== ၂၀၁၆ ခုနှစ် ====

* '''7Day Daily သတင်းစာကို တပ်မတော်က ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၁၃၁ အရ တရားစွဲဆိုခြင်း:''' ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၄ ရက်နေ့ထုတ် 7Day Daily သတင်းစာတွင် သတင်းထောက် မင်းဟိန်းကျော် ရေးသားသည့် “စစ်တက္ကသိုလ်ဆင်း ညီနောင်များအား လက်ရှိအစိုးရနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် သူရဦးရွှေမန်း တိုက်တွန်း” ဟူသော သတင်းဆောင်းပါးနှင့် ပတ်သက်၍ စစ်တပ်တွင်း ပုန်ကန်မှုဖြစ်အောင် သွေးထိုးလှုံ့ဆော်သည်ဟုဆိုကာ တပ်မတော်မှ ဒုဗိုလ်မှူးကြီးလင်းထွန်းက တရားလိုပြုလုပ်၍ တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။ အဆိုပါအမှုတွင် အယ်ဒီတာချုပ် ဦးသောင်းစုငြိမ်းနှင့် သတင်းထောက် ကိုမင်းဟိန်းကျော်တို့အား ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၁၃၁ ဖြင့် အမှုဖွင့်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် သက်ဆိုင်ရာရဲစခန်းက သတင်းစာတိုက်သို့ တရားဝင်လာရောက်အကြောင်းကြားခဲ့သည်။ သို့သော် မြန်မာနိုင်ငံသတင်းမီဒီယာကောင်စီ၏ ကြားဝင်ညှိနှိုင်းမှုနှင့် တရားရုံးပြင်ပ နှစ်ဖက်ညှိနှိုင်းချက်များအရ ဇွန်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင်ပင် အမှုကို ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းကျေအေးခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဇွန်လ ၂၉ ရက်နေ့ထုတ် အစိုးရပိုင်သတင်းစာများတွင် 7Day Daily သတင်းစာက တပ်မတော်ကို တောင်းပန်ကြောင်း &quot;ပန်ကြားလွှာ&quot; ကို ထုတ်ပြန်ဖော်ပြခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-06-27 |title=7Day သတင်းစာကို စစ်တပ် တရားစွဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2016/06/160627_7day_army_case |access-date=2026-04-26 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-06-29 |title=7 Day Daily တပ်မတော်ကို တောင်းပန်လွှာထုတ်ပြန် |url=https://burmese.voanews.com/a/3396585.html |access-date=2026-04-26 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ဆုမွန် |date=2016-06-27 |title=တပ်မတော် စွဲချက် 7 Day ညှိနှိုင်းဖို့ မျှော်လင့် |url=https://burmese.voanews.com/a/news-7days-issue-/3393684.html |access-date=2026-04-26 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}&lt;/ref&gt;

* '''BBC သတင်းထောက် ကိုနေလင်းအား ပြည်သူ့ဝန်ထမ်း နာကျင်စေမှုဖြင့် ထောင်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်း:'''  ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဘီဘီစီသတင်းထောက် ကိုနေလင်း သည်  အလုပ်ကြမ်းနှင့် ထောင်ဒဏ် (၃) လ ချမှတ်ခံခဲ့ရသည်။၂၀၁၅ ခုနှစ် မတ်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးမြို့၌ ကျောင်းသားများ၏ ဒီမိုကရေစီပညာရေး ဆန္ဒပြပွဲသတင်းကို ဆိုင်ကယ်ဖြင့် လိုက်လံရယူနေစဉ် ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးနှင့် အခြေအတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်နှင့် ပတ်သက်၍  မန္တလေးတိုင်း၊ ချမ်းမြသာစည်မြို့နယ်တရားရုံးက အမှုလက်ခံစစ်ဆေးပြီးနောက် ထိုပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။၎င်းအား ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင် ဒုတပ်ကြပ်ဘမော်ကို ကိုယ်ထိလက်ရောက် နာကျင်စေခဲ့သည်ဟုဆိုကာ ပြစ်မှုဆိုင်ရာ ဥပဒေပုဒ်မ ၃၃၂ (ပြည်သူ့ဝန်ထမ်းအား ဝတ္တရားဆောင်ရွက်စဉ် နာကျင်စေမှု) ဖြင့် တရားစွဲဆိုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းအမှုသည် သတင်းထောက်တစ်ဦး သတင်းရယူစဉ် ရဲတပ်ဖွဲ့၏ အင်အားသုံးတားဆီးမှုကြောင့် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ပဋိပက္ခအပေါ် ပြင်းထန်သော ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဝေဖန်မှုများ ရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-06-06 |title=ရဲကို နာကျင်စေမှု BBC သတင်းထောက် ထောင် ၃ လ ကျ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/bbc-reporter-naylin-sentenced-3months-jail-06062016110155.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;
* '''မကွေးအခြေစိုက် MGY ဂျာနယ် အယ်ဒီတာအဖွဲ့ဝင်များ လားရှိုးတွင် တရားစွဲဆိုခံရခြင်း:''' ၂၀၁၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၆ ရက်နေ့ထုတ် MGY ဂျာနယ် (အတွဲ ၁၊ အမှတ် ၉) ပါ &quot;ပြည်သူ့ဟစ်တိုင်&quot; ကဏ္ဍတွင် ဖော်ပြခဲ့သည့် &quot;တပ်မတော်မိသားစု နေထိုင်ပိုင်ဆိုင်သည့် ခြံဝင်းအား တရုတ်လူမျိုး ဧည့်နိုင်ငံသားက မတရားသိမ်းယူ ဖယ်ရှားခိုင်းခြင်းအား တိုင်တန်းခြင်း&quot; ဟူသော သမ္မတထံ လိပ်မူတိုင်ကြားစာနှင့် ပတ်သက်၍ အသရေဖျက်မှု ပုဒ်မ ၅၀၀ ဖြင့် လားရှိုးမြို့နယ်တရားရုံးတွင် တရားစွဲဆိုခံခဲ့ရသည်။ အဆိုပါအမှုတွင် တိုင်တန်းခံရသူ ဦးညွန့်မောင်က MGY ဂျာနယ် အယ်ဒီတာချုပ် ဦးနေခြည် အပါအဝင် အယ်ဒီတာ (၄) ဦးနှင့် တိုင်ကြားစာပေးပို့သူ (၂) ဦး၊ စုစုပေါင်း (၆) ဦးကို တရားစွဲဆိုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းဖြစ်စဉ်သည် ဂျာနယ်မှ တည်းဖြတ်ပြင်ဆင်ခြင်းမရှိဘဲ ပေးပို့သူ၏ အာဘော်အတိုင်း ဖော်ပြပေးခဲ့သည့် ပြည်သူ့အသံကဏ္ဍအပေါ် တရားစွဲဆိုခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ မကွေးအခြေစိုက် သတင်းသမားများမှာ လားရှိုးမြို့အထိ သွားရောက်တရားရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည့် ဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-11-15 |title=MGY ဂျာနယ် အယ်ဒီတာအဖွဲ့ အသရေဖျက်မှုနဲ့ တရားစွဲခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/mgy-journal-11152016071413.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;
* '''Daily Eleven သတင်းစာပါ အယ်ဒီတာ့အာဘော်ကြောင့် တရားစွဲဆိုခံရခြင်း:''' ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့ထုတ် Daily Eleven သတင်းစာတွင် '''“တစ်နှစ်ကြာပြီးနောက် ”''' အမည်ရှိ အယ်ဒီတာ့အာဘော် ဆောင်းပါး၌ ဝန်ကြီးချုပ်တစ်ဦးက စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးထံမှ ဒေါ်လာတစ်သိန်းဝန်းကျင်တန် '''Patek Philippe''' နာရီတစ်လုံးကို လက်ဆောင်ရရှိခဲ့သည်ဟု ရည်ညွှန်းရေးသားခဲ့မှုနှင့် ပတ်သက်၍ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့ရုံး ညွှန်ကြားရေးမှူး '''ဦးမိုးဟိန်း''' က တရားလိုပြုလုပ်ကာ ဆက်သွယ်ရေးဥပဒေ ပုဒ်မ ၆၆ (ဃ) ဖြင့် ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ '''နိုဝင်ဘာလ ၉ ရက်'''နေ့တွင် တာမွေမြို့နယ်ရဲစခန်း၌ အမှုဖွင့်ခဲ့သည်။ယင်းအမှုတွင် Eleven Media Group မှ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် ဒေါက်တာသန်းထွဋ်အောင်နှင့် အယ်ဒီတာချုပ် ကိုဝေဖြိုးတို့အား နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ဖမ်းဆီးခဲ့ပြီး အင်းစိန်ထောင်တွင် ချုပ်နှောင်ကာ အမှုရင်ဆိုင်စေခဲ့သည်။ အမှုစစ်ဆေးနေစဉ်အတွင်း ဒေါက်တာသန်းထွဋ်အောင်ဘက်က အဆိုပါရေးသားချက်မှာ အခြေအမြစ်မရှိကြောင်း ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် တိုင်းအစိုးရအဖွဲ့ထံ ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၇ ရက်နေ့မှစ၍ Eleven သတင်းစာနှင့် နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများတွင် အနူးအညွတ် ပြန်လည်တောင်းပန်ခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် Eleven Media Group ဘက်ကလည်း အခြားသူများအပေါ် ဆက်သွယ်ရေးဥပဒေ ပုဒ်မ ၆၆ (ဃ) ဖြင့် တန်ပြန်တရားစွဲဆိုထားသည့် အမှုများကို ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းပေးခဲ့သဖြင့် နှစ်ဦးနှစ်ဖက် ညှိနှိုင်းမှုများဖြင့် အမှုပြေလည်သွားခဲ့သည့် ထင်ရှားသော ဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=အလဲဗင်း ဒေါက်တာ သန်းထွဋ်အောင်နဲ့ ထောင်ဝင်စာ တွေ့ခွင့်ရ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-37968290 |access-date=2026-04-26 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-12-30 |title=တောင်းပန်ရတဲ့အကြောင်း ကို ဒေါက်တာ သန်းထွဋ်အောင် ပြော |url=https://www.rfa.org/burmese/news/eleven-explain-apology-12302016042209.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ထက်အောင်ခန့် |date=2016-11-14 |title=Eleven က စွဲထားတဲ့ ပုဒ်မ ၆၆ (ဃ) အမှုတွေ စရုပ်သိမ်းနေ |url=https://burmese.voanews.com/a/eleven-start-to-revoke-their-sue-/3594966.html |access-date=2026-04-26 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-11-09 |title=ဒေါက်တာ သန်းထွဋ်အောင်နဲ့ Eleven Media Group ကို အမှုဖွင့် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/dr-thanhtutaung-eleven-media-sue-11092016064743.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;

==== ၂၀၁၇ ခုနှစ် ====

* '''The Voice Daily အယ်ဒီတာချုပ်နှင့် သရော်စာရေးသူအား တပ်မတော်က တရားစွဲဆိုခြင်း:''' ၂၀၁၇ ခုနှစ် မေလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ ဗဟန်းမြို့နယ်ရဲစခန်းမှတစ်ဆင့် The Voice Daily သတင်းစာ အယ်ဒီတာချုပ် ဦးကျော်မင်းဆွေနှင့် သရော်စာရေးသူ ဗြိတိသျှကိုကိုမောင် (ခ) ဦးကျော်စွာနိုင် တို့အား ဆက်သွယ်ရေးဥပဒေ ပုဒ်မ ၆၆ (ဃ) ဖြင့် တရားစွဲဆိုကြောင်း သမ္မန်စာ ပေးပို့ခဲ့သည်။ ယင်းသို့ တရားစွဲဆိုရခြင်းမှာ ၂၀၁၇ ခုနှစ် မတ်လ ၂၆ ရက်နေ့ထုတ် The Voice သတင်းစာတွင် ဖော်ပြခဲ့သည့် &quot;ကျည်ထောင်စုသစ္စာ&quot; အမည်ရှိ သရော်စာဆောင်းပါးသည် တပ်မတော်၏ အထက်ပိုင်းနှင့် အောက်ခြေကြား သဘောထားကွဲလွဲမှုဖြစ်စေပြီး တပ်မတော်၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိခိုက်စေသည်ဟု တပ်မတော်ဘက်က ယူဆသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ အဆိုပါအမှုနှင့် ပတ်သက်၍ မြန်မာနိုင်ငံစာနယ်ဇင်းကောင်စီက ကြားဝင်ညှိနှိုင်းပေးခဲ့ပြီး The Voice ဘက်မှ စိတ်မကောင်းဖြစ်ရပါကြောင်း ရှင်းလင်းချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့သော်လည်း တပ်မတော်ဘက်မှ မလုံလောက်ဟု ယူဆကာ တရားရုံးသို့ တိုက်ရိုက်တရားစွဲဆိုခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=မေခ |date=2017-05-17 |title=The Voice အယ်ဒီတာချုပ် ၆၆(ဃ)နဲ့ တရားစွဲခံရ |url=https://burmese.voanews.com/a/the-voice-news-paper-66-d-/3854265.html |access-date=2026-04-26 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Frontier |first=Mratt Kyaw Thu |date=2017-05-16 |title=The Voice အယ်ဒီတာချုပ်နှင့် သရော်စာရေးသူတဦးကို ဆက်သွယ်ရေးပုဒ်မဖြင့် တပ်မတော်က တရားစွဲ |url=https://www.frontiermyanmar.net/mm/the-voice-%e1%80%a1%e1%80%9a%e1%80%ba%e1%80%92%e1%80%ae%e1%80%90%e1%80%ac%e1%80%81%e1%80%bb%e1%80%af%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%94%e1%80%be%e1%80%84%e1%80%b7%e1%80%ba-%e1%80%9e%e1%80%9b%e1%80%b1%e1%80%ac/ |access-date=2026-04-26 |website=Frontier Myanmar |language=mm-MM}}&lt;/ref&gt;
* '''DVB နှင့် ဧရာဝတီ သတင်းထောက်များအား မတရားအသင်းနှင့် ဆက်သွယ်မှုဖြင့် ဖမ်းဆီးခြင်းနှင့် အမှုပြန်လည်ရုပ်သိမ်းခြင်း:'''၂၀၁၇ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၌ [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအောင်းလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (TNLA) ၏ သတင်းသွားရောက်ယူခဲ့သည့် DVB သတင်းထောက် ကိုအေးနိုင်၊ ကိုပြည့်ဘုန်းအောင် နှင့် ဧရာဝတီသတင်းဌာန သတင်းထောက် ဦးသိန်းဇော် အပါအဝင် (၆) ဦးကို တပ်မတော်က ဖမ်းဆီးပြီး မတရားအသင်းများအက်ဥပဒေ ပုဒ်မ ၁၇(၁) ဖြင့် အမှုဖွင့်ခဲ့သည်။ သို့သော် အဆိုပါအမှုကို '''၂၀၁၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၅ ရက်'''နေ့တွင် သီပေါမြို့နယ်တရားရုံး၌ တရားလိုဖြစ်သူ တပ်မတော်ဘက်က အမှုရုပ်သိမ်းပေးခဲ့သဖြင့် သတင်းထောက်များအပါအဝင် ဖမ်းဆီးခံထားရသူများအားလုံး ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။ ယင်းဖြစ်စဉ်သည် သတင်းသမားများအား မတရားအသင်းဆက်သွယ်မှုပုဒ်မဖြင့် ပထမဆုံးအကြိမ် ဖမ်းဆီးအရေးယူခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် အမှုရုပ်သိမ်းပေးခဲ့သည့် ထင်ရှားသောဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2017-06-27 |title=ထိန်းသိမ်းခံ ဧရာဝတီနှင့် DVB မှ သတင်းသမား ၃ဦး အမြန်ဆုံး လွှတ်ပေးရန် AI တောင်းဆို |url=https://burma.irrawaddy.com/news/short-news/2017/06/27/137455.html |access-date=2026-04-26 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပုဒ္မ ၁၇(၁) ျဖင့္ တရားစြဲခံရသည့္ ဒီဗြီဘီႏွင့္ ဧရာဝတီသတင္းေထာက္အပါအဝင္ ၆ ဦး လြတ္ေျမာက္ |url=https://burmese.dvb.no/post/228967 |access-date=2026-04-26 |website=DVB Burmese |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ဉာဏ်ဝင်းအောင် |date=2017-06-29 |title=အဖမ်းခံ သတင်းထောက်သုံးဦး ပုဒ်မ ၁၇/၁နဲ့ အရေးယူခံရမှု ဝေဖန်မှုထွက်ပေါ် |url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-journalists-to-be-charged-unlawful-association-act/3920768.html |access-date=2026-04-26 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}&lt;/ref&gt;

* '''မြန်မာဓာတ်ပုံသတင်းထောက်နှစ်ဦး ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် ဖမ်းဆီးခံရခြင်း:''' ၂၀၁၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် ဂျာမနီနိုင်ငံအခြေစိုက် GEO မဂ္ဂဇင်း၏ တာဝန်ပေးချက်အရ ရခိုင်ပြည်နယ်မှ ထွက်ပြေးလာသူများ၏ သတင်းဓာတ်ပုံများရယူရန် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်ခဲ့သည့် မြန်မာဓာတ်ပုံသတင်းထောက် ကိုမင်းဇေယျာဦးနှင့် ကိုခွန်လတ်တို့အား ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်အာဏာပိုင်များက ကော့ဘ်ဇက်ဘဇားမြို့တွင် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် သတင်းထောက်ဗီဇာ (Journalist Visa) အစား ခရီးသွားဗီဇာ (Tourist Visa) ဖြင့် ဝင်ရောက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဗီဇာစည်းကမ်းချိုးဖောက်မှုအပြင် ကနဦးတွင် သူလျှိုလုပ်မှုဖြင့်ပါ စွပ်စွဲတရားစွဲဆိုခံခဲ့ရသည်။ အဆိုပါအမှုအတွက် တရားရုံးက အာမခံပေးရန် ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး ၎င်းတို့အား ကာလအတန်ကြာ ထိန်းသိမ်းထားခဲ့သဖြင့် မိခင်သတင်းဌာနများနှင့် နိုင်ငံတကာသတင်းမီဒီယာအဖွဲ့အစည်းများက စိုးရိမ်ပူပန်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ထိုအမှုသည်  ၂၀၁၇ ခုနှစ် ရခိုင်အရေးအခင်းကာလအတွင်း နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် သတင်းယူရင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော အရေးကြီးသည့် မှတ်တမ်းတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=မြန်မာ ဓာတ်ပုံသတင်းထောက် နှစ်ဦး ဘာလို့ အဖမ်း ခံထားရတာလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-41279922 |access-date=2026-04-26 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=မြန်မာ ဓါတ်ပုံ သတင်းထောက် ၂ ဦး ဖမ်းဆီး ခံရ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-41284435 |access-date=2026-04-26 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;

* '''နေပြည်တော် လွှတ်တော်အနီး ဒရုန်းရိုက်ကူးမှုဖြင့် သတင်းထောက်များ ဖမ်းဆီးခံရခြင်း:''' ၂၀၁၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော် လွှတ်တော်အဆောက်အအုံအနီး ဒရုန်းဖြင့် ဓာတ်ပုံရိုက်ကူးရန် ကြိုးပမ်းမှုကြောင့် တူရကီအခြေစိုက် TRT သတင်းဌာနမှ စင်ကာပူနိုင်ငံသား Lau Hon Meng၊ မလေးရှားနိုင်ငံသူ Mok Choy Lin၊ စကားပြန်အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည့် သတင်းထောက် ကိုအောင်နိုင်စိုးနှင့် ယာဉ်မောင်း ဦးလှတင်တို့ (၄) ဦးကို ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ဇမ္ဗူသီရိမြို့နယ်တရားရုံးက ၎င်းတို့ (၄) ဦးလုံးကို ၁၉၃၄ ခုနှစ် လေယာဉ်အက်ဥပဒေ ပုဒ်မ ၁၀ အရ ထောင်ဒဏ် (၂) လစီ ချမှတ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ဖြစ်စဉ်တွင် ဒရုန်းအတွင်း၌ လွှတ်တော်နှင့် ပတ်သက်သည့် ရိုက်ကူးချက်များ မတွေ့ရှိရဘဲ အင်းဝဒေသမှ ဗီဒီယိုဖိုင်များသာ တွေ့ရှိခဲ့သော်လည်း တရားရုံးက ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့အား သွင်းကုန်ထုတ်ကုန်ဥပဒေဖြင့်လည်း ထပ်မံအမှုဖွင့် တရားစွဲဆိုမှုများ ရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ထက်နိုင်ဇော် |date=2017-11-10 |title=လႊတ္ေတာ္အား Drone ႏွင့္ ဓာတ္ပုံ႐ိုက္ရန္ ႀကိဳးပမ္းမႈျဖင့္ လူ ၄ ဦး ေထာင္ ၂ လစီ ခ်မွတ္ခံရ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2017/11/10/145964.html |access-date=2026-04-26 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
* '''တနင်္သာရီဂျာနယ်အား သတင်းမီဒီယာဥပဒေဖြင့် တိုင်းအစိုးရက တရားစွဲဆိုခြင်း:''' ၂၀၁၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၀ ရက်နေ့ထုတ် တနင်္သာရီဂျာနယ် (အတွဲ ၅၊ အမှတ် ၁၇) တွင် ကလောင်အမည် မူးဆေးအိုး ရေးသားသည့် &quot;မဲဆွယ်အပြုံး&quot; အမည်ရှိ သရော်စာဆောင်းပါး ဖော်ပြခဲ့မှုနှင့် ပတ်သက်၍ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့က သတင်းမီဒီယာဥပဒေဖြင့် တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။ အဆိုပါဆောင်းပါးသည် တိုင်းဝန်ကြီးချုပ်နှင့် အစိုးရအဖွဲ့၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိခိုက်စေသည်ဟုဆိုကာ တိုင်းအစိုးရအဖွဲ့ရုံး ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးက ၂၀၁၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၃ ရက်တွင် ထားဝယ်မြို့နယ်တရားရုံးသို့ ဦးတိုက်လျှောက်ထားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းအမှုတွင် သတင်းမီဒီယာဥပဒေ ပုဒ်မ ၉ (ဆ) ကို ဖောက်ဖျက်သည်ဟုဆိုကာ ပုဒ်မ ၂၅ (ခ) ဖြင့် စွဲဆိုခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ သရော်စာသည် ရသစာပေအမျိုးအစားသာ ဖြစ်သော်လည်း အစိုးရအဖွဲ့က ဥပဒေကြောင်းအရ အရေးယူရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=တနင်္သာရီဂျာနယ်ကို စွဲချက်တင်သင့်မတင်သင့် ကြားနာမယ် |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-45408448 |access-date=2026-04-26 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;
* '''ရိုက်တာသတင်းထောက် ကိုဝလုံးနှင့် ကိုကျော်စိုးဦးတို့အား နိုင်ငံတော်လျှို့ဝှက်ချက်အက်ဥပဒေဖြင့် ဖမ်းဆီးထောင်ချခြင်း:'''၂၀၁၇ ခုနှစ်အတွင်း ရခိုင်ပြည်နယ်၊ မောင်တောမြို့နယ်၊ အင်းဒင်ကျေးရွာတွင် ရွာသား (၁၀) ဦး သတ်ဖြတ်ခံရသည့်ဖြစ်စဉ်ကို စုံစမ်းဖော်ထုတ်နေသည့် ရိုက်တာ (Reuters) သတင်းထောက် ကိုဝလုံးနှင့် ကိုကျော်စိုးဦးတို့အား ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ၎င်းတို့အား ၁၉၂၃ ခုနှစ် နိုင်ငံတော်လျှို့ဝှက်ချက်အက်ဥပဒေ (Official Secrets Act) ချိုးဖောက်မှုဖြင့် အမှုဖွင့်ခဲ့ပြီး၊ ၂၀၁၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ရန်ကုန်မြောက်ပိုင်းခရိုင်တရားရုံးက ထောင်ဒဏ် (၇) နှစ်စီ အမိန့်ချမှတ်ခဲ့သည်။ သတင်းထောက်နှစ်ဦးသည် သတင်းအချက်အလက်ရယူရန် ချိန်းဆိုစဉ် ရဲအရာရှိများ၏ ထောင်ချောက်ဆင် ဖမ်းဆီးခြင်းကို ခံခဲ့ရခြင်းဖြစ်ကြောင်း ထွက်ဆိုခဲ့ကြသော်လည်း ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခံခဲ့ရကာ၊ ၂၀၁၉ ခုနှစ် မေလတွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ဖြင့် ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။ ၎င်းတို့၏ အင်းဒင်လူသတ်မှု စုံစမ်းဖော်ထုတ်ချက်ကြောင့် ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ပူလစ်ဇာဆု (Pulitzer Prize)&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-04-16 |title=ရိုက်တာ သတင်းထောက် ကိုဝလုံးနဲ့ ကျော်စိုးဦးတို့ လွတ်မြောက်ဖို့ ပူလစ်ဇာဆုက အကျိုးရှိမလား |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-47945825 |access-date=2026-04-26 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt; ၊ကုလသမဂ္ဂ ပညာရေး၊ သိပ္ပံ နှင့် ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့ - ယူနက်စကို (UNESCO) က ပေးအပ်သော UNESCO/Guillermo Cano Press Freedom Prize 2019 ဆု&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-04-11 |title=ရိုက်တာသတင်းထောက် ကိုဝလုံးနဲ့ ကိုကျော်စိုးဦးတို့ကို UNESCO သတင်းလွတ်လပ်ခွင့်ဆု ချီးမြှင့် |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-47891672 |access-date=2026-04-26 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt; နှင့် Time မဂ္ဂဇင်း၏ ၂၀၁၈ ခုနှစ်အတွက် အထင်ရှားဆုံးပုဂ္ဂိုလ် (Person of the Year) စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းဂုဏ်ပြုခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2018-12-11 |title=ရိုက်တာ သတင်းထောက် ကိုဝလုံးနဲ့ ကိုကျော်စိုးဦးတို့ TIME မဂ္ဂဇင်းရဲ့ Person of the Year ရွေးချယ်ခံရ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-46532133 |access-date=2026-04-26 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;

==== ၂၀၁၈ ခုနှစ် ====

* '''မြန်မာတိုင်းမ်စ် အယ်ဒီတာချုပ်ဟောင်း မစ္စတာ ရော့စ် ဒန်ကလေ မူးယစ်ဆေးဝါးအမှုဖြင့် ဖမ်းဆီးခံရခြင်း:''' ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဇွန်လ ၇ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်အခြေစိုက် မြန်မာတိုင်းမ်စ် (The Myanmar Times) သတင်းစာ၏ အယ်ဒီတာချုပ်ဟောင်း သြစတြေးလျနိုင်ငံသား မစ္စတာ ရော့စ် ဒန်ကလေ (Mr. Ross Dunkley) နှင့် ဗြိတိန်နိုင်ငံသား မစ္စတာ ဂျွန် မက်ကမ်ဇီး (Mr. John McKenzie) တို့အပါအဝင် မြန်မာနိုင်ငံသား (၇) ဦးကို ဗဟန်းမြို့နယ်ရှိ ၎င်းတို့ငှားရမ်းနေထိုင်သည့် နေအိမ်တွင် မူးယစ်ဆေးဝါးများနှင့်အတူ ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။ ဗဟန်းမြို့နယ်ရဲတပ်ဖွဲ့နှင့် မူးယစ်တပ်ဖွဲ့စုတို့ ပူးပေါင်း၍ ရှောင်တခင်ဝင်ရောက်စစ်ဆေးရာမှ မူးယစ်ဆေးဝါးသုံးစွဲ၊ ရောင်းဝယ်မှုဖြင့် ဖမ်းဆီးခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ဇွန်လ ၇ ရက်နေ့တွင်ပင် ဗဟန်းမြို့နယ်တရားရုံး၌ ရမန်နှစ်ပတ်ယူကာ ထိန်းသိမ်းစစ်ဆေးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ မစ္စတာ ရော့စ် ဒန်ကလေသည် မြန်မာတိုင်းမ်စ်နှင့် ဖနွမ်းပင်ပို့စ် သတင်းစာတို့ကို တည်ထောင်ခဲ့သူ တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ယခင်အစိုးရလက်ထက် ၂၀၁၁ ခုနှစ်ကလည်း အမှုရင်ဆိုင်ခဲ့ရဖူးသည့် ထင်ရှားသော မီဒီယာလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=ရော့စ် ဒန်ကလေကို မူးယစ်မှုနဲ့ ဖမ်းဆီး |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-44413979 |access-date=2026-04-26 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;

* '''Weekly Eleven ဂျာနယ် အယ်ဒီတာ (၃) ဦးအား ပုဒ်မ ၅၀၅ (ခ) ဖြင့် တရားစွဲဆိုခံရခြင်း:''' ၂၀၁၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၈ ရက်နေ့ထုတ် Weekly Eleven ဂျာနယ်တွင် ဖော်ပြပါရှိသည့် “အမြဲရှုံးနေသည့် စက်သုံးဆီဆိုင်တွေ ပိတ်ရေး၊ ငွေချေးသူ ဘယ်သူမှန်း မသိသည့် ကျောင်းကား နှင့် လူအမည်ပေါက် ပြည်သူ့ရှယ်ယာ” ဟူသော ဝေဖန်သုံးသပ်ချက်ဆောင်းပါးနှင့် ပတ်သက်၍ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူး ဦးအောင်ကျော်ခိုင်က တရားလိုပြုလုပ်ကာ တာမွေမြို့နယ်တရားရုံးတွင် တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။ အဆိုပါဆောင်းပါးသည် အများပြည်သူက အစိုးရအပေါ် အကြည်ညိုပျက်စေရန် ပြုလုပ်သည်ဟုဆိုကာ နိုင်ငံတော်အကြည်ညိုပျက်စေမှု ပုဒ်မ ၅၀၅ (ခ) ဖြင့် အမှုဖွင့်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ Eleven Media Group မှ အမှုဆောင်အယ်ဒီတာ ကိုကျော်ဇောလင်း၊ အယ်ဒီတာ ကိုနရီမင်းနှင့် တာဝန်ခံအယ်ဒီတာ ကိုဖြိုးဝေဝင်း တို့ (၃) ဦးမှာ အင်းစိန်ထောင်တွင် ရက်သတ္တပတ်အချို့ ထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Weekly Eleven ဂျာနယ် အယ်ဒီတာချုပ် အပါအဝင် သုံးဦးအား ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့က ပုဒ်မ ၅၀၅ (ခ) ဖြင့် တရားစွဲထားသည့် အမှုတွင် တရားလိုအား စတင်စစ်ဆေးပြီး အာမခံလျှောက်ထားမှုကို လာမည့်ရုံးချိန်း၌ အမိန့်ချမည် |url=https://news-eleven.com/news/1848 |access-date=2026-04-26 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Weekly Eleven ဂျာနယ်မှ အယ်ဒီတာချုပ် အပါအဝင် သုံးဦးအား တရားစွဲဆိုထားမှုနှင့် ပတ်သက်၍ နိုင်ငံတော်သမ္မတ လမ်းညွှန်မှုဖြင့် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့က သတင်းမီဒီယာကောင်စီသို့ လာရောက်တိုင်ကြား |url=https://news-eleven.com/news/1979 |access-date=2026-04-26 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;

==== ၂၀၁၉ ခုနှစ် ====

* '''ဧရာဝတီသတင်းဌာန တာဝန်ခံအယ်ဒီတာအား ဆက်သွယ်ရေးဥပဒေဖြင့် တရားစွဲဆိုခြင်း:''' ၂၀၁၉ ခုနှစ် '''ဧပြီလ'''အတွင်း ရခိုင်ပြည်နယ်၌ ဖြစ်ပွားနေသော ရက္ခိုင့်တပ်တော် (AA) နှင့် တပ်မတော်တို့၏ တိုက်ပွဲသတင်းများကို  မေးမြန်းဖော်ပြခဲ့သည့်အတွက် ဧရာဝတီသတင်းဌာန (မြန်မာပိုင်း) တာဝန်ခံအယ်ဒီတာ '''ကိုရဲနည်''' ကို တပ်မတော်က ဆက်သွယ်ရေးဥပဒေ ပုဒ်မ ၆၆ (ဃ) ဖြင့် အမှုဖွင့်ခဲ့သည်။ အဆိုပါအမှုကို ရန်ကုန်မြို့၊ ကျောက်တံတားမြို့နယ်ရဲစခန်းတွင် တပ်မတော်ဘက်က တရားလိုပြုလုပ်၍ အမှုဖွင့်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ၂၀၁၉ ခုနှစ် '''ဧပြီလ ၁၉ ရက်'''နေ့တွင် သတင်းဌာနဘက်က အတည်ပြုခဲ့သည်။ ယင်းဖြစ်စဉ်သည် သတင်းမီဒီယာများ၏ ပဋိပက္ခသတင်းတင်ပြမှုအပေါ် တရားဥပဒေဖြင့် ကန့်သတ်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည့် ထင်ရှားသော ဖြစ်ရပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=အေအေ ရက္ခိုင့် တပ်မတော် နဲ့ တိုက်ပွဲ အကြောင်း သတင်းရေးတဲ့ ဧရာဝတီသတင်းဌာန ကို တပ်မတော် က ၆၆ ဃ နဲ့ တရားစွဲထား |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-47990667 |access-date=2026-04-26 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;
* '''Channel Mandalay ဗီဒီယိုသတင်းထောက် ကိုနန္ဒ (ခ) ကိုအောင်ကြည်မြင့်အား ပုဒ်မ ၅ ခုဖြင့် တရားစွဲဆိုခြင်း:''' ၂၀၁၉ ခုနှစ် မေလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးတိုင်း၊ ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်၊ အောင်သပြေကျေးရွာရှိ ကျောက်မီးသွေးစွမ်းအင်သုံး ဘိလပ်မြေစက်ရုံစီမံကိန်းကို ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြသည့် ဒေသခံများအား ရဲတပ်ဖွဲ့က နှိမ်နင်းမှုကို Channel Mandalay TV ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်စာမျက်နှာမှတစ်ဆင့် တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့် (Live) ပြသခဲ့သည့် သတင်းထောက် ကိုနန္ဒကို ရဲတပ်ဖွဲ့က ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ထို့နောက် ၎င်းအား  ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၃၃၃၊ ၃၀၇၊ ၄၄၀၊ ၁၁၄ နှင့် ၄၃၅ စသည့် ပုဒ်မ ၅ ခုဖြင့် တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။ သို့သော် နယ်စည်းမထားသတင်းထောက်များအဖွဲ့ (RSF) က ကိုနန္ဒသည် သတင်းယူနေစဉ် လက်တစ်ဖက်တွင် ကင်မရာ၊ အခြားတစ်ဖက်တွင် ဖုန်းကိုင်ဆောင်ထားပြီး ရန်လိုသည့်အပြုအမူမရှိကြောင်း ဗီဒီယိုအထောက်အထားများဖြင့် ရှင်းလင်းခဲ့ကာ ကုလသမဂ္ဂအလုပ်အဖွဲ့ (UN Working Group) ထံသို့ တိုင်ကြား၍ နိုင်ငံတကာဖိအားပေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ယင်းဖြစ်စဉ်သည် ဒေသတွင်း သတင်းယူနေသည့် သတင်းထောက်တစ်ဦးအား ပြင်းထန်သော ပုဒ်မများဖြင့် နှစ်ရှည်ထောင်ဒဏ်ချမှတ်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည့် ထင်ရှားသော ဖြစ်ရပ်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ဗွီအိုအေ (မြန်မာပိုင်း) |date=2019-08-15 |title=Channel Mandalay TV သတင်းထောက် ဖမ်းဆီးခံရမှု RSF ကုလကို တိုင်ကြား |url=https://burmese.voanews.com/a/rsf-refers-myanmar-journalist-arbitrary-detention-to-un/5042918.html |access-date=2026-04-26 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=The Irrawaddy News |date=2019-06-21 |title=Channel Mandalay သတင္းေထာက္ကိုု၄ႀကိမ္ေျမာက္ရံုုးထုုတ္ |url=https://www.youtube.com/watch?v=yO-zDGSy9xw |access-date=2026-04-26}}&lt;/ref&gt;

==== ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ====

* '''သတင်းဌာနအယ်ဒီတာချုပ် (၃) ဦးအား အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေဖြင့် အမှုဖွင့်ခြင်း:''' ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် မတ်လအတွင်း ရက္ခိုင့်တပ်တော် (AA) ကို အစိုးရက အကြမ်းဖက်အုပ်စုအဖြစ် သတ်မှတ်ကြေညာပြီးနောက်၊ AA နှင့် ဆက်သွယ်မေးမြန်းမှုပြုလုပ်ခဲ့သည့် မန္တလေးအခြေစိုက် Voice of Myanmar (VOM) အယ်ဒီတာချုပ် ကိုနေမျိုးလင်းကို ၂၀၂၀ မတ်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ရဲတပ်ဖွဲ့က အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေ ပုဒ်မ ၅၀ (က)၊ ၅၂ (က) တို့ဖြင့် ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ထို့ပြင် စစ်တွေအခြေစိုက် နေရဉ္စရာသတင်းဌာန အယ်ဒီတာချုပ် ကိုခိုင်မြတ်ကျော်နှင့် ရန်ကုန်ခေတ်သစ်သတင်းဌာန အယ်ဒီတာချုပ် ကိုသာလွန်ဇောင်းထက်တို့ကိုလည်း အလားတူဥပဒေဖြင့် အမှုဖွင့်ခဲ့သည်။ သို့သော် ကိုနေမျိုးလင်း၏ လုပ်ရပ်မှာ အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေနှင့် အကျုံးဝင်ခြင်းမရှိကြောင်း ဥပဒေအရာရှိ၏ အကြံပြုချက်အရ ဧပြီလ ၉ ရက်နေ့တွင် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံထားရာမှ ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။ ယင်းဖြစ်စဉ်သည် ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည့် အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေကို အသုံးပြု၍ သတင်းမီဒီယာသမားများအား ပထမဆုံးအကြိမ် ဖမ်းဆီးအရေးယူရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည့် ထင်ရှားသော ဖြစ်ရပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ဇော်ဝင်းလှိုင် |date=2020-03-31 |title=VOM အယ်ဒီတာချုပ် ထိန်းသိမ်းခံရ |url=https://burmese.voanews.com/a/voa-chief-editor-attested-/5352570.html |access-date=2026-04-26 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=စည်သူအောင်မြင့် |date=2020-04-13 |title=သတင်းသမားတွေကို ဘာကြောင့် အကြမ်းဖက်မှု တိုက်ဖျက်ရေး ဥပဒေနဲ့ ဖမ်းဆီး တရားစွဲဖို့ကြိုးစားသလဲ |url=https://burmese.voanews.com/a/sithu-aung-myint-why-myanmar-charges-journalists-under-terrorism-law/5369474.html |access-date=2026-04-26 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Voice of Myanmar သတင်းဌာန အယ်ဒီတာချုပ် ဖမ်းဆီးခံရ |url=https://burmese.dvb.no/post/379433 |access-date=2026-04-26 |website=DVB Burmese |language=en}}&lt;/ref&gt;
* '''Justice for Myanmar ဝက်ဘ်ဆိုက်အား ပိတ်ပင်ခြင်း:''' မြန်မာစစ်တပ်၏ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများနှင့် ခြစားမှုများကို ဖော်ထုတ်ရေးသားနေသည့် Justice for Myanmar ဝက်ဘ်ဆိုက်ကို မမှန်သတင်းများ ထုတ်လွှင့်နေသည်ဟုဆိုကာ ပိတ်ပင်ရန် '''ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန'''က အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုပေးသည့် ကုမ္ပဏီများကို ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဩဂုတ်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ အဆိုပါ ပိတ်ပင်မှုကို စစ်တပ်နှင့် ဆက်နွှယ်သည့် အဖွဲ့တစ်ခု၏ တိုင်ကြားချက်အရ ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ဗြိတိန်အခြေစိုက် '''ARTICLE 19''' အဖွဲ့က ၎င်းလုပ်ရပ်သည် လွတ်လပ်စွာ ပြောဆိုခွင့်ကို ဖိနှိပ်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ကန့်ကွက်ခံရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ဗွီအိုအေ (မြန်မာပိုင်း) |date=2020-09-03 |title=မြန်မာက လူ့အခွင့်အရေး Website ကို ပိတ်ခိုင်းခြင်း Article 19 ရှုတ်ချ |url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-government-block-the-humanright-website-block-/5568343.html |access-date=2026-04-26 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}&lt;/ref&gt;

=== စစ်အာဏာသိမ်းကာလ ထင်ရှားဖြစ်စဥ်များ (၂၀၂၁ -၂၀၂၆) ===
==== ၂၀၂၁ ခုနှစ် ====
*

၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လတွင် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းမှ သတင်းထောက်တစ်ဦးဖြစ်သူ အောင်သူရသည် စစ်တပ်ကိုဆန့်ကျင်သည့် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံဆန္ဒပြမှုများ|၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းမှုဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြပွဲများ]]ကို သတင်းယူနေစဉ် ဒေသဆိုင်ရာအာဏာပိုင်များ၏ ဖမ်းဆီးခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ သူသည် ရက်ပေါင်းများစွာ ထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် အရပ်သားအစိုးရကို ဖြုတ်ချပြီးချိန်မှစ၍ သတင်းထောက်လေးဆယ်ဦး ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရကြောင်း ဘီဘီစီက ဆိုသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|date=2021-03-22|title=Myanmar coup: Detained BBC journalist Aung Thura released|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-56480098|access-date=2021-03-24}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ ၂၀၂၁ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ထုတ်ဝေခွင့်လိုင်စင် ရုပ်သိမ်းခံရသည့် သတင်းဌာနများ
|-
! စဉ် !! သတင်းဌာနအမည် !! လိုင်စင်ရုပ်သိမ်းသည့် ရက်စွဲ !! အခြေစိုက်ဒေသ !! မှတ်ချက်
|-
| ၁ || [[Mizzima News|မဇ္ဈိမ]] || ၂၀၂၁၊ မတ် ၈ || ရန်ကုန်/ပြည်ပ || ပုဒ်မ ၈ ဖြင့် ပိတ်သိမ်း
|-
| ၂ || ဒီဗွီဘီ (DVB) || ၂၀၂၁၊ မတ် ၈ || ရန်ကုန်/ပြည်ပ || ပုဒ်မ ၈ ဖြင့် ပိတ်သိမ်း
|-
| ၃ || ခေတ်သစ်မီဒီယာ || ၂၀၂၁၊ မတ် ၈ || ရန်ကုန် || ပုဒ်မ ၈ ဖြင့် ပိတ်သိမ်း
|-
| ၄ || [[Myanmar Now|မြန်မာနောင်း]] || ၂၀၂၁၊ မတ် ၈ || ရန်ကုန် || ပုဒ်မ ၈ ဖြင့် ပိတ်သိမ်း
|-
| ၅ || [[7Day News]] || ၂၀၂၁၊ မတ် ၈ || ရန်ကုန် || ပုဒ်မ ၈ ဖြင့် ပိတ်သိမ်း
|-
| ၆ || မြစ်ကြီးနားသတင်းဂျာနယ် || ၂၀၂၁၊ ဧပြီ ၂၉ || မြစ်ကြီးနား (ကချင်) || ဒေသအခြေစိုက်
|-
| ၇ || The 74 Media&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-05-04 |title=ကချင်ပြည်နယ် အခြေစိုက် The 74 Media သတင်းဌာန ပိတ်သိမ်းခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/the74media-closed-05042021064742.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;|| ၂၀၂၁၊ မေ ၃ || မြစ်ကြီးနား (ကချင်) || ပုဒ်မ ၈ ဖြင့် ပိတ်သိမ်း
|-
| ၈ || တာချီလိတ်သတင်းအေဂျင်စီ || ၂၀၂၁၊ မေ ၄ || တာချီလိတ် (ရှမ်း) || ဒေသအခြေစိုက်
|-
| ၉ || ဇေယျာတိုင်း (Zayar Times)&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-12-30 |title=စစ်ကိုင်းအခြေစိုက် ဇေယျာတိုင်း(စ်)သတင်းဌာနကို စစ်ကောင်စီပိတ်သိမ်း |url=https://www.rfa.org/burmese/news/military-council-closes-sagaing-zeyar-times-news-agency-12302021013410.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;|| ၂၀၂၁၊ ဇူလိုင် ၁ || စစ်ကိုင်းမြို့ (စစ်ကိုင်း) || အမိန့်စာပါရက်စွဲ
|-
| ၁၀ || Delta News Agency&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Editor |date=2021-10-24 |title=နစက လက်ထက်မှာ Delta News Agency သတင်းဌာနကို သတင်းထုတ်ဝေဖြန့်ချိခွင့် ပိတ်သိမ်းပြန် |url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2021/10/24/%e1%80%94%e1%80%85%e1%80%80-%e1%80%9c%e1%80%80%e1%80%ba%e1%80%91%e1%80%80%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-delta-news-agency-%e1%80%9e%e1%80%90%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%8c%e1%80%ac%e1%80%94/ |access-date=2026-04-26 |website=Voice of Myanmar |language=en-US}}&lt;/ref&gt;|| ၂၀၂၁၊ အောက်တိုဘာ ၄ || ပုသိမ် (ဧရာဝတီ) || အမိန့်စာပါရက်စွဲ
|-
| ၁၁ || [[The Irrawaddy|ဧရာဝတီသတင်းအေဂျင်စီ]] &lt;ref&gt;{{Cite web |title=သတင်းအေဂျင်စီနှင့် ထုတ်ဝေခြင်းလုပ်ငန်း ပိတ်သိမ်းကြောင်းအသိပေးကြေညာချက် |url=http://www.moi.gov.mm/announcements/31753 |access-date=2026-04-26 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;|| ၂၀၂၂၊ အောက်တိုဘာ ၂၆ || ရန်ကုန်/ပြည်ပ || ပုဒ်မ ၈(ခ) ဖြင့် ပိတ်သိမ်း
|-
| ၁၂ || ဧရာဝတီတိုင်းမ်&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2023-06-12 |title=Ayeyarwaddy Times သတင်းဌာနကို စစ်ကောင်စီ လုပ်ငန်းလိုင်စင်ပိတ်သိမ်း |url=https://www.rfa.org/burmese/news/ayeyarwaddy-times-junta-06122023034233.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;|| ၂၀၂၃၊ ဇွန် ၁၀ || ပုသိမ် (ဧရာဝတီ) || မြန်မာ့အလင်းတွင် ကြေညာသည့်ရက်
|-
| ၁၃ || မဲခေါင်သတင်းဌာန (Mekong News) || ၂၀၂၃၊ ဒီဇင်ဘာ ၂၄ || တောင်ကြီး (ရှမ်း) || ပုဒ်မ ၈(ခ) ဖြင့် ပိတ်သိမ်း
|-
| ၁၄ || Chin World သတင်းအေဂျင်စီ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=သတင်းအေဂျင်စီလုပ်ငန်း ပိတ်သိမ်းကြောင်း အသိပေးကြေညာချက် |url=https://myanmar.gov.mm/my/news-media/announcements/-/asset_publisher/idasset291/content/%25E1%2580%259E%25E1%2580%2590%25E1%2580%2584%25E1%2580%25BA%25E1%2580%25B8%25E1%2580%25A1%25E1%2580%25B1%25E1%2580%2582%25E1%2580%25BB%25E1%2580%2584%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2585%25E1%2580%25AE%25E1%2580%259C%25E1%2580%25AF%25E1%2580%2595%25E1%25-4 |access-date=2026-04-26 |website=myanmar.gov.mm |language=my-MM}}&lt;/ref&gt;|| ၂၀၂၆၊ ဧပြီ ၉ || ချင်းပြည်နယ် || ပုဒ်မ ၈(ခ) ဖြင့် ပိတ်သိမ်း
|-
| ၁၅ || KHONUMTHUNG MEDIA GROUP || ၂၀၂၆၊ ဧပြီ ၉ || ချင်းပြည်နယ် || ပုဒ်မ ၈(ခ) ဖြင့် ပိတ်သိမ်း
|-
| ၁၆ || မျက်မှောက်ခေတ် (Nowadays News) || ၂၀၂၆၊ ဧပြီ ၉ || ရန်ကုန် || ပုဒ်မ ၈(ခ) ဖြင့် ပိတ်သိမ်း
|}
== ကိုးကား ==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူ့အခွင့်အရေး]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဆင်ဆာဖြတ်တောက်ခြင်း]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မီဒီယာ]]</text>
      <sha1>271bv3df3n1pfvriro4k0jo350nui04</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဂျူးဂျောဘူတာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>273258</id>
    <revision>
      <id>1027733</id>
      <parentid>908328</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T15:36:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ninjastrikers</username>
        <id>22896</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1027733</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="585" sha1="omnhp5ee55u21r71ukc1e5rmdbztl01" xml:space="preserve">'''ဂျူးဂျောဘူတာ''' သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံနှစ်ခု၏ အမည်ဖြစ်သည်။ 

*[[ဂျူးဂျေားဘူတာ (တိုကျို)]]
*[[ဂျူးဂျောဘူတာ (ခင်းတဲဆွတ်)]]
*[[ဂျူးဂျောဘူတာ (ကျိုတိုမြေအောက်ရထားလိုင်း)]]

{{သံတူကြောင်းကွဲ}}
[[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]]</text>
      <sha1>omnhp5ee55u21r71ukc1e5rmdbztl01</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပက်ရှ်ကိုပီမြို့</title>
    <ns>0</ns>
    <id>276245</id>
    <revision>
      <id>1027711</id>
      <parentid>1027273</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:37:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1027711</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20529" sha1="nt91j8hgdzmpm7z930gadhse2qlbu6d" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| type = mu
| official_name = Peshkopi
| other_name = Peshkopia
| flag = 
| emblem = Stema e Bashkisë Dibër.svg
| skyline = 
| caption = 
| county = Dibër
| municipality = [[Dibër, Albania|Dibër]]
| coordinates = {{coord|41|41|00|N|20|25|41|E|type:adm1st_region:AL_dim:100000|display=inline,title}}
| area_munic = 
| elevation = 
| elevation_min = 651
| elevation_max = 
| population as of = 2023&lt;ref name=&quot;2023pop&quot;&gt;{{cite web|title=Census of Population and Housing|url=https://www.instat.gov.al/en/themes/censuses/census-of-population-and-housing/|publisher=Institute of Statistics Albania|access-date=11 October 2025|archive-date=30 April 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250430151629/https://www.instat.gov.al/en/themes/censuses/census-of-population-and-housing/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| area_unit = 
| population unit = 
| postal code = 8301
| area code = 0218
| website = [http://www.peshkopia.com www.peshkopia.com]
| name = ပက်ရှ်ကိုပီ
| settlement_type = မြို့တော်
| image_skyline = {{Photomontage
| photo1a = Peshkopia from the air.jpg
| photo2a = Peshkopia, Albania – Palace of Culture.jpg
| photo2b = Peshkopi, Albania 2018-04 01.jpg
| photo3a = Peshkopi from the road into dobrove.jpg
| photo3b = Kisha e Shpërfytyrimit Herbel.jpg
| photo4a = Dibra.jpg
| spacing = 2
| border = 2
| color_border = green
| color = yellow
| size = 280
| foot_montage = ပက်ရှ်ကိုပီမြို့၏ မြင်ကွင်းများ
}}
| image_flag = Flag of Dibër.gif
| flag_size = 100px
| image_seal = Stema e Bashkisë Dibër.svg
| seal_size = 100px
| map_caption = ပက်ရှ်ကိုပီ
| mapsize = 200px
| pushpin_map = Albania
| pushpin_label_position = left
| pushpin_map_caption = ပက်ရှ်ကိုပီမြို့တည်နေရာ
| subdivision_type = နိုင်ငံ
| subdivision_name1 = Dibër
| subdivision_name2 = Dibër
| subdivision_name4 = &lt;!-- Politics -----------------&gt;
| area_urban_km2 = 937.88
| area_metro_km2 = 1.92
| population_urban = 14710
| timezone1 = ပက်ရှ်ကိုပီ
| utc_offset1 = UTC+1
| utc_offset2 = 
}}

'''ပက်ရှ်ကိုပီ''' မြို့သည် Dibër နိုင်ငံ ရှိ Albania အရှေ့မြောက်ဘက် တောင်တန်းဒေသများတွင် တည်ရှိသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ခရိုင်နှစ်ခုလုံး၏ မြို့တော် (quark) နှင့် ခရိုင် (rreth) သည် ၎င်း၏ ခရိုင်နှင့် အမည်မဖော်ပြသော အယ်လ်ဘေးနီးယားရှိ တစ်ခုတည်းသော ခရိုင်ဒေသဆိုင်ရာမြို့တော်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၃ သန်းခေါင်စာရင်းအရလူဦးရေမှာ ၁၄,၇၁၀ ဖြစ်သည်။ 
{{Historical populations|1950|1427|1960|3514|1969|5600|1979|7800|1989|12320|2001|14017|2011|13251|2023|14710|source=&lt;ref&gt;{{cite web|title=Cities of Albania|url=http://pop-stat.mashke.org/albania-cities.htm|access-date=11 October 2025|archive-date=6 April 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250406215925/http://pop-stat.mashke.org/albania-cities.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Albania: All places/communes|url=http://pop-stat.mashke.org/albania-census1989.htm}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;2023pop&quot; /&gt;}}
ပက်ရှ်ကိုပီမြို့ သည် Black Drin မြစ် ၏ အရှေ့ဘက် ၁၈၇ ကီလိုမီတာ (၁၁၆ မိုင်) ခန့် အကွာအဝေးရှိသည်။ အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံ၏ မြို့တော် တီရာနာ ၏ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိပြီး၊ မက်ဆီဒိုးနီးယားနယ်စပ် မှ ၂၀ ကီလိုမီတာ (၁၂ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ မြို့၏ အမြင့်မှာ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၆၅၁ မီတာ (၂,၁၃၆ ပေ) ဖြစ်သည်။

၎င်း၏ ပူနွေးသော ရာသီဥတု၊ တစ်နှစ်ပတ်လုံး စိုက်ပျိုးနိုင်သည့်ဧရိယာနှင့် သဘာဝအလှများ ကြောင့် လူသိများပြီး တောင်တက်ခြင်း၊ စခန်းချခြင်း၊ တောင်တက်စက်ဘီးစီးခြင်းနှင့် ကျောက်တောင်တက်ခြင်း ကဲ့သို့သော ပြင်ပလှုပ်ရှားမှုများအတွက် ခရီးသွားနေရာတစ်ခုအဖြစ် ကျော်ကြားသည်။ Balkans ၏ တတိယအမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်သည့် Korabi တောင် နှင့် အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားသူရဲကောင်း Gjerg Kastrioti ၏ မွေးရပ်မြေတို့သည် အနီးနားရှိ အမွေအနှစ်နေရာများဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ခရိုင်တွင် ခရိုမီယမ်၊ ဆာလဖာနှင့် စကျင်ကျောက် ကဲ့သို့သော သတ္တုရိုင်းသိုက်ကြီးများလည်း ရှိပြီး၊ အယ်လ်ဘေးနီးယားအတွက် အရေးပါသော စက်မှုဗဟို တစ်ခုအဖြစ် လယ်ယာထွက်ကုန်များစွာကို ထုတ်လုပ်သည်။

== သမိုင်း ==
ပက်ရှ်ကိုပီမြို့ ၏ အမည်သည် အယ်လ်ဘေးနီးယားဘာသာစကားဖြင့် “ဘိရှော့” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော peshkop နှင့် ဂရိဘာသာစကား Episkopè မှ ဆင်းသက်လာသည်။ ၁၁ ရာစုတွင် ဘူဂေးရီးယားမြေပုံများတွင် မြို့အမည်ကို Presolengrad ဟု အမည်ပေးထားခဲ့သည်။ Dibër ဒေသ ကို ၁၀၁၉ ခုနှစ်တွင် Ohrid ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ပြန်လည်သိမ်းယူခဲ့ပြီး တစ်နှစ်အကြာတွင် Dobrovë ၏ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ Peshkopi ၏ Bulke ရပ်ကွက် နှင့် ဗဟိုအစည်းအရုံးအဆင့်ကို ရရှိခဲ့သည်။ Dibër Episcopate ၏ ဗဟိုဘုရားကျောင်းသည် စိန့်စတီဖင် (Kisha e Shën Shtjefnit) ဖြစ်ပြီး Episcopate ၏ ထိုင်ခုံကို နောက်ပိုင်းတွင် နေရာရွှေ့ခဲ့သော်လည်း Peshkopi မြို့ သည် ၎င်း၏အမည်ကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;murra&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.djmenny.com/rea_janar_2010.pdf|title=Qyteti i Peshkopisë nga lashtësia në ditët tona|language=sq|date=January 2010|page=8|archivedate=2010-02-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20110710140044/http://www.djmenny.com/rea_janar_2010.pdf|archive-date=2011-07-10}}&lt;/ref&gt; Peshkopi ကို ''Peskopia'' အမည်ဖြင့် ၁၅ ရာစုအစောပိုင်းတွင် ရည်ညွှန်းခဲ့‌ကြောင်းအတည်ပြုထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite book|page=248}}&lt;/ref&gt;

== ပထဝီဝင် ==
ပက်ရှ်ကိုပီမြို့ သည် အယ်လ်ဘေးနီးယား၊ Dibër ၏ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး၊ Korab တောင်တန်း၏ Drin မြစ်ချိုင့်ဝှမ်းတွင် တည်ရှိသည်။ မြို့သည် ခရိုင်၏ အုပ်ချုပ်ရေးဗဟိုချက်ဖြစ်ပြီး လူဦးရေ ၁၄,၀၀၀ ဝန်းကျင်ရှိသည်။ မြို့၏ အရှေ့ဘက်တွင် ဘော်လကန်ဒေသရှိ အမြင့်ဆုံးတောင်တန်းဖြစ်သည့် Korab တောင်တန်း တည်ရှိပြီး၊ Drin မြစ်သည် ချိုင့်ဝှမ်းကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းကာ ဆည်မြောင်းနှင့် ရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်လုပ်ရန် အသုံးပြုသည်။ ချိုင့်ဝှမ်းသည် မြေဩဇာကောင်းမွန်သော မြေဆီလွှာကြောင့် လူသိများပြီး အရေးပါသော စိုက်ပျိုးရေးနယ်မြေတစ်ခုဖြစ်သည်၊ ဤနေရာတွင် ပြောင်း၊ ဂျုံ နှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက် ကဲ့သို့သော သီးနှံများကို ထုတ်လုပ်လျက်ရှိသည်။

=== ရာသီဥတု ===
{{Weather box|width=auto|collapsed=|open=|metric first=yes|single line=yes|location=Peshkopi|Jan record high C=19.4|Feb record high C=22.0|Mar record high C=27.0|Apr record high C=30.0|May record high C=34.0|Jun record high C=37.8|Jul record high C=40.4|Aug record high C=41.4|Sep record high C=36.0|Oct record high C=32.4|Nov record high C=26.0|Dec record high C=21.2|Jan high C=6.1|Feb high C=10.0|Mar high C=13.3|Apr high C=18.1|May high C=21.9|Jun high C=27.0|Jul high C=31.2|Aug high C=31.0|Sep high C=26.0|Oct high C=20.8|Nov high C=13.1|Dec high C=7.4|Jan mean C=1.9|Feb mean C=4.9|Mar mean C=7.8|Apr mean C=12.1|May mean C=16.0|Jun mean C=20.6|Jul mean C=23.5|Aug mean C=23.7|Sep mean C=19.1|Oct mean C=15.3|Nov mean C=8.4|Dec mean C=3.2|Jan low C=-2.4|Feb low C=-0.2|Mar low C=2.4|Apr low C=6.0|May low C=10.7|Jun low C=14.2|Jul low C=15.8|Aug low C=16.3|Sep low C=12.2|Oct low C=9.8|Nov low C=3.7|Dec low C=-1.0|Jan record low C=-18.0|Feb record low C=-16.0|Mar record low C=-10.0|Apr record low C=-6.0|May record low C=0.0|Jun record low C=5.2|Jul record low C=7.8|Aug record low C=8.8|Sep record low C=0.0|Oct record low C=-3.0|Nov record low C=-8.6|Dec record low C=-17.0|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=69.9|Feb precipitation mm=40.9|Mar precipitation mm=54.1|Apr precipitation mm=43.9|May precipitation mm=52.9|Jun precipitation mm=21.1|Jul precipitation mm=16.3|Aug precipitation mm=11.5|Sep precipitation mm=43.4|Oct precipitation mm=49.0|Nov precipitation mm=80.8|Dec precipitation mm=67.2|unit precipitation days=0.1 mm|Jan precipitation days=12.1|Feb precipitation days=9.6|Mar precipitation days=11.1|Apr precipitation days=10.3|May precipitation days=11.3|Jun precipitation days=6.9|Jul precipitation days=4.6|Aug precipitation days=4.4|Sep precipitation days=8.7|Oct precipitation days=7.2|Nov precipitation days=11.1|Dec precipitation days=10.3|unit snow days=|Jan snow days=5.1|Feb snow days=4.2|Mar snow days=2.8|Apr snow days=1.2|May snow days=0.1|Jun snow days=0|Jul snow days=0|Aug snow days=0|Sep snow days=0|Oct snow days=0.1|Nov snow days=1.1|Dec snow days=2.6|source=MeteoManz (May 2011- June 2025)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.meteomanz.com/sy3?l=1&amp;cou=6230&amp;ind=13619&amp;m1=01&amp;y1=2000&amp;m2=12&amp;y2=2025 |title=Peshkopi Data by months |website=Meteomanz |access-date= 8 July 2025}}&lt;/ref&gt;}}

== ပညာရေး ==
ပက်ရှ်ကိုပီမြို့တွင် မူလတန်းနှင့် အလယ်တန်းကျောင်းများစွာရှိပြီး၊ မြို့နှင့်ပတ်ဝန်းကျင် အနီးတဝိုက်ရှိ ကလေးများအား ပညာသင်ကြားနိုင်ရန် ထောက်ပံ့ပေးသည်။ ကျောင်းများတွင် သင်္ချာ၊ သိပ္ပံ၊ ဘာသာစကားနှင့် လူမှုရေးဘာသာရပ်များ အပါအဝင် အမျိုးမျိုးသော ဘာသာရပ်များကို သင်ကြားပေးသည့်အပြင်၊ ကျောင်းများတွင် အားကစား၊ ဂီတနှင့် အနုပညာပရိုဂရမ်များ ကဲ့သို့သော သင်ရိုးညွှန်းတမ်းပြင်ပ လှုပ်ရှားမှုများလည်း ပါဝင်သည်။ ခြုံငုံကြည့်လျှင် ပညာရေးသည် ပက်ရှ်ကိုပီမြို့တွင် အလွန်တန်ဖိုးရှိပြီး, အစိုးရသည် မြို့တွင်း ပညာရေးစနစ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် စဉ်ဆက်မပြတ် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံနေသည်။

=== တက္ကသိုလ် ===
ပက်ရှ်ကိုပီမြို့တွင် Aleksandër Moisiu တက္ကသိုလ် ၏ ဌာနခွဲတစ်ခုရှိခဲ့သည်။ သို့သော် စံချိန်စံညွှန်း မပြည့်ခြင်းကြောင့် အမျိုးသားပညာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ အမိန့်အရ ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ဌာနခွဲကို ပိတ်သိမ်းခဲ့သည်။

=== အထက်တန်း (၁၀-၁၂ တန်း) ===

* Najdeni အထက်တန်းကျောင်း
* Nazmi Rushiti ပရော်ဖက်ရှင်နယ်ကျောင်း

=== မူလတန်း/အလယ်တန်း (အဆင့် 1-9) ===

* Selim Alliu
* Demir Gashi

== ခရီးသွားလုပ်ငန်း ==
[[ဖိုင်:Lura_Liqeni_i_Lulëve.JPG|thumb|200x200px|Lure-Dejes တောင် အမျိုးသားဥယျာဉ်]]

== အားကစား ==
ပက်ရှ်ကိုပီမြို့တွင် အဓိကကစားသည့် အားကစားမှာ ဘောလုံး ဖြစ်သည်။ မြို့၏ အဓိကအသင်းမှာ KF Korabi Peshkopi ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်း၏အိမ်ကွင်းမှာ ပရိသတ် ၆,၀၀၀ ဆံ့ လောက် ခံနိုင်သည့် Korabi အားကစားကွင်း ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် စည်းကမ်းအရ ပေါင်းစုံသော ကလပ်အတွက် အိမ်ကွင်း၌ ပရိသတ် ၂,၀၀၀ ကျော် ဆံ့ နိုင်သော Bashkim Lala Sports Palace ဖြစ်သည်။ KF Korabi သည် လက်ရှိတွင် Albanian First Division တွင် ကစားနေပြီး၊ ၎င်းအသင်းသည် ၁၉၆၁ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၁၅-၁၆ ခုနှစ် အယ်လ်ဘေးနီးယား ပထမပိုင်း (Albanian Superliga) တွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပါသည်။

== လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ==
[[ဖိုင်:SH6-AL.svg|right|thumb|ပြည်နယ်လမ်းမကြီး ၆]]
ပက်ရှ်ကိုပီမြို့ သည် အယ်လ်ဘေးနီးယားကို ဆိုဗို နှင့် မြောက်မက်ဆီဒိုးနီးယား တို့နှင့် ဆက်သွယ်ထားသည့် အရေးကြီးသော လမ်းဆုံများတွင် တည်ရှိပြီး၊ အရေးကြီးသော သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဗဟို တစ်ခုဖြစ်သည်။ အယ်လ်ဘေးနီးယား မြို့တော် Tirana ၏ Rinas Mother Teresa အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ် မှ ၂၀၀ ကီလိုမီတာ အကွာအဝေးတွင် တည်ရှိသည်။ ထို့အပြင် Tirana နှင့် Durrës တို့သို့ ချိတ်ဆက်ထားသည့် ပုံမှန်ဘတ်စ်ကားဝန်ဆောင်မှုများလည်း ရှိသည်။

=== ဘတ်စ်ကား ===
ပက်ရှ်ကိုပီမြို့ကို Tirana နှင့် Durrës သို့ အသွားအပြန် ဘတ်စ်ကားလိုင်းများဖြင့် ဝန်ဆောင်မှုပေးထားသည်။ ဘတ်စ်ကားများသည် ပုံမှန်အားဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော အချိန်ဇယားအတိုင်း နံနက်ပိုင်းတွင် ထွက်ခွာလေ့ရှိသည်။ Tirana နှင့် Durrës သို့ သွားသော Minibuses များသည် တူညီသော ဘတ်စ်ကားလမ်းကြောင်းထက် ယေဘုယျအားဖြင့် အနည်းငယ်ဈေးကြီးသည်။

=== အဝေးပြေးလမ်းမများ ===
ပက်ရှ်ကိုပီမြို့သို့ သွားရာ အဓိကလမ်းမှာ SH6 (ပြည်နယ်လမ်း 6) ဖြစ်သည်။ Arbër အဝေးပြေးလမ်းမကြီး (Rruga e Arbërit) သည် လက်ရှိ ဆောက်လုပ်ဆဲဖြစ်ပြီး၊၂၀၂၃ခုနှစ် နွေရာသီ တွင် ပြီးစီးမည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။ အဆိုပါ ၂၀၀ ကီလိုမီတာလမ်းသည် Tirana နှင့် Debar (North Macedonia) ကို SH6 နှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။

=== ရထား ===
ပက်ရှ်ကိုပီမြို့ သို့ရထားဝန်ဆောင်မှုမရှိပါ။

== ထင်ရှားသောလူများ ==

* Gëzim Alpion - ပညာရပ်
* Cen Elezi - Dibra ၏ Bayraktar
* Bashkim Gazidede - နိုင်ငံရေးသမား
* Elez Isufi - အမျိုးသားရေးဝါဒီ
* Denisa Kola - အယ်လ်ဘေးနီးယား အလှမယ် ၂၀၀၃
* Gentjan Manuka - ဘောလုံးသမား
* Elvis Prençi - ဘောလုံးသမား
* [[Symir Zuna]] - ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက တိုက်လေယာဉ်
* Qazim Laçi - ဘောလုံးသမား
* Hasan Çipuri - ပညာရေး
* Qazim Hoxha - စစ်ဘက်အရာရှိ

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}

== ပြင်ပလင့်ခ်များ ==

* [https://visitdiber.com/ Diber Official Tourism Portal သို့ သွားရောက်လည်ပတ်ပါ။]
* [http://www.dibra.gov.al မြူနီစီပယ် Diber တရားဝင်ဆိုက်]
* [https://web.archive.org/web/20140224060241/http://peshkopiasot.com/ Peshkopia မြို့တော်မုခ်ဦး]

[[ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာရှိ ကိုဩဒိနိတ်များ]]</text>
      <sha1>nt91j8hgdzmpm7z930gadhse2qlbu6d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လက်ဇ်မြို့</title>
    <ns>0</ns>
    <id>276281</id>
    <revision>
      <id>1027748</id>
      <parentid>1027394</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T16:21:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1027748</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11442" sha1="td5dbllw6ea6gipj54fkavqcofezkjn" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name = လက်ဇ်
| official_name = Lezhë
| other_name = Lezha
| native_name_lang = sq
| settlement_type = မြို့
| image_skyline = {{Photomontage
 | photo1a = Kalaja_e_Lezhes.jpg
 | photo2a = Lezhë, Albania – Skanderbeg Memorial 2016 02.jpg
 | photo2b = Biblioteka_Lezhë_Bibliotekat_Publike_-_panoramio.jpg
 | photo3a = Lezhë, Albania – Kuvendi i Lezhës (Lezhë Assembly) Memorial 2016 01.jpg
 | photo3b = Kisha françeskane Lezhe - panoramio (6).jpg
 | photo4a = Lezhë Castle 7.jpg
 | spacing = 2
 | border = 2
 | color_border = green
 | color = yellow
 | size = 280
 | foot_montage = လက်ဇ်မြို့၏ မြင်ကွင်း
}}
| image_flag = Flag of Lezhë.gif
| flag_size = 100px
| image_seal = Stema e Bashkisë Lezhë.svg
| seal_size = 100px
| pushpin_map = Albania
| pushpin_label_position = left
| pushpin_map_caption = အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံအတွင်း လက်ဇ်မြို့တည်နေရာ
| coordinates = {{coord|41|46|55|N|19|38|40|E|region:AL|display=inline,title}}

&lt;!-- နိုင်ငံနှင့် ဒေသ --&gt;| subdivision_type = နိုင်ငံ
| subdivision_name = {{flag|Albania}}
| subdivision_type1 = ကောင်တီ
| subdivision_name1 = လက်ဇ်ကောင်တီ
| subdivision_type2 = မြူနီစီပယ်
| subdivision_name2 = လက်ဇ်မြူနီစီပယ်

&lt;!-- အုပ်ချုပ်မှု --&gt;| government_type = မြူနီစီပယ် အုပ်ချုပ်ရေး
| leader_title = မြို့အဖွဲ့အုပ်ချုပ်ရေးမှူး
| leader_name = Pjerin Ndreu&lt;ref&gt;{{cite web |publisher=Bashkia Lezhë |title=Kryetari i Bashkisë |url=https://lezha.gov.al/kryetari-i-bashkise/ |access-date=8 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211103093525/https://lezha.gov.al/kryetari-i-bashkise/ |archive-date=3 November 2021 |language=sq |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

&lt;!-- သမိုင်း --&gt;| established_title = တည်ထောင်
| established_date = မီခရစ်နှစ်မတိုင်မီ ၄ ရာစု

&lt;!-- ဧရိယာနှင့် အမြင့် --&gt;| area_total_km2 = 506.4
| elevation_m = &lt;!-- လူဦးရေ --&gt;
| population_as_of = ၂၀၂၃&lt;ref name=&quot;2023pop&quot;&gt;{{cite web |title=Census of Population and Housing |url=https://www.instat.gov.al/en/themes/censuses/census-of-population-and-housing/ |publisher=Institute of Statistics Albania |access-date=12 October 2025 |archive-date=30 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250430151629/https://www.instat.gov.al/en/themes/censuses/census-of-population-and-housing/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| population_total = ၅၁,၃၅၄
| population_urban = ၁၄,၆၈၇
| population_density_km2 = auto

&lt;!-- အခြားအချက်များ --&gt;| demonym = လက်ဇ်သား (Lezhjan)
| postal_code = 4500
| area_code = (0)215
| timezone = [[Central European Time|CET]]
| utc_offset = +1
| timezone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]]
| utc_offset_DST = +2
| website = {{URL|https://lezha.gov.al/}}
}}

'''လက်ဇ်''' (Lezhë) သည် အယ်လ်ဘေးနီးယား သမ္မတနိုင်ငံရှိ မြို့တစ်မြို့ဖြစ်ပြီး၊ လက်ဇ်ကောင်တီ နှင့် လက်ဇ်မြူနီစီပယ်၏ ထိုင်ခုံအဖြစ် ရှိသည်။ ဤမြို့သည် အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံ၏ အဟောင်းဆုံးနှင့် စဉ်ဆက်မပြတ်နေထိုင်လာသော မြို့များထဲမှ တစ်မြို့ ဖြစ်ပြီး၊ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် နှစ်ပေါင်း ၂,၄၀၀ ကျော်ကြာ တည်ရှိလာသည်ဟု မှတ်တမ်းများတွင်ဖော်ပြထားသည်။{{Sfn|Sedlar|2013}}

လက်ဇ် သည် Labeatae ၏ အဓိကခံတပ်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ၎င်း၏ အစောဆုံးခံတပ်နံရံများသည် ပုံမှန် အီလီရီယန် (Illyrian) စတိုင်ဖြင့် ဆောက်လုပ်ထားသော အထောက်အထားများ ရှိသည်။ ဤနံရံများကို မီခရစ်နှစ်မတိုင်မီ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ၄ ရာစုနှောင်းပိုင်းအထိ ရက်စွဲသတ်မှတ်နိုင်သည်။ လက်ဇ် သည် အီလီရီယန် ဘုရင့်နိုင်ငံတော်၏ အဓိကဗဟိုချက်တစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိခဲ့ပြီး၊ မက်စီဒိုးနီးယားနှင့် ပဋိပက္ခများအတွင်းတွင် ဘုရင်ဖိလစ် ပဉ္စမ (Philip V of Macedon) သည် မက်စီဒိုးနီးယားအတွက် အဒရိအတစ်ပင်လယ် (Adriatic Sea) ထိ တိုးချဲ့နိုင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အီလီရီယန်များက မြို့ကို ပြန်လည်ရယူခဲ့ပြီး၊ ရောမ–အီလီရီယန်စစ်ပွဲများ (Roman–Illyrian Wars) အပြီးတွင် ဂျင်တီယပ်စ် (Gentius) ၏ နယ်မြေကျဆုံးသွားသည့်အခါ ရောမနိုင်ငံ သို့ လက်အောက်ခံလိုက်ရသည်။ ထို့နောက် အော်တိုမန်အင်ပါယာ (Ottoman Empire) ကို တိုက်ထုတ်ရာတွင် စကန်ဒါဘက်ဂ် (Skanderbeg) သည် အယ်လ်ဘေးနီးယားသခင်များကို စုစည်းကာ လက်ဇ်အဖွဲ့ချုပ် (League of Lezhë) ကို တည်ထောင်ခဲ့သည့် နေရာလည်း ဖြစ်သည်။{{Sfn|Shehi|2015}} 

== ရာသီဥတု ==
[[ကော့(ခ်)ပန်ရာသီဥတုခွဲခြားမှုများ|Köppen ရာသီဥတု အမျိုးအစား ခွဲခြားမှု]] အရ Lezhë သည် ပူပြင်းသောနွေရာသီ မြေထဲပင်လယ် ရာသီဥတု (Csa) ဇုန်၏ အစွန်အဖျားတွင် ကျရောက်နေပြီး နှစ်စဉ် ပျမ်းမျှ အပူချိန် {{Cvt|14.6|C}} ရှိသည်။ &lt;ref name=&quot;Climate-data&quot;&gt;{{Cite web|publisher=Climate-Data|title=Climate: Lezhë|url=https://en.climate-data.org/europe/albania/lezhe/lezhe-46751/|accessdate=8 November 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190512151336/https://en.climate-data.org/europe/albania/lezhe/lezhe-46751/|archivedate=12 May 2019}}&lt;/ref&gt;
{{Weather box
| width        =  100%
| collapsed    =  
| open         =  
| metric first = yes
| single line  =  yes
| trace        =  
| location     =  Lezhë
| temperature colour =
| precipitation colour =green
| unit precipitation days =

| Jan high C  =10.1
| Feb high C  =11.7
| Mar high C  =15.0
| Apr high C  =18.9
| May high C  =23.9
| Jun high C  =27.6
| Jul high C  =31.0
| Aug high C  =30.9
| Sep high C  =27.2
| Oct high C  =21.6
| Nov high C  =16.1
| Dec high C  =11.7
| year high C =
| Jan mean C  =
| Feb mean C  =
| Mar mean C  =
| Apr mean C  =
| May mean C  =
| Jun mean C  =
| Jul mean C  =
| Aug mean C  =
| Sep mean C  =
| Oct mean C  =
| Nov mean C  =
| Dec mean C  =
| year mean C =
| Jan low C  =1.8
| Feb low C  =3.0
| Mar low C  =5.2
| Apr low C  =8.8
| May low C  =13.0
| Jun low C  =14.7
| Jul low C  =18.5
| Aug low C  =18.2
| Sep low C  =15.2
| Oct low C  =10.9
| Nov low C  =7.0
| Dec low C  =4.2
| year low C =
| Jan precipitation mm  =165
| Feb precipitation mm  =143
| Mar precipitation mm  =129
| Apr precipitation mm  =118
| May precipitation mm  =87
| Jun precipitation mm  =60
| Jul precipitation mm  =36
| Aug precipitation mm  =52
| Sep precipitation mm  =104
| Oct precipitation mm  =136
| Nov precipitation mm  =191
| Dec precipitation mm  =179
| year precipitation mm =
| Jan rain days  =13
| Feb rain days  =12
| Mar rain days  =13
| Apr rain days  =13
| May rain days  =10
| Jun rain days  =8
| Jul rain days  =5
| Aug rain days  =6
| Sep rain days  =8
| Oct rain days  =10
| Nov rain days  =14
| Dec rain days  =13
| year rain days =
| Jan humidity    =74
| Feb humidity    =71
| Mar humidity    =69
| Apr humidity    =69
| May humidity    =68
| Jun humidity    =64
| Jul humidity    =59
| Aug humidity    =61
| Sep humidity    =68
| Oct humidity    =71
| Nov humidity    =75
| Dec humidity    =75
| year humidity   =

| Jan sun  =130.2
| Feb sun  =130
| Mar sun  =173.6
| Apr sun  =201
| May sun  =269.7
| Jun sun  =306
| Jul sun  =362.7
| Aug sun  =322.4
| Sep sun  =258
| Oct sun  =207.7
| Nov sun  =138
| Dec sun  =117.8
| year sun =
| Jand sun  =4.2
| Febd sun  =4.6
| Mard sun  =5.6
| Aprd sun  =6.7
| Mayd sun  =8.7
| Jund sun  =10.2
| Juld sun  =11.7
| Augd sun  =10.4
| Sepd sun  =8.6
| Octd sun  =6.7
| Novd sun  =4.6
| Decd sun  =3.8
| yeard sun =

| source = [https://www.weather2visit.com/ Weather2visit]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.weather2visit.com/europe/albania/lezhe.htm |title=Lezhë monthly weather averages |access-date=23 February 2024 |website=weather2visit |no-pp=y |postscript=.}}&lt;/ref&gt;
}}

== လူဦးရေစာရင်း ==
{{Historical populations|1950|1084|1960|2458|1969|4100|1979|6900|1989|10348|2001|14420|2011|15510|2023|14687|source=&lt;ref&gt;{{cite web|title=Cities of Albania|url=http://pop-stat.mashke.org/albania-cities.htm|access-date=12 October 2025|archive-date=6 April 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250406215925/http://pop-stat.mashke.org/albania-cities.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Albania: All places/communes|url=http://pop-stat.mashke.org/albania-census1989.htm}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;2023pop&quot; /&gt;}}
၂၀၂၃ ခုနှစ် ခန့်မှန်းလူဦးရေစာရင်းအရ၊ လက်ဇ်မြူနီစီပယ် (Lezhë Municipality) ၏ လူဦးရေသည် ၅၁,၃၅၄ ယောက် ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းအနက် ၁၄,၆၈၇ ယောက် သည် လက်ဇ်မြို့အတွင်းပိုင်း (city proper) တွင် နေထိုင်ကြသည်။

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
[[ကဏ္ဍ:အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
[[ကဏ္ဍ:CS1: long volume value]]
[[ကဏ္ဍ:အယ်လ်ဘေးနီးယားဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]]
[[ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာရှိ ကိုဩဒိနိတ်များ]]</text>
      <sha1>td5dbllw6ea6gipj54fkavqcofezkjn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Saw Aarr Ae</title>
    <ns>3</ns>
    <id>279296</id>
    <revision>
      <id>1027844</id>
      <parentid>958843</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T09:14:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ninjastrikers</username>
        <id>22896</id>
      </contributor>
      <origin>1027844</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8901" sha1="d1375jv3z4h2alocuzalsqn299evi6v" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Saw Aarr Ae ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၆:၄၄၊ ၂၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC)

{{subst:di-no source no license-notice1=U Nyo Saw 3.png}} [[User:Ninjastrikers|&lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;&quot;&gt;Ninja&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;✮&lt;/span&gt;Strikers&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;font-size:85%;&quot;&gt;«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;  ၀၉:၁၄၊ ၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>d1375jv3z4h2alocuzalsqn299evi6v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027845</id>
      <parentid>1027844</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T09:15:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ninjastrikers</username>
        <id>22896</id>
      </contributor>
      <origin>1027845</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12877" sha1="fb5rwqh1txxo3fignl54zv8t5vljsgl" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Saw Aarr Ae ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၆:၄၄၊ ၂၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC)

== ဖိုင်:U Nyo Saw 3.png ၏ ဖိုင်ရင်းမြစ်နှင့် မူပိုင်ခွင့် ပြဿနာ==
[[File:Copyright-problem.svg|64px|left|File Copyright problem|link=]]
'''[[:ဖိုင်:U Nyo Saw 3.png]]''' ဖိုင်ကို upload တင်သည့်အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါသည်။ သို့သော် ထိုဖိုင်တွင် '''မူပိုင်ခွင့်''' အခြေအနေနှင့် '''ရင်းမြစ်'''များ လိုအပ်နေပါသည်။ ဝီကီပီးဒီးယားသည် [[Wikipedia:Copyrights|မူပိုင်ခွင့်]]နှင့် ပတ်သက်၍ အထူးဂရုပြု ဆောင်ရွက်ပါသည်။

ဤဖိုင်ကို သင်ကိုယ်တိုင် ဖန်တီးထားခြင်း မဟုတ်ခဲ့ပါက မူပိုင်ခွင့် ပိုင်ဆိုင်သူကို သင့်အနေဖြင့် သတ်မှတ်ဖော်ပြပေးရန် လိုအပ်ပါသည်။ အကယ်၍ သင်သည် ဤဖိုင်ကို ဝက်ဘ်ဆိုဒ်တစ်ခုခုမှ ရရှိခဲ့ပါက၊ ကျေးဇူးပြု၍ ရယူခဲ့သည့် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်လင့်ခ်နှင့် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်၏ အကြောင်းအရာများ အသုံးပြုခြင်းဆိုင်ရာ သတ်မှတ်ချက်များကို ကျေးဇူးပြု၍ ပြန်လည် ဖော်ပြပေးပါ။ အကယ်၍ မူလမူပိုင်ခွင့် ပိုင်ဆိုင်သူနှင့် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်တို့ ဆက်နွယ်မှုမရှိပါက ထိုမူလပိုင်ဆိုင်သူကိုလည်း မှတ်တမ်းတင် ထည့်သွင်းရန် လိုအပ်ပါသည်။ မည်သည့်လိုင်စင်သတ်မှတ်ချက်ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသည်ကိုလည်း ဖော်ပြရန် လိုအပ်ပါလိမ့်မည်။ ဝီကီပီးဒီးယားတွင် မည်သည့်ဖိုင်များ တင်သင့်/မတင်သင့်ဆိုသည်ကို လေ့လာနိုင်ရန်အတွက် '''[[WP:IUP#ပုံများ ပေါင်းထည့်ခြင်း|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]]''' ကို ဖတ်ရှုပါ။

[[:ဖိုင်:U Nyo Saw 3.png|ဖိုင် အကြောင်းဖော်ပြချက် စာမျက်နှာ]]ကို တည်းဖြတ်ပြီး အချက်အလက်များကို ထည့်သွင်းပေးပါ။ လိုအပ်သည့် အချက်အလက်များကို ခုနစ်ရက်အတွင်း ထည့်သွင်းခြင်း မရှိပါက ဖိုင်သည် ဖျက်ပစ်ခြင်း ခံရမည် ဖြစ်သည်။

သင် upload တင်ခဲ့သည့် အခြားဖိုင်များကိုလည်း မှန်ကန်စွာ tag လုပ်ထားခြင်း ရှိမရှိကိုလည်း ကျေးဇူးပြု၍ စစ်ဆေးပါ။ သင်၏ ဖိုင်တင်ထားခဲ့သည့် မှတ်တမ်းများကို [{{fullurl:Special:ListFiles/Saw_Aarr_Ae}} ဤနေရာတွင်] တွေ့ရှိနိုင်ပါသည်။ ကျေးဇူးအထူးတင်ရှိပါသည်။&lt;!-- Template:Di-no source no license-notice --&gt; [[User:Ninjastrikers|&lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;&quot;&gt;Ninja&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;✮&lt;/span&gt;Strikers&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;font-size:85%;&quot;&gt;«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;  ၀၉:၁၄၊ ၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>fb5rwqh1txxo3fignl54zv8t5vljsgl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027846</id>
      <parentid>1027845</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T09:15:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ninjastrikers</username>
        <id>22896</id>
      </contributor>
      <comment>/* ဖိုင်:U Nyo Saw 3.jpeg ၏ ဖိုင်ရင်းမြစ်နှင့် မူပိုင်ခွင့် ပြဿနာ */ အပိုင်းသစ်</comment>
      <origin>1027846</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17216" sha1="6rjg0duodlzd3ryj1r5hglcqlgsqlfx" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Saw Aarr Ae ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၆:၄၄၊ ၂၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC)

== ဖိုင်:U Nyo Saw 3.png ၏ ဖိုင်ရင်းမြစ်နှင့် မူပိုင်ခွင့် ပြဿနာ==
[[File:Copyright-problem.svg|64px|left|File Copyright problem|link=]]
'''[[:ဖိုင်:U Nyo Saw 3.png]]''' ဖိုင်ကို upload တင်သည့်အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါသည်။ သို့သော် ထိုဖိုင်တွင် '''မူပိုင်ခွင့်''' အခြေအနေနှင့် '''ရင်းမြစ်'''များ လိုအပ်နေပါသည်။ ဝီကီပီးဒီးယားသည် [[Wikipedia:Copyrights|မူပိုင်ခွင့်]]နှင့် ပတ်သက်၍ အထူးဂရုပြု ဆောင်ရွက်ပါသည်။

ဤဖိုင်ကို သင်ကိုယ်တိုင် ဖန်တီးထားခြင်း မဟုတ်ခဲ့ပါက မူပိုင်ခွင့် ပိုင်ဆိုင်သူကို သင့်အနေဖြင့် သတ်မှတ်ဖော်ပြပေးရန် လိုအပ်ပါသည်။ အကယ်၍ သင်သည် ဤဖိုင်ကို ဝက်ဘ်ဆိုဒ်တစ်ခုခုမှ ရရှိခဲ့ပါက၊ ကျေးဇူးပြု၍ ရယူခဲ့သည့် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်လင့်ခ်နှင့် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်၏ အကြောင်းအရာများ အသုံးပြုခြင်းဆိုင်ရာ သတ်မှတ်ချက်များကို ကျေးဇူးပြု၍ ပြန်လည် ဖော်ပြပေးပါ။ အကယ်၍ မူလမူပိုင်ခွင့် ပိုင်ဆိုင်သူနှင့် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်တို့ ဆက်နွယ်မှုမရှိပါက ထိုမူလပိုင်ဆိုင်သူကိုလည်း မှတ်တမ်းတင် ထည့်သွင်းရန် လိုအပ်ပါသည်။ မည်သည့်လိုင်စင်သတ်မှတ်ချက်ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသည်ကိုလည်း ဖော်ပြရန် လိုအပ်ပါလိမ့်မည်။ ဝီကီပီးဒီးယားတွင် မည်သည့်ဖိုင်များ တင်သင့်/မတင်သင့်ဆိုသည်ကို လေ့လာနိုင်ရန်အတွက် '''[[WP:IUP#ပုံများ ပေါင်းထည့်ခြင်း|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]]''' ကို ဖတ်ရှုပါ။

[[:ဖိုင်:U Nyo Saw 3.png|ဖိုင် အကြောင်းဖော်ပြချက် စာမျက်နှာ]]ကို တည်းဖြတ်ပြီး အချက်အလက်များကို ထည့်သွင်းပေးပါ။ လိုအပ်သည့် အချက်အလက်များကို ခုနစ်ရက်အတွင်း ထည့်သွင်းခြင်း မရှိပါက ဖိုင်သည် ဖျက်ပစ်ခြင်း ခံရမည် ဖြစ်သည်။

သင် upload တင်ခဲ့သည့် အခြားဖိုင်များကိုလည်း မှန်ကန်စွာ tag လုပ်ထားခြင်း ရှိမရှိကိုလည်း ကျေးဇူးပြု၍ စစ်ဆေးပါ။ သင်၏ ဖိုင်တင်ထားခဲ့သည့် မှတ်တမ်းများကို [{{fullurl:Special:ListFiles/Saw_Aarr_Ae}} ဤနေရာတွင်] တွေ့ရှိနိုင်ပါသည်။ ကျေးဇူးအထူးတင်ရှိပါသည်။&lt;!-- Template:Di-no source no license-notice --&gt; [[User:Ninjastrikers|&lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;&quot;&gt;Ninja&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;✮&lt;/span&gt;Strikers&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;font-size:85%;&quot;&gt;«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;  ၀၉:၁၄၊ ၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)

== ဖိုင်:U Nyo Saw 3.jpeg ၏ ဖိုင်ရင်းမြစ်နှင့် မူပိုင်ခွင့် ပြဿနာ==
[[File:Copyright-problem.svg|64px|left|File Copyright problem|link=]]
'''[[:ဖိုင်:U Nyo Saw 3.jpeg]]''' ဖိုင်ကို upload တင်သည့်အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါသည်။ သို့သော် ထိုဖိုင်တွင် '''မူပိုင်ခွင့်''' အခြေအနေနှင့် '''ရင်းမြစ်'''များ လိုအပ်နေပါသည်။ ဝီကီပီးဒီးယားသည် [[Wikipedia:Copyrights|မူပိုင်ခွင့်]]နှင့် ပတ်သက်၍ အထူးဂရုပြု ဆောင်ရွက်ပါသည်။

ဤဖိုင်ကို သင်ကိုယ်တိုင် ဖန်တီးထားခြင်း မဟုတ်ခဲ့ပါက မူပိုင်ခွင့် ပိုင်ဆိုင်သူကို သင့်အနေဖြင့် သတ်မှတ်ဖော်ပြပေးရန် လိုအပ်ပါသည်။ အကယ်၍ သင်သည် ဤဖိုင်ကို ဝက်ဘ်ဆိုဒ်တစ်ခုခုမှ ရရှိခဲ့ပါက၊ ကျေးဇူးပြု၍ ရယူခဲ့သည့် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်လင့်ခ်နှင့် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်၏ အကြောင်းအရာများ အသုံးပြုခြင်းဆိုင်ရာ သတ်မှတ်ချက်များကို ကျေးဇူးပြု၍ ပြန်လည် ဖော်ပြပေးပါ။ အကယ်၍ မူလမူပိုင်ခွင့် ပိုင်ဆိုင်သူနှင့် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်တို့ ဆက်နွယ်မှုမရှိပါက ထိုမူလပိုင်ဆိုင်သူကိုလည်း မှတ်တမ်းတင် ထည့်သွင်းရန် လိုအပ်ပါသည်။ မည်သည့်လိုင်စင်သတ်မှတ်ချက်ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသည်ကိုလည်း ဖော်ပြရန် လိုအပ်ပါလိမ့်မည်။ ဝီကီပီးဒီးယားတွင် မည်သည့်ဖိုင်များ တင်သင့်/မတင်သင့်ဆိုသည်ကို လေ့လာနိုင်ရန်အတွက် '''[[WP:IUP#ပုံများ ပေါင်းထည့်ခြင်း|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]]''' ကို ဖတ်ရှုပါ။

[[:ဖိုင်:U Nyo Saw 3.jpeg|ဖိုင် အကြောင်းဖော်ပြချက် စာမျက်နှာ]]ကို တည်းဖြတ်ပြီး အချက်အလက်များကို ထည့်သွင်းပေးပါ။ လိုအပ်သည့် အချက်အလက်များကို ခုနစ်ရက်အတွင်း ထည့်သွင်းခြင်း မရှိပါက ဖိုင်သည် ဖျက်ပစ်ခြင်း ခံရမည် ဖြစ်သည်။

သင် upload တင်ခဲ့သည့် အခြားဖိုင်များကိုလည်း မှန်ကန်စွာ tag လုပ်ထားခြင်း ရှိမရှိကိုလည်း ကျေးဇူးပြု၍ စစ်ဆေးပါ။ သင်၏ ဖိုင်တင်ထားခဲ့သည့် မှတ်တမ်းများကို [{{fullurl:Special:ListFiles/Saw_Aarr_Ae}} ဤနေရာတွင်] တွေ့ရှိနိုင်ပါသည်။ ကျေးဇူးအထူးတင်ရှိပါသည်။&lt;!-- Template:Di-no source no license-notice --&gt; [[User:Ninjastrikers|&lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;&quot;&gt;Ninja&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;✮&lt;/span&gt;Strikers&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;font-size:85%;&quot;&gt;«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;  ၀၉:၁၅၊ ၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>6rjg0duodlzd3ryj1r5hglcqlgsqlfx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Renamed user 837bfbb70f4ce752792c30ea8aafad6e</title>
    <ns>3</ns>
    <id>279781</id>
    <revision>
      <id>1027810</id>
      <parentid>959900</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T04:35:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AccountVanishRequests</username>
        <id>123777</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Aung2thu0hein13]] မှ [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Renamed user 837bfbb70f4ce752792c30ea8aafad6e]] သို့ စာမျက်နှာကို ပြန်ညွှန်းချန်မထားဘဲ AccountVanishRequests က ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ &quot;[[Special:CentralAuth/Aung2thu0hein13|Aung2thu0hein13]]&quot; ကို &quot;[[Special:CentralAuth/Renamed user 837bfbb70f4ce752792c30ea8aafad6e|Renamed user 837bfbb70f4ce752792c30ea8aafad6e]]&quot; သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း</comment>
      <origin>959900</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8545" sha1="ocmsnf6d0mh0bj40e65ja1bd6xtz7q0" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Aung2thu0hein13 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၁:၁၆၊ ၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>ocmsnf6d0mh0bj40e65ja1bd6xtz7q0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ:AUNGNAINGTHU007</title>
    <ns>2</ns>
    <id>280049</id>
    <revision>
      <id>1027838</id>
      <parentid>1026255</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T08:33:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AUNGNAINGTHU007</username>
        <id>138444</id>
      </contributor>
      <comment>စာလုံးပေါင်း ပြင်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1027838</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5373" sha1="e10q20perq4b3dwu2de637y9w5nga10" xml:space="preserve">အောင်နိုင်သူ (ဇွဲကပင်)
image=|caption=စာရေးဆရာ အောင်နိုင်သူ (ဇွဲကပင်)|birth_name=အောင်မျိုးဝင်း|birth_date={{Birth date and age|1983|12|5}}|birth_place=[[ပဲခူးမြို့]]၊ ကျောက်တိုင်ကန်ရွာ|occupation=စာရေးဆရာ၊ ကဗျာဆရာ၊ တပ်မတော်အရာရှိ|nationality=[[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာ]]|education=ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (သမိုင်း)|alma_mater=[[ဘားအံတက္ကသိုလ်]]|period=၂၀၁၅–လက်ရှိ|genre=နိုင်ငံရေး၊ ကဗျာ၊ ဝတ္ထုတို|awards=[[စာပေဗိမာန်စာမူဆု]] (၂၀၂၄)}}'''အောင်နိုင်သူ (ဇွဲကပင်)''' (၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၃ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား စာရေးဆရာ၊ ကဗျာဆရာနှင့် [[တပ်မတော်]]အရာရှိတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံရေးဆောင်းပါးများ၊ ကဗျာများနှင့် ဝတ္ထုတိုများကို ရေးသားလျက်ရှိပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် စာပေဗိမာန်စာမူဆု (နိုင်ငံရေးစာပေနှင့် ကဗျာ) နှစ်ဆုကို တစ်ပြိုင်တည်း ရရှိခဲ့သူ ဖြစ်သည်။

== ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး ==
အောင်နိုင်သူ (ဇွဲကပင်) ကို အမည်ရင်း ဦးအောင်မျိုးဝင်း အဖြစ် ၁၉၈၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့တွင် [[ပဲခူးမြို့]]၊ ကျောက်တိုင်ကန်ရွာ၌ အဖ ဦးအေးသိန်၊ အမိ ဒေါ်အေးသန့် တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ကရင်ပြည်နယ်၊ [[ဘားအံမြို့နယ်]]၊ ရေပေါ်သောင်ကျေးရွာ၌ ကြီးပြင်းခဲ့သည်။ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း အောင်မြင်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ဘားအံအဝေးသင်တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (သမိုင်းအထူးပြု) ကို ရရှိခဲ့သည်။

== စာပေဘဝ ==
၂၀၁၅ ခုနှစ်မှစတင်၍ အွန်လိုင်းမီဒီယာများပေါ်တွင် နိုင်ငံရေးဆောင်းပါးနှင့် ကဗျာများ စတင်ရေးသားခဲ့သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် Bullets News ဂျာနယ်၌ &quot;၃၇၆၅ ဘယ်ကိုသွားနေသလဲ&quot; ဆောင်းပါးဖြင့် ပုံနှိပ်မီဒီယာစာပေလောကသို့ စတင်ရောက်ရှိခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် Bullets News ဂျာနယ်နှင့် NP News မီဒီယာ (Statesman ဂျာနယ်) တို့တွင် ပင်တိုင်ဆောင်းပါးရှင်အဖြစ် စာရေးသားလျက်ရှိသည်။

== ရရှိခဲ့သော ဆုတံဆိပ်များ ==
၂၀၂၄ ခုနှစ်အတွက် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ချီးမြှင့်သော စာပေဗိမာန်စာမူဆုတွင် နိုင်ငံရေးစာပေ (ဒုတိယဆု) နှင့် ကဗျာစာပေ (တတိယဆု) နှစ်ဆုကို ရရှိခဲ့သည်။

* [[စာပေဗိမာန်စာမူဆု]] (၂၀၂၄): နိုင်ငံရေးစာပေ ဒုတိယဆု နှင့် ကဗျာစာပေ တတိယဆု
* တောင်ကလေး အဲးခိုးစာပေဆု (၂၀၂၅): ကဗျာစာမူဆု
* တပ်မတော်နေ့ ကဗျာပြိုင်ပွဲဆုများ (၂၀၂၄၊ ၂၀၂၅)

== အကိုးအကားများ
ရတနာပုံသတင်းစာ၊ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၉ ရက်ထုတ်၊ စာမျက်နှာ ၁၄ ပါ &quot;SSPC Secretary Commander-in-Chief of Defence Services General Ye Win Oo attends 79th Anniversary...&quot; သတင်း။

NP News
https://www.npnewsmm.com
NP News

https://myawady.net.mm/index.php/2w24-khuncattk-caapebimaan-caamuuchumaa-thuttpnkennyaa

https://www.scribd.com/document/703570296/%E1%80%A1%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84-%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%9E%E1%80%B0-%E1%80%87%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%80%E1%80%95%E1%80%84</text>
      <sha1>e10q20perq4b3dwu2de637y9w5nga10</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Archirium</title>
    <ns>3</ns>
    <id>280380</id>
    <revision>
      <id>1027797</id>
      <parentid>961351</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T01:05:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Little Sunshine</username>
        <id>129577</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Филни Архириум]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Archirium]] သို့ Little Sunshineက ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ &quot;[[Special:CentralAuth/Филни Архириум|Филни Архириум]]&quot; ကို &quot;[[Special:CentralAuth/Archirium|Archirium]]&quot; သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း</comment>
      <origin>961351</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8560" sha1="9s9g5fcb4i4yz8qfcu3iz24fuy13k56" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Филни Архириум ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၂:၃၃၊ ၁၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>9s9g5fcb4i4yz8qfcu3iz24fuy13k56</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အလယ်ပေါင်းလောင်း တာတမံ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>283253</id>
    <revision>
      <id>1027786</id>
      <parentid>1021515</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T21:35:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1027786</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5428" sha1="ha39ek82ydaoqaaobfc3yv8rmo1bne9" xml:space="preserve">{{Infobox dam
| name                 = အလယ်ပေါင်းလောင်း တာတမံ
| name_official        = Middle Paunglaung Dam
| image                = 
| image_size           = 
| image_caption        = 
| image_alt            = 
| country              = မြန်မာ
| location             = နေပြည်တော်၊ [[ပျဉ်းမနားမြို့]]၏ အရှေ့မြောက်ဘက် ၂၀ မိုင်ခန့်အကွာ
| purpose              = လျှပ်စစ်ဓာတ်အား
| status               = U
| construction_began   = ၂၀၁၄-၂၀၁၅ ဘဏ္ဍာနှစ် (၂၀၁၅)
| opening              = ၂၀၂၆-၂၀၂၇ (စီစဉ်ထား)
| demolished           = 
| cost                 = 
| owner                = [[လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန]]
| dam_type             = RCC (Roller-Compacted Concrete)
| dam_crosses          = [[ပေါင်းလောင်းမြစ်]]
| dam_length           = 
| dam_height           = {{Convert|106|m|abbr=on}}
| dam_height_foundation= 
| dam_height_thalweg   = 
| dam_elevation_crest  = 
| dam_width_crest      = 
| dam_width_base       = 
| dam_volume           = 
| spillway_count       = 
| spillway_type        = 
| spillway_capacity    = 
| res_name             = 
| res_capacity_total   = 
| res_capacity_active  = 
| res_capacity_inactive= 
| res_catchment        = 
| res_surface          = 
| res_max_length       = 
| res_max_width        = 
| res_max_depth        = 
| res_elevation        = 
| res_tidal_range      = 
| plant_name           = အလယ်ပေါင်းလောင်း ရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ
| plant_lat_d   = 
| plant_lat_m   = 
| plant_lat_s   = 
| plant_lat_NS  = 
| plant_long_d  = 
| plant_long_m  = 
| plant_long_s  = 
| plant_long_EW = 
| plant_operator       = Pan Theingi Energy Co.,Ltd. (BOT)
| plant_commission     = ၂၀၂၆-၂၀၂၇ (စီစဉ်ထား)
| plant_decommission   = 
| plant_type           = 
| plant_turbines       = 2 x {{convert|76|MW|abbr=on}} သို့မဟုတ် 2 x {{convert|83|MW|abbr=on}} Francis-type
| plant_hydraulic_head =
| plant_capacity       = {{convert|152|MW|abbr=on}} (သို့) {{convert|166|MW|abbr=on}}
| plant_annual_gen     = {{convert|530|GWh|abbr=on}} (သို့) {{convert|592|GWh|abbr=on}}
| website              = 
| location_map         = မြန်မာနိုင်ငံ
| coordinates          = {{coord|19.85743|N|96.49886|E|type:landmark_region:MM|display=inline,title}}
| extra                = 
}}
'''အလယ်ပေါင်းလောင်း တာတမံ''' သည်နေပြည်တော် [[ပျဉ်းမနားမြို့]]၏ အရှေ့မြောက်ဘက် ၂၀ မိုင်ခန့်အကွာ [[ပေါင်းလောင်းမြစ်]]ပေါ်တွင် အကောင်အထည်ဖော် တည်ဆောက်လျက်ရှိ သော တတိယအကြိမ်မြောက် တာတမံလည်းဖြစ်သည်။ အလယ်ပေါင်းလောင်းတာတမံ တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများကို ၂၀၁၄-၂၀၁၅ ဘဏ္ဍာနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;moi2023&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;gem_middle&quot;&gt;{{cite web |title=Middle Paunglaung Hydroelectric Power Plant |url=https://www.gem.wiki/Middle_Paunglaung_hydroelectric_plant |website=Global Energy Monitor |language=en |access-date=23 March 2026 }}{{Dead link|date=April 2026 }}&lt;/ref&gt;စုစုပေါင်းစက်တပ်ဆင်အင်အား ၁၆၆ မဂ္ဂါဝပ်ရှိ ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ တပ်ဆင်တည်ဆောက်ကာ နှစ်စဉ်ပျမ်းမျှလျှပ်စစ်ဓာတ်အား ကီလိုဝပ်နာရီသန်းပေါင်း ၅၉၂ သန်းထုတ်လုပ်မည်ဖြစ်ပြီး စီမံကိန်း ပြီးစီးပါက ၂၀၂၆-၂၀၂၇ ခုနှစ်တွင် စတင်လည်ပတ်မည်ဖြစ်ကြောင်း လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်ထားသည်။&lt;ref name=&quot;moi2023&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.moi.gov.mm/news/35534 |title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးသောင်းဟန် အလယ်ပေါင်းလောင်း ရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်းလုပ်ငန်းများ ကြည့်ရှုစစ်ဆေး |website=Ministry of Information |date=13 February 2023 |language=my |access-date=23 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{Reflist}}
{{မြန်မာနိုင်ငံရှိ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တာတမံများ]]
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံများ]]</text>
      <sha1>ha39ek82ydaoqaaobfc3yv8rmo1bne9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝဆခပင်လယ်အော်အမျိုးသားဥယျာဉ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>284108</id>
    <revision>
      <id>1027763</id>
      <parentid>1025034</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T17:34:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1027763</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3367" sha1="5c5bennuk03q74l65mzduhpevtwkg80" xml:space="preserve">{{Infobox Protected area
| name = ဝဆခပင်လယ်အော်အမျိုးသားဥယျာဉ်
| alt_name = 若狭湾国定公園
| iucn_category =
| image = Obama Sotomo06n4592.jpg
| image_caption = Sotomo
| map = Japan
| map_caption = Map of [[Japan]]
| map_width = 
| location = [[Fukui Prefecture|Fukui]]/[[Kyōto Prefecture]], [[Japan]]
| nearest_city = 
| coordinates = {{coords|35.51|135.67|region:JP|notes=&lt;ref&gt;{{Cite web |url= http://www.protectedplanet.net/sites/Wakasa_Wan_Quasi_National_Park |title= Wakasa Wan Quasi National Park |work=protectedplanet.net}}&lt;/ref&gt;|display=inline, title}}
| area = {{Convert|191.95|km2|abbr=on}}
| established = 1 June 1955
| visitation_num = 
| visitation_year = 
| governing_body =
}}

'''ဝဆခပင်လယ်အော်အမျိုးသားဥယျာဉ်''' (若狭湾国定公園, Wakasa Wan Kokutei Kōen) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုစီရင်စု၊ ဖုခုအိမြို့တွင်ရှိသည့် အမျိုးသားဥယျာဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၁၉၅၅ တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဥယျာဉ်၏ ဗဟိုနေရာသည် ဝဆခပင်လယ်အော်၏ ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.npaj.or.jp/parks/quasi-np/06.html#q23 |title=能登半島／越前加賀海岸／若狭湾／八ヶ岳中信高原 |publisher=Natural Parks Foundation |access-date=4 February 2012 |archive-date=17 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110717082625/http://www.npaj.or.jp/parks/quasi-np/06.html#q23 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_2.pdf |title=List of Quasi-National Parks |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=4 February 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/npr/ramsar_wetland/pamph/mikata_24.pdf |title=Mikata-goko Ramsar Site |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=4 February 2012}}&lt;/ref&gt;

==စိတ်ဝင်စားဖွယ်နေရာများ==
* [[ခန်းမုရိဂျိမ]], {{nihongo|Kehi-no-matsubara|[[:ja:気比松原|気比松原]]}}, {{nihongo|Kutsujima|[[:ja:沓島|沓島]]}}, [[ဆုအိဂဲဆွတ်ကန်|မိခတကန်ငါးကန်]]{{nihongo| |[[:ja:三方五湖|三方五湖]]}}, {{nihongo|Mount Aoba|[[:ja:青葉山 (京都府・福井県)|青葉山]]}}, {{nihongo|Sotomo|[[:ja:蘇洞門|蘇洞門]]}}&lt;ref name=&quot;Fukui&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.pref.fukui.jp/doc/shizen/kouen/wakasa.html |title=Wakasa Wan Quasi-National Park |publisher=[[Fukui Prefecture]] |access-date=4 February 2012 }}{{Dead link|date=April 2026 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Kyoto&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.pref.kyoto.jp/chutan/doboku/1198563830093.html |title=Wakasa Wan Quasi-National Park |publisher=[[Kyōto Prefecture]] |access-date=4 February 2012}}&lt;/ref&gt;
*[[အိုဘမပင်လယ်အော်]]

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ပန်းခြံနှင့် ဥယျာဉ်များ]]</text>
      <sha1>5c5bennuk03q74l65mzduhpevtwkg80</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အလတ်စားကမ္ဘာပတ်လမ်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>284572</id>
    <revision>
      <id>1027741</id>
      <parentid>1026637</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T16:09:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ကမ္ဘာပတ်လမ်းကြောင်းများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1027741</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6930" sha1="9roy53a7uqon0n2yyglgcv704yxz2vj" xml:space="preserve">[[File:Orbitalaltitudes.jpg|thumb|အနိမ့်စား၊ အလတ်စားနှင့် အမြင့်စား ကမ္ဘာပတ်လမ်းကြောင်းများ၏ အတိုင်းအတာအလိုက် စကေးကိုက်ပုံကြမ်း]]
[[File:Orbits_schematic_edit.png|thumb|''ကမ္ဘာအလတ်စားပတ်လမ်းဒေသ''ကို ပန်းရောင်ဧရိယာအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး၊ [[ကမ္ဘာဂြိုဟ်|ကမ္ဘာ]] နှင့် လ၏ပတ်လမ်းအကွာအဝေးကို ရည်ညွှန်းရန်နှင့် စကေးအတွက် ပြသထားပါသည်။]]
'''အလတ်စားကမ္ဘာပတ်လမ်း (Medium Earth Orbit or MEO)''' သည် ကမ္ဘာဗဟိုပြုပတ်လမ်း ဖြစ်ပြီး [[အနိမ့်စားကမ္ဘာပတ်လမ်း]]၏အထက်နှင့် အမြင့်စားကမ္ဘာပတ်လမ်း၏အောက်တွင်ရှိသည်။ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက်၂၀၀၀ကီလိုမီတာနှင့် ၃၅,၇၈၆ ကီလိုမီတာ အကြားတွင်တည်ရှိသည်။ 

[[အနိမ့်စားကမ္ဘာပတ်လမ်း|အနိမ့်စား]] နှင့် အလတ်စား ကမ္ဘာပတ်လမ်းအကြား နယ်နိမိတ်သည် လူအများလက်ခံထားသော ကွန်ဗင်းရှင်းအရ ရွေးချယ်ထားသော အမြင့်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အလတ်စားနှင့် အမြင့်စားကမ္ဘာပတ်လမ်းအကြား နယ်နိမိတ်ကိုမူ [[ဂြိုဟ်တု]]တစ်ခုသည် ကမ္ဘာကိုတစ်ခါပတ်ရန် ၂၄ နာရီကြာသည့် ကမ္ဘာနှင့်အချိန်ကိုက်ပတ်လမ်း၏ သီးခြားအမြင့်ကို သတ်မှတ်ထားသည်။ရှင်းလင်းချက်-ကမ္ဘာ၏ကိုယ်ပိုင်လည်ပတ်ခြင်းသည် ၂၄နာရီကြာသကဲ့သို့ ဂြိုလ်တုတစ်ခုသည်လည်း ကမ္ဘာကိုပတ်ရန်၂၄ နာရီကြာလျှင် ထိုဂြိုလ်တုသည် ကမ္ဘာ၏ မျက်နှာပြင်တစ်နေရာကို အမြဲတမ်းမျက်နှာမူနေသည့်ဖြစ်စဉ် ဖြစ်ပေါ်သည်။ ယင်းဖြစ်စဉ်နှင့်ပတ်လမ်းကို ကမ္ဘာနှင့်အချိန်ကိုက်ပတ်လမ်းဟုခေါ်သည်။ အလတ်စားကမ္ဘာပတ်လမ်းရှိ ဂြိုဟ်တုအားလုံးသည် ပတ်လမ်းကြာချိန် ၂၄ နာရီအောက်သာရှိသည်။အလတ်စားကမ္ဘာပတ်လမ်း၏ အနိမ့်ဆံုးအမြင့်တွင် စက်ဝိုင်းပုံပတ်လမ်းအတွက် ပတ်လမ်းကြာချိန်သည်အနည်းဆံုး၂ နာရီ ခန့်ရှိသည်။ &lt;ref name=&quot;nasa20120718&quot;&gt;{{Cite web |title=Definitions of geocentric orbits from the Goddard Space Flight Center |url=http://gcmd.nasa.gov/User/suppguide/platforms/orbit.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100527132541/http://gcmd.nasa.gov/User/suppguide/platforms/orbit.html |archive-date=27 May 2010 |access-date=8 July 2012 |website=User support guide: platforms |publisher=NASA Goddard Space Flight Center}}&lt;/ref&gt;

အလတ်စားကမ္ဘာပတ်လမ်းများရှိ ဂြိုဟ်တုများသည် မြေဆွဲအားမဟုတ်သည့် စိုးမိုးခြယ်လှယ်နေသောနေရောင်ခြည်ဖိအားကြောင့် နှောင့်ယှက်ခံရသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Bury |first=Grzegorz |date=February 2020 |title=Toward the 1-cm Galileo orbits: challenges in modeling of perturbing forces |journal=Journal of Geodesy |volume=94 |issue=2 |pages=16 |bibcode=2020JGeod..94...16B |doi=10.1007/s00190-020-01342-2 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; အခြားသော နှောင့်ယှက်တတ်သည့်အားများတွင် ကမ္ဘာမြေမှ နေရောင်ခြည် ရောင်ပြန်အား ၊ အင်တာနာမှ ရေဒီယိုလှိုင်းလွှတ်သဖြင့် မလိုအပ်ဘဲ ရသော[[အလျင်ပြောင်းနှုန်း|အရှိန်]]၊ အပူပြန်လည်ဖြာထွက်မှုနှင့် ဆက်စပ်သော အပူအကျိုးသက်ရောက်မှုများ ပါဝင်သည်။

အလတ်စားကမ္ဘာပတ်လမ်းဒေသတွင် Van Allen ရောင်ခြည်ခါးပတ်များ ဟုလူသိများသော အီကွေတာအထက်ရှိ လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ပြည့်ဝသော အမှုန်အမွှားဇုန်နှစ်ခုပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့သည် အထူးအကာအကွယ်မပါသောဂြိုဟ်တုများ၏ [[အီလက်ထရွန်းနစ်]]စနစ်များကို ပျက်စီးစေနိုင်သည်။ 

အလတ်စားကမ္ဘာပတ်လမ်းကို တစ်ခါတစ်ရံ '''ကမ္ဘာပတ်လမ်းလတ်'''  သို့မဟုတ် '''အလယ်အလတ်စက်ဝိုင်းပတ်လမ်း''' ( '''Intermediate Circular Orbit''') ဟုခေါ်သည်။ &lt;ref name=&quot;nasa20120718&quot;&gt;{{Cite web |title=Definitions of geocentric orbits from the Goddard Space Flight Center |url=http://gcmd.nasa.gov/User/suppguide/platforms/orbit.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100527132541/http://gcmd.nasa.gov/User/suppguide/platforms/orbit.html |archive-date=27 May 2010 |access-date=8 July 2012 |website=User support guide: platforms |publisher=NASA Goddard Space Flight Center}}&lt;/ref&gt;

[[ကဏ္ဍ:ကမ္ဘာပတ်လမ်းကြောင်းများ]]</text>
      <sha1>9roy53a7uqon0n2yyglgcv704yxz2vj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027742</id>
      <parentid>1027741</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T16:10:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1027742</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6969" sha1="alfknxhf3dqujnvorf1cfwwfsv9osxy" xml:space="preserve">[[File:Orbitalaltitudes.jpg|thumb|အနိမ့်စား၊ အလတ်စားနှင့် အမြင့်စား ကမ္ဘာပတ်လမ်းကြောင်းများ၏ အတိုင်းအတာအလိုက် စကေးကိုက်ပုံကြမ်း]]
[[File:Orbits_schematic_edit.png|thumb|''ကမ္ဘာအလတ်စားပတ်လမ်းဒေသ''ကို ပန်းရောင်ဧရိယာအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး၊ [[ကမ္ဘာဂြိုဟ်|ကမ္ဘာ]] နှင့် လ၏ပတ်လမ်းအကွာအဝေးကို ရည်ညွှန်းရန်နှင့် စကေးအတွက် ပြသထားပါသည်။]]
'''အလတ်စားကမ္ဘာပတ်လမ်း (Medium Earth Orbit or MEO)''' သည် ကမ္ဘာဗဟိုပြုပတ်လမ်း ဖြစ်ပြီး [[အနိမ့်စားကမ္ဘာပတ်လမ်း]]၏အထက်နှင့် အမြင့်စားကမ္ဘာပတ်လမ်း၏အောက်တွင်ရှိသည်။ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက်၂၀၀၀ကီလိုမီတာနှင့် ၃၅,၇၈၆ ကီလိုမီတာ အကြားတွင်တည်ရှိသည်။ 

[[အနိမ့်စားကမ္ဘာပတ်လမ်း|အနိမ့်စား]] နှင့် အလတ်စား ကမ္ဘာပတ်လမ်းအကြား နယ်နိမိတ်သည် လူအများလက်ခံထားသော ကွန်ဗင်းရှင်းအရ ရွေးချယ်ထားသော အမြင့်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အလတ်စားနှင့် အမြင့်စားကမ္ဘာပတ်လမ်းအကြား နယ်နိမိတ်ကိုမူ [[ဂြိုဟ်တု]]တစ်ခုသည် ကမ္ဘာကိုတစ်ခါပတ်ရန် ၂၄ နာရီကြာသည့် ကမ္ဘာနှင့်အချိန်ကိုက်ပတ်လမ်း၏ သီးခြားအမြင့်ကို သတ်မှတ်ထားသည်။ရှင်းလင်းချက်-ကမ္ဘာ၏ကိုယ်ပိုင်လည်ပတ်ခြင်းသည် ၂၄နာရီကြာသကဲ့သို့ ဂြိုလ်တုတစ်ခုသည်လည်း ကမ္ဘာကိုပတ်ရန်၂၄ နာရီကြာလျှင် ထိုဂြိုလ်တုသည် ကမ္ဘာ၏ မျက်နှာပြင်တစ်နေရာကို အမြဲတမ်းမျက်နှာမူနေသည့်ဖြစ်စဉ် ဖြစ်ပေါ်သည်။ ယင်းဖြစ်စဉ်နှင့်ပတ်လမ်းကို ကမ္ဘာနှင့်အချိန်ကိုက်ပတ်လမ်းဟုခေါ်သည်။ အလတ်စားကမ္ဘာပတ်လမ်းရှိ ဂြိုဟ်တုအားလုံးသည် ပတ်လမ်းကြာချိန် ၂၄ နာရီအောက်သာရှိသည်။အလတ်စားကမ္ဘာပတ်လမ်း၏ အနိမ့်ဆံုးအမြင့်တွင် စက်ဝိုင်းပုံပတ်လမ်းအတွက် ပတ်လမ်းကြာချိန်သည်အနည်းဆံုး၂ နာရီ ခန့်ရှိသည်။ &lt;ref name=&quot;nasa20120718&quot;&gt;{{Cite web |title=Definitions of geocentric orbits from the Goddard Space Flight Center |url=http://gcmd.nasa.gov/User/suppguide/platforms/orbit.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100527132541/http://gcmd.nasa.gov/User/suppguide/platforms/orbit.html |archive-date=27 May 2010 |access-date=8 July 2012 |website=User support guide: platforms |publisher=NASA Goddard Space Flight Center}}&lt;/ref&gt;

အလတ်စားကမ္ဘာပတ်လမ်းများရှိ ဂြိုဟ်တုများသည် မြေဆွဲအားမဟုတ်သည့် စိုးမိုးခြယ်လှယ်နေသောနေရောင်ခြည်ဖိအားကြောင့် နှောင့်ယှက်ခံရသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Bury |first=Grzegorz |date=February 2020 |title=Toward the 1-cm Galileo orbits: challenges in modeling of perturbing forces |journal=Journal of Geodesy |volume=94 |issue=2 |pages=16 |bibcode=2020JGeod..94...16B |doi=10.1007/s00190-020-01342-2 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; အခြားသော နှောင့်ယှက်တတ်သည့်အားများတွင် ကမ္ဘာမြေမှ နေရောင်ခြည် ရောင်ပြန်အား ၊ အင်တာနာမှ ရေဒီယိုလှိုင်းလွှတ်သဖြင့် မလိုအပ်ဘဲ ရသော[[အလျင်ပြောင်းနှုန်း|အရှိန်]]၊ အပူပြန်လည်ဖြာထွက်မှုနှင့် ဆက်စပ်သော အပူအကျိုးသက်ရောက်မှုများ ပါဝင်သည်။

အလတ်စားကမ္ဘာပတ်လမ်းဒေသတွင် Van Allen ရောင်ခြည်ခါးပတ်များ ဟုလူသိများသော အီကွေတာအထက်ရှိ လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ပြည့်ဝသော အမှုန်အမွှားဇုန်နှစ်ခုပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့သည် အထူးအကာအကွယ်မပါသောဂြိုဟ်တုများ၏ [[အီလက်ထရွန်းနစ်]]စနစ်များကို ပျက်စီးစေနိုင်သည်။ 

အလတ်စားကမ္ဘာပတ်လမ်းကို တစ်ခါတစ်ရံ '''ကမ္ဘာပတ်လမ်းလတ်'''  သို့မဟုတ် '''အလယ်အလတ်စက်ဝိုင်းပတ်လမ်း''' ( '''Intermediate Circular Orbit''') ဟုခေါ်သည်။ &lt;ref name=&quot;nasa20120718&quot;&gt;{{Cite web |title=Definitions of geocentric orbits from the Goddard Space Flight Center |url=http://gcmd.nasa.gov/User/suppguide/platforms/orbit.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100527132541/http://gcmd.nasa.gov/User/suppguide/platforms/orbit.html |archive-date=27 May 2010 |access-date=8 July 2012 |website=User support guide: platforms |publisher=NASA Goddard Space Flight Center}}&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{Reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ကမ္ဘာပတ်လမ်းကြောင်းများ]]</text>
      <sha1>alfknxhf3dqujnvorf1cfwwfsv9osxy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့မြေအောက်ရထားလိုင်း</title>
    <ns>14</ns>
    <id>284608</id>
    <revision>
      <id>1027734</id>
      <parentid>1027173</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T15:38:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ninjastrikers</username>
        <id>22896</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ကျိတိုမြို့မြေအောက်ရထားလိုင်း]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်၊ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ရထားပို့ဆောင်ရေး]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1027734</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="105" sha1="thsasemvtvr5p2sg5znklppgcqazaqf" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ရထားပို့ဆောင်ရေး]]</text>
      <sha1>thsasemvtvr5p2sg5znklppgcqazaqf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လိုင်လူမျိူး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>284703</id>
    <revision>
      <id>1027745</id>
      <parentid>1027127</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T16:14:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1027745</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5208" sha1="008qj758shj2a9lqqfiqf8kdt5pzw62" xml:space="preserve">{{Infobox ethnic group|group=လိုင်, လီ|native_name=黎族|native_name_lang=zh|image=1962-05 1962年 海南岛乐东县 黎族民众.jpg|population=၁၆၀၂၁၀၄ (၂၀၂၀)|total_ref=&lt;ref&gt;{{cite web|title=Geographic Distribution and Population of Ethnic Minorities|url=http://www.stats.gov.cn/tjsj/ndsj/2021/indexeh.htm|website=China Statistical Yearbook 2021|access-date=4 February 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://pop-stat.mashke.org/china-ethnic-2020.htm|title=Ethnic composition of China 2020|website=pop-stat.mashke.org|accessdate=8 July 2025}}&lt;/ref&gt;|popplace=[[ဟိုင်နန်ကျွန်း]], [[ကွမ်တုန်းပြည်နယ်]] နှင့် [[တောင်တရုတ်ပင်လယ်]]|langs=[[လိုင်ဘာသာစကား]], [[Jiamao language|Jiamao]], [[Hainanese]] နှင့် [[တရုတ်ဘာသာစကား]]|rels=[[ဘာသာမဲ့]], [[ထေရဝါဒ]][[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]{{citation needed|date=January 2016}}|related=အခြား [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ |ခရာ-ဒိုင်]]လူမျိုးများ နှင့် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းလူမျိုးများ,&lt;ref name=&quot;BMC Evolutionary Biology&quot;&gt;{{Cite journal|title=Tracing the legacy of the early Hainan Islanders – a perspective from mitochondrial DNA|journal=BMC Evolutionary Biology|volume=11|article-number=46|date=15 February 2011|doi=10.1186/1471-2148-11-46|pmid=21324107|pmc=3048540|last1=Peng|first1=Min-Sheng|last2=He|first2=Jun-Dong|last3=Liu|first3=Hai-Xin|last4=Zhang|first4=Ya-Ping |issue=1 |bibcode=2011BMCEE..11...46P |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; [[Utsuls]]}}

'''လှိုင်လူမျိုး''' ၊ '''လီ''' သို့မဟုတ် '''လီဇူး''' ဟုလည်း လူသိများပြီး [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ-ဒိုင်]] စကားပြော လူမျိုးစု တစ်ခုဖြစ်ပြီး [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] မှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသော လူမျိုးစု ၅၆ မျိုးတွင် ပါဝင်သည်။ အများစုမှာ [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]] တောင်ပိုင်းကမ်းရိုးတန်းရှိ အကြီးဆုံးလူနည်းစုလူမျိုးစုဖြစ်သည့် ဟိုင်နန်ကျွန်း &lt;ref&gt;Original from Indiana University {{Cite book |last=Viscount James Bryce Bryce |year=1904 |title=The World's History: Oceania, Eastern Asia and the Indian Ocean |url=https://books.google.com/books?id=lkDTAAAAMAAJ&amp;q=formosa+china+partial+same+race&amp;pg=PA60 |publisher=William Heinemann |editor-last=Hans Ferdinand Helmolt |volume=2 of The World's History: A Survey of Man's Record |location=LONDON |page=60 |quote=extended as far as the Han River, and the Man lived on the central and upper Yangtsze, chiefly on the right bank. But the number of the tribes that had not then been subdued must have been much greater; even at the present day, more than two thousand six hundred years later, tribes of original inhabitants in complete or partial independence are constantly found in the southern and western provinces of the empire. That such tribes as the Hlai (Limin or Limu, probably descendants of the Miaotsze to whom Kublai Khan [Shi Tsu] is said to have assigned a part of Formosa in 1292) should have held their ground in the interior of Formosa and Hainan is the less remarkable, since even in the present day whole tribes of original inhabitants have been able to maintain their independence in the provinces on the mainland, where the Chinese supremacy has endured for hundreds or thousands of years. |access-date=20 December 2011}}&lt;/ref&gt; တွင် နေထိုင်ကြသည်။ Qi (Gei), Ha, Run (Zwn), Sai (Tai, Jiamao) နှင့် Meifu (Moifau)၊ &lt;ref name=&quot;PN&quot;&gt;{{Cite web |title=Chinese Nationalities (Li Minority) |url=http://www.paulnoll.com/China/Minorities/min-Li.html |access-date=18 February 2011}}&lt;/ref&gt; Hlai တွင် ထူးခြားသော ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများရှိသည်။

[[File:Art_du_tissage_des_Li.jpg|thumb|တရုတ်နိုင်ငံ၊ ဟိုင်နန်ကျွန်းရှိ လှိုင်းလူမျိုးများ၏ ရိုးရာ ရက်ကန်းနည်းလမ်းများ။ အလုပ်သမားသည် လက်ရက်ကန်းကို ဆန့်ရန် သူမ၏ ခြေထောက်များကို အသုံးပြုသည်။]]


==ကိုးကား==
{{Reflist}}

[[ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံမှ တရားဝင်အသိမှတ်ပြု လူမျိုးစုများ]]</text>
      <sha1>008qj758shj2a9lqqfiqf8kdt5pzw62</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဆိုနိုဘဲဘူတာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>284864</id>
    <revision>
      <id>1027699</id>
      <timestamp>2026-04-26T12:02:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;'''ဆိုနိုဘဲဘူတာ''' (園部駅, Sonobe-eki) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုစီရင်စု၊ နန်းတန်းမြို့တွင် ရှိသည့် မီးရထားဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အနောက်ဂျပန...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1027699</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="782" sha1="hfdi8ljr3lqpq0jxztmdv5ptgrige11" xml:space="preserve">'''ဆိုနိုဘဲဘူတာ''' (園部駅, Sonobe-eki) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုစီရင်စု၊ နန်းတန်းမြို့တွင် ရှိသည့် မီးရထားဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အနောက်ဂျပန်မီးရထားကုမ္ပဏီ (JR West) က ဘူတာကို စီမံခန့်ခွဲလျက်ရှိသည်။ ခိနိုဆခိ၊ ဟိရှိဒတဲနှင့် မအိဇုရုအထူးအမြန်ရထားများအားလုံးသည် ဆိုနိုဘဲဘူတာတွင် ရပ်တန့်သည်။

==ကိုးကား==
{{reflist}}</text>
      <sha1>hfdi8ljr3lqpq0jxztmdv5ptgrige11</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027700</id>
      <parentid>1027699</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:04:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>1027700</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1298" sha1="qv098qho03qyh0xixii856tbutsbd9y" xml:space="preserve">'''ဆိုနိုဘဲဘူတာ''' (園部駅, Sonobe-eki) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုစီရင်စု၊ နန်းတန်းမြို့တွင် ရှိသည့် မီးရထားဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အနောက်ဂျပန်မီးရထားကုမ္ပဏီ (JR West) က ဘူတာကို စီမံခန့်ခွဲလျက်ရှိသည်။ ခိနိုဆခိ၊ ဟိရှိဒတဲနှင့် မအိဇုရုအထူးအမြန်ရထားများအားလုံးသည် ဆိုနိုဘဲဘူတာတွင် ရပ်တန့်သည်။

==ရထားလိုင်းများ==

==ဘူတာပုံစံ==

==ကပ်လျက်ဘူတာများ==
==ဘတ်စကားလမ်းကြောင်းများ==
==သမိုင်းကြောင်း==
==ခရီးသည်အရေအတွက်==
==ပတ်ဝန်းကျင်နေရာများ==
==ပြင်ပလင့်များ==
{{Commons category-inline}}
*[http://www.jr-odekake.net/eki/top.php?id=0630707 JR Odekake.net] {{in lang|ja}}

==ကိုးကား==
{{reflist}}</text>
      <sha1>qv098qho03qyh0xixii856tbutsbd9y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027701</id>
      <parentid>1027700</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:07:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <origin>1027701</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3374" sha1="cug6x6rj7zu3i5xc3rlzyb0819mas8p" xml:space="preserve">{{Infobox station
| name = ဆိုနိုဘဲဘူတာ
| native_name = 園部駅
| native_name_lang = ja
| type = 
| style = JR West
| image = Sonobe Station, west entrance.jpg
| alt = 
| caption = ဆိုနိုဘဲဘူတာအနောက်ဘက်ဝင်ပေါက်၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ်
| other_name = 
| address = Mizobe, Oyama Higashimachi, [[Sonobe, Kyoto|Sonobe Town]], [[Nantan, Kyoto|Nantan City]]
| borough = [[Kyoto Prefecture]] 622-0041
| country = Japan
| coordinates = {{coord|35|6|9.21|N|135|28|59.38|E|display=title,inline|region:JP_type:railwaystation}}
| owned = 
| operator = {{ric|JR West|name=y}}
| line = {{plainlist|
*{{rcb|JR West|San'in E|route}} {{lnl|JR West|sanin}}
*{{rcb|JR West|Sagano|route}} {{lnl|JR West|Sagano}}
}}
| distance = {{cvt|34.2|km|mile|abbr=on}} from {{STN|Kyōto|x}}
| platforms = 2 [[island platforms]]
| tracks = 4
| connections = {{rint|bus}} Bus stop
| structure = At grade
| code = JR-E16
| status = Staffed (''[[Midori no Madoguchi]]'')
| website = {{Official|1=http://www.jr-odekake.net/eki/top.php?id=0630707}}
| opened = {{Start date and age|1899|08|15|df=y}}
| closed = 
| former = 
| passengers = 8,538 daily&lt;ref name=&quot;ridership jr west 2023&quot;&gt;{{cite web |author=&lt;!-- not stated --&gt; |year=2024 |title=移動等円滑化取組報告書（鉄道駅） |url=https://www.westjr.co.jp/company/action/service/universal_design/pdf/02_2023houkoku.pdf |publisher=JR West |language=ja |access-date=13 March 2025}}&lt;/ref&gt;
| pass_year = FY 2023
| map_type = Japan Kyoto Prefecture#Japan Kansai#Japan
| map_dot_label = Sonobe Station
| services = {{Adjstn|system=JR West|line=San'in E|left=Funaoka|through-right=Sagano
|line3=Sagano|through-left3=Sanin|right3=Yoshitomi}}
}}
[[file:JRW 221 and 223 at Sonobe Station 2010-10-02 (5046259445).jpg|right|thumb|260px|ဆိုနိုဘဲဘူတာပလက်ဖောင်းများ (၂၀၁၀ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ)]]

'''ဆိုနိုဘဲဘူတာ''' (園部駅, Sonobe-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုစီရင်စု]]၊ [[နန်းတန်းမြို့၊ ကျိုတို|နန်းတန်းမြို့]]တွင် ရှိသည့် မီးရထားဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[အနောက်ဂျပန်မီးရထားကုမ္ပဏီ]] (JR West) က ဘူတာကို စီမံခန့်ခွဲလျက်ရှိသည်။ ခိနိုဆခိ၊ ဟိရှိဒတဲနှင့် မအိဇုရုအထူးအမြန်ရထားများအားလုံးသည် ဆိုနိုဘဲဘူတာတွင် ရပ်တန့်သည်။

==ရထားလိုင်းများ==

==ဘူတာပုံစံ==

==ကပ်လျက်ဘူတာများ==
==ဘတ်စကားလမ်းကြောင်းများ==
==သမိုင်းကြောင်း==
==ခရီးသည်အရေအတွက်==
==ပတ်ဝန်းကျင်နေရာများ==
==ပြင်ပလင့်များ==
{{Commons category-inline}}
*[http://www.jr-odekake.net/eki/top.php?id=0630707 JR Odekake.net] {{in lang|ja}}

==ကိုးကား==
{{reflist}}</text>
      <sha1>cug6x6rj7zu3i5xc3rlzyb0819mas8p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027702</id>
      <parentid>1027701</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:08:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:နန်းတန်းမြို့၊ ကျိုတို]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1027702</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3457" sha1="swha4enes67u9xrddjx32lecxagi6ps" xml:space="preserve">{{Infobox station
| name = ဆိုနိုဘဲဘူတာ
| native_name = 園部駅
| native_name_lang = ja
| type = 
| style = JR West
| image = Sonobe Station, west entrance.jpg
| alt = 
| caption = ဆိုနိုဘဲဘူတာအနောက်ဘက်ဝင်ပေါက်၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ်
| other_name = 
| address = Mizobe, Oyama Higashimachi, [[Sonobe, Kyoto|Sonobe Town]], [[Nantan, Kyoto|Nantan City]]
| borough = [[Kyoto Prefecture]] 622-0041
| country = Japan
| coordinates = {{coord|35|6|9.21|N|135|28|59.38|E|display=title,inline|region:JP_type:railwaystation}}
| owned = 
| operator = {{ric|JR West|name=y}}
| line = {{plainlist|
*{{rcb|JR West|San'in E|route}} {{lnl|JR West|sanin}}
*{{rcb|JR West|Sagano|route}} {{lnl|JR West|Sagano}}
}}
| distance = {{cvt|34.2|km|mile|abbr=on}} from {{STN|Kyōto|x}}
| platforms = 2 [[island platforms]]
| tracks = 4
| connections = {{rint|bus}} Bus stop
| structure = At grade
| code = JR-E16
| status = Staffed (''[[Midori no Madoguchi]]'')
| website = {{Official|1=http://www.jr-odekake.net/eki/top.php?id=0630707}}
| opened = {{Start date and age|1899|08|15|df=y}}
| closed = 
| former = 
| passengers = 8,538 daily&lt;ref name=&quot;ridership jr west 2023&quot;&gt;{{cite web |author=&lt;!-- not stated --&gt; |year=2024 |title=移動等円滑化取組報告書（鉄道駅） |url=https://www.westjr.co.jp/company/action/service/universal_design/pdf/02_2023houkoku.pdf |publisher=JR West |language=ja |access-date=13 March 2025}}&lt;/ref&gt;
| pass_year = FY 2023
| map_type = Japan Kyoto Prefecture#Japan Kansai#Japan
| map_dot_label = Sonobe Station
| services = {{Adjstn|system=JR West|line=San'in E|left=Funaoka|through-right=Sagano
|line3=Sagano|through-left3=Sanin|right3=Yoshitomi}}
}}
[[file:JRW 221 and 223 at Sonobe Station 2010-10-02 (5046259445).jpg|right|thumb|260px|ဆိုနိုဘဲဘူတာပလက်ဖောင်းများ (၂၀၁၀ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ)]]

'''ဆိုနိုဘဲဘူတာ''' (園部駅, Sonobe-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုစီရင်စု]]၊ [[နန်းတန်းမြို့၊ ကျိုတို|နန်းတန်းမြို့]]တွင် ရှိသည့် မီးရထားဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[အနောက်ဂျပန်မီးရထားကုမ္ပဏီ]] (JR West) က ဘူတာကို စီမံခန့်ခွဲလျက်ရှိသည်။ ခိနိုဆခိ၊ ဟိရှိဒတဲနှင့် မအိဇုရုအထူးအမြန်ရထားများအားလုံးသည် ဆိုနိုဘဲဘူတာတွင် ရပ်တန့်သည်။

==ရထားလိုင်းများ==

==ဘူတာပုံစံ==

==ကပ်လျက်ဘူတာများ==
==ဘတ်စကားလမ်းကြောင်းများ==
==သမိုင်းကြောင်း==
==ခရီးသည်အရေအတွက်==
==ပတ်ဝန်းကျင်နေရာများ==
==ပြင်ပလင့်များ==
{{Commons category-inline}}
*[http://www.jr-odekake.net/eki/top.php?id=0630707 JR Odekake.net] {{in lang|ja}}

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:နန်းတန်းမြို့၊ ကျိုတို]]</text>
      <sha1>swha4enes67u9xrddjx32lecxagi6ps</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027704</id>
      <parentid>1027702</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:09:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဆန်းအင်းပင်မရထားလိုင်း]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1027704</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3541" sha1="laaav86sfjaie76ca7ij2cs1h11t3l2" xml:space="preserve">{{Infobox station
| name = ဆိုနိုဘဲဘူတာ
| native_name = 園部駅
| native_name_lang = ja
| type = 
| style = JR West
| image = Sonobe Station, west entrance.jpg
| alt = 
| caption = ဆိုနိုဘဲဘူတာအနောက်ဘက်ဝင်ပေါက်၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ်
| other_name = 
| address = Mizobe, Oyama Higashimachi, [[Sonobe, Kyoto|Sonobe Town]], [[Nantan, Kyoto|Nantan City]]
| borough = [[Kyoto Prefecture]] 622-0041
| country = Japan
| coordinates = {{coord|35|6|9.21|N|135|28|59.38|E|display=title,inline|region:JP_type:railwaystation}}
| owned = 
| operator = {{ric|JR West|name=y}}
| line = {{plainlist|
*{{rcb|JR West|San'in E|route}} {{lnl|JR West|sanin}}
*{{rcb|JR West|Sagano|route}} {{lnl|JR West|Sagano}}
}}
| distance = {{cvt|34.2|km|mile|abbr=on}} from {{STN|Kyōto|x}}
| platforms = 2 [[island platforms]]
| tracks = 4
| connections = {{rint|bus}} Bus stop
| structure = At grade
| code = JR-E16
| status = Staffed (''[[Midori no Madoguchi]]'')
| website = {{Official|1=http://www.jr-odekake.net/eki/top.php?id=0630707}}
| opened = {{Start date and age|1899|08|15|df=y}}
| closed = 
| former = 
| passengers = 8,538 daily&lt;ref name=&quot;ridership jr west 2023&quot;&gt;{{cite web |author=&lt;!-- not stated --&gt; |year=2024 |title=移動等円滑化取組報告書（鉄道駅） |url=https://www.westjr.co.jp/company/action/service/universal_design/pdf/02_2023houkoku.pdf |publisher=JR West |language=ja |access-date=13 March 2025}}&lt;/ref&gt;
| pass_year = FY 2023
| map_type = Japan Kyoto Prefecture#Japan Kansai#Japan
| map_dot_label = Sonobe Station
| services = {{Adjstn|system=JR West|line=San'in E|left=Funaoka|through-right=Sagano
|line3=Sagano|through-left3=Sanin|right3=Yoshitomi}}
}}
[[file:JRW 221 and 223 at Sonobe Station 2010-10-02 (5046259445).jpg|right|thumb|260px|ဆိုနိုဘဲဘူတာပလက်ဖောင်းများ (၂၀၁၀ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ)]]

'''ဆိုနိုဘဲဘူတာ''' (園部駅, Sonobe-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုစီရင်စု]]၊ [[နန်းတန်းမြို့၊ ကျိုတို|နန်းတန်းမြို့]]တွင် ရှိသည့် မီးရထားဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[အနောက်ဂျပန်မီးရထားကုမ္ပဏီ]] (JR West) က ဘူတာကို စီမံခန့်ခွဲလျက်ရှိသည်။ ခိနိုဆခိ၊ ဟိရှိဒတဲနှင့် မအိဇုရုအထူးအမြန်ရထားများအားလုံးသည် ဆိုနိုဘဲဘူတာတွင် ရပ်တန့်သည်။

==ရထားလိုင်းများ==

==ဘူတာပုံစံ==

==ကပ်လျက်ဘူတာများ==
==ဘတ်စကားလမ်းကြောင်းများ==
==သမိုင်းကြောင်း==
==ခရီးသည်အရေအတွက်==
==ပတ်ဝန်းကျင်နေရာများ==
==ပြင်ပလင့်များ==
{{Commons category-inline}}
*[http://www.jr-odekake.net/eki/top.php?id=0630707 JR Odekake.net] {{in lang|ja}}

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:နန်းတန်းမြို့၊ ကျိုတို]]
[[ကဏ္ဍ:ဆန်းအင်းပင်မရထားလိုင်း]]</text>
      <sha1>laaav86sfjaie76ca7ij2cs1h11t3l2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027705</id>
      <parentid>1027704</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:09:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1027705</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3644" sha1="1rropfvfsggjwamrpvgbkh5h8eord2k" xml:space="preserve">{{Infobox station
| name = ဆိုနိုဘဲဘူတာ
| native_name = 園部駅
| native_name_lang = ja
| type = 
| style = JR West
| image = Sonobe Station, west entrance.jpg
| alt = 
| caption = ဆိုနိုဘဲဘူတာအနောက်ဘက်ဝင်ပေါက်၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ်
| other_name = 
| address = Mizobe, Oyama Higashimachi, [[Sonobe, Kyoto|Sonobe Town]], [[Nantan, Kyoto|Nantan City]]
| borough = [[Kyoto Prefecture]] 622-0041
| country = Japan
| coordinates = {{coord|35|6|9.21|N|135|28|59.38|E|display=title,inline|region:JP_type:railwaystation}}
| owned = 
| operator = {{ric|JR West|name=y}}
| line = {{plainlist|
*{{rcb|JR West|San'in E|route}} {{lnl|JR West|sanin}}
*{{rcb|JR West|Sagano|route}} {{lnl|JR West|Sagano}}
}}
| distance = {{cvt|34.2|km|mile|abbr=on}} from {{STN|Kyōto|x}}
| platforms = 2 [[island platforms]]
| tracks = 4
| connections = {{rint|bus}} Bus stop
| structure = At grade
| code = JR-E16
| status = Staffed (''[[Midori no Madoguchi]]'')
| website = {{Official|1=http://www.jr-odekake.net/eki/top.php?id=0630707}}
| opened = {{Start date and age|1899|08|15|df=y}}
| closed = 
| former = 
| passengers = 8,538 daily&lt;ref name=&quot;ridership jr west 2023&quot;&gt;{{cite web |author=&lt;!-- not stated --&gt; |year=2024 |title=移動等円滑化取組報告書（鉄道駅） |url=https://www.westjr.co.jp/company/action/service/universal_design/pdf/02_2023houkoku.pdf |publisher=JR West |language=ja |access-date=13 March 2025}}&lt;/ref&gt;
| pass_year = FY 2023
| map_type = Japan Kyoto Prefecture#Japan Kansai#Japan
| map_dot_label = Sonobe Station
| services = {{Adjstn|system=JR West|line=San'in E|left=Funaoka|through-right=Sagano
|line3=Sagano|through-left3=Sanin|right3=Yoshitomi}}
}}
[[file:JRW 221 and 223 at Sonobe Station 2010-10-02 (5046259445).jpg|right|thumb|260px|ဆိုနိုဘဲဘူတာပလက်ဖောင်းများ (၂၀၁၀ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ)]]

'''ဆိုနိုဘဲဘူတာ''' (園部駅, Sonobe-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုစီရင်စု]]၊ [[နန်းတန်းမြို့၊ ကျိုတို|နန်းတန်းမြို့]]တွင် ရှိသည့် မီးရထားဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[အနောက်ဂျပန်မီးရထားကုမ္ပဏီ]] (JR West) က ဘူတာကို စီမံခန့်ခွဲလျက်ရှိသည်။ ခိနိုဆခိ၊ ဟိရှိဒတဲနှင့် မအိဇုရုအထူးအမြန်ရထားများအားလုံးသည် ဆိုနိုဘဲဘူတာတွင် ရပ်တန့်သည်။

==ရထားလိုင်းများ==

==ဘူတာပုံစံ==

==ကပ်လျက်ဘူတာများ==
==ဘတ်စကားလမ်းကြောင်းများ==
==သမိုင်းကြောင်း==
==ခရီးသည်အရေအတွက်==
==ပတ်ဝန်းကျင်နေရာများ==
==ပြင်ပလင့်များ==
{{Commons category-inline}}
*[http://www.jr-odekake.net/eki/top.php?id=0630707 JR Odekake.net] {{in lang|ja}}

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:နန်းတန်းမြို့၊ ကျိုတို]]
[[ကဏ္ဍ:ဆန်းအင်းပင်မရထားလိုင်း]]
[[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]]</text>
      <sha1>1rropfvfsggjwamrpvgbkh5h8eord2k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027706</id>
      <parentid>1027705</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:10:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၁၈၉၉ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1027706</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3834" sha1="anjc9p8ywrgen4n8cyrlbdhm60des4w" xml:space="preserve">{{Infobox station
| name = ဆိုနိုဘဲဘူတာ
| native_name = 園部駅
| native_name_lang = ja
| type = 
| style = JR West
| image = Sonobe Station, west entrance.jpg
| alt = 
| caption = ဆိုနိုဘဲဘူတာအနောက်ဘက်ဝင်ပေါက်၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ်
| other_name = 
| address = Mizobe, Oyama Higashimachi, [[Sonobe, Kyoto|Sonobe Town]], [[Nantan, Kyoto|Nantan City]]
| borough = [[Kyoto Prefecture]] 622-0041
| country = Japan
| coordinates = {{coord|35|6|9.21|N|135|28|59.38|E|display=title,inline|region:JP_type:railwaystation}}
| owned = 
| operator = {{ric|JR West|name=y}}
| line = {{plainlist|
*{{rcb|JR West|San'in E|route}} {{lnl|JR West|sanin}}
*{{rcb|JR West|Sagano|route}} {{lnl|JR West|Sagano}}
}}
| distance = {{cvt|34.2|km|mile|abbr=on}} from {{STN|Kyōto|x}}
| platforms = 2 [[island platforms]]
| tracks = 4
| connections = {{rint|bus}} Bus stop
| structure = At grade
| code = JR-E16
| status = Staffed (''[[Midori no Madoguchi]]'')
| website = {{Official|1=http://www.jr-odekake.net/eki/top.php?id=0630707}}
| opened = {{Start date and age|1899|08|15|df=y}}
| closed = 
| former = 
| passengers = 8,538 daily&lt;ref name=&quot;ridership jr west 2023&quot;&gt;{{cite web |author=&lt;!-- not stated --&gt; |year=2024 |title=移動等円滑化取組報告書（鉄道駅） |url=https://www.westjr.co.jp/company/action/service/universal_design/pdf/02_2023houkoku.pdf |publisher=JR West |language=ja |access-date=13 March 2025}}&lt;/ref&gt;
| pass_year = FY 2023
| map_type = Japan Kyoto Prefecture#Japan Kansai#Japan
| map_dot_label = Sonobe Station
| services = {{Adjstn|system=JR West|line=San'in E|left=Funaoka|through-right=Sagano
|line3=Sagano|through-left3=Sanin|right3=Yoshitomi}}
}}
[[file:JRW 221 and 223 at Sonobe Station 2010-10-02 (5046259445).jpg|right|thumb|260px|ဆိုနိုဘဲဘူတာပလက်ဖောင်းများ (၂၀၁၀ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ)]]

'''ဆိုနိုဘဲဘူတာ''' (園部駅, Sonobe-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုစီရင်စု]]၊ [[နန်းတန်းမြို့၊ ကျိုတို|နန်းတန်းမြို့]]တွင် ရှိသည့် မီးရထားဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[အနောက်ဂျပန်မီးရထားကုမ္ပဏီ]] (JR West) က ဘူတာကို စီမံခန့်ခွဲလျက်ရှိသည်။ ခိနိုဆခိ၊ ဟိရှိဒတဲနှင့် မအိဇုရုအထူးအမြန်ရထားများအားလုံးသည် ဆိုနိုဘဲဘူတာတွင် ရပ်တန့်သည်။

==ရထားလိုင်းများ==

==ဘူတာပုံစံ==

==ကပ်လျက်ဘူတာများ==
==ဘတ်စကားလမ်းကြောင်းများ==
==သမိုင်းကြောင်း==
==ခရီးသည်အရေအတွက်==
==ပတ်ဝန်းကျင်နေရာများ==
==ပြင်ပလင့်များ==
{{Commons category-inline}}
*[http://www.jr-odekake.net/eki/top.php?id=0630707 JR Odekake.net] {{in lang|ja}}

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:နန်းတန်းမြို့၊ ကျိုတို]]
[[ကဏ္ဍ:ဆန်းအင်းပင်မရထားလိုင်း]]
[[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]]
[[ကဏ္ဍ:၁၈၉၉ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]]</text>
      <sha1>anjc9p8ywrgen4n8cyrlbdhm60des4w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027710</id>
      <parentid>1027706</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:12:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:အနောက်ဂျပန်မီးရထားကုမ္ပဏီ၏ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1027710</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3964" sha1="qpzf2bfioj7m8hibheywt8vs5h1axvh" xml:space="preserve">{{Infobox station
| name = ဆိုနိုဘဲဘူတာ
| native_name = 園部駅
| native_name_lang = ja
| type = 
| style = JR West
| image = Sonobe Station, west entrance.jpg
| alt = 
| caption = ဆိုနိုဘဲဘူတာအနောက်ဘက်ဝင်ပေါက်၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ်
| other_name = 
| address = Mizobe, Oyama Higashimachi, [[Sonobe, Kyoto|Sonobe Town]], [[Nantan, Kyoto|Nantan City]]
| borough = [[Kyoto Prefecture]] 622-0041
| country = Japan
| coordinates = {{coord|35|6|9.21|N|135|28|59.38|E|display=title,inline|region:JP_type:railwaystation}}
| owned = 
| operator = {{ric|JR West|name=y}}
| line = {{plainlist|
*{{rcb|JR West|San'in E|route}} {{lnl|JR West|sanin}}
*{{rcb|JR West|Sagano|route}} {{lnl|JR West|Sagano}}
}}
| distance = {{cvt|34.2|km|mile|abbr=on}} from {{STN|Kyōto|x}}
| platforms = 2 [[island platforms]]
| tracks = 4
| connections = {{rint|bus}} Bus stop
| structure = At grade
| code = JR-E16
| status = Staffed (''[[Midori no Madoguchi]]'')
| website = {{Official|1=http://www.jr-odekake.net/eki/top.php?id=0630707}}
| opened = {{Start date and age|1899|08|15|df=y}}
| closed = 
| former = 
| passengers = 8,538 daily&lt;ref name=&quot;ridership jr west 2023&quot;&gt;{{cite web |author=&lt;!-- not stated --&gt; |year=2024 |title=移動等円滑化取組報告書（鉄道駅） |url=https://www.westjr.co.jp/company/action/service/universal_design/pdf/02_2023houkoku.pdf |publisher=JR West |language=ja |access-date=13 March 2025}}&lt;/ref&gt;
| pass_year = FY 2023
| map_type = Japan Kyoto Prefecture#Japan Kansai#Japan
| map_dot_label = Sonobe Station
| services = {{Adjstn|system=JR West|line=San'in E|left=Funaoka|through-right=Sagano
|line3=Sagano|through-left3=Sanin|right3=Yoshitomi}}
}}
[[file:JRW 221 and 223 at Sonobe Station 2010-10-02 (5046259445).jpg|right|thumb|260px|ဆိုနိုဘဲဘူတာပလက်ဖောင်းများ (၂၀၁၀ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ)]]

'''ဆိုနိုဘဲဘူတာ''' (園部駅, Sonobe-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုစီရင်စု]]၊ [[နန်းတန်းမြို့၊ ကျိုတို|နန်းတန်းမြို့]]တွင် ရှိသည့် မီးရထားဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[အနောက်ဂျပန်မီးရထားကုမ္ပဏီ]] (JR West) က ဘူတာကို စီမံခန့်ခွဲလျက်ရှိသည်။ ခိနိုဆခိ၊ ဟိရှိဒတဲနှင့် မအိဇုရုအထူးအမြန်ရထားများအားလုံးသည် ဆိုနိုဘဲဘူတာတွင် ရပ်တန့်သည်။

==ရထားလိုင်းများ==

==ဘူတာပုံစံ==

==ကပ်လျက်ဘူတာများ==
==ဘတ်စကားလမ်းကြောင်းများ==
==သမိုင်းကြောင်း==
==ခရီးသည်အရေအတွက်==
==ပတ်ဝန်းကျင်နေရာများ==
==ပြင်ပလင့်များ==
{{Commons category-inline}}
*[http://www.jr-odekake.net/eki/top.php?id=0630707 JR Odekake.net] {{in lang|ja}}

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:နန်းတန်းမြို့၊ ကျိုတို]]
[[ကဏ္ဍ:ဆန်းအင်းပင်မရထားလိုင်း]]
[[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]]
[[ကဏ္ဍ:၁၈၉၉ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]]
[[ကဏ္ဍ:အနောက်ဂျပန်မီးရထားကုမ္ပဏီ၏ ဘူတာရုံများ]]</text>
      <sha1>qpzf2bfioj7m8hibheywt8vs5h1axvh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:နန်းတန်းမြို့၊ ကျိုတို</title>
    <ns>14</ns>
    <id>284865</id>
    <revision>
      <id>1027703</id>
      <timestamp>2026-04-26T12:08:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[ကဏ္ဍ:နန်းတန်းမြို့၊ ကျိုတို]]&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1027703</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81" sha1="mlnu4738lenvfc0av2ch0hgmdbtx76l" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:နန်းတန်းမြို့၊ ကျိုတို]]</text>
      <sha1>mlnu4738lenvfc0av2ch0hgmdbtx76l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:၁၈၉၉ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>284866</id>
    <revision>
      <id>1027707</id>
      <timestamp>2026-04-26T12:11:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[ကဏ္ဍ:၁၈၉၉ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]]&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1027707</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="189" sha1="nz6gd2u4meuowny5a1cs64sbzo216bv" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:၁၈၉၉ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]]</text>
      <sha1>nz6gd2u4meuowny5a1cs64sbzo216bv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:User 72622</title>
    <ns>3</ns>
    <id>284867</id>
    <revision>
      <id>1027708</id>
      <timestamp>2026-04-26T12:11:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1027708</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8531" sha1="d4w3psx0atjg7kt3x0hte8dwmav9mtm" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် User 72622 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၂:၁၁၊ ၂၆ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>d4w3psx0atjg7kt3x0hte8dwmav9mtm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-24638-89</title>
    <ns>3</ns>
    <id>284868</id>
    <revision>
      <id>1027709</id>
      <timestamp>2026-04-26T12:11:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1027709</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8540" sha1="2rthhlxcy00x73yh4eh45rvrxp8ui4x" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &amp;#126;2026-24638-89 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၂:၁၁၊ ၂၆ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>2rthhlxcy00x73yh4eh45rvrxp8ui4x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Steven Wilson952</title>
    <ns>3</ns>
    <id>284869</id>
    <revision>
      <id>1027716</id>
      <timestamp>2026-04-26T13:11:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1027716</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8537" sha1="l2rt04bgvmimg7i88jhw0mrx1k5cx7k" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Steven Wilson952 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၃:၁၁၊ ၂၆ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>l2rt04bgvmimg7i88jhw0mrx1k5cx7k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Encikl147</title>
    <ns>3</ns>
    <id>284870</id>
    <revision>
      <id>1027717</id>
      <timestamp>2026-04-26T13:12:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1027717</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8530" sha1="ean4qtsnuce8n3035ze1xg1kre0hwar" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Encikl147 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၃:၁၂၊ ၂၆ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>ean4qtsnuce8n3035ze1xg1kre0hwar</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zelynelp1028</title>
    <ns>3</ns>
    <id>284871</id>
    <revision>
      <id>1027718</id>
      <timestamp>2026-04-26T13:12:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1027718</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8533" sha1="tcgvsqhmewvs090v8k6tgiz8yhei15u" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Zelynelp1028 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၃:၁၂၊ ၂၆ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>tcgvsqhmewvs090v8k6tgiz8yhei15u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:KAZEKITARU</title>
    <ns>3</ns>
    <id>284872</id>
    <revision>
      <id>1027727</id>
      <timestamp>2026-04-26T14:12:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1027727</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8531" sha1="dr5c9vwlbwt4e5e4wjaahtt2k0d2w63" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် KAZEKITARU ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၄:၁၂၊ ၂၆ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>dr5c9vwlbwt4e5e4wjaahtt2k0d2w63</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Insurgent dino</title>
    <ns>3</ns>
    <id>284873</id>
    <revision>
      <id>1027728</id>
      <timestamp>2026-04-26T14:12:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1027728</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8535" sha1="2lt31vl8muipyw2b38ec243uabkobui" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Insurgent dino ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၄:၁၂၊ ၂၆ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>2lt31vl8muipyw2b38ec243uabkobui</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>284874</id>
    <redirect title="ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်​(ကြည်း)" />
    <revision>
      <id>1027740</id>
      <timestamp>2026-04-26T16:09:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>နေနီဝန်း</username>
        <id>89694</id>
      </contributor>
      <comment>[[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] စာမျက်နှာကို [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်​(ကြည်း)]] သို့ နေနီဝန်းက ရွှေ့ခဲ့သည်: အကြောင်းအရာ၁ခုတည်းမို့ ပေါင်းစည်းသင့်ပါတယ်။</comment>
      <origin>1027740</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="191" sha1="pek2au203hc45no3dbx9uq46b83i09l" xml:space="preserve">#REDIRECT [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်​(ကြည်း)]]</text>
      <sha1>pek2au203hc45no3dbx9uq46b83i09l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-20107-06</title>
    <ns>3</ns>
    <id>284875</id>
    <revision>
      <id>1027764</id>
      <timestamp>2026-04-26T18:13:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1027764</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8540" sha1="7z4hyrh1udrz7dj6jcoc6x6r3e6o7gd" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &amp;#126;2026-20107-06 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၈:၁၃၊ ၂၆ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>7z4hyrh1udrz7dj6jcoc6x6r3e6o7gd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Gandharacentralasia</title>
    <ns>3</ns>
    <id>284876</id>
    <revision>
      <id>1027765</id>
      <timestamp>2026-04-26T18:13:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1027765</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8540" sha1="6ofjofpogolwk3cw6995c9qykb4dfpd" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Gandharacentralasia ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၈:၁၃၊ ၂၆ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>6ofjofpogolwk3cw6995c9qykb4dfpd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pyaesone22</title>
    <ns>3</ns>
    <id>284877</id>
    <revision>
      <id>1027766</id>
      <timestamp>2026-04-26T19:13:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1027766</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8531" sha1="be116o681b584goffh1gj2w04onc2h6" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Pyaesone22 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၉:၁၃၊ ၂၆ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>be116o681b584goffh1gj2w04onc2h6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027767</id>
      <parentid>1027766</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T19:14:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pyaesone22</username>
        <id>142065</id>
      </contributor>
      <origin>1027767</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8758" sha1="193ybr3bnaso69yoeb41d1gm8w1b6u1" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Pyaesone22 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၉:၁၃၊ ၂၆ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)

@ [[အသုံးပြုသူ:Pyaesone22|Pyaesone22]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pyaesone22|ဆွေးနွေး]])  ၁၉:၁၄၊ ၂၆ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>193ybr3bnaso69yoeb41d1gm8w1b6u1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရန်မန်မင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>284878</id>
    <revision>
      <id>1027770</id>
      <timestamp>2026-04-26T19:52:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aung Minn Khannt77</username>
        <id>92927</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;{{Infobox royalty|name=ရန်မန်မင်း|full name=သိရီရန်မန်မင်းတရားကြီး|title=မြန်မာဧကရာဇ် သရေခေတ္တရာ အင်ပါယာပြည့်ရှင်|image={{!}} image           = File:IMG4629kingyanmhan.jpg|thumb|ရန်မန်မ...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1027770</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1040" sha1="kk5alno2b54p0bfkz98r3rqzvrf7dcw" xml:space="preserve">{{Infobox royalty|name=ရန်မန်မင်း|full name=သိရီရန်မန်မင်းတရားကြီး|title=မြန်မာဧကရာဇ် သရေခေတ္တရာ အင်ပါယာပြည့်ရှင်|image={{!}} image           = [[File:IMG4629kingyanmhan.jpg|thumb|ရန်မန်မင်း]]|caption=မြန်မာဘုရင် ရန်မန်မင်းတရားကြီး|reign=|coronation=|predecessor=[[ရန်ဘောင်|ရန်ဘောင်မင်း]]|successor=[[ရန်ခန်]])|heir=|consort=မသိရှိ|issue=[[ရခန်]]|royal house=|royal anthem=|dynasty=[[သရေခေတ္တရာခေတ်]]|father=[[ရန်ဘောင်မင်း]]|mother=[[တောင်နန်းမိဖုရား]]|birth_date=|birth_place=သရေခေတ္တရာမြို့တော်|death_date=(၈၁နှစ်)|death_place=မသိရှိရ|place of burial=|Primister=စန္ဒသုဝဏအမတ်}}</text>
      <sha1>kk5alno2b54p0bfkz98r3rqzvrf7dcw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027771</id>
      <parentid>1027770</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T20:00:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aung Minn Khannt77</username>
        <id>92927</id>
      </contributor>
      <origin>1027771</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13009" sha1="jxbbbroiprubhp0gttl6gfepv2vss0s" xml:space="preserve">ရန်မန်မင်းသည် ရန်ပေါင်မင်း၏သားတော်ဖြစ်သည်။ ဒွတ္တဘောင်မင်း၏ မြစ်တော်ဖြစ်သည်။ ရန်မန်မင်းသည် သက်တော် ၃၀တွင် ထီးဖြူဆောင်းကာ သားမှီးယှက်နဲ့ သန်လျက်ကို ကိုင်၍ သရေခေတ္တရာပြည်၏ မင်းအဖြစ်သို့နန်းတက်သည်။ ရန်မန်မင်း လက်ထက်တွင် တိုင်းပြည်သည် စည်ပင်ဝဖြိုးသာယာလေသည်။ ဗုဒ္ဓသာသနာ ဆက်လက်ထွန်းကား ကာ အခြားနိုင်ငံများထိပါ ပျံနှံခဲ့သည်။ သာကီဝင်မင်းမျိုးမှ ဆင်းသက်လာသောသရေခတ္တရာမင်းတို့သည် နယ်မြေများပိုမိုပိုင်ဆိုင်လာလေသည်။&lt;ref&gt;မှန်နန်းရာဇဝင်&lt;/ref&gt;{{Infobox royalty|name=ရန်မန်မင်း|full name=သိရီရန်မန်မင်းတရားကြီး|title=မြန်မာဧကရာဇ် သရေခေတ္တရာ အင်ပါယာပြည့်ရှင်|image={{!}} image           = [[File:IMG4629kingyanmhan.jpg|thumb|ရန်မန်မင်း]]|caption=မြန်မာဘုရင် ရန်မန်မင်းတရားကြီး|reign=|coronation=|predecessor=[[ရန်ဘောင်|ရန်ဘောင်မင်း]]|successor=[[ရန်ခန်]])|heir=|consort=မသိရှိ|issue=[[ရခန်]]|royal house=|royal anthem=|dynasty=[[သရေခေတ္တရာခေတ်]]|father=[[ရန်ဘောင်မင်း]]|mother=[[တောင်နန်းမိဖုရား]]|birth_date=|birth_place=သရေခေတ္တရာမြို့တော်|death_date=(၈၁နှစ်)|death_place=မသိရှိရ|place of burial=|Primister=စန္ဒသုဝဏအမတ်}}ရန်မန်မင်း လက်ထက်တွင် တိုင်းပြည်သည် စည်ပင်ဝဖြိုးသာယာလေသည်။ ဗုဒ္ဓသာသနာ ဆက်လက်ထွန်းကား ကာ အခြားနိုင်ငံများထိပါ ပျံနှံခဲ့သည်။ သာကီဝင်မင်းမျိုးမှ ဆင်းသက်လာသောသရေခတ္တရာမင်းတို့သည် နယ်မြေများပိုမိုပိုင်ဆိုင်လာလေသည်။ ရန်မန်မင်း ရန်မန်မင်း (သို့မဟုတ်) ရန်အပေါင်းကိုမာန်အောင်နိုင်သောမင်း (သာသနာနှစ် ၁၈၉–၂၃၉) သည် သရေခေတ္တရာမင်းဆက်၏ ပဉ္စမမြောက်မင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် သရေခေတ္တရာမြို့ပြနိုင်ငံကို တည်ထောင်ခဲ့သူ [[ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး]]၏ မြစ်တော်ဖြစ်ပြီး၊ ခမည်းတော် [[ရန်ဘောင်မင်း]]၏ ထီးနန်းကို ဆက်ခံခဲ့သူဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ နန်းသက် ၅၀ နှစ်အတွင်း သရေခေတ္တရာသည် အေးချမ်းသာယာပြီး ဘုန်းမီးနေလ တောက်ပခဲ့သည်ဟု ရာဇဝင်ကျမ်းများက ဆိုသည်။ မျိုးရိုးနှင့် နန်းတက်ခြင်း ရန်မန်မင်းသည် သရေခေတ္တရာ၏ စတုတ္ထမြောက်မင်းဖြစ်သော ရန်ဘောင်မင်း၏ သားတော်ဖြစ်သည်။ သာသနာနှစ် ၁၈၉ ခုနှစ်တွင် ခမည်းတော် နတ်ရွာစံပြီးနောက် ထီးနန်းကို ဆက်ခံခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ဘိုးတော်၊ အဘိုးတော်များ၏ မင်းမျိုးရိုးအစဉ်အဆက်အတိုင်း သရေခေတ္တရာကို ၅၀ နှစ်တိုင်တိုင် အုပ်ချုပ်စိုးစံခဲ့သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တိုင်းပြည်အခြေအနေ ၎င်း၏ နန်းသက်တစ်လျှောက်တွင် သရေခေတ္တရာ နေပြည်တော်သည် ဘုန်းမီးနေလ တောက်ပလျက်ရှိပြီး အထူးအေးချမ်းသာယာခဲ့သည်။ ရာဇဝင်ကျမ်းများ၏ အဆိုအရ ရန်မန်မင်းလက်ထက်တွင် -&lt;ref&gt;ဦးကုလားရာဇဝင်သစ်&lt;/ref&gt;

* စစ်ရေးအင်အား: ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး လက်ထက်ကတည်းက တည်ထောင်ခဲ့သော စစ်ရေးယန္တရားမှာ ခိုင်မာဆဲဖြစ်ပြီး၊ ဒဏ္ဍာရီလာ &quot;အရိန္ဒမာ&quot; လှံတော်၏ ဘုန်းတန်ခိုးကြောင့် အနီးနားရှိ မြို့ပြနိုင်ငံများက ရန်မစရဲဘဲ ရှိခဲ့ကြသည်။

* စီးပွားရေးနှင့် လူမှုရေး: တိုင်းပြည်အတွင်း ခိုးဝှက်မှုကင်းစင်ပြီး ပြည်သူများ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေးကို လွတ်လပ်စွာ လုပ်ကိုင်နိုင်ခဲ့ကြသည်။

ဘာသာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ရန်မန်မင်းသည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို ရိုသေကိုင်းရှိုင်းသော မင်းတစ်ပါးဖြစ်သည်။ ၎င်း၏လက်ထက်တွင် သရေခေတ္တရာရှိ စေတီပုထိုးများကို ပြုပြင်မွမ်းမံခြင်း၊ သာသနာပြု ရဟန်းသံဃာများကို ချီးမြှင့်ထောက်ပံ့ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဤကာလသည် ပျူစာပေနှင့် ပျူယဉ်ကျေးမှု အနုပညာရပ်များ မြင့်မားစွာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်နေသော အချိန်လည်း ဖြစ်သည်။ ဘဝနိဂုံး ရန်မန်မင်းသည် သာသနာနှစ် ၂၃၉ ခုနှစ်၊ သက်တော် ၈၁ နှစ်အရွယ်တွင် နတ်ရွာစံခဲ့သည်။ ၎င်း၏နောက်တွင် သားတော်ဖြစ်သူ [[ယက္ခမင်း]] က ထီးနန်းကို ဆက်ခံခဲ့သည်။ ရန်မန်မင်းသည် သရေခေတ္တရာ၏ အင်အားကြီးမားသော မင်းဆက်များအနက် နောက်ဆုံးသော မင်းတစ်ပါးအဖြစ် သမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့သည်။ '''အသောကမင်းကြီးနှင့် ဆက်စပ်မှုနှင့် တတိယသင်္ဂါယနာတင်ပွဲ'''&lt;ref&gt;{{Cite news |last=UK |first=Uk |title=}}&lt;/ref&gt;

မြန်မာရာဇဝင်ကျမ်းများအရ ရန်မန်မင်းသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ &lt;nowiki&gt;[[အသောကမင်းကြီး]]&lt;/nowiki&gt; နှင့် ခေတ်ပြိုင်စိုးစံခဲ့ပြီး ထူးခြားသော ဘာသာရေးဆက်ဆံမှုများ ရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;နန်းတွင်းကျမ်း&lt;/ref&gt;

'''တတိယသင်္ဂါယနာတင်ပွဲတွင် ပါဝင်ခြင်း'''

သာသနာနှစ် ၂၃၅ ခုနှစ်တွင် အသောကမင်းကြီးသည် ပါဋလိပုတ်ပြည်၌ (Pataliputra) '''တတိယသင်္ဂါယနာ''' ကို တင်တော်မူသည်။ ထိုပွဲသို့ သရေခေတ္တရာမင်း ရန်မန်မင်းသည် '''ကိုယ်စားပြုမင်းသား''' တစ်ပါးအဖြစ် (သို့မဟုတ်) သရေခေတ္တရာကို ကိုယ်စားပြုသော စေတမန်တော်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်ဟု ရာဇဝင်မှတ်တမ်းများတွင် ဆိုကြသည်။&lt;ref&gt;မြန်မာသမိုင်းကျမ်း&lt;/ref&gt;

• '''မင်းချင်းဆက်ဆံရေး:''' အသောကမင်းကြီးနှင့် ရန်မန်မင်းတို့သည် သာကီဝင်မင်းမျိုးချင်း ဆက်နွယ်မှုကို အခြေခံ၍ ရင်းနှီးသော ဆက်ဆံရေးရှိခဲ့သည်။ ရန်မန်မင်းသည် ဗုဒ္ဓသာသနာကို ရိုသေကိုင်းရှိုင်းသူဖြစ်သည့်အတွက် အသောကမင်းကြီး၏ သာသနာပြုလုပ်ငန်းများတွင် ပူးပေါင်းပါဝင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;မြန်မာသမိုင်း&lt;/ref&gt;

• '''သာသနာပြုအဖွဲ့များစေလွှတ်ခြင်း:''' တတိယသင်္ဂါယနာတင်ပွဲအပြီးတွင် အသောကမင်းကြီးသည် အရပ်မျက်နှာ ကိုးဌာနသို့ သာသနာပြုစေလွှတ်ရာတွင် သရေခေတ္တရာသို့လည်း &lt;nowiki&gt;[[သောဏမထေရ်နှင့် ဥတ္တရမထေရ်]]&lt;/nowiki&gt; တို့ကို စေလွှတ်ခဲ့သည်။ ရန်မန်မင်းသည် ထိုသာသနာပြုအဖွဲ့များကို ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ လက်ခံကြိုဆိုခဲ့ပြီး သရေခေတ္တရာတွင် သာသနာတော် ထွန်းကားပြန့်ပွားအောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;ရာဇဝင်သစ်&lt;/ref&gt;

'''တွေ့ဆုံခဲ့ပုံ'''

ရာဇဝင်လာ အဆိုများအရ ရန်မန်မင်းသည် အသောကမင်းကြီးထံသို့ သံတမန်များ စေလွှတ်ခြင်း၊ လက်ဆောင်ပဏ္ဏာများ ဖလှယ်ခြင်းတို့ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အချို့သော မှတ်တမ်းများတွင် ရန်မန်မင်းသည် အသောကမင်းကြီး၏ ဘုန်းတန်ခိုးနှင့် သာသနာပြုလိုစိတ်ကို လေးစားသဖြင့် ပါဋလိပုတ်ပြည်သို့ ကိုယ်တိုင် (သို့မဟုတ်) အဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ စေလွှတ်၍ တွေ့ဆုံကာ သာသနာရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များကို ဆွေးနွေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။&lt;ref&gt;A&lt;/ref&gt;

ကိုးကားချက်များ

* မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး

* မှန်နန်း မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး

* ကုလားရာဇဝင်ချုပ်</text>
      <sha1>jxbbbroiprubhp0gttl6gfepv2vss0s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027772</id>
      <parentid>1027771</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T20:01:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aung Minn Khannt77</username>
        <id>92927</id>
      </contributor>
      <origin>1027772</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12982" sha1="gwiifv6e2qnt8j6tou73fssjnmnezb4" xml:space="preserve">ရန်မန်မင်းသည် ရန်ပေါင်မင်း၏သားတော်ဖြစ်သည်။ ဒွတ္တဘောင်မင်း၏ မြစ်တော်ဖြစ်သည်။ ရန်မန်မင်းသည် သက်တော် ၃၀တွင် ထီးဖြူဆောင်းကာ သားမှီးယှက်နဲ့ သန်လျက်ကို ကိုင်၍ သရေခေတ္တရာပြည်၏ မင်းအဖြစ်သို့နန်းတက်သည်။ ရန်မန်မင်း လက်ထက်တွင် တိုင်းပြည်သည် စည်ပင်ဝဖြိုးသာယာလေသည်။ ဗုဒ္ဓသာသနာ ဆက်လက်ထွန်းကား ကာ အခြားနိုင်ငံများထိပါ ပျံနှံခဲ့သည်။ သာကီဝင်မင်းမျိုးမှ ဆင်းသက်လာသောသရေခတ္တရာမင်းတို့သည် နယ်မြေများပိုမိုပိုင်ဆိုင်လာလေသည်။&lt;ref&gt;မှန်နန်းရာဇဝင်&lt;/ref&gt;{{Infobox royalty|name=ရန်မန်မင်း|full name=သိရီရန်မန်မင်းတရားကြီး|title=မြန်မာဘုရင် သရေခေတ္တရာ အင်ပါယာပြည့်ရှင်|image=[[File:IMG4629kingyanmhan.jpg|thumb|ရန်မန်မင်း]]|caption=မြန်မာဘုရင် ရန်မန်မင်းတရားကြီး|reign=|coronation=|predecessor=[[ရန်ဘောင်|ရန်ဘောင်မင်း]]|successor=[[ရန်ခန်]])|heir=|consort=မသိရှိ|issue=[[ရခန်]]|royal house=|royal anthem=|dynasty=[[သရေခေတ္တရာခေတ်]]|father=[[ရန်ဘောင်မင်း]]|mother=[[တောင်နန်းမိဖုရား]]|birth_date=|birth_place=သရေခေတ္တရာမြို့တော်|death_date=(၈၁နှစ်)|death_place=မသိရှိရ|place of burial=|Primister=စန္ဒသုဝဏအမတ်}}ရန်မန်မင်း လက်ထက်တွင် တိုင်းပြည်သည် စည်ပင်ဝဖြိုးသာယာလေသည်။ ဗုဒ္ဓသာသနာ ဆက်လက်ထွန်းကား ကာ အခြားနိုင်ငံများထိပါ ပျံနှံခဲ့သည်။ သာကီဝင်မင်းမျိုးမှ ဆင်းသက်လာသောသရေခတ္တရာမင်းတို့သည် နယ်မြေများပိုမိုပိုင်ဆိုင်လာလေသည်။ ရန်မန်မင်း ရန်မန်မင်း (သို့မဟုတ်) ရန်အပေါင်းကိုမာန်အောင်နိုင်သောမင်း (သာသနာနှစ် ၁၈၉–၂၃၉) သည် သရေခေတ္တရာမင်းဆက်၏ ပဉ္စမမြောက်မင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် သရေခေတ္တရာမြို့ပြနိုင်ငံကို တည်ထောင်ခဲ့သူ [[ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး]]၏ မြစ်တော်ဖြစ်ပြီး၊ ခမည်းတော် [[ရန်ဘောင်မင်း]]၏ ထီးနန်းကို ဆက်ခံခဲ့သူဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ နန်းသက် ၅၀ နှစ်အတွင်း သရေခေတ္တရာသည် အေးချမ်းသာယာပြီး ဘုန်းမီးနေလ တောက်ပခဲ့သည်ဟု ရာဇဝင်ကျမ်းများက ဆိုသည်။ မျိုးရိုးနှင့် နန်းတက်ခြင်း ရန်မန်မင်းသည် သရေခေတ္တရာ၏ စတုတ္ထမြောက်မင်းဖြစ်သော ရန်ဘောင်မင်း၏ သားတော်ဖြစ်သည်။ သာသနာနှစ် ၁၈၉ ခုနှစ်တွင် ခမည်းတော် နတ်ရွာစံပြီးနောက် ထီးနန်းကို ဆက်ခံခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ဘိုးတော်၊ အဘိုးတော်များ၏ မင်းမျိုးရိုးအစဉ်အဆက်အတိုင်း သရေခေတ္တရာကို ၅၀ နှစ်တိုင်တိုင် အုပ်ချုပ်စိုးစံခဲ့သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တိုင်းပြည်အခြေအနေ ၎င်း၏ နန်းသက်တစ်လျှောက်တွင် သရေခေတ္တရာ နေပြည်တော်သည် ဘုန်းမီးနေလ တောက်ပလျက်ရှိပြီး အထူးအေးချမ်းသာယာခဲ့သည်။ ရာဇဝင်ကျမ်းများ၏ အဆိုအရ ရန်မန်မင်းလက်ထက်တွင် -&lt;ref&gt;ဦးကုလားရာဇဝင်သစ်&lt;/ref&gt;

* စစ်ရေးအင်အား: ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး လက်ထက်ကတည်းက တည်ထောင်ခဲ့သော စစ်ရေးယန္တရားမှာ ခိုင်မာဆဲဖြစ်ပြီး၊ ဒဏ္ဍာရီလာ &quot;အရိန္ဒမာ&quot; လှံတော်၏ ဘုန်းတန်ခိုးကြောင့် အနီးနားရှိ မြို့ပြနိုင်ငံများက ရန်မစရဲဘဲ ရှိခဲ့ကြသည်။

* စီးပွားရေးနှင့် လူမှုရေး: တိုင်းပြည်အတွင်း ခိုးဝှက်မှုကင်းစင်ပြီး ပြည်သူများ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေးကို လွတ်လပ်စွာ လုပ်ကိုင်နိုင်ခဲ့ကြသည်။

ဘာသာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ရန်မန်မင်းသည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို ရိုသေကိုင်းရှိုင်းသော မင်းတစ်ပါးဖြစ်သည်။ ၎င်း၏လက်ထက်တွင် သရေခေတ္တရာရှိ စေတီပုထိုးများကို ပြုပြင်မွမ်းမံခြင်း၊ သာသနာပြု ရဟန်းသံဃာများကို ချီးမြှင့်ထောက်ပံ့ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဤကာလသည် ပျူစာပေနှင့် ပျူယဉ်ကျေးမှု အနုပညာရပ်များ မြင့်မားစွာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်နေသော အချိန်လည်း ဖြစ်သည်။ ဘဝနိဂုံး ရန်မန်မင်းသည် သာသနာနှစ် ၂၃၉ ခုနှစ်၊ သက်တော် ၈၁ နှစ်အရွယ်တွင် နတ်ရွာစံခဲ့သည်။ ၎င်း၏နောက်တွင် သားတော်ဖြစ်သူ [[ယက္ခမင်း]] က ထီးနန်းကို ဆက်ခံခဲ့သည်။ ရန်မန်မင်းသည် သရေခေတ္တရာ၏ အင်အားကြီးမားသော မင်းဆက်များအနက် နောက်ဆုံးသော မင်းတစ်ပါးအဖြစ် သမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့သည်။ '''အသောကမင်းကြီးနှင့် ဆက်စပ်မှုနှင့် တတိယသင်္ဂါယနာတင်ပွဲ'''&lt;ref&gt;{{Cite news |last=UK |first=Uk |title=}}&lt;/ref&gt;

မြန်မာရာဇဝင်ကျမ်းများအရ ရန်မန်မင်းသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ &lt;nowiki&gt;[[အသောကမင်းကြီး]]&lt;/nowiki&gt; နှင့် ခေတ်ပြိုင်စိုးစံခဲ့ပြီး ထူးခြားသော ဘာသာရေးဆက်ဆံမှုများ ရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;နန်းတွင်းကျမ်း&lt;/ref&gt;

'''တတိယသင်္ဂါယနာတင်ပွဲတွင် ပါဝင်ခြင်း'''

သာသနာနှစ် ၂၃၅ ခုနှစ်တွင် အသောကမင်းကြီးသည် ပါဋလိပုတ်ပြည်၌ (Pataliputra) '''တတိယသင်္ဂါယနာ''' ကို တင်တော်မူသည်။ ထိုပွဲသို့ သရေခေတ္တရာမင်း ရန်မန်မင်းသည် '''ကိုယ်စားပြုမင်းသား''' တစ်ပါးအဖြစ် (သို့မဟုတ်) သရေခေတ္တရာကို ကိုယ်စားပြုသော စေတမန်တော်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်ဟု ရာဇဝင်မှတ်တမ်းများတွင် ဆိုကြသည်။&lt;ref&gt;မြန်မာသမိုင်းကျမ်း&lt;/ref&gt;

• '''မင်းချင်းဆက်ဆံရေး:''' အသောကမင်းကြီးနှင့် ရန်မန်မင်းတို့သည် သာကီဝင်မင်းမျိုးချင်း ဆက်နွယ်မှုကို အခြေခံ၍ ရင်းနှီးသော ဆက်ဆံရေးရှိခဲ့သည်။ ရန်မန်မင်းသည် ဗုဒ္ဓသာသနာကို ရိုသေကိုင်းရှိုင်းသူဖြစ်သည့်အတွက် အသောကမင်းကြီး၏ သာသနာပြုလုပ်ငန်းများတွင် ပူးပေါင်းပါဝင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;မြန်မာသမိုင်း&lt;/ref&gt;

• '''သာသနာပြုအဖွဲ့များစေလွှတ်ခြင်း:''' တတိယသင်္ဂါယနာတင်ပွဲအပြီးတွင် အသောကမင်းကြီးသည် အရပ်မျက်နှာ ကိုးဌာနသို့ သာသနာပြုစေလွှတ်ရာတွင် သရေခေတ္တရာသို့လည်း &lt;nowiki&gt;[[သောဏမထေရ်နှင့် ဥတ္တရမထေရ်]]&lt;/nowiki&gt; တို့ကို စေလွှတ်ခဲ့သည်။ ရန်မန်မင်းသည် ထိုသာသနာပြုအဖွဲ့များကို ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ လက်ခံကြိုဆိုခဲ့ပြီး သရေခေတ္တရာတွင် သာသနာတော် ထွန်းကားပြန့်ပွားအောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;ရာဇဝင်သစ်&lt;/ref&gt;

'''တွေ့ဆုံခဲ့ပုံ'''

ရာဇဝင်လာ အဆိုများအရ ရန်မန်မင်းသည် အသောကမင်းကြီးထံသို့ သံတမန်များ စေလွှတ်ခြင်း၊ လက်ဆောင်ပဏ္ဏာများ ဖလှယ်ခြင်းတို့ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အချို့သော မှတ်တမ်းများတွင် ရန်မန်မင်းသည် အသောကမင်းကြီး၏ ဘုန်းတန်ခိုးနှင့် သာသနာပြုလိုစိတ်ကို လေးစားသဖြင့် ပါဋလိပုတ်ပြည်သို့ ကိုယ်တိုင် (သို့မဟုတ်) အဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ စေလွှတ်၍ တွေ့ဆုံကာ သာသနာရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များကို ဆွေးနွေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။&lt;ref&gt;A&lt;/ref&gt;

ကိုးကားချက်များ

* မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး

* မှန်နန်း မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး

* ကုလားရာဇဝင်ချုပ်</text>
      <sha1>gwiifv6e2qnt8j6tou73fssjnmnezb4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027773</id>
      <parentid>1027772</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T20:07:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aung Minn Khannt77</username>
        <id>92927</id>
      </contributor>
      <origin>1027773</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12971" sha1="5fi1e3i1527t6n629hc2p100jf9vjly" xml:space="preserve">ရန်မန်မင်းသည် ရန်ပေါင်မင်း၏သားတော်ဖြစ်သည်။ ဒွတ္တဘောင်မင်း၏ မြစ်တော်ဖြစ်သည်။ ရန်မန်မင်းသည် သက်တော် ၃၀တွင် ထီးဖြူဆောင်းကာ သားမှီးယှက်နဲ့ သန်လျက်ကို ကိုင်၍ သရေခေတ္တရာပြည်၏ မင်းအဖြစ်သို့နန်းတက်သည်။ ရန်မန်မင်း လက်ထက်တွင် တိုင်းပြည်သည် စည်ပင်ဝဖြိုးသာယာလေသည်။ ဗုဒ္ဓသာသနာ ဆက်လက်ထွန်းကား ကာ အခြားနိုင်ငံများထိပါ ပျံနှံခဲ့သည်။ သာကီဝင်မင်းမျိုးမှ ဆင်းသက်လာသောသရေခတ္တရာမင်းတို့သည် နယ်မြေများပိုမိုပိုင်ဆိုင်လာလေသည်။&lt;ref&gt;မှန်နန်းရာဇဝင်&lt;/ref&gt;{{Infobox royalty|name=ရန်မန်မင်း|full name=သိရီရန်မန်မင်းတရားကြီး|title=[[မြန်မာဘုရင်များ စာရင်း|မြန်မာဘုရင်]]|image=[[File:IMG4629kingyanmhan.jpg|thumb|ရန်မန်မင်း]]|caption=မြန်မာဘုရင် ရန်မန်မင်းတရားကြီး|reign=|coronation=|predecessor=[[ရန်ဘောင်|ရန်ဘောင်မင်း]]|successor=[[ရန်ခန်]])|heir=|consort=မသိရှိ|issue=[[ရခန်]]|royal house=|royal anthem=|dynasty=[[သရေခေတ္တရာခေတ်]]|father=[[ရန်ဘောင်မင်း]]|mother=[[တောင်နန်းမိဖုရား]]|birth_date=|birth_place=သရေခေတ္တရာမြို့တော်|death_date=(၈၁နှစ်)|death_place=မသိရှိရ|place of burial=|Primister=စန္ဒသုဝဏအမတ်}}ရန်မန်မင်း လက်ထက်တွင် တိုင်းပြည်သည် စည်ပင်ဝဖြိုးသာယာလေသည်။ ဗုဒ္ဓသာသနာ ဆက်လက်ထွန်းကား ကာ အခြားနိုင်ငံများထိပါ ပျံနှံခဲ့သည်။ သာကီဝင်မင်းမျိုးမှ ဆင်းသက်လာသောသရေခတ္တရာမင်းတို့သည် နယ်မြေများပိုမိုပိုင်ဆိုင်လာလေသည်။ ရန်မန်မင်း ရန်မန်မင်း (သို့မဟုတ်) ရန်အပေါင်းကိုမာန်အောင်နိုင်သောမင်း (သာသနာနှစ် ၁၈၉–၂၃၉) သည် သရေခေတ္တရာမင်းဆက်၏ ပဉ္စမမြောက်မင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် သရေခေတ္တရာမြို့ပြနိုင်ငံကို တည်ထောင်ခဲ့သူ [[ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး]]၏ မြစ်တော်ဖြစ်ပြီး၊ ခမည်းတော် [[ရန်ဘောင်မင်း]]၏ ထီးနန်းကို ဆက်ခံခဲ့သူဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ နန်းသက် ၅၀ နှစ်အတွင်း သရေခေတ္တရာသည် အေးချမ်းသာယာပြီး ဘုန်းမီးနေလ တောက်ပခဲ့သည်ဟု ရာဇဝင်ကျမ်းများက ဆိုသည်။ မျိုးရိုးနှင့် နန်းတက်ခြင်း ရန်မန်မင်းသည် သရေခေတ္တရာ၏ စတုတ္ထမြောက်မင်းဖြစ်သော ရန်ဘောင်မင်း၏ သားတော်ဖြစ်သည်။ သာသနာနှစ် ၁၈၉ ခုနှစ်တွင် ခမည်းတော် နတ်ရွာစံပြီးနောက် ထီးနန်းကို ဆက်ခံခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ဘိုးတော်၊ အဘိုးတော်များ၏ မင်းမျိုးရိုးအစဉ်အဆက်အတိုင်း သရေခေတ္တရာကို ၅၀ နှစ်တိုင်တိုင် အုပ်ချုပ်စိုးစံခဲ့သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တိုင်းပြည်အခြေအနေ ၎င်း၏ နန်းသက်တစ်လျှောက်တွင် သရေခေတ္တရာ နေပြည်တော်သည် ဘုန်းမီးနေလ တောက်ပလျက်ရှိပြီး အထူးအေးချမ်းသာယာခဲ့သည်။ ရာဇဝင်ကျမ်းများ၏ အဆိုအရ ရန်မန်မင်းလက်ထက်တွင် -&lt;ref&gt;ဦးကုလားရာဇဝင်သစ်&lt;/ref&gt;

* စစ်ရေးအင်အား: ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး လက်ထက်ကတည်းက တည်ထောင်ခဲ့သော စစ်ရေးယန္တရားမှာ ခိုင်မာဆဲဖြစ်ပြီး၊ ဒဏ္ဍာရီလာ &quot;အရိန္ဒမာ&quot; လှံတော်၏ ဘုန်းတန်ခိုးကြောင့် အနီးနားရှိ မြို့ပြနိုင်ငံများက ရန်မစရဲဘဲ ရှိခဲ့ကြသည်။

* စီးပွားရေးနှင့် လူမှုရေး: တိုင်းပြည်အတွင်း ခိုးဝှက်မှုကင်းစင်ပြီး ပြည်သူများ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေးကို လွတ်လပ်စွာ လုပ်ကိုင်နိုင်ခဲ့ကြသည်။

ဘာသာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ရန်မန်မင်းသည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို ရိုသေကိုင်းရှိုင်းသော မင်းတစ်ပါးဖြစ်သည်။ ၎င်း၏လက်ထက်တွင် သရေခေတ္တရာရှိ စေတီပုထိုးများကို ပြုပြင်မွမ်းမံခြင်း၊ သာသနာပြု ရဟန်းသံဃာများကို ချီးမြှင့်ထောက်ပံ့ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဤကာလသည် ပျူစာပေနှင့် ပျူယဉ်ကျေးမှု အနုပညာရပ်များ မြင့်မားစွာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်နေသော အချိန်လည်း ဖြစ်သည်။ ဘဝနိဂုံး ရန်မန်မင်းသည် သာသနာနှစ် ၂၃၉ ခုနှစ်၊ သက်တော် ၈၁ နှစ်အရွယ်တွင် နတ်ရွာစံခဲ့သည်။ ၎င်း၏နောက်တွင် သားတော်ဖြစ်သူ [[ယက္ခမင်း]] က ထီးနန်းကို ဆက်ခံခဲ့သည်။ ရန်မန်မင်းသည် သရေခေတ္တရာ၏ အင်အားကြီးမားသော မင်းဆက်များအနက် နောက်ဆုံးသော မင်းတစ်ပါးအဖြစ် သမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့သည်။ '''အသောကမင်းကြီးနှင့် ဆက်စပ်မှုနှင့် တတိယသင်္ဂါယနာတင်ပွဲ'''&lt;ref&gt;{{Cite news |last=UK |first=Uk |title=}}&lt;/ref&gt;

မြန်မာရာဇဝင်ကျမ်းများအရ ရန်မန်မင်းသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ &lt;nowiki&gt;[[အသောကမင်းကြီး]]&lt;/nowiki&gt; နှင့် ခေတ်ပြိုင်စိုးစံခဲ့ပြီး ထူးခြားသော ဘာသာရေးဆက်ဆံမှုများ ရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;နန်းတွင်းကျမ်း&lt;/ref&gt;

'''တတိယသင်္ဂါယနာတင်ပွဲတွင် ပါဝင်ခြင်း'''

သာသနာနှစ် ၂၃၅ ခုနှစ်တွင် အသောကမင်းကြီးသည် ပါဋလိပုတ်ပြည်၌ (Pataliputra) '''တတိယသင်္ဂါယနာ''' ကို တင်တော်မူသည်။ ထိုပွဲသို့ သရေခေတ္တရာမင်း ရန်မန်မင်းသည် '''ကိုယ်စားပြုမင်းသား''' တစ်ပါးအဖြစ် (သို့မဟုတ်) သရေခေတ္တရာကို ကိုယ်စားပြုသော စေတမန်တော်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်ဟု ရာဇဝင်မှတ်တမ်းများတွင် ဆိုကြသည်။&lt;ref&gt;မြန်မာသမိုင်းကျမ်း&lt;/ref&gt;

• '''မင်းချင်းဆက်ဆံရေး:''' အသောကမင်းကြီးနှင့် ရန်မန်မင်းတို့သည် သာကီဝင်မင်းမျိုးချင်း ဆက်နွယ်မှုကို အခြေခံ၍ ရင်းနှီးသော ဆက်ဆံရေးရှိခဲ့သည်။ ရန်မန်မင်းသည် ဗုဒ္ဓသာသနာကို ရိုသေကိုင်းရှိုင်းသူဖြစ်သည့်အတွက် အသောကမင်းကြီး၏ သာသနာပြုလုပ်ငန်းများတွင် ပူးပေါင်းပါဝင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;မြန်မာသမိုင်း&lt;/ref&gt;

• '''သာသနာပြုအဖွဲ့များစေလွှတ်ခြင်း:''' တတိယသင်္ဂါယနာတင်ပွဲအပြီးတွင် အသောကမင်းကြီးသည် အရပ်မျက်နှာ ကိုးဌာနသို့ သာသနာပြုစေလွှတ်ရာတွင် သရေခေတ္တရာသို့လည်း &lt;nowiki&gt;[[သောဏမထေရ်နှင့် ဥတ္တရမထေရ်]]&lt;/nowiki&gt; တို့ကို စေလွှတ်ခဲ့သည်။ ရန်မန်မင်းသည် ထိုသာသနာပြုအဖွဲ့များကို ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ လက်ခံကြိုဆိုခဲ့ပြီး သရေခေတ္တရာတွင် သာသနာတော် ထွန်းကားပြန့်ပွားအောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;ရာဇဝင်သစ်&lt;/ref&gt;

'''တွေ့ဆုံခဲ့ပုံ'''

ရာဇဝင်လာ အဆိုများအရ ရန်မန်မင်းသည် အသောကမင်းကြီးထံသို့ သံတမန်များ စေလွှတ်ခြင်း၊ လက်ဆောင်ပဏ္ဏာများ ဖလှယ်ခြင်းတို့ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အချို့သော မှတ်တမ်းများတွင် ရန်မန်မင်းသည် အသောကမင်းကြီး၏ ဘုန်းတန်ခိုးနှင့် သာသနာပြုလိုစိတ်ကို လေးစားသဖြင့် ပါဋလိပုတ်ပြည်သို့ ကိုယ်တိုင် (သို့မဟုတ်) အဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ စေလွှတ်၍ တွေ့ဆုံကာ သာသနာရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များကို ဆွေးနွေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။&lt;ref&gt;A&lt;/ref&gt;

ကိုးကားချက်များ

* မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး

* မှန်နန်း မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး

* ကုလားရာဇဝင်ချုပ်</text>
      <sha1>5fi1e3i1527t6n629hc2p100jf9vjly</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027777</id>
      <parentid>1027773</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T20:14:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aung Minn Khannt77</username>
        <id>92927</id>
      </contributor>
      <origin>1027777</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12983" sha1="6ide5f9juptjvt5y6v6y3a5kojvgvpc" xml:space="preserve">ရန်မန်မင်းသည် ရန်ပေါင်မင်း၏သားတော်ဖြစ်သည်။ ဒွတ္တဘောင်မင်း၏ မြစ်တော်ဖြစ်သည်။ ရန်မန်မင်းသည် သက်တော် ၃၀တွင် ထီးဖြူဆောင်းကာ သားမှီးယှက်နဲ့ သန်လျက်ကို ကိုင်၍ သရေခေတ္တရာပြည်၏ မင်းအဖြစ်သို့နန်းတက်သည်။ ရန်မန်မင်း လက်ထက်တွင် တိုင်းပြည်သည် စည်ပင်ဝဖြိုးသာယာလေသည်။ ဗုဒ္ဓသာသနာ ဆက်လက်ထွန်းကား ကာ အခြားနိုင်ငံများထိပါ ပျံနှံခဲ့သည်။ သာကီဝင်မင်းမျိုးမှ ဆင်းသက်လာသောသရေခတ္တရာမင်းတို့သည် နယ်မြေများပိုမိုပိုင်ဆိုင်လာလေသည်။&lt;ref&gt;မှန်နန်းရာဇဝင်&lt;/ref&gt;{{Infobox royalty|name=ရန်မန်မင်း|full name=သိရီရန်မန်မင်းတရားကြီး|title=[[မြန်မာဘုရင်များ စာရင်း|မြန်မာဘုရင်]]|image=[[File:IMG4629kingyanmhan.jpg|thumb|ရန်မန်မင်း]]|caption=မြန်မာဘုရင် ရန်မန်မင်းတရားကြီး|reign=|coronation=|predecessor=[[ရန်ဘောင်မင်း|ရန်ဘောင်မင်း]]|successor=[[ရန်ခန်]])|heir=|consort=မသိရှိ|issue=[[ရခန်]]|royal house=|royal anthem=|dynasty=[[သရေခေတ္တရာခေတ်]]|father=[[ရန်ဘောင်မင်း]]|mother=[[တောင်နန်းမိဖုရား]]|birth_date=|birth_place=သရေခေတ္တရာမြို့တော်|death_date=(၈၁နှစ်)|death_place=မသိရှိရ|place of burial=|Primister=စန္ဒသုဝဏအမတ်}}ရန်မန်မင်း လက်ထက်တွင် တိုင်းပြည်သည် စည်ပင်ဝဖြိုးသာယာလေသည်။ ဗုဒ္ဓသာသနာ ဆက်လက်ထွန်းကား ကာ အခြားနိုင်ငံများထိပါ ပျံနှံခဲ့သည်။ သာကီဝင်မင်းမျိုးမှ ဆင်းသက်လာသောသရေခတ္တရာမင်းတို့သည် နယ်မြေများပိုမိုပိုင်ဆိုင်လာလေသည်။ ရန်မန်မင်း ရန်မန်မင်း (သို့မဟုတ်) ရန်အပေါင်းကိုမာန်အောင်နိုင်သောမင်း (သာသနာနှစ် ၁၈၉–၂၃၉) သည် သရေခေတ္တရာမင်းဆက်၏ ပဉ္စမမြောက်မင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် သရေခေတ္တရာမြို့ပြနိုင်ငံကို တည်ထောင်ခဲ့သူ [[ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး]]၏ မြစ်တော်ဖြစ်ပြီး၊ ခမည်းတော် [[ရန်ဘောင်မင်း]]၏ ထီးနန်းကို ဆက်ခံခဲ့သူဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ နန်းသက် ၅၀ နှစ်အတွင်း သရေခေတ္တရာသည် အေးချမ်းသာယာပြီး ဘုန်းမီးနေလ တောက်ပခဲ့သည်ဟု ရာဇဝင်ကျမ်းများက ဆိုသည်။ မျိုးရိုးနှင့် နန်းတက်ခြင်း ရန်မန်မင်းသည် သရေခေတ္တရာ၏ စတုတ္ထမြောက်မင်းဖြစ်သော ရန်ဘောင်မင်း၏ သားတော်ဖြစ်သည်။ သာသနာနှစ် ၁၈၉ ခုနှစ်တွင် ခမည်းတော် နတ်ရွာစံပြီးနောက် ထီးနန်းကို ဆက်ခံခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ဘိုးတော်၊ အဘိုးတော်များ၏ မင်းမျိုးရိုးအစဉ်အဆက်အတိုင်း သရေခေတ္တရာကို ၅၀ နှစ်တိုင်တိုင် အုပ်ချုပ်စိုးစံခဲ့သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တိုင်းပြည်အခြေအနေ ၎င်း၏ နန်းသက်တစ်လျှောက်တွင် သရေခေတ္တရာ နေပြည်တော်သည် ဘုန်းမီးနေလ တောက်ပလျက်ရှိပြီး အထူးအေးချမ်းသာယာခဲ့သည်။ ရာဇဝင်ကျမ်းများ၏ အဆိုအရ ရန်မန်မင်းလက်ထက်တွင် -&lt;ref&gt;ဦးကုလားရာဇဝင်သစ်&lt;/ref&gt;

* စစ်ရေးအင်အား: ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး လက်ထက်ကတည်းက တည်ထောင်ခဲ့သော စစ်ရေးယန္တရားမှာ ခိုင်မာဆဲဖြစ်ပြီး၊ ဒဏ္ဍာရီလာ &quot;အရိန္ဒမာ&quot; လှံတော်၏ ဘုန်းတန်ခိုးကြောင့် အနီးနားရှိ မြို့ပြနိုင်ငံများက ရန်မစရဲဘဲ ရှိခဲ့ကြသည်။

* စီးပွားရေးနှင့် လူမှုရေး: တိုင်းပြည်အတွင်း ခိုးဝှက်မှုကင်းစင်ပြီး ပြည်သူများ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေးကို လွတ်လပ်စွာ လုပ်ကိုင်နိုင်ခဲ့ကြသည်။

ဘာသာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ရန်မန်မင်းသည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို ရိုသေကိုင်းရှိုင်းသော မင်းတစ်ပါးဖြစ်သည်။ ၎င်း၏လက်ထက်တွင် သရေခေတ္တရာရှိ စေတီပုထိုးများကို ပြုပြင်မွမ်းမံခြင်း၊ သာသနာပြု ရဟန်းသံဃာများကို ချီးမြှင့်ထောက်ပံ့ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဤကာလသည် ပျူစာပေနှင့် ပျူယဉ်ကျေးမှု အနုပညာရပ်များ မြင့်မားစွာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်နေသော အချိန်လည်း ဖြစ်သည်။ ဘဝနိဂုံး ရန်မန်မင်းသည် သာသနာနှစ် ၂၃၉ ခုနှစ်၊ သက်တော် ၈၁ နှစ်အရွယ်တွင် နတ်ရွာစံခဲ့သည်။ ၎င်း၏နောက်တွင် သားတော်ဖြစ်သူ [[ယက္ခမင်း]] က ထီးနန်းကို ဆက်ခံခဲ့သည်။ ရန်မန်မင်းသည် သရေခေတ္တရာ၏ အင်အားကြီးမားသော မင်းဆက်များအနက် နောက်ဆုံးသော မင်းတစ်ပါးအဖြစ် သမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့သည်။ '''အသောကမင်းကြီးနှင့် ဆက်စပ်မှုနှင့် တတိယသင်္ဂါယနာတင်ပွဲ'''&lt;ref&gt;{{Cite news |last=UK |first=Uk |title=}}&lt;/ref&gt;

မြန်မာရာဇဝင်ကျမ်းများအရ ရန်မန်မင်းသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ &lt;nowiki&gt;[[အသောကမင်းကြီး]]&lt;/nowiki&gt; နှင့် ခေတ်ပြိုင်စိုးစံခဲ့ပြီး ထူးခြားသော ဘာသာရေးဆက်ဆံမှုများ ရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;နန်းတွင်းကျမ်း&lt;/ref&gt;

'''တတိယသင်္ဂါယနာတင်ပွဲတွင် ပါဝင်ခြင်း'''

သာသနာနှစ် ၂၃၅ ခုနှစ်တွင် အသောကမင်းကြီးသည် ပါဋလိပုတ်ပြည်၌ (Pataliputra) '''တတိယသင်္ဂါယနာ''' ကို တင်တော်မူသည်။ ထိုပွဲသို့ သရေခေတ္တရာမင်း ရန်မန်မင်းသည် '''ကိုယ်စားပြုမင်းသား''' တစ်ပါးအဖြစ် (သို့မဟုတ်) သရေခေတ္တရာကို ကိုယ်စားပြုသော စေတမန်တော်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်ဟု ရာဇဝင်မှတ်တမ်းများတွင် ဆိုကြသည်။&lt;ref&gt;မြန်မာသမိုင်းကျမ်း&lt;/ref&gt;

• '''မင်းချင်းဆက်ဆံရေး:''' အသောကမင်းကြီးနှင့် ရန်မန်မင်းတို့သည် သာကီဝင်မင်းမျိုးချင်း ဆက်နွယ်မှုကို အခြေခံ၍ ရင်းနှီးသော ဆက်ဆံရေးရှိခဲ့သည်။ ရန်မန်မင်းသည် ဗုဒ္ဓသာသနာကို ရိုသေကိုင်းရှိုင်းသူဖြစ်သည့်အတွက် အသောကမင်းကြီး၏ သာသနာပြုလုပ်ငန်းများတွင် ပူးပေါင်းပါဝင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;မြန်မာသမိုင်း&lt;/ref&gt;

• '''သာသနာပြုအဖွဲ့များစေလွှတ်ခြင်း:''' တတိယသင်္ဂါယနာတင်ပွဲအပြီးတွင် အသောကမင်းကြီးသည် အရပ်မျက်နှာ ကိုးဌာနသို့ သာသနာပြုစေလွှတ်ရာတွင် သရေခေတ္တရာသို့လည်း &lt;nowiki&gt;[[သောဏမထေရ်နှင့် ဥတ္တရမထေရ်]]&lt;/nowiki&gt; တို့ကို စေလွှတ်ခဲ့သည်။ ရန်မန်မင်းသည် ထိုသာသနာပြုအဖွဲ့များကို ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ လက်ခံကြိုဆိုခဲ့ပြီး သရေခေတ္တရာတွင် သာသနာတော် ထွန်းကားပြန့်ပွားအောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;ရာဇဝင်သစ်&lt;/ref&gt;

'''တွေ့ဆုံခဲ့ပုံ'''

ရာဇဝင်လာ အဆိုများအရ ရန်မန်မင်းသည် အသောကမင်းကြီးထံသို့ သံတမန်များ စေလွှတ်ခြင်း၊ လက်ဆောင်ပဏ္ဏာများ ဖလှယ်ခြင်းတို့ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အချို့သော မှတ်တမ်းများတွင် ရန်မန်မင်းသည် အသောကမင်းကြီး၏ ဘုန်းတန်ခိုးနှင့် သာသနာပြုလိုစိတ်ကို လေးစားသဖြင့် ပါဋလိပုတ်ပြည်သို့ ကိုယ်တိုင် (သို့မဟုတ်) အဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ စေလွှတ်၍ တွေ့ဆုံကာ သာသနာရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များကို ဆွေးနွေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။&lt;ref&gt;A&lt;/ref&gt;

ကိုးကားချက်များ

* မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး

* မှန်နန်း မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး

* ကုလားရာဇဝင်ချုပ်</text>
      <sha1>6ide5f9juptjvt5y6v6y3a5kojvgvpc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027781</id>
      <parentid>1027777</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T20:22:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aung Minn Khannt77</username>
        <id>92927</id>
      </contributor>
      <origin>1027781</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13075" sha1="2clwqf740gikokvbovne158n66w4s5n" xml:space="preserve">ရန်မန်မင်း (သာသနာနှစ် ၁၈၉–၂၃၉)   ဘီစီ ၃၅၅–၃၀၅)

သည် ရန်ပေါင်မင်း၏သားတော်ဖြစ်သည်။ ဒွတ္တဘောင်မင်း၏ မြစ်တော်ဖြစ်သည်။ ရန်မန်မင်းသည် သက်တော် ၃၀တွင် ထီးဖြူဆောင်းကာ သားမှီးယှက်နဲ့ သန်လျက်ကို ကိုင်၍ သရေခေတ္တရာပြည်၏ မင်းအဖြစ်သို့နန်းတက်သည်။ ရန်မန်မင်း လက်ထက်တွင် တိုင်းပြည်သည် စည်ပင်ဝဖြိုးသာယာလေသည်။ ဗုဒ္ဓသာသနာ ဆက်လက်ထွန်းကား ကာ အခြားနိုင်ငံများထိပါ ပျံနှံခဲ့သည်။ သာကီဝင်မင်းမျိုးမှ ဆင်းသက်လာသောသရေခတ္တရာမင်းတို့သည် နယ်မြေများပိုမိုပိုင်ဆိုင်လာလေသည်။&lt;ref&gt;မှန်နန်းရာဇဝင်&lt;/ref&gt;{{Infobox royalty|name=ရန်မန်မင်း|full name=သိရီရန်မန်မင်းတရားကြီး|title=[[မြန်မာဘုရင်များ စာရင်း|မြန်မာဘုရင်]]|image=[[File:IMG4629kingyanmhan.jpg|thumb|ရန်မန်မင်း]]|caption=မြန်မာဘုရင် ရန်မန်မင်းတရားကြီး|reign=|coronation=|predecessor=[[ရန်ဘောင်မင်း|ရန်ဘောင်မင်း]]|successor=[[ရန်ခန်]])|heir=|consort=မသိရှိ|issue=[[ရခန်]]|royal house=|royal anthem=|dynasty=[[သရေခေတ္တရာခေတ်]]|father=[[ရန်ဘောင်မင်း]]|mother=[[တောင်နန်းမိဖုရား]]|birth_date=|birth_place=သရေခေတ္တရာမြို့တော်|death_date=(၈၁နှစ်)|death_place=မသိရှိရ|place of burial=|Primister=စန္ဒသုဝဏအမတ်}}ရန်မန်မင်း လက်ထက်တွင် တိုင်းပြည်သည် စည်ပင်ဝဖြိုးသာယာလေသည်။ ဗုဒ္ဓသာသနာ ဆက်လက်ထွန်းကား ကာ အခြားနိုင်ငံများထိပါ ပျံနှံခဲ့သည်။ သာကီဝင်မင်းမျိုးမှ ဆင်းသက်လာသောသရေခတ္တရာမင်းတို့သည် နယ်မြေများပိုမိုပိုင်ဆိုင်လာလေသည်။ ရန်မန်မင်း ရန်မန်မင်း (သို့မဟုတ်) ရန်အပေါင်းကိုမာန်အောင်နိုင်သောမင်း (သာသနာနှစ် ၁၈၉–၂၃၉) သည် သရေခေတ္တရာမင်းဆက်၏ ပဉ္စမမြောက်မင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် သရေခေတ္တရာမြို့ပြနိုင်ငံကို တည်ထောင်ခဲ့သူ [[ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး]]၏ မြစ်တော်ဖြစ်ပြီး၊ ခမည်းတော် [[ရန်ဘောင်မင်း]]၏ ထီးနန်းကို ဆက်ခံခဲ့သူဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ နန်းသက် ၅၀ နှစ်အတွင်း သရေခေတ္တရာသည် အေးချမ်းသာယာပြီး ဘုန်းမီးနေလ တောက်ပခဲ့သည်ဟု ရာဇဝင်ကျမ်းများက ဆိုသည်။ မျိုးရိုးနှင့် နန်းတက်ခြင်း ရန်မန်မင်းသည် သရေခေတ္တရာ၏ စတုတ္ထမြောက်မင်းဖြစ်သော ရန်ဘောင်မင်း၏ သားတော်ဖြစ်သည်။ သာသနာနှစ် ၁၈၉ ခုနှစ်တွင် ခမည်းတော် နတ်ရွာစံပြီးနောက် ထီးနန်းကို ဆက်ခံခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ဘိုးတော်၊ အဘိုးတော်များ၏ မင်းမျိုးရိုးအစဉ်အဆက်အတိုင်း သရေခေတ္တရာကို ၅၀ နှစ်တိုင်တိုင် အုပ်ချုပ်စိုးစံခဲ့သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တိုင်းပြည်အခြေအနေ ၎င်း၏ နန်းသက်တစ်လျှောက်တွင် သရေခေတ္တရာ နေပြည်တော်သည် ဘုန်းမီးနေလ တောက်ပလျက်ရှိပြီး အထူးအေးချမ်းသာယာခဲ့သည်။ ရာဇဝင်ကျမ်းများ၏ အဆိုအရ ရန်မန်မင်းလက်ထက်တွင် -&lt;ref&gt;ဦးကုလားရာဇဝင်သစ်&lt;/ref&gt;

* စစ်ရေးအင်အား: ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး လက်ထက်ကတည်းက တည်ထောင်ခဲ့သော စစ်ရေးယန္တရားမှာ ခိုင်မာဆဲဖြစ်ပြီး၊ ဒဏ္ဍာရီလာ &quot;အရိန္ဒမာ&quot; လှံတော်၏ ဘုန်းတန်ခိုးကြောင့် အနီးနားရှိ မြို့ပြနိုင်ငံများက ရန်မစရဲဘဲ ရှိခဲ့ကြသည်။

* စီးပွားရေးနှင့် လူမှုရေး: တိုင်းပြည်အတွင်း ခိုးဝှက်မှုကင်းစင်ပြီး ပြည်သူများ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေးကို လွတ်လပ်စွာ လုပ်ကိုင်နိုင်ခဲ့ကြသည်။

ဘာသာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ရန်မန်မင်းသည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို ရိုသေကိုင်းရှိုင်းသော မင်းတစ်ပါးဖြစ်သည်။ ၎င်း၏လက်ထက်တွင် သရေခေတ္တရာရှိ စေတီပုထိုးများကို ပြုပြင်မွမ်းမံခြင်း၊ သာသနာပြု ရဟန်းသံဃာများကို ချီးမြှင့်ထောက်ပံ့ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဤကာလသည် ပျူစာပေနှင့် ပျူယဉ်ကျေးမှု အနုပညာရပ်များ မြင့်မားစွာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်နေသော အချိန်လည်း ဖြစ်သည်။ ဘဝနိဂုံး ရန်မန်မင်းသည် သာသနာနှစ် ၂၃၉ ခုနှစ်၊ သက်တော် ၈၁ နှစ်အရွယ်တွင် နတ်ရွာစံခဲ့သည်။ ၎င်း၏နောက်တွင် သားတော်ဖြစ်သူ [[ယက္ခမင်း]] က ထီးနန်းကို ဆက်ခံခဲ့သည်။ ရန်မန်မင်းသည် သရေခေတ္တရာ၏ အင်အားကြီးမားသော မင်းဆက်များအနက် နောက်ဆုံးသော မင်းတစ်ပါးအဖြစ် သမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့သည်။ '''အသောကမင်းကြီးနှင့် ဆက်စပ်မှုနှင့် တတိယသင်္ဂါယနာတင်ပွဲ'''&lt;ref&gt;{{Cite news |last=UK |first=Uk |title=}}&lt;/ref&gt;

မြန်မာရာဇဝင်ကျမ်းများအရ ရန်မန်မင်းသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ &lt;nowiki&gt;[[အသောကမင်းကြီး]]&lt;/nowiki&gt; နှင့် ခေတ်ပြိုင်စိုးစံခဲ့ပြီး ထူးခြားသော ဘာသာရေးဆက်ဆံမှုများ ရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;နန်းတွင်းကျမ်း&lt;/ref&gt;

'''တတိယသင်္ဂါယနာတင်ပွဲတွင် ပါဝင်ခြင်း'''

သာသနာနှစ် ၂၃၅ ခုနှစ်တွင် အသောကမင်းကြီးသည် ပါဋလိပုတ်ပြည်၌ (Pataliputra) '''တတိယသင်္ဂါယနာ''' ကို တင်တော်မူသည်။ ထိုပွဲသို့ သရေခေတ္တရာမင်း ရန်မန်မင်းသည် '''ကိုယ်စားပြုမင်းသား''' တစ်ပါးအဖြစ် (သို့မဟုတ်) သရေခေတ္တရာကို ကိုယ်စားပြုသော စေတမန်တော်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်ဟု ရာဇဝင်မှတ်တမ်းများတွင် ဆိုကြသည်။&lt;ref&gt;မြန်မာသမိုင်းကျမ်း&lt;/ref&gt;

• '''မင်းချင်းဆက်ဆံရေး:''' အသောကမင်းကြီးနှင့် ရန်မန်မင်းတို့သည် သာကီဝင်မင်းမျိုးချင်း ဆက်နွယ်မှုကို အခြေခံ၍ ရင်းနှီးသော ဆက်ဆံရေးရှိခဲ့သည်။ ရန်မန်မင်းသည် ဗုဒ္ဓသာသနာကို ရိုသေကိုင်းရှိုင်းသူဖြစ်သည့်အတွက် အသောကမင်းကြီး၏ သာသနာပြုလုပ်ငန်းများတွင် ပူးပေါင်းပါဝင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;မြန်မာသမိုင်း&lt;/ref&gt;

• '''သာသနာပြုအဖွဲ့များစေလွှတ်ခြင်း:''' တတိယသင်္ဂါယနာတင်ပွဲအပြီးတွင် အသောကမင်းကြီးသည် အရပ်မျက်နှာ ကိုးဌာနသို့ သာသနာပြုစေလွှတ်ရာတွင် သရေခေတ္တရာသို့လည်း &lt;nowiki&gt;[[သောဏမထေရ်နှင့် ဥတ္တရမထေရ်]]&lt;/nowiki&gt; တို့ကို စေလွှတ်ခဲ့သည်။ ရန်မန်မင်းသည် ထိုသာသနာပြုအဖွဲ့များကို ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ လက်ခံကြိုဆိုခဲ့ပြီး သရေခေတ္တရာတွင် သာသနာတော် ထွန်းကားပြန့်ပွားအောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;ရာဇဝင်သစ်&lt;/ref&gt;

'''တွေ့ဆုံခဲ့ပုံ'''

ရာဇဝင်လာ အဆိုများအရ ရန်မန်မင်းသည် အသောကမင်းကြီးထံသို့ သံတမန်များ စေလွှတ်ခြင်း၊ လက်ဆောင်ပဏ္ဏာများ ဖလှယ်ခြင်းတို့ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အချို့သော မှတ်တမ်းများတွင် ရန်မန်မင်းသည် အသောကမင်းကြီး၏ ဘုန်းတန်ခိုးနှင့် သာသနာပြုလိုစိတ်ကို လေးစားသဖြင့် ပါဋလိပုတ်ပြည်သို့ ကိုယ်တိုင် (သို့မဟုတ်) အဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ စေလွှတ်၍ တွေ့ဆုံကာ သာသနာရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များကို ဆွေးနွေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။&lt;ref&gt;A&lt;/ref&gt;

ကိုးကားချက်များ

* မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး

* မှန်နန်း မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး

* ကုလားရာဇဝင်ချုပ်</text>
      <sha1>2clwqf740gikokvbovne158n66w4s5n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရန်ဘောင်မင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>284879</id>
    <revision>
      <id>1027774</id>
      <timestamp>2026-04-26T20:12:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aung Minn Khannt77</username>
        <id>92927</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;'''ရန်ဘောင်မင်း''' သည် သရေခေတ္တရာမင်းဆက်၏ တတိယမြောက်မင်းဖြစ်သည်။ သရေခေတ္တရာမြို့ပြနိုင်ငံကို တည်ထောင်ခဲ့သူ ဒွတ္တဘောင်မင်း...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1027774</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3286" sha1="hsil79g6qwz0uwl97wqvsz4dmu5oio6" xml:space="preserve">'''ရန်ဘောင်မင်း''' သည် သရေခေတ္တရာမင်းဆက်၏ တတိယမြောက်မင်းဖြစ်သည်။ သရေခေတ္တရာမြို့ပြနိုင်ငံကို တည်ထောင်ခဲ့သူ [[ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး]]၏ မြေးတော်ဖြစ်ပြီး၊ ခမည်းတော် [[ဒုတ္တရန်]]မင်း၏ ထီးနန်းကို ဆက်ခံခဲ့သူဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;မှန်းနန်းရာဇဝင်&lt;/ref&gt;{{Infobox monarch|name=ရန်ဘောင်မင်း|title=[[မြန်မာဘုရင်များ စာရင်း|မြန်မာဘုရင်]]၊ သရေခေတ္တရာအင်ပါယာပြည့်ရှင်|image=|caption=ရန်ဘောင်မင်း (ပုံတူ)|reign=|successor=[[ရန်မန်မင်း]]|predecessor=[[ဒုတ္တရန်]]|spouse=ဒေဝီရတနာ|issue=[[ရန်နိုင်မင်းသား၊သီရီရန်မင်းသမီး၊ရန်စဉ်မင်းသား၊ရန်မန်မင်း ]]|full name=ရန်ဘောင်မင်း|house=[[သရေခေတ္တရာမင်းဆက်]]|father=[[ဒုတ္တရန်]]|mother=မသိရှိရချေ|birth_place=သရေခေတ္တရာနန်းတော်|death_date=|death_place=သရေခေတ္တရာ|religion=[[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]}}

== မျိုးရိုးနှင့် နန်းတက်ခြင်း ==
ရန်ဘောင်မင်းသည် ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး၏ မြေးတော် ဖြစ်သည်။ ခမည်းတော် ဒုတ္တရန်မင်း နတ်ရွာစံပြီးနောက် သရေခေတ္တရာ၏ ထီးနန်းကို ဆက်ခံစိုးစံခဲ့သည်။ ၎င်းသည် သရေခေတ္တရာ၏ အင်အားကြီးမားသော ပထမမင်းဆက်များအနက် တစ်ပါးအဖြစ် ပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;ရာဇဝင်ကျမ်း&lt;/ref&gt;

== မိသားစုနှင့် မျိုးဆက် ==
ရန်ဘောင်မင်း၏ သားတော်မှာ [[ရန်ပေါက်မင်း]] ဖြစ်ပြီး၊ မြေးတော်မှာ သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော [[ရန်မန်မင်း]] ဖြစ်သည်။ ရန်ဘောင်မင်းသည် သရေခေတ္တရာ၏ မင်းဆက်အစဉ်အလာကို ခိုင်မာအောင် ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းခဲ့သော မင်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;စစ်ပွဲကြမ်း&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{reflist}}

* ကုလား၊ ဦး (၁၇၂၄)။ ''မဟာရာဇဝင်ကြီး''။
* မှန်နန်းရာဇဝင်တော်ကြီး (၁၈၂၉)။</text>
      <sha1>hsil79g6qwz0uwl97wqvsz4dmu5oio6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027775</id>
      <parentid>1027774</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T20:13:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aung Minn Khannt77</username>
        <id>92927</id>
      </contributor>
      <origin>1027775</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3363" sha1="5pqzpj1ynvaku6hckvw4l8qy3caofjm" xml:space="preserve">'''ရန်ဘောင်မင်း''' သည် သရေခေတ္တရာမင်းဆက်၏ တတိယမြောက်မင်းဖြစ်သည်။ သရေခေတ္တရာမြို့ပြနိုင်ငံကို တည်ထောင်ခဲ့သူ [[ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး]]၏ မြေးတော်ဖြစ်ပြီး၊ ခမည်းတော် [[ဒုတ္တရန်]]မင်း၏ ထီးနန်းကို ဆက်ခံခဲ့သူဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;မှန်းနန်းရာဇဝင်&lt;/ref&gt;{{Infobox monarch|name=ရန်ဘောင်မင်း|title=[[မြန်မာဘုရင်များ စာရင်း|မြန်မာဘုရင်]]၊ သရေခေတ္တရာအင်ပါယာပြည့်ရှင်|image=|caption=ရန်ဘောင်မင်း (ပုံတူ)|reign=|successor=[[ရန်မန်မင်း]]|predecessor=[[ဒုတ္တရန်]]|spouse=ဒေဝီရတနာ|issue=&lt;nowiki&gt;[[ရန်နိုင်မင်းသား၊သီရီရန်မင်းသမီး၊ရန်စဉ်မင်းသား၊&lt;/nowiki&gt;[[ရန်မန်မင်း ]]&lt;nowiki&gt;ဘုရင်ဖြစ်လာသူ]]&lt;/nowiki&gt;|full name=ရန်ဘောင်မင်း|house=[[သရေခေတ္တရာမင်းဆက်]]|father=[[ဒုတ္တရန်]]|mother=မသိရှိရချေ|birth_place=သရေခေတ္တရာနန်းတော်|death_date=|death_place=သရေခေတ္တရာ|religion=[[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]}}

== မျိုးရိုးနှင့် နန်းတက်ခြင်း ==
ရန်ဘောင်မင်းသည် ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး၏ မြေးတော် ဖြစ်သည်။ ခမည်းတော် ဒုတ္တရန်မင်း နတ်ရွာစံပြီးနောက် သရေခေတ္တရာ၏ ထီးနန်းကို ဆက်ခံစိုးစံခဲ့သည်။ ၎င်းသည် သရေခေတ္တရာ၏ အင်အားကြီးမားသော ပထမမင်းဆက်များအနက် တစ်ပါးအဖြစ် ပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;ရာဇဝင်ကျမ်း&lt;/ref&gt;

== မိသားစုနှင့် မျိုးဆက် ==
ရန်ဘောင်မင်း၏ သားတော်မှာ [[ရန်ပေါက်မင်း]] ဖြစ်ပြီး၊ မြေးတော်မှာ သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော [[ရန်မန်မင်း]] ဖြစ်သည်။ ရန်ဘောင်မင်းသည် သရေခေတ္တရာ၏ မင်းဆက်အစဉ်အလာကို ခိုင်မာအောင် ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းခဲ့သော မင်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;စစ်ပွဲကြမ်း&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{reflist}}

* ကုလား၊ ဦး (၁၇၂၄)။ ''မဟာရာဇဝင်ကြီး''။
* မှန်နန်းရာဇဝင်တော်ကြီး (၁၈၂၉)။</text>
      <sha1>5pqzpj1ynvaku6hckvw4l8qy3caofjm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027778</id>
      <parentid>1027775</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T20:15:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aung Minn Khannt77</username>
        <id>92927</id>
      </contributor>
      <origin>1027778</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3357" sha1="n59mgl11t1130watw7wjs9oxoo0abvb" xml:space="preserve">'''ရန်ဘောင်မင်း''' သည် သရေခေတ္တရာမင်းဆက်၏ တတိယမြောက်မင်းဖြစ်သည်။ သရေခေတ္တရာမြို့ပြနိုင်ငံကို တည်ထောင်ခဲ့သူ [[ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး]]၏ မြေးတော်ဖြစ်ပြီး၊ ခမည်းတော် [[ဒုတ္တရန်]]မင်း၏ ထီးနန်းကို ဆက်ခံခဲ့သူဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;မှန်းနန်းရာဇဝင်&lt;/ref&gt;{{Infobox monarch|name=ရန်ဘောင်မင်း|title=[[မြန်မာဘုရင်များ စာရင်း|မြန်မာဘုရင်]]၊ သရေခေတ္တရာအင်ပါယာပြည့်ရှင်|image=|caption=ရန်ဘောင်မင်း (ပုံတူ)|reign=|successor=[[ရန်မန်မင်း]]|predecessor=[[ဒုတ္တရန်]]|spouse=ဒေဝီရတနာ|issue=&lt;nowiki&gt;[[ရန်နိုင်မင်းသား၊သီရီရန်မင်းသမီး၊ရန်စဉ်မင်းသား၊&lt;/nowiki&gt;[[ရန်မန်မင်း ]]&lt;nowiki&gt;ဘုရင်ဖြစ်လာသူ]]&lt;/nowiki&gt;|full name=ရန်ဘောင်မင်း|house=[[သရေခေတ္တရာမင်းဆက်]]|father=[[ဒုတ္တရန်]]|mother=မသိရှိရချေ|birth_place=သရေခေတ္တရာနန်းတော်|death_date=|death_place=သရေခေတ္တရာ|religion=[[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]}}

== မျိုးရိုးနှင့် နန်းတက်ခြင်း ==
ရန်ဘောင်မင်းသည် ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး၏ မြေးတော် ဖြစ်သည်။ ခမည်းတော် ဒုတ္တရန်မင်း နတ်ရွာစံပြီးနောက် သရေခေတ္တရာ၏ ထီးနန်းကို ဆက်ခံစိုးစံခဲ့သည်။ ၎င်းသည် သရေခေတ္တရာ၏ အင်အားကြီးမားသော ပထမမင်းဆက်များအနက် တစ်ပါးအဖြစ် ပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;ရာဇဝင်ကျမ်း&lt;/ref&gt;

== မိသားစုနှင့် မျိုးဆက် ==
ရန်ဘောင်မင်း၏ သားတော်မှာ [[ရန်မန်မင်း]] ဖြစ်ပြီး၊ မြေးတော်မှာ သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော [[ရန်မန်မင်း]] ဖြစ်သည်။ ရန်ဘောင်မင်းသည် သရေခေတ္တရာ၏ မင်းဆက်အစဉ်အလာကို ခိုင်မာအောင် ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းခဲ့သော မင်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;စစ်ပွဲကြမ်း&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{reflist}}

* ကုလား၊ ဦး (၁၇၂၄)။ ''မဟာရာဇဝင်ကြီး''။
* မှန်နန်းရာဇဝင်တော်ကြီး (၁၈၂၉)။</text>
      <sha1>n59mgl11t1130watw7wjs9oxoo0abvb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027780</id>
      <parentid>1027778</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T20:20:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aung Minn Khannt77</username>
        <id>92927</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1027780</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8522" sha1="lrlhtzff5wr7wfjds5g9zaqd5oyicnd" xml:space="preserve">'''ရန်ဘောင်မင်း''' သည် သရေခေတ္တရာမင်းဆက်၏ တတိယမြောက်မင်းဖြစ်သည်။ သရေခေတ္တရာမြို့ပြနိုင်ငံကို တည်ထောင်ခဲ့သူ [[ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး]]၏ မြေးတော်ဖြစ်ပြီး၊ ခမည်းတော် [[ဒုတ္တရန်]]မင်း၏ ထီးနန်းကို ဆက်ခံခဲ့သူဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;မှန်းနန်းရာဇဝင်&lt;/ref&gt;{{Infobox monarch|name=ရန်ဘောင်မင်း|title=[[မြန်မာဘုရင်များ စာရင်း|မြန်မာဘုရင်]]၊ သရေခေတ္တရာအင်ပါယာပြည့်ရှင်|image=|caption=ရန်ဘောင်မင်း (ပုံတူ)|reign=|successor=[[ရန်မန်မင်း]]|predecessor=[[ဒုတ္တရန်]]|spouse=ဒေဝီရတနာ|issue=&lt;nowiki&gt;[[ရန်နိုင်မင်းသား၊သီရီရန်မင်းသမီး၊ရန်စဉ်မင်းသား၊&lt;/nowiki&gt;[[ရန်မန်မင်း ]]&lt;nowiki&gt;ဘုရင်ဖြစ်လာသူ]]&lt;/nowiki&gt;|full name=ရန်ဘောင်မင်း|house=[[သရေခေတ္တရာမင်းဆက်]]|father=[[ဒုတ္တရန်]]|mother=မသိရှိရချေ|birth_place=သရေခေတ္တရာနန်းတော်|death_date=|death_place=သရေခေတ္တရာ|religion=[[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]}}

== မျိုးရိုးနှင့် နန်းတက်ခြင်း ==
ရန်ဘောင်မင်းသည် ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး၏ မြေးတော် ဖြစ်သည်။ ခမည်းတော် ဒုတ္တရန်မင်း နတ်ရွာစံပြီးနောက် သရေခေတ္တရာ၏ ထီးနန်းကို ဆက်ခံစိုးစံခဲ့သည်။ ၎င်းသည် သရေခေတ္တရာ၏ အင်အားကြီးမားသော ပထမမင်းဆက်များအနက် တစ်ပါးအဖြစ် ပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;ရာဇဝင်ကျမ်း&lt;/ref&gt;

== မိသားစုနှင့် မျိုးဆက် ==
ရန်ဘောင်မင်း၏ သားတော်မှာ [[ရန်မန်မင်း]] ဖြစ်ပြီး၊ မြေးတော်မှာ သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော [[ရန်မန်မင်း]] ဖြစ်သည်။ ရန်ဘောင်မင်းသည် သရေခေတ္တရာ၏ မင်းဆက်အစဉ်အလာကို ခိုင်မာအောင် ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းခဲ့သော မင်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;စစ်ပွဲကြမ်း&lt;/ref&gt; 

== ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းနှင့် နန်းလျာရွေးချယ်မှု ဇာတ်ကြောင်း ==
ရန်ဘောင်မင်းကြီး၏ နန်းသက်နှောင်းပိုင်းတွင် ထီးနန်းဆက်ခံရေးသည် သရေခေတ္တရာပြည်၏ ကံကြမ္မာကို အဆုံးအဖြတ်ပေးမည့် ကိစ္စရပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မင်းကြီးတွင် သားတော်ကြီး ရန်နိုင်မင်းသား၊ သမီးတော် သီရိရန်မင်းသမီး၊ သားတော်လတ် ရန်စဉ်မင်းသားနှင့် သားတော်အငယ်ဆုံး ရန်မန်မင်းသား ဟူ၍ သားသမီး (၄) ပါး ထင်ရှားရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;မြန်မာဘုရင်&lt;/ref&gt;

ထုံးတမ်းစဉ်လာအရ သားတော်ကြီး ရန်နိုင်မင်းသားသည် အိမ်ရှေ့စံအဖြစ် ထီးနန်းဆက်ခံရမည်ဖြစ်သော်လည်း၊ ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းနားတွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် ဖြစ်ရပ်တစ်ခုကြောင့် ကံကြမ္မာအလှည့်အပြောင်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ တစ်နေ့သောအခါ သားတော်ကြီး ရန်နိုင်မင်းသားသည် ဧရာဝတီမြစ်အတွင်း ဆန်တက်လာသော ကုန်သည်လှေများနှင့် ပတ်သက်၍ ဆုံးဖြတ်ချက်ချရာတွင် တရားမျှတမှုကို ဂရုမပြုဘဲ မိမိ၏အာဏာကို အလွဲသုံးစားပြုကာ ပြည်သူတို့အား ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်သည့် အမှားကြီးတစ်ခုကို ကျူးလွန်ခဲ့သည်။ ဤလုပ်ရပ်သည် မင်းကောင်းမင်းမြတ်တို့ ကျင့်ဆောင်ရမည့် &quot;ဒသမင်းဓမ္မ&quot; နှင့် ဆန့်ကျင်နေသဖြင့် ရန်ဘောင်မင်းကြီးက သားတော်ကြီးကို နန်းလျာအဖြစ်မှ ပယ်ဖျက်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;ဘုရင်များ&lt;/ref&gt;

အခြားတစ်ဖက်တွင် အငယ်ဆုံးသားတော် ရန်မန်မင်းသားသည် ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းဘေးရှိ ပြည်သူတို့၏ ဆင်းရဲဒုက္ခကို ကိုယ်ချင်းစာတရားဖြင့် ကြည့်ရှုစောင့်ရှောက်လေ့ရှိပြီး၊ မြစ်ရေကြီး၍ လယ်ယာများ ပျက်စီးချိန်တွင် မိမိ၏ရိက္ခာများကို ခွဲဝေပေးခြင်း၊ ဗုဒ္ဓသာသနာတော်ကို ရိုသေကိုင်းရှိုင်းခြင်းတို့ကြောင့် ပြည်သူတို့၏ ချစ်ခင်မှုကို များစွာရရှိထားသူဖြစ်သည်။ ရန်ဘောင်မင်းကြီးသည် မှူးမတ်တို့နှင့် တိုင်ပင်ကာ &quot;မင်းအဖြစ်ကို ရယူမည့်သူသည် အာဏာကို ရှေ့တန်းမတင်ဘဲ၊ တရားမျှတမှုနှင့် မေတ္တာတရားကို ရှေ့တန်းတင်ရမည်&quot; ဟု မိန့်ကြား၍ အရည်အချင်းနှင့် ပြည့်စုံပြီး သာသနာကို ကြည်ညိုသော အငယ်ဆုံးသားတော် [[ရန်မန်မင်း|ရန်မန်မင်းသား]] ကိုသာ သရေခေတ္တရာ၏ နန်းလျာအဖြစ် တရားဝင် လျာထားခဲ့လေသည်။ ဤသို့ဖြင့် ရန်မန်မင်းသားသည် နန်းတက်သောအခါတွင် &quot;ရန်အပေါင်းကို မာန်အောင်နိုင်သူ&quot; ဟူသော ဘွဲ့နှင့်အညီ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် ဘုန်းမီးနေလ တောက်ပသော အင်ပါယာပြည့်ရှင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;ဥပဒေရေးရာ&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{reflist}}

* ကုလား၊ ဦး (၁၇၂၄)။ ''မဟာရာဇဝင်ကြီး''။
* မှန်နန်းရာဇဝင်တော်ကြီး (၁၈၂၉)။</text>
      <sha1>lrlhtzff5wr7wfjds5g9zaqd5oyicnd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027782</id>
      <parentid>1027780</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T20:24:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aung Minn Khannt77</username>
        <id>92927</id>
      </contributor>
      <origin>1027782</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8531" sha1="1tdt2wyim5iivkq87hrieqezormrel4" xml:space="preserve">'''ရန်ဘောင်မင်း''' သည် သရေခေတ္တရာမင်းဆက်၏ တတိယမြောက်မင်းဖြစ်သည်။ သရေခေတ္တရာမြို့ပြနိုင်ငံကို တည်ထောင်ခဲ့သူ [[ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး]]၏ မြေးတော်ဖြစ်ပြီး၊ ခမည်းတော် [[ဒုတ္တရန်]]မင်း၏ ထီးနန်းကို ဆက်ခံခဲ့သူဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;မှန်းနန်းရာဇဝင်&lt;/ref&gt;{{Infobox monarch|name=ရန်ဘောင်မင်း|title=[[မြန်မာဘုရင်များ စာရင်း|မြန်မာဘုရင်]]၊ သရေခေတ္တရာအင်ပါယာပြည့်ရှင်|image=|caption=ရန်ဘောင်မင်း (ပုံတူ)|reign=|successor=[[ရန်မန်မင်း]]|predecessor=[[ဒုတ္တရန်]]|spouse=ဒေဝီရတနာ|issue=&lt;nowiki&gt;[[ရန်နိုင်မင်းသား၊သီရီရန်မင်းသမီး၊ရန်စဉ်မင်းသား၊&lt;/nowiki&gt;[[ရန်မန်မင်း ]]&lt;nowiki&gt;ဘုရင်ဖြစ်လာသူ]]&lt;/nowiki&gt;|full name=ရန်ဘောင်မင်း|house=[[ပထမသရေခေတ္တရာမင်းဆက်]]|father=[[ဒုတ္တရန်]]|mother=မသိရှိရချေ|birth_place=သရေခေတ္တရာနန်းတော်|death_date=|death_place=သရေခေတ္တရာ|religion=[[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]}}

== မျိုးရိုးနှင့် နန်းတက်ခြင်း ==
ရန်ဘောင်မင်းသည် ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး၏ မြေးတော် ဖြစ်သည်။ ခမည်းတော် ဒုတ္တရန်မင်း နတ်ရွာစံပြီးနောက် သရေခေတ္တရာ၏ ထီးနန်းကို ဆက်ခံစိုးစံခဲ့သည်။ ၎င်းသည် သရေခေတ္တရာ၏ အင်အားကြီးမားသော ပထမမင်းဆက်များအနက် တစ်ပါးအဖြစ် ပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;ရာဇဝင်ကျမ်း&lt;/ref&gt;

== မိသားစုနှင့် မျိုးဆက် ==
ရန်ဘောင်မင်း၏ သားတော်မှာ [[ရန်မန်မင်း]] ဖြစ်ပြီး၊ မြေးတော်မှာ သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော [[ရန်မန်မင်း]] ဖြစ်သည်။ ရန်ဘောင်မင်းသည် သရေခေတ္တရာ၏ မင်းဆက်အစဉ်အလာကို ခိုင်မာအောင် ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းခဲ့သော မင်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;စစ်ပွဲကြမ်း&lt;/ref&gt; 

== ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းနှင့် နန်းလျာရွေးချယ်မှု ဇာတ်ကြောင်း ==
ရန်ဘောင်မင်းကြီး၏ နန်းသက်နှောင်းပိုင်းတွင် ထီးနန်းဆက်ခံရေးသည် သရေခေတ္တရာပြည်၏ ကံကြမ္မာကို အဆုံးအဖြတ်ပေးမည့် ကိစ္စရပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မင်းကြီးတွင် သားတော်ကြီး ရန်နိုင်မင်းသား၊ သမီးတော် သီရိရန်မင်းသမီး၊ သားတော်လတ် ရန်စဉ်မင်းသားနှင့် သားတော်အငယ်ဆုံး ရန်မန်မင်းသား ဟူ၍ သားသမီး (၄) ပါး ထင်ရှားရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;မြန်မာဘုရင်&lt;/ref&gt;

ထုံးတမ်းစဉ်လာအရ သားတော်ကြီး ရန်နိုင်မင်းသားသည် အိမ်ရှေ့စံအဖြစ် ထီးနန်းဆက်ခံရမည်ဖြစ်သော်လည်း၊ ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းနားတွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် ဖြစ်ရပ်တစ်ခုကြောင့် ကံကြမ္မာအလှည့်အပြောင်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ တစ်နေ့သောအခါ သားတော်ကြီး ရန်နိုင်မင်းသားသည် ဧရာဝတီမြစ်အတွင်း ဆန်တက်လာသော ကုန်သည်လှေများနှင့် ပတ်သက်၍ ဆုံးဖြတ်ချက်ချရာတွင် တရားမျှတမှုကို ဂရုမပြုဘဲ မိမိ၏အာဏာကို အလွဲသုံးစားပြုကာ ပြည်သူတို့အား ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်သည့် အမှားကြီးတစ်ခုကို ကျူးလွန်ခဲ့သည်။ ဤလုပ်ရပ်သည် မင်းကောင်းမင်းမြတ်တို့ ကျင့်ဆောင်ရမည့် &quot;ဒသမင်းဓမ္မ&quot; နှင့် ဆန့်ကျင်နေသဖြင့် ရန်ဘောင်မင်းကြီးက သားတော်ကြီးကို နန်းလျာအဖြစ်မှ ပယ်ဖျက်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;ဘုရင်များ&lt;/ref&gt;

အခြားတစ်ဖက်တွင် အငယ်ဆုံးသားတော် ရန်မန်မင်းသားသည် ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းဘေးရှိ ပြည်သူတို့၏ ဆင်းရဲဒုက္ခကို ကိုယ်ချင်းစာတရားဖြင့် ကြည့်ရှုစောင့်ရှောက်လေ့ရှိပြီး၊ မြစ်ရေကြီး၍ လယ်ယာများ ပျက်စီးချိန်တွင် မိမိ၏ရိက္ခာများကို ခွဲဝေပေးခြင်း၊ ဗုဒ္ဓသာသနာတော်ကို ရိုသေကိုင်းရှိုင်းခြင်းတို့ကြောင့် ပြည်သူတို့၏ ချစ်ခင်မှုကို များစွာရရှိထားသူဖြစ်သည်။ ရန်ဘောင်မင်းကြီးသည် မှူးမတ်တို့နှင့် တိုင်ပင်ကာ &quot;မင်းအဖြစ်ကို ရယူမည့်သူသည် အာဏာကို ရှေ့တန်းမတင်ဘဲ၊ တရားမျှတမှုနှင့် မေတ္တာတရားကို ရှေ့တန်းတင်ရမည်&quot; ဟု မိန့်ကြား၍ အရည်အချင်းနှင့် ပြည့်စုံပြီး သာသနာကို ကြည်ညိုသော အငယ်ဆုံးသားတော် [[ရန်မန်မင်း|ရန်မန်မင်းသား]] ကိုသာ သရေခေတ္တရာ၏ နန်းလျာအဖြစ် တရားဝင် လျာထားခဲ့လေသည်။ ဤသို့ဖြင့် ရန်မန်မင်းသားသည် နန်းတက်သောအခါတွင် &quot;ရန်အပေါင်းကို မာန်အောင်နိုင်သူ&quot; ဟူသော ဘွဲ့နှင့်အညီ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် ဘုန်းမီးနေလ တောက်ပသော အင်ပါယာပြည့်ရှင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;ဥပဒေရေးရာ&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{reflist}}

* ကုလား၊ ဦး (၁၇၂၄)။ ''မဟာရာဇဝင်ကြီး''။
* မှန်နန်းရာဇဝင်တော်ကြီး (၁၈၂၉)။</text>
      <sha1>1tdt2wyim5iivkq87hrieqezormrel4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ZinWanna22</title>
    <ns>3</ns>
    <id>284880</id>
    <revision>
      <id>1027776</id>
      <timestamp>2026-04-26T20:13:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1027776</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8531" sha1="cmj16j4u3op13umrvhj2x65p25v4ma8" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် ZinWanna22 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၂၀:၁၃၊ ၂၆ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>cmj16j4u3op13umrvhj2x65p25v4ma8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-25471-16</title>
    <ns>3</ns>
    <id>284881</id>
    <revision>
      <id>1027787</id>
      <timestamp>2026-04-26T22:13:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1027787</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8540" sha1="d2h1r236r75m0biq0cot2o4s6g4r9xl" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &amp;#126;2026-25471-16 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၂၂:၁၃၊ ၂၆ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>d2h1r236r75m0biq0cot2o4s6g4r9xl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ValZakher</title>
    <ns>3</ns>
    <id>284882</id>
    <revision>
      <id>1027788</id>
      <timestamp>2026-04-26T22:14:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1027788</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8530" sha1="p7btq0x9ynf6s1a66owtce14gorefsp" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် ValZakher ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၂၂:၁၄၊ ၂၆ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>p7btq0x9ynf6s1a66owtce14gorefsp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Филни Архириум</title>
    <ns>3</ns>
    <id>284883</id>
    <redirect title="အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Archirium" />
    <revision>
      <id>1027798</id>
      <timestamp>2026-04-27T01:05:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Little Sunshine</username>
        <id>129577</id>
      </contributor>
      <comment>[[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Филни Архириум]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Archirium]] သို့ Little Sunshineက ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ &quot;[[Special:CentralAuth/Филни Архириум|Филни Архириум]]&quot; ကို &quot;[[Special:CentralAuth/Archirium|Archirium]]&quot; သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း</comment>
      <origin>1027798</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="91" sha1="s57yxsjpjtiavwkq57psj4uffmzhh8s" xml:space="preserve">#REDIRECT [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Archirium]]</text>
      <sha1>s57yxsjpjtiavwkq57psj4uffmzhh8s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Itsblair</title>
    <ns>3</ns>
    <id>284884</id>
    <revision>
      <id>1027799</id>
      <timestamp>2026-04-27T01:14:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1027799</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8529" sha1="lh9q5np5sw7p3td394wzyqbc8gpyq0p" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Itsblair ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၀၁:၁၄၊ ၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>lh9q5np5sw7p3td394wzyqbc8gpyq0p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-19570-41</title>
    <ns>3</ns>
    <id>284885</id>
    <revision>
      <id>1027800</id>
      <timestamp>2026-04-27T02:14:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1027800</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8540" sha1="16agwgf1idbdz8bu4sf3uyrzko7k508" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &amp;#126;2026-19570-41 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၀၂:၁၄၊ ၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>16agwgf1idbdz8bu4sf3uyrzko7k508</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Sammtitt</title>
    <ns>3</ns>
    <id>284886</id>
    <revision>
      <id>1027801</id>
      <timestamp>2026-04-27T03:14:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1027801</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8529" sha1="l007ewdyfqtyd8ths5grnk2h5qy4fqn" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Sammtitt ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၀၃:၁၄၊ ၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>l007ewdyfqtyd8ths5grnk2h5qy4fqn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Agreatbigcake</title>
    <ns>3</ns>
    <id>284887</id>
    <revision>
      <id>1027802</id>
      <timestamp>2026-04-27T03:15:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1027802</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8534" sha1="fpjth3w7j26yq60uup5jhtwfsz363kf" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Agreatbigcake ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၀၃:၁၅၊ ၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>fpjth3w7j26yq60uup5jhtwfsz363kf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Alistair 2025</title>
    <ns>3</ns>
    <id>284888</id>
    <revision>
      <id>1027803</id>
      <timestamp>2026-04-27T03:15:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1027803</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8534" sha1="auj3y2yspjx4d7pfn6ne02r7ll2aoqi" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Alistair 2025 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၀၃:၁၅၊ ၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>auj3y2yspjx4d7pfn6ne02r7ll2aoqi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-25642-52</title>
    <ns>3</ns>
    <id>284889</id>
    <revision>
      <id>1027808</id>
      <timestamp>2026-04-27T04:15:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1027808</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8540" sha1="g0u1w45c9yxfhtf1mqqusaqqna9w1gn" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &amp;#126;2026-25642-52 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၀၄:၁၅၊ ၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>g0u1w45c9yxfhtf1mqqusaqqna9w1gn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-25559-49</title>
    <ns>3</ns>
    <id>284890</id>
    <revision>
      <id>1027822</id>
      <timestamp>2026-04-27T07:15:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1027822</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8540" sha1="ml46rpkdxwvqyyyuwhymf6azp3tsnwj" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &amp;#126;2026-25559-49 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၀၇:၁၅၊ ၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>ml46rpkdxwvqyyyuwhymf6azp3tsnwj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ဦးကောင်းခန့်အောင်</title>
    <ns>3</ns>
    <id>284891</id>
    <revision>
      <id>1027823</id>
      <timestamp>2026-04-27T07:16:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1027823</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8572" sha1="0uhqmsycxw4278cxcd9mkecmoc0jvvi" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် ဦးကောင်းခန့်အောင် ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၀၇:၁၆၊ ၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>0uhqmsycxw4278cxcd9mkecmoc0jvvi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Haru kaizen</title>
    <ns>3</ns>
    <id>284892</id>
    <revision>
      <id>1027833</id>
      <timestamp>2026-04-27T08:16:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1027833</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8532" sha1="ntdse8n2qlxd93bc1w0oxxufwdspndd" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Haru kaizen ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၀၈:၁၆၊ ၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>ntdse8n2qlxd93bc1w0oxxufwdspndd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဖိုင်:U Nyo Saw 3.jpeg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>284894</id>
    <revision>
      <id>1027839</id>
      <timestamp>2026-04-27T08:54:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saw Aarr Ae</username>
        <id>137778</id>
      </contributor>
      <origin>1027839</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027843</id>
      <parentid>1027839</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T09:14:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ninjastrikers</username>
        <id>22896</id>
      </contributor>
      <origin>1027843</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78" sha1="1ifvzksnn6nksa0072uvqs1oa2588yh" xml:space="preserve">{{di-no source no license|date=၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၆|non-free=yes}}</text>
      <sha1>1ifvzksnn6nksa0072uvqs1oa2588yh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဖိုင်:U Nyo Saw 3.png</title>
    <ns>6</ns>
    <id>284895</id>
    <revision>
      <id>1027841</id>
      <timestamp>2026-04-27T08:57:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saw Aarr Ae</username>
        <id>137778</id>
      </contributor>
      <origin>1027841</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1027842</id>
      <parentid>1027841</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T09:14:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ninjastrikers</username>
        <id>22896</id>
      </contributor>
      <origin>1027842</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78" sha1="1ifvzksnn6nksa0072uvqs1oa2588yh" xml:space="preserve">{{di-no source no license|date=၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၆|non-free=yes}}</text>
      <sha1>1ifvzksnn6nksa0072uvqs1oa2588yh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-25709-02</title>
    <ns>3</ns>
    <id>284896</id>
    <revision>
      <id>1027847</id>
      <timestamp>2026-04-27T09:16:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1027847</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8540" sha1="l65x349mq9v4x7tyhi5v223uosfryxy" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &amp;#126;2026-25709-02 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၀၉:၁၆၊ ၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>l65x349mq9v4x7tyhi5v223uosfryxy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-25746-85</title>
    <ns>3</ns>
    <id>284897</id>
    <revision>
      <id>1027848</id>
      <timestamp>2026-04-27T09:16:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1027848</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8540" sha1="hhu3102jnefd4k1mwdjle7qc8vkicyz" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &amp;#126;2026-25746-85 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၀၉:၁၆၊ ၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>hhu3102jnefd4k1mwdjle7qc8vkicyz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:PyaeHmue</title>
    <ns>3</ns>
    <id>284898</id>
    <revision>
      <id>1027852</id>
      <timestamp>2026-04-27T11:16:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1027852</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8529" sha1="cal9mqmv2iptduax6pfplvo3ekudbw8" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် PyaeHmue ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၁:၁၆၊ ၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>cal9mqmv2iptduax6pfplvo3ekudbw8</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>