ကရင်လူမျိုး

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="my">
  <siteinfo>
    <sitename>ဝီကီပီးဒီးယား</sitename>
    <dbname>mywiki</dbname>
    <base>https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%9F%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AC</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.26</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">မီဒီယာ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">အထူး</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">အသုံးပြုသူ</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ဝီကီပီးဒီးယား</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ဝီကီပီးဒီးယား ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ဖိုင်</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ဖိုင် ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">မီဒီယာဝီကီ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">မီဒီယာဝီကီ ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">တမ်းပလိတ်</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">တမ်းပလိတ် ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">အကူအညီ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">အကူအညီ ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ကဏ္ဍ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ကဏ္ဍ ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">မုခ်ဝ</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">မုခ်ဝ ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="118" case="first-letter">စာမူကြမ်း</namespace>
      <namespace key="119" case="first-letter">စာမူကြမ်း ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">မော်ဂျူး</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">မော်ဂျူး ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ကရင်လူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2639</id>
    <revision>
      <id>1028847</id>
      <parentid>1024220</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T13:24:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chenzeyan29</username>
        <id>141880</id>
      </contributor>
      <comment>/* သမိုင်းကြောင်း */</comment>
      <origin>1028847</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58685" sha1="8zh1wilxikxre543ct6dl9y8071zwjh" xml:space="preserve">'''ကရင်လူမျိုး'''များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်]]၏ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများထဲတွင်တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်ပြီး [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]]ဝင်လူမျိုးများဖြစ်သည်။အဓိကအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ [[ကရင်ပြည်နယ်]] နှင့် [[ဧရာဝတီ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ|ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ]]များတွင် နေထိုင်ကြပြီး ထိုင်းနိုင်ငံအနောက်ပိုင်း တောင်ပေါ်ဒေသများတွင်လည်းနေထိုင်ကြသည်။ကရင်မျိုးနွယ်စု (၇)မျိုးရှိသည်။

{{Infobox ethnic group
| group            = ကရင်လူမျိုး
| flag  =  [[File:Flag of the Karen National Union.svg|border|200px]]
| flag_caption = ကရင် အမျိုးသား အလံတော်
| image            = A Karen woman.jpg
| image_caption    = ရိုးရာဝတ်စုံဝတ်ဆင်ထားသော ကရင်အမျိုးသမီးတစ်ဦး
| total            = ၄,၁၉၁,၀၅၀
| total_ref        =
| region1          = {{flag|Myanmar}}
| pop1             = ၃,၆၀၄,၀၀၀
| ref1             = &lt;ref&gt;{{cite web |title=Largest Ethnic Groups In Myanmar |url=https://www.worldatlas.com/articles/largest-ethnic-groups-in-myanmar-burma.html |website=Worldatlas.com |publisher=Reunion Technology}}&lt;/ref&gt;
| region2          = {{flag|Thailand}}
| pop2             = ၃၅၀,၀၀၀
| ref2             = &lt;ref name=&quot;CERD/C/THA/1-3&quot;&gt;{{cite book|title=International Convention on the Elimination of All Forms of Racial Discrimination; Reports submitted by States parties under article 9 of the Convention: Thailand|date=28 July 2011|publisher=United Nations Committee on the Elimination of Racial Discrimination|url=http://www.rlpd.go.th/rlpdnew/images/rlpd_1/HRC/CERD%201_3.pdf|access-date=8 October 2016|language=en, th|archive-date=9 October 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161009184727/http://www.rlpd.go.th/rlpdnew/images/rlpd_1/HRC/CERD%201_3.pdf|url-status=dead|page=13}}&lt;/ref&gt;
| region3          = {{flag|United States}}
| pop3             = ၂၁၅,၀၀၀ (၂၀၁၈)
| ref3             = &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.usnews.com/news/best-states/minnesota/articles/2019-08-31/jobs-housing-lure-karen-refugees-to-spread-across-minnesota%3Fcontext%3Damp|title=Jobs and housing lure karen refugees to spread across minnesota|access-date=25 February 2020|archive-date=24 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200724063942/https://www.usnews.com/news/best-states/minnesota/articles/2019-08-31/jobs-housing-lure-karen-refugees-to-spread-across-minnesota?context=amp|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| region4          = {{flag|Australia}}
| pop4             = ၁၁,၀၀၀
| ref4             = &lt;ref&gt;{{cite web |title=Burmese Community Profile |url=https://www.dss.gov.au/sites/default/files/documents/11_2013/community-profile-burma.pdf |website=dss.gov.au |access-date=28 June 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161230230905/https://www.dss.gov.au/sites/default/files/documents/11_2013/community-profile-burma.pdf |archive-date=30 December 2016 |accessdate=16 September 2021 |archivedate=30 December 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161230230905/https://www.dss.gov.au/sites/default/files/documents/11_2013/community-profile-burma.pdf }}&lt;/ref&gt;
| region5          = {{flag|Canada}}
| pop5             = ၆၀၅၀
| ref5             = &lt;ref name=2016Census&gt;{{citation|url=https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&amp;Geo1=PR&amp;Code1=01&amp;Geo2=PR&amp;Code2=01&amp;Data=Count&amp;SearchText=Canada&amp;SearchType=Begins&amp;SearchPR=01&amp;B1=Ethnic%20origin&amp;TABID=1|title=Census Profile, 2016 Census|publisher=Statistics Canada|date=8 February 2017}}&lt;/ref&gt;
| region6          = {{flag|India}} ([[ကပ္ပလီကျွန်း|အက်ဒမန်ကျွန်းစု]])
| pop6             = ၂,၅၀၀
| ref6             = &lt;ref name=&quot;Maiti&quot;&gt;{{cite journal|last1=Maiti|first1=Sameera|title=The Karen – A Lesser Known Community of the Andaman Islands (India)|citeseerx=10.1.1.517.7093}}&lt;/ref&gt;
| region7          = {{flag|Sweden}}
| pop7             =၁,၅၀၀
| ref7             = 
| rels             = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]နှင့် ကရင်ရိုးရာကိုးကွယ်မှု၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]]
| langs            = [[ကရင်ဘာသာစကားများ]]၊ [[စကောကရင်ဘာသာစကား|စကောကရင်]]၊ [[ပိုးကရင်ဘာသာစကားများ|ပိုးကရင်]]၊ [[ကရင်နီဘာသာစကား|ကရင်နီ]]နှင့် [[ပအိုဝ်းဘာသာစကား|ပအိုဝ်း]] 
| related          = [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်]]
| native_name      = 
| native_name_lang = 
}}
[[File:Karen traditional costume.jpg|thumb|ကရင်အမျိုးသား အမျိုးသမီး ရိုးရာဝတ်စုံ]]
[[File:Kayin dance(don dance).jpg|thumb|ကရင်ဒုံးအက]]
[[File:Karen Elder (Unsplash).jpg|thumb|ကရင်လူမျိုး]]

== သမိုင်းကြောင်း ==

ကရင်ဒဏ္ဍာရီများအရ ကရင်လူမျိုးများသည် ရှေးဦးစွာ '''&quot;ထီးဆဲ့မဲ့ယွား&quot;''' (သို့မဟုတ်) '''&quot;ထီဆေ့မေ့ယွား&quot;''' ဒေသ၌ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုစကားရပ်၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ &quot;သဲစီးသောချောင်း&quot; (သို့မဟုတ်) &quot;ရေထိုးသဲစီး&quot; ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ အလွန်ကျယ်ပြန့်သော သဲကန္တာရကြီးအား မြစ်ချောင်းများ ဖြတ်ကျော်စီးဆင်းရာတွင် ရေနှင့်သဲများ ရောပါစီးဆင်းသွားခြင်းကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ ကရင်လူမျိုးအများစုသည် ထိုဒေသမှာ [[ဂိုဘီသဲကန္တာရ]] (Gobi Desert) ကို ဆိုလိုသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။

ထီးဆဲ့မဲ့ယွား ဒေသသို့ မရောက်မီ ရှေးဦးစွာ '''&quot;ထီးဆဲ့မဲ့ဘော&quot;''' (ရေထိုးသဲဝါ) ဒေသသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုကြရာ၊ ၎င်းမှာ သဲနုန်းများကြောင့် အဝါရောင်သန်းနေသော [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]] မြောက်ဘက်ရှိ [[မြစ်ဝါမြစ်]] ဒေသ ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ယူဆရသည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;ကရင်၊ ကရင်လူမျိုးနှင့်ယင်းတို့၏ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာအချက်အလက်များ&lt;/ref&gt; ဤဒေသသည် တိဗက်-ဗမာလူမျိုး များ စတင်ရာဒေသလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။

=== မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိလာခြင်း ===
ရှေးလင်္ကာဟောင်းများဖြစ်သော ''&quot;သက်နှင့်ရခိုင်၊ နှိုင်းပြိုင်တောင်သူ၊ ပျူကမ်းယံယော၊ ထားဝယ်နှောက၊ မျိုးသတ္တ&quot;'' ဟူသော စပ်ဆိုချက်အရ ကရင်လူမျိုးသည် ရှေးဟောင်း '''ကမ်းယံလူမျိုး''' များမှ ဆင်းသက်လာသည်ဟုလည်း ယူဆချက်များ ရှိသည်။ [[မှန်နန်း ရာဇဝင်]]အရ ကမ်းယံလူမျိုးများသည် သံတွဲနှင့် ပြည်မြို့ အနောက်ဘက် ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းတစ်လျှောက်တွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;မှန်နန်းရာဇဝင်&lt;/ref&gt;

ကရင်လူမျိုးများသည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဝင်]] [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်]]များ ဖြစ်ကြပြီး မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ အစောဆုံး ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသော လူမျိုးစုများထဲတွင် တစ်စုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ ရွှေ့ပြောင်းလာပုံကို အပိုင်း (၃) ပိုင်းဖြင့် လေ့လာနိုင်သည်။

ကရင်လူမျိုးများ၏ ဘိုးဘေးများသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်းများစွာက [[ဂိုဘီသဲကန္တာရ]] (Gobi Desert) အနီးမှ စတင်ကာ တောင်ဘက်သို့ အဆင့်ဆင့် ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြသည်ဟု ကရင်ရိုးရာ ဒဏ္ဍာရီများနှင့် သမိုင်းသုတေသီများက ဆိုသည်။ ၎င်းတို့သည် တရုတ်ပြည် အနောက်မြောက်ပိုင်းမှတစ်ဆင့် [[ယူနန်ပြည်နယ်|ယူနန်]]ဒေသသို့ ရောက်ရှိခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;KHC&quot;&gt;{{cite book |title=ကရင်ရာဇဝင် |last=ဦးဘထွန်း |year=၁၉၂၄}}&lt;/ref&gt;

မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ခန့်မှန်းခြေ အေဒီ (၃) ရာစုမှ (၈) ရာစုအတွင်း လမ်းကြောင်းကြီး (၃) ခုဖြင့် ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆရသည်။&lt;ref name=&quot;Luce&quot;&gt;{{cite book |last=Luce |first=G.H. |title=Phases of Pre-Pagan Burma |year=1985}}&lt;/ref&gt;သံလွင်မြစ်ကြောင်းဖြစ်သော အရှေ့ဘက်လမ်းကြောင်းမှတစ်ဆင့် [[ကယားပြည်နယ်]]နှင့် [[ကရင်ပြည်နယ်]] တောင်တန်းဒေသများသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသကဲ့သို့ ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်း မြောက်ဘက်မှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းနှင့် အောက်ပိုင်းဒေသများသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့သူများနှင့် စစ်တောင်းမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် နေထိုင်အခြေချသူများလည်းရှိသည်။

ဘာသာဗေဒပညာရှင် ဒေါက်တာလုစ် (G.H. Luce) ၏ အဆိုအရ ကရင်လူမျိုးများသည် [[ပျူ လူမျိုး|ပျူ]] နှင့် [[မွန်လူမျိုး|မွန်]]တို့ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အထွန်းကားဆုံးအချိန်များ၌ပင် အခြေချနေထိုင်ပြီး ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။ ၎င်းတို့သည် ဗမာလူမျိုးများ မြန်မာနိုင်ငံသို့ အလုံးအရင်းနှင့် မဝင်ရောက်မီကပင် ရောက်ရှိနေကြသူများ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Smith&quot;&gt;{{cite book |last=Smith |first=Martin |title=Burma: Insurgency and the Politics of Ethnicity |year=1991}}&lt;/ref&gt;

=== ကိုလိုနီခေတ်နှင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ===
[[ဗြိတိသျှအင်ပါယာ|ဗြိတိသျှ]]တို့ မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ကရင်လူမျိုးအများစုမှာ ဗြိတိသျှအစိုးရ ဝန်ထမ်းများအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြပြီး သာသနာပြုလုပ်ငန်းများကြောင့် [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] ကိုးကွယ်သူ များပြားလာခဲ့သည်။ [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]အတွင်း ကရင်လူမျိုးများသည် မဟာမိတ်တပ်များဘက်မှ ပါဝင်၍ ဖက်ဆစ်ဂျပန်တို့ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;https://my.m.wikipedia.org/wiki/ဒုတိယအင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်&lt;/ref&gt;

=== လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုနှင့် နိုင်ငံရေး ===
မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှု သမိုင်းတွင် ကရင်လူမျိုး ခေါင်းဆောင်များ ဖြစ်ကြသော [[မန်းဘခိုင်]] နှင့် [[မန်းဝင်းမောင်]] တို့သည် ထင်ရှားစွာ ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ တစ်ဖက်တွင်လည်း ကရင်အမျိုးသားများ၏ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်နှင့် လွတ်လပ်ရေးအတွက် [[စောဘဦးကြီး]] က [[ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး]] (KNU)၊ [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] (KNLA) နှင့် [[ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးအဖွဲ့]] (KNDO) တို့ကို တည်ထောင်၍ လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေး ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ယခုအခါ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်နိုင်ရေးနှင် ဖက်ဒရယ်မူရရှိရေးအတွက် တိုင်ပွဲဝင်နေဆဲဖြစ်သည်။

== ကပ္ပလီကျွန်း(အက်ဒမန်)ရှိကရင်လူမျိုး ==
&lt;references group=&quot; Maiti, Sameera. &amp;quot;The Karen – A Lesser Known Community of the Andaman Islands (India)&amp;quot;. CiteSeerX 10.1.1.517.7093.&quot; /&gt;
အိန္ဒိယပိုင်နက် ကပ္ပလီကျွန်း(အက်ဒမန်)တွင် ကရင်လူဦးရေ ၂,၅၀၀ ဦးရှိသည်။ မြန်မာ့ပင်လယ်ပိုင်နက် ကိုကိုးကျွန်းစုများအနီးရှိ ကရင်လူမျိုးအများစုမှာ အိန္ဒိယပိုင်နက် ကပ္ပလီကျွန်း(အက်ဒမန်ကျွန်း)နှင့် နီကိုဘာကျွန်းစုများ၏ ပြည်ထောင်စုပိုင်နက်အတွင်း မြောက်ပိုင်း ကပ္ပလီ ကျွန်းများ၏ မာယာဘွန်ဒါ တယ်ဆီးလ် တွင် ကန့်သတ်ထားသည်။ ၎င်းတို့အားလုံးနီးပါးသည် နှစ်ခြင်းပရိုတက်စတင့်ခရစ်ယာန်များဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် အသိုင်းအဝိုင်းအတွင်း ဆက်သွယ်ပြောဆိုရန်အတွက် ၎င်းတို့၏ဘာသာစကားကို ထိန်းသိမ်းထားသော်လည်း ကရင်မဟုတ်သော အိမ်နီးချင်းများနှင့် ဆက်သွယ်ရန်အတွက် ဒုတိယဘာသာစကားအဖြစ် ဟိန္ဒီဘာသာစကားကို အသုံးပြုကြသည်။

== ဘာသာရေး ==
ကရင်လူမျိုးအများစုသည် [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]နှင့် ကရင်ရိုးရာကိုးကွယ်မှုကို ယုံကြည်သူများ၏။ ပိုးကရင်သည် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာကိုသာ ယုံကြည်သူများပြီး စကောကရင်သည် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ကရင်ရိုးရာကိုးကွယ်မှုတို့ကိုပါ ယုံကြည်ကြသူများသည်။ ၁၅-၃၀ ရာခိုင်နှုန်း‌သော ကရင်လူမျိုးတို့သည် [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]ကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] ကိုးကွယ်သူများလည်းရှိပြီး မွတ်စလင်ဟု ခံယူကြသည်။ အများစုမှာ အိန္ဒိယလူမျိုးရောကြသည်။&lt;ref name=&quot;kbddf&quot;&gt;{{cite web|title=The Karen People|website=Karen Culture and Social Support Foundation|url=https://kcssf.org.au/about-us/the-karen-people/|access-date=28 November 2018|date=20 December 2015|archive-date=13 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240313005747/https://kcssf.org.au/about-us/the-karen-people/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Keenan&quot;&gt;{{cite journal|last=Keenan|first=Paul|url=http://burmalibrary.org/docskaren/Karen%20Heritage%20Web/pdf/Faith.pdf |title=Faith at a Crossroads; Religions and Beliefs of the Karen People of Burma|journal=Karen Heritage|volume= 1|issue=1}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|url=https://minorityrights.org/minorities/karen/|title=Karen|date=19 June 2015|website=Minority Rights Group}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religion |url=https://mnkaren.org/history-culture/karen-culture/religion/ |access-date=2026-02-08 |website=Karen Organization of Minnesota |language=en}}&lt;/ref&gt;

== မျိုးရိုးဗီဇ ==
ကရင်လူမျိုးများသည် ဘာသာစကားအရ [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်–တိဘက်ဘာသာမိသားစု]]၏ [[ကရင်နွယ်ဘာသာစကားများ|ကရင်နွယ်ဘာသာစကား]] အုပ်စုတွင် ပါဝင်သော်လည်း မျိုးရိုးဗီဇအားဖြင့် တိုင်းရင်းသားနွယ်စပ်မှုကွဲပြားမှုများ ရှိသည်။ကရင် (Karen) လူမျိုးများ၏ အဖမျိုးရိုးဗီဇ (Y-DNA) အချက်အလက်များအရ ကရင်လူမျိုးများတွင် အများဆုံးတွေ့ရသော Y-DNA haplogroup များမှာ Haplogroup O (O-M175) အုပ်စုအောက်ရှိ O2 (O-M122) နှင့် O1b1a (O-M95) တို့ဖြစ်ပြီး၊ အရှေ့တောင်အာရှနှင့် တရုတ်တောင်ပိုင်းဒေသများတွင် ကျယ်ပြန့်စွာ တွေ့ရသော မျိုးရိုးဗီဇများဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

ထို့အပြင် ကရင်လူမျိုးများ၏ Y-DNA သည် တိဗက်-ဗမာ နှင့် မွန်-ခမာ  လူမျိုးများအကြား မျိုးရိုးဗီဇပေါင်းစပ်မှု ရှိကြောင်းကိုလည်း ပြသထားသည်။ အထူးသဖြင့် O-M95 haplogroup သည် အရှေ့တောင်အာရှဒေသ၏ ရှေးဟောင်းလူမျိုးများနှင့် ဆက်စပ်မှုရှိပြီး၊ ကရင်လူမျိုးများတွင် ထင်ရှားစွာ တွေ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;ယေဘုယျအားဖြင့် ကရင်လူမျိုးများ၏ Y-DNA ပုံစံသည် တိဗက်-ဗမာအုပ်စုနှင့် နီးစပ်သော်လည်း အရှေ့တောင်အာရှဒေသ၏ ဒေသခံမျိုးရိုးဗီဇအကျိုးသက်ရောက်မှုများလည်း ပါဝင်နေကြောင်း သုတေသနများမှ ထောက်ပြထားသည်။
ထို့ကြောင့် ကရင်လူမျိုးများသည် [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာလူမျိုးများ]]နှင့်နီးစပ်သော်လည်း ဗီဇအနက်တွင် တရုတ်-တိဘက်မိသားစုများထက် အရှေ့တောင်အာရှမျိုးရိုးဗီဇ ပိုမိုသယ်ဆောင်ထားကြသည်ဟု သုတေသနများတွင် ဖော်ပြထားသည်။

Haplogroup O2a (O-M324) သည် 15–25% ခန့် တွေ့ရပြီးတရုတ်တောင်ပိုင်းနှင့် တိဘက်ဒေသမှ တိုင်းရင်းသားများနှင့် သမိုင်းအဆက်အသွယ် ရှိကြောင်းကို ပြသသည်&lt;ref&gt;Karmin, M., et al. (2015). &quot;A recent bottleneck of Y chromosome diversity coincides with a global change in culture&quot;. ''Genome Research''. 25(4): 459–466.&lt;/ref&gt;။အနည်းစုသောကရင်အုပ်စု တချို့တွင် Haplogroup D(တိဘက်နှင့် [[အရှေ့တောင်အာရှ ကျွန်းဆွယ်ဒေသ|အရှေ့တောင်အာရှကျွန်းဆွယ်]]တောင်ပိုင်းတွင် တွေ့ရသည့် မူရင်းအာရှသမိုင်းဝင် မျိုးရိုး) ကိုလည်း တွေ့ရသည်&lt;ref&gt;He, Jun, et al. (2012). &quot;Y Chromosome Evidence of Earliest Modern Human Settlement in East Asia and Multiple Origins of Tibetan and Japanese Populations&quot;. ''BMC Biology''. 10: 82.&lt;/ref&gt;။  

Mitochondrial DNA (mtDNA) အရ ကရင်လူမျိုးများ၏ မိခင်မျိုးရိုးများတွင် Haplogroup B5a, F1a,M7b စသည်တို့ အများဆုံးဖြစ်ပြီး၊ ဤအမျိုးအစားများသည် တရုတ်တောင်ပိုင်း၊ မြန်မာနှင့် ထိုင်းဒေသခံ မိခင်မျိုးရိုးနှင့် နီးစပ်ကြောင်း ပြသသည်&lt;ref&gt;van Driem, G. (2020). ''The Tale of Genomic and Linguistic Co-Evolution in Mainland Southeast Asia''. Brill.&lt;/ref&gt;။  
ကရင် မျိုးရိုးဗီဇသည် သမိုင်းတလျောက် [[ဧရာဝတီမြစ်|ဧရာဝတီမြစ်ချိုင့်ဝှမ်း]] နှင့် [[သံလွင်မြစ်]] လမ်းကြောင်းများအဖြစ် အရှေ့တောင်အာရှဒေသအတွင်း လူမျိုးဆက်သွယ်မှုများနှင့် ထိတွေ့မှုများကြောင့် မျိုးရိုးဗီဇပေါင်းစည်းမှုရှိလာခဲ့သည်။

== လူမျိုးစုများ ==
ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသော ကရင်လူမျိုး (၁၁) မျိုးရှိသည်။&lt;ref name=&quot;pyithu&quot;&gt;{{Cite web |title=တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု ၁၃၅ မျိုးနှင့်ပတ်သက်၍ မည်သည့်အစိုးရလက်ထက်တွင် စာရင်းပြုစုပြီး ရရှိလာခဲ့သည်နှင့် စပ်လျဉ်းသည့်မေးခွန်း |url=https://pyithu.hluttaw.mm/question-2141 |accessdate=3 February 2020 |archivedate=3 February 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200203155307/https://pyithu.hluttaw.mm/question-2141 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Gamanii|title=135: Counting Races in Burma|url=http://www.shanland.org/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=4965:135-counting-races-in-burma&amp;catid=115:opinions&amp;Itemid=308|accessdate=26 August 2013|newspaper=Shan Herald|date=25 September 2012|url-status=dead|archiveurl=https://archive.today/20140509103524/http://www.shanland.org/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=4965:135-counting-races-in-burma&amp;catid=115:opinions&amp;Itemid=308|archivedate=9 May 2014|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Composition of the Different Ethnic Groups |url=http://www.embassyofmyanmar.be/ABOUT/ethnicgroups.htm |accessdate=3 February 2020 |archivedate=10 April 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200410075744/https://www.embassyofmyanmar.be/ABOUT/ethnicgroups.htm }}&lt;/ref&gt;

:၁။ [[ကရင်လူမျိုး]]
:၂။ [[စကောကရင်လူမျိုး]]
:၃။ [[ပိုးကရင်လူမျိုး]]
:၄။ [[ပလေကီးလူမျိုး]] (ပလေချီး)
:၅။ [[ဘွဲလူမျိုး]]
:၆။ [[တလှေပွာလူမျိုး]] (တလှေပွား)
:၇။ [[မောနေပွားလူမျိုး]]
:၈။ [[မိုးပွလူမျိုး]] (မိုးပွား)
:၉။ [[ပကူးလူမျိုး]]
:၁၀။[[ကရင်ဖြူလူမျိုး]] (ဂေဘားကရင်)
:၁၁။[[မွန်ကရင်လူမျိုး]] (စာဖြူ)

ကရင်လူမျိုးတွင် စကောကရင် နှင့် ပိုးကရင် ဟူ၍ အဓိကလူမျိုးစုကြီး ၂ စုရှိသည်။ ထိုလူမျိုးစုကြီး ၂ စုမှာ ဓလေ့စရိုက် နှင့် အသုံးပြုသော ဘာသာစကားတွင် ကွဲပြားခြားနားမှုများရှိသည်။ ကရင်မျိုးနွယ်စုတွင် အဓိကမျိုးနွယ်စုဖြစ်သော ပိုးကရင် (အရှေ့ပိုး နှင့် အနောက်ပိုးကရင်) နှင့် စကောကရင်သာမက ပကူးကရင်၊ ဘွဲကရင်၊ ဂေခိုကရင်၊ ဂေဘားကရင်၊ မောနေပွားကရင်၊ ကရင်ဖြူ၊ ထူးကလိဘောင်ကရင်၊ တလှေပွာကရင်၊ ပလေကီးကရင် စသည့်မျိုးနွယ်စုများသည်လည်း ကရင်လူမျိုးစုအုပ်စုဝင်ထဲတွင်ပါဝင်သည်။

စကောကရင်လူမျိုးများသည် ယောက်ျားလေးများ၏ အမည်ရှေ့တွင် &quot;စော&quot; တပ်၍ ခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိကြပြီး မိန်းကလေးအမည်ရှေ့တွင် &quot;နော်&quot; တပ်၍ ခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိကြသည်။ ပိုးကရင်လူမျိုးအနက် အရှေ့ပိုးကရင်များ၏ အမည်ရှေ့တွင် အမျိုးသားဆိုပါက &quot;စော&quot; နှင့် &quot;မန်း&quot;  ထည့်၍ အမျိုးသမီး အမည်ရှေ့တွင် &quot;နန်း&quot; တပ်၍ ခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိကြသည်။ အနောက်ပိုးကရင်များ၏ အမည်ရှေ့တွင်မူ အသက်အလိုက် အမျိုးသားဆိုပါက &quot;စ&quot; နှင့် &quot;မန်း&quot; ထည့်၍ ခေါ်ပြီး အမျိုးသမီး အမည်ရှေ့တွင် &quot;နန့်&quot; တပ်၍ ခေါ်‌လေ့ရှိကြသည်။

== ယဉ်ကျေးမှု ==
===ကရင်နှစ်သစ်ကူးနေ့ဖြစ်ပေါ်လာပုံ===
{{main|ကရင်နှစ်သစ်ကူးနေ့}}
&quot;ဒေါကလု&quot; ခေါ် ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (Karen National Assoiation)သည် မြန်မာနိုင်ငံရေး အစည်းအရုံးများ မပေါ်ပေါက်မီ ၁၈၈၁ ခုနှစ်ကစ၍ [[သံပြာ၊ တီ၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာတီသံပြာ]]၊ ဦးလူနီ(ဆစ်ဒနီလူနီ၏ဖခင်)၊ ဒေါက်တာမြတ်စံ၊ ဦးစံလုံးနှင့် အခြားသော ကရင်အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီးများက တည်ထောင်ခဲ့သော အစည်းအရုံးကြီးဖြစ်သည်။ ဒေါက်တာတီသံပြာ (M.A.D.D.) သည် &quot;ဒေါကလု&quot;၏ ပထမဦးဆုံး ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်၍ စောဘမောင်(Bar-at-Law)သည် အင်္ဂလိပ်များ မြန်မာပြည်မှ ဆုတ်ခွာသွားသည်အထိ နောက်ဆုံး ဥက္ကဋ္ဌတစ်ဦး ဖြစ်၏။

ကရင်အမျိုးသား ခေါင်းဆောင်ကြီးများသည် ကရင်အမျိုးသားနေ့ကို တင်သွင်းတောင်းဆိုရာ အင်္ဂလိပ်အစိုးရက လက်ခံခွင့်ပြုခြင်းမရှိဘဲ အဆိုပါနေ့အစား အခြားနေ့တစ်နေ့ကို ဆက်လက်ထပ်မံတင်သွင်းပါရန် ပြန်လည်အဆိုပြုခဲ့သည်။ ကရင်အမျိုးသား ခေါင်းဆောင်ကြီးများက သမိုင်းဝင်နေ့အတွက် ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းခဲ့ကြရာတွင် &quot;ကရင်နှစ်သစ်ကူးနေ့&quot;ကို တောင်းဆိုတင်သွင်းရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။

ထိုအချိန်၌ ကရင်အမျိုးသားတို့သည် နှစ်သစ်ကူးနှင့်ပတ်သက်၍ ကျင်းပခဲ့ကြသောနေ့၊ ရက်၊ လများသည် ဒေသတစ်ခုနှင့်တစ်ခု တူညီမှုမရှိခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။ တောင်ပေါ်ဒေသတွင် နေထိုင်သော ကရင်အမျိုးသားအချို့သည် တောင်ယာလုပ်ငန်း ပြီးဆုံးလျှင် ရိုးရာအရိုးကောက်ပွဲများ ကျင်းပပြုလုပ်ကြ၏။ ၎င်းနောက်တွင် ဆက်လက်၍ နှစ်သစ်ကူးပွဲကို ကျင်းပကြသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် ကရင်လူမျိုးတို့မှာ မြန်မာဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များကဲ့သို့ပင် သင်္ကြန်ကျပြီးနောက် နှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့ကို နှစ်သစ်ကူးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ လဲကယ်ဘာသာဝင် ကရင်တို့မှာမူ သီတင်းကျွတ်လအတွင်း စနေနေ့ တစ်ရက်ရက်တွင်လည်းကောင်း၊ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင် ကရင်များက ကမ္ဘာ့နှစ်ဆန်းတစ်ရက်ဖြစ်သော ဇန်နဝါရီလ တစ်ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း၊ မေတ္တာဗြဟ္မစိုရ်အသင်းဝင်ကရင်များနှင့် ယိုးဒယားနိုင်ငံရှိ အချို့သောကရင်များသည် နှစ်သစ်ကူးနေ့ကို တပို့တွဲလဆန်း တစ်ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံ မြေပြန့်ဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသော ကရင်များနှင့် ယိုးဒယားနိုင်ငံဘက်မှ နေထိုင်သော ကရင်အချို့တို့သည်လည်း ပြာသိုလဆန်း တစ်ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ကို အသီးသီးကျင်းပကြသည်။

ထို့ကြောင့်ပင် သမိုင်းဝင်နေ့တစ်နေ့ရရှိရန် ကရင်နှစ်သစ်ကူးနေ့အဖြစ် တင်သွင်းရာ၌ ပထမဦးစွာ အောက်လွှတ်တော်မှ စတင်တင်သွင်းရမည်ဖြစ်၍ ကရင်အမတ် ၁၅ ဦး၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သော စောဂျွန်ဆင်ဒီဖိုးမင်းသည် နေ့ရက်သတ်မှတ်ရေးအတွက် တာဝန်ယူရ၏။ ထိုအခါ စောဂျွန်ဆင်ဒီဖိုးမင်းသည် တောင်ငူမြို့ရှိ ကရင်သက်ကြီး ဝါရင့်သူအချို့ကို ခေါ်ယူဆွေးနွေးခဲ့ပြီး သရာမိုးလိုအား ဆက်လက်တာဝန် လွှဲအပ်ခဲ့ကြသည်။ သရာမိုးလိုသည် ကရင်အမျိုးသားတို့၏ ခုနှစ် သက္ကရာဇ်သည် နှစ်ပေါင်းမည်မျှရှိကြောင်းနှင့် ကရင်အမျိုးသားတို့၏ နှစ်သစ်ကူးနေ့သည် မည်သည့်နေ့၊ လတွင် ဖြစ်ကြောင်းဟူသော အချက်နှစ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှာဖွေသုတေသန လုပ်ခဲ့ပြီးနောက် ပြန်လည်တင်ပြခဲ့သည်။

အရှေ့တိုင်းသမိုင်းသုတေသီကြီးနှစ်ဦးဖြစ်သော ဂျီ၊အိပ်ခ်ျ၊လုစ်(G.H.Luce)နှင့် ဂျီ၊အီး၊ဟာဗီ(G.E.Harvey)တို့၏ မှတ်တမ်းပြုချက်များအရ လည်းကောင်း၊ အမျိုးသားပညာဝန် ဦးဖိုးကျားရေးသားသော မြန်မာရာဇဝင်အရ လည်းကောင်း၊ ကရင်လူမျိုးများ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရှေးဦးစွာ ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်မှာ [[ဘီစီ]] ၇၃၉ ခုနှစ်ကဖြစ်ကြောင်း သိရှိရပေသည်။ သို့ဖြစ်၍ သရာမိုးလိုက ကရင်သက္ကရာဇ်ကို ကရင်လူမျိုးတို့ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည့် ထိုခုနှစ်မှအစပြု၍ ရေတွက်ရန် အဆိုပြုခဲ့၏။ ယင်းအဆိုပြုချက်ကို [[အေဒီ]] ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် တင်သွင်းခဲ့ရာ ကရင်လူမျိုးများ မြန်မာနိုင်ငံသို့ စတင်ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည့် ဘီစီ ၇၃၉ ခုနှစ်မှစ၍ ရေတွက်သော် နှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင့်ခြောက်ရာကျော်ရှိခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။

တောင်ငူမြို့ရှိ သက်ကြီးဝါကြီးသူများ၏ သဘောတူညီ သတ်မှတ်လိုက်သည့် နေ့ရက် &quot;သလေး လဆန်း ၁ ရက်&quot;ကို ဥပဒေပြုအောက်လွှတ်တော်တွင် တင်သွင်းသည့်အဆို (Bill) ကို စောဂျွန်ဆင်ဒီဖိုးမင်း လက်မှတ်ရေးထိုးကာ အောက်လွှတ်တော်အစည်းအဝေးတွင် တင်သွင်းခဲ့၏။ ၁၉၃၇ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော ဥပဒေပြုအောက်လွှတ်တော် အစည်းအဝေး မှတ်တမ်းတင်ချက်အရ (Presented)ဟူ၍ မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။

ယင်းကိစ္စနှင့်ပတ်သက်၍ ဒေါကလုဥက္ကဋ္ဌအထက်လွှတ်တော်အမတ် ဆရာစံဘော်က ဆက်လက်ဦးဆောင်၍ ဝန်ကြီးစောဖေသာနှင့် ညှိနှိုင်းပြီး ဒေါက်တာဘမော် အစိုးရအဖွဲ့သို့တင်ပြ၍ အစိုးရအဖွဲ့၏ သဘောတူညီချက်အရ (Cabinet Executive Power)ဖြင့် ဘုရင်ခံထံသို့ တင်ပြနိုင်၍ ဘုရင်ခံ၏ သဘောတူညီချက်ကြောင့် အစိုးရရုံးများနှင့် လွှဲပြောင်းနိုင်သည့် စာချုပ်စာတမ်း အက်ဥပဒေ (Negotiable Instrument act.) အစိုးရအသိအမှတ်ပြု ရုံးပိတ်ရက်အဖြစ် ရရှိခဲ့သည်။

အစိုးရ၏ ပထမဦးဆုံး အသိအမှတ်ပြု ရုံးပိတ်ရက်မှာ ၁၉၃၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက် (၁၂၉၉ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလဆန်း ၁ ရက်)နေ့ဖြစ်ပြီး ၎င်းနေ့တွင် ဝတ်လုံတော်ရ ဆစ်ဒနီလူနီက အသံလွှင့်မိန့်ခွန်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် ပေါ်ထွက်လာသည့် &quot;သာ့ပွာဖိုးလင်းတေး&quot;ပြုစုရေးဆွဲသည့် ကရင်အမျိုးသားပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်ပြည့်မြောက်၍ ၁၉၃၈ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ကျရောက်သည့် ကရင်နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်တွင် ကရင်အမျိုးသား ခေါင်းဆောင်ကြီး ၅ ဦး ဖြစ်ကြသော စောစံစီဖိုး၊ မန်းရွှေဘ၊ မန်းလှဖေ၊ စောဆစ်ဒနီလူနီနှင့် စောဖေသာတို့က ဩဝါဒသဝဏ်လွှာ ပေးပို့ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite book|title=ကရင့်ရိုးရာ သုတပဒေသာ|author=မန်းလင်းမြတ်ကျော်}}&lt;/ref&gt;

=== ကရင်အမျိုးသားနေ့ ===
၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၃) ရက်နေ့တွင် KNU ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးက ဖဆပလ အစိုးရထံ ကရင်ပြည်ပြန်ပေးဖို့ရန် စာရေးတောင်းဆိုခဲ့သည်။ စာကို တစ်လအတွင်း ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၃) ရက်နေ့နောက်ဆုံးထားပြီး ဖဆပလ အစိုးရမှ KNU ထံ အကြောင်းပြန်ရန်၊ ပြန်စာမရရှိပါက (သို့မဟုတ်) ကရင်ပြည်ပြန်ပေးဖို့ရန် ငြင်းဆိုပါက ကရင်အမျိုးသားများ ခြေတစ်လှမ်း တက်လှမ်းမည်ဟု ပါရှိသည်။ ကရင်ပြည်တောင်းဆိုစာ ပိုမိုလေးနက်စေရန် ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၁) ရက်နေ့၌ မြန်မာတစ်ပြည်လုံးရှိ ကရင်အမျိုးသားများအားလုံး ကရင်ပြည်လိုလားကြောင်း မြို့ပေါ်တက်၍ ကရင်လူထုဆန္ဒပြပွဲ ကျင်းပရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ ယင်းဆုံးဖြတ်ချက်အတိုင်း ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၁) ရက်နေ့တွင် မြန်မာပြည်တစ်ပြည်လုံးရှိ ကရင်အမျိုးသားများ မြို့ပေါ်တက်၍ ကရင်ပြည်လိုလားကြောင်း ကရင်လူထုဆန္ဒပြပွဲ ကျင်းပလေသည်။ အောက်မြန်မာပြည် ကရင်အများစုရှိရာ ဒေသများတွင်သာမက မြောက်ဘက်မြစ်ကြီးနားမှ တောင်ဘက် မြိတ်မြို့အထိ၊ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် နမ့်ခမ်း၊ ကွတ်ခိုင်၊ လားရှိုး၊ တောင်ကြီး၊ ကျိုင်းတုံ၊ မြန်မာပြည်အလယ်ပိုင်းတွင် မိတ္ထီလာ၊ ချောက်၊ ရေနံချောင်း စသည်ဖြင့် တစ်ပြည်လုံးတွင် ဆန္ဒပြကြသည်။ ဖဆပလ မှလည်း ခြိမ်းခြောက်နှောင့်ယှက်တားမြစ်ခြင်းကို အမျိုးမျိုးပြုလုပ်ခဲ့သည်။ သို့သော် နှောင့်ယှက်တားမြစ်ခြင်း အမျိုးမျိုးကြားမှ ကရင်တစ်မျိုးသားလုံး ၂ ရက်၊ ၃ ရက် ခရီးများချီတက်၍ ဆန္ဒပြရာ ကရင်အမျိုးသား၊ အမျိုးသမီးပေါင်း (၄) သိန်းကျော် အသံတိတ် ဆန္ဒပြ၍ ထိုနေ့ရက်အထိ မြန်မာပြည်သမိုင်းတွင် အကြီးမားဆုံး ဆန္ဒပြပွဲဖြစ်ခဲ့သည်။ ကရင်အမျိုးသားများသည် ကြွေးကြော်သံ (၄) ချက်ဖြင့် ချီတက်ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။

=== ကရင်အမျိုးသားအလံတော် ===
{{main|ကရင်အမျိုးသားအလံတော်}}
[[File:Karen National Union Flag.png|thumb|ကရင်အမျိုးသားအလံတော်]]
၁၉၃၆ ခုနှစ် [[ဒေါက်တာဘမော်]]၏ ညွန့်ပေါင်းအစိုးရလက်ထက်တွင် ကရင်အမျိုးသားအမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်ကြီး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်အရ လွှတ်တော်အတွင်းရှိ ကရင်အမတ်များသည်
# ကရင်နှစ်သစ်ကူးနေ့(ကရင်အမျိုးသားနေ့)
# ကရင်အမျိုးသားသီချင်း
# ကရင်အမျိုးသားအလံတော် စသည်တို့ကို တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်၊၊

ဤတောင်းဆိုချက်များရရှိသောအခါ ကရင်အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ကြီးသည် ကရင်ခေါင်းဆောင်များနှင့် ကရင်အမျိုးသားများထံ “ကရင်အမျိုးသားအလံ” ပုံစံများရေးဆွဲ၍ တင်ပို့ကြရန် မေတ္တာရပ်ခံခဲ့သည်။ ရောက်ရှိလာသော ကရင်အလံပုံစံ တစ်ရာအနက်မှ မန်းဘခင်(ဝန်ကြီးဟောင်း) ရေးဆွဲသောအလံပုံစံကို အတည်ပြု ရွေးချယ်ခဲ့သည်။
အနီရောင်၊ အဖြူရောင်၊ အပြာရောင် သုံးရောင်ခြယ်ပေါ်တွင် တက်သစ်စနေဝန်းနှင့် ဖားစည်ပါရှိသော အလံသည် ကရင်အမျိုးသားအလံပင် ဖြစ်သည်။

ကရင်အမျိုးသားများသည် [[ကရင်အမျိုးသားအလံတော်]]ကို လူထုအစည်းအဝေးပွဲများနှင့် ကရင်အမျိုးသားနှစ်သစ်ကူးနေ့ အခမ်းအနားများတွင် ပြည်ထောင်စုအလံတော်နှင့် ယှဉ်တွဲ၍ စိုက်ထူကြသည်။

=== ကရင်အမျိုးသားသီချင်း ===
ကရင်အမျိုးသားသီချင်းကို စောစံဘ နှင့် စောသာအေးကြီးတို့က ရေးသားတင်ပြရာ ကရင်အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်မှ အတည်ပြုလက်ခံသဖြင့် ကရင်အမျိုးသားသီချင်းဟူ၍ ပေါ်ပေါက်လာ၏။ သီချင်းကို ကရင်အမျိုးသားဆိုင်ရာအခမ်းအနားများ၊ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ဓလေ့ထုံးစံပွဲ အခမ်းအနားများတွင် အဖွင့်သီချင်းနှင့် အမျိုးသားအလံတော်အလေးပြုရန် အမြတ်တနိုး တန်ဖိုးထား သီဆိုလေ့ရှိသည်။

===စာပေနှင့် ဘာသာစကား===
ရှေးယခင်က လိတ်ဆန်ဝှေ့ (ကြက်ယက်စာ) များကို အသုံးပြုခဲ့ကြသော်လည်း ယခုအခါ ထိုစာများကို တတ်မြောက်သူများ မရှိတော့ပေ။ မှတ်တမ်းများအရသာ သိရှိနိုင်တော့သည်။ အချို့ကို ပေစာများအဖြစ် စာကြည့်တိုက်အချို့တို့တွင် အလွန်နည်းပါးသော အရေအတွက်ဖြင့် ထိန်းသိမ်းထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ ယခုအခါတွင် အသုံးပြုနေသော စာ‌ပေများမှာ [[စကောကရင်ဘာသာစကား|စကောကရင်စာပေ]] (ဒေါက်တာဝိတ် -၁၈၃၀တွင် တီထွင်ခဲ့သည်။)၊ [[အနောက်ပိုးကရင်ဘာသာစကား|အနောက်ပိုးကရင်စာပေ]] (ဖူဆရာဘရိတ်တန်- ၁၈၄၀လောက်တွင်တီထွင်ခဲ့သည်။)၊ [[အရှေ့ပိုးကရင်ဘာသာစကား|အရှေ့ပိုးကရင်စာပေ]] တို့ ဖြစ်ကြသည်။ သုံးနှုန်းသော ဘာသာစကားများသည် နေရာဒေသကိုလိုက်၍ ခြားနားမှုရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite book|title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း|vol=အတွဲ-၁|page=၉၆}}&lt;/ref&gt;

==နေထိုင်ရာဒေသများ&lt;ref&gt;{{cite book|title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း|vol=အတွဲ-၁|page=၉၆၊၉၇}}&lt;/ref&gt;==
# စကောကရင်- ရမည်းသင်းခရိုင်မှ တောင်ဘက် မြိတ်ခရိုင်အထိ အများဆုံးတွေ့ရသည်။ဧရာဝတီ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတွင်လည်း အနှံ့အပြားနေထိုင်ကြသည်။
# ပိုးကရင် - ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတွင် အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။
# ပအိုဝ်း(တောင်သူ) - ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းနှင့်အနောက်တောင်ပိုင်းတောင်ကုန်းဒေသများ နှင့် သထုံခရိုင်၊ ကျိုက္ခမီခရိုင်။
# ကရင်နီ (ကယား) - ကယားပြည်နယ်အနှံ့အပြား။
# ပဒေါင် - တောင်ငူအရှေ့ဘက်၊ကယားပြည်နယ်နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းစပ်ကြားဒေသ။
#  ပကူး - တောင်ငူခရိုင်နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း။
#  ပရဲ့(ပလကူး) - ကယားပြည်နယ် ဘော်လခဲနှင့် ကြယ်ဖိုးကြီးနယ်၊ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း မိုးဗြဲနယ်၊ တောင်ငူခရိုင်အရှေ့ဘက်နှင့် မြေလတ်တောင်ဘက်။
#  ဘွဲ - တောင်ငူခရိုင်၊ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ကယားပြည်နယ်။
#  ကရင်ဖြူ - တောင်ငူခရိုင်၊ ရမည်းသင်းခရိုင်၊ ကယားပြည်နယ်၊ ပေါင်းလောင်းမြစ်ဝှမ်း၊ လွယ်လုံ၊ ပျဉ်းမနား။
#  ဇယိမ်း - ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း လွယ်လုံ၊ မိုးဗြဲ။
# ဂေခို - တောင်ငူ အရှေ့ဘက်၊ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း။
# မိုးပွား - တောင်ငူခရိုင် သံတောင်။
# ယင်းဘော် - တောင်ငူခရိုင် လိပ်သိုနှင့် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း။

==ထင်ရှားသော ကရင်လူမျိုးများ==
*[[ခင်ကြည်|ဒေါ်ခင်ကြည်]] - မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးခေါင်းဆောင် [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]]၏ ဇနီး
*[[ဘခိုင်၊ မန်း|မန်းဘခိုင်]] - အာဇာနည် ခေါင်းဆောင်ကြီး ဝန်ကြီး
*[[မန်းဝင်းမောင် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|မန်းဝင်းမောင်]] - ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက်သမ္မတ
*[[စမစ်ဒွန်း]] - မြန်မာ့[[တပ်မတော်]] ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်
* [[စောဘဦးကြီး]] - ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး ၏ ပထမဆုံး ခေါင်းဆောင် 
*[[ဘိုမြ၊ စော|ဗိုလ်ချုပ်ကြီးစောဘိုမြ]]
*[[နော်လွီဇာ ဘင်ဆင်]] - မယ်ဗမာ ၂ထပ်ကွမ်း
*[[အောင်ဆန်းသူရိယ စောဘရီ]]
*[[စောမြင့်၊ (အောင်ဆန်းသူရိယ)|အောင်ဆန်းသူရိယ စောမြင့်]]
*မြန်မာ့ဂီတသမိုင်းတွင် ရောင်းအားအကောင်းဆုံး စံချိန်တင်ခဲ့သူအဆိုတော် [[ဗဒင်]] 
*အိုင်းရင်းခရော့စ် ([[Iron Cross|Iron Cross)]] တီးဝိုင်း ကိုတည်ထောင်သူ [[စောဘွဲ့မှူး]]
*[[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]] ဝန်ကြီးချုပ် [[မန်းဂျော်နီ]]
*[[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် နာယက]] [[မန်းဝင်းခိုင်သန်း]]
*ဒေါက်တာ [[စင်သီယာမောင်]] - လူမှုကူညီရေးများအတွက် နိုင်ငံတကာမှ ဆုပေါင်း ၁၈ ခုတိုင်အောင် ချီးမြှင့်ခံရသူ
*[[စိုးမြတ်မင်း (ဘောလုံးသမား)|စိုးမြတ်မင်း]] - မြန်မာ့လက်ရွေးစင်ဘောလုံးအသင်းခေါင်းဆောင်
*[[ချစ်စမ်းမောင်]] - ဂစ်တာပညာရှင်
*[[မန်းဘခင်]]
*[[စောစံဘ]]
*[[စောသာအေးကြီး]]

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;
{{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}}

[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]]
[[Category:ကရင်လူမျိုးစု]]</text>
      <sha1>8zh1wilxikxre543ct6dl9y8071zwjh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1028848</id>
      <parentid>1028847</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T13:37:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chenzeyan29</username>
        <id>141880</id>
      </contributor>
      <comment>/* မျိုးရိုးဗီဇ */</comment>
      <origin>1028848</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59241" sha1="545ais4lgwqt93ocvbql37cbwqgmydy" xml:space="preserve">'''ကရင်လူမျိုး'''များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်]]၏ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများထဲတွင်တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်ပြီး [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]]ဝင်လူမျိုးများဖြစ်သည်။အဓိကအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ [[ကရင်ပြည်နယ်]] နှင့် [[ဧရာဝတီ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ|ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ]]များတွင် နေထိုင်ကြပြီး ထိုင်းနိုင်ငံအနောက်ပိုင်း တောင်ပေါ်ဒေသများတွင်လည်းနေထိုင်ကြသည်။ကရင်မျိုးနွယ်စု (၇)မျိုးရှိသည်။

{{Infobox ethnic group
| group            = ကရင်လူမျိုး
| flag  =  [[File:Flag of the Karen National Union.svg|border|200px]]
| flag_caption = ကရင် အမျိုးသား အလံတော်
| image            = A Karen woman.jpg
| image_caption    = ရိုးရာဝတ်စုံဝတ်ဆင်ထားသော ကရင်အမျိုးသမီးတစ်ဦး
| total            = ၄,၁၉၁,၀၅၀
| total_ref        =
| region1          = {{flag|Myanmar}}
| pop1             = ၃,၆၀၄,၀၀၀
| ref1             = &lt;ref&gt;{{cite web |title=Largest Ethnic Groups In Myanmar |url=https://www.worldatlas.com/articles/largest-ethnic-groups-in-myanmar-burma.html |website=Worldatlas.com |publisher=Reunion Technology}}&lt;/ref&gt;
| region2          = {{flag|Thailand}}
| pop2             = ၃၅၀,၀၀၀
| ref2             = &lt;ref name=&quot;CERD/C/THA/1-3&quot;&gt;{{cite book|title=International Convention on the Elimination of All Forms of Racial Discrimination; Reports submitted by States parties under article 9 of the Convention: Thailand|date=28 July 2011|publisher=United Nations Committee on the Elimination of Racial Discrimination|url=http://www.rlpd.go.th/rlpdnew/images/rlpd_1/HRC/CERD%201_3.pdf|access-date=8 October 2016|language=en, th|archive-date=9 October 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161009184727/http://www.rlpd.go.th/rlpdnew/images/rlpd_1/HRC/CERD%201_3.pdf|url-status=dead|page=13}}&lt;/ref&gt;
| region3          = {{flag|United States}}
| pop3             = ၂၁၅,၀၀၀ (၂၀၁၈)
| ref3             = &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.usnews.com/news/best-states/minnesota/articles/2019-08-31/jobs-housing-lure-karen-refugees-to-spread-across-minnesota%3Fcontext%3Damp|title=Jobs and housing lure karen refugees to spread across minnesota|access-date=25 February 2020|archive-date=24 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200724063942/https://www.usnews.com/news/best-states/minnesota/articles/2019-08-31/jobs-housing-lure-karen-refugees-to-spread-across-minnesota?context=amp|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| region4          = {{flag|Australia}}
| pop4             = ၁၁,၀၀၀
| ref4             = &lt;ref&gt;{{cite web |title=Burmese Community Profile |url=https://www.dss.gov.au/sites/default/files/documents/11_2013/community-profile-burma.pdf |website=dss.gov.au |access-date=28 June 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161230230905/https://www.dss.gov.au/sites/default/files/documents/11_2013/community-profile-burma.pdf |archive-date=30 December 2016 |accessdate=16 September 2021 |archivedate=30 December 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161230230905/https://www.dss.gov.au/sites/default/files/documents/11_2013/community-profile-burma.pdf }}&lt;/ref&gt;
| region5          = {{flag|Canada}}
| pop5             = ၆၀၅၀
| ref5             = &lt;ref name=2016Census&gt;{{citation|url=https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&amp;Geo1=PR&amp;Code1=01&amp;Geo2=PR&amp;Code2=01&amp;Data=Count&amp;SearchText=Canada&amp;SearchType=Begins&amp;SearchPR=01&amp;B1=Ethnic%20origin&amp;TABID=1|title=Census Profile, 2016 Census|publisher=Statistics Canada|date=8 February 2017}}&lt;/ref&gt;
| region6          = {{flag|India}} ([[ကပ္ပလီကျွန်း|အက်ဒမန်ကျွန်းစု]])
| pop6             = ၂,၅၀၀
| ref6             = &lt;ref name=&quot;Maiti&quot;&gt;{{cite journal|last1=Maiti|first1=Sameera|title=The Karen – A Lesser Known Community of the Andaman Islands (India)|citeseerx=10.1.1.517.7093}}&lt;/ref&gt;
| region7          = {{flag|Sweden}}
| pop7             =၁,၅၀၀
| ref7             = 
| rels             = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]နှင့် ကရင်ရိုးရာကိုးကွယ်မှု၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]]
| langs            = [[ကရင်ဘာသာစကားများ]]၊ [[စကောကရင်ဘာသာစကား|စကောကရင်]]၊ [[ပိုးကရင်ဘာသာစကားများ|ပိုးကရင်]]၊ [[ကရင်နီဘာသာစကား|ကရင်နီ]]နှင့် [[ပအိုဝ်းဘာသာစကား|ပအိုဝ်း]] 
| related          = [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်]]
| native_name      = 
| native_name_lang = 
}}
[[File:Karen traditional costume.jpg|thumb|ကရင်အမျိုးသား အမျိုးသမီး ရိုးရာဝတ်စုံ]]
[[File:Kayin dance(don dance).jpg|thumb|ကရင်ဒုံးအက]]
[[File:Karen Elder (Unsplash).jpg|thumb|ကရင်လူမျိုး]]

== သမိုင်းကြောင်း ==

ကရင်ဒဏ္ဍာရီများအရ ကရင်လူမျိုးများသည် ရှေးဦးစွာ '''&quot;ထီးဆဲ့မဲ့ယွား&quot;''' (သို့မဟုတ်) '''&quot;ထီဆေ့မေ့ယွား&quot;''' ဒေသ၌ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုစကားရပ်၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ &quot;သဲစီးသောချောင်း&quot; (သို့မဟုတ်) &quot;ရေထိုးသဲစီး&quot; ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ အလွန်ကျယ်ပြန့်သော သဲကန္တာရကြီးအား မြစ်ချောင်းများ ဖြတ်ကျော်စီးဆင်းရာတွင် ရေနှင့်သဲများ ရောပါစီးဆင်းသွားခြင်းကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ ကရင်လူမျိုးအများစုသည် ထိုဒေသမှာ [[ဂိုဘီသဲကန္တာရ]] (Gobi Desert) ကို ဆိုလိုသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။

ထီးဆဲ့မဲ့ယွား ဒေသသို့ မရောက်မီ ရှေးဦးစွာ '''&quot;ထီးဆဲ့မဲ့ဘော&quot;''' (ရေထိုးသဲဝါ) ဒေသသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုကြရာ၊ ၎င်းမှာ သဲနုန်းများကြောင့် အဝါရောင်သန်းနေသော [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]] မြောက်ဘက်ရှိ [[မြစ်ဝါမြစ်]] ဒေသ ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ယူဆရသည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;ကရင်၊ ကရင်လူမျိုးနှင့်ယင်းတို့၏ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာအချက်အလက်များ&lt;/ref&gt; ဤဒေသသည် တိဗက်-ဗမာလူမျိုး များ စတင်ရာဒေသလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။

=== မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိလာခြင်း ===
ရှေးလင်္ကာဟောင်းများဖြစ်သော ''&quot;သက်နှင့်ရခိုင်၊ နှိုင်းပြိုင်တောင်သူ၊ ပျူကမ်းယံယော၊ ထားဝယ်နှောက၊ မျိုးသတ္တ&quot;'' ဟူသော စပ်ဆိုချက်အရ ကရင်လူမျိုးသည် ရှေးဟောင်း '''ကမ်းယံလူမျိုး''' များမှ ဆင်းသက်လာသည်ဟုလည်း ယူဆချက်များ ရှိသည်။ [[မှန်နန်း ရာဇဝင်]]အရ ကမ်းယံလူမျိုးများသည် သံတွဲနှင့် ပြည်မြို့ အနောက်ဘက် ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းတစ်လျှောက်တွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;မှန်နန်းရာဇဝင်&lt;/ref&gt;

ကရင်လူမျိုးများသည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဝင်]] [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်]]များ ဖြစ်ကြပြီး မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ အစောဆုံး ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသော လူမျိုးစုများထဲတွင် တစ်စုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ ရွှေ့ပြောင်းလာပုံကို အပိုင်း (၃) ပိုင်းဖြင့် လေ့လာနိုင်သည်။

ကရင်လူမျိုးများ၏ ဘိုးဘေးများသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်းများစွာက [[ဂိုဘီသဲကန္တာရ]] (Gobi Desert) အနီးမှ စတင်ကာ တောင်ဘက်သို့ အဆင့်ဆင့် ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြသည်ဟု ကရင်ရိုးရာ ဒဏ္ဍာရီများနှင့် သမိုင်းသုတေသီများက ဆိုသည်။ ၎င်းတို့သည် တရုတ်ပြည် အနောက်မြောက်ပိုင်းမှတစ်ဆင့် [[ယူနန်ပြည်နယ်|ယူနန်]]ဒေသသို့ ရောက်ရှိခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;KHC&quot;&gt;{{cite book |title=ကရင်ရာဇဝင် |last=ဦးဘထွန်း |year=၁၉၂၄}}&lt;/ref&gt;

မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ခန့်မှန်းခြေ အေဒီ (၃) ရာစုမှ (၈) ရာစုအတွင်း လမ်းကြောင်းကြီး (၃) ခုဖြင့် ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆရသည်။&lt;ref name=&quot;Luce&quot;&gt;{{cite book |last=Luce |first=G.H. |title=Phases of Pre-Pagan Burma |year=1985}}&lt;/ref&gt;သံလွင်မြစ်ကြောင်းဖြစ်သော အရှေ့ဘက်လမ်းကြောင်းမှတစ်ဆင့် [[ကယားပြည်နယ်]]နှင့် [[ကရင်ပြည်နယ်]] တောင်တန်းဒေသများသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသကဲ့သို့ ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်း မြောက်ဘက်မှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းနှင့် အောက်ပိုင်းဒေသများသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့သူများနှင့် စစ်တောင်းမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် နေထိုင်အခြေချသူများလည်းရှိသည်။

ဘာသာဗေဒပညာရှင် ဒေါက်တာလုစ် (G.H. Luce) ၏ အဆိုအရ ကရင်လူမျိုးများသည် [[ပျူ လူမျိုး|ပျူ]] နှင့် [[မွန်လူမျိုး|မွန်]]တို့ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အထွန်းကားဆုံးအချိန်များ၌ပင် အခြေချနေထိုင်ပြီး ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။ ၎င်းတို့သည် ဗမာလူမျိုးများ မြန်မာနိုင်ငံသို့ အလုံးအရင်းနှင့် မဝင်ရောက်မီကပင် ရောက်ရှိနေကြသူများ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Smith&quot;&gt;{{cite book |last=Smith |first=Martin |title=Burma: Insurgency and the Politics of Ethnicity |year=1991}}&lt;/ref&gt;

=== ကိုလိုနီခေတ်နှင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ===
[[ဗြိတိသျှအင်ပါယာ|ဗြိတိသျှ]]တို့ မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ကရင်လူမျိုးအများစုမှာ ဗြိတိသျှအစိုးရ ဝန်ထမ်းများအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြပြီး သာသနာပြုလုပ်ငန်းများကြောင့် [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] ကိုးကွယ်သူ များပြားလာခဲ့သည်။ [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]အတွင်း ကရင်လူမျိုးများသည် မဟာမိတ်တပ်များဘက်မှ ပါဝင်၍ ဖက်ဆစ်ဂျပန်တို့ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;https://my.m.wikipedia.org/wiki/ဒုတိယအင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်&lt;/ref&gt;

=== လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုနှင့် နိုင်ငံရေး ===
မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှု သမိုင်းတွင် ကရင်လူမျိုး ခေါင်းဆောင်များ ဖြစ်ကြသော [[မန်းဘခိုင်]] နှင့် [[မန်းဝင်းမောင်]] တို့သည် ထင်ရှားစွာ ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ တစ်ဖက်တွင်လည်း ကရင်အမျိုးသားများ၏ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်နှင့် လွတ်လပ်ရေးအတွက် [[စောဘဦးကြီး]] က [[ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး]] (KNU)၊ [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] (KNLA) နှင့် [[ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးအဖွဲ့]] (KNDO) တို့ကို တည်ထောင်၍ လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေး ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ယခုအခါ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်နိုင်ရေးနှင် ဖက်ဒရယ်မူရရှိရေးအတွက် တိုင်ပွဲဝင်နေဆဲဖြစ်သည်။

== ကပ္ပလီကျွန်း(အက်ဒမန်)ရှိကရင်လူမျိုး ==
&lt;references group=&quot; Maiti, Sameera. &amp;quot;The Karen – A Lesser Known Community of the Andaman Islands (India)&amp;quot;. CiteSeerX 10.1.1.517.7093.&quot; /&gt;
အိန္ဒိယပိုင်နက် ကပ္ပလီကျွန်း(အက်ဒမန်)တွင် ကရင်လူဦးရေ ၂,၅၀၀ ဦးရှိသည်။ မြန်မာ့ပင်လယ်ပိုင်နက် ကိုကိုးကျွန်းစုများအနီးရှိ ကရင်လူမျိုးအများစုမှာ အိန္ဒိယပိုင်နက် ကပ္ပလီကျွန်း(အက်ဒမန်ကျွန်း)နှင့် နီကိုဘာကျွန်းစုများ၏ ပြည်ထောင်စုပိုင်နက်အတွင်း မြောက်ပိုင်း ကပ္ပလီ ကျွန်းများ၏ မာယာဘွန်ဒါ တယ်ဆီးလ် တွင် ကန့်သတ်ထားသည်။ ၎င်းတို့အားလုံးနီးပါးသည် နှစ်ခြင်းပရိုတက်စတင့်ခရစ်ယာန်များဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် အသိုင်းအဝိုင်းအတွင်း ဆက်သွယ်ပြောဆိုရန်အတွက် ၎င်းတို့၏ဘာသာစကားကို ထိန်းသိမ်းထားသော်လည်း ကရင်မဟုတ်သော အိမ်နီးချင်းများနှင့် ဆက်သွယ်ရန်အတွက် ဒုတိယဘာသာစကားအဖြစ် ဟိန္ဒီဘာသာစကားကို အသုံးပြုကြသည်။

== ဘာသာရေး ==
ကရင်လူမျိုးအများစုသည် [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]နှင့် ကရင်ရိုးရာကိုးကွယ်မှုကို ယုံကြည်သူများ၏။ ပိုးကရင်သည် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာကိုသာ ယုံကြည်သူများပြီး စကောကရင်သည် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ကရင်ရိုးရာကိုးကွယ်မှုတို့ကိုပါ ယုံကြည်ကြသူများသည်။ ၁၅-၃၀ ရာခိုင်နှုန်း‌သော ကရင်လူမျိုးတို့သည် [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]ကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] ကိုးကွယ်သူများလည်းရှိပြီး မွတ်စလင်ဟု ခံယူကြသည်။ အများစုမှာ အိန္ဒိယလူမျိုးရောကြသည်။&lt;ref name=&quot;kbddf&quot;&gt;{{cite web|title=The Karen People|website=Karen Culture and Social Support Foundation|url=https://kcssf.org.au/about-us/the-karen-people/|access-date=28 November 2018|date=20 December 2015|archive-date=13 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240313005747/https://kcssf.org.au/about-us/the-karen-people/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Keenan&quot;&gt;{{cite journal|last=Keenan|first=Paul|url=http://burmalibrary.org/docskaren/Karen%20Heritage%20Web/pdf/Faith.pdf |title=Faith at a Crossroads; Religions and Beliefs of the Karen People of Burma|journal=Karen Heritage|volume= 1|issue=1}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|url=https://minorityrights.org/minorities/karen/|title=Karen|date=19 June 2015|website=Minority Rights Group}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Religion |url=https://mnkaren.org/history-culture/karen-culture/religion/ |access-date=2026-02-08 |website=Karen Organization of Minnesota |language=en}}&lt;/ref&gt;

== မျိုးရိုးဗီဇ ==

ကရင်လူမျိုးများသည် ဘာသာစကားအရ [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်–တိဗက်ဘာသာမိသားစု]]၏ [[ကရင်နွယ်ဘာသာစကားများ|ကရင်နွယ်ဘာသာစကား]]အုပ်စုတွင် ပါဝင်သော်လည်း၊ မျိုးရိုးဗီဇ အရ အရှေ့တောင်အာရှဒေသခံများနှင့် ပေါင်းစပ်မှုရှိသော ထူးခြားသည့် မျိုးရိုးဗီဇလက္ခဏာများကို ပိုင်ဆိုင်ထားကြသည်။

ကရင်အမျိုးသားများ၏ Y-DNA အချက်အလက်များအရ Haplogroup O (O-M175) အုပ်စု အောက်ရှိ O2 (O-M122) နှင့် O1b1a (O-M95) တို့ကို အများဆုံးတွေ့ရှိရသည်။ ဤဗီဇများသည် အရှေ့တောင်အာရှနှင့် တရုတ်တောင်ပိုင်းဒေသများတွင် ကျယ်ပြန့်စွာတွေ့ရသော မျိုးရိုးများဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;Haplogroup O2a (O-M324)ကို ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့် တွေ့ရှိရပြီး ၎င်းသည် တရုတ်တောင်ပိုင်းနှင့် တိဗက်ဒေသရှိ တိုင်းရင်းသားများနှင့် သမိုင်းအဆက်အသွယ်ရှိကြောင်း ဖော်ပြနေသည်။&lt;ref&gt;Karmin, M., et al. (2015). &quot;A recent bottleneck of Y chromosome diversity coincides with a global change in culture&quot;. ''Genome Research''. 25(4): 459–466.&lt;/ref&gt;Haplogroup Dသည် အနည်းစုသော ကရင်အုပ်စုအချို့တွင် တွေ့ရှိရသည်။ ၎င်းသည် တိဗက်နှင့်ဂျပန်ကျွန်းစု တို့တွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော ရှေးဦးအာရှမျိုးရိုးဗီဇတစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;He, Jun, et al. (2012). &quot;Y Chromosome Evidence of Earliest Modern Human Settlement in East Asia and Multiple Origins of Tibetan and Japanese Populations&quot;. ''BMC Biology''. 10: 82.&lt;/ref&gt;

ယေဘုယျအားဖြင့် ကရင်လူမျိုးတို့၏ ဖခင်ဘက်မှဆင်းသက်သောဗီဇသည် [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာလူမျိုးများ]] ကဲ့သို့ပင် တိဗက်-ဗမာအုပ်စုနှင့် နီးစပ်သော်လည်း၊ကရင်လူမျိုးနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင်ဗမာလူမျိုးများသည် တိဗက်-ဗမာရင်းမြစ် ဗီဇပိုမိုအားကောင်းသဖြင့် မြောက်ပိုင်းအုပ်စုများနှင့် ပိုတူသည်။သို့သော်ကရင်လူမျိုးများတွင် အရှေ့တောင်အာရှဒေသခံ မွန်-ခမာနွယ်ဝင်များ၏ ဗီဇ (O-M95) သက်ရောက်မှု ပိုမိုပါဝင်နေကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသခံ ဗီဇများနှင့် ပိုမိုရောနှောသွားသဖြင့် ဗမာလူမျိုးများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက မြောက်ပိုင်းသားလက္ခဏာ အနည်းငယ် လျော့နည်းသွားခြင်း ဖြစ်သည်။

မိခင်ဘက်မှဆင်းသက်သော Mitochondrial DNA လေ့လာမှုများအရ ကရင်လူမျိုးများတွင် Haplogroup B5a, F1a နှင့် M7b တို့ အများဆုံးဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ဤအမျိုးအစားများသည် တရုတ်တောင်ပိုင်း၊ မြန်မာနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ဒေသခံမိခင်မျိုးရိုးများနှင့် နီးစပ်မှုရှိသည်။&lt;ref&gt;van Driem, G. (2020). ''The Tale of Genomic and Linguistic Co-Evolution in Mainland Southeast Asia''. Brill.&lt;/ref&gt;

ကရင်မျိုးရိုးဗီဇသည် သမိုင်းတစ်လျှောက် [[ဧရာဝတီမြစ်]]ချိုင့်ဝှမ်းနှင့် [[သံလွင်မြစ်]] လမ်းကြောင်းများအတိုင်း ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခဲ့ကြစဉ်အတွင်း အရှေ့တောင်အာရှဒေသရှိ အခြားသော လူမျိုးစုများနှင့် ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုများကြောင့် မျိုးရိုးဗီဇ ပေါင်းစည်းမှုများ ရှိလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကရင်လူမျိုးများသည် တရုတ်-တိဗက်မိသားစုဝင်များ ဖြစ်ကြသော်လည်း ဗီဇအနက်တွင် အရှေ့တောင်အာရှ မျိုးရိုးဗီဇလက္ခဏာများကို ပိုမိုသယ်ဆောင်ထားကြသည်ဟု သုတေသနများက ကောက်ချက်ချထားပါသည်။

== လူမျိုးစုများ ==
ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသော ကရင်လူမျိုး (၁၁) မျိုးရှိသည်။&lt;ref name=&quot;pyithu&quot;&gt;{{Cite web |title=တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု ၁၃၅ မျိုးနှင့်ပတ်သက်၍ မည်သည့်အစိုးရလက်ထက်တွင် စာရင်းပြုစုပြီး ရရှိလာခဲ့သည်နှင့် စပ်လျဉ်းသည့်မေးခွန်း |url=https://pyithu.hluttaw.mm/question-2141 |accessdate=3 February 2020 |archivedate=3 February 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200203155307/https://pyithu.hluttaw.mm/question-2141 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Gamanii|title=135: Counting Races in Burma|url=http://www.shanland.org/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=4965:135-counting-races-in-burma&amp;catid=115:opinions&amp;Itemid=308|accessdate=26 August 2013|newspaper=Shan Herald|date=25 September 2012|url-status=dead|archiveurl=https://archive.today/20140509103524/http://www.shanland.org/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=4965:135-counting-races-in-burma&amp;catid=115:opinions&amp;Itemid=308|archivedate=9 May 2014|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Composition of the Different Ethnic Groups |url=http://www.embassyofmyanmar.be/ABOUT/ethnicgroups.htm |accessdate=3 February 2020 |archivedate=10 April 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200410075744/https://www.embassyofmyanmar.be/ABOUT/ethnicgroups.htm }}&lt;/ref&gt;

:၁။ [[ကရင်လူမျိုး]]
:၂။ [[စကောကရင်လူမျိုး]]
:၃။ [[ပိုးကရင်လူမျိုး]]
:၄။ [[ပလေကီးလူမျိုး]] (ပလေချီး)
:၅။ [[ဘွဲလူမျိုး]]
:၆။ [[တလှေပွာလူမျိုး]] (တလှေပွား)
:၇။ [[မောနေပွားလူမျိုး]]
:၈။ [[မိုးပွလူမျိုး]] (မိုးပွား)
:၉။ [[ပကူးလူမျိုး]]
:၁၀။[[ကရင်ဖြူလူမျိုး]] (ဂေဘားကရင်)
:၁၁။[[မွန်ကရင်လူမျိုး]] (စာဖြူ)

ကရင်လူမျိုးတွင် စကောကရင် နှင့် ပိုးကရင် ဟူ၍ အဓိကလူမျိုးစုကြီး ၂ စုရှိသည်။ ထိုလူမျိုးစုကြီး ၂ စုမှာ ဓလေ့စရိုက် နှင့် အသုံးပြုသော ဘာသာစကားတွင် ကွဲပြားခြားနားမှုများရှိသည်။ ကရင်မျိုးနွယ်စုတွင် အဓိကမျိုးနွယ်စုဖြစ်သော ပိုးကရင် (အရှေ့ပိုး နှင့် အနောက်ပိုးကရင်) နှင့် စကောကရင်သာမက ပကူးကရင်၊ ဘွဲကရင်၊ ဂေခိုကရင်၊ ဂေဘားကရင်၊ မောနေပွားကရင်၊ ကရင်ဖြူ၊ ထူးကလိဘောင်ကရင်၊ တလှေပွာကရင်၊ ပလေကီးကရင် စသည့်မျိုးနွယ်စုများသည်လည်း ကရင်လူမျိုးစုအုပ်စုဝင်ထဲတွင်ပါဝင်သည်။

စကောကရင်လူမျိုးများသည် ယောက်ျားလေးများ၏ အမည်ရှေ့တွင် &quot;စော&quot; တပ်၍ ခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိကြပြီး မိန်းကလေးအမည်ရှေ့တွင် &quot;နော်&quot; တပ်၍ ခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိကြသည်။ ပိုးကရင်လူမျိုးအနက် အရှေ့ပိုးကရင်များ၏ အမည်ရှေ့တွင် အမျိုးသားဆိုပါက &quot;စော&quot; နှင့် &quot;မန်း&quot;  ထည့်၍ အမျိုးသမီး အမည်ရှေ့တွင် &quot;နန်း&quot; တပ်၍ ခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိကြသည်။ အနောက်ပိုးကရင်များ၏ အမည်ရှေ့တွင်မူ အသက်အလိုက် အမျိုးသားဆိုပါက &quot;စ&quot; နှင့် &quot;မန်း&quot; ထည့်၍ ခေါ်ပြီး အမျိုးသမီး အမည်ရှေ့တွင် &quot;နန့်&quot; တပ်၍ ခေါ်‌လေ့ရှိကြသည်။

== ယဉ်ကျေးမှု ==
===ကရင်နှစ်သစ်ကူးနေ့ဖြစ်ပေါ်လာပုံ===
{{main|ကရင်နှစ်သစ်ကူးနေ့}}
&quot;ဒေါကလု&quot; ခေါ် ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (Karen National Assoiation)သည် မြန်မာနိုင်ငံရေး အစည်းအရုံးများ မပေါ်ပေါက်မီ ၁၈၈၁ ခုနှစ်ကစ၍ [[သံပြာ၊ တီ၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာတီသံပြာ]]၊ ဦးလူနီ(ဆစ်ဒနီလူနီ၏ဖခင်)၊ ဒေါက်တာမြတ်စံ၊ ဦးစံလုံးနှင့် အခြားသော ကရင်အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီးများက တည်ထောင်ခဲ့သော အစည်းအရုံးကြီးဖြစ်သည်။ ဒေါက်တာတီသံပြာ (M.A.D.D.) သည် &quot;ဒေါကလု&quot;၏ ပထမဦးဆုံး ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်၍ စောဘမောင်(Bar-at-Law)သည် အင်္ဂလိပ်များ မြန်မာပြည်မှ ဆုတ်ခွာသွားသည်အထိ နောက်ဆုံး ဥက္ကဋ္ဌတစ်ဦး ဖြစ်၏။

ကရင်အမျိုးသား ခေါင်းဆောင်ကြီးများသည် ကရင်အမျိုးသားနေ့ကို တင်သွင်းတောင်းဆိုရာ အင်္ဂလိပ်အစိုးရက လက်ခံခွင့်ပြုခြင်းမရှိဘဲ အဆိုပါနေ့အစား အခြားနေ့တစ်နေ့ကို ဆက်လက်ထပ်မံတင်သွင်းပါရန် ပြန်လည်အဆိုပြုခဲ့သည်။ ကရင်အမျိုးသား ခေါင်းဆောင်ကြီးများက သမိုင်းဝင်နေ့အတွက် ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းခဲ့ကြရာတွင် &quot;ကရင်နှစ်သစ်ကူးနေ့&quot;ကို တောင်းဆိုတင်သွင်းရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။

ထိုအချိန်၌ ကရင်အမျိုးသားတို့သည် နှစ်သစ်ကူးနှင့်ပတ်သက်၍ ကျင်းပခဲ့ကြသောနေ့၊ ရက်၊ လများသည် ဒေသတစ်ခုနှင့်တစ်ခု တူညီမှုမရှိခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။ တောင်ပေါ်ဒေသတွင် နေထိုင်သော ကရင်အမျိုးသားအချို့သည် တောင်ယာလုပ်ငန်း ပြီးဆုံးလျှင် ရိုးရာအရိုးကောက်ပွဲများ ကျင်းပပြုလုပ်ကြ၏။ ၎င်းနောက်တွင် ဆက်လက်၍ နှစ်သစ်ကူးပွဲကို ကျင်းပကြသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် ကရင်လူမျိုးတို့မှာ မြန်မာဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များကဲ့သို့ပင် သင်္ကြန်ကျပြီးနောက် နှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့ကို နှစ်သစ်ကူးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ လဲကယ်ဘာသာဝင် ကရင်တို့မှာမူ သီတင်းကျွတ်လအတွင်း စနေနေ့ တစ်ရက်ရက်တွင်လည်းကောင်း၊ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင် ကရင်များက ကမ္ဘာ့နှစ်ဆန်းတစ်ရက်ဖြစ်သော ဇန်နဝါရီလ တစ်ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း၊ မေတ္တာဗြဟ္မစိုရ်အသင်းဝင်ကရင်များနှင့် ယိုးဒယားနိုင်ငံရှိ အချို့သောကရင်များသည် နှစ်သစ်ကူးနေ့ကို တပို့တွဲလဆန်း တစ်ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံ မြေပြန့်ဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသော ကရင်များနှင့် ယိုးဒယားနိုင်ငံဘက်မှ နေထိုင်သော ကရင်အချို့တို့သည်လည်း ပြာသိုလဆန်း တစ်ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ကို အသီးသီးကျင်းပကြသည်။

ထို့ကြောင့်ပင် သမိုင်းဝင်နေ့တစ်နေ့ရရှိရန် ကရင်နှစ်သစ်ကူးနေ့အဖြစ် တင်သွင်းရာ၌ ပထမဦးစွာ အောက်လွှတ်တော်မှ စတင်တင်သွင်းရမည်ဖြစ်၍ ကရင်အမတ် ၁၅ ဦး၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သော စောဂျွန်ဆင်ဒီဖိုးမင်းသည် နေ့ရက်သတ်မှတ်ရေးအတွက် တာဝန်ယူရ၏။ ထိုအခါ စောဂျွန်ဆင်ဒီဖိုးမင်းသည် တောင်ငူမြို့ရှိ ကရင်သက်ကြီး ဝါရင့်သူအချို့ကို ခေါ်ယူဆွေးနွေးခဲ့ပြီး သရာမိုးလိုအား ဆက်လက်တာဝန် လွှဲအပ်ခဲ့ကြသည်။ သရာမိုးလိုသည် ကရင်အမျိုးသားတို့၏ ခုနှစ် သက္ကရာဇ်သည် နှစ်ပေါင်းမည်မျှရှိကြောင်းနှင့် ကရင်အမျိုးသားတို့၏ နှစ်သစ်ကူးနေ့သည် မည်သည့်နေ့၊ လတွင် ဖြစ်ကြောင်းဟူသော အချက်နှစ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှာဖွေသုတေသန လုပ်ခဲ့ပြီးနောက် ပြန်လည်တင်ပြခဲ့သည်။

အရှေ့တိုင်းသမိုင်းသုတေသီကြီးနှစ်ဦးဖြစ်သော ဂျီ၊အိပ်ခ်ျ၊လုစ်(G.H.Luce)နှင့် ဂျီ၊အီး၊ဟာဗီ(G.E.Harvey)တို့၏ မှတ်တမ်းပြုချက်များအရ လည်းကောင်း၊ အမျိုးသားပညာဝန် ဦးဖိုးကျားရေးသားသော မြန်မာရာဇဝင်အရ လည်းကောင်း၊ ကရင်လူမျိုးများ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရှေးဦးစွာ ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်မှာ [[ဘီစီ]] ၇၃၉ ခုနှစ်ကဖြစ်ကြောင်း သိရှိရပေသည်။ သို့ဖြစ်၍ သရာမိုးလိုက ကရင်သက္ကရာဇ်ကို ကရင်လူမျိုးတို့ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည့် ထိုခုနှစ်မှအစပြု၍ ရေတွက်ရန် အဆိုပြုခဲ့၏။ ယင်းအဆိုပြုချက်ကို [[အေဒီ]] ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် တင်သွင်းခဲ့ရာ ကရင်လူမျိုးများ မြန်မာနိုင်ငံသို့ စတင်ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည့် ဘီစီ ၇၃၉ ခုနှစ်မှစ၍ ရေတွက်သော် နှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင့်ခြောက်ရာကျော်ရှိခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။

တောင်ငူမြို့ရှိ သက်ကြီးဝါကြီးသူများ၏ သဘောတူညီ သတ်မှတ်လိုက်သည့် နေ့ရက် &quot;သလေး လဆန်း ၁ ရက်&quot;ကို ဥပဒေပြုအောက်လွှတ်တော်တွင် တင်သွင်းသည့်အဆို (Bill) ကို စောဂျွန်ဆင်ဒီဖိုးမင်း လက်မှတ်ရေးထိုးကာ အောက်လွှတ်တော်အစည်းအဝေးတွင် တင်သွင်းခဲ့၏။ ၁၉၃၇ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော ဥပဒေပြုအောက်လွှတ်တော် အစည်းအဝေး မှတ်တမ်းတင်ချက်အရ (Presented)ဟူ၍ မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။

ယင်းကိစ္စနှင့်ပတ်သက်၍ ဒေါကလုဥက္ကဋ္ဌအထက်လွှတ်တော်အမတ် ဆရာစံဘော်က ဆက်လက်ဦးဆောင်၍ ဝန်ကြီးစောဖေသာနှင့် ညှိနှိုင်းပြီး ဒေါက်တာဘမော် အစိုးရအဖွဲ့သို့တင်ပြ၍ အစိုးရအဖွဲ့၏ သဘောတူညီချက်အရ (Cabinet Executive Power)ဖြင့် ဘုရင်ခံထံသို့ တင်ပြနိုင်၍ ဘုရင်ခံ၏ သဘောတူညီချက်ကြောင့် အစိုးရရုံးများနှင့် လွှဲပြောင်းနိုင်သည့် စာချုပ်စာတမ်း အက်ဥပဒေ (Negotiable Instrument act.) အစိုးရအသိအမှတ်ပြု ရုံးပိတ်ရက်အဖြစ် ရရှိခဲ့သည်။

အစိုးရ၏ ပထမဦးဆုံး အသိအမှတ်ပြု ရုံးပိတ်ရက်မှာ ၁၉၃၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက် (၁၂၉၉ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလဆန်း ၁ ရက်)နေ့ဖြစ်ပြီး ၎င်းနေ့တွင် ဝတ်လုံတော်ရ ဆစ်ဒနီလူနီက အသံလွှင့်မိန့်ခွန်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် ပေါ်ထွက်လာသည့် &quot;သာ့ပွာဖိုးလင်းတေး&quot;ပြုစုရေးဆွဲသည့် ကရင်အမျိုးသားပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်ပြည့်မြောက်၍ ၁၉၃၈ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ကျရောက်သည့် ကရင်နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်တွင် ကရင်အမျိုးသား ခေါင်းဆောင်ကြီး ၅ ဦး ဖြစ်ကြသော စောစံစီဖိုး၊ မန်းရွှေဘ၊ မန်းလှဖေ၊ စောဆစ်ဒနီလူနီနှင့် စောဖေသာတို့က ဩဝါဒသဝဏ်လွှာ ပေးပို့ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite book|title=ကရင့်ရိုးရာ သုတပဒေသာ|author=မန်းလင်းမြတ်ကျော်}}&lt;/ref&gt;

=== ကရင်အမျိုးသားနေ့ ===
၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၃) ရက်နေ့တွင် KNU ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးက ဖဆပလ အစိုးရထံ ကရင်ပြည်ပြန်ပေးဖို့ရန် စာရေးတောင်းဆိုခဲ့သည်။ စာကို တစ်လအတွင်း ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၃) ရက်နေ့နောက်ဆုံးထားပြီး ဖဆပလ အစိုးရမှ KNU ထံ အကြောင်းပြန်ရန်၊ ပြန်စာမရရှိပါက (သို့မဟုတ်) ကရင်ပြည်ပြန်ပေးဖို့ရန် ငြင်းဆိုပါက ကရင်အမျိုးသားများ ခြေတစ်လှမ်း တက်လှမ်းမည်ဟု ပါရှိသည်။ ကရင်ပြည်တောင်းဆိုစာ ပိုမိုလေးနက်စေရန် ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၁) ရက်နေ့၌ မြန်မာတစ်ပြည်လုံးရှိ ကရင်အမျိုးသားများအားလုံး ကရင်ပြည်လိုလားကြောင်း မြို့ပေါ်တက်၍ ကရင်လူထုဆန္ဒပြပွဲ ကျင်းပရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ ယင်းဆုံးဖြတ်ချက်အတိုင်း ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၁) ရက်နေ့တွင် မြန်မာပြည်တစ်ပြည်လုံးရှိ ကရင်အမျိုးသားများ မြို့ပေါ်တက်၍ ကရင်ပြည်လိုလားကြောင်း ကရင်လူထုဆန္ဒပြပွဲ ကျင်းပလေသည်။ အောက်မြန်မာပြည် ကရင်အများစုရှိရာ ဒေသများတွင်သာမက မြောက်ဘက်မြစ်ကြီးနားမှ တောင်ဘက် မြိတ်မြို့အထိ၊ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် နမ့်ခမ်း၊ ကွတ်ခိုင်၊ လားရှိုး၊ တောင်ကြီး၊ ကျိုင်းတုံ၊ မြန်မာပြည်အလယ်ပိုင်းတွင် မိတ္ထီလာ၊ ချောက်၊ ရေနံချောင်း စသည်ဖြင့် တစ်ပြည်လုံးတွင် ဆန္ဒပြကြသည်။ ဖဆပလ မှလည်း ခြိမ်းခြောက်နှောင့်ယှက်တားမြစ်ခြင်းကို အမျိုးမျိုးပြုလုပ်ခဲ့သည်။ သို့သော် နှောင့်ယှက်တားမြစ်ခြင်း အမျိုးမျိုးကြားမှ ကရင်တစ်မျိုးသားလုံး ၂ ရက်၊ ၃ ရက် ခရီးများချီတက်၍ ဆန္ဒပြရာ ကရင်အမျိုးသား၊ အမျိုးသမီးပေါင်း (၄) သိန်းကျော် အသံတိတ် ဆန္ဒပြ၍ ထိုနေ့ရက်အထိ မြန်မာပြည်သမိုင်းတွင် အကြီးမားဆုံး ဆန္ဒပြပွဲဖြစ်ခဲ့သည်။ ကရင်အမျိုးသားများသည် ကြွေးကြော်သံ (၄) ချက်ဖြင့် ချီတက်ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။

=== ကရင်အမျိုးသားအလံတော် ===
{{main|ကရင်အမျိုးသားအလံတော်}}
[[File:Karen National Union Flag.png|thumb|ကရင်အမျိုးသားအလံတော်]]
၁၉၃၆ ခုနှစ် [[ဒေါက်တာဘမော်]]၏ ညွန့်ပေါင်းအစိုးရလက်ထက်တွင် ကရင်အမျိုးသားအမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်ကြီး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်အရ လွှတ်တော်အတွင်းရှိ ကရင်အမတ်များသည်
# ကရင်နှစ်သစ်ကူးနေ့(ကရင်အမျိုးသားနေ့)
# ကရင်အမျိုးသားသီချင်း
# ကရင်အမျိုးသားအလံတော် စသည်တို့ကို တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်၊၊

ဤတောင်းဆိုချက်များရရှိသောအခါ ကရင်အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ကြီးသည် ကရင်ခေါင်းဆောင်များနှင့် ကရင်အမျိုးသားများထံ “ကရင်အမျိုးသားအလံ” ပုံစံများရေးဆွဲ၍ တင်ပို့ကြရန် မေတ္တာရပ်ခံခဲ့သည်။ ရောက်ရှိလာသော ကရင်အလံပုံစံ တစ်ရာအနက်မှ မန်းဘခင်(ဝန်ကြီးဟောင်း) ရေးဆွဲသောအလံပုံစံကို အတည်ပြု ရွေးချယ်ခဲ့သည်။
အနီရောင်၊ အဖြူရောင်၊ အပြာရောင် သုံးရောင်ခြယ်ပေါ်တွင် တက်သစ်စနေဝန်းနှင့် ဖားစည်ပါရှိသော အလံသည် ကရင်အမျိုးသားအလံပင် ဖြစ်သည်။

ကရင်အမျိုးသားများသည် [[ကရင်အမျိုးသားအလံတော်]]ကို လူထုအစည်းအဝေးပွဲများနှင့် ကရင်အမျိုးသားနှစ်သစ်ကူးနေ့ အခမ်းအနားများတွင် ပြည်ထောင်စုအလံတော်နှင့် ယှဉ်တွဲ၍ စိုက်ထူကြသည်။

=== ကရင်အမျိုးသားသီချင်း ===
ကရင်အမျိုးသားသီချင်းကို စောစံဘ နှင့် စောသာအေးကြီးတို့က ရေးသားတင်ပြရာ ကရင်အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်မှ အတည်ပြုလက်ခံသဖြင့် ကရင်အမျိုးသားသီချင်းဟူ၍ ပေါ်ပေါက်လာ၏။ သီချင်းကို ကရင်အမျိုးသားဆိုင်ရာအခမ်းအနားများ၊ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ဓလေ့ထုံးစံပွဲ အခမ်းအနားများတွင် အဖွင့်သီချင်းနှင့် အမျိုးသားအလံတော်အလေးပြုရန် အမြတ်တနိုး တန်ဖိုးထား သီဆိုလေ့ရှိသည်။

===စာပေနှင့် ဘာသာစကား===
ရှေးယခင်က လိတ်ဆန်ဝှေ့ (ကြက်ယက်စာ) များကို အသုံးပြုခဲ့ကြသော်လည်း ယခုအခါ ထိုစာများကို တတ်မြောက်သူများ မရှိတော့ပေ။ မှတ်တမ်းများအရသာ သိရှိနိုင်တော့သည်။ အချို့ကို ပေစာများအဖြစ် စာကြည့်တိုက်အချို့တို့တွင် အလွန်နည်းပါးသော အရေအတွက်ဖြင့် ထိန်းသိမ်းထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ ယခုအခါတွင် အသုံးပြုနေသော စာ‌ပေများမှာ [[စကောကရင်ဘာသာစကား|စကောကရင်စာပေ]] (ဒေါက်တာဝိတ် -၁၈၃၀တွင် တီထွင်ခဲ့သည်။)၊ [[အနောက်ပိုးကရင်ဘာသာစကား|အနောက်ပိုးကရင်စာပေ]] (ဖူဆရာဘရိတ်တန်- ၁၈၄၀လောက်တွင်တီထွင်ခဲ့သည်။)၊ [[အရှေ့ပိုးကရင်ဘာသာစကား|အရှေ့ပိုးကရင်စာပေ]] တို့ ဖြစ်ကြသည်။ သုံးနှုန်းသော ဘာသာစကားများသည် နေရာဒေသကိုလိုက်၍ ခြားနားမှုရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite book|title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း|vol=အတွဲ-၁|page=၉၆}}&lt;/ref&gt;

==နေထိုင်ရာဒေသများ&lt;ref&gt;{{cite book|title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း|vol=အတွဲ-၁|page=၉၆၊၉၇}}&lt;/ref&gt;==
# စကောကရင်- ရမည်းသင်းခရိုင်မှ တောင်ဘက် မြိတ်ခရိုင်အထိ အများဆုံးတွေ့ရသည်။ဧရာဝတီ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတွင်လည်း အနှံ့အပြားနေထိုင်ကြသည်။
# ပိုးကရင် - ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတွင် အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။
# ပအိုဝ်း(တောင်သူ) - ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းနှင့်အနောက်တောင်ပိုင်းတောင်ကုန်းဒေသများ နှင့် သထုံခရိုင်၊ ကျိုက္ခမီခရိုင်။
# ကရင်နီ (ကယား) - ကယားပြည်နယ်အနှံ့အပြား။
# ပဒေါင် - တောင်ငူအရှေ့ဘက်၊ကယားပြည်နယ်နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းစပ်ကြားဒေသ။
#  ပကူး - တောင်ငူခရိုင်နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း။
#  ပရဲ့(ပလကူး) - ကယားပြည်နယ် ဘော်လခဲနှင့် ကြယ်ဖိုးကြီးနယ်၊ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း မိုးဗြဲနယ်၊ တောင်ငူခရိုင်အရှေ့ဘက်နှင့် မြေလတ်တောင်ဘက်။
#  ဘွဲ - တောင်ငူခရိုင်၊ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ကယားပြည်နယ်။
#  ကရင်ဖြူ - တောင်ငူခရိုင်၊ ရမည်းသင်းခရိုင်၊ ကယားပြည်နယ်၊ ပေါင်းလောင်းမြစ်ဝှမ်း၊ လွယ်လုံ၊ ပျဉ်းမနား။
#  ဇယိမ်း - ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း လွယ်လုံ၊ မိုးဗြဲ။
# ဂေခို - တောင်ငူ အရှေ့ဘက်၊ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း။
# မိုးပွား - တောင်ငူခရိုင် သံတောင်။
# ယင်းဘော် - တောင်ငူခရိုင် လိပ်သိုနှင့် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း။

==ထင်ရှားသော ကရင်လူမျိုးများ==
*[[ခင်ကြည်|ဒေါ်ခင်ကြည်]] - မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးခေါင်းဆောင် [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]]၏ ဇနီး
*[[ဘခိုင်၊ မန်း|မန်းဘခိုင်]] - အာဇာနည် ခေါင်းဆောင်ကြီး ဝန်ကြီး
*[[မန်းဝင်းမောင် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|မန်းဝင်းမောင်]] - ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက်သမ္မတ
*[[စမစ်ဒွန်း]] - မြန်မာ့[[တပ်မတော်]] ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်
* [[စောဘဦးကြီး]] - ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး ၏ ပထမဆုံး ခေါင်းဆောင် 
*[[ဘိုမြ၊ စော|ဗိုလ်ချုပ်ကြီးစောဘိုမြ]]
*[[နော်လွီဇာ ဘင်ဆင်]] - မယ်ဗမာ ၂ထပ်ကွမ်း
*[[အောင်ဆန်းသူရိယ စောဘရီ]]
*[[စောမြင့်၊ (အောင်ဆန်းသူရိယ)|အောင်ဆန်းသူရိယ စောမြင့်]]
*မြန်မာ့ဂီတသမိုင်းတွင် ရောင်းအားအကောင်းဆုံး စံချိန်တင်ခဲ့သူအဆိုတော် [[ဗဒင်]] 
*အိုင်းရင်းခရော့စ် ([[Iron Cross|Iron Cross)]] တီးဝိုင်း ကိုတည်ထောင်သူ [[စောဘွဲ့မှူး]]
*[[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]] ဝန်ကြီးချုပ် [[မန်းဂျော်နီ]]
*[[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် နာယက]] [[မန်းဝင်းခိုင်သန်း]]
*ဒေါက်တာ [[စင်သီယာမောင်]] - လူမှုကူညီရေးများအတွက် နိုင်ငံတကာမှ ဆုပေါင်း ၁၈ ခုတိုင်အောင် ချီးမြှင့်ခံရသူ
*[[စိုးမြတ်မင်း (ဘောလုံးသမား)|စိုးမြတ်မင်း]] - မြန်မာ့လက်ရွေးစင်ဘောလုံးအသင်းခေါင်းဆောင်
*[[ချစ်စမ်းမောင်]] - ဂစ်တာပညာရှင်
*[[မန်းဘခင်]]
*[[စောစံဘ]]
*[[စောသာအေးကြီး]]

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;
{{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}}

[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]]
[[Category:ကရင်လူမျိုးစု]]</text>
      <sha1>545ais4lgwqt93ocvbql37cbwqgmydy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အောက်ဂုစ်တုစ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4716</id>
    <revision>
      <id>1028939</id>
      <parentid>867154</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T07:46:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kaday Han Thaw</username>
        <id>122086</id>
      </contributor>
      <origin>1028939</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12132" sha1="pm3cqjclogh5qftu83tczro2hh85yzy" xml:space="preserve">'''အင်ပေရာတောရ် ခိုင်ဆာရ် ဒီဗီ ဖီလီအုစ် အောက်ဂုစ်တုစ်'''({{small|{{lang-la|Imperator Caesar divi filius Augustus}}}}, [[၂၃ စက်တင်ဘာ]] [[ဘီစီ ၆၃]] ~ [[၁၉ ဩဂုတ်]] [[၁၄|အေဒီ ၁၄]])သည် [[ရောမအင်ပါယာ|ရောမ ဧကရာဇ်နိုင်ငံ]]၏ ပထမဆုံး [[ဧကရာဇ်]](နန်းစံ: ဘီစီ ၂၇ ~ အေဒီ ၁၄)ဖြစ်သည်။ ရောမ အင်ပါယာ၏ ပထမဆုံး ဧကရာဇ်မင်းဆက် [[ယုလိအုစ်-ကလောက်ဒိအုစ် မင်းဆက်]]၏ ပထမဆုံး ဧကရာဇ်လည်း ဖြစ်သည်။ မူလအမည်မှာ '''ဂါယုစ် အော့က်တာဗျုစ် သူရီနုစ်'''({{small|{{lang-la|Gaius Octavius Thurinus}}}})ဖြစ်သော်လည်း ခိုင်ဆာရ်၏ မွေးစားသားအဖြစ် အသိအမှတ်ပြု ခံရပြီးနောက် '''ဂါယုစ် ယူလျုစ် ခိုင်ဆာရ် အော့က်တာဗျာနုစ်'''({{small|{{lang-la|Gaius Julius Caesar Octavianus}}}})ဟု ခေါ်တွင်သည်။

{{Infobox royalty
| name            = အောက်ဂုစ်တုစ်&lt;br&gt;(Augustus)
| title           = ရောမဧကရာဇ်
| image           = Statue-Augustus.jpg
| caption         = ပရီမာ ပေါ်တာရှိ အောက်ဂုစ်တုစ် ရုပ်တု (အေဒီ ၁ ရာစု)
| succession      = [[ရောမအင်ပါယာ]]၏ ပထမဆုံး ဧကရာဇ်
| reign           = ၁၆ ဇန်နဝါရီ ၂၇ ဘီစီ – ၁၉ ဩဂုတ် အေဒီ ၁၄
| predecessor     = မရှိ (သမ္မတနိုင်ငံမှ ပြောင်းလဲခြင်း)
| successor       = [[တီဗဲရိယုစ်]] (Tiberius)
| spouse          = {{Plainlist|
* ကလိုဒီယာ ပုလ်ခရာ (၄၂–၄၀ ဘီစီ)
* စကရီဗောနီယာ (၄၀–၃၈ ဘီစီ)
* လိဗီယာ ဒရူဆီလာ (၃၇ ဘီစီ–၁၄ အေဒီ)
}}
| issue           = ယူလီယာ (အကြီး)
| house           = [[ယုလိအုစ်-ကလောက်ဒိအုစ် မင်းဆက်]]
| father          = ဂါယုစ် အော့က်တာဗျုစ်&lt;br&gt;[[ယုလိယုစ် ခိုင်ဆာရ်]] (မွေးစား)
| mother          = အာတီယာ (Atia)
| birth_name      = ဂါယုစ် အော့က်တာဗျုစ် သူရီနုစ်
| birth_date      = ၂၃ စက်တင်ဘာ ၆၃ ဘီစီ
| birth_place     = [[ရောမမြို့]]
| death_date      = ၁၉ ဩဂုတ် အေဒီ ၁၄ (အသက် ၇၅ နှစ်)
| death_place     = နိုလာ (Nola)၊ အီတလီယာ
| burial_place    = အောက်ဂုစ်တုစ် ဂူဗိမာန်၊ ရောမမြို့
| religion        = ရှေးဟောင်းရောမရိုးရာဘာသာ
}}

၎င်းအစပျိုးခဲ့သည့် ရောမအင်ပါယာသည် နောင်နှစ်ပေါင်း ၂၀၀ ခန့်တိုင်အောင် &quot;ရောမငြိမ်းချမ်းရေးခေတ်&quot; (Pax Romana) အဖြစ် အင်အားကြီးမားခြင်း၊ ကြွယ်ဝခြင်းနှင့် တည်ငြိမ်အေးချမ်းခြင်း အကျိုးကျေးဇူးများကို ခံစားခဲ့ရသည်။

== ငယ်ဘဝနှင့် အာဏာရရှိခြင်း ==
အောက်ဂုစ်တုစ်ကို ဘီစီ ၆၃ တွင် ရောမမြို့၌ ဖွားမြင်သည်။ ၎င်းသည် ယုလိယုစ် ခိုင်ဆာရ်၏ တူမတော် အာတီယာ၏ သားဖြစ်သဖြင့် ခိုင်ဆာရ်၏ မြေးတော်စပ်သူဖြစ်သည်။ ခိုင်ဆာရ်သည် ၎င်း၏အရည်အချင်းကို သဘောကျသဖြင့် သားအဖြစ်မွေးစားကာ နိုင်ငံရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးပညာရပ်များကို သင်ကြားစေခဲ့သည်။ 

ဘီစီ ၄၄ တွင် ခိုင်ဆာရ် လုပ်ကြံခံရပြီးနောက် ရောမသို့ ပြန်လာကာ အမွေဆက်ခံသူအဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဆယ်ကျော်သက်အရွယ်သာ ရှိသေးသော်လည်း ခိုင်ဆာရ်၏ တပ်သားဟောင်းများ (Legions) ၏ ထောက်ခံမှုကို ရယူနိုင်ခဲ့သည်။ ဘီစီ ၄၃ တွင် မာကုစ် အန်တိုနီယုစ် (Mark Antony)၊ မာကုစ် အေမီလီယုစ် လေပီဒုစ် တို့နှင့်အတူ &quot;ဒုတိယ သုံးဦးအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့&quot; (Second Triumvirate) ကို ဖွဲ့စည်းကာ ပြိုင်ဘက်များကို နှိမ်နင်းခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;HistoryNet&quot;&gt;{{cite web |title=Augustus Caesar |url=https://www.history.com/topics/ancient-rome/augustus |publisher=History.com |access-date=2026-05-02}}&lt;/ref&gt;

== အန်တိုနီယုစ်နှင့် တိုက်ခိုက်ခြင်း ==
အရှေ့ဘက်ခြမ်းကို အုပ်ချုပ်သော မာကုစ် အန်တိုနီယုစ်သည် အီဂျစ်ဘုရင်မ [[ကလီယိုပတ်ထရာ]]နှင့် ပတ်သက်နေစဉ်အတွင်း အောက်ဂုစ်တုစ်သည် မိမိ၏ အာဏာကို ခိုင်မာအောင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဘီစီ ၃၁ တွင် ဖြစ်ပွားသော '''အက်တီယမ်တိုက်ပွဲ''' (Battle of Actium) ၌ အန်တိုနီယုစ်နှင့် ကလီယိုပတ်ထရာတို့၏ တပ်များကို အပြတ်အသတ် အောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအောင်ပွဲဖြင့် အောက်ဂုစ်တုစ်သည် ရောမကမ္ဘာ၏ တစ်ဦးတည်းသော အရှင်သခင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။

== အုပ်ချုပ်သူဘဝနှင့် စွမ်းဆောင်ချက်များ ==
ဘီစီ ၂၇ တွင် အောက်ဂုစ်တုစ်သည် မိမိရရှိထားသော အာဏာများကို လွှတ်တော် (Senate) သို့ ပြန်လည်အပ်နှံဟန်ပြုကာ သမ္မတနိုင်ငံကို ပြန်လည်ထူထောင်ပေးမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ သို့သော် လွှတ်တော်က ၎င်းအား &quot;အောက်ဂုစ်တုစ်&quot; (Augustus - ဘုန်းတန်ခိုးကြီးမားသူ) ဘွဲ့နှင့် &quot;ပရင်ကက်ပ်စ်&quot; (Princeps - ထိပ်ဆုံးက ပြည်သူ) ဘွဲ့များကို အပ်နှင်းခဲ့သဖြင့် အမည်ခံသမ္မတစနစ်အောက်တွင် တစ်ဦးတည်းသော အာဏာရှင်အဖြစ် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။

၎င်း၏ အဓိက စွမ်းဆောင်ချက်များမှာ-
* '''ပြည်သူ့ဝန်ထမ်းစနစ်:''' အခွန်ကောက်ခံပုံနှင့် ဘဏ္ဍာရေးစနစ်ကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲကာ ခိုင်မာသော အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
* '''အမြဲတမ်းစစ်တပ်:''' ရောမစစ်တပ်ကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းပြီး ဧကရာဇ်၏ ကိုံယ်ရံတော်တပ်ဖွဲ့ (Praetorian Guard) ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
* '''အခြေခံအဆောက်အအုံ:''' လမ်းမကြီးများ၊ ရေသွယ်ပြွန်များနှင့် တံတားများစွာကို ဖောက်လုပ်ခဲ့သည်။ &quot;အုတ်ဖြင့်တည်ဆောက်ထားသော ရောမမြို့ကို ကျောက်စိမ်းဖြင့် မွမ်းမံခဲ့သည်&quot; ဟုပင် ဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။
* '''စာပေနှင့်အနုပညာ:''' ဗာဂျေး (Virgil)၊ ဟောရေ့စ် (Horace) နှင့် လီဗီ (Livy) ကဲ့သို့သော ကျော်ကြားသော စာဆိုများ ပေါ်ထွန်းခဲ့ပြီး ရောမစာပေ၏ ရွှေခေတ်ကို ထူထောင်နိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;ThanTun&quot;&gt;{{cite book |last=သန်းထွန်း |first=ဒေါက်တာ |title=ကျော်စွာ ၁၀၀ |year=၂၀၀၂ |publisher=ရာပြည့်စာအုပ်တိုက်}}&lt;/ref&gt;

== ဘဝနိဂုံး ==
အောက်ဂုစ်တုစ်သည် အေဒီ ၁၄ တွင် အီတလီယာ၊ နိုလာမြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ၎င်းတွင် သားယောက်ျား မရှိသဖြင့် ဇနီးဖြစ်သူ လိဗီယာ၏ သားဖြစ်သော '''တီဗဲရိယုစ်''' (Tiberius) ကို မွေးစားကာ အရိုက်အရာ ဆက်ခံစေခဲ့သည်။ ၎င်းစတင်ခဲ့သော အင်ပါယာစနစ်သည် နောင်ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာတိုင် တည်တံ့ခဲ့သည်။ အောက်ဂုစ်တုစ် လက်ထက်တွင် ပါလက်စတိုင်းဒေသ၌ ခရစ်တော် ယေရှု ဖွားမြင်ခဲ့သည်မှာလည်း ထူးခြားချက်တစ်ရပ် ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;EncyMyanmar&quot;&gt;{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁၅ |publisher=စာပေဗိမာန်}}&lt;/ref&gt;

== ရည်ညွှန်းကိုးကား ==
{{reflist}}

== ပြင်ပလင့်ခ်များ ==
* [https://en.wikipedia.org/wiki/Augustus အင်္ဂလိပ်ဝီကီပီးဒီးယားရှိ Augustus ဆောင်းပါး]

[[Category:ရောမ ဧကရာဇ်များ]]
[[Category:ယုလိအုစ်-ကလောက်ဒိအုစ် မင်းဆက်]]
[[Category:ဘီစီ ၁ ရာစုတွင် မွေးဖွားသူများ]]
[[Category:အေဒီ ၁ ရာစုတွင် သေဆုံးသူများ]]</text>
      <sha1>pm3cqjclogh5qftu83tczro2hh85yzy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပထမ ကွန်စတန်တီနုစ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4735</id>
    <revision>
      <id>1028936</id>
      <parentid>1027124</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T07:33:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kaday Han Thaw</username>
        <id>122086</id>
      </contributor>
      <origin>1028936</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11315" sha1="dy5d1n62sm49pjmaizjgw7axjb9yy3d" xml:space="preserve">{{Infobox royalty
| name            = ပထမ ကွန်စတန်တီနုစ်&lt;br&gt;(Constantine I)
| title           = ရောမဧကရာဇ်
| image           = 2009-04-13 ConstantineTheGreat York.jpg
| caption         = မဟာကွန်စတန်တီနုစ်၏ ရုပ်တု (ယော့ခ်မြို့)
| succession      = ရောမဧကရာဇ်
| reign           = ၂၅ ဇူလိုင် ၃၀၆ – ၂၂ မေ ၃၃၇
| predecessor     = [[ကွန်စတန်တီယုစ် ကလိုရုစ်]]
| successor       = [[ဒုတိယ ကွန်စတန်တီနုစ်]]၊ [[ဒုတိယ ကွန်စတန်တီယုစ်]] နှင့် [[ကွန်စတန်]]
| birth_date      = ၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၇၂ (သို့မဟုတ်) ၂၈၀ ခန့်
| birth_place     = နအိစ်ဆုစ် (Naissus)၊ ဒါနုဗီယမ်
| death_date      = ၂၂ မေ ၃၃၇ (အသက် ၅၇ ခန့်)
| death_place     = နိကောမေဒီယာ (Nicomedia)
| burial_place    = သူတော်စင်တမန်တော်များ ဘုရားကျောင်း၊ ကွန်စတန်တီနိုပုလစ်
| spouse          = မင်နာဗီနာ (Minervina)&lt;br&gt;ဖော်စ်တာ (Fausta)
| issue           = ခရစ်စ်ပုစ်၊ ဒုတိယ ကွန်စတန်တီနုစ်၊ ဒုတိယ ကွန်စတန်တီယုစ်၊ ကွန်စတန်၊ ကွန်စတန်တီးနား၊ ဟယ်လီနာ
| father          = [[ကွန်စတန်တီယုစ် ကလိုရုစ်]]
| mother          = [[ဟယ်လီနာ (သူတော်စင်)|ဟယ်လီနာ]]
| religion        = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] (ကွယ်လွန်ခါနီးတွင် နှစ်ခြင်းခံ)
}}

'''ပထမ ကွန်စတန်တီနုစ်''' (လက်တင်: ''Flavius Valerius Constantinus''; ၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၇၂ ခန့် – ၂၂ မေ ၃၃၇) သည် '''မဟာကွန်စတန်တီနုစ်''' (Constantine the Great) ဟု ကျော်ကြားသော ရောမဧကရာဇ်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ရောမဧကရာဇ်များအနက် [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]ကို ပထမဆုံး စတင်သက်ဝင်ယုံကြည်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ရောမအင်ပါယာသည် ဘာသာရေးလွတ်လပ်ခွင့်နှင့်အတူ ကြီးမားသော အပြောင်းအလဲများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး၊ ဥရောပသမိုင်းတွင် အလွန်အရေးပါသော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။

== ငယ်ဘဝနှင့် အာဏာရရှိခြင်း ==
ကွန်စတန်တီနုစ်ကို အေဒီ ၂၇၂ (သို့မဟုတ် ၂၈၀) ခန့်တွင် ယနေ့ခေတ် [[ဆားဘီးယားနိုင်ငံ]]၊ နအိစ်ဆုစ်မြို့ (Naissus) ၌ ဖွားမြင်သည်။ ဖခင်မှာ ရောမဧကရာဇ် '''ကွန်စတန်တီယုစ် ကလိုရုစ်''' (Constantius Chlorus) ဖြစ်ပြီး မိခင်မှာ '''ဟယ်လီနာ''' (Helena) ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ဘဝကို ဧကရာဇ် '''ဒီအိုကလေတီယနုစ်''' (Diocletian) ၏ နန်းတော်တွင် အကျယ်ချုပ်သဘောဖြင့် ကြီးပြင်းခဲ့ရသည်။

၃၀၅ ခုနှစ်တွင် ဒီအိုကလေတီယနုစ် နန်းစွန့်ပြီးနောက် ဖခင်ဖြစ်သူသည် အနောက်ရောမ၏ အရှင်သခင် (Augustus) ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၃၀၆ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိန်ကျွန်း၊ အီဗိုရာကုမ် (Eboracum) မြို့၌ ဖခင်ကွယ်လွန်သောအခါ ၎င်း၏ တပ်သားများက ကွန်စတန်တီနုစ်ကို ဧကရာဇ်အဖြစ် ဝိုင်းဝန်းတင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းနောက်ပိုင်းတွင် ဖြစ်ပွားသော ပြည်တွင်းစစ်များ၌ ပြိုင်ဘက်များဖြစ်သော '''မာခ်ဆန်တီယုစ်''' (Maxentius) နှင့် '''လီကီနီယုစ်''' (Licinius) တို့ကို အောင်နိုင်ကာ ၃၂၄ ခုနှစ်တွင် ရောမအင်ပါယာတစ်ခုလုံး၏ တစ်ဦးတည်းသော ဧကရာဇ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Britannica&quot;&gt;{{cite encyclopedia |last=Barnes |first=Timothy |title=Constantine I |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Constantine-I-Roman-emperor |access-date=2026-05-02}}&lt;/ref&gt;

== ဘာသာရေး ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု ==
၃၁၂ ခုနှစ်၊ '''မီလ်ဗီယန်တံတား တိုက်ပွဲ''' (Battle of the Milvian Bridge) မတိုင်မီတွင် ကွန်စတန်တီနုစ်သည် ကောင်းကင်၌ လက်ဝါးကပ်တိုင်သင်္ကေတကို မြင်တွေ့ခဲ့ပြီး &quot;ဤသင်္ကေတဖြင့် အောင်နိုင်လော့&quot; ဟု ယုံကြည်ခဲ့သည်။ ထိုအောင်ပွဲနောက်ပိုင်း ၃၁၃ ခုနှစ်တွင် '''မီလန်အမိန့်ပြန်တမ်း''' (Edict of Milan) ကို ထုတ်ပြန်ကာ ခရစ်ယာန်ဘာသာကို တရားဝင်ကိုးကွယ်ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ၃၂၅ ခုနှစ်တွင် ခရစ်ယာန်ဂိုဏ်းပေါင်းစုံ ပါဝင်သော '''နအိစီးယား ကောင်စီ''' (Council of Nicaea) ကို ခေါ်ယူကျင်းပခဲ့ပြီး ခရစ်ယာန်ယုံကြည်ချက်များကို စနစ်တကျ စုစည်းစေခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;ThanTun&quot;&gt;{{cite book |last=သန်းထွန်း |first=ဒေါက်တာ |title=ကျော်စွာ ၁၀၀ |year=၂၀၀၂ |publisher=ရာပြည့်စာအုပ်တိုက်}}&lt;/ref&gt;

သို့သော် ၎င်းသည် နိုင်ငံရေးအရ အလွန်ပြတ်သားသူဖြစ်ပြီး ၃၂၆ ခုနှစ်တွင် ၎င်း၏ ဇနီး '''ဖော်စ်တာ''' (Fausta) နှင့် သားကြီး '''ခရစ်စ်ပုစ်''' (Crispus) တို့ကို အကြောင်းပြချက် ခိုင်ခိုင်လုံလုံမရှိဘဲ ကွပ်မျက်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ဘဝတစ်လျှောက်လုံး ခရစ်ယာန်ဘာသာကို အားပေးခဲ့သော်လည်း ကွယ်လွန်ခါနီးတွင်မှ နှစ်ခြင်းမင်္ဂလာကို ခံယူခဲ့သည်။

== ကွန်စတန်တီနိုပုလစ် မြို့တော်သစ် ==
ကွန်စတန်တီနုစ်သည် အင်ပါယာ၏ အရှေ့ဘက်ခြမ်းကို ပိုမိုခိုင်မာစေရန် ဘိုင်ဇန်တီယမ် (Byzantium) မြို့ဟောင်းကို အခြေခံ၍ မြို့တော်သစ်တစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၃၃၀ ခုနှစ်တွင် ထိုမြို့ကို &quot;နိုဗာ ရောမာ&quot; (Nova Roma - ရောမသစ်) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ၎င်းကို အစွဲပြု၍ '''ကွန်စတန်တီနိုပုလစ်''' (Constantinopolis) ဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်။ ယနေ့ခေတ်တွင်မူ [[အီစတန်ဘူလ်မြို့]]ဟု လူသိများသည်။&lt;ref name=&quot;Gazetteer&quot;&gt;{{cite web |title=Constantinople |url=https://www.worldhistory.org/constantinople/ |publisher=World History Encyclopedia |access-date=2026-05-02}}&lt;/ref&gt;

== ဘဝနိဂုံးနှင့် သမိုင်းအမွေအနှစ် ==
၃၃၇ ခုနှစ်တွင် ပါးရှားနိုင်ငံသို့ စစ်ချီရန် ပြင်ဆင်နေစဉ် နိကောမေဒီယာမြို့ အနီး၌ နာမကျန်းဖြစ်ကာ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏ အုပ်ချုပ်မှုစနစ်နှင့် ဘာသာရေး မူဝါဒများသည် နောင်နှစ်ပေါင်း တစ်ထောင်ကျော်တိုင် တည်တံ့ခဲ့သော '''ဘိုင်ဇန်တိုင်း အင်ပါယာ''' (Byzantine Empire) ၏ အခြေခံအုတ်မြစ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၎င်း၏ အင်ပါယာကို သားတော်သုံးပါးဖြစ်သော ဒုတိယ ကွန်စတန်တီနုစ်၊ ဒုတိယ ကွန်စတန်တီယုစ် နှင့် ကွန်စတန်တို့က ဆက်ခံခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;EncyMyanmar&quot;&gt;{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁ |publisher=စာပေဗိမာန်}}&lt;/ref&gt;

== ရည်ညွှန်းကိုးကား ==
{{reflist}}

== ပြင်ပလင့်ခ်များ ==
* [https://en.wikipedia.org/wiki/Constantine_the_Great အင်္ဂလိပ်ဝီကီပီးဒီးယားရှိ Constantine the Great ဆောင်းပါး]

[[Category:ရောမ ဧကရာဇ်များ]]
[[Category:ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]
[[Category:အေဒီ ၄ ရာစုတွင် သေဆုံးသူများ]]
[[Category:သူတော်စင်များ]]</text>
      <sha1>dy5d1n62sm49pjmaizjgw7axjb9yy3d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1028937</id>
      <parentid>1028936</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T07:39:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kaday Han Thaw</username>
        <id>122086</id>
      </contributor>
      <origin>1028937</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11325" sha1="t64rupsnrioyrl8fumzr3c0syucx9z8" xml:space="preserve">{{Infobox royalty
| name            = ပထမ ကွန်စတန်တီနုစ်&lt;br&gt;(Constantine I)
| title           = ရောမဧကရာဇ်
| image           = 2009-04-13 ConstantineTheGreat York.jpg
| caption         = မဟာကွန်စတန်တီနုစ်၏ ရုပ်တု (ယော့ခ်မြို့)
| succession      = ရောမဧကရာဇ်
| reign           = ၂၅ ဇူလိုင် ၃၀၆ – ၂၂ မေ ၃၃၇
| predecessor     = [[ကွန်စတန်တီယုစ် ကလိုရုစ်]]
| successor       = [[ဒုတိယ ကွန်စတန်တီနုစ်]]၊ [[ဒုတိယ ကွန်စတန်တီယုစ်]] နှင့် [[ကွန်စတန်]]
| birth_date      = ၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၇၂ (သို့မဟုတ်) ၂၈၀ ခန့်
| birth_place     = နအိစ်ဆုစ် (Naissus)၊ ဒါနုဗီယမ်
| death_date      = ၂၂ မေ ၃၃၇ (အသက် ၅၇ ခန့်)
| death_place     = နိကောမေဒီယာ (Nicomedia)
| burial_place    = သူတော်စင်တမန်တော်များ ဘုရားကျောင်း၊ ကွန်စတန်တီနိုပုလစ်
| spouse          = မင်နာဗီနာ (Minervina)&lt;br&gt;ဖော်စ်တာ (Fausta)
| issue           = ခရစ်စ်ပုစ်၊ ဒုတိယ ကွန်စတန်တီနုစ်၊ ဒုတိယ ကွန်စတန်တီယုစ်၊ ကွန်စတန်၊ ကွန်စတန်တီးနား၊ ဟယ်လီနာ
| father          = [[ကွန်စတန်တီယုစ် ကလိုရုစ်]]
| mother          = [[ဟယ်လီနာ (သူတော်စင်)|ဟယ်လီနာ]]
| religion        = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] (ကွယ်လွန်ခါနီးတွင် နှစ်ခြင်းခံ)
}}

'''ပထမ ကွန်စတန်တီနုစ်''' (လက်တင်: ''Flavius Valerius Constantinus''; ၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၇၂ ခန့် – ၂၂ မေ ၃၃၇) သည် '''မဟာကွန်စတန်တီနုစ်''' (Constantine the Great) ဟု ကျော်ကြားသော ရောမဧကရာဇ်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ရောမဧကရာဇ်များအနက် [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]ကို ပထမဆုံး စတင်သက်ဝင်ယုံကြည်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ရောမအင်ပါယာသည် ဘာသာရေးလွတ်လပ်ခွင့်နှင့်အတူ ကြီးမားသော အပြောင်းအလဲများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး၊ ဥရောပသမိုင်းတွင် အလွန်အရေးပါသော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။

== ငယ်ဘဝနှင့် အာဏာရရှိခြင်း ==
ကွန်စတန်တီနုစ်ကို အေဒီ ၂၇၂ (သို့မဟုတ် ၂၈၀) ခန့်တွင် ယနေ့ခေတ် [[ဆားဘီးယားနိုင်ငံ]]၊ နအိစ်ဆုစ်မြို့ (Naissus) ၌ ဖွားမြင်သည်။ ဖခင်မှာ ရောမဧကရာဇ် '''ကွန်စတန်တီယုစ် ကလိုရုစ်''' (Constantius Chlorus) ဖြစ်ပြီး မိခင်မှာ '''ဟယ်လီနာ''' (Helena) ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ဘဝကို ဧကရာဇ် '''ဒီအိုကလေတီယနုစ်''' (Diocletian) ၏ နန်းတော်တွင် အကျယ်ချုပ်သဘောဖြင့် ကြီးပြင်းခဲ့ရသည်။

၃၀၅ ခုနှစ်တွင် ဒီအိုကလေတီယနုစ် နန်းစွန့်ပြီးနောက် ဖခင်ဖြစ်သူသည် အနောက်ရောမ၏ အရှင်သခင် (Augustus) ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၃၀၆ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိန်ကျွန်း၊ အီဗိုရာကုမ် (Eboracum) မြို့၌ ဖခင်ကွယ်လွန်သောအခါ ၎င်း၏ တပ်သားများက ကွန်စတန်တီနုစ်ကို ဧကရာဇ်အဖြစ် ဝိုင်းဝန်းတင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းနောက်ပိုင်းတွင် ဖြစ်ပွားသော ပြည်တွင်းစစ်များ၌ ပြိုင်ဘက်များဖြစ်သော '''မာခ်ဆန်တီယုစ်''' (Maxentius) နှင့် '''လီကီနီယုစ်''' (Licinius) တို့ကို အောင်နိုင်ကာ ၃၂၄ ခုနှစ်တွင် ရောမအင်ပါယာတစ်ခုလုံး၏ တစ်ဦးတည်းသော ဧကရာဇ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Britannica&quot;&gt;{{cite encyclopedia |last=Barnes |first=Timothy |title=Constantine I |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Constantine-I-Roman-emperor |access-date=2026-05-02}}&lt;/ref&gt;

== ဘာသာရေး ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု ==
၃၁၂ ခုနှစ်၊ '''မီလ်ဗီယန်တံတား တိုက်ပွဲ''' (Battle of the Milvian Bridge) မတိုင်မီတွင် ကွန်စတန်တီနုစ်သည် ကောင်းကင်၌ လက်ဝါးကပ်တိုင်သင်္ကေတကို မြင်တွေ့ခဲ့ပြီး &quot;ဤသင်္ကေတဖြင့် အောင်နိုင်လော့&quot; ဟု ယုံကြည်ခဲ့သည်။ ထိုအောင်ပွဲနောက်ပိုင်း ၃၁၃ ခုနှစ်တွင် '''မီလန်အမိန့်ပြန်တမ်း''' (Edict of Milan) ကို ထုတ်ပြန်ကာ ခရစ်ယာန်ဘာသာကို တရားဝင်ကိုးကွယ်ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ၃၂၅ ခုနှစ်တွင် ခရစ်ယာန်ဂိုဏ်းပေါင်းစုံ ပါဝင်သော '''နအိစီးယား ကောင်စီ''' (Council of Nicaea) ကို ခေါ်ယူကျင်းပခဲ့ပြီး ခရစ်ယာန်ယုံကြည်ချက်များကို စနစ်တကျ စုစည်းစေခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;ThanTun&quot;&gt;{{cite book |last=သန်းထွန်း |first=ဒေါက်တာ |title=ကျော်စွာ ၁၀၀ |year=၂၀၀၂ |publisher=ရာပြည့်စာအုပ်တိုက်}}&lt;/ref&gt;

သို့သော် ၎င်းသည် နိုင်ငံရေးအရ အလွန်ပြတ်သားသူဖြစ်ပြီး ၃၂၆ ခုနှစ်တွင် ၎င်း၏ ဇနီး '''ဖော်စ်တာ''' (Fausta) နှင့် သားကြီး '''ခရစ်စ်ပုစ်''' (Crispus) တို့ကို အကြောင်းပြချက် ခိုင်ခိုင်လုံလုံမရှိဘဲ ကွပ်မျက်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ဘဝတစ်လျှောက်လုံး ခရစ်ယာန်ဘာသာကို အားပေးခဲ့သော်လည်း ကွယ်လွန်ခါနီးတွင်မှ နှစ်ခြင်းမင်္ဂလာကို ခံယူခဲ့သည်။

== ကွန်စတန်တီနိုပိုလိစ် မြို့တော်သစ် ==
ကွန်စတန်တီနုစ်သည် အင်ပါယာ၏ အရှေ့ဘက်ခြမ်းကို ပိုမိုခိုင်မာစေရန် ဘီဇန်တီအူမ် (Byzantium) မြို့ဟောင်းကို အခြေခံ၍ မြို့တော်သစ်တစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၃၃၀ ခုနှစ်တွင် ထိုမြို့ကို &quot;နိုဗာ ရောမာ&quot; (Nova Roma - ရောမသစ်) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ၎င်းကို အစွဲပြု၍ '''[[ကွန်စတန်တီနိုပိုလိစ်]]''' (Constantinopolis) ဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်။ ယနေ့ခေတ်တွင်မူ [[အီစတန်ဘူလ်မြို့]]ဟု လူသိများသည်။&lt;ref name=&quot;Gazetteer&quot;&gt;{{cite web |title=Constantinople |url=https://www.worldhistory.org/constantinople/ |publisher=World History Encyclopedia |access-date=2026-05-02}}&lt;/ref&gt;

== ဘဝနိဂုံးနှင့် သမိုင်းအမွေအနှစ် ==
၃၃၇ ခုနှစ်တွင် ပါးရှားနိုင်ငံသို့ စစ်ချီရန် ပြင်ဆင်နေစဉ် နိကောမေဒီယာမြို့ အနီး၌ နာမကျန်းဖြစ်ကာ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏ အုပ်ချုပ်မှုစနစ်နှင့် ဘာသာရေး မူဝါဒများသည် နောင်နှစ်ပေါင်း တစ်ထောင်ကျော်တိုင် တည်တံ့ခဲ့သော '''ဘိုင်ဇန်တိုင်း အင်ပါယာ''' (Byzantine Empire) ၏ အခြေခံအုတ်မြစ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၎င်း၏ အင်ပါယာကို သားတော်သုံးပါးဖြစ်သော ဒုတိယ ကွန်စတန်တီနုစ်၊ ဒုတိယ ကွန်စတန်တီယုစ် နှင့် ကွန်စတန်တို့က ဆက်ခံခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;EncyMyanmar&quot;&gt;{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |volume=၁ |publisher=စာပေဗိမာန်}}&lt;/ref&gt;

== ရည်ညွှန်းကိုးကား ==
{{reflist}}

== ပြင်ပလင့်ခ်များ ==
* [https://en.wikipedia.org/wiki/Constantine_the_Great အင်္ဂလိပ်ဝီကီပီးဒီးယားရှိ Constantine the Great ဆောင်းပါး]

[[Category:ရောမ ဧကရာဇ်များ]]
[[Category:ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]
[[Category:အေဒီ ၄ ရာစုတွင် သေဆုံးသူများ]]
[[Category:သူတော်စင်များ]]</text>
      <sha1>t64rupsnrioyrl8fumzr3c0syucx9z8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သင်္ကြန်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4842</id>
    <revision>
      <id>1028882</id>
      <parentid>1028845</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T02:27:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chenzeyan29</username>
        <id>141880</id>
      </contributor>
      <comment>/* နက္ခတ်ဗေဒင်ဆိုင်ရာ အယူအဆ */</comment>
      <origin>1028882</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39495" sha1="93lo7bcxcyt3ugdumhhhonz209wwner" xml:space="preserve">{{Infobox holiday
|holiday_name  = သင်္ကြန်
|type          = buddhist
|image         = Bagan era painting of Thingyan.jpg
|imagesize     = 250px
|caption       = [[ပုဂံခေတ်]] သင်္ကြန်ပွဲတော်
|official_name = Thingyan (သင်္ကြန်)
|nickname      = အတာရေသဘင်ပွဲတော်
|observedby    = [[မြန်မာလူမျိုး|မြန်မာ]]
|litcolor      = 
|longtype      = 
|significance  = မြန်မာနှစ်သစ်ကူး
|begins        = အကြိုနေ့
|ends          = အတက်နေ့
|date          = နှစ်သစ်
|flower      = [[ပိတောက်ပန်း]]
ရိုးရာအစားအစာ = သင်္ကြန်ထမင်း၊မုန့်လုံးရေပေါ်
|celebrations  =
|observances   = ရေကစားခြင်း၊ တရားဘာဝနာပွားခြင်းနှင့် သက်ကြီးတို့အား ကန်တော့ခြင်း။
|relatedto     = [[ဆောင်ခရမ် အားလပ်ရက်]], [[:en:Lao New Year|လာအိုနှစ်သစ်ကူး]], [[:en:Puthandu|Tamil New Year]], [[:en:Cambodian New Year|ကမ်ဗောဒီယား နှစ်သစ်ကူးရက်]] 
|website=www.myanmarwaterfestival.com|UNESCO's Intangible Cultural Heritage=https://www.gnlm.com.mm/myanmars-thingyan-festival-recognized-as-unesco-intangible-cultural-heritage/}}
{{Wiktionary}}
'''သင်္ကြန်''' ဟူသော ဝေါဟာရသည် [[ပါဠိ|ပါဠိဘာသာ]] &quot;သင်္ကန္တ&quot; နှင့် [[သင်္သကရိုက်ဘာသာစကား|သက္ကတဘာသာ]] &quot;သင်္ကြန္တ&quot; မှ ဆင်းသက်လာပြီး &quot;ကူးပြောင်းခြင်း&quot; ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ [[မြန်မာ သက္ကရာဇ်|မြန်မာပြက္ခဒိန်]]၏ ပထမဆုံးလဖြစ်သော [[တန်ခူးလ]]တွင် နှစ်ဟောင်းကုန်၍ နှစ်သစ်သို့ ကူးပြောင်းသည့် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ကျင်းပသော ပွဲတော်တစ်ခုဖြစ်သည်။ 

မြန်မာ့အတာသင်္ကြန်ကို ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့တွင် [[ယူနက်စကို]] (UNESCO) က ကမ္ဘာ့ဒြပ်မဲ့ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်စာရင်း သို့ ထည့်သွင်းသတ်မှတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://ich.unesco.org/en/RL/myanmar-traditional-new-year-at-thingyan-festival-02085|title=Inscribed in 2024 (19.COM) on the Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity|work= Intangible Cultural Heritage|access-date=6 Dec 2024|date=5 Dec 2024 }}&lt;/ref&gt; ပုဂံခေတ်သည် သင်္ကြန်ပွဲတော်ကို စာဖြင့် ရေးထိုးသည့် ကျောက်စာမှတ်တမ်း၊ ရေပက်ကစားသည့် ရာဇဝင်မှတ်တမ်း နှင့် စနစ်တကျ တွက်ချက်သည့် နက္ခတ်ဗေဒမှတ်တမ်း ဟူသော ကဏ္ဍစုံမှ အစောဆုံး တည်ရှိခဲ့သဖြင့် မြန်မာ့သင်္ကြန် သည်အစောဆုံး ကျင်းပသည့် မူလရေသဘင် နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ဖြစ်ကြောင်း အခိုင်အမာဆိုနိုင်ပေမည်။

== နောက်ခံသမိုင်းနှင့် ယူဆချက်များ ==

မြန်မာ့အတာသင်္ကြန်သည် ဗြဟ္မဏဝါဒ၏ 
နက္ခတ္တဗေဒပညာရပ်နှင့် မြန်မာတို့၏ ဒေသန္တရယဉ်ကျေးမှုတို့ ပေါင်းစည်းဖြစ်တည်လာသော အရှေ့တောင်အာရှ၏ အစောဆုံးနှင့် အခိုင်မာဆုံးသော နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ဖြစ်သည်။

နေမင်းကြီးသည် တစ်နှစ်တာပတ်လမ်း၏ နောက်ဆုံးရာသီဖြစ်သော မိန်ရာသီ မှ နှစ်သစ်၏အစဖြစ်သော မိဿရာသီ သို့ ကူးပြောင်းဝင်ရောက်သည့် အချိန်နာရီကို &quot;သူရိယသိဒ္ဓန္တ&quot; နက္ခတ်ကျမ်းအရတွက်ချက်ကာ&quot;သင်္ကန္တ&quot;ဟု ဗြဟ္မဏတို့က ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။
&lt;ref name=&quot;pho-lat&quot;&gt;ဦးဖိုးလတ်၊ &quot;မြန်မာ့သက္ကရာဇ်သမိုင်း&quot;၊ ၁၉၆၂။&lt;/ref&gt;ဤနက္ခတ္တဗေဒဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုအရ နေမင်းကြီးသည် မိဿရာသီ သုညဒီဂရီသို့ ရောက်ရှိသည့် &quot;မဟာသင်္ကြန်&quot; ကာလကို မြန်မာတို့က အေဒီ ၆၃၈ (သက္ကရာဇ် ဖြိုခေတ်) ကတည်းက လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့ပြီး၊ ပုဂံခေတ်တွင် ထိုစနစ်မှာ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ပုဂံဒေသရှိ ကျောက်စာအထောက်အထားများသည် သင်္ကြန်ပွဲတော် မြန်မာပြည်မှ စတင်ခိုင်မာခဲ့ကြောင်းကို အကောင်းဆုံး သက်သေပြနေသည်။အထူးသဖြင့် အေဒီ ၁၂ ရာစုအတွင်း ရေးထိုးခဲ့သော &quot;မင်းနန်သူအရုဏ်ဆွဲဘုရားကျောက်စာ&quot;တွင်&quot;သင်္ကန္တ&quot;ဟူသော ဝေါဟာရကို တိုက်ရိုက်သုံးနှုန်းလျက် တန်ခူးလသင်္ကြန်အခါ၌ ရေစင်သွန်းလောင်းခြင်း၊ နံ့သာရည်များဖြင့် ပူဇော်ခြင်းနှင့် ဆွမ်းလုပ်ကျွေးခြင်း စသည့် အလှူမှတ်တမ်းများကို တွေ့ရှိရခြင်းက အရှေ့တောင်အာရှတွင် မြန်မာ့သင်္ကြန်သည်အထောက်အထားအရ အစောဆုံးဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားစေသည်။&lt;ref name=&quot;inscriptions&quot;&gt;မောင်မောင်တင်၊ &quot;မြန်မာ့ကျောက်စာသမိုင်း&quot;၊ ၁၉၇၀။&lt;/ref&gt;

မြန်မာ့သင်္ကြန်၏ ထူးခြားချက်မှာ ဗြဟ္မဏတို့၏ အချိန်ကာလသတ်မှတ်ချက်ကို ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် မြန်မာတို့က &quot;ရေလောင်းခြင်း&quot; ဟူသော ဘာသာရေးနှင့် လူမှုရေးပြယုဂ်အဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းပုံဖော်ခဲ့ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ရေလောင်းခြင်း ဓလေ့သည် နှစ်ဟောင်းမှ အညစ်အကြေးများကို ဆေးကြောစင်ကြယ်စေခြင်းဟူသော အဓိပ္ပာယ်ဖြင့် ဘုရားရှင်အား ရေသပ္ပာယ်ခြင်းမှ စတင်ကာ၊ နောင်တွင် နန်းတွင်း၌ ပျော်ရွှင်ဖွယ် &quot;ရေသဘင်ပွဲ&quot; အဖြစ်သို့ တိုးတက်လာခဲ့သည်။ ရာဇဝင်မှတ်တမ်းများအရ ပုဂံဘုရင် နရသီဟပတေ့မင်းလက်ထက်တွင် နန်းတွင်း၌ ရေပက်ကစားခြင်း ကို စနစ်တကျ ကျင်းပခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရပြီး၊ ရှေးအကျဆုံးသော ရေသဘင်ပွဲတော်  မှတ်တမ်းများအဖြစ် သမိုင်းပညာရှင်များက ယူဆကြသည်။&lt;ref name=&quot;dr-than-tun&quot;&gt;ဒေါက်တာသန်းထွန်း၊ &quot;မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုသမိုင်း&quot;၊ ၂၀၀၂။&lt;/ref&gt; ဤသို့ဖြင့် ဗြဟ္မဏ နက္ခတ္တဗေဒနှင့် မြန်မာတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ရေလောင်းဓလေ့တို့ ပေါင်းစည်းသွားကာ ယနေ့တိုင် တည်တံ့နေသော ဗမာလူမျိုးတို့၏ အတာသင်္ကြန် ကိုယ်ပိုင် identity အဖြစ် သမိုင်းပိတ်ကားပေါ်တွင် အခိုင်အမာ နေရာယူခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;culture-heritage&quot;&gt;Aung Hla Thein, &quot;The Evolution of Myanmar Traditional Festivals&quot;, 2012.&lt;/ref&gt; 

ပုဂံခေတ်သည် သင်္ကြန်ပွဲတော်ကို စာဖြင့် ရေးထိုးသည့် ကျောက်စာမှတ်တမ်း၊ ရေပက်ကစားသည့် ရာဇဝင်မှတ်တမ်း နှင့် စနစ်တကျ တွက်ချက်သည့် နက္ခတ်ဗေဒမှတ်တမ်း ဟူသော ကဏ္ဍစုံမှ အစောဆုံး တည်ရှိခဲ့သဖြင့် မြန်မာ့သင်္ကြန် သည်အစောဆုံး ကျင်းပသည့် မူလရေသဘင် နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ဖြစ်ကြောင်း အခိုင်အမာဆိုနိုင်ပေမည်။

[[File:Rural Thingyan 2017.jpg|thumb|left|300px|သင်္ကြန်ကာလ ကလေးငယ်များ ရေကစားနေပုံ၊ ၂၀၁၇ ခုနှစ်]]

=== ဒဏ္ဍာရီလာအယူအဆ (ဟိန္ဒူဩဇာ) ===
[[သိကြားမင်း]]နှင့် [[ဗြဟ္မာ|ဗြဟ္မာမင်း]]တို့ အလောင်းအစားပြုရာတွင် ဗြဟ္မာမင်းရှုံး၍ ဦးခေါင်းဖြတ်ခြင်း ခံရသည်။ ထိုဦးခေါင်းကြီး မြေသို့ကျလျှင် မီးလောင်မည်၊ ရေထဲကျလျှင် ပင်လယ်ခမ်းမည် ဖြစ်သောကြောင့် နတ်သမီး ၇ ဖော်က တစ်ဦးလျှင် တစ်နှစ်စီ အလှည့်ကျ ထိန်းသိမ်းရသည်။ တစ်ဦးမှ တစ်ဦးသို့ အလွှဲအပြောင်းပြုလုပ်သည့် အချိန်ကို &quot;သင်္ကြန်&quot; ဟု သတ်မှတ်သည်ဟု ဆိုသည်။

=== နက္ခတ်ဗေဒင်ဆိုင်ရာ အယူအဆ ===


မြန်မာ့အတာသင်္ကြန်ရက် သတ်မှတ်ရန်အတွက် အသုံးပြုသော သူရိယသိဒ္ဓန္တကျမ်း သည် နေမင်း၏ တည်နေရာအမှန်ကို ရှာဖွေရာ၌ &quot;မဇ္ဈိမ&quot;  နှင့် &quot;သဖုဋ&quot; ဟူသော အဆင့်နှစ်ဆင့်ဖြင့် တွက်ချက်သည်။ ၎င်းစနစ်သည် နေမင်း၏ အသွားနှုန်း မမှန်မှုကို Trigonometry ပညာရပ်ဖြင့် ဖြေရှင်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ပထမဦးစွာ ကမ္ဘာဗဟိုပြုစနစ်အရ နေမင်းသည် စက်ဝိုင်းပုံလမ်းကြောင်းအတိုင်း တစ်သမတ်တည်း သွားနေသည်ဟု ယူဆကာ ၎င်း၏ ပျမ်းမျှတည်နေရာ ကို ရှာဖွေရသည်။အဟောဂဏသည် ကမ္ဘာဦးအစ (သို့မဟုတ် ခေတ်တစ်ခု၏အစ) မှ ယနေ့အထိ ကုန်လွန်ခဲ့သော စုစုပေါင်း ရက်အရေအတွက်ကို ဦးစွာတွက်ချက်သည်။&lt;ref name=&quot;burmese-cal&quot;&gt;ဖိုးလတ်၊ &quot;မြန်မာ့သက္ကရာဇ်သမိုင်း&quot;၊ ၁၉၆၂၊ နှာ-၄၅-၅၀။&lt;/ref&gt; ၎င်းရက်အရေအတွက်ကို အခြေခံ၍ နေမင်း၏ ပျမ်းမျှသွားနှုန်းဖြင့် မြှောက်ကာ ရာသီစက်ဝန်း၏ မည်သည့်နေရာသို့ ရောက်ရှိနေသည်ကို ရှာဖွေသည်။ ဤကျမ်းအရ နေမင်းသည် တစ်နှစ်လျှင် ၃၆၅ ရက်၊ ၁၅ နာရီ၊ ၃၁ မိနစ်၊ ၃၁.၄ စက္ကန့် ကြာမြင့်စွာ သွားလာသည်ဟု သတ်မှတ်သည်။

နေမင်းသည် ကမ္ဘာကို ပတ်ရာတွင် ဘဲဥပုံလမ်းကြောင်း အတိုင်း သွားသောကြောင့် အချို့နေရာတွင် မြန်၍ အချို့နေရာတွင် နှေးသည်။ ထိုသို့ ပျမ်းမျှတည်နေရာနှင့် အမှန်တကယ်ရှိနေသော တည်နေရာ ခြားနားချက်ကို &quot;မန္ဒဖလ&quot; ဟု ခေါ်သည်။မန္ဒဥစ္စ ကို နေမင်းနှင့် ကမ္ဘာ အကွာဆုံးအမှတ်ကို သူရိယသိဒ္ဓန္တတွင် မိဿရာသီ၏ ၇၈ ဒီဂရီ၌ ကိန်းသေထား၍ တွက်ချက်သည်။&lt;ref name=&quot;suryasiddhanta-translation&quot;&gt;Burgess, Ebenezer, &quot;Translation of the Surya-Siddhanta: A Text-book of Hindu Astronomy&quot;, 1860.&lt;/ref&gt;သဖုဋတွက်ချက်ပုံမှာ နေ၏ ပျမ်းမျှတည်နေရာမှ မန္ဒဥစ္စကို နှုတ်၍ ရလာသော ကိန်းကို Sine function (Jya) သုံးကာ တွက်ချက်ရရှိသော အဖြေကို ပျမ်းမျှတည်နေရာတွင် ပေါင်းခြင်း သို့မဟုတ် နှုတ်ခြင်းဖြင့် &quot;သဖုဋနေ&quot; ခေါ် နေမင်း၏ တည်နေရာအမှန်ကို ရရှိသည်။

နေမင်း၏ တည်နေရာအမှန် (သဖုဋနေ) သည် ၃၆၀ ဒီဂရီပြည့်၍ ၀ ဒီဂရီ (မိဿရာသီ၏ အစမှတ်) သို့ ရောက်ရှိသည့် အချိန်နာရီကို တိကျစွာ တွက်ချက်သည်။ ၎င်းအချိန်ကို &quot;သင်္ကြန်ကျချိန်&quot; ဟု သတ်မှတ်သည်။နက္ခတ်တာရာများ အစဉ်အမြဲ ရွေ့လျားနေမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ကွာဟချက်ကို ညှိနှိုင်းရန် အယနံသကိန်းကို ထည့်သွင်းတွက်ချက်ရသည်။ မြန်မာ့ရိုးရာသင်္ကြန်သည် &quot;နိရယဏ&quot; စနစ်ကို သုံးသောကြောင့် ကြယ်တာရာများအပေါ် မူတည်၍ နေမင်း၏ အနေအထားကို တိကျစွာ သိရှိနိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;dr-than-tun-culture&quot;&gt;ဒေါက်တာသန်းထွန်း၊ &quot;မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုသမိုင်း&quot;၊ ၂၀၀၂။&lt;/ref&gt;

ဤသို့ဖြင့် သူရိယသိဒ္ဓန္တကျမ်းသည် နေမင်း၏ သွားလာမှုကို သင်္ချာနည်းကျကျ တွက်ချက်ပေးခြင်းဖြင့် မြန်မာ့အတာသင်္ကြန်၏ &quot;အတက်၊ အကျ၊ အကြို၊ အကူး&quot; အချိန်များကို နှစ်စဉ် လွဲချော်မှုမရှိစေရန် ထိန်းကျောင်းပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;sai-aung-tun&quot;&gt;Sai Aung Tun, &quot;History of the Myanmar Calendar and Festivals&quot;, 1998.&lt;/ref&gt;

== ကျင်းပပုံ ဓလေ့ထုံးတမ်းများ ==

မြန်မာ့အတာသင်္ကြန်သည် မြန်မာလူမျိုးတို့၏ နှစ်ထောင်ချီ ခိုင်မာလာခဲ့သော ဓလေ့နှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာအဆုံးအမများ ပေါင်းစည်းထားသည့် ကိုယ်ပိုင်ရိုးရာ ပွဲတော်တစ်ခုဖြစ်သည်။ နှစ်ဟောင်းမှ အညစ်အကြေးများကို ဆေးကြော၍ နှစ်သစ်တွင် မင်္ဂလာအပေါင်းနှင့် ပြည့်စုံစေရန် ရည်ရွယ်ကျင်းပကြသည်။

=== ၁။ ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ရေသပ္ပာယ်ခြင်း ဓလေ့ ===
သင်္ကြန်ကာလ၏ အဓိက အနှစ်သာရမှာ စင်ကြယ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ မြန်မာ လူမျိုးတို့သည် သင်္ကြန်ကျသည်နှင့်တစ်ပြိုင်နက် ဘုရားကျောင်းကန်များသို့ သွားရောက်၍ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်မြတ်များကို နံ့သာရည်များဖြင့် &quot;ရေသပ္ပာယ်ခြင်း&quot; ကို ရှေးဦးစွာ ပြုလုပ်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;dr-than-tun&quot;&gt;ဒေါက်တာသန်းထွန်း၊ &quot;မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုသမိုင်း&quot;၊ ၂၀၀၂။&lt;/ref&gt; ဤသည်မှာ နှစ်သစ်ကို ကုသိုလ်ဖြင့် စတင်ခြင်းဖြစ်ပြီး မိမိတို့၏ စိတ်နှလုံးကို ရေကဲ့သို့ အေးမြစေရန် ရည်ရွယ်သည့် ဗမာ့ကိုယ်ပိုင် ဘာသာရေး ထုံးတမ်းဖြစ်သည်။

=== ၂။ ရေသဘင်နှင့် လူမှုရေး ပျော်ရွှင်မှု ===
မြန်မာ့ရိုးရာ ရေလောင်းခြင်းသည် တစ်ဦးကိုတစ်ဦး ရန်ငြိုးပြေပျောက်စေရန်နှင့် ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှု တိုးပွားစေရန် ရည်ရွယ်သည်။ [[ပုဂံခေတ်]] ရာဇဝင်မှတ်တမ်းများအရ နန်းတွင်း၌ ဘုရင်နှင့် မိဖုရားများမှစ၍ ငွေဖလားများဖြင့် ရေပက်ကစားသည့် &quot;ရေသဘင်ပွဲ&quot; ကို စနစ်တကျ ကျင်းပခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;glass&quot;&gt;မှန်နန်းရာဇဝင်တော်ကြီး၊ ပုဂံခေတ်အပိုင်း။&lt;/ref&gt; ဤရေလောင်းဓလေ့သည် ပူပြင်းလှသော တန်ခူးလ၏ အပူဒဏ်ကို အေးမြစေသည့်အပြင် &quot;နှစ်ဟောင်းက အညစ်အကြေး ရေဆေးလို့စင်&quot; ဟူသော ဗမာ့ရိုးရာ ယုံကြည်မှုကို ဖော်ဆောင်နေခြင်း ဖြစ်သည်။

=== ၃။ သက်ကြီးပူဇော်ပွဲနှင့် ကန်တော့ခြင်း ===
သင်္ကြန်ကာလအတွင်း အလွန်အနှစ်သာရရှိသော ဓလေ့မှာ &quot;သက်ကြီးပူဇော်ပွဲ&quot; ဖြစ်သည်။ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအတွင်းရှိ အသက်ကြီးသူများကို ခေါင်းလျှော်ပေးခြင်း၊ ခြေသည်းလက်သည်း ညှပ်ပေးခြင်းနှင့် အဝတ်အစားသစ်များ လဲလှယ်ပေးကာ ကန်တော့ခြင်းတို့ ပြုလုပ်ကြသည်။ ဤသည်မှာ လူကြီးမိဘများကို ရိုသေလေးစားတတ်သော ဗမာလူမျိုးတို့၏ ကိုယ်ကျင့်တရားနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ပြယုဂ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

=== ၄။ စုပေါင်းလုပ်ဆောင်မှုနှင့် စတုဒိသာကျွေးမွေးခြင်း ===
သင်္ကြန်ကာလတွင် &quot;မုန့်လုံးရေပေါ်&quot; ပြုလုပ်ခြင်းမှာ ဗမာတို့၏ စည်းလုံးမှုကို ဖော်ပြသည်။ တစ်အိမ်တက်ဆင်း မုန့်လုံးရေပေါ်များ ဝေငှခြင်း၊ စတုဒိသာကျွေးမွေးခြင်းတို့ဖြင့် &quot;မရှိလျှင်ရှိသူက ပေးကမ်းခြင်း&quot; ဟူသော စေတနာကို အခြေခံသည့် လူမှုဓလေ့ကို တွေ့မြင်နိုင်သည်။&lt;ref name=&quot;culture&quot;&gt;ဦးနု၊ &quot;မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ&quot;၊ ၁၉၆၅။&lt;/ref&gt;

=== ၅။ အတာအိုးနှင့် သပြေညွန့်အမှတ်အသား ===
နေအိမ်တိုင်းတွင် ရေဖြည့်ထားသော အတာအိုးအတွင်း၌ &quot;အောင်ခြင်းမင်္ဂလာ&quot; ကို ဆောင်သည့် သပြေညွန့်နှင့် အတာပန်းများကို ထိုးစိုက်ကြသည်။ ၎င်းသည် နှစ်သစ်တွင် ဘေးအန္တရာယ်ကင်းဝေး၍ အေးချမ်းသာယာပါစေကြောင်း မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်အယူအဆဖြင့် ဆုတောင်းကြသည့် ရိုးရာသင်္ကေတ တစ်ခုဖြစ်သည်။

== မြန်မာသင်္ကြန်၏အမှတ်အသားနှင့် သင်္ကေတများ==

မြန်မာ့အတာသင်္ကြန်ပွဲတော်သည် သမိုင်းစဉ်တစ်လျှောက် ယဉ်ကျေးမှုအနုပညာနှင့် ယုံကြည်မှုများ ပေါင်းစည်းရာ အခါသမယဖြစ်ပြီး၊ ပွဲတော်၏ သင်္ကေတများနှင့် အမှတ်အသားများသည်လည်း စာပေနှင့်ကဗျာလောကတွင် ခိုင်မာစွာ နေရာယူထားပါသည်။ သင်္ကြန်၏ အဓိကသင်္ကေတဖြစ်သော ပိတောက်ဖြူနှင့် ပိတောက်ဝါ တို့သည် အေးမြသော သင်္ကြန်မိုးနှင့်အတူ ပွင့်လန်းလာတတ်ပုံကို ရှေးစာဆိုတော်များကပင် တခမ်းတနား ဖွဲ့ဆိုခဲ့ကြရာ၊ အထူးသဖြင့် ကုန်းဘောင်ခေတ် စာဆိုတော် ဦးကြော့၏
&quot;တန်ခူးလေသာ၊ မိဿရာသီ၊ ပြောင်းပြီမို့၊ လောင်းလှေလှော်ခတ်၊ ရေသဘင်ဆင်ယင်ကျင်းပ...&quot;
ဟူသော ကဗျာစာသားများသည် သင်္ကြန်၏ အနှစ်သာရကို ကောင်းစွာဖော်ညွှန်းနေပါသည်။ ထို့ပြင် သင်္ကြန်၏ အမှတ်အသားတစ်ခုဖြစ်သော အတာအိုး အတွင်းရှိ သပြေညွန့်နှင့် အတာပန်း ၇ မျိုးကို အမှီပြု၍ &quot;သပြေညို ရွှေဘိုပန်းက၊ လန်းရက်စည်စည်&quot; ဟူသော စာသားများက မြန်မာတို့၏ အောင်ခြင်းမင်္ဂလာနှင့် နှစ်သစ်ကူးအောင်ပွဲကို ပုံဖော်ပေးခဲ့သည်။
မြန်မာလူမျိုးတို့၏ သင်္ကြန်ယဉ်ကျေးမှုတွင် ရေပက်ကစားခြင်းသည် ပျော်ရွှင်မှုသက်သက်မဟုတ်ဘဲ &quot;ရေစင်သွန်းလို့၊ အမောပြေ၊ တန်ခူးလမှာ၊ ပျော်ကြပေ&quot; ဟူသည့်အတိုင်း တစ်ဦးပေါ်တစ်ဦး ထားရှိသည့် မေတ္တာနှင့် ကောင်းမှုကို ရည်ရွယ်သည့် စင်ကြယ်ခြင်း သင်္ကေတဖြစ်သည်။ လူမှုရေးအရလည်း မုန့်လုံးရေပေါ် နှင့် သင်္ကြန်ယိမ်း တို့သည် စည်းလုံးခြင်း၏ အမှတ်အသားများဖြစ်ကြပြီး၊ မဏ္ဍပ်ထက်မှ သံချပ် သံများသည်လည်း လွတ်လပ်မှုနှင့် ပွင့်လင်းမြင်သာမှု၏ ပြယုဂ်များအဖြစ် တည်ရှိနေပါသည်။ ဤသို့ဖြင့် မြန်မာ့အတာသင်္ကြန်သည် ပိတောက်ရနံ့၊ သပြေခက်၊ အတာအိုးနှင့် ရေသဘင်ပွဲတော်ဟူသော အမှတ်အသားများဖြင့် သမိုင်းပိတ်ကားထက်တွင် ကဗျာဆန်ဆန် လှပစွာ အမြစ်တွယ်နေသော အမျိုးသားရေး သင်္ကေတတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း သမိုင်းနှင့် စာပေအထောက်အထားများက ညွှန်ပြနေပါသည်။

== ဒေသန္တရ ဆက်စပ်မှု ==
မြန်မာနိုင်ငံအပြင် မြန်မာ ကောဇာသက္ကရာဇ်ကို ၁၉ရာစု အလယ်ပိုင်းအထိ  ဆက်ခံအသုံးပြုခဲ့ကြသော[[ထိုင်းနိုင်ငံ|ထိုင်း]] (Songkran)၊ [[လာအိုနိုင်ငံ|လာအို]] (Pi Mai)၊ [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ]] (Chaul Chnam Thmey) နှင့် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ [[ယူနန်ပြည်နယ်]]ရှိ ရှမ်းလူမျိုးများတွင်လည်း အလားတူ နှစ်သစ်ကူး ရေပက်ပွဲတော်များကို ဒေသန္တရအမည်များဖြင့် ကျင်းပကြသည်။

[[File:Rakhine Thingyan 2011.jpeg | thumb | မြန်မာနှစ်သစ်ကူးသင်္ကြန်တွင် ရေကစားနေပုံ၊ ရန်ကုန်၊ မြန်မာ ( ၁၃၊ ဧပြီလ၊ ၂၀၁၁) ]]

မြန်မာ့အတာသင်္ကြန်သည် အရှေ့တောင်အာရှရှိ အခြားသော တိုင်(ရှမ်း) နွယ်ဖွားများနှင့် ခမာ ယဉ်ကျေးမှု ထွန်းကားရာ ဒေသများသို့ ဗြဟ္မဏနက္ခတ္တဗေဒနှင့် ရေသဘင်ဓလေ့ကို ပျံ့နှံ့စေခဲ့သည့် အဓိက အချက်အချာ ဖြစ်သည်။ သမိုင်းအထောက်အထားများအရ [[ပုဂံခေတ်]] အင်ပါယာ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိချိန်တွင် မြန်မာတို့၏ သက္ကရာဇ် တွက်ချက်ပုံနှင့် သင်္ကြန်ကျင်းပပုံ ဓလေ့များသည် အိမ်နီးချင်း ယိုးဒယား (အယုဒ္ဓယ) နှင့် လာအိုဒေသများသို့ လွှမ်းမိုး စီးဝင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;dr-than-tun&quot;&gt;ဒေါက်တာသန်းထွန်း၊ &quot;မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုသမိုင်း&quot;၊ ၂၀၀၂။&lt;/ref&gt;

အရှေ့တောင်အာရှ နိုင်ငံအတော်များများသည် မြန်မာတို့၏ [[မြန်မာ သက္ကရာဇ်|မြန်မာသက္ကရာဇ်]] (จุลศักราช, ចុល្លសករាជ,Chula Sakarat) ကို ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ နေမင်းကြီး၏ ပတ်လမ်းကို အခြေခံ၍ သင်္ကြန်ကျရက် တွက်ချက်သည့် မြန်မာ့နက္ခတ်ဗေဒ စနစ်သည် ထိုင်းနှင့် လာအိုနိုင်ငံတို့၏ ဆုန်ကရန် (Songkran) ရက်စွဲ သတ်မှတ်ချက်အပေါ် တိုက်ရိုက် သက်ရောက်မှု ရှိခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် မြန်မာ့သင်္ကြန်သည် ဒေသတွင်း နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်များအတွက် &quot;အချိန်နာရီ စံနှုန်း&quot; အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;calendar&quot;&gt;ဖိုးလတ်၊ &quot;မြန်မာ့သက္ကရာဇ်သမိုင်း&quot;၊ ၁၉၆၂။&lt;/ref&gt;

ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်များကို ရေသပ္ပာယ်ခြင်းနှင့် လူသားအချင်းချင်း ရေစင်သွန်းလောင်းခြင်း ဓလေ့သည် မြန်မာပြည်မှတစ်ဆင့် မဲခေါင်မြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်ရှိ နိုင်ငံများသို့ ပျံ့နှံ့သွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ပုဂံခေတ် ရာဇဝင်မှတ်တမ်းများတွင် တွေ့ရသည့် စနစ်တကျ ရေပက်ကစားသည့် ဓလေ့သည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် အစောဆုံးသော &quot;ရေသဘင်&quot; ပုံစံဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် နောင်တွင် ယိုးဒယားနှင့် လာအိုတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ဟန် ရေသဘင်ပွဲများအဖြစ်သို့ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲ သွားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;ancestry&quot;&gt;Sai Aung Tun, &quot;The History of Myanmar Calendar&quot;, 1998.&lt;/ref&gt;

မြန်မာ့သင်္ကြန်တွင် တွေ့ရသည့် &quot;သက်ကြီးပူဇော်ပွဲ&quot;၊ &quot;ငါးလွှတ်ပွဲ&quot; (ဇီဝိတဒါန) နှင့် &quot;မုန့်လုံးရေပေါ်&quot; ကဲ့သို့သော စုပေါင်းလုပ်ဆောင်မှုများသည် အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသန္တရ နိုင်ငံများတွင် ဆင်တူယိုးမှား တွေ့ရှိရသည်။ ဤသည်မှာ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုသည် ဗြဟ္မဏဝါဒမှ လာသော အယူအဆကို အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသစရိုက်နှင့် ကိုက်ညီအောင် ဦးစွာ ပုံဖော်ခဲ့ပြီး၊ ထိုမှတစ်ဆင့် ဒေသတွင်းသို့ တစ်ဆင့်စကား တစ်ဆင့်နားဖြင့် စီးဝင်သွားခြင်း ဖြစ်ကြောင်း ခိုင်မာသော အထောက်အထားများက ညွှန်ပြနေသည်။&lt;ref name=&quot;ritual&quot;&gt;Aung Hla Thein, &quot;The Evolution of Myanmar Traditional Festivals&quot;, 2012.&lt;/ref&gt;

မြန်မာ့သင်္ကြန်သည် အရှေ့တောင်အာရှ၏ နှစ်သစ်ကူး ယဉ်ကျေးမှု ကွင်းဆက်တွင် &quot;အစပြုရာ ဗဟိုချက်&quot; အဖြစ် တည်ရှိနေပြီး၊ နက္ခတ္တဗေဒဆိုင်ရာ တိကျမှုနှင့် ရေလောင်းဓလေ့၏ အနှစ်သာရတို့ကြောင့် ဒေသတွင်း နိုင်ငံများ၏ သင်္ကြန်ပွဲတော်များအပေါ် ယနေ့တိုင် သြဇာသက်ရောက်နေဆဲ ဖြစ်သည်။

== ကမ္ဘာ့ဒြပ်မဲ့ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ် ==
မြန်မာ့ရိုးရာ နှစ်သစ်ကူး အတာသင်္ကြန်ပွဲတော်ကို [[ယူနက်စကို]]၏ လူသားမျိုးနွယ်ဆိုင်ရာ ဒြပ်မဲ့ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်စာရင်းတွင် ပါဝင်နိုင်ရေးအတွက်  အဆိုပြုစာတွဲကို ယူနက်စကို ဒြပ်မဲ့ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်ကော်မတီထံ [[သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန|သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန]]က ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၄ ရက်တွင် ပေးပို့တင်သွင်းသည်။၂၀၂၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၅ ရက်တွင်  ပါရာဂွေးနိုင်ငံ၊ အာဆွန်စီယွန်မြို့၌ ကျင်းပသည့် (၁၉)ကြိမ်မြောက် ဒြပ်မဲ့ ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်ညီလာခံက “မြန်မာ့ရိုးရာ နှစ်သစ်ကူး အတာသင်္ကြန်ပွဲတော်”ကို  ကမ္ဘာ့ဒြပ်မဲ့ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်စာရင်းတွင်ထည့်သွင်းကြောင်းတရားဝင် ဆုံးဖြတ်အတည်ပြုကြေညာခဲ့သည်။ထို့ကြောင့်သင်္ကြန်ပွဲတော်သည်မြန်မာတို့အတွက်ဂုဏ်ယူစရာကောင်းသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/mnmaariuraa-ncsckuu-attaasngknpaitteaakiu-kmbhaadpmaiynykemu-ameanccaarngaphc-sttmttkhnr|title=မြန်မာ့ရိုးရာ နှစ်သစ်ကူး အတာသင်္ကြန်ပွဲတော်ကို ကမ္ဘာ့ဒြပ်မဲ့ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်စာရင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရ|work=Myanmar Digital News|date=5 December 2024|accessdate=22 August 2025}}&lt;/ref&gt; 

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}                      


{{မြန်မာ့ ရာသီ}}
[[Category:မြန်မာ့ ဓလေ့ထုံးစံ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ရိုးရာ ပွဲတော်များ]]
[[ကဏ္ဍ:စာပေ ဆောင်းပါးတို တမ်းပလိတ်များ]]</text>
      <sha1>93lo7bcxcyt3ugdumhhhonz209wwner</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1028883</id>
      <parentid>1028882</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T02:31:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chenzeyan29</username>
        <id>141880</id>
      </contributor>
      <comment>/* နက္ခတ်ဗေဒင်ဆိုင်ရာ အယူအဆ */</comment>
      <origin>1028883</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39494" sha1="5uoaebpt8i1pu5js4cknvith3gprp3h" xml:space="preserve">{{Infobox holiday
|holiday_name  = သင်္ကြန်
|type          = buddhist
|image         = Bagan era painting of Thingyan.jpg
|imagesize     = 250px
|caption       = [[ပုဂံခေတ်]] သင်္ကြန်ပွဲတော်
|official_name = Thingyan (သင်္ကြန်)
|nickname      = အတာရေသဘင်ပွဲတော်
|observedby    = [[မြန်မာလူမျိုး|မြန်မာ]]
|litcolor      = 
|longtype      = 
|significance  = မြန်မာနှစ်သစ်ကူး
|begins        = အကြိုနေ့
|ends          = အတက်နေ့
|date          = နှစ်သစ်
|flower      = [[ပိတောက်ပန်း]]
ရိုးရာအစားအစာ = သင်္ကြန်ထမင်း၊မုန့်လုံးရေပေါ်
|celebrations  =
|observances   = ရေကစားခြင်း၊ တရားဘာဝနာပွားခြင်းနှင့် သက်ကြီးတို့အား ကန်တော့ခြင်း။
|relatedto     = [[ဆောင်ခရမ် အားလပ်ရက်]], [[:en:Lao New Year|လာအိုနှစ်သစ်ကူး]], [[:en:Puthandu|Tamil New Year]], [[:en:Cambodian New Year|ကမ်ဗောဒီယား နှစ်သစ်ကူးရက်]] 
|website=www.myanmarwaterfestival.com|UNESCO's Intangible Cultural Heritage=https://www.gnlm.com.mm/myanmars-thingyan-festival-recognized-as-unesco-intangible-cultural-heritage/}}
{{Wiktionary}}
'''သင်္ကြန်''' ဟူသော ဝေါဟာရသည် [[ပါဠိ|ပါဠိဘာသာ]] &quot;သင်္ကန္တ&quot; နှင့် [[သင်္သကရိုက်ဘာသာစကား|သက္ကတဘာသာ]] &quot;သင်္ကြန္တ&quot; မှ ဆင်းသက်လာပြီး &quot;ကူးပြောင်းခြင်း&quot; ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ [[မြန်မာ သက္ကရာဇ်|မြန်မာပြက္ခဒိန်]]၏ ပထမဆုံးလဖြစ်သော [[တန်ခူးလ]]တွင် နှစ်ဟောင်းကုန်၍ နှစ်သစ်သို့ ကူးပြောင်းသည့် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ကျင်းပသော ပွဲတော်တစ်ခုဖြစ်သည်။ 

မြန်မာ့အတာသင်္ကြန်ကို ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့တွင် [[ယူနက်စကို]] (UNESCO) က ကမ္ဘာ့ဒြပ်မဲ့ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်စာရင်း သို့ ထည့်သွင်းသတ်မှတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://ich.unesco.org/en/RL/myanmar-traditional-new-year-at-thingyan-festival-02085|title=Inscribed in 2024 (19.COM) on the Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity|work= Intangible Cultural Heritage|access-date=6 Dec 2024|date=5 Dec 2024 }}&lt;/ref&gt; ပုဂံခေတ်သည် သင်္ကြန်ပွဲတော်ကို စာဖြင့် ရေးထိုးသည့် ကျောက်စာမှတ်တမ်း၊ ရေပက်ကစားသည့် ရာဇဝင်မှတ်တမ်း နှင့် စနစ်တကျ တွက်ချက်သည့် နက္ခတ်ဗေဒမှတ်တမ်း ဟူသော ကဏ္ဍစုံမှ အစောဆုံး တည်ရှိခဲ့သဖြင့် မြန်မာ့သင်္ကြန် သည်အစောဆုံး ကျင်းပသည့် မူလရေသဘင် နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ဖြစ်ကြောင်း အခိုင်အမာဆိုနိုင်ပေမည်။

== နောက်ခံသမိုင်းနှင့် ယူဆချက်များ ==

မြန်မာ့အတာသင်္ကြန်သည် ဗြဟ္မဏဝါဒ၏ 
နက္ခတ္တဗေဒပညာရပ်နှင့် မြန်မာတို့၏ ဒေသန္တရယဉ်ကျေးမှုတို့ ပေါင်းစည်းဖြစ်တည်လာသော အရှေ့တောင်အာရှ၏ အစောဆုံးနှင့် အခိုင်မာဆုံးသော နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ဖြစ်သည်။

နေမင်းကြီးသည် တစ်နှစ်တာပတ်လမ်း၏ နောက်ဆုံးရာသီဖြစ်သော မိန်ရာသီ မှ နှစ်သစ်၏အစဖြစ်သော မိဿရာသီ သို့ ကူးပြောင်းဝင်ရောက်သည့် အချိန်နာရီကို &quot;သူရိယသိဒ္ဓန္တ&quot; နက္ခတ်ကျမ်းအရတွက်ချက်ကာ&quot;သင်္ကန္တ&quot;ဟု ဗြဟ္မဏတို့က ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။
&lt;ref name=&quot;pho-lat&quot;&gt;ဦးဖိုးလတ်၊ &quot;မြန်မာ့သက္ကရာဇ်သမိုင်း&quot;၊ ၁၉၆၂။&lt;/ref&gt;ဤနက္ခတ္တဗေဒဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုအရ နေမင်းကြီးသည် မိဿရာသီ သုညဒီဂရီသို့ ရောက်ရှိသည့် &quot;မဟာသင်္ကြန်&quot; ကာလကို မြန်မာတို့က အေဒီ ၆၃၈ (သက္ကရာဇ် ဖြိုခေတ်) ကတည်းက လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့ပြီး၊ ပုဂံခေတ်တွင် ထိုစနစ်မှာ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ပုဂံဒေသရှိ ကျောက်စာအထောက်အထားများသည် သင်္ကြန်ပွဲတော် မြန်မာပြည်မှ စတင်ခိုင်မာခဲ့ကြောင်းကို အကောင်းဆုံး သက်သေပြနေသည်။အထူးသဖြင့် အေဒီ ၁၂ ရာစုအတွင်း ရေးထိုးခဲ့သော &quot;မင်းနန်သူအရုဏ်ဆွဲဘုရားကျောက်စာ&quot;တွင်&quot;သင်္ကန္တ&quot;ဟူသော ဝေါဟာရကို တိုက်ရိုက်သုံးနှုန်းလျက် တန်ခူးလသင်္ကြန်အခါ၌ ရေစင်သွန်းလောင်းခြင်း၊ နံ့သာရည်များဖြင့် ပူဇော်ခြင်းနှင့် ဆွမ်းလုပ်ကျွေးခြင်း စသည့် အလှူမှတ်တမ်းများကို တွေ့ရှိရခြင်းက အရှေ့တောင်အာရှတွင် မြန်မာ့သင်္ကြန်သည်အထောက်အထားအရ အစောဆုံးဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားစေသည်။&lt;ref name=&quot;inscriptions&quot;&gt;မောင်မောင်တင်၊ &quot;မြန်မာ့ကျောက်စာသမိုင်း&quot;၊ ၁၉၇၀။&lt;/ref&gt;

မြန်မာ့သင်္ကြန်၏ ထူးခြားချက်မှာ ဗြဟ္မဏတို့၏ အချိန်ကာလသတ်မှတ်ချက်ကို ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် မြန်မာတို့က &quot;ရေလောင်းခြင်း&quot; ဟူသော ဘာသာရေးနှင့် လူမှုရေးပြယုဂ်အဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းပုံဖော်ခဲ့ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ရေလောင်းခြင်း ဓလေ့သည် နှစ်ဟောင်းမှ အညစ်အကြေးများကို ဆေးကြောစင်ကြယ်စေခြင်းဟူသော အဓိပ္ပာယ်ဖြင့် ဘုရားရှင်အား ရေသပ္ပာယ်ခြင်းမှ စတင်ကာ၊ နောင်တွင် နန်းတွင်း၌ ပျော်ရွှင်ဖွယ် &quot;ရေသဘင်ပွဲ&quot; အဖြစ်သို့ တိုးတက်လာခဲ့သည်။ ရာဇဝင်မှတ်တမ်းများအရ ပုဂံဘုရင် နရသီဟပတေ့မင်းလက်ထက်တွင် နန်းတွင်း၌ ရေပက်ကစားခြင်း ကို စနစ်တကျ ကျင်းပခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရပြီး၊ ရှေးအကျဆုံးသော ရေသဘင်ပွဲတော်  မှတ်တမ်းများအဖြစ် သမိုင်းပညာရှင်များက ယူဆကြသည်။&lt;ref name=&quot;dr-than-tun&quot;&gt;ဒေါက်တာသန်းထွန်း၊ &quot;မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုသမိုင်း&quot;၊ ၂၀၀၂။&lt;/ref&gt; ဤသို့ဖြင့် ဗြဟ္မဏ နက္ခတ္တဗေဒနှင့် မြန်မာတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ရေလောင်းဓလေ့တို့ ပေါင်းစည်းသွားကာ ယနေ့တိုင် တည်တံ့နေသော ဗမာလူမျိုးတို့၏ အတာသင်္ကြန် ကိုယ်ပိုင် identity အဖြစ် သမိုင်းပိတ်ကားပေါ်တွင် အခိုင်အမာ နေရာယူခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;culture-heritage&quot;&gt;Aung Hla Thein, &quot;The Evolution of Myanmar Traditional Festivals&quot;, 2012.&lt;/ref&gt; 

ပုဂံခေတ်သည် သင်္ကြန်ပွဲတော်ကို စာဖြင့် ရေးထိုးသည့် ကျောက်စာမှတ်တမ်း၊ ရေပက်ကစားသည့် ရာဇဝင်မှတ်တမ်း နှင့် စနစ်တကျ တွက်ချက်သည့် နက္ခတ်ဗေဒမှတ်တမ်း ဟူသော ကဏ္ဍစုံမှ အစောဆုံး တည်ရှိခဲ့သဖြင့် မြန်မာ့သင်္ကြန် သည်အစောဆုံး ကျင်းပသည့် မူလရေသဘင် နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ဖြစ်ကြောင်း အခိုင်အမာဆိုနိုင်ပေမည်။

[[File:Rural Thingyan 2017.jpg|thumb|left|300px|သင်္ကြန်ကာလ ကလေးငယ်များ ရေကစားနေပုံ၊ ၂၀၁၇ ခုနှစ်]]

=== ဒဏ္ဍာရီလာအယူအဆ (ဟိန္ဒူဩဇာ) ===
[[သိကြားမင်း]]နှင့် [[ဗြဟ္မာ|ဗြဟ္မာမင်း]]တို့ အလောင်းအစားပြုရာတွင် ဗြဟ္မာမင်းရှုံး၍ ဦးခေါင်းဖြတ်ခြင်း ခံရသည်။ ထိုဦးခေါင်းကြီး မြေသို့ကျလျှင် မီးလောင်မည်၊ ရေထဲကျလျှင် ပင်လယ်ခမ်းမည် ဖြစ်သောကြောင့် နတ်သမီး ၇ ဖော်က တစ်ဦးလျှင် တစ်နှစ်စီ အလှည့်ကျ ထိန်းသိမ်းရသည်။ တစ်ဦးမှ တစ်ဦးသို့ အလွှဲအပြောင်းပြုလုပ်သည့် အချိန်ကို &quot;သင်္ကြန်&quot; ဟု သတ်မှတ်သည်ဟု ဆိုသည်။

=== နက္ခတ်ဗေဒင်ဆိုင်ရာ အယူအဆ ===

မြန်မာ့အတာသင်္ကြန်ရက် သတ်မှတ်ရန်အတွက် အသုံးပြုသော သူရိယသိဒ္ဓန္တကျမ်း သည် နေမင်း၏ တည်နေရာအမှန်ကို ရှာဖွေရာ၌ &quot;မဇ္ဈိမ&quot;  နှင့် &quot;သဖုဋ&quot; ဟူသော အဆင့်နှစ်ဆင့်ဖြင့် တွက်ချက်သည်။ ၎င်းစနစ်သည် နေမင်း၏ အသွားနှုန်း မမှန်မှုကို Trigonometry ပညာရပ်ဖြင့် ဖြေရှင်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ပထမဦးစွာ ကမ္ဘာဗဟိုပြုစနစ်အရ နေမင်းသည် စက်ဝိုင်းပုံလမ်းကြောင်းအတိုင်း တစ်သမတ်တည်း သွားနေသည်ဟု ယူဆကာ ၎င်း၏ ပျမ်းမျှတည်နေရာ ကို ရှာဖွေရသည်။အဟောဂဏသည် ကမ္ဘာဦးအစ (သို့မဟုတ် ခေတ်တစ်ခု၏အစ) မှ ယနေ့အထိ ကုန်လွန်ခဲ့သော စုစုပေါင်း ရက်အရေအတွက်ကို ဦးစွာတွက်ချက်သည်။&lt;ref name=&quot;burmese-cal&quot;&gt;ဖိုးလတ်၊ &quot;မြန်မာ့သက္ကရာဇ်သမိုင်း&quot;၊ ၁၉၆၂၊ နှာ-၄၅-၅၀။&lt;/ref&gt; ၎င်းရက်အရေအတွက်ကို အခြေခံ၍ နေမင်း၏ ပျမ်းမျှသွားနှုန်းဖြင့် မြှောက်ကာ ရာသီစက်ဝန်း၏ မည်သည့်နေရာသို့ ရောက်ရှိနေသည်ကို ရှာဖွေသည်။ ဤကျမ်းအရ နေမင်းသည် တစ်နှစ်လျှင် ၃၆၅ ရက်၊ ၁၅ နာရီ၊ ၃၁ မိနစ်၊ ၃၁.၄ စက္ကန့် ကြာမြင့်စွာ သွားလာသည်ဟု သတ်မှတ်သည်။

နေမင်းသည် ကမ္ဘာကို ပတ်ရာတွင် ဘဲဥပုံလမ်းကြောင်း အတိုင်း သွားသောကြောင့် အချို့နေရာတွင် မြန်၍ အချို့နေရာတွင် နှေးသည်။ ထိုသို့ ပျမ်းမျှတည်နေရာနှင့် အမှန်တကယ်ရှိနေသော တည်နေရာ ခြားနားချက်ကို &quot;မန္ဒဖလ&quot; ဟု ခေါ်သည်။မန္ဒဥစ္စ ကို နေမင်းနှင့် ကမ္ဘာ အကွာဆုံးအမှတ်ကို သူရိယသိဒ္ဓန္တတွင် မိဿရာသီ၏ ၇၈ ဒီဂရီ၌ ကိန်းသေထား၍ တွက်ချက်သည်။&lt;ref name=&quot;suryasiddhanta-translation&quot;&gt;Burgess, Ebenezer, &quot;Translation of the Surya-Siddhanta: A Text-book of Hindu Astronomy&quot;, 1860.&lt;/ref&gt;သဖုဋတွက်ချက်ပုံမှာ နေ၏ ပျမ်းမျှတည်နေရာမှ မန္ဒဥစ္စကို နှုတ်၍ ရလာသော ကိန်းကို Sine function (Jya) သုံးကာ တွက်ချက်ရရှိသော အဖြေကို ပျမ်းမျှတည်နေရာတွင် ပေါင်းခြင်း သို့မဟုတ် နှုတ်ခြင်းဖြင့် &quot;သဖုဋနေ&quot; ခေါ် နေမင်း၏ တည်နေရာအမှန်ကို ရရှိသည်။

နေမင်း၏ တည်နေရာအမှန် (သဖုဋနေ) သည် ၃၆၀ ဒီဂရီပြည့်၍ ၀ ဒီဂရီ (မိဿရာသီ၏ အစမှတ်) သို့ ရောက်ရှိသည့် အချိန်နာရီကို တိကျစွာ တွက်ချက်သည်။ ၎င်းအချိန်ကို &quot;သင်္ကြန်ကျချိန်&quot; ဟု သတ်မှတ်သည်။နက္ခတ်တာရာများ အစဉ်အမြဲ ရွေ့လျားနေမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ကွာဟချက်ကို ညှိနှိုင်းရန် အယနံသကိန်းကို ထည့်သွင်းတွက်ချက်ရသည်။ မြန်မာ့ရိုးရာသင်္ကြန်သည် &quot;နိရယဏ&quot; စနစ်ကို သုံးသောကြောင့် ကြယ်တာရာများအပေါ် မူတည်၍ နေမင်း၏ အနေအထားကို တိကျစွာ သိရှိနိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;dr-than-tun-culture&quot;&gt;ဒေါက်တာသန်းထွန်း၊ &quot;မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုသမိုင်း&quot;၊ ၂၀၀၂။&lt;/ref&gt;

ဤသို့ဖြင့် သူရိယသိဒ္ဓန္တကျမ်းသည် နေမင်း၏ သွားလာမှုကို သင်္ချာနည်းကျကျ တွက်ချက်ပေးခြင်းဖြင့် မြန်မာ့အတာသင်္ကြန်၏ &quot;အတက်၊ အကျ၊ အကြို၊ အကူး&quot; အချိန်များကို နှစ်စဉ် လွဲချော်မှုမရှိစေရန် ထိန်းကျောင်းပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;sai-aung-tun&quot;&gt;Sai Aung Tun, &quot;History of the Myanmar Calendar and Festivals&quot;, 1998.&lt;/ref&gt;

== ကျင်းပပုံ ဓလေ့ထုံးတမ်းများ ==

မြန်မာ့အတာသင်္ကြန်သည် မြန်မာလူမျိုးတို့၏ နှစ်ထောင်ချီ ခိုင်မာလာခဲ့သော ဓလေ့နှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာအဆုံးအမများ ပေါင်းစည်းထားသည့် ကိုယ်ပိုင်ရိုးရာ ပွဲတော်တစ်ခုဖြစ်သည်။ နှစ်ဟောင်းမှ အညစ်အကြေးများကို ဆေးကြော၍ နှစ်သစ်တွင် မင်္ဂလာအပေါင်းနှင့် ပြည့်စုံစေရန် ရည်ရွယ်ကျင်းပကြသည်။

=== ၁။ ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ရေသပ္ပာယ်ခြင်း ဓလေ့ ===
သင်္ကြန်ကာလ၏ အဓိက အနှစ်သာရမှာ စင်ကြယ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ မြန်မာ လူမျိုးတို့သည် သင်္ကြန်ကျသည်နှင့်တစ်ပြိုင်နက် ဘုရားကျောင်းကန်များသို့ သွားရောက်၍ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်မြတ်များကို နံ့သာရည်များဖြင့် &quot;ရေသပ္ပာယ်ခြင်း&quot; ကို ရှေးဦးစွာ ပြုလုပ်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;dr-than-tun&quot;&gt;ဒေါက်တာသန်းထွန်း၊ &quot;မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုသမိုင်း&quot;၊ ၂၀၀၂။&lt;/ref&gt; ဤသည်မှာ နှစ်သစ်ကို ကုသိုလ်ဖြင့် စတင်ခြင်းဖြစ်ပြီး မိမိတို့၏ စိတ်နှလုံးကို ရေကဲ့သို့ အေးမြစေရန် ရည်ရွယ်သည့် ဗမာ့ကိုယ်ပိုင် ဘာသာရေး ထုံးတမ်းဖြစ်သည်။

=== ၂။ ရေသဘင်နှင့် လူမှုရေး ပျော်ရွှင်မှု ===
မြန်မာ့ရိုးရာ ရေလောင်းခြင်းသည် တစ်ဦးကိုတစ်ဦး ရန်ငြိုးပြေပျောက်စေရန်နှင့် ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှု တိုးပွားစေရန် ရည်ရွယ်သည်။ [[ပုဂံခေတ်]] ရာဇဝင်မှတ်တမ်းများအရ နန်းတွင်း၌ ဘုရင်နှင့် မိဖုရားများမှစ၍ ငွေဖလားများဖြင့် ရေပက်ကစားသည့် &quot;ရေသဘင်ပွဲ&quot; ကို စနစ်တကျ ကျင်းပခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;glass&quot;&gt;မှန်နန်းရာဇဝင်တော်ကြီး၊ ပုဂံခေတ်အပိုင်း။&lt;/ref&gt; ဤရေလောင်းဓလေ့သည် ပူပြင်းလှသော တန်ခူးလ၏ အပူဒဏ်ကို အေးမြစေသည့်အပြင် &quot;နှစ်ဟောင်းက အညစ်အကြေး ရေဆေးလို့စင်&quot; ဟူသော ဗမာ့ရိုးရာ ယုံကြည်မှုကို ဖော်ဆောင်နေခြင်း ဖြစ်သည်။

=== ၃။ သက်ကြီးပူဇော်ပွဲနှင့် ကန်တော့ခြင်း ===
သင်္ကြန်ကာလအတွင်း အလွန်အနှစ်သာရရှိသော ဓလေ့မှာ &quot;သက်ကြီးပူဇော်ပွဲ&quot; ဖြစ်သည်။ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအတွင်းရှိ အသက်ကြီးသူများကို ခေါင်းလျှော်ပေးခြင်း၊ ခြေသည်းလက်သည်း ညှပ်ပေးခြင်းနှင့် အဝတ်အစားသစ်များ လဲလှယ်ပေးကာ ကန်တော့ခြင်းတို့ ပြုလုပ်ကြသည်။ ဤသည်မှာ လူကြီးမိဘများကို ရိုသေလေးစားတတ်သော ဗမာလူမျိုးတို့၏ ကိုယ်ကျင့်တရားနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ပြယုဂ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

=== ၄။ စုပေါင်းလုပ်ဆောင်မှုနှင့် စတုဒိသာကျွေးမွေးခြင်း ===
သင်္ကြန်ကာလတွင် &quot;မုန့်လုံးရေပေါ်&quot; ပြုလုပ်ခြင်းမှာ ဗမာတို့၏ စည်းလုံးမှုကို ဖော်ပြသည်။ တစ်အိမ်တက်ဆင်း မုန့်လုံးရေပေါ်များ ဝေငှခြင်း၊ စတုဒိသာကျွေးမွေးခြင်းတို့ဖြင့် &quot;မရှိလျှင်ရှိသူက ပေးကမ်းခြင်း&quot; ဟူသော စေတနာကို အခြေခံသည့် လူမှုဓလေ့ကို တွေ့မြင်နိုင်သည်။&lt;ref name=&quot;culture&quot;&gt;ဦးနု၊ &quot;မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ&quot;၊ ၁၉၆၅။&lt;/ref&gt;

=== ၅။ အတာအိုးနှင့် သပြေညွန့်အမှတ်အသား ===
နေအိမ်တိုင်းတွင် ရေဖြည့်ထားသော အတာအိုးအတွင်း၌ &quot;အောင်ခြင်းမင်္ဂလာ&quot; ကို ဆောင်သည့် သပြေညွန့်နှင့် အတာပန်းများကို ထိုးစိုက်ကြသည်။ ၎င်းသည် နှစ်သစ်တွင် ဘေးအန္တရာယ်ကင်းဝေး၍ အေးချမ်းသာယာပါစေကြောင်း မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်အယူအဆဖြင့် ဆုတောင်းကြသည့် ရိုးရာသင်္ကေတ တစ်ခုဖြစ်သည်။

== မြန်မာသင်္ကြန်၏အမှတ်အသားနှင့် သင်္ကေတများ==

မြန်မာ့အတာသင်္ကြန်ပွဲတော်သည် သမိုင်းစဉ်တစ်လျှောက် ယဉ်ကျေးမှုအနုပညာနှင့် ယုံကြည်မှုများ ပေါင်းစည်းရာ အခါသမယဖြစ်ပြီး၊ ပွဲတော်၏ သင်္ကေတများနှင့် အမှတ်အသားများသည်လည်း စာပေနှင့်ကဗျာလောကတွင် ခိုင်မာစွာ နေရာယူထားပါသည်။ သင်္ကြန်၏ အဓိကသင်္ကေတဖြစ်သော ပိတောက်ဖြူနှင့် ပိတောက်ဝါ တို့သည် အေးမြသော သင်္ကြန်မိုးနှင့်အတူ ပွင့်လန်းလာတတ်ပုံကို ရှေးစာဆိုတော်များကပင် တခမ်းတနား ဖွဲ့ဆိုခဲ့ကြရာ၊ အထူးသဖြင့် ကုန်းဘောင်ခေတ် စာဆိုတော် ဦးကြော့၏
&quot;တန်ခူးလေသာ၊ မိဿရာသီ၊ ပြောင်းပြီမို့၊ လောင်းလှေလှော်ခတ်၊ ရေသဘင်ဆင်ယင်ကျင်းပ...&quot;
ဟူသော ကဗျာစာသားများသည် သင်္ကြန်၏ အနှစ်သာရကို ကောင်းစွာဖော်ညွှန်းနေပါသည်။ ထို့ပြင် သင်္ကြန်၏ အမှတ်အသားတစ်ခုဖြစ်သော အတာအိုး အတွင်းရှိ သပြေညွန့်နှင့် အတာပန်း ၇ မျိုးကို အမှီပြု၍ &quot;သပြေညို ရွှေဘိုပန်းက၊ လန်းရက်စည်စည်&quot; ဟူသော စာသားများက မြန်မာတို့၏ အောင်ခြင်းမင်္ဂလာနှင့် နှစ်သစ်ကူးအောင်ပွဲကို ပုံဖော်ပေးခဲ့သည်။
မြန်မာလူမျိုးတို့၏ သင်္ကြန်ယဉ်ကျေးမှုတွင် ရေပက်ကစားခြင်းသည် ပျော်ရွှင်မှုသက်သက်မဟုတ်ဘဲ &quot;ရေစင်သွန်းလို့၊ အမောပြေ၊ တန်ခူးလမှာ၊ ပျော်ကြပေ&quot; ဟူသည့်အတိုင်း တစ်ဦးပေါ်တစ်ဦး ထားရှိသည့် မေတ္တာနှင့် ကောင်းမှုကို ရည်ရွယ်သည့် စင်ကြယ်ခြင်း သင်္ကေတဖြစ်သည်။ လူမှုရေးအရလည်း မုန့်လုံးရေပေါ် နှင့် သင်္ကြန်ယိမ်း တို့သည် စည်းလုံးခြင်း၏ အမှတ်အသားများဖြစ်ကြပြီး၊ မဏ္ဍပ်ထက်မှ သံချပ် သံများသည်လည်း လွတ်လပ်မှုနှင့် ပွင့်လင်းမြင်သာမှု၏ ပြယုဂ်များအဖြစ် တည်ရှိနေပါသည်။ ဤသို့ဖြင့် မြန်မာ့အတာသင်္ကြန်သည် ပိတောက်ရနံ့၊ သပြေခက်၊ အတာအိုးနှင့် ရေသဘင်ပွဲတော်ဟူသော အမှတ်အသားများဖြင့် သမိုင်းပိတ်ကားထက်တွင် ကဗျာဆန်ဆန် လှပစွာ အမြစ်တွယ်နေသော အမျိုးသားရေး သင်္ကေတတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း သမိုင်းနှင့် စာပေအထောက်အထားများက ညွှန်ပြနေပါသည်။

== ဒေသန္တရ ဆက်စပ်မှု ==
မြန်မာနိုင်ငံအပြင် မြန်မာ ကောဇာသက္ကရာဇ်ကို ၁၉ရာစု အလယ်ပိုင်းအထိ  ဆက်ခံအသုံးပြုခဲ့ကြသော[[ထိုင်းနိုင်ငံ|ထိုင်း]] (Songkran)၊ [[လာအိုနိုင်ငံ|လာအို]] (Pi Mai)၊ [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ]] (Chaul Chnam Thmey) နှင့် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ [[ယူနန်ပြည်နယ်]]ရှိ ရှမ်းလူမျိုးများတွင်လည်း အလားတူ နှစ်သစ်ကူး ရေပက်ပွဲတော်များကို ဒေသန္တရအမည်များဖြင့် ကျင်းပကြသည်။

[[File:Rakhine Thingyan 2011.jpeg | thumb | မြန်မာနှစ်သစ်ကူးသင်္ကြန်တွင် ရေကစားနေပုံ၊ ရန်ကုန်၊ မြန်မာ ( ၁၃၊ ဧပြီလ၊ ၂၀၁၁) ]]

မြန်မာ့အတာသင်္ကြန်သည် အရှေ့တောင်အာရှရှိ အခြားသော တိုင်(ရှမ်း) နွယ်ဖွားများနှင့် ခမာ ယဉ်ကျေးမှု ထွန်းကားရာ ဒေသများသို့ ဗြဟ္မဏနက္ခတ္တဗေဒနှင့် ရေသဘင်ဓလေ့ကို ပျံ့နှံ့စေခဲ့သည့် အဓိက အချက်အချာ ဖြစ်သည်။ သမိုင်းအထောက်အထားများအရ [[ပုဂံခေတ်]] အင်ပါယာ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိချိန်တွင် မြန်မာတို့၏ သက္ကရာဇ် တွက်ချက်ပုံနှင့် သင်္ကြန်ကျင်းပပုံ ဓလေ့များသည် အိမ်နီးချင်း ယိုးဒယား (အယုဒ္ဓယ) နှင့် လာအိုဒေသများသို့ လွှမ်းမိုး စီးဝင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;dr-than-tun&quot;&gt;ဒေါက်တာသန်းထွန်း၊ &quot;မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုသမိုင်း&quot;၊ ၂၀၀၂။&lt;/ref&gt;

အရှေ့တောင်အာရှ နိုင်ငံအတော်များများသည် မြန်မာတို့၏ [[မြန်မာ သက္ကရာဇ်|မြန်မာသက္ကရာဇ်]] (จุลศักราช, ចុល្លសករាជ,Chula Sakarat) ကို ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ နေမင်းကြီး၏ ပတ်လမ်းကို အခြေခံ၍ သင်္ကြန်ကျရက် တွက်ချက်သည့် မြန်မာ့နက္ခတ်ဗေဒ စနစ်သည် ထိုင်းနှင့် လာအိုနိုင်ငံတို့၏ ဆုန်ကရန် (Songkran) ရက်စွဲ သတ်မှတ်ချက်အပေါ် တိုက်ရိုက် သက်ရောက်မှု ရှိခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် မြန်မာ့သင်္ကြန်သည် ဒေသတွင်း နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်များအတွက် &quot;အချိန်နာရီ စံနှုန်း&quot; အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;calendar&quot;&gt;ဖိုးလတ်၊ &quot;မြန်မာ့သက္ကရာဇ်သမိုင်း&quot;၊ ၁၉၆၂။&lt;/ref&gt;

ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်များကို ရေသပ္ပာယ်ခြင်းနှင့် လူသားအချင်းချင်း ရေစင်သွန်းလောင်းခြင်း ဓလေ့သည် မြန်မာပြည်မှတစ်ဆင့် မဲခေါင်မြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်ရှိ နိုင်ငံများသို့ ပျံ့နှံ့သွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ပုဂံခေတ် ရာဇဝင်မှတ်တမ်းများတွင် တွေ့ရသည့် စနစ်တကျ ရေပက်ကစားသည့် ဓလေ့သည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် အစောဆုံးသော &quot;ရေသဘင်&quot; ပုံစံဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် နောင်တွင် ယိုးဒယားနှင့် လာအိုတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ဟန် ရေသဘင်ပွဲများအဖြစ်သို့ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲ သွားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;ancestry&quot;&gt;Sai Aung Tun, &quot;The History of Myanmar Calendar&quot;, 1998.&lt;/ref&gt;

မြန်မာ့သင်္ကြန်တွင် တွေ့ရသည့် &quot;သက်ကြီးပူဇော်ပွဲ&quot;၊ &quot;ငါးလွှတ်ပွဲ&quot; (ဇီဝိတဒါန) နှင့် &quot;မုန့်လုံးရေပေါ်&quot; ကဲ့သို့သော စုပေါင်းလုပ်ဆောင်မှုများသည် အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသန္တရ နိုင်ငံများတွင် ဆင်တူယိုးမှား တွေ့ရှိရသည်။ ဤသည်မှာ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုသည် ဗြဟ္မဏဝါဒမှ လာသော အယူအဆကို အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသစရိုက်နှင့် ကိုက်ညီအောင် ဦးစွာ ပုံဖော်ခဲ့ပြီး၊ ထိုမှတစ်ဆင့် ဒေသတွင်းသို့ တစ်ဆင့်စကား တစ်ဆင့်နားဖြင့် စီးဝင်သွားခြင်း ဖြစ်ကြောင်း ခိုင်မာသော အထောက်အထားများက ညွှန်ပြနေသည်။&lt;ref name=&quot;ritual&quot;&gt;Aung Hla Thein, &quot;The Evolution of Myanmar Traditional Festivals&quot;, 2012.&lt;/ref&gt;

မြန်မာ့သင်္ကြန်သည် အရှေ့တောင်အာရှ၏ နှစ်သစ်ကူး ယဉ်ကျေးမှု ကွင်းဆက်တွင် &quot;အစပြုရာ ဗဟိုချက်&quot; အဖြစ် တည်ရှိနေပြီး၊ နက္ခတ္တဗေဒဆိုင်ရာ တိကျမှုနှင့် ရေလောင်းဓလေ့၏ အနှစ်သာရတို့ကြောင့် ဒေသတွင်း နိုင်ငံများ၏ သင်္ကြန်ပွဲတော်များအပေါ် ယနေ့တိုင် သြဇာသက်ရောက်နေဆဲ ဖြစ်သည်။

== ကမ္ဘာ့ဒြပ်မဲ့ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ် ==
မြန်မာ့ရိုးရာ နှစ်သစ်ကူး အတာသင်္ကြန်ပွဲတော်ကို [[ယူနက်စကို]]၏ လူသားမျိုးနွယ်ဆိုင်ရာ ဒြပ်မဲ့ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်စာရင်းတွင် ပါဝင်နိုင်ရေးအတွက်  အဆိုပြုစာတွဲကို ယူနက်စကို ဒြပ်မဲ့ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်ကော်မတီထံ [[သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန|သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန]]က ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၄ ရက်တွင် ပေးပို့တင်သွင်းသည်။၂၀၂၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၅ ရက်တွင်  ပါရာဂွေးနိုင်ငံ၊ အာဆွန်စီယွန်မြို့၌ ကျင်းပသည့် (၁၉)ကြိမ်မြောက် ဒြပ်မဲ့ ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်ညီလာခံက “မြန်မာ့ရိုးရာ နှစ်သစ်ကူး အတာသင်္ကြန်ပွဲတော်”ကို  ကမ္ဘာ့ဒြပ်မဲ့ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်စာရင်းတွင်ထည့်သွင်းကြောင်းတရားဝင် ဆုံးဖြတ်အတည်ပြုကြေညာခဲ့သည်။ထို့ကြောင့်သင်္ကြန်ပွဲတော်သည်မြန်မာတို့အတွက်ဂုဏ်ယူစရာကောင်းသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/mnmaariuraa-ncsckuu-attaasngknpaitteaakiu-kmbhaadpmaiynykemu-ameanccaarngaphc-sttmttkhnr|title=မြန်မာ့ရိုးရာ နှစ်သစ်ကူး အတာသင်္ကြန်ပွဲတော်ကို ကမ္ဘာ့ဒြပ်မဲ့ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်စာရင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရ|work=Myanmar Digital News|date=5 December 2024|accessdate=22 August 2025}}&lt;/ref&gt; 

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}                      


{{မြန်မာ့ ရာသီ}}
[[Category:မြန်မာ့ ဓလေ့ထုံးစံ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ရိုးရာ ပွဲတော်များ]]
[[ကဏ္ဍ:စာပေ ဆောင်းပါးတို တမ်းပလိတ်များ]]</text>
      <sha1>5uoaebpt8i1pu5js4cknvith3gprp3h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1028885</id>
      <parentid>1028883</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T02:37:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chenzeyan29</username>
        <id>141880</id>
      </contributor>
      <comment>/* ဒဏ္ဍာရီလာအယူအဆ */</comment>
      <origin>1028885</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47204" sha1="gzj9fiysxqhibf081qvglpkco3udn67" xml:space="preserve">{{Infobox holiday
|holiday_name  = သင်္ကြန်
|type          = buddhist
|image         = Bagan era painting of Thingyan.jpg
|imagesize     = 250px
|caption       = [[ပုဂံခေတ်]] သင်္ကြန်ပွဲတော်
|official_name = Thingyan (သင်္ကြန်)
|nickname      = အတာရေသဘင်ပွဲတော်
|observedby    = [[မြန်မာလူမျိုး|မြန်မာ]]
|litcolor      = 
|longtype      = 
|significance  = မြန်မာနှစ်သစ်ကူး
|begins        = အကြိုနေ့
|ends          = အတက်နေ့
|date          = နှစ်သစ်
|flower      = [[ပိတောက်ပန်း]]
ရိုးရာအစားအစာ = သင်္ကြန်ထမင်း၊မုန့်လုံးရေပေါ်
|celebrations  =
|observances   = ရေကစားခြင်း၊ တရားဘာဝနာပွားခြင်းနှင့် သက်ကြီးတို့အား ကန်တော့ခြင်း။
|relatedto     = [[ဆောင်ခရမ် အားလပ်ရက်]], [[:en:Lao New Year|လာအိုနှစ်သစ်ကူး]], [[:en:Puthandu|Tamil New Year]], [[:en:Cambodian New Year|ကမ်ဗောဒီယား နှစ်သစ်ကူးရက်]] 
|website=www.myanmarwaterfestival.com|UNESCO's Intangible Cultural Heritage=https://www.gnlm.com.mm/myanmars-thingyan-festival-recognized-as-unesco-intangible-cultural-heritage/}}
{{Wiktionary}}
'''သင်္ကြန်''' ဟူသော ဝေါဟာရသည် [[ပါဠိ|ပါဠိဘာသာ]] &quot;သင်္ကန္တ&quot; နှင့် [[သင်္သကရိုက်ဘာသာစကား|သက္ကတဘာသာ]] &quot;သင်္ကြန္တ&quot; မှ ဆင်းသက်လာပြီး &quot;ကူးပြောင်းခြင်း&quot; ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ [[မြန်မာ သက္ကရာဇ်|မြန်မာပြက္ခဒိန်]]၏ ပထမဆုံးလဖြစ်သော [[တန်ခူးလ]]တွင် နှစ်ဟောင်းကုန်၍ နှစ်သစ်သို့ ကူးပြောင်းသည့် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ကျင်းပသော ပွဲတော်တစ်ခုဖြစ်သည်။ 

မြန်မာ့အတာသင်္ကြန်ကို ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့တွင် [[ယူနက်စကို]] (UNESCO) က ကမ္ဘာ့ဒြပ်မဲ့ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်စာရင်း သို့ ထည့်သွင်းသတ်မှတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://ich.unesco.org/en/RL/myanmar-traditional-new-year-at-thingyan-festival-02085|title=Inscribed in 2024 (19.COM) on the Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity|work= Intangible Cultural Heritage|access-date=6 Dec 2024|date=5 Dec 2024 }}&lt;/ref&gt; ပုဂံခေတ်သည် သင်္ကြန်ပွဲတော်ကို စာဖြင့် ရေးထိုးသည့် ကျောက်စာမှတ်တမ်း၊ ရေပက်ကစားသည့် ရာဇဝင်မှတ်တမ်း နှင့် စနစ်တကျ တွက်ချက်သည့် နက္ခတ်ဗေဒမှတ်တမ်း ဟူသော ကဏ္ဍစုံမှ အစောဆုံး တည်ရှိခဲ့သဖြင့် မြန်မာ့သင်္ကြန် သည်အစောဆုံး ကျင်းပသည့် မူလရေသဘင် နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ဖြစ်ကြောင်း အခိုင်အမာဆိုနိုင်ပေမည်။

== နောက်ခံသမိုင်းနှင့် ယူဆချက်များ ==

မြန်မာ့အတာသင်္ကြန်သည် ဗြဟ္မဏဝါဒ၏ 
နက္ခတ္တဗေဒပညာရပ်နှင့် မြန်မာတို့၏ ဒေသန္တရယဉ်ကျေးမှုတို့ ပေါင်းစည်းဖြစ်တည်လာသော အရှေ့တောင်အာရှ၏ အစောဆုံးနှင့် အခိုင်မာဆုံးသော နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ဖြစ်သည်။

နေမင်းကြီးသည် တစ်နှစ်တာပတ်လမ်း၏ နောက်ဆုံးရာသီဖြစ်သော မိန်ရာသီ မှ နှစ်သစ်၏အစဖြစ်သော မိဿရာသီ သို့ ကူးပြောင်းဝင်ရောက်သည့် အချိန်နာရီကို &quot;သူရိယသိဒ္ဓန္တ&quot; နက္ခတ်ကျမ်းအရတွက်ချက်ကာ&quot;သင်္ကန္တ&quot;ဟု ဗြဟ္မဏတို့က ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။
&lt;ref name=&quot;pho-lat&quot;&gt;ဦးဖိုးလတ်၊ &quot;မြန်မာ့သက္ကရာဇ်သမိုင်း&quot;၊ ၁၉၆၂။&lt;/ref&gt;ဤနက္ခတ္တဗေဒဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုအရ နေမင်းကြီးသည် မိဿရာသီ သုညဒီဂရီသို့ ရောက်ရှိသည့် &quot;မဟာသင်္ကြန်&quot; ကာလကို မြန်မာတို့က အေဒီ ၆၃၈ (သက္ကရာဇ် ဖြိုခေတ်) ကတည်းက လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့ပြီး၊ ပုဂံခေတ်တွင် ထိုစနစ်မှာ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ပုဂံဒေသရှိ ကျောက်စာအထောက်အထားများသည် သင်္ကြန်ပွဲတော် မြန်မာပြည်မှ စတင်ခိုင်မာခဲ့ကြောင်းကို အကောင်းဆုံး သက်သေပြနေသည်။အထူးသဖြင့် အေဒီ ၁၂ ရာစုအတွင်း ရေးထိုးခဲ့သော &quot;မင်းနန်သူအရုဏ်ဆွဲဘုရားကျောက်စာ&quot;တွင်&quot;သင်္ကန္တ&quot;ဟူသော ဝေါဟာရကို တိုက်ရိုက်သုံးနှုန်းလျက် တန်ခူးလသင်္ကြန်အခါ၌ ရေစင်သွန်းလောင်းခြင်း၊ နံ့သာရည်များဖြင့် ပူဇော်ခြင်းနှင့် ဆွမ်းလုပ်ကျွေးခြင်း စသည့် အလှူမှတ်တမ်းများကို တွေ့ရှိရခြင်းက အရှေ့တောင်အာရှတွင် မြန်မာ့သင်္ကြန်သည်အထောက်အထားအရ အစောဆုံးဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားစေသည်။&lt;ref name=&quot;inscriptions&quot;&gt;မောင်မောင်တင်၊ &quot;မြန်မာ့ကျောက်စာသမိုင်း&quot;၊ ၁၉၇၀။&lt;/ref&gt;

မြန်မာ့သင်္ကြန်၏ ထူးခြားချက်မှာ ဗြဟ္မဏတို့၏ အချိန်ကာလသတ်မှတ်ချက်ကို ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် မြန်မာတို့က &quot;ရေလောင်းခြင်း&quot; ဟူသော ဘာသာရေးနှင့် လူမှုရေးပြယုဂ်အဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းပုံဖော်ခဲ့ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ရေလောင်းခြင်း ဓလေ့သည် နှစ်ဟောင်းမှ အညစ်အကြေးများကို ဆေးကြောစင်ကြယ်စေခြင်းဟူသော အဓိပ္ပာယ်ဖြင့် ဘုရားရှင်အား ရေသပ္ပာယ်ခြင်းမှ စတင်ကာ၊ နောင်တွင် နန်းတွင်း၌ ပျော်ရွှင်ဖွယ် &quot;ရေသဘင်ပွဲ&quot; အဖြစ်သို့ တိုးတက်လာခဲ့သည်။ ရာဇဝင်မှတ်တမ်းများအရ ပုဂံဘုရင် နရသီဟပတေ့မင်းလက်ထက်တွင် နန်းတွင်း၌ ရေပက်ကစားခြင်း ကို စနစ်တကျ ကျင်းပခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရပြီး၊ ရှေးအကျဆုံးသော ရေသဘင်ပွဲတော်  မှတ်တမ်းများအဖြစ် သမိုင်းပညာရှင်များက ယူဆကြသည်။&lt;ref name=&quot;dr-than-tun&quot;&gt;ဒေါက်တာသန်းထွန်း၊ &quot;မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုသမိုင်း&quot;၊ ၂၀၀၂။&lt;/ref&gt; ဤသို့ဖြင့် ဗြဟ္မဏ နက္ခတ္တဗေဒနှင့် မြန်မာတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ရေလောင်းဓလေ့တို့ ပေါင်းစည်းသွားကာ ယနေ့တိုင် တည်တံ့နေသော ဗမာလူမျိုးတို့၏ အတာသင်္ကြန် ကိုယ်ပိုင် identity အဖြစ် သမိုင်းပိတ်ကားပေါ်တွင် အခိုင်အမာ နေရာယူခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;culture-heritage&quot;&gt;Aung Hla Thein, &quot;The Evolution of Myanmar Traditional Festivals&quot;, 2012.&lt;/ref&gt; 

ပုဂံခေတ်သည် သင်္ကြန်ပွဲတော်ကို စာဖြင့် ရေးထိုးသည့် ကျောက်စာမှတ်တမ်း၊ ရေပက်ကစားသည့် ရာဇဝင်မှတ်တမ်း နှင့် စနစ်တကျ တွက်ချက်သည့် နက္ခတ်ဗေဒမှတ်တမ်း ဟူသော ကဏ္ဍစုံမှ အစောဆုံး တည်ရှိခဲ့သဖြင့် မြန်မာ့သင်္ကြန် သည်အစောဆုံး ကျင်းပသည့် မူလရေသဘင် နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ဖြစ်ကြောင်း အခိုင်အမာဆိုနိုင်ပေမည်။

[[File:Rural Thingyan 2017.jpg|thumb|left|300px|သင်္ကြန်ကာလ ကလေးငယ်များ ရေကစားနေပုံ၊ ၂၀၁၇ ခုနှစ်]]

=== ဒဏ္ဍာရီလာအယူအဆ ===
[[သိကြားမင်း]]နှင့် [[ဗြဟ္မာ|ဗြဟ္မာမင်း]]တို့ အလောင်းအစားပြုရာတွင် ဗြဟ္မာမင်းရှုံး၍ ဦးခေါင်းဖြတ်ခြင်း ခံရသည်။ ထိုဦးခေါင်းကြီး မြေသို့ကျလျှင် မီးလောင်မည်၊ ရေထဲကျလျှင် ပင်လယ်ခမ်းမည် ဖြစ်သောကြောင့် နတ်သမီး ၇ ဖော်က တစ်ဦးလျှင် တစ်နှစ်စီ အလှည့်ကျ ထိန်းသိမ်းရသည်။ တစ်ဦးမှ တစ်ဦးသို့ အလွှဲအပြောင်းပြုလုပ်သည့် အချိန်ကို &quot;သင်္ကြန်&quot; ဟု သတ်မှတ်သည်ဟု ဆိုသည်။

လွန်ခဲ့သော ကမ္ဘာဦးကာလ၊ လူတို့၏အသိပညာနှင့် နက္ခတ္တဗေဒပညာရပ်များ ထွန်းကားစအချိန်က ဖြစ်ပါသည်။ ထိုစဉ်က ဗြဟ္မာ့ပြည်တွင် ကပိလဗြဟ္မာ ဟူသော ဗြဟ္မာကြီးတစ်ဦး ရှိလေသည်။ ထိုဗြဟ္မာကြီးသည် သူ၏ အသိပညာအပေါ် အလွန်မာန်တက်ပြီး ဘယ်သူမှ မဖြေနိုင်သော ပဟေဠိများကို မေးမြန်းလေ့ရှိသည်။
တစ်နေ့တွင် ကပိလဗြဟ္မာကြီးသည် တာဝတိံသာနတ်ပြည်၏ အရှင်သခင် သိကြားမင်း နှင့် တွေ့ဆုံကာ အလောင်းအစားတစ်ခု ပြုလုပ်လေတော့သည်။

&gt; &quot;အို... သိကြားမင်း၊ လူသားတို့အတွက် တစ်နေ့တာရဲ့ မင်္ဂလာဟာ ဘယ်နေရာမှာ ရှိသလဲ။ အဖြေကို ခုနစ်ရက်အတွင်း မဖြေနိုင်ရင် မင်းရဲ့ ဦးခေါင်းကို ငါ့ထံ အဖြတ်ခံရမယ်။ အကယ်၍ မင်းဖြေနိုင်ရင်တော့ ငါ့ရဲ့ ဦးခေါင်းကို ငါကိုယ်တိုင် ဖြတ်ပေးမယ်။&quot;
&gt;
သိကြားမင်းသည် နတ်ပညာဖြင့် စဉ်းစားသော်လည်း အဖြေကို ချက်ချင်းမရခဲ့ပေ။ ခြောက်ရက်တိုင်တိုင် စဉ်းစားသော်လည်း အဖြေက ပဟေဠိဖြစ်နေဆဲ။

ခုနစ်ရက်မြောက်နေ့တွင် စိတ်ပျက်အားလျော်စွာဖြင့် သိကြားမင်းသည် သစ်ပင်ကြီးတစ်ပင်အောက်၌ နားနေစဉ် အထက်ရှိ သစ်ကိုင်းပေါ်မှ ငှက်မင်းနှစ်ကောင် စကားပြောနေသည်ကို ကြားလိုက်ရသည်။
မငှက်က &quot;မနက်ဖြန် ငါတို့ ဘာစားရမလဲ&quot; ဟု မေးရာ၊ ဖိုငှက်က &quot;သိကြားမင်း ရှုံးတော့မယ်၊ ဗြဟ္မာကြီးရဲ့ အသားကို စားရလိမ့်မယ်&quot; ဟု ပြန်ပြောရင်း အဖြေကိုပါ တတွတ်တွတ် ပြောပြနေလေသည်။ ၎င်းကို ကြားလိုက်ရသော သိကြားမင်းသည် ဝမ်းသာအားရဖြင့် ဗြဟ္မာမင်းထံ ပြန်သွားကာ အဖြေကို ဤသို့ ဖြေကြားလိုက်ပါသည်။
&gt; &quot;နံနက်ခင်းမှာ လူတို့ဟာ မျက်နှာသစ်ကြတဲ့အတွက် မင်္ဂလာဟာ **မျက်နှာ** မှာ ရှိပါတယ်။ မွန်းတည့်ချိန်မှာ ကိုယ်လက်သန့်စင်ကြတဲ့အတွက် မင်္ဂလာဟာ **ရင်ဘတ်** မှာ ရှိပါတယ်။ ညနေချမ်းမှာ ခြေထောက်ကို ဆေးကြောကြတဲ့အတွက် မင်္ဂလာဟာ **ခြေထောက်** မှာ ရှိပါတယ်။&quot;
&gt; 

ကပိလဗြဟ္မာကြီးသည် မိမိ၏ အရှုံးကို ဝန်ခံကာ ကတိအတိုင်း မိမိ၏ ဦးခေါင်းကို ဓားဖြင့် ဖြတ်ချလိုက်လေသည်။ သို့သော် ပြဿနာက ထိုနေရာမှ စတော့သည်။ ထိုဗြဟ္မာကြီး၏ ဦးခေါင်းသည် အလွန်တန်ခိုးကြီးလှသဖြင့် -

 * မြေပေါ်ကျလျှင် ကမ္ဘာကြီး မီးဟုန်းဟုန်းတောက်မည်။
 * သမုဒ္ဒရာထဲကျလျှင် ရေများ ခမ်းခြောက်သွားမည်။
 * မိုးပေါ်ပစ်တင်လျှင် ခုနစ်နှစ်ပတ်လုံး မိုးခေါင်သွားမည်။

သမီးတော်ခုနစ်ဦးနှင့် အတာကူးချိန်
သိကြားမင်းသည် ကမ္ဘာကြီး ပျက်စီးမည့်ဘေးမှ ကယ်တင်ရန် ကပိလဗြဟ္မာမင်း၏ သမီးတော် ခုနစ်ဦးကို ဆင့်ခေါ်လိုက်သည်။ ထို့နောက် ဖခင်၏ ဦးခေါင်းတော်ကို မြေပေါ်မကျစေဘဲ ဖန်ဦးအင်တုံဖြင့် လှည့်လည် ကိုင်ဆောင်စေခဲ့သည်။
သမီးတော်တစ်ဦးသည် တစ်နှစ်လျှင် တစ်ကြိမ် အလှည့်ကျ ကိုင်ဆောင်ရသည်။ တစ်နှစ်ပြည့်၍ နောက်သမီးတော်တစ်ဦးထံသို့ ဦးခေါင်းတော်ကို လွှဲပြောင်းပေးသည့် အခိုက်အတန့်ကို **&quot;သင်္ကန္တ&quot;** သို့မဟုတ် **&quot;သင်္ကြန်&quot;** ဟု ခေါ်ဆိုကြလေသည်။ ဤသည်မှာ နှစ်ဟောင်းမှ နှစ်သစ်သို့ ကူးပြောင်းခြင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။

ဤဒဏ္ဍာရီအရ သင်္ကြန်ကာလအတွင်း သိကြားမင်းသည် လူ့ပြည်သို့ ဆင်းသက်လာပြီး လူတို့၏ ကောင်းမှု၊ မကောင်းမှုများကို စစ်ဆေးတတ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
 * ကောင်းမှုလုပ်သူများကို ရွှေပေလွှာ ထက်တွင် မှတ်တမ်းတင်သည်။
 * မကောင်းမှုလုပ်သူများကို ခွေးသားရေပုရပိုက် ပေါ်တွင် မှတ်တမ်းတင်သည်။
ထို့ကြောင့် မြန်မာတို့သည် သိကြားမင်းဆင်းလာချိန် (သင်္ကြန်ကျချိန်) မှ ပြန်တက်သွားချိန် (သင်္ကြန်တက်ချိန်) အထိ အန္တရာယ်ကင်းစေရန် အတာအိုးများ ထိုးကြပြီး၊ မကောင်းမှုများကို ရှောင်ကြဉ်ကာ ကုသိုလ်ယူရင်း ရေပက်ကစားကြခြင်း ဖြစ်ပါတော့သည်။

=== နက္ခတ်ဗေဒင်ဆိုင်ရာ အယူအဆ ===

မြန်မာ့အတာသင်္ကြန်ရက် သတ်မှတ်ရန်အတွက် အသုံးပြုသော သူရိယသိဒ္ဓန္တကျမ်း သည် နေမင်း၏ တည်နေရာအမှန်ကို ရှာဖွေရာ၌ &quot;မဇ္ဈိမ&quot;  နှင့် &quot;သဖုဋ&quot; ဟူသော အဆင့်နှစ်ဆင့်ဖြင့် တွက်ချက်သည်။ ၎င်းစနစ်သည် နေမင်း၏ အသွားနှုန်း မမှန်မှုကို Trigonometry ပညာရပ်ဖြင့် ဖြေရှင်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ပထမဦးစွာ ကမ္ဘာဗဟိုပြုစနစ်အရ နေမင်းသည် စက်ဝိုင်းပုံလမ်းကြောင်းအတိုင်း တစ်သမတ်တည်း သွားနေသည်ဟု ယူဆကာ ၎င်း၏ ပျမ်းမျှတည်နေရာ ကို ရှာဖွေရသည်။အဟောဂဏသည် ကမ္ဘာဦးအစ (သို့မဟုတ် ခေတ်တစ်ခု၏အစ) မှ ယနေ့အထိ ကုန်လွန်ခဲ့သော စုစုပေါင်း ရက်အရေအတွက်ကို ဦးစွာတွက်ချက်သည်။&lt;ref name=&quot;burmese-cal&quot;&gt;ဖိုးလတ်၊ &quot;မြန်မာ့သက္ကရာဇ်သမိုင်း&quot;၊ ၁၉၆၂၊ နှာ-၄၅-၅၀။&lt;/ref&gt; ၎င်းရက်အရေအတွက်ကို အခြေခံ၍ နေမင်း၏ ပျမ်းမျှသွားနှုန်းဖြင့် မြှောက်ကာ ရာသီစက်ဝန်း၏ မည်သည့်နေရာသို့ ရောက်ရှိနေသည်ကို ရှာဖွေသည်။ ဤကျမ်းအရ နေမင်းသည် တစ်နှစ်လျှင် ၃၆၅ ရက်၊ ၁၅ နာရီ၊ ၃၁ မိနစ်၊ ၃၁.၄ စက္ကန့် ကြာမြင့်စွာ သွားလာသည်ဟု သတ်မှတ်သည်။

နေမင်းသည် ကမ္ဘာကို ပတ်ရာတွင် ဘဲဥပုံလမ်းကြောင်း အတိုင်း သွားသောကြောင့် အချို့နေရာတွင် မြန်၍ အချို့နေရာတွင် နှေးသည်။ ထိုသို့ ပျမ်းမျှတည်နေရာနှင့် အမှန်တကယ်ရှိနေသော တည်နေရာ ခြားနားချက်ကို &quot;မန္ဒဖလ&quot; ဟု ခေါ်သည်။မန္ဒဥစ္စ ကို နေမင်းနှင့် ကမ္ဘာ အကွာဆုံးအမှတ်ကို သူရိယသိဒ္ဓန္တတွင် မိဿရာသီ၏ ၇၈ ဒီဂရီ၌ ကိန်းသေထား၍ တွက်ချက်သည်။&lt;ref name=&quot;suryasiddhanta-translation&quot;&gt;Burgess, Ebenezer, &quot;Translation of the Surya-Siddhanta: A Text-book of Hindu Astronomy&quot;, 1860.&lt;/ref&gt;သဖုဋတွက်ချက်ပုံမှာ နေ၏ ပျမ်းမျှတည်နေရာမှ မန္ဒဥစ္စကို နှုတ်၍ ရလာသော ကိန်းကို Sine function (Jya) သုံးကာ တွက်ချက်ရရှိသော အဖြေကို ပျမ်းမျှတည်နေရာတွင် ပေါင်းခြင်း သို့မဟုတ် နှုတ်ခြင်းဖြင့် &quot;သဖုဋနေ&quot; ခေါ် နေမင်း၏ တည်နေရာအမှန်ကို ရရှိသည်။

နေမင်း၏ တည်နေရာအမှန် (သဖုဋနေ) သည် ၃၆၀ ဒီဂရီပြည့်၍ ၀ ဒီဂရီ (မိဿရာသီ၏ အစမှတ်) သို့ ရောက်ရှိသည့် အချိန်နာရီကို တိကျစွာ တွက်ချက်သည်။ ၎င်းအချိန်ကို &quot;သင်္ကြန်ကျချိန်&quot; ဟု သတ်မှတ်သည်။နက္ခတ်တာရာများ အစဉ်အမြဲ ရွေ့လျားနေမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ကွာဟချက်ကို ညှိနှိုင်းရန် အယနံသကိန်းကို ထည့်သွင်းတွက်ချက်ရသည်။ မြန်မာ့ရိုးရာသင်္ကြန်သည် &quot;နိရယဏ&quot; စနစ်ကို သုံးသောကြောင့် ကြယ်တာရာများအပေါ် မူတည်၍ နေမင်း၏ အနေအထားကို တိကျစွာ သိရှိနိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;dr-than-tun-culture&quot;&gt;ဒေါက်တာသန်းထွန်း၊ &quot;မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုသမိုင်း&quot;၊ ၂၀၀၂။&lt;/ref&gt;

ဤသို့ဖြင့် သူရိယသိဒ္ဓန္တကျမ်းသည် နေမင်း၏ သွားလာမှုကို သင်္ချာနည်းကျကျ တွက်ချက်ပေးခြင်းဖြင့် မြန်မာ့အတာသင်္ကြန်၏ &quot;အတက်၊ အကျ၊ အကြို၊ အကူး&quot; အချိန်များကို နှစ်စဉ် လွဲချော်မှုမရှိစေရန် ထိန်းကျောင်းပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;sai-aung-tun&quot;&gt;Sai Aung Tun, &quot;History of the Myanmar Calendar and Festivals&quot;, 1998.&lt;/ref&gt;

== ကျင်းပပုံ ဓလေ့ထုံးတမ်းများ ==

မြန်မာ့အတာသင်္ကြန်သည် မြန်မာလူမျိုးတို့၏ နှစ်ထောင်ချီ ခိုင်မာလာခဲ့သော ဓလေ့နှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာအဆုံးအမများ ပေါင်းစည်းထားသည့် ကိုယ်ပိုင်ရိုးရာ ပွဲတော်တစ်ခုဖြစ်သည်။ နှစ်ဟောင်းမှ အညစ်အကြေးများကို ဆေးကြော၍ နှစ်သစ်တွင် မင်္ဂလာအပေါင်းနှင့် ပြည့်စုံစေရန် ရည်ရွယ်ကျင်းပကြသည်။

=== ၁။ ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ရေသပ္ပာယ်ခြင်း ဓလေ့ ===
သင်္ကြန်ကာလ၏ အဓိက အနှစ်သာရမှာ စင်ကြယ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ မြန်မာ လူမျိုးတို့သည် သင်္ကြန်ကျသည်နှင့်တစ်ပြိုင်နက် ဘုရားကျောင်းကန်များသို့ သွားရောက်၍ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်မြတ်များကို နံ့သာရည်များဖြင့် &quot;ရေသပ္ပာယ်ခြင်း&quot; ကို ရှေးဦးစွာ ပြုလုပ်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;dr-than-tun&quot;&gt;ဒေါက်တာသန်းထွန်း၊ &quot;မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုသမိုင်း&quot;၊ ၂၀၀၂။&lt;/ref&gt; ဤသည်မှာ နှစ်သစ်ကို ကုသိုလ်ဖြင့် စတင်ခြင်းဖြစ်ပြီး မိမိတို့၏ စိတ်နှလုံးကို ရေကဲ့သို့ အေးမြစေရန် ရည်ရွယ်သည့် ဗမာ့ကိုယ်ပိုင် ဘာသာရေး ထုံးတမ်းဖြစ်သည်။

=== ၂။ ရေသဘင်နှင့် လူမှုရေး ပျော်ရွှင်မှု ===
မြန်မာ့ရိုးရာ ရေလောင်းခြင်းသည် တစ်ဦးကိုတစ်ဦး ရန်ငြိုးပြေပျောက်စေရန်နှင့် ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှု တိုးပွားစေရန် ရည်ရွယ်သည်။ [[ပုဂံခေတ်]] ရာဇဝင်မှတ်တမ်းများအရ နန်းတွင်း၌ ဘုရင်နှင့် မိဖုရားများမှစ၍ ငွေဖလားများဖြင့် ရေပက်ကစားသည့် &quot;ရေသဘင်ပွဲ&quot; ကို စနစ်တကျ ကျင်းပခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;glass&quot;&gt;မှန်နန်းရာဇဝင်တော်ကြီး၊ ပုဂံခေတ်အပိုင်း။&lt;/ref&gt; ဤရေလောင်းဓလေ့သည် ပူပြင်းလှသော တန်ခူးလ၏ အပူဒဏ်ကို အေးမြစေသည့်အပြင် &quot;နှစ်ဟောင်းက အညစ်အကြေး ရေဆေးလို့စင်&quot; ဟူသော ဗမာ့ရိုးရာ ယုံကြည်မှုကို ဖော်ဆောင်နေခြင်း ဖြစ်သည်။

=== ၃။ သက်ကြီးပူဇော်ပွဲနှင့် ကန်တော့ခြင်း ===
သင်္ကြန်ကာလအတွင်း အလွန်အနှစ်သာရရှိသော ဓလေ့မှာ &quot;သက်ကြီးပူဇော်ပွဲ&quot; ဖြစ်သည်။ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအတွင်းရှိ အသက်ကြီးသူများကို ခေါင်းလျှော်ပေးခြင်း၊ ခြေသည်းလက်သည်း ညှပ်ပေးခြင်းနှင့် အဝတ်အစားသစ်များ လဲလှယ်ပေးကာ ကန်တော့ခြင်းတို့ ပြုလုပ်ကြသည်။ ဤသည်မှာ လူကြီးမိဘများကို ရိုသေလေးစားတတ်သော ဗမာလူမျိုးတို့၏ ကိုယ်ကျင့်တရားနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ပြယုဂ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

=== ၄။ စုပေါင်းလုပ်ဆောင်မှုနှင့် စတုဒိသာကျွေးမွေးခြင်း ===
သင်္ကြန်ကာလတွင် &quot;မုန့်လုံးရေပေါ်&quot; ပြုလုပ်ခြင်းမှာ ဗမာတို့၏ စည်းလုံးမှုကို ဖော်ပြသည်။ တစ်အိမ်တက်ဆင်း မုန့်လုံးရေပေါ်များ ဝေငှခြင်း၊ စတုဒိသာကျွေးမွေးခြင်းတို့ဖြင့် &quot;မရှိလျှင်ရှိသူက ပေးကမ်းခြင်း&quot; ဟူသော စေတနာကို အခြေခံသည့် လူမှုဓလေ့ကို တွေ့မြင်နိုင်သည်။&lt;ref name=&quot;culture&quot;&gt;ဦးနု၊ &quot;မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ&quot;၊ ၁၉၆၅။&lt;/ref&gt;

=== ၅။ အတာအိုးနှင့် သပြေညွန့်အမှတ်အသား ===
နေအိမ်တိုင်းတွင် ရေဖြည့်ထားသော အတာအိုးအတွင်း၌ &quot;အောင်ခြင်းမင်္ဂလာ&quot; ကို ဆောင်သည့် သပြေညွန့်နှင့် အတာပန်းများကို ထိုးစိုက်ကြသည်။ ၎င်းသည် နှစ်သစ်တွင် ဘေးအန္တရာယ်ကင်းဝေး၍ အေးချမ်းသာယာပါစေကြောင်း မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်အယူအဆဖြင့် ဆုတောင်းကြသည့် ရိုးရာသင်္ကေတ တစ်ခုဖြစ်သည်။

== မြန်မာသင်္ကြန်၏အမှတ်အသားနှင့် သင်္ကေတများ==

မြန်မာ့အတာသင်္ကြန်ပွဲတော်သည် သမိုင်းစဉ်တစ်လျှောက် ယဉ်ကျေးမှုအနုပညာနှင့် ယုံကြည်မှုများ ပေါင်းစည်းရာ အခါသမယဖြစ်ပြီး၊ ပွဲတော်၏ သင်္ကေတများနှင့် အမှတ်အသားများသည်လည်း စာပေနှင့်ကဗျာလောကတွင် ခိုင်မာစွာ နေရာယူထားပါသည်။ သင်္ကြန်၏ အဓိကသင်္ကေတဖြစ်သော ပိတောက်ဖြူနှင့် ပိတောက်ဝါ တို့သည် အေးမြသော သင်္ကြန်မိုးနှင့်အတူ ပွင့်လန်းလာတတ်ပုံကို ရှေးစာဆိုတော်များကပင် တခမ်းတနား ဖွဲ့ဆိုခဲ့ကြရာ၊ အထူးသဖြင့် ကုန်းဘောင်ခေတ် စာဆိုတော် ဦးကြော့၏
&quot;တန်ခူးလေသာ၊ မိဿရာသီ၊ ပြောင်းပြီမို့၊ လောင်းလှေလှော်ခတ်၊ ရေသဘင်ဆင်ယင်ကျင်းပ...&quot;
ဟူသော ကဗျာစာသားများသည် သင်္ကြန်၏ အနှစ်သာရကို ကောင်းစွာဖော်ညွှန်းနေပါသည်။ ထို့ပြင် သင်္ကြန်၏ အမှတ်အသားတစ်ခုဖြစ်သော အတာအိုး အတွင်းရှိ သပြေညွန့်နှင့် အတာပန်း ၇ မျိုးကို အမှီပြု၍ &quot;သပြေညို ရွှေဘိုပန်းက၊ လန်းရက်စည်စည်&quot; ဟူသော စာသားများက မြန်မာတို့၏ အောင်ခြင်းမင်္ဂလာနှင့် နှစ်သစ်ကူးအောင်ပွဲကို ပုံဖော်ပေးခဲ့သည်။
မြန်မာလူမျိုးတို့၏ သင်္ကြန်ယဉ်ကျေးမှုတွင် ရေပက်ကစားခြင်းသည် ပျော်ရွှင်မှုသက်သက်မဟုတ်ဘဲ &quot;ရေစင်သွန်းလို့၊ အမောပြေ၊ တန်ခူးလမှာ၊ ပျော်ကြပေ&quot; ဟူသည့်အတိုင်း တစ်ဦးပေါ်တစ်ဦး ထားရှိသည့် မေတ္တာနှင့် ကောင်းမှုကို ရည်ရွယ်သည့် စင်ကြယ်ခြင်း သင်္ကေတဖြစ်သည်။ လူမှုရေးအရလည်း မုန့်လုံးရေပေါ် နှင့် သင်္ကြန်ယိမ်း တို့သည် စည်းလုံးခြင်း၏ အမှတ်အသားများဖြစ်ကြပြီး၊ မဏ္ဍပ်ထက်မှ သံချပ် သံများသည်လည်း လွတ်လပ်မှုနှင့် ပွင့်လင်းမြင်သာမှု၏ ပြယုဂ်များအဖြစ် တည်ရှိနေပါသည်။ ဤသို့ဖြင့် မြန်မာ့အတာသင်္ကြန်သည် ပိတောက်ရနံ့၊ သပြေခက်၊ အတာအိုးနှင့် ရေသဘင်ပွဲတော်ဟူသော အမှတ်အသားများဖြင့် သမိုင်းပိတ်ကားထက်တွင် ကဗျာဆန်ဆန် လှပစွာ အမြစ်တွယ်နေသော အမျိုးသားရေး သင်္ကေတတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း သမိုင်းနှင့် စာပေအထောက်အထားများက ညွှန်ပြနေပါသည်။

== ဒေသန္တရ ဆက်စပ်မှု ==
မြန်မာနိုင်ငံအပြင် မြန်မာ ကောဇာသက္ကရာဇ်ကို ၁၉ရာစု အလယ်ပိုင်းအထိ  ဆက်ခံအသုံးပြုခဲ့ကြသော[[ထိုင်းနိုင်ငံ|ထိုင်း]] (Songkran)၊ [[လာအိုနိုင်ငံ|လာအို]] (Pi Mai)၊ [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ]] (Chaul Chnam Thmey) နှင့် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ [[ယူနန်ပြည်နယ်]]ရှိ ရှမ်းလူမျိုးများတွင်လည်း အလားတူ နှစ်သစ်ကူး ရေပက်ပွဲတော်များကို ဒေသန္တရအမည်များဖြင့် ကျင်းပကြသည်။

[[File:Rakhine Thingyan 2011.jpeg | thumb | မြန်မာနှစ်သစ်ကူးသင်္ကြန်တွင် ရေကစားနေပုံ၊ ရန်ကုန်၊ မြန်မာ ( ၁၃၊ ဧပြီလ၊ ၂၀၁၁) ]]

မြန်မာ့အတာသင်္ကြန်သည် အရှေ့တောင်အာရှရှိ အခြားသော တိုင်(ရှမ်း) နွယ်ဖွားများနှင့် ခမာ ယဉ်ကျေးမှု ထွန်းကားရာ ဒေသများသို့ ဗြဟ္မဏနက္ခတ္တဗေဒနှင့် ရေသဘင်ဓလေ့ကို ပျံ့နှံ့စေခဲ့သည့် အဓိက အချက်အချာ ဖြစ်သည်။ သမိုင်းအထောက်အထားများအရ [[ပုဂံခေတ်]] အင်ပါယာ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိချိန်တွင် မြန်မာတို့၏ သက္ကရာဇ် တွက်ချက်ပုံနှင့် သင်္ကြန်ကျင်းပပုံ ဓလေ့များသည် အိမ်နီးချင်း ယိုးဒယား (အယုဒ္ဓယ) နှင့် လာအိုဒေသများသို့ လွှမ်းမိုး စီးဝင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;dr-than-tun&quot;&gt;ဒေါက်တာသန်းထွန်း၊ &quot;မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုသမိုင်း&quot;၊ ၂၀၀၂။&lt;/ref&gt;

အရှေ့တောင်အာရှ နိုင်ငံအတော်များများသည် မြန်မာတို့၏ [[မြန်မာ သက္ကရာဇ်|မြန်မာသက္ကရာဇ်]] (จุลศักราช, ចុល្លសករាជ,Chula Sakarat) ကို ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ နေမင်းကြီး၏ ပတ်လမ်းကို အခြေခံ၍ သင်္ကြန်ကျရက် တွက်ချက်သည့် မြန်မာ့နက္ခတ်ဗေဒ စနစ်သည် ထိုင်းနှင့် လာအိုနိုင်ငံတို့၏ ဆုန်ကရန် (Songkran) ရက်စွဲ သတ်မှတ်ချက်အပေါ် တိုက်ရိုက် သက်ရောက်မှု ရှိခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် မြန်မာ့သင်္ကြန်သည် ဒေသတွင်း နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်များအတွက် &quot;အချိန်နာရီ စံနှုန်း&quot; အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;calendar&quot;&gt;ဖိုးလတ်၊ &quot;မြန်မာ့သက္ကရာဇ်သမိုင်း&quot;၊ ၁၉၆၂။&lt;/ref&gt;

ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်များကို ရေသပ္ပာယ်ခြင်းနှင့် လူသားအချင်းချင်း ရေစင်သွန်းလောင်းခြင်း ဓလေ့သည် မြန်မာပြည်မှတစ်ဆင့် မဲခေါင်မြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်ရှိ နိုင်ငံများသို့ ပျံ့နှံ့သွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ပုဂံခေတ် ရာဇဝင်မှတ်တမ်းများတွင် တွေ့ရသည့် စနစ်တကျ ရေပက်ကစားသည့် ဓလေ့သည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် အစောဆုံးသော &quot;ရေသဘင်&quot; ပုံစံဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် နောင်တွင် ယိုးဒယားနှင့် လာအိုတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ဟန် ရေသဘင်ပွဲများအဖြစ်သို့ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲ သွားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;ancestry&quot;&gt;Sai Aung Tun, &quot;The History of Myanmar Calendar&quot;, 1998.&lt;/ref&gt;

မြန်မာ့သင်္ကြန်တွင် တွေ့ရသည့် &quot;သက်ကြီးပူဇော်ပွဲ&quot;၊ &quot;ငါးလွှတ်ပွဲ&quot; (ဇီဝိတဒါန) နှင့် &quot;မုန့်လုံးရေပေါ်&quot; ကဲ့သို့သော စုပေါင်းလုပ်ဆောင်မှုများသည် အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသန္တရ နိုင်ငံများတွင် ဆင်တူယိုးမှား တွေ့ရှိရသည်။ ဤသည်မှာ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုသည် ဗြဟ္မဏဝါဒမှ လာသော အယူအဆကို အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသစရိုက်နှင့် ကိုက်ညီအောင် ဦးစွာ ပုံဖော်ခဲ့ပြီး၊ ထိုမှတစ်ဆင့် ဒေသတွင်းသို့ တစ်ဆင့်စကား တစ်ဆင့်နားဖြင့် စီးဝင်သွားခြင်း ဖြစ်ကြောင်း ခိုင်မာသော အထောက်အထားများက ညွှန်ပြနေသည်။&lt;ref name=&quot;ritual&quot;&gt;Aung Hla Thein, &quot;The Evolution of Myanmar Traditional Festivals&quot;, 2012.&lt;/ref&gt;

မြန်မာ့သင်္ကြန်သည် အရှေ့တောင်အာရှ၏ နှစ်သစ်ကူး ယဉ်ကျေးမှု ကွင်းဆက်တွင် &quot;အစပြုရာ ဗဟိုချက်&quot; အဖြစ် တည်ရှိနေပြီး၊ နက္ခတ္တဗေဒဆိုင်ရာ တိကျမှုနှင့် ရေလောင်းဓလေ့၏ အနှစ်သာရတို့ကြောင့် ဒေသတွင်း နိုင်ငံများ၏ သင်္ကြန်ပွဲတော်များအပေါ် ယနေ့တိုင် သြဇာသက်ရောက်နေဆဲ ဖြစ်သည်။

== ကမ္ဘာ့ဒြပ်မဲ့ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ် ==
မြန်မာ့ရိုးရာ နှစ်သစ်ကူး အတာသင်္ကြန်ပွဲတော်ကို [[ယူနက်စကို]]၏ လူသားမျိုးနွယ်ဆိုင်ရာ ဒြပ်မဲ့ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်စာရင်းတွင် ပါဝင်နိုင်ရေးအတွက်  အဆိုပြုစာတွဲကို ယူနက်စကို ဒြပ်မဲ့ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်ကော်မတီထံ [[သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန|သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန]]က ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၄ ရက်တွင် ပေးပို့တင်သွင်းသည်။၂၀၂၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၅ ရက်တွင်  ပါရာဂွေးနိုင်ငံ၊ အာဆွန်စီယွန်မြို့၌ ကျင်းပသည့် (၁၉)ကြိမ်မြောက် ဒြပ်မဲ့ ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်ညီလာခံက “မြန်မာ့ရိုးရာ နှစ်သစ်ကူး အတာသင်္ကြန်ပွဲတော်”ကို  ကမ္ဘာ့ဒြပ်မဲ့ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်စာရင်းတွင်ထည့်သွင်းကြောင်းတရားဝင် ဆုံးဖြတ်အတည်ပြုကြေညာခဲ့သည်။ထို့ကြောင့်သင်္ကြန်ပွဲတော်သည်မြန်မာတို့အတွက်ဂုဏ်ယူစရာကောင်းသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/mnmaariuraa-ncsckuu-attaasngknpaitteaakiu-kmbhaadpmaiynykemu-ameanccaarngaphc-sttmttkhnr|title=မြန်မာ့ရိုးရာ နှစ်သစ်ကူး အတာသင်္ကြန်ပွဲတော်ကို ကမ္ဘာ့ဒြပ်မဲ့ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်စာရင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရ|work=Myanmar Digital News|date=5 December 2024|accessdate=22 August 2025}}&lt;/ref&gt; 

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}                      


{{မြန်မာ့ ရာသီ}}
[[Category:မြန်မာ့ ဓလေ့ထုံးစံ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ရိုးရာ ပွဲတော်များ]]
[[ကဏ္ဍ:စာပေ ဆောင်းပါးတို တမ်းပလိတ်များ]]</text>
      <sha1>gzj9fiysxqhibf081qvglpkco3udn67</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1028942</id>
      <parentid>1028885</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T08:01:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chenzeyan29</username>
        <id>141880</id>
      </contributor>
      <comment>/* နောက်ခံသမိုင်းနှင့် ယူဆချက်များ */</comment>
      <origin>1028942</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47695" sha1="ip3tuck2u6n3gvgvk9u8v82li5bvc51" xml:space="preserve">{{Infobox holiday
|holiday_name  = သင်္ကြန်
|type          = buddhist
|image         = Bagan era painting of Thingyan.jpg
|imagesize     = 250px
|caption       = [[ပုဂံခေတ်]] သင်္ကြန်ပွဲတော်
|official_name = Thingyan (သင်္ကြန်)
|nickname      = အတာရေသဘင်ပွဲတော်
|observedby    = [[မြန်မာလူမျိုး|မြန်မာ]]
|litcolor      = 
|longtype      = 
|significance  = မြန်မာနှစ်သစ်ကူး
|begins        = အကြိုနေ့
|ends          = အတက်နေ့
|date          = နှစ်သစ်
|flower      = [[ပိတောက်ပန်း]]
ရိုးရာအစားအစာ = သင်္ကြန်ထမင်း၊မုန့်လုံးရေပေါ်
|celebrations  =
|observances   = ရေကစားခြင်း၊ တရားဘာဝနာပွားခြင်းနှင့် သက်ကြီးတို့အား ကန်တော့ခြင်း။
|relatedto     = [[ဆောင်ခရမ် အားလပ်ရက်]], [[:en:Lao New Year|လာအိုနှစ်သစ်ကူး]], [[:en:Puthandu|Tamil New Year]], [[:en:Cambodian New Year|ကမ်ဗောဒီယား နှစ်သစ်ကူးရက်]] 
|website=www.myanmarwaterfestival.com|UNESCO's Intangible Cultural Heritage=https://www.gnlm.com.mm/myanmars-thingyan-festival-recognized-as-unesco-intangible-cultural-heritage/}}
{{Wiktionary}}
'''သင်္ကြန်''' ဟူသော ဝေါဟာရသည် [[ပါဠိ|ပါဠိဘာသာ]] &quot;သင်္ကန္တ&quot; နှင့် [[သင်္သကရိုက်ဘာသာစကား|သက္ကတဘာသာ]] &quot;သင်္ကြန္တ&quot; မှ ဆင်းသက်လာပြီး &quot;ကူးပြောင်းခြင်း&quot; ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ [[မြန်မာ သက္ကရာဇ်|မြန်မာပြက္ခဒိန်]]၏ ပထမဆုံးလဖြစ်သော [[တန်ခူးလ]]တွင် နှစ်ဟောင်းကုန်၍ နှစ်သစ်သို့ ကူးပြောင်းသည့် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ကျင်းပသော ပွဲတော်တစ်ခုဖြစ်သည်။ 

မြန်မာ့အတာသင်္ကြန်ကို ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့တွင် [[ယူနက်စကို]] (UNESCO) က ကမ္ဘာ့ဒြပ်မဲ့ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်စာရင်း သို့ ထည့်သွင်းသတ်မှတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://ich.unesco.org/en/RL/myanmar-traditional-new-year-at-thingyan-festival-02085|title=Inscribed in 2024 (19.COM) on the Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity|work= Intangible Cultural Heritage|access-date=6 Dec 2024|date=5 Dec 2024 }}&lt;/ref&gt; ပုဂံခေတ်သည် သင်္ကြန်ပွဲတော်ကို စာဖြင့် ရေးထိုးသည့် ကျောက်စာမှတ်တမ်း၊ ရေပက်ကစားသည့် ရာဇဝင်မှတ်တမ်း နှင့် စနစ်တကျ တွက်ချက်သည့် နက္ခတ်ဗေဒမှတ်တမ်း ဟူသော ကဏ္ဍစုံမှ အစောဆုံး တည်ရှိခဲ့သဖြင့် မြန်မာ့သင်္ကြန် သည်အစောဆုံး ကျင်းပသည့် မူလရေသဘင် နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ဖြစ်ကြောင်း အခိုင်အမာဆိုနိုင်ပေမည်။

== နောက်ခံသမိုင်းနှင့် ယူဆချက်များ ==

မြန်မာ့အတာသင်္ကြန်သည် ဗြဟ္မဏဝါဒ၏ 
နက္ခတ္တဗေဒပညာရပ်နှင့် မြန်မာတို့၏ ဒေသန္တရယဉ်ကျေးမှုတို့ ပေါင်းစည်းဖြစ်တည်လာသော အရှေ့တောင်အာရှ၏ အစောဆုံးနှင့် အခိုင်မာဆုံးသော နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ဖြစ်သည်။ &lt;ref name=&quot;dr-than-tun-2002&quot;&gt;ဒေါက်တာသန်းထွန်း၊ &quot;မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုသမိုင်း&quot;၊ ၂၀၀၂၊ နှာ-၁၂၄-၁၃၀။&lt;/ref&gt;

နေမင်းကြီးသည် တစ်နှစ်တာပတ်လမ်း၏ နောက်ဆုံးရာသီဖြစ်သော မိန်ရာသီ မှ နှစ်သစ်၏အစဖြစ်သော မိဿရာသီ သို့ ကူးပြောင်းဝင်ရောက်သည့် အချိန်နာရီကို &quot;သူရိယသိဒ္ဓန္တ&quot; နက္ခတ်ကျမ်းအရတွက်ချက်ကာ&quot;သင်္ကန္တ&quot;ဟု ဗြဟ္မဏတို့က ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။
&lt;ref name=&quot;pho-lat&quot;&gt;ဦးဖိုးလတ်၊ &quot;မြန်မာ့သက္ကရာဇ်သမိုင်း&quot;၊ ၁၉၆၂။&lt;/ref&gt;ဤနက္ခတ္တဗေဒဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုအရ နေမင်းကြီးသည် မိဿရာသီ သုညဒီဂရီသို့ ရောက်ရှိသည့် &quot;မဟာသင်္ကြန်&quot; ကာလကို မြန်မာတို့က အေဒီ ၆၃၈ (သက္ကရာဇ် ဖြိုခေတ်) ကတည်းက လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့ပြီး၊ ပုဂံခေတ်တွင် ထိုစနစ်မှာ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ပုဂံဒေသရှိ ကျောက်စာအထောက်အထားများသည် သင်္ကြန်ပွဲတော် မြန်မာပြည်မှ စတင်ခိုင်မာခဲ့ကြောင်းကို အကောင်းဆုံး သက်သေပြနေသည်။အထူးသဖြင့် အေဒီ ၁၂ ရာစုအတွင်း ရေးထိုးခဲ့သော &quot;မင်းနန်သူအရုဏ်ဆွဲဘုရားကျောက်စာ&quot;တွင်&quot;သင်္ကန္တ&quot;ဟူသော ဝေါဟာရကို တိုက်ရိုက်သုံးနှုန်းလျက် တန်ခူးလသင်္ကြန်အခါ၌ ရေစင်သွန်းလောင်းခြင်း၊ နံ့သာရည်များဖြင့် ပူဇော်ခြင်းနှင့် ဆွမ်းလုပ်ကျွေးခြင်း စသည့် အလှူမှတ်တမ်းများကို တွေ့ရှိရခြင်းက အရှေ့တောင်အာရှတွင် မြန်မာ့သင်္ကြန်သည်အထောက်အထားအရ အစောဆုံးဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားစေသည်။&lt;ref name=&quot;inscriptions&quot;&gt;မောင်မောင်တင်၊ &quot;မြန်မာ့ကျောက်စာသမိုင်း&quot;၊ ၁၉၇၀။&lt;/ref&gt;

မြန်မာ့သင်္ကြန်၏ ထူးခြားချက်မှာ ဗြဟ္မဏတို့၏ အချိန်ကာလသတ်မှတ်ချက်ကို ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် မြန်မာတို့က &quot;ရေလောင်းခြင်း&quot; ဟူသော ဘာသာရေးနှင့် လူမှုရေးပြယုဂ်အဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းပုံဖော်ခဲ့ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ရေလောင်းခြင်း ဓလေ့သည် နှစ်ဟောင်းမှ အညစ်အကြေးများကို ဆေးကြောစင်ကြယ်စေခြင်းဟူသော အဓိပ္ပာယ်ဖြင့် ဘုရားရှင်အား ရေသပ္ပာယ်ခြင်းမှ စတင်ကာ၊ နောင်တွင် နန်းတွင်း၌ ပျော်ရွှင်ဖွယ် &quot;ရေသဘင်ပွဲ&quot; အဖြစ်သို့ တိုးတက်လာခဲ့သည်။ ရာဇဝင်မှတ်တမ်းများအရ ပုဂံဘုရင် နရသီဟပတေ့မင်းလက်ထက်တွင် နန်းတွင်း၌ ရေပက်ကစားခြင်း ကို စနစ်တကျ ကျင်းပခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရပြီး၊ ရှေးအကျဆုံးသော ရေသဘင်ပွဲတော်  မှတ်တမ်းများအဖြစ် သမိုင်းပညာရှင်များက ယူဆကြသည်။&lt;ref name=&quot;dr-than-tun&quot;&gt;ဒေါက်တာသန်းထွန်း၊ &quot;မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုသမိုင်း&quot;၊ ၂၀၀၂။&lt;/ref&gt; ဤသို့ဖြင့် ဗြဟ္မဏ နက္ခတ္တဗေဒနှင့် မြန်မာတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ရေလောင်းဓလေ့တို့ ပေါင်းစည်းသွားကာ ယနေ့တိုင် တည်တံ့နေသော ဗမာလူမျိုးတို့၏ အတာသင်္ကြန် ကိုယ်ပိုင် identity အဖြစ် သမိုင်းပိတ်ကားပေါ်တွင် အခိုင်အမာ နေရာယူခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;culture-heritage&quot;&gt;Aung Hla Thein, &quot;The Evolution of Myanmar Traditional Festivals&quot;, 2012.&lt;/ref&gt; 

အနှစ်ချုပ်အားဖြင့် ပုဂံခေတ်သည် သင်္ကြန်ပွဲတော်ကို စာဖြင့် ရေးထိုးသည့် ကျောက်စာမှတ်တမ်း၊ ရေပက်ကစားသည့် ရာဇဝင်မှတ်တမ်း နှင့် စနစ်တကျ တွက်ချက်သည့် နက္ခတ်ဗေဒမှတ်တမ်း ဟူသော ကဏ္ဍစုံမှ အစောဆုံး တည်ရှိခဲ့သဖြင့် မြန်မာ့သင်္ကြန် သည်အစောဆုံး ကျင်းပသည့် မူလရေသဘင် နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ဖြစ်ကြောင်း အခိုင်အမာဆိုနိုင်ပေမည်။ &lt;ref name=&quot;aung-hla-thein-2012&quot;&gt;Aung Hla Thein, &quot;The Evolution of Myanmar Traditional Festivals&quot;, 2012, p. 45.&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;sai-aung-tun-1998&quot;&gt;Sai Aung Tun, &quot;History of the Myanmar Calendar and Festivals&quot;, 1998.&lt;/ref&gt;

[[File:Rural Thingyan 2017.jpg|thumb|left|300px|သင်္ကြန်ကာလ ကလေးငယ်များ ရေကစားနေပုံ၊ ၂၀၁၇ ခုနှစ်]]

=== ဒဏ္ဍာရီလာအယူအဆ ===
[[သိကြားမင်း]]နှင့် [[ဗြဟ္မာ|ဗြဟ္မာမင်း]]တို့ အလောင်းအစားပြုရာတွင် ဗြဟ္မာမင်းရှုံး၍ ဦးခေါင်းဖြတ်ခြင်း ခံရသည်။ ထိုဦးခေါင်းကြီး မြေသို့ကျလျှင် မီးလောင်မည်၊ ရေထဲကျလျှင် ပင်လယ်ခမ်းမည် ဖြစ်သောကြောင့် နတ်သမီး ၇ ဖော်က တစ်ဦးလျှင် တစ်နှစ်စီ အလှည့်ကျ ထိန်းသိမ်းရသည်။ တစ်ဦးမှ တစ်ဦးသို့ အလွှဲအပြောင်းပြုလုပ်သည့် အချိန်ကို &quot;သင်္ကြန်&quot; ဟု သတ်မှတ်သည်ဟု ဆိုသည်။

လွန်ခဲ့သော ကမ္ဘာဦးကာလ၊ လူတို့၏အသိပညာနှင့် နက္ခတ္တဗေဒပညာရပ်များ ထွန်းကားစအချိန်က ဖြစ်ပါသည်။ ထိုစဉ်က ဗြဟ္မာ့ပြည်တွင် ကပိလဗြဟ္မာ ဟူသော ဗြဟ္မာကြီးတစ်ဦး ရှိလေသည်။ ထိုဗြဟ္မာကြီးသည် သူ၏ အသိပညာအပေါ် အလွန်မာန်တက်ပြီး ဘယ်သူမှ မဖြေနိုင်သော ပဟေဠိများကို မေးမြန်းလေ့ရှိသည်။
တစ်နေ့တွင် ကပိလဗြဟ္မာကြီးသည် တာဝတိံသာနတ်ပြည်၏ အရှင်သခင် သိကြားမင်း နှင့် တွေ့ဆုံကာ အလောင်းအစားတစ်ခု ပြုလုပ်လေတော့သည်။

&gt; &quot;အို... သိကြားမင်း၊ လူသားတို့အတွက် တစ်နေ့တာရဲ့ မင်္ဂလာဟာ ဘယ်နေရာမှာ ရှိသလဲ။ အဖြေကို ခုနစ်ရက်အတွင်း မဖြေနိုင်ရင် မင်းရဲ့ ဦးခေါင်းကို ငါ့ထံ အဖြတ်ခံရမယ်။ အကယ်၍ မင်းဖြေနိုင်ရင်တော့ ငါ့ရဲ့ ဦးခေါင်းကို ငါကိုယ်တိုင် ဖြတ်ပေးမယ်။&quot;
&gt;
သိကြားမင်းသည် နတ်ပညာဖြင့် စဉ်းစားသော်လည်း အဖြေကို ချက်ချင်းမရခဲ့ပေ။ ခြောက်ရက်တိုင်တိုင် စဉ်းစားသော်လည်း အဖြေက ပဟေဠိဖြစ်နေဆဲ။

ခုနစ်ရက်မြောက်နေ့တွင် စိတ်ပျက်အားလျော်စွာဖြင့် သိကြားမင်းသည် သစ်ပင်ကြီးတစ်ပင်အောက်၌ နားနေစဉ် အထက်ရှိ သစ်ကိုင်းပေါ်မှ ငှက်မင်းနှစ်ကောင် စကားပြောနေသည်ကို ကြားလိုက်ရသည်။
မငှက်က &quot;မနက်ဖြန် ငါတို့ ဘာစားရမလဲ&quot; ဟု မေးရာ၊ ဖိုငှက်က &quot;သိကြားမင်း ရှုံးတော့မယ်၊ ဗြဟ္မာကြီးရဲ့ အသားကို စားရလိမ့်မယ်&quot; ဟု ပြန်ပြောရင်း အဖြေကိုပါ တတွတ်တွတ် ပြောပြနေလေသည်။ ၎င်းကို ကြားလိုက်ရသော သိကြားမင်းသည် ဝမ်းသာအားရဖြင့် ဗြဟ္မာမင်းထံ ပြန်သွားကာ အဖြေကို ဤသို့ ဖြေကြားလိုက်ပါသည်။
&gt; &quot;နံနက်ခင်းမှာ လူတို့ဟာ မျက်နှာသစ်ကြတဲ့အတွက် မင်္ဂလာဟာ **မျက်နှာ** မှာ ရှိပါတယ်။ မွန်းတည့်ချိန်မှာ ကိုယ်လက်သန့်စင်ကြတဲ့အတွက် မင်္ဂလာဟာ **ရင်ဘတ်** မှာ ရှိပါတယ်။ ညနေချမ်းမှာ ခြေထောက်ကို ဆေးကြောကြတဲ့အတွက် မင်္ဂလာဟာ **ခြေထောက်** မှာ ရှိပါတယ်။&quot;
&gt; 

ကပိလဗြဟ္မာကြီးသည် မိမိ၏ အရှုံးကို ဝန်ခံကာ ကတိအတိုင်း မိမိ၏ ဦးခေါင်းကို ဓားဖြင့် ဖြတ်ချလိုက်လေသည်။ သို့သော် ပြဿနာက ထိုနေရာမှ စတော့သည်။ ထိုဗြဟ္မာကြီး၏ ဦးခေါင်းသည် အလွန်တန်ခိုးကြီးလှသဖြင့် -

 * မြေပေါ်ကျလျှင် ကမ္ဘာကြီး မီးဟုန်းဟုန်းတောက်မည်။
 * သမုဒ္ဒရာထဲကျလျှင် ရေများ ခမ်းခြောက်သွားမည်။
 * မိုးပေါ်ပစ်တင်လျှင် ခုနစ်နှစ်ပတ်လုံး မိုးခေါင်သွားမည်။

သမီးတော်ခုနစ်ဦးနှင့် အတာကူးချိန်
သိကြားမင်းသည် ကမ္ဘာကြီး ပျက်စီးမည့်ဘေးမှ ကယ်တင်ရန် ကပိလဗြဟ္မာမင်း၏ သမီးတော် ခုနစ်ဦးကို ဆင့်ခေါ်လိုက်သည်။ ထို့နောက် ဖခင်၏ ဦးခေါင်းတော်ကို မြေပေါ်မကျစေဘဲ ဖန်ဦးအင်တုံဖြင့် လှည့်လည် ကိုင်ဆောင်စေခဲ့သည်။
သမီးတော်တစ်ဦးသည် တစ်နှစ်လျှင် တစ်ကြိမ် အလှည့်ကျ ကိုင်ဆောင်ရသည်။ တစ်နှစ်ပြည့်၍ နောက်သမီးတော်တစ်ဦးထံသို့ ဦးခေါင်းတော်ကို လွှဲပြောင်းပေးသည့် အခိုက်အတန့်ကို **&quot;သင်္ကန္တ&quot;** သို့မဟုတ် **&quot;သင်္ကြန်&quot;** ဟု ခေါ်ဆိုကြလေသည်။ ဤသည်မှာ နှစ်ဟောင်းမှ နှစ်သစ်သို့ ကူးပြောင်းခြင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။

ဤဒဏ္ဍာရီအရ သင်္ကြန်ကာလအတွင်း သိကြားမင်းသည် လူ့ပြည်သို့ ဆင်းသက်လာပြီး လူတို့၏ ကောင်းမှု၊ မကောင်းမှုများကို စစ်ဆေးတတ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
 * ကောင်းမှုလုပ်သူများကို ရွှေပေလွှာ ထက်တွင် မှတ်တမ်းတင်သည်။
 * မကောင်းမှုလုပ်သူများကို ခွေးသားရေပုရပိုက် ပေါ်တွင် မှတ်တမ်းတင်သည်။
ထို့ကြောင့် မြန်မာတို့သည် သိကြားမင်းဆင်းလာချိန် (သင်္ကြန်ကျချိန်) မှ ပြန်တက်သွားချိန် (သင်္ကြန်တက်ချိန်) အထိ အန္တရာယ်ကင်းစေရန် အတာအိုးများ ထိုးကြပြီး၊ မကောင်းမှုများကို ရှောင်ကြဉ်ကာ ကုသိုလ်ယူရင်း ရေပက်ကစားကြခြင်း ဖြစ်ပါတော့သည်။

=== နက္ခတ်ဗေဒင်ဆိုင်ရာ အယူအဆ ===

မြန်မာ့အတာသင်္ကြန်ရက် သတ်မှတ်ရန်အတွက် အသုံးပြုသော သူရိယသိဒ္ဓန္တကျမ်း သည် နေမင်း၏ တည်နေရာအမှန်ကို ရှာဖွေရာ၌ &quot;မဇ္ဈိမ&quot;  နှင့် &quot;သဖုဋ&quot; ဟူသော အဆင့်နှစ်ဆင့်ဖြင့် တွက်ချက်သည်။ ၎င်းစနစ်သည် နေမင်း၏ အသွားနှုန်း မမှန်မှုကို Trigonometry ပညာရပ်ဖြင့် ဖြေရှင်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ပထမဦးစွာ ကမ္ဘာဗဟိုပြုစနစ်အရ နေမင်းသည် စက်ဝိုင်းပုံလမ်းကြောင်းအတိုင်း တစ်သမတ်တည်း သွားနေသည်ဟု ယူဆကာ ၎င်း၏ ပျမ်းမျှတည်နေရာ ကို ရှာဖွေရသည်။အဟောဂဏသည် ကမ္ဘာဦးအစ (သို့မဟုတ် ခေတ်တစ်ခု၏အစ) မှ ယနေ့အထိ ကုန်လွန်ခဲ့သော စုစုပေါင်း ရက်အရေအတွက်ကို ဦးစွာတွက်ချက်သည်။&lt;ref name=&quot;burmese-cal&quot;&gt;ဖိုးလတ်၊ &quot;မြန်မာ့သက္ကရာဇ်သမိုင်း&quot;၊ ၁၉၆၂၊ နှာ-၄၅-၅၀။&lt;/ref&gt; ၎င်းရက်အရေအတွက်ကို အခြေခံ၍ နေမင်း၏ ပျမ်းမျှသွားနှုန်းဖြင့် မြှောက်ကာ ရာသီစက်ဝန်း၏ မည်သည့်နေရာသို့ ရောက်ရှိနေသည်ကို ရှာဖွေသည်။ ဤကျမ်းအရ နေမင်းသည် တစ်နှစ်လျှင် ၃၆၅ ရက်၊ ၁၅ နာရီ၊ ၃၁ မိနစ်၊ ၃၁.၄ စက္ကန့် ကြာမြင့်စွာ သွားလာသည်ဟု သတ်မှတ်သည်။

နေမင်းသည် ကမ္ဘာကို ပတ်ရာတွင် ဘဲဥပုံလမ်းကြောင်း အတိုင်း သွားသောကြောင့် အချို့နေရာတွင် မြန်၍ အချို့နေရာတွင် နှေးသည်။ ထိုသို့ ပျမ်းမျှတည်နေရာနှင့် အမှန်တကယ်ရှိနေသော တည်နေရာ ခြားနားချက်ကို &quot;မန္ဒဖလ&quot; ဟု ခေါ်သည်။မန္ဒဥစ္စ ကို နေမင်းနှင့် ကမ္ဘာ အကွာဆုံးအမှတ်ကို သူရိယသိဒ္ဓန္တတွင် မိဿရာသီ၏ ၇၈ ဒီဂရီ၌ ကိန်းသေထား၍ တွက်ချက်သည်။&lt;ref name=&quot;suryasiddhanta-translation&quot;&gt;Burgess, Ebenezer, &quot;Translation of the Surya-Siddhanta: A Text-book of Hindu Astronomy&quot;, 1860.&lt;/ref&gt;သဖုဋတွက်ချက်ပုံမှာ နေ၏ ပျမ်းမျှတည်နေရာမှ မန္ဒဥစ္စကို နှုတ်၍ ရလာသော ကိန်းကို Sine function (Jya) သုံးကာ တွက်ချက်ရရှိသော အဖြေကို ပျမ်းမျှတည်နေရာတွင် ပေါင်းခြင်း သို့မဟုတ် နှုတ်ခြင်းဖြင့် &quot;သဖုဋနေ&quot; ခေါ် နေမင်း၏ တည်နေရာအမှန်ကို ရရှိသည်။

နေမင်း၏ တည်နေရာအမှန် (သဖုဋနေ) သည် ၃၆၀ ဒီဂရီပြည့်၍ ၀ ဒီဂရီ (မိဿရာသီ၏ အစမှတ်) သို့ ရောက်ရှိသည့် အချိန်နာရီကို တိကျစွာ တွက်ချက်သည်။ ၎င်းအချိန်ကို &quot;သင်္ကြန်ကျချိန်&quot; ဟု သတ်မှတ်သည်။နက္ခတ်တာရာများ အစဉ်အမြဲ ရွေ့လျားနေမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ကွာဟချက်ကို ညှိနှိုင်းရန် အယနံသကိန်းကို ထည့်သွင်းတွက်ချက်ရသည်။ မြန်မာ့ရိုးရာသင်္ကြန်သည် &quot;နိရယဏ&quot; စနစ်ကို သုံးသောကြောင့် ကြယ်တာရာများအပေါ် မူတည်၍ နေမင်း၏ အနေအထားကို တိကျစွာ သိရှိနိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;dr-than-tun-culture&quot;&gt;ဒေါက်တာသန်းထွန်း၊ &quot;မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုသမိုင်း&quot;၊ ၂၀၀၂။&lt;/ref&gt;

ဤသို့ဖြင့် သူရိယသိဒ္ဓန္တကျမ်းသည် နေမင်း၏ သွားလာမှုကို သင်္ချာနည်းကျကျ တွက်ချက်ပေးခြင်းဖြင့် မြန်မာ့အတာသင်္ကြန်၏ &quot;အတက်၊ အကျ၊ အကြို၊ အကူး&quot; အချိန်များကို နှစ်စဉ် လွဲချော်မှုမရှိစေရန် ထိန်းကျောင်းပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;sai-aung-tun&quot;&gt;Sai Aung Tun, &quot;History of the Myanmar Calendar and Festivals&quot;, 1998.&lt;/ref&gt;

== ကျင်းပပုံ ဓလေ့ထုံးတမ်းများ ==

မြန်မာ့အတာသင်္ကြန်သည် မြန်မာလူမျိုးတို့၏ နှစ်ထောင်ချီ ခိုင်မာလာခဲ့သော ဓလေ့နှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာအဆုံးအမများ ပေါင်းစည်းထားသည့် ကိုယ်ပိုင်ရိုးရာ ပွဲတော်တစ်ခုဖြစ်သည်။ နှစ်ဟောင်းမှ အညစ်အကြေးများကို ဆေးကြော၍ နှစ်သစ်တွင် မင်္ဂလာအပေါင်းနှင့် ပြည့်စုံစေရန် ရည်ရွယ်ကျင်းပကြသည်။

=== ၁။ ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ရေသပ္ပာယ်ခြင်း ဓလေ့ ===
သင်္ကြန်ကာလ၏ အဓိက အနှစ်သာရမှာ စင်ကြယ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ မြန်မာ လူမျိုးတို့သည် သင်္ကြန်ကျသည်နှင့်တစ်ပြိုင်နက် ဘုရားကျောင်းကန်များသို့ သွားရောက်၍ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်မြတ်များကို နံ့သာရည်များဖြင့် &quot;ရေသပ္ပာယ်ခြင်း&quot; ကို ရှေးဦးစွာ ပြုလုပ်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;dr-than-tun&quot;&gt;ဒေါက်တာသန်းထွန်း၊ &quot;မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုသမိုင်း&quot;၊ ၂၀၀၂။&lt;/ref&gt; ဤသည်မှာ နှစ်သစ်ကို ကုသိုလ်ဖြင့် စတင်ခြင်းဖြစ်ပြီး မိမိတို့၏ စိတ်နှလုံးကို ရေကဲ့သို့ အေးမြစေရန် ရည်ရွယ်သည့် ဗမာ့ကိုယ်ပိုင် ဘာသာရေး ထုံးတမ်းဖြစ်သည်။

=== ၂။ ရေသဘင်နှင့် လူမှုရေး ပျော်ရွှင်မှု ===
မြန်မာ့ရိုးရာ ရေလောင်းခြင်းသည် တစ်ဦးကိုတစ်ဦး ရန်ငြိုးပြေပျောက်စေရန်နှင့် ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှု တိုးပွားစေရန် ရည်ရွယ်သည်။ [[ပုဂံခေတ်]] ရာဇဝင်မှတ်တမ်းများအရ နန်းတွင်း၌ ဘုရင်နှင့် မိဖုရားများမှစ၍ ငွေဖလားများဖြင့် ရေပက်ကစားသည့် &quot;ရေသဘင်ပွဲ&quot; ကို စနစ်တကျ ကျင်းပခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;glass&quot;&gt;မှန်နန်းရာဇဝင်တော်ကြီး၊ ပုဂံခေတ်အပိုင်း။&lt;/ref&gt; ဤရေလောင်းဓလေ့သည် ပူပြင်းလှသော တန်ခူးလ၏ အပူဒဏ်ကို အေးမြစေသည့်အပြင် &quot;နှစ်ဟောင်းက အညစ်အကြေး ရေဆေးလို့စင်&quot; ဟူသော ဗမာ့ရိုးရာ ယုံကြည်မှုကို ဖော်ဆောင်နေခြင်း ဖြစ်သည်။

=== ၃။ သက်ကြီးပူဇော်ပွဲနှင့် ကန်တော့ခြင်း ===
သင်္ကြန်ကာလအတွင်း အလွန်အနှစ်သာရရှိသော ဓလေ့မှာ &quot;သက်ကြီးပူဇော်ပွဲ&quot; ဖြစ်သည်။ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအတွင်းရှိ အသက်ကြီးသူများကို ခေါင်းလျှော်ပေးခြင်း၊ ခြေသည်းလက်သည်း ညှပ်ပေးခြင်းနှင့် အဝတ်အစားသစ်များ လဲလှယ်ပေးကာ ကန်တော့ခြင်းတို့ ပြုလုပ်ကြသည်။ ဤသည်မှာ လူကြီးမိဘများကို ရိုသေလေးစားတတ်သော ဗမာလူမျိုးတို့၏ ကိုယ်ကျင့်တရားနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ပြယုဂ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

=== ၄။ စုပေါင်းလုပ်ဆောင်မှုနှင့် စတုဒိသာကျွေးမွေးခြင်း ===
သင်္ကြန်ကာလတွင် &quot;မုန့်လုံးရေပေါ်&quot; ပြုလုပ်ခြင်းမှာ ဗမာတို့၏ စည်းလုံးမှုကို ဖော်ပြသည်။ တစ်အိမ်တက်ဆင်း မုန့်လုံးရေပေါ်များ ဝေငှခြင်း၊ စတုဒိသာကျွေးမွေးခြင်းတို့ဖြင့် &quot;မရှိလျှင်ရှိသူက ပေးကမ်းခြင်း&quot; ဟူသော စေတနာကို အခြေခံသည့် လူမှုဓလေ့ကို တွေ့မြင်နိုင်သည်။&lt;ref name=&quot;culture&quot;&gt;ဦးနု၊ &quot;မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ&quot;၊ ၁၉၆၅။&lt;/ref&gt;

=== ၅။ အတာအိုးနှင့် သပြေညွန့်အမှတ်အသား ===
နေအိမ်တိုင်းတွင် ရေဖြည့်ထားသော အတာအိုးအတွင်း၌ &quot;အောင်ခြင်းမင်္ဂလာ&quot; ကို ဆောင်သည့် သပြေညွန့်နှင့် အတာပန်းများကို ထိုးစိုက်ကြသည်။ ၎င်းသည် နှစ်သစ်တွင် ဘေးအန္တရာယ်ကင်းဝေး၍ အေးချမ်းသာယာပါစေကြောင်း မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်အယူအဆဖြင့် ဆုတောင်းကြသည့် ရိုးရာသင်္ကေတ တစ်ခုဖြစ်သည်။

== မြန်မာသင်္ကြန်၏အမှတ်အသားနှင့် သင်္ကေတများ==

မြန်မာ့အတာသင်္ကြန်ပွဲတော်သည် သမိုင်းစဉ်တစ်လျှောက် ယဉ်ကျေးမှုအနုပညာနှင့် ယုံကြည်မှုများ ပေါင်းစည်းရာ အခါသမယဖြစ်ပြီး၊ ပွဲတော်၏ သင်္ကေတများနှင့် အမှတ်အသားများသည်လည်း စာပေနှင့်ကဗျာလောကတွင် ခိုင်မာစွာ နေရာယူထားပါသည်။ သင်္ကြန်၏ အဓိကသင်္ကေတဖြစ်သော ပိတောက်ဖြူနှင့် ပိတောက်ဝါ တို့သည် အေးမြသော သင်္ကြန်မိုးနှင့်အတူ ပွင့်လန်းလာတတ်ပုံကို ရှေးစာဆိုတော်များကပင် တခမ်းတနား ဖွဲ့ဆိုခဲ့ကြရာ၊ အထူးသဖြင့် ကုန်းဘောင်ခေတ် စာဆိုတော် ဦးကြော့၏
&quot;တန်ခူးလေသာ၊ မိဿရာသီ၊ ပြောင်းပြီမို့၊ လောင်းလှေလှော်ခတ်၊ ရေသဘင်ဆင်ယင်ကျင်းပ...&quot;
ဟူသော ကဗျာစာသားများသည် သင်္ကြန်၏ အနှစ်သာရကို ကောင်းစွာဖော်ညွှန်းနေပါသည်။ ထို့ပြင် သင်္ကြန်၏ အမှတ်အသားတစ်ခုဖြစ်သော အတာအိုး အတွင်းရှိ သပြေညွန့်နှင့် အတာပန်း ၇ မျိုးကို အမှီပြု၍ &quot;သပြေညို ရွှေဘိုပန်းက၊ လန်းရက်စည်စည်&quot; ဟူသော စာသားများက မြန်မာတို့၏ အောင်ခြင်းမင်္ဂလာနှင့် နှစ်သစ်ကူးအောင်ပွဲကို ပုံဖော်ပေးခဲ့သည်။
မြန်မာလူမျိုးတို့၏ သင်္ကြန်ယဉ်ကျေးမှုတွင် ရေပက်ကစားခြင်းသည် ပျော်ရွှင်မှုသက်သက်မဟုတ်ဘဲ &quot;ရေစင်သွန်းလို့၊ အမောပြေ၊ တန်ခူးလမှာ၊ ပျော်ကြပေ&quot; ဟူသည့်အတိုင်း တစ်ဦးပေါ်တစ်ဦး ထားရှိသည့် မေတ္တာနှင့် ကောင်းမှုကို ရည်ရွယ်သည့် စင်ကြယ်ခြင်း သင်္ကေတဖြစ်သည်။ လူမှုရေးအရလည်း မုန့်လုံးရေပေါ် နှင့် သင်္ကြန်ယိမ်း တို့သည် စည်းလုံးခြင်း၏ အမှတ်အသားများဖြစ်ကြပြီး၊ မဏ္ဍပ်ထက်မှ သံချပ် သံများသည်လည်း လွတ်လပ်မှုနှင့် ပွင့်လင်းမြင်သာမှု၏ ပြယုဂ်များအဖြစ် တည်ရှိနေပါသည်။ ဤသို့ဖြင့် မြန်မာ့အတာသင်္ကြန်သည် ပိတောက်ရနံ့၊ သပြေခက်၊ အတာအိုးနှင့် ရေသဘင်ပွဲတော်ဟူသော အမှတ်အသားများဖြင့် သမိုင်းပိတ်ကားထက်တွင် ကဗျာဆန်ဆန် လှပစွာ အမြစ်တွယ်နေသော အမျိုးသားရေး သင်္ကေတတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း သမိုင်းနှင့် စာပေအထောက်အထားများက ညွှန်ပြနေပါသည်။

== ဒေသန္တရ ဆက်စပ်မှု ==
မြန်မာနိုင်ငံအပြင် မြန်မာ ကောဇာသက္ကရာဇ်ကို ၁၉ရာစု အလယ်ပိုင်းအထိ  ဆက်ခံအသုံးပြုခဲ့ကြသော[[ထိုင်းနိုင်ငံ|ထိုင်း]] (Songkran)၊ [[လာအိုနိုင်ငံ|လာအို]] (Pi Mai)၊ [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ]] (Chaul Chnam Thmey) နှင့် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ [[ယူနန်ပြည်နယ်]]ရှိ ရှမ်းလူမျိုးများတွင်လည်း အလားတူ နှစ်သစ်ကူး ရေပက်ပွဲတော်များကို ဒေသန္တရအမည်များဖြင့် ကျင်းပကြသည်။

[[File:Rakhine Thingyan 2011.jpeg | thumb | မြန်မာနှစ်သစ်ကူးသင်္ကြန်တွင် ရေကစားနေပုံ၊ ရန်ကုန်၊ မြန်မာ ( ၁၃၊ ဧပြီလ၊ ၂၀၁၁) ]]

မြန်မာ့အတာသင်္ကြန်သည် အရှေ့တောင်အာရှရှိ အခြားသော တိုင်(ရှမ်း) နွယ်ဖွားများနှင့် ခမာ ယဉ်ကျေးမှု ထွန်းကားရာ ဒေသများသို့ ဗြဟ္မဏနက္ခတ္တဗေဒနှင့် ရေသဘင်ဓလေ့ကို ပျံ့နှံ့စေခဲ့သည့် အဓိက အချက်အချာ ဖြစ်သည်။ သမိုင်းအထောက်အထားများအရ [[ပုဂံခေတ်]] အင်ပါယာ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိချိန်တွင် မြန်မာတို့၏ သက္ကရာဇ် တွက်ချက်ပုံနှင့် သင်္ကြန်ကျင်းပပုံ ဓလေ့များသည် အိမ်နီးချင်း ယိုးဒယား (အယုဒ္ဓယ) နှင့် လာအိုဒေသများသို့ လွှမ်းမိုး စီးဝင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;dr-than-tun&quot;&gt;ဒေါက်တာသန်းထွန်း၊ &quot;မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုသမိုင်း&quot;၊ ၂၀၀၂။&lt;/ref&gt;

အရှေ့တောင်အာရှ နိုင်ငံအတော်များများသည် မြန်မာတို့၏ [[မြန်မာ သက္ကရာဇ်|မြန်မာသက္ကရာဇ်]] (จุลศักราช, ចុល្លសករាជ,Chula Sakarat) ကို ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ နေမင်းကြီး၏ ပတ်လမ်းကို အခြေခံ၍ သင်္ကြန်ကျရက် တွက်ချက်သည့် မြန်မာ့နက္ခတ်ဗေဒ စနစ်သည် ထိုင်းနှင့် လာအိုနိုင်ငံတို့၏ ဆုန်ကရန် (Songkran) ရက်စွဲ သတ်မှတ်ချက်အပေါ် တိုက်ရိုက် သက်ရောက်မှု ရှိခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် မြန်မာ့သင်္ကြန်သည် ဒေသတွင်း နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်များအတွက် &quot;အချိန်နာရီ စံနှုန်း&quot; အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;calendar&quot;&gt;ဖိုးလတ်၊ &quot;မြန်မာ့သက္ကရာဇ်သမိုင်း&quot;၊ ၁၉၆၂။&lt;/ref&gt;

ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်များကို ရေသပ္ပာယ်ခြင်းနှင့် လူသားအချင်းချင်း ရေစင်သွန်းလောင်းခြင်း ဓလေ့သည် မြန်မာပြည်မှတစ်ဆင့် မဲခေါင်မြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်ရှိ နိုင်ငံများသို့ ပျံ့နှံ့သွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ပုဂံခေတ် ရာဇဝင်မှတ်တမ်းများတွင် တွေ့ရသည့် စနစ်တကျ ရေပက်ကစားသည့် ဓလေ့သည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် အစောဆုံးသော &quot;ရေသဘင်&quot; ပုံစံဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် နောင်တွင် ယိုးဒယားနှင့် လာအိုတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ဟန် ရေသဘင်ပွဲများအဖြစ်သို့ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲ သွားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;ancestry&quot;&gt;Sai Aung Tun, &quot;The History of Myanmar Calendar&quot;, 1998.&lt;/ref&gt;

မြန်မာ့သင်္ကြန်တွင် တွေ့ရသည့် &quot;သက်ကြီးပူဇော်ပွဲ&quot;၊ &quot;ငါးလွှတ်ပွဲ&quot; (ဇီဝိတဒါန) နှင့် &quot;မုန့်လုံးရေပေါ်&quot; ကဲ့သို့သော စုပေါင်းလုပ်ဆောင်မှုများသည် အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသန္တရ နိုင်ငံများတွင် ဆင်တူယိုးမှား တွေ့ရှိရသည်။ ဤသည်မှာ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုသည် ဗြဟ္မဏဝါဒမှ လာသော အယူအဆကို အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသစရိုက်နှင့် ကိုက်ညီအောင် ဦးစွာ ပုံဖော်ခဲ့ပြီး၊ ထိုမှတစ်ဆင့် ဒေသတွင်းသို့ တစ်ဆင့်စကား တစ်ဆင့်နားဖြင့် စီးဝင်သွားခြင်း ဖြစ်ကြောင်း ခိုင်မာသော အထောက်အထားများက ညွှန်ပြနေသည်။&lt;ref name=&quot;ritual&quot;&gt;Aung Hla Thein, &quot;The Evolution of Myanmar Traditional Festivals&quot;, 2012.&lt;/ref&gt;

မြန်မာ့သင်္ကြန်သည် အရှေ့တောင်အာရှ၏ နှစ်သစ်ကူး ယဉ်ကျေးမှု ကွင်းဆက်တွင် &quot;အစပြုရာ ဗဟိုချက်&quot; အဖြစ် တည်ရှိနေပြီး၊ နက္ခတ္တဗေဒဆိုင်ရာ တိကျမှုနှင့် ရေလောင်းဓလေ့၏ အနှစ်သာရတို့ကြောင့် ဒေသတွင်း နိုင်ငံများ၏ သင်္ကြန်ပွဲတော်များအပေါ် ယနေ့တိုင် သြဇာသက်ရောက်နေဆဲ ဖြစ်သည်။

== ကမ္ဘာ့ဒြပ်မဲ့ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ် ==
မြန်မာ့ရိုးရာ နှစ်သစ်ကူး အတာသင်္ကြန်ပွဲတော်ကို [[ယူနက်စကို]]၏ လူသားမျိုးနွယ်ဆိုင်ရာ ဒြပ်မဲ့ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်စာရင်းတွင် ပါဝင်နိုင်ရေးအတွက်  အဆိုပြုစာတွဲကို ယူနက်စကို ဒြပ်မဲ့ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်ကော်မတီထံ [[သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန|သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန]]က ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၄ ရက်တွင် ပေးပို့တင်သွင်းသည်။၂၀၂၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၅ ရက်တွင်  ပါရာဂွေးနိုင်ငံ၊ အာဆွန်စီယွန်မြို့၌ ကျင်းပသည့် (၁၉)ကြိမ်မြောက် ဒြပ်မဲ့ ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်ညီလာခံက “မြန်မာ့ရိုးရာ နှစ်သစ်ကူး အတာသင်္ကြန်ပွဲတော်”ကို  ကမ္ဘာ့ဒြပ်မဲ့ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်စာရင်းတွင်ထည့်သွင်းကြောင်းတရားဝင် ဆုံးဖြတ်အတည်ပြုကြေညာခဲ့သည်။ထို့ကြောင့်သင်္ကြန်ပွဲတော်သည်မြန်မာတို့အတွက်ဂုဏ်ယူစရာကောင်းသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/mnmaariuraa-ncsckuu-attaasngknpaitteaakiu-kmbhaadpmaiynykemu-ameanccaarngaphc-sttmttkhnr|title=မြန်မာ့ရိုးရာ နှစ်သစ်ကူး အတာသင်္ကြန်ပွဲတော်ကို ကမ္ဘာ့ဒြပ်မဲ့ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်စာရင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရ|work=Myanmar Digital News|date=5 December 2024|accessdate=22 August 2025}}&lt;/ref&gt; 

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}                      


{{မြန်မာ့ ရာသီ}}
[[Category:မြန်မာ့ ဓလေ့ထုံးစံ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ရိုးရာ ပွဲတော်များ]]
[[ကဏ္ဍ:စာပေ ဆောင်းပါးတို တမ်းပလိတ်များ]]</text>
      <sha1>ip3tuck2u6n3gvgvk9u8v82li5bvc51</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အမှတ်(၂)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5415</id>
    <revision>
      <id>1028894</id>
      <parentid>1028792</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T03:50:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ninjastrikers</username>
        <id>22896</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/~2026-26294-86|~2026-26294-86]] ([[User talk:~2026-26294-86|ဆွေးနွေး]]) ၏ ပြင်ဆင်မှုကို [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] ၏ နောက်ဆုံးတည်းဖြတ်မူသို့ နောက်ပြန် ပြန်ပြင်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1023584</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8647" sha1="dmr8c8if8h9u2nqo0tqe39xy9ro1bm9" xml:space="preserve">{{Unreferenced
| date = စက်တင်ဘာ ၂၀၂၁
}}
{{Outdated}}
{{Infobox military unit
| unit_name                   = အမှတ်(၂)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်
| native_name                 = စကခ(၂)
| image                       = Shoulder sleeve insignia of Central East Command.svg
| image_size                  = 216px
| caption                     = အရှေ့အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တံဆိပ်
| country                     = {{Flag|Myanmar}}
| branch                      = {{Army|Myanmar}}
| type                        = စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်
| specialization              = နယ်မြေလုံခြုံရေး၊&lt;br&gt;ပင်မတိုက်ခိုက်ရေး၊&lt;br&gt;အကူတိုက်ခိုက်ရေး၊&lt;br&gt;ရွေ့လျားတိုက်ခိုက်ရေး၊&lt;br&gt;စစ်ကစားခြင်း
| commander1                  = ဗိုလ်မှူးချုပ် လှမိုး
| commander1_label            = စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး
| size                        = တပ်မ
| identification_symbol       = [[Image:Myanmar Eastern Central RMC Flag.svg|border|200px]]
| identification_symbol_label = အလံတော်
}}

'''အမှတ်(၂)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်''' (အတိုကောက် '''စကခ(၂)''') သည် [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] နယ်မြေဖြစ်သော [[ရှမ်းပြည်နယ်]](တောင်ပိုင်း)၊ [[မိုင်းနောင်မြို့]]တွင်တည်ရှိသည့် စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ &quot;စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်&quot; ဆိုသည်မှာ 'ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်' အသွင်ယူထားသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ '''တပ်မ'''များ နှင့် '''စကခ'''များသည် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) | ကက(ကြည်း)]] (စစ်ဆင်ရေး)၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲစီမံသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့များဖြစ်ပြီး စစ်နယ်ဝန်းပုံသေမရှိဘဲ ရန်သူ၏အင်အားအပေါ်မူတည်၍ လိုအပ်သလိုစစ်ကစားနိုင်ရန် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ လက်ရှိ အမှတ်(၂)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ''ဗိုလ်မှူးချုပ် လှမိုး (အလသ-၁၅)'' ဖြစ်သည်။

== သမိုင်း ==
{{Empty section}}

== ဖွဲ့စည်းပုံ ==
အမှတ်(၂)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ (၃)ဖွဲ့နှင့် ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်း (၁ဝ)ရင်း ရှိသည်။

=== အမှတ်(၁)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ ===
{{Expand section}}

=== အမှတ်(၂)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ ===
{{Expand section}}

=== အမှတ်(၃)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ ===
{{Expand section}}

=== ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်းများ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=သျှမ်းပြည် တပ်မတော်နှင့် အစိုးရ တပ်တို့ အကြား တိုက်ပွဲ ဆက်လက် ဖြစ်ပွား |url=https://www.bnionline.net/mm/item/news-17380.html |access-date=2026-03-12 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}&lt;/ref&gt; ===
{{Expand section}}

# [[အမှတ်(၉) ခြေလျင်တပ်ရင်း|ခလရ(၉)]] - [[မိုင်းနောင်မြို့]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/3229/ |access-date=8 May 2024 |archive-date=8 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240508163518/https://myanmar-now.org/mm/news/3229/ }}&lt;/ref&gt; 
# ခလရ(၁၂) - [[လွိုင်လင်မြို့]] &lt;ref&gt;{{Cite web |title=တပ်သိမ်းမြေ ကျူးကျော်မှုဖြင့် ထောင်ချခံခဲ့ရမှုအပေါ် ဆွတ်(က်) ဗဟာဒူးရိုင်း၏ တူတော်သူ အပါအဝင် နစ်နာသူ သုံးဦး၏ မိသားစုဝင်များ ရှင်းလင်း |url=https://elevenbroadcasting.com/broadcast/18320 |access-date=2026-03-12 |website=Eleven Broadcasting}}&lt;/ref&gt; 
# ခလရ(၆၄) - [[လဲချားမြို့]]
# [[ခလရ (၂၄၇)|ခလရ(၂၄၇)]] - [[နမ့်စန်မြို့]]
# ခလရ(၂၈၆) - [[မိုင်းနောင်မြို့]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=စစ်တပ်က ရှမ်းမြောက်မှာ ပေါ်တာဆွဲပြီး သတ်ဖြတ် |url=https://www.bbc.com/burmese/lg/burma/2010/11/101104_ssanorth_shooting |access-date=2026-03-12 |website=www.bbc.com |language=my}}&lt;/ref&gt; 
# ခမရ(၅၁၃)  - [[ပင်လုံမြို့]]
# [[ခမရ(၅၁၅)]]  - [[လဲချားမြို့]] &lt;ref&gt;https://www.google.com/search?client=safari&amp;rls=en&amp;q=%E1%80%81%E1%80%99%E1%80%9B(%E1%81%85%E1%81%81%E1%81%85)+-+%E1%80%9C%E1%80%B2%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7&amp;ie=UTF-8&amp;oe=UTF-8&lt;/ref&gt;
# [[ခမရ(၅၁၆)]]  - [[နမ့်စန်မြို့]]  &lt;ref&gt;{{Cite web |title=SSPP/SSA ဌာနချုပ်ဝမ့်ဟိုင်းတဝိုက် အစိုးရတပ် တပ်ရင်း ၁၀ ရင်းခန့် ဝန်းရံနေ |url=https://www.bnionline.net/mm/item/news-11175.html |access-date=2026-03-12 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}&lt;/ref&gt; 
# [[ခမရ(၅၁၇)]]  - [[မိုင်းပွန်နယ်|မိုင်းပွန်]] 
# ခမရ(၅၁၈)  - [[မိုးနဲမြို့]] &lt;ref&gt;{{Cite web |last=SHRF |date=2018-09-07 |title=အစိုးရစစ်တပ်များက ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိရွာသူရွာသားများကို ဖမ်းဆီးနှိပ်စက်ခြင်း၊ ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း အထက်ရဲရွာရေကာတာအအနီးတဝိုက်တွင် နယ်မြေရှင်းလင်းစစ်ဆင်ရေး လုပ်စဉ် ကလေး သူငယ် များ နှင့် သက်ကြီးရွယ်အိုများအား ချုပ်နှောင်ထားခြင်း၊ ပေါ်တာဆွဲ |url=https://burmese.shanhumanrights.org/burma-army-conscripts-porters-detains-elderly-and-children-during-clearance-operations/ |access-date=2026-03-12 |website=ရှမ်းလူ့အခွင့်အရေးမဏ္ဍိုင် (SHRF) }}{{Dead link|date=April 2026 }}&lt;/ref&gt;

== စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ ==
{{Empty section}}

== ကိုးကား ==


== နောက်ထပ်ကြည့်ရန် ==


{{တပ်မတော် (ကြည်း)}}
{{တပ်မတော်-stub}}
[[ကဏ္ဍ:စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်များ]]
{{DEFAULTSORT:စကခ(၀၂)}}</text>
      <sha1>dmr8c8if8h9u2nqo0tqe39xy9ro1bm9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လားဟူလူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5917</id>
    <revision>
      <id>1028875</id>
      <parentid>957481</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T01:44:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chenzeyan29</username>
        <id>141880</id>
      </contributor>
      <origin>1028875</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15022" sha1="tof6svfzwiatasq90emt60967irc1vk" xml:space="preserve">'''လားဟူလူမျိုး'''များသည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်–တိဗက်]] မျိုးရင်းဝင် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]] ၏ [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာ]] မျိုးနွယ်ဝင် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးတစ်ခု ဖြစ်သည်။လားဟူလူမျိုးများကို [[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာ]]၊ [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်]] နှင့် [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]]တို့တွင် အစိုးရက တရားဝင် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုအဖြစ် အသိအမှတ်ပြု သတ်မှတ်ထား&lt;ref&gt;General Statistics Office of Vietnam (2019); China Statistical Yearbook (2020).&lt;/ref&gt;ပြီး ထိုင်း နှင့်လာအို နိုင်ငံတို့တွင်လည်း ဒေသခံတောင်ပေါ်မျိုးနွယ်စုများအဖြစ် အသိအမှတ်ပြု လက်ခံထားကြသည်။&lt;ref&gt;Walker, Anthony R. (1986). ''The Lahu People''.&lt;/ref&gt;
{{Infobox ethnic group
| group      = လားဟူလူမျိုး
| native_name = Lahu
| image      = [[File:Lahu girls.jpg|thumb|လားဟူအမျိုးသမီးများ]]
| caption    =
| population = ခန့်မှန်းခြေ ၈၀၀,၀၀၀ ကျော်
| regions    = {{flag|China}} (ယူနန်ပြည်နယ်): ၄၈၀,၀၀၀ ခန့်&lt;br /&gt;{{flag|Myanmar}}: ၂၅၀,၀၀၀ ခန့်&lt;br /&gt;{{flag|Thailand}}: ၁၀၀,၀၀၀ ခန့်&lt;br /&gt;{{flag|Vietnam}}: ၁၀,၀၀၀ ခန့်&lt;br /&gt;{{flag|Laos}}: ၁၀,၀၀၀ ခန့်
| languages  = [[လားဟူဘာသာစကား]]
| religions  = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ နတ်ကိုးကွယ်မှု (အေးရှားဘုရား)
| related    = [[လီဆူလူမျိုး]]၊ [[အာခါလူမျိုး]]၊ [[ဗမာလူမျိုး]]၊ အခြား [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်လူမျိုးများ]]
}}

လားဟူလူမျိုးများသည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]] အရှေ့ပိုင်း တာကော်မှစ၍ ကျိုင်းတုံနယ် အရှေ့ဖျားတိုင်အောင် ခရီးလမ်းတစ်လျှောက် ကျေးရွာများတွင် နေထိုင်ကြသည့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]] ၏ [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာ]] မျိုးနွယ်ဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Encyclopedia&quot;&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)&lt;/ref&gt;

== အမည်နာမနှင့် သမိုင်းကြောင်း ==
လားဟူလူမျိုးစုတို့တွင် '''လားဟူန''' (Lahu Na) နှင့် '''လားဟူရှီ''' (Lahu Shi) ဟူ၍ ပင်မနှစ်မျိုး ရှိသည်။ ရှမ်းလူမျိုးများက ၎င်းတို့အား &quot;မူဆိုး&quot; ဟု ခေါ်ဆိုကြသော်လည်း လားဟူတို့က ထိုအမည်ကို မနှစ်သက်ကြဘဲ အချင်းချင်း &quot;လားဟူ&quot; ဟုသာ ခေါ်ဆိုကြသည်။ ရှေးအခါက သံလွင်မြစ် မြောက်ဖျားအရပ်တွင် နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး ယခုအခါ [[မိုင်းဆတ်မြို့|မိုင်းဆတ်]]၊ [[မိုင်းပန်မြို့|မိုင်းပန်]]နှင့် [[ကျိုင်းတုံမြို့|ကျိုင်းတုံ]] အနီးတစ်ဝိုက်သို့ ပြောင်းရွှေ့အခြေချလာခဲ့ကြသည်။

== ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ ==
လားဟူလူမျိုးများသည် နတ်ကို လုံးလုံးလျားလျား ကိုးကွယ်ခြင်း မရှိဘဲ နောင်ပွင့်မည့်ဘုရားကို မျှော်ကိုးနေသူများ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ လူဦးရေ ၁၀ ပုံ ၉ ပုံမှာ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ဝင်များ ဖြစ်ကြသော်လည်း ရုပ်ပွားတော်များကို ထင်ထင်ရှားရှား ကိုးကွယ်ခြင်း မရှိဘဲ အိမ်ဦးခန်းတွင် ဘုရားစင်ကို နတ်စင်ကဲ့သို့ ထားရှိကြသည်။ အချို့မှာ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] ကိုးကွယ်သူများ ဖြစ်ကြသည်။

ထူးခြားသောအယူအဆတစ်ခုမှာ လူတိုင်းလိုလို ဦးခေါင်းထိပ်၌ ကျစ်ဆံမြီး ထားကြခြင်းဖြစ်သည်။ ထိပ်လယ်ရှိ ဗွေနေရာမှ ဆံပင်ကို ရိတ်လိုက်လျှင် ဖျားနာကာ သေဆုံးတတ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။

== ဝတ်စားဆင်ယင်မှု ==
လားဟူလူမျိုးတို့၏ ဝတ်စားဆင်ယင်မှုသည် မျိုးနွယ်စုခွဲအလိုက် ကွဲပြားမှုရှိသော်လည်း ပင်မအားဖြင့် အနက်ရောင်ပိတ်စပေါ်တွင် ရောင်စုံအနားသတ် ဒီဇိုင်းများကို အလေးပေးကြသည်။ ရိုးရာဝတ်စုံများကို မင်္ဂလာဆောင်ပွဲ၊ ကောက်သစ်စားပွဲနှင့် နှစ်သစ်ကူးပွဲကဲ့သို့သော အခါကြီးရက်ကြီးများတွင် အလေးအမြတ်ထား ဝတ်ဆင်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Encyclopedia&quot;/&gt;

==== လားဟူန (Lahu Na) အမျိုးသားနှင့် အမျိုးသမီး ====
လားဟူန မျိုးနွယ်စုဝင်များသည် အမျိုးသား၊ မိန်းမ နှစ်ဦးစလုံး ရင်ဖုံးအင်္ကျီများကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ရင်ကွဲအင်္ကျီမှာ နောက်ပိုင်းခေတ်တွင်မှ ခေတ်စားလာသော ပုံစံဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ အဝတ်အထည်များပေါ်တွင် ရွှေချည်ထိုးရာ၌ အဆင့်အတန်းနှင့် အသက်အရွယ်အလိုက် အရောင်သတ်မှတ်ချက်များ ရှိသည်-
* '''အိမ်ထောင်သည်များ:''' အပြာရောင်နှင့် အစိမ်းရောင် ရွှေချည်ထိုးများကိုသာ အသုံးပြုရသည်။
* '''လူပျို၊ အပျိုများ:''' အနီ၊ အဖြူ နှင့် အဝါရောင် ရောင်စုံဒီဇိုင်းများကို ထည့်သွင်းချုပ်လုပ်နိုင်သည်။

လားဟူန အမျိုးသမီးများသည် အင်္ကျီအရှည်ကို ဝတ်ဆင်ရပြီး၊ ဤသို့ဝတ်ဆင်ခြင်းသည် မိမိ၏ လင်သား၊ မိဘဘိုးဘွားနှင့် ဂုဏ်သရေရှိ လူကြီးသူမများအား ရိုသေမှုပြုခြင်းဟု မှတ်ယူကြသည်။&lt;ref name=&quot;Encyclopedia&quot;/&gt;

==== လားဟူရှီ (Lahu Shi) နှင့် အခြားအုပ်စုများ ====
လားဟူရှီ အမျိုးသမီးများသည် မူလက အင်္ကျီတို ဝတ်ဆင်သည့် ဓလေ့ရှိသော်လည်း၊ နောက်ပိုင်းတွင် အင်္ကျီရှည် ဝတ်ဆင်သူ ပိုမိုများပြားလာသည်။ လားဟူအမျိုးသားများသည် ပုံမှန်အားဖြင့် ပိတ်အနက်ဖြင့် ချုပ်ထားသော ဘောင်းဘီ၊ အင်္ကျီနှင့် ခေါင်းပေါင်းရှည်ကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။

==== လက်ဝတ်တန်ဆာနှင့် အသုံးအဆောင်များ ====
လားဟူလူမျိုးတို့၏ ဝတ်ယုံစနစ်တွင် အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများမှာ အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်။
* '''အမျိုးသမီးများ:''' ငွေလက်ကောက်၊ ငွေနားတောင်းနှင့် ငွေလည်ဆွဲပြားများကို တန်ဆာဆင်လေ့ရှိသည်။
* '''အမျိုးသားများ:''' လွယ်အိတ်၊ ဓား၊ ဆေးတံနှင့် တူမီးသေနတ်များကို အမြဲကိုင်ဆောင်လေ့ရှိပြီး ၎င်းမှာ လားဟူအမျိုးသားတို့၏ အမဲလိုက်ခြင်းနှင့် ရဲရင့်ခြင်းသင်္ကေတများ ဖြစ်သည်။
* '''ဦးခေါင်းအလှ:''' လူတိုင်းလိုလို ဦးခေါင်းထိပ်၌ ကျစ်ဆံမြီး ထားကြသည့်အပြင်၊ ထိပ်လယ်ရှိ ဗွေနေရာမှ ဆံပင်ကို ရိတ်လိုက်လျှင် ဖျားနာကာ သေဆုံးတတ်သည်ဟူသော ယုံကြည်ချက်ဖြင့် အမြတ်တနိုး ထိန်းသိမ်းကြသည်။&lt;ref name=&quot;Encyclopedia&quot;/&gt;

== စီးပွားရေးနှင့် နေထိုင်မှု ==
လားဟူများသည် လယ်ယာလုပ်ငန်းထက် တောင်ယာခုတ်ခြင်းကို အဓိက လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ပဲ၊ စပါး၊ ပြောင်းနှင့် သစ်သီးဝလံများကို ပေါ်ဦးပေါ်ဖျား အချိန်တွင် မိမိတို့ ယုံကြည်သည့် အယူဝါဒအလိုက် ရှေးဦးစွာ လှူဒါန်းပူဇော်ပြီးမှသာ စားသုံးလေ့ရှိကြသည်။

== ရိုးရာပွဲတော်များ ==
လားဟူလူမျိုးတို့တွင် အရေးကြီးသော ပွဲတော်နှစ်ခု ရှိသည်-
# '''နှစ်သစ်ကူးပွဲ:''' ဇန်နဝါရီ သို့မဟုတ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ကျင်းပသည်။
# '''ကောက်သစ်စားပွဲ:''' စက်တင်ဘာအကုန် သို့မဟုတ် အောက်တိုဘာလတွင် ကျင်းပသည်။

==== ကောက်သစ်စားပွဲ ဓလေ့ ====
ကောက်နှံရင့်မှည့်ချိန်တွင် ရွာလူကြီးများက ယုန်၊ ကျား သို့မဟုတ် နဂါးရက်များကို ရွေးချယ်၍ ပွဲကျင်းပကြသည်။ ၎င်းပွဲတော်တွင် &quot;ခါကြားပု&quot; ခေါ် ဆီးဖြူခေါက်နှင့် ဟင်းခတ်အမွေးအကြိုင်များပါသော ရိုးရာဟင်းမှာ မပါမဖြစ် ဖြစ်သည်။ အစားအသောက်များကို &quot;အာဖရှ&quot; ခေါ် သစ်ရွက်ဖြင့် ထုတ်ပိုး၍ ပန်းကန်မသုံးဘဲ စားသောက်ကြသည့် ဓလေ့ရှိသည်။

=== အယူအဆများနှင့် တားမြစ်ချက်များ ===
* ရွာထိပ်ရှိ သစ်ပင်နှင့် နတ်စင်အနီးရှိ သစ်တောများကို ခုတ်ထွင်ခြင်း၊ မီးရှို့ခြင်း မပြုရ။ ပြုလုပ်ပါက ကျားကိုက်ခြင်း၊ သေဆုံးခြင်း ဖြစ်တတ်သည်ဟု ယုံကြည်သည်။
* သူတစ်ပါး သားမယားကို ပြစ်မှားကျူးလွန်ပါက ရွာရှိကျွဲများကို ကျားဆွဲတတ်သည်ဟု အယူရှိကြသည်။

== ကိုးကားချက်များ ==
{{Reflist}}

[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူမျိုးစုများ]]
[[Category:လားဟူလူမျိုး]]</text>
      <sha1>tof6svfzwiatasq90emt60967irc1vk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1028876</id>
      <parentid>1028875</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T01:48:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chenzeyan29</username>
        <id>141880</id>
      </contributor>
      <comment>/* အမည်နာမနှင့် သမိုင်းကြောင်း */</comment>
      <origin>1028876</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18896" sha1="reg3uan5d3cqrdv45x2eknp1ddcrbrq" xml:space="preserve">'''လားဟူလူမျိုး'''များသည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်–တိဗက်]] မျိုးရင်းဝင် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]] ၏ [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာ]] မျိုးနွယ်ဝင် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးတစ်ခု ဖြစ်သည်။လားဟူလူမျိုးများကို [[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာ]]၊ [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်]] နှင့် [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]]တို့တွင် အစိုးရက တရားဝင် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုအဖြစ် အသိအမှတ်ပြု သတ်မှတ်ထား&lt;ref&gt;General Statistics Office of Vietnam (2019); China Statistical Yearbook (2020).&lt;/ref&gt;ပြီး ထိုင်း နှင့်လာအို နိုင်ငံတို့တွင်လည်း ဒေသခံတောင်ပေါ်မျိုးနွယ်စုများအဖြစ် အသိအမှတ်ပြု လက်ခံထားကြသည်။&lt;ref&gt;Walker, Anthony R. (1986). ''The Lahu People''.&lt;/ref&gt;
{{Infobox ethnic group
| group      = လားဟူလူမျိုး
| native_name = Lahu
| image      = [[File:Lahu girls.jpg|thumb|လားဟူအမျိုးသမီးများ]]
| caption    =
| population = ခန့်မှန်းခြေ ၈၀၀,၀၀၀ ကျော်
| regions    = {{flag|China}} (ယူနန်ပြည်နယ်): ၄၈၀,၀၀၀ ခန့်&lt;br /&gt;{{flag|Myanmar}}: ၂၅၀,၀၀၀ ခန့်&lt;br /&gt;{{flag|Thailand}}: ၁၀၀,၀၀၀ ခန့်&lt;br /&gt;{{flag|Vietnam}}: ၁၀,၀၀၀ ခန့်&lt;br /&gt;{{flag|Laos}}: ၁၀,၀၀၀ ခန့်
| languages  = [[လားဟူဘာသာစကား]]
| religions  = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ နတ်ကိုးကွယ်မှု (အေးရှားဘုရား)
| related    = [[လီဆူလူမျိုး]]၊ [[အာခါလူမျိုး]]၊ [[ဗမာလူမျိုး]]၊ အခြား [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်လူမျိုးများ]]
}}

လားဟူလူမျိုးများသည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]] အရှေ့ပိုင်း တာကော်မှစ၍ ကျိုင်းတုံနယ် အရှေ့ဖျားတိုင်အောင် ခရီးလမ်းတစ်လျှောက် ကျေးရွာများတွင် နေထိုင်ကြသည့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]] ၏ [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာ]] မျိုးနွယ်ဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Encyclopedia&quot;&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)&lt;/ref&gt;

== အမည်နာမနှင့် သမိုင်းကြောင်း ==

လားဟူလူမျိုးများသည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်–တိဗက် မျိုးရင်းဝင်]] [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]] ၏ [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာ]] မျိုးနွယ်စုမှ ဆင်းသက်လာသူများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့၏ မူလဇစ်မြစ်မှာ တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်ဖြစ်ပြီး ခရစ်တော်မပေါ်မီ ဘီစီ ၆၀၀ ခန့်အထိ [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]] အနောက်တောင်ပိုင်းတွင် အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Encyclopedia&quot;&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)&lt;/ref&gt;

လားဟူတို့သည် ရှေးအခါက [[သံလွင်မြစ်]] မြောက်ဖျားအရပ်ဒေသများတွင် အခြေစိုက် နေထိုင်ခဲ့ကြသော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် လူဦးရေ များပြားလာသည်နှင့်အမျှ ရေကြည်ရာမျက်နုရာသို့ ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် [[မဲခေါင်မြစ်]]နှင့် သံလွင်မြစ်ကြောင်းများအတိုင်း တောင်ဘက်သို့ တရွေ့ရွေ့ စုန်ဆင်းလာခဲ့ရာ တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းမှတစ်ဆင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]]၊ [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]]နှင့် [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ]] နယ်စပ်ဒေသများသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ကြသည်။

မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ရောက်ရှိလာသော လားဟူများသည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]အတွင်းရှိ သံလွင်မြစ် အရှေ့ဘက်ကမ်းတစ်လျှောက်တွင် စတင်အခြေချခဲ့ကြသည်။ ယခုအခါတွင်မူ ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်း တာကော်မှစ၍ ကျိုင်းတုံနယ် အရှေ့ဖျားတိုင်အောင် ခရီးလမ်းတစ်လျှောက် ကျေးရွာများတွင် ပျံ့နှံ့နေထိုင်လျက်ရှိသည်။ အထူးသဖြင့် [[မိုင်းဆတ်မြို့|မိုင်းဆတ်]]၊ [[မိုင်းပန်မြို့|မိုင်းပန်]]နှင့် [[ကျိုင်းတုံမြို့|ကျိုင်းတုံ]] အနီးတစ်ဝိုက် ကျေးရွာများတွင် အများဆုံး တွေ့ရှိရသည်။&lt;ref name=&quot;Encyclopedia&quot;/&gt;

လားဟူလူမျိုးစုတို့တွင် &quot;လားဟူန&quot; (လားဟူအမည်း) နှင့် &quot;လားဟူရှိ&quot; (လားဟူအဝါ) ဟူ၍ ပင်မအုပ်စုကြီး နှစ်မျိုးရှိသည်။ ရှမ်းလူမျိုးများက ၎င်းတို့အား &quot;မူဆိုး&quot; ဟု ခေါ်ဆိုကြသော်လည်း ၎င်းတို့သည် အမဲလိုက်ခြင်းကို ကျွမ်းကျင်သောကြောင့် ခေါ်ဆိုသည့် ထိုအမည်ကို မနှစ်သက်ကြဘဲ အချင်းချင်းတွင်မူ မိမိတို့ကိုယ်ကို &quot;လားဟူ&quot; ဟုသာ ခေါ်ဆိုကြသည်။ &quot;လား&quot; မှာ ကျားကို ဆိုလိုပြီး &quot;ဟူ&quot; မှာ ကျားကို အောင်နိုင်အောင် ဖမ်းဆီးနိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် ဖုတ်ကင်စားခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသဖြင့် &quot;ကျားမုဆိုးများ&quot; ဟုလည်း တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြသည်။

== ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ ==
လားဟူလူမျိုးများသည် နတ်ကို လုံးလုံးလျားလျား ကိုးကွယ်ခြင်း မရှိဘဲ နောင်ပွင့်မည့်ဘုရားကို မျှော်ကိုးနေသူများ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ လူဦးရေ ၁၀ ပုံ ၉ ပုံမှာ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ဝင်များ ဖြစ်ကြသော်လည်း ရုပ်ပွားတော်များကို ထင်ထင်ရှားရှား ကိုးကွယ်ခြင်း မရှိဘဲ အိမ်ဦးခန်းတွင် ဘုရားစင်ကို နတ်စင်ကဲ့သို့ ထားရှိကြသည်။ အချို့မှာ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] ကိုးကွယ်သူများ ဖြစ်ကြသည်။

ထူးခြားသောအယူအဆတစ်ခုမှာ လူတိုင်းလိုလို ဦးခေါင်းထိပ်၌ ကျစ်ဆံမြီး ထားကြခြင်းဖြစ်သည်။ ထိပ်လယ်ရှိ ဗွေနေရာမှ ဆံပင်ကို ရိတ်လိုက်လျှင် ဖျားနာကာ သေဆုံးတတ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။

== ဝတ်စားဆင်ယင်မှု ==
လားဟူလူမျိုးတို့၏ ဝတ်စားဆင်ယင်မှုသည် မျိုးနွယ်စုခွဲအလိုက် ကွဲပြားမှုရှိသော်လည်း ပင်မအားဖြင့် အနက်ရောင်ပိတ်စပေါ်တွင် ရောင်စုံအနားသတ် ဒီဇိုင်းများကို အလေးပေးကြသည်။ ရိုးရာဝတ်စုံများကို မင်္ဂလာဆောင်ပွဲ၊ ကောက်သစ်စားပွဲနှင့် နှစ်သစ်ကူးပွဲကဲ့သို့သော အခါကြီးရက်ကြီးများတွင် အလေးအမြတ်ထား ဝတ်ဆင်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Encyclopedia&quot;/&gt;

==== လားဟူန (Lahu Na) အမျိုးသားနှင့် အမျိုးသမီး ====
လားဟူန မျိုးနွယ်စုဝင်များသည် အမျိုးသား၊ မိန်းမ နှစ်ဦးစလုံး ရင်ဖုံးအင်္ကျီများကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ရင်ကွဲအင်္ကျီမှာ နောက်ပိုင်းခေတ်တွင်မှ ခေတ်စားလာသော ပုံစံဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ အဝတ်အထည်များပေါ်တွင် ရွှေချည်ထိုးရာ၌ အဆင့်အတန်းနှင့် အသက်အရွယ်အလိုက် အရောင်သတ်မှတ်ချက်များ ရှိသည်-
* '''အိမ်ထောင်သည်များ:''' အပြာရောင်နှင့် အစိမ်းရောင် ရွှေချည်ထိုးများကိုသာ အသုံးပြုရသည်။
* '''လူပျို၊ အပျိုများ:''' အနီ၊ အဖြူ နှင့် အဝါရောင် ရောင်စုံဒီဇိုင်းများကို ထည့်သွင်းချုပ်လုပ်နိုင်သည်။

လားဟူန အမျိုးသမီးများသည် အင်္ကျီအရှည်ကို ဝတ်ဆင်ရပြီး၊ ဤသို့ဝတ်ဆင်ခြင်းသည် မိမိ၏ လင်သား၊ မိဘဘိုးဘွားနှင့် ဂုဏ်သရေရှိ လူကြီးသူမများအား ရိုသေမှုပြုခြင်းဟု မှတ်ယူကြသည်။&lt;ref name=&quot;Encyclopedia&quot;/&gt;

==== လားဟူရှီ (Lahu Shi) နှင့် အခြားအုပ်စုများ ====
လားဟူရှီ အမျိုးသမီးများသည် မူလက အင်္ကျီတို ဝတ်ဆင်သည့် ဓလေ့ရှိသော်လည်း၊ နောက်ပိုင်းတွင် အင်္ကျီရှည် ဝတ်ဆင်သူ ပိုမိုများပြားလာသည်။ လားဟူအမျိုးသားများသည် ပုံမှန်အားဖြင့် ပိတ်အနက်ဖြင့် ချုပ်ထားသော ဘောင်းဘီ၊ အင်္ကျီနှင့် ခေါင်းပေါင်းရှည်ကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။

==== လက်ဝတ်တန်ဆာနှင့် အသုံးအဆောင်များ ====
လားဟူလူမျိုးတို့၏ ဝတ်ယုံစနစ်တွင် အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများမှာ အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်။
* '''အမျိုးသမီးများ:''' ငွေလက်ကောက်၊ ငွေနားတောင်းနှင့် ငွေလည်ဆွဲပြားများကို တန်ဆာဆင်လေ့ရှိသည်။
* '''အမျိုးသားများ:''' လွယ်အိတ်၊ ဓား၊ ဆေးတံနှင့် တူမီးသေနတ်များကို အမြဲကိုင်ဆောင်လေ့ရှိပြီး ၎င်းမှာ လားဟူအမျိုးသားတို့၏ အမဲလိုက်ခြင်းနှင့် ရဲရင့်ခြင်းသင်္ကေတများ ဖြစ်သည်။
* '''ဦးခေါင်းအလှ:''' လူတိုင်းလိုလို ဦးခေါင်းထိပ်၌ ကျစ်ဆံမြီး ထားကြသည့်အပြင်၊ ထိပ်လယ်ရှိ ဗွေနေရာမှ ဆံပင်ကို ရိတ်လိုက်လျှင် ဖျားနာကာ သေဆုံးတတ်သည်ဟူသော ယုံကြည်ချက်ဖြင့် အမြတ်တနိုး ထိန်းသိမ်းကြသည်။&lt;ref name=&quot;Encyclopedia&quot;/&gt;

== စီးပွားရေးနှင့် နေထိုင်မှု ==
လားဟူများသည် လယ်ယာလုပ်ငန်းထက် တောင်ယာခုတ်ခြင်းကို အဓိက လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ပဲ၊ စပါး၊ ပြောင်းနှင့် သစ်သီးဝလံများကို ပေါ်ဦးပေါ်ဖျား အချိန်တွင် မိမိတို့ ယုံကြည်သည့် အယူဝါဒအလိုက် ရှေးဦးစွာ လှူဒါန်းပူဇော်ပြီးမှသာ စားသုံးလေ့ရှိကြသည်။

== ရိုးရာပွဲတော်များ ==
လားဟူလူမျိုးတို့တွင် အရေးကြီးသော ပွဲတော်နှစ်ခု ရှိသည်-
# '''နှစ်သစ်ကူးပွဲ:''' ဇန်နဝါရီ သို့မဟုတ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ကျင်းပသည်။
# '''ကောက်သစ်စားပွဲ:''' စက်တင်ဘာအကုန် သို့မဟုတ် အောက်တိုဘာလတွင် ကျင်းပသည်။

==== ကောက်သစ်စားပွဲ ဓလေ့ ====
ကောက်နှံရင့်မှည့်ချိန်တွင် ရွာလူကြီးများက ယုန်၊ ကျား သို့မဟုတ် နဂါးရက်များကို ရွေးချယ်၍ ပွဲကျင်းပကြသည်။ ၎င်းပွဲတော်တွင် &quot;ခါကြားပု&quot; ခေါ် ဆီးဖြူခေါက်နှင့် ဟင်းခတ်အမွေးအကြိုင်များပါသော ရိုးရာဟင်းမှာ မပါမဖြစ် ဖြစ်သည်။ အစားအသောက်များကို &quot;အာဖရှ&quot; ခေါ် သစ်ရွက်ဖြင့် ထုတ်ပိုး၍ ပန်းကန်မသုံးဘဲ စားသောက်ကြသည့် ဓလေ့ရှိသည်။

=== အယူအဆများနှင့် တားမြစ်ချက်များ ===
* ရွာထိပ်ရှိ သစ်ပင်နှင့် နတ်စင်အနီးရှိ သစ်တောများကို ခုတ်ထွင်ခြင်း၊ မီးရှို့ခြင်း မပြုရ။ ပြုလုပ်ပါက ကျားကိုက်ခြင်း၊ သေဆုံးခြင်း ဖြစ်တတ်သည်ဟု ယုံကြည်သည်။
* သူတစ်ပါး သားမယားကို ပြစ်မှားကျူးလွန်ပါက ရွာရှိကျွဲများကို ကျားဆွဲတတ်သည်ဟု အယူရှိကြသည်။

== ကိုးကားချက်များ ==
{{Reflist}}

[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူမျိုးစုများ]]
[[Category:လားဟူလူမျိုး]]</text>
      <sha1>reg3uan5d3cqrdv45x2eknp1ddcrbrq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ညီပုလေး (စာရေးဆရာ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6192</id>
    <revision>
      <id>1028947</id>
      <parentid>958344</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T09:37:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mayor mt</username>
        <id>1506</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1028947</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12834" sha1="0exkfthco35n97j0o4s8ys63xgbpr7j" xml:space="preserve">{{Infobox writer  
| name = ညီပုလေး
| honorific_prefix = 
| image = Nyi-Pu-Lay-Ludu-House-Publishing.jpg
| caption = 

| pseudonym = ညီပုလေး၊ ငြိမ်းချမ်းစိမ်းလန်း
| birth_name = ငြိမ်းချမ်း (ခေါ်) ဘိုညို 
| birth_date =  {{birth date|၁၉၅၂|၂|၅}}
| birth_place =  မန္တလေးမြို့
| death_date =  {{death date and age|၂၀၂၃|၆|၂၁|၁၉၅၂|၂|၅}}
| death_place = 
| resting_place = 
| occupation = 
| language = 
| nationality = {{flag|Myanmar}}
| ethnicity = 
| citizenship = 
| education = သိပ္ပံဘွဲ့ (ဘူမိဗေဒ) 
| alma_mater = 
| period = 
| genre =         &lt;!-- or: | genres =      --&gt;
| subject =       &lt;!-- or: | subjects =    --&gt;
| movement = 
| notableworks =  &lt;!-- or: | notablework = --&gt;
| Parents = [[လူထု ဦးလှ]]၊ [[လူထု ဒေါ်အမာ]]
| Sibling(s) = [[ဖိုးသံချောင်း]]
| spouse =  ဒေါ်တင်တင်ဝင်း
| partner =       &lt;!-- or: | partners =    --&gt;
| children = ၃
| relatives = 
| awards =  
* သဟာယ စာပေဆု
* တော်ဘုရားလေး (အောင်ဇေ) အမှတ်တရ စာပေဆု (၂၀၁၂)
* [[အမျိုးသားစာပေဆု]] (၂၀၁၆)
| signature = 
| years_active = 
| website = 
}}
'''ညီပုလေး''' (၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၅၂-၂၁ ဇွန် ၂၀၂၃) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား အမျိုးသား စာရေးဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည်။

== အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး ==
၁၉၅၂ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၅ နေ့တွင် မန္တလေးမြို့၌ အဖ [[လူထု ဦးလှ]]၊ အမိ [[လူထု ဒေါ်အမာ]]တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ အမည်ရင်းမှာ ငြိမ်းချမ်း (ခေါ်) ဘိုညို ဖြစ်သည်။ မွေးချင်းများတွင် ပဉ္စမမြောက် ဖြစ်၍ အငယ်ဆုံးလည်း ဖြစ်သည်။ သားသမီးငါးဦးထဲတွင် အငယ်ဆုံးဖြစ်၍ ကလောင်အမည်တွင် `ညီပုလေး´ဟူသောအမည်ကို သုံးစွဲခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်က မန္တလေးမြို့ စိန့်ပီတာ အထက်တန်းကျောင်းတွင် မူလတန်းမှ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း အထိ ပညာ သင်ကြားခဲ့သည်။ မန္တလေး ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံ တက္ကသိုလ်မှ သိပ္ပံဘွဲ့ကို ဘူမိဗေဒ ဘာသာရပ်ဖြင့် ရရှိခဲ့သည်။ 

၁၉၇၅ မှ ၁၉၇၇ အတွင်း မန္တလေးတိုင်း တိုင်းပဏာမ လက်ရွေးစင် ဘောလုံးသမား ဖြစ်ခဲ့သည်။

၁၉၇၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ် ၂၁ ရက်နေ့တွင် တောတွင်း ဗကပသို့ ရောက်ရှိနေသော အကိုဖြစ်သူ ဖိုးသံချောင်းနှင့် စာအဆက်အသွယ် လုပ်သည်ဆိုသည့် စွပ်စွဲချက်ဖြင့် အဖ လူထု ဦးလှ၊ အမိ လူထု ဒေါ်အမာတို့နှင့် အတူ ထိန်းသိမ်း ခံရသည်။ မန္တလေးထောင်တွင် ၇ လ အချုပ်ခံခဲ့ရသည်။

== စာပေရေးသားခြင်း ==
၁၉၈၅ ခုနှစ်ထုတ် စံပယ်ဖြူ မဂ္ဂဇင်းတွင် ''လျက်ဆားတတို့'' ဝတ္ထုကို စတင် ဖော်ပြခြင်း ခံရပြီး မဂ္ဂဇင်းများတွင် ဝတ္ထုတိုများ ဆက်လက် ရေးသားခဲ့သည်။

၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် သူငယ်ချင်းများနှင့်အတူ ထီးပေါင်းကား စာအုပ်တိုက် ကို ၃၂-လမ်းနှင့် ၃၃-လမ်းကြား၊ ၈၄-လမ်း၊ လက်ဆည်ကန်အရပ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ 

ပထမဦးဆုံး လုံးချင်းဝတ္ထုတို စာအုပ်မှာ ''သူထက်ကဲ၊ ရွှေပြည်စိုး၊ ညီပုလေး'' (၁၉၈၉ မတ်၊ လူထု ကြီးပွားရေး စာအုပ်တိုက်) ဝတ္ထုကို ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့ပြီးနောက် မြန်မာပြည်တွင် ပထမဆုံး ကွန်ပျူတာ စာစီစာအုပ် ဖြစ်တဲ့ ''ကလေး လူကြီးကြိုက်ပြီး ချစ်ကြပါတဲ့ ညီပုလေး ဝတ္ထုတိုများ'' (၁၉၉ဝ စက်တင်ဘာ၊ လူထု ကြီးပွားရေး စာအုပ်တိုက်)၊ ''လမင်းရဲ့ ချိုသာတဲ့ လက်ခုပ်သံ''၊ ''တကြောင်းဆွဲ ကလေးပန်းချီနှင့် အခြား ဝတ္ထုတိုများ''၊ ''လူအ အိပ်မက် ဝတ္ထုတိုများ'' အပြင် ခရီးသွား ဆောင်းပါး အဖြစ် ''လီဒို ဟူးကောင်း မင်ခြစ်မှတ်စုများ'' စာအုပ်တို့မှာ ထင်ရှားသည်။

ထို့ပြင် ''မြေးသူကြီး'' ဝတ္ထုနှင့် ၂ဝဝ၆ ခုနှစ်တွင် ''ငြိမ်သက် တစ်မိနစ်နှင့် အခြား ဝတ္ထုတိုများ'' စာအုပ်ကိုလည်း ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ 

[[File:Nyi Pu Lay.jpg|thumb|ပါဖောင့်မန့်အနုပညာပြုလုပ်နေသည့် ဆရာ ညီပုလေး။|300x300px]]
ပန်းချီ ရေးဆွဲခြင်းကို ဝါသနာပါ၍ ဝတ္ထု သရုပ်ဖော်ပုံများကို ကိုယ်တိုင် ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ညီပုလေးသည် ဓာတ်ပုံရိုက် ကူးခြင်း၌လည်း ဝါသနာထုံကာ ကိုယ်တိုင် ရိုက်ကူးခဲ့သည့် ဓာတ်ပုံ ပြပွဲများကိုလည်း ဓာတ်ပုံ -'''ငြိမ်းချမ်းစိမ်းလန်း''' အမည်ဖြင့် မန္တလေးတွင် ကျင်းပ ပြုလုပ်ခဲ့သည်ဟု သိရသည်။

== မိသားစု ==
ညီပုလေးသည် အောင်နန်းရိပ်သာ အရှေ့ရပ်ကွက်၊ ချမ်းအေးသာစံမြို့နယ်၊ မန္တလေးမြို့တွင် နေထိုင်ခဲ့သည်။ ဇနီးမှာ ဒေါ်တင်တင်ဝင်း ဖြစ်၍ သားသမီး သုံးယောက် ရှိသည်။

== ရရှိခဲ့သော ဆုတံဆိပ်များ ==
၂ဝဝ၆ နှစ်  မိုးကုတ်မြို့၊ သဟာယ စာကြည့်တိုက်၏ ပထမဦးဆုံး သဟာယ စာပေဆုကို ''ငြိမ်သက်တစ်မိနစ်နှင့် အခြား ဝတ္ထုတိုများ'' စာအုပ်ဖြင့် ရရှိခဲ့သည်။ အမျိုးသားစာပေဆုကို ''ထက်မြက်သောဓားသွား ပေါ်က ချိုမြမြပျားရည်စက်'' စာအုပ်ဖြင့် ၂၀၁၆ ခုနှစ်အတွက် ရရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=အနစ်နာခံတဲ့ ဆရာဝန်အကြောင်း ဝတ္ထုရှည် စာပေဆု ဆွတ်ခူး ဆွတ်ခူး |url=https://www.bbc.com/burmese/41771328 |access-date=၂၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဆဋ္ဌမ အကြိမ်မြောက် [[အောင်ဇေ၊ (တော်ဘုရားလေး)|တော်ဘုရားလေး(အောင်ဇေ)]]စာပေဆုတွင် ''တတိယမြို့တော်သားရဲ့အလွမ်း'' အမည်ဖြင့် ဝတ္တုတိုဆု ရရှိခဲ့သည်။

== ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်များ ==
{{columns-list|
# သူ့ထက်ကဲ၊ ရွှေပြည်စိုး၊ ညီပုလေး၊
ကလေးလူကြီး ကြိုက်ပြီး ချစ်ကြပါတဲ့ ညီပုလေးဝတ္ထုတိုများ၊
# လမင်းရဲ့ ချိုသာတဲ့လက်ခုပ်သံ၊
# တကြောင်းဆွဲ ကလေးပန်းချီနှင့် အခြားဝတ္ထုတိုများ၊
# လူအအိပ်မက် ဝတ္ထုတိုများ၊
# သက်ငြိမ်တစ်မိနစ်နှင့် အခြားဝတ္ထုတိုများ၊ 
# တတိယမြို့တော်သားရဲ့ အလွမ်း၊
# အဆန်းနော် လိုရာကွန့်နိုင်တဲ့၊
# လာဘ်ပေါ်ကိုးအုပ်တော့ မြတ်ကျော်ပုဆိုးစုတ်၊
# ဖင်စီခံနေ့စဉ် ဝတ္ထုတိုများ၊
# လီဒို၊ ဟူးကောင်း မှင်ခြစ်မှတ်စုများ၊
# စိမ်းလန်းတဲ့ တောင်ကုန်း၊ မြင့်မားတဲ့ တောင်တန်း၊
# မြေးသူကြီး 
# ထက်မြက်တဲ့ဓားသွားပေါ်က ချိုမြမြပျားရည်စက်၊(အမျိုးသားစာပေ ဝတ္ထုရှည်ဆု)
စသည့် စာအုပ်များ ရေးသားခဲ့သည်။
}}

== ကွယ်လွန်ခြင်း ==
၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၁ ရက်နေ့ မနက် ၁၀နာရီတွင် မန္တလေးမြို့ နေအိမ်၌ နှလုံးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=ဇွန် ၂၁ ရက်၊ ထိပ်တန်းသတင်းများ- MFTB နဲ့ MICB အပေါ် စီးပွားရေးပိတ်ဆို့ခဲ့ရင်လည်း ထိခိုက်မှုမရှိဘူးလို့ စစ်ကောင်စီပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c723klvv20eo |access-date=၂၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |work=BBC News မြန်မာ |date=၂၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my}}&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{reflist|
&lt;ref&gt;{{cite book|title=မန္တလေး အဘိဓာန်|author=နေထွတ်|publisher=he Dream Crystals Publishing House|date=၁၉၉၉}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{cite book|title=၂ဝ ရာစု မြန်မာဝတ္ထုတို ၁ဝဝ စာရေးဆရာ ၁ဝဝ|publisher=သီဟရတနာ အုပ် (၁ဝဝ) ပြည့် အထူးထုတ်|date= မေ ၂ဝဝ၅}}&lt;/ref&gt;
}}

{{Lifetime|၁၉၅၂|၂၀၂၃}}

[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]]
[[ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ]]</text>
      <sha1>0exkfthco35n97j0o4s8ys63xgbpr7j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1028951</id>
      <parentid>1028947</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T10:01:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mayor mt</username>
        <id>1506</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1028951</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12835" sha1="n5i6mqm6l5k00qvgg0n947ot8felfwx" xml:space="preserve">{{Infobox writer  
| name = ညီပုလေး
| honorific_prefix = 
| image = Nyi-Pu-Lay-Ludu-House-Publishing.jpg
| caption = 

| pseudonym = ညီပုလေး၊ ငြိမ်းချမ်းစိမ်းလန်း
| birth_name = ငြိမ်းချမ်း (ခေါ်) ဘိုညို 
| birth_date =  {{birth date|၁၉၅၂|၂|၅}}
| birth_place =  မန္တလေးမြို့
| death_date =  {{death date and age|၂၀၂၃|၆|၂၁|၁၉၅၂|၂|၅}}
| death_place = 
| resting_place = 
| occupation = 
| language = 
| nationality = {{flag|Myanmar}}
| ethnicity = 
| citizenship = 
| education = သိပ္ပံဘွဲ့ (ဘူမိဗေဒ) 
| alma_mater = 
| period = 
| genre =         &lt;!-- or: | genres =      --&gt;
| subject =       &lt;!-- or: | subjects =    --&gt;
| movement = 
| notableworks =  &lt;!-- or: | notablework = --&gt;
| Parents = [[လူထု ဦးလှ]]၊ [[လူထု ဒေါ်အမာ]]
| Sibling(s) = [[ဖိုးသံချောင်း]]
| spouse =  ဒေါ်တင်တင်ဝင်း
| partner =       &lt;!-- or: | partners =    --&gt;
| children = ၃
| relatives = 
| awards =  
* သဟာယ စာပေဆု
* တော်ဘုရားလေး (အောင်ဇေ) အမှတ်တရ စာပေဆု (၂၀၁၂)
* [[အမျိုးသားစာပေဆု]] (၂၀၁၆)
| signature = 
| years_active = 
| website = 
}}
'''ညီပုလေး''' (၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၅၂-၂၁ ဇွန် ၂၀၂၃) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား အမျိုးသား စာရေးဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည်။

== အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး ==
၁၉၅၂ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၅ နေ့တွင် မန္တလေးမြို့၌ အဖ [[လူထု ဦးလှ]]၊ အမိ [[လူထု ဒေါ်အမာ]]တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ အမည်ရင်းမှာ ငြိမ်းချမ်း (ခေါ်) ဘိုညို ဖြစ်သည်။ မွေးချင်းများတွင် ပဉ္စမမြောက် ဖြစ်၍ အငယ်ဆုံးလည်း ဖြစ်သည်။ သားသမီးငါးဦးထဲတွင် အငယ်ဆုံးဖြစ်၍ ကလောင်အမည်တွင် `ညီပုလေး´ဟူသောအမည်ကို သုံးစွဲခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်က မန္တလေးမြို့ စိန့်ပီတာ အထက်တန်းကျောင်းတွင် မူလတန်းမှ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း အထိ ပညာ သင်ကြားခဲ့သည်။ မန္တလေး ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံ တက္ကသိုလ်မှ သိပ္ပံဘွဲ့ကို ဘူမိဗေဒ ဘာသာရပ်ဖြင့် ရရှိခဲ့သည်။ 

၁၉၇၅ မှ ၁၉၇၇ အတွင်း မန္တလေးတိုင်း တိုင်းပဏာမ လက်ရွေးစင် ဘောလုံးသမား ဖြစ်ခဲ့သည်။

၁၉၇၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ် ၂၁ ရက်နေ့တွင် တောတွင်း ဗကပသို့ ရောက်ရှိနေသော အကိုဖြစ်သူ ဖိုးသံချောင်းနှင့် စာအဆက်အသွယ် လုပ်သည်ဆိုသည့် စွပ်စွဲချက်ဖြင့် အဖ လူထု ဦးလှ၊ အမိ လူထု ဒေါ်အမာတို့နှင့် အတူ ထိန်းသိမ်း ခံရသည်။ မန္တလေးထောင်တွင် ၇ လ အချုပ်ခံခဲ့ရသည်။

== စာပေရေးသားခြင်း ==
၁၉၈၅ ခုနှစ်ထုတ် စံပယ်ဖြူ မဂ္ဂဇင်းတွင် ''လျက်ဆားတတို့'' ဝတ္ထုကို စတင် ဖော်ပြခြင်း ခံရပြီး မဂ္ဂဇင်းများတွင် ဝတ္ထုတိုများ ဆက်လက် ရေးသားခဲ့သည်။

၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် သူငယ်ချင်းများနှင့်အတူ ထီးပေါင်းကား စာအုပ်တိုက် ကို ၃၂-လမ်းနှင့် ၃၃-လမ်းကြား၊ ၈၄-လမ်း၊ လက်ဆည်ကန်အရပ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ 

ပထမဦးဆုံး လုံးချင်းဝတ္ထုတို စာအုပ်မှာ ''သူထက်ကဲ၊ ရွှေပြည်စိုး၊ ညီပုလေး'' (၁၉၈၉ မတ်၊ လူထု ကြီးပွားရေး စာအုပ်တိုက်) ဝတ္ထုကို ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့ပြီးနောက် မြန်မာပြည်တွင် ပထမဆုံး ကွန်ပျူတာ စာစီစာအုပ် ဖြစ်တဲ့ ''ကလေး လူကြီးကြိုက်ပြီး ချစ်ကြပါတဲ့ ညီပုလေး ဝတ္ထုတိုများ'' (၁၉၉ဝ စက်တင်ဘာ၊ လူထု ကြီးပွားရေး စာအုပ်တိုက်)၊ ''လမင်းရဲ့ ချိုသာတဲ့ လက်ခုပ်သံ''၊ ''တကြောင်းဆွဲ ကလေးပန်းချီနှင့် အခြား ဝတ္ထုတိုများ''၊ ''လူအ အိပ်မက် ဝတ္ထုတိုများ'' အပြင် ခရီးသွား ဆောင်းပါး အဖြစ် ''လီဒို ဟူးကောင်း မင်ခြစ်မှတ်စုများ'' စာအုပ်တို့မှာ ထင်ရှားသည်။

ထို့ပြင် ''မြေးသူကြီး'' ဝတ္ထုနှင့် ၂ဝဝ၆ ခုနှစ်တွင် ''ငြိမ်သက် တစ်မိနစ်နှင့် အခြား ဝတ္ထုတိုများ'' စာအုပ်ကိုလည်း ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ 

[[File:Nyi Pu Lay.jpg|thumb|ပါဖောင့်မန့်အနုပညာပြုလုပ်နေသည့် ဆရာ ညီပုလေး။|300x300px]]
ပန်းချီ ရေးဆွဲခြင်းကို ဝါသနာပါ၍ ဝတ္ထု သရုပ်ဖော်ပုံများကို ကိုယ်တိုင် ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ညီပုလေးသည် ဓာတ်ပုံရိုက် ကူးခြင်း၌လည်း ဝါသနာထုံကာ ကိုယ်တိုင် ရိုက်ကူးခဲ့သည့် ဓာတ်ပုံ ပြပွဲများကိုလည်း ဓာတ်ပုံ -'''ငြိမ်းချမ်းစိမ်းလန်း''' အမည်ဖြင့် မန္တလေးတွင် ကျင်းပ ပြုလုပ်ခဲ့သည်ဟု သိရသည်။

== မိသားစု ==
ညီပုလေးသည် အောင်နန်းရိပ်သာ အရှေ့ရပ်ကွက်၊ ချမ်းအေးသာစံမြို့နယ်၊ မန္တလေးမြို့တွင် နေထိုင်ခဲ့သည်။ ဇနီးမှာ ဒေါ်တင်တင်ဝင်း ဖြစ်၍ သားသမီး သုံးယောက် ရှိသည်။

== ရရှိခဲ့သော ဆုတံဆိပ်များ ==
၂ဝဝ၆ နှစ်  မိုးကုတ်မြို့၊ သဟာယ စာကြည့်တိုက်၏ ပထမဦးဆုံး သဟာယ စာပေဆုကို ''ငြိမ်သက်တစ်မိနစ်နှင့် အခြား ဝတ္ထုတိုများ'' စာအုပ်ဖြင့် ရရှိခဲ့သည်။ အမျိုးသားစာပေဆုကို ''ထက်မြက်သောဓားသွား ပေါ်က ချိုမြမြပျားရည်စက်'' စာအုပ်ဖြင့် ၂၀၁၆ ခုနှစ်အတွက် ရရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=အနစ်နာခံတဲ့ ဆရာဝန်အကြောင်း ဝတ္ထုရှည် စာပေဆု ဆွတ်ခူး ဆွတ်ခူး |url=https://www.bbc.com/burmese/41771328 |access-date=၂၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဆဋ္ဌမ အကြိမ်မြောက် [[အောင်ဇေ၊ (တော်ဘုရားလေး)|တော်ဘုရားလေး(အောင်ဇေ)]]စာပေဆုတွင် ''တတိယမြို့တော်သားရဲ့အလွမ်း'' အမည်ဖြင့် ဝတ္တုတိုဆု ရရှိခဲ့သည်။

== ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်များ ==
{{columns-list|
# သူ့ထက်ကဲ၊ ရွှေပြည်စိုး၊ ညီပုလေး၊ ကလေးလူကြီး ကြိုက်ပြီး ချစ်ကြပါတဲ့ ညီပုလေး ဝတ္ထုတိုများ၊
# လမင်းရဲ့ ချိုသာတဲ့လက်ခုပ်သံ၊
# တကြောင်းဆွဲ ကလေးပန်းချီနှင့် အခြားဝတ္ထုတိုများ၊
# လူအအိပ်မက် ဝတ္ထုတိုများ၊
# သက်ငြိမ်တစ်မိနစ်နှင့် အခြားဝတ္ထုတိုများ၊ 
# တတိယမြို့တော်သားရဲ့ အလွမ်း၊
# အဆန်းနော် လိုရာကွန့်နိုင်တဲ့၊
# လာဘ်ပေါ်ကိုးအုပ်တော့ မြတ်ကျော်ပုဆိုးစုတ်၊
# ဖင်စီခံနေ့စဉ် ဝတ္ထုတိုများ၊
# လီဒို၊ ဟူးကောင်း မှင်ခြစ်မှတ်စုများ၊
# စိမ်းလန်းတဲ့ တောင်ကုန်း၊ မြင့်မားတဲ့ တောင်တန်း၊
# မြေးသူကြီး 
# ထက်မြက်တဲ့ဓားသွားပေါ်က ချိုမြမြပျားရည်စက်၊(အမျိုးသားစာပေ ဝတ္ထုရှည်ဆု)
စသည့် စာအုပ်များ ရေးသားခဲ့သည်။
}}

== ကွယ်လွန်ခြင်း ==
၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၁ ရက်နေ့ မနက် ၁၀နာရီတွင် မန္တလေးမြို့ နေအိမ်၌ နှလုံးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=ဇွန် ၂၁ ရက်၊ ထိပ်တန်းသတင်းများ- MFTB နဲ့ MICB အပေါ် စီးပွားရေးပိတ်ဆို့ခဲ့ရင်လည်း ထိခိုက်မှုမရှိဘူးလို့ စစ်ကောင်စီပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c723klvv20eo |access-date=၂၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |work=BBC News မြန်မာ |date=၂၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my}}&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{reflist|
&lt;ref&gt;{{cite book|title=မန္တလေး အဘိဓာန်|author=နေထွတ်|publisher=he Dream Crystals Publishing House|date=၁၉၉၉}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{cite book|title=၂ဝ ရာစု မြန်မာဝတ္ထုတို ၁ဝဝ စာရေးဆရာ ၁ဝဝ|publisher=သီဟရတနာ အုပ် (၁ဝဝ) ပြည့် အထူးထုတ်|date= မေ ၂ဝဝ၅}}&lt;/ref&gt;
}}

{{Lifetime|၁၉၅၂|၂၀၂၃}}

[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]]
[[ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ]]</text>
      <sha1>n5i6mqm6l5k00qvgg0n947ot8felfwx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပုဂံခေတ်မတိုင်မီမြန်မာနိုင်ငံ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7466</id>
    <revision>
      <id>1028910</id>
      <parentid>948937</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T06:31:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chenzeyan29</username>
        <id>141880</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1028910</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69287" sha1="2gaj7ng9ev2qd196m9knusauoj5gh7b" xml:space="preserve">ပုဂံမတည်ထောင်မီကာလအတွင်း မြန်မာနိုင်ငံဧရိယာသို့ တိုင်းရင်းသားအုပ်စုများစွာ ဝင်ရောက်နေထိုင်ခြင်းသည် မြန်မာ့သမိုင်းတစ်လျှောက် တိုင်းရင်းသားဖွဲ့စည်းမှုအပေါ် အရေးပါသော သက်ရောက်မှုရှိခဲ့ပြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံသည် တောင်အာရှအရှေ့ပိုင်းရှိ လူမျိုးစုများနှင့် ယဉ်ကျေးမှုများ ဆုံဆည်းရာ အချက်အချာတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ မြန်မာမြေတွင် မူလအင်ဒို-ချိုင်းနားဘာသာစကားသုံး လူမျိုးများဖြစ်သည့် [[မွန်-ခမာ]] (Mon-Khmer) မျိုးနွယ်စုတို့သည် အစောဆုံး နေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်များက ထင်ရှားစွာ သတ်မှတ်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;History1&quot;&gt;သမိုင်းဦးကာလ မြန်မာနိုင်ငံသားများ၊ စာ-၁၀-၁၅။&lt;/ref&gt; ဤအချိန်ကာလအတွင်းတွင်လည်း [[အရှေ့အာရှ]]ဒေသ၌ အင်အားကြီးမားစွာ ပြန့်နှံ့လာသည့် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်အုပ်စု]]ဝင် လူမျိုးများလည်း မြန်မာ့မြေပေါ်သို့ တစ်စစ ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့အနက် အများစုသည် တောင်တန်းဒေသများတွင် နေထိုင်ကြပြီး၊ အချို့သည် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း [[ဧရာဝတီမြစ်]]ဝှမ်းဒေသများသို့ ရောက်ရှိလာကာ [[ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ]]ကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုတရုတ်-တိဗက်အုပ်စုမှ ခွဲထွက်လာသော [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ]]တို့၏ အစောဆုံးယဉ်ကျေးမှုသက်တမ်းသည် တရုတ်နှင့် ခေတ်ပြိုင် ငါးထောင်နှစ်ကျော်ရှိကြောင်း သမိုင်းရေးသားမှုအချို့နှင့် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ အချက်အလက်များမှတစ်ဆင့် ထင်ဟပ်လျက်ရှိသည်။ တိဗက်-ဗမာအုပ်စုဝင် ဗမာလူမျိုးများ၏ ဘိုးဘေးများသည်လည်း နန်ကျောက်ရှိ အနွယ်တူ [[ယီ လူမျိုး|ယီလူမျိုး]]များ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်မှ တောင်ဘက်မြစ်ဝှမ်းဒေသများသို့ ပြောင်းရွှေ့အခြေချခဲ့ပြီး၊ ပျူလူမျိုးများနှင့် ရောနှောကာ [[ဗမာလူမျိုး]]များ ဖြစ်လာကြသည်။&lt;ref name=&quot;History2&quot;&gt;မျိုးရိုးဗီဇနှင့် သမိုင်းစဉ်ဆက်၊ ၂၀၁၉။&lt;/ref&gt; ထိုနည်းတူစွာ တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်း ကွမ်းရှီးနှင့် ကွမ်တုန်းဒေသများမှ [[ခရာ-တိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ-တိုင် (တိုင်-ကဒိုင်) စကားပြောအုပ်စု]]ဝင် [[တိုင်လူမျိုး|တိုင်လူမျိုး]]များသည်လည်း မြောက်ပိုင်းမှ ဟန်တရုတ်လူမျိုးများ၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အုပ်စုနှစ်စုကွဲကာ အရှေ့တောင်အာရှဒေသသို့ အလုံးအရင်းဖြင့် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ပထမအုပ်စုသည် တောင်ဘက်သို့ ဦးတည်သွားရောက်ခဲ့ပြီး သံလွင်အရှေ့ပိုင်းဒေသမှ ထိုင်းနိုင်ငံတစ်လျှောက် [[လူးလူမျိုး|လူး]]၊ [[ဂုံရှမ်းလူမျိုး|ဂုံ]]၊ ယွန်း၊ ဒမ် နှင့် [[ထိုင်းလူမျိုး]]များ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။ ဒုတိယအုပ်စုသည် အနောက်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းကာ ရွှေလီမြစ်ဝှမ်းကို ဗဟိုပြု၍ [[မိုင်းမော|မိုင်းမောလုံနိုင်ငံ]]ကို ထူထောင်ခဲ့ပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် မွန်ဂိုများ ဝင်ရောက်လာမှုကြောင့် တောင်ဘက်သို့ ဆက်လက်ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ရာ ယနေ့ခေတ် ရှမ်းပြည်နယ် သံလွင်အနောက်ဘက်ဒေသများသို့ [[မောရှမ်းလူမျိုး|မောဝ်]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|လုံ]]၊ [[တိုင်းလိုင်လူမျိုး|လျန်]]၊ [[တိုင်းလေ့လူမျိုး|လေ]] နှင့် [[ခန္တီးရှမ်းလူမျိုး|ခန္တီး]] အစရှိသည့် ရှမ်းမျိုးနွယ်စုများအဖြစ် ကွဲပြား၍ အခြေချခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;History3&quot;&gt;ရှမ်းမျိုးနွယ်စုများ၏ သမိုင်းစဉ်၊ စာ-၄၅-၅၀။&lt;/ref&gt;


== ရှေးဟောင်း ရှမ်းနှင့်ကရင် အခြား လူမျိုးစုများ ==


မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ဘက် တောင်ကုန်းအရပ်ဒေသများ တဝိုက်တွင် ပုဂံပြည်မတိုင်ခင် နှစ်ရာစု အတန်ကြာ လောက်ကပင် တရုတ်-တိဗက် လူမျိုးစုများသည် ဝင်ရောက် နေကြပြီး မိမိတို့နှင့် အနွယ်တူ လူမျိုးစုများအလိုက် မြို့ပြပြည်ရွာများ ထူထောင်ပြီးစီး ကြောင်း သမိုင်းဝင်အထောက်အထား များတွေ့ရသည်။

မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းရှိ မိုးညှင်း ၊ မိုးကောင်း ၊ မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့ ပိုင်း ရွှေလီမြစ်ဝှမ်း ပြည်နယ်များသည် ပုဂံပြည် မတိုင်မှီကပင် ထင်ရှားသည့်ပြည်နယ်များဖြစ်သည်။ [[ပုဂံခေတ်]]မတိုင်မှီအထိ တိဗက်-ဗမာအုပ်စုဝင်များဖြစ်သည့်ချင်းလူမျိုး နှင့်ဂျိန်းဖော့ ခေါ် ကချင်လူမျိုးနွယ်များသည်ဝင်ရောက်ကြသည်ဟုထင်ယူဆခဲ့သည်။ ပါးစပ်ရာဇဝင်အရ     “ လွန်ခဲ့သည့်ရာပေါင်းများစွာကမြန်မာပြည်စဝင်ချိန်တွင်အကိုဖြစ်သူချင်းကလေးရက်လောက်အရင်သွားနှင့်ပြီးသူသွားရာလမ်းမှတ်သားသိစေရန်ငှက်ပျော်ပင်ကိုတစ်ပင်ပြီးတစ်ပင်ခုပ်လျက် ရှိသည်ဟုဆိုခဲ့ကြသည်” ။ မြန်မာ နိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်း အရပ် ဒေသများသို့ ပြန့်နှံ့ဝင်ရောက်ပြီး မိမိ တို့ ဘာသာဘာဝ မြို့ပြပြည်နယ်များ တည်ထောင်၍ နေထိုင်ကြသည်။ ရှမ်း လူမျိုးစု များသည် ပုဂံပြည်မတိုင်မှီ အထိ မြန်မာနိုင်ငံ သမိုင်းဖြစ်ပေါ် တိုးတက်မှုနှင့် ဆက်စပ်ခြင်း မရှိသေးပေ။

ထိုအချိန်က [[တရုတ်]]ပြည်ယူနန်နယ် တွင် တန်ခိုး အင်အားကြီးမား လျက်ရှိ သည့် နန်ချို နိုင်ငံနှင့်သာ ပထဝီဒေသ အရ ဆက်စပ်နေသည် တကြောင်း။ လူမျိုးရေးအရ ဆက်စပ်နေသည် ကြောင့်လည်းဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း ယခုခေတ် [[ကချင်ပြည်နယ်]]နှင့် အရှေ့ပိုင်း တောင်ကုန်း အရပ်ဒေသများဘက်သို့ပြန့်နှံ့ဝင်ရောက်လျက်ရှိသည့် ရှမ်းလူမျိုးစုများကဲ့သို့ ကရင်လူမျိုးစုများသည်လည်း ယခုခေတ် [[ကယားပြည်နယ်]]နှင့် မိုးဗြဲနယ်များတွင်၎င်း ၊ တောင်ငူ နှင့် [[စစ်တောင်းမြစ်]] အရှေ့ဘက် တောင်တန်းဒေသများတွင်၎င်း ဝင်ရောက်နေကြပြီဟု အထောက်အထားများ တွေ့ရှိရသည်။

အချို့သမိုင်း သုတေသီများက ကရင်လူမျိုး များသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း သို့ရှေးအကျ ဆုံးဝင်ရောက်လာကြ သည့် မောင်းဂွတ် အနွယ်ဝင် များ ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည် ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကရင်အမျိုးသားများ အကြောင်း ရေးသားခဲ့သည့် မာရှယ်ဆိုသူက ကရင်လူမျိုးများသည် နီဂရစ်တို(negrito) များ မြန်မာနိုင်ငံ၌နေထိုင်စဉ် ရှေးပဝေသဏီ အချိန်လောက်ကပင် ဝင်ရောက် နေထိုင် လျက်ရှိသည် ဟု ယူဆကြောင်းယင်း၏ စာအုပ်တွင် ရေးသား ဖော် ပြထားသည်။ မွန် ရာဇဝင်ဟောင်းများ၌လည်း သုဝဏ္ဏဘုမ္မိသထုံကို မတည်ထောင်မှီက ကရင်လူမျိုးနွယ်စုဖြစ်သည့် ပအိုဝ်း များသည် သထုံဘက်သို့ ဝင်ရောက်လျက် ရှိပြီဟု ရေးသားထားသည်။

----
ကျမ်းကိုး 
* ရှမ်းလူမျိုးများအကြောင်း။ 
* ဒေါ့ဗ် မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦးဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့်ရခိုင်ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ်။
* အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅

== ရှေးဟောင်းမြန်မာလူမျိုးများ ==

[[အာရှတိုက်]]ဆိုင်ရာဘာသာဗေဒပညာရှင်များက မြန်မာလူမျိုးများသည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်မိသားစု]]အုပ်စုဝင် တမျိုးဖြစ် သည်ဟု အတည်ပြုထားကြသည်။ တရုတ်မှတ်တမ်းဟောင်းများ၏ အဆိုအရ ဗမာတို့၏ဘိုးဘေးများသည် တရုတ်ပြည် အနောက်မြောက် ချင်းဟိုင်နှင့် ကန်စုနယ် များတွင်နေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟုယူဆကြသည်။မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်းဒေသတွင်အခြေချနေထိုင်ခဲ့သော လူမျိုးနွယ်စုကြီးမှ အုပ်စုငယ်များအချိုချို ခွဲထွက်ကာ အရှေ့မြောက်ဘက်ဒေသသို့ခွဲထွက်သွားသောလူမျိုးစုသည် ဆိုက်ဘေးရီးယားဒေသမှ လူမျိုးစုငယ်များနှင့်ရောနှော၍ ဟန်တရုတ်လူမျိုးများဖြစ်လာပြီး အနောက်တောင်ဘက်သို့ခွဲထွက်လာသောအုပ်စုသည် အရှေ့တိဗက်ဒေသတွင် အုပ်စုငယ်အများအပြားကွဲထွက်ကာ တိဗက်လူမျိုး၊ဗမာလူမျိုး၊ယီလူမျိုးများ၏ ဘိုးဘေးများဖြစ်လာသည်။

ထိုနောက်တောင်ဘက်ယူနန်ဒေသသို့တရွေ့ရွေ့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်လာကြသည်။ ထိုအချိန်တွင်ယူနန်နယ်တွင် [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာ]][[ယီ လူမျိုး|အနွယ်ယီ(လိုလို)လူမျိုး]] ၏[[နန်ကျောက်|နန်ကျောက်နိုင်ငံ]]သည် အင်အားကြီးမားလာသည့် ထိုင်းရှမ်းများ၏ပြည်နယ်ကြီး ၆ ခုကို နန်ချောင်းနိုင်ငံ အဖြစ် ပထမ ဆုံး သိမ်းသွင်းနေသည့် ကာလ ဖြစ်သည်။ မြန်မာလူမျိုး များသည် ယူနန်နယ်တွင် နန်ကျောက် များနှင့် နှစ်အတန်ကြာ နေထိုင် လာခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆရသည်။ တရုတ်ရာဇဝင် ဆရာကြီး ဖန်ချုံ၏ မှတ်တမ်း၌ ၎င်းတို့၏ အကြီးအကဲ အားမင်းဟု ခေါ် ဝေါ် ကြောင်း ထိုင်း ရှမ်းများက စောမင်းဟု ခေါ် ဝေါ် ကြောင်း ရေးသားထားသည်။ထိုသို့ဖြင့်လွှတ်လပ်မှုကိုမြတ်နိုးသော ဗမာလူမျိုးတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်း သို့ ဝင်ရောက်လာကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်းနှင့် ပတ်သက် ၍ အကြား အမြင်များသည့်
သမိုင်းဆရာ ဂေါ်ဒွင်လုစ်၏ အဆိုအရ ထိုအုပ်စုသည် ရှေးဦးစွာ ကျောက်ဆည်နယ်သို့ ဝင်ရောက်လာပြီး မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းသို့ ပြန့် နှံ့သွားသည် ဟုဆိုသည်။ မြန်မာတို့ ရာစုနှစ် အနည်းငယ်အတွင်း အခြေစိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ယူနန်ကုန်းမြင့်မှာ ဝင်ရောက်လာသော တိဗက်-ဗမာ အနွယ်ဝင် လိုလို-ဗမာအုပ်စုသည် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတွင် ရောက်ရှိနှင့်ပြီးသော [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]]ဝင် ပျူလူမျိုးများ နှင့် ရောထွေးနေထိုင်ရာမှ ရာစုနှစ် အနည်းငယ်ခန့်အတွင်း ပျူလူမျိုး များနှင့် သွေးရောနှော သွားကြပြီး လူမျိုးကြီးနှစ်မျိုး ပေါင်းစပ်လိုက်ကြသဖြင့် စိုက်ပျိုးရေး၊ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းများ၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ ကာကွယ်ရေး၊ ယဉ်ကျေးမှု စသည် ဖြင့် အစစ အရာရာ တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးလာပြီး ကိုးရာစု နှင့် ဆယ်ရာစုခန့်လောက်တွင် မြန်မာ နိုင်ငံအလယ်ပိုင်း ဒေသ အားစည်းလုံးသိမ်းသွင်းပြီး ပုဂံပြည်နှင့် ပုဂံမင်းဆက်ကို စတင်ခဲ့၍ ဗမာယဉ်ကျေးမှု၊စာပေ၊ဗမာလူမျိုး အဖြစ်စတင်အသက်ဝင်လာခဲ့သည်။

----
ကျမ်းကိုး
* ဖန်ချုံ ( တရုတ်ရာဇဝင်ဆရာကြီး )
* တရုတ်မှတ်တမ်းဟောင်း
* ရှေးဟောင်းမြန်မာခေတ်ဦး ပုဂံ နယူးယောက်။ ဂျေဂျေအော်စတင်။ -၁၉၆၉ လုစ်

== ပျူနိုင်ငံ ==

ထိုင်းလင်းခေါ်  ယိုးဒယားရှမ်းများ ဝင်ရောက်မလာမှီ ယခုထိုင်းလင်းခေါ် ယိုးဒယားနိုင်ငံတွင် အရှေ့အာရှတိုက်တောင်ပိုင်း အင်ဒိုချိုင်းနား ကျွန်းဆွယ် မဲနံမြစ်ဝှမ်းတဝိုက်တလျောက် ကြီးကျယ် ကောင်းစားခဲ့ သည့် ခမာလူမျိုးများ၏ ကမ္ဗောဒီးယားနိုင်ငံခေါ်  ကမ္ဗောဇနိုင်ငံတော်ကြီး ရှိသကဲ့သို့ ၃ ရာစုမတိုင်မှီကပင် ဗီ ယက်နန်ဘက်တွင် စမ္ပပြည်များ တည်ရှိခဲ့သည်ကို ရှေးဟောင်းမြို့ပျက်များ၊ အဆောက်အဦးများ၊ ရှေး ဟောင်း ကျောက်စာများ တူးဖော်တွေ့ရှိခဲ့သည့်၊ မွန်ရာဇဝင်ဟောင်းများ၌ မဲနံမြစ်ဝှမ်းမြောက်ပိုင်း ဒေသအား ယောနကတိုင်း ဟရိပုဥ္စပြည် ၊ တောင်ပိုင်းဒေသအား အယုဇ္ဈယတိုင်း ဒွါရာဝတီပြည်ဟု ဖေါပြထားသည်။

ထိုအချိန်ကာလတွင် ထိုင်းရှမ်းများသည် တရုတ်ပြည်ယူနန်နယ်တွင် နန်ချိုနိုင်ငံအား တည်ထောင်၍ တ ရုတ် ဧကရာဇ်အား လက်ဆောင်ဘဏ္ဍာ ဆက်သရသည့် တရုတ် လက်အောက်ခံ တိုင်းပြည်ဖြစ်သည်၊ ပျူလူမျိုးများနှင့် ပတ်သက်သည့် သမိုင်းဝင် တရုတ်စာပေ ထန်ရာဇဝင်ဟောင်းများမှ ကောက်နုတ်ဖေါပြရလျှင် [[ပျူလူမျိုး]]များအား ၄ ရာစုလောက်ကပင် များစွာတိုးတက် ယဉ်ကျေးသည့် လူမျိုးတမျိုး ဖြစ်ပြီး ၈ ရာစု လောက်တွင် ကြီးကျယ်ခန်းနား အံ့ဩဖွယ်ရာမြို့ကြီး ၅ မြို့နှင့် ပြည်နယ်ကလေးပေါင်း ၁၈ နယ်မျှရှိ ကြောင်း ဘုရင်မင်း၏ အမည်ကား မဟာရာဇာတည်း ။ အမတ်ချုပ် အမည်က မဟာသေနတည်း။ မင်းကြီး မဟာရာဇာသည် ခရီးတိုသွားသည့်အခါ ရွှေကြိုးခတ်သည့် ထမ်းစင်စီးပြီး ။ ခရီးရှည်သွားလျှင် ဆင်စီးသည်။ မိဖုရားမောင်းမတရာကျော်ရှိသည်၊ မြို့တော်တံတိုင်းဝန်းကျင်အား စဥ့်အုတ်နှင့်စီထားသည်။

ကျုံးကမ်းပါးကို အုတ်စီသည်။ တံတိုင်းအတွင်း၌ သောင်းပေါင်းများ စွာသော မိသားစုများ နေထိုင်ကြပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာဘုန်းကြီးကျောင်း တစ်ရာကျော်ရှိသည်။ ကျောင်းပရဝုဏ်က အစ အခန်းများပါ ရွှေငွေမွမ်းမံ၍ အနီအဝါစသည့် တောက်ပသည့်ဆေးများရေးခြယ်ထားသည်။
ချိတ်ရောင်ခံ ဆေးသုတ်၍ ပန်းထိုး ကော်ဇောများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းထားသည်။ လူအများသည် မေတ္တာရှေ့ထားပြီး သတ္တဝါအများကို သတ်ဖြတ်ညှင်းဆဲရန် ဝန်လေးသည်။ မာန်မာန နှိမ့်ချ၍ ရည်မွန်သည်ကို တန်ဘိုးထားသည်။
စကားအပြောအဆိုနည်း၍ ဗေဒင်ဆရာပေါသည်။ ဤမျှကြီးကျယ် ထင်ရှားသည့် ပျူလူမျိုးများသည် ၉ ရာစုလောက်တွင် နန်ချိုထိုင်းရှမ်းများ၏ ပြင်းပြင်းထန်ထန် တိုက်ခိုက် ဖျက်ဆီးမှုကို ခံလိုက်ကြရသဖြင့် ပျူ လူမျိုးများ တည်ထောင်ခဲ့သည့် မြို့ပြ ပြည်နယ်များသည် ပျက်စီးသွားခဲ့ရသည်။ ထို့အတူ လူမျိုးတမျိုးအဖြစ် ရပ်တည်နိုင်ခြင်း မရှိတော့ပဲ ကစဥ့် ကလျား ဖြစ်သွားရတော့သည်။

----
ကျမ်းကိုး
* မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦးဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့်ရခိုင်ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ်။
* ဒေါက်တာသန်းထွန်း ၏ ပျူတွေဘယ်ပျောက်သွားသလဲ
* ဖန်ချုံ ( တရုတ်ရာဇဝင်ဆရာကြီး )
* ထန်တရုတ်မှတ်တမ်းဟောင်းများ
* ရှေးဟောင်းမြန်မာခေတ်ဦး ပုဂံ နယူးယောက်။ ဂျေဂျေအော်စတင်။ -၁၉၆၉ လုစ်
* အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* မြန်မာရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)

== ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးနှင့်သရေခေတ္တရာ ==

ဗုဒ္ဓဂေါတမ မြတ်စွာဘုရားသည် အိန္ဒိယမြောက်ပိုင်း နယ်စပ် [[နီပေါနိုင်ငံ]]တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည့် သာကီဝင် မင်းတပါး ဖြစ်သည်၊ မင်းသား၏ အဘိုးသည် သာကီဝင် လူမျိုးနွယ်စုအတွင်း ခိုက်ရန်ဖြစ်ပွားပြီး မြန်မာနိုင်ငံ ဧရာဝတီ မြစ်ညာအရပ် တကောင်းတွင်လာနေသည်။ ထိုမင်းအမည်မှာ အဘိရာဇာဟုခေါ်သည်။ ကြီးမြတ်သော မင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်၊ အဘိရာဇာမင်း ကွယ်လွန် သည့်အခါ သားနှစ်ပါးက နန်းလုကြရာ အကြီးက တောင်ဘက် သို့ထွက်လာပြီး ရခိုင်ဓညဝတီသို့ရောက်သွား သည်။ မင်းသားအငယ်က အထက် အညာကို အနိုင်ရလိုက်သည်။
တကောင်း နန်းဆက်မှာ ကံရာဇာငယ် ကစသည့် မင်းဆက် ၃၂ ဆက် မြောက်တွင် နန်ချို ရှမ်းများရောက် ဖျက်ဆီး၍ ပြည်ပျက်ခဲ့ရသည်။ ပြည်ပျက်စဉ် အစု ၃စု ကွဲကာ တစုသည် ဧရာဝတီမြစ်ရိုး တကောင်း တောင် ဘက် မလယ်အရပ်တွင် အခြေချ နေထိုင်ကြသည်။ လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင့်ငါးရာ ဗုဒ္ဓရှင်တော်ဘုရား လက်ထက်ကဟု ဆိုသည်။ အဘိရာဇာအား ဘိုးဘွားအရာမှ နှင်ထုတ်သည့် သဘောမျိုးနှင့် သာကီဝင် မင်းတပါးဖြစ်သည့် ဓဇရာဇာသည် မလယ်အရပ်သို့ ရောက်လာပြန်ပြီး ယင်းအရပ်တွင် ခိုကိုးနေသည့် သာကီဝင် မင်းသမီးတဦးနှင့် လက်ထပ်ပြီး ပျူမင်းဆက်ကို တကောင်းတွင် ထပ်၍ ထူထောင်ကြပြန်သည်။ ၁၇ နှစ် မြောက်မင်းသည် မဟာရာဇာမင်းကြီးဟု သောဘွဲ့အမည်ဖြစ်သည်။ မဟာရာဇာမင်းကြီး တွင် နန်းဆက်ခံမည့် သားတော်မရှိ၍ ယောက်ဖတော် ခေပဒုတအား အိမ်ရှေ့အရာ အပ်နှင်းသည် ခေပဒုတ မင်းသားသည် ရန်သူအား နှိမ်နင်းရန် တပ်ထွက်လာပြီး ရန်သူအား နှိမ်နင်းပြီးနောက် မူလနေထိုင်ရာနှင့် အလွန်ကွာဝေးသည့် နေရာရောက်နေသောကြောင့် နောင်အခါ သရေခေတ္ကရာဖြစ်မည့် နေရာတွင် ရသေ့ဝတ် လိုက်သည်။

ရသေ့ကြီး၏ ယောက်ဖ မင်းကြီးတွင် မျက်မမြင် မင်းသား ညီနောင်နှစ်ပါး ရှိသည် ။ မွေးစကပင် ဖျောက်ဖျက်ရန် မင်းကြီးက ခိုင်းသော်လည်း မယ်တော်က တိတ်တဆိတ် မွေးထားခဲ့သည်။ ညီနောင်မင်းသား နှစ်ပါး အရွယ်ရောက်လာသည့်အခါ မင်းကြီးကသိပြီး ဖေါင်ပေါ်တင်ကာမြစ်ထဲမျှောလိုက်သည်။ မြစ်တွင် မျှောပါ လာရင်း မျက်စေ့ အလင်းရသည်။ မြစ်အောက်ပိုင်း အကြေအရပ်တွင်ရှိသည့် ဦးကြီးရသေ့နှင့်တွေ့ကာ ဦးကြီး ရသေ့၏ အစီအမံအတိုင်း မဟာသမ္ဘဝမင်းသားနှင့် ပျူမင်းသမီး နန်းခမ်းအား ထိမ်းမြားစေပြီး ပျူတို့အား အုပ်ချုပ် မင်းလုပ်စေသည်။
ထိုသူတို့မှ ဒွတ္တဘောင်မင်းသားကိုဖွားမြင်သည်။ ဒွတ္တဘောင်မင်းဖြစ်သည့်အခါ အလွန်ကျယ်ဝန်းသည့် သရေခေတ္တရာမြို့ကြီးအားတည်ဆောက်ပါသည်။ ဗုဒ္ဓသာသနာ တော်အား ထောက်ပံ့ပြီး နေ့စဉ် ရဟန်းသံဃာ သုံးသောင်းအား ပစ္စည်းလေးပါး လှူသည်။ ဒွတ္တ ဘောင်းမင်း တည်ဆောက်ခဲ့သည့် ဘုရားများ မှာ သောကြမဘုရား ၊ ညီးညီးဘုရား ၊ စီးစီးဘုရား ၊ ဘောဘော ဘုရား၊ ပုထိုးကြီးဘုရား များဖြစ်သည်။
သို့သော် မင်းကြီးသည် သာသနာမြေ ( ဘုန်းကြီးကျောင်း ) မြေအား သိမ်းယူခဲ့သောအမှုကို ပြုခဲ့သောကြောင့် ပြည်သူတို့၏ လေးစားမှုအား မရတော့ပဲ အခွန်အကောက်များ ရရှိမှု နည်းပါးခဲ့သည်။ မင်းကြီးသည် ကိုယ်တော်တိုင် တိုင်းခန်း လှည့်လည်၍ အခွန်ခံထွက်ပြန်ရာ ၊ ပန်ထွာ (တောင်တွင်းကြီး) မင်းသမီးနှင့်တွေ့ပြီး ပန်ထွာမင်းသမီး အား ယစ်မူးရင်း မဆင်မခြင်သွားလာရာမှ မုန်တိုင်းမိကာ ရေနစ်ပျောက် ဆုံးသွားသည်။
ရာဇဝင်ကျမ်းတို့တွင် ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး အကြောင်း ရေးသားဖော်ပြကြရာတွင် အရေးပါဆုံး အချက်မှာ ဗုဒ္ဓသာသနာအား စည်ပင်ထွန်းကား ရန် ဘုရင်များသည် ထောက်ပံ့ခဲ့သော်လည်း သာသနာအား ထိခိုက် ဖွယ်ရာတစုံတခု လုပ်မိသည်နှင့် ဘေးဒဏ်သင့်၍ ပျက်စီးရပုံကို ထင်ရှားစွာ ရေးသားဖေါပြကြသည် ကို လေးနက်စွာ သံဝေဂ ယူသင့်ကြသည်။

----
ကျမ်းကိုး - ဒေါက်တာသန်းထွန်း ၏ ပျူတွေဘယ်ပျောက်သွားသလဲ သမိုင်း စာအုပ် စာမျက်နှာ ၁၈၁ မှ ၁၈၈ ထိ ကောက်နုတ်ဖော်ပြသည်။

== ရှေးဟောင်းရခိုင်လူမျိုးများ ==

ပျူနှင့်အနွယ်တူ ကမ်းယံလူမျိုးများ မြန်မာနိုင်ငံဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း ဒေသ ဘက်သို့ ဝင်ရောက်သည့် အချိန် ကာလလောက်မှာပင် တိဗက်-ဗမာ အနွယ်ဝင် အခြားလူမျိုးစုများ သည်လည်း ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်း ဒေသ များသို့ အိန္ဒိယနိုင်ငံအရှေ့ပိုင်းဒေသများဘက်မှ ဝင်ရောက်လာကြသည်။ ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းဒေသနှင့် သက်ဆိုင်သည့် သမိုင်းများကို လေ့လာသည့်အခါ ရှေးအကျဆုံး မင်းဆက်များနှင့်ပြည်နယ်များသည် စစ်တွေပတ်ဝန်း ကျင် ဒေသတဝိုက်လောက်တွင် အခြေခံသည်ကို အများဆုံး တွေ့ရှိရသည်။
ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းတောင်ပိုင်းဒေသများသို့ ဝင်ရောက်ခြေချသည့် လူ့အဖွဲ့အစည်းများမှာ ပျူနှင့်အနွယ် တူ ကမ်းယံလူမျိုးများသည် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း အရပ်ဒေသများမှ တဆင့် ဝင်ရောက်လာဖွယ်ရာ ရှိ သည်။ ရခိုင်ရာဇဝင်ဟောင်းများ၌ ရေးသားဖော်ပြထားသည်မှာ [[ဗုဒ္ဓ]] ပွင့်တော်မမူမှီ လွန်ခဲ့သည့်နှစ်ပေါင်း ၅၀၀၀ ကျော်လောက်မှစ၍ ဓညဝတီ ကို တည်ထောင်သည့် မာရယု မင်းဆက် ၅၄ ဆက်မျှ စိုးစံခဲ့ ကြောင်း ဒုတိယ အကြိမ်ဓညဝတီကိုတည်ထောင်သည့် ကံရာဇာကြီးမင်းဆက် ၂၉ ဆက်မြောက် စန္ဒသူရိယမင်းသည် ဗုဒ္ဓနှင့်ခေတ်ပြိုင် ဖြစ်ပြီး မဟာမုနိရုပ်ပွားတော်ကို သွန်းလုပ်ခဲ့ကြောင်း ရေးသား ဖော်ပြကြသည်။

ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းဒေသတဝိုက်တွင် တွေ့ရှိရသည့် သမိုင်းဝင်ထောက်အထားများအရ ပုဂံပြည်မတိုင်မှီ ရာစု နှစ်များစွာကပင် ပြည်နယ်ကလေးများ မင်းဆက်များ ထူထောင်ပြီးစီးကြောင်း တွေ့ရှိရသည် အထူးသဖြင့် ဝေသာလီ သပိတ်တောင် ဓညဝတီပြည်နယ်များသည် သူ့ခေတ်နှင့် သူ့အခါ ထင်ရှားကြီး ကျယ် သည့်ပြည် နယ်များဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော်ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းဒေသတခုလုံးကိုစည်းလုံးသိမ်းသွင်းသည့် မင်းဆက် များ မရှိခဲ့ပေ။ ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းတောင်ပိုင်းရှိ သံတွဲသည် ၁၃ရာစုခန့်အထိ သီးခြားကင်းလွတ်ခဲ့သည့်ပြည်နယ်ဒေသအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ မြန်မာတနိုင်ငံလုံးကို စတင်စည်းရုံးခဲ့သည့် ပုဂံမင်းဆက်ဘုရင်များ၏ လက် အောက်ပြည်နယ်များအဖြစ် ကျရောက်ခြင်း မရှိဘဲ သီးခြားကင်း လွတ်ခဲ့သည်။


----
ကျမ်းကိုး
* ရခိုင်ရာဇဝင် ။ အောင်သာဦး
* စန္ဒမာလာလင်္ကာရ။ ရခိုင်ရာဇဝင်သစ် ရခိုင်သမိုင်း ၊ ၁၅ ၊ ၁၈ ရာစု
* အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* မြန်မာရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)
* မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦး ဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့် ရခိုင် ယိုးဒယားသင်း ဂျာနယ်။

== ရှေးဟောင်းမွန်လူမျိုးများ ( ၁ ) ==

ရှေးဟောင်း ပျူလူမျိုးများနည်းတူမြန်မာ နိုင်ငံသမိုင်းနှင့် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓ ဘာသာ သာသနာကို အခြေခံ
အုတ်မြစ်ချပေးခဲ့သူ လူမျိုးကြီး တမျိုးမှာ မွန်ခမာ အနွယ်ဝင် မွန်လူမျိုး များဖြစ်သည်။ အရှေ့တောင်အာရှ တိုက်ဆိုင်ရာ သမိုင်းပညာရှင်များဖြစ်ကြသည့် အိုနယ်လုစ်နှင့် ဟာဘတ် အေစတက်တို့က အာရှတိုက် တောင် ပိုင်းဒေသများသို့ ဦးစွာဝင်ရောက်လာ သည့် မောင်းဂွတ်အနွယ်ဝင်များဟု ဆိုကြသည် သို့သော် တိဗက်တရုတ်နှင့်ထိုင်းအနွယ်ဝင်များနှင့် မဆိုင်ပဲ ဩစထရို အေရှတစ် အုပ်စုဝင် လူမျိုးနွယ်များအဖြစ် မွန်ခမာလူမျိုး များအား သတ်မှတ်ကြသည်။

အိန္ဒိယပြည် ဒဏ္ခိဏ ကုန်းမြေတဝိုက်ရှိ မွန်းဒတ်စ် လူမျိုးများ ၊ ဘင်္ဂလားနယ်ရှိ ဆန်သာလ် လူမျိုးများ ၊ အာသံနယ်ရှိ ခါဆီး လူမျိုးများ ၊ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပလောင် ။ ၀ ။ မွန်လူမျိုး များသည် မူလက လူမျိုးတမျိုးတည်းဖြစ် လိမ့်မည်ဟု ယူဆကြသည်။ သို့သော် အာရှတိုက်တောင်ပိုင်းသို့ ဝင်ရောက် လာကြရင်း အိန္ဒိယ ၊ မြန်မာ ၊ အင်ဒို ချိုင်းနား ကျွန်းဆွယ် ဒေသများသို့ ပြန့်နှံ့သွားကြ သည်ဟု သမိုင်းသုတေသီများက ယူဆကြသည်။ မွန်လူမျိုးများ မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ဝင်ရောက် မလာခင်က ငှင်း တို့နှင့်အနွယ်တူ ခမာလူမျိုးများနှင့် အတူ အင်ဒိုချိုင်းနား တဝိုက်တွင် နေထိုင်ခဲ့ကြကြောင်း သမိုင်းဝင်အ ထောက်အထားများ တွေ့ရှိရသည်။ ၁၃ ရာစု လောက်ကမှ ယိုးဒယား ( ထိုင်းလင်း ) များ ဝင်ရောက်နေထိုင်ကြသည်။

အင်ဒို ချိုင်းနား ကျွန်းဆွယ် မဲနံမြစ် ဝှမ်းဒေသ တဝိုက်တွင် ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများနှင့် သက်ဆိုင်သည့် မြို့ဟောင်းမြို့ပျက်များ ၊ ဘာသာ ကိုးကွယ်မှုဆိုင်ရာ ၊ ရှေးဟောင်း ကျောက်စာများကို တွေ့ ရှိရသည်။ မွန်ရာဇဝင်ဟောင်းများ၌ မဲနှံမြစ်ဝှမ်း မြောက်ပိုင်း ဒေသကို ယောနကတိုင်း ဟရိပုဥ္စပြည်နယ် ၊ တောင်ပိုင်းဒေသကို အယဇ္ဈယတိုင်း ဒွါရဝတီပြည်နယ်ဟု ရေးသား ဖော်ပြကြပြီး အာရပ် ခရီးသွားမှတ်တမ်းများတွင် လည်း သုဝဏ္ဏဘုမ္ဓိတိုင်း၏ ကြီး ကျယ်ခန်းနားပုံကို ရေးသားထားကြသည်။ ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများ သည် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] တောင်ပိုင်း ဒေသများ နှင့် ကူးလူးဆက်ဆံခဲ့ကြပြီး ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် အခြား ယဉ်ကျေးမှု များကို မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ တင်သွင်းခဲ့ကြသည်။

----
ကျမ်းကိုး
* ရာဇဓိရာဇ် အရေးတော်ပုံ ။ ဗညားဒလ
* အရှေ့တောင်အာရှ ရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* မြန်မာ ရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)
* မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦး ဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့် ရခိုင် ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ်။

== ရှေးဟောင်းမွန်လူမျိုးများ ( ၂ ) ==

၃ ရာစု ခန့်ဝန်းကျင်လောက်တွင် ဗီယက်နမ် နိုင်ငံတွင် ပေါ်ပေါက် ခဲ့သည့် စမ္ပပြည်နယ်နှင့်၎င်း ၊ ၅ ရာစု လောက်တွင် စတင်တည်ထောင် ၍ ၁၃ ရာစု ခန့်လောက်အထိ အင်ဒိုချိုင်းနား ကျွန်းဆွယ်နှင့် အရှေ့အာရှတိုက် တောင်ပိုင်းတွင် ကြီးကျယ် ကောင်းစားခဲ့သည့် ခမာ လူမျိုးများ ၏ ကမ္ဗောဇနိုင်ငံတော်ကြီးနှင့် ရှေး ဟောင်းမွန်လူမျိုးများသည် ဆက်သွယ်မှုများ ရှိခဲ့ကြသည်။ ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများသည် မဲနံ မြစ်ဝှမ်း ဒေသတဝိုက်တွင် နှစ်ကာလ များစွာ နေထိုင်ပြီးမှ မြန်မာနိုင်ငံတောင်ပိုင်း ဒေသ ဖြစ်သည့် တနင်္သာရီ ဘက်သို့ ပြန့်နှံဝင်ရောက်လာကြသည်။ ထို့နောက် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းများနှင့် ၊ စစ်တောင်း ၊ မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ပဲခူးဘက်သို့ ပြန့်နှံ့လာပြီး ၉ ရာစုနှစ်ခန့်တွင် ဥဿာပဲခူးပြည်နှင့် မာလ မင်းဆက်ကို ထူထောင်ကြသည်။
ထိုသို့ထူထောင်စဉ် မြန်မာနိုင်ငံပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဘက်ကိုအခြေစိုက်ထူ ရန်ကြိုးပမ်း အားထုတ်ကြသည့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတောင်ပိုင်း ချိုလာမင်းဆက်ဘုရင်များနှင့် တိုက်ခိုက်ကြရသည့် စစ်ပွဲများအကြောင်းအားမွန်ရာဇဝင်များ၌ ရေးသားထားသည်။၁ဝရာစုခန့်က အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းချိုလာမင်းဆက် ရာဂျန်ဒရာမင်းသည်မြန်မာနိုင်ငံ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ထားကြောင်း ဖော် ပြထားသည်။

ခမာ လူမျိုးတို့၏ ကမ္ဗောဒီးယား နိုင်ငံ တန်ခိုးကြီးမားခဲ့စဉ်က မွန်လူမျိုး တို့၏ မြို့ပြ ပြည်နယ်များကို ယင်း တို့ နိုင်ငံ၏ အစိပ်အပိုင်းတခုအဖြစ် ဆက်ဆံခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ အနော်ရထာမင်းလက်ထက်တွင် ဥဿ ပဲခူး အား မဲနံမြစ်ဝှမ်းမှ ဂျွန်းစစ်သည်များ လာရောက် တိုက်ခိုက်၍ [[အနော်ရထာ]]ဘုရင်၏ တပ်များက သွားရောက်ကူညီရကြောင်း ရာဇဝင်သမိုင်းများ၏ ရေးသားထားချက်များကိုလည်း ဆက်စပ်လေ့လာကြည့်နိုင်သည်။

ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများသည် တနင်္သာရီမှ ပဲခူးအထိပြန့်နှံ့လာပြီး ရာစုနှစ် အနည်းငယ်အတွင်း မြစ်ဝ ကျွန်းပေါ် ဒေသတခုလုံးသို့ ပြန့်နှံ့သွားကြသည်။ ရန်ကုန် မြောင်းမြ ပုသိမ် ဖျာပုံ ကျိုက်လတ် တွံတေး ဒေးဒရဲ လပွတ္ကာ ဓနုဖြူ ကျုံပျော် မြို့များသည် မွန်လူမျိုးများ တည်ထောင် ခဲ့ကြသည့်မြို့ပြများ ဖြစ်ပြီး အခေါ် အဝေါ် များသည်လည်း မွန်လူမျိုးတို့ ဝေါဟာရများ ဖြစ်သည်။

၁၄ ရာစုခန့်လောက်တွင် ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးတို့ အပြည်ပြည် အကွဲကွဲ အပြားပြား အမင်းမင်း ဖြစ်နေခြင်း အား ရာမညတိုင်းကို စတင်ထူထောင် သည့် ဝါရီရူမင်းဆက် ရာဇာဓိရာဇ်ဘုရင်က ပထမဦးဆုံးအကြိမ် စည်းလုံးသိမ်းသွင်းခဲ့သည်။ ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးတို့၏ မြို့ဟောင်းများ စေတီများ ကိုးကွယ်မှု ဆိုင်ရာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုများအား လေ့လာတွေ့ရှိချက်တွင် ရှေးဟောင်း ပျူလူမျိုးများကဲ့သို့ ဗြဟ္မဏနှင့် မဟာယနများကို မတွေ့ရှိရဘဲ ထေရဝါဒဆိုင်ရာ ယဉ်ကျေးမှုများကိုသာ တွေ့ရှိရသည်။ ပိသုကာနည်းမှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ တောင်ပိုင်းသို့နွယ်ကာ ပါဠိစာပေကိုသာသုံးစွဲပြီး အက္ခရာ အရေးအသားမှာ အိန္ဒိယ နိုင်ငံအရှေ့တောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းဒေသသုံး ပါလဝအက္ခရာမျိုးနှင့် ဆင်တူလေသည်။


----
ကျမ်းကိုး
* ရာဇဓိရာဇ် အရေးတော်ပုံ ။ ဗညားဒလ
* အရှေ့တောင်အာရှ ရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* မြန်မာ ရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)
* မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦး ဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့် ရခိုင် ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ်။

== ရှေးဟောင်းပျူလူမျိုးများ ==

သဘာဝ အရိုင်းသက်သက်မျှသာ ရှိသေးသည့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ပထမဦးဆုံး တိုးဝှေ့ဝင်ရောက်လာသည်မှာ အနောက်တိဗက်အနွယ်ဝင် ပျူလူမျိုးများဖြစ်သည်။ ပျူနှင့်အနွယ်တူ ရှေးဟောင်းလူမျိုးများသည် အိန္ဒိယ ပြည် အရှေ့ဘက်ဒေသများမှ အစုစု ကွဲကာ ဧရာတီမြစ်ဝှမ်း ဒေသတဝိုက် သို့ ပြန့်နှံ့သွားကြဟန်ရှိသည်။ ရခိုင်ကမ်း ရိုးတန်းဒေသသို့လည်း ဝင်ရောက်သွားကြသည်ဟု ယူဆရသည်။ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း ဒေသတဝိုက် တွင် ပျူလူမျိုးများနှင့် သက်ဆိုင် သည့် ရှေးဟောင်းမြို့ပျက်များ၊ အသုံးအဆောင်များအား ရှာဖွေတူးဖော် တွေ့ရှိချက်အရ ရှေးဟောင်း ပျူ လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံ အထက်ပိုင်း [[ရွှေဘို]] [[မုံရွာ]] အလောင်းတော် ကဿပ ဖိုးဝင်းတောင် ၊ ဟန်လင်းကြီး၊ တကောင်း၊ မြင်းခြံ၊ [[ပုဂံ]]၊ ပုပ္ပား၊ [[မကွေး]]၊ မင်းဘူး၊ သရက်၊ တောင်တွင်းကြီး ရမည်းသင်း၊ ညောင်လွန်၊ ပြည်၊ မှော်ဇာနယ်များတွင် မြို့ပြပြည်ရွာများ ထူထောင်ခဲ့ကြ သည်ဟု အထောက်အထား အခိုင်အမာ တွေ့ရှိရသည်။
သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်းအား တူးဖော်သည့်အခါ ဝိကရာမနှင့်ဝါရမမင်းဆက်များ ၏ အရိုးအိုးများကို ရှာ ဖွေတွေ့ရှိရသည်။ ဝိကရာမနှင့် ဝါရမမင်းဆက် များသည် ၊ ၇ ရာစုခန့်လောက်က သရေခေတ္တရာတွင် စိုးစံခဲ့ ကြောင်း အရိုးအိုးများပေါ် တွင် ကမ္ဗည်း ထိုးထားသည့် စာတမ်းများက အ ခိုင်အမာသက်သေခံ လျက်ရှိသည်။ ယင်းအနောက် တိဗက်အနွယ်ဝင် ပျူ လူမျိုးများနှင့် အနွယ်တူလူမျိုး များသည် အိန္ဒိယအရှေ့ပိုင်းဒေသ သို့ ရောက်နှင့်နေကြသော အင်ဒိုအာရိယန်များနှင့် နှစ်ကာလ အတန်ကြာ နေထိုင်လာခဲ့သော ကြောင့် အင်ဒို အာရိယန်များထံမှ ကုန်ထုတ်လုပ်မှု အတွေ့အကြုံနှင့် ယဉ်ကျေးမှုများကို ဆက်ခံရရှိလာဖွယ်ရှိသည်။ တူးဖော်တွေ့ ရှိရသည့် ကိုးကွယ်မှုဆိုင်ရာ ဘုရားပုထိုးများ၊ ရုပ်တုဆင်းထုများကိုကြည့်၍၊ ဗြဟ္မဏ၊ မဟာယန ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ စသည်ဖြင့် ရောထွေးနေကြောင်း ထင်ရှားစွာ တွေ့ ရသည်။ ပျူတို့၏ ဗိသုကာနည်းမှာ ၊ အိန္ဒိယပြည် ဂုတ္တခေတ်သို့နွယ်နေပြီး သက္ကတနှင့် ပါဠိစာပေများကိုသုံးစွဲကြောင်း သိရသည်။ အက္ခရာ အရေးအသားမှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ သုံးဗြဟ္ဓီသို့နွယ်သည့်ကဒမ္ဘ အက္ခရာမျိုးနှင့်ဆင်တူလေသည်။ သမိုင်းဝင်တရုတ်နန်းတွင်း မှတ်တမ်းများနှင့် တရုတ်စာပေများ ၌ မြန်မာနိုင်ငံ ပျူလူမျိုးများသည် ၄ ရာစုလောက်ကတည်းက တိုးတက် ယဉ်ကျေးလျက်ရှိသည့် လူမျိုးအဖြစ်ဖော်ပြထားသည်။ ၈ ရာစုလောက်တွင် ပျူလူမျိုးများတွင် ကြီးကျယ်ခန်းနားပြီးအံ့ဩလောက်ဖွယ်ရာ မြို့ကြီး ၅ မြို့နှင့် ပြည်နယ်ကလေးများ ၁၈ နယ် မျှရှကြောင်း ပျူမင်းသားအရှင်သခင်များတွင် အချွေအရံများ ကျေးကျွန်သင်းပင်းများရှိကြောင်း ယူနန်နယ် နန်ချိုဘုရင်သည် ပီကင်းတရုတ်ဧကရာဇ်ဘုရင်ထံ အဖူးအမျှော် လာရောက်သည့်အခါ သံအဖွဲ့နှင့်အတူ ပျူ မင်းသားအကြီးအကဲနှင့် ကချေသည် အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့လည်းပါလာကြောင်း ဖော်ပြမှတ်တမ်းတင်ထားသည်။


----
ကျမ်းကိုး
* မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦးဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့်ရခိုင်ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ်။
* ဒေါက်တာသန်းထွန်း ၏ ပျူတွေဘယ်ပျောက်သွားသလဲ
* အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* ဖန်ချုံ ( တရုတ်ရာဇဝင်ဆရာကြီး )
* ထန်တရုတ်မှတ်တမ်းဟောင်းများ
* ရှေးဟောင်းမြန်မာခေတ်ဦး ပုဂံ နယူးယောက်။ ဂျေဂျေအော်စတင်။ -၁၉၆၉ လုစ်
* အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* မြန်မာရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)

== ပုဂံပြည်မတိုင်ခင်က မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ထေရဝါဒသာသနာ ==

ရှေးနှစ်ပေါင်း ငါးထောင်လောက်က အင်ဒို အာရိယန်လူမျိုးများ ဂင်္ဂါ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ အိန္ဒူမြစ်ဝှမ်းများသို့ မ
ဝင်ရောက်မပြန့်နှံ့မီနှင့် မောင်းဂွတ် အနွယ်ဝင်များ အာရှ တိုက်အရှေ့ပိုင်း အရှေ့တောင်ပိုင်းများသို့ မဝင်ရောက် မပြန့်နှံ့သေးမီကပင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျောက်လက်နက်များ အသုံးပြုခဲ့ သည့် ရှေးဟောင်း လူမျိုးများ နေထိုင်ခဲ့ကြသည့် အထောက်အထားများ တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။
အထက် မြန်မာနိုင်ငံ ဒေသများနှင့် ပဲခူးခရိုင်၊ မြင်းခြံ၊ ပခုတ္ကူ၊ သရက်၊ မကွေးခရိုင်နှင့် ရခိုင် တနင်္သာရီကမ်းရိုးဒေသများတွင် အနှံ့အပြားရှာဖွေတူးဖော်ရရှိခဲ့သည်၊ ကျောက်ခေတ် လူမျိုးများ နောက်ပိုင်း ၊ [[အာရှတိုက်]] အရှေ့တောင်ပိုင်းသို့ ဝင်ရောက်လာကြသည့် အင်ဒိုနီး ရှင်းများသည်မြန်မာနိုင်ငံတောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်း တွင် နှစ်အတန်ကြာနေထိုင် သွားကြ သည်ဟု ယူဆရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းတဝိုက်တွင် နှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင်ကျော် က နေထိုင်သွားခဲ့ကြသည့် အင်ဒိုနီး ရှင်း များအား ရှေးခေတ် ပထဝီီပညာရှင်ကြီး တိုလေမီက လူသားစား အရိုင်းအစိုင်းများ ဟုဖော်ပြခဲ့သည်။ မြိတ် ကျွန်းစုတဝိုက်ရှိ ဆလုံလူမျိုးများသည် အင်ဒိုနီးရှင်း အကြွင်းအကျန်များဟု သမိုင်းပညာရှင်များက ယူဆကြ သည်။ နောက်ပိုင်း အင်ဒိုအာရိယန်လူမျိုးများသည် အိန္ဒိယပြည်သို့၎င်း။ မောင်းဂွတ်အနွယ်ဝင်များသည် အာရှတိုက်အရှေ့ပိုင်း၊ တောင်ပိုင်းများသို့ ဝင်ရောက်လာကြသည်။ ယင်းလူမျိုးကြီး နှစ်မျိုးသည် အာရှတိုက်သို့
ဝင်ရောက်လာကြပြီး တွေ့ဆုံခဲ့ကြ သည်ကို အာရှတိုက်ဆိုင်ရာ သမိုင်းပညာရှင်များက လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင်ငါးရာနှင့် သုံးထောင်ခန့်အကြားဟု ခန့်မှန်းကြသည်။
မောင်းဂွတ်အနွယ်များအား အိန္ဒိယ ပြည်တွင် အင်ဒိုအာရိယန်များက ဖိသဖြင့် အရှေ့တိဗက်နှင့် အနောက်တိဗက်ဟူ၍ အုပ်စုနှစ်စုကွဲသွားသည်။ အရှေ့တိဗက်အုပ်စုက တရုတ်ပြည် ယူနန် နယ်ဘက်သို့ ဝင်ရောက်သွားပြီး အနောက် တိဗက်အုပ်စုက အိန္ဒိယပြည် တွင်းသို့ ဝင်ရောက်သွားသည်။ အနောက် တိဗက်အုပ်စုကို အင်ဒိုအာရိယန်များက ဖိသဖြင့် မဏိပူရ၊ အာသံနယ်များမှ တဆင့်မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာကြသည်။ တရုတ်ပြည် ယူနန်နယ်ဘက်သို့ ဝင်ရောက်သွားကြသည့် အရှေ့တိဗက်အုပ်စုသည် တရုတ်က ဖိသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ အစုစုကွဲပြီးဝင်ရောက်လာကြပြန်သည်။ သို့ရာတွင် မောင်းဂွတ်အနွယ်ဝင် မွန်ခမာ လူမျိုး စုများသည် အင်ဒိုချိုင်းနား ကျွန်းဆွယ်ဒေသများသို့ သမိုင်း၏ ခပ်စောစော အချိန်ပိုင်းလောက်ကပင် ဝင်ရောက်နေကြပြီဖြစ်သည်။ လွန်ခဲ့ သည့် နှစ်ပေါင်း၂၀၀၀ နှင့် ၂၅၀၀ ကြားတွင် တရုတ်ပြည် ချင်မင်းဆက် ဘုရင်များသည် ယခင်က လူမျိုးစုအလိုက် အကွဲကွဲ အပြားပြား ပေါ်ပေါက်လျက်ရှိသည့်ပြည်နယ် များအား တရုတ်ပြည်ကြီး တပြည် ဖြစ်လာရန်စည်းလုံးနိုင်ခဲ့ကြသည်။

ထို့အတူ အိန္ဒိယပြည် ( တောင်ပိုင်း မှလွဲ၍ ) စန္ဒဂုတ်မင်း ဆက်ဘုရင်များ သည် လူမျိုးစုအလိုက် အကွဲကွဲအ ပြားပြား ဖြစ်နေပေါ်နေကြသည့် ၊ မာဂဓ ၊ ဝိဒေဟ ၊ ကောသလ ၊ ပဥ္စလာစသည့် ပြည်နယ်များကို သိမ်းသွင်းပြီး အိန္ဒိယပြည်ကြီးကို စည်းလုံးနိုင်ခဲ့သည်၊ ထိုသမိုင်းများသည် အထောက်အထား ခိုင်လုံသည့် အိန္ဒိယနှင့် တရုတ်ပြည်တို့၏ သမိုင်းဝင်အဖြစ် အပျက်များဖြစ်သည်၊

----
ကျမ်းကိုး
* မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦးဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့်ရခိုင်ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ်။
* ဒေါက်တာသန်းထွန်း ၏ ပျူတွေဘယ်ပျောက်သွားသလဲ
* အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* ဖန်ချုံ ( တရုတ်ရာဇဝင်ဆရာကြီး )
* ထန်တရုတ်မှတ်တမ်းဟောင်းများ
* ရှေးဟောင်းမြန်မာခေတ်ဦး ပုဂံ နယူးယောက်။ ဂျေဂျေအော်စတင်။ -၁၉၆၉ လုစ်
* အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* မြန်မာရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)
* ရှမ်းလူမျိုးများအကြောင်း။ ဒေါ့ဗ်

== မူရင်း ရင်းမြစ် ==
[http://www.mathetzin.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190930174225/http://www.mathetzin.com/ |date=30 September 2019 }}

[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]]</text>
      <sha1>2gaj7ng9ev2qd196m9knusauoj5gh7b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1028914</id>
      <parentid>1028910</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T06:36:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chenzeyan29</username>
        <id>141880</id>
      </contributor>
      <comment>/* ရှေးဟောင်း ချင်း၊ကချင်၊ကရင် လူမျိုးစုများ */</comment>
      <origin>1028914</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67793" sha1="kdgoudnz87mxgk4j0jxytznsmm7squm" xml:space="preserve">ပုဂံမတည်ထောင်မီကာလအတွင်း မြန်မာနိုင်ငံဧရိယာသို့ တိုင်းရင်းသားအုပ်စုများစွာ ဝင်ရောက်နေထိုင်ခြင်းသည် မြန်မာ့သမိုင်းတစ်လျှောက် တိုင်းရင်းသားဖွဲ့စည်းမှုအပေါ် အရေးပါသော သက်ရောက်မှုရှိခဲ့ပြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံသည် တောင်အာရှအရှေ့ပိုင်းရှိ လူမျိုးစုများနှင့် ယဉ်ကျေးမှုများ ဆုံဆည်းရာ အချက်အချာတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ မြန်မာမြေတွင် မူလအင်ဒို-ချိုင်းနားဘာသာစကားသုံး လူမျိုးများဖြစ်သည့် [[မွန်-ခမာ]] (Mon-Khmer) မျိုးနွယ်စုတို့သည် အစောဆုံး နေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်များက ထင်ရှားစွာ သတ်မှတ်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;History1&quot;&gt;သမိုင်းဦးကာလ မြန်မာနိုင်ငံသားများ၊ စာ-၁၀-၁၅။&lt;/ref&gt; ဤအချိန်ကာလအတွင်းတွင်လည်း [[အရှေ့အာရှ]]ဒေသ၌ အင်အားကြီးမားစွာ ပြန့်နှံ့လာသည့် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်အုပ်စု]]ဝင် လူမျိုးများလည်း မြန်မာ့မြေပေါ်သို့ တစ်စစ ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့အနက် အများစုသည် တောင်တန်းဒေသများတွင် နေထိုင်ကြပြီး၊ အချို့သည် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း [[ဧရာဝတီမြစ်]]ဝှမ်းဒေသများသို့ ရောက်ရှိလာကာ [[ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ]]ကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုတရုတ်-တိဗက်အုပ်စုမှ ခွဲထွက်လာသော [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ]]တို့၏ အစောဆုံးယဉ်ကျေးမှုသက်တမ်းသည် တရုတ်နှင့် ခေတ်ပြိုင် ငါးထောင်နှစ်ကျော်ရှိကြောင်း သမိုင်းရေးသားမှုအချို့နှင့် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ အချက်အလက်များမှတစ်ဆင့် ထင်ဟပ်လျက်ရှိသည်။ တိဗက်-ဗမာအုပ်စုဝင် ဗမာလူမျိုးများ၏ ဘိုးဘေးများသည်လည်း နန်ကျောက်ရှိ အနွယ်တူ [[ယီ လူမျိုး|ယီလူမျိုး]]များ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်မှ တောင်ဘက်မြစ်ဝှမ်းဒေသများသို့ ပြောင်းရွှေ့အခြေချခဲ့ပြီး၊ ပျူလူမျိုးများနှင့် ရောနှောကာ [[ဗမာလူမျိုး]]များ ဖြစ်လာကြသည်။&lt;ref name=&quot;History2&quot;&gt;မျိုးရိုးဗီဇနှင့် သမိုင်းစဉ်ဆက်၊ ၂၀၁၉။&lt;/ref&gt; ထိုနည်းတူစွာ တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်း ကွမ်းရှီးနှင့် ကွမ်တုန်းဒေသများမှ [[ခရာ-တိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ-တိုင် (တိုင်-ကဒိုင်) စကားပြောအုပ်စု]]ဝင် [[တိုင်လူမျိုး|တိုင်လူမျိုး]]များသည်လည်း မြောက်ပိုင်းမှ ဟန်တရုတ်လူမျိုးများ၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အုပ်စုနှစ်စုကွဲကာ အရှေ့တောင်အာရှဒေသသို့ အလုံးအရင်းဖြင့် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ပထမအုပ်စုသည် တောင်ဘက်သို့ ဦးတည်သွားရောက်ခဲ့ပြီး သံလွင်အရှေ့ပိုင်းဒေသမှ ထိုင်းနိုင်ငံတစ်လျှောက် [[လူးလူမျိုး|လူး]]၊ [[ဂုံရှမ်းလူမျိုး|ဂုံ]]၊ ယွန်း၊ ဒမ် နှင့် [[ထိုင်းလူမျိုး]]များ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။ ဒုတိယအုပ်စုသည် အနောက်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းကာ ရွှေလီမြစ်ဝှမ်းကို ဗဟိုပြု၍ [[မိုင်းမော|မိုင်းမောလုံနိုင်ငံ]]ကို ထူထောင်ခဲ့ပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် မွန်ဂိုများ ဝင်ရောက်လာမှုကြောင့် တောင်ဘက်သို့ ဆက်လက်ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ရာ ယနေ့ခေတ် ရှမ်းပြည်နယ် သံလွင်အနောက်ဘက်ဒေသများသို့ [[မောရှမ်းလူမျိုး|မောဝ်]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|လုံ]]၊ [[တိုင်းလိုင်လူမျိုး|လျန်]]၊ [[တိုင်းလေ့လူမျိုး|လေ]] နှင့် [[ခန္တီးရှမ်းလူမျိုး|ခန္တီး]] အစရှိသည့် ရှမ်းမျိုးနွယ်စုများအဖြစ် ကွဲပြား၍ အခြေချခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;History3&quot;&gt;ရှမ်းမျိုးနွယ်စုများ၏ သမိုင်းစဉ်၊ စာ-၄၅-၅၀။&lt;/ref&gt;


== ရှေးဟောင်း ချင်း၊ကချင်၊ကရင် လူမျိုးစုများ ==

မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ဘက် တောင်ကုန်းအရပ်ဒေသများတစ်ဝိုက်တွင် ပုဂံနိုင်ငံ အာဏာစက်မပြန့်နှံ့မီ ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာကပင် တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဝင် လူမျိုးစုများသည် အခြေချနေထိုင်လျက်ရှိပြီး၊ မိမိတို့နှင့် အနွယ်တူ လူမျိုးစုများအလိုက် မြို့ပြပြည်ရွာများ ထူထောင်ခဲ့ကြကြောင်း သမိုင်းဝင်အထောက်အထားများက ညွှန်းဆိုနေသည်။&lt;ref name=&quot;Hall1955&quot;&gt;Hall, D.G.E. (1955). ''A History of South-East Asia''.&lt;/ref&gt;

တိဗက်-ဗမာအုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြသည့် [[ချင်းလူမျိုး]] နှင့် [[ကချင်လူမျိုး|ကချင် (ဂျိမ်းဖော့)]] လူမျိုးနွယ်များသည်လည်း ပုဂံခေတ်မတိုင်မီကပင် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ တဖြည်းဖြည်းချင်း ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ ချင်းလူမျိုးများသည် အနောက်ဘက် တောင်တန်းဒေသများသို့ ဦးတည်အခြေချခဲ့ကြပြီး၊ ကချင်မျိုးနွယ်စုများသည် မြောက်ဘက်အစွန်ဆုံး တောင်တန်းဒေသများတွင် အခြေစိုက်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့၏ ရွှေ့ပြောင်းမှုသည် တိဗက်-ဗမာနွယ်စုများ၏ တောင်ဘက်သို့ စုန်ဆင်းလာသော ပင်မလှိုင်းကြီးများနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။&lt;ref name=&quot;Luce1959&quot;&gt;Luce, G.H. (1959). ''Old Kyaukse and the Coming of the Burmans''.&lt;/ref&gt;

=== ကရင်မျိုးနွယ်စုများ ===
ကရင်မျိုးနွယ်စုများသည်လည်း ယခုခေတ် [[ကယားပြည်နယ်]]၊ မိုးဗြဲနယ်များ၊ တောင်ငူနှင့် [[စစ်တောင်းမြစ်]] အရှေ့ဘက် တောင်တန်းဒေသများတွင် ပုဂံခေတ်မတိုင်မီကပင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြကြောင်း အထောက်အထားများ တွေ့ရှိရသည်။ သမိုင်းသုတေသီအချို့က ကရင်လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ရှေးအကျဆုံး ဝင်ရောက်လာကြသည့် မွန်ဂိုလွိုက်အနွယ်ဝင်များ ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ယူဆကြသည်။&lt;ref name=&quot;Marshall&quot;&gt;Marshall, Harry Ignatius. (1922). ''The Karen People of Burma''.&lt;/ref&gt; မွန်ရာဇဝင်ဟောင်းများအရလည်း [[သုဝဏ္ဏဘုမ္မိ|သထုံနိုင်ငံ]]ကို မတည်ထောင်မီကပင် ကရင်မျိုးနွယ်စုဝင်ဖြစ်သည့် [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]] များသည် သထုံဒေသတစ်ဝိုက်သို့ ဝင်ရောက်အခြေချလျက်ရှိကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။&lt;ref name=&quot;MonChronicle&quot;&gt;မွန်ရာဇဝင်ဟောင်းများ။&lt;/ref&gt;

== ကိုးကားချက်များ ==
{{Reflist}}

== ကျမ်းကိုးစာရင်း ==
* စောဆိုင်းမွန်နား၊ ''ရှမ်းလူမျိုးများအကြောင်း''။
* ဒေါ့ဗ် မိတ်ဆိနာ (Dove Messenger)၊ ''ခေတ်ဦးဖုနန်၊ ဖန်၊ ပျူ နှင့် ရခိုင်''၊ ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ် (Journal of the Siam Society)။
* ဟော (D.G.E. Hall)၊ ''အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်'' (A History of South-East Asia)၊ ၁၉၅၅။

== ရှေးဟောင်းမြန်မာလူမျိုးများ ==

[[အာရှတိုက်]]ဆိုင်ရာဘာသာဗေဒပညာရှင်များက မြန်မာလူမျိုးများသည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်မိသားစု]]အုပ်စုဝင် တမျိုးဖြစ် သည်ဟု အတည်ပြုထားကြသည်။ တရုတ်မှတ်တမ်းဟောင်းများ၏ အဆိုအရ ဗမာတို့၏ဘိုးဘေးများသည် တရုတ်ပြည် အနောက်မြောက် ချင်းဟိုင်နှင့် ကန်စုနယ် များတွင်နေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟုယူဆကြသည်။မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်းဒေသတွင်အခြေချနေထိုင်ခဲ့သော လူမျိုးနွယ်စုကြီးမှ အုပ်စုငယ်များအချိုချို ခွဲထွက်ကာ အရှေ့မြောက်ဘက်ဒေသသို့ခွဲထွက်သွားသောလူမျိုးစုသည် ဆိုက်ဘေးရီးယားဒေသမှ လူမျိုးစုငယ်များနှင့်ရောနှော၍ ဟန်တရုတ်လူမျိုးများဖြစ်လာပြီး အနောက်တောင်ဘက်သို့ခွဲထွက်လာသောအုပ်စုသည် အရှေ့တိဗက်ဒေသတွင် အုပ်စုငယ်အများအပြားကွဲထွက်ကာ တိဗက်လူမျိုး၊ဗမာလူမျိုး၊ယီလူမျိုးများ၏ ဘိုးဘေးများဖြစ်လာသည်။

ထိုနောက်တောင်ဘက်ယူနန်ဒေသသို့တရွေ့ရွေ့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်လာကြသည်။ ထိုအချိန်တွင်ယူနန်နယ်တွင် [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာ]][[ယီ လူမျိုး|အနွယ်ယီ(လိုလို)လူမျိုး]] ၏[[နန်ကျောက်|နန်ကျောက်နိုင်ငံ]]သည် အင်အားကြီးမားလာသည့် ထိုင်းရှမ်းများ၏ပြည်နယ်ကြီး ၆ ခုကို နန်ချောင်းနိုင်ငံ အဖြစ် ပထမ ဆုံး သိမ်းသွင်းနေသည့် ကာလ ဖြစ်သည်။ မြန်မာလူမျိုး များသည် ယူနန်နယ်တွင် နန်ကျောက် များနှင့် နှစ်အတန်ကြာ နေထိုင် လာခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆရသည်။ တရုတ်ရာဇဝင် ဆရာကြီး ဖန်ချုံ၏ မှတ်တမ်း၌ ၎င်းတို့၏ အကြီးအကဲ အားမင်းဟု ခေါ် ဝေါ် ကြောင်း ထိုင်း ရှမ်းများက စောမင်းဟု ခေါ် ဝေါ် ကြောင်း ရေးသားထားသည်။ထိုသို့ဖြင့်လွှတ်လပ်မှုကိုမြတ်နိုးသော ဗမာလူမျိုးတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်း သို့ ဝင်ရောက်လာကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်းနှင့် ပတ်သက် ၍ အကြား အမြင်များသည့်
သမိုင်းဆရာ ဂေါ်ဒွင်လုစ်၏ အဆိုအရ ထိုအုပ်စုသည် ရှေးဦးစွာ ကျောက်ဆည်နယ်သို့ ဝင်ရောက်လာပြီး မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းသို့ ပြန့် နှံ့သွားသည် ဟုဆိုသည်။ မြန်မာတို့ ရာစုနှစ် အနည်းငယ်အတွင်း အခြေစိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ယူနန်ကုန်းမြင့်မှာ ဝင်ရောက်လာသော တိဗက်-ဗမာ အနွယ်ဝင် လိုလို-ဗမာအုပ်စုသည် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတွင် ရောက်ရှိနှင့်ပြီးသော [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]]ဝင် ပျူလူမျိုးများ နှင့် ရောထွေးနေထိုင်ရာမှ ရာစုနှစ် အနည်းငယ်ခန့်အတွင်း ပျူလူမျိုး များနှင့် သွေးရောနှော သွားကြပြီး လူမျိုးကြီးနှစ်မျိုး ပေါင်းစပ်လိုက်ကြသဖြင့် စိုက်ပျိုးရေး၊ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းများ၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ ကာကွယ်ရေး၊ ယဉ်ကျေးမှု စသည် ဖြင့် အစစ အရာရာ တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးလာပြီး ကိုးရာစု နှင့် ဆယ်ရာစုခန့်လောက်တွင် မြန်မာ နိုင်ငံအလယ်ပိုင်း ဒေသ အားစည်းလုံးသိမ်းသွင်းပြီး ပုဂံပြည်နှင့် ပုဂံမင်းဆက်ကို စတင်ခဲ့၍ ဗမာယဉ်ကျေးမှု၊စာပေ၊ဗမာလူမျိုး အဖြစ်စတင်အသက်ဝင်လာခဲ့သည်။

----
ကျမ်းကိုး
* ဖန်ချုံ ( တရုတ်ရာဇဝင်ဆရာကြီး )
* တရုတ်မှတ်တမ်းဟောင်း
* ရှေးဟောင်းမြန်မာခေတ်ဦး ပုဂံ နယူးယောက်။ ဂျေဂျေအော်စတင်။ -၁၉၆၉ လုစ်

== ပျူနိုင်ငံ ==

ထိုင်းလင်းခေါ်  ယိုးဒယားရှမ်းများ ဝင်ရောက်မလာမှီ ယခုထိုင်းလင်းခေါ် ယိုးဒယားနိုင်ငံတွင် အရှေ့အာရှတိုက်တောင်ပိုင်း အင်ဒိုချိုင်းနား ကျွန်းဆွယ် မဲနံမြစ်ဝှမ်းတဝိုက်တလျောက် ကြီးကျယ် ကောင်းစားခဲ့ သည့် ခမာလူမျိုးများ၏ ကမ္ဗောဒီးယားနိုင်ငံခေါ်  ကမ္ဗောဇနိုင်ငံတော်ကြီး ရှိသကဲ့သို့ ၃ ရာစုမတိုင်မှီကပင် ဗီ ယက်နန်ဘက်တွင် စမ္ပပြည်များ တည်ရှိခဲ့သည်ကို ရှေးဟောင်းမြို့ပျက်များ၊ အဆောက်အဦးများ၊ ရှေး ဟောင်း ကျောက်စာများ တူးဖော်တွေ့ရှိခဲ့သည့်၊ မွန်ရာဇဝင်ဟောင်းများ၌ မဲနံမြစ်ဝှမ်းမြောက်ပိုင်း ဒေသအား ယောနကတိုင်း ဟရိပုဥ္စပြည် ၊ တောင်ပိုင်းဒေသအား အယုဇ္ဈယတိုင်း ဒွါရာဝတီပြည်ဟု ဖေါပြထားသည်။

ထိုအချိန်ကာလတွင် ထိုင်းရှမ်းများသည် တရုတ်ပြည်ယူနန်နယ်တွင် နန်ချိုနိုင်ငံအား တည်ထောင်၍ တ ရုတ် ဧကရာဇ်အား လက်ဆောင်ဘဏ္ဍာ ဆက်သရသည့် တရုတ် လက်အောက်ခံ တိုင်းပြည်ဖြစ်သည်၊ ပျူလူမျိုးများနှင့် ပတ်သက်သည့် သမိုင်းဝင် တရုတ်စာပေ ထန်ရာဇဝင်ဟောင်းများမှ ကောက်နုတ်ဖေါပြရလျှင် [[ပျူလူမျိုး]]များအား ၄ ရာစုလောက်ကပင် များစွာတိုးတက် ယဉ်ကျေးသည့် လူမျိုးတမျိုး ဖြစ်ပြီး ၈ ရာစု လောက်တွင် ကြီးကျယ်ခန်းနား အံ့ဩဖွယ်ရာမြို့ကြီး ၅ မြို့နှင့် ပြည်နယ်ကလေးပေါင်း ၁၈ နယ်မျှရှိ ကြောင်း ဘုရင်မင်း၏ အမည်ကား မဟာရာဇာတည်း ။ အမတ်ချုပ် အမည်က မဟာသေနတည်း။ မင်းကြီး မဟာရာဇာသည် ခရီးတိုသွားသည့်အခါ ရွှေကြိုးခတ်သည့် ထမ်းစင်စီးပြီး ။ ခရီးရှည်သွားလျှင် ဆင်စီးသည်။ မိဖုရားမောင်းမတရာကျော်ရှိသည်၊ မြို့တော်တံတိုင်းဝန်းကျင်အား စဥ့်အုတ်နှင့်စီထားသည်။

ကျုံးကမ်းပါးကို အုတ်စီသည်။ တံတိုင်းအတွင်း၌ သောင်းပေါင်းများ စွာသော မိသားစုများ နေထိုင်ကြပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာဘုန်းကြီးကျောင်း တစ်ရာကျော်ရှိသည်။ ကျောင်းပရဝုဏ်က အစ အခန်းများပါ ရွှေငွေမွမ်းမံ၍ အနီအဝါစသည့် တောက်ပသည့်ဆေးများရေးခြယ်ထားသည်။
ချိတ်ရောင်ခံ ဆေးသုတ်၍ ပန်းထိုး ကော်ဇောများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းထားသည်။ လူအများသည် မေတ္တာရှေ့ထားပြီး သတ္တဝါအများကို သတ်ဖြတ်ညှင်းဆဲရန် ဝန်လေးသည်။ မာန်မာန နှိမ့်ချ၍ ရည်မွန်သည်ကို တန်ဘိုးထားသည်။
စကားအပြောအဆိုနည်း၍ ဗေဒင်ဆရာပေါသည်။ ဤမျှကြီးကျယ် ထင်ရှားသည့် ပျူလူမျိုးများသည် ၉ ရာစုလောက်တွင် နန်ချိုထိုင်းရှမ်းများ၏ ပြင်းပြင်းထန်ထန် တိုက်ခိုက် ဖျက်ဆီးမှုကို ခံလိုက်ကြရသဖြင့် ပျူ လူမျိုးများ တည်ထောင်ခဲ့သည့် မြို့ပြ ပြည်နယ်များသည် ပျက်စီးသွားခဲ့ရသည်။ ထို့အတူ လူမျိုးတမျိုးအဖြစ် ရပ်တည်နိုင်ခြင်း မရှိတော့ပဲ ကစဥ့် ကလျား ဖြစ်သွားရတော့သည်။

----
ကျမ်းကိုး
* မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦးဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့်ရခိုင်ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ်။
* ဒေါက်တာသန်းထွန်း ၏ ပျူတွေဘယ်ပျောက်သွားသလဲ
* ဖန်ချုံ ( တရုတ်ရာဇဝင်ဆရာကြီး )
* ထန်တရုတ်မှတ်တမ်းဟောင်းများ
* ရှေးဟောင်းမြန်မာခေတ်ဦး ပုဂံ နယူးယောက်။ ဂျေဂျေအော်စတင်။ -၁၉၆၉ လုစ်
* အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* မြန်မာရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)

== ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးနှင့်သရေခေတ္တရာ ==

ဗုဒ္ဓဂေါတမ မြတ်စွာဘုရားသည် အိန္ဒိယမြောက်ပိုင်း နယ်စပ် [[နီပေါနိုင်ငံ]]တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည့် သာကီဝင် မင်းတပါး ဖြစ်သည်၊ မင်းသား၏ အဘိုးသည် သာကီဝင် လူမျိုးနွယ်စုအတွင်း ခိုက်ရန်ဖြစ်ပွားပြီး မြန်မာနိုင်ငံ ဧရာဝတီ မြစ်ညာအရပ် တကောင်းတွင်လာနေသည်။ ထိုမင်းအမည်မှာ အဘိရာဇာဟုခေါ်သည်။ ကြီးမြတ်သော မင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်၊ အဘိရာဇာမင်း ကွယ်လွန် သည့်အခါ သားနှစ်ပါးက နန်းလုကြရာ အကြီးက တောင်ဘက် သို့ထွက်လာပြီး ရခိုင်ဓညဝတီသို့ရောက်သွား သည်။ မင်းသားအငယ်က အထက် အညာကို အနိုင်ရလိုက်သည်။
တကောင်း နန်းဆက်မှာ ကံရာဇာငယ် ကစသည့် မင်းဆက် ၃၂ ဆက် မြောက်တွင် နန်ချို ရှမ်းများရောက် ဖျက်ဆီး၍ ပြည်ပျက်ခဲ့ရသည်။ ပြည်ပျက်စဉ် အစု ၃စု ကွဲကာ တစုသည် ဧရာဝတီမြစ်ရိုး တကောင်း တောင် ဘက် မလယ်အရပ်တွင် အခြေချ နေထိုင်ကြသည်။ လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင့်ငါးရာ ဗုဒ္ဓရှင်တော်ဘုရား လက်ထက်ကဟု ဆိုသည်။ အဘိရာဇာအား ဘိုးဘွားအရာမှ နှင်ထုတ်သည့် သဘောမျိုးနှင့် သာကီဝင် မင်းတပါးဖြစ်သည့် ဓဇရာဇာသည် မလယ်အရပ်သို့ ရောက်လာပြန်ပြီး ယင်းအရပ်တွင် ခိုကိုးနေသည့် သာကီဝင် မင်းသမီးတဦးနှင့် လက်ထပ်ပြီး ပျူမင်းဆက်ကို တကောင်းတွင် ထပ်၍ ထူထောင်ကြပြန်သည်။ ၁၇ နှစ် မြောက်မင်းသည် မဟာရာဇာမင်းကြီးဟု သောဘွဲ့အမည်ဖြစ်သည်။ မဟာရာဇာမင်းကြီး တွင် နန်းဆက်ခံမည့် သားတော်မရှိ၍ ယောက်ဖတော် ခေပဒုတအား အိမ်ရှေ့အရာ အပ်နှင်းသည် ခေပဒုတ မင်းသားသည် ရန်သူအား နှိမ်နင်းရန် တပ်ထွက်လာပြီး ရန်သူအား နှိမ်နင်းပြီးနောက် မူလနေထိုင်ရာနှင့် အလွန်ကွာဝေးသည့် နေရာရောက်နေသောကြောင့် နောင်အခါ သရေခေတ္ကရာဖြစ်မည့် နေရာတွင် ရသေ့ဝတ် လိုက်သည်။

ရသေ့ကြီး၏ ယောက်ဖ မင်းကြီးတွင် မျက်မမြင် မင်းသား ညီနောင်နှစ်ပါး ရှိသည် ။ မွေးစကပင် ဖျောက်ဖျက်ရန် မင်းကြီးက ခိုင်းသော်လည်း မယ်တော်က တိတ်တဆိတ် မွေးထားခဲ့သည်။ ညီနောင်မင်းသား နှစ်ပါး အရွယ်ရောက်လာသည့်အခါ မင်းကြီးကသိပြီး ဖေါင်ပေါ်တင်ကာမြစ်ထဲမျှောလိုက်သည်။ မြစ်တွင် မျှောပါ လာရင်း မျက်စေ့ အလင်းရသည်။ မြစ်အောက်ပိုင်း အကြေအရပ်တွင်ရှိသည့် ဦးကြီးရသေ့နှင့်တွေ့ကာ ဦးကြီး ရသေ့၏ အစီအမံအတိုင်း မဟာသမ္ဘဝမင်းသားနှင့် ပျူမင်းသမီး နန်းခမ်းအား ထိမ်းမြားစေပြီး ပျူတို့အား အုပ်ချုပ် မင်းလုပ်စေသည်။
ထိုသူတို့မှ ဒွတ္တဘောင်မင်းသားကိုဖွားမြင်သည်။ ဒွတ္တဘောင်မင်းဖြစ်သည့်အခါ အလွန်ကျယ်ဝန်းသည့် သရေခေတ္တရာမြို့ကြီးအားတည်ဆောက်ပါသည်။ ဗုဒ္ဓသာသနာ တော်အား ထောက်ပံ့ပြီး နေ့စဉ် ရဟန်းသံဃာ သုံးသောင်းအား ပစ္စည်းလေးပါး လှူသည်။ ဒွတ္တ ဘောင်းမင်း တည်ဆောက်ခဲ့သည့် ဘုရားများ မှာ သောကြမဘုရား ၊ ညီးညီးဘုရား ၊ စီးစီးဘုရား ၊ ဘောဘော ဘုရား၊ ပုထိုးကြီးဘုရား များဖြစ်သည်။
သို့သော် မင်းကြီးသည် သာသနာမြေ ( ဘုန်းကြီးကျောင်း ) မြေအား သိမ်းယူခဲ့သောအမှုကို ပြုခဲ့သောကြောင့် ပြည်သူတို့၏ လေးစားမှုအား မရတော့ပဲ အခွန်အကောက်များ ရရှိမှု နည်းပါးခဲ့သည်။ မင်းကြီးသည် ကိုယ်တော်တိုင် တိုင်းခန်း လှည့်လည်၍ အခွန်ခံထွက်ပြန်ရာ ၊ ပန်ထွာ (တောင်တွင်းကြီး) မင်းသမီးနှင့်တွေ့ပြီး ပန်ထွာမင်းသမီး အား ယစ်မူးရင်း မဆင်မခြင်သွားလာရာမှ မုန်တိုင်းမိကာ ရေနစ်ပျောက် ဆုံးသွားသည်။
ရာဇဝင်ကျမ်းတို့တွင် ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး အကြောင်း ရေးသားဖော်ပြကြရာတွင် အရေးပါဆုံး အချက်မှာ ဗုဒ္ဓသာသနာအား စည်ပင်ထွန်းကား ရန် ဘုရင်များသည် ထောက်ပံ့ခဲ့သော်လည်း သာသနာအား ထိခိုက် ဖွယ်ရာတစုံတခု လုပ်မိသည်နှင့် ဘေးဒဏ်သင့်၍ ပျက်စီးရပုံကို ထင်ရှားစွာ ရေးသားဖေါပြကြသည် ကို လေးနက်စွာ သံဝေဂ ယူသင့်ကြသည်။

----
ကျမ်းကိုး - ဒေါက်တာသန်းထွန်း ၏ ပျူတွေဘယ်ပျောက်သွားသလဲ သမိုင်း စာအုပ် စာမျက်နှာ ၁၈၁ မှ ၁၈၈ ထိ ကောက်နုတ်ဖော်ပြသည်။

== ရှေးဟောင်းရခိုင်လူမျိုးများ ==

ပျူနှင့်အနွယ်တူ ကမ်းယံလူမျိုးများ မြန်မာနိုင်ငံဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း ဒေသ ဘက်သို့ ဝင်ရောက်သည့် အချိန် ကာလလောက်မှာပင် တိဗက်-ဗမာ အနွယ်ဝင် အခြားလူမျိုးစုများ သည်လည်း ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်း ဒေသ များသို့ အိန္ဒိယနိုင်ငံအရှေ့ပိုင်းဒေသများဘက်မှ ဝင်ရောက်လာကြသည်။ ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းဒေသနှင့် သက်ဆိုင်သည့် သမိုင်းများကို လေ့လာသည့်အခါ ရှေးအကျဆုံး မင်းဆက်များနှင့်ပြည်နယ်များသည် စစ်တွေပတ်ဝန်း ကျင် ဒေသတဝိုက်လောက်တွင် အခြေခံသည်ကို အများဆုံး တွေ့ရှိရသည်။
ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းတောင်ပိုင်းဒေသများသို့ ဝင်ရောက်ခြေချသည့် လူ့အဖွဲ့အစည်းများမှာ ပျူနှင့်အနွယ် တူ ကမ်းယံလူမျိုးများသည် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း အရပ်ဒေသများမှ တဆင့် ဝင်ရောက်လာဖွယ်ရာ ရှိ သည်။ ရခိုင်ရာဇဝင်ဟောင်းများ၌ ရေးသားဖော်ပြထားသည်မှာ [[ဗုဒ္ဓ]] ပွင့်တော်မမူမှီ လွန်ခဲ့သည့်နှစ်ပေါင်း ၅၀၀၀ ကျော်လောက်မှစ၍ ဓညဝတီ ကို တည်ထောင်သည့် မာရယု မင်းဆက် ၅၄ ဆက်မျှ စိုးစံခဲ့ ကြောင်း ဒုတိယ အကြိမ်ဓညဝတီကိုတည်ထောင်သည့် ကံရာဇာကြီးမင်းဆက် ၂၉ ဆက်မြောက် စန္ဒသူရိယမင်းသည် ဗုဒ္ဓနှင့်ခေတ်ပြိုင် ဖြစ်ပြီး မဟာမုနိရုပ်ပွားတော်ကို သွန်းလုပ်ခဲ့ကြောင်း ရေးသား ဖော်ပြကြသည်။

ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းဒေသတဝိုက်တွင် တွေ့ရှိရသည့် သမိုင်းဝင်ထောက်အထားများအရ ပုဂံပြည်မတိုင်မှီ ရာစု နှစ်များစွာကပင် ပြည်နယ်ကလေးများ မင်းဆက်များ ထူထောင်ပြီးစီးကြောင်း တွေ့ရှိရသည် အထူးသဖြင့် ဝေသာလီ သပိတ်တောင် ဓညဝတီပြည်နယ်များသည် သူ့ခေတ်နှင့် သူ့အခါ ထင်ရှားကြီး ကျယ် သည့်ပြည် နယ်များဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော်ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းဒေသတခုလုံးကိုစည်းလုံးသိမ်းသွင်းသည့် မင်းဆက် များ မရှိခဲ့ပေ။ ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းတောင်ပိုင်းရှိ သံတွဲသည် ၁၃ရာစုခန့်အထိ သီးခြားကင်းလွတ်ခဲ့သည့်ပြည်နယ်ဒေသအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ မြန်မာတနိုင်ငံလုံးကို စတင်စည်းရုံးခဲ့သည့် ပုဂံမင်းဆက်ဘုရင်များ၏ လက် အောက်ပြည်နယ်များအဖြစ် ကျရောက်ခြင်း မရှိဘဲ သီးခြားကင်း လွတ်ခဲ့သည်။


----
ကျမ်းကိုး
* ရခိုင်ရာဇဝင် ။ အောင်သာဦး
* စန္ဒမာလာလင်္ကာရ။ ရခိုင်ရာဇဝင်သစ် ရခိုင်သမိုင်း ၊ ၁၅ ၊ ၁၈ ရာစု
* အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* မြန်မာရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)
* မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦး ဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့် ရခိုင် ယိုးဒယားသင်း ဂျာနယ်။

== ရှေးဟောင်းမွန်လူမျိုးများ ( ၁ ) ==

ရှေးဟောင်း ပျူလူမျိုးများနည်းတူမြန်မာ နိုင်ငံသမိုင်းနှင့် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓ ဘာသာ သာသနာကို အခြေခံ
အုတ်မြစ်ချပေးခဲ့သူ လူမျိုးကြီး တမျိုးမှာ မွန်ခမာ အနွယ်ဝင် မွန်လူမျိုး များဖြစ်သည်။ အရှေ့တောင်အာရှ တိုက်ဆိုင်ရာ သမိုင်းပညာရှင်များဖြစ်ကြသည့် အိုနယ်လုစ်နှင့် ဟာဘတ် အေစတက်တို့က အာရှတိုက် တောင် ပိုင်းဒေသများသို့ ဦးစွာဝင်ရောက်လာ သည့် မောင်းဂွတ်အနွယ်ဝင်များဟု ဆိုကြသည် သို့သော် တိဗက်တရုတ်နှင့်ထိုင်းအနွယ်ဝင်များနှင့် မဆိုင်ပဲ ဩစထရို အေရှတစ် အုပ်စုဝင် လူမျိုးနွယ်များအဖြစ် မွန်ခမာလူမျိုး များအား သတ်မှတ်ကြသည်။

အိန္ဒိယပြည် ဒဏ္ခိဏ ကုန်းမြေတဝိုက်ရှိ မွန်းဒတ်စ် လူမျိုးများ ၊ ဘင်္ဂလားနယ်ရှိ ဆန်သာလ် လူမျိုးများ ၊ အာသံနယ်ရှိ ခါဆီး လူမျိုးများ ၊ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပလောင် ။ ၀ ။ မွန်လူမျိုး များသည် မူလက လူမျိုးတမျိုးတည်းဖြစ် လိမ့်မည်ဟု ယူဆကြသည်။ သို့သော် အာရှတိုက်တောင်ပိုင်းသို့ ဝင်ရောက် လာကြရင်း အိန္ဒိယ ၊ မြန်မာ ၊ အင်ဒို ချိုင်းနား ကျွန်းဆွယ် ဒေသများသို့ ပြန့်နှံ့သွားကြ သည်ဟု သမိုင်းသုတေသီများက ယူဆကြသည်။ မွန်လူမျိုးများ မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ဝင်ရောက် မလာခင်က ငှင်း တို့နှင့်အနွယ်တူ ခမာလူမျိုးများနှင့် အတူ အင်ဒိုချိုင်းနား တဝိုက်တွင် နေထိုင်ခဲ့ကြကြောင်း သမိုင်းဝင်အ ထောက်အထားများ တွေ့ရှိရသည်။ ၁၃ ရာစု လောက်ကမှ ယိုးဒယား ( ထိုင်းလင်း ) များ ဝင်ရောက်နေထိုင်ကြသည်။

အင်ဒို ချိုင်းနား ကျွန်းဆွယ် မဲနံမြစ် ဝှမ်းဒေသ တဝိုက်တွင် ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများနှင့် သက်ဆိုင်သည့် မြို့ဟောင်းမြို့ပျက်များ ၊ ဘာသာ ကိုးကွယ်မှုဆိုင်ရာ ၊ ရှေးဟောင်း ကျောက်စာများကို တွေ့ ရှိရသည်။ မွန်ရာဇဝင်ဟောင်းများ၌ မဲနှံမြစ်ဝှမ်း မြောက်ပိုင်း ဒေသကို ယောနကတိုင်း ဟရိပုဥ္စပြည်နယ် ၊ တောင်ပိုင်းဒေသကို အယဇ္ဈယတိုင်း ဒွါရဝတီပြည်နယ်ဟု ရေးသား ဖော်ပြကြပြီး အာရပ် ခရီးသွားမှတ်တမ်းများတွင် လည်း သုဝဏ္ဏဘုမ္ဓိတိုင်း၏ ကြီး ကျယ်ခန်းနားပုံကို ရေးသားထားကြသည်။ ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများ သည် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] တောင်ပိုင်း ဒေသများ နှင့် ကူးလူးဆက်ဆံခဲ့ကြပြီး ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် အခြား ယဉ်ကျေးမှု များကို မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ တင်သွင်းခဲ့ကြသည်။

----
ကျမ်းကိုး
* ရာဇဓိရာဇ် အရေးတော်ပုံ ။ ဗညားဒလ
* အရှေ့တောင်အာရှ ရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* မြန်မာ ရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)
* မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦး ဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့် ရခိုင် ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ်။

== ရှေးဟောင်းမွန်လူမျိုးများ ( ၂ ) ==

၃ ရာစု ခန့်ဝန်းကျင်လောက်တွင် ဗီယက်နမ် နိုင်ငံတွင် ပေါ်ပေါက် ခဲ့သည့် စမ္ပပြည်နယ်နှင့်၎င်း ၊ ၅ ရာစု လောက်တွင် စတင်တည်ထောင် ၍ ၁၃ ရာစု ခန့်လောက်အထိ အင်ဒိုချိုင်းနား ကျွန်းဆွယ်နှင့် အရှေ့အာရှတိုက် တောင်ပိုင်းတွင် ကြီးကျယ် ကောင်းစားခဲ့သည့် ခမာ လူမျိုးများ ၏ ကမ္ဗောဇနိုင်ငံတော်ကြီးနှင့် ရှေး ဟောင်းမွန်လူမျိုးများသည် ဆက်သွယ်မှုများ ရှိခဲ့ကြသည်။ ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများသည် မဲနံ မြစ်ဝှမ်း ဒေသတဝိုက်တွင် နှစ်ကာလ များစွာ နေထိုင်ပြီးမှ မြန်မာနိုင်ငံတောင်ပိုင်း ဒေသ ဖြစ်သည့် တနင်္သာရီ ဘက်သို့ ပြန့်နှံဝင်ရောက်လာကြသည်။ ထို့နောက် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းများနှင့် ၊ စစ်တောင်း ၊ မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ပဲခူးဘက်သို့ ပြန့်နှံ့လာပြီး ၉ ရာစုနှစ်ခန့်တွင် ဥဿာပဲခူးပြည်နှင့် မာလ မင်းဆက်ကို ထူထောင်ကြသည်။
ထိုသို့ထူထောင်စဉ် မြန်မာနိုင်ငံပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဘက်ကိုအခြေစိုက်ထူ ရန်ကြိုးပမ်း အားထုတ်ကြသည့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတောင်ပိုင်း ချိုလာမင်းဆက်ဘုရင်များနှင့် တိုက်ခိုက်ကြရသည့် စစ်ပွဲများအကြောင်းအားမွန်ရာဇဝင်များ၌ ရေးသားထားသည်။၁ဝရာစုခန့်က အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းချိုလာမင်းဆက် ရာဂျန်ဒရာမင်းသည်မြန်မာနိုင်ငံ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ထားကြောင်း ဖော် ပြထားသည်။

ခမာ လူမျိုးတို့၏ ကမ္ဗောဒီးယား နိုင်ငံ တန်ခိုးကြီးမားခဲ့စဉ်က မွန်လူမျိုး တို့၏ မြို့ပြ ပြည်နယ်များကို ယင်း တို့ နိုင်ငံ၏ အစိပ်အပိုင်းတခုအဖြစ် ဆက်ဆံခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ အနော်ရထာမင်းလက်ထက်တွင် ဥဿ ပဲခူး အား မဲနံမြစ်ဝှမ်းမှ ဂျွန်းစစ်သည်များ လာရောက် တိုက်ခိုက်၍ [[အနော်ရထာ]]ဘုရင်၏ တပ်များက သွားရောက်ကူညီရကြောင်း ရာဇဝင်သမိုင်းများ၏ ရေးသားထားချက်များကိုလည်း ဆက်စပ်လေ့လာကြည့်နိုင်သည်။

ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများသည် တနင်္သာရီမှ ပဲခူးအထိပြန့်နှံ့လာပြီး ရာစုနှစ် အနည်းငယ်အတွင်း မြစ်ဝ ကျွန်းပေါ် ဒေသတခုလုံးသို့ ပြန့်နှံ့သွားကြသည်။ ရန်ကုန် မြောင်းမြ ပုသိမ် ဖျာပုံ ကျိုက်လတ် တွံတေး ဒေးဒရဲ လပွတ္ကာ ဓနုဖြူ ကျုံပျော် မြို့များသည် မွန်လူမျိုးများ တည်ထောင် ခဲ့ကြသည့်မြို့ပြများ ဖြစ်ပြီး အခေါ် အဝေါ် များသည်လည်း မွန်လူမျိုးတို့ ဝေါဟာရများ ဖြစ်သည်။

၁၄ ရာစုခန့်လောက်တွင် ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးတို့ အပြည်ပြည် အကွဲကွဲ အပြားပြား အမင်းမင်း ဖြစ်နေခြင်း အား ရာမညတိုင်းကို စတင်ထူထောင် သည့် ဝါရီရူမင်းဆက် ရာဇာဓိရာဇ်ဘုရင်က ပထမဦးဆုံးအကြိမ် စည်းလုံးသိမ်းသွင်းခဲ့သည်။ ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးတို့၏ မြို့ဟောင်းများ စေတီများ ကိုးကွယ်မှု ဆိုင်ရာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုများအား လေ့လာတွေ့ရှိချက်တွင် ရှေးဟောင်း ပျူလူမျိုးများကဲ့သို့ ဗြဟ္မဏနှင့် မဟာယနများကို မတွေ့ရှိရဘဲ ထေရဝါဒဆိုင်ရာ ယဉ်ကျေးမှုများကိုသာ တွေ့ရှိရသည်။ ပိသုကာနည်းမှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ တောင်ပိုင်းသို့နွယ်ကာ ပါဠိစာပေကိုသာသုံးစွဲပြီး အက္ခရာ အရေးအသားမှာ အိန္ဒိယ နိုင်ငံအရှေ့တောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းဒေသသုံး ပါလဝအက္ခရာမျိုးနှင့် ဆင်တူလေသည်။


----
ကျမ်းကိုး
* ရာဇဓိရာဇ် အရေးတော်ပုံ ။ ဗညားဒလ
* အရှေ့တောင်အာရှ ရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* မြန်မာ ရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)
* မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦး ဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့် ရခိုင် ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ်။

== ရှေးဟောင်းပျူလူမျိုးများ ==

သဘာဝ အရိုင်းသက်သက်မျှသာ ရှိသေးသည့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ပထမဦးဆုံး တိုးဝှေ့ဝင်ရောက်လာသည်မှာ အနောက်တိဗက်အနွယ်ဝင် ပျူလူမျိုးများဖြစ်သည်။ ပျူနှင့်အနွယ်တူ ရှေးဟောင်းလူမျိုးများသည် အိန္ဒိယ ပြည် အရှေ့ဘက်ဒေသများမှ အစုစု ကွဲကာ ဧရာတီမြစ်ဝှမ်း ဒေသတဝိုက် သို့ ပြန့်နှံ့သွားကြဟန်ရှိသည်။ ရခိုင်ကမ်း ရိုးတန်းဒေသသို့လည်း ဝင်ရောက်သွားကြသည်ဟု ယူဆရသည်။ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း ဒေသတဝိုက် တွင် ပျူလူမျိုးများနှင့် သက်ဆိုင် သည့် ရှေးဟောင်းမြို့ပျက်များ၊ အသုံးအဆောင်များအား ရှာဖွေတူးဖော် တွေ့ရှိချက်အရ ရှေးဟောင်း ပျူ လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံ အထက်ပိုင်း [[ရွှေဘို]] [[မုံရွာ]] အလောင်းတော် ကဿပ ဖိုးဝင်းတောင် ၊ ဟန်လင်းကြီး၊ တကောင်း၊ မြင်းခြံ၊ [[ပုဂံ]]၊ ပုပ္ပား၊ [[မကွေး]]၊ မင်းဘူး၊ သရက်၊ တောင်တွင်းကြီး ရမည်းသင်း၊ ညောင်လွန်၊ ပြည်၊ မှော်ဇာနယ်များတွင် မြို့ပြပြည်ရွာများ ထူထောင်ခဲ့ကြ သည်ဟု အထောက်အထား အခိုင်အမာ တွေ့ရှိရသည်။
သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်းအား တူးဖော်သည့်အခါ ဝိကရာမနှင့်ဝါရမမင်းဆက်များ ၏ အရိုးအိုးများကို ရှာ ဖွေတွေ့ရှိရသည်။ ဝိကရာမနှင့် ဝါရမမင်းဆက် များသည် ၊ ၇ ရာစုခန့်လောက်က သရေခေတ္တရာတွင် စိုးစံခဲ့ ကြောင်း အရိုးအိုးများပေါ် တွင် ကမ္ဗည်း ထိုးထားသည့် စာတမ်းများက အ ခိုင်အမာသက်သေခံ လျက်ရှိသည်။ ယင်းအနောက် တိဗက်အနွယ်ဝင် ပျူ လူမျိုးများနှင့် အနွယ်တူလူမျိုး များသည် အိန္ဒိယအရှေ့ပိုင်းဒေသ သို့ ရောက်နှင့်နေကြသော အင်ဒိုအာရိယန်များနှင့် နှစ်ကာလ အတန်ကြာ နေထိုင်လာခဲ့သော ကြောင့် အင်ဒို အာရိယန်များထံမှ ကုန်ထုတ်လုပ်မှု အတွေ့အကြုံနှင့် ယဉ်ကျေးမှုများကို ဆက်ခံရရှိလာဖွယ်ရှိသည်။ တူးဖော်တွေ့ ရှိရသည့် ကိုးကွယ်မှုဆိုင်ရာ ဘုရားပုထိုးများ၊ ရုပ်တုဆင်းထုများကိုကြည့်၍၊ ဗြဟ္မဏ၊ မဟာယန ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ စသည်ဖြင့် ရောထွေးနေကြောင်း ထင်ရှားစွာ တွေ့ ရသည်။ ပျူတို့၏ ဗိသုကာနည်းမှာ ၊ အိန္ဒိယပြည် ဂုတ္တခေတ်သို့နွယ်နေပြီး သက္ကတနှင့် ပါဠိစာပေများကိုသုံးစွဲကြောင်း သိရသည်။ အက္ခရာ အရေးအသားမှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ သုံးဗြဟ္ဓီသို့နွယ်သည့်ကဒမ္ဘ အက္ခရာမျိုးနှင့်ဆင်တူလေသည်။ သမိုင်းဝင်တရုတ်နန်းတွင်း မှတ်တမ်းများနှင့် တရုတ်စာပေများ ၌ မြန်မာနိုင်ငံ ပျူလူမျိုးများသည် ၄ ရာစုလောက်ကတည်းက တိုးတက် ယဉ်ကျေးလျက်ရှိသည့် လူမျိုးအဖြစ်ဖော်ပြထားသည်။ ၈ ရာစုလောက်တွင် ပျူလူမျိုးများတွင် ကြီးကျယ်ခန်းနားပြီးအံ့ဩလောက်ဖွယ်ရာ မြို့ကြီး ၅ မြို့နှင့် ပြည်နယ်ကလေးများ ၁၈ နယ် မျှရှကြောင်း ပျူမင်းသားအရှင်သခင်များတွင် အချွေအရံများ ကျေးကျွန်သင်းပင်းများရှိကြောင်း ယူနန်နယ် နန်ချိုဘုရင်သည် ပီကင်းတရုတ်ဧကရာဇ်ဘုရင်ထံ အဖူးအမျှော် လာရောက်သည့်အခါ သံအဖွဲ့နှင့်အတူ ပျူ မင်းသားအကြီးအကဲနှင့် ကချေသည် အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့လည်းပါလာကြောင်း ဖော်ပြမှတ်တမ်းတင်ထားသည်။


----
ကျမ်းကိုး
* မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦးဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့်ရခိုင်ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ်။
* ဒေါက်တာသန်းထွန်း ၏ ပျူတွေဘယ်ပျောက်သွားသလဲ
* အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* ဖန်ချုံ ( တရုတ်ရာဇဝင်ဆရာကြီး )
* ထန်တရုတ်မှတ်တမ်းဟောင်းများ
* ရှေးဟောင်းမြန်မာခေတ်ဦး ပုဂံ နယူးယောက်။ ဂျေဂျေအော်စတင်။ -၁၉၆၉ လုစ်
* အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* မြန်မာရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)

== ပုဂံပြည်မတိုင်ခင်က မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ထေရဝါဒသာသနာ ==

ရှေးနှစ်ပေါင်း ငါးထောင်လောက်က အင်ဒို အာရိယန်လူမျိုးများ ဂင်္ဂါ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ အိန္ဒူမြစ်ဝှမ်းများသို့ မ
ဝင်ရောက်မပြန့်နှံ့မီနှင့် မောင်းဂွတ် အနွယ်ဝင်များ အာရှ တိုက်အရှေ့ပိုင်း အရှေ့တောင်ပိုင်းများသို့ မဝင်ရောက် မပြန့်နှံ့သေးမီကပင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျောက်လက်နက်များ အသုံးပြုခဲ့ သည့် ရှေးဟောင်း လူမျိုးများ နေထိုင်ခဲ့ကြသည့် အထောက်အထားများ တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။
အထက် မြန်မာနိုင်ငံ ဒေသများနှင့် ပဲခူးခရိုင်၊ မြင်းခြံ၊ ပခုတ္ကူ၊ သရက်၊ မကွေးခရိုင်နှင့် ရခိုင် တနင်္သာရီကမ်းရိုးဒေသများတွင် အနှံ့အပြားရှာဖွေတူးဖော်ရရှိခဲ့သည်၊ ကျောက်ခေတ် လူမျိုးများ နောက်ပိုင်း ၊ [[အာရှတိုက်]] အရှေ့တောင်ပိုင်းသို့ ဝင်ရောက်လာကြသည့် အင်ဒိုနီး ရှင်းများသည်မြန်မာနိုင်ငံတောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်း တွင် နှစ်အတန်ကြာနေထိုင် သွားကြ သည်ဟု ယူဆရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းတဝိုက်တွင် နှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင်ကျော် က နေထိုင်သွားခဲ့ကြသည့် အင်ဒိုနီး ရှင်း များအား ရှေးခေတ် ပထဝီီပညာရှင်ကြီး တိုလေမီက လူသားစား အရိုင်းအစိုင်းများ ဟုဖော်ပြခဲ့သည်။ မြိတ် ကျွန်းစုတဝိုက်ရှိ ဆလုံလူမျိုးများသည် အင်ဒိုနီးရှင်း အကြွင်းအကျန်များဟု သမိုင်းပညာရှင်များက ယူဆကြ သည်။ နောက်ပိုင်း အင်ဒိုအာရိယန်လူမျိုးများသည် အိန္ဒိယပြည်သို့၎င်း။ မောင်းဂွတ်အနွယ်ဝင်များသည် အာရှတိုက်အရှေ့ပိုင်း၊ တောင်ပိုင်းများသို့ ဝင်ရောက်လာကြသည်။ ယင်းလူမျိုးကြီး နှစ်မျိုးသည် အာရှတိုက်သို့
ဝင်ရောက်လာကြပြီး တွေ့ဆုံခဲ့ကြ သည်ကို အာရှတိုက်ဆိုင်ရာ သမိုင်းပညာရှင်များက လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင်ငါးရာနှင့် သုံးထောင်ခန့်အကြားဟု ခန့်မှန်းကြသည်။
မောင်းဂွတ်အနွယ်များအား အိန္ဒိယ ပြည်တွင် အင်ဒိုအာရိယန်များက ဖိသဖြင့် အရှေ့တိဗက်နှင့် အနောက်တိဗက်ဟူ၍ အုပ်စုနှစ်စုကွဲသွားသည်။ အရှေ့တိဗက်အုပ်စုက တရုတ်ပြည် ယူနန် နယ်ဘက်သို့ ဝင်ရောက်သွားပြီး အနောက် တိဗက်အုပ်စုက အိန္ဒိယပြည် တွင်းသို့ ဝင်ရောက်သွားသည်။ အနောက် တိဗက်အုပ်စုကို အင်ဒိုအာရိယန်များက ဖိသဖြင့် မဏိပူရ၊ အာသံနယ်များမှ တဆင့်မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာကြသည်။ တရုတ်ပြည် ယူနန်နယ်ဘက်သို့ ဝင်ရောက်သွားကြသည့် အရှေ့တိဗက်အုပ်စုသည် တရုတ်က ဖိသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ အစုစုကွဲပြီးဝင်ရောက်လာကြပြန်သည်။ သို့ရာတွင် မောင်းဂွတ်အနွယ်ဝင် မွန်ခမာ လူမျိုး စုများသည် အင်ဒိုချိုင်းနား ကျွန်းဆွယ်ဒေသများသို့ သမိုင်း၏ ခပ်စောစော အချိန်ပိုင်းလောက်ကပင် ဝင်ရောက်နေကြပြီဖြစ်သည်။ လွန်ခဲ့ သည့် နှစ်ပေါင်း၂၀၀၀ နှင့် ၂၅၀၀ ကြားတွင် တရုတ်ပြည် ချင်မင်းဆက် ဘုရင်များသည် ယခင်က လူမျိုးစုအလိုက် အကွဲကွဲ အပြားပြား ပေါ်ပေါက်လျက်ရှိသည့်ပြည်နယ် များအား တရုတ်ပြည်ကြီး တပြည် ဖြစ်လာရန်စည်းလုံးနိုင်ခဲ့ကြသည်။

ထို့အတူ အိန္ဒိယပြည် ( တောင်ပိုင်း မှလွဲ၍ ) စန္ဒဂုတ်မင်း ဆက်ဘုရင်များ သည် လူမျိုးစုအလိုက် အကွဲကွဲအ ပြားပြား ဖြစ်နေပေါ်နေကြသည့် ၊ မာဂဓ ၊ ဝိဒေဟ ၊ ကောသလ ၊ ပဥ္စလာစသည့် ပြည်နယ်များကို သိမ်းသွင်းပြီး အိန္ဒိယပြည်ကြီးကို စည်းလုံးနိုင်ခဲ့သည်၊ ထိုသမိုင်းများသည် အထောက်အထား ခိုင်လုံသည့် အိန္ဒိယနှင့် တရုတ်ပြည်တို့၏ သမိုင်းဝင်အဖြစ် အပျက်များဖြစ်သည်၊

----
ကျမ်းကိုး
* မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦးဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့်ရခိုင်ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ်။
* ဒေါက်တာသန်းထွန်း ၏ ပျူတွေဘယ်ပျောက်သွားသလဲ
* အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* ဖန်ချုံ ( တရုတ်ရာဇဝင်ဆရာကြီး )
* ထန်တရုတ်မှတ်တမ်းဟောင်းများ
* ရှေးဟောင်းမြန်မာခေတ်ဦး ပုဂံ နယူးယောက်။ ဂျေဂျေအော်စတင်။ -၁၉၆၉ လုစ်
* အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* မြန်မာရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)
* ရှမ်းလူမျိုးများအကြောင်း။ ဒေါ့ဗ်

== မူရင်း ရင်းမြစ် ==
[http://www.mathetzin.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190930174225/http://www.mathetzin.com/ |date=30 September 2019 }}

[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]]</text>
      <sha1>kdgoudnz87mxgk4j0jxytznsmm7squm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1028915</id>
      <parentid>1028914</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T06:36:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chenzeyan29</username>
        <id>141880</id>
      </contributor>
      <origin>1028915</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67728" sha1="4l1umu3nej11i9cez54pcg3ndqp254g" xml:space="preserve">ပုဂံမတည်ထောင်မီကာလအတွင်း မြန်မာနိုင်ငံဧရိယာသို့ တိုင်းရင်းသားအုပ်စုများစွာ ဝင်ရောက်နေထိုင်ခြင်းသည် မြန်မာ့သမိုင်းတစ်လျှောက် တိုင်းရင်းသားဖွဲ့စည်းမှုအပေါ် အရေးပါသော သက်ရောက်မှုရှိခဲ့ပြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံသည် တောင်အာရှအရှေ့ပိုင်းရှိ လူမျိုးစုများနှင့် ယဉ်ကျေးမှုများ ဆုံဆည်းရာ အချက်အချာတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ မြန်မာမြေတွင် မူလအင်ဒို-ချိုင်းနားဘာသာစကားသုံး လူမျိုးများဖြစ်သည့် [[မွန်-ခမာ]] (Mon-Khmer) မျိုးနွယ်စုတို့သည် အစောဆုံး နေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်များက ထင်ရှားစွာ သတ်မှတ်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;History1&quot;&gt;သမိုင်းဦးကာလ မြန်မာနိုင်ငံသားများ၊ စာ-၁၀-၁၅။&lt;/ref&gt; ဤအချိန်ကာလအတွင်းတွင်လည်း [[အရှေ့အာရှ]]ဒေသ၌ အင်အားကြီးမားစွာ ပြန့်နှံ့လာသည့် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်အုပ်စု]]ဝင် လူမျိုးများလည်း မြန်မာ့မြေပေါ်သို့ တစ်စစ ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့အနက် အများစုသည် တောင်တန်းဒေသများတွင် နေထိုင်ကြပြီး၊ အချို့သည် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း [[ဧရာဝတီမြစ်]]ဝှမ်းဒေသများသို့ ရောက်ရှိလာကာ [[ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ]]ကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုတရုတ်-တိဗက်အုပ်စုမှ ခွဲထွက်လာသော [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ]]တို့၏ အစောဆုံးယဉ်ကျေးမှုသက်တမ်းသည် တရုတ်နှင့် ခေတ်ပြိုင် ငါးထောင်နှစ်ကျော်ရှိကြောင်း သမိုင်းရေးသားမှုအချို့နှင့် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ အချက်အလက်များမှတစ်ဆင့် ထင်ဟပ်လျက်ရှိသည်။ တိဗက်-ဗမာအုပ်စုဝင် ဗမာလူမျိုးများ၏ ဘိုးဘေးများသည်လည်း နန်ကျောက်ရှိ အနွယ်တူ [[ယီ လူမျိုး|ယီလူမျိုး]]များ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်မှ တောင်ဘက်မြစ်ဝှမ်းဒေသများသို့ ပြောင်းရွှေ့အခြေချခဲ့ပြီး၊ ပျူလူမျိုးများနှင့် ရောနှောကာ [[ဗမာလူမျိုး]]များ ဖြစ်လာကြသည်။&lt;ref name=&quot;History2&quot;&gt;မျိုးရိုးဗီဇနှင့် သမိုင်းစဉ်ဆက်၊ ၂၀၁၉။&lt;/ref&gt; ထိုနည်းတူစွာ တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်း ကွမ်းရှီးနှင့် ကွမ်တုန်းဒေသများမှ [[ခရာ-တိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ-တိုင် (တိုင်-ကဒိုင်) စကားပြောအုပ်စု]]ဝင် [[တိုင်လူမျိုး|တိုင်လူမျိုး]]များသည်လည်း မြောက်ပိုင်းမှ ဟန်တရုတ်လူမျိုးများ၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အုပ်စုနှစ်စုကွဲကာ အရှေ့တောင်အာရှဒေသသို့ အလုံးအရင်းဖြင့် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ပထမအုပ်စုသည် တောင်ဘက်သို့ ဦးတည်သွားရောက်ခဲ့ပြီး သံလွင်အရှေ့ပိုင်းဒေသမှ ထိုင်းနိုင်ငံတစ်လျှောက် [[လူးလူမျိုး|လူး]]၊ [[ဂုံရှမ်းလူမျိုး|ဂုံ]]၊ ယွန်း၊ ဒမ် နှင့် [[ထိုင်းလူမျိုး]]များ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။ ဒုတိယအုပ်စုသည် အနောက်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းကာ ရွှေလီမြစ်ဝှမ်းကို ဗဟိုပြု၍ [[မိုင်းမော|မိုင်းမောလုံနိုင်ငံ]]ကို ထူထောင်ခဲ့ပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် မွန်ဂိုများ ဝင်ရောက်လာမှုကြောင့် တောင်ဘက်သို့ ဆက်လက်ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ရာ ယနေ့ခေတ် ရှမ်းပြည်နယ် သံလွင်အနောက်ဘက်ဒေသများသို့ [[မောရှမ်းလူမျိုး|မောဝ်]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|လုံ]]၊ [[တိုင်းလိုင်လူမျိုး|လျန်]]၊ [[တိုင်းလေ့လူမျိုး|လေ]] နှင့် [[ခန္တီးရှမ်းလူမျိုး|ခန္တီး]] အစရှိသည့် ရှမ်းမျိုးနွယ်စုများအဖြစ် ကွဲပြား၍ အခြေချခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;History3&quot;&gt;ရှမ်းမျိုးနွယ်စုများ၏ သမိုင်းစဉ်၊ စာ-၄၅-၅၀။&lt;/ref&gt;


== ရှေးဟောင်း ချင်း၊ကချင်၊ကရင် လူမျိုးစုများ ==

မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ဘက် တောင်ကုန်းအရပ်ဒေသများတစ်ဝိုက်တွင် ပုဂံနိုင်ငံ အာဏာစက်မပြန့်နှံ့မီ ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာကပင် တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဝင် လူမျိုးစုများသည် အခြေချနေထိုင်လျက်ရှိပြီး၊ မိမိတို့နှင့် အနွယ်တူ လူမျိုးစုများအလိုက် မြို့ပြပြည်ရွာများ ထူထောင်ခဲ့ကြကြောင်း သမိုင်းဝင်အထောက်အထားများက ညွှန်းဆိုနေသည်။&lt;ref name=&quot;Hall1955&quot;&gt;Hall, D.G.E. (1955). ''A History of South-East Asia''.&lt;/ref&gt;

တိဗက်-ဗမာအုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြသည့် [[ချင်းလူမျိုး]] နှင့် [[ကချင်လူမျိုး|ကချင် (ဂျိမ်းဖော့)]] လူမျိုးနွယ်များသည်လည်း ပုဂံခေတ်မတိုင်မီကပင် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ တဖြည်းဖြည်းချင်း ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ ချင်းလူမျိုးများသည် အနောက်ဘက် တောင်တန်းဒေသများသို့ ဦးတည်အခြေချခဲ့ကြပြီး၊ ကချင်မျိုးနွယ်စုများသည် မြောက်ဘက်အစွန်ဆုံး တောင်တန်းဒေသများတွင် အခြေစိုက်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့၏ ရွှေ့ပြောင်းမှုသည် တိဗက်-ဗမာနွယ်စုများ၏ တောင်ဘက်သို့ စုန်ဆင်းလာသော ပင်မလှိုင်းကြီးများနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။&lt;ref name=&quot;Luce1959&quot;&gt;Luce, G.H. (1959). ''Old Kyaukse and the Coming of the Burmans''.&lt;/ref&gt;

=== ကရင်မျိုးနွယ်စုများ ===
ကရင်မျိုးနွယ်စုများသည်လည်း ယခုခေတ် [[ကယားပြည်နယ်]]၊ မိုးဗြဲနယ်များ၊ တောင်ငူနှင့် [[စစ်တောင်းမြစ်]] အရှေ့ဘက် တောင်တန်းဒေသများတွင် ပုဂံခေတ်မတိုင်မီကပင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြကြောင်း အထောက်အထားများ တွေ့ရှိရသည်။ သမိုင်းသုတေသီအချို့က ကရင်လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ရှေးအကျဆုံး ဝင်ရောက်လာကြသည့် မွန်ဂိုလွိုက်အနွယ်ဝင်များ ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ယူဆကြသည်။&lt;ref name=&quot;Marshall&quot;&gt;Marshall, Harry Ignatius. (1922). ''The Karen People of Burma''.&lt;/ref&gt; မွန်ရာဇဝင်ဟောင်းများအရလည်း [[သုဝဏ္ဏဘုမ္မိ|သထုံနိုင်ငံ]]ကို မတည်ထောင်မီကပင် ကရင်မျိုးနွယ်စုဝင်ဖြစ်သည့် [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]] များသည် သထုံဒေသတစ်ဝိုက်သို့ ဝင်ရောက်အခြေချလျက်ရှိကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။&lt;ref name=&quot;MonChronicle&quot;&gt;မွန်ရာဇဝင်ဟောင်းများ။&lt;/ref&gt;

== ကျမ်းကိုးစာရင်း ==
* စောဆိုင်းမွန်နား၊ ''ရှမ်းလူမျိုးများအကြောင်း''။
* ဒေါ့ဗ် မိတ်ဆိနာ (Dove Messenger)၊ ''ခေတ်ဦးဖုနန်၊ ဖန်၊ ပျူ နှင့် ရခိုင်''၊ ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ် (Journal of the Siam Society)။
* ဟော (D.G.E. Hall)၊ ''အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်'' (A History of South-East Asia)၊ ၁၉၅၅။

== ရှေးဟောင်းမြန်မာလူမျိုးများ ==

[[အာရှတိုက်]]ဆိုင်ရာဘာသာဗေဒပညာရှင်များက မြန်မာလူမျိုးများသည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်မိသားစု]]အုပ်စုဝင် တမျိုးဖြစ် သည်ဟု အတည်ပြုထားကြသည်။ တရုတ်မှတ်တမ်းဟောင်းများ၏ အဆိုအရ ဗမာတို့၏ဘိုးဘေးများသည် တရုတ်ပြည် အနောက်မြောက် ချင်းဟိုင်နှင့် ကန်စုနယ် များတွင်နေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟုယူဆကြသည်။မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်းဒေသတွင်အခြေချနေထိုင်ခဲ့သော လူမျိုးနွယ်စုကြီးမှ အုပ်စုငယ်များအချိုချို ခွဲထွက်ကာ အရှေ့မြောက်ဘက်ဒေသသို့ခွဲထွက်သွားသောလူမျိုးစုသည် ဆိုက်ဘေးရီးယားဒေသမှ လူမျိုးစုငယ်များနှင့်ရောနှော၍ ဟန်တရုတ်လူမျိုးများဖြစ်လာပြီး အနောက်တောင်ဘက်သို့ခွဲထွက်လာသောအုပ်စုသည် အရှေ့တိဗက်ဒေသတွင် အုပ်စုငယ်အများအပြားကွဲထွက်ကာ တိဗက်လူမျိုး၊ဗမာလူမျိုး၊ယီလူမျိုးများ၏ ဘိုးဘေးများဖြစ်လာသည်။

ထိုနောက်တောင်ဘက်ယူနန်ဒေသသို့တရွေ့ရွေ့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်လာကြသည်။ ထိုအချိန်တွင်ယူနန်နယ်တွင် [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာ]][[ယီ လူမျိုး|အနွယ်ယီ(လိုလို)လူမျိုး]] ၏[[နန်ကျောက်|နန်ကျောက်နိုင်ငံ]]သည် အင်အားကြီးမားလာသည့် ထိုင်းရှမ်းများ၏ပြည်နယ်ကြီး ၆ ခုကို နန်ချောင်းနိုင်ငံ အဖြစ် ပထမ ဆုံး သိမ်းသွင်းနေသည့် ကာလ ဖြစ်သည်။ မြန်မာလူမျိုး များသည် ယူနန်နယ်တွင် နန်ကျောက် များနှင့် နှစ်အတန်ကြာ နေထိုင် လာခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆရသည်။ တရုတ်ရာဇဝင် ဆရာကြီး ဖန်ချုံ၏ မှတ်တမ်း၌ ၎င်းတို့၏ အကြီးအကဲ အားမင်းဟု ခေါ် ဝေါ် ကြောင်း ထိုင်း ရှမ်းများက စောမင်းဟု ခေါ် ဝေါ် ကြောင်း ရေးသားထားသည်။ထိုသို့ဖြင့်လွှတ်လပ်မှုကိုမြတ်နိုးသော ဗမာလူမျိုးတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်း သို့ ဝင်ရောက်လာကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်းနှင့် ပတ်သက် ၍ အကြား အမြင်များသည့်
သမိုင်းဆရာ ဂေါ်ဒွင်လုစ်၏ အဆိုအရ ထိုအုပ်စုသည် ရှေးဦးစွာ ကျောက်ဆည်နယ်သို့ ဝင်ရောက်လာပြီး မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းသို့ ပြန့် နှံ့သွားသည် ဟုဆိုသည်။ မြန်မာတို့ ရာစုနှစ် အနည်းငယ်အတွင်း အခြေစိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ယူနန်ကုန်းမြင့်မှာ ဝင်ရောက်လာသော တိဗက်-ဗမာ အနွယ်ဝင် လိုလို-ဗမာအုပ်စုသည် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတွင် ရောက်ရှိနှင့်ပြီးသော [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]]ဝင် ပျူလူမျိုးများ နှင့် ရောထွေးနေထိုင်ရာမှ ရာစုနှစ် အနည်းငယ်ခန့်အတွင်း ပျူလူမျိုး များနှင့် သွေးရောနှော သွားကြပြီး လူမျိုးကြီးနှစ်မျိုး ပေါင်းစပ်လိုက်ကြသဖြင့် စိုက်ပျိုးရေး၊ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းများ၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ ကာကွယ်ရေး၊ ယဉ်ကျေးမှု စသည် ဖြင့် အစစ အရာရာ တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးလာပြီး ကိုးရာစု နှင့် ဆယ်ရာစုခန့်လောက်တွင် မြန်မာ နိုင်ငံအလယ်ပိုင်း ဒေသ အားစည်းလုံးသိမ်းသွင်းပြီး ပုဂံပြည်နှင့် ပုဂံမင်းဆက်ကို စတင်ခဲ့၍ ဗမာယဉ်ကျေးမှု၊စာပေ၊ဗမာလူမျိုး အဖြစ်စတင်အသက်ဝင်လာခဲ့သည်။

----
ကျမ်းကိုး
* ဖန်ချုံ ( တရုတ်ရာဇဝင်ဆရာကြီး )
* တရုတ်မှတ်တမ်းဟောင်း
* ရှေးဟောင်းမြန်မာခေတ်ဦး ပုဂံ နယူးယောက်။ ဂျေဂျေအော်စတင်။ -၁၉၆၉ လုစ်

== ပျူနိုင်ငံ ==

ထိုင်းလင်းခေါ်  ယိုးဒယားရှမ်းများ ဝင်ရောက်မလာမှီ ယခုထိုင်းလင်းခေါ် ယိုးဒယားနိုင်ငံတွင် အရှေ့အာရှတိုက်တောင်ပိုင်း အင်ဒိုချိုင်းနား ကျွန်းဆွယ် မဲနံမြစ်ဝှမ်းတဝိုက်တလျောက် ကြီးကျယ် ကောင်းစားခဲ့ သည့် ခမာလူမျိုးများ၏ ကမ္ဗောဒီးယားနိုင်ငံခေါ်  ကမ္ဗောဇနိုင်ငံတော်ကြီး ရှိသကဲ့သို့ ၃ ရာစုမတိုင်မှီကပင် ဗီ ယက်နန်ဘက်တွင် စမ္ပပြည်များ တည်ရှိခဲ့သည်ကို ရှေးဟောင်းမြို့ပျက်များ၊ အဆောက်အဦးများ၊ ရှေး ဟောင်း ကျောက်စာများ တူးဖော်တွေ့ရှိခဲ့သည့်၊ မွန်ရာဇဝင်ဟောင်းများ၌ မဲနံမြစ်ဝှမ်းမြောက်ပိုင်း ဒေသအား ယောနကတိုင်း ဟရိပုဥ္စပြည် ၊ တောင်ပိုင်းဒေသအား အယုဇ္ဈယတိုင်း ဒွါရာဝတီပြည်ဟု ဖေါပြထားသည်။

ထိုအချိန်ကာလတွင် ထိုင်းရှမ်းများသည် တရုတ်ပြည်ယူနန်နယ်တွင် နန်ချိုနိုင်ငံအား တည်ထောင်၍ တ ရုတ် ဧကရာဇ်အား လက်ဆောင်ဘဏ္ဍာ ဆက်သရသည့် တရုတ် လက်အောက်ခံ တိုင်းပြည်ဖြစ်သည်၊ ပျူလူမျိုးများနှင့် ပတ်သက်သည့် သမိုင်းဝင် တရုတ်စာပေ ထန်ရာဇဝင်ဟောင်းများမှ ကောက်နုတ်ဖေါပြရလျှင် [[ပျူလူမျိုး]]များအား ၄ ရာစုလောက်ကပင် များစွာတိုးတက် ယဉ်ကျေးသည့် လူမျိုးတမျိုး ဖြစ်ပြီး ၈ ရာစု လောက်တွင် ကြီးကျယ်ခန်းနား အံ့ဩဖွယ်ရာမြို့ကြီး ၅ မြို့နှင့် ပြည်နယ်ကလေးပေါင်း ၁၈ နယ်မျှရှိ ကြောင်း ဘုရင်မင်း၏ အမည်ကား မဟာရာဇာတည်း ။ အမတ်ချုပ် အမည်က မဟာသေနတည်း။ မင်းကြီး မဟာရာဇာသည် ခရီးတိုသွားသည့်အခါ ရွှေကြိုးခတ်သည့် ထမ်းစင်စီးပြီး ။ ခရီးရှည်သွားလျှင် ဆင်စီးသည်။ မိဖုရားမောင်းမတရာကျော်ရှိသည်၊ မြို့တော်တံတိုင်းဝန်းကျင်အား စဥ့်အုတ်နှင့်စီထားသည်။

ကျုံးကမ်းပါးကို အုတ်စီသည်။ တံတိုင်းအတွင်း၌ သောင်းပေါင်းများ စွာသော မိသားစုများ နေထိုင်ကြပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာဘုန်းကြီးကျောင်း တစ်ရာကျော်ရှိသည်။ ကျောင်းပရဝုဏ်က အစ အခန်းများပါ ရွှေငွေမွမ်းမံ၍ အနီအဝါစသည့် တောက်ပသည့်ဆေးများရေးခြယ်ထားသည်။
ချိတ်ရောင်ခံ ဆေးသုတ်၍ ပန်းထိုး ကော်ဇောများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းထားသည်။ လူအများသည် မေတ္တာရှေ့ထားပြီး သတ္တဝါအများကို သတ်ဖြတ်ညှင်းဆဲရန် ဝန်လေးသည်။ မာန်မာန နှိမ့်ချ၍ ရည်မွန်သည်ကို တန်ဘိုးထားသည်။
စကားအပြောအဆိုနည်း၍ ဗေဒင်ဆရာပေါသည်။ ဤမျှကြီးကျယ် ထင်ရှားသည့် ပျူလူမျိုးများသည် ၉ ရာစုလောက်တွင် နန်ချိုထိုင်းရှမ်းများ၏ ပြင်းပြင်းထန်ထန် တိုက်ခိုက် ဖျက်ဆီးမှုကို ခံလိုက်ကြရသဖြင့် ပျူ လူမျိုးများ တည်ထောင်ခဲ့သည့် မြို့ပြ ပြည်နယ်များသည် ပျက်စီးသွားခဲ့ရသည်။ ထို့အတူ လူမျိုးတမျိုးအဖြစ် ရပ်တည်နိုင်ခြင်း မရှိတော့ပဲ ကစဥ့် ကလျား ဖြစ်သွားရတော့သည်။

----
ကျမ်းကိုး
* မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦးဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့်ရခိုင်ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ်။
* ဒေါက်တာသန်းထွန်း ၏ ပျူတွေဘယ်ပျောက်သွားသလဲ
* ဖန်ချုံ ( တရုတ်ရာဇဝင်ဆရာကြီး )
* ထန်တရုတ်မှတ်တမ်းဟောင်းများ
* ရှေးဟောင်းမြန်မာခေတ်ဦး ပုဂံ နယူးယောက်။ ဂျေဂျေအော်စတင်။ -၁၉၆၉ လုစ်
* အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* မြန်မာရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)

== ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးနှင့်သရေခေတ္တရာ ==

ဗုဒ္ဓဂေါတမ မြတ်စွာဘုရားသည် အိန္ဒိယမြောက်ပိုင်း နယ်စပ် [[နီပေါနိုင်ငံ]]တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည့် သာကီဝင် မင်းတပါး ဖြစ်သည်၊ မင်းသား၏ အဘိုးသည် သာကီဝင် လူမျိုးနွယ်စုအတွင်း ခိုက်ရန်ဖြစ်ပွားပြီး မြန်မာနိုင်ငံ ဧရာဝတီ မြစ်ညာအရပ် တကောင်းတွင်လာနေသည်။ ထိုမင်းအမည်မှာ အဘိရာဇာဟုခေါ်သည်။ ကြီးမြတ်သော မင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်၊ အဘိရာဇာမင်း ကွယ်လွန် သည့်အခါ သားနှစ်ပါးက နန်းလုကြရာ အကြီးက တောင်ဘက် သို့ထွက်လာပြီး ရခိုင်ဓညဝတီသို့ရောက်သွား သည်။ မင်းသားအငယ်က အထက် အညာကို အနိုင်ရလိုက်သည်။
တကောင်း နန်းဆက်မှာ ကံရာဇာငယ် ကစသည့် မင်းဆက် ၃၂ ဆက် မြောက်တွင် နန်ချို ရှမ်းများရောက် ဖျက်ဆီး၍ ပြည်ပျက်ခဲ့ရသည်။ ပြည်ပျက်စဉ် အစု ၃စု ကွဲကာ တစုသည် ဧရာဝတီမြစ်ရိုး တကောင်း တောင် ဘက် မလယ်အရပ်တွင် အခြေချ နေထိုင်ကြသည်။ လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင့်ငါးရာ ဗုဒ္ဓရှင်တော်ဘုရား လက်ထက်ကဟု ဆိုသည်။ အဘိရာဇာအား ဘိုးဘွားအရာမှ နှင်ထုတ်သည့် သဘောမျိုးနှင့် သာကီဝင် မင်းတပါးဖြစ်သည့် ဓဇရာဇာသည် မလယ်အရပ်သို့ ရောက်လာပြန်ပြီး ယင်းအရပ်တွင် ခိုကိုးနေသည့် သာကီဝင် မင်းသမီးတဦးနှင့် လက်ထပ်ပြီး ပျူမင်းဆက်ကို တကောင်းတွင် ထပ်၍ ထူထောင်ကြပြန်သည်။ ၁၇ နှစ် မြောက်မင်းသည် မဟာရာဇာမင်းကြီးဟု သောဘွဲ့အမည်ဖြစ်သည်။ မဟာရာဇာမင်းကြီး တွင် နန်းဆက်ခံမည့် သားတော်မရှိ၍ ယောက်ဖတော် ခေပဒုတအား အိမ်ရှေ့အရာ အပ်နှင်းသည် ခေပဒုတ မင်းသားသည် ရန်သူအား နှိမ်နင်းရန် တပ်ထွက်လာပြီး ရန်သူအား နှိမ်နင်းပြီးနောက် မူလနေထိုင်ရာနှင့် အလွန်ကွာဝေးသည့် နေရာရောက်နေသောကြောင့် နောင်အခါ သရေခေတ္ကရာဖြစ်မည့် နေရာတွင် ရသေ့ဝတ် လိုက်သည်။

ရသေ့ကြီး၏ ယောက်ဖ မင်းကြီးတွင် မျက်မမြင် မင်းသား ညီနောင်နှစ်ပါး ရှိသည် ။ မွေးစကပင် ဖျောက်ဖျက်ရန် မင်းကြီးက ခိုင်းသော်လည်း မယ်တော်က တိတ်တဆိတ် မွေးထားခဲ့သည်။ ညီနောင်မင်းသား နှစ်ပါး အရွယ်ရောက်လာသည့်အခါ မင်းကြီးကသိပြီး ဖေါင်ပေါ်တင်ကာမြစ်ထဲမျှောလိုက်သည်။ မြစ်တွင် မျှောပါ လာရင်း မျက်စေ့ အလင်းရသည်။ မြစ်အောက်ပိုင်း အကြေအရပ်တွင်ရှိသည့် ဦးကြီးရသေ့နှင့်တွေ့ကာ ဦးကြီး ရသေ့၏ အစီအမံအတိုင်း မဟာသမ္ဘဝမင်းသားနှင့် ပျူမင်းသမီး နန်းခမ်းအား ထိမ်းမြားစေပြီး ပျူတို့အား အုပ်ချုပ် မင်းလုပ်စေသည်။
ထိုသူတို့မှ ဒွတ္တဘောင်မင်းသားကိုဖွားမြင်သည်။ ဒွတ္တဘောင်မင်းဖြစ်သည့်အခါ အလွန်ကျယ်ဝန်းသည့် သရေခေတ္တရာမြို့ကြီးအားတည်ဆောက်ပါသည်။ ဗုဒ္ဓသာသနာ တော်အား ထောက်ပံ့ပြီး နေ့စဉ် ရဟန်းသံဃာ သုံးသောင်းအား ပစ္စည်းလေးပါး လှူသည်။ ဒွတ္တ ဘောင်းမင်း တည်ဆောက်ခဲ့သည့် ဘုရားများ မှာ သောကြမဘုရား ၊ ညီးညီးဘုရား ၊ စီးစီးဘုရား ၊ ဘောဘော ဘုရား၊ ပုထိုးကြီးဘုရား များဖြစ်သည်။
သို့သော် မင်းကြီးသည် သာသနာမြေ ( ဘုန်းကြီးကျောင်း ) မြေအား သိမ်းယူခဲ့သောအမှုကို ပြုခဲ့သောကြောင့် ပြည်သူတို့၏ လေးစားမှုအား မရတော့ပဲ အခွန်အကောက်များ ရရှိမှု နည်းပါးခဲ့သည်။ မင်းကြီးသည် ကိုယ်တော်တိုင် တိုင်းခန်း လှည့်လည်၍ အခွန်ခံထွက်ပြန်ရာ ၊ ပန်ထွာ (တောင်တွင်းကြီး) မင်းသမီးနှင့်တွေ့ပြီး ပန်ထွာမင်းသမီး အား ယစ်မူးရင်း မဆင်မခြင်သွားလာရာမှ မုန်တိုင်းမိကာ ရေနစ်ပျောက် ဆုံးသွားသည်။
ရာဇဝင်ကျမ်းတို့တွင် ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး အကြောင်း ရေးသားဖော်ပြကြရာတွင် အရေးပါဆုံး အချက်မှာ ဗုဒ္ဓသာသနာအား စည်ပင်ထွန်းကား ရန် ဘုရင်များသည် ထောက်ပံ့ခဲ့သော်လည်း သာသနာအား ထိခိုက် ဖွယ်ရာတစုံတခု လုပ်မိသည်နှင့် ဘေးဒဏ်သင့်၍ ပျက်စီးရပုံကို ထင်ရှားစွာ ရေးသားဖေါပြကြသည် ကို လေးနက်စွာ သံဝေဂ ယူသင့်ကြသည်။

----
ကျမ်းကိုး - ဒေါက်တာသန်းထွန်း ၏ ပျူတွေဘယ်ပျောက်သွားသလဲ သမိုင်း စာအုပ် စာမျက်နှာ ၁၈၁ မှ ၁၈၈ ထိ ကောက်နုတ်ဖော်ပြသည်။

== ရှေးဟောင်းရခိုင်လူမျိုးများ ==

ပျူနှင့်အနွယ်တူ ကမ်းယံလူမျိုးများ မြန်မာနိုင်ငံဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း ဒေသ ဘက်သို့ ဝင်ရောက်သည့် အချိန် ကာလလောက်မှာပင် တိဗက်-ဗမာ အနွယ်ဝင် အခြားလူမျိုးစုများ သည်လည်း ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်း ဒေသ များသို့ အိန္ဒိယနိုင်ငံအရှေ့ပိုင်းဒေသများဘက်မှ ဝင်ရောက်လာကြသည်။ ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းဒေသနှင့် သက်ဆိုင်သည့် သမိုင်းများကို လေ့လာသည့်အခါ ရှေးအကျဆုံး မင်းဆက်များနှင့်ပြည်နယ်များသည် စစ်တွေပတ်ဝန်း ကျင် ဒေသတဝိုက်လောက်တွင် အခြေခံသည်ကို အများဆုံး တွေ့ရှိရသည်။
ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းတောင်ပိုင်းဒေသများသို့ ဝင်ရောက်ခြေချသည့် လူ့အဖွဲ့အစည်းများမှာ ပျူနှင့်အနွယ် တူ ကမ်းယံလူမျိုးများသည် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း အရပ်ဒေသများမှ တဆင့် ဝင်ရောက်လာဖွယ်ရာ ရှိ သည်။ ရခိုင်ရာဇဝင်ဟောင်းများ၌ ရေးသားဖော်ပြထားသည်မှာ [[ဗုဒ္ဓ]] ပွင့်တော်မမူမှီ လွန်ခဲ့သည့်နှစ်ပေါင်း ၅၀၀၀ ကျော်လောက်မှစ၍ ဓညဝတီ ကို တည်ထောင်သည့် မာရယု မင်းဆက် ၅၄ ဆက်မျှ စိုးစံခဲ့ ကြောင်း ဒုတိယ အကြိမ်ဓညဝတီကိုတည်ထောင်သည့် ကံရာဇာကြီးမင်းဆက် ၂၉ ဆက်မြောက် စန္ဒသူရိယမင်းသည် ဗုဒ္ဓနှင့်ခေတ်ပြိုင် ဖြစ်ပြီး မဟာမုနိရုပ်ပွားတော်ကို သွန်းလုပ်ခဲ့ကြောင်း ရေးသား ဖော်ပြကြသည်။

ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းဒေသတဝိုက်တွင် တွေ့ရှိရသည့် သမိုင်းဝင်ထောက်အထားများအရ ပုဂံပြည်မတိုင်မှီ ရာစု နှစ်များစွာကပင် ပြည်နယ်ကလေးများ မင်းဆက်များ ထူထောင်ပြီးစီးကြောင်း တွေ့ရှိရသည် အထူးသဖြင့် ဝေသာလီ သပိတ်တောင် ဓညဝတီပြည်နယ်များသည် သူ့ခေတ်နှင့် သူ့အခါ ထင်ရှားကြီး ကျယ် သည့်ပြည် နယ်များဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော်ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းဒေသတခုလုံးကိုစည်းလုံးသိမ်းသွင်းသည့် မင်းဆက် များ မရှိခဲ့ပေ။ ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းတောင်ပိုင်းရှိ သံတွဲသည် ၁၃ရာစုခန့်အထိ သီးခြားကင်းလွတ်ခဲ့သည့်ပြည်နယ်ဒေသအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ မြန်မာတနိုင်ငံလုံးကို စတင်စည်းရုံးခဲ့သည့် ပုဂံမင်းဆက်ဘုရင်များ၏ လက် အောက်ပြည်နယ်များအဖြစ် ကျရောက်ခြင်း မရှိဘဲ သီးခြားကင်း လွတ်ခဲ့သည်။


----
ကျမ်းကိုး
* ရခိုင်ရာဇဝင် ။ အောင်သာဦး
* စန္ဒမာလာလင်္ကာရ။ ရခိုင်ရာဇဝင်သစ် ရခိုင်သမိုင်း ၊ ၁၅ ၊ ၁၈ ရာစု
* အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* မြန်မာရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)
* မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦး ဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့် ရခိုင် ယိုးဒယားသင်း ဂျာနယ်။

== ရှေးဟောင်းမွန်လူမျိုးများ ( ၁ ) ==

ရှေးဟောင်း ပျူလူမျိုးများနည်းတူမြန်မာ နိုင်ငံသမိုင်းနှင့် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓ ဘာသာ သာသနာကို အခြေခံ
အုတ်မြစ်ချပေးခဲ့သူ လူမျိုးကြီး တမျိုးမှာ မွန်ခမာ အနွယ်ဝင် မွန်လူမျိုး များဖြစ်သည်။ အရှေ့တောင်အာရှ တိုက်ဆိုင်ရာ သမိုင်းပညာရှင်များဖြစ်ကြသည့် အိုနယ်လုစ်နှင့် ဟာဘတ် အေစတက်တို့က အာရှတိုက် တောင် ပိုင်းဒေသများသို့ ဦးစွာဝင်ရောက်လာ သည့် မောင်းဂွတ်အနွယ်ဝင်များဟု ဆိုကြသည် သို့သော် တိဗက်တရုတ်နှင့်ထိုင်းအနွယ်ဝင်များနှင့် မဆိုင်ပဲ ဩစထရို အေရှတစ် အုပ်စုဝင် လူမျိုးနွယ်များအဖြစ် မွန်ခမာလူမျိုး များအား သတ်မှတ်ကြသည်။

အိန္ဒိယပြည် ဒဏ္ခိဏ ကုန်းမြေတဝိုက်ရှိ မွန်းဒတ်စ် လူမျိုးများ ၊ ဘင်္ဂလားနယ်ရှိ ဆန်သာလ် လူမျိုးများ ၊ အာသံနယ်ရှိ ခါဆီး လူမျိုးများ ၊ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပလောင် ။ ၀ ။ မွန်လူမျိုး များသည် မူလက လူမျိုးတမျိုးတည်းဖြစ် လိမ့်မည်ဟု ယူဆကြသည်။ သို့သော် အာရှတိုက်တောင်ပိုင်းသို့ ဝင်ရောက် လာကြရင်း အိန္ဒိယ ၊ မြန်မာ ၊ အင်ဒို ချိုင်းနား ကျွန်းဆွယ် ဒေသများသို့ ပြန့်နှံ့သွားကြ သည်ဟု သမိုင်းသုတေသီများက ယူဆကြသည်။ မွန်လူမျိုးများ မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ဝင်ရောက် မလာခင်က ငှင်း တို့နှင့်အနွယ်တူ ခမာလူမျိုးများနှင့် အတူ အင်ဒိုချိုင်းနား တဝိုက်တွင် နေထိုင်ခဲ့ကြကြောင်း သမိုင်းဝင်အ ထောက်အထားများ တွေ့ရှိရသည်။ ၁၃ ရာစု လောက်ကမှ ယိုးဒယား ( ထိုင်းလင်း ) များ ဝင်ရောက်နေထိုင်ကြသည်။

အင်ဒို ချိုင်းနား ကျွန်းဆွယ် မဲနံမြစ် ဝှမ်းဒေသ တဝိုက်တွင် ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများနှင့် သက်ဆိုင်သည့် မြို့ဟောင်းမြို့ပျက်များ ၊ ဘာသာ ကိုးကွယ်မှုဆိုင်ရာ ၊ ရှေးဟောင်း ကျောက်စာများကို တွေ့ ရှိရသည်။ မွန်ရာဇဝင်ဟောင်းများ၌ မဲနှံမြစ်ဝှမ်း မြောက်ပိုင်း ဒေသကို ယောနကတိုင်း ဟရိပုဥ္စပြည်နယ် ၊ တောင်ပိုင်းဒေသကို အယဇ္ဈယတိုင်း ဒွါရဝတီပြည်နယ်ဟု ရေးသား ဖော်ပြကြပြီး အာရပ် ခရီးသွားမှတ်တမ်းများတွင် လည်း သုဝဏ္ဏဘုမ္ဓိတိုင်း၏ ကြီး ကျယ်ခန်းနားပုံကို ရေးသားထားကြသည်။ ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများ သည် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] တောင်ပိုင်း ဒေသများ နှင့် ကူးလူးဆက်ဆံခဲ့ကြပြီး ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် အခြား ယဉ်ကျေးမှု များကို မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ တင်သွင်းခဲ့ကြသည်။

----
ကျမ်းကိုး
* ရာဇဓိရာဇ် အရေးတော်ပုံ ။ ဗညားဒလ
* အရှေ့တောင်အာရှ ရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* မြန်မာ ရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)
* မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦး ဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့် ရခိုင် ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ်။

== ရှေးဟောင်းမွန်လူမျိုးများ ( ၂ ) ==

၃ ရာစု ခန့်ဝန်းကျင်လောက်တွင် ဗီယက်နမ် နိုင်ငံတွင် ပေါ်ပေါက် ခဲ့သည့် စမ္ပပြည်နယ်နှင့်၎င်း ၊ ၅ ရာစု လောက်တွင် စတင်တည်ထောင် ၍ ၁၃ ရာစု ခန့်လောက်အထိ အင်ဒိုချိုင်းနား ကျွန်းဆွယ်နှင့် အရှေ့အာရှတိုက် တောင်ပိုင်းတွင် ကြီးကျယ် ကောင်းစားခဲ့သည့် ခမာ လူမျိုးများ ၏ ကမ္ဗောဇနိုင်ငံတော်ကြီးနှင့် ရှေး ဟောင်းမွန်လူမျိုးများသည် ဆက်သွယ်မှုများ ရှိခဲ့ကြသည်။ ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများသည် မဲနံ မြစ်ဝှမ်း ဒေသတဝိုက်တွင် နှစ်ကာလ များစွာ နေထိုင်ပြီးမှ မြန်မာနိုင်ငံတောင်ပိုင်း ဒေသ ဖြစ်သည့် တနင်္သာရီ ဘက်သို့ ပြန့်နှံဝင်ရောက်လာကြသည်။ ထို့နောက် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းများနှင့် ၊ စစ်တောင်း ၊ မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ပဲခူးဘက်သို့ ပြန့်နှံ့လာပြီး ၉ ရာစုနှစ်ခန့်တွင် ဥဿာပဲခူးပြည်နှင့် မာလ မင်းဆက်ကို ထူထောင်ကြသည်။
ထိုသို့ထူထောင်စဉ် မြန်မာနိုင်ငံပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဘက်ကိုအခြေစိုက်ထူ ရန်ကြိုးပမ်း အားထုတ်ကြသည့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတောင်ပိုင်း ချိုလာမင်းဆက်ဘုရင်များနှင့် တိုက်ခိုက်ကြရသည့် စစ်ပွဲများအကြောင်းအားမွန်ရာဇဝင်များ၌ ရေးသားထားသည်။၁ဝရာစုခန့်က အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းချိုလာမင်းဆက် ရာဂျန်ဒရာမင်းသည်မြန်မာနိုင်ငံ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ထားကြောင်း ဖော် ပြထားသည်။

ခမာ လူမျိုးတို့၏ ကမ္ဗောဒီးယား နိုင်ငံ တန်ခိုးကြီးမားခဲ့စဉ်က မွန်လူမျိုး တို့၏ မြို့ပြ ပြည်နယ်များကို ယင်း တို့ နိုင်ငံ၏ အစိပ်အပိုင်းတခုအဖြစ် ဆက်ဆံခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ အနော်ရထာမင်းလက်ထက်တွင် ဥဿ ပဲခူး အား မဲနံမြစ်ဝှမ်းမှ ဂျွန်းစစ်သည်များ လာရောက် တိုက်ခိုက်၍ [[အနော်ရထာ]]ဘုရင်၏ တပ်များက သွားရောက်ကူညီရကြောင်း ရာဇဝင်သမိုင်းများ၏ ရေးသားထားချက်များကိုလည်း ဆက်စပ်လေ့လာကြည့်နိုင်သည်။

ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများသည် တနင်္သာရီမှ ပဲခူးအထိပြန့်နှံ့လာပြီး ရာစုနှစ် အနည်းငယ်အတွင်း မြစ်ဝ ကျွန်းပေါ် ဒေသတခုလုံးသို့ ပြန့်နှံ့သွားကြသည်။ ရန်ကုန် မြောင်းမြ ပုသိမ် ဖျာပုံ ကျိုက်လတ် တွံတေး ဒေးဒရဲ လပွတ္ကာ ဓနုဖြူ ကျုံပျော် မြို့များသည် မွန်လူမျိုးများ တည်ထောင် ခဲ့ကြသည့်မြို့ပြများ ဖြစ်ပြီး အခေါ် အဝေါ် များသည်လည်း မွန်လူမျိုးတို့ ဝေါဟာရများ ဖြစ်သည်။

၁၄ ရာစုခန့်လောက်တွင် ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးတို့ အပြည်ပြည် အကွဲကွဲ အပြားပြား အမင်းမင်း ဖြစ်နေခြင်း အား ရာမညတိုင်းကို စတင်ထူထောင် သည့် ဝါရီရူမင်းဆက် ရာဇာဓိရာဇ်ဘုရင်က ပထမဦးဆုံးအကြိမ် စည်းလုံးသိမ်းသွင်းခဲ့သည်။ ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးတို့၏ မြို့ဟောင်းများ စေတီများ ကိုးကွယ်မှု ဆိုင်ရာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုများအား လေ့လာတွေ့ရှိချက်တွင် ရှေးဟောင်း ပျူလူမျိုးများကဲ့သို့ ဗြဟ္မဏနှင့် မဟာယနများကို မတွေ့ရှိရဘဲ ထေရဝါဒဆိုင်ရာ ယဉ်ကျေးမှုများကိုသာ တွေ့ရှိရသည်။ ပိသုကာနည်းမှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ တောင်ပိုင်းသို့နွယ်ကာ ပါဠိစာပေကိုသာသုံးစွဲပြီး အက္ခရာ အရေးအသားမှာ အိန္ဒိယ နိုင်ငံအရှေ့တောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းဒေသသုံး ပါလဝအက္ခရာမျိုးနှင့် ဆင်တူလေသည်။


----
ကျမ်းကိုး
* ရာဇဓိရာဇ် အရေးတော်ပုံ ။ ဗညားဒလ
* အရှေ့တောင်အာရှ ရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* မြန်မာ ရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)
* မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦး ဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့် ရခိုင် ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ်။

== ရှေးဟောင်းပျူလူမျိုးများ ==

သဘာဝ အရိုင်းသက်သက်မျှသာ ရှိသေးသည့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ပထမဦးဆုံး တိုးဝှေ့ဝင်ရောက်လာသည်မှာ အနောက်တိဗက်အနွယ်ဝင် ပျူလူမျိုးများဖြစ်သည်။ ပျူနှင့်အနွယ်တူ ရှေးဟောင်းလူမျိုးများသည် အိန္ဒိယ ပြည် အရှေ့ဘက်ဒေသများမှ အစုစု ကွဲကာ ဧရာတီမြစ်ဝှမ်း ဒေသတဝိုက် သို့ ပြန့်နှံ့သွားကြဟန်ရှိသည်။ ရခိုင်ကမ်း ရိုးတန်းဒေသသို့လည်း ဝင်ရောက်သွားကြသည်ဟု ယူဆရသည်။ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း ဒေသတဝိုက် တွင် ပျူလူမျိုးများနှင့် သက်ဆိုင် သည့် ရှေးဟောင်းမြို့ပျက်များ၊ အသုံးအဆောင်များအား ရှာဖွေတူးဖော် တွေ့ရှိချက်အရ ရှေးဟောင်း ပျူ လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံ အထက်ပိုင်း [[ရွှေဘို]] [[မုံရွာ]] အလောင်းတော် ကဿပ ဖိုးဝင်းတောင် ၊ ဟန်လင်းကြီး၊ တကောင်း၊ မြင်းခြံ၊ [[ပုဂံ]]၊ ပုပ္ပား၊ [[မကွေး]]၊ မင်းဘူး၊ သရက်၊ တောင်တွင်းကြီး ရမည်းသင်း၊ ညောင်လွန်၊ ပြည်၊ မှော်ဇာနယ်များတွင် မြို့ပြပြည်ရွာများ ထူထောင်ခဲ့ကြ သည်ဟု အထောက်အထား အခိုင်အမာ တွေ့ရှိရသည်။
သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်းအား တူးဖော်သည့်အခါ ဝိကရာမနှင့်ဝါရမမင်းဆက်များ ၏ အရိုးအိုးများကို ရှာ ဖွေတွေ့ရှိရသည်။ ဝိကရာမနှင့် ဝါရမမင်းဆက် များသည် ၊ ၇ ရာစုခန့်လောက်က သရေခေတ္တရာတွင် စိုးစံခဲ့ ကြောင်း အရိုးအိုးများပေါ် တွင် ကမ္ဗည်း ထိုးထားသည့် စာတမ်းများက အ ခိုင်အမာသက်သေခံ လျက်ရှိသည်။ ယင်းအနောက် တိဗက်အနွယ်ဝင် ပျူ လူမျိုးများနှင့် အနွယ်တူလူမျိုး များသည် အိန္ဒိယအရှေ့ပိုင်းဒေသ သို့ ရောက်နှင့်နေကြသော အင်ဒိုအာရိယန်များနှင့် နှစ်ကာလ အတန်ကြာ နေထိုင်လာခဲ့သော ကြောင့် အင်ဒို အာရိယန်များထံမှ ကုန်ထုတ်လုပ်မှု အတွေ့အကြုံနှင့် ယဉ်ကျေးမှုများကို ဆက်ခံရရှိလာဖွယ်ရှိသည်။ တူးဖော်တွေ့ ရှိရသည့် ကိုးကွယ်မှုဆိုင်ရာ ဘုရားပုထိုးများ၊ ရုပ်တုဆင်းထုများကိုကြည့်၍၊ ဗြဟ္မဏ၊ မဟာယန ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ စသည်ဖြင့် ရောထွေးနေကြောင်း ထင်ရှားစွာ တွေ့ ရသည်။ ပျူတို့၏ ဗိသုကာနည်းမှာ ၊ အိန္ဒိယပြည် ဂုတ္တခေတ်သို့နွယ်နေပြီး သက္ကတနှင့် ပါဠိစာပေများကိုသုံးစွဲကြောင်း သိရသည်။ အက္ခရာ အရေးအသားမှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ သုံးဗြဟ္ဓီသို့နွယ်သည့်ကဒမ္ဘ အက္ခရာမျိုးနှင့်ဆင်တူလေသည်။ သမိုင်းဝင်တရုတ်နန်းတွင်း မှတ်တမ်းများနှင့် တရုတ်စာပေများ ၌ မြန်မာနိုင်ငံ ပျူလူမျိုးများသည် ၄ ရာစုလောက်ကတည်းက တိုးတက် ယဉ်ကျေးလျက်ရှိသည့် လူမျိုးအဖြစ်ဖော်ပြထားသည်။ ၈ ရာစုလောက်တွင် ပျူလူမျိုးများတွင် ကြီးကျယ်ခန်းနားပြီးအံ့ဩလောက်ဖွယ်ရာ မြို့ကြီး ၅ မြို့နှင့် ပြည်နယ်ကလေးများ ၁၈ နယ် မျှရှကြောင်း ပျူမင်းသားအရှင်သခင်များတွင် အချွေအရံများ ကျေးကျွန်သင်းပင်းများရှိကြောင်း ယူနန်နယ် နန်ချိုဘုရင်သည် ပီကင်းတရုတ်ဧကရာဇ်ဘုရင်ထံ အဖူးအမျှော် လာရောက်သည့်အခါ သံအဖွဲ့နှင့်အတူ ပျူ မင်းသားအကြီးအကဲနှင့် ကချေသည် အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့လည်းပါလာကြောင်း ဖော်ပြမှတ်တမ်းတင်ထားသည်။


----
ကျမ်းကိုး
* မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦးဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့်ရခိုင်ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ်။
* ဒေါက်တာသန်းထွန်း ၏ ပျူတွေဘယ်ပျောက်သွားသလဲ
* အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* ဖန်ချုံ ( တရုတ်ရာဇဝင်ဆရာကြီး )
* ထန်တရုတ်မှတ်တမ်းဟောင်းများ
* ရှေးဟောင်းမြန်မာခေတ်ဦး ပုဂံ နယူးယောက်။ ဂျေဂျေအော်စတင်။ -၁၉၆၉ လုစ်
* အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* မြန်မာရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)

== ပုဂံပြည်မတိုင်ခင်က မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ထေရဝါဒသာသနာ ==

ရှေးနှစ်ပေါင်း ငါးထောင်လောက်က အင်ဒို အာရိယန်လူမျိုးများ ဂင်္ဂါ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ အိန္ဒူမြစ်ဝှမ်းများသို့ မ
ဝင်ရောက်မပြန့်နှံ့မီနှင့် မောင်းဂွတ် အနွယ်ဝင်များ အာရှ တိုက်အရှေ့ပိုင်း အရှေ့တောင်ပိုင်းများသို့ မဝင်ရောက် မပြန့်နှံ့သေးမီကပင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျောက်လက်နက်များ အသုံးပြုခဲ့ သည့် ရှေးဟောင်း လူမျိုးများ နေထိုင်ခဲ့ကြသည့် အထောက်အထားများ တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။
အထက် မြန်မာနိုင်ငံ ဒေသများနှင့် ပဲခူးခရိုင်၊ မြင်းခြံ၊ ပခုတ္ကူ၊ သရက်၊ မကွေးခရိုင်နှင့် ရခိုင် တနင်္သာရီကမ်းရိုးဒေသများတွင် အနှံ့အပြားရှာဖွေတူးဖော်ရရှိခဲ့သည်၊ ကျောက်ခေတ် လူမျိုးများ နောက်ပိုင်း ၊ [[အာရှတိုက်]] အရှေ့တောင်ပိုင်းသို့ ဝင်ရောက်လာကြသည့် အင်ဒိုနီး ရှင်းများသည်မြန်မာနိုင်ငံတောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်း တွင် နှစ်အတန်ကြာနေထိုင် သွားကြ သည်ဟု ယူဆရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းတဝိုက်တွင် နှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင်ကျော် က နေထိုင်သွားခဲ့ကြသည့် အင်ဒိုနီး ရှင်း များအား ရှေးခေတ် ပထဝီီပညာရှင်ကြီး တိုလေမီက လူသားစား အရိုင်းအစိုင်းများ ဟုဖော်ပြခဲ့သည်။ မြိတ် ကျွန်းစုတဝိုက်ရှိ ဆလုံလူမျိုးများသည် အင်ဒိုနီးရှင်း အကြွင်းအကျန်များဟု သမိုင်းပညာရှင်များက ယူဆကြ သည်။ နောက်ပိုင်း အင်ဒိုအာရိယန်လူမျိုးများသည် အိန္ဒိယပြည်သို့၎င်း။ မောင်းဂွတ်အနွယ်ဝင်များသည် အာရှတိုက်အရှေ့ပိုင်း၊ တောင်ပိုင်းများသို့ ဝင်ရောက်လာကြသည်။ ယင်းလူမျိုးကြီး နှစ်မျိုးသည် အာရှတိုက်သို့
ဝင်ရောက်လာကြပြီး တွေ့ဆုံခဲ့ကြ သည်ကို အာရှတိုက်ဆိုင်ရာ သမိုင်းပညာရှင်များက လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင်ငါးရာနှင့် သုံးထောင်ခန့်အကြားဟု ခန့်မှန်းကြသည်။
မောင်းဂွတ်အနွယ်များအား အိန္ဒိယ ပြည်တွင် အင်ဒိုအာရိယန်များက ဖိသဖြင့် အရှေ့တိဗက်နှင့် အနောက်တိဗက်ဟူ၍ အုပ်စုနှစ်စုကွဲသွားသည်။ အရှေ့တိဗက်အုပ်စုက တရုတ်ပြည် ယူနန် နယ်ဘက်သို့ ဝင်ရောက်သွားပြီး အနောက် တိဗက်အုပ်စုက အိန္ဒိယပြည် တွင်းသို့ ဝင်ရောက်သွားသည်။ အနောက် တိဗက်အုပ်စုကို အင်ဒိုအာရိယန်များက ဖိသဖြင့် မဏိပူရ၊ အာသံနယ်များမှ တဆင့်မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာကြသည်။ တရုတ်ပြည် ယူနန်နယ်ဘက်သို့ ဝင်ရောက်သွားကြသည့် အရှေ့တိဗက်အုပ်စုသည် တရုတ်က ဖိသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ အစုစုကွဲပြီးဝင်ရောက်လာကြပြန်သည်။ သို့ရာတွင် မောင်းဂွတ်အနွယ်ဝင် မွန်ခမာ လူမျိုး စုများသည် အင်ဒိုချိုင်းနား ကျွန်းဆွယ်ဒေသများသို့ သမိုင်း၏ ခပ်စောစော အချိန်ပိုင်းလောက်ကပင် ဝင်ရောက်နေကြပြီဖြစ်သည်။ လွန်ခဲ့ သည့် နှစ်ပေါင်း၂၀၀၀ နှင့် ၂၅၀၀ ကြားတွင် တရုတ်ပြည် ချင်မင်းဆက် ဘုရင်များသည် ယခင်က လူမျိုးစုအလိုက် အကွဲကွဲ အပြားပြား ပေါ်ပေါက်လျက်ရှိသည့်ပြည်နယ် များအား တရုတ်ပြည်ကြီး တပြည် ဖြစ်လာရန်စည်းလုံးနိုင်ခဲ့ကြသည်။

ထို့အတူ အိန္ဒိယပြည် ( တောင်ပိုင်း မှလွဲ၍ ) စန္ဒဂုတ်မင်း ဆက်ဘုရင်များ သည် လူမျိုးစုအလိုက် အကွဲကွဲအ ပြားပြား ဖြစ်နေပေါ်နေကြသည့် ၊ မာဂဓ ၊ ဝိဒေဟ ၊ ကောသလ ၊ ပဥ္စလာစသည့် ပြည်နယ်များကို သိမ်းသွင်းပြီး အိန္ဒိယပြည်ကြီးကို စည်းလုံးနိုင်ခဲ့သည်၊ ထိုသမိုင်းများသည် အထောက်အထား ခိုင်လုံသည့် အိန္ဒိယနှင့် တရုတ်ပြည်တို့၏ သမိုင်းဝင်အဖြစ် အပျက်များဖြစ်သည်၊

----
ကျမ်းကိုး
* မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦးဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့်ရခိုင်ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ်။
* ဒေါက်တာသန်းထွန်း ၏ ပျူတွေဘယ်ပျောက်သွားသလဲ
* အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* ဖန်ချုံ ( တရုတ်ရာဇဝင်ဆရာကြီး )
* ထန်တရုတ်မှတ်တမ်းဟောင်းများ
* ရှေးဟောင်းမြန်မာခေတ်ဦး ပုဂံ နယူးယောက်။ ဂျေဂျေအော်စတင်။ -၁၉၆၉ လုစ်
* အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* မြန်မာရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)
* ရှမ်းလူမျိုးများအကြောင်း။ ဒေါ့ဗ်

== မူရင်း ရင်းမြစ် ==
[http://www.mathetzin.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190930174225/http://www.mathetzin.com/ |date=30 September 2019 }}

[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]]</text>
      <sha1>4l1umu3nej11i9cez54pcg3ndqp254g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1028916</id>
      <parentid>1028915</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T06:36:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chenzeyan29</username>
        <id>141880</id>
      </contributor>
      <origin>1028916</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67141" sha1="nwx8okvr0rl59eqce1jxxj2yduxexsw" xml:space="preserve">ပုဂံမတည်ထောင်မီကာလအတွင်း မြန်မာနိုင်ငံဧရိယာသို့ တိုင်းရင်းသားအုပ်စုများစွာ ဝင်ရောက်နေထိုင်ခြင်းသည် မြန်မာ့သမိုင်းတစ်လျှောက် တိုင်းရင်းသားဖွဲ့စည်းမှုအပေါ် အရေးပါသော သက်ရောက်မှုရှိခဲ့ပြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံသည် တောင်အာရှအရှေ့ပိုင်းရှိ လူမျိုးစုများနှင့် ယဉ်ကျေးမှုများ ဆုံဆည်းရာ အချက်အချာတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ မြန်မာမြေတွင် မူလအင်ဒို-ချိုင်းနားဘာသာစကားသုံး လူမျိုးများဖြစ်သည့် [[မွန်-ခမာ]] (Mon-Khmer) မျိုးနွယ်စုတို့သည် အစောဆုံး နေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်များက ထင်ရှားစွာ သတ်မှတ်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;History1&quot;&gt;သမိုင်းဦးကာလ မြန်မာနိုင်ငံသားများ၊ စာ-၁၀-၁၅။&lt;/ref&gt; ဤအချိန်ကာလအတွင်းတွင်လည်း [[အရှေ့အာရှ]]ဒေသ၌ အင်အားကြီးမားစွာ ပြန့်နှံ့လာသည့် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်အုပ်စု]]ဝင် လူမျိုးများလည်း မြန်မာ့မြေပေါ်သို့ တစ်စစ ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့အနက် အများစုသည် တောင်တန်းဒေသများတွင် နေထိုင်ကြပြီး၊ အချို့သည် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း [[ဧရာဝတီမြစ်]]ဝှမ်းဒေသများသို့ ရောက်ရှိလာကာ [[ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ]]ကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုတရုတ်-တိဗက်အုပ်စုမှ ခွဲထွက်လာသော [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ]]တို့၏ အစောဆုံးယဉ်ကျေးမှုသက်တမ်းသည် တရုတ်နှင့် ခေတ်ပြိုင် ငါးထောင်နှစ်ကျော်ရှိကြောင်း သမိုင်းရေးသားမှုအချို့နှင့် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ အချက်အလက်များမှတစ်ဆင့် ထင်ဟပ်လျက်ရှိသည်။ တိဗက်-ဗမာအုပ်စုဝင် ဗမာလူမျိုးများ၏ ဘိုးဘေးများသည်လည်း နန်ကျောက်ရှိ အနွယ်တူ [[ယီ လူမျိုး|ယီလူမျိုး]]များ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်မှ တောင်ဘက်မြစ်ဝှမ်းဒေသများသို့ ပြောင်းရွှေ့အခြေချခဲ့ပြီး၊ ပျူလူမျိုးများနှင့် ရောနှောကာ [[ဗမာလူမျိုး]]များ ဖြစ်လာကြသည်။&lt;ref name=&quot;History2&quot;&gt;မျိုးရိုးဗီဇနှင့် သမိုင်းစဉ်ဆက်၊ ၂၀၁၉။&lt;/ref&gt; ထိုနည်းတူစွာ တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်း ကွမ်းရှီးနှင့် ကွမ်တုန်းဒေသများမှ [[ခရာ-တိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ-တိုင် (တိုင်-ကဒိုင်) စကားပြောအုပ်စု]]ဝင် [[တိုင်လူမျိုး|တိုင်လူမျိုး]]များသည်လည်း မြောက်ပိုင်းမှ ဟန်တရုတ်လူမျိုးများ၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အုပ်စုနှစ်စုကွဲကာ အရှေ့တောင်အာရှဒေသသို့ အလုံးအရင်းဖြင့် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ပထမအုပ်စုသည် တောင်ဘက်သို့ ဦးတည်သွားရောက်ခဲ့ပြီး သံလွင်အရှေ့ပိုင်းဒေသမှ ထိုင်းနိုင်ငံတစ်လျှောက် [[လူးလူမျိုး|လူး]]၊ [[ဂုံရှမ်းလူမျိုး|ဂုံ]]၊ ယွန်း၊ ဒမ် နှင့် [[ထိုင်းလူမျိုး]]များ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။ ဒုတိယအုပ်စုသည် အနောက်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းကာ ရွှေလီမြစ်ဝှမ်းကို ဗဟိုပြု၍ [[မိုင်းမော|မိုင်းမောလုံနိုင်ငံ]]ကို ထူထောင်ခဲ့ပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် မွန်ဂိုများ ဝင်ရောက်လာမှုကြောင့် တောင်ဘက်သို့ ဆက်လက်ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ရာ ယနေ့ခေတ် ရှမ်းပြည်နယ် သံလွင်အနောက်ဘက်ဒေသများသို့ [[မောရှမ်းလူမျိုး|မောဝ်]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|လုံ]]၊ [[တိုင်းလိုင်လူမျိုး|လျန်]]၊ [[တိုင်းလေ့လူမျိုး|လေ]] နှင့် [[ခန္တီးရှမ်းလူမျိုး|ခန္တီး]] အစရှိသည့် ရှမ်းမျိုးနွယ်စုများအဖြစ် ကွဲပြား၍ အခြေချခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;History3&quot;&gt;ရှမ်းမျိုးနွယ်စုများ၏ သမိုင်းစဉ်၊ စာ-၄၅-၅၀။&lt;/ref&gt;


== ရှေးဟောင်း ချင်း၊ကချင်၊ကရင် လူမျိုးစုများ ==

မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ဘက် တောင်ကုန်းအရပ်ဒေသများတစ်ဝိုက်တွင် ပုဂံနိုင်ငံ အာဏာစက်မပြန့်နှံ့မီ ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာကပင် တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဝင် လူမျိုးစုများသည် အခြေချနေထိုင်လျက်ရှိပြီး၊ မိမိတို့နှင့် အနွယ်တူ လူမျိုးစုများအလိုက် မြို့ပြပြည်ရွာများ ထူထောင်ခဲ့ကြကြောင်း သမိုင်းဝင်အထောက်အထားများက ညွှန်းဆိုနေသည်။&lt;ref name=&quot;Hall1955&quot;&gt;Hall, D.G.E. (1955). ''A History of South-East Asia''.&lt;/ref&gt;

တိဗက်-ဗမာအုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြသည့် [[ချင်းလူမျိုး]] နှင့် [[ကချင်လူမျိုး|ကချင် (ဂျိမ်းဖော့)]] လူမျိုးနွယ်များသည်လည်း ပုဂံခေတ်မတိုင်မီကပင် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ တဖြည်းဖြည်းချင်း ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ ချင်းလူမျိုးများသည် အနောက်ဘက် တောင်တန်းဒေသများသို့ ဦးတည်အခြေချခဲ့ကြပြီး၊ ကချင်မျိုးနွယ်စုများသည် မြောက်ဘက်အစွန်ဆုံး တောင်တန်းဒေသများတွင် အခြေစိုက်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့၏ ရွှေ့ပြောင်းမှုသည် တိဗက်-ဗမာနွယ်စုများ၏ တောင်ဘက်သို့ စုန်ဆင်းလာသော ပင်မလှိုင်းကြီးများနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။&lt;ref name=&quot;Luce1959&quot;&gt;Luce, G.H. (1959). ''Old Kyaukse and the Coming of the Burmans''.&lt;/ref&gt;

=== ကရင်မျိုးနွယ်စုများ ===
ကရင်မျိုးနွယ်စုများသည်လည်း ယခုခေတ် [[ကယားပြည်နယ်]]၊ မိုးဗြဲနယ်များ၊ တောင်ငူနှင့် [[စစ်တောင်းမြစ်]] အရှေ့ဘက် တောင်တန်းဒေသများတွင် ပုဂံခေတ်မတိုင်မီကပင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြကြောင်း အထောက်အထားများ တွေ့ရှိရသည်။ သမိုင်းသုတေသီအချို့က ကရင်လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ရှေးအကျဆုံး ဝင်ရောက်လာကြသည့် မွန်ဂိုလွိုက်အနွယ်ဝင်များ ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ယူဆကြသည်။&lt;ref name=&quot;Marshall&quot;&gt;Marshall, Harry Ignatius. (1922). ''The Karen People of Burma''.&lt;/ref&gt; မွန်ရာဇဝင်ဟောင်းများအရလည်း [[သုဝဏ္ဏဘုမ္မိ|သထုံနိုင်ငံ]]ကို မတည်ထောင်မီကပင် ကရင်မျိုးနွယ်စုဝင်ဖြစ်သည့် [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]] များသည် သထုံဒေသတစ်ဝိုက်သို့ ဝင်ရောက်အခြေချလျက်ရှိကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။&lt;ref name=&quot;MonChronicle&quot;&gt;မွန်ရာဇဝင်ဟောင်းများ။&lt;/ref&gt;

== ရှေးဟောင်းမြန်မာလူမျိုးများ ==

[[အာရှတိုက်]]ဆိုင်ရာဘာသာဗေဒပညာရှင်များက မြန်မာလူမျိုးများသည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်မိသားစု]]အုပ်စုဝင် တမျိုးဖြစ် သည်ဟု အတည်ပြုထားကြသည်။ တရုတ်မှတ်တမ်းဟောင်းများ၏ အဆိုအရ ဗမာတို့၏ဘိုးဘေးများသည် တရုတ်ပြည် အနောက်မြောက် ချင်းဟိုင်နှင့် ကန်စုနယ် များတွင်နေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟုယူဆကြသည်။မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်းဒေသတွင်အခြေချနေထိုင်ခဲ့သော လူမျိုးနွယ်စုကြီးမှ အုပ်စုငယ်များအချိုချို ခွဲထွက်ကာ အရှေ့မြောက်ဘက်ဒေသသို့ခွဲထွက်သွားသောလူမျိုးစုသည် ဆိုက်ဘေးရီးယားဒေသမှ လူမျိုးစုငယ်များနှင့်ရောနှော၍ ဟန်တရုတ်လူမျိုးများဖြစ်လာပြီး အနောက်တောင်ဘက်သို့ခွဲထွက်လာသောအုပ်စုသည် အရှေ့တိဗက်ဒေသတွင် အုပ်စုငယ်အများအပြားကွဲထွက်ကာ တိဗက်လူမျိုး၊ဗမာလူမျိုး၊ယီလူမျိုးများ၏ ဘိုးဘေးများဖြစ်လာသည်။

ထိုနောက်တောင်ဘက်ယူနန်ဒေသသို့တရွေ့ရွေ့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်လာကြသည်။ ထိုအချိန်တွင်ယူနန်နယ်တွင် [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာ]][[ယီ လူမျိုး|အနွယ်ယီ(လိုလို)လူမျိုး]] ၏[[နန်ကျောက်|နန်ကျောက်နိုင်ငံ]]သည် အင်အားကြီးမားလာသည့် ထိုင်းရှမ်းများ၏ပြည်နယ်ကြီး ၆ ခုကို နန်ချောင်းနိုင်ငံ အဖြစ် ပထမ ဆုံး သိမ်းသွင်းနေသည့် ကာလ ဖြစ်သည်။ မြန်မာလူမျိုး များသည် ယူနန်နယ်တွင် နန်ကျောက် များနှင့် နှစ်အတန်ကြာ နေထိုင် လာခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆရသည်။ တရုတ်ရာဇဝင် ဆရာကြီး ဖန်ချုံ၏ မှတ်တမ်း၌ ၎င်းတို့၏ အကြီးအကဲ အားမင်းဟု ခေါ် ဝေါ် ကြောင်း ထိုင်း ရှမ်းများက စောမင်းဟု ခေါ် ဝေါ် ကြောင်း ရေးသားထားသည်။ထိုသို့ဖြင့်လွှတ်လပ်မှုကိုမြတ်နိုးသော ဗမာလူမျိုးတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်း သို့ ဝင်ရောက်လာကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်းနှင့် ပတ်သက် ၍ အကြား အမြင်များသည့်
သမိုင်းဆရာ ဂေါ်ဒွင်လုစ်၏ အဆိုအရ ထိုအုပ်စုသည် ရှေးဦးစွာ ကျောက်ဆည်နယ်သို့ ဝင်ရောက်လာပြီး မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းသို့ ပြန့် နှံ့သွားသည် ဟုဆိုသည်။ မြန်မာတို့ ရာစုနှစ် အနည်းငယ်အတွင်း အခြေစိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ယူနန်ကုန်းမြင့်မှာ ဝင်ရောက်လာသော တိဗက်-ဗမာ အနွယ်ဝင် လိုလို-ဗမာအုပ်စုသည် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတွင် ရောက်ရှိနှင့်ပြီးသော [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]]ဝင် ပျူလူမျိုးများ နှင့် ရောထွေးနေထိုင်ရာမှ ရာစုနှစ် အနည်းငယ်ခန့်အတွင်း ပျူလူမျိုး များနှင့် သွေးရောနှော သွားကြပြီး လူမျိုးကြီးနှစ်မျိုး ပေါင်းစပ်လိုက်ကြသဖြင့် စိုက်ပျိုးရေး၊ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းများ၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ ကာကွယ်ရေး၊ ယဉ်ကျေးမှု စသည် ဖြင့် အစစ အရာရာ တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးလာပြီး ကိုးရာစု နှင့် ဆယ်ရာစုခန့်လောက်တွင် မြန်မာ နိုင်ငံအလယ်ပိုင်း ဒေသ အားစည်းလုံးသိမ်းသွင်းပြီး ပုဂံပြည်နှင့် ပုဂံမင်းဆက်ကို စတင်ခဲ့၍ ဗမာယဉ်ကျေးမှု၊စာပေ၊ဗမာလူမျိုး အဖြစ်စတင်အသက်ဝင်လာခဲ့သည်။

----
ကျမ်းကိုး
* ဖန်ချုံ ( တရုတ်ရာဇဝင်ဆရာကြီး )
* တရုတ်မှတ်တမ်းဟောင်း
* ရှေးဟောင်းမြန်မာခေတ်ဦး ပုဂံ နယူးယောက်။ ဂျေဂျေအော်စတင်။ -၁၉၆၉ လုစ်

== ပျူနိုင်ငံ ==

ထိုင်းလင်းခေါ်  ယိုးဒယားရှမ်းများ ဝင်ရောက်မလာမှီ ယခုထိုင်းလင်းခေါ် ယိုးဒယားနိုင်ငံတွင် အရှေ့အာရှတိုက်တောင်ပိုင်း အင်ဒိုချိုင်းနား ကျွန်းဆွယ် မဲနံမြစ်ဝှမ်းတဝိုက်တလျောက် ကြီးကျယ် ကောင်းစားခဲ့ သည့် ခမာလူမျိုးများ၏ ကမ္ဗောဒီးယားနိုင်ငံခေါ်  ကမ္ဗောဇနိုင်ငံတော်ကြီး ရှိသကဲ့သို့ ၃ ရာစုမတိုင်မှီကပင် ဗီ ယက်နန်ဘက်တွင် စမ္ပပြည်များ တည်ရှိခဲ့သည်ကို ရှေးဟောင်းမြို့ပျက်များ၊ အဆောက်အဦးများ၊ ရှေး ဟောင်း ကျောက်စာများ တူးဖော်တွေ့ရှိခဲ့သည့်၊ မွန်ရာဇဝင်ဟောင်းများ၌ မဲနံမြစ်ဝှမ်းမြောက်ပိုင်း ဒေသအား ယောနကတိုင်း ဟရိပုဥ္စပြည် ၊ တောင်ပိုင်းဒေသအား အယုဇ္ဈယတိုင်း ဒွါရာဝတီပြည်ဟု ဖေါပြထားသည်။

ထိုအချိန်ကာလတွင် ထိုင်းရှမ်းများသည် တရုတ်ပြည်ယူနန်နယ်တွင် နန်ချိုနိုင်ငံအား တည်ထောင်၍ တ ရုတ် ဧကရာဇ်အား လက်ဆောင်ဘဏ္ဍာ ဆက်သရသည့် တရုတ် လက်အောက်ခံ တိုင်းပြည်ဖြစ်သည်၊ ပျူလူမျိုးများနှင့် ပတ်သက်သည့် သမိုင်းဝင် တရုတ်စာပေ ထန်ရာဇဝင်ဟောင်းများမှ ကောက်နုတ်ဖေါပြရလျှင် [[ပျူလူမျိုး]]များအား ၄ ရာစုလောက်ကပင် များစွာတိုးတက် ယဉ်ကျေးသည့် လူမျိုးတမျိုး ဖြစ်ပြီး ၈ ရာစု လောက်တွင် ကြီးကျယ်ခန်းနား အံ့ဩဖွယ်ရာမြို့ကြီး ၅ မြို့နှင့် ပြည်နယ်ကလေးပေါင်း ၁၈ နယ်မျှရှိ ကြောင်း ဘုရင်မင်း၏ အမည်ကား မဟာရာဇာတည်း ။ အမတ်ချုပ် အမည်က မဟာသေနတည်း။ မင်းကြီး မဟာရာဇာသည် ခရီးတိုသွားသည့်အခါ ရွှေကြိုးခတ်သည့် ထမ်းစင်စီးပြီး ။ ခရီးရှည်သွားလျှင် ဆင်စီးသည်။ မိဖုရားမောင်းမတရာကျော်ရှိသည်၊ မြို့တော်တံတိုင်းဝန်းကျင်အား စဥ့်အုတ်နှင့်စီထားသည်။

ကျုံးကမ်းပါးကို အုတ်စီသည်။ တံတိုင်းအတွင်း၌ သောင်းပေါင်းများ စွာသော မိသားစုများ နေထိုင်ကြပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာဘုန်းကြီးကျောင်း တစ်ရာကျော်ရှိသည်။ ကျောင်းပရဝုဏ်က အစ အခန်းများပါ ရွှေငွေမွမ်းမံ၍ အနီအဝါစသည့် တောက်ပသည့်ဆေးများရေးခြယ်ထားသည်။
ချိတ်ရောင်ခံ ဆေးသုတ်၍ ပန်းထိုး ကော်ဇောများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းထားသည်။ လူအများသည် မေတ္တာရှေ့ထားပြီး သတ္တဝါအများကို သတ်ဖြတ်ညှင်းဆဲရန် ဝန်လေးသည်။ မာန်မာန နှိမ့်ချ၍ ရည်မွန်သည်ကို တန်ဘိုးထားသည်။
စကားအပြောအဆိုနည်း၍ ဗေဒင်ဆရာပေါသည်။ ဤမျှကြီးကျယ် ထင်ရှားသည့် ပျူလူမျိုးများသည် ၉ ရာစုလောက်တွင် နန်ချိုထိုင်းရှမ်းများ၏ ပြင်းပြင်းထန်ထန် တိုက်ခိုက် ဖျက်ဆီးမှုကို ခံလိုက်ကြရသဖြင့် ပျူ လူမျိုးများ တည်ထောင်ခဲ့သည့် မြို့ပြ ပြည်နယ်များသည် ပျက်စီးသွားခဲ့ရသည်။ ထို့အတူ လူမျိုးတမျိုးအဖြစ် ရပ်တည်နိုင်ခြင်း မရှိတော့ပဲ ကစဥ့် ကလျား ဖြစ်သွားရတော့သည်။

----
ကျမ်းကိုး
* မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦးဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့်ရခိုင်ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ်။
* ဒေါက်တာသန်းထွန်း ၏ ပျူတွေဘယ်ပျောက်သွားသလဲ
* ဖန်ချုံ ( တရုတ်ရာဇဝင်ဆရာကြီး )
* ထန်တရုတ်မှတ်တမ်းဟောင်းများ
* ရှေးဟောင်းမြန်မာခေတ်ဦး ပုဂံ နယူးယောက်။ ဂျေဂျေအော်စတင်။ -၁၉၆၉ လုစ်
* အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* မြန်မာရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)

== ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးနှင့်သရေခေတ္တရာ ==

ဗုဒ္ဓဂေါတမ မြတ်စွာဘုရားသည် အိန္ဒိယမြောက်ပိုင်း နယ်စပ် [[နီပေါနိုင်ငံ]]တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည့် သာကီဝင် မင်းတပါး ဖြစ်သည်၊ မင်းသား၏ အဘိုးသည် သာကီဝင် လူမျိုးနွယ်စုအတွင်း ခိုက်ရန်ဖြစ်ပွားပြီး မြန်မာနိုင်ငံ ဧရာဝတီ မြစ်ညာအရပ် တကောင်းတွင်လာနေသည်။ ထိုမင်းအမည်မှာ အဘိရာဇာဟုခေါ်သည်။ ကြီးမြတ်သော မင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်၊ အဘိရာဇာမင်း ကွယ်လွန် သည့်အခါ သားနှစ်ပါးက နန်းလုကြရာ အကြီးက တောင်ဘက် သို့ထွက်လာပြီး ရခိုင်ဓညဝတီသို့ရောက်သွား သည်။ မင်းသားအငယ်က အထက် အညာကို အနိုင်ရလိုက်သည်။
တကောင်း နန်းဆက်မှာ ကံရာဇာငယ် ကစသည့် မင်းဆက် ၃၂ ဆက် မြောက်တွင် နန်ချို ရှမ်းများရောက် ဖျက်ဆီး၍ ပြည်ပျက်ခဲ့ရသည်။ ပြည်ပျက်စဉ် အစု ၃စု ကွဲကာ တစုသည် ဧရာဝတီမြစ်ရိုး တကောင်း တောင် ဘက် မလယ်အရပ်တွင် အခြေချ နေထိုင်ကြသည်။ လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင့်ငါးရာ ဗုဒ္ဓရှင်တော်ဘုရား လက်ထက်ကဟု ဆိုသည်။ အဘိရာဇာအား ဘိုးဘွားအရာမှ နှင်ထုတ်သည့် သဘောမျိုးနှင့် သာကီဝင် မင်းတပါးဖြစ်သည့် ဓဇရာဇာသည် မလယ်အရပ်သို့ ရောက်လာပြန်ပြီး ယင်းအရပ်တွင် ခိုကိုးနေသည့် သာကီဝင် မင်းသမီးတဦးနှင့် လက်ထပ်ပြီး ပျူမင်းဆက်ကို တကောင်းတွင် ထပ်၍ ထူထောင်ကြပြန်သည်။ ၁၇ နှစ် မြောက်မင်းသည် မဟာရာဇာမင်းကြီးဟု သောဘွဲ့အမည်ဖြစ်သည်။ မဟာရာဇာမင်းကြီး တွင် နန်းဆက်ခံမည့် သားတော်မရှိ၍ ယောက်ဖတော် ခေပဒုတအား အိမ်ရှေ့အရာ အပ်နှင်းသည် ခေပဒုတ မင်းသားသည် ရန်သူအား နှိမ်နင်းရန် တပ်ထွက်လာပြီး ရန်သူအား နှိမ်နင်းပြီးနောက် မူလနေထိုင်ရာနှင့် အလွန်ကွာဝေးသည့် နေရာရောက်နေသောကြောင့် နောင်အခါ သရေခေတ္ကရာဖြစ်မည့် နေရာတွင် ရသေ့ဝတ် လိုက်သည်။

ရသေ့ကြီး၏ ယောက်ဖ မင်းကြီးတွင် မျက်မမြင် မင်းသား ညီနောင်နှစ်ပါး ရှိသည် ။ မွေးစကပင် ဖျောက်ဖျက်ရန် မင်းကြီးက ခိုင်းသော်လည်း မယ်တော်က တိတ်တဆိတ် မွေးထားခဲ့သည်။ ညီနောင်မင်းသား နှစ်ပါး အရွယ်ရောက်လာသည့်အခါ မင်းကြီးကသိပြီး ဖေါင်ပေါ်တင်ကာမြစ်ထဲမျှောလိုက်သည်။ မြစ်တွင် မျှောပါ လာရင်း မျက်စေ့ အလင်းရသည်။ မြစ်အောက်ပိုင်း အကြေအရပ်တွင်ရှိသည့် ဦးကြီးရသေ့နှင့်တွေ့ကာ ဦးကြီး ရသေ့၏ အစီအမံအတိုင်း မဟာသမ္ဘဝမင်းသားနှင့် ပျူမင်းသမီး နန်းခမ်းအား ထိမ်းမြားစေပြီး ပျူတို့အား အုပ်ချုပ် မင်းလုပ်စေသည်။
ထိုသူတို့မှ ဒွတ္တဘောင်မင်းသားကိုဖွားမြင်သည်။ ဒွတ္တဘောင်မင်းဖြစ်သည့်အခါ အလွန်ကျယ်ဝန်းသည့် သရေခေတ္တရာမြို့ကြီးအားတည်ဆောက်ပါသည်။ ဗုဒ္ဓသာသနာ တော်အား ထောက်ပံ့ပြီး နေ့စဉ် ရဟန်းသံဃာ သုံးသောင်းအား ပစ္စည်းလေးပါး လှူသည်။ ဒွတ္တ ဘောင်းမင်း တည်ဆောက်ခဲ့သည့် ဘုရားများ မှာ သောကြမဘုရား ၊ ညီးညီးဘုရား ၊ စီးစီးဘုရား ၊ ဘောဘော ဘုရား၊ ပုထိုးကြီးဘုရား များဖြစ်သည်။
သို့သော် မင်းကြီးသည် သာသနာမြေ ( ဘုန်းကြီးကျောင်း ) မြေအား သိမ်းယူခဲ့သောအမှုကို ပြုခဲ့သောကြောင့် ပြည်သူတို့၏ လေးစားမှုအား မရတော့ပဲ အခွန်အကောက်များ ရရှိမှု နည်းပါးခဲ့သည်။ မင်းကြီးသည် ကိုယ်တော်တိုင် တိုင်းခန်း လှည့်လည်၍ အခွန်ခံထွက်ပြန်ရာ ၊ ပန်ထွာ (တောင်တွင်းကြီး) မင်းသမီးနှင့်တွေ့ပြီး ပန်ထွာမင်းသမီး အား ယစ်မူးရင်း မဆင်မခြင်သွားလာရာမှ မုန်တိုင်းမိကာ ရေနစ်ပျောက် ဆုံးသွားသည်။
ရာဇဝင်ကျမ်းတို့တွင် ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး အကြောင်း ရေးသားဖော်ပြကြရာတွင် အရေးပါဆုံး အချက်မှာ ဗုဒ္ဓသာသနာအား စည်ပင်ထွန်းကား ရန် ဘုရင်များသည် ထောက်ပံ့ခဲ့သော်လည်း သာသနာအား ထိခိုက် ဖွယ်ရာတစုံတခု လုပ်မိသည်နှင့် ဘေးဒဏ်သင့်၍ ပျက်စီးရပုံကို ထင်ရှားစွာ ရေးသားဖေါပြကြသည် ကို လေးနက်စွာ သံဝေဂ ယူသင့်ကြသည်။

----
ကျမ်းကိုး - ဒေါက်တာသန်းထွန်း ၏ ပျူတွေဘယ်ပျောက်သွားသလဲ သမိုင်း စာအုပ် စာမျက်နှာ ၁၈၁ မှ ၁၈၈ ထိ ကောက်နုတ်ဖော်ပြသည်။

== ရှေးဟောင်းရခိုင်လူမျိုးများ ==

ပျူနှင့်အနွယ်တူ ကမ်းယံလူမျိုးများ မြန်မာနိုင်ငံဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း ဒေသ ဘက်သို့ ဝင်ရောက်သည့် အချိန် ကာလလောက်မှာပင် တိဗက်-ဗမာ အနွယ်ဝင် အခြားလူမျိုးစုများ သည်လည်း ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်း ဒေသ များသို့ အိန္ဒိယနိုင်ငံအရှေ့ပိုင်းဒေသများဘက်မှ ဝင်ရောက်လာကြသည်။ ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းဒေသနှင့် သက်ဆိုင်သည့် သမိုင်းများကို လေ့လာသည့်အခါ ရှေးအကျဆုံး မင်းဆက်များနှင့်ပြည်နယ်များသည် စစ်တွေပတ်ဝန်း ကျင် ဒေသတဝိုက်လောက်တွင် အခြေခံသည်ကို အများဆုံး တွေ့ရှိရသည်။
ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းတောင်ပိုင်းဒေသများသို့ ဝင်ရောက်ခြေချသည့် လူ့အဖွဲ့အစည်းများမှာ ပျူနှင့်အနွယ် တူ ကမ်းယံလူမျိုးများသည် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း အရပ်ဒေသများမှ တဆင့် ဝင်ရောက်လာဖွယ်ရာ ရှိ သည်။ ရခိုင်ရာဇဝင်ဟောင်းများ၌ ရေးသားဖော်ပြထားသည်မှာ [[ဗုဒ္ဓ]] ပွင့်တော်မမူမှီ လွန်ခဲ့သည့်နှစ်ပေါင်း ၅၀၀၀ ကျော်လောက်မှစ၍ ဓညဝတီ ကို တည်ထောင်သည့် မာရယု မင်းဆက် ၅၄ ဆက်မျှ စိုးစံခဲ့ ကြောင်း ဒုတိယ အကြိမ်ဓညဝတီကိုတည်ထောင်သည့် ကံရာဇာကြီးမင်းဆက် ၂၉ ဆက်မြောက် စန္ဒသူရိယမင်းသည် ဗုဒ္ဓနှင့်ခေတ်ပြိုင် ဖြစ်ပြီး မဟာမုနိရုပ်ပွားတော်ကို သွန်းလုပ်ခဲ့ကြောင်း ရေးသား ဖော်ပြကြသည်။

ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းဒေသတဝိုက်တွင် တွေ့ရှိရသည့် သမိုင်းဝင်ထောက်အထားများအရ ပုဂံပြည်မတိုင်မှီ ရာစု နှစ်များစွာကပင် ပြည်နယ်ကလေးများ မင်းဆက်များ ထူထောင်ပြီးစီးကြောင်း တွေ့ရှိရသည် အထူးသဖြင့် ဝေသာလီ သပိတ်တောင် ဓညဝတီပြည်နယ်များသည် သူ့ခေတ်နှင့် သူ့အခါ ထင်ရှားကြီး ကျယ် သည့်ပြည် နယ်များဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော်ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းဒေသတခုလုံးကိုစည်းလုံးသိမ်းသွင်းသည့် မင်းဆက် များ မရှိခဲ့ပေ။ ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းတောင်ပိုင်းရှိ သံတွဲသည် ၁၃ရာစုခန့်အထိ သီးခြားကင်းလွတ်ခဲ့သည့်ပြည်နယ်ဒေသအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ မြန်မာတနိုင်ငံလုံးကို စတင်စည်းရုံးခဲ့သည့် ပုဂံမင်းဆက်ဘုရင်များ၏ လက် အောက်ပြည်နယ်များအဖြစ် ကျရောက်ခြင်း မရှိဘဲ သီးခြားကင်း လွတ်ခဲ့သည်။


----
ကျမ်းကိုး
* ရခိုင်ရာဇဝင် ။ အောင်သာဦး
* စန္ဒမာလာလင်္ကာရ။ ရခိုင်ရာဇဝင်သစ် ရခိုင်သမိုင်း ၊ ၁၅ ၊ ၁၈ ရာစု
* အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* မြန်မာရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)
* မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦး ဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့် ရခိုင် ယိုးဒယားသင်း ဂျာနယ်။

== ရှေးဟောင်းမွန်လူမျိုးများ ( ၁ ) ==

ရှေးဟောင်း ပျူလူမျိုးများနည်းတူမြန်မာ နိုင်ငံသမိုင်းနှင့် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓ ဘာသာ သာသနာကို အခြေခံ
အုတ်မြစ်ချပေးခဲ့သူ လူမျိုးကြီး တမျိုးမှာ မွန်ခမာ အနွယ်ဝင် မွန်လူမျိုး များဖြစ်သည်။ အရှေ့တောင်အာရှ တိုက်ဆိုင်ရာ သမိုင်းပညာရှင်များဖြစ်ကြသည့် အိုနယ်လုစ်နှင့် ဟာဘတ် အေစတက်တို့က အာရှတိုက် တောင် ပိုင်းဒေသများသို့ ဦးစွာဝင်ရောက်လာ သည့် မောင်းဂွတ်အနွယ်ဝင်များဟု ဆိုကြသည် သို့သော် တိဗက်တရုတ်နှင့်ထိုင်းအနွယ်ဝင်များနှင့် မဆိုင်ပဲ ဩစထရို အေရှတစ် အုပ်စုဝင် လူမျိုးနွယ်များအဖြစ် မွန်ခမာလူမျိုး များအား သတ်မှတ်ကြသည်။

အိန္ဒိယပြည် ဒဏ္ခိဏ ကုန်းမြေတဝိုက်ရှိ မွန်းဒတ်စ် လူမျိုးများ ၊ ဘင်္ဂလားနယ်ရှိ ဆန်သာလ် လူမျိုးများ ၊ အာသံနယ်ရှိ ခါဆီး လူမျိုးများ ၊ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပလောင် ။ ၀ ။ မွန်လူမျိုး များသည် မူလက လူမျိုးတမျိုးတည်းဖြစ် လိမ့်မည်ဟု ယူဆကြသည်။ သို့သော် အာရှတိုက်တောင်ပိုင်းသို့ ဝင်ရောက် လာကြရင်း အိန္ဒိယ ၊ မြန်မာ ၊ အင်ဒို ချိုင်းနား ကျွန်းဆွယ် ဒေသများသို့ ပြန့်နှံ့သွားကြ သည်ဟု သမိုင်းသုတေသီများက ယူဆကြသည်။ မွန်လူမျိုးများ မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ဝင်ရောက် မလာခင်က ငှင်း တို့နှင့်အနွယ်တူ ခမာလူမျိုးများနှင့် အတူ အင်ဒိုချိုင်းနား တဝိုက်တွင် နေထိုင်ခဲ့ကြကြောင်း သမိုင်းဝင်အ ထောက်အထားများ တွေ့ရှိရသည်။ ၁၃ ရာစု လောက်ကမှ ယိုးဒယား ( ထိုင်းလင်း ) များ ဝင်ရောက်နေထိုင်ကြသည်။

အင်ဒို ချိုင်းနား ကျွန်းဆွယ် မဲနံမြစ် ဝှမ်းဒေသ တဝိုက်တွင် ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများနှင့် သက်ဆိုင်သည့် မြို့ဟောင်းမြို့ပျက်များ ၊ ဘာသာ ကိုးကွယ်မှုဆိုင်ရာ ၊ ရှေးဟောင်း ကျောက်စာများကို တွေ့ ရှိရသည်။ မွန်ရာဇဝင်ဟောင်းများ၌ မဲနှံမြစ်ဝှမ်း မြောက်ပိုင်း ဒေသကို ယောနကတိုင်း ဟရိပုဥ္စပြည်နယ် ၊ တောင်ပိုင်းဒေသကို အယဇ္ဈယတိုင်း ဒွါရဝတီပြည်နယ်ဟု ရေးသား ဖော်ပြကြပြီး အာရပ် ခရီးသွားမှတ်တမ်းများတွင် လည်း သုဝဏ္ဏဘုမ္ဓိတိုင်း၏ ကြီး ကျယ်ခန်းနားပုံကို ရေးသားထားကြသည်။ ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများ သည် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] တောင်ပိုင်း ဒေသများ နှင့် ကူးလူးဆက်ဆံခဲ့ကြပြီး ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် အခြား ယဉ်ကျေးမှု များကို မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ တင်သွင်းခဲ့ကြသည်။

----
ကျမ်းကိုး
* ရာဇဓိရာဇ် အရေးတော်ပုံ ။ ဗညားဒလ
* အရှေ့တောင်အာရှ ရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* မြန်မာ ရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)
* မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦး ဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့် ရခိုင် ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ်။

== ရှေးဟောင်းမွန်လူမျိုးများ ( ၂ ) ==

၃ ရာစု ခန့်ဝန်းကျင်လောက်တွင် ဗီယက်နမ် နိုင်ငံတွင် ပေါ်ပေါက် ခဲ့သည့် စမ္ပပြည်နယ်နှင့်၎င်း ၊ ၅ ရာစု လောက်တွင် စတင်တည်ထောင် ၍ ၁၃ ရာစု ခန့်လောက်အထိ အင်ဒိုချိုင်းနား ကျွန်းဆွယ်နှင့် အရှေ့အာရှတိုက် တောင်ပိုင်းတွင် ကြီးကျယ် ကောင်းစားခဲ့သည့် ခမာ လူမျိုးများ ၏ ကမ္ဗောဇနိုင်ငံတော်ကြီးနှင့် ရှေး ဟောင်းမွန်လူမျိုးများသည် ဆက်သွယ်မှုများ ရှိခဲ့ကြသည်။ ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများသည် မဲနံ မြစ်ဝှမ်း ဒေသတဝိုက်တွင် နှစ်ကာလ များစွာ နေထိုင်ပြီးမှ မြန်မာနိုင်ငံတောင်ပိုင်း ဒေသ ဖြစ်သည့် တနင်္သာရီ ဘက်သို့ ပြန့်နှံဝင်ရောက်လာကြသည်။ ထို့နောက် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းများနှင့် ၊ စစ်တောင်း ၊ မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ပဲခူးဘက်သို့ ပြန့်နှံ့လာပြီး ၉ ရာစုနှစ်ခန့်တွင် ဥဿာပဲခူးပြည်နှင့် မာလ မင်းဆက်ကို ထူထောင်ကြသည်။
ထိုသို့ထူထောင်စဉ် မြန်မာနိုင်ငံပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဘက်ကိုအခြေစိုက်ထူ ရန်ကြိုးပမ်း အားထုတ်ကြသည့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတောင်ပိုင်း ချိုလာမင်းဆက်ဘုရင်များနှင့် တိုက်ခိုက်ကြရသည့် စစ်ပွဲများအကြောင်းအားမွန်ရာဇဝင်များ၌ ရေးသားထားသည်။၁ဝရာစုခန့်က အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းချိုလာမင်းဆက် ရာဂျန်ဒရာမင်းသည်မြန်မာနိုင်ငံ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ထားကြောင်း ဖော် ပြထားသည်။

ခမာ လူမျိုးတို့၏ ကမ္ဗောဒီးယား နိုင်ငံ တန်ခိုးကြီးမားခဲ့စဉ်က မွန်လူမျိုး တို့၏ မြို့ပြ ပြည်နယ်များကို ယင်း တို့ နိုင်ငံ၏ အစိပ်အပိုင်းတခုအဖြစ် ဆက်ဆံခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ အနော်ရထာမင်းလက်ထက်တွင် ဥဿ ပဲခူး အား မဲနံမြစ်ဝှမ်းမှ ဂျွန်းစစ်သည်များ လာရောက် တိုက်ခိုက်၍ [[အနော်ရထာ]]ဘုရင်၏ တပ်များက သွားရောက်ကူညီရကြောင်း ရာဇဝင်သမိုင်းများ၏ ရေးသားထားချက်များကိုလည်း ဆက်စပ်လေ့လာကြည့်နိုင်သည်။

ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများသည် တနင်္သာရီမှ ပဲခူးအထိပြန့်နှံ့လာပြီး ရာစုနှစ် အနည်းငယ်အတွင်း မြစ်ဝ ကျွန်းပေါ် ဒေသတခုလုံးသို့ ပြန့်နှံ့သွားကြသည်။ ရန်ကုန် မြောင်းမြ ပုသိမ် ဖျာပုံ ကျိုက်လတ် တွံတေး ဒေးဒရဲ လပွတ္ကာ ဓနုဖြူ ကျုံပျော် မြို့များသည် မွန်လူမျိုးများ တည်ထောင် ခဲ့ကြသည့်မြို့ပြများ ဖြစ်ပြီး အခေါ် အဝေါ် များသည်လည်း မွန်လူမျိုးတို့ ဝေါဟာရများ ဖြစ်သည်။

၁၄ ရာစုခန့်လောက်တွင် ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးတို့ အပြည်ပြည် အကွဲကွဲ အပြားပြား အမင်းမင်း ဖြစ်နေခြင်း အား ရာမညတိုင်းကို စတင်ထူထောင် သည့် ဝါရီရူမင်းဆက် ရာဇာဓိရာဇ်ဘုရင်က ပထမဦးဆုံးအကြိမ် စည်းလုံးသိမ်းသွင်းခဲ့သည်။ ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးတို့၏ မြို့ဟောင်းများ စေတီများ ကိုးကွယ်မှု ဆိုင်ရာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုများအား လေ့လာတွေ့ရှိချက်တွင် ရှေးဟောင်း ပျူလူမျိုးများကဲ့သို့ ဗြဟ္မဏနှင့် မဟာယနများကို မတွေ့ရှိရဘဲ ထေရဝါဒဆိုင်ရာ ယဉ်ကျေးမှုများကိုသာ တွေ့ရှိရသည်။ ပိသုကာနည်းမှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ တောင်ပိုင်းသို့နွယ်ကာ ပါဠိစာပေကိုသာသုံးစွဲပြီး အက္ခရာ အရေးအသားမှာ အိန္ဒိယ နိုင်ငံအရှေ့တောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းဒေသသုံး ပါလဝအက္ခရာမျိုးနှင့် ဆင်တူလေသည်။


----
ကျမ်းကိုး
* ရာဇဓိရာဇ် အရေးတော်ပုံ ။ ဗညားဒလ
* အရှေ့တောင်အာရှ ရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* မြန်မာ ရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)
* မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦး ဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့် ရခိုင် ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ်။

== ရှေးဟောင်းပျူလူမျိုးများ ==

သဘာဝ အရိုင်းသက်သက်မျှသာ ရှိသေးသည့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ပထမဦးဆုံး တိုးဝှေ့ဝင်ရောက်လာသည်မှာ အနောက်တိဗက်အနွယ်ဝင် ပျူလူမျိုးများဖြစ်သည်။ ပျူနှင့်အနွယ်တူ ရှေးဟောင်းလူမျိုးများသည် အိန္ဒိယ ပြည် အရှေ့ဘက်ဒေသများမှ အစုစု ကွဲကာ ဧရာတီမြစ်ဝှမ်း ဒေသတဝိုက် သို့ ပြန့်နှံ့သွားကြဟန်ရှိသည်။ ရခိုင်ကမ်း ရိုးတန်းဒေသသို့လည်း ဝင်ရောက်သွားကြသည်ဟု ယူဆရသည်။ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း ဒေသတဝိုက် တွင် ပျူလူမျိုးများနှင့် သက်ဆိုင် သည့် ရှေးဟောင်းမြို့ပျက်များ၊ အသုံးအဆောင်များအား ရှာဖွေတူးဖော် တွေ့ရှိချက်အရ ရှေးဟောင်း ပျူ လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံ အထက်ပိုင်း [[ရွှေဘို]] [[မုံရွာ]] အလောင်းတော် ကဿပ ဖိုးဝင်းတောင် ၊ ဟန်လင်းကြီး၊ တကောင်း၊ မြင်းခြံ၊ [[ပုဂံ]]၊ ပုပ္ပား၊ [[မကွေး]]၊ မင်းဘူး၊ သရက်၊ တောင်တွင်းကြီး ရမည်းသင်း၊ ညောင်လွန်၊ ပြည်၊ မှော်ဇာနယ်များတွင် မြို့ပြပြည်ရွာများ ထူထောင်ခဲ့ကြ သည်ဟု အထောက်အထား အခိုင်အမာ တွေ့ရှိရသည်။
သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်းအား တူးဖော်သည့်အခါ ဝိကရာမနှင့်ဝါရမမင်းဆက်များ ၏ အရိုးအိုးများကို ရှာ ဖွေတွေ့ရှိရသည်။ ဝိကရာမနှင့် ဝါရမမင်းဆက် များသည် ၊ ၇ ရာစုခန့်လောက်က သရေခေတ္တရာတွင် စိုးစံခဲ့ ကြောင်း အရိုးအိုးများပေါ် တွင် ကမ္ဗည်း ထိုးထားသည့် စာတမ်းများက အ ခိုင်အမာသက်သေခံ လျက်ရှိသည်။ ယင်းအနောက် တိဗက်အနွယ်ဝင် ပျူ လူမျိုးများနှင့် အနွယ်တူလူမျိုး များသည် အိန္ဒိယအရှေ့ပိုင်းဒေသ သို့ ရောက်နှင့်နေကြသော အင်ဒိုအာရိယန်များနှင့် နှစ်ကာလ အတန်ကြာ နေထိုင်လာခဲ့သော ကြောင့် အင်ဒို အာရိယန်များထံမှ ကုန်ထုတ်လုပ်မှု အတွေ့အကြုံနှင့် ယဉ်ကျေးမှုများကို ဆက်ခံရရှိလာဖွယ်ရှိသည်။ တူးဖော်တွေ့ ရှိရသည့် ကိုးကွယ်မှုဆိုင်ရာ ဘုရားပုထိုးများ၊ ရုပ်တုဆင်းထုများကိုကြည့်၍၊ ဗြဟ္မဏ၊ မဟာယန ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ စသည်ဖြင့် ရောထွေးနေကြောင်း ထင်ရှားစွာ တွေ့ ရသည်။ ပျူတို့၏ ဗိသုကာနည်းမှာ ၊ အိန္ဒိယပြည် ဂုတ္တခေတ်သို့နွယ်နေပြီး သက္ကတနှင့် ပါဠိစာပေများကိုသုံးစွဲကြောင်း သိရသည်။ အက္ခရာ အရေးအသားမှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ သုံးဗြဟ္ဓီသို့နွယ်သည့်ကဒမ္ဘ အက္ခရာမျိုးနှင့်ဆင်တူလေသည်။ သမိုင်းဝင်တရုတ်နန်းတွင်း မှတ်တမ်းများနှင့် တရုတ်စာပေများ ၌ မြန်မာနိုင်ငံ ပျူလူမျိုးများသည် ၄ ရာစုလောက်ကတည်းက တိုးတက် ယဉ်ကျေးလျက်ရှိသည့် လူမျိုးအဖြစ်ဖော်ပြထားသည်။ ၈ ရာစုလောက်တွင် ပျူလူမျိုးများတွင် ကြီးကျယ်ခန်းနားပြီးအံ့ဩလောက်ဖွယ်ရာ မြို့ကြီး ၅ မြို့နှင့် ပြည်နယ်ကလေးများ ၁၈ နယ် မျှရှကြောင်း ပျူမင်းသားအရှင်သခင်များတွင် အချွေအရံများ ကျေးကျွန်သင်းပင်းများရှိကြောင်း ယူနန်နယ် နန်ချိုဘုရင်သည် ပီကင်းတရုတ်ဧကရာဇ်ဘုရင်ထံ အဖူးအမျှော် လာရောက်သည့်အခါ သံအဖွဲ့နှင့်အတူ ပျူ မင်းသားအကြီးအကဲနှင့် ကချေသည် အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့လည်းပါလာကြောင်း ဖော်ပြမှတ်တမ်းတင်ထားသည်။


----
ကျမ်းကိုး
* မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦးဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့်ရခိုင်ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ်။
* ဒေါက်တာသန်းထွန်း ၏ ပျူတွေဘယ်ပျောက်သွားသလဲ
* အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* ဖန်ချုံ ( တရုတ်ရာဇဝင်ဆရာကြီး )
* ထန်တရုတ်မှတ်တမ်းဟောင်းများ
* ရှေးဟောင်းမြန်မာခေတ်ဦး ပုဂံ နယူးယောက်။ ဂျေဂျေအော်စတင်။ -၁၉၆၉ လုစ်
* အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* မြန်မာရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)

== ပုဂံပြည်မတိုင်ခင်က မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ထေရဝါဒသာသနာ ==

ရှေးနှစ်ပေါင်း ငါးထောင်လောက်က အင်ဒို အာရိယန်လူမျိုးများ ဂင်္ဂါ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ အိန္ဒူမြစ်ဝှမ်းများသို့ မ
ဝင်ရောက်မပြန့်နှံ့မီနှင့် မောင်းဂွတ် အနွယ်ဝင်များ အာရှ တိုက်အရှေ့ပိုင်း အရှေ့တောင်ပိုင်းများသို့ မဝင်ရောက် မပြန့်နှံ့သေးမီကပင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျောက်လက်နက်များ အသုံးပြုခဲ့ သည့် ရှေးဟောင်း လူမျိုးများ နေထိုင်ခဲ့ကြသည့် အထောက်အထားများ တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။
အထက် မြန်မာနိုင်ငံ ဒေသများနှင့် ပဲခူးခရိုင်၊ မြင်းခြံ၊ ပခုတ္ကူ၊ သရက်၊ မကွေးခရိုင်နှင့် ရခိုင် တနင်္သာရီကမ်းရိုးဒေသများတွင် အနှံ့အပြားရှာဖွေတူးဖော်ရရှိခဲ့သည်၊ ကျောက်ခေတ် လူမျိုးများ နောက်ပိုင်း ၊ [[အာရှတိုက်]] အရှေ့တောင်ပိုင်းသို့ ဝင်ရောက်လာကြသည့် အင်ဒိုနီး ရှင်းများသည်မြန်မာနိုင်ငံတောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်း တွင် နှစ်အတန်ကြာနေထိုင် သွားကြ သည်ဟု ယူဆရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းတဝိုက်တွင် နှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင်ကျော် က နေထိုင်သွားခဲ့ကြသည့် အင်ဒိုနီး ရှင်း များအား ရှေးခေတ် ပထဝီီပညာရှင်ကြီး တိုလေမီက လူသားစား အရိုင်းအစိုင်းများ ဟုဖော်ပြခဲ့သည်။ မြိတ် ကျွန်းစုတဝိုက်ရှိ ဆလုံလူမျိုးများသည် အင်ဒိုနီးရှင်း အကြွင်းအကျန်များဟု သမိုင်းပညာရှင်များက ယူဆကြ သည်။ နောက်ပိုင်း အင်ဒိုအာရိယန်လူမျိုးများသည် အိန္ဒိယပြည်သို့၎င်း။ မောင်းဂွတ်အနွယ်ဝင်များသည် အာရှတိုက်အရှေ့ပိုင်း၊ တောင်ပိုင်းများသို့ ဝင်ရောက်လာကြသည်။ ယင်းလူမျိုးကြီး နှစ်မျိုးသည် အာရှတိုက်သို့
ဝင်ရောက်လာကြပြီး တွေ့ဆုံခဲ့ကြ သည်ကို အာရှတိုက်ဆိုင်ရာ သမိုင်းပညာရှင်များက လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင်ငါးရာနှင့် သုံးထောင်ခန့်အကြားဟု ခန့်မှန်းကြသည်။
မောင်းဂွတ်အနွယ်များအား အိန္ဒိယ ပြည်တွင် အင်ဒိုအာရိယန်များက ဖိသဖြင့် အရှေ့တိဗက်နှင့် အနောက်တိဗက်ဟူ၍ အုပ်စုနှစ်စုကွဲသွားသည်။ အရှေ့တိဗက်အုပ်စုက တရုတ်ပြည် ယူနန် နယ်ဘက်သို့ ဝင်ရောက်သွားပြီး အနောက် တိဗက်အုပ်စုက အိန္ဒိယပြည် တွင်းသို့ ဝင်ရောက်သွားသည်။ အနောက် တိဗက်အုပ်စုကို အင်ဒိုအာရိယန်များက ဖိသဖြင့် မဏိပူရ၊ အာသံနယ်များမှ တဆင့်မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာကြသည်။ တရုတ်ပြည် ယူနန်နယ်ဘက်သို့ ဝင်ရောက်သွားကြသည့် အရှေ့တိဗက်အုပ်စုသည် တရုတ်က ဖိသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ အစုစုကွဲပြီးဝင်ရောက်လာကြပြန်သည်။ သို့ရာတွင် မောင်းဂွတ်အနွယ်ဝင် မွန်ခမာ လူမျိုး စုများသည် အင်ဒိုချိုင်းနား ကျွန်းဆွယ်ဒေသများသို့ သမိုင်း၏ ခပ်စောစော အချိန်ပိုင်းလောက်ကပင် ဝင်ရောက်နေကြပြီဖြစ်သည်။ လွန်ခဲ့ သည့် နှစ်ပေါင်း၂၀၀၀ နှင့် ၂၅၀၀ ကြားတွင် တရုတ်ပြည် ချင်မင်းဆက် ဘုရင်များသည် ယခင်က လူမျိုးစုအလိုက် အကွဲကွဲ အပြားပြား ပေါ်ပေါက်လျက်ရှိသည့်ပြည်နယ် များအား တရုတ်ပြည်ကြီး တပြည် ဖြစ်လာရန်စည်းလုံးနိုင်ခဲ့ကြသည်။

ထို့အတူ အိန္ဒိယပြည် ( တောင်ပိုင်း မှလွဲ၍ ) စန္ဒဂုတ်မင်း ဆက်ဘုရင်များ သည် လူမျိုးစုအလိုက် အကွဲကွဲအ ပြားပြား ဖြစ်နေပေါ်နေကြသည့် ၊ မာဂဓ ၊ ဝိဒေဟ ၊ ကောသလ ၊ ပဥ္စလာစသည့် ပြည်နယ်များကို သိမ်းသွင်းပြီး အိန္ဒိယပြည်ကြီးကို စည်းလုံးနိုင်ခဲ့သည်၊ ထိုသမိုင်းများသည် အထောက်အထား ခိုင်လုံသည့် အိန္ဒိယနှင့် တရုတ်ပြည်တို့၏ သမိုင်းဝင်အဖြစ် အပျက်များဖြစ်သည်၊

----
ကျမ်းကိုး
* မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦးဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့်ရခိုင်ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ်။
* ဒေါက်တာသန်းထွန်း ၏ ပျူတွေဘယ်ပျောက်သွားသလဲ
* အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* ဖန်ချုံ ( တရုတ်ရာဇဝင်ဆရာကြီး )
* ထန်တရုတ်မှတ်တမ်းဟောင်းများ
* ရှေးဟောင်းမြန်မာခေတ်ဦး ပုဂံ နယူးယောက်။ ဂျေဂျေအော်စတင်။ -၁၉၆၉ လုစ်
* အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* မြန်မာရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)
* ရှမ်းလူမျိုးများအကြောင်း။ ဒေါ့ဗ်

== မူရင်း ရင်းမြစ် ==
[http://www.mathetzin.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190930174225/http://www.mathetzin.com/ |date=30 September 2019 }}

[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]]</text>
      <sha1>nwx8okvr0rl59eqce1jxxj2yduxexsw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1028917</id>
      <parentid>1028916</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T06:37:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chenzeyan29</username>
        <id>141880</id>
      </contributor>
      <comment>/* မူရင်း ရင်းမြစ် */</comment>
      <origin>1028917</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67728" sha1="ts8x2fq7qe3rkqmjxidhqg4mb1amxeu" xml:space="preserve">ပုဂံမတည်ထောင်မီကာလအတွင်း မြန်မာနိုင်ငံဧရိယာသို့ တိုင်းရင်းသားအုပ်စုများစွာ ဝင်ရောက်နေထိုင်ခြင်းသည် မြန်မာ့သမိုင်းတစ်လျှောက် တိုင်းရင်းသားဖွဲ့စည်းမှုအပေါ် အရေးပါသော သက်ရောက်မှုရှိခဲ့ပြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံသည် တောင်အာရှအရှေ့ပိုင်းရှိ လူမျိုးစုများနှင့် ယဉ်ကျေးမှုများ ဆုံဆည်းရာ အချက်အချာတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ မြန်မာမြေတွင် မူလအင်ဒို-ချိုင်းနားဘာသာစကားသုံး လူမျိုးများဖြစ်သည့် [[မွန်-ခမာ]] (Mon-Khmer) မျိုးနွယ်စုတို့သည် အစောဆုံး နေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်များက ထင်ရှားစွာ သတ်မှတ်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;History1&quot;&gt;သမိုင်းဦးကာလ မြန်မာနိုင်ငံသားများ၊ စာ-၁၀-၁၅။&lt;/ref&gt; ဤအချိန်ကာလအတွင်းတွင်လည်း [[အရှေ့အာရှ]]ဒေသ၌ အင်အားကြီးမားစွာ ပြန့်နှံ့လာသည့် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်အုပ်စု]]ဝင် လူမျိုးများလည်း မြန်မာ့မြေပေါ်သို့ တစ်စစ ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့အနက် အများစုသည် တောင်တန်းဒေသများတွင် နေထိုင်ကြပြီး၊ အချို့သည် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း [[ဧရာဝတီမြစ်]]ဝှမ်းဒေသများသို့ ရောက်ရှိလာကာ [[ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ]]ကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုတရုတ်-တိဗက်အုပ်စုမှ ခွဲထွက်လာသော [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ]]တို့၏ အစောဆုံးယဉ်ကျေးမှုသက်တမ်းသည် တရုတ်နှင့် ခေတ်ပြိုင် ငါးထောင်နှစ်ကျော်ရှိကြောင်း သမိုင်းရေးသားမှုအချို့နှင့် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ အချက်အလက်များမှတစ်ဆင့် ထင်ဟပ်လျက်ရှိသည်။ တိဗက်-ဗမာအုပ်စုဝင် ဗမာလူမျိုးများ၏ ဘိုးဘေးများသည်လည်း နန်ကျောက်ရှိ အနွယ်တူ [[ယီ လူမျိုး|ယီလူမျိုး]]များ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်မှ တောင်ဘက်မြစ်ဝှမ်းဒေသများသို့ ပြောင်းရွှေ့အခြေချခဲ့ပြီး၊ ပျူလူမျိုးများနှင့် ရောနှောကာ [[ဗမာလူမျိုး]]များ ဖြစ်လာကြသည်။&lt;ref name=&quot;History2&quot;&gt;မျိုးရိုးဗီဇနှင့် သမိုင်းစဉ်ဆက်၊ ၂၀၁၉။&lt;/ref&gt; ထိုနည်းတူစွာ တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်း ကွမ်းရှီးနှင့် ကွမ်တုန်းဒေသများမှ [[ခရာ-တိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ-တိုင် (တိုင်-ကဒိုင်) စကားပြောအုပ်စု]]ဝင် [[တိုင်လူမျိုး|တိုင်လူမျိုး]]များသည်လည်း မြောက်ပိုင်းမှ ဟန်တရုတ်လူမျိုးများ၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အုပ်စုနှစ်စုကွဲကာ အရှေ့တောင်အာရှဒေသသို့ အလုံးအရင်းဖြင့် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ပထမအုပ်စုသည် တောင်ဘက်သို့ ဦးတည်သွားရောက်ခဲ့ပြီး သံလွင်အရှေ့ပိုင်းဒေသမှ ထိုင်းနိုင်ငံတစ်လျှောက် [[လူးလူမျိုး|လူး]]၊ [[ဂုံရှမ်းလူမျိုး|ဂုံ]]၊ ယွန်း၊ ဒမ် နှင့် [[ထိုင်းလူမျိုး]]များ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။ ဒုတိယအုပ်စုသည် အနောက်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းကာ ရွှေလီမြစ်ဝှမ်းကို ဗဟိုပြု၍ [[မိုင်းမော|မိုင်းမောလုံနိုင်ငံ]]ကို ထူထောင်ခဲ့ပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် မွန်ဂိုများ ဝင်ရောက်လာမှုကြောင့် တောင်ဘက်သို့ ဆက်လက်ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ရာ ယနေ့ခေတ် ရှမ်းပြည်နယ် သံလွင်အနောက်ဘက်ဒေသများသို့ [[မောရှမ်းလူမျိုး|မောဝ်]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|လုံ]]၊ [[တိုင်းလိုင်လူမျိုး|လျန်]]၊ [[တိုင်းလေ့လူမျိုး|လေ]] နှင့် [[ခန္တီးရှမ်းလူမျိုး|ခန္တီး]] အစရှိသည့် ရှမ်းမျိုးနွယ်စုများအဖြစ် ကွဲပြား၍ အခြေချခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;History3&quot;&gt;ရှမ်းမျိုးနွယ်စုများ၏ သမိုင်းစဉ်၊ စာ-၄၅-၅၀။&lt;/ref&gt;


== ရှေးဟောင်း ချင်း၊ကချင်၊ကရင် လူမျိုးစုများ ==

မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ဘက် တောင်ကုန်းအရပ်ဒေသများတစ်ဝိုက်တွင် ပုဂံနိုင်ငံ အာဏာစက်မပြန့်နှံ့မီ ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာကပင် တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဝင် လူမျိုးစုများသည် အခြေချနေထိုင်လျက်ရှိပြီး၊ မိမိတို့နှင့် အနွယ်တူ လူမျိုးစုများအလိုက် မြို့ပြပြည်ရွာများ ထူထောင်ခဲ့ကြကြောင်း သမိုင်းဝင်အထောက်အထားများက ညွှန်းဆိုနေသည်။&lt;ref name=&quot;Hall1955&quot;&gt;Hall, D.G.E. (1955). ''A History of South-East Asia''.&lt;/ref&gt;

တိဗက်-ဗမာအုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြသည့် [[ချင်းလူမျိုး]] နှင့် [[ကချင်လူမျိုး|ကချင် (ဂျိမ်းဖော့)]] လူမျိုးနွယ်များသည်လည်း ပုဂံခေတ်မတိုင်မီကပင် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ တဖြည်းဖြည်းချင်း ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ ချင်းလူမျိုးများသည် အနောက်ဘက် တောင်တန်းဒေသများသို့ ဦးတည်အခြေချခဲ့ကြပြီး၊ ကချင်မျိုးနွယ်စုများသည် မြောက်ဘက်အစွန်ဆုံး တောင်တန်းဒေသများတွင် အခြေစိုက်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့၏ ရွှေ့ပြောင်းမှုသည် တိဗက်-ဗမာနွယ်စုများ၏ တောင်ဘက်သို့ စုန်ဆင်းလာသော ပင်မလှိုင်းကြီးများနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။&lt;ref name=&quot;Luce1959&quot;&gt;Luce, G.H. (1959). ''Old Kyaukse and the Coming of the Burmans''.&lt;/ref&gt;

=== ကရင်မျိုးနွယ်စုများ ===
ကရင်မျိုးနွယ်စုများသည်လည်း ယခုခေတ် [[ကယားပြည်နယ်]]၊ မိုးဗြဲနယ်များ၊ တောင်ငူနှင့် [[စစ်တောင်းမြစ်]] အရှေ့ဘက် တောင်တန်းဒေသများတွင် ပုဂံခေတ်မတိုင်မီကပင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြကြောင်း အထောက်အထားများ တွေ့ရှိရသည်။ သမိုင်းသုတေသီအချို့က ကရင်လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ရှေးအကျဆုံး ဝင်ရောက်လာကြသည့် မွန်ဂိုလွိုက်အနွယ်ဝင်များ ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ယူဆကြသည်။&lt;ref name=&quot;Marshall&quot;&gt;Marshall, Harry Ignatius. (1922). ''The Karen People of Burma''.&lt;/ref&gt; မွန်ရာဇဝင်ဟောင်းများအရလည်း [[သုဝဏ္ဏဘုမ္မိ|သထုံနိုင်ငံ]]ကို မတည်ထောင်မီကပင် ကရင်မျိုးနွယ်စုဝင်ဖြစ်သည့် [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]] များသည် သထုံဒေသတစ်ဝိုက်သို့ ဝင်ရောက်အခြေချလျက်ရှိကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။&lt;ref name=&quot;MonChronicle&quot;&gt;မွန်ရာဇဝင်ဟောင်းများ။&lt;/ref&gt;

== ရှေးဟောင်းမြန်မာလူမျိုးများ ==

[[အာရှတိုက်]]ဆိုင်ရာဘာသာဗေဒပညာရှင်များက မြန်မာလူမျိုးများသည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်မိသားစု]]အုပ်စုဝင် တမျိုးဖြစ် သည်ဟု အတည်ပြုထားကြသည်။ တရုတ်မှတ်တမ်းဟောင်းများ၏ အဆိုအရ ဗမာတို့၏ဘိုးဘေးများသည် တရုတ်ပြည် အနောက်မြောက် ချင်းဟိုင်နှင့် ကန်စုနယ် များတွင်နေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟုယူဆကြသည်။မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်းဒေသတွင်အခြေချနေထိုင်ခဲ့သော လူမျိုးနွယ်စုကြီးမှ အုပ်စုငယ်များအချိုချို ခွဲထွက်ကာ အရှေ့မြောက်ဘက်ဒေသသို့ခွဲထွက်သွားသောလူမျိုးစုသည် ဆိုက်ဘေးရီးယားဒေသမှ လူမျိုးစုငယ်များနှင့်ရောနှော၍ ဟန်တရုတ်လူမျိုးများဖြစ်လာပြီး အနောက်တောင်ဘက်သို့ခွဲထွက်လာသောအုပ်စုသည် အရှေ့တိဗက်ဒေသတွင် အုပ်စုငယ်အများအပြားကွဲထွက်ကာ တိဗက်လူမျိုး၊ဗမာလူမျိုး၊ယီလူမျိုးများ၏ ဘိုးဘေးများဖြစ်လာသည်။

ထိုနောက်တောင်ဘက်ယူနန်ဒေသသို့တရွေ့ရွေ့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်လာကြသည်။ ထိုအချိန်တွင်ယူနန်နယ်တွင် [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာ]][[ယီ လူမျိုး|အနွယ်ယီ(လိုလို)လူမျိုး]] ၏[[နန်ကျောက်|နန်ကျောက်နိုင်ငံ]]သည် အင်အားကြီးမားလာသည့် ထိုင်းရှမ်းများ၏ပြည်နယ်ကြီး ၆ ခုကို နန်ချောင်းနိုင်ငံ အဖြစ် ပထမ ဆုံး သိမ်းသွင်းနေသည့် ကာလ ဖြစ်သည်။ မြန်မာလူမျိုး များသည် ယူနန်နယ်တွင် နန်ကျောက် များနှင့် နှစ်အတန်ကြာ နေထိုင် လာခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆရသည်။ တရုတ်ရာဇဝင် ဆရာကြီး ဖန်ချုံ၏ မှတ်တမ်း၌ ၎င်းတို့၏ အကြီးအကဲ အားမင်းဟု ခေါ် ဝေါ် ကြောင်း ထိုင်း ရှမ်းများက စောမင်းဟု ခေါ် ဝေါ် ကြောင်း ရေးသားထားသည်။ထိုသို့ဖြင့်လွှတ်လပ်မှုကိုမြတ်နိုးသော ဗမာလူမျိုးတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်း သို့ ဝင်ရောက်လာကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်းနှင့် ပတ်သက် ၍ အကြား အမြင်များသည့်
သမိုင်းဆရာ ဂေါ်ဒွင်လုစ်၏ အဆိုအရ ထိုအုပ်စုသည် ရှေးဦးစွာ ကျောက်ဆည်နယ်သို့ ဝင်ရောက်လာပြီး မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းသို့ ပြန့် နှံ့သွားသည် ဟုဆိုသည်။ မြန်မာတို့ ရာစုနှစ် အနည်းငယ်အတွင်း အခြေစိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ယူနန်ကုန်းမြင့်မှာ ဝင်ရောက်လာသော တိဗက်-ဗမာ အနွယ်ဝင် လိုလို-ဗမာအုပ်စုသည် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတွင် ရောက်ရှိနှင့်ပြီးသော [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]]ဝင် ပျူလူမျိုးများ နှင့် ရောထွေးနေထိုင်ရာမှ ရာစုနှစ် အနည်းငယ်ခန့်အတွင်း ပျူလူမျိုး များနှင့် သွေးရောနှော သွားကြပြီး လူမျိုးကြီးနှစ်မျိုး ပေါင်းစပ်လိုက်ကြသဖြင့် စိုက်ပျိုးရေး၊ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းများ၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ ကာကွယ်ရေး၊ ယဉ်ကျေးမှု စသည် ဖြင့် အစစ အရာရာ တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးလာပြီး ကိုးရာစု နှင့် ဆယ်ရာစုခန့်လောက်တွင် မြန်မာ နိုင်ငံအလယ်ပိုင်း ဒေသ အားစည်းလုံးသိမ်းသွင်းပြီး ပုဂံပြည်နှင့် ပုဂံမင်းဆက်ကို စတင်ခဲ့၍ ဗမာယဉ်ကျေးမှု၊စာပေ၊ဗမာလူမျိုး အဖြစ်စတင်အသက်ဝင်လာခဲ့သည်။

----
ကျမ်းကိုး
* ဖန်ချုံ ( တရုတ်ရာဇဝင်ဆရာကြီး )
* တရုတ်မှတ်တမ်းဟောင်း
* ရှေးဟောင်းမြန်မာခေတ်ဦး ပုဂံ နယူးယောက်။ ဂျေဂျေအော်စတင်။ -၁၉၆၉ လုစ်

== ပျူနိုင်ငံ ==

ထိုင်းလင်းခေါ်  ယိုးဒယားရှမ်းများ ဝင်ရောက်မလာမှီ ယခုထိုင်းလင်းခေါ် ယိုးဒယားနိုင်ငံတွင် အရှေ့အာရှတိုက်တောင်ပိုင်း အင်ဒိုချိုင်းနား ကျွန်းဆွယ် မဲနံမြစ်ဝှမ်းတဝိုက်တလျောက် ကြီးကျယ် ကောင်းစားခဲ့ သည့် ခမာလူမျိုးများ၏ ကမ္ဗောဒီးယားနိုင်ငံခေါ်  ကမ္ဗောဇနိုင်ငံတော်ကြီး ရှိသကဲ့သို့ ၃ ရာစုမတိုင်မှီကပင် ဗီ ယက်နန်ဘက်တွင် စမ္ပပြည်များ တည်ရှိခဲ့သည်ကို ရှေးဟောင်းမြို့ပျက်များ၊ အဆောက်အဦးများ၊ ရှေး ဟောင်း ကျောက်စာများ တူးဖော်တွေ့ရှိခဲ့သည့်၊ မွန်ရာဇဝင်ဟောင်းများ၌ မဲနံမြစ်ဝှမ်းမြောက်ပိုင်း ဒေသအား ယောနကတိုင်း ဟရိပုဥ္စပြည် ၊ တောင်ပိုင်းဒေသအား အယုဇ္ဈယတိုင်း ဒွါရာဝတီပြည်ဟု ဖေါပြထားသည်။

ထိုအချိန်ကာလတွင် ထိုင်းရှမ်းများသည် တရုတ်ပြည်ယူနန်နယ်တွင် နန်ချိုနိုင်ငံအား တည်ထောင်၍ တ ရုတ် ဧကရာဇ်အား လက်ဆောင်ဘဏ္ဍာ ဆက်သရသည့် တရုတ် လက်အောက်ခံ တိုင်းပြည်ဖြစ်သည်၊ ပျူလူမျိုးများနှင့် ပတ်သက်သည့် သမိုင်းဝင် တရုတ်စာပေ ထန်ရာဇဝင်ဟောင်းများမှ ကောက်နုတ်ဖေါပြရလျှင် [[ပျူလူမျိုး]]များအား ၄ ရာစုလောက်ကပင် များစွာတိုးတက် ယဉ်ကျေးသည့် လူမျိုးတမျိုး ဖြစ်ပြီး ၈ ရာစု လောက်တွင် ကြီးကျယ်ခန်းနား အံ့ဩဖွယ်ရာမြို့ကြီး ၅ မြို့နှင့် ပြည်နယ်ကလေးပေါင်း ၁၈ နယ်မျှရှိ ကြောင်း ဘုရင်မင်း၏ အမည်ကား မဟာရာဇာတည်း ။ အမတ်ချုပ် အမည်က မဟာသေနတည်း။ မင်းကြီး မဟာရာဇာသည် ခရီးတိုသွားသည့်အခါ ရွှေကြိုးခတ်သည့် ထမ်းစင်စီးပြီး ။ ခရီးရှည်သွားလျှင် ဆင်စီးသည်။ မိဖုရားမောင်းမတရာကျော်ရှိသည်၊ မြို့တော်တံတိုင်းဝန်းကျင်အား စဥ့်အုတ်နှင့်စီထားသည်။

ကျုံးကမ်းပါးကို အုတ်စီသည်။ တံတိုင်းအတွင်း၌ သောင်းပေါင်းများ စွာသော မိသားစုများ နေထိုင်ကြပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာဘုန်းကြီးကျောင်း တစ်ရာကျော်ရှိသည်။ ကျောင်းပရဝုဏ်က အစ အခန်းများပါ ရွှေငွေမွမ်းမံ၍ အနီအဝါစသည့် တောက်ပသည့်ဆေးများရေးခြယ်ထားသည်။
ချိတ်ရောင်ခံ ဆေးသုတ်၍ ပန်းထိုး ကော်ဇောများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းထားသည်။ လူအများသည် မေတ္တာရှေ့ထားပြီး သတ္တဝါအများကို သတ်ဖြတ်ညှင်းဆဲရန် ဝန်လေးသည်။ မာန်မာန နှိမ့်ချ၍ ရည်မွန်သည်ကို တန်ဘိုးထားသည်။
စကားအပြောအဆိုနည်း၍ ဗေဒင်ဆရာပေါသည်။ ဤမျှကြီးကျယ် ထင်ရှားသည့် ပျူလူမျိုးများသည် ၉ ရာစုလောက်တွင် နန်ချိုထိုင်းရှမ်းများ၏ ပြင်းပြင်းထန်ထန် တိုက်ခိုက် ဖျက်ဆီးမှုကို ခံလိုက်ကြရသဖြင့် ပျူ လူမျိုးများ တည်ထောင်ခဲ့သည့် မြို့ပြ ပြည်နယ်များသည် ပျက်စီးသွားခဲ့ရသည်။ ထို့အတူ လူမျိုးတမျိုးအဖြစ် ရပ်တည်နိုင်ခြင်း မရှိတော့ပဲ ကစဥ့် ကလျား ဖြစ်သွားရတော့သည်။

----
ကျမ်းကိုး
* မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦးဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့်ရခိုင်ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ်။
* ဒေါက်တာသန်းထွန်း ၏ ပျူတွေဘယ်ပျောက်သွားသလဲ
* ဖန်ချုံ ( တရုတ်ရာဇဝင်ဆရာကြီး )
* ထန်တရုတ်မှတ်တမ်းဟောင်းများ
* ရှေးဟောင်းမြန်မာခေတ်ဦး ပုဂံ နယူးယောက်။ ဂျေဂျေအော်စတင်။ -၁၉၆၉ လုစ်
* အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* မြန်မာရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)

== ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးနှင့်သရေခေတ္တရာ ==

ဗုဒ္ဓဂေါတမ မြတ်စွာဘုရားသည် အိန္ဒိယမြောက်ပိုင်း နယ်စပ် [[နီပေါနိုင်ငံ]]တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည့် သာကီဝင် မင်းတပါး ဖြစ်သည်၊ မင်းသား၏ အဘိုးသည် သာကီဝင် လူမျိုးနွယ်စုအတွင်း ခိုက်ရန်ဖြစ်ပွားပြီး မြန်မာနိုင်ငံ ဧရာဝတီ မြစ်ညာအရပ် တကောင်းတွင်လာနေသည်။ ထိုမင်းအမည်မှာ အဘိရာဇာဟုခေါ်သည်။ ကြီးမြတ်သော မင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်၊ အဘိရာဇာမင်း ကွယ်လွန် သည့်အခါ သားနှစ်ပါးက နန်းလုကြရာ အကြီးက တောင်ဘက် သို့ထွက်လာပြီး ရခိုင်ဓညဝတီသို့ရောက်သွား သည်။ မင်းသားအငယ်က အထက် အညာကို အနိုင်ရလိုက်သည်။
တကောင်း နန်းဆက်မှာ ကံရာဇာငယ် ကစသည့် မင်းဆက် ၃၂ ဆက် မြောက်တွင် နန်ချို ရှမ်းများရောက် ဖျက်ဆီး၍ ပြည်ပျက်ခဲ့ရသည်။ ပြည်ပျက်စဉ် အစု ၃စု ကွဲကာ တစုသည် ဧရာဝတီမြစ်ရိုး တကောင်း တောင် ဘက် မလယ်အရပ်တွင် အခြေချ နေထိုင်ကြသည်။ လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင့်ငါးရာ ဗုဒ္ဓရှင်တော်ဘုရား လက်ထက်ကဟု ဆိုသည်။ အဘိရာဇာအား ဘိုးဘွားအရာမှ နှင်ထုတ်သည့် သဘောမျိုးနှင့် သာကီဝင် မင်းတပါးဖြစ်သည့် ဓဇရာဇာသည် မလယ်အရပ်သို့ ရောက်လာပြန်ပြီး ယင်းအရပ်တွင် ခိုကိုးနေသည့် သာကီဝင် မင်းသမီးတဦးနှင့် လက်ထပ်ပြီး ပျူမင်းဆက်ကို တကောင်းတွင် ထပ်၍ ထူထောင်ကြပြန်သည်။ ၁၇ နှစ် မြောက်မင်းသည် မဟာရာဇာမင်းကြီးဟု သောဘွဲ့အမည်ဖြစ်သည်။ မဟာရာဇာမင်းကြီး တွင် နန်းဆက်ခံမည့် သားတော်မရှိ၍ ယောက်ဖတော် ခေပဒုတအား အိမ်ရှေ့အရာ အပ်နှင်းသည် ခေပဒုတ မင်းသားသည် ရန်သူအား နှိမ်နင်းရန် တပ်ထွက်လာပြီး ရန်သူအား နှိမ်နင်းပြီးနောက် မူလနေထိုင်ရာနှင့် အလွန်ကွာဝေးသည့် နေရာရောက်နေသောကြောင့် နောင်အခါ သရေခေတ္ကရာဖြစ်မည့် နေရာတွင် ရသေ့ဝတ် လိုက်သည်။

ရသေ့ကြီး၏ ယောက်ဖ မင်းကြီးတွင် မျက်မမြင် မင်းသား ညီနောင်နှစ်ပါး ရှိသည် ။ မွေးစကပင် ဖျောက်ဖျက်ရန် မင်းကြီးက ခိုင်းသော်လည်း မယ်တော်က တိတ်တဆိတ် မွေးထားခဲ့သည်။ ညီနောင်မင်းသား နှစ်ပါး အရွယ်ရောက်လာသည့်အခါ မင်းကြီးကသိပြီး ဖေါင်ပေါ်တင်ကာမြစ်ထဲမျှောလိုက်သည်။ မြစ်တွင် မျှောပါ လာရင်း မျက်စေ့ အလင်းရသည်။ မြစ်အောက်ပိုင်း အကြေအရပ်တွင်ရှိသည့် ဦးကြီးရသေ့နှင့်တွေ့ကာ ဦးကြီး ရသေ့၏ အစီအမံအတိုင်း မဟာသမ္ဘဝမင်းသားနှင့် ပျူမင်းသမီး နန်းခမ်းအား ထိမ်းမြားစေပြီး ပျူတို့အား အုပ်ချုပ် မင်းလုပ်စေသည်။
ထိုသူတို့မှ ဒွတ္တဘောင်မင်းသားကိုဖွားမြင်သည်။ ဒွတ္တဘောင်မင်းဖြစ်သည့်အခါ အလွန်ကျယ်ဝန်းသည့် သရေခေတ္တရာမြို့ကြီးအားတည်ဆောက်ပါသည်။ ဗုဒ္ဓသာသနာ တော်အား ထောက်ပံ့ပြီး နေ့စဉ် ရဟန်းသံဃာ သုံးသောင်းအား ပစ္စည်းလေးပါး လှူသည်။ ဒွတ္တ ဘောင်းမင်း တည်ဆောက်ခဲ့သည့် ဘုရားများ မှာ သောကြမဘုရား ၊ ညီးညီးဘုရား ၊ စီးစီးဘုရား ၊ ဘောဘော ဘုရား၊ ပုထိုးကြီးဘုရား များဖြစ်သည်။
သို့သော် မင်းကြီးသည် သာသနာမြေ ( ဘုန်းကြီးကျောင်း ) မြေအား သိမ်းယူခဲ့သောအမှုကို ပြုခဲ့သောကြောင့် ပြည်သူတို့၏ လေးစားမှုအား မရတော့ပဲ အခွန်အကောက်များ ရရှိမှု နည်းပါးခဲ့သည်။ မင်းကြီးသည် ကိုယ်တော်တိုင် တိုင်းခန်း လှည့်လည်၍ အခွန်ခံထွက်ပြန်ရာ ၊ ပန်ထွာ (တောင်တွင်းကြီး) မင်းသမီးနှင့်တွေ့ပြီး ပန်ထွာမင်းသမီး အား ယစ်မူးရင်း မဆင်မခြင်သွားလာရာမှ မုန်တိုင်းမိကာ ရေနစ်ပျောက် ဆုံးသွားသည်။
ရာဇဝင်ကျမ်းတို့တွင် ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး အကြောင်း ရေးသားဖော်ပြကြရာတွင် အရေးပါဆုံး အချက်မှာ ဗုဒ္ဓသာသနာအား စည်ပင်ထွန်းကား ရန် ဘုရင်များသည် ထောက်ပံ့ခဲ့သော်လည်း သာသနာအား ထိခိုက် ဖွယ်ရာတစုံတခု လုပ်မိသည်နှင့် ဘေးဒဏ်သင့်၍ ပျက်စီးရပုံကို ထင်ရှားစွာ ရေးသားဖေါပြကြသည် ကို လေးနက်စွာ သံဝေဂ ယူသင့်ကြသည်။

----
ကျမ်းကိုး - ဒေါက်တာသန်းထွန်း ၏ ပျူတွေဘယ်ပျောက်သွားသလဲ သမိုင်း စာအုပ် စာမျက်နှာ ၁၈၁ မှ ၁၈၈ ထိ ကောက်နုတ်ဖော်ပြသည်။

== ရှေးဟောင်းရခိုင်လူမျိုးများ ==

ပျူနှင့်အနွယ်တူ ကမ်းယံလူမျိုးများ မြန်မာနိုင်ငံဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း ဒေသ ဘက်သို့ ဝင်ရောက်သည့် အချိန် ကာလလောက်မှာပင် တိဗက်-ဗမာ အနွယ်ဝင် အခြားလူမျိုးစုများ သည်လည်း ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်း ဒေသ များသို့ အိန္ဒိယနိုင်ငံအရှေ့ပိုင်းဒေသများဘက်မှ ဝင်ရောက်လာကြသည်။ ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းဒေသနှင့် သက်ဆိုင်သည့် သမိုင်းများကို လေ့လာသည့်အခါ ရှေးအကျဆုံး မင်းဆက်များနှင့်ပြည်နယ်များသည် စစ်တွေပတ်ဝန်း ကျင် ဒေသတဝိုက်လောက်တွင် အခြေခံသည်ကို အများဆုံး တွေ့ရှိရသည်။
ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းတောင်ပိုင်းဒေသများသို့ ဝင်ရောက်ခြေချသည့် လူ့အဖွဲ့အစည်းများမှာ ပျူနှင့်အနွယ် တူ ကမ်းယံလူမျိုးများသည် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း အရပ်ဒေသများမှ တဆင့် ဝင်ရောက်လာဖွယ်ရာ ရှိ သည်။ ရခိုင်ရာဇဝင်ဟောင်းများ၌ ရေးသားဖော်ပြထားသည်မှာ [[ဗုဒ္ဓ]] ပွင့်တော်မမူမှီ လွန်ခဲ့သည့်နှစ်ပေါင်း ၅၀၀၀ ကျော်လောက်မှစ၍ ဓညဝတီ ကို တည်ထောင်သည့် မာရယု မင်းဆက် ၅၄ ဆက်မျှ စိုးစံခဲ့ ကြောင်း ဒုတိယ အကြိမ်ဓညဝတီကိုတည်ထောင်သည့် ကံရာဇာကြီးမင်းဆက် ၂၉ ဆက်မြောက် စန္ဒသူရိယမင်းသည် ဗုဒ္ဓနှင့်ခေတ်ပြိုင် ဖြစ်ပြီး မဟာမုနိရုပ်ပွားတော်ကို သွန်းလုပ်ခဲ့ကြောင်း ရေးသား ဖော်ပြကြသည်။

ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းဒေသတဝိုက်တွင် တွေ့ရှိရသည့် သမိုင်းဝင်ထောက်အထားများအရ ပုဂံပြည်မတိုင်မှီ ရာစု နှစ်များစွာကပင် ပြည်နယ်ကလေးများ မင်းဆက်များ ထူထောင်ပြီးစီးကြောင်း တွေ့ရှိရသည် အထူးသဖြင့် ဝေသာလီ သပိတ်တောင် ဓညဝတီပြည်နယ်များသည် သူ့ခေတ်နှင့် သူ့အခါ ထင်ရှားကြီး ကျယ် သည့်ပြည် နယ်များဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော်ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းဒေသတခုလုံးကိုစည်းလုံးသိမ်းသွင်းသည့် မင်းဆက် များ မရှိခဲ့ပေ။ ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းတောင်ပိုင်းရှိ သံတွဲသည် ၁၃ရာစုခန့်အထိ သီးခြားကင်းလွတ်ခဲ့သည့်ပြည်နယ်ဒေသအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ မြန်မာတနိုင်ငံလုံးကို စတင်စည်းရုံးခဲ့သည့် ပုဂံမင်းဆက်ဘုရင်များ၏ လက် အောက်ပြည်နယ်များအဖြစ် ကျရောက်ခြင်း မရှိဘဲ သီးခြားကင်း လွတ်ခဲ့သည်။


----
ကျမ်းကိုး
* ရခိုင်ရာဇဝင် ။ အောင်သာဦး
* စန္ဒမာလာလင်္ကာရ။ ရခိုင်ရာဇဝင်သစ် ရခိုင်သမိုင်း ၊ ၁၅ ၊ ၁၈ ရာစု
* အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* မြန်မာရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)
* မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦး ဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့် ရခိုင် ယိုးဒယားသင်း ဂျာနယ်။

== ရှေးဟောင်းမွန်လူမျိုးများ ( ၁ ) ==

ရှေးဟောင်း ပျူလူမျိုးများနည်းတူမြန်မာ နိုင်ငံသမိုင်းနှင့် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓ ဘာသာ သာသနာကို အခြေခံ
အုတ်မြစ်ချပေးခဲ့သူ လူမျိုးကြီး တမျိုးမှာ မွန်ခမာ အနွယ်ဝင် မွန်လူမျိုး များဖြစ်သည်။ အရှေ့တောင်အာရှ တိုက်ဆိုင်ရာ သမိုင်းပညာရှင်များဖြစ်ကြသည့် အိုနယ်လုစ်နှင့် ဟာဘတ် အေစတက်တို့က အာရှတိုက် တောင် ပိုင်းဒေသများသို့ ဦးစွာဝင်ရောက်လာ သည့် မောင်းဂွတ်အနွယ်ဝင်များဟု ဆိုကြသည် သို့သော် တိဗက်တရုတ်နှင့်ထိုင်းအနွယ်ဝင်များနှင့် မဆိုင်ပဲ ဩစထရို အေရှတစ် အုပ်စုဝင် လူမျိုးနွယ်များအဖြစ် မွန်ခမာလူမျိုး များအား သတ်မှတ်ကြသည်။

အိန္ဒိယပြည် ဒဏ္ခိဏ ကုန်းမြေတဝိုက်ရှိ မွန်းဒတ်စ် လူမျိုးများ ၊ ဘင်္ဂလားနယ်ရှိ ဆန်သာလ် လူမျိုးများ ၊ အာသံနယ်ရှိ ခါဆီး လူမျိုးများ ၊ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပလောင် ။ ၀ ။ မွန်လူမျိုး များသည် မူလက လူမျိုးတမျိုးတည်းဖြစ် လိမ့်မည်ဟု ယူဆကြသည်။ သို့သော် အာရှတိုက်တောင်ပိုင်းသို့ ဝင်ရောက် လာကြရင်း အိန္ဒိယ ၊ မြန်မာ ၊ အင်ဒို ချိုင်းနား ကျွန်းဆွယ် ဒေသများသို့ ပြန့်နှံ့သွားကြ သည်ဟု သမိုင်းသုတေသီများက ယူဆကြသည်။ မွန်လူမျိုးများ မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ဝင်ရောက် မလာခင်က ငှင်း တို့နှင့်အနွယ်တူ ခမာလူမျိုးများနှင့် အတူ အင်ဒိုချိုင်းနား တဝိုက်တွင် နေထိုင်ခဲ့ကြကြောင်း သမိုင်းဝင်အ ထောက်အထားများ တွေ့ရှိရသည်။ ၁၃ ရာစု လောက်ကမှ ယိုးဒယား ( ထိုင်းလင်း ) များ ဝင်ရောက်နေထိုင်ကြသည်။

အင်ဒို ချိုင်းနား ကျွန်းဆွယ် မဲနံမြစ် ဝှမ်းဒေသ တဝိုက်တွင် ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများနှင့် သက်ဆိုင်သည့် မြို့ဟောင်းမြို့ပျက်များ ၊ ဘာသာ ကိုးကွယ်မှုဆိုင်ရာ ၊ ရှေးဟောင်း ကျောက်စာများကို တွေ့ ရှိရသည်။ မွန်ရာဇဝင်ဟောင်းများ၌ မဲနှံမြစ်ဝှမ်း မြောက်ပိုင်း ဒေသကို ယောနကတိုင်း ဟရိပုဥ္စပြည်နယ် ၊ တောင်ပိုင်းဒေသကို အယဇ္ဈယတိုင်း ဒွါရဝတီပြည်နယ်ဟု ရေးသား ဖော်ပြကြပြီး အာရပ် ခရီးသွားမှတ်တမ်းများတွင် လည်း သုဝဏ္ဏဘုမ္ဓိတိုင်း၏ ကြီး ကျယ်ခန်းနားပုံကို ရေးသားထားကြသည်။ ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများ သည် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] တောင်ပိုင်း ဒေသများ နှင့် ကူးလူးဆက်ဆံခဲ့ကြပြီး ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် အခြား ယဉ်ကျေးမှု များကို မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ တင်သွင်းခဲ့ကြသည်။

----
ကျမ်းကိုး
* ရာဇဓိရာဇ် အရေးတော်ပုံ ။ ဗညားဒလ
* အရှေ့တောင်အာရှ ရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* မြန်မာ ရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)
* မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦး ဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့် ရခိုင် ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ်။

== ရှေးဟောင်းမွန်လူမျိုးများ ( ၂ ) ==

၃ ရာစု ခန့်ဝန်းကျင်လောက်တွင် ဗီယက်နမ် နိုင်ငံတွင် ပေါ်ပေါက် ခဲ့သည့် စမ္ပပြည်နယ်နှင့်၎င်း ၊ ၅ ရာစု လောက်တွင် စတင်တည်ထောင် ၍ ၁၃ ရာစု ခန့်လောက်အထိ အင်ဒိုချိုင်းနား ကျွန်းဆွယ်နှင့် အရှေ့အာရှတိုက် တောင်ပိုင်းတွင် ကြီးကျယ် ကောင်းစားခဲ့သည့် ခမာ လူမျိုးများ ၏ ကမ္ဗောဇနိုင်ငံတော်ကြီးနှင့် ရှေး ဟောင်းမွန်လူမျိုးများသည် ဆက်သွယ်မှုများ ရှိခဲ့ကြသည်။ ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများသည် မဲနံ မြစ်ဝှမ်း ဒေသတဝိုက်တွင် နှစ်ကာလ များစွာ နေထိုင်ပြီးမှ မြန်မာနိုင်ငံတောင်ပိုင်း ဒေသ ဖြစ်သည့် တနင်္သာရီ ဘက်သို့ ပြန့်နှံဝင်ရောက်လာကြသည်။ ထို့နောက် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းများနှင့် ၊ စစ်တောင်း ၊ မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ပဲခူးဘက်သို့ ပြန့်နှံ့လာပြီး ၉ ရာစုနှစ်ခန့်တွင် ဥဿာပဲခူးပြည်နှင့် မာလ မင်းဆက်ကို ထူထောင်ကြသည်။
ထိုသို့ထူထောင်စဉ် မြန်မာနိုင်ငံပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဘက်ကိုအခြေစိုက်ထူ ရန်ကြိုးပမ်း အားထုတ်ကြသည့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတောင်ပိုင်း ချိုလာမင်းဆက်ဘုရင်များနှင့် တိုက်ခိုက်ကြရသည့် စစ်ပွဲများအကြောင်းအားမွန်ရာဇဝင်များ၌ ရေးသားထားသည်။၁ဝရာစုခန့်က အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းချိုလာမင်းဆက် ရာဂျန်ဒရာမင်းသည်မြန်မာနိုင်ငံ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ထားကြောင်း ဖော် ပြထားသည်။

ခမာ လူမျိုးတို့၏ ကမ္ဗောဒီးယား နိုင်ငံ တန်ခိုးကြီးမားခဲ့စဉ်က မွန်လူမျိုး တို့၏ မြို့ပြ ပြည်နယ်များကို ယင်း တို့ နိုင်ငံ၏ အစိပ်အပိုင်းတခုအဖြစ် ဆက်ဆံခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ အနော်ရထာမင်းလက်ထက်တွင် ဥဿ ပဲခူး အား မဲနံမြစ်ဝှမ်းမှ ဂျွန်းစစ်သည်များ လာရောက် တိုက်ခိုက်၍ [[အနော်ရထာ]]ဘုရင်၏ တပ်များက သွားရောက်ကူညီရကြောင်း ရာဇဝင်သမိုင်းများ၏ ရေးသားထားချက်များကိုလည်း ဆက်စပ်လေ့လာကြည့်နိုင်သည်။

ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများသည် တနင်္သာရီမှ ပဲခူးအထိပြန့်နှံ့လာပြီး ရာစုနှစ် အနည်းငယ်အတွင်း မြစ်ဝ ကျွန်းပေါ် ဒေသတခုလုံးသို့ ပြန့်နှံ့သွားကြသည်။ ရန်ကုန် မြောင်းမြ ပုသိမ် ဖျာပုံ ကျိုက်လတ် တွံတေး ဒေးဒရဲ လပွတ္ကာ ဓနုဖြူ ကျုံပျော် မြို့များသည် မွန်လူမျိုးများ တည်ထောင် ခဲ့ကြသည့်မြို့ပြများ ဖြစ်ပြီး အခေါ် အဝေါ် များသည်လည်း မွန်လူမျိုးတို့ ဝေါဟာရများ ဖြစ်သည်။

၁၄ ရာစုခန့်လောက်တွင် ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးတို့ အပြည်ပြည် အကွဲကွဲ အပြားပြား အမင်းမင်း ဖြစ်နေခြင်း အား ရာမညတိုင်းကို စတင်ထူထောင် သည့် ဝါရီရူမင်းဆက် ရာဇာဓိရာဇ်ဘုရင်က ပထမဦးဆုံးအကြိမ် စည်းလုံးသိမ်းသွင်းခဲ့သည်။ ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးတို့၏ မြို့ဟောင်းများ စေတီများ ကိုးကွယ်မှု ဆိုင်ရာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုများအား လေ့လာတွေ့ရှိချက်တွင် ရှေးဟောင်း ပျူလူမျိုးများကဲ့သို့ ဗြဟ္မဏနှင့် မဟာယနများကို မတွေ့ရှိရဘဲ ထေရဝါဒဆိုင်ရာ ယဉ်ကျေးမှုများကိုသာ တွေ့ရှိရသည်။ ပိသုကာနည်းမှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ တောင်ပိုင်းသို့နွယ်ကာ ပါဠိစာပေကိုသာသုံးစွဲပြီး အက္ခရာ အရေးအသားမှာ အိန္ဒိယ နိုင်ငံအရှေ့တောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းဒေသသုံး ပါလဝအက္ခရာမျိုးနှင့် ဆင်တူလေသည်။


----
ကျမ်းကိုး
* ရာဇဓိရာဇ် အရေးတော်ပုံ ။ ဗညားဒလ
* အရှေ့တောင်အာရှ ရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* မြန်မာ ရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)
* မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦး ဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့် ရခိုင် ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ်။

== ရှေးဟောင်းပျူလူမျိုးများ ==

သဘာဝ အရိုင်းသက်သက်မျှသာ ရှိသေးသည့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ပထမဦးဆုံး တိုးဝှေ့ဝင်ရောက်လာသည်မှာ အနောက်တိဗက်အနွယ်ဝင် ပျူလူမျိုးများဖြစ်သည်။ ပျူနှင့်အနွယ်တူ ရှေးဟောင်းလူမျိုးများသည် အိန္ဒိယ ပြည် အရှေ့ဘက်ဒေသများမှ အစုစု ကွဲကာ ဧရာတီမြစ်ဝှမ်း ဒေသတဝိုက် သို့ ပြန့်နှံ့သွားကြဟန်ရှိသည်။ ရခိုင်ကမ်း ရိုးတန်းဒေသသို့လည်း ဝင်ရောက်သွားကြသည်ဟု ယူဆရသည်။ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း ဒေသတဝိုက် တွင် ပျူလူမျိုးများနှင့် သက်ဆိုင် သည့် ရှေးဟောင်းမြို့ပျက်များ၊ အသုံးအဆောင်များအား ရှာဖွေတူးဖော် တွေ့ရှိချက်အရ ရှေးဟောင်း ပျူ လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံ အထက်ပိုင်း [[ရွှေဘို]] [[မုံရွာ]] အလောင်းတော် ကဿပ ဖိုးဝင်းတောင် ၊ ဟန်လင်းကြီး၊ တကောင်း၊ မြင်းခြံ၊ [[ပုဂံ]]၊ ပုပ္ပား၊ [[မကွေး]]၊ မင်းဘူး၊ သရက်၊ တောင်တွင်းကြီး ရမည်းသင်း၊ ညောင်လွန်၊ ပြည်၊ မှော်ဇာနယ်များတွင် မြို့ပြပြည်ရွာများ ထူထောင်ခဲ့ကြ သည်ဟု အထောက်အထား အခိုင်အမာ တွေ့ရှိရသည်။
သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်းအား တူးဖော်သည့်အခါ ဝိကရာမနှင့်ဝါရမမင်းဆက်များ ၏ အရိုးအိုးများကို ရှာ ဖွေတွေ့ရှိရသည်။ ဝိကရာမနှင့် ဝါရမမင်းဆက် များသည် ၊ ၇ ရာစုခန့်လောက်က သရေခေတ္တရာတွင် စိုးစံခဲ့ ကြောင်း အရိုးအိုးများပေါ် တွင် ကမ္ဗည်း ထိုးထားသည့် စာတမ်းများက အ ခိုင်အမာသက်သေခံ လျက်ရှိသည်။ ယင်းအနောက် တိဗက်အနွယ်ဝင် ပျူ လူမျိုးများနှင့် အနွယ်တူလူမျိုး များသည် အိန္ဒိယအရှေ့ပိုင်းဒေသ သို့ ရောက်နှင့်နေကြသော အင်ဒိုအာရိယန်များနှင့် နှစ်ကာလ အတန်ကြာ နေထိုင်လာခဲ့သော ကြောင့် အင်ဒို အာရိယန်များထံမှ ကုန်ထုတ်လုပ်မှု အတွေ့အကြုံနှင့် ယဉ်ကျေးမှုများကို ဆက်ခံရရှိလာဖွယ်ရှိသည်။ တူးဖော်တွေ့ ရှိရသည့် ကိုးကွယ်မှုဆိုင်ရာ ဘုရားပုထိုးများ၊ ရုပ်တုဆင်းထုများကိုကြည့်၍၊ ဗြဟ္မဏ၊ မဟာယန ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ စသည်ဖြင့် ရောထွေးနေကြောင်း ထင်ရှားစွာ တွေ့ ရသည်။ ပျူတို့၏ ဗိသုကာနည်းမှာ ၊ အိန္ဒိယပြည် ဂုတ္တခေတ်သို့နွယ်နေပြီး သက္ကတနှင့် ပါဠိစာပေများကိုသုံးစွဲကြောင်း သိရသည်။ အက္ခရာ အရေးအသားမှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ သုံးဗြဟ္ဓီသို့နွယ်သည့်ကဒမ္ဘ အက္ခရာမျိုးနှင့်ဆင်တူလေသည်။ သမိုင်းဝင်တရုတ်နန်းတွင်း မှတ်တမ်းများနှင့် တရုတ်စာပေများ ၌ မြန်မာနိုင်ငံ ပျူလူမျိုးများသည် ၄ ရာစုလောက်ကတည်းက တိုးတက် ယဉ်ကျေးလျက်ရှိသည့် လူမျိုးအဖြစ်ဖော်ပြထားသည်။ ၈ ရာစုလောက်တွင် ပျူလူမျိုးများတွင် ကြီးကျယ်ခန်းနားပြီးအံ့ဩလောက်ဖွယ်ရာ မြို့ကြီး ၅ မြို့နှင့် ပြည်နယ်ကလေးများ ၁၈ နယ် မျှရှကြောင်း ပျူမင်းသားအရှင်သခင်များတွင် အချွေအရံများ ကျေးကျွန်သင်းပင်းများရှိကြောင်း ယူနန်နယ် နန်ချိုဘုရင်သည် ပီကင်းတရုတ်ဧကရာဇ်ဘုရင်ထံ အဖူးအမျှော် လာရောက်သည့်အခါ သံအဖွဲ့နှင့်အတူ ပျူ မင်းသားအကြီးအကဲနှင့် ကချေသည် အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့လည်းပါလာကြောင်း ဖော်ပြမှတ်တမ်းတင်ထားသည်။


----
ကျမ်းကိုး
* မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦးဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့်ရခိုင်ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ်။
* ဒေါက်တာသန်းထွန်း ၏ ပျူတွေဘယ်ပျောက်သွားသလဲ
* အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* ဖန်ချုံ ( တရုတ်ရာဇဝင်ဆရာကြီး )
* ထန်တရုတ်မှတ်တမ်းဟောင်းများ
* ရှေးဟောင်းမြန်မာခေတ်ဦး ပုဂံ နယူးယောက်။ ဂျေဂျေအော်စတင်။ -၁၉၆၉ လုစ်
* အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* မြန်မာရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)

== ပုဂံပြည်မတိုင်ခင်က မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ထေရဝါဒသာသနာ ==

ရှေးနှစ်ပေါင်း ငါးထောင်လောက်က အင်ဒို အာရိယန်လူမျိုးများ ဂင်္ဂါ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ အိန္ဒူမြစ်ဝှမ်းများသို့ မ
ဝင်ရောက်မပြန့်နှံ့မီနှင့် မောင်းဂွတ် အနွယ်ဝင်များ အာရှ တိုက်အရှေ့ပိုင်း အရှေ့တောင်ပိုင်းများသို့ မဝင်ရောက် မပြန့်နှံ့သေးမီကပင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျောက်လက်နက်များ အသုံးပြုခဲ့ သည့် ရှေးဟောင်း လူမျိုးများ နေထိုင်ခဲ့ကြသည့် အထောက်အထားများ တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။
အထက် မြန်မာနိုင်ငံ ဒေသများနှင့် ပဲခူးခရိုင်၊ မြင်းခြံ၊ ပခုတ္ကူ၊ သရက်၊ မကွေးခရိုင်နှင့် ရခိုင် တနင်္သာရီကမ်းရိုးဒေသများတွင် အနှံ့အပြားရှာဖွေတူးဖော်ရရှိခဲ့သည်၊ ကျောက်ခေတ် လူမျိုးများ နောက်ပိုင်း ၊ [[အာရှတိုက်]] အရှေ့တောင်ပိုင်းသို့ ဝင်ရောက်လာကြသည့် အင်ဒိုနီး ရှင်းများသည်မြန်မာနိုင်ငံတောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်း တွင် နှစ်အတန်ကြာနေထိုင် သွားကြ သည်ဟု ယူဆရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းတဝိုက်တွင် နှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင်ကျော် က နေထိုင်သွားခဲ့ကြသည့် အင်ဒိုနီး ရှင်း များအား ရှေးခေတ် ပထဝီီပညာရှင်ကြီး တိုလေမီက လူသားစား အရိုင်းအစိုင်းများ ဟုဖော်ပြခဲ့သည်။ မြိတ် ကျွန်းစုတဝိုက်ရှိ ဆလုံလူမျိုးများသည် အင်ဒိုနီးရှင်း အကြွင်းအကျန်များဟု သမိုင်းပညာရှင်များက ယူဆကြ သည်။ နောက်ပိုင်း အင်ဒိုအာရိယန်လူမျိုးများသည် အိန္ဒိယပြည်သို့၎င်း။ မောင်းဂွတ်အနွယ်ဝင်များသည် အာရှတိုက်အရှေ့ပိုင်း၊ တောင်ပိုင်းများသို့ ဝင်ရောက်လာကြသည်။ ယင်းလူမျိုးကြီး နှစ်မျိုးသည် အာရှတိုက်သို့
ဝင်ရောက်လာကြပြီး တွေ့ဆုံခဲ့ကြ သည်ကို အာရှတိုက်ဆိုင်ရာ သမိုင်းပညာရှင်များက လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင်ငါးရာနှင့် သုံးထောင်ခန့်အကြားဟု ခန့်မှန်းကြသည်။
မောင်းဂွတ်အနွယ်များအား အိန္ဒိယ ပြည်တွင် အင်ဒိုအာရိယန်များက ဖိသဖြင့် အရှေ့တိဗက်နှင့် အနောက်တိဗက်ဟူ၍ အုပ်စုနှစ်စုကွဲသွားသည်။ အရှေ့တိဗက်အုပ်စုက တရုတ်ပြည် ယူနန် နယ်ဘက်သို့ ဝင်ရောက်သွားပြီး အနောက် တိဗက်အုပ်စုက အိန္ဒိယပြည် တွင်းသို့ ဝင်ရောက်သွားသည်။ အနောက် တိဗက်အုပ်စုကို အင်ဒိုအာရိယန်များက ဖိသဖြင့် မဏိပူရ၊ အာသံနယ်များမှ တဆင့်မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာကြသည်။ တရုတ်ပြည် ယူနန်နယ်ဘက်သို့ ဝင်ရောက်သွားကြသည့် အရှေ့တိဗက်အုပ်စုသည် တရုတ်က ဖိသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ အစုစုကွဲပြီးဝင်ရောက်လာကြပြန်သည်။ သို့ရာတွင် မောင်းဂွတ်အနွယ်ဝင် မွန်ခမာ လူမျိုး စုများသည် အင်ဒိုချိုင်းနား ကျွန်းဆွယ်ဒေသများသို့ သမိုင်း၏ ခပ်စောစော အချိန်ပိုင်းလောက်ကပင် ဝင်ရောက်နေကြပြီဖြစ်သည်။ လွန်ခဲ့ သည့် နှစ်ပေါင်း၂၀၀၀ နှင့် ၂၅၀၀ ကြားတွင် တရုတ်ပြည် ချင်မင်းဆက် ဘုရင်များသည် ယခင်က လူမျိုးစုအလိုက် အကွဲကွဲ အပြားပြား ပေါ်ပေါက်လျက်ရှိသည့်ပြည်နယ် များအား တရုတ်ပြည်ကြီး တပြည် ဖြစ်လာရန်စည်းလုံးနိုင်ခဲ့ကြသည်။

ထို့အတူ အိန္ဒိယပြည် ( တောင်ပိုင်း မှလွဲ၍ ) စန္ဒဂုတ်မင်း ဆက်ဘုရင်များ သည် လူမျိုးစုအလိုက် အကွဲကွဲအ ပြားပြား ဖြစ်နေပေါ်နေကြသည့် ၊ မာဂဓ ၊ ဝိဒေဟ ၊ ကောသလ ၊ ပဥ္စလာစသည့် ပြည်နယ်များကို သိမ်းသွင်းပြီး အိန္ဒိယပြည်ကြီးကို စည်းလုံးနိုင်ခဲ့သည်၊ ထိုသမိုင်းများသည် အထောက်အထား ခိုင်လုံသည့် အိန္ဒိယနှင့် တရုတ်ပြည်တို့၏ သမိုင်းဝင်အဖြစ် အပျက်များဖြစ်သည်၊

----
ကျမ်းကိုး
* မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦးဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့်ရခိုင်ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ်။
* ဒေါက်တာသန်းထွန်း ၏ ပျူတွေဘယ်ပျောက်သွားသလဲ
* အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* ဖန်ချုံ ( တရုတ်ရာဇဝင်ဆရာကြီး )
* ထန်တရုတ်မှတ်တမ်းဟောင်းများ
* ရှေးဟောင်းမြန်မာခေတ်ဦး ပုဂံ နယူးယောက်။ ဂျေဂျေအော်စတင်။ -၁၉၆၉ လုစ်
* အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* မြန်မာရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)
* ရှမ်းလူမျိုးများအကြောင်း။ ဒေါ့ဗ်

== မူရင်း ရင်းမြစ် ==
[http://www.mathetzin.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190930174225/http://www.mathetzin.com/ |date=30 September 2019 }}

[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]]

== ကျမ်းကိုးစာရင်း ==
* စောဆိုင်းမွန်နား၊ ''ရှမ်းလူမျိုးများအကြောင်း''။
* ဒေါ့ဗ် မိတ်ဆိနာ (Dove Messenger)၊ ''ခေတ်ဦးဖုနန်၊ ဖန်၊ ပျူ နှင့် ရခိုင်''၊ ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ် (Journal of the Siam Society)။
* ဟော (D.G.E. Hall)၊ ''အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်'' (A History of South-East Asia)၊ ၁၉၅၅။</text>
      <sha1>ts8x2fq7qe3rkqmjxidhqg4mb1amxeu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1028918</id>
      <parentid>1028917</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T06:41:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chenzeyan29</username>
        <id>141880</id>
      </contributor>
      <origin>1028918</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70010" sha1="70na0wmzy2oudo1137p1wyepidz0pwa" xml:space="preserve">ပုဂံမတည်ထောင်မီကာလအတွင်း မြန်မာနိုင်ငံဧရိယာသို့ တိုင်းရင်းသားအုပ်စုများစွာ ဝင်ရောက်နေထိုင်ခြင်းသည် မြန်မာ့သမိုင်းတစ်လျှောက် တိုင်းရင်းသားဖွဲ့စည်းမှုအပေါ် အရေးပါသော သက်ရောက်မှုရှိခဲ့ပြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံသည် တောင်အာရှအရှေ့ပိုင်းရှိ လူမျိုးစုများနှင့် ယဉ်ကျေးမှုများ ဆုံဆည်းရာ အချက်အချာတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ မြန်မာမြေတွင် မူလအင်ဒို-ချိုင်းနားဘာသာစကားသုံး လူမျိုးများဖြစ်သည့် [[မွန်-ခမာ]] (Mon-Khmer) မျိုးနွယ်စုတို့သည် အစောဆုံး နေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်များက ထင်ရှားစွာ သတ်မှတ်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;History1&quot;&gt;သမိုင်းဦးကာလ မြန်မာနိုင်ငံသားများ၊ စာ-၁၀-၁၅။&lt;/ref&gt; ဤအချိန်ကာလအတွင်းတွင်လည်း [[အရှေ့အာရှ]]ဒေသ၌ အင်အားကြီးမားစွာ ပြန့်နှံ့လာသည့် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်အုပ်စု]]ဝင် လူမျိုးများလည်း မြန်မာ့မြေပေါ်သို့ တစ်စစ ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့အနက် အများစုသည် တောင်တန်းဒေသများတွင် နေထိုင်ကြပြီး၊ အချို့သည် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း [[ဧရာဝတီမြစ်]]ဝှမ်းဒေသများသို့ ရောက်ရှိလာကာ [[ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ]]ကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုတရုတ်-တိဗက်အုပ်စုမှ ခွဲထွက်လာသော [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ]]တို့၏ အစောဆုံးယဉ်ကျေးမှုသက်တမ်းသည် တရုတ်နှင့် ခေတ်ပြိုင် ငါးထောင်နှစ်ကျော်ရှိကြောင်း သမိုင်းရေးသားမှုအချို့နှင့် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ အချက်အလက်များမှတစ်ဆင့် ထင်ဟပ်လျက်ရှိသည်။ တိဗက်-ဗမာအုပ်စုဝင် ဗမာလူမျိုးများ၏ ဘိုးဘေးများသည်လည်း နန်ကျောက်ရှိ အနွယ်တူ [[ယီ လူမျိုး|ယီလူမျိုး]]များ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်မှ တောင်ဘက်မြစ်ဝှမ်းဒေသများသို့ ပြောင်းရွှေ့အခြေချခဲ့ပြီး၊ ပျူလူမျိုးများနှင့် ရောနှောကာ [[ဗမာလူမျိုး]]များ ဖြစ်လာကြသည်။&lt;ref name=&quot;History2&quot;&gt;မျိုးရိုးဗီဇနှင့် သမိုင်းစဉ်ဆက်၊ ၂၀၁၉။&lt;/ref&gt; ထိုနည်းတူစွာ တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်း ကွမ်းရှီးနှင့် ကွမ်တုန်းဒေသများမှ [[ခရာ-တိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ-တိုင် (တိုင်-ကဒိုင်) စကားပြောအုပ်စု]]ဝင် [[တိုင်လူမျိုး|တိုင်လူမျိုး]]များသည်လည်း မြောက်ပိုင်းမှ ဟန်တရုတ်လူမျိုးများ၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အုပ်စုနှစ်စုကွဲကာ အရှေ့တောင်အာရှဒေသသို့ အလုံးအရင်းဖြင့် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ပထမအုပ်စုသည် တောင်ဘက်သို့ ဦးတည်သွားရောက်ခဲ့ပြီး သံလွင်အရှေ့ပိုင်းဒေသမှ ထိုင်းနိုင်ငံတစ်လျှောက် [[လူးလူမျိုး|လူး]]၊ [[ဂုံရှမ်းလူမျိုး|ဂုံ]]၊ ယွန်း၊ ဒမ် နှင့် [[ထိုင်းလူမျိုး]]များ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။ ဒုတိယအုပ်စုသည် အနောက်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းကာ ရွှေလီမြစ်ဝှမ်းကို ဗဟိုပြု၍ [[မိုင်းမော|မိုင်းမောလုံနိုင်ငံ]]ကို ထူထောင်ခဲ့ပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် မွန်ဂိုများ ဝင်ရောက်လာမှုကြောင့် တောင်ဘက်သို့ ဆက်လက်ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ရာ ယနေ့ခေတ် ရှမ်းပြည်နယ် သံလွင်အနောက်ဘက်ဒေသများသို့ [[မောရှမ်းလူမျိုး|မောဝ်]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|လုံ]]၊ [[တိုင်းလိုင်လူမျိုး|လျန်]]၊ [[တိုင်းလေ့လူမျိုး|လေ]] နှင့် [[ခန္တီးရှမ်းလူမျိုး|ခန္တီး]] အစရှိသည့် ရှမ်းမျိုးနွယ်စုများအဖြစ် ကွဲပြား၍ အခြေချခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;History3&quot;&gt;ရှမ်းမျိုးနွယ်စုများ၏ သမိုင်းစဉ်၊ စာ-၄၅-၅၀။&lt;/ref&gt;


== ရှေးဟောင်း ချင်း၊ကချင်၊ကရင် လူမျိုးစုများ ==

ပုဂံနိုင်ငံ အာဏာစက် မတည်ထောင်မီ ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာကတည်းက မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြောက်ပိုင်း၊ အရှေ့ပိုင်းနှင့် အနောက်ဘက် တောင်တန်းဒေသများတွင် တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်နှင့် ကရင်နွယ်ဝင် လူမျိုးစုများသည် အဆင့်ဆင့် ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက် အခြေချခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် မိမိတို့၏ ဘာသာစကား၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်များဖြင့် သီးခြားမြို့ပြကျေးရွာများကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Hall1955&quot;&gt;Hall, D.G.E. (1955). ''A History of South-East Asia''.&lt;/ref&gt;

=== ချင်းမျိုးနွယ်စုများ (Chin Groups) ===
[[ချင်းလူမျိုး]]များသည် တိဗက်-ဗမာအုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြပြီး ခရစ်နှစ်အစောပိုင်းကာလများတွင် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ချင်းတွင်းမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် စတင်ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်များက ယူဆကြသည်။ ပုဂံခေတ်မတိုင်မီတွင် ၎င်းတို့သည် ချင်းတွင်းမြစ်ဝှမ်း အလယ်ပိုင်းနှင့် အနောက်ဘက် တောင်တန်းဒေသများတွင် အခြေချနေထိုင်လျက်ရှိပြီဖြစ်သည်။ ချင်းလူမျိုးများသည် ၎င်းတို့၏ ရိုးရာနှုတ်တိုက်ရာဇဝင်များအရ အေးမြသော တောင်တန်းဒေသများကို နှစ်သက်ကြသူများဖြစ်ပြီး၊ ပုဂံအင်ပါယာ တန်ခိုးထွားလာချိန်တွင် အနောက်ဘက် [[ချင်းတောင်တန်း]] ဒေသများသို့ ပိုမိုနက်ရှိုင်းစွာ အခြေစိုက်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Luce1959&quot;&gt;Luce, G.H. (1959). ''Old Kyaukse and the Coming of the Burmans''.&lt;/ref&gt;

=== ကချင်မျိုးနွယ်စုများ (Kachin Groups) ===
[[ကချင်လူမျိုး|ကချင် (ဂျိမ်းဖော့)]] မျိုးနွယ်စုများသည် မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ဘက်အစွန်ဆုံး တောင်တန်းဒေသများသို့ ပုဂံခေတ်ဦးကာလကတည်းက တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် တိဗက်-ဗမာအုပ်စု၏ နောက်ဆုံးလှိုင်းများအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းခံရသော်လည်း၊ ဧရာဝတီမြစ်၏ မြစ်ဖျားခံရာ ဒေသများနှင့် တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ်တစ်လျှောက်တွင် ရှေးယခင်ကတည်းက အခြေချခဲ့သော မျိုးနွယ်စုများ ရှိနေခဲ့သည်။ ကချင်မျိုးနွယ်စုများသည် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင် &quot;ဒူဝါ&quot; အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်များဖြင့် တောင်တန်းဒေသများတွင် မြို့ပြကျေးရွာများ တည်ထောင်ကာ သီးခြားလွတ်လပ်စွာ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Leach1954&quot;&gt;Leach, E.R. (1954). ''Political Systems of Highland Burma''.&lt;/ref&gt;

=== ကရင်မျိုးနွယ်စုများ (Karen Groups) ===
[[ကရင်လူမျိုး]]များသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ရှေးအကျဆုံး ဝင်ရောက်လာခဲ့သည့် လူမျိုးစုများထဲတွင် ပါဝင်သည်ဟု သမိုင်းသုတေသီ အများစုက လက်ခံထားကြသည်။ ၎င်းတို့သည် [[သံလွင်မြစ်]]ဝှမ်းတစ်လျှောက်မှတစ်ဆင့် ယခုခေတ် [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]] နှင့် [[စစ်တောင်းမြစ်]]ဝှမ်း အရှေ့ဘက် တောင်တန်းများသို့ ပုဂံခေတ်မတိုင်မီကပင် ပျံ့နှံ့အခြေချခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Marshall1922&quot;&gt;Marshall, H.I. (1922). ''The Karen People of Burma''.&lt;/ref&gt; မွန်ရာဇဝင်ဟောင်းများတွင် ဖော်ပြချက်အရ မွန်တို့ သထုံနေပြည်တော် မထူထောင်မီကပင် ကရင်နွယ်ဝင်ဖြစ်သည့် [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]] များသည် အောက်မြန်မာပြည် သထုံဒေသတစ်ဝိုက်တွင် အခြေချနေထိုင်လျက်ရှိပြီ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;MonChron&quot;&gt;မွန်ရာဇဝင်ဟောင်းများနှင့် သုဝဏ္ဏဘုမ္မိမှတ်တမ်းများ။&lt;/ref&gt;

== ကိုးကားချက်များ ==
{{Reflist}}

== ရှေးဟောင်းမြန်မာလူမျိုးများ ==

[[အာရှတိုက်]]ဆိုင်ရာဘာသာဗေဒပညာရှင်များက မြန်မာလူမျိုးများသည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်မိသားစု]]အုပ်စုဝင် တမျိုးဖြစ် သည်ဟု အတည်ပြုထားကြသည်။ တရုတ်မှတ်တမ်းဟောင်းများ၏ အဆိုအရ ဗမာတို့၏ဘိုးဘေးများသည် တရုတ်ပြည် အနောက်မြောက် ချင်းဟိုင်နှင့် ကန်စုနယ် များတွင်နေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟုယူဆကြသည်။မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်းဒေသတွင်အခြေချနေထိုင်ခဲ့သော လူမျိုးနွယ်စုကြီးမှ အုပ်စုငယ်များအချိုချို ခွဲထွက်ကာ အရှေ့မြောက်ဘက်ဒေသသို့ခွဲထွက်သွားသောလူမျိုးစုသည် ဆိုက်ဘေးရီးယားဒေသမှ လူမျိုးစုငယ်များနှင့်ရောနှော၍ ဟန်တရုတ်လူမျိုးများဖြစ်လာပြီး အနောက်တောင်ဘက်သို့ခွဲထွက်လာသောအုပ်စုသည် အရှေ့တိဗက်ဒေသတွင် အုပ်စုငယ်အများအပြားကွဲထွက်ကာ တိဗက်လူမျိုး၊ဗမာလူမျိုး၊ယီလူမျိုးများ၏ ဘိုးဘေးများဖြစ်လာသည်။

ထိုနောက်တောင်ဘက်ယူနန်ဒေသသို့တရွေ့ရွေ့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်လာကြသည်။ ထိုအချိန်တွင်ယူနန်နယ်တွင် [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာ]][[ယီ လူမျိုး|အနွယ်ယီ(လိုလို)လူမျိုး]] ၏[[နန်ကျောက်|နန်ကျောက်နိုင်ငံ]]သည် အင်အားကြီးမားလာသည့် ထိုင်းရှမ်းများ၏ပြည်နယ်ကြီး ၆ ခုကို နန်ချောင်းနိုင်ငံ အဖြစ် ပထမ ဆုံး သိမ်းသွင်းနေသည့် ကာလ ဖြစ်သည်။ မြန်မာလူမျိုး များသည် ယူနန်နယ်တွင် နန်ကျောက် များနှင့် နှစ်အတန်ကြာ နေထိုင် လာခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆရသည်။ တရုတ်ရာဇဝင် ဆရာကြီး ဖန်ချုံ၏ မှတ်တမ်း၌ ၎င်းတို့၏ အကြီးအကဲ အားမင်းဟု ခေါ် ဝေါ် ကြောင်း ထိုင်း ရှမ်းများက စောမင်းဟု ခေါ် ဝေါ် ကြောင်း ရေးသားထားသည်။ထိုသို့ဖြင့်လွှတ်လပ်မှုကိုမြတ်နိုးသော ဗမာလူမျိုးတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်း သို့ ဝင်ရောက်လာကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်းနှင့် ပတ်သက် ၍ အကြား အမြင်များသည့်
သမိုင်းဆရာ ဂေါ်ဒွင်လုစ်၏ အဆိုအရ ထိုအုပ်စုသည် ရှေးဦးစွာ ကျောက်ဆည်နယ်သို့ ဝင်ရောက်လာပြီး မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းသို့ ပြန့် နှံ့သွားသည် ဟုဆိုသည်။ မြန်မာတို့ ရာစုနှစ် အနည်းငယ်အတွင်း အခြေစိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ယူနန်ကုန်းမြင့်မှာ ဝင်ရောက်လာသော တိဗက်-ဗမာ အနွယ်ဝင် လိုလို-ဗမာအုပ်စုသည် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတွင် ရောက်ရှိနှင့်ပြီးသော [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]]ဝင် ပျူလူမျိုးများ နှင့် ရောထွေးနေထိုင်ရာမှ ရာစုနှစ် အနည်းငယ်ခန့်အတွင်း ပျူလူမျိုး များနှင့် သွေးရောနှော သွားကြပြီး လူမျိုးကြီးနှစ်မျိုး ပေါင်းစပ်လိုက်ကြသဖြင့် စိုက်ပျိုးရေး၊ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းများ၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ ကာကွယ်ရေး၊ ယဉ်ကျေးမှု စသည် ဖြင့် အစစ အရာရာ တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးလာပြီး ကိုးရာစု နှင့် ဆယ်ရာစုခန့်လောက်တွင် မြန်မာ နိုင်ငံအလယ်ပိုင်း ဒေသ အားစည်းလုံးသိမ်းသွင်းပြီး ပုဂံပြည်နှင့် ပုဂံမင်းဆက်ကို စတင်ခဲ့၍ ဗမာယဉ်ကျေးမှု၊စာပေ၊ဗမာလူမျိုး အဖြစ်စတင်အသက်ဝင်လာခဲ့သည်။

----
ကျမ်းကိုး
* ဖန်ချုံ ( တရုတ်ရာဇဝင်ဆရာကြီး )
* တရုတ်မှတ်တမ်းဟောင်း
* ရှေးဟောင်းမြန်မာခေတ်ဦး ပုဂံ နယူးယောက်။ ဂျေဂျေအော်စတင်။ -၁၉၆၉ လုစ်

== ပျူနိုင်ငံ ==

ထိုင်းလင်းခေါ်  ယိုးဒယားရှမ်းများ ဝင်ရောက်မလာမှီ ယခုထိုင်းလင်းခေါ် ယိုးဒယားနိုင်ငံတွင် အရှေ့အာရှတိုက်တောင်ပိုင်း အင်ဒိုချိုင်းနား ကျွန်းဆွယ် မဲနံမြစ်ဝှမ်းတဝိုက်တလျောက် ကြီးကျယ် ကောင်းစားခဲ့ သည့် ခမာလူမျိုးများ၏ ကမ္ဗောဒီးယားနိုင်ငံခေါ်  ကမ္ဗောဇနိုင်ငံတော်ကြီး ရှိသကဲ့သို့ ၃ ရာစုမတိုင်မှီကပင် ဗီ ယက်နန်ဘက်တွင် စမ္ပပြည်များ တည်ရှိခဲ့သည်ကို ရှေးဟောင်းမြို့ပျက်များ၊ အဆောက်အဦးများ၊ ရှေး ဟောင်း ကျောက်စာများ တူးဖော်တွေ့ရှိခဲ့သည့်၊ မွန်ရာဇဝင်ဟောင်းများ၌ မဲနံမြစ်ဝှမ်းမြောက်ပိုင်း ဒေသအား ယောနကတိုင်း ဟရိပုဥ္စပြည် ၊ တောင်ပိုင်းဒေသအား အယုဇ္ဈယတိုင်း ဒွါရာဝတီပြည်ဟု ဖေါပြထားသည်။

ထိုအချိန်ကာလတွင် ထိုင်းရှမ်းများသည် တရုတ်ပြည်ယူနန်နယ်တွင် နန်ချိုနိုင်ငံအား တည်ထောင်၍ တ ရုတ် ဧကရာဇ်အား လက်ဆောင်ဘဏ္ဍာ ဆက်သရသည့် တရုတ် လက်အောက်ခံ တိုင်းပြည်ဖြစ်သည်၊ ပျူလူမျိုးများနှင့် ပတ်သက်သည့် သမိုင်းဝင် တရုတ်စာပေ ထန်ရာဇဝင်ဟောင်းများမှ ကောက်နုတ်ဖေါပြရလျှင် [[ပျူလူမျိုး]]များအား ၄ ရာစုလောက်ကပင် များစွာတိုးတက် ယဉ်ကျေးသည့် လူမျိုးတမျိုး ဖြစ်ပြီး ၈ ရာစု လောက်တွင် ကြီးကျယ်ခန်းနား အံ့ဩဖွယ်ရာမြို့ကြီး ၅ မြို့နှင့် ပြည်နယ်ကလေးပေါင်း ၁၈ နယ်မျှရှိ ကြောင်း ဘုရင်မင်း၏ အမည်ကား မဟာရာဇာတည်း ။ အမတ်ချုပ် အမည်က မဟာသေနတည်း။ မင်းကြီး မဟာရာဇာသည် ခရီးတိုသွားသည့်အခါ ရွှေကြိုးခတ်သည့် ထမ်းစင်စီးပြီး ။ ခရီးရှည်သွားလျှင် ဆင်စီးသည်။ မိဖုရားမောင်းမတရာကျော်ရှိသည်၊ မြို့တော်တံတိုင်းဝန်းကျင်အား စဥ့်အုတ်နှင့်စီထားသည်။

ကျုံးကမ်းပါးကို အုတ်စီသည်။ တံတိုင်းအတွင်း၌ သောင်းပေါင်းများ စွာသော မိသားစုများ နေထိုင်ကြပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာဘုန်းကြီးကျောင်း တစ်ရာကျော်ရှိသည်။ ကျောင်းပရဝုဏ်က အစ အခန်းများပါ ရွှေငွေမွမ်းမံ၍ အနီအဝါစသည့် တောက်ပသည့်ဆေးများရေးခြယ်ထားသည်။
ချိတ်ရောင်ခံ ဆေးသုတ်၍ ပန်းထိုး ကော်ဇောများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းထားသည်။ လူအများသည် မေတ္တာရှေ့ထားပြီး သတ္တဝါအများကို သတ်ဖြတ်ညှင်းဆဲရန် ဝန်လေးသည်။ မာန်မာန နှိမ့်ချ၍ ရည်မွန်သည်ကို တန်ဘိုးထားသည်။
စကားအပြောအဆိုနည်း၍ ဗေဒင်ဆရာပေါသည်။ ဤမျှကြီးကျယ် ထင်ရှားသည့် ပျူလူမျိုးများသည် ၉ ရာစုလောက်တွင် နန်ချိုထိုင်းရှမ်းများ၏ ပြင်းပြင်းထန်ထန် တိုက်ခိုက် ဖျက်ဆီးမှုကို ခံလိုက်ကြရသဖြင့် ပျူ လူမျိုးများ တည်ထောင်ခဲ့သည့် မြို့ပြ ပြည်နယ်များသည် ပျက်စီးသွားခဲ့ရသည်။ ထို့အတူ လူမျိုးတမျိုးအဖြစ် ရပ်တည်နိုင်ခြင်း မရှိတော့ပဲ ကစဥ့် ကလျား ဖြစ်သွားရတော့သည်။

----
ကျမ်းကိုး
* မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦးဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့်ရခိုင်ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ်။
* ဒေါက်တာသန်းထွန်း ၏ ပျူတွေဘယ်ပျောက်သွားသလဲ
* ဖန်ချုံ ( တရုတ်ရာဇဝင်ဆရာကြီး )
* ထန်တရုတ်မှတ်တမ်းဟောင်းများ
* ရှေးဟောင်းမြန်မာခေတ်ဦး ပုဂံ နယူးယောက်။ ဂျေဂျေအော်စတင်။ -၁၉၆၉ လုစ်
* အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* မြန်မာရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)

== ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးနှင့်သရေခေတ္တရာ ==

ဗုဒ္ဓဂေါတမ မြတ်စွာဘုရားသည် အိန္ဒိယမြောက်ပိုင်း နယ်စပ် [[နီပေါနိုင်ငံ]]တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည့် သာကီဝင် မင်းတပါး ဖြစ်သည်၊ မင်းသား၏ အဘိုးသည် သာကီဝင် လူမျိုးနွယ်စုအတွင်း ခိုက်ရန်ဖြစ်ပွားပြီး မြန်မာနိုင်ငံ ဧရာဝတီ မြစ်ညာအရပ် တကောင်းတွင်လာနေသည်။ ထိုမင်းအမည်မှာ အဘိရာဇာဟုခေါ်သည်။ ကြီးမြတ်သော မင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်၊ အဘိရာဇာမင်း ကွယ်လွန် သည့်အခါ သားနှစ်ပါးက နန်းလုကြရာ အကြီးက တောင်ဘက် သို့ထွက်လာပြီး ရခိုင်ဓညဝတီသို့ရောက်သွား သည်။ မင်းသားအငယ်က အထက် အညာကို အနိုင်ရလိုက်သည်။
တကောင်း နန်းဆက်မှာ ကံရာဇာငယ် ကစသည့် မင်းဆက် ၃၂ ဆက် မြောက်တွင် နန်ချို ရှမ်းများရောက် ဖျက်ဆီး၍ ပြည်ပျက်ခဲ့ရသည်။ ပြည်ပျက်စဉ် အစု ၃စု ကွဲကာ တစုသည် ဧရာဝတီမြစ်ရိုး တကောင်း တောင် ဘက် မလယ်အရပ်တွင် အခြေချ နေထိုင်ကြသည်။ လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင့်ငါးရာ ဗုဒ္ဓရှင်တော်ဘုရား လက်ထက်ကဟု ဆိုသည်။ အဘိရာဇာအား ဘိုးဘွားအရာမှ နှင်ထုတ်သည့် သဘောမျိုးနှင့် သာကီဝင် မင်းတပါးဖြစ်သည့် ဓဇရာဇာသည် မလယ်အရပ်သို့ ရောက်လာပြန်ပြီး ယင်းအရပ်တွင် ခိုကိုးနေသည့် သာကီဝင် မင်းသမီးတဦးနှင့် လက်ထပ်ပြီး ပျူမင်းဆက်ကို တကောင်းတွင် ထပ်၍ ထူထောင်ကြပြန်သည်။ ၁၇ နှစ် မြောက်မင်းသည် မဟာရာဇာမင်းကြီးဟု သောဘွဲ့အမည်ဖြစ်သည်။ မဟာရာဇာမင်းကြီး တွင် နန်းဆက်ခံမည့် သားတော်မရှိ၍ ယောက်ဖတော် ခေပဒုတအား အိမ်ရှေ့အရာ အပ်နှင်းသည် ခေပဒုတ မင်းသားသည် ရန်သူအား နှိမ်နင်းရန် တပ်ထွက်လာပြီး ရန်သူအား နှိမ်နင်းပြီးနောက် မူလနေထိုင်ရာနှင့် အလွန်ကွာဝေးသည့် နေရာရောက်နေသောကြောင့် နောင်အခါ သရေခေတ္ကရာဖြစ်မည့် နေရာတွင် ရသေ့ဝတ် လိုက်သည်။

ရသေ့ကြီး၏ ယောက်ဖ မင်းကြီးတွင် မျက်မမြင် မင်းသား ညီနောင်နှစ်ပါး ရှိသည် ။ မွေးစကပင် ဖျောက်ဖျက်ရန် မင်းကြီးက ခိုင်းသော်လည်း မယ်တော်က တိတ်တဆိတ် မွေးထားခဲ့သည်။ ညီနောင်မင်းသား နှစ်ပါး အရွယ်ရောက်လာသည့်အခါ မင်းကြီးကသိပြီး ဖေါင်ပေါ်တင်ကာမြစ်ထဲမျှောလိုက်သည်။ မြစ်တွင် မျှောပါ လာရင်း မျက်စေ့ အလင်းရသည်။ မြစ်အောက်ပိုင်း အကြေအရပ်တွင်ရှိသည့် ဦးကြီးရသေ့နှင့်တွေ့ကာ ဦးကြီး ရသေ့၏ အစီအမံအတိုင်း မဟာသမ္ဘဝမင်းသားနှင့် ပျူမင်းသမီး နန်းခမ်းအား ထိမ်းမြားစေပြီး ပျူတို့အား အုပ်ချုပ် မင်းလုပ်စေသည်။
ထိုသူတို့မှ ဒွတ္တဘောင်မင်းသားကိုဖွားမြင်သည်။ ဒွတ္တဘောင်မင်းဖြစ်သည့်အခါ အလွန်ကျယ်ဝန်းသည့် သရေခေတ္တရာမြို့ကြီးအားတည်ဆောက်ပါသည်။ ဗုဒ္ဓသာသနာ တော်အား ထောက်ပံ့ပြီး နေ့စဉ် ရဟန်းသံဃာ သုံးသောင်းအား ပစ္စည်းလေးပါး လှူသည်။ ဒွတ္တ ဘောင်းမင်း တည်ဆောက်ခဲ့သည့် ဘုရားများ မှာ သောကြမဘုရား ၊ ညီးညီးဘုရား ၊ စီးစီးဘုရား ၊ ဘောဘော ဘုရား၊ ပုထိုးကြီးဘုရား များဖြစ်သည်။
သို့သော် မင်းကြီးသည် သာသနာမြေ ( ဘုန်းကြီးကျောင်း ) မြေအား သိမ်းယူခဲ့သောအမှုကို ပြုခဲ့သောကြောင့် ပြည်သူတို့၏ လေးစားမှုအား မရတော့ပဲ အခွန်အကောက်များ ရရှိမှု နည်းပါးခဲ့သည်။ မင်းကြီးသည် ကိုယ်တော်တိုင် တိုင်းခန်း လှည့်လည်၍ အခွန်ခံထွက်ပြန်ရာ ၊ ပန်ထွာ (တောင်တွင်းကြီး) မင်းသမီးနှင့်တွေ့ပြီး ပန်ထွာမင်းသမီး အား ယစ်မူးရင်း မဆင်မခြင်သွားလာရာမှ မုန်တိုင်းမိကာ ရေနစ်ပျောက် ဆုံးသွားသည်။
ရာဇဝင်ကျမ်းတို့တွင် ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး အကြောင်း ရေးသားဖော်ပြကြရာတွင် အရေးပါဆုံး အချက်မှာ ဗုဒ္ဓသာသနာအား စည်ပင်ထွန်းကား ရန် ဘုရင်များသည် ထောက်ပံ့ခဲ့သော်လည်း သာသနာအား ထိခိုက် ဖွယ်ရာတစုံတခု လုပ်မိသည်နှင့် ဘေးဒဏ်သင့်၍ ပျက်စီးရပုံကို ထင်ရှားစွာ ရေးသားဖေါပြကြသည် ကို လေးနက်စွာ သံဝေဂ ယူသင့်ကြသည်။

----
ကျမ်းကိုး - ဒေါက်တာသန်းထွန်း ၏ ပျူတွေဘယ်ပျောက်သွားသလဲ သမိုင်း စာအုပ် စာမျက်နှာ ၁၈၁ မှ ၁၈၈ ထိ ကောက်နုတ်ဖော်ပြသည်။

== ရှေးဟောင်းရခိုင်လူမျိုးများ ==

ပျူနှင့်အနွယ်တူ ကမ်းယံလူမျိုးများ မြန်မာနိုင်ငံဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း ဒေသ ဘက်သို့ ဝင်ရောက်သည့် အချိန် ကာလလောက်မှာပင် တိဗက်-ဗမာ အနွယ်ဝင် အခြားလူမျိုးစုများ သည်လည်း ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်း ဒေသ များသို့ အိန္ဒိယနိုင်ငံအရှေ့ပိုင်းဒေသများဘက်မှ ဝင်ရောက်လာကြသည်။ ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းဒေသနှင့် သက်ဆိုင်သည့် သမိုင်းများကို လေ့လာသည့်အခါ ရှေးအကျဆုံး မင်းဆက်များနှင့်ပြည်နယ်များသည် စစ်တွေပတ်ဝန်း ကျင် ဒေသတဝိုက်လောက်တွင် အခြေခံသည်ကို အများဆုံး တွေ့ရှိရသည်။
ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းတောင်ပိုင်းဒေသများသို့ ဝင်ရောက်ခြေချသည့် လူ့အဖွဲ့အစည်းများမှာ ပျူနှင့်အနွယ် တူ ကမ်းယံလူမျိုးများသည် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း အရပ်ဒေသများမှ တဆင့် ဝင်ရောက်လာဖွယ်ရာ ရှိ သည်။ ရခိုင်ရာဇဝင်ဟောင်းများ၌ ရေးသားဖော်ပြထားသည်မှာ [[ဗုဒ္ဓ]] ပွင့်တော်မမူမှီ လွန်ခဲ့သည့်နှစ်ပေါင်း ၅၀၀၀ ကျော်လောက်မှစ၍ ဓညဝတီ ကို တည်ထောင်သည့် မာရယု မင်းဆက် ၅၄ ဆက်မျှ စိုးစံခဲ့ ကြောင်း ဒုတိယ အကြိမ်ဓညဝတီကိုတည်ထောင်သည့် ကံရာဇာကြီးမင်းဆက် ၂၉ ဆက်မြောက် စန္ဒသူရိယမင်းသည် ဗုဒ္ဓနှင့်ခေတ်ပြိုင် ဖြစ်ပြီး မဟာမုနိရုပ်ပွားတော်ကို သွန်းလုပ်ခဲ့ကြောင်း ရေးသား ဖော်ပြကြသည်။

ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းဒေသတဝိုက်တွင် တွေ့ရှိရသည့် သမိုင်းဝင်ထောက်အထားများအရ ပုဂံပြည်မတိုင်မှီ ရာစု နှစ်များစွာကပင် ပြည်နယ်ကလေးများ မင်းဆက်များ ထူထောင်ပြီးစီးကြောင်း တွေ့ရှိရသည် အထူးသဖြင့် ဝေသာလီ သပိတ်တောင် ဓညဝတီပြည်နယ်များသည် သူ့ခေတ်နှင့် သူ့အခါ ထင်ရှားကြီး ကျယ် သည့်ပြည် နယ်များဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော်ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းဒေသတခုလုံးကိုစည်းလုံးသိမ်းသွင်းသည့် မင်းဆက် များ မရှိခဲ့ပေ။ ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းတောင်ပိုင်းရှိ သံတွဲသည် ၁၃ရာစုခန့်အထိ သီးခြားကင်းလွတ်ခဲ့သည့်ပြည်နယ်ဒေသအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ မြန်မာတနိုင်ငံလုံးကို စတင်စည်းရုံးခဲ့သည့် ပုဂံမင်းဆက်ဘုရင်များ၏ လက် အောက်ပြည်နယ်များအဖြစ် ကျရောက်ခြင်း မရှိဘဲ သီးခြားကင်း လွတ်ခဲ့သည်။


----
ကျမ်းကိုး
* ရခိုင်ရာဇဝင် ။ အောင်သာဦး
* စန္ဒမာလာလင်္ကာရ။ ရခိုင်ရာဇဝင်သစ် ရခိုင်သမိုင်း ၊ ၁၅ ၊ ၁၈ ရာစု
* အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* မြန်မာရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)
* မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦး ဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့် ရခိုင် ယိုးဒယားသင်း ဂျာနယ်။

== ရှေးဟောင်းမွန်လူမျိုးများ ( ၁ ) ==

ရှေးဟောင်း ပျူလူမျိုးများနည်းတူမြန်မာ နိုင်ငံသမိုင်းနှင့် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓ ဘာသာ သာသနာကို အခြေခံ
အုတ်မြစ်ချပေးခဲ့သူ လူမျိုးကြီး တမျိုးမှာ မွန်ခမာ အနွယ်ဝင် မွန်လူမျိုး များဖြစ်သည်။ အရှေ့တောင်အာရှ တိုက်ဆိုင်ရာ သမိုင်းပညာရှင်များဖြစ်ကြသည့် အိုနယ်လုစ်နှင့် ဟာဘတ် အေစတက်တို့က အာရှတိုက် တောင် ပိုင်းဒေသများသို့ ဦးစွာဝင်ရောက်လာ သည့် မောင်းဂွတ်အနွယ်ဝင်များဟု ဆိုကြသည် သို့သော် တိဗက်တရုတ်နှင့်ထိုင်းအနွယ်ဝင်များနှင့် မဆိုင်ပဲ ဩစထရို အေရှတစ် အုပ်စုဝင် လူမျိုးနွယ်များအဖြစ် မွန်ခမာလူမျိုး များအား သတ်မှတ်ကြသည်။

အိန္ဒိယပြည် ဒဏ္ခိဏ ကုန်းမြေတဝိုက်ရှိ မွန်းဒတ်စ် လူမျိုးများ ၊ ဘင်္ဂလားနယ်ရှိ ဆန်သာလ် လူမျိုးများ ၊ အာသံနယ်ရှိ ခါဆီး လူမျိုးများ ၊ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပလောင် ။ ၀ ။ မွန်လူမျိုး များသည် မူလက လူမျိုးတမျိုးတည်းဖြစ် လိမ့်မည်ဟု ယူဆကြသည်။ သို့သော် အာရှတိုက်တောင်ပိုင်းသို့ ဝင်ရောက် လာကြရင်း အိန္ဒိယ ၊ မြန်မာ ၊ အင်ဒို ချိုင်းနား ကျွန်းဆွယ် ဒေသများသို့ ပြန့်နှံ့သွားကြ သည်ဟု သမိုင်းသုတေသီများက ယူဆကြသည်။ မွန်လူမျိုးများ မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ဝင်ရောက် မလာခင်က ငှင်း တို့နှင့်အနွယ်တူ ခမာလူမျိုးများနှင့် အတူ အင်ဒိုချိုင်းနား တဝိုက်တွင် နေထိုင်ခဲ့ကြကြောင်း သမိုင်းဝင်အ ထောက်အထားများ တွေ့ရှိရသည်။ ၁၃ ရာစု လောက်ကမှ ယိုးဒယား ( ထိုင်းလင်း ) များ ဝင်ရောက်နေထိုင်ကြသည်။

အင်ဒို ချိုင်းနား ကျွန်းဆွယ် မဲနံမြစ် ဝှမ်းဒေသ တဝိုက်တွင် ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများနှင့် သက်ဆိုင်သည့် မြို့ဟောင်းမြို့ပျက်များ ၊ ဘာသာ ကိုးကွယ်မှုဆိုင်ရာ ၊ ရှေးဟောင်း ကျောက်စာများကို တွေ့ ရှိရသည်။ မွန်ရာဇဝင်ဟောင်းများ၌ မဲနှံမြစ်ဝှမ်း မြောက်ပိုင်း ဒေသကို ယောနကတိုင်း ဟရိပုဥ္စပြည်နယ် ၊ တောင်ပိုင်းဒေသကို အယဇ္ဈယတိုင်း ဒွါရဝတီပြည်နယ်ဟု ရေးသား ဖော်ပြကြပြီး အာရပ် ခရီးသွားမှတ်တမ်းများတွင် လည်း သုဝဏ္ဏဘုမ္ဓိတိုင်း၏ ကြီး ကျယ်ခန်းနားပုံကို ရေးသားထားကြသည်။ ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများ သည် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] တောင်ပိုင်း ဒေသများ နှင့် ကူးလူးဆက်ဆံခဲ့ကြပြီး ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် အခြား ယဉ်ကျေးမှု များကို မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ တင်သွင်းခဲ့ကြသည်။

----
ကျမ်းကိုး
* ရာဇဓိရာဇ် အရေးတော်ပုံ ။ ဗညားဒလ
* အရှေ့တောင်အာရှ ရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* မြန်မာ ရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)
* မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦး ဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့် ရခိုင် ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ်။

== ရှေးဟောင်းမွန်လူမျိုးများ ( ၂ ) ==

၃ ရာစု ခန့်ဝန်းကျင်လောက်တွင် ဗီယက်နမ် နိုင်ငံတွင် ပေါ်ပေါက် ခဲ့သည့် စမ္ပပြည်နယ်နှင့်၎င်း ၊ ၅ ရာစု လောက်တွင် စတင်တည်ထောင် ၍ ၁၃ ရာစု ခန့်လောက်အထိ အင်ဒိုချိုင်းနား ကျွန်းဆွယ်နှင့် အရှေ့အာရှတိုက် တောင်ပိုင်းတွင် ကြီးကျယ် ကောင်းစားခဲ့သည့် ခမာ လူမျိုးများ ၏ ကမ္ဗောဇနိုင်ငံတော်ကြီးနှင့် ရှေး ဟောင်းမွန်လူမျိုးများသည် ဆက်သွယ်မှုများ ရှိခဲ့ကြသည်။ ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများသည် မဲနံ မြစ်ဝှမ်း ဒေသတဝိုက်တွင် နှစ်ကာလ များစွာ နေထိုင်ပြီးမှ မြန်မာနိုင်ငံတောင်ပိုင်း ဒေသ ဖြစ်သည့် တနင်္သာရီ ဘက်သို့ ပြန့်နှံဝင်ရောက်လာကြသည်။ ထို့နောက် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းများနှင့် ၊ စစ်တောင်း ၊ မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ပဲခူးဘက်သို့ ပြန့်နှံ့လာပြီး ၉ ရာစုနှစ်ခန့်တွင် ဥဿာပဲခူးပြည်နှင့် မာလ မင်းဆက်ကို ထူထောင်ကြသည်။
ထိုသို့ထူထောင်စဉ် မြန်မာနိုင်ငံပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဘက်ကိုအခြေစိုက်ထူ ရန်ကြိုးပမ်း အားထုတ်ကြသည့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတောင်ပိုင်း ချိုလာမင်းဆက်ဘုရင်များနှင့် တိုက်ခိုက်ကြရသည့် စစ်ပွဲများအကြောင်းအားမွန်ရာဇဝင်များ၌ ရေးသားထားသည်။၁ဝရာစုခန့်က အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းချိုလာမင်းဆက် ရာဂျန်ဒရာမင်းသည်မြန်မာနိုင်ငံ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ထားကြောင်း ဖော် ပြထားသည်။

ခမာ လူမျိုးတို့၏ ကမ္ဗောဒီးယား နိုင်ငံ တန်ခိုးကြီးမားခဲ့စဉ်က မွန်လူမျိုး တို့၏ မြို့ပြ ပြည်နယ်များကို ယင်း တို့ နိုင်ငံ၏ အစိပ်အပိုင်းတခုအဖြစ် ဆက်ဆံခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ အနော်ရထာမင်းလက်ထက်တွင် ဥဿ ပဲခူး အား မဲနံမြစ်ဝှမ်းမှ ဂျွန်းစစ်သည်များ လာရောက် တိုက်ခိုက်၍ [[အနော်ရထာ]]ဘုရင်၏ တပ်များက သွားရောက်ကူညီရကြောင်း ရာဇဝင်သမိုင်းများ၏ ရေးသားထားချက်များကိုလည်း ဆက်စပ်လေ့လာကြည့်နိုင်သည်။

ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများသည် တနင်္သာရီမှ ပဲခူးအထိပြန့်နှံ့လာပြီး ရာစုနှစ် အနည်းငယ်အတွင်း မြစ်ဝ ကျွန်းပေါ် ဒေသတခုလုံးသို့ ပြန့်နှံ့သွားကြသည်။ ရန်ကုန် မြောင်းမြ ပုသိမ် ဖျာပုံ ကျိုက်လတ် တွံတေး ဒေးဒရဲ လပွတ္ကာ ဓနုဖြူ ကျုံပျော် မြို့များသည် မွန်လူမျိုးများ တည်ထောင် ခဲ့ကြသည့်မြို့ပြများ ဖြစ်ပြီး အခေါ် အဝေါ် များသည်လည်း မွန်လူမျိုးတို့ ဝေါဟာရများ ဖြစ်သည်။

၁၄ ရာစုခန့်လောက်တွင် ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးတို့ အပြည်ပြည် အကွဲကွဲ အပြားပြား အမင်းမင်း ဖြစ်နေခြင်း အား ရာမညတိုင်းကို စတင်ထူထောင် သည့် ဝါရီရူမင်းဆက် ရာဇာဓိရာဇ်ဘုရင်က ပထမဦးဆုံးအကြိမ် စည်းလုံးသိမ်းသွင်းခဲ့သည်။ ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးတို့၏ မြို့ဟောင်းများ စေတီများ ကိုးကွယ်မှု ဆိုင်ရာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုများအား လေ့လာတွေ့ရှိချက်တွင် ရှေးဟောင်း ပျူလူမျိုးများကဲ့သို့ ဗြဟ္မဏနှင့် မဟာယနများကို မတွေ့ရှိရဘဲ ထေရဝါဒဆိုင်ရာ ယဉ်ကျေးမှုများကိုသာ တွေ့ရှိရသည်။ ပိသုကာနည်းမှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ တောင်ပိုင်းသို့နွယ်ကာ ပါဠိစာပေကိုသာသုံးစွဲပြီး အက္ခရာ အရေးအသားမှာ အိန္ဒိယ နိုင်ငံအရှေ့တောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းဒေသသုံး ပါလဝအက္ခရာမျိုးနှင့် ဆင်တူလေသည်။


----
ကျမ်းကိုး
* ရာဇဓိရာဇ် အရေးတော်ပုံ ။ ဗညားဒလ
* အရှေ့တောင်အာရှ ရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* မြန်မာ ရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)
* မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦး ဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့် ရခိုင် ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ်။

== ရှေးဟောင်းပျူလူမျိုးများ ==

သဘာဝ အရိုင်းသက်သက်မျှသာ ရှိသေးသည့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ပထမဦးဆုံး တိုးဝှေ့ဝင်ရောက်လာသည်မှာ အနောက်တိဗက်အနွယ်ဝင် ပျူလူမျိုးများဖြစ်သည်။ ပျူနှင့်အနွယ်တူ ရှေးဟောင်းလူမျိုးများသည် အိန္ဒိယ ပြည် အရှေ့ဘက်ဒေသများမှ အစုစု ကွဲကာ ဧရာတီမြစ်ဝှမ်း ဒေသတဝိုက် သို့ ပြန့်နှံ့သွားကြဟန်ရှိသည်။ ရခိုင်ကမ်း ရိုးတန်းဒေသသို့လည်း ဝင်ရောက်သွားကြသည်ဟု ယူဆရသည်။ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း ဒေသတဝိုက် တွင် ပျူလူမျိုးများနှင့် သက်ဆိုင် သည့် ရှေးဟောင်းမြို့ပျက်များ၊ အသုံးအဆောင်များအား ရှာဖွေတူးဖော် တွေ့ရှိချက်အရ ရှေးဟောင်း ပျူ လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံ အထက်ပိုင်း [[ရွှေဘို]] [[မုံရွာ]] အလောင်းတော် ကဿပ ဖိုးဝင်းတောင် ၊ ဟန်လင်းကြီး၊ တကောင်း၊ မြင်းခြံ၊ [[ပုဂံ]]၊ ပုပ္ပား၊ [[မကွေး]]၊ မင်းဘူး၊ သရက်၊ တောင်တွင်းကြီး ရမည်းသင်း၊ ညောင်လွန်၊ ပြည်၊ မှော်ဇာနယ်များတွင် မြို့ပြပြည်ရွာများ ထူထောင်ခဲ့ကြ သည်ဟု အထောက်အထား အခိုင်အမာ တွေ့ရှိရသည်။
သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်းအား တူးဖော်သည့်အခါ ဝိကရာမနှင့်ဝါရမမင်းဆက်များ ၏ အရိုးအိုးများကို ရှာ ဖွေတွေ့ရှိရသည်။ ဝိကရာမနှင့် ဝါရမမင်းဆက် များသည် ၊ ၇ ရာစုခန့်လောက်က သရေခေတ္တရာတွင် စိုးစံခဲ့ ကြောင်း အရိုးအိုးများပေါ် တွင် ကမ္ဗည်း ထိုးထားသည့် စာတမ်းများက အ ခိုင်အမာသက်သေခံ လျက်ရှိသည်။ ယင်းအနောက် တိဗက်အနွယ်ဝင် ပျူ လူမျိုးများနှင့် အနွယ်တူလူမျိုး များသည် အိန္ဒိယအရှေ့ပိုင်းဒေသ သို့ ရောက်နှင့်နေကြသော အင်ဒိုအာရိယန်များနှင့် နှစ်ကာလ အတန်ကြာ နေထိုင်လာခဲ့သော ကြောင့် အင်ဒို အာရိယန်များထံမှ ကုန်ထုတ်လုပ်မှု အတွေ့အကြုံနှင့် ယဉ်ကျေးမှုများကို ဆက်ခံရရှိလာဖွယ်ရှိသည်။ တူးဖော်တွေ့ ရှိရသည့် ကိုးကွယ်မှုဆိုင်ရာ ဘုရားပုထိုးများ၊ ရုပ်တုဆင်းထုများကိုကြည့်၍၊ ဗြဟ္မဏ၊ မဟာယန ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ စသည်ဖြင့် ရောထွေးနေကြောင်း ထင်ရှားစွာ တွေ့ ရသည်။ ပျူတို့၏ ဗိသုကာနည်းမှာ ၊ အိန္ဒိယပြည် ဂုတ္တခေတ်သို့နွယ်နေပြီး သက္ကတနှင့် ပါဠိစာပေများကိုသုံးစွဲကြောင်း သိရသည်။ အက္ခရာ အရေးအသားမှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ သုံးဗြဟ္ဓီသို့နွယ်သည့်ကဒမ္ဘ အက္ခရာမျိုးနှင့်ဆင်တူလေသည်။ သမိုင်းဝင်တရုတ်နန်းတွင်း မှတ်တမ်းများနှင့် တရုတ်စာပေများ ၌ မြန်မာနိုင်ငံ ပျူလူမျိုးများသည် ၄ ရာစုလောက်ကတည်းက တိုးတက် ယဉ်ကျေးလျက်ရှိသည့် လူမျိုးအဖြစ်ဖော်ပြထားသည်။ ၈ ရာစုလောက်တွင် ပျူလူမျိုးများတွင် ကြီးကျယ်ခန်းနားပြီးအံ့ဩလောက်ဖွယ်ရာ မြို့ကြီး ၅ မြို့နှင့် ပြည်နယ်ကလေးများ ၁၈ နယ် မျှရှကြောင်း ပျူမင်းသားအရှင်သခင်များတွင် အချွေအရံများ ကျေးကျွန်သင်းပင်းများရှိကြောင်း ယူနန်နယ် နန်ချိုဘုရင်သည် ပီကင်းတရုတ်ဧကရာဇ်ဘုရင်ထံ အဖူးအမျှော် လာရောက်သည့်အခါ သံအဖွဲ့နှင့်အတူ ပျူ မင်းသားအကြီးအကဲနှင့် ကချေသည် အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့လည်းပါလာကြောင်း ဖော်ပြမှတ်တမ်းတင်ထားသည်။


----
ကျမ်းကိုး
* မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦးဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့်ရခိုင်ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ်။
* ဒေါက်တာသန်းထွန်း ၏ ပျူတွေဘယ်ပျောက်သွားသလဲ
* အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* ဖန်ချုံ ( တရုတ်ရာဇဝင်ဆရာကြီး )
* ထန်တရုတ်မှတ်တမ်းဟောင်းများ
* ရှေးဟောင်းမြန်မာခေတ်ဦး ပုဂံ နယူးယောက်။ ဂျေဂျေအော်စတင်။ -၁၉၆၉ လုစ်
* အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* မြန်မာရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)

== ပုဂံပြည်မတိုင်ခင်က မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ထေရဝါဒသာသနာ ==

ရှေးနှစ်ပေါင်း ငါးထောင်လောက်က အင်ဒို အာရိယန်လူမျိုးများ ဂင်္ဂါ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ အိန္ဒူမြစ်ဝှမ်းများသို့ မ
ဝင်ရောက်မပြန့်နှံ့မီနှင့် မောင်းဂွတ် အနွယ်ဝင်များ အာရှ တိုက်အရှေ့ပိုင်း အရှေ့တောင်ပိုင်းများသို့ မဝင်ရောက် မပြန့်နှံ့သေးမီကပင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျောက်လက်နက်များ အသုံးပြုခဲ့ သည့် ရှေးဟောင်း လူမျိုးများ နေထိုင်ခဲ့ကြသည့် အထောက်အထားများ တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။
အထက် မြန်မာနိုင်ငံ ဒေသများနှင့် ပဲခူးခရိုင်၊ မြင်းခြံ၊ ပခုတ္ကူ၊ သရက်၊ မကွေးခရိုင်နှင့် ရခိုင် တနင်္သာရီကမ်းရိုးဒေသများတွင် အနှံ့အပြားရှာဖွေတူးဖော်ရရှိခဲ့သည်၊ ကျောက်ခေတ် လူမျိုးများ နောက်ပိုင်း ၊ [[အာရှတိုက်]] အရှေ့တောင်ပိုင်းသို့ ဝင်ရောက်လာကြသည့် အင်ဒိုနီး ရှင်းများသည်မြန်မာနိုင်ငံတောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်း တွင် နှစ်အတန်ကြာနေထိုင် သွားကြ သည်ဟု ယူဆရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းတဝိုက်တွင် နှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင်ကျော် က နေထိုင်သွားခဲ့ကြသည့် အင်ဒိုနီး ရှင်း များအား ရှေးခေတ် ပထဝီီပညာရှင်ကြီး တိုလေမီက လူသားစား အရိုင်းအစိုင်းများ ဟုဖော်ပြခဲ့သည်။ မြိတ် ကျွန်းစုတဝိုက်ရှိ ဆလုံလူမျိုးများသည် အင်ဒိုနီးရှင်း အကြွင်းအကျန်များဟု သမိုင်းပညာရှင်များက ယူဆကြ သည်။ နောက်ပိုင်း အင်ဒိုအာရိယန်လူမျိုးများသည် အိန္ဒိယပြည်သို့၎င်း။ မောင်းဂွတ်အနွယ်ဝင်များသည် အာရှတိုက်အရှေ့ပိုင်း၊ တောင်ပိုင်းများသို့ ဝင်ရောက်လာကြသည်။ ယင်းလူမျိုးကြီး နှစ်မျိုးသည် အာရှတိုက်သို့
ဝင်ရောက်လာကြပြီး တွေ့ဆုံခဲ့ကြ သည်ကို အာရှတိုက်ဆိုင်ရာ သမိုင်းပညာရှင်များက လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင်ငါးရာနှင့် သုံးထောင်ခန့်အကြားဟု ခန့်မှန်းကြသည်။
မောင်းဂွတ်အနွယ်များအား အိန္ဒိယ ပြည်တွင် အင်ဒိုအာရိယန်များက ဖိသဖြင့် အရှေ့တိဗက်နှင့် အနောက်တိဗက်ဟူ၍ အုပ်စုနှစ်စုကွဲသွားသည်။ အရှေ့တိဗက်အုပ်စုက တရုတ်ပြည် ယူနန် နယ်ဘက်သို့ ဝင်ရောက်သွားပြီး အနောက် တိဗက်အုပ်စုက အိန္ဒိယပြည် တွင်းသို့ ဝင်ရောက်သွားသည်။ အနောက် တိဗက်အုပ်စုကို အင်ဒိုအာရိယန်များက ဖိသဖြင့် မဏိပူရ၊ အာသံနယ်များမှ တဆင့်မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာကြသည်။ တရုတ်ပြည် ယူနန်နယ်ဘက်သို့ ဝင်ရောက်သွားကြသည့် အရှေ့တိဗက်အုပ်စုသည် တရုတ်က ဖိသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ အစုစုကွဲပြီးဝင်ရောက်လာကြပြန်သည်။ သို့ရာတွင် မောင်းဂွတ်အနွယ်ဝင် မွန်ခမာ လူမျိုး စုများသည် အင်ဒိုချိုင်းနား ကျွန်းဆွယ်ဒေသများသို့ သမိုင်း၏ ခပ်စောစော အချိန်ပိုင်းလောက်ကပင် ဝင်ရောက်နေကြပြီဖြစ်သည်။ လွန်ခဲ့ သည့် နှစ်ပေါင်း၂၀၀၀ နှင့် ၂၅၀၀ ကြားတွင် တရုတ်ပြည် ချင်မင်းဆက် ဘုရင်များသည် ယခင်က လူမျိုးစုအလိုက် အကွဲကွဲ အပြားပြား ပေါ်ပေါက်လျက်ရှိသည့်ပြည်နယ် များအား တရုတ်ပြည်ကြီး တပြည် ဖြစ်လာရန်စည်းလုံးနိုင်ခဲ့ကြသည်။

ထို့အတူ အိန္ဒိယပြည် ( တောင်ပိုင်း မှလွဲ၍ ) စန္ဒဂုတ်မင်း ဆက်ဘုရင်များ သည် လူမျိုးစုအလိုက် အကွဲကွဲအ ပြားပြား ဖြစ်နေပေါ်နေကြသည့် ၊ မာဂဓ ၊ ဝိဒေဟ ၊ ကောသလ ၊ ပဥ္စလာစသည့် ပြည်နယ်များကို သိမ်းသွင်းပြီး အိန္ဒိယပြည်ကြီးကို စည်းလုံးနိုင်ခဲ့သည်၊ ထိုသမိုင်းများသည် အထောက်အထား ခိုင်လုံသည့် အိန္ဒိယနှင့် တရုတ်ပြည်တို့၏ သမိုင်းဝင်အဖြစ် အပျက်များဖြစ်သည်၊

----
ကျမ်းကိုး
* မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦးဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့်ရခိုင်ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ်။
* ဒေါက်တာသန်းထွန်း ၏ ပျူတွေဘယ်ပျောက်သွားသလဲ
* အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* ဖန်ချုံ ( တရုတ်ရာဇဝင်ဆရာကြီး )
* ထန်တရုတ်မှတ်တမ်းဟောင်းများ
* ရှေးဟောင်းမြန်မာခေတ်ဦး ပုဂံ နယူးယောက်။ ဂျေဂျေအော်စတင်။ -၁၉၆၉ လုစ်
* အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* မြန်မာရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)
* ရှမ်းလူမျိုးများအကြောင်း။ ဒေါ့ဗ်

== မူရင်း ရင်းမြစ် ==
[http://www.mathetzin.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190930174225/http://www.mathetzin.com/ |date=30 September 2019 }}

[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]]

== ကျမ်းကိုးစာရင်း ==
* စောဆိုင်းမွန်နား၊ ''ရှမ်းလူမျိုးများအကြောင်း''။
* ဒေါ့ဗ် မိတ်ဆိနာ (Dove Messenger)၊ ''ခေတ်ဦးဖုနန်၊ ဖန်၊ ပျူ နှင့် ရခိုင်''၊ ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ် (Journal of the Siam Society)။
* ဟော (D.G.E. Hall)၊ ''အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်'' (A History of South-East Asia)၊ ၁၉၅၅။</text>
      <sha1>70na0wmzy2oudo1137p1wyepidz0pwa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1028919</id>
      <parentid>1028918</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T06:41:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chenzeyan29</username>
        <id>141880</id>
      </contributor>
      <origin>1028919</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69945" sha1="sj9osgm7744vzu4hjx5r3mqaazko64k" xml:space="preserve">ပုဂံမတည်ထောင်မီကာလအတွင်း မြန်မာနိုင်ငံဧရိယာသို့ တိုင်းရင်းသားအုပ်စုများစွာ ဝင်ရောက်နေထိုင်ခြင်းသည် မြန်မာ့သမိုင်းတစ်လျှောက် တိုင်းရင်းသားဖွဲ့စည်းမှုအပေါ် အရေးပါသော သက်ရောက်မှုရှိခဲ့ပြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံသည် တောင်အာရှအရှေ့ပိုင်းရှိ လူမျိုးစုများနှင့် ယဉ်ကျေးမှုများ ဆုံဆည်းရာ အချက်အချာတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ မြန်မာမြေတွင် မူလအင်ဒို-ချိုင်းနားဘာသာစကားသုံး လူမျိုးများဖြစ်သည့် [[မွန်-ခမာ]] (Mon-Khmer) မျိုးနွယ်စုတို့သည် အစောဆုံး နေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်များက ထင်ရှားစွာ သတ်မှတ်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;History1&quot;&gt;သမိုင်းဦးကာလ မြန်မာနိုင်ငံသားများ၊ စာ-၁၀-၁၅။&lt;/ref&gt; ဤအချိန်ကာလအတွင်းတွင်လည်း [[အရှေ့အာရှ]]ဒေသ၌ အင်အားကြီးမားစွာ ပြန့်နှံ့လာသည့် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်အုပ်စု]]ဝင် လူမျိုးများလည်း မြန်မာ့မြေပေါ်သို့ တစ်စစ ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့အနက် အများစုသည် တောင်တန်းဒေသများတွင် နေထိုင်ကြပြီး၊ အချို့သည် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း [[ဧရာဝတီမြစ်]]ဝှမ်းဒေသများသို့ ရောက်ရှိလာကာ [[ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ]]ကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုတရုတ်-တိဗက်အုပ်စုမှ ခွဲထွက်လာသော [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ]]တို့၏ အစောဆုံးယဉ်ကျေးမှုသက်တမ်းသည် တရုတ်နှင့် ခေတ်ပြိုင် ငါးထောင်နှစ်ကျော်ရှိကြောင်း သမိုင်းရေးသားမှုအချို့နှင့် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ အချက်အလက်များမှတစ်ဆင့် ထင်ဟပ်လျက်ရှိသည်။ တိဗက်-ဗမာအုပ်စုဝင် ဗမာလူမျိုးများ၏ ဘိုးဘေးများသည်လည်း နန်ကျောက်ရှိ အနွယ်တူ [[ယီ လူမျိုး|ယီလူမျိုး]]များ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်မှ တောင်ဘက်မြစ်ဝှမ်းဒေသများသို့ ပြောင်းရွှေ့အခြေချခဲ့ပြီး၊ ပျူလူမျိုးများနှင့် ရောနှောကာ [[ဗမာလူမျိုး]]များ ဖြစ်လာကြသည်။&lt;ref name=&quot;History2&quot;&gt;မျိုးရိုးဗီဇနှင့် သမိုင်းစဉ်ဆက်၊ ၂၀၁၉။&lt;/ref&gt; ထိုနည်းတူစွာ တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်း ကွမ်းရှီးနှင့် ကွမ်တုန်းဒေသများမှ [[ခရာ-တိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ-တိုင် (တိုင်-ကဒိုင်) စကားပြောအုပ်စု]]ဝင် [[တိုင်လူမျိုး|တိုင်လူမျိုး]]များသည်လည်း မြောက်ပိုင်းမှ ဟန်တရုတ်လူမျိုးများ၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အုပ်စုနှစ်စုကွဲကာ အရှေ့တောင်အာရှဒေသသို့ အလုံးအရင်းဖြင့် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ပထမအုပ်စုသည် တောင်ဘက်သို့ ဦးတည်သွားရောက်ခဲ့ပြီး သံလွင်အရှေ့ပိုင်းဒေသမှ ထိုင်းနိုင်ငံတစ်လျှောက် [[လူးလူမျိုး|လူး]]၊ [[ဂုံရှမ်းလူမျိုး|ဂုံ]]၊ ယွန်း၊ ဒမ် နှင့် [[ထိုင်းလူမျိုး]]များ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။ ဒုတိယအုပ်စုသည် အနောက်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းကာ ရွှေလီမြစ်ဝှမ်းကို ဗဟိုပြု၍ [[မိုင်းမော|မိုင်းမောလုံနိုင်ငံ]]ကို ထူထောင်ခဲ့ပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် မွန်ဂိုများ ဝင်ရောက်လာမှုကြောင့် တောင်ဘက်သို့ ဆက်လက်ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ရာ ယနေ့ခေတ် ရှမ်းပြည်နယ် သံလွင်အနောက်ဘက်ဒေသများသို့ [[မောရှမ်းလူမျိုး|မောဝ်]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|လုံ]]၊ [[တိုင်းလိုင်လူမျိုး|လျန်]]၊ [[တိုင်းလေ့လူမျိုး|လေ]] နှင့် [[ခန္တီးရှမ်းလူမျိုး|ခန္တီး]] အစရှိသည့် ရှမ်းမျိုးနွယ်စုများအဖြစ် ကွဲပြား၍ အခြေချခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;History3&quot;&gt;ရှမ်းမျိုးနွယ်စုများ၏ သမိုင်းစဉ်၊ စာ-၄၅-၅၀။&lt;/ref&gt;


== ရှေးဟောင်း ချင်း၊ကချင်၊ကရင် လူမျိုးစုများ ==

ပုဂံနိုင်ငံ အာဏာစက် မတည်ထောင်မီ ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာကတည်းက မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြောက်ပိုင်း၊ အရှေ့ပိုင်းနှင့် အနောက်ဘက် တောင်တန်းဒေသများတွင် တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်နှင့် ကရင်နွယ်ဝင် လူမျိုးစုများသည် အဆင့်ဆင့် ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက် အခြေချခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် မိမိတို့၏ ဘာသာစကား၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်များဖြင့် သီးခြားမြို့ပြကျေးရွာများကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Hall1955&quot;&gt;Hall, D.G.E. (1955). ''A History of South-East Asia''.&lt;/ref&gt;

=== ချင်းမျိုးနွယ်စုများ (Chin Groups) ===
[[ချင်းလူမျိုး]]များသည် တိဗက်-ဗမာအုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြပြီး ခရစ်နှစ်အစောပိုင်းကာလများတွင် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ချင်းတွင်းမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် စတင်ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်များက ယူဆကြသည်။ ပုဂံခေတ်မတိုင်မီတွင် ၎င်းတို့သည် ချင်းတွင်းမြစ်ဝှမ်း အလယ်ပိုင်းနှင့် အနောက်ဘက် တောင်တန်းဒေသများတွင် အခြေချနေထိုင်လျက်ရှိပြီဖြစ်သည်။ ချင်းလူမျိုးများသည် ၎င်းတို့၏ ရိုးရာနှုတ်တိုက်ရာဇဝင်များအရ အေးမြသော တောင်တန်းဒေသများကို နှစ်သက်ကြသူများဖြစ်ပြီး၊ ပုဂံအင်ပါယာ တန်ခိုးထွားလာချိန်တွင် အနောက်ဘက် [[ချင်းတောင်တန်း]] ဒေသများသို့ ပိုမိုနက်ရှိုင်းစွာ အခြေစိုက်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Luce1959&quot;&gt;Luce, G.H. (1959). ''Old Kyaukse and the Coming of the Burmans''.&lt;/ref&gt;

=== ကချင်မျိုးနွယ်စုများ (Kachin Groups) ===
[[ကချင်လူမျိုး|ကချင် (ဂျိမ်းဖော့)]] မျိုးနွယ်စုများသည် မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ဘက်အစွန်ဆုံး တောင်တန်းဒေသများသို့ ပုဂံခေတ်ဦးကာလကတည်းက တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် တိဗက်-ဗမာအုပ်စု၏ နောက်ဆုံးလှိုင်းများအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းခံရသော်လည်း၊ ဧရာဝတီမြစ်၏ မြစ်ဖျားခံရာ ဒေသများနှင့် တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ်တစ်လျှောက်တွင် ရှေးယခင်ကတည်းက အခြေချခဲ့သော မျိုးနွယ်စုများ ရှိနေခဲ့သည်။ ကချင်မျိုးနွယ်စုများသည် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင် &quot;ဒူဝါ&quot; အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်များဖြင့် တောင်တန်းဒေသများတွင် မြို့ပြကျေးရွာများ တည်ထောင်ကာ သီးခြားလွတ်လပ်စွာ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Leach1954&quot;&gt;Leach, E.R. (1954). ''Political Systems of Highland Burma''.&lt;/ref&gt;

=== ကရင်မျိုးနွယ်စုများ (Karen Groups) ===
[[ကရင်လူမျိုး]]များသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ရှေးအကျဆုံး ဝင်ရောက်လာခဲ့သည့် လူမျိုးစုများထဲတွင် ပါဝင်သည်ဟု သမိုင်းသုတေသီ အများစုက လက်ခံထားကြသည်။ ၎င်းတို့သည် [[သံလွင်မြစ်]]ဝှမ်းတစ်လျှောက်မှတစ်ဆင့် ယခုခေတ် [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]] နှင့် [[စစ်တောင်းမြစ်]]ဝှမ်း အရှေ့ဘက် တောင်တန်းများသို့ ပုဂံခေတ်မတိုင်မီကပင် ပျံ့နှံ့အခြေချခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Marshall1922&quot;&gt;Marshall, H.I. (1922). ''The Karen People of Burma''.&lt;/ref&gt; မွန်ရာဇဝင်ဟောင်းများတွင် ဖော်ပြချက်အရ မွန်တို့ သထုံနေပြည်တော် မထူထောင်မီကပင် ကရင်နွယ်ဝင်ဖြစ်သည့် [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]] များသည် အောက်မြန်မာပြည် သထုံဒေသတစ်ဝိုက်တွင် အခြေချနေထိုင်လျက်ရှိပြီ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;MonChron&quot;&gt;မွန်ရာဇဝင်ဟောင်းများနှင့် သုဝဏ္ဏဘုမ္မိမှတ်တမ်းများ။&lt;/ref&gt;

== ရှေးဟောင်းမြန်မာလူမျိုးများ ==

[[အာရှတိုက်]]ဆိုင်ရာဘာသာဗေဒပညာရှင်များက မြန်မာလူမျိုးများသည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်မိသားစု]]အုပ်စုဝင် တမျိုးဖြစ် သည်ဟု အတည်ပြုထားကြသည်။ တရုတ်မှတ်တမ်းဟောင်းများ၏ အဆိုအရ ဗမာတို့၏ဘိုးဘေးများသည် တရုတ်ပြည် အနောက်မြောက် ချင်းဟိုင်နှင့် ကန်စုနယ် များတွင်နေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟုယူဆကြသည်။မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်းဒေသတွင်အခြေချနေထိုင်ခဲ့သော လူမျိုးနွယ်စုကြီးမှ အုပ်စုငယ်များအချိုချို ခွဲထွက်ကာ အရှေ့မြောက်ဘက်ဒေသသို့ခွဲထွက်သွားသောလူမျိုးစုသည် ဆိုက်ဘေးရီးယားဒေသမှ လူမျိုးစုငယ်များနှင့်ရောနှော၍ ဟန်တရုတ်လူမျိုးများဖြစ်လာပြီး အနောက်တောင်ဘက်သို့ခွဲထွက်လာသောအုပ်စုသည် အရှေ့တိဗက်ဒေသတွင် အုပ်စုငယ်အများအပြားကွဲထွက်ကာ တိဗက်လူမျိုး၊ဗမာလူမျိုး၊ယီလူမျိုးများ၏ ဘိုးဘေးများဖြစ်လာသည်။

ထိုနောက်တောင်ဘက်ယူနန်ဒေသသို့တရွေ့ရွေ့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်လာကြသည်။ ထိုအချိန်တွင်ယူနန်နယ်တွင် [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာ]][[ယီ လူမျိုး|အနွယ်ယီ(လိုလို)လူမျိုး]] ၏[[နန်ကျောက်|နန်ကျောက်နိုင်ငံ]]သည် အင်အားကြီးမားလာသည့် ထိုင်းရှမ်းများ၏ပြည်နယ်ကြီး ၆ ခုကို နန်ချောင်းနိုင်ငံ အဖြစ် ပထမ ဆုံး သိမ်းသွင်းနေသည့် ကာလ ဖြစ်သည်။ မြန်မာလူမျိုး များသည် ယူနန်နယ်တွင် နန်ကျောက် များနှင့် နှစ်အတန်ကြာ နေထိုင် လာခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆရသည်။ တရုတ်ရာဇဝင် ဆရာကြီး ဖန်ချုံ၏ မှတ်တမ်း၌ ၎င်းတို့၏ အကြီးအကဲ အားမင်းဟု ခေါ် ဝေါ် ကြောင်း ထိုင်း ရှမ်းများက စောမင်းဟု ခေါ် ဝေါ် ကြောင်း ရေးသားထားသည်။ထိုသို့ဖြင့်လွှတ်လပ်မှုကိုမြတ်နိုးသော ဗမာလူမျိုးတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်း သို့ ဝင်ရောက်လာကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်းနှင့် ပတ်သက် ၍ အကြား အမြင်များသည့်
သမိုင်းဆရာ ဂေါ်ဒွင်လုစ်၏ အဆိုအရ ထိုအုပ်စုသည် ရှေးဦးစွာ ကျောက်ဆည်နယ်သို့ ဝင်ရောက်လာပြီး မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းသို့ ပြန့် နှံ့သွားသည် ဟုဆိုသည်။ မြန်မာတို့ ရာစုနှစ် အနည်းငယ်အတွင်း အခြေစိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ယူနန်ကုန်းမြင့်မှာ ဝင်ရောက်လာသော တိဗက်-ဗမာ အနွယ်ဝင် လိုလို-ဗမာအုပ်စုသည် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတွင် ရောက်ရှိနှင့်ပြီးသော [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]]ဝင် ပျူလူမျိုးများ နှင့် ရောထွေးနေထိုင်ရာမှ ရာစုနှစ် အနည်းငယ်ခန့်အတွင်း ပျူလူမျိုး များနှင့် သွေးရောနှော သွားကြပြီး လူမျိုးကြီးနှစ်မျိုး ပေါင်းစပ်လိုက်ကြသဖြင့် စိုက်ပျိုးရေး၊ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းများ၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ ကာကွယ်ရေး၊ ယဉ်ကျေးမှု စသည် ဖြင့် အစစ အရာရာ တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးလာပြီး ကိုးရာစု နှင့် ဆယ်ရာစုခန့်လောက်တွင် မြန်မာ နိုင်ငံအလယ်ပိုင်း ဒေသ အားစည်းလုံးသိမ်းသွင်းပြီး ပုဂံပြည်နှင့် ပုဂံမင်းဆက်ကို စတင်ခဲ့၍ ဗမာယဉ်ကျေးမှု၊စာပေ၊ဗမာလူမျိုး အဖြစ်စတင်အသက်ဝင်လာခဲ့သည်။

----
ကျမ်းကိုး
* ဖန်ချုံ ( တရုတ်ရာဇဝင်ဆရာကြီး )
* တရုတ်မှတ်တမ်းဟောင်း
* ရှေးဟောင်းမြန်မာခေတ်ဦး ပုဂံ နယူးယောက်။ ဂျေဂျေအော်စတင်။ -၁၉၆၉ လုစ်

== ပျူနိုင်ငံ ==

ထိုင်းလင်းခေါ်  ယိုးဒယားရှမ်းများ ဝင်ရောက်မလာမှီ ယခုထိုင်းလင်းခေါ် ယိုးဒယားနိုင်ငံတွင် အရှေ့အာရှတိုက်တောင်ပိုင်း အင်ဒိုချိုင်းနား ကျွန်းဆွယ် မဲနံမြစ်ဝှမ်းတဝိုက်တလျောက် ကြီးကျယ် ကောင်းစားခဲ့ သည့် ခမာလူမျိုးများ၏ ကမ္ဗောဒီးယားနိုင်ငံခေါ်  ကမ္ဗောဇနိုင်ငံတော်ကြီး ရှိသကဲ့သို့ ၃ ရာစုမတိုင်မှီကပင် ဗီ ယက်နန်ဘက်တွင် စမ္ပပြည်များ တည်ရှိခဲ့သည်ကို ရှေးဟောင်းမြို့ပျက်များ၊ အဆောက်အဦးများ၊ ရှေး ဟောင်း ကျောက်စာများ တူးဖော်တွေ့ရှိခဲ့သည့်၊ မွန်ရာဇဝင်ဟောင်းများ၌ မဲနံမြစ်ဝှမ်းမြောက်ပိုင်း ဒေသအား ယောနကတိုင်း ဟရိပုဥ္စပြည် ၊ တောင်ပိုင်းဒေသအား အယုဇ္ဈယတိုင်း ဒွါရာဝတီပြည်ဟု ဖေါပြထားသည်။

ထိုအချိန်ကာလတွင် ထိုင်းရှမ်းများသည် တရုတ်ပြည်ယူနန်နယ်တွင် နန်ချိုနိုင်ငံအား တည်ထောင်၍ တ ရုတ် ဧကရာဇ်အား လက်ဆောင်ဘဏ္ဍာ ဆက်သရသည့် တရုတ် လက်အောက်ခံ တိုင်းပြည်ဖြစ်သည်၊ ပျူလူမျိုးများနှင့် ပတ်သက်သည့် သမိုင်းဝင် တရုတ်စာပေ ထန်ရာဇဝင်ဟောင်းများမှ ကောက်နုတ်ဖေါပြရလျှင် [[ပျူလူမျိုး]]များအား ၄ ရာစုလောက်ကပင် များစွာတိုးတက် ယဉ်ကျေးသည့် လူမျိုးတမျိုး ဖြစ်ပြီး ၈ ရာစု လောက်တွင် ကြီးကျယ်ခန်းနား အံ့ဩဖွယ်ရာမြို့ကြီး ၅ မြို့နှင့် ပြည်နယ်ကလေးပေါင်း ၁၈ နယ်မျှရှိ ကြောင်း ဘုရင်မင်း၏ အမည်ကား မဟာရာဇာတည်း ။ အမတ်ချုပ် အမည်က မဟာသေနတည်း။ မင်းကြီး မဟာရာဇာသည် ခရီးတိုသွားသည့်အခါ ရွှေကြိုးခတ်သည့် ထမ်းစင်စီးပြီး ။ ခရီးရှည်သွားလျှင် ဆင်စီးသည်။ မိဖုရားမောင်းမတရာကျော်ရှိသည်၊ မြို့တော်တံတိုင်းဝန်းကျင်အား စဥ့်အုတ်နှင့်စီထားသည်။

ကျုံးကမ်းပါးကို အုတ်စီသည်။ တံတိုင်းအတွင်း၌ သောင်းပေါင်းများ စွာသော မိသားစုများ နေထိုင်ကြပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာဘုန်းကြီးကျောင်း တစ်ရာကျော်ရှိသည်။ ကျောင်းပရဝုဏ်က အစ အခန်းများပါ ရွှေငွေမွမ်းမံ၍ အနီအဝါစသည့် တောက်ပသည့်ဆေးများရေးခြယ်ထားသည်။
ချိတ်ရောင်ခံ ဆေးသုတ်၍ ပန်းထိုး ကော်ဇောများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းထားသည်။ လူအများသည် မေတ္တာရှေ့ထားပြီး သတ္တဝါအများကို သတ်ဖြတ်ညှင်းဆဲရန် ဝန်လေးသည်။ မာန်မာန နှိမ့်ချ၍ ရည်မွန်သည်ကို တန်ဘိုးထားသည်။
စကားအပြောအဆိုနည်း၍ ဗေဒင်ဆရာပေါသည်။ ဤမျှကြီးကျယ် ထင်ရှားသည့် ပျူလူမျိုးများသည် ၉ ရာစုလောက်တွင် နန်ချိုထိုင်းရှမ်းများ၏ ပြင်းပြင်းထန်ထန် တိုက်ခိုက် ဖျက်ဆီးမှုကို ခံလိုက်ကြရသဖြင့် ပျူ လူမျိုးများ တည်ထောင်ခဲ့သည့် မြို့ပြ ပြည်နယ်များသည် ပျက်စီးသွားခဲ့ရသည်။ ထို့အတူ လူမျိုးတမျိုးအဖြစ် ရပ်တည်နိုင်ခြင်း မရှိတော့ပဲ ကစဥ့် ကလျား ဖြစ်သွားရတော့သည်။

----
ကျမ်းကိုး
* မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦးဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့်ရခိုင်ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ်။
* ဒေါက်တာသန်းထွန်း ၏ ပျူတွေဘယ်ပျောက်သွားသလဲ
* ဖန်ချုံ ( တရုတ်ရာဇဝင်ဆရာကြီး )
* ထန်တရုတ်မှတ်တမ်းဟောင်းများ
* ရှေးဟောင်းမြန်မာခေတ်ဦး ပုဂံ နယူးယောက်။ ဂျေဂျေအော်စတင်။ -၁၉၆၉ လုစ်
* အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* မြန်မာရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)

== ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးနှင့်သရေခေတ္တရာ ==

ဗုဒ္ဓဂေါတမ မြတ်စွာဘုရားသည် အိန္ဒိယမြောက်ပိုင်း နယ်စပ် [[နီပေါနိုင်ငံ]]တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည့် သာကီဝင် မင်းတပါး ဖြစ်သည်၊ မင်းသား၏ အဘိုးသည် သာကီဝင် လူမျိုးနွယ်စုအတွင်း ခိုက်ရန်ဖြစ်ပွားပြီး မြန်မာနိုင်ငံ ဧရာဝတီ မြစ်ညာအရပ် တကောင်းတွင်လာနေသည်။ ထိုမင်းအမည်မှာ အဘိရာဇာဟုခေါ်သည်။ ကြီးမြတ်သော မင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်၊ အဘိရာဇာမင်း ကွယ်လွန် သည့်အခါ သားနှစ်ပါးက နန်းလုကြရာ အကြီးက တောင်ဘက် သို့ထွက်လာပြီး ရခိုင်ဓညဝတီသို့ရောက်သွား သည်။ မင်းသားအငယ်က အထက် အညာကို အနိုင်ရလိုက်သည်။
တကောင်း နန်းဆက်မှာ ကံရာဇာငယ် ကစသည့် မင်းဆက် ၃၂ ဆက် မြောက်တွင် နန်ချို ရှမ်းများရောက် ဖျက်ဆီး၍ ပြည်ပျက်ခဲ့ရသည်။ ပြည်ပျက်စဉ် အစု ၃စု ကွဲကာ တစုသည် ဧရာဝတီမြစ်ရိုး တကောင်း တောင် ဘက် မလယ်အရပ်တွင် အခြေချ နေထိုင်ကြသည်။ လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင့်ငါးရာ ဗုဒ္ဓရှင်တော်ဘုရား လက်ထက်ကဟု ဆိုသည်။ အဘိရာဇာအား ဘိုးဘွားအရာမှ နှင်ထုတ်သည့် သဘောမျိုးနှင့် သာကီဝင် မင်းတပါးဖြစ်သည့် ဓဇရာဇာသည် မလယ်အရပ်သို့ ရောက်လာပြန်ပြီး ယင်းအရပ်တွင် ခိုကိုးနေသည့် သာကီဝင် မင်းသမီးတဦးနှင့် လက်ထပ်ပြီး ပျူမင်းဆက်ကို တကောင်းတွင် ထပ်၍ ထူထောင်ကြပြန်သည်။ ၁၇ နှစ် မြောက်မင်းသည် မဟာရာဇာမင်းကြီးဟု သောဘွဲ့အမည်ဖြစ်သည်။ မဟာရာဇာမင်းကြီး တွင် နန်းဆက်ခံမည့် သားတော်မရှိ၍ ယောက်ဖတော် ခေပဒုတအား အိမ်ရှေ့အရာ အပ်နှင်းသည် ခေပဒုတ မင်းသားသည် ရန်သူအား နှိမ်နင်းရန် တပ်ထွက်လာပြီး ရန်သူအား နှိမ်နင်းပြီးနောက် မူလနေထိုင်ရာနှင့် အလွန်ကွာဝေးသည့် နေရာရောက်နေသောကြောင့် နောင်အခါ သရေခေတ္ကရာဖြစ်မည့် နေရာတွင် ရသေ့ဝတ် လိုက်သည်။

ရသေ့ကြီး၏ ယောက်ဖ မင်းကြီးတွင် မျက်မမြင် မင်းသား ညီနောင်နှစ်ပါး ရှိသည် ။ မွေးစကပင် ဖျောက်ဖျက်ရန် မင်းကြီးက ခိုင်းသော်လည်း မယ်တော်က တိတ်တဆိတ် မွေးထားခဲ့သည်။ ညီနောင်မင်းသား နှစ်ပါး အရွယ်ရောက်လာသည့်အခါ မင်းကြီးကသိပြီး ဖေါင်ပေါ်တင်ကာမြစ်ထဲမျှောလိုက်သည်။ မြစ်တွင် မျှောပါ လာရင်း မျက်စေ့ အလင်းရသည်။ မြစ်အောက်ပိုင်း အကြေအရပ်တွင်ရှိသည့် ဦးကြီးရသေ့နှင့်တွေ့ကာ ဦးကြီး ရသေ့၏ အစီအမံအတိုင်း မဟာသမ္ဘဝမင်းသားနှင့် ပျူမင်းသမီး နန်းခမ်းအား ထိမ်းမြားစေပြီး ပျူတို့အား အုပ်ချုပ် မင်းလုပ်စေသည်။
ထိုသူတို့မှ ဒွတ္တဘောင်မင်းသားကိုဖွားမြင်သည်။ ဒွတ္တဘောင်မင်းဖြစ်သည့်အခါ အလွန်ကျယ်ဝန်းသည့် သရေခေတ္တရာမြို့ကြီးအားတည်ဆောက်ပါသည်။ ဗုဒ္ဓသာသနာ တော်အား ထောက်ပံ့ပြီး နေ့စဉ် ရဟန်းသံဃာ သုံးသောင်းအား ပစ္စည်းလေးပါး လှူသည်။ ဒွတ္တ ဘောင်းမင်း တည်ဆောက်ခဲ့သည့် ဘုရားများ မှာ သောကြမဘုရား ၊ ညီးညီးဘုရား ၊ စီးစီးဘုရား ၊ ဘောဘော ဘုရား၊ ပုထိုးကြီးဘုရား များဖြစ်သည်။
သို့သော် မင်းကြီးသည် သာသနာမြေ ( ဘုန်းကြီးကျောင်း ) မြေအား သိမ်းယူခဲ့သောအမှုကို ပြုခဲ့သောကြောင့် ပြည်သူတို့၏ လေးစားမှုအား မရတော့ပဲ အခွန်အကောက်များ ရရှိမှု နည်းပါးခဲ့သည်။ မင်းကြီးသည် ကိုယ်တော်တိုင် တိုင်းခန်း လှည့်လည်၍ အခွန်ခံထွက်ပြန်ရာ ၊ ပန်ထွာ (တောင်တွင်းကြီး) မင်းသမီးနှင့်တွေ့ပြီး ပန်ထွာမင်းသမီး အား ယစ်မူးရင်း မဆင်မခြင်သွားလာရာမှ မုန်တိုင်းမိကာ ရေနစ်ပျောက် ဆုံးသွားသည်။
ရာဇဝင်ကျမ်းတို့တွင် ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး အကြောင်း ရေးသားဖော်ပြကြရာတွင် အရေးပါဆုံး အချက်မှာ ဗုဒ္ဓသာသနာအား စည်ပင်ထွန်းကား ရန် ဘုရင်များသည် ထောက်ပံ့ခဲ့သော်လည်း သာသနာအား ထိခိုက် ဖွယ်ရာတစုံတခု လုပ်မိသည်နှင့် ဘေးဒဏ်သင့်၍ ပျက်စီးရပုံကို ထင်ရှားစွာ ရေးသားဖေါပြကြသည် ကို လေးနက်စွာ သံဝေဂ ယူသင့်ကြသည်။

----
ကျမ်းကိုး - ဒေါက်တာသန်းထွန်း ၏ ပျူတွေဘယ်ပျောက်သွားသလဲ သမိုင်း စာအုပ် စာမျက်နှာ ၁၈၁ မှ ၁၈၈ ထိ ကောက်နုတ်ဖော်ပြသည်။

== ရှေးဟောင်းရခိုင်လူမျိုးများ ==

ပျူနှင့်အနွယ်တူ ကမ်းယံလူမျိုးများ မြန်မာနိုင်ငံဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း ဒေသ ဘက်သို့ ဝင်ရောက်သည့် အချိန် ကာလလောက်မှာပင် တိဗက်-ဗမာ အနွယ်ဝင် အခြားလူမျိုးစုများ သည်လည်း ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်း ဒေသ များသို့ အိန္ဒိယနိုင်ငံအရှေ့ပိုင်းဒေသများဘက်မှ ဝင်ရောက်လာကြသည်။ ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းဒေသနှင့် သက်ဆိုင်သည့် သမိုင်းများကို လေ့လာသည့်အခါ ရှေးအကျဆုံး မင်းဆက်များနှင့်ပြည်နယ်များသည် စစ်တွေပတ်ဝန်း ကျင် ဒေသတဝိုက်လောက်တွင် အခြေခံသည်ကို အများဆုံး တွေ့ရှိရသည်။
ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းတောင်ပိုင်းဒေသများသို့ ဝင်ရောက်ခြေချသည့် လူ့အဖွဲ့အစည်းများမှာ ပျူနှင့်အနွယ် တူ ကမ်းယံလူမျိုးများသည် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း အရပ်ဒေသများမှ တဆင့် ဝင်ရောက်လာဖွယ်ရာ ရှိ သည်။ ရခိုင်ရာဇဝင်ဟောင်းများ၌ ရေးသားဖော်ပြထားသည်မှာ [[ဗုဒ္ဓ]] ပွင့်တော်မမူမှီ လွန်ခဲ့သည့်နှစ်ပေါင်း ၅၀၀၀ ကျော်လောက်မှစ၍ ဓညဝတီ ကို တည်ထောင်သည့် မာရယု မင်းဆက် ၅၄ ဆက်မျှ စိုးစံခဲ့ ကြောင်း ဒုတိယ အကြိမ်ဓညဝတီကိုတည်ထောင်သည့် ကံရာဇာကြီးမင်းဆက် ၂၉ ဆက်မြောက် စန္ဒသူရိယမင်းသည် ဗုဒ္ဓနှင့်ခေတ်ပြိုင် ဖြစ်ပြီး မဟာမုနိရုပ်ပွားတော်ကို သွန်းလုပ်ခဲ့ကြောင်း ရေးသား ဖော်ပြကြသည်။

ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းဒေသတဝိုက်တွင် တွေ့ရှိရသည့် သမိုင်းဝင်ထောက်အထားများအရ ပုဂံပြည်မတိုင်မှီ ရာစု နှစ်များစွာကပင် ပြည်နယ်ကလေးများ မင်းဆက်များ ထူထောင်ပြီးစီးကြောင်း တွေ့ရှိရသည် အထူးသဖြင့် ဝေသာလီ သပိတ်တောင် ဓညဝတီပြည်နယ်များသည် သူ့ခေတ်နှင့် သူ့အခါ ထင်ရှားကြီး ကျယ် သည့်ပြည် နယ်များဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော်ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းဒေသတခုလုံးကိုစည်းလုံးသိမ်းသွင်းသည့် မင်းဆက် များ မရှိခဲ့ပေ။ ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းတောင်ပိုင်းရှိ သံတွဲသည် ၁၃ရာစုခန့်အထိ သီးခြားကင်းလွတ်ခဲ့သည့်ပြည်နယ်ဒေသအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ မြန်မာတနိုင်ငံလုံးကို စတင်စည်းရုံးခဲ့သည့် ပုဂံမင်းဆက်ဘုရင်များ၏ လက် အောက်ပြည်နယ်များအဖြစ် ကျရောက်ခြင်း မရှိဘဲ သီးခြားကင်း လွတ်ခဲ့သည်။


----
ကျမ်းကိုး
* ရခိုင်ရာဇဝင် ။ အောင်သာဦး
* စန္ဒမာလာလင်္ကာရ။ ရခိုင်ရာဇဝင်သစ် ရခိုင်သမိုင်း ၊ ၁၅ ၊ ၁၈ ရာစု
* အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* မြန်မာရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)
* မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦး ဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့် ရခိုင် ယိုးဒယားသင်း ဂျာနယ်။

== ရှေးဟောင်းမွန်လူမျိုးများ ( ၁ ) ==

ရှေးဟောင်း ပျူလူမျိုးများနည်းတူမြန်မာ နိုင်ငံသမိုင်းနှင့် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓ ဘာသာ သာသနာကို အခြေခံ
အုတ်မြစ်ချပေးခဲ့သူ လူမျိုးကြီး တမျိုးမှာ မွန်ခမာ အနွယ်ဝင် မွန်လူမျိုး များဖြစ်သည်။ အရှေ့တောင်အာရှ တိုက်ဆိုင်ရာ သမိုင်းပညာရှင်များဖြစ်ကြသည့် အိုနယ်လုစ်နှင့် ဟာဘတ် အေစတက်တို့က အာရှတိုက် တောင် ပိုင်းဒေသများသို့ ဦးစွာဝင်ရောက်လာ သည့် မောင်းဂွတ်အနွယ်ဝင်များဟု ဆိုကြသည် သို့သော် တိဗက်တရုတ်နှင့်ထိုင်းအနွယ်ဝင်များနှင့် မဆိုင်ပဲ ဩစထရို အေရှတစ် အုပ်စုဝင် လူမျိုးနွယ်များအဖြစ် မွန်ခမာလူမျိုး များအား သတ်မှတ်ကြသည်။

အိန္ဒိယပြည် ဒဏ္ခိဏ ကုန်းမြေတဝိုက်ရှိ မွန်းဒတ်စ် လူမျိုးများ ၊ ဘင်္ဂလားနယ်ရှိ ဆန်သာလ် လူမျိုးများ ၊ အာသံနယ်ရှိ ခါဆီး လူမျိုးများ ၊ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပလောင် ။ ၀ ။ မွန်လူမျိုး များသည် မူလက လူမျိုးတမျိုးတည်းဖြစ် လိမ့်မည်ဟု ယူဆကြသည်။ သို့သော် အာရှတိုက်တောင်ပိုင်းသို့ ဝင်ရောက် လာကြရင်း အိန္ဒိယ ၊ မြန်မာ ၊ အင်ဒို ချိုင်းနား ကျွန်းဆွယ် ဒေသများသို့ ပြန့်နှံ့သွားကြ သည်ဟု သမိုင်းသုတေသီများက ယူဆကြသည်။ မွန်လူမျိုးများ မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ဝင်ရောက် မလာခင်က ငှင်း တို့နှင့်အနွယ်တူ ခမာလူမျိုးများနှင့် အတူ အင်ဒိုချိုင်းနား တဝိုက်တွင် နေထိုင်ခဲ့ကြကြောင်း သမိုင်းဝင်အ ထောက်အထားများ တွေ့ရှိရသည်။ ၁၃ ရာစု လောက်ကမှ ယိုးဒယား ( ထိုင်းလင်း ) များ ဝင်ရောက်နေထိုင်ကြသည်။

အင်ဒို ချိုင်းနား ကျွန်းဆွယ် မဲနံမြစ် ဝှမ်းဒေသ တဝိုက်တွင် ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများနှင့် သက်ဆိုင်သည့် မြို့ဟောင်းမြို့ပျက်များ ၊ ဘာသာ ကိုးကွယ်မှုဆိုင်ရာ ၊ ရှေးဟောင်း ကျောက်စာများကို တွေ့ ရှိရသည်။ မွန်ရာဇဝင်ဟောင်းများ၌ မဲနှံမြစ်ဝှမ်း မြောက်ပိုင်း ဒေသကို ယောနကတိုင်း ဟရိပုဥ္စပြည်နယ် ၊ တောင်ပိုင်းဒေသကို အယဇ္ဈယတိုင်း ဒွါရဝတီပြည်နယ်ဟု ရေးသား ဖော်ပြကြပြီး အာရပ် ခရီးသွားမှတ်တမ်းများတွင် လည်း သုဝဏ္ဏဘုမ္ဓိတိုင်း၏ ကြီး ကျယ်ခန်းနားပုံကို ရေးသားထားကြသည်။ ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများ သည် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] တောင်ပိုင်း ဒေသများ နှင့် ကူးလူးဆက်ဆံခဲ့ကြပြီး ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် အခြား ယဉ်ကျေးမှု များကို မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ တင်သွင်းခဲ့ကြသည်။

----
ကျမ်းကိုး
* ရာဇဓိရာဇ် အရေးတော်ပုံ ။ ဗညားဒလ
* အရှေ့တောင်အာရှ ရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* မြန်မာ ရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)
* မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦး ဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့် ရခိုင် ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ်။

== ရှေးဟောင်းမွန်လူမျိုးများ ( ၂ ) ==

၃ ရာစု ခန့်ဝန်းကျင်လောက်တွင် ဗီယက်နမ် နိုင်ငံတွင် ပေါ်ပေါက် ခဲ့သည့် စမ္ပပြည်နယ်နှင့်၎င်း ၊ ၅ ရာစု လောက်တွင် စတင်တည်ထောင် ၍ ၁၃ ရာစု ခန့်လောက်အထိ အင်ဒိုချိုင်းနား ကျွန်းဆွယ်နှင့် အရှေ့အာရှတိုက် တောင်ပိုင်းတွင် ကြီးကျယ် ကောင်းစားခဲ့သည့် ခမာ လူမျိုးများ ၏ ကမ္ဗောဇနိုင်ငံတော်ကြီးနှင့် ရှေး ဟောင်းမွန်လူမျိုးများသည် ဆက်သွယ်မှုများ ရှိခဲ့ကြသည်။ ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများသည် မဲနံ မြစ်ဝှမ်း ဒေသတဝိုက်တွင် နှစ်ကာလ များစွာ နေထိုင်ပြီးမှ မြန်မာနိုင်ငံတောင်ပိုင်း ဒေသ ဖြစ်သည့် တနင်္သာရီ ဘက်သို့ ပြန့်နှံဝင်ရောက်လာကြသည်။ ထို့နောက် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းများနှင့် ၊ စစ်တောင်း ၊ မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ပဲခူးဘက်သို့ ပြန့်နှံ့လာပြီး ၉ ရာစုနှစ်ခန့်တွင် ဥဿာပဲခူးပြည်နှင့် မာလ မင်းဆက်ကို ထူထောင်ကြသည်။
ထိုသို့ထူထောင်စဉ် မြန်မာနိုင်ငံပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဘက်ကိုအခြေစိုက်ထူ ရန်ကြိုးပမ်း အားထုတ်ကြသည့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတောင်ပိုင်း ချိုလာမင်းဆက်ဘုရင်များနှင့် တိုက်ခိုက်ကြရသည့် စစ်ပွဲများအကြောင်းအားမွန်ရာဇဝင်များ၌ ရေးသားထားသည်။၁ဝရာစုခန့်က အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းချိုလာမင်းဆက် ရာဂျန်ဒရာမင်းသည်မြန်မာနိုင်ငံ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ထားကြောင်း ဖော် ပြထားသည်။

ခမာ လူမျိုးတို့၏ ကမ္ဗောဒီးယား နိုင်ငံ တန်ခိုးကြီးမားခဲ့စဉ်က မွန်လူမျိုး တို့၏ မြို့ပြ ပြည်နယ်များကို ယင်း တို့ နိုင်ငံ၏ အစိပ်အပိုင်းတခုအဖြစ် ဆက်ဆံခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ အနော်ရထာမင်းလက်ထက်တွင် ဥဿ ပဲခူး အား မဲနံမြစ်ဝှမ်းမှ ဂျွန်းစစ်သည်များ လာရောက် တိုက်ခိုက်၍ [[အနော်ရထာ]]ဘုရင်၏ တပ်များက သွားရောက်ကူညီရကြောင်း ရာဇဝင်သမိုင်းများ၏ ရေးသားထားချက်များကိုလည်း ဆက်စပ်လေ့လာကြည့်နိုင်သည်။

ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများသည် တနင်္သာရီမှ ပဲခူးအထိပြန့်နှံ့လာပြီး ရာစုနှစ် အနည်းငယ်အတွင်း မြစ်ဝ ကျွန်းပေါ် ဒေသတခုလုံးသို့ ပြန့်နှံ့သွားကြသည်။ ရန်ကုန် မြောင်းမြ ပုသိမ် ဖျာပုံ ကျိုက်လတ် တွံတေး ဒေးဒရဲ လပွတ္ကာ ဓနုဖြူ ကျုံပျော် မြို့များသည် မွန်လူမျိုးများ တည်ထောင် ခဲ့ကြသည့်မြို့ပြများ ဖြစ်ပြီး အခေါ် အဝေါ် များသည်လည်း မွန်လူမျိုးတို့ ဝေါဟာရများ ဖြစ်သည်။

၁၄ ရာစုခန့်လောက်တွင် ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးတို့ အပြည်ပြည် အကွဲကွဲ အပြားပြား အမင်းမင်း ဖြစ်နေခြင်း အား ရာမညတိုင်းကို စတင်ထူထောင် သည့် ဝါရီရူမင်းဆက် ရာဇာဓိရာဇ်ဘုရင်က ပထမဦးဆုံးအကြိမ် စည်းလုံးသိမ်းသွင်းခဲ့သည်။ ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးတို့၏ မြို့ဟောင်းများ စေတီများ ကိုးကွယ်မှု ဆိုင်ရာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုများအား လေ့လာတွေ့ရှိချက်တွင် ရှေးဟောင်း ပျူလူမျိုးများကဲ့သို့ ဗြဟ္မဏနှင့် မဟာယနများကို မတွေ့ရှိရဘဲ ထေရဝါဒဆိုင်ရာ ယဉ်ကျေးမှုများကိုသာ တွေ့ရှိရသည်။ ပိသုကာနည်းမှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ တောင်ပိုင်းသို့နွယ်ကာ ပါဠိစာပေကိုသာသုံးစွဲပြီး အက္ခရာ အရေးအသားမှာ အိန္ဒိယ နိုင်ငံအရှေ့တောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းဒေသသုံး ပါလဝအက္ခရာမျိုးနှင့် ဆင်တူလေသည်။


----
ကျမ်းကိုး
* ရာဇဓိရာဇ် အရေးတော်ပုံ ။ ဗညားဒလ
* အရှေ့တောင်အာရှ ရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* မြန်မာ ရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)
* မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦး ဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့် ရခိုင် ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ်။

== ရှေးဟောင်းပျူလူမျိုးများ ==

သဘာဝ အရိုင်းသက်သက်မျှသာ ရှိသေးသည့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ပထမဦးဆုံး တိုးဝှေ့ဝင်ရောက်လာသည်မှာ အနောက်တိဗက်အနွယ်ဝင် ပျူလူမျိုးများဖြစ်သည်။ ပျူနှင့်အနွယ်တူ ရှေးဟောင်းလူမျိုးများသည် အိန္ဒိယ ပြည် အရှေ့ဘက်ဒေသများမှ အစုစု ကွဲကာ ဧရာတီမြစ်ဝှမ်း ဒေသတဝိုက် သို့ ပြန့်နှံ့သွားကြဟန်ရှိသည်။ ရခိုင်ကမ်း ရိုးတန်းဒေသသို့လည်း ဝင်ရောက်သွားကြသည်ဟု ယူဆရသည်။ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း ဒေသတဝိုက် တွင် ပျူလူမျိုးများနှင့် သက်ဆိုင် သည့် ရှေးဟောင်းမြို့ပျက်များ၊ အသုံးအဆောင်များအား ရှာဖွေတူးဖော် တွေ့ရှိချက်အရ ရှေးဟောင်း ပျူ လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံ အထက်ပိုင်း [[ရွှေဘို]] [[မုံရွာ]] အလောင်းတော် ကဿပ ဖိုးဝင်းတောင် ၊ ဟန်လင်းကြီး၊ တကောင်း၊ မြင်းခြံ၊ [[ပုဂံ]]၊ ပုပ္ပား၊ [[မကွေး]]၊ မင်းဘူး၊ သရက်၊ တောင်တွင်းကြီး ရမည်းသင်း၊ ညောင်လွန်၊ ပြည်၊ မှော်ဇာနယ်များတွင် မြို့ပြပြည်ရွာများ ထူထောင်ခဲ့ကြ သည်ဟု အထောက်အထား အခိုင်အမာ တွေ့ရှိရသည်။
သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်းအား တူးဖော်သည့်အခါ ဝိကရာမနှင့်ဝါရမမင်းဆက်များ ၏ အရိုးအိုးများကို ရှာ ဖွေတွေ့ရှိရသည်။ ဝိကရာမနှင့် ဝါရမမင်းဆက် များသည် ၊ ၇ ရာစုခန့်လောက်က သရေခေတ္တရာတွင် စိုးစံခဲ့ ကြောင်း အရိုးအိုးများပေါ် တွင် ကမ္ဗည်း ထိုးထားသည့် စာတမ်းများက အ ခိုင်အမာသက်သေခံ လျက်ရှိသည်။ ယင်းအနောက် တိဗက်အနွယ်ဝင် ပျူ လူမျိုးများနှင့် အနွယ်တူလူမျိုး များသည် အိန္ဒိယအရှေ့ပိုင်းဒေသ သို့ ရောက်နှင့်နေကြသော အင်ဒိုအာရိယန်များနှင့် နှစ်ကာလ အတန်ကြာ နေထိုင်လာခဲ့သော ကြောင့် အင်ဒို အာရိယန်များထံမှ ကုန်ထုတ်လုပ်မှု အတွေ့အကြုံနှင့် ယဉ်ကျေးမှုများကို ဆက်ခံရရှိလာဖွယ်ရှိသည်။ တူးဖော်တွေ့ ရှိရသည့် ကိုးကွယ်မှုဆိုင်ရာ ဘုရားပုထိုးများ၊ ရုပ်တုဆင်းထုများကိုကြည့်၍၊ ဗြဟ္မဏ၊ မဟာယန ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ စသည်ဖြင့် ရောထွေးနေကြောင်း ထင်ရှားစွာ တွေ့ ရသည်။ ပျူတို့၏ ဗိသုကာနည်းမှာ ၊ အိန္ဒိယပြည် ဂုတ္တခေတ်သို့နွယ်နေပြီး သက္ကတနှင့် ပါဠိစာပေများကိုသုံးစွဲကြောင်း သိရသည်။ အက္ခရာ အရေးအသားမှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ သုံးဗြဟ္ဓီသို့နွယ်သည့်ကဒမ္ဘ အက္ခရာမျိုးနှင့်ဆင်တူလေသည်။ သမိုင်းဝင်တရုတ်နန်းတွင်း မှတ်တမ်းများနှင့် တရုတ်စာပေများ ၌ မြန်မာနိုင်ငံ ပျူလူမျိုးများသည် ၄ ရာစုလောက်ကတည်းက တိုးတက် ယဉ်ကျေးလျက်ရှိသည့် လူမျိုးအဖြစ်ဖော်ပြထားသည်။ ၈ ရာစုလောက်တွင် ပျူလူမျိုးများတွင် ကြီးကျယ်ခန်းနားပြီးအံ့ဩလောက်ဖွယ်ရာ မြို့ကြီး ၅ မြို့နှင့် ပြည်နယ်ကလေးများ ၁၈ နယ် မျှရှကြောင်း ပျူမင်းသားအရှင်သခင်များတွင် အချွေအရံများ ကျေးကျွန်သင်းပင်းများရှိကြောင်း ယူနန်နယ် နန်ချိုဘုရင်သည် ပီကင်းတရုတ်ဧကရာဇ်ဘုရင်ထံ အဖူးအမျှော် လာရောက်သည့်အခါ သံအဖွဲ့နှင့်အတူ ပျူ မင်းသားအကြီးအကဲနှင့် ကချေသည် အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့လည်းပါလာကြောင်း ဖော်ပြမှတ်တမ်းတင်ထားသည်။


----
ကျမ်းကိုး
* မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦးဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့်ရခိုင်ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ်။
* ဒေါက်တာသန်းထွန်း ၏ ပျူတွေဘယ်ပျောက်သွားသလဲ
* အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* ဖန်ချုံ ( တရုတ်ရာဇဝင်ဆရာကြီး )
* ထန်တရုတ်မှတ်တမ်းဟောင်းများ
* ရှေးဟောင်းမြန်မာခေတ်ဦး ပုဂံ နယူးယောက်။ ဂျေဂျေအော်စတင်။ -၁၉၆၉ လုစ်
* အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* မြန်မာရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)

== ပုဂံပြည်မတိုင်ခင်က မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ထေရဝါဒသာသနာ ==

ရှေးနှစ်ပေါင်း ငါးထောင်လောက်က အင်ဒို အာရိယန်လူမျိုးများ ဂင်္ဂါ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ အိန္ဒူမြစ်ဝှမ်းများသို့ မ
ဝင်ရောက်မပြန့်နှံ့မီနှင့် မောင်းဂွတ် အနွယ်ဝင်များ အာရှ တိုက်အရှေ့ပိုင်း အရှေ့တောင်ပိုင်းများသို့ မဝင်ရောက် မပြန့်နှံ့သေးမီကပင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျောက်လက်နက်များ အသုံးပြုခဲ့ သည့် ရှေးဟောင်း လူမျိုးများ နေထိုင်ခဲ့ကြသည့် အထောက်အထားများ တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။
အထက် မြန်မာနိုင်ငံ ဒေသများနှင့် ပဲခူးခရိုင်၊ မြင်းခြံ၊ ပခုတ္ကူ၊ သရက်၊ မကွေးခရိုင်နှင့် ရခိုင် တနင်္သာရီကမ်းရိုးဒေသများတွင် အနှံ့အပြားရှာဖွေတူးဖော်ရရှိခဲ့သည်၊ ကျောက်ခေတ် လူမျိုးများ နောက်ပိုင်း ၊ [[အာရှတိုက်]] အရှေ့တောင်ပိုင်းသို့ ဝင်ရောက်လာကြသည့် အင်ဒိုနီး ရှင်းများသည်မြန်မာနိုင်ငံတောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်း တွင် နှစ်အတန်ကြာနေထိုင် သွားကြ သည်ဟု ယူဆရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းတဝိုက်တွင် နှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင်ကျော် က နေထိုင်သွားခဲ့ကြသည့် အင်ဒိုနီး ရှင်း များအား ရှေးခေတ် ပထဝီီပညာရှင်ကြီး တိုလေမီက လူသားစား အရိုင်းအစိုင်းများ ဟုဖော်ပြခဲ့သည်။ မြိတ် ကျွန်းစုတဝိုက်ရှိ ဆလုံလူမျိုးများသည် အင်ဒိုနီးရှင်း အကြွင်းအကျန်များဟု သမိုင်းပညာရှင်များက ယူဆကြ သည်။ နောက်ပိုင်း အင်ဒိုအာရိယန်လူမျိုးများသည် အိန္ဒိယပြည်သို့၎င်း။ မောင်းဂွတ်အနွယ်ဝင်များသည် အာရှတိုက်အရှေ့ပိုင်း၊ တောင်ပိုင်းများသို့ ဝင်ရောက်လာကြသည်။ ယင်းလူမျိုးကြီး နှစ်မျိုးသည် အာရှတိုက်သို့
ဝင်ရောက်လာကြပြီး တွေ့ဆုံခဲ့ကြ သည်ကို အာရှတိုက်ဆိုင်ရာ သမိုင်းပညာရှင်များက လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင်ငါးရာနှင့် သုံးထောင်ခန့်အကြားဟု ခန့်မှန်းကြသည်။
မောင်းဂွတ်အနွယ်များအား အိန္ဒိယ ပြည်တွင် အင်ဒိုအာရိယန်များက ဖိသဖြင့် အရှေ့တိဗက်နှင့် အနောက်တိဗက်ဟူ၍ အုပ်စုနှစ်စုကွဲသွားသည်။ အရှေ့တိဗက်အုပ်စုက တရုတ်ပြည် ယူနန် နယ်ဘက်သို့ ဝင်ရောက်သွားပြီး အနောက် တိဗက်အုပ်စုက အိန္ဒိယပြည် တွင်းသို့ ဝင်ရောက်သွားသည်။ အနောက် တိဗက်အုပ်စုကို အင်ဒိုအာရိယန်များက ဖိသဖြင့် မဏိပူရ၊ အာသံနယ်များမှ တဆင့်မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာကြသည်။ တရုတ်ပြည် ယူနန်နယ်ဘက်သို့ ဝင်ရောက်သွားကြသည့် အရှေ့တိဗက်အုပ်စုသည် တရုတ်က ဖိသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ အစုစုကွဲပြီးဝင်ရောက်လာကြပြန်သည်။ သို့ရာတွင် မောင်းဂွတ်အနွယ်ဝင် မွန်ခမာ လူမျိုး စုများသည် အင်ဒိုချိုင်းနား ကျွန်းဆွယ်ဒေသများသို့ သမိုင်း၏ ခပ်စောစော အချိန်ပိုင်းလောက်ကပင် ဝင်ရောက်နေကြပြီဖြစ်သည်။ လွန်ခဲ့ သည့် နှစ်ပေါင်း၂၀၀၀ နှင့် ၂၅၀၀ ကြားတွင် တရုတ်ပြည် ချင်မင်းဆက် ဘုရင်များသည် ယခင်က လူမျိုးစုအလိုက် အကွဲကွဲ အပြားပြား ပေါ်ပေါက်လျက်ရှိသည့်ပြည်နယ် များအား တရုတ်ပြည်ကြီး တပြည် ဖြစ်လာရန်စည်းလုံးနိုင်ခဲ့ကြသည်။

ထို့အတူ အိန္ဒိယပြည် ( တောင်ပိုင်း မှလွဲ၍ ) စန္ဒဂုတ်မင်း ဆက်ဘုရင်များ သည် လူမျိုးစုအလိုက် အကွဲကွဲအ ပြားပြား ဖြစ်နေပေါ်နေကြသည့် ၊ မာဂဓ ၊ ဝိဒေဟ ၊ ကောသလ ၊ ပဥ္စလာစသည့် ပြည်နယ်များကို သိမ်းသွင်းပြီး အိန္ဒိယပြည်ကြီးကို စည်းလုံးနိုင်ခဲ့သည်၊ ထိုသမိုင်းများသည် အထောက်အထား ခိုင်လုံသည့် အိန္ဒိယနှင့် တရုတ်ပြည်တို့၏ သမိုင်းဝင်အဖြစ် အပျက်များဖြစ်သည်၊

----
ကျမ်းကိုး
* မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦးဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့်ရခိုင်ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ်။
* ဒေါက်တာသန်းထွန်း ၏ ပျူတွေဘယ်ပျောက်သွားသလဲ
* အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* ဖန်ချုံ ( တရုတ်ရာဇဝင်ဆရာကြီး )
* ထန်တရုတ်မှတ်တမ်းဟောင်းများ
* ရှေးဟောင်းမြန်မာခေတ်ဦး ပုဂံ နယူးယောက်။ ဂျေဂျေအော်စတင်။ -၁၉၆၉ လုစ်
* အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* မြန်မာရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)
* ရှမ်းလူမျိုးများအကြောင်း။ ဒေါ့ဗ်

== မူရင်း ရင်းမြစ် ==
[http://www.mathetzin.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190930174225/http://www.mathetzin.com/ |date=30 September 2019 }}

[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]]

== ကျမ်းကိုးစာရင်း ==
* စောဆိုင်းမွန်နား၊ ''ရှမ်းလူမျိုးများအကြောင်း''။
* ဒေါ့ဗ် မိတ်ဆိနာ (Dove Messenger)၊ ''ခေတ်ဦးဖုနန်၊ ဖန်၊ ပျူ နှင့် ရခိုင်''၊ ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ် (Journal of the Siam Society)။
* ဟော (D.G.E. Hall)၊ ''အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်'' (A History of South-East Asia)၊ ၁၉၅၅။</text>
      <sha1>sj9osgm7744vzu4hjx5r3mqaazko64k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1028921</id>
      <parentid>1028919</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T06:41:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chenzeyan29</username>
        <id>141880</id>
      </contributor>
      <comment>/* မူရင်း ရင်းမြစ် */</comment>
      <origin>1028921</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70010" sha1="9ktt2xay2vv4oujgjjc0wws47h85bwg" xml:space="preserve">ပုဂံမတည်ထောင်မီကာလအတွင်း မြန်မာနိုင်ငံဧရိယာသို့ တိုင်းရင်းသားအုပ်စုများစွာ ဝင်ရောက်နေထိုင်ခြင်းသည် မြန်မာ့သမိုင်းတစ်လျှောက် တိုင်းရင်းသားဖွဲ့စည်းမှုအပေါ် အရေးပါသော သက်ရောက်မှုရှိခဲ့ပြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံသည် တောင်အာရှအရှေ့ပိုင်းရှိ လူမျိုးစုများနှင့် ယဉ်ကျေးမှုများ ဆုံဆည်းရာ အချက်အချာတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ မြန်မာမြေတွင် မူလအင်ဒို-ချိုင်းနားဘာသာစကားသုံး လူမျိုးများဖြစ်သည့် [[မွန်-ခမာ]] (Mon-Khmer) မျိုးနွယ်စုတို့သည် အစောဆုံး နေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်များက ထင်ရှားစွာ သတ်မှတ်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;History1&quot;&gt;သမိုင်းဦးကာလ မြန်မာနိုင်ငံသားများ၊ စာ-၁၀-၁၅။&lt;/ref&gt; ဤအချိန်ကာလအတွင်းတွင်လည်း [[အရှေ့အာရှ]]ဒေသ၌ အင်အားကြီးမားစွာ ပြန့်နှံ့လာသည့် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်အုပ်စု]]ဝင် လူမျိုးများလည်း မြန်မာ့မြေပေါ်သို့ တစ်စစ ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့အနက် အများစုသည် တောင်တန်းဒေသများတွင် နေထိုင်ကြပြီး၊ အချို့သည် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း [[ဧရာဝတီမြစ်]]ဝှမ်းဒေသများသို့ ရောက်ရှိလာကာ [[ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ]]ကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုတရုတ်-တိဗက်အုပ်စုမှ ခွဲထွက်လာသော [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ]]တို့၏ အစောဆုံးယဉ်ကျေးမှုသက်တမ်းသည် တရုတ်နှင့် ခေတ်ပြိုင် ငါးထောင်နှစ်ကျော်ရှိကြောင်း သမိုင်းရေးသားမှုအချို့နှင့် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ အချက်အလက်များမှတစ်ဆင့် ထင်ဟပ်လျက်ရှိသည်။ တိဗက်-ဗမာအုပ်စုဝင် ဗမာလူမျိုးများ၏ ဘိုးဘေးများသည်လည်း နန်ကျောက်ရှိ အနွယ်တူ [[ယီ လူမျိုး|ယီလူမျိုး]]များ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်မှ တောင်ဘက်မြစ်ဝှမ်းဒေသများသို့ ပြောင်းရွှေ့အခြေချခဲ့ပြီး၊ ပျူလူမျိုးများနှင့် ရောနှောကာ [[ဗမာလူမျိုး]]များ ဖြစ်လာကြသည်။&lt;ref name=&quot;History2&quot;&gt;မျိုးရိုးဗီဇနှင့် သမိုင်းစဉ်ဆက်၊ ၂၀၁၉။&lt;/ref&gt; ထိုနည်းတူစွာ တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်း ကွမ်းရှီးနှင့် ကွမ်တုန်းဒေသများမှ [[ခရာ-တိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ-တိုင် (တိုင်-ကဒိုင်) စကားပြောအုပ်စု]]ဝင် [[တိုင်လူမျိုး|တိုင်လူမျိုး]]များသည်လည်း မြောက်ပိုင်းမှ ဟန်တရုတ်လူမျိုးများ၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အုပ်စုနှစ်စုကွဲကာ အရှေ့တောင်အာရှဒေသသို့ အလုံးအရင်းဖြင့် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ပထမအုပ်စုသည် တောင်ဘက်သို့ ဦးတည်သွားရောက်ခဲ့ပြီး သံလွင်အရှေ့ပိုင်းဒေသမှ ထိုင်းနိုင်ငံတစ်လျှောက် [[လူးလူမျိုး|လူး]]၊ [[ဂုံရှမ်းလူမျိုး|ဂုံ]]၊ ယွန်း၊ ဒမ် နှင့် [[ထိုင်းလူမျိုး]]များ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။ ဒုတိယအုပ်စုသည် အနောက်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းကာ ရွှေလီမြစ်ဝှမ်းကို ဗဟိုပြု၍ [[မိုင်းမော|မိုင်းမောလုံနိုင်ငံ]]ကို ထူထောင်ခဲ့ပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် မွန်ဂိုများ ဝင်ရောက်လာမှုကြောင့် တောင်ဘက်သို့ ဆက်လက်ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ရာ ယနေ့ခေတ် ရှမ်းပြည်နယ် သံလွင်အနောက်ဘက်ဒေသများသို့ [[မောရှမ်းလူမျိုး|မောဝ်]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|လုံ]]၊ [[တိုင်းလိုင်လူမျိုး|လျန်]]၊ [[တိုင်းလေ့လူမျိုး|လေ]] နှင့် [[ခန္တီးရှမ်းလူမျိုး|ခန္တီး]] အစရှိသည့် ရှမ်းမျိုးနွယ်စုများအဖြစ် ကွဲပြား၍ အခြေချခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;History3&quot;&gt;ရှမ်းမျိုးနွယ်စုများ၏ သမိုင်းစဉ်၊ စာ-၄၅-၅၀။&lt;/ref&gt;


== ရှေးဟောင်း ချင်း၊ကချင်၊ကရင် လူမျိုးစုများ ==

ပုဂံနိုင်ငံ အာဏာစက် မတည်ထောင်မီ ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာကတည်းက မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြောက်ပိုင်း၊ အရှေ့ပိုင်းနှင့် အနောက်ဘက် တောင်တန်းဒေသများတွင် တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်နှင့် ကရင်နွယ်ဝင် လူမျိုးစုများသည် အဆင့်ဆင့် ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက် အခြေချခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် မိမိတို့၏ ဘာသာစကား၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်များဖြင့် သီးခြားမြို့ပြကျေးရွာများကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Hall1955&quot;&gt;Hall, D.G.E. (1955). ''A History of South-East Asia''.&lt;/ref&gt;

=== ချင်းမျိုးနွယ်စုများ (Chin Groups) ===
[[ချင်းလူမျိုး]]များသည် တိဗက်-ဗမာအုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြပြီး ခရစ်နှစ်အစောပိုင်းကာလများတွင် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ချင်းတွင်းမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် စတင်ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်များက ယူဆကြသည်။ ပုဂံခေတ်မတိုင်မီတွင် ၎င်းတို့သည် ချင်းတွင်းမြစ်ဝှမ်း အလယ်ပိုင်းနှင့် အနောက်ဘက် တောင်တန်းဒေသများတွင် အခြေချနေထိုင်လျက်ရှိပြီဖြစ်သည်။ ချင်းလူမျိုးများသည် ၎င်းတို့၏ ရိုးရာနှုတ်တိုက်ရာဇဝင်များအရ အေးမြသော တောင်တန်းဒေသများကို နှစ်သက်ကြသူများဖြစ်ပြီး၊ ပုဂံအင်ပါယာ တန်ခိုးထွားလာချိန်တွင် အနောက်ဘက် [[ချင်းတောင်တန်း]] ဒေသများသို့ ပိုမိုနက်ရှိုင်းစွာ အခြေစိုက်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Luce1959&quot;&gt;Luce, G.H. (1959). ''Old Kyaukse and the Coming of the Burmans''.&lt;/ref&gt;

=== ကချင်မျိုးနွယ်စုများ (Kachin Groups) ===
[[ကချင်လူမျိုး|ကချင် (ဂျိမ်းဖော့)]] မျိုးနွယ်စုများသည် မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ဘက်အစွန်ဆုံး တောင်တန်းဒေသများသို့ ပုဂံခေတ်ဦးကာလကတည်းက တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် တိဗက်-ဗမာအုပ်စု၏ နောက်ဆုံးလှိုင်းများအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းခံရသော်လည်း၊ ဧရာဝတီမြစ်၏ မြစ်ဖျားခံရာ ဒေသများနှင့် တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ်တစ်လျှောက်တွင် ရှေးယခင်ကတည်းက အခြေချခဲ့သော မျိုးနွယ်စုများ ရှိနေခဲ့သည်။ ကချင်မျိုးနွယ်စုများသည် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင် &quot;ဒူဝါ&quot; အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်များဖြင့် တောင်တန်းဒေသများတွင် မြို့ပြကျေးရွာများ တည်ထောင်ကာ သီးခြားလွတ်လပ်စွာ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Leach1954&quot;&gt;Leach, E.R. (1954). ''Political Systems of Highland Burma''.&lt;/ref&gt;

=== ကရင်မျိုးနွယ်စုများ (Karen Groups) ===
[[ကရင်လူမျိုး]]များသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ရှေးအကျဆုံး ဝင်ရောက်လာခဲ့သည့် လူမျိုးစုများထဲတွင် ပါဝင်သည်ဟု သမိုင်းသုတေသီ အများစုက လက်ခံထားကြသည်။ ၎င်းတို့သည် [[သံလွင်မြစ်]]ဝှမ်းတစ်လျှောက်မှတစ်ဆင့် ယခုခေတ် [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]] နှင့် [[စစ်တောင်းမြစ်]]ဝှမ်း အရှေ့ဘက် တောင်တန်းများသို့ ပုဂံခေတ်မတိုင်မီကပင် ပျံ့နှံ့အခြေချခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Marshall1922&quot;&gt;Marshall, H.I. (1922). ''The Karen People of Burma''.&lt;/ref&gt; မွန်ရာဇဝင်ဟောင်းများတွင် ဖော်ပြချက်အရ မွန်တို့ သထုံနေပြည်တော် မထူထောင်မီကပင် ကရင်နွယ်ဝင်ဖြစ်သည့် [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]] များသည် အောက်မြန်မာပြည် သထုံဒေသတစ်ဝိုက်တွင် အခြေချနေထိုင်လျက်ရှိပြီ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;MonChron&quot;&gt;မွန်ရာဇဝင်ဟောင်းများနှင့် သုဝဏ္ဏဘုမ္မိမှတ်တမ်းများ။&lt;/ref&gt;

== ရှေးဟောင်းမြန်မာလူမျိုးများ ==

[[အာရှတိုက်]]ဆိုင်ရာဘာသာဗေဒပညာရှင်များက မြန်မာလူမျိုးများသည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်မိသားစု]]အုပ်စုဝင် တမျိုးဖြစ် သည်ဟု အတည်ပြုထားကြသည်။ တရုတ်မှတ်တမ်းဟောင်းများ၏ အဆိုအရ ဗမာတို့၏ဘိုးဘေးများသည် တရုတ်ပြည် အနောက်မြောက် ချင်းဟိုင်နှင့် ကန်စုနယ် များတွင်နေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟုယူဆကြသည်။မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်းဒေသတွင်အခြေချနေထိုင်ခဲ့သော လူမျိုးနွယ်စုကြီးမှ အုပ်စုငယ်များအချိုချို ခွဲထွက်ကာ အရှေ့မြောက်ဘက်ဒေသသို့ခွဲထွက်သွားသောလူမျိုးစုသည် ဆိုက်ဘေးရီးယားဒေသမှ လူမျိုးစုငယ်များနှင့်ရောနှော၍ ဟန်တရုတ်လူမျိုးများဖြစ်လာပြီး အနောက်တောင်ဘက်သို့ခွဲထွက်လာသောအုပ်စုသည် အရှေ့တိဗက်ဒေသတွင် အုပ်စုငယ်အများအပြားကွဲထွက်ကာ တိဗက်လူမျိုး၊ဗမာလူမျိုး၊ယီလူမျိုးများ၏ ဘိုးဘေးများဖြစ်လာသည်။

ထိုနောက်တောင်ဘက်ယူနန်ဒေသသို့တရွေ့ရွေ့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်လာကြသည်။ ထိုအချိန်တွင်ယူနန်နယ်တွင် [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာ]][[ယီ လူမျိုး|အနွယ်ယီ(လိုလို)လူမျိုး]] ၏[[နန်ကျောက်|နန်ကျောက်နိုင်ငံ]]သည် အင်အားကြီးမားလာသည့် ထိုင်းရှမ်းများ၏ပြည်နယ်ကြီး ၆ ခုကို နန်ချောင်းနိုင်ငံ အဖြစ် ပထမ ဆုံး သိမ်းသွင်းနေသည့် ကာလ ဖြစ်သည်။ မြန်မာလူမျိုး များသည် ယူနန်နယ်တွင် နန်ကျောက် များနှင့် နှစ်အတန်ကြာ နေထိုင် လာခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆရသည်။ တရုတ်ရာဇဝင် ဆရာကြီး ဖန်ချုံ၏ မှတ်တမ်း၌ ၎င်းတို့၏ အကြီးအကဲ အားမင်းဟု ခေါ် ဝေါ် ကြောင်း ထိုင်း ရှမ်းများက စောမင်းဟု ခေါ် ဝေါ် ကြောင်း ရေးသားထားသည်။ထိုသို့ဖြင့်လွှတ်လပ်မှုကိုမြတ်နိုးသော ဗမာလူမျိုးတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်း သို့ ဝင်ရောက်လာကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်းနှင့် ပတ်သက် ၍ အကြား အမြင်များသည့်
သမိုင်းဆရာ ဂေါ်ဒွင်လုစ်၏ အဆိုအရ ထိုအုပ်စုသည် ရှေးဦးစွာ ကျောက်ဆည်နယ်သို့ ဝင်ရောက်လာပြီး မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းသို့ ပြန့် နှံ့သွားသည် ဟုဆိုသည်။ မြန်မာတို့ ရာစုနှစ် အနည်းငယ်အတွင်း အခြေစိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ယူနန်ကုန်းမြင့်မှာ ဝင်ရောက်လာသော တိဗက်-ဗမာ အနွယ်ဝင် လိုလို-ဗမာအုပ်စုသည် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတွင် ရောက်ရှိနှင့်ပြီးသော [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]]ဝင် ပျူလူမျိုးများ နှင့် ရောထွေးနေထိုင်ရာမှ ရာစုနှစ် အနည်းငယ်ခန့်အတွင်း ပျူလူမျိုး များနှင့် သွေးရောနှော သွားကြပြီး လူမျိုးကြီးနှစ်မျိုး ပေါင်းစပ်လိုက်ကြသဖြင့် စိုက်ပျိုးရေး၊ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းများ၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ ကာကွယ်ရေး၊ ယဉ်ကျေးမှု စသည် ဖြင့် အစစ အရာရာ တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးလာပြီး ကိုးရာစု နှင့် ဆယ်ရာစုခန့်လောက်တွင် မြန်မာ နိုင်ငံအလယ်ပိုင်း ဒေသ အားစည်းလုံးသိမ်းသွင်းပြီး ပုဂံပြည်နှင့် ပုဂံမင်းဆက်ကို စတင်ခဲ့၍ ဗမာယဉ်ကျေးမှု၊စာပေ၊ဗမာလူမျိုး အဖြစ်စတင်အသက်ဝင်လာခဲ့သည်။

----
ကျမ်းကိုး
* ဖန်ချုံ ( တရုတ်ရာဇဝင်ဆရာကြီး )
* တရုတ်မှတ်တမ်းဟောင်း
* ရှေးဟောင်းမြန်မာခေတ်ဦး ပုဂံ နယူးယောက်။ ဂျေဂျေအော်စတင်။ -၁၉၆၉ လုစ်

== ပျူနိုင်ငံ ==

ထိုင်းလင်းခေါ်  ယိုးဒယားရှမ်းများ ဝင်ရောက်မလာမှီ ယခုထိုင်းလင်းခေါ် ယိုးဒယားနိုင်ငံတွင် အရှေ့အာရှတိုက်တောင်ပိုင်း အင်ဒိုချိုင်းနား ကျွန်းဆွယ် မဲနံမြစ်ဝှမ်းတဝိုက်တလျောက် ကြီးကျယ် ကောင်းစားခဲ့ သည့် ခမာလူမျိုးများ၏ ကမ္ဗောဒီးယားနိုင်ငံခေါ်  ကမ္ဗောဇနိုင်ငံတော်ကြီး ရှိသကဲ့သို့ ၃ ရာစုမတိုင်မှီကပင် ဗီ ယက်နန်ဘက်တွင် စမ္ပပြည်များ တည်ရှိခဲ့သည်ကို ရှေးဟောင်းမြို့ပျက်များ၊ အဆောက်အဦးများ၊ ရှေး ဟောင်း ကျောက်စာများ တူးဖော်တွေ့ရှိခဲ့သည့်၊ မွန်ရာဇဝင်ဟောင်းများ၌ မဲနံမြစ်ဝှမ်းမြောက်ပိုင်း ဒေသအား ယောနကတိုင်း ဟရိပုဥ္စပြည် ၊ တောင်ပိုင်းဒေသအား အယုဇ္ဈယတိုင်း ဒွါရာဝတီပြည်ဟု ဖေါပြထားသည်။

ထိုအချိန်ကာလတွင် ထိုင်းရှမ်းများသည် တရုတ်ပြည်ယူနန်နယ်တွင် နန်ချိုနိုင်ငံအား တည်ထောင်၍ တ ရုတ် ဧကရာဇ်အား လက်ဆောင်ဘဏ္ဍာ ဆက်သရသည့် တရုတ် လက်အောက်ခံ တိုင်းပြည်ဖြစ်သည်၊ ပျူလူမျိုးများနှင့် ပတ်သက်သည့် သမိုင်းဝင် တရုတ်စာပေ ထန်ရာဇဝင်ဟောင်းများမှ ကောက်နုတ်ဖေါပြရလျှင် [[ပျူလူမျိုး]]များအား ၄ ရာစုလောက်ကပင် များစွာတိုးတက် ယဉ်ကျေးသည့် လူမျိုးတမျိုး ဖြစ်ပြီး ၈ ရာစု လောက်တွင် ကြီးကျယ်ခန်းနား အံ့ဩဖွယ်ရာမြို့ကြီး ၅ မြို့နှင့် ပြည်နယ်ကလေးပေါင်း ၁၈ နယ်မျှရှိ ကြောင်း ဘုရင်မင်း၏ အမည်ကား မဟာရာဇာတည်း ။ အမတ်ချုပ် အမည်က မဟာသေနတည်း။ မင်းကြီး မဟာရာဇာသည် ခရီးတိုသွားသည့်အခါ ရွှေကြိုးခတ်သည့် ထမ်းစင်စီးပြီး ။ ခရီးရှည်သွားလျှင် ဆင်စီးသည်။ မိဖုရားမောင်းမတရာကျော်ရှိသည်၊ မြို့တော်တံတိုင်းဝန်းကျင်အား စဥ့်အုတ်နှင့်စီထားသည်။

ကျုံးကမ်းပါးကို အုတ်စီသည်။ တံတိုင်းအတွင်း၌ သောင်းပေါင်းများ စွာသော မိသားစုများ နေထိုင်ကြပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာဘုန်းကြီးကျောင်း တစ်ရာကျော်ရှိသည်။ ကျောင်းပရဝုဏ်က အစ အခန်းများပါ ရွှေငွေမွမ်းမံ၍ အနီအဝါစသည့် တောက်ပသည့်ဆေးများရေးခြယ်ထားသည်။
ချိတ်ရောင်ခံ ဆေးသုတ်၍ ပန်းထိုး ကော်ဇောများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းထားသည်။ လူအများသည် မေတ္တာရှေ့ထားပြီး သတ္တဝါအများကို သတ်ဖြတ်ညှင်းဆဲရန် ဝန်လေးသည်။ မာန်မာန နှိမ့်ချ၍ ရည်မွန်သည်ကို တန်ဘိုးထားသည်။
စကားအပြောအဆိုနည်း၍ ဗေဒင်ဆရာပေါသည်။ ဤမျှကြီးကျယ် ထင်ရှားသည့် ပျူလူမျိုးများသည် ၉ ရာစုလောက်တွင် နန်ချိုထိုင်းရှမ်းများ၏ ပြင်းပြင်းထန်ထန် တိုက်ခိုက် ဖျက်ဆီးမှုကို ခံလိုက်ကြရသဖြင့် ပျူ လူမျိုးများ တည်ထောင်ခဲ့သည့် မြို့ပြ ပြည်နယ်များသည် ပျက်စီးသွားခဲ့ရသည်။ ထို့အတူ လူမျိုးတမျိုးအဖြစ် ရပ်တည်နိုင်ခြင်း မရှိတော့ပဲ ကစဥ့် ကလျား ဖြစ်သွားရတော့သည်။

----
ကျမ်းကိုး
* မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦးဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့်ရခိုင်ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ်။
* ဒေါက်တာသန်းထွန်း ၏ ပျူတွေဘယ်ပျောက်သွားသလဲ
* ဖန်ချုံ ( တရုတ်ရာဇဝင်ဆရာကြီး )
* ထန်တရုတ်မှတ်တမ်းဟောင်းများ
* ရှေးဟောင်းမြန်မာခေတ်ဦး ပုဂံ နယူးယောက်။ ဂျေဂျေအော်စတင်။ -၁၉၆၉ လုစ်
* အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* မြန်မာရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)

== ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးနှင့်သရေခေတ္တရာ ==

ဗုဒ္ဓဂေါတမ မြတ်စွာဘုရားသည် အိန္ဒိယမြောက်ပိုင်း နယ်စပ် [[နီပေါနိုင်ငံ]]တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည့် သာကီဝင် မင်းတပါး ဖြစ်သည်၊ မင်းသား၏ အဘိုးသည် သာကီဝင် လူမျိုးနွယ်စုအတွင်း ခိုက်ရန်ဖြစ်ပွားပြီး မြန်မာနိုင်ငံ ဧရာဝတီ မြစ်ညာအရပ် တကောင်းတွင်လာနေသည်။ ထိုမင်းအမည်မှာ အဘိရာဇာဟုခေါ်သည်။ ကြီးမြတ်သော မင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်၊ အဘိရာဇာမင်း ကွယ်လွန် သည့်အခါ သားနှစ်ပါးက နန်းလုကြရာ အကြီးက တောင်ဘက် သို့ထွက်လာပြီး ရခိုင်ဓညဝတီသို့ရောက်သွား သည်။ မင်းသားအငယ်က အထက် အညာကို အနိုင်ရလိုက်သည်။
တကောင်း နန်းဆက်မှာ ကံရာဇာငယ် ကစသည့် မင်းဆက် ၃၂ ဆက် မြောက်တွင် နန်ချို ရှမ်းများရောက် ဖျက်ဆီး၍ ပြည်ပျက်ခဲ့ရသည်။ ပြည်ပျက်စဉ် အစု ၃စု ကွဲကာ တစုသည် ဧရာဝတီမြစ်ရိုး တကောင်း တောင် ဘက် မလယ်အရပ်တွင် အခြေချ နေထိုင်ကြသည်။ လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင့်ငါးရာ ဗုဒ္ဓရှင်တော်ဘုရား လက်ထက်ကဟု ဆိုသည်။ အဘိရာဇာအား ဘိုးဘွားအရာမှ နှင်ထုတ်သည့် သဘောမျိုးနှင့် သာကီဝင် မင်းတပါးဖြစ်သည့် ဓဇရာဇာသည် မလယ်အရပ်သို့ ရောက်လာပြန်ပြီး ယင်းအရပ်တွင် ခိုကိုးနေသည့် သာကီဝင် မင်းသမီးတဦးနှင့် လက်ထပ်ပြီး ပျူမင်းဆက်ကို တကောင်းတွင် ထပ်၍ ထူထောင်ကြပြန်သည်။ ၁၇ နှစ် မြောက်မင်းသည် မဟာရာဇာမင်းကြီးဟု သောဘွဲ့အမည်ဖြစ်သည်။ မဟာရာဇာမင်းကြီး တွင် နန်းဆက်ခံမည့် သားတော်မရှိ၍ ယောက်ဖတော် ခေပဒုတအား အိမ်ရှေ့အရာ အပ်နှင်းသည် ခေပဒုတ မင်းသားသည် ရန်သူအား နှိမ်နင်းရန် တပ်ထွက်လာပြီး ရန်သူအား နှိမ်နင်းပြီးနောက် မူလနေထိုင်ရာနှင့် အလွန်ကွာဝေးသည့် နေရာရောက်နေသောကြောင့် နောင်အခါ သရေခေတ္ကရာဖြစ်မည့် နေရာတွင် ရသေ့ဝတ် လိုက်သည်။

ရသေ့ကြီး၏ ယောက်ဖ မင်းကြီးတွင် မျက်မမြင် မင်းသား ညီနောင်နှစ်ပါး ရှိသည် ။ မွေးစကပင် ဖျောက်ဖျက်ရန် မင်းကြီးက ခိုင်းသော်လည်း မယ်တော်က တိတ်တဆိတ် မွေးထားခဲ့သည်။ ညီနောင်မင်းသား နှစ်ပါး အရွယ်ရောက်လာသည့်အခါ မင်းကြီးကသိပြီး ဖေါင်ပေါ်တင်ကာမြစ်ထဲမျှောလိုက်သည်။ မြစ်တွင် မျှောပါ လာရင်း မျက်စေ့ အလင်းရသည်။ မြစ်အောက်ပိုင်း အကြေအရပ်တွင်ရှိသည့် ဦးကြီးရသေ့နှင့်တွေ့ကာ ဦးကြီး ရသေ့၏ အစီအမံအတိုင်း မဟာသမ္ဘဝမင်းသားနှင့် ပျူမင်းသမီး နန်းခမ်းအား ထိမ်းမြားစေပြီး ပျူတို့အား အုပ်ချုပ် မင်းလုပ်စေသည်။
ထိုသူတို့မှ ဒွတ္တဘောင်မင်းသားကိုဖွားမြင်သည်။ ဒွတ္တဘောင်မင်းဖြစ်သည့်အခါ အလွန်ကျယ်ဝန်းသည့် သရေခေတ္တရာမြို့ကြီးအားတည်ဆောက်ပါသည်။ ဗုဒ္ဓသာသနာ တော်အား ထောက်ပံ့ပြီး နေ့စဉ် ရဟန်းသံဃာ သုံးသောင်းအား ပစ္စည်းလေးပါး လှူသည်။ ဒွတ္တ ဘောင်းမင်း တည်ဆောက်ခဲ့သည့် ဘုရားများ မှာ သောကြမဘုရား ၊ ညီးညီးဘုရား ၊ စီးစီးဘုရား ၊ ဘောဘော ဘုရား၊ ပုထိုးကြီးဘုရား များဖြစ်သည်။
သို့သော် မင်းကြီးသည် သာသနာမြေ ( ဘုန်းကြီးကျောင်း ) မြေအား သိမ်းယူခဲ့သောအမှုကို ပြုခဲ့သောကြောင့် ပြည်သူတို့၏ လေးစားမှုအား မရတော့ပဲ အခွန်အကောက်များ ရရှိမှု နည်းပါးခဲ့သည်။ မင်းကြီးသည် ကိုယ်တော်တိုင် တိုင်းခန်း လှည့်လည်၍ အခွန်ခံထွက်ပြန်ရာ ၊ ပန်ထွာ (တောင်တွင်းကြီး) မင်းသမီးနှင့်တွေ့ပြီး ပန်ထွာမင်းသမီး အား ယစ်မူးရင်း မဆင်မခြင်သွားလာရာမှ မုန်တိုင်းမိကာ ရေနစ်ပျောက် ဆုံးသွားသည်။
ရာဇဝင်ကျမ်းတို့တွင် ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး အကြောင်း ရေးသားဖော်ပြကြရာတွင် အရေးပါဆုံး အချက်မှာ ဗုဒ္ဓသာသနာအား စည်ပင်ထွန်းကား ရန် ဘုရင်များသည် ထောက်ပံ့ခဲ့သော်လည်း သာသနာအား ထိခိုက် ဖွယ်ရာတစုံတခု လုပ်မိသည်နှင့် ဘေးဒဏ်သင့်၍ ပျက်စီးရပုံကို ထင်ရှားစွာ ရေးသားဖေါပြကြသည် ကို လေးနက်စွာ သံဝေဂ ယူသင့်ကြသည်။

----
ကျမ်းကိုး - ဒေါက်တာသန်းထွန်း ၏ ပျူတွေဘယ်ပျောက်သွားသလဲ သမိုင်း စာအုပ် စာမျက်နှာ ၁၈၁ မှ ၁၈၈ ထိ ကောက်နုတ်ဖော်ပြသည်။

== ရှေးဟောင်းရခိုင်လူမျိုးများ ==

ပျူနှင့်အနွယ်တူ ကမ်းယံလူမျိုးများ မြန်မာနိုင်ငံဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း ဒေသ ဘက်သို့ ဝင်ရောက်သည့် အချိန် ကာလလောက်မှာပင် တိဗက်-ဗမာ အနွယ်ဝင် အခြားလူမျိုးစုများ သည်လည်း ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်း ဒေသ များသို့ အိန္ဒိယနိုင်ငံအရှေ့ပိုင်းဒေသများဘက်မှ ဝင်ရောက်လာကြသည်။ ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းဒေသနှင့် သက်ဆိုင်သည့် သမိုင်းများကို လေ့လာသည့်အခါ ရှေးအကျဆုံး မင်းဆက်များနှင့်ပြည်နယ်များသည် စစ်တွေပတ်ဝန်း ကျင် ဒေသတဝိုက်လောက်တွင် အခြေခံသည်ကို အများဆုံး တွေ့ရှိရသည်။
ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းတောင်ပိုင်းဒေသများသို့ ဝင်ရောက်ခြေချသည့် လူ့အဖွဲ့အစည်းများမှာ ပျူနှင့်အနွယ် တူ ကမ်းယံလူမျိုးများသည် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း အရပ်ဒေသများမှ တဆင့် ဝင်ရောက်လာဖွယ်ရာ ရှိ သည်။ ရခိုင်ရာဇဝင်ဟောင်းများ၌ ရေးသားဖော်ပြထားသည်မှာ [[ဗုဒ္ဓ]] ပွင့်တော်မမူမှီ လွန်ခဲ့သည့်နှစ်ပေါင်း ၅၀၀၀ ကျော်လောက်မှစ၍ ဓညဝတီ ကို တည်ထောင်သည့် မာရယု မင်းဆက် ၅၄ ဆက်မျှ စိုးစံခဲ့ ကြောင်း ဒုတိယ အကြိမ်ဓညဝတီကိုတည်ထောင်သည့် ကံရာဇာကြီးမင်းဆက် ၂၉ ဆက်မြောက် စန္ဒသူရိယမင်းသည် ဗုဒ္ဓနှင့်ခေတ်ပြိုင် ဖြစ်ပြီး မဟာမုနိရုပ်ပွားတော်ကို သွန်းလုပ်ခဲ့ကြောင်း ရေးသား ဖော်ပြကြသည်။

ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းဒေသတဝိုက်တွင် တွေ့ရှိရသည့် သမိုင်းဝင်ထောက်အထားများအရ ပုဂံပြည်မတိုင်မှီ ရာစု နှစ်များစွာကပင် ပြည်နယ်ကလေးများ မင်းဆက်များ ထူထောင်ပြီးစီးကြောင်း တွေ့ရှိရသည် အထူးသဖြင့် ဝေသာလီ သပိတ်တောင် ဓညဝတီပြည်နယ်များသည် သူ့ခေတ်နှင့် သူ့အခါ ထင်ရှားကြီး ကျယ် သည့်ပြည် နယ်များဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော်ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းဒေသတခုလုံးကိုစည်းလုံးသိမ်းသွင်းသည့် မင်းဆက် များ မရှိခဲ့ပေ။ ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းတောင်ပိုင်းရှိ သံတွဲသည် ၁၃ရာစုခန့်အထိ သီးခြားကင်းလွတ်ခဲ့သည့်ပြည်နယ်ဒေသအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ မြန်မာတနိုင်ငံလုံးကို စတင်စည်းရုံးခဲ့သည့် ပုဂံမင်းဆက်ဘုရင်များ၏ လက် အောက်ပြည်နယ်များအဖြစ် ကျရောက်ခြင်း မရှိဘဲ သီးခြားကင်း လွတ်ခဲ့သည်။


----
ကျမ်းကိုး
* ရခိုင်ရာဇဝင် ။ အောင်သာဦး
* စန္ဒမာလာလင်္ကာရ။ ရခိုင်ရာဇဝင်သစ် ရခိုင်သမိုင်း ၊ ၁၅ ၊ ၁၈ ရာစု
* အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* မြန်မာရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)
* မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦး ဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့် ရခိုင် ယိုးဒယားသင်း ဂျာနယ်။

== ရှေးဟောင်းမွန်လူမျိုးများ ( ၁ ) ==

ရှေးဟောင်း ပျူလူမျိုးများနည်းတူမြန်မာ နိုင်ငံသမိုင်းနှင့် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓ ဘာသာ သာသနာကို အခြေခံ
အုတ်မြစ်ချပေးခဲ့သူ လူမျိုးကြီး တမျိုးမှာ မွန်ခမာ အနွယ်ဝင် မွန်လူမျိုး များဖြစ်သည်။ အရှေ့တောင်အာရှ တိုက်ဆိုင်ရာ သမိုင်းပညာရှင်များဖြစ်ကြသည့် အိုနယ်လုစ်နှင့် ဟာဘတ် အေစတက်တို့က အာရှတိုက် တောင် ပိုင်းဒေသများသို့ ဦးစွာဝင်ရောက်လာ သည့် မောင်းဂွတ်အနွယ်ဝင်များဟု ဆိုကြသည် သို့သော် တိဗက်တရုတ်နှင့်ထိုင်းအနွယ်ဝင်များနှင့် မဆိုင်ပဲ ဩစထရို အေရှတစ် အုပ်စုဝင် လူမျိုးနွယ်များအဖြစ် မွန်ခမာလူမျိုး များအား သတ်မှတ်ကြသည်။

အိန္ဒိယပြည် ဒဏ္ခိဏ ကုန်းမြေတဝိုက်ရှိ မွန်းဒတ်စ် လူမျိုးများ ၊ ဘင်္ဂလားနယ်ရှိ ဆန်သာလ် လူမျိုးများ ၊ အာသံနယ်ရှိ ခါဆီး လူမျိုးများ ၊ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပလောင် ။ ၀ ။ မွန်လူမျိုး များသည် မူလက လူမျိုးတမျိုးတည်းဖြစ် လိမ့်မည်ဟု ယူဆကြသည်။ သို့သော် အာရှတိုက်တောင်ပိုင်းသို့ ဝင်ရောက် လာကြရင်း အိန္ဒိယ ၊ မြန်မာ ၊ အင်ဒို ချိုင်းနား ကျွန်းဆွယ် ဒေသများသို့ ပြန့်နှံ့သွားကြ သည်ဟု သမိုင်းသုတေသီများက ယူဆကြသည်။ မွန်လူမျိုးများ မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ဝင်ရောက် မလာခင်က ငှင်း တို့နှင့်အနွယ်တူ ခမာလူမျိုးများနှင့် အတူ အင်ဒိုချိုင်းနား တဝိုက်တွင် နေထိုင်ခဲ့ကြကြောင်း သမိုင်းဝင်အ ထောက်အထားများ တွေ့ရှိရသည်။ ၁၃ ရာစု လောက်ကမှ ယိုးဒယား ( ထိုင်းလင်း ) များ ဝင်ရောက်နေထိုင်ကြသည်။

အင်ဒို ချိုင်းနား ကျွန်းဆွယ် မဲနံမြစ် ဝှမ်းဒေသ တဝိုက်တွင် ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများနှင့် သက်ဆိုင်သည့် မြို့ဟောင်းမြို့ပျက်များ ၊ ဘာသာ ကိုးကွယ်မှုဆိုင်ရာ ၊ ရှေးဟောင်း ကျောက်စာများကို တွေ့ ရှိရသည်။ မွန်ရာဇဝင်ဟောင်းများ၌ မဲနှံမြစ်ဝှမ်း မြောက်ပိုင်း ဒေသကို ယောနကတိုင်း ဟရိပုဥ္စပြည်နယ် ၊ တောင်ပိုင်းဒေသကို အယဇ္ဈယတိုင်း ဒွါရဝတီပြည်နယ်ဟု ရေးသား ဖော်ပြကြပြီး အာရပ် ခရီးသွားမှတ်တမ်းများတွင် လည်း သုဝဏ္ဏဘုမ္ဓိတိုင်း၏ ကြီး ကျယ်ခန်းနားပုံကို ရေးသားထားကြသည်။ ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများ သည် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] တောင်ပိုင်း ဒေသများ နှင့် ကူးလူးဆက်ဆံခဲ့ကြပြီး ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် အခြား ယဉ်ကျေးမှု များကို မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ တင်သွင်းခဲ့ကြသည်။

----
ကျမ်းကိုး
* ရာဇဓိရာဇ် အရေးတော်ပုံ ။ ဗညားဒလ
* အရှေ့တောင်အာရှ ရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* မြန်မာ ရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)
* မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦး ဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့် ရခိုင် ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ်။

== ရှေးဟောင်းမွန်လူမျိုးများ ( ၂ ) ==

၃ ရာစု ခန့်ဝန်းကျင်လောက်တွင် ဗီယက်နမ် နိုင်ငံတွင် ပေါ်ပေါက် ခဲ့သည့် စမ္ပပြည်နယ်နှင့်၎င်း ၊ ၅ ရာစု လောက်တွင် စတင်တည်ထောင် ၍ ၁၃ ရာစု ခန့်လောက်အထိ အင်ဒိုချိုင်းနား ကျွန်းဆွယ်နှင့် အရှေ့အာရှတိုက် တောင်ပိုင်းတွင် ကြီးကျယ် ကောင်းစားခဲ့သည့် ခမာ လူမျိုးများ ၏ ကမ္ဗောဇနိုင်ငံတော်ကြီးနှင့် ရှေး ဟောင်းမွန်လူမျိုးများသည် ဆက်သွယ်မှုများ ရှိခဲ့ကြသည်။ ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများသည် မဲနံ မြစ်ဝှမ်း ဒေသတဝိုက်တွင် နှစ်ကာလ များစွာ နေထိုင်ပြီးမှ မြန်မာနိုင်ငံတောင်ပိုင်း ဒေသ ဖြစ်သည့် တနင်္သာရီ ဘက်သို့ ပြန့်နှံဝင်ရောက်လာကြသည်။ ထို့နောက် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းများနှင့် ၊ စစ်တောင်း ၊ မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ပဲခူးဘက်သို့ ပြန့်နှံ့လာပြီး ၉ ရာစုနှစ်ခန့်တွင် ဥဿာပဲခူးပြည်နှင့် မာလ မင်းဆက်ကို ထူထောင်ကြသည်။
ထိုသို့ထူထောင်စဉ် မြန်မာနိုင်ငံပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဘက်ကိုအခြေစိုက်ထူ ရန်ကြိုးပမ်း အားထုတ်ကြသည့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတောင်ပိုင်း ချိုလာမင်းဆက်ဘုရင်များနှင့် တိုက်ခိုက်ကြရသည့် စစ်ပွဲများအကြောင်းအားမွန်ရာဇဝင်များ၌ ရေးသားထားသည်။၁ဝရာစုခန့်က အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းချိုလာမင်းဆက် ရာဂျန်ဒရာမင်းသည်မြန်မာနိုင်ငံ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ထားကြောင်း ဖော် ပြထားသည်။

ခမာ လူမျိုးတို့၏ ကမ္ဗောဒီးယား နိုင်ငံ တန်ခိုးကြီးမားခဲ့စဉ်က မွန်လူမျိုး တို့၏ မြို့ပြ ပြည်နယ်များကို ယင်း တို့ နိုင်ငံ၏ အစိပ်အပိုင်းတခုအဖြစ် ဆက်ဆံခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ အနော်ရထာမင်းလက်ထက်တွင် ဥဿ ပဲခူး အား မဲနံမြစ်ဝှမ်းမှ ဂျွန်းစစ်သည်များ လာရောက် တိုက်ခိုက်၍ [[အနော်ရထာ]]ဘုရင်၏ တပ်များက သွားရောက်ကူညီရကြောင်း ရာဇဝင်သမိုင်းများ၏ ရေးသားထားချက်များကိုလည်း ဆက်စပ်လေ့လာကြည့်နိုင်သည်။

ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများသည် တနင်္သာရီမှ ပဲခူးအထိပြန့်နှံ့လာပြီး ရာစုနှစ် အနည်းငယ်အတွင်း မြစ်ဝ ကျွန်းပေါ် ဒေသတခုလုံးသို့ ပြန့်နှံ့သွားကြသည်။ ရန်ကုန် မြောင်းမြ ပုသိမ် ဖျာပုံ ကျိုက်လတ် တွံတေး ဒေးဒရဲ လပွတ္ကာ ဓနုဖြူ ကျုံပျော် မြို့များသည် မွန်လူမျိုးများ တည်ထောင် ခဲ့ကြသည့်မြို့ပြများ ဖြစ်ပြီး အခေါ် အဝေါ် များသည်လည်း မွန်လူမျိုးတို့ ဝေါဟာရများ ဖြစ်သည်။

၁၄ ရာစုခန့်လောက်တွင် ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးတို့ အပြည်ပြည် အကွဲကွဲ အပြားပြား အမင်းမင်း ဖြစ်နေခြင်း အား ရာမညတိုင်းကို စတင်ထူထောင် သည့် ဝါရီရူမင်းဆက် ရာဇာဓိရာဇ်ဘုရင်က ပထမဦးဆုံးအကြိမ် စည်းလုံးသိမ်းသွင်းခဲ့သည်။ ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးတို့၏ မြို့ဟောင်းများ စေတီများ ကိုးကွယ်မှု ဆိုင်ရာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုများအား လေ့လာတွေ့ရှိချက်တွင် ရှေးဟောင်း ပျူလူမျိုးများကဲ့သို့ ဗြဟ္မဏနှင့် မဟာယနများကို မတွေ့ရှိရဘဲ ထေရဝါဒဆိုင်ရာ ယဉ်ကျေးမှုများကိုသာ တွေ့ရှိရသည်။ ပိသုကာနည်းမှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ တောင်ပိုင်းသို့နွယ်ကာ ပါဠိစာပေကိုသာသုံးစွဲပြီး အက္ခရာ အရေးအသားမှာ အိန္ဒိယ နိုင်ငံအရှေ့တောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းဒေသသုံး ပါလဝအက္ခရာမျိုးနှင့် ဆင်တူလေသည်။


----
ကျမ်းကိုး
* ရာဇဓိရာဇ် အရေးတော်ပုံ ။ ဗညားဒလ
* အရှေ့တောင်အာရှ ရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* မြန်မာ ရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)
* မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦး ဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့် ရခိုင် ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ်။

== ရှေးဟောင်းပျူလူမျိုးများ ==

သဘာဝ အရိုင်းသက်သက်မျှသာ ရှိသေးသည့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ပထမဦးဆုံး တိုးဝှေ့ဝင်ရောက်လာသည်မှာ အနောက်တိဗက်အနွယ်ဝင် ပျူလူမျိုးများဖြစ်သည်။ ပျူနှင့်အနွယ်တူ ရှေးဟောင်းလူမျိုးများသည် အိန္ဒိယ ပြည် အရှေ့ဘက်ဒေသများမှ အစုစု ကွဲကာ ဧရာတီမြစ်ဝှမ်း ဒေသတဝိုက် သို့ ပြန့်နှံ့သွားကြဟန်ရှိသည်။ ရခိုင်ကမ်း ရိုးတန်းဒေသသို့လည်း ဝင်ရောက်သွားကြသည်ဟု ယူဆရသည်။ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း ဒေသတဝိုက် တွင် ပျူလူမျိုးများနှင့် သက်ဆိုင် သည့် ရှေးဟောင်းမြို့ပျက်များ၊ အသုံးအဆောင်များအား ရှာဖွေတူးဖော် တွေ့ရှိချက်အရ ရှေးဟောင်း ပျူ လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံ အထက်ပိုင်း [[ရွှေဘို]] [[မုံရွာ]] အလောင်းတော် ကဿပ ဖိုးဝင်းတောင် ၊ ဟန်လင်းကြီး၊ တကောင်း၊ မြင်းခြံ၊ [[ပုဂံ]]၊ ပုပ္ပား၊ [[မကွေး]]၊ မင်းဘူး၊ သရက်၊ တောင်တွင်းကြီး ရမည်းသင်း၊ ညောင်လွန်၊ ပြည်၊ မှော်ဇာနယ်များတွင် မြို့ပြပြည်ရွာများ ထူထောင်ခဲ့ကြ သည်ဟု အထောက်အထား အခိုင်အမာ တွေ့ရှိရသည်။
သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်းအား တူးဖော်သည့်အခါ ဝိကရာမနှင့်ဝါရမမင်းဆက်များ ၏ အရိုးအိုးများကို ရှာ ဖွေတွေ့ရှိရသည်။ ဝိကရာမနှင့် ဝါရမမင်းဆက် များသည် ၊ ၇ ရာစုခန့်လောက်က သရေခေတ္တရာတွင် စိုးစံခဲ့ ကြောင်း အရိုးအိုးများပေါ် တွင် ကမ္ဗည်း ထိုးထားသည့် စာတမ်းများက အ ခိုင်အမာသက်သေခံ လျက်ရှိသည်။ ယင်းအနောက် တိဗက်အနွယ်ဝင် ပျူ လူမျိုးများနှင့် အနွယ်တူလူမျိုး များသည် အိန္ဒိယအရှေ့ပိုင်းဒေသ သို့ ရောက်နှင့်နေကြသော အင်ဒိုအာရိယန်များနှင့် နှစ်ကာလ အတန်ကြာ နေထိုင်လာခဲ့သော ကြောင့် အင်ဒို အာရိယန်များထံမှ ကုန်ထုတ်လုပ်မှု အတွေ့အကြုံနှင့် ယဉ်ကျေးမှုများကို ဆက်ခံရရှိလာဖွယ်ရှိသည်။ တူးဖော်တွေ့ ရှိရသည့် ကိုးကွယ်မှုဆိုင်ရာ ဘုရားပုထိုးများ၊ ရုပ်တုဆင်းထုများကိုကြည့်၍၊ ဗြဟ္မဏ၊ မဟာယန ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ စသည်ဖြင့် ရောထွေးနေကြောင်း ထင်ရှားစွာ တွေ့ ရသည်။ ပျူတို့၏ ဗိသုကာနည်းမှာ ၊ အိန္ဒိယပြည် ဂုတ္တခေတ်သို့နွယ်နေပြီး သက္ကတနှင့် ပါဠိစာပေများကိုသုံးစွဲကြောင်း သိရသည်။ အက္ခရာ အရေးအသားမှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ သုံးဗြဟ္ဓီသို့နွယ်သည့်ကဒမ္ဘ အက္ခရာမျိုးနှင့်ဆင်တူလေသည်။ သမိုင်းဝင်တရုတ်နန်းတွင်း မှတ်တမ်းများနှင့် တရုတ်စာပေများ ၌ မြန်မာနိုင်ငံ ပျူလူမျိုးများသည် ၄ ရာစုလောက်ကတည်းက တိုးတက် ယဉ်ကျေးလျက်ရှိသည့် လူမျိုးအဖြစ်ဖော်ပြထားသည်။ ၈ ရာစုလောက်တွင် ပျူလူမျိုးများတွင် ကြီးကျယ်ခန်းနားပြီးအံ့ဩလောက်ဖွယ်ရာ မြို့ကြီး ၅ မြို့နှင့် ပြည်နယ်ကလေးများ ၁၈ နယ် မျှရှကြောင်း ပျူမင်းသားအရှင်သခင်များတွင် အချွေအရံများ ကျေးကျွန်သင်းပင်းများရှိကြောင်း ယူနန်နယ် နန်ချိုဘုရင်သည် ပီကင်းတရုတ်ဧကရာဇ်ဘုရင်ထံ အဖူးအမျှော် လာရောက်သည့်အခါ သံအဖွဲ့နှင့်အတူ ပျူ မင်းသားအကြီးအကဲနှင့် ကချေသည် အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့လည်းပါလာကြောင်း ဖော်ပြမှတ်တမ်းတင်ထားသည်။


----
ကျမ်းကိုး
* မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦးဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့်ရခိုင်ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ်။
* ဒေါက်တာသန်းထွန်း ၏ ပျူတွေဘယ်ပျောက်သွားသလဲ
* အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* ဖန်ချုံ ( တရုတ်ရာဇဝင်ဆရာကြီး )
* ထန်တရုတ်မှတ်တမ်းဟောင်းများ
* ရှေးဟောင်းမြန်မာခေတ်ဦး ပုဂံ နယူးယောက်။ ဂျေဂျေအော်စတင်။ -၁၉၆၉ လုစ်
* အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* မြန်မာရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)

== ပုဂံပြည်မတိုင်ခင်က မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ထေရဝါဒသာသနာ ==

ရှေးနှစ်ပေါင်း ငါးထောင်လောက်က အင်ဒို အာရိယန်လူမျိုးများ ဂင်္ဂါ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ အိန္ဒူမြစ်ဝှမ်းများသို့ မ
ဝင်ရောက်မပြန့်နှံ့မီနှင့် မောင်းဂွတ် အနွယ်ဝင်များ အာရှ တိုက်အရှေ့ပိုင်း အရှေ့တောင်ပိုင်းများသို့ မဝင်ရောက် မပြန့်နှံ့သေးမီကပင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျောက်လက်နက်များ အသုံးပြုခဲ့ သည့် ရှေးဟောင်း လူမျိုးများ နေထိုင်ခဲ့ကြသည့် အထောက်အထားများ တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။
အထက် မြန်မာနိုင်ငံ ဒေသများနှင့် ပဲခူးခရိုင်၊ မြင်းခြံ၊ ပခုတ္ကူ၊ သရက်၊ မကွေးခရိုင်နှင့် ရခိုင် တနင်္သာရီကမ်းရိုးဒေသများတွင် အနှံ့အပြားရှာဖွေတူးဖော်ရရှိခဲ့သည်၊ ကျောက်ခေတ် လူမျိုးများ နောက်ပိုင်း ၊ [[အာရှတိုက်]] အရှေ့တောင်ပိုင်းသို့ ဝင်ရောက်လာကြသည့် အင်ဒိုနီး ရှင်းများသည်မြန်မာနိုင်ငံတောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်း တွင် နှစ်အတန်ကြာနေထိုင် သွားကြ သည်ဟု ယူဆရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းတဝိုက်တွင် နှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင်ကျော် က နေထိုင်သွားခဲ့ကြသည့် အင်ဒိုနီး ရှင်း များအား ရှေးခေတ် ပထဝီီပညာရှင်ကြီး တိုလေမီက လူသားစား အရိုင်းအစိုင်းများ ဟုဖော်ပြခဲ့သည်။ မြိတ် ကျွန်းစုတဝိုက်ရှိ ဆလုံလူမျိုးများသည် အင်ဒိုနီးရှင်း အကြွင်းအကျန်များဟု သမိုင်းပညာရှင်များက ယူဆကြ သည်။ နောက်ပိုင်း အင်ဒိုအာရိယန်လူမျိုးများသည် အိန္ဒိယပြည်သို့၎င်း။ မောင်းဂွတ်အနွယ်ဝင်များသည် အာရှတိုက်အရှေ့ပိုင်း၊ တောင်ပိုင်းများသို့ ဝင်ရောက်လာကြသည်။ ယင်းလူမျိုးကြီး နှစ်မျိုးသည် အာရှတိုက်သို့
ဝင်ရောက်လာကြပြီး တွေ့ဆုံခဲ့ကြ သည်ကို အာရှတိုက်ဆိုင်ရာ သမိုင်းပညာရှင်များက လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင်ငါးရာနှင့် သုံးထောင်ခန့်အကြားဟု ခန့်မှန်းကြသည်။
မောင်းဂွတ်အနွယ်များအား အိန္ဒိယ ပြည်တွင် အင်ဒိုအာရိယန်များက ဖိသဖြင့် အရှေ့တိဗက်နှင့် အနောက်တိဗက်ဟူ၍ အုပ်စုနှစ်စုကွဲသွားသည်။ အရှေ့တိဗက်အုပ်စုက တရုတ်ပြည် ယူနန် နယ်ဘက်သို့ ဝင်ရောက်သွားပြီး အနောက် တိဗက်အုပ်စုက အိန္ဒိယပြည် တွင်းသို့ ဝင်ရောက်သွားသည်။ အနောက် တိဗက်အုပ်စုကို အင်ဒိုအာရိယန်များက ဖိသဖြင့် မဏိပူရ၊ အာသံနယ်များမှ တဆင့်မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာကြသည်။ တရုတ်ပြည် ယူနန်နယ်ဘက်သို့ ဝင်ရောက်သွားကြသည့် အရှေ့တိဗက်အုပ်စုသည် တရုတ်က ဖိသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ အစုစုကွဲပြီးဝင်ရောက်လာကြပြန်သည်။ သို့ရာတွင် မောင်းဂွတ်အနွယ်ဝင် မွန်ခမာ လူမျိုး စုများသည် အင်ဒိုချိုင်းနား ကျွန်းဆွယ်ဒေသများသို့ သမိုင်း၏ ခပ်စောစော အချိန်ပိုင်းလောက်ကပင် ဝင်ရောက်နေကြပြီဖြစ်သည်။ လွန်ခဲ့ သည့် နှစ်ပေါင်း၂၀၀၀ နှင့် ၂၅၀၀ ကြားတွင် တရုတ်ပြည် ချင်မင်းဆက် ဘုရင်များသည် ယခင်က လူမျိုးစုအလိုက် အကွဲကွဲ အပြားပြား ပေါ်ပေါက်လျက်ရှိသည့်ပြည်နယ် များအား တရုတ်ပြည်ကြီး တပြည် ဖြစ်လာရန်စည်းလုံးနိုင်ခဲ့ကြသည်။

ထို့အတူ အိန္ဒိယပြည် ( တောင်ပိုင်း မှလွဲ၍ ) စန္ဒဂုတ်မင်း ဆက်ဘုရင်များ သည် လူမျိုးစုအလိုက် အကွဲကွဲအ ပြားပြား ဖြစ်နေပေါ်နေကြသည့် ၊ မာဂဓ ၊ ဝိဒေဟ ၊ ကောသလ ၊ ပဥ္စလာစသည့် ပြည်နယ်များကို သိမ်းသွင်းပြီး အိန္ဒိယပြည်ကြီးကို စည်းလုံးနိုင်ခဲ့သည်၊ ထိုသမိုင်းများသည် အထောက်အထား ခိုင်လုံသည့် အိန္ဒိယနှင့် တရုတ်ပြည်တို့၏ သမိုင်းဝင်အဖြစ် အပျက်များဖြစ်သည်၊

----
ကျမ်းကိုး
* မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦးဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့်ရခိုင်ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ်။
* ဒေါက်တာသန်းထွန်း ၏ ပျူတွေဘယ်ပျောက်သွားသလဲ
* အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* ဖန်ချုံ ( တရုတ်ရာဇဝင်ဆရာကြီး )
* ထန်တရုတ်မှတ်တမ်းဟောင်းများ
* ရှေးဟောင်းမြန်မာခေတ်ဦး ပုဂံ နယူးယောက်။ ဂျေဂျေအော်စတင်။ -၁၉၆၉ လုစ်
* အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅
* မြန်မာရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)
* ရှမ်းလူမျိုးများအကြောင်း။ ဒေါ့ဗ်

== မူရင်း ရင်းမြစ် ==
[http://www.mathetzin.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190930174225/http://www.mathetzin.com/ |date=30 September 2019 }}

[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]]

== ကိုးကားချက်များ ==
{{Reflist}}

== ကျမ်းကိုးစာရင်း ==
* စောဆိုင်းမွန်နား၊ ''ရှမ်းလူမျိုးများအကြောင်း''။
* ဒေါ့ဗ် မိတ်ဆိနာ (Dove Messenger)၊ ''ခေတ်ဦးဖုနန်၊ ဖန်၊ ပျူ နှင့် ရခိုင်''၊ ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ် (Journal of the Siam Society)။
* ဟော (D.G.E. Hall)၊ ''အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်'' (A History of South-East Asia)၊ ၁၉၅၅။</text>
      <sha1>9ktt2xay2vv4oujgjjc0wws47h85bwg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7881</id>
    <revision>
      <id>1028868</id>
      <parentid>1028024</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T18:31:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-26595-87</username>
        <id>142211</id>
      </contributor>
      <comment>Changed to right ethnicity</comment>
      <origin>1028868</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42412" sha1="cjole8xzdi7wu9jj1k5aw3x2dtgiiyy" xml:space="preserve">{{Infobox President
|name          = နေဝင်း
|native_name   =
|image         = Ne Win in 1959, Jerusalem.jpg
|caption       = ဦးနေဝင်း ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ဂျေရုဆလင်သို့ သွားရောက်လည်ပတ်စဉ်
|order         = [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]]၏ ပထမဆုံး ဥက္ကဋ္ဌ
|term_start    = ၄ ဇူလိုင် ၁၉၆၂
|term_end      = ၂၃ ဇူလိုင် ၁၉၈၈
|predecessor   = ''ပါတီတည်ထောင်''
|successor     = [[စိန်လွင်၊ ဦး (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးစိန်လွင်]] 
|order2        = မြန်မာနိုင်ငံ၏ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ စာရင်း|စတုတ္ထမြောက်]] [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]]
|term_start2   = ၂ မတ် ၁၉၆၂
|term_end2     = ၉ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၁&lt;br&gt;&lt;small&gt;(၂ မတ် ၁၉၇၄ အထိ [[တော်လှန်ရေးကောင်စီ]] ဥက္ကဋ္ဌအမည်ခံဖြင့်)&lt;/small&gt;
|predecessor2  = [[မန်းဝင်းမောင်]] &lt;small&gt;(၁၉၆၂)&lt;/small&gt;
|successor2    = [[စန်းယု (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးစန်းယု]]
|order3        = တတိယမြောက် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]]
|term_start3   = ၂၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၅၈
|term_end3     = ၄ ဧပြီ ၁၉၆၀
|predecessor3  = [[ဦးနု]]
|successor3    = [[ဦးနု]]
|term_start4   = ၂ မတ် ၁၉၆၂
|term_end4     = ၂ မတ် ၁၉၇၄
|predecessor4  = [[ဦးနု]]
|successor4    = ဗိုလ်ချုပ် [[စိန်ဝင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်၊ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း|စိန်ဝင်း]]
|birth_name    = ရှုမောင်
|birth_date    = {{Birth date|1910|7|10|df=y}}&lt;br/&gt; {{Birth date|1911|5|14|df=y}} သို့ {{Birth date|1911|5|24|df=y}} ဟုလည်း ဖော်ပြ
|birth_place   = [[ပေါင်းတလည်မြို့]]၊ [[ပဲခူးတိုင်း|ပဲခူးစီရင်စု]]၊ [[အောက်မြန်မာပြည်]]၊ [[ဗြိတိသျှဘားမား]]
|death_date    = {{Death date and age|2002|12|5|1910|7|10|df=y}}
|death_place   = [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|မြန်မာနိုင်ငံ]]
|resting_place = အရိုးပြာကို [[လှိုင်မြစ်]] တွင် ဖြန့်ကြဲ
|nationality   =ဗမာ+တရုတ်
|party         = [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]]
|spouse        = ဒေါ်သန်းညွန့်&lt;br /&gt;ဒေါ်တင်တင်&lt;br /&gt;ဒေါ်ခင်မေသန်း&lt;br /&gt;ဒေါ်နီနီမြင့်&lt;br /&gt;[[ရတနာနတ်မယ်]]
|relations     = 
|children      = ကျော်သိန်း &lt;br /&gt; ငွေစိုး&lt;br /&gt;အေးအောင်&lt;br /&gt; [[စန္ဒာဝင်း]] &lt;br /&gt;ဖြိုးဝေဝင်း&lt;br /&gt;ကြေးမုံဝင်း
|residence     =
|alma_mater    = [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]
|occupation    =
|profession    =
|religion      = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
|signature     = Ne Win Signature.svg
|website       =
&lt;!--Military service--&gt;
|nickname           = တာကာစုဂီ စုစုမု
|allegiance         = {{flagicon|Burma|1974}} [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ်|မြန်မာ]]
|branch             = 
|serviceyears       = ၁၉၃၁–၇၄
|rank               = [[File:Vice Senior General.gif|15px]] [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]]
|unit               = 
|commands           = [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]
|battles            = 
|awards             = {{plainlist| 
* [[ဖိုင်:Order of the Rajamitrabhorn (Thailand) ribbon.svg|border|47x14px]] {{ill|ထိုင်းတော်ဝင်ဂုဏ်ထူးဆောင်သင်္ဂဟဘွဲ့{{!}}တော်ဝင်ဂုဏ်ထူးဆောင်သင်္ဂဟဘွဲ့|th|เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นมงคลยิ่งราชมิตราภรณ์|en|Order of the Rajamitrabhorn}} (ထိုင်း)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2506/D/004/43.PDF|archive-url=https://web.archive.org/web/20141231080510/http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2506/D/004/43.PDF|url-status=dead|archive-date=December 31, 2014|script-title=th:แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ราชมิตราภรณ์|publisher=www.ratchakitcha.soc.go.th|language=th|access-date=December 31, 2014}}&lt;/ref&gt;
* [[ဖိုင်:Bintang Jasa Utama rib.svg|border|47x13px]] {{ill|ဘင်တန်းဂျာဆာ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်|id|Bintang Jasa}} (အင်ဒိုနီးရှား)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://dsmuseum.gov.mm/military-history-museum-and-army-archives/#elementor-action%3Aaction%3Dpopup%3Aopen%26settings%3DeyJpZCI6IjQyNzMiLCJ0b2dnbGUiOmZhbHNlfQ%3D%3D|title=ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း (၁၉၁၁ - ၂ဝဝ၂ ခုနှစ်)|publisher=[[တပ်မတော်စစ်သမိုင်းပြတိုက် (နေပြည်တော်)|စစ်သမိုင်းပြတိုက်နှင့်တပ်မတော်မော်ကွန်းတိုက်မှူးရုံး]]|accessdate=17 August 2025|archive-date=1 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240801175704/https://dsmuseum.gov.mm/military-history-museum-and-army-archives/#elementor-action%3Aaction%3Dpopup%3Aopen%26settings%3DeyJpZCI6IjQyNzMiLCJ0b2dnbGUiOmZhbHNlfQ%3D%3D}}&lt;/ref&gt;
}}
}}

'''ဦးနေဝင်း''' (၁၀ ဇူလိုင် ၁၉၁၀၊ သို့ ၁၄ သို့ ၂၄ မေ ၁၉၁၁&lt;ref&gt;{{Cite web |title=U Ne Win {{!}} Myanmar general and dictator {{!}} Britannica.com&lt;!-- Bot generated title --&gt; |url=https://global.britannica.com/biography/U-Ne-Win |accessdate=21 September 2017 |archivedate=9 July 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170709221125/https://global.britannica.com/biography/U-Ne-Win }}&lt;/ref&gt; – ၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၀၂) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားနှင့် တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ သူသည် ၁၉၅၈ မှ ၁၉၆၀ အထိ၊ ၁၉၆၂ မှ ၁၉၇၄ အထိ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၁၉၆၂ မှ ၁၉၈၁ အထိ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံ့အကြီးအကဲ]]အဖြစ် လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဦးနေဝင်းသည် ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]]ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၉ ခုနှစ်အထိ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ သူသည် မြန်မာ့တပ်မတော်၏ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ၂၆ နှစ်ကြာ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

== အစောပိုင်းဘဝ ==
၁၉၁၁ ခု မေလ ၂၄ ရက်နေ့ (သို့) မေလ ၁၄ရက်နေ့ (သို့) ၁၉၁၀ ခု ဇူလိုင်လ ၁၀ရက်နေ့၌ [[ပဲခူးတိုင်း]] အနောက်ခြမ်း၊ [[ပေါင်းတလည်မြို့]]တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ငယ်နာမည် ရှုမောင်ဖြစ်သည်။ဗမာ.တရုတ် ကပြား တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၁၉၂၉ နှစ်ဦးပိုင်းတွင် [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]တွင် [[ဇီဝဗေဒ]] ဘာသာရပ်ကို သင်ကြားခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၁၉၃၁ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်အဆောင်တွင် ကျောင်းသားများ အဆောင်နောက်ကျဝင်ခြင်းနှင့်ပါတ်သက်၍ အဆောင်မှူးနှင့်အချေတင်ဖြစ်ရာမှ ကျောင်းအုပ်ကြီးသိရှိသွား၍ ကျောင်းထုတ်ခံရသည်။ ထို့နောက် &quot;သခင်ရှုမောင်&quot;အမည်ဖြင့် [[တို့ဗမာအစည်းအရုံး]]ဝင် တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သည်။
င

== လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုကာလ ==
[[ရဲဘော်သုံးကျိပ်]] တွင် ပါဝင်ကာ သခင်ရှုမောင် မှ ဗိုလ်နေဝင်း ဟုအမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ သွေးသစ္စာပြုချိန်တွင် ပက်ပုံးသို့ ရောက်နေသောကြောင့် ၂၉ ဦးသာ ရှိသည် ဟု ဆိုသည်။ဗမာ့အမျိုးသားတပ်မတော်တွင် Commander အဖြစ်ဖြင့် ဂျပန်များနှင့် အလံနီကွန်မြူနစ် ပါတီတို့ကို ချေမှုန်းခဲ့သည်။ ၁၉၅၈ အောက်တိုဘာလ [[ဖဆပလ]] နှစ်ခြမ်းကွဲချိန်တွင် ဦးနေဝင်းသည် [[အိမ်စောင့်အစိုးရ]] အဖြစ်ဖြင့် အာဏာသိမ်းယူကာ ၁၉၆၀ ဧပြီလတွင် အနိုင်ရပါတီ ဖြစ်သော [[သန့်ရှင်းဖဆပလ]] ကို အာဏာလွှဲ ပြောင်းပေးခဲ့သည်။

== အာဏာသိမ်းခြင်း ==
{{Main|၁၉၆၂ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း}}
ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း ဦးဆောင်သော [[မြန်မာ့တပ်မတော်]]သည် [[တော်လှန်ရေးကောင်စီ]] ကို ဖွဲ့စည်းကာ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] [[ဦးနု]]ဦးဆောင်သော [[ဖဆပလ]] အစိုးရထံမှ ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၂) ရက်နေ့တွင်  အာဏာသိမ်းခဲ့သည်။

== နိုင်ငံခေါင်းဆောင်ကာလ ==
[[မြန်မာနိုင်ငံ]] ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ၁၉၅၈ မှ ၁၉၆၀ ခုနှစ်အထိ၎င်း၊ ၁၉၆၂ မှ ၁၉၈၈ အထိ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]]၊ [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]] ဥက္ကဋ္ဌ၊ [[နိုင်ငံတော်ကောင်စီ]]  ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်များ ကိုထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ ကို ဖွဲစည်း တည်ထောင်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၂ တွင် [[တော်လှန်ရေးကောင်စီ]] အာဏာရလာကာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းသည် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သွေးမြေမကျ တော်လှန်ရေးဟု ကမ္ဘာမီဒီယာများမှ ဖော်ပြခဲ့သော်လည်း သမ္မတဟောင်း [[စဝ်ရွှေသိုက်]] ၏သားငယ်မှာ စစ်သားတစ်ဦး၏ သေနတ်ဒဏ်ကြောင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ တွင် တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ ဆန္ဒပြကြရာ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသား တစ်ရာကျော်မျှ ပစ်ခတ်ခံရကာ [[ကျောင်းသားသမဂ္ဂ]]အဆောက်အဦးလည်း ပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ထိုနေ့ညနေ ၈ နာရီ တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းက ဆူပူလှုပ်ရှားမှုများအသွင်သည် ငြိမ်းချမ်းစွာနေထိုင်နေသော  ပြည်သူလူထုကိုပါ အသက်အန္တရာယ်ပြုလာပြီးအကြမ်းဖက်အသွင်ဆောင်လာသဖြင့် &quot;''ဆူပူလှုပ်ရှားမှုများ ရပ်တန့် ခြင်းမရှိပါက ဓားကိုဓားဖြင့် သော်လည်းကောင်း၊ လှံကိုလှံဖြင့် သော်လည်းကောင်း တုံ့ပြန်မည်'' &quot;ဟု ဥပမာပေး၍ ငါးမိနစ်ကြာ သတိပေး မိန့်ခွန်းပြောကြားခဲ့သည်။ ၂၆-နှစ်အကြာ၊ ၁၉၈၈ တွင် ဦးနေဝင်းမှ ကျောင်းသားသမဂ္ဂ အဆောက်အဦးကို မိုင်းခွဲရန် စေခိုင်းသူမှာ သူမဟုတ်ရပါကြောင်း၊ [[ဦးအောင်ကြီး|ဗိုလ်အောင်ကြီး]]သာ တရားခံဖြစ် ကြောင်း ငြင်းဆိုပြောကြားခဲ့သည်။

== မြန်မာ့နည်းမြန်မာ့ဟန် ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ် ==
မြန်မာ့နည်းမြန်မာ့ဟန် ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ် ဆိုသည်မှာ မြန်မာပြည်၏နိုင်ငံရေးအခြေအနေ နောက်ခံသမိုင်းကြောင်း  နိုင်ငံတော်နှင့် ပြည်သူအားလုံး၏ အကျိုးစီးပွားကို ရှေးရှု၍
နိုင်ငံတော်၏ လွတ်လပ်ရေး၊ အချုပ်အခြာအာဏာနှင့် နယ်မြေတည်တံ့မှုကို ကာကွယ်ရန်ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီးဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း အခြေတည်ပေးခဲ့သောမူကြမ်းကို ဦးနေဝင်းမှပြန်လည်ရေးဆွဲထားသော စနစ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဦးနေဝင်းသည် “မြန်မာ့ ဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ်ပါတီ ကိုတည်ထောင်ကာ [[တစ်ပါတီစနစ်]]ဖြင့် ၁၉၆၂ မှ ၁၉၈၈ အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ထိုအစိုးရသည် နိုင်ငံရေးသမားများ ထောင်သွင်း အကျဉ်းချခြင်း အပါအဝင် လက်နက်ကိုင်များ နှင့် ကွန်မြူနစ်များကို စစ်တပ်ဖြင့် ချေမှုန်းခဲ့သည်။ ၁၉၇၄ မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် &quot;ပြည်ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်&quot; အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းကာ ဗိုလ်ချုပ်[[စိန်ဝင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်၊ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း|စိန်ဝင်း]]သည် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၈၁-ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးစန်းယု သည် သမ္မတ ဖြစ်လာခဲ့သော်လည်း ၁၉၈၈-ခုနှစ်အထိ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းသည် ပါတီခေါင်းဆောင်အဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်။

== မိသားစုဘဝ ==
{{unreferenced section}}

=== ဒေါ်သန်းညွန့် ===
ဦးနေဝင်းသည် ၎င်း၏ ဘဝတလျှောက်တွင် တရားဝင် အိမ်ထောင်ပေါင်း (၇) ကြိမ်ခန့် ကျခဲ့ပြီး ပထမဆုံး အိမ်ထောင်အဖြစ် ဒေါ်သန်းညွှန့်နှင့် ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ဒေါ်သန်းညွှန့်သည် အပျိုမဟုတ်ပေ။ ပထမအိမ်ထောင်နှင့် သားတစ်ယောက်ပါခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ဒေါ်သန်းညွှန့်နှင့် ၁၉၃၇ ခုနှစ်အထိ ပေါင်းသင်းနေထိုင်၍ သားကိုသိန်း (တာတီး) ခေါ် ဦးကျော်သိန်းကို ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ဦးကျော်သိန်းသည် မြန်မာ့ရေနံတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး ပြည်မြို့နေ ဦးစိန်သီး၊ ဒေါ်ဆိုင်တို့၏ သမီး မကြည်ကြည်အေးနှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ဦးကျော်သိန်းသည် အသက် ၄၅ နှစ်အရွယ် ၁၉၇၈၊ နိုဝင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။ ၎င်း၏ ဇနီးဒေါ်ကြည်ကြည်သိန်းသည် အသက် ၅၉ နှစ်အရွယ် ၁၉၉၇ စက်တင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။

=== ဒေါ်တင်တင် ===
ထို့နောက် ဒေါ်တင်တင်နှင့် ၁၉၃၇ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၈ ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ မောင်ဂိုမာရီလမ်း (ယခု ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းလမ်း) အိမ်အမှတ် ၁၀၆ ၌ လက်ထပ်ခဲ့သည်။ လက်ထပ်မင်္ဂလာပွဲသို့ ဦးနေဝင်း၏ ဖခင် ဦးဖိုးခပါ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ သခင်ရှုမောင်နှင့် ဒေါ်တင်တင်တို့မှ ၁၉၃၉ ခုနှစ်ခန့်တွင် သားကြီး ငွေစိုးကို ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ သခင်ရှုမောင် ဂျပန်ပြည် ဟိုင်နန်ကျွန်းသို့ စစ်ပညာသင် သွားရောက်စဉ်က မောင်ငွေစိုးမှာ ၂ နှစ်သား အရွယ်မျှသာ ရှိသေးသည်။ ငွေစိုးသည် နောင်တွင် U.B.A လေကြောင်းဌာနတွင် လေယာဉ်မှူး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဒုတိယသား အေးအောင်ဝင်း ခေါ် ကိုအေးအောင်ကို ၁၉၄၉ ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ 

=== ဒေါ်ခင်မေသန်း (ခ) ကစ်တီဘသန်း ===
၁၉၅၂ မတ်လ ၁ဝ ရက် တနင်္လာနေ့တွင် ဒေါ်ခင်မေသန်း ခေါ် ကစ်တီဘသန်းနှင့် ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးအတွင်းရှိ ဆေးကျောင်းအုပ်ကြီးနေအိမ်၌ လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ဒေါ်ခင်မေသန်းမှာ ခွဲစိတ်ဆရာဝန်ကြီးနှင့် ဆေးကျောင်းအုပ်ကြီး [[ဘသန်း (ခွဲစိတ်ဆရာဝန်)|ဒေါက်တာဘသန်း]]နှင့် ဒေါ်ခင်ကြည်တို့၏ သမီးဖြစ်သည်။ ဒေါ်ခင်မေသန်း၏ ငယ်မည်မှာ ကစ်တီဘသန်း ဖြစ်သည်။ ဒေါ်ခင်မေသန်းနှင့် လက်ထပ်စဉ်က ဦးနေဝင်းသည် ဒုတိယ မယားကြီး ဒေါ်တင်တင်နှင့် တရားဝင် မကွာရှင်းရသေးပေ။ ထို့ကြောင့် လက်ထပ်ပြီး ၃ ရက်အကြာတွင် မယားကြီး ဒေါ်တင်တင်က ၁၉၅၂ မတ်လ ၁၃ ရက်နေ့ထုတ် ဗမာ့ခေတ် သတင်းစာမှနေ၍ &quot;ကျွန်မသာလျှင် ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်း၏ မယားကြီးပါ&quot; ဟူ၍ ခေါင်းစဉ်တပ်ကာ ကြေညာခဲ့လေသည်။ ဗမာ့ခေတ် သတင်းစာပါ ကြေညာချက် အပြည့်အစုံမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။

ဦးနေဝင်းနှင့် လက်ထပ်ခဲ့သော ဒေါ်ခင်မေသန်းသည် အပျို မဟုတ်ပေ။ ၎င်း၏ ပထမအိမ်ထောင်မှာ ဒေါက်တာတောင်ကြီး (ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု သမီး ဒေါ်စန်းစန်းနု၏ ခင်ပွန်း ဗိုလ်မှူးသက်တင်၏ အကို) ဖြစ်ပြီး ၎င်းနှင့် သမီးလီလီဝင်းနှင့် အမြွှာသမီးများ ဖြစ်ကြသော သီတာဝင်း၊ သော်တာဝင်း တို့ ထွန်းကားခဲ့သည်။ ဒေါက်တာတောင်ကြီးနှင့် တရားဝင် ပြတ်စဲခြင်း မရှိဘဲ ဒေါ်ခင်မေသန်းအား လက်ထပ်ခဲ့မှုကြောင့် တပ်မတော်အက်ဥပဒေဖြင့် ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနုက အရေးယူရန် ပြင်ဆင်နေစဉ် ဝန်ကြီးချုပ်အား ဝိဓူရ သခင် ချစ်မောင်အပါအဝင် အခြားနိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်များ ဝိုင်းဝန်းတားမြစ်ခဲ့သဖြင့် ဖြုတ်မပစ်ခဲ့ရပေ။

ဦးနေဝင်းသည် ဒေါ်ခင်မေသန်းနှင့် လက်ထပ်ပြီးနောက် သမီး စန္ဒာဝင်း၊ ဖြိုးနေဝင်း၊  ကြေးမုံဝင်းတို့ ထွန်းကားခဲ့သည်။ သမီးစန္ဒာဝင်းကို ၁၉၅၂ တွင်ဖွားမြင်ခဲ့သည်။

=== ဒေါ်နီနီမြင့် ===
ထို့နောက် ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ဒေါ်ခင်မေသန်း ကွယ်လွန်သွားပြီးနောက်  နောင်တွင် တက္ကသိုလ်များ သမိုင်းသုတေသန ဦးစီးဌာနတွင် ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ကမာရွတ်မြို့နေ အဖ ဦးလှဖေ၊ အမိ ဒေါ်အေးမြင့်(ကျောင်းဆရာမကြီး) တို့၏ အငယ်ဆုံးသမီး ဒေါ်နီနီမြင့် (မဟာဝိဇ္ဇာ – သမိုင်း) နှင့် ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၄ ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့တွင် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ဒေါ်နီနီမြင့်နှင့် သားသမီး မထွန်းကားခဲ့ပါ။ ဦးနေဝင်းနှင့် လက်ထပ်စဉ်က ဒေါ်နီနီမြင့်သည် အသက် ၃၂ နှစ်ရှိပြီး ဦးနေဝင်းသည် အသက် ၆၃ နှစ် ရှိနေပြီ ဖြစ်သည်။

ကမာရွတ်မြို့နေ အဖ ဦးလှဖေ၊ အမိ ဒေါ်အေးမြင့်တို့မှသားသမီး ငါးဦးဖွားမြင့်ခဲ့ပြီး ယင်းတို့မှာ
(၁) ဒေါ်ထားထားမြင့် (ကွယ်လွန်) - ခင်ပွန်း ဦးစိုးမြင့် (ကွယ်လွန်) 
(၂) ဦးခင်စိုး ဉီးဆောင်ညွှန်ကြားရေးမှူး မြန်မာ့လေကြောင်း (ကွယ်လွန်) - ဇနီး ဒေါ်မမလေး
(၃) ဦးမြစိုး ဉီးဆောင်ညွှန်ကြားရေးမှူး သတ္တုတွင်း (ကွယ်လွန်) - ဇနီး ဒေါ်ခင်ဖုန်း
(၄) ဒေါ်ညိိုညိုမြင့် ညွှန်ကြားရေးမှူး အမျိုးသားစီမံကိန်း (ငြိမ်း) - ခင်ပွန်း ဗိုလ်မှူးစိန်ဌေး OTS 25 BEME (ကွယ်လွန်)
(၅) ဒေါ်နီနီမြင့် ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် (သမိုင်းသု) - ခင်ပွန်း ဦးနေဝင်း
တို့ဖြစ်ကြပြီး မည်သည့်လှုပ်ရှားမှုမျိုးမှမတွေ့ရပဲ အေးဆေးစွာနေထိုင်သောမိသားစုများဖြစ်ကြသည်။

=== ရတနာနတ်မယ် ===
ဒေါ်နီနီမြင့်နှင့် ကွာရှင်းပြီးနောက်  June Rose Bellamy ခေါ် အိမ်ရှေ့စံ ကနောင်မင်းသားကြီး (၁၈၂၀ ဇန်နဝါရီ ၃၁ – ၁၈၆၆ ဩဂုတ် ၂) ၏ မြစ် [[ရတနာနတ်မယ်]]နှင့် ၁၉၇၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ၂၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၇၆ ရက်စွဲပါ ကြေးမုံသတင်းစာ မျက်နှာဖုံးတွင် ဦးနေဝင်းနှင့် ရတနာနတ်မယ်တို့၏ လက်ထပ်မင်္ဂလာပွဲ သတင်းကို ဓာတ်ပုံနှင့်တကွ ဖော်ပြထားသည်။  ရတနာနတ်မယ်၏ မိခင်မှာ လင်းပင်ထိပ်တင်မလတ်ဖြစ်ပြီး အိမ်ရှေ့စံ [[ကနောင်မင်းသား]]နှင့် ကိုယ်လုပ်တော်ရ သခင်ကြီး ခင်ဖော့တို့၏ သားတော် လင်းပင်မင်းသားနှင့် ရေနံ့သာခင်ခင်ကြီးတို့၏ သမီးဖြစ်သည်။ သို့သော် ၅ လမျှ ပေါင်းဖြစ်လိုက်ကြသည်။ ဦးနေဝင်းသည် ရတနာနတ်မယ်နှင့် အိမ်ထောင်ရေး ပြိုကွဲပြီးနောက် ဒေါ်နီနီမြင့်နှင့် ပြန်လည် ပေါင်းထုတ်ခဲ့သည်။ 

=== ဒေါ်ကြာစံ ===
အသက် ၇၇ နှစ်၌ အသက် ၂၅ နှစ်အရွယ် ရခိုင်အမျိုးသမီး ဒေါ်ကြာစံအား လက်ထပ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။

== ကွယ်လွန်ခြင်း ==
၂ဝဝ၂ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (၅) ရက်နေ့ မနက် ၇ နာရီခွဲခန့်အချိန်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း(ငြိမ်း) ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက်(၉၂)နှစ် ရှိပြီဖြစ်သည်။ [[နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေး ကောင်စီ]] အစိုးရသည် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း(ငြိမ်း)၏ ဈာပနကို သမီးဖြစ်သူ ဒေါ်[[စန္ဒာဝင်း]]နှင့် လူ (၂၅) ယောက်ခန့်သာ လိုက်ပါ ပို့ဆောင်ခွင့်ပေးခဲ့သည်။ သေဆုံးသည့်နေ့ နေ့တွင်းချင်းပင် သဂြိုဟ်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် [[ရဲဘော်သုံးကျိပ်]]ဝင်ဖြစ်ပြီး တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချူပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူး သော ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်း (ငြိမ်း) ကို မီးသင်္ဂြိုဟ်ပြီး အရိုးပြာကို [[ရန်ကုန်မြစ်]]အတွင်း မျှောခဲ့သည်။

သေဆုံးပြီး နှစ် ၂၀ ကျော်ကြာသောအခါ နစကဥက္ကဋ္ဌ၊ နိုင်ငံတော်အိမ်စောင့်အစိုးရ ဝန်ကြီးချုပ်၊တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]က ၂၀၂၂ ဧပြီလ ၁၇ ရက်နေ့နှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့မှာ အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်ခဲ့ပြန်သည်။

== ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း ==
၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် အမိန်ကြော်ငြာစာ အမှတ် ၆၂/၂၀၂၂ အရ ဦးနေဝင်းအား [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]]က [[ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ]]ဘွဲ့ဖြစ်သော [[အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ|အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူဘွဲ့]]ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2024-11/63-2022_0.pdf|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၃/၂၀၂၂ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်ခြင်း|work=sacoffice.gov|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၅|date=၁၇ ဧပြီ ၂၀၂၂}}&lt;/ref&gt;

==ထမ်းဆောင်ခဲ့သော စစ်ဖက်ဆိုင်ရာတာဝန်များ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
|+&lt;ref&gt;{{cite book |author=သန်းဝင်းလှိုင် |author-link= သန်းဝင်းလှိုင် |date= ၂၀၁၄ |title= သခင်ဋီကာသစ် |url= |location= ရန်ကုန် |publisher= ရန်အောင်စာပေ |page= ၅၄–၅၉ |isbn=}}&lt;/ref&gt;
!ခုနှစ် !! နေရာ !!ရာထူး!! မှတ်ချက်
|-
|၁၉၄၁ ဧပြီ ၂၅||ရဲဘော်သုံးကျိပ်တပ်ဖွဲ့ (၂)၊ ပြည်တွင်းသူပုန်အဖွဲ့||ဗိုလ်||ဒီဇင်ဘာတွင် ဗိုလ်ဘွဲ့ယူခဲ့
|-
|၁၉၄၂ မတ်||တပ်မမှူး၊ ဘီအိုင်အေတပ်မကြီး (၂)||ဗိုလ်||
|-
|၁၉၄၂ ဇူလိုင်||တပ်ရင်းမှူး၊ ဘီဒီအေတပ်ရင်း (၁)||ဗိုလ်မှူး||
|-
|၁၉၄၃||စစ်သေနာပတိချုပ်၊ ဗမာ့အမျိုးသားတပ်မတော်||ဗိုလ်မှူးကြီး||အကျင့်ပျက်ချစားမှုကြောင့် ရိက္ခာနှင့်ထောက်ပံ့ရေးဌာနကြီးမှူးနေရာသို့ အဆင့်ချခံရ
|-
|၁၉၄၅ မတ် ၂၇||တိုင်းမှူး၊ တိုင်း (၂) မြစ်ဝကျွန်းပေါ်အရှေ့ပိုင်း|| ||
|-
|၁၉၄၅ စက်တင်ဘာ||ဒုတိယတပ်ရင်းမှူး၊ [[ဗမာ့သေနတ်ကိုင်တပ်ရင်း]] (၄)||ဗိုလ်မှူး||[[တပ်မတော်|ဗမာ့တပ်မတော်]]ကို အသစ်ပြန်လည်ဖွဲ့စည်း
|-
|၁၉၄၆ နိုဝင်ဘာ ၁၆|| ||ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး||
|-
|၁၉၄၇ ဒီဇင်ဘာ ၂၀||တိုင်းမှူး၊ [[မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]||ဗိုလ်မှူးချုပ်||အောက်တိုဘာ ၈ ၌ ဗိုလ်မှူးချုပ်ရားထူးရရှိ
|-
|၁၉၄၈ ဩဂုတ် ၁||[[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်|ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်]]||ဗိုလ်ချုပ်||ဩဂုတ် ၁၃ တွင် ဗိုလ်ချုပ်ဖြစ်လာ
|-
|၁၉၄၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁||rowspan=&quot;3&quot; |[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်|စစ်ဦးစီးချုပ်]]||ဗိုလ်ချုပ်||
|-
|၁၉၄၉ မတ် ၃|| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး||
|-
|၁၉၅၆ ဇန်နဝါရီ ၁||ဗိုလ်ချုပ်ကြီး||
|}

==ဓာတ်ပုံများ==
&lt;gallery&gt;
File:David Ben Gurion - General Ne Win PM of Burma 1959.jpg|ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် [[ဒေးဗစ် ဘင်ဂူရီယင်]]နှင့် တွေ့ဆုံစဉ် (၁၉၅၉)
File:Gen. Ne Win, Burmese P.M. touring Nesher Cement Factory in Ramleh (D783-105).jpg|ဗိုလ်နေဝင်း ရမ်မလာမြို့ရှိ Nesher ဘိလပ်မြေစက်ရုံကို လည်ပတ်ကြည့်ရှုစဉ်
File:1964-05 1964年2月 周恩来陈毅访问缅甸 与奈温会谈.jpg|တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ် [[ချူအင်လိုင်း]] (ဝဲ) နှင့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း (ယာ) (၁၉၆၄)
&lt;/gallery&gt;


== ကိုးကား ==
{{reflist}}

{{Lifetime|၁၉၁၁|၂၀၀၂}}
{{s-start}}
{{s-off}}
{{s-bef|before=[[ဦးနု]]}}
{{s-ttl|title=တာဝန်ထမ်းဆောင်&lt;br&gt;[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်]]|years=၁၉၅၈–၁၉၆၀}}
{{s-aft|after=[[ဦးနု]]}}
|-
{{s-bef|before=[[ဝင်းမောင်၊ မန်း (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|မန်းဝင်းမောင်]]&lt;br&gt;(&lt;small&gt;နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်&lt;/small&gt;)}}
{{s-ttl|title=[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|တော်လှန်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ]]|years=၁၉၆၂–၁၉၇၄}}
{{s-aft|after=သူကိုယ်တိုင် (နိုင်ငံတော်သသမ္မတဖြစ်)}}
|-
{{s-bef|before=[[ဦးနု]]}}
{{s-ttl|title=[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်]]|years=၁၉၆၂–၁၉၆၄}}
{{s-aft|after=[[စိန်ဝင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်၊ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း|စိန်ဝင်း]]}}
|-
{{s-bef|before=သူကိုယ်တိုင် ([[ပြည်ထောင်စုတော်လှန်ရေးကောင်စီအဖွဲ့|တော်လှန်ရေးကောင်စီ]] ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်)}}
{{s-ttl|title=[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]]|years=၁၉၇၄–၁၉၈၁}}
{{s-aft|after=[[စန်းယု]]}}
|-
{{s-ppo}}
{{s-bef|before=မရှိ}}
{{s-ttl|title=[[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ|ဗမာပြည်ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]] ဥက္ကဋ္ဌ|years=၁၉၆၂–၁၉၈၈}}
{{s-aft|after=[[ဦးစိန်လွင်]]}}
|-
{{s-mil}}
{{s-bef|before=[[စမစ်ဒွန်း]]}}
{{s-ttl|title=[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]|years=၁၉၄၉–၁၉၇၂}}
{{s-aft|after=[[စန်းယု]]}}
|-
{{s-end}}

{{ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ သမ္မတများ|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ အကြီးအကဲများ}}
{{မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ}}
{{ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင်များ}}


[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]]
[[ကဏ္ဍ:ရဲဘော်သုံးကျိပ်]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:တော်လှန်ရေးကောင်စီဝင်များ]]
[[ကဏ္ဍ:အာဏာသိမ်း ခေါင်းဆောင်များ]]
[[ကဏ္ဍ:တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များ]]</text>
      <sha1>cjole8xzdi7wu9jj1k5aw3x2dtgiiyy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အာခါလူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12799</id>
    <revision>
      <id>1028879</id>
      <parentid>957489</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T01:59:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chenzeyan29</username>
        <id>141880</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1028879</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41009" sha1="63u7ir5c81uzprnnyq3s4yn98z6fasy" xml:space="preserve">{{ref improve}}
{{Infobox ethnic group|
| group            = Akha
| image            = Akha tribe depiction, 1900s.jpg
| caption          = ၁၉၀၀ ခုနှစ်ကာလက အာခါလူမျိုးအား သရုပ်ဖော်ထားပုံ
| pop              = ၆၈၀,၀၀၀
| region1          = [[လာအိုနိုင်ငံ]]
| pop1             = 112,979
| ref1             = &lt;ref name=&quot;Census2015&quot;&gt;{{cite web|url=https://lao.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/PHC-ENG-FNAL-WEB_0.pdf|title=Results of Population and Housing Census 2015 |publisher=Lao Statistics Bureau |access-date=1 May 2020}}&lt;/ref&gt;
| popplace         = [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]
| rels             = [[:en:Christianity in Ahka Villages|ခရစ်ယာန်]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20030831012827/http://www.atimes.com/atimes/Southeast_Asia/EH29Ae01.html &quot;Christian conversion threatens hill tribe culture&quot;], ''Asia Times''&lt;/ref&gt; Akhazah([[Animism]]),&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Akha Heritage Foundation |url=http://www.akha.org/content/aboutakhalife/akhaoverview.html |access-date=5 August 2022 |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303174258/http://www.akha.org/content/aboutakhalife/akhaoverview.html }}&lt;/ref&gt; [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
| langs            = [[အာခါဘာသာစကား|အာခါ]]၊ [[လာအိုဘာသာစကား|လာအို]]၊ [[ထိုင်းဘာသာစကား|ထိုင်း]]
| related          = [[Hani people]], [[ကရင်လူမျိုး]]
| native_name      = 
| native_name_lang = 
}}
[[File:Akha woman, Myanmar.jpg|thumb|right|200px|အာခါအမျိုးသမီး]]
[[File:Akha tribe depiction, 1900s.jpg|right|thumb|200px|၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်ဝန်းကျင်က ရေးဆွဲထားသော အာခါလူမျိုးပုံ ပန်းချီ]]
[[File:Akha laos 11 03d.jpg|thumb|အာခါ လုံမငယ်]]

'''အာခါလူမျိုး'''များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]] ၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ]] [[ယူနန်ပြည်နယ်]]တို့ရှိ တောင်တန်းမြင့်များပေါ်တွင် ကျေးရွာငယ်များတည်၍ နေထိုင်ကြသော လူမျိုးစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt; “Akha&quot;. The Hilltribes of Thailand. Thailand Online. Retrieved 3 May 2012.(Akha live in villages in the mountains of southwest China, eastern Myanmar, western Laos, northwestern Vietnam, and northern Thailand.)&lt;/ref&gt; သူတို့သည် တရုတ်နိုင်ငံမှ အရှေ့တောင်အာရှသို့ ၂၀ ရာစုအစောပိုင်းတွင် ဝင်ရောက်ခဲ့ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် လာအိုနိုင်ငံတို့ရှိ ပြည်တွင်းစစ်ကြောင့် အာခါလူမျိုး ရွှေ့ပြောင်းသူများ များပြားလာခဲ့ကာ ယခုအခါ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ မြောက်ပိုင်းခရိုင်များဖြစ်သော ချင်းရိုင်နှင့် ချင်းမိုင်တို့တွင် လူဦးရေ ၈၀,၀၀၀ ကျော် နေထိုင်လျက်ရှိသည်။&lt;ref&gt;Chiang Mai's Hill Peoples in: Forbes, Andrew, and Henley, David, ''Ancient Chiang Mai'' Volume 3. Chiang Mai, Cognoscenti Books, 2012.&lt;/ref&gt; အာခါလူမျိုးများကို  အိကော၊ ခကောနှင့် ကောလူမျိုးဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ &lt;ref&gt;Akha Village in: Union of Hill Tribe Villages &amp; Longneck Karen, http://www.longneckkaren.com/akha.php#:~:text=Akha%20is%20the%20name%20of,most%20of%20them%20still%20live. &lt;/ref&gt; [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအနွယ်အုပ်စု]]ဝင်ဖြစ်သည့် [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာအုပ်စု]] တွင်ပါဝင်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးထဲတွင်တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။

ထိုလူမျိုးတို့၏ မူရင်းဒေသမှာ [[ယူနန်ပြည်နယ်|ယူနန်နယ်]]ဖြစ်သည်။ ထိုဒေသမှ [[မဲခေါင်မြစ်]]ဝှမ်းတစ်လျှောက် ဆင်းသက်လာ၍ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]တောင်ပိုင်း [[ကျိုင်းတုံမြို့|ကျိုင်းတုံနယ်]]အရှေ့ဘက်နယ်စပ်ဆီမှ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင်းသို့ ဝင်‌ရောက်လာဟန်တူသည်။ &lt;ref&gt; Levy, Jonathan. &quot;The Akha and Modernization; A Quasi Legal Perspective&quot;. Archived from the original on 4 March 2016. Retrieved 4 May 2012.&lt;/ref&gt; ယခုအခါတွင် ထိုသူတို့ကို ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း အရှေ့စွန်ဒေသများတွင် အများဆုံး တွေ့ရ၏။ ယူနန်နယ် တောင်ပိုင်းနှင့် [[ယိုးဒယားနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်းတို့၌လည်း တွေ့ရသည်။ အာခါလူမျိုးတို့မှာ ယခင်က ရိုးရာ နတ်ကိုးကွယ်ကြသူများဖြစ်သော်လည်း ယခုအခါ  [[ခရစ်ယာန်]] နှင့် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ကိုးကွယ်ကြသူများလည်း ရှိပါသည်။&lt;ref&gt;အာခါလူမျိုးအကြောင်း သိကောင်းစရာသိကောင်းစရာ,Sep 14,2019. https://www.mdn.gov.mm/my/aaakhluumiuakeaang-sikeaangcraasikeaangcraa {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210611085222/https://www.mdn.gov.mm/my/aaakhluumiuakeaang-sikeaangcraasikeaangcraa |date=11 June 2021 }}.&lt;/ref&gt;
အယူသည်း၍ ဘိုးဘေးစဉ်ဆက်ကို ရိုသေကိုးကွယ်ကြသူများဖြစ်သည်။ [[အာခါ လူမျိုးများသည်]] လူရည်သန့် လူတောင့်များဖြစ်ကြသည်။ ရိုးရိုးနှင့်ရှင်းရှင်း နေတတ်ကြသည်။

အာခါအမျိုးသမီးတို့ ခါးဝတ်မှာ အတွန့်အခေါက်များဖြင့် လှပစွာတန်ဆာဆင်ထားသည်။ ဘာသာဘာဝ သီဆိုကျူးရင့် ပျော်ရွှင်စွာနေတတ်သည်နှင့်အမျှ လုပ်မှုဆောင်တာများကို မပင်မပန်း မပျင်းမရိ ဆောင်ရွက်သူများ ဖြစ်သည်။ ကောအမျိုးသားတို့မှာ ယောက်ျားပီသ လွတ်လပ်စွာ နေလိုသူများဖြစ်သည်။ လိုလိုအစုဝင် [[လီဆူး]]၊ [[လားဟူ]]တို့ ကဲ့သို့ပင် [[ဒူးလေး]]နှင့် [[မြှား]]ကို သုံးစွဲကြသည်။ အမဲလိုက်ဝါသနာပါ၍ [[မုဆိုး]]ဘဝတွင် ကျွမ်းကျင်သူများဖြစ်ကြသည်။ (ဦးဘရှင်)  &lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၁)၊ စာမျက်နှာ (၂၆၆)။&lt;/ref&gt;

==အာခါလူမျိုးများ၏ နောက်ခံသမိုင်း==
မိမိတို့ကိုယ်ကို ယာညီချောဂျေ ဟုခေါ်ကြပြီး အာခါဇာ(akha za )ဟု အမည်တွင်သော အခါလူမျိုးများသည် တရုတ်ပြည်အနောက်တောင်ပိုင်း၊ မြန်မာပြည်အရှေ့ပိုင်း၊ လောနိုင်ငံအနောက်ပိုင်း၊ ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံအနောက်မြောက်ပိုင်းမှ တောင်တန်းတောင်ပေါ်တစ်လျှောက်တွင် အခြားလူမျိုးစုများနှင့် ရောနှောလျက်ရွာများတွင် နေထိုင်ကြသည်။ &lt;ref&gt;(Bisht, Barendra S. and T.s Bankoti. 2004)&lt;/ref&gt;
တရုတ်ပြည်၏ မြစ်နီမြစ်ဒေသတွင် အလွန်ဆွေမျိုးနီးစပ်မှုရှိသော အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ နေထိုင်ကြပြီး၊ ၎င်းတို့ကို ဟနီး(Hani)ဟုခေါ်ကြသည်။ ယာညီ(Za Nyi)သည် အာခါများ မိမိတို့ကိုယ်ကို ခေါ်ဝေါ်သော အမည်ဟောင်းများ ဖြစ်ပြီး၊ ကဗျာလင်္ကာများတွင် အသုံးပြုဆဲဖြစ်သည်။ ဟနီးများ၏ လူဦးရေမှာ (၁.၂)သန်းကျော်ရှိပြီး၊ ယင်းတို့ အနက်မှ လူပေါင်း(၉၀၀၀၀၀) ခန့် ပြောသောဒေသစကားမှာ အာခါတို့၏ စကားနှင့် နီးစပ်မှုရှိသည်။ &lt;ref&gt;(Bradley, David, January 1999)&lt;/ref&gt;
တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းမှ ပိုင်ယွဲ့၊ ပိုင်ဖူနှင့် တိချံ(Bai-Yue, Bai-Pu and Di-Qiang) တို့မှာ အဓိက ရှေးဟောင်းလူဦးရေ အဆက်အနွယ်ဖြစ်ပြီး၊ လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၂၀၀၀ ကတည်းကတည်ရှိခဲ့ကြသည်။ ပိုင်ယွဲ့ နှင့် ပိုင်ဖူတို့မှာ တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသော် ရှေးဟောင်းလူအုပ်စုများဖြစ်ကြပြီး ဟဲမူတူ(He-Mu-Du) ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိကာ အလယ်ပိုင်းနိမ့်ကျသော ယန်စီမြစ်ချိုင့်ဝှမ်းတွင် လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း (၇၀၀၀)ခန့်က ရှိနေသောသူများ ဖြစ်သည်။ ကျောက်ခေတ်သမိုင်းသုတေသီများ၏ ရှာဖွေတွေ့ရှိချက်အရ၊ ပိုင်ယွဲ့ နှင့် ပိုင်ဖူ တို့ ယူနန်ပြည်နယ်တွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်မှာ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း (၄၀၀၀) ခန့်က ဖြစ်သည်ဟု ဖြစ်သည်။ ယနေ့လက်ရှိ တိုင်၊ ရွှေနှင့် ကျွမ့် (Dai, Shui and Zhuang)တို့သည် ပိုင်ယွဲ့မှ ဆင်းသက်လာခဲ့ကြသည် ဖြစ်ပြီး၊ &quot;ဝ&quot;၊ တအာင်းနှင့် ပလန်(Wa, Deang and Blang)တို့မှာ ပိုင်ဖူမှ ဆင်းသက်လာခဲ့ကြသူများဖြစ်သည်။ ယီ၊ ပိုင်၊ ဟနီး၊ လီဆူ၊ လားဟူ၊ နာရှီ၊ကျင်းဖော  (ဂျိမ်းဖော)၊ တိဗက်၊ ပုယီ၊ ဖုမီ၊ အချန်၊ နွီး(နူ)၊ ဂျင်နု နှင့် တုလုံ (Yi, Bai, Hani, Lisu, Lahu, Naxi, Jingpo, Tibetan, Buyi, Pumi, A Chang, Nu, Jinuo and Dulong) တို့သည် ယနေ့ ယူနန်ပြည်နယ်ရှိ ဒီကင်မှ ဆင်းသက်လာခဲ့ကြသူများဖြစ်သည်။ ဒီကင်တို့သည် ဇန့် (Tibet) - မီယန်(Zang - Mien) မှ လာခဲ့ကြသည်ဖြစ်ပြီး၊ ထိုနေရာသည်ရှည်မျောသောနေရာ အဝန်းဖြစ်ပြီး မြစ်ဝါမြစ်အထက်ပိုင်းမှ အလယ် အောက်မြစ်ဝါမြစ်ချိုမ့်ဝှမ်းတွင်ရှိကာ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း(၈၅၀၀) ကတည်းက နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ဒီကင်တို့၏ အဓိကကျသည့် ယူနန်ပြည်နယ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ခြင်းသည် ချင်မင်းဆက် (Qin Dynasty) အချိန်က ဖြစ်ပြီး၊ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း (၂၇၀၀)ခန့်က ဖြစ်သည်။ ဘာသာစကားဗေဒအရပြောရပါလျှင် ပိုင်ယွဲ့၊ ပိုင်ဖူနှင့် ဒီကင်တို့သည် ဒိတ်၊ ဩစထရို - အေရှ နှင့် တိဗက် - မြန်မာ(Daic, Astro Asiatic and Tibeto-Burman) တည်းဟူသော ဆီနို-တိဗက်ဘာသာစကားမိသားစု (Sino-Tibetan Language Family)၏ ထပ်ဆင့်ပွားများ ဖြစ်ကြကာ ဘိုင်းယူသည် ဒိတ် နှင့်လည်းကောင်း၊ ဘိုင်းပူသည် ဩစထရို - အေရှနှင့် လည်းကောင်း၊ ဒီကင်သည် တိဗက်-မြန်မာနှင့်လည်းကောင်း အသီးသီးဆက်စပ်မှုရှိနေပါသည်။ &lt;ref&gt;(Li Jin et al.,2001)&lt;/ref&gt;
သမိုင်းကဖော်ပြသည်မှာ ဟေးယစ်(Heyis)ဟု အမည်တွင်သော မျိုးနွယ်စုတစ်ခုသည် B.C ၃ ရာစုတွင် တတူ(Dadu) မြစ်၏ တောင်ဘက်တွင်သွားလာနေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟုဖြစ်သည်။ ထိုသူများမှာ ဟနီး(Hanis) ဟု ခေါ်သော ယနေ့လူများ၏ ဘိုးဘွားဘီဘင်များဖြစ်နိုင်ချေရှိသည်။ မှတ်တမ်းများဆက်လက်ဖော်ပြထားသည်မှာ ၎င်းတို့သည် တရားဝင်စာရင်းသွင်းခြင်းခံရသူများဖြစ်သွားပြီး၊ ထိုနန်းဆက်၏ လက်အောက်ခံများ ဖြစ်သွားခဲ့ကြသည်။ &lt;ref&gt;(Ma Yin. 1989)&lt;/ref&gt; အခြားမှတ်တမ်းများက အလားတူဖော်ပြသည်မှာ အာခါ/ဟနီးတို့သည် ယူနန်သို့ A.D အစဦးရာစုများ တွင်ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟူ၍ဖြစ်သည်။ အာခါတို့သည် အခြားအုပ်စုများနှင့် အတူတကွ နေထိုင်ခဲ့ကြပေ လိမ့်မည်။ အချို့ထင်မြင်ယူဆချက်မှာ လွန်ခဲ့သော ကာလရှည်လျားလှသော အချိန် ယီ/ဟနီးတို့ မူလ အစသည် တိဗက် အရှေ့ပိုင်းဖြစ်ပေလိမ့်မည်ဟုဖြစ်သည်။ အချို့စော-ကတက်ကြသည်မှာ ရှဲချွန် (Szechuan)လွင်ပြင်များသည် မူလနေထိုင်ရာ အရပ်သာ၍ဖြစ်နိုင်သည်ဟူ၍ဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;(West, Barbara A. 2009; Wiens, Herold.1967; Bradley, David 1979; Boucherie, Pascal. 1995, Vol. I)&lt;/ref&gt;

==ရေကြည်ရာမြက်နုရာသို့ ပျံနှံ့သွားခြင်း==
အာခါလူမျိုးစုတို့၏ ( ဂျာဒယ်း ) ဒေသတွင် အေဒီ(၅) ရာစုမှ (၁၀)ရာစုအထိ မြို့ပြတည်ထောင်၍ နေလာခဲ့ရာ၊ အေဒီ (၁၀) ရာစုနောက်ပိုင်းတွင် ပြောင်းရွှေ့မှုကြီးရှိခဲ့ရာ၊ တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်း၊ ဗီယက်နမ် အနောက်မြောက်ပိုင်း၊  လောနိုင်ငံ အလယ်နှင့်မြောက်ပိုင်းဒေသ၊ မြန်မာနိုင်ငံ ရှမ်းပြည်နယ် ( အရှေ့ပိုင်း )၊ ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းဒေသများသို့ ပျံ့နှံ့နေထိုင်သွားခဲ့ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ( ၁၀ ) ရာစုကတည်းက ရောက်ရှိလာခဲ့ကြောင်း၊ အထူးဒေသ (၄) ရှိ အာခါရွာများဖြစ်ကြသော ဘားဆားအာခါရွာ၊ အေးချွေးအာခါရွာ နှင့် အခြားရွာများစွာတို့က ရွာတည်နှစ် ( ၈၀၀ ) နှစ်ကျော်ဖြစ်သည်ဟု သိရသည်။&lt;ref&gt;(ဝင် ဂျန်စီး၏ အာခါလူမျိုးတို့၏ ထွက်မြောက်ရာ စာအုပ်)&lt;/ref&gt;

==မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာခြင်း==
အာခါတိုင်းရင်းသား လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသော လူမျိုးစု အုပ်စုကြီး (၃) ခုအနက် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအနွယ်အုပ်စု]]ဝင်ဖြစ်သည့် [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာအုပ်စု]] ဖြစ်သည်။ 
တိဗက်လွင်ပြင် မဲခေါင်မြစ်အတိုင်း တရုတ်ပြည်မှ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ အာခါလူမျိုးတို့၏ မူရင်းဒေသမှာ ယူနန်နယ်ဖြစ်သည်။ အေဒီ ၁၀ရာစုကတည်းက ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်း နယ်စပ်မှ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;(ဝင် ဂျန်စီး၏ အာခါလူမျိုးတို့၏ ထွက်မြောက်ရာ စာအုပ်)&lt;/ref&gt;

==ယဉ်ကျေးမှု==
အာခါ လူမျိုးများသည် ရွာသစ်တည်မည်ဆိုပါက ထိုရွာတွင် အာခါလူမျိုး၏ (ဇွေမား) ခေါ် အကြီးအကဲတစ်ဦး၊ (ဗာဂျီ) ခေါ် (ကျီမား) ပန်းပဲဆရာတစ်ဦး၊ (ဖီးမား) ခေါ် နတ်ဆရာတစ်ဦးတို့ ပါရှိရသည်။ ထို့သို့သော ပုဂ္ဂိုလ် (၃) ဦးရှိမှသာ ရွာ၏ အဂါၤရပ်နှင့် ညီညွတ်သည်။
အာခါလူမျိုးများနေထိုင်သည့် ရွာများသည် ထူးခြားသည့် ဓလေ့ (၅)ရပ် ရှိသည်။
(၁) နှစ်တစ်နှစ်၏ စားနပ်ရိက္ခာသီးနှံများ၊ ကောက်ပဲသီးနှံများ ရိတ်သိမ်းပြီးစီးမှု အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် နှစ်သစ်ကြိုဆိုသည့် ခါးထောင်းဖား ( အဖွေလော ) နှစ်သစ်ကူးပွဲ ကျင်းပသည့် ဓလေ့၊
(၂) အိမ်တိုင်းတွင် မိမိတို့၏ ဘိုးဘေး ဘီဘင်ကို ကိုးကွယ်ရန် ( ပါလော့ ) ခေါ် ဘုရားစင် ထားရှိပြီး၊ နှစ်စဉ် ရာသီပွဲများဖြင့် ( ၁၀ ) ကြိမ်ထက်မက ပူဇော်သည့် ဓလေ့၊
(၃) ရွာတိုင်းတွင် လူနှင့် သရဲတစ္ဆေနေရာကို ခွဲခြားသတ်မှတ်သည့် &quot; လချေလန်းခန် &quot; ရှိသည်။ နှစ်စဉ် သရဲတစ္ဆေ နတ်ဆိုးမောင်းထုတ်ပွဲတွင် တစ်ရွာလုံးရှိ အိမ်များမှ သူရဲတစ္ဆေကို ရွာတံခါးပြင်သို့ မောင်းထုတ်သည့်ဓလေ့၊
(၄) အိမ်တိုင်း၏ လယ်၊ခြံ များတွင် &quot; ဟွန်ဖီ &quot; ဟုခေါ်သည့် နတ်စင်တည်ထားပြီး စပါးသီးနှံအထွက်တိုးရန်၊ နေကောင်းကျန်းမာရန် ဆုတောင်းသည့်ဓလေ့ရှိသည်။ အာခါတိုင်းရင်းသားတို့၏ နတ်ပူဇော်ခြင်းသည် တိကျစွာလိုက်နာရသည်။ သို့မှသာလျှင် မင်္ဂလာဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;(ဝင် ဂျန်စီး၏ အာခါလူမျိုးတို့၏ ထွက်မြောက်ရာ စာအုပ်)&lt;/ref&gt;

===ရွာမြေရွေးချယ်တည်ဆောက်ခြင်း===
အာခါလူမျိုးများသည် ရွာသစ်တည်ရန် လိုအပ်သည့်အခါတွင် ရွာအကြီးအကဲ၊ ပန်းပဲဆရာနှင့် နတ်ဆရာ (၃) ဦးတို့သည် ရွာအကြီးအကဲက ဦးစီးပြီး သင့်တော်မည့်နေရာ ရွေးချယ်ကာ မြေမျက်နှာပြင်တွင် မြေညှိ၍ မြေမာအောင် ထုပြီးနောက် ဤနေရာတွင် ရွာတည်သင့် မသင့် (ဇွေမား) ခေါ် ရွာအကြီးအကဲသည် လတ်ဆတ်သန့်ရှင်းသော ကြက်ဥအစိမ်းတစ်လုံးကိုယူ၍ ဘိုးဘေးများကို တိုင်တည်ပြီး အဓိဋ္ဌာန်ပြုရာတွင် ကြက်ဥကို ညာဘက်နားရွက်မှ ကိုင်၍ လွှတ်ချလိုက်ရသည်။ ထိုလွှတ်ချလိုက်သည့် ကြက်ဥကွဲခဲ့သော် ထိုနေရာတွင် ရွာတည်ရန် သတ်မှတ်ရသည်။ အကယ်၍ ရွာအကြီးအကဲက လွှတ်ချလိုက်သော ကြက်ဥမကွဲခဲ့သော် ထိုနေရာသည် နတ်များနေထိုင်ရာ၊ နတ်မွေ့လျော်ရာ အပေါ်၌ ကြက်ဥ ကျမကွဲခြင်းဖြစ်သည့်အတွက် ရွာတည်ရန် မသင့်ဟု သတ်မှတ်ကာ အခြားတစ်နေရာသို့ နေရာပြောင်းရွှေ့ရှာဖွေရသည်။ ရွာသစ်တည်ရန် သတ်မှတ်လိုက်သော မြေနေရာ အကျယ်အဝန်းရှိ သစ်ပင်များ၊ ချုံနွယ်ပင်များ၊ ခုတ်ထွင်ရှင်းလင်း၍ ရွာဝင်/ထွက်တံခါး (လန်းခန်) နှင့် ရွာဝင်တံခါးနတ်စင်၊ အပျိုလူပျို ချိန်းတွေ့မည့် (ဒယ်းခန်း) ခေါ် မြေညီကွင်း၊ လူသေမြှုပ်ရန် သင်္ချိုင်းမြေနေရာများ ရွေးချယ်ပြီး ခုတ်ထွင် ရှင်းလင်းထားသော အမှိုက်သရိုက်များကို စုပုံ၍ (ဖီးမား) ခေါ် နတ်ဆရာသည် ဘိုးဘေးများအား ရွာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် တိုင်တည်၍ မီးရှို့ရသည်။ ထို့နောက် ရက်ကောင်းရက်မြတ်ကို ရွေးချယ်ပြီး ( ကျား၊ သိုး၊ မျောက် ) နေ့များမှအပ ကျန်နေ့ရက်များကို ရွေးချယ်၍ ကြက်ဥကွဲသောနေရာတွင် (ဇွေမား) ခေါ် ရွာအကြီးအကဲ၏ အိမ်ကို ဦးစွာဆောက်လုပ်ရသည်။ ရွာအကြီးအကဲ၏ အိမ်ဆောက်လုပ်ပြီးမှ ရွာသားများ၏ အိမ်ကို ဆောက်လုပ်ရသည်။ အာခါလူမျိုးများ အမြတ်တနိုးထားသော နတ်စင်ကို မိမိရွာကဖြစ်စေ၊ တခြားရွာကဖြစ်စေ မြင်းစီးလျက် ရွာဝင်မုဒ်ကို ဖြတ်မကျော်ရ။ နတ်စင်ကို မြင်းပေါ်ကဆင်း၍ ဖြတ်လျှောက်ရသည်။ နတ်စင်ကို အရိုအသေမဲ့ထိခြင်း၊ ဖျက်စီးခြင်းမပြုရ။ ပြုလုပ်ခဲ့သော် ရွာသို့ လျော်ကြေးပေးရသည်။&lt;ref&gt;(ဝင် ဂျန်စီး၏ အာခါလူမျိုးတို့၏ ထွက်မြောက်ရာ စာအုပ်)&lt;/ref&gt;

===နေအိမ်အခန်းဖွဲ့စည်းပုံ===
အာခါတိုင်းရင်းသား လူမျိုးများသည် နေအိမ်ဆောက်လုပ်ရာတွင် ခြေတံရှည်အိမ်၊ အိမ်တံခါးမကြီး အရှေ့ဘက်တစ်ပေါက်၊ အနောက်ဘက်တစ်ပေါက်ထားပြီး၊ ပြူတင်းပေါက်ဟူ၍မထားဘဲ အိမ်အမိုးသည် သက်ကယ်ဖြင့် တိုင်ခြေ မထိတထိမိုးကြသည်။ အိမ်အတွင်းတွင် တခြမ်း၌ အိမ်ရှင်မိန်းမနေရန်နှင့် တဘက်ခြမ်းတွင် အိမ်ရှင်ယောက်ျားသည် နေထွက်ရာရှေ့ဘက်ပေါက်တွင် နေထိုင်ရပြီး၊ အိမ်ရှင်မိန်းမနှင့် ကလေးများသည် အနောက်ဘက်ခြမ်းတွင် နေထိုင်ရသည်။ အိမ်အတွင်းတွင် အခန်း(၂)ခန်းဖွဲ့ထားသကဲ့သို့ မီးဖို (၂)ခုရှိသည်။ တက်/ဆင်း နိုင်ရန် လှေကား (၂)ခုထားရသည်။ အိမ်ရှင်ယောက်ျားနေသည့်ဘက်၌ ရပ်နီး/ရပ်ဝေး ဧည့်သည်များ ဧည့်ခံခြင်းပြုရသည်။ အိမ်ရှင်မိန်းမနေသည့်ဘက်တွင် ဧည့်သည်ယောက်ျား သွားလာခွင့်မပြုရ။ ထမင်းချက်ရန် အိမ်ရှင်မိန်းမနေသည့်ဘက်က မီးဖိုကိုသုံးပြီး၊ အိမ်ရှင်ယောက်ျား နေသည့်ဘက်တွင် ရေနွေးသောက်ရန် အတွက်သာသုံးသည်။&lt;ref&gt;(ဝင် ဂျန်စီး၏ အာခါလူမျိုးတို့၏ ထွက်မြောက်ရာ စာအုပ်)&lt;/ref&gt;

===မျိုးဆက်သစ်ကိုဦးစားပေးခြင်း===
အာခါအမျိုးသားနှင့် အမျိုးသမီးတို့သည် လူပျို၊ အပျို ချိန်းတွေ့ရမည့် ကွင်းပြင်တွင်သာ တွေ့ရသည်။ အိမ်နှင့် အခြားနေရာများတွင် ညအချိန် ချိန်းတွေ့ခွင့်မရှိ။ ချိန်းတွေ့ ရာတွင် ရင်းရင်းနှီးနှီးစကားပြောခြင်း၊ သီချင်းဆိုခြင်းမှအပ လွန်လွန်ကျူးကျူး မပြုလုပ်ရပါ။ ဒါန်းစီးပွဲတော်ကာလတွင် ဒါန်းကို ဒယ်းခန်အနီးတွင် ဆောက်လုပ်ကြသည်။ သင်္ချိုင်းမြေကို ရွာ၏ အနောက်ဘက် နေဝင်ရာဘက်တွင် သတ်မှတ်သည်။&lt;ref&gt;(ဝင် ဂျန်စီး၏ အာခါလူမျိုးတို့၏ ထွက်မြောက်ရာ စာအုပ်)&lt;/ref&gt;

===အာခါတိုင်းရင်းသားတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ဟန်===
အာခါတိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ၏ လက်မှုအတတ်ဖြစ်သော ပန်းပဲလုပ်ငန်းကို ချယ်ရီပန်းပွင့်သည့် ဇန်နဝါရီလတွင် ဒါး၊ ပေါက်ဆိန်၊ တံဇဉ်၊ ပေါက်ပြားများ၊ ငွေထည် ရတနာများကိုလည်း ထုလုပ်ကြသည်။ အာခါတိုင်းရင်းသားရွာတိုင်းတွင် ပန်းပဲဆရာတစ်ဦးစီ ရှိကြသည်။  ထိုခေတ်အခါက ပန်းပဲဆရာသည် အဓိက အကျဆုံးပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည်။ ဇွေမား ခေါ် အကြီးအကဲ ရွာသစ်တည်ဆောက်ရာ၌ သုံးရန် ဒါး၊ ပေါက်ဆိန်၊ လှံ၊ ပေါက်ပြားနှင့် ဖီးမား ခေါ် နတ်ဆရာလက်သုံးဒါးများကို တည်ထွင်ပေးသူ ဖြစ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ အဓိကအသက်မွေးဝမ်းကျောင်းမှာ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် မွေးမြူရေးဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;(တရုတ်ပညာရှင် မစ္စတာယန်ကျုံးမင်)&lt;/ref&gt;

=== ဝတ်စားဆင်ယင်မှု===
မိမိတို့၏ တိုင်းရင်းသားဝတ်စုံကို မိမိကိုယ်တိုင် ဝါစိုက်ပြီး၊ ဝါကြိတ် စသည်ဖြင့် ယက္ကန်းလုပ်ငန်းများကို မိသားစုတိုင်းသားစဉ်မြေးဆက် လက်ဆင့်ကမ်းပေးကြသည်။ ချည်များကိုရရှိနိုင်ရန် အာခါအမျိုးသမီးများသည် ထင်းခုတ်၊ ရေခပ်၊ တောင်ယာသွား/ပြန် လမ်းလျှောက်ရင်း  ဝါကိုကျစ်၍ ရသော ချည်နှင့်သာ အထည်ယက်လုပ်ကာ (မြန်) ခေါ်အပင်ဖြင့် အနက်ရောင်ကို ကိုယ်တိုင်အရောင်ဆိုးကြသည်။ အာခါတိုင်းရင်းသားလူမျိုးတို့၏ ဝတ်စားဆင်ယင်မှုအခြေခံအရောင်မှာ အနက်ရောင်ဖြစ်သည်။ မိမိတို့၏ရိုးရာဝတ်စုံကို အမြတ်တနိုးဝတ်ဆင်ကြသည်။ အမျိုးသားများသည် ဘောင်းဘီရှည်၊ အင်္ကျီတို/ရှည် ခေါင်းပေါင်းဆင်မြန်းကြပြီး၊ ဘောင်းဘီတွင် ပန်းထိုးလေ့မရှိ၊ အင်္ကျီ၏ အရှေ့ဘက်တွင်သာ ပန်းထိုးလေ့ရှိသည်။ အမျိုးသမီးများသည် စကတ်တို/ရှည်၊ ဘောင်းဘီ၊ အင်္ကျီတို/ရှည် နှင့် ခေါင်းဆောင်းအမျိုးမျိုးကို ငွေထည်၊ ငွေပြား၊ ပုတီး၊ ကြက်မြီးရောင်စုံဖြင့် စီမံကြသည်။ အမျိုးသမီးများ၏ စကတ်အနောက်ဘက်တွင် အစင်းများပါရှိပြီး ပန်းထိုးလေ့မရှိ။ အင်္ကျီ၏အရှေ့ / အနောက်တွင် ပန်းအလှများ စီမံကြသည်။ အမျိုးသမီးများသည် ခြေစွပ်၊ ခါးပတ်အမြီးများကို ရှေ့တွင်ချ၍ ပိုးချည် သို့မဟုတ် ရောင်စုံချည်ဖြင့် ပန်းထိုးကြသည်။ အာခါတိုင်းရင်းသားလူမျိုးတို့သည် နေရာဒေသကို လိုက်၍သော်လည်းကောင်း၊ အမျိုးအနွယ်ကိုလိုက်၍သော်လည်းကောင်း၊ ခေါင်းပေါင်း၊ ခေါင်းဆောင်းအမျိုးမျိုးတွေ့ရှိနိုင်သည်။ အမျိုးသားများ၏ ခေါင်းပေါင်းကိုကြည့်၍ သာမန်လူနှင့် နတ်ဆရာကိုခွဲခြားသိရှိနိုင်သည်။ အမျိုးသမီးများ၏ ခေါင်းဆောင်းများတွင် ငွေထည်ငွေပြားအမျိုးမျိုးဖြင့် အမြတ်တနိုးဆင်မြန်းလျက် လေးသည်ဟုပင် အမှုမထားကြပေ။ အမျိုးသမီးဝတ်စုံနှင့် အမျိုးသားဝတ်စုံကို လဲလှယ်ဝတ်ဆင်ခြင်းပြုလေ့မရှိ။&lt;ref&gt;(တရုတ်ပညာရှင် မစ္စတာယန်ကျုံးမင်)&lt;/ref&gt;

===ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ===
အာခါတိုင်းရင်းသားလူမျိုးတို့သည် ကနဦး ကိုးကွယ်မှုဘာသာသည် အာခါရိုးရာဘာသာ ( အဖွေပေါ်လော် - အာခါဇန်း ) ဘာသာဖြစ်သည်။ အာခါဇန်းဘာသာသည် အာခါလူမျိုးစုသာ သီးသန့်ကိုးကွယ်ရသော ဘာသာဖြစ်သည်။ အကယ်၍ အခြားသော လူမျိုးစုက အာခါဇန်းဘာသာကိုးကွယ်လိုပါက အာခါအနွယ်အဖြစ် ခံယူကြရသည့် ဓလေ့ရှိခဲ့သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဘိုးဘွားတို့၏ဘုရားကို ကိုးကွယ်သောကြောင့် မျိုးရိုးဆက်ခံရခြင်းဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် အာခါဇန်းဘာသာ၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ခရစ်ယာန်ဘာသာ၊ အစ္စလာမ်ဘာသာ ကိုးကွယ်သူများလည်း ရှိလာကြသည်။ အာခါတိုင်းရင်းသားများသည် နေရာဒေသ၊ ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ မတူကြသော်လည်း &quot; အာခါချေးခါ ထီခါမား &quot; ဟူသော အာခါလူမျိုးရှိသမျှ တစ်အူတုံဆင်းမိသားစုဝင်များ ဖြစ်ကြသည် ဟုခံယူ၍ ဂုဏ်ယူစွာ နှုတ်မြွတ်ကြသည်။ အာခါတိုင်းရင်းသားများသည် ရက်၊ လ၊ နှစ် ရေတွက်ပုံနှင့် ရာသီပွဲတော်များလည်းရှိကြသည်။ &lt;ref&gt;(အမေရိကန် စာရေးဆရာ ကိုလန်ဖိစ်)&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{reflist}}

{{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}}

[[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]]</text>
      <sha1>63u7ir5c81uzprnnyq3s4yn98z6fasy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1028880</id>
      <parentid>1028879</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T02:04:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chenzeyan29</username>
        <id>141880</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1028880</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41949" sha1="ckxjvqjgli5jlsfzdlj1zhmudejhftv" xml:space="preserve">{{ref improve}}

{{Infobox ethnic group
| group            = အာခါလူမျိုး
| native_name      = {{lang|ahk|Aka}} / {{lang|ahk|Akha}}
| image            = Akha tribe depiction, 1900s.jpg
| caption          = ၁၉၀၀ ခုနှစ်ကာလက ဗမာ့မှတ်တမ်းအရ အာခါလူမျိုး
| population       = ၆၈၀,၀၀၀ ခန့်
| regions          = [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] နှင့် [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]]
| region1          = {{flag|China}} ([[ယူနန်ပြည်နယ်]])
| pop1             = ၂၅၀,၀၀၀ ခန့်
| region2          = {{flag|Myanmar}} ([[ရှမ်းပြည်နယ်]])
| pop2             = ၂၀၀,၀၀၀ ခန့်
| region3          = {{flag|Thailand}} (မြောက်ပိုင်းခရိုင်များ)
| pop3             = ၈၀,၀၀၀ ကျော်
| region4          = {{flag|Laos}}
| pop4             = ၁၁၂,၉၇၉ (၂၀၁၅ သန်းခေါင်စာရင်း)
| ref4             = &lt;ref name=&quot;Census2015&quot;&gt;{{cite web|url=https://lao.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/PHC-ENG-FNAL-WEB_0.pdf|title=Results of Population and Housing Census 2015 |publisher=Lao Statistics Bureau |access-date=1 May 2020}}&lt;/ref&gt;
| languages        = [[အာခါဘာသာစကား]]၊ [[တရုတ်ဘာသာစကား]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]]၊ [[လာအိုဘာသာစကား]]၊ [[ထိုင်းဘာသာစကား]]
| religions        = [[အာခါဇန်]] (ဘိုးဘေးနှင့် နတ်ကိုးကွယ်မှု)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Akha Heritage Foundation |url=http://www.akha.org/content/aboutakhalife/akhaoverview.html |access-date=5 August 2022 |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303174258/http://www.akha.org/content/aboutakhalife/akhaoverview.html }}&lt;/ref&gt;၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20030831012827/http://www.atimes.com/atimes/Southeast_Asia/EH29Ae01.html &quot;Christian conversion threatens hill tribe culture&quot;], ''Asia Times''&lt;/ref&gt;၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
| related          = [[လီဆူလူမျိုး]]၊ [[လားဟူလူမျိုး]]၊ [[ဗမာလူမျိုး]] နှင့် အခြား [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်များ]]
}}
[[File:Akha woman, Myanmar.jpg|thumb|right|200px|အာခါအမျိုးသမီး]]
[[File:Akha tribe depiction, 1900s.jpg|right|thumb|200px|၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်ဝန်းကျင်က ရေးဆွဲထားသော အာခါလူမျိုးပုံ ပန်းချီ]]
[[File:Akha laos 11 03d.jpg|thumb|အာခါ လုံမငယ်]]

'''အာခါလူမျိုး'''များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]] ၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ]] [[ယူနန်ပြည်နယ်]]တို့ရှိ တောင်တန်းမြင့်များပေါ်တွင် ကျေးရွာငယ်များတည်၍ နေထိုင်ကြသော လူမျိုးစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt; “Akha&quot;. The Hilltribes of Thailand. Thailand Online. Retrieved 3 May 2012.(Akha live in villages in the mountains of southwest China, eastern Myanmar, western Laos, northwestern Vietnam, and northern Thailand.)&lt;/ref&gt; သူတို့သည် တရုတ်နိုင်ငံမှ အရှေ့တောင်အာရှသို့ ၂၀ ရာစုအစောပိုင်းတွင် ဝင်ရောက်ခဲ့ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် လာအိုနိုင်ငံတို့ရှိ ပြည်တွင်းစစ်ကြောင့် အာခါလူမျိုး ရွှေ့ပြောင်းသူများ များပြားလာခဲ့ကာ ယခုအခါ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ မြောက်ပိုင်းခရိုင်များဖြစ်သော ချင်းရိုင်နှင့် ချင်းမိုင်တို့တွင် လူဦးရေ ၈၀,၀၀၀ ကျော် နေထိုင်လျက်ရှိသည်။&lt;ref&gt;Chiang Mai's Hill Peoples in: Forbes, Andrew, and Henley, David, ''Ancient Chiang Mai'' Volume 3. Chiang Mai, Cognoscenti Books, 2012.&lt;/ref&gt; အာခါလူမျိုးများကို  အိကော၊ ခကောနှင့် ကောလူမျိုးဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ &lt;ref&gt;Akha Village in: Union of Hill Tribe Villages &amp; Longneck Karen, http://www.longneckkaren.com/akha.php#:~:text=Akha%20is%20the%20name%20of,most%20of%20them%20still%20live. &lt;/ref&gt; [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအနွယ်အုပ်စု]]ဝင်ဖြစ်သည့် [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာအုပ်စု]] တွင်ပါဝင်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးထဲတွင်တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။

ထိုလူမျိုးတို့၏ မူရင်းဒေသမှာ [[ယူနန်ပြည်နယ်|ယူနန်နယ်]]ဖြစ်သည်။ ထိုဒေသမှ [[မဲခေါင်မြစ်]]ဝှမ်းတစ်လျှောက် ဆင်းသက်လာ၍ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]တောင်ပိုင်း [[ကျိုင်းတုံမြို့|ကျိုင်းတုံနယ်]]အရှေ့ဘက်နယ်စပ်ဆီမှ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင်းသို့ ဝင်‌ရောက်လာဟန်တူသည်။ &lt;ref&gt; Levy, Jonathan. &quot;The Akha and Modernization; A Quasi Legal Perspective&quot;. Archived from the original on 4 March 2016. Retrieved 4 May 2012.&lt;/ref&gt; ယခုအခါတွင် ထိုသူတို့ကို ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း အရှေ့စွန်ဒေသများတွင် အများဆုံး တွေ့ရ၏။ ယူနန်နယ် တောင်ပိုင်းနှင့် [[ယိုးဒယားနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်းတို့၌လည်း တွေ့ရသည်။ အာခါလူမျိုးတို့မှာ ယခင်က ရိုးရာ နတ်ကိုးကွယ်ကြသူများဖြစ်သော်လည်း ယခုအခါ  [[ခရစ်ယာန်]] နှင့် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ကိုးကွယ်ကြသူများလည်း ရှိပါသည်။&lt;ref&gt;အာခါလူမျိုးအကြောင်း သိကောင်းစရာသိကောင်းစရာ,Sep 14,2019. https://www.mdn.gov.mm/my/aaakhluumiuakeaang-sikeaangcraasikeaangcraa {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210611085222/https://www.mdn.gov.mm/my/aaakhluumiuakeaang-sikeaangcraasikeaangcraa |date=11 June 2021 }}.&lt;/ref&gt;
အယူသည်း၍ ဘိုးဘေးစဉ်ဆက်ကို ရိုသေကိုးကွယ်ကြသူများဖြစ်သည်။ [[အာခါ လူမျိုးများသည်]] လူရည်သန့် လူတောင့်များဖြစ်ကြသည်။ ရိုးရိုးနှင့်ရှင်းရှင်း နေတတ်ကြသည်။

အာခါအမျိုးသမီးတို့ ခါးဝတ်မှာ အတွန့်အခေါက်များဖြင့် လှပစွာတန်ဆာဆင်ထားသည်။ ဘာသာဘာဝ သီဆိုကျူးရင့် ပျော်ရွှင်စွာနေတတ်သည်နှင့်အမျှ လုပ်မှုဆောင်တာများကို မပင်မပန်း မပျင်းမရိ ဆောင်ရွက်သူများ ဖြစ်သည်။ ကောအမျိုးသားတို့မှာ ယောက်ျားပီသ လွတ်လပ်စွာ နေလိုသူများဖြစ်သည်။ လိုလိုအစုဝင် [[လီဆူး]]၊ [[လားဟူ]]တို့ ကဲ့သို့ပင် [[ဒူးလေး]]နှင့် [[မြှား]]ကို သုံးစွဲကြသည်။ အမဲလိုက်ဝါသနာပါ၍ [[မုဆိုး]]ဘဝတွင် ကျွမ်းကျင်သူများဖြစ်ကြသည်။ (ဦးဘရှင်)  &lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၁)၊ စာမျက်နှာ (၂၆၆)။&lt;/ref&gt;

==အာခါလူမျိုးများ၏ နောက်ခံသမိုင်း==
မိမိတို့ကိုယ်ကို ယာညီချောဂျေ ဟုခေါ်ကြပြီး အာခါဇာ(akha za )ဟု အမည်တွင်သော အခါလူမျိုးများသည် တရုတ်ပြည်အနောက်တောင်ပိုင်း၊ မြန်မာပြည်အရှေ့ပိုင်း၊ လောနိုင်ငံအနောက်ပိုင်း၊ ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံအနောက်မြောက်ပိုင်းမှ တောင်တန်းတောင်ပေါ်တစ်လျှောက်တွင် အခြားလူမျိုးစုများနှင့် ရောနှောလျက်ရွာများတွင် နေထိုင်ကြသည်။ &lt;ref&gt;(Bisht, Barendra S. and T.s Bankoti. 2004)&lt;/ref&gt;
တရုတ်ပြည်၏ မြစ်နီမြစ်ဒေသတွင် အလွန်ဆွေမျိုးနီးစပ်မှုရှိသော အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ နေထိုင်ကြပြီး၊ ၎င်းတို့ကို ဟနီး(Hani)ဟုခေါ်ကြသည်။ ယာညီ(Za Nyi)သည် အာခါများ မိမိတို့ကိုယ်ကို ခေါ်ဝေါ်သော အမည်ဟောင်းများ ဖြစ်ပြီး၊ ကဗျာလင်္ကာများတွင် အသုံးပြုဆဲဖြစ်သည်။ ဟနီးများ၏ လူဦးရေမှာ (၁.၂)သန်းကျော်ရှိပြီး၊ ယင်းတို့ အနက်မှ လူပေါင်း(၉၀၀၀၀၀) ခန့် ပြောသောဒေသစကားမှာ အာခါတို့၏ စကားနှင့် နီးစပ်မှုရှိသည်။ &lt;ref&gt;(Bradley, David, January 1999)&lt;/ref&gt;
တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းမှ ပိုင်ယွဲ့၊ ပိုင်ဖူနှင့် တိချံ(Bai-Yue, Bai-Pu and Di-Qiang) တို့မှာ အဓိက ရှေးဟောင်းလူဦးရေ အဆက်အနွယ်ဖြစ်ပြီး၊ လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၂၀၀၀ ကတည်းကတည်ရှိခဲ့ကြသည်။ ပိုင်ယွဲ့ နှင့် ပိုင်ဖူတို့မှာ တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသော် ရှေးဟောင်းလူအုပ်စုများဖြစ်ကြပြီး ဟဲမူတူ(He-Mu-Du) ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိကာ အလယ်ပိုင်းနိမ့်ကျသော ယန်စီမြစ်ချိုင့်ဝှမ်းတွင် လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း (၇၀၀၀)ခန့်က ရှိနေသောသူများ ဖြစ်သည်။ ကျောက်ခေတ်သမိုင်းသုတေသီများ၏ ရှာဖွေတွေ့ရှိချက်အရ၊ ပိုင်ယွဲ့ နှင့် ပိုင်ဖူ တို့ ယူနန်ပြည်နယ်တွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်မှာ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း (၄၀၀၀) ခန့်က ဖြစ်သည်ဟု ဖြစ်သည်။ ယနေ့လက်ရှိ တိုင်၊ ရွှေနှင့် ကျွမ့် (Dai, Shui and Zhuang)တို့သည် ပိုင်ယွဲ့မှ ဆင်းသက်လာခဲ့ကြသည် ဖြစ်ပြီး၊ &quot;ဝ&quot;၊ တအာင်းနှင့် ပလန်(Wa, Deang and Blang)တို့မှာ ပိုင်ဖူမှ ဆင်းသက်လာခဲ့ကြသူများဖြစ်သည်။ ယီ၊ ပိုင်၊ ဟနီး၊ လီဆူ၊ လားဟူ၊ နာရှီ၊ကျင်းဖော  (ဂျိမ်းဖော)၊ တိဗက်၊ ပုယီ၊ ဖုမီ၊ အချန်၊ နွီး(နူ)၊ ဂျင်နု နှင့် တုလုံ (Yi, Bai, Hani, Lisu, Lahu, Naxi, Jingpo, Tibetan, Buyi, Pumi, A Chang, Nu, Jinuo and Dulong) တို့သည် ယနေ့ ယူနန်ပြည်နယ်ရှိ ဒီကင်မှ ဆင်းသက်လာခဲ့ကြသူများဖြစ်သည်။ ဒီကင်တို့သည် ဇန့် (Tibet) - မီယန်(Zang - Mien) မှ လာခဲ့ကြသည်ဖြစ်ပြီး၊ ထိုနေရာသည်ရှည်မျောသောနေရာ အဝန်းဖြစ်ပြီး မြစ်ဝါမြစ်အထက်ပိုင်းမှ အလယ် အောက်မြစ်ဝါမြစ်ချိုမ့်ဝှမ်းတွင်ရှိကာ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း(၈၅၀၀) ကတည်းက နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ဒီကင်တို့၏ အဓိကကျသည့် ယူနန်ပြည်နယ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ခြင်းသည် ချင်မင်းဆက် (Qin Dynasty) အချိန်က ဖြစ်ပြီး၊ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း (၂၇၀၀)ခန့်က ဖြစ်သည်။ ဘာသာစကားဗေဒအရပြောရပါလျှင် ပိုင်ယွဲ့၊ ပိုင်ဖူနှင့် ဒီကင်တို့သည် ဒိတ်၊ ဩစထရို - အေရှ နှင့် တိဗက် - မြန်မာ(Daic, Astro Asiatic and Tibeto-Burman) တည်းဟူသော ဆီနို-တိဗက်ဘာသာစကားမိသားစု (Sino-Tibetan Language Family)၏ ထပ်ဆင့်ပွားများ ဖြစ်ကြကာ ဘိုင်းယူသည် ဒိတ် နှင့်လည်းကောင်း၊ ဘိုင်းပူသည် ဩစထရို - အေရှနှင့် လည်းကောင်း၊ ဒီကင်သည် တိဗက်-မြန်မာနှင့်လည်းကောင်း အသီးသီးဆက်စပ်မှုရှိနေပါသည်။ &lt;ref&gt;(Li Jin et al.,2001)&lt;/ref&gt;
သမိုင်းကဖော်ပြသည်မှာ ဟေးယစ်(Heyis)ဟု အမည်တွင်သော မျိုးနွယ်စုတစ်ခုသည် B.C ၃ ရာစုတွင် တတူ(Dadu) မြစ်၏ တောင်ဘက်တွင်သွားလာနေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟုဖြစ်သည်။ ထိုသူများမှာ ဟနီး(Hanis) ဟု ခေါ်သော ယနေ့လူများ၏ ဘိုးဘွားဘီဘင်များဖြစ်နိုင်ချေရှိသည်။ မှတ်တမ်းများဆက်လက်ဖော်ပြထားသည်မှာ ၎င်းတို့သည် တရားဝင်စာရင်းသွင်းခြင်းခံရသူများဖြစ်သွားပြီး၊ ထိုနန်းဆက်၏ လက်အောက်ခံများ ဖြစ်သွားခဲ့ကြသည်။ &lt;ref&gt;(Ma Yin. 1989)&lt;/ref&gt; အခြားမှတ်တမ်းများက အလားတူဖော်ပြသည်မှာ အာခါ/ဟနီးတို့သည် ယူနန်သို့ A.D အစဦးရာစုများ တွင်ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟူ၍ဖြစ်သည်။ အာခါတို့သည် အခြားအုပ်စုများနှင့် အတူတကွ နေထိုင်ခဲ့ကြပေ လိမ့်မည်။ အချို့ထင်မြင်ယူဆချက်မှာ လွန်ခဲ့သော ကာလရှည်လျားလှသော အချိန် ယီ/ဟနီးတို့ မူလ အစသည် တိဗက် အရှေ့ပိုင်းဖြစ်ပေလိမ့်မည်ဟုဖြစ်သည်။ အချို့စော-ကတက်ကြသည်မှာ ရှဲချွန် (Szechuan)လွင်ပြင်များသည် မူလနေထိုင်ရာ အရပ်သာ၍ဖြစ်နိုင်သည်ဟူ၍ဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;(West, Barbara A. 2009; Wiens, Herold.1967; Bradley, David 1979; Boucherie, Pascal. 1995, Vol. I)&lt;/ref&gt;

==ရေကြည်ရာမြက်နုရာသို့ ပျံနှံ့သွားခြင်း==
အာခါလူမျိုးစုတို့၏ ( ဂျာဒယ်း ) ဒေသတွင် အေဒီ(၅) ရာစုမှ (၁၀)ရာစုအထိ မြို့ပြတည်ထောင်၍ နေလာခဲ့ရာ၊ အေဒီ (၁၀) ရာစုနောက်ပိုင်းတွင် ပြောင်းရွှေ့မှုကြီးရှိခဲ့ရာ၊ တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်း၊ ဗီယက်နမ် အနောက်မြောက်ပိုင်း၊  လောနိုင်ငံ အလယ်နှင့်မြောက်ပိုင်းဒေသ၊ မြန်မာနိုင်ငံ ရှမ်းပြည်နယ် ( အရှေ့ပိုင်း )၊ ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းဒေသများသို့ ပျံ့နှံ့နေထိုင်သွားခဲ့ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ( ၁၀ ) ရာစုကတည်းက ရောက်ရှိလာခဲ့ကြောင်း၊ အထူးဒေသ (၄) ရှိ အာခါရွာများဖြစ်ကြသော ဘားဆားအာခါရွာ၊ အေးချွေးအာခါရွာ နှင့် အခြားရွာများစွာတို့က ရွာတည်နှစ် ( ၈၀၀ ) နှစ်ကျော်ဖြစ်သည်ဟု သိရသည်။&lt;ref&gt;(ဝင် ဂျန်စီး၏ အာခါလူမျိုးတို့၏ ထွက်မြောက်ရာ စာအုပ်)&lt;/ref&gt;

==မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာခြင်း==
အာခါတိုင်းရင်းသား လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသော လူမျိုးစု အုပ်စုကြီး (၃) ခုအနက် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအနွယ်အုပ်စု]]ဝင်ဖြစ်သည့် [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာအုပ်စု]] ဖြစ်သည်။ 
တိဗက်လွင်ပြင် မဲခေါင်မြစ်အတိုင်း တရုတ်ပြည်မှ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ အာခါလူမျိုးတို့၏ မူရင်းဒေသမှာ ယူနန်နယ်ဖြစ်သည်။ အေဒီ ၁၀ရာစုကတည်းက ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်း နယ်စပ်မှ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;(ဝင် ဂျန်စီး၏ အာခါလူမျိုးတို့၏ ထွက်မြောက်ရာ စာအုပ်)&lt;/ref&gt;

==ယဉ်ကျေးမှု==
အာခါ လူမျိုးများသည် ရွာသစ်တည်မည်ဆိုပါက ထိုရွာတွင် အာခါလူမျိုး၏ (ဇွေမား) ခေါ် အကြီးအကဲတစ်ဦး၊ (ဗာဂျီ) ခေါ် (ကျီမား) ပန်းပဲဆရာတစ်ဦး၊ (ဖီးမား) ခေါ် နတ်ဆရာတစ်ဦးတို့ ပါရှိရသည်။ ထို့သို့သော ပုဂ္ဂိုလ် (၃) ဦးရှိမှသာ ရွာ၏ အဂါၤရပ်နှင့် ညီညွတ်သည်။
အာခါလူမျိုးများနေထိုင်သည့် ရွာများသည် ထူးခြားသည့် ဓလေ့ (၅)ရပ် ရှိသည်။
(၁) နှစ်တစ်နှစ်၏ စားနပ်ရိက္ခာသီးနှံများ၊ ကောက်ပဲသီးနှံများ ရိတ်သိမ်းပြီးစီးမှု အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် နှစ်သစ်ကြိုဆိုသည့် ခါးထောင်းဖား ( အဖွေလော ) နှစ်သစ်ကူးပွဲ ကျင်းပသည့် ဓလေ့၊
(၂) အိမ်တိုင်းတွင် မိမိတို့၏ ဘိုးဘေး ဘီဘင်ကို ကိုးကွယ်ရန် ( ပါလော့ ) ခေါ် ဘုရားစင် ထားရှိပြီး၊ နှစ်စဉ် ရာသီပွဲများဖြင့် ( ၁၀ ) ကြိမ်ထက်မက ပူဇော်သည့် ဓလေ့၊
(၃) ရွာတိုင်းတွင် လူနှင့် သရဲတစ္ဆေနေရာကို ခွဲခြားသတ်မှတ်သည့် &quot; လချေလန်းခန် &quot; ရှိသည်။ နှစ်စဉ် သရဲတစ္ဆေ နတ်ဆိုးမောင်းထုတ်ပွဲတွင် တစ်ရွာလုံးရှိ အိမ်များမှ သူရဲတစ္ဆေကို ရွာတံခါးပြင်သို့ မောင်းထုတ်သည့်ဓလေ့၊
(၄) အိမ်တိုင်း၏ လယ်၊ခြံ များတွင် &quot; ဟွန်ဖီ &quot; ဟုခေါ်သည့် နတ်စင်တည်ထားပြီး စပါးသီးနှံအထွက်တိုးရန်၊ နေကောင်းကျန်းမာရန် ဆုတောင်းသည့်ဓလေ့ရှိသည်။ အာခါတိုင်းရင်းသားတို့၏ နတ်ပူဇော်ခြင်းသည် တိကျစွာလိုက်နာရသည်။ သို့မှသာလျှင် မင်္ဂလာဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;(ဝင် ဂျန်စီး၏ အာခါလူမျိုးတို့၏ ထွက်မြောက်ရာ စာအုပ်)&lt;/ref&gt;

===ရွာမြေရွေးချယ်တည်ဆောက်ခြင်း===
အာခါလူမျိုးများသည် ရွာသစ်တည်ရန် လိုအပ်သည့်အခါတွင် ရွာအကြီးအကဲ၊ ပန်းပဲဆရာနှင့် နတ်ဆရာ (၃) ဦးတို့သည် ရွာအကြီးအကဲက ဦးစီးပြီး သင့်တော်မည့်နေရာ ရွေးချယ်ကာ မြေမျက်နှာပြင်တွင် မြေညှိ၍ မြေမာအောင် ထုပြီးနောက် ဤနေရာတွင် ရွာတည်သင့် မသင့် (ဇွေမား) ခေါ် ရွာအကြီးအကဲသည် လတ်ဆတ်သန့်ရှင်းသော ကြက်ဥအစိမ်းတစ်လုံးကိုယူ၍ ဘိုးဘေးများကို တိုင်တည်ပြီး အဓိဋ္ဌာန်ပြုရာတွင် ကြက်ဥကို ညာဘက်နားရွက်မှ ကိုင်၍ လွှတ်ချလိုက်ရသည်။ ထိုလွှတ်ချလိုက်သည့် ကြက်ဥကွဲခဲ့သော် ထိုနေရာတွင် ရွာတည်ရန် သတ်မှတ်ရသည်။ အကယ်၍ ရွာအကြီးအကဲက လွှတ်ချလိုက်သော ကြက်ဥမကွဲခဲ့သော် ထိုနေရာသည် နတ်များနေထိုင်ရာ၊ နတ်မွေ့လျော်ရာ အပေါ်၌ ကြက်ဥ ကျမကွဲခြင်းဖြစ်သည့်အတွက် ရွာတည်ရန် မသင့်ဟု သတ်မှတ်ကာ အခြားတစ်နေရာသို့ နေရာပြောင်းရွှေ့ရှာဖွေရသည်။ ရွာသစ်တည်ရန် သတ်မှတ်လိုက်သော မြေနေရာ အကျယ်အဝန်းရှိ သစ်ပင်များ၊ ချုံနွယ်ပင်များ၊ ခုတ်ထွင်ရှင်းလင်း၍ ရွာဝင်/ထွက်တံခါး (လန်းခန်) နှင့် ရွာဝင်တံခါးနတ်စင်၊ အပျိုလူပျို ချိန်းတွေ့မည့် (ဒယ်းခန်း) ခေါ် မြေညီကွင်း၊ လူသေမြှုပ်ရန် သင်္ချိုင်းမြေနေရာများ ရွေးချယ်ပြီး ခုတ်ထွင် ရှင်းလင်းထားသော အမှိုက်သရိုက်များကို စုပုံ၍ (ဖီးမား) ခေါ် နတ်ဆရာသည် ဘိုးဘေးများအား ရွာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် တိုင်တည်၍ မီးရှို့ရသည်။ ထို့နောက် ရက်ကောင်းရက်မြတ်ကို ရွေးချယ်ပြီး ( ကျား၊ သိုး၊ မျောက် ) နေ့များမှအပ ကျန်နေ့ရက်များကို ရွေးချယ်၍ ကြက်ဥကွဲသောနေရာတွင် (ဇွေမား) ခေါ် ရွာအကြီးအကဲ၏ အိမ်ကို ဦးစွာဆောက်လုပ်ရသည်။ ရွာအကြီးအကဲ၏ အိမ်ဆောက်လုပ်ပြီးမှ ရွာသားများ၏ အိမ်ကို ဆောက်လုပ်ရသည်။ အာခါလူမျိုးများ အမြတ်တနိုးထားသော နတ်စင်ကို မိမိရွာကဖြစ်စေ၊ တခြားရွာကဖြစ်စေ မြင်းစီးလျက် ရွာဝင်မုဒ်ကို ဖြတ်မကျော်ရ။ နတ်စင်ကို မြင်းပေါ်ကဆင်း၍ ဖြတ်လျှောက်ရသည်။ နတ်စင်ကို အရိုအသေမဲ့ထိခြင်း၊ ဖျက်စီးခြင်းမပြုရ။ ပြုလုပ်ခဲ့သော် ရွာသို့ လျော်ကြေးပေးရသည်။&lt;ref&gt;(ဝင် ဂျန်စီး၏ အာခါလူမျိုးတို့၏ ထွက်မြောက်ရာ စာအုပ်)&lt;/ref&gt;

===နေအိမ်အခန်းဖွဲ့စည်းပုံ===
အာခါတိုင်းရင်းသား လူမျိုးများသည် နေအိမ်ဆောက်လုပ်ရာတွင် ခြေတံရှည်အိမ်၊ အိမ်တံခါးမကြီး အရှေ့ဘက်တစ်ပေါက်၊ အနောက်ဘက်တစ်ပေါက်ထားပြီး၊ ပြူတင်းပေါက်ဟူ၍မထားဘဲ အိမ်အမိုးသည် သက်ကယ်ဖြင့် တိုင်ခြေ မထိတထိမိုးကြသည်။ အိမ်အတွင်းတွင် တခြမ်း၌ အိမ်ရှင်မိန်းမနေရန်နှင့် တဘက်ခြမ်းတွင် အိမ်ရှင်ယောက်ျားသည် နေထွက်ရာရှေ့ဘက်ပေါက်တွင် နေထိုင်ရပြီး၊ အိမ်ရှင်မိန်းမနှင့် ကလေးများသည် အနောက်ဘက်ခြမ်းတွင် နေထိုင်ရသည်။ အိမ်အတွင်းတွင် အခန်း(၂)ခန်းဖွဲ့ထားသကဲ့သို့ မီးဖို (၂)ခုရှိသည်။ တက်/ဆင်း နိုင်ရန် လှေကား (၂)ခုထားရသည်။ အိမ်ရှင်ယောက်ျားနေသည့်ဘက်၌ ရပ်နီး/ရပ်ဝေး ဧည့်သည်များ ဧည့်ခံခြင်းပြုရသည်။ အိမ်ရှင်မိန်းမနေသည့်ဘက်တွင် ဧည့်သည်ယောက်ျား သွားလာခွင့်မပြုရ။ ထမင်းချက်ရန် အိမ်ရှင်မိန်းမနေသည့်ဘက်က မီးဖိုကိုသုံးပြီး၊ အိမ်ရှင်ယောက်ျား နေသည့်ဘက်တွင် ရေနွေးသောက်ရန် အတွက်သာသုံးသည်။&lt;ref&gt;(ဝင် ဂျန်စီး၏ အာခါလူမျိုးတို့၏ ထွက်မြောက်ရာ စာအုပ်)&lt;/ref&gt;

===မျိုးဆက်သစ်ကိုဦးစားပေးခြင်း===
အာခါအမျိုးသားနှင့် အမျိုးသမီးတို့သည် လူပျို၊ အပျို ချိန်းတွေ့ရမည့် ကွင်းပြင်တွင်သာ တွေ့ရသည်။ အိမ်နှင့် အခြားနေရာများတွင် ညအချိန် ချိန်းတွေ့ခွင့်မရှိ။ ချိန်းတွေ့ ရာတွင် ရင်းရင်းနှီးနှီးစကားပြောခြင်း၊ သီချင်းဆိုခြင်းမှအပ လွန်လွန်ကျူးကျူး မပြုလုပ်ရပါ။ ဒါန်းစီးပွဲတော်ကာလတွင် ဒါန်းကို ဒယ်းခန်အနီးတွင် ဆောက်လုပ်ကြသည်။ သင်္ချိုင်းမြေကို ရွာ၏ အနောက်ဘက် နေဝင်ရာဘက်တွင် သတ်မှတ်သည်။&lt;ref&gt;(ဝင် ဂျန်စီး၏ အာခါလူမျိုးတို့၏ ထွက်မြောက်ရာ စာအုပ်)&lt;/ref&gt;

===အာခါတိုင်းရင်းသားတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ဟန်===
အာခါတိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ၏ လက်မှုအတတ်ဖြစ်သော ပန်းပဲလုပ်ငန်းကို ချယ်ရီပန်းပွင့်သည့် ဇန်နဝါရီလတွင် ဒါး၊ ပေါက်ဆိန်၊ တံဇဉ်၊ ပေါက်ပြားများ၊ ငွေထည် ရတနာများကိုလည်း ထုလုပ်ကြသည်။ အာခါတိုင်းရင်းသားရွာတိုင်းတွင် ပန်းပဲဆရာတစ်ဦးစီ ရှိကြသည်။  ထိုခေတ်အခါက ပန်းပဲဆရာသည် အဓိက အကျဆုံးပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည်။ ဇွေမား ခေါ် အကြီးအကဲ ရွာသစ်တည်ဆောက်ရာ၌ သုံးရန် ဒါး၊ ပေါက်ဆိန်၊ လှံ၊ ပေါက်ပြားနှင့် ဖီးမား ခေါ် နတ်ဆရာလက်သုံးဒါးများကို တည်ထွင်ပေးသူ ဖြစ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ အဓိကအသက်မွေးဝမ်းကျောင်းမှာ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် မွေးမြူရေးဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;(တရုတ်ပညာရှင် မစ္စတာယန်ကျုံးမင်)&lt;/ref&gt;

=== ဝတ်စားဆင်ယင်မှု===
မိမိတို့၏ တိုင်းရင်းသားဝတ်စုံကို မိမိကိုယ်တိုင် ဝါစိုက်ပြီး၊ ဝါကြိတ် စသည်ဖြင့် ယက္ကန်းလုပ်ငန်းများကို မိသားစုတိုင်းသားစဉ်မြေးဆက် လက်ဆင့်ကမ်းပေးကြသည်။ ချည်များကိုရရှိနိုင်ရန် အာခါအမျိုးသမီးများသည် ထင်းခုတ်၊ ရေခပ်၊ တောင်ယာသွား/ပြန် လမ်းလျှောက်ရင်း  ဝါကိုကျစ်၍ ရသော ချည်နှင့်သာ အထည်ယက်လုပ်ကာ (မြန်) ခေါ်အပင်ဖြင့် အနက်ရောင်ကို ကိုယ်တိုင်အရောင်ဆိုးကြသည်။ အာခါတိုင်းရင်းသားလူမျိုးတို့၏ ဝတ်စားဆင်ယင်မှုအခြေခံအရောင်မှာ အနက်ရောင်ဖြစ်သည်။ မိမိတို့၏ရိုးရာဝတ်စုံကို အမြတ်တနိုးဝတ်ဆင်ကြသည်။ အမျိုးသားများသည် ဘောင်းဘီရှည်၊ အင်္ကျီတို/ရှည် ခေါင်းပေါင်းဆင်မြန်းကြပြီး၊ ဘောင်းဘီတွင် ပန်းထိုးလေ့မရှိ၊ အင်္ကျီ၏ အရှေ့ဘက်တွင်သာ ပန်းထိုးလေ့ရှိသည်။ အမျိုးသမီးများသည် စကတ်တို/ရှည်၊ ဘောင်းဘီ၊ အင်္ကျီတို/ရှည် နှင့် ခေါင်းဆောင်းအမျိုးမျိုးကို ငွေထည်၊ ငွေပြား၊ ပုတီး၊ ကြက်မြီးရောင်စုံဖြင့် စီမံကြသည်။ အမျိုးသမီးများ၏ စကတ်အနောက်ဘက်တွင် အစင်းများပါရှိပြီး ပန်းထိုးလေ့မရှိ။ အင်္ကျီ၏အရှေ့ / အနောက်တွင် ပန်းအလှများ စီမံကြသည်။ အမျိုးသမီးများသည် ခြေစွပ်၊ ခါးပတ်အမြီးများကို ရှေ့တွင်ချ၍ ပိုးချည် သို့မဟုတ် ရောင်စုံချည်ဖြင့် ပန်းထိုးကြသည်။ အာခါတိုင်းရင်းသားလူမျိုးတို့သည် နေရာဒေသကို လိုက်၍သော်လည်းကောင်း၊ အမျိုးအနွယ်ကိုလိုက်၍သော်လည်းကောင်း၊ ခေါင်းပေါင်း၊ ခေါင်းဆောင်းအမျိုးမျိုးတွေ့ရှိနိုင်သည်။ အမျိုးသားများ၏ ခေါင်းပေါင်းကိုကြည့်၍ သာမန်လူနှင့် နတ်ဆရာကိုခွဲခြားသိရှိနိုင်သည်။ အမျိုးသမီးများ၏ ခေါင်းဆောင်းများတွင် ငွေထည်ငွေပြားအမျိုးမျိုးဖြင့် အမြတ်တနိုးဆင်မြန်းလျက် လေးသည်ဟုပင် အမှုမထားကြပေ။ အမျိုးသမီးဝတ်စုံနှင့် အမျိုးသားဝတ်စုံကို လဲလှယ်ဝတ်ဆင်ခြင်းပြုလေ့မရှိ။&lt;ref&gt;(တရုတ်ပညာရှင် မစ္စတာယန်ကျုံးမင်)&lt;/ref&gt;

===ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ===
အာခါတိုင်းရင်းသားလူမျိုးတို့သည် ကနဦး ကိုးကွယ်မှုဘာသာသည် အာခါရိုးရာဘာသာ ( အဖွေပေါ်လော် - အာခါဇန်း ) ဘာသာဖြစ်သည်။ အာခါဇန်းဘာသာသည် အာခါလူမျိုးစုသာ သီးသန့်ကိုးကွယ်ရသော ဘာသာဖြစ်သည်။ အကယ်၍ အခြားသော လူမျိုးစုက အာခါဇန်းဘာသာကိုးကွယ်လိုပါက အာခါအနွယ်အဖြစ် ခံယူကြရသည့် ဓလေ့ရှိခဲ့သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဘိုးဘွားတို့၏ဘုရားကို ကိုးကွယ်သောကြောင့် မျိုးရိုးဆက်ခံရခြင်းဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် အာခါဇန်းဘာသာ၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ခရစ်ယာန်ဘာသာ၊ အစ္စလာမ်ဘာသာ ကိုးကွယ်သူများလည်း ရှိလာကြသည်။ အာခါတိုင်းရင်းသားများသည် နေရာဒေသ၊ ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ မတူကြသော်လည်း &quot; အာခါချေးခါ ထီခါမား &quot; ဟူသော အာခါလူမျိုးရှိသမျှ တစ်အူတုံဆင်းမိသားစုဝင်များ ဖြစ်ကြသည် ဟုခံယူ၍ ဂုဏ်ယူစွာ နှုတ်မြွတ်ကြသည်။ အာခါတိုင်းရင်းသားများသည် ရက်၊ လ၊ နှစ် ရေတွက်ပုံနှင့် ရာသီပွဲတော်များလည်းရှိကြသည်။ &lt;ref&gt;(အမေရိကန် စာရေးဆရာ ကိုလန်ဖိစ်)&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{reflist}}

{{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}}

[[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]]</text>
      <sha1>ckxjvqjgli5jlsfzdlj1zhmudejhftv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1028881</id>
      <parentid>1028880</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T02:10:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chenzeyan29</username>
        <id>141880</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1028881</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39547" sha1="4s1ie9aub9fru3kcagd3rl66v0az63s" xml:space="preserve">{{ref improve}}

{{Infobox ethnic group
| group            = အာခါလူမျိုး
| native_name      = {{lang|ahk|Aka}} / {{lang|ahk|Akha}}
| image            = Akha tribe depiction, 1900s.jpg
| caption          = ၁၉၀၀ ခုနှစ်ကာလက ဗမာ့မှတ်တမ်းအရ အာခါလူမျိုး
| population       = ၆၈၀,၀၀၀ ခန့်
| regions          = [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] နှင့် [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]]
| region1          = {{flag|China}} ([[ယူနန်ပြည်နယ်]])
| pop1             = ၂၅၀,၀၀၀ ခန့်
| region2          = {{flag|Myanmar}} ([[ရှမ်းပြည်နယ်]])
| pop2             = ၂၀၀,၀၀၀ ခန့်
| region3          = {{flag|Thailand}} (မြောက်ပိုင်းခရိုင်များ)
| pop3             = ၈၀,၀၀၀ ကျော်
| region4          = {{flag|Laos}}
| pop4             = ၁၁၂,၉၇၉ (၂၀၁၅ သန်းခေါင်စာရင်း)
| ref4             = &lt;ref name=&quot;Census2015&quot;&gt;{{cite web|url=https://lao.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/PHC-ENG-FNAL-WEB_0.pdf|title=Results of Population and Housing Census 2015 |publisher=Lao Statistics Bureau |access-date=1 May 2020}}&lt;/ref&gt;
| languages        = [[အာခါဘာသာစကား]]၊ [[တရုတ်ဘာသာစကား]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]]၊ [[လာအိုဘာသာစကား]]၊ [[ထိုင်းဘာသာစကား]]
| religions        = [[အာခါဇန်]] (ဘိုးဘေးနှင့် နတ်ကိုးကွယ်မှု)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Akha Heritage Foundation |url=http://www.akha.org/content/aboutakhalife/akhaoverview.html |access-date=5 August 2022 |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303174258/http://www.akha.org/content/aboutakhalife/akhaoverview.html }}&lt;/ref&gt;၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20030831012827/http://www.atimes.com/atimes/Southeast_Asia/EH29Ae01.html &quot;Christian conversion threatens hill tribe culture&quot;], ''Asia Times''&lt;/ref&gt;၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
| related          = [[လီဆူလူမျိုး]]၊ [[လားဟူလူမျိုး]]၊ [[ဗမာလူမျိုး]] နှင့် အခြား [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်များ]]
}}
[[File:Akha woman, Myanmar.jpg|thumb|right|200px|အာခါအမျိုးသမီး]]
[[File:Akha tribe depiction, 1900s.jpg|right|thumb|200px|၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်ဝန်းကျင်က ရေးဆွဲထားသော အာခါလူမျိုးပုံ ပန်းချီ]]
[[File:Akha laos 11 03d.jpg|thumb|အာခါ လုံမငယ်]]

'''အာခါလူမျိုး'''များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]] ၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ]] [[ယူနန်ပြည်နယ်]]တို့ရှိ တောင်တန်းမြင့်များပေါ်တွင် ကျေးရွာငယ်များတည်၍ နေထိုင်ကြသော လူမျိုးစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt; “Akha&quot;. The Hilltribes of Thailand. Thailand Online. Retrieved 3 May 2012.(Akha live in villages in the mountains of southwest China, eastern Myanmar, western Laos, northwestern Vietnam, and northern Thailand.)&lt;/ref&gt; သူတို့သည် တရုတ်နိုင်ငံမှ အရှေ့တောင်အာရှသို့ ၂၀ ရာစုအစောပိုင်းတွင် ဝင်ရောက်ခဲ့ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် လာအိုနိုင်ငံတို့ရှိ ပြည်တွင်းစစ်ကြောင့် အာခါလူမျိုး ရွှေ့ပြောင်းသူများ များပြားလာခဲ့ကာ ယခုအခါ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ မြောက်ပိုင်းခရိုင်များဖြစ်သော ချင်းရိုင်နှင့် ချင်းမိုင်တို့တွင် လူဦးရေ ၈၀,၀၀၀ ကျော် နေထိုင်လျက်ရှိသည်။&lt;ref&gt;Chiang Mai's Hill Peoples in: Forbes, Andrew, and Henley, David, ''Ancient Chiang Mai'' Volume 3. Chiang Mai, Cognoscenti Books, 2012.&lt;/ref&gt; အာခါလူမျိုးများကို  အိကော၊ ခကောနှင့် ကောလူမျိုးဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ &lt;ref&gt;Akha Village in: Union of Hill Tribe Villages &amp; Longneck Karen, http://www.longneckkaren.com/akha.php#:~:text=Akha%20is%20the%20name%20of,most%20of%20them%20still%20live. &lt;/ref&gt; [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအနွယ်အုပ်စု]]ဝင်ဖြစ်သည့် [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာအုပ်စု]] တွင်ပါဝင်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးထဲတွင်တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။

ထိုလူမျိုးတို့၏ မူရင်းဒေသမှာ [[ယူနန်ပြည်နယ်|ယူနန်နယ်]]ဖြစ်သည်။ ထိုဒေသမှ [[မဲခေါင်မြစ်]]ဝှမ်းတစ်လျှောက် ဆင်းသက်လာ၍ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]တောင်ပိုင်း [[ကျိုင်းတုံမြို့|ကျိုင်းတုံနယ်]]အရှေ့ဘက်နယ်စပ်ဆီမှ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင်းသို့ ဝင်‌ရောက်လာဟန်တူသည်။ &lt;ref&gt; Levy, Jonathan. &quot;The Akha and Modernization; A Quasi Legal Perspective&quot;. Archived from the original on 4 March 2016. Retrieved 4 May 2012.&lt;/ref&gt; ယခုအခါတွင် ထိုသူတို့ကို ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း အရှေ့စွန်ဒေသများတွင် အများဆုံး တွေ့ရ၏။ ယူနန်နယ် တောင်ပိုင်းနှင့် [[ယိုးဒယားနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်းတို့၌လည်း တွေ့ရသည်။ အာခါလူမျိုးတို့မှာ ယခင်က ရိုးရာ နတ်ကိုးကွယ်ကြသူများဖြစ်သော်လည်း ယခုအခါ  [[ခရစ်ယာန်]] နှင့် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ကိုးကွယ်ကြသူများလည်း ရှိပါသည်။&lt;ref&gt;အာခါလူမျိုးအကြောင်း သိကောင်းစရာသိကောင်းစရာ,Sep 14,2019. https://www.mdn.gov.mm/my/aaakhluumiuakeaang-sikeaangcraasikeaangcraa {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210611085222/https://www.mdn.gov.mm/my/aaakhluumiuakeaang-sikeaangcraasikeaangcraa |date=11 June 2021 }}.&lt;/ref&gt;
အယူသည်း၍ ဘိုးဘေးစဉ်ဆက်ကို ရိုသေကိုးကွယ်ကြသူများဖြစ်သည်။ [[အာခါ လူမျိုးများသည်]] လူရည်သန့် လူတောင့်များဖြစ်ကြသည်။ ရိုးရိုးနှင့်ရှင်းရှင်း နေတတ်ကြသည်။

အာခါအမျိုးသမီးတို့ ခါးဝတ်မှာ အတွန့်အခေါက်များဖြင့် လှပစွာတန်ဆာဆင်ထားသည်။ ဘာသာဘာဝ သီဆိုကျူးရင့် ပျော်ရွှင်စွာနေတတ်သည်နှင့်အမျှ လုပ်မှုဆောင်တာများကို မပင်မပန်း မပျင်းမရိ ဆောင်ရွက်သူများ ဖြစ်သည်။ ကောအမျိုးသားတို့မှာ ယောက်ျားပီသ လွတ်လပ်စွာ နေလိုသူများဖြစ်သည်။ လိုလိုအစုဝင် [[လီဆူး]]၊ [[လားဟူ]]တို့ ကဲ့သို့ပင် [[ဒူးလေး]]နှင့် [[မြှား]]ကို သုံးစွဲကြသည်။ အမဲလိုက်ဝါသနာပါ၍ [[မုဆိုး]]ဘဝတွင် ကျွမ်းကျင်သူများဖြစ်ကြသည်။ (ဦးဘရှင်)  &lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၁)၊ စာမျက်နှာ (၂၆၆)။&lt;/ref&gt;

==အာခါလူမျိုးများ၏ နောက်ခံသမိုင်း==

'''အာခါလူမျိုး'''များသည် မိမိတို့ကိုယ်ကို '''ယာညီချောဂျေ''' (Ya-Nyi-Chaw-Je) ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး ၎င်းတို့၏ လူမှုကျင့်ဝတ်နှင့် ယဉ်ကျေးမှုစနစ်ကို '''အာခါဇာ''' (Akha Zang) ဟု ခေါ်တွင်သည်။&lt;ref&gt;Bisht, Barendra S. and T.S. Bankoti. (2004).&lt;/ref&gt; ၎င်းတို့သည် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]] အနောက်တောင်ပိုင်း၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] အရှေ့ပိုင်း၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]] အနောက်ပိုင်း၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်းနှင့် [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]] အနောက်မြောက်ပိုင်းရှိ တောင်တန်းဒေသများတွင် အခြားလူမျိုးစုများနှင့် ရောနှောနေထိုင်ကြသည်။

တရုတ်နိုင်ငံရှိ မြစ်နီမြစ် (Red River) ဒေသတွင် နေထိုင်ကြသော [[ဟနီးလူမျိုး]] (Hani) များနှင့် အလွန်ဆွေမျိုးနီးစပ်မှုရှိသည်။ အာခါတို့၏ ကဗျာလင်္ကာများတွင် မိမိတို့ကိုယ်ကို '''ယာညီ''' (Za Nyi) ဟု ယနေ့တိုင် သုံးနှုန်းကြဆဲဖြစ်သည်။ ဟနီးလူမျိုး ၁.၂ သန်းကျော်အနက် ၉ သိန်းခန့် ပြောဆိုသော ဒေသစကားမှာ အာခါဘာသာစကားနှင့် များစွာနီးစပ်မှုရှိသည်။&lt;ref&gt;Bradley, David. (January 1999).&lt;/ref&gt;

=== ရှေးဟောင်းမျိုးနွယ်စု အဆက်အနွယ်များ ===
အာခါ/ဟနီးတို့သည် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းရှိ အဓိက ရှေးဟောင်းလူမျိုးစုကြီး (၃) စုဖြစ်သော ပိုင်ယွဲ့၊ ပိုင်ဖူနှင့် ဒီကင် (Bai-Yue, Bai-Pu, Di-Qiang) တို့အနက်မှ ဆင်းသက်လာခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၂,၀၀၀ ခန့်ကတည်းက တည်ရှိခဲ့သော အနွယ်စုများ ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;LiJin2001&quot;&gt;Li Jin et al. (2001).&lt;/ref&gt;

* '''ပိုင်ယွဲ့ (Bai-Yue):''' လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၇,၀၀၀ ခန့်က ယန်စီမြစ်ဝှမ်းတွင် နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး၊ ယနေ့ခေတ် [[တိုင်လူမျိုး]] (Dai)၊ ရွှေ (Shui) နှင့် ကျွမ့် (Zhuang) တို့၏ ဘိုးဘေးများ ဖြစ်သည်။
* '''ပိုင်ဖူ (Bai-Pu):''' [[ဝလူမျိုး]] (Wa)၊ တအာင်း (Palaung) နှင့် ပလန် (Blang) တို့ ဆင်းသက်လာသော အနွယ်စု ဖြစ်သည်။
* '''ဒီကင် (Di-Qiang):''' အာခါ၊ [[ဟနီးလူမျိုး|ဟနီး]]၊[[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ယီ လူမျိုး|ယီ]]၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]]၊ [[လားဟူလူမျိုး|လားဟူ]] နှင့် [[ဂျိန်ဖော့လူမျိုး|ဂျိမ်းဖောလူမျိုး]] အစရှိသော တိဗက်-ဗမာ နွယ်ဝင်များ၏ ဘိုးဘေးများ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် မြစ်ဝါမြစ်အထက်ပိုင်းမှ ဆင်းသက်လာကြသူများ ဖြစ်ပြီး၊ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၈,၅၀၀ ခန့်ကတည်းက တည်ရှိခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;LiJin2001&quot;/&gt;

=== ပြောင်းရွှေ့အခြေချမှု သမိုင်းစဉ် ===
ဒီကင် (Di-Qiang) အနွယ်ဝင်များသည် [[ချင်မင်းဆက်]] (Qin Dynasty) လက်ထက် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၂,၇၀၀ ခန့်တွင် ယူနန်ပြည်နယ်အတွင်းသို့ စတင်ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ကြသည်။ ဘာသာစကားဗေဒအရ ဒီကင်တို့သည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်ဘာသာစကားမိသားစု]]၏ တိဗက်-ဗမာ (Tibeto-Burman) အုပ်စုတွင် ပါဝင်သည်။

သမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ ဘီစီ ၃ ရာစုတွင် တတူ (Dadu) မြစ်တောင်ဘက်၌ သွားလာနေထိုင်ခဲ့ကြသော '''ဟေးယစ်''' (Heyis) မျိုးနွယ်စုများသည် ယနေ့ခေတ် အာခါ/ဟနီးတို့၏ ဘိုးဘွားများ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည်။&lt;ref&gt;Ma Yin. (1989).&lt;/ref&gt; အာခါတို့သည် ယူနန်ပြည်နယ်သို့ အေဒီ အစဦးရာစုများတွင် ရောက်ရှိလာခဲ့ကြပြီး၊ အချို့သော သမိုင်းပညာရှင်များက ၎င်းတို့၏ မူလအစမှာ တိဗက်အရှေ့ပိုင်း သို့မဟုတ် စီချွမ်း (Szechuan) လွင်ပြင်များ ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ယူဆကြသည်။&lt;ref&gt;West, Barbara A. (2009); Bradley, David (1979); Boucherie, Pascal. (1995).&lt;/ref&gt;


==ရေကြည်ရာမြက်နုရာသို့ ပျံနှံ့သွားခြင်း==
အာခါလူမျိုးစုတို့၏ ( ဂျာဒယ်း ) ဒေသတွင် အေဒီ(၅) ရာစုမှ (၁၀)ရာစုအထိ မြို့ပြတည်ထောင်၍ နေလာခဲ့ရာ၊ အေဒီ (၁၀) ရာစုနောက်ပိုင်းတွင် ပြောင်းရွှေ့မှုကြီးရှိခဲ့ရာ၊ တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်း၊ ဗီယက်နမ် အနောက်မြောက်ပိုင်း၊  လောနိုင်ငံ အလယ်နှင့်မြောက်ပိုင်းဒေသ၊ မြန်မာနိုင်ငံ ရှမ်းပြည်နယ် ( အရှေ့ပိုင်း )၊ ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းဒေသများသို့ ပျံ့နှံ့နေထိုင်သွားခဲ့ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ( ၁၀ ) ရာစုကတည်းက ရောက်ရှိလာခဲ့ကြောင်း၊ အထူးဒေသ (၄) ရှိ အာခါရွာများဖြစ်ကြသော ဘားဆားအာခါရွာ၊ အေးချွေးအာခါရွာ နှင့် အခြားရွာများစွာတို့က ရွာတည်နှစ် ( ၈၀၀ ) နှစ်ကျော်ဖြစ်သည်ဟု သိရသည်။&lt;ref&gt;(ဝင် ဂျန်စီး၏ အာခါလူမျိုးတို့၏ ထွက်မြောက်ရာ စာအုပ်)&lt;/ref&gt;

==မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာခြင်း==
အာခါတိုင်းရင်းသား လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသော လူမျိုးစု အုပ်စုကြီး (၃) ခုအနက် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအနွယ်အုပ်စု]]ဝင်ဖြစ်သည့် [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာအုပ်စု]] ဖြစ်သည်။ 
တိဗက်လွင်ပြင် မဲခေါင်မြစ်အတိုင်း တရုတ်ပြည်မှ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ အာခါလူမျိုးတို့၏ မူရင်းဒေသမှာ ယူနန်နယ်ဖြစ်သည်။ အေဒီ ၁၀ရာစုကတည်းက ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်း နယ်စပ်မှ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;(ဝင် ဂျန်စီး၏ အာခါလူမျိုးတို့၏ ထွက်မြောက်ရာ စာအုပ်)&lt;/ref&gt;

==ယဉ်ကျေးမှု==
အာခါ လူမျိုးများသည် ရွာသစ်တည်မည်ဆိုပါက ထိုရွာတွင် အာခါလူမျိုး၏ (ဇွေမား) ခေါ် အကြီးအကဲတစ်ဦး၊ (ဗာဂျီ) ခေါ် (ကျီမား) ပန်းပဲဆရာတစ်ဦး၊ (ဖီးမား) ခေါ် နတ်ဆရာတစ်ဦးတို့ ပါရှိရသည်။ ထို့သို့သော ပုဂ္ဂိုလ် (၃) ဦးရှိမှသာ ရွာ၏ အဂါၤရပ်နှင့် ညီညွတ်သည်။
အာခါလူမျိုးများနေထိုင်သည့် ရွာများသည် ထူးခြားသည့် ဓလေ့ (၅)ရပ် ရှိသည်။
(၁) နှစ်တစ်နှစ်၏ စားနပ်ရိက္ခာသီးနှံများ၊ ကောက်ပဲသီးနှံများ ရိတ်သိမ်းပြီးစီးမှု အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် နှစ်သစ်ကြိုဆိုသည့် ခါးထောင်းဖား ( အဖွေလော ) နှစ်သစ်ကူးပွဲ ကျင်းပသည့် ဓလေ့၊
(၂) အိမ်တိုင်းတွင် မိမိတို့၏ ဘိုးဘေး ဘီဘင်ကို ကိုးကွယ်ရန် ( ပါလော့ ) ခေါ် ဘုရားစင် ထားရှိပြီး၊ နှစ်စဉ် ရာသီပွဲများဖြင့် ( ၁၀ ) ကြိမ်ထက်မက ပူဇော်သည့် ဓလေ့၊
(၃) ရွာတိုင်းတွင် လူနှင့် သရဲတစ္ဆေနေရာကို ခွဲခြားသတ်မှတ်သည့် &quot; လချေလန်းခန် &quot; ရှိသည်။ နှစ်စဉ် သရဲတစ္ဆေ နတ်ဆိုးမောင်းထုတ်ပွဲတွင် တစ်ရွာလုံးရှိ အိမ်များမှ သူရဲတစ္ဆေကို ရွာတံခါးပြင်သို့ မောင်းထုတ်သည့်ဓလေ့၊
(၄) အိမ်တိုင်း၏ လယ်၊ခြံ များတွင် &quot; ဟွန်ဖီ &quot; ဟုခေါ်သည့် နတ်စင်တည်ထားပြီး စပါးသီးနှံအထွက်တိုးရန်၊ နေကောင်းကျန်းမာရန် ဆုတောင်းသည့်ဓလေ့ရှိသည်။ အာခါတိုင်းရင်းသားတို့၏ နတ်ပူဇော်ခြင်းသည် တိကျစွာလိုက်နာရသည်။ သို့မှသာလျှင် မင်္ဂလာဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;(ဝင် ဂျန်စီး၏ အာခါလူမျိုးတို့၏ ထွက်မြောက်ရာ စာအုပ်)&lt;/ref&gt;

===ရွာမြေရွေးချယ်တည်ဆောက်ခြင်း===
အာခါလူမျိုးများသည် ရွာသစ်တည်ရန် လိုအပ်သည့်အခါတွင် ရွာအကြီးအကဲ၊ ပန်းပဲဆရာနှင့် နတ်ဆရာ (၃) ဦးတို့သည် ရွာအကြီးအကဲက ဦးစီးပြီး သင့်တော်မည့်နေရာ ရွေးချယ်ကာ မြေမျက်နှာပြင်တွင် မြေညှိ၍ မြေမာအောင် ထုပြီးနောက် ဤနေရာတွင် ရွာတည်သင့် မသင့် (ဇွေမား) ခေါ် ရွာအကြီးအကဲသည် လတ်ဆတ်သန့်ရှင်းသော ကြက်ဥအစိမ်းတစ်လုံးကိုယူ၍ ဘိုးဘေးများကို တိုင်တည်ပြီး အဓိဋ္ဌာန်ပြုရာတွင် ကြက်ဥကို ညာဘက်နားရွက်မှ ကိုင်၍ လွှတ်ချလိုက်ရသည်။ ထိုလွှတ်ချလိုက်သည့် ကြက်ဥကွဲခဲ့သော် ထိုနေရာတွင် ရွာတည်ရန် သတ်မှတ်ရသည်။ အကယ်၍ ရွာအကြီးအကဲက လွှတ်ချလိုက်သော ကြက်ဥမကွဲခဲ့သော် ထိုနေရာသည် နတ်များနေထိုင်ရာ၊ နတ်မွေ့လျော်ရာ အပေါ်၌ ကြက်ဥ ကျမကွဲခြင်းဖြစ်သည့်အတွက် ရွာတည်ရန် မသင့်ဟု သတ်မှတ်ကာ အခြားတစ်နေရာသို့ နေရာပြောင်းရွှေ့ရှာဖွေရသည်။ ရွာသစ်တည်ရန် သတ်မှတ်လိုက်သော မြေနေရာ အကျယ်အဝန်းရှိ သစ်ပင်များ၊ ချုံနွယ်ပင်များ၊ ခုတ်ထွင်ရှင်းလင်း၍ ရွာဝင်/ထွက်တံခါး (လန်းခန်) နှင့် ရွာဝင်တံခါးနတ်စင်၊ အပျိုလူပျို ချိန်းတွေ့မည့် (ဒယ်းခန်း) ခေါ် မြေညီကွင်း၊ လူသေမြှုပ်ရန် သင်္ချိုင်းမြေနေရာများ ရွေးချယ်ပြီး ခုတ်ထွင် ရှင်းလင်းထားသော အမှိုက်သရိုက်များကို စုပုံ၍ (ဖီးမား) ခေါ် နတ်ဆရာသည် ဘိုးဘေးများအား ရွာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် တိုင်တည်၍ မီးရှို့ရသည်။ ထို့နောက် ရက်ကောင်းရက်မြတ်ကို ရွေးချယ်ပြီး ( ကျား၊ သိုး၊ မျောက် ) နေ့များမှအပ ကျန်နေ့ရက်များကို ရွေးချယ်၍ ကြက်ဥကွဲသောနေရာတွင် (ဇွေမား) ခေါ် ရွာအကြီးအကဲ၏ အိမ်ကို ဦးစွာဆောက်လုပ်ရသည်။ ရွာအကြီးအကဲ၏ အိမ်ဆောက်လုပ်ပြီးမှ ရွာသားများ၏ အိမ်ကို ဆောက်လုပ်ရသည်။ အာခါလူမျိုးများ အမြတ်တနိုးထားသော နတ်စင်ကို မိမိရွာကဖြစ်စေ၊ တခြားရွာကဖြစ်စေ မြင်းစီးလျက် ရွာဝင်မုဒ်ကို ဖြတ်မကျော်ရ။ နတ်စင်ကို မြင်းပေါ်ကဆင်း၍ ဖြတ်လျှောက်ရသည်။ နတ်စင်ကို အရိုအသေမဲ့ထိခြင်း၊ ဖျက်စီးခြင်းမပြုရ။ ပြုလုပ်ခဲ့သော် ရွာသို့ လျော်ကြေးပေးရသည်။&lt;ref&gt;(ဝင် ဂျန်စီး၏ အာခါလူမျိုးတို့၏ ထွက်မြောက်ရာ စာအုပ်)&lt;/ref&gt;

===နေအိမ်အခန်းဖွဲ့စည်းပုံ===
အာခါတိုင်းရင်းသား လူမျိုးများသည် နေအိမ်ဆောက်လုပ်ရာတွင် ခြေတံရှည်အိမ်၊ အိမ်တံခါးမကြီး အရှေ့ဘက်တစ်ပေါက်၊ အနောက်ဘက်တစ်ပေါက်ထားပြီး၊ ပြူတင်းပေါက်ဟူ၍မထားဘဲ အိမ်အမိုးသည် သက်ကယ်ဖြင့် တိုင်ခြေ မထိတထိမိုးကြသည်။ အိမ်အတွင်းတွင် တခြမ်း၌ အိမ်ရှင်မိန်းမနေရန်နှင့် တဘက်ခြမ်းတွင် အိမ်ရှင်ယောက်ျားသည် နေထွက်ရာရှေ့ဘက်ပေါက်တွင် နေထိုင်ရပြီး၊ အိမ်ရှင်မိန်းမနှင့် ကလေးများသည် အနောက်ဘက်ခြမ်းတွင် နေထိုင်ရသည်။ အိမ်အတွင်းတွင် အခန်း(၂)ခန်းဖွဲ့ထားသကဲ့သို့ မီးဖို (၂)ခုရှိသည်။ တက်/ဆင်း နိုင်ရန် လှေကား (၂)ခုထားရသည်။ အိမ်ရှင်ယောက်ျားနေသည့်ဘက်၌ ရပ်နီး/ရပ်ဝေး ဧည့်သည်များ ဧည့်ခံခြင်းပြုရသည်။ အိမ်ရှင်မိန်းမနေသည့်ဘက်တွင် ဧည့်သည်ယောက်ျား သွားလာခွင့်မပြုရ။ ထမင်းချက်ရန် အိမ်ရှင်မိန်းမနေသည့်ဘက်က မီးဖိုကိုသုံးပြီး၊ အိမ်ရှင်ယောက်ျား နေသည့်ဘက်တွင် ရေနွေးသောက်ရန် အတွက်သာသုံးသည်။&lt;ref&gt;(ဝင် ဂျန်စီး၏ အာခါလူမျိုးတို့၏ ထွက်မြောက်ရာ စာအုပ်)&lt;/ref&gt;

===မျိုးဆက်သစ်ကိုဦးစားပေးခြင်း===
အာခါအမျိုးသားနှင့် အမျိုးသမီးတို့သည် လူပျို၊ အပျို ချိန်းတွေ့ရမည့် ကွင်းပြင်တွင်သာ တွေ့ရသည်။ အိမ်နှင့် အခြားနေရာများတွင် ညအချိန် ချိန်းတွေ့ခွင့်မရှိ။ ချိန်းတွေ့ ရာတွင် ရင်းရင်းနှီးနှီးစကားပြောခြင်း၊ သီချင်းဆိုခြင်းမှအပ လွန်လွန်ကျူးကျူး မပြုလုပ်ရပါ။ ဒါန်းစီးပွဲတော်ကာလတွင် ဒါန်းကို ဒယ်းခန်အနီးတွင် ဆောက်လုပ်ကြသည်။ သင်္ချိုင်းမြေကို ရွာ၏ အနောက်ဘက် နေဝင်ရာဘက်တွင် သတ်မှတ်သည်။&lt;ref&gt;(ဝင် ဂျန်စီး၏ အာခါလူမျိုးတို့၏ ထွက်မြောက်ရာ စာအုပ်)&lt;/ref&gt;

===အာခါတိုင်းရင်းသားတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ဟန်===
အာခါတိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ၏ လက်မှုအတတ်ဖြစ်သော ပန်းပဲလုပ်ငန်းကို ချယ်ရီပန်းပွင့်သည့် ဇန်နဝါရီလတွင် ဒါး၊ ပေါက်ဆိန်၊ တံဇဉ်၊ ပေါက်ပြားများ၊ ငွေထည် ရတနာများကိုလည်း ထုလုပ်ကြသည်။ အာခါတိုင်းရင်းသားရွာတိုင်းတွင် ပန်းပဲဆရာတစ်ဦးစီ ရှိကြသည်။  ထိုခေတ်အခါက ပန်းပဲဆရာသည် အဓိက အကျဆုံးပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည်။ ဇွေမား ခေါ် အကြီးအကဲ ရွာသစ်တည်ဆောက်ရာ၌ သုံးရန် ဒါး၊ ပေါက်ဆိန်၊ လှံ၊ ပေါက်ပြားနှင့် ဖီးမား ခေါ် နတ်ဆရာလက်သုံးဒါးများကို တည်ထွင်ပေးသူ ဖြစ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ အဓိကအသက်မွေးဝမ်းကျောင်းမှာ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် မွေးမြူရေးဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;(တရုတ်ပညာရှင် မစ္စတာယန်ကျုံးမင်)&lt;/ref&gt;

=== ဝတ်စားဆင်ယင်မှု===
မိမိတို့၏ တိုင်းရင်းသားဝတ်စုံကို မိမိကိုယ်တိုင် ဝါစိုက်ပြီး၊ ဝါကြိတ် စသည်ဖြင့် ယက္ကန်းလုပ်ငန်းများကို မိသားစုတိုင်းသားစဉ်မြေးဆက် လက်ဆင့်ကမ်းပေးကြသည်။ ချည်များကိုရရှိနိုင်ရန် အာခါအမျိုးသမီးများသည် ထင်းခုတ်၊ ရေခပ်၊ တောင်ယာသွား/ပြန် လမ်းလျှောက်ရင်း  ဝါကိုကျစ်၍ ရသော ချည်နှင့်သာ အထည်ယက်လုပ်ကာ (မြန်) ခေါ်အပင်ဖြင့် အနက်ရောင်ကို ကိုယ်တိုင်အရောင်ဆိုးကြသည်။ အာခါတိုင်းရင်းသားလူမျိုးတို့၏ ဝတ်စားဆင်ယင်မှုအခြေခံအရောင်မှာ အနက်ရောင်ဖြစ်သည်။ မိမိတို့၏ရိုးရာဝတ်စုံကို အမြတ်တနိုးဝတ်ဆင်ကြသည်။ အမျိုးသားများသည် ဘောင်းဘီရှည်၊ အင်္ကျီတို/ရှည် ခေါင်းပေါင်းဆင်မြန်းကြပြီး၊ ဘောင်းဘီတွင် ပန်းထိုးလေ့မရှိ၊ အင်္ကျီ၏ အရှေ့ဘက်တွင်သာ ပန်းထိုးလေ့ရှိသည်။ အမျိုးသမီးများသည် စကတ်တို/ရှည်၊ ဘောင်းဘီ၊ အင်္ကျီတို/ရှည် နှင့် ခေါင်းဆောင်းအမျိုးမျိုးကို ငွေထည်၊ ငွေပြား၊ ပုတီး၊ ကြက်မြီးရောင်စုံဖြင့် စီမံကြသည်။ အမျိုးသမီးများ၏ စကတ်အနောက်ဘက်တွင် အစင်းများပါရှိပြီး ပန်းထိုးလေ့မရှိ။ အင်္ကျီ၏အရှေ့ / အနောက်တွင် ပန်းအလှများ စီမံကြသည်။ အမျိုးသမီးများသည် ခြေစွပ်၊ ခါးပတ်အမြီးများကို ရှေ့တွင်ချ၍ ပိုးချည် သို့မဟုတ် ရောင်စုံချည်ဖြင့် ပန်းထိုးကြသည်။ အာခါတိုင်းရင်းသားလူမျိုးတို့သည် နေရာဒေသကို လိုက်၍သော်လည်းကောင်း၊ အမျိုးအနွယ်ကိုလိုက်၍သော်လည်းကောင်း၊ ခေါင်းပေါင်း၊ ခေါင်းဆောင်းအမျိုးမျိုးတွေ့ရှိနိုင်သည်။ အမျိုးသားများ၏ ခေါင်းပေါင်းကိုကြည့်၍ သာမန်လူနှင့် နတ်ဆရာကိုခွဲခြားသိရှိနိုင်သည်။ အမျိုးသမီးများ၏ ခေါင်းဆောင်းများတွင် ငွေထည်ငွေပြားအမျိုးမျိုးဖြင့် အမြတ်တနိုးဆင်မြန်းလျက် လေးသည်ဟုပင် အမှုမထားကြပေ။ အမျိုးသမီးဝတ်စုံနှင့် အမျိုးသားဝတ်စုံကို လဲလှယ်ဝတ်ဆင်ခြင်းပြုလေ့မရှိ။&lt;ref&gt;(တရုတ်ပညာရှင် မစ္စတာယန်ကျုံးမင်)&lt;/ref&gt;

===ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ===
အာခါတိုင်းရင်းသားလူမျိုးတို့သည် ကနဦး ကိုးကွယ်မှုဘာသာသည် အာခါရိုးရာဘာသာ ( အဖွေပေါ်လော် - အာခါဇန်း ) ဘာသာဖြစ်သည်။ အာခါဇန်းဘာသာသည် အာခါလူမျိုးစုသာ သီးသန့်ကိုးကွယ်ရသော ဘာသာဖြစ်သည်။ အကယ်၍ အခြားသော လူမျိုးစုက အာခါဇန်းဘာသာကိုးကွယ်လိုပါက အာခါအနွယ်အဖြစ် ခံယူကြရသည့် ဓလေ့ရှိခဲ့သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဘိုးဘွားတို့၏ဘုရားကို ကိုးကွယ်သောကြောင့် မျိုးရိုးဆက်ခံရခြင်းဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် အာခါဇန်းဘာသာ၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ခရစ်ယာန်ဘာသာ၊ အစ္စလာမ်ဘာသာ ကိုးကွယ်သူများလည်း ရှိလာကြသည်။ အာခါတိုင်းရင်းသားများသည် နေရာဒေသ၊ ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ မတူကြသော်လည်း &quot; အာခါချေးခါ ထီခါမား &quot; ဟူသော အာခါလူမျိုးရှိသမျှ တစ်အူတုံဆင်းမိသားစုဝင်များ ဖြစ်ကြသည် ဟုခံယူ၍ ဂုဏ်ယူစွာ နှုတ်မြွတ်ကြသည်။ အာခါတိုင်းရင်းသားများသည် ရက်၊ လ၊ နှစ် ရေတွက်ပုံနှင့် ရာသီပွဲတော်များလည်းရှိကြသည်။ &lt;ref&gt;(အမေရိကန် စာရေးဆရာ ကိုလန်ဖိစ်)&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{reflist}}

{{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}}

[[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]]</text>
      <sha1>4s1ie9aub9fru3kcagd3rl66v0az63s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တင်ညွန့် (ဝန်ကြီး)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15350</id>
    <revision>
      <id>1028853</id>
      <parentid>462956</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T15:08:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>inbox မွမ်းမံ</comment>
      <origin>1028853</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11124" sha1="6d7168odar8fuzjyl1ka7iqes2pd690" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = တင်ညွန့်
| image               = 
| caption             = 
| office              = [[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန]]ဝန်ကြီး
| term_start          = ၁၂ ဇွန် ၁၉၅၆
| term_end            = ၄ ဇွန် ၁၉၅၈
| predecessor         = အမ် အေ ရာရှစ်|M. A. Raschid
| successor           = [[သခင် တင်မောင်|သခင်တင်မောင်]]
| birth_date          = {{birth date|1918|1|19}}
| birth_place         = ချောင်ဝိုင်းကြီးကျေးရွာ၊[[ရန်ကုန်တိုင်း]]
| death_date          = {{death date and age|1987|5|1|1918|1|19}}
| death_place         = [[ရန်ကုန်မြို့]]
| nationality         = မြန်မာ
| party               = ဆိုရှယ်လစ်ပါတီ
| parents             = စံမြင့် (ဖခင်)&lt;br&gt; ဖွားခင် (မိခင်)
| alma_mater          = [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] (B.A.)
| occupation          = နိုင်ငံရေးသမား
| awards              = [[နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့]] (ပထမဆင့်)&lt;br&gt; လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင် (ဒုတိယဆင့်)
}}
'''ဦးတင်ညွန့်''' (၁၉ ဇန်နဝါရီ ၁၉၁၈ – ၁ မေ ၁၉၈၇) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင် (ဒုတိယဆင့်) နှင့် နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ (ပထမဆင့်) ရရှိခဲ့သူ အငြိမ်းစား အလုပ်သမားဝန်ကြီး ဖြစ်သည်။ သူသည် [[လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုကာလ (၁၉၄၁–၁၉၄၇)|လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုကာလ]]အတွင်း အာရှလူငယ်များအစည်းအရုံးနှင့် [[ပြည်သူ့အရေးတော်ပုံ ပါတီ|ပြည်သူ့အရေးတော်ပုံပါတီ]]တို့တွင် အရေးပါသော တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့်အပြင်၊ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ ရေးဆွဲရေးကော်မတီတွင်လည်း အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။

== ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး ==
ဦးတင်ညွန့်ကို [[ရန်ကုန်တိုင်း]]အတွင်းရှိ ချောင်ဝိုင်းကြီးကျေးရွာ ‌၌ အဖဦးစံမြင့်၊ အမိ‌ဒေါ်ဖွားခင်တို့က ၁၉၁၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၉ ရက်‌နေ့တွင် ‌ မွေးဖွားခဲ့သည်။မွေးချင်း ၄ဦးအနက် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ဦးတင်ညွန့်သည် [[ဖျာပုံမြို့]]အစိုးရ အထက်တန်း‌ကျောင်းတွင် စတင်ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး ၁၉၃၆ ခုနှစ် တွင် ၁၀ တန်း‌အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ 

== နိုင်ငံရေးဖြတ်သန်းမှု ==
၁၉၄၂ ခုနှစ် တွင် နိုင်ငံ‌ရေး‌လောကသို့ ဝင်‌ရောက်ခဲ့ပြီး အာရှလူငယ်များအစည်းအရုံး ဌာနချုပ်၏ ရန်ကုန် နေပြည်တော် စည်းရုံး‌ရေး တာဝန်ခံ အဖြစ်လည်း‌ကောင်း၊ People'sRevolutionary Party ( ပီ၊ အာရ် ပီ) ခေါ် [[ပြည်သူ့အရေးတော်ပုံ ပါတီ]]တွင် မြေအောက်တော်လှန်ရေးတာဝန်ခံ တစ်ဦးအဖြစ်လည်း‌ကောင်း၊ကေဘိုတိုင်  (Kei-botai)ခေါ် မြို့ပြကာကွယ်‌ရေးတပ်တွင် ဒုအရာရှိချုပ်အဖြစ် လည်း‌ကောင်း တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ် မတ်လ ၃၁ ရက်‌နေ့ မှ ဧပြီလ ၂၄ ရက်‌နေ့အထိ ဂျပန်တို့၏ ဖမ်းဆီးချုပ်‌နှောင်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။

ဦးတင်ညွန့်သည် ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ဆိုရှယ်လစ်ပါတီ၌ အလုပ်အမှု‌ဆောင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်လည်း‌ကောင်း၊ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပ‌ဒေ‌ရေးဆွဲ‌ရေးကော်မတီ ၌အဖွဲ့ဝင် အဖြစ်လည်း‌ကောင်း၊ [[တိုင်းပြည်ပြုလွှတ်‌တော်|တိုင်းပြည်ပြုလွှတ်တော်]] အမတ်အဖြစ် လည်း‌ကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် တွင် တီယူစီဘီ အဖွဲ့ချုပ်၌ အ‌ထွေ‌ထွေအတွင်း‌ရေးမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=အနှစ် ၃ဝ က မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ |url=https://www.bbc.com/burmese/in-depth-43526572 |access-date=2026-05-01 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;

== ဝန်ကြီးဘဝ ==
ဦးတင်ညွန့်သည် ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် သယ်ယူပို့‌ဆောင်‌ရေးနှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်‌ရေး ဝန်ကြီးဌာနနှင့် [[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန]]၌ အတွင်းဝန်အဖြစ်လည်း‌ကောင်း၊ ၁၉၅၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၂ ရက်‌နေ့မှ ၁၉၅၈ ခုနှစ် ဇွန်လ ၄ ရက်‌နေ့အထိ [[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန]] ၌ အလုပ်သမားဝန်ကြီး အဖြစ်လည်း‌ကောင်းတာဝန် ထမ်းရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၇ ခုနှစ် [[ဂျနီဗာမြို့|ဂျီနီဗာမြို့]]၌ ကျင်းပသော [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အလုပ်သမားအဖွဲ့ချုပ်|အိုင်အယ်လ်အိုအဖွဲ့ချုပ်]] ညီလာခံသို့ မြန်မာနိုင်ငံကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့‌ခေါင်း‌ဆောင်အဖြစ် အစည်းအဝေး တက်‌ရောက်ခဲ့ပြီး အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင်လည်း အလုပ်သမား‌ရေးရာဌာနများကို ဝင်‌ရောက်‌လေ့လာခဲ့သည်။

== ရရှိသည့် ဆုများ ==
ဦးတင်ညွန့်သည် ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်တွင် လွတ်လပ်‌ရေးမော်ကွန်းဝင် (ဒုတိယဆင့်) ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ၂၉ ရက်‌နေ့တွင် တော်လှန်ရေး‌အစိုးရက ဖိတ်ကြားခဲ့‌သော ပြည်တွင်းညီညွတ်‌ရေး အကြံပေး အဖွဲ့ဝင် ၃၃ ဦးတွင် နိုင်ငံ‌ရေး‌ခေါင်း‌ဆောင်တစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။

ဦးတင်ညွန့်သည် ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် ပြည်လုံးကျွတ်ဆန္ဒခံယူပွဲကျင်းပရေး ဗဟို‌ကော်မရှင် အဖွဲ့ဝင် အဖြစ်လည်း‌ကောင်း၊၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပသော ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်‌တော် နှင့် ပြည်သူ့‌ကောင်စီ အဆင့်ဆင့်‌ရွေးချယ် တင်‌မြှောက်ပွဲကျင်းပရေး ဗဟို‌ကော်မရှင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် လည်း‌ကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ် ဇွန်လတွင် နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ (ပထမဆင့်) ကိုရရှိခဲ့သည်။

== ဘဝနိဂုံး ==
လွတ်လပ်‌ရေး‌မော်ကွန်းဝင် (ဒုတိယဆင့်) နှင့် နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ (ပထမဆင့်) ရ အငြိမ်းစား အလုပ်သမားဝန်ကြီးဦးတင်ညွန့်သည် ၁၉၈၇ ခုနှစ် မေလ ၁ ရက်‌နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သားသမီးငါး‌ဦး ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။

==ကိုးကား==
{{reflist}}
{{Lifetime|၁၉၁၈|၁၉၈၇}}
[[Category:၁၉၁၈ မွေးဖွားသူများ]]
[[Category:၁၉၈၇ ကွယ်လွန်သူများ]]
[[Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]]
[[Category:လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်များ]]
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးများ]]</text>
      <sha1>6d7168odar8fuzjyl1ka7iqes2pd690</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1028854</id>
      <parentid>1028853</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T15:08:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[တင်ညွန့်၊ ဦး၊ အလုပ်သမား ဝန်ကြီး]] စာမျက်နှာကို [[တင်ညွန့် (ဝန်ကြီး)]] သို့ Zawzawaungthwinက ရွှေ့ခဲ့သည်: မလိုအပ်သော စကားဘညှပ်၊ သံတူကြောင်းကွဲများ ဖယ်ရှားခြင်း</comment>
      <origin>1028853</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11124" sha1="6d7168odar8fuzjyl1ka7iqes2pd690" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = တင်ညွန့်
| image               = 
| caption             = 
| office              = [[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန]]ဝန်ကြီး
| term_start          = ၁၂ ဇွန် ၁၉၅၆
| term_end            = ၄ ဇွန် ၁၉၅၈
| predecessor         = အမ် အေ ရာရှစ်|M. A. Raschid
| successor           = [[သခင် တင်မောင်|သခင်တင်မောင်]]
| birth_date          = {{birth date|1918|1|19}}
| birth_place         = ချောင်ဝိုင်းကြီးကျေးရွာ၊[[ရန်ကုန်တိုင်း]]
| death_date          = {{death date and age|1987|5|1|1918|1|19}}
| death_place         = [[ရန်ကုန်မြို့]]
| nationality         = မြန်မာ
| party               = ဆိုရှယ်လစ်ပါတီ
| parents             = စံမြင့် (ဖခင်)&lt;br&gt; ဖွားခင် (မိခင်)
| alma_mater          = [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] (B.A.)
| occupation          = နိုင်ငံရေးသမား
| awards              = [[နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့]] (ပထမဆင့်)&lt;br&gt; လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင် (ဒုတိယဆင့်)
}}
'''ဦးတင်ညွန့်''' (၁၉ ဇန်နဝါရီ ၁၉၁၈ – ၁ မေ ၁၉၈၇) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင် (ဒုတိယဆင့်) နှင့် နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ (ပထမဆင့်) ရရှိခဲ့သူ အငြိမ်းစား အလုပ်သမားဝန်ကြီး ဖြစ်သည်။ သူသည် [[လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုကာလ (၁၉၄၁–၁၉၄၇)|လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုကာလ]]အတွင်း အာရှလူငယ်များအစည်းအရုံးနှင့် [[ပြည်သူ့အရေးတော်ပုံ ပါတီ|ပြည်သူ့အရေးတော်ပုံပါတီ]]တို့တွင် အရေးပါသော တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့်အပြင်၊ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ ရေးဆွဲရေးကော်မတီတွင်လည်း အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။

== ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး ==
ဦးတင်ညွန့်ကို [[ရန်ကုန်တိုင်း]]အတွင်းရှိ ချောင်ဝိုင်းကြီးကျေးရွာ ‌၌ အဖဦးစံမြင့်၊ အမိ‌ဒေါ်ဖွားခင်တို့က ၁၉၁၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၉ ရက်‌နေ့တွင် ‌ မွေးဖွားခဲ့သည်။မွေးချင်း ၄ဦးအနက် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ဦးတင်ညွန့်သည် [[ဖျာပုံမြို့]]အစိုးရ အထက်တန်း‌ကျောင်းတွင် စတင်ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး ၁၉၃၆ ခုနှစ် တွင် ၁၀ တန်း‌အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ 

== နိုင်ငံရေးဖြတ်သန်းမှု ==
၁၉၄၂ ခုနှစ် တွင် နိုင်ငံ‌ရေး‌လောကသို့ ဝင်‌ရောက်ခဲ့ပြီး အာရှလူငယ်များအစည်းအရုံး ဌာနချုပ်၏ ရန်ကုန် နေပြည်တော် စည်းရုံး‌ရေး တာဝန်ခံ အဖြစ်လည်း‌ကောင်း၊ People'sRevolutionary Party ( ပီ၊ အာရ် ပီ) ခေါ် [[ပြည်သူ့အရေးတော်ပုံ ပါတီ]]တွင် မြေအောက်တော်လှန်ရေးတာဝန်ခံ တစ်ဦးအဖြစ်လည်း‌ကောင်း၊ကေဘိုတိုင်  (Kei-botai)ခေါ် မြို့ပြကာကွယ်‌ရေးတပ်တွင် ဒုအရာရှိချုပ်အဖြစ် လည်း‌ကောင်း တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ် မတ်လ ၃၁ ရက်‌နေ့ မှ ဧပြီလ ၂၄ ရက်‌နေ့အထိ ဂျပန်တို့၏ ဖမ်းဆီးချုပ်‌နှောင်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။

ဦးတင်ညွန့်သည် ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ဆိုရှယ်လစ်ပါတီ၌ အလုပ်အမှု‌ဆောင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်လည်း‌ကောင်း၊ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပ‌ဒေ‌ရေးဆွဲ‌ရေးကော်မတီ ၌အဖွဲ့ဝင် အဖြစ်လည်း‌ကောင်း၊ [[တိုင်းပြည်ပြုလွှတ်‌တော်|တိုင်းပြည်ပြုလွှတ်တော်]] အမတ်အဖြစ် လည်း‌ကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် တွင် တီယူစီဘီ အဖွဲ့ချုပ်၌ အ‌ထွေ‌ထွေအတွင်း‌ရေးမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=အနှစ် ၃ဝ က မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ |url=https://www.bbc.com/burmese/in-depth-43526572 |access-date=2026-05-01 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;

== ဝန်ကြီးဘဝ ==
ဦးတင်ညွန့်သည် ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် သယ်ယူပို့‌ဆောင်‌ရေးနှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်‌ရေး ဝန်ကြီးဌာနနှင့် [[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန]]၌ အတွင်းဝန်အဖြစ်လည်း‌ကောင်း၊ ၁၉၅၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၂ ရက်‌နေ့မှ ၁၉၅၈ ခုနှစ် ဇွန်လ ၄ ရက်‌နေ့အထိ [[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန]] ၌ အလုပ်သမားဝန်ကြီး အဖြစ်လည်း‌ကောင်းတာဝန် ထမ်းရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၇ ခုနှစ် [[ဂျနီဗာမြို့|ဂျီနီဗာမြို့]]၌ ကျင်းပသော [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အလုပ်သမားအဖွဲ့ချုပ်|အိုင်အယ်လ်အိုအဖွဲ့ချုပ်]] ညီလာခံသို့ မြန်မာနိုင်ငံကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့‌ခေါင်း‌ဆောင်အဖြစ် အစည်းအဝေး တက်‌ရောက်ခဲ့ပြီး အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင်လည်း အလုပ်သမား‌ရေးရာဌာနများကို ဝင်‌ရောက်‌လေ့လာခဲ့သည်။

== ရရှိသည့် ဆုများ ==
ဦးတင်ညွန့်သည် ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်တွင် လွတ်လပ်‌ရေးမော်ကွန်းဝင် (ဒုတိယဆင့်) ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ၂၉ ရက်‌နေ့တွင် တော်လှန်ရေး‌အစိုးရက ဖိတ်ကြားခဲ့‌သော ပြည်တွင်းညီညွတ်‌ရေး အကြံပေး အဖွဲ့ဝင် ၃၃ ဦးတွင် နိုင်ငံ‌ရေး‌ခေါင်း‌ဆောင်တစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။

ဦးတင်ညွန့်သည် ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် ပြည်လုံးကျွတ်ဆန္ဒခံယူပွဲကျင်းပရေး ဗဟို‌ကော်မရှင် အဖွဲ့ဝင် အဖြစ်လည်း‌ကောင်း၊၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပသော ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်‌တော် နှင့် ပြည်သူ့‌ကောင်စီ အဆင့်ဆင့်‌ရွေးချယ် တင်‌မြှောက်ပွဲကျင်းပရေး ဗဟို‌ကော်မရှင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် လည်း‌ကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ် ဇွန်လတွင် နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ (ပထမဆင့်) ကိုရရှိခဲ့သည်။

== ဘဝနိဂုံး ==
လွတ်လပ်‌ရေး‌မော်ကွန်းဝင် (ဒုတိယဆင့်) နှင့် နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ (ပထမဆင့်) ရ အငြိမ်းစား အလုပ်သမားဝန်ကြီးဦးတင်ညွန့်သည် ၁၉၈၇ ခုနှစ် မေလ ၁ ရက်‌နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သားသမီးငါး‌ဦး ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။

==ကိုးကား==
{{reflist}}
{{Lifetime|၁၉၁၈|၁၉၈၇}}
[[Category:၁၉၁၈ မွေးဖွားသူများ]]
[[Category:၁၉၈၇ ကွယ်လွန်သူများ]]
[[Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]]
[[Category:လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်များ]]
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးများ]]</text>
      <sha1>6d7168odar8fuzjyl1ka7iqes2pd690</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>စားမြုံ့ပြန်တတ်သည့် တိရစ္ဆာန်များ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16373</id>
    <revision>
      <id>1028957</id>
      <parentid>716512</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T11:28:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1028957</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7379" sha1="2swx12vwm36gzhbtu6aiwh2mz3u4r0f" xml:space="preserve">{{automatic taxobox
| name =  စားမြုံပြန်တတ်သည့် တိရစ္ဆာန်များ&lt;br&gt;(Ruminants)
| fossil_range = {{Geological range|Eocene|Recent|[[Early Eocene]] - [[Holocene|present]]}}
| image = Ruminantia.jpg
| image_caption =
| parent_authority = Spaulding et al., 2009
| display_parents = 2
| taxon = Ruminantia
| authority = [[:en:Giovanni Antonio Scopoli|Scopoli]], 1777
| subdivision_ranks = မျိုးစဉ်သေး
| subdivision =
* [[Tragulina]] (paraphyletic) &lt;ref name=&quot;Clauss2014&quot;&gt;{{cite journal|last1=Clauss|first1=M.|last2=Rossner|first2=G. E.|title=Old world ruminant morphophysiology, life history, and fossil record: exploring key innovations of a diversification sequence|journal=Annales Zoologici Fennici|date=2014|volume=51|issue=1–2|pages=80–94|doi=10.5735/086.051.0210|s2cid=85347098|url=http://www.zora.uzh.ch/id/eprint/94203/1/AnnZoolFenn_omasum_2014.pdf|archive-date=22 October 2021|access-date=3 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211022153110/https://www.zora.uzh.ch/id/eprint/94203/1/AnnZoolFenn_omasum_2014.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* [[Pecora]]
}}

'''စားမြုံ့ပြန်တတ်သည့် တိရစ္ဆာန်များ (Ruminants)''' တွင် [[နွား]]၊ [[သိုး]]၊ [[ကုလားအုပ်]]၊ [[သမင်]]၊ [[ဆိတ်]]၊ [[တောဆိတ်]]၊ [[သစ်ကုလားအုပ်]] စသော တိရစ္ဆာန်များ ပါဝင်သည်။ ဤတိရစ္ဆာန်များ၌ ထူးဆန်းသော အစာချေနည်းရှိသည်။ အများ အားဖြင့် ယင်းတိရစ္ဆာန်များသည် အစာကို ကြိတ်ခြင်းမပြုဘဲ တံထွေးနှင့်ရော၍ မျိုချလေ့ရှိသည်။ အစာသည် အစာဝင် လည်ချောင်းမှတစ်ဆင့် အစာအိမ်သို့ ရောက်သွားသည်။

အစာအိမ်တွင် အခန်းလေးခန်း ပါရှိရာ ပထမအခန်းမှာ ရူးမင်း၊ ဒုတိယအခန်းမှာ ရက်တီကျူးလမ်း၊ တတိယအခန်းမှာ အိုမာဆမ်၊ စတုတ္ထအခန်းမှာ အဗိုမာဆမ်ခေး အခန်းတို့ ဖြစ်ကြ သည်။ စတုတ္ထအခန်းမှာ အစာအိမ် အစစ်အမှန် ဖြစ်သည်။ အခန်းအားလုံးပင် အစာကို ချေချက်ရာ၌ ကူညီကြသည်။ အစာ ကို လုံးထွေးပြီး အကြမ်းလိုက် မျိုချလိုက်သောအခါ အစာသည် ရူးမင်းခေါ် အကြီးဆုံး အစာအိမ်အခန်းသို့ ရောက်လာသည်။ အစာသည် ဤအခန်းမှ ရက်တီကျူးလမ်းခေါ် ပျားပလို့နှင့် တူသော အစာအိမ်၌ ဒုတိယအခန်းသို့ ရောက်ရှိသွားသည်။

ရက်တီကျူးလမ်းတွင် အစာသည် စားမြုံ့ အလုံးကလေးများ အဖြစ်သို့ ပြောင်းသွားသည်။ အစာစားပြီးသော တိရစ္ဆာန်သည် စားမြုံ့ပြန်လိုသောအခါ ရက်တီကျူးလမ်းတွင် ပါရှိသော ကြွက် သားက ထိုစားမြုံ့ပြန်ကလေးများကို ပါးစပ်သို့ရောက်အောင် ပြန်လည် ပို့ဆောင်ပေးသည်။ ပါးစပ်သို့ ပြန်ရောက်လာသော စားမြုံ့ကို မေးဝဲ၍ ချေချက်ပြီးလျှင် အစာအိမ်၏ တတိယ အခန်းဖြစ်သော အိုမာဆမ်သို့ ပို့လိုက်သည်။ ထိုနေရာမှတစ်ဖန် အစာသည် အစာအိမ်အစစ် အဗိုမာဆမ်သို့ ရောက်သွားသည်။ ကုလားအုပ်၏ ထူးခြားချက်တစ်ရပ်မှာအခြား စားမြုံ့ပြန်ကောင် တို့ကဲ့သို့ အစာအိမ် တတိယအခန်း အိုမာဆမ် မပါရှိခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ အစာအိမ်မှ အစာသည် အစာအိမ်ရည် သို့မဟုတ် ဂဲစတြစ်ရည်တို့ဖြင့်ရော၍ အူသိမ်များသို့ ရောက်ရှိသွားသော အခါ အစာချေချက်ခြင်း လုပ်ငန်း ပြီးဆုံးသွားသည်။ ချေချက် ပြီးသား အစာကို အူသိမ် အတွင်းမျက်နှာပြင်က စုတ်ယူ၍ ခန္ဓကိုယ် အနှံ့အပြားသို့ သွေးကြောများဖြင့် ပို့ဆောင်ပေးသည်။ [[File:Abomasum (PSF).png|thumb|300px|စားမြုံ့ပြန်ကောင်တို့၏ အခန်းလေးခန်းပါသော အစာအိမ်။|left]]

စားမြုံ့ပြန်ကောင်များထဲတွင် ကုလားအုပ်နှင့် လာမာကုလားအုပ်တို့မှလွဲ၍ အခြားတိရစ္ဆာန်များ၌ အထက်မေးရိုး တွင် ရှေ့သွားများ မပါချေ။ သို့သော် သွားဖုံးသည် မာသော ချပ်ပြားကြီး ဖြစ်နေသောကြောင့် သွားကဲ့သို့ပင် အသုံးပြုနိုင် သည်။ အစာစားသောအခါ မြက်ကို အပေါ်သွားဖုံးချပ်ပြားနှင့် အောက်သွားများ အကြားတွင် ကိုက်ထားသည်။ ထိုနောက် ခေါင်းကို ဘေးဖက်သို့ ရမ်းလိုက်သောအခါ မြက်ပင်များသည် ပြတ်၍ ပါလာသည်။ စားမြုံ့ပြန်ကောင်များသည် အံသွား များဖြင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်မျှင်များကို ကြိတ်ဝါးနိုင်ကြသည်။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)&lt;/ref&gt;

{{clear}}


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ခွာစုံပါသော တိရစ္ဆာန်များ]]</text>
      <sha1>2swx12vwm36gzhbtu6aiwh2mz3u4r0f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>စစ်ဆောင်ပန္နား</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19060</id>
    <revision>
      <id>1028956</id>
      <parentid>1028528</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T11:13:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1028956</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34481" sha1="ssn5zde1aii9jn9pl2l5hq2xthbyoi6" xml:space="preserve">'''စစ်ဆောင်ပန္နား''' (သို့မဟုတ်) '''သိပ်သောင်ပန္နား''' ({{lang-shn|သိပ်းသွင်ပၼ်းၼႃး}}၊ [[တိုင်းလူဘာသာစကား|တိုင်းလူ]]: ᩈᩥ᩠ᨷᩈ᩠ᩢ᩠ᩋᨦᨻᨶᨶᩣ; {{zh|s=西双版纳}}) သည် [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ [[ယူနန်ပြည်နယ်]]၏ တောင်ဘက်အစွန်းဆုံးတွင် တည်ရှိသော [[လူးရှမ်းလူမျိုး|တိုင်းလူ (လူးရှမ်း)]] ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စု ဖြစ်သည်။ &quot;စစ်ဆောင်ပန္နား&quot; ဟူသော အမည်မှာ &quot;ဆယ်နှစ်ပြည်ထောင် တိုင်းပြည်&quot; ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။&lt;ref&gt;သိန်းသန်းထွန်း။ ''ယူနန်ပြည်မှ ရှမ်းလူမျိုးများ''။&lt;/ref&gt; ဤဒေသသည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် လောနိုင်ငံတို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေပြီး [[မဲခေါင်မြစ်]] (လန်ချန်းမြစ်) ဝှမ်းတွင် တည်ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဆင်တူသော အပူပိုင်းမုတ်သုံရာသီဥတုရှိကာ တရုတ်နိုင်ငံ၏ ခရီးသွားလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးသော ဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Thurgood2003&quot;&gt;Thurgood, G., &amp; LaPolla, R. J. (2003). ''The Sino-Tibetan Languages''. Routledge.&lt;/ref&gt;

{{Short description|တရုတ်နိုင်ငံ၊ ယူနန်ပြည်နယ်ရှိ တိုင်းလူကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စု}}
{{Infobox settlement
| name                    = စစ်ဆောင်ပန္နား (သိပ်သောင်ပန္နား)
| native_name             = ᩈᩥ᩠ᨷᩈ᩠ᩢ᩠ᩋᨦᨻᨶᨶᩣ
| native_name_lang        = khb
| settlement_type         = [[ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စု]]
| image_skyline           = Jinghongcity.jpg
| image_caption           = ကျိုင်းဟုံမြို့၏ မြင်ကွင်းများ
| image_map               = File:Xishuangbanna in Yunnan.svg
| map_caption             = ယူနန်ပြည်နယ်အတွင်း စစ်ဆောင်ပန္နား၏ တည်နေရာ
| subdivision_type        = နိုင်ငံ
| subdivision_name        = [[တရုတ်နိုင်ငံ]]
| subdivision_type1       = ပြည်နယ်
| subdivision_name1       = [[ယူနန်ပြည်နယ်]]
| seat_type               = မြို့တော်
| seat                    = [[ကျိုင်းဟုံ]]
| leader_title            = အုပ်ချုပ်ရေးမှူး
| area_total_km2          = 19184.45
| population_total        = 1301407
| population_as_of        = 2020
| population_density_km2  = auto
| timezone                = [[တရုတ်စံတော်ချိန်]]
| utc_offset              = +8
| website                 = {{URL|http://www.xsbn.gov.cn/}}
}}

ဤဒေသသည် [[မဲခေါင်မြစ်]] ဝှမ်းတွင် တည်ရှိပြီး [[မြန်မာနိုင်ငံ]] နှင့် [[လောနိုင်ငံ]] တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ဒေသခံ တိုင်းလူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်းရှိ [[ဂုံရှမ်းလူမျိုး|ဂုံရှမ်း]]များနှင့် ယဉ်ကျေးမှုချင်း အလွန်နီးစပ်သည်။ အဓိကအားဖြင့် [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို ကိုးကွယ်ကြပြီး လူးရှမ်း ရိုးရာမြန်မာ့သင်္ကြန်ပွဲတော်မှာ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများအကြား ထင်ရှားသည်။

== အမည်ရင်းမြစ် ==
&quot;စစ်ဆောင်ပန္နား&quot; ဟူသော အမည်သည် [[တိုင်းလူဘာသာစကား|တိုင်းလူးဘာသာစကား]] (Tai Lue) မှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်ပြီး ဒေသ၏ ရှေးဟောင်းအုပ်ချုပ်ရေးစနစ်နှင့် မြေယာပိုင်ဆိုင်မှုဖွဲ့စည်းပုံကို ပေါင်းစပ်ဖော်ပြနေသည်။ ဤအမည်ကို &quot;စစ်ဆောင်&quot; (Sipsong) နှင့် &quot;ပန္နား&quot; (Panna) ဟူ၍ အစိတ်အပိုင်းနှစ်ခုဖြင့် ခွဲခြားနိုင်သည်။ &quot;စစ်ဆောင်&quot; သည် ရှမ်းဘာသာဖြင့် &quot;ဆယ်နှစ်&quot; (၁၂) ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး &quot;ပန္နား&quot; မှာ &quot;ပန်&quot; (ရှစ်သောင်း) နှင့် &quot;နား&quot; (လယ်) ဟူသော စကားလုံးများ ပေါင်းစပ်ထားခြင်းဖြစ်ရာ &quot;လယ်ကွင်းပေါင်း ရှစ်သောင်းစီရှိသော နယ်မြေ&quot; ဟု အနက်ဖွင့်ဆိုနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် စုစုပေါင်းအဓိပ္ပာယ်မှာ &quot;ဆယ်နှစ်ပြည်ထောင် လယ်မြေနယ်မြေ&quot; ဟူ၍ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Hsieh1989&quot;&gt;Hsieh, Shih-Chung. (1989). ''On the Dynamics of Tai-Lue Ethnicity''. University of Washington.&lt;/ref&gt;

ဤအမည်သည် အေဒီ ၁၅၇၀ ပြည့်နှစ်၊ ကျိုင်းဟုံစော်ဘွား ဖယားစီလား (Phaya Si La) လက်ထက်တွင် စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က စော်ဘွားသည် အခွန်အတုတ်များ ကောက်ခံရာတွင် စနစ်တကျရှိစေရန် တိုင်းပြည်ကို အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေ (၁၂) ခု သို့မဟုတ် &quot;ပန္နား&quot; (၁၂) ခုအဖြစ် ခွဲခြားသတ်မှတ်ခဲ့ရာမှ ဤအမည်တွင်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

== သမိုင်းကြောင်း ==

ဒေသခံ တိုင်းလူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ [[ကျိုင်းတုံမြို့]]မှ [[ဂုံရှမ်းလူမျိုး|ဂုံရှမ်း]]များနှင့် ယဉ်ကျေးမှု၊ ဘာသာစကားနှင့် ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုတို့တွင် ထပ်တူနီးပါး တူညီကြသည်။&lt;ref name=&quot;Matisoff2003&quot;&gt;Matisoff, J. A. (2003). ''Handbook of Proto-Tibeto-Burman''. University of California Press.&lt;/ref&gt;

စစ်ဆောင်ပန္နား (ကျိုင်းဟုံ) သည် အေဒီ ၁၆ ရာစုမှ ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းအထိ နှစ်ပေါင်း ၃၀၀ ကျော်ကြာ [[မြန်မာ့သမိုင်း]]တွင် အရေးပါသော လက်အောက်ခံ ပဒေသရာဇ်နယ်မြေတစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ ၎င်းသည် မြန်မာအင်ပါယာ၏ အရှေ့ဘက်စွန်း နယ်နိမိတ်ခံတပ်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ တရုတ်-မြန်မာ ဆက်ဆံရေး၏ အချက်အချာဒေသအဖြစ်လည်းကောင်း တည်ရှိခဲ့သည်။

စစ်ဆောင်ပန္နားဒေသကို မြန်မာအင်ပါယာအတွင်းသို့ စတင်သွတ်သွင်းခဲ့သူမှာ ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည့် [[ဘုရင့်နောင်]] မင်းတရားကြီး ဖြစ်သည်။ အေဒီ ၁၅၅၈ ခုနှစ်တွင် ဘုရင့်နောင်သည် ရှမ်းပြည်တစ်လွှားကို အောင်နိုင်ပြီးနောက် အရှေ့ဘက်သို့ စစ်အင်အားချဲ့ထွင်ရာမှ ကျိုင်းတုံနှင့် ကျိုင်းဟုံ (စစ်ဆောင်ပန္နား) တို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Thant2011&quot;&gt;Thant Myint-U. (2011). ''Where China Meets India: Burma and the New Crossroads of Asia''. Faber &amp; Faber.&lt;/ref&gt; မင်းတရားကြီးသည် ကျိုင်းဟုံစော်ဘွားအား သစ္စာပေး၍ မြန်မာ့ဩဇာခံအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သစ်များကို ချမှတ်ပေးခဲ့သည်။ ဘုရင့်နောင်သည် ဤဒေသကို အခြေပြု၍ တရုတ်နယ်စပ်တစ်လျှောက်ရှိ &quot;ကိုးပြည်ထောင်&quot; (Mueang ကိုးခရိုင်) ကို စီမံခန့်ခွဲခဲ့ကာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ ထွန်းကားပြန့်ပွားစေရန် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Lieberman2003&quot;&gt;Lieberman, V. (2003). ''Strange Parallels: Volume 1, Integration on the Mainland: Southeast Asia in Global Context, c.800–1830''. Cambridge University Press.&lt;/ref&gt;

[[ညောင်ရမ်းခေတ်]]နှင့် [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]]တစ်လျှောက်တွင်လည်း စစ်ဆောင်ပန္နားသည် မြန်မာဘုရင်များထံ နှစ်စဉ် အခွန်တော် ဆက်သရသော သစ္စာခံနယ်မြေအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။ [[ဆင်ဖြူရှင်မင်း]] လက်ထက် (အေဒီ ၁၇၆၅-၁၇၆၉) တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[တရုတ်-မြန်မာ စစ်ပွဲများ]]အတွင်း စစ်ဆောင်ပန္နားသည် မြန်မာတပ်မတော်အတွက် အလွန်အရေးပါသော စစ်ဗျူဟာမြောက်ဒေသ ဖြစ်ခဲ့သည်။ မြန်မာတပ်များသည် ကျိုင်းဟုံကို အမာခံစခန်းအဖြစ် အသုံးပြု၍ တရုတ် (ချင်မင်းဆက်) ကျူးကျော်တပ်များကို ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Harvey1925&quot;&gt;Harvey, G. E. (1925). ''History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824''. Longmans, Green and Co.&lt;/ref&gt; စစ်ပွဲအပြီးတွင် စစ်ဆောင်ပန္နားအပေါ် မြန်မာတို့၏ ဩဇာအာဏာမှာ ပိုမိုခိုင်မာလာခဲ့ပြီး တရုတ်နှင့် မြန်မာ နှစ်နိုင်ငံစလုံးသို့ အခွန်ဆက်ရသော &quot;နှစ်နိုင်ငံသစ္စာခံ&quot; အခြေအနေမျိုးသို့ တစ်ခါတစ်ရံ ရောက်ရှိခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Giersch2006&quot;&gt;Giersch, C. P. (2006). ''Asian Borderlands: The Transformation of Qing China's Yunnan Frontier''. Harvard University Press.&lt;/ref&gt;

၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် မြန်မာတို့၏ အင်အားချည့်နဲ့လာမှုနှင့်အတူ စစ်ဆောင်ပန္နားတွင် အုပ်ချုပ်ရေးယိုင်နဲ့မှုများ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ [[မင်းတုန်းမင်း]] နှင့် [[သီပေါမင်း]] လက်ထက်များတွင် ကျိုင်းဟုံစော်ဘွားများအကြား အာဏာလုမှုများကြောင့် ဒေသတွင်း မတည်ငြိမ်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ မြန်မာတပ်များ သွားရောက်နှိမ်နင်းခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;ThanTun1969&quot;&gt;သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ။ (၁၉၆၉)။ ''ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်''။ အင်းဝထွန်းစာအုပ်တိုက်။&lt;/ref&gt;

အေဒီ ၁၈၈၅ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှတို့က မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီးနောက်၊ နယ်နိမိတ် သတ်မှတ်ရေးအတွက် တရုတ်နိုင်ငံနှင့် ညှိနှိုင်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အေဒီ ၁၈၉၂ ခုနှစ်မှ ၁၈၉၅ ခုနှစ်အတွင်း ချုပ်ဆိုခဲ့သော အင်္ဂလိပ်-တရုတ် နယ်နိမိတ်စာချုပ်များအရ ဗြိတိသျှတို့သည် နိုင်ငံရေးအရ အပေးအယူလုပ်ရန် စစ်ဆောင်ပန္နား (ကျိုင်းဟုံ) ဒေသကို တရုတ် (ချင်းမင်းဆက်) ထံသို့ အပြီးသတ် လွှဲပြောင်းပေးအပ်ခဲ့သည်။ သို့ဖြစ်ရာ နှစ်ပေါင်း ၃၀၀ ကျော် မြန်မာ့ဩဇာအောက်တွင် ရှိခဲ့သော စစ်ဆောင်ပန္နားသည် ခေတ်သစ်နယ်နိမိတ်သတ်မှတ်ချက်များကြောင့် တရုတ်နိုင်ငံ၏ လက်အောက်သို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Walker1999&quot;&gt;Walker, A. (1999). ''The Legend of the Golden Boat: Regulation, Trade and Traders in the Borderlands of Laos, Thailand, China and Burma''. University of Hawaii Press.&lt;/ref&gt;

== ယဉ်ကျေးမှုနှင့် လူနေမှုစနစ် ==

=== ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု ===
စစ်ဆောင်ပန္နားသည် တရုတ်နိုင်ငံအတွင်း ဖြစ်သော်လည်း [[ထေရဝါဒ]][[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]အခိုင်အမာ ထွန်းကားသည့် ဒေသဖြစ်သည်။ ကျေးရွာတိုင်းတွင် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း များရှိပြီး အမျိုးသားတိုင်းသည် ရဟန်းဝတ်သည့် ဓလေ့ရှိသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့်အတူ ရိုးရာနတ်ကိုးကွယ်မှု ကိုလည်း ပေါင်းစပ်ယုံကြည်ကြပြီး သစ်ပင်ကြီးများနှင့် တောင်စောင့်နတ်များကို ပူဇော်လေ့ရှိသည်။&lt;ref&gt;McCarthy, Susan. (2009). ''Communist Multiculturalism''. University of Washington Press.&lt;/ref&gt;

=== ဗိသုကာပညာ ===
တိုင်လူးတို့၏ ရိုးရာအိမ်များသည် ခြေတံရှည် ဝါးအိမ် (Stilt Houses) များ ဖြစ်ကြသည်။အိမ်ခေါင်မိုးကို ငါးကြေးခွံပုံစံ အုတ်ကြွပ်များဖြင့် မိုးလေ့ရှိပြီး ဒေသ၏ ပူအိုက်စိုစွတ်သော ရာသီဥတုကို ခံနိုင်ရည်ရှိအောင် တည်ဆောက်ထားသည်။အိမ်ခေါင်မိုးနှင့် ဘုန်းကြီးကျောင်းဆောင်များတွင် ဒေါင်းရုပ် နှင့် ဆင်ရုပ်များကို အလှဆင်လေ့ရှိပြီး ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ကံကောင်းခြင်း၏ ပြယုဂ်များ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Gao, Lishi. (1999). ''The Traditional Architecture of Xishuangbanna''. Yunnan University Press.&lt;/ref&gt;

== ပွဲတော်များ ==

=== ၁။ ရေပက်ဖျန်းပွဲတော် ===

စစ်ဆောင်ပန္နားဒေသရှိ [[လူးရှမ်း]] တို့၏ သင်္ကြန်ပွဲတော် သည် မြန်မာနိုင်ငံမှတဆင့် ပြန့်ပွားသွားသော [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]] နှင့်အတူ ရောက်ရှိလာခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Grabowsky, Volker. (2003). ''The Tai Lue: A Historical Perspective''. Silkworm Books.&lt;/ref&gt; အေဒီ (၁၁) ရာစု [[ပုဂံ]]နိုင်ငံတော်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ အထူးထွန်းကားခဲ့ပြီးနောက်၊ သာသနာပြုလုပ်ငန်းများနှင့် လူမျိုးစုရွှေ့ပြောင်းမှုများကြောင့် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]မှတစ်ဆင့် စစ်ဆောင်ပန္နားဒေသသို့ ထေရဝါဒယဉ်ကျေးမှုနှင့်အတူ သင်္ကြန်ဓလေ့သည် ပါဝင်သွားခဲ့သည်။

သမိုင်းပညာရှင်အချို့၏ အဆိုအရ စစ်ဆောင်ပန္နား၏ သင်္ကြန်ပွဲတော်သည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၇၀၀ ကျော်ခန့် (အေဒီ ၁၃ ရာစု) တွင် ခိုင်ခိုင်မာမာ စတင်တည်ရှိနေပြီ ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။&lt;ref&gt;Davis, Sara L. M. (2005). ''Song and Bird-Skins: A Poetics of Indigenous Revival in China''. University of Washington Press.&lt;/ref&gt; စစ်ဆောင်ပန္နား သင်္ကြန်သည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၇၀၀ ကျော်ကပင် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာနှင့်အတူ အမြစ်တွယ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို တရုတ်အစိုးရက ၁၉၆၁ ခုနှစ်မှစတင်၍ တရားဝင် အားပေးမြှင့်တင်ခဲ့ပြီး ယခုအခါ ယူနန်ပြည်နယ်၏ အထင်ရှားဆုံးသော ခရီးသွားလုပ်ငန်း ပြယုဂ်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;McCarthy, Susan. (2009). ''Communist Multiculturalism: Religion and the Politics of Identity in China''. University of Washington Press.&lt;/ref&gt;

ပွဲတော်၏ ပထမဆုံးနေ့ကို အဓိကအားဖြင့် [[မဲခေါင်မြစ်]] (လန်ချန်းမြစ်) ပေါ်၌ ကျင်းပသည်။ ဤနေ့တွင်နဂါးလှေပြိုင်ပွဲကျင်းပြီး၊ ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုအရ နဂါးလှေပြိုင်ခြင်းသည် ရာသီဥတု မှန်ကန်စေရန်နှင့် မြစ်စောင့်နတ်ကို ပူဇော်ရန် ရည်ရွယ်သည်။ ပြိုင်ပွဲဝင် လှေများသည် ဆေးရောင်စုံ ခြယ်သထားသော နဂါးခေါင်းများ တပ်ဆင်ထားသည်။ ညပိုင်းတွင် ကုန်းမိန်းမီးပုံးပျံ ပေါင်း ထောင်နှင့်ချီ၍ ကောင်းကင်သို့ လွှတ်တင်ကြပြီး အတိတ်မှ ကံမကောင်းခြင်းများကို လွှင့်ပစ်ခြင်းနှင့် အနာဂတ်အတွက် ဆုတောင်းခြင်းကို ကိုယ်စားပြုသည်။&lt;ref&gt;Gao, Lishi. (1999). ''The Traditional Architecture and Festivals of Xishuangbanna''. Yunnan University Press.&lt;/ref&gt;

ဒုတိယနေ့တွင် ဒေသခံများသည် ရိုးရာဝတ်စုံများကို အပြည့်အစုံ ဆင်ယင်ကြပြီး အစုအဖွဲ့လိုက် ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲများကို ဆင်နွှဲကြသည်။တတိယနေ့သည် ပွဲတော်၏ အထွတ်အထိပ်နေ့ ဖြစ်ပြီး &quot;နှစ်သစ်ကူးနေ့&quot; လည်း ဖြစ်သည်။ နံနက်စောစောတွင် ဒေသခံများသည် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများသို့ သွားရောက်ကာ ရုပ်ပွားတော်များကို နံ့သာရေဖြင့် သပ္ပာယ်ကြသည်။ ထို့နောက် သံဃာတော်များအား ဆွမ်းလောင်းလှူ၍ တရားနာကြသည်။&lt;ref&gt;Peters, Heather A. (1990). ''Buddhism and Spirit Cults among the Tai Lue''. University of Pennsylvania.&lt;/ref&gt; ဘာသာရေး အခမ်းအနားများ ပြီးဆုံးပါက လူအချင်းချင်း ရေပက်ဖျန်းကြသည်။ စစ်ဆောင်ပန္နားတွင် ရေပက်ခြင်းမှာ &quot;မင်္ဂလာရှိခြင်း&quot; ဖြစ်သဖြင့် လူတိုင်းသည် ရွှဲရွှဲစိုနေအောင် ပက်ဖျန်းခြင်းကို နှစ်သက်ကြသည်။
&lt;ref&gt;Grabowsky, Volker. (2003). ''The Tai Lue: A Historical Perspective''. Silkworm Books.&lt;/ref&gt;

=== ၂။ ကထိန် အလှူပွဲများ (Tan Tan Festival) ===
မြန်မာနိုင်ငံ၏ သီတင်းကျွတ်နှင့် တန်ဆောင်တိုင် ကာလများကဲ့သို့ပင် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများသို့ လှူဖွယ်ပစ္စည်းများကို ဝါးဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော &quot;ပဒေသာပင်&quot; များပေါ်တွင် ဆင်ယင်၍ စီတန်းလှည့်လည် လှူဒါန်းကြသည်။ ဤပွဲတော်တွင် ရိုးရာတေးဂီတနှင့် မောင်း၊ လင်းကွင်း တီးခတ်မှုများဖြင့် ပျော်ရွှင်စွာ ကျင်းပကြသည်။

=== ၃။ ခါးပတ်ပွဲနှင့် အပျိုတော်အက ===
တိုင်လူးအမျိုးသမီးများသည် ရိုးရာဝတ်စုံအဖြစ် အင်္ကျီရင်စေ့နှင့် လုံချည်ရှည်များကို ဝတ်ဆင်ကာ ခါးတွင် လက်ရာမြောက်သော ငွေခါးပတ်များကို ပတ်ထားလေ့ရှိသည်။ ပွဲလမ်းသဘင်များတွင် ငွေခါးပတ်များကို အားပြိုင်ဝတ်ဆင်ကာ ကခုန်ကြသည့် ဓလေ့မှာ ထင်ရှားသော ရှုခင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Grabowsky, Volker. (2003). ''The Tai Lue: A Historical Perspective''. Silkworm Books.&lt;/ref&gt;

== စားသောက်ဖွယ်ရာ ==
စစ်ဆောင်ပန္နား အစားအစာသည် ရှမ်းအစားအစာနှင့် ဆင်တူပြီး စပ်သော၊ ချဉ်သော အရသာကို ဦးစားပေးသည်။
* **ထင်ရှားသော အစားအစာ:** ဝါးကျည်တောက်ဆွမ်း၊ ငါးကင် (Lemongrass Fish)၊ ဟင်းထုပ်နှင့် ဒေသထွက် လက်ဖက်ရည် (Pu-erh Tea) တို့ဖြစ်သည်။ လက်ဖက်ရည်သည် ဤဒေသ၏ အဓိကထွက်ကုန်ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာကျော်သည်။

== စစ်ဆောင်ပန္နား (သို့မဟုတ်) ကျိုင်းရုံးကြီး တစ်ဆယ့်နှစ်ပန္နား သမိုင်းကြောင်း ==

'''စစ်ဆောင်ပန္နား''' (Xishuangbanna) သို့မဟုတ် မြန်မာရာဇဝင်များတွင် '''ကျိုင်းရုံးကြီး တစ်ဆဲ့နှစ်ပန္နား''' ဟု ထင်ရှားသော ဤဒေသသည် ရှမ်းဘာသာစကားအရ &quot;လယ်တွင်းတစ်ဆယ့်နှစ်ခရိုင်&quot; ဟု အဓိပ္ပာယ်ရကာ ရှေးယခင်ကတည်းက [[လူးရှမ်ဍ]] (Tai Lue) တို့ အစဉ်အဆက် နေထိုင်လာခဲ့သည့် အချက်အချာဒေသဖြစ်သည်။ ရှမ်းဘာသာစကားဖြင့် &quot;စစ်ဆောင်&quot; မှာ တစ်ဆယ့်နှစ်ဖြစ်ပြီး &quot;ပန္နား&quot; မှာ လယ်ကွက် သို့မဟုတ် ခရိုင်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသဖြင့် ယင်းအမည်သည် အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေ အပိုင်းအခြားကို ရည်ညွှန်းခြင်း ဖြစ်သည်။ ကျိုင်းရုံးကြီးသည် မြို့မဗဟိုချက်ဖြစ်ပြီး ယခုအခါ တရုတ်နိုင်ငံအတွင်းရှိ ကျင်းဟုန်မြို့ (Jinghong) အဖြစ် တည်ရှိကာ မဲခေါင်မြစ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် ခြောက်ပန္နား၊ အနောက်ဘက်တွင် ခြောက်ပန္နားဟူ၍ ပန္နားပေါင်း တစ်ဆယ့်နှစ်ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ &lt;ref&gt;Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.&lt;/ref&gt;

သမိုင်းကြောင်းအရ ကျိုင်းရုံးသည် သီးခြားလွတ်လပ်သော နိုင်ငံအဖြစ် တည်ရှိခဲ့ဖူးပြီး ၎င်း၏ယဉ်ကျေးမှုမှာ [[ကျိုင်းတုံ]]ရှိ ဂုံလူမျိုးများနှင့်လည်းကောင်း၊ [[ဇင်းမယ်]] (ချင်းမိုင်) ယဉ်ကျေးမှုနှင့်လည်းကောင်း အလွန်နီးစပ်သည်။ မြန်မာ့သမိုင်းတွင် [[ဘုရင့်နောင်]] မင်းတရားကြီး လက်ထက်၌ ဇင်းမယ်နှင့် ကျိုင်းတုံတို့နှင့်အတူ ကျိုင်းရုံးကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက် နယ်မြေကို ခရိုင်တစ်ဆယ့်နှစ်ခု ခွဲခြားအုပ်ချုပ်ခဲ့ရာမှ &quot;စစ်ဆောင်ပန္နား&quot; ဟူသော အခေါ်အဝေါ်သည် ပိုမိုခိုင်မာလာခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;မှန်နန်းရာဇဝင်တော်ကြီး (ပထမတွဲ)။&lt;/ref&gt; ဘုရင့်နောင်လွန်ပြီးနောက်တွင် ကျိုင်းရုံးနယ်သည် တရုတ်နှင့် မြန်မာဩဇာ နှစ်ဖက်ကြားတွင် ရံဖန်ရံခါ တည်ရှိခဲ့သော်လည်း ကုန်းဘောင်ခေတ် [[နောင်တော်ကြီးမင်း]] လက်ထက်မှစ၍ မြန်မာပိုင်နက်အဖြစ် အခိုင်အမာ ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့သည်။

မြန်မာမင်းများ လက်ထက်၌ ကျိုင်းရုံးကို တိုင်းကြီးတစ်တိုင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြရာ [[ဆင်ဖြူရှင်မင်း]]၏ ဘုံစံတုလွတ်ကျောင်း ကျောက်စာတွင် ကျိုင်းရုံးကို '''မဟာနာဂရတိုင်း''' ဟုလည်းကောင်း၊ [[ပုဂံမင်း]] လက်ထက် အိမ်တော်ရာဘုရား ကျောက်စာတွင်မူ ကျိုင်းရုံးနှင့် မိုင်းစယ်မြို့တို့ကို အခြေပြု၍ '''ဇောတိနဂရတိုင်း''' ဟုလည်းကောင်း အသီးသီး ဂုဏ်ပြုဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ &lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၁၂)။&lt;/ref&gt; ထို့ကြောင့် စစ်ဆောင်ပန္နား သို့မဟုတ် ကျိုင်းရုံးပြည်ကြီးသည် မြန်မာ့လက်နက်နိုင်ငံတော်၏ အရှေ့ဘက် အစွန်အဖျားတွင် အရေးပါသော နယ်မြေတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ သို့သော် အင်္ဂလိပ်တို့ မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်ချိန်တွင် ဝေးလံသော ဤနယ်မြေများကို ချန်လှပ်ခဲ့သဖြင့် ယခုအခါ စစ်ဆောင်ပန္နားသည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ယူနန်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ တစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိနေခြင်း ဖြစ်ပါတော့သည်။

== ပြင်ပလင့်ခ်များ ==
* [http://www.xsbn.gov.cn/ စစ်ဆောင်ပန္နား အစိုးရဝက်ဘ်ဆိုဒ်] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210507130724/http://www.xsbn.gov.cn/ |date=7 May 2021 }}

[[Category:ယူနန်ပြည်နယ်]]
[[Category:တရုတ်နိုင်ငံရှိ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စုများ]]
[[Category:ရှမ်းသမိုင်း]]

== ကိုးကားချက်များ ==
{{Reflist}}

[[Category:စစ်ဆောင်ပန္နား]]
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]]
[[Category:ရှမ်းပြည်နယ်သမိုင်း]]
[[Category:တိုင်နွယ်ဖွားများ၏ ယဉ်ကျေးမှု]]
[[Category:ယူနန်ပြည်နယ်၏ သမိုင်း]]
[[Category:ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]]


[[ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်]]</text>
      <sha1>ssn5zde1aii9jn9pl2l5hq2xthbyoi6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မြန်မာ သက္ကရာဇ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19508</id>
    <revision>
      <id>1028959</id>
      <parentid>1028787</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T11:31:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chenzeyan29</username>
        <id>141880</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1028959</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22154" sha1="3uz45hho6xtw5osqsbkgsfu72yq1y7p" xml:space="preserve">'''မြန်မာသက္ကရာဇ်''' (သို့မဟုတ်) '''ကောဇာသက္ကရာဇ်'''သည် လကိုအခြေခံသော လများနှင့် ကြယ်တာရာသွားလာမှုကို အခြေခံသော နှစ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် နေလသွားပြက္ခဒိန် (Lunisolar calendar) တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ဤပြက္ခဒိန်သည် ရှေးဟောင်း ဟိန္ဒူပြက္ခဒိန်စနစ်အပေါ် အများစုအခြေခံထားသော်လည်း အိန္ဒိယစနစ်များနှင့်မတူဘဲ မက်တွန်စနစ် (Metonic cycle) ကို အသုံးပြုထားသည်။&lt;ref name=&quot;clancy&quot;&gt;J.C. Clancy, &quot;The Burmese Calendar&quot;, 1906.&lt;/ref&gt; ထို့ကြောင့် ဟိန္ဒူပြက္ခဒိန်၏ ကြယ်တာရာနှစ်များနှင့် မက်တွန်စနစ်၏ အပူပိုင်းနှစ် (Tropical years) တို့အကြား ကိုက်ညီမှုရှိစေရန်အတွက် ဝါထပ်လနှင့် ရက်ငင်ရက်များကို ပုံသေမဟုတ်သော အပိုင်းအခြားများအလိုက် ထည့်သွင်းညှိနှိုင်းရသည်။
ဤပြက္ခဒိန်ကို [[သရေခေတ္တရာ]]နိုင်ငံတော် (ပျူခေတ်) တွင် ခရစ်သက္ကရာဇ် ၆၃၈-၆၄၀ ခုနှစ်ဝန်းကျင်၌ စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်ဟု ယူဆကြပြီး ယနေ့တိုင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ခေတ်အဆက်ဆက်တွင် စဉ်ဆက်မပြတ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;eade&quot;&gt;J.C. Eade, &quot;The Calendrical Systems of Mainland South-East Asia&quot;, 1995.&lt;/ref&gt; ထို့ပြင် ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းအထိ အရှေ့တောင်အာရှတိုက်မကြီးရှိ ရခိုင်၊ လန်နား (Lan Na)၊ [[စစ်ဆောင်ပန္နား|စစ်ဆောင်ပန်းနား၊]] လန်ဆန်း (Lan Xang)၊ ယိုးဒယား (Siam) နှင့် ကမ္ဘောဒီးယား စသည့် နိုင်ငံများတွင်လည်း ရုံးသုံးပြက္ခဒိန်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;hla-par&quot;&gt;ဦးလှပ၊ &quot;မြန်မာ့ပြက္ခဒိန်သုတေသန&quot;၊ ၁၉၈၇။&lt;/ref&gt;
လက်ရှိတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ အင်္ဂလိပ်ပြက္ခဒိန် (Gregorian calendar) နှင့်အတူ တရားဝင်ရုံးသုံးပြက္ခဒိန်အဖြစ် အသုံးပြုလျက်ရှိပါသည်။ မြန်မာ့နှစ်သစ်ကူး သင်္ကြန်ပွဲတော် အပါအဝင် ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ အစဉ်အလာပွဲတော်များနှင့် ရိုးရာဓလေ့နေ့ရက်များကို သတ်မှတ်ရာတွင် ဤပြက္ခဒိန်ကို ဆက်လက်အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;myan-encyclopedia&quot;&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၁၀)၊ &quot;သက္ကရာဇ်&quot;။&lt;/ref&gt;
{{မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု}}

== သက္ကရာဇ်==
(၁) မဟာသက္ကရာဇ် = [[ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား]]ရှင်၏ ဘိုးတော် (သီရိမဟာ [[မာယာဒေဝီ]]၏ ခမည်းတော်) ဒေဝဒဟပြည့်ရှင်ဘုရင် အဉ္စနမင်းကြီးသည် ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဉ်ရ ဒေဝီလရသေ့နှင့် တိုင်ပင်ပြီး မိမိလက်ထက်၌ ရောက်ဆဲဖြစ်သော သက္ကရာဇ် (၈၆၄၅)ခုကို ထိုနှစ် တပေါင်းလကွယ် စနေနေ့ အထိ ဖြိုပြီးလျှင် တန်ခူးလဆန်း(၁)ရက် တနင်္ဂနွေနေ့ကို အစပြု၍ သက္ကရာဇ်တစ်ခု ထားလေသည်။ ထိုသက္ကရာဇ်ကို မဟာသက္ကရာဇ်ဟု ခေါ်တွင်လေသည်။ ထိုအချိန်သည် မြတ်စွာဘုရား ဖွားတော်မမူမီ (၆၈)နှစ် အလိုဖြစ်သည်။ ဂေါတမဘုရားရှင်၏ သက်တော် (၈၀)နှင့်ပေါင်းသော မဟာသက္ကရာဇ်၏ သက်တမ်းမှာ (၁၄၈)နှစ်သာ ရှိသည်။ ထို ၁၄၈-နှစ်ကို ဖြိုပြီး သာသနာသက္ကရာဇ်ကို စ၍တွက်သည်။ 

(၂) သာသနာသက္ကရာဇ် = မဟာသက္ကရာဇ်၏ သက်တမ်းမှာ (၁၄၈)နှစ်သို့ ရောက်သောအခါ ဂေါတမဘုရားရှင်သည် ပရိနိဗ္ဗာန် စံတော်မူသည်။ သာသနာတော် အနှစ် (၅၀၀၀)ကိုလည်း ထားတော်မူခဲ့သည်။ ပရိနိဗ္ဗာန် စံတော်မူပြီး လေးလအကြာ ရာဇဂြိုဟ်ပြည့်ရှင်ဘုရင် အဇာတသတ် ကြီးကြပ်၍ ပထမသင်္ဂါယနာတင်တော်မူပြီးနောက် သက္ကရာဇ် (၁၄၈)ကို ဖြိုခွင်းပြီး သာသနာနှစ် သက္ကရာဇ်(၁)ခု ကြွင်းထားခဲ့သည်။ ထိုမှစ၍ သာသနာသက္ကရာဇ် ပေါ်ပေါက်လာသည်။ 

(၃) ကောဇာ (ဂေါဇာ)သက္ကရာဇ်၊ မြန်မာသက္ကရာဇ် = ပေါက္ကံမင်းဆက် ပုပ္ပားစောရဟန်းမင်းလက်ထက်မှ စ၍ ရေတွက်သည်။ (လက်ရှိ မြန်မာ ပြက္ခဒိန်)

== သက္ကရာဇ် ဖြိုခြင်း အစ ==
ဂေါတမဘုရားရှင်၏ ဘိုးတော် အဉ္ဇနမင်းကြီး လက်ထက်တွင် ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဉ်ရ ဒေဝီလရသေ့နှင့် တိုင်ပင်ပြီး ရှိရင်းသက္ကရာဇ်(၈၆၄၇)နှစ်မှ (၈၆၄၅)နှစ်ဖြို၍ ကျန်နှစ်နှစ်ကို ဘိုးတော်အဉ္ဇဇနမင်း ဖြိုကြွင်းသော အဉ္ဇနသက္ကရာဇ် (မဟာသက္ကရာဇ်)အဖြစ် သုံးစွဲခဲ့လေသည်။ 

အဉ္ဇနသက္ကရာဇ် အတွင်းမှာပင် ဂေါတမဘုရားရှင် သည် သက္ကရာဇ် ၁၄၈ ခုနှစ် ကဆုန်လပြည့်တွင် ပရိနိဗ္ဗာန် စံဝင်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုနှစ်မှာပင် ဝါခေါင်လ မှ စ၍ ပထမ သင်္ဂါယနာ တင်ရာ ၇- လကြာခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က မဂဓတိုင်း၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ စိုးစံသောဘုရင် အဇာတသတ် နှင့် အရှင်မဟာကဿပတို့ တိုင်ပင်ပြီး ရှိပြီး ၁၄၈-ခုနှစ် ကို ဖြို၍ ထိုနှစ်ကို ဗုဒ္ဓသာသနာနှစ် (သာသနာသက္ကရာဇ်) ၁- ခုနှစ် ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။

ထိုမှတစ်ဖန် အစဉ်အဆက် သာသနာသက္ကရာဇ် ကို ဆက်လက် သုံးစွဲလာခဲ့ကြရာ သာသနာသက္ကရာဇ် ၆၂၄-ခု ရောက်သောအခါ သရေခေတ္တရာပြည့်ရှင် သုမုန္ဒီရဇ် မင်းလက်ထက်တွင် ရှေးဆရာ ပညာရှိ ရသေ့ကြီးများ၏ နည်းအရ ဒေါဒေါရသ (ခေါ်) နှစ်ရှည်သက္ကရာဇ် ဖြိုကိန်းနှင့် ကြုံကြိုက်သဖြင့် ၆၂၄-ခုနှစ်မှ ၆၂၂-ခုနှစ်ကို ဖြို၍ အကြွင်း ၂ -နှစ်ကို ထားကာ သုမုန္ဒရဇ်(သရေခေတ္တရာ) သက္ကရာဇ်အဖြစ် မှတ်သားသုံးစွဲ ခဲ့ပြန်သည်။ 

သုမုန္ဒရဇ်သက္ကရာဇ် ၅၆၂-ခုသို့ ရောက်သောအခါ ပေါက္ကံပြည့်ရှင် ဆရာသင်္ဃရာဇ် ခေါ် [[ပုပ္ပါးစောရဟန်းမင်း]]လက်ထက် ခန်းဆပဉ္ဇာ (ခေါ်) 
နှစ်တိုသက္ကရာဇ် ဖြိုကိန်းနှင့် ကြုံကြိုက်ပြန်သည်နှင့် ၅၆၂-ခုမှ ခန်းဆပဉ္ဇာ ၅၆၀-ခု ဖြိုပြီးကျန်သော ၂-ခုကို ပေါက္ကံသက္ကရာဇ် အဖြစ် ယနေ့ထိ အဖြိုမရှိတော့ဘဲ ဆက်လက်သုံးစွဲခဲ့သည်။ ထိုသုံးစွဲခဲ့သော ပေါက္ကံသက္ကရာဇ်များသည် ယခုအခါ မြန်မာ ကောဇာသက္ကရာဇ် (ဂေါဇာသက္ကရာဇ်) ဟုခေါ်သည်။ 

ထိုအချိန် မှ စ၍ သာသနာသက္ကရာဇ် ဟူသော မူလ အခေါ် ပျောက်သွားကာ ကောဇာသက္ကရာဇ် (သို့) သက္ကရာဇ် ဟုသာ သုံးပါတော့သည်။ သိရိခေတ္တရာပြည် ဘုရင် သုမုန္ဒီရဇ်မင်း ဖြိုသော ၆၂၂ - ကို ပုပ္ပားစောရဟန်း လက်ထက် ဖြိုသော ၅၆ဝ နှင့် ပေါင်းလျှင် ၁၁၈၂ နှစ် ရသည်။ ယင်း ၁၁၈၂ ကို လက်ရှိရောက်နေသော ကောဇာသက္ကရာဇ်တွင် ထည့်ပေါင်းပါက ပထမသင်္ဂါယနာတင်ချိန်က စခဲ့သော သာသနာသက္ကရာဇ်ကို ရသည်။

== ကောဇာသက္ကရာဇ်နှင့် သာသနာနှစ် ==
ယခုအခါ ကောဇာသက္ကရာဇ်နှင့် သာသနာနှစ်တို့မှာ ကွဲပြားခြားနားနေပြန်သည်။ 
ကောဇာသက္ကရာဇ်မှာ ၁၃၀ဝ ကျော်သာ ရှိသေးသော်လည်း သာသနာနှစ်မှာ ၂၅၀ဝ ကျော်နေပြီ ဖြစ်သည်။ 

ထိုသို့ ကွဲပြားခြားနားနေသည်မှာ ပရိနိဗ္ဗာန် စံဝင်တော်မူပြီးနောက် စိုးစံသောဘုရင် အဇာတသတ် နှင့် အရှင်မဟာကဿပတို့ တိုင်ပင်ပြီး ပထမ သင်္ဂါယနာတင်သော နှစ်ကို ပထမမူလ ဗုဒ္ဓသာသနာနှစ် (၁)ခုဟု သုံးစွဲခဲ့လေသည်။ ထိုစဉ်က သက္ကရာဇ် နှစ်မျိုး မရှိသေးချေ။ 

သာသနာသက္ကရာဇ် ၆၂၄-ခု ရောက်သောအခါ သုမုန္ဒီရဇ်မင်းလက်ထက်တွင် ဒေါဒေါရသ (ခေါ်) နှစ်ရှည်သက္ကရာဇ် ဖြိုကိန်းနှင့် ကြုံကြိုက်သဖြင့် ၆၂၄-ခုနှစ်မှ ၆၂၂-ခုနှစ်ကို ဖြို၍ အကြွင်း ၂ -နှစ်ကို ထားကာ သုံးစွဲခဲ့သောအခါ ကောဇာသက္ကရာဇ်နှင့် သာသနာနှစ် ဟူ၍(၂)မျိုး ကွဲပြားလာခြင်း ဖြစ်သည်။ ယခုအခါ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ကောဇာသက္ကရာဇ်ကို အစဉ်အမြဲသုံးစွဲပြီး သာသနာနှစ်ကိုကား အသိအမှတ်ပြုသည့် အနေဖြင့်သာ သုံးစွဲခဲ့လေသည်။ 
* (ထိုင်းနိုင်ငံ ယိုးဒယားတွင် သာသနာနှစ်ကို သက္ကရာဇ်အဖြစ် သုံးစွဲပေသည်။)

သာသနာနှစ် သိလိုပါက ကောဇာသက္ကရာဇ် ကို (၁၁၈၂)နှစ်နှင့် ထည့်ပေါင်းလျှင် သာသနာနှစ် အမှန် ဖြစ်ပေသည်။

'''သက္ကကောဇာ၊ တည်ပြီးခါဝယ်၊ တစ်တစ်ရှစ်နှစ်(၁၁၈၂)နှောတုံလစ်က၊ တိတ်ဖြစ်သာသနာ၊ မှတ်ကြရာ၏'''ဟုပညာရှိများ ညွှန်ကြားထား၏။
&lt;ref&gt;ပညာအလင်းပြ ရုံးသုံး၊ ကျောင်းသုံး အင်္ဂလိပ်မြန်မာ '''နှစ်တစ်ရာပြက္ခဒိန်''' စာအုပ်&lt;/ref&gt;

== အလွယ်ကူဆုံးမှတ်ရန် ==
# လက်ရှိ ခရစ်နှစ် က (၆၃၈) ကို နှုတ်လျှင် မြန်မာသက္ကရာဇ် ကို ရမည်။
# မြန်မာ ပြက္ခဒိန်နှစ် ကို (၁၁၈၂) ပေါင်းပါက သာသနာနှစ် ကို ရမည်။

== သက္ကရာဇ်ဖြိုရာ အင်္ဂါ ၃-ပါး ==
သက္ကရာဇ်ဖြိုခြင်း ဟူသည်ကား ဂဏန်းသင်္ချာအရေအတွက်တွေ များလာသည်ကို လွယ်ကူစွာ သိမှတ်နိုင် စေရန်ရည်သန်၍ အသစ်အတို ပြုခြင်းပင်ဖြစ်၏၊ သို့သော် အောက်ပါ အင်္ဂါ၃-ပါးနှင့် ညီညွတ်မှ ဖြိုအပ်သည်၊ဖြိုကောင်းသည်ဟု ပညာရှိတို့တွက်ကိန်းပုံစံ ထားကြကုန်၏၊ ကံနီ အတွင်းဝန်မင်းကမူ ကိန်းခမ်းညီးအောင်ဖြိုခြင်းသာ လိုရင်းပဓာနမှတ် ဟု ဆိုလေသည်။ 

# ရောက်ဆဲသက္ကရာဇ်တည် ၇-ခုနှင့်စား၊ အကြွင်းမဲ့ပြတ်၊
# ရောက်ဆဲ သက္ကရာဇ်တည် ၁၉-ခုစား၊အကြွင်းမရှိပြတ်၊ 
# ရောက်ဆဲသက္ကရာဇ်တည် ၉၅-ခုစား၊အကြွင်းမရှိပြတ်။

=== သက္ကရာဇ်ဖြိုမင်း၊ ၇-စင်း၊ ဘယ်မင်းဘယ်ခါ ဖြိုသနည်း ===

ဤ၌ သက္ကရာဇ်ကိုဖြိုသွားကြသောမင်းနှင့် ကိန်းခမ်း ရသေ့ရဟန်း စသည်တို့၏ အမည်များကို ရာဇဝင် မဟာဝင် သာသနာဝင် ဆရာစဉ်တို့ မှတ်တမ်းမှ သုတေသနပြု၍ တွေ့ရှိသမျှဖြင့် ထုတ်ပြဖြေကြား သွားသည်၊ အမှားပါဝင်က အမှန်ကို လျင်စွာ ရှာကြပါကုန်။

(၁) [[အာကာရဋ္ဌမင်းကြီး]] လက်ထက် ကမ္ဘာဦးကာလမှစ၍ ``မဟာသုဒ္ဓဝယပ္ပ´´ဟူသော ပိဋကသင်္ချာနှင့်အညီ သက္ကရာဇ် (၁၁၄၉၇၈၅) ခုနှစ်တို့ကိုဖြိုခဲ့သည်။ ထိုနောက်-

(၂) [[ကုသမင်းကြီး]]လက်ထက်မှာ ``နာတိမဇ္ဇလဒ္ဓံဝိယ´´ ဟူသော ပိဋကသင်္ချာကိန်းခမ်းနှင့်အညီသက္ကရာဇ် (၁၄၉၃၈၅၆၀) သော ခုနှစ်တို့ကိုဖြိုခဲ့လေသည်။ ၎င်းနောက်-

(၃) [[အဉ္စန|ဘိုးတော်အဉ္စနမင်းကြီး]]သည် ဒေဝီလရသေ့နှင့်တိုင်ပင်ကာ ``မာဃစန္ဒေ၊ သို့မဟုတ်ဏဝစန္ဒေ ´´ ဟူသော ပိဋက သင်္ချာ ကိန်းခမ်းနှင့်အညီ သက္ကရာဇ် (၈၆၄၅) ခုနှစ်တို့ကို ဖြိုခဲ့လေသည်။

ထိုနောက်မြတ်စွာဘုရားသခင် ပရိနိဗ္ဗာန် စံဝင်တော်မူပြီးသောအခါ သာသနာနှင့်ဂေါဇာနှစ် ညီစေရန်-

(၄) [[အဇာတသတ်]] မင်းကြီးနှင့် ရှင်မဟာကဿပထေရ် တိုင်ပင်ကာ ``ဒေဝီယ´´ ဟူသော ပိဋကသင်္ချာ ကိန်းနှင့်အညီ သက္ကရာဇ် (၁၄၈)ခုနှစ်တို့ကို ဖြိုလိုက်ပြန်လေသည်။

ထိုနောက် ၆၂၄-ခုနှစ်သို့ရောက်သောအခါ-

(၅) [[သုမုန္ဒရီမင်း]]ကြီးသည် [[သီရိခေတ္တရာ|သီရိခေတ္တရာပြည်ကြီး]]၌ ``ဒေါဒေါရသ ´´ကိန်းခမ်းအရ ၂-ခုကြွင်းထား ၍ သက္ကရာဇ် (၆၂၂)နှစ်တို့ကိုဖြိုလိုက်ပြန် လေသည်။ 

ထိုနောက် ၅၆၂-ခုနှစ်သို့ရောက်ပြန်သောအခါ-

(၆) [[ပုပ္ပါးစောရဟန်းမင်း|ပုပ္ပါးစောရဟန်းမင်းကြီး]] [[ပုဂံပြည်]]၌ ``အလံဗိက´´ ကိန်းကြုံ၍ ``ခဆ ပဉ္စန်း´´ ခေါ် နှစ်ပေါင်း (၅၆၀)တို့ကို ၂-ခုကြွင်းထားလျက်ဖြိုလိုက်ပြန်လေသည်။ 

ထိုမှနောက် သက္ကရာဇ် (၈၀၀)ခုနှစ်သို့ရောက်သော အခါ-

(၇) [[မိုးညှင်းသတိုး|မိုးညှင်း မင်းတရားကြီး]]သည်၊ ``အဋ္ဌနဝ သတ္တကိန်း´´ သို့မဟုတ် ``ဗသျှုဆိဒ္ဒမုနိကိန်း ´´ အရ (၇၉၈) ခုနှစ်တို့ကို ဖြိုပြန်သော်လည်း ကိန်းခမ်း မရောက်၍ မပြိုမကြေဟု ပညာရှိတို့ ဆိုကြကုန်၏၊

ထိုနောက်ကား သက္ကရာဇ်ဖြိုမင်း မရှိ မပေါ်သေးပေ။&lt;ref&gt; မြန်မာရာဇဝင်/ဝေါဟာရဋီကာ&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;
* ဖျာပုံတိုက်သစ်ဆရာတော် အရှင်ဩဘာသာဘိဝံသ ၏ သုတေသနကရုပ်ပြ အဘိဓာန် (၂၀၀၇) မှ
* သုခမှတ်စု
* ဒေါက်တာသက်လွင် ၏ သမိုင်းက ပြောသော ပုဂံ။ ပုဂံကပြောသောသမိုင်း

{{မြန်မာလများ}}

[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ဓလေ့ထုံးစံ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အချိန်]]</text>
      <sha1>3uz45hho6xtw5osqsbkgsfu72yq1y7p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1028960</id>
      <parentid>1028959</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T11:39:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chenzeyan29</username>
        <id>141880</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1028960</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28261" sha1="i9580h47tlixqktl0fnb9p77f19fbgf" xml:space="preserve">'''မြန်မာသက္ကရာဇ်''' (သို့မဟုတ်) '''ကောဇာသက္ကရာဇ်'''သည် လကိုအခြေခံသော လများနှင့် ကြယ်တာရာသွားလာမှုကို အခြေခံသော နှစ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် နေလသွားပြက္ခဒိန် (Lunisolar calendar) တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ဤပြက္ခဒိန်သည် ရှေးဟောင်း ဟိန္ဒူပြက္ခဒိန်စနစ်အပေါ် အများစုအခြေခံထားသော်လည်း အိန္ဒိယစနစ်များနှင့်မတူဘဲ မက်တွန်စနစ် (Metonic cycle) ကို အသုံးပြုထားသည်။&lt;ref name=&quot;clancy&quot;&gt;J.C. Clancy, &quot;The Burmese Calendar&quot;, 1906.&lt;/ref&gt; ထို့ကြောင့် ဟိန္ဒူပြက္ခဒိန်၏ ကြယ်တာရာနှစ်များနှင့် မက်တွန်စနစ်၏ အပူပိုင်းနှစ် (Tropical years) တို့အကြား ကိုက်ညီမှုရှိစေရန်အတွက် ဝါထပ်လနှင့် ရက်ငင်ရက်များကို ပုံသေမဟုတ်သော အပိုင်းအခြားများအလိုက် ထည့်သွင်းညှိနှိုင်းရသည်။
ဤပြက္ခဒိန်ကို [[သရေခေတ္တရာ]]နိုင်ငံတော် (ပျူခေတ်) တွင် ခရစ်သက္ကရာဇ် ၆၃၈-၆၄၀ ခုနှစ်ဝန်းကျင်၌ စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်ဟု ယူဆကြပြီး ယနေ့တိုင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ခေတ်အဆက်ဆက်တွင် စဉ်ဆက်မပြတ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;eade&quot;&gt;J.C. Eade, &quot;The Calendrical Systems of Mainland South-East Asia&quot;, 1995.&lt;/ref&gt; ထို့ပြင် ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းအထိ အရှေ့တောင်အာရှတိုက်မကြီးရှိ ရခိုင်၊ လန်နား (Lan Na)၊ [[စစ်ဆောင်ပန္နား|စစ်ဆောင်ပန်းနား၊]] လန်ဆန်း (Lan Xang)၊ ယိုးဒယား (Siam) နှင့် ကမ္ဘောဒီးယား စသည့် နိုင်ငံများတွင်လည်း ရုံးသုံးပြက္ခဒိန်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;hla-par&quot;&gt;ဦးလှပ၊ &quot;မြန်မာ့ပြက္ခဒိန်သုတေသန&quot;၊ ၁၉၈၇။&lt;/ref&gt;
လက်ရှိတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ အင်္ဂလိပ်ပြက္ခဒိန် (Gregorian calendar) နှင့်အတူ တရားဝင်ရုံးသုံးပြက္ခဒိန်အဖြစ် အသုံးပြုလျက်ရှိပါသည်။ မြန်မာ့နှစ်သစ်ကူး သင်္ကြန်ပွဲတော် အပါအဝင် ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ အစဉ်အလာပွဲတော်များနှင့် ရိုးရာဓလေ့နေ့ရက်များကို သတ်မှတ်ရာတွင် ဤပြက္ခဒိန်ကို ဆက်လက်အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;myan-encyclopedia&quot;&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၁၀)၊ &quot;သက္ကရာဇ်&quot;။&lt;/ref&gt;
{{မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု}}

== မြန်မာပြက္ခဒိန်၏ လည်ပတ်ပုံနှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုစနစ် ==
မြန်မာပြက္ခဒိန်သည် နေ၏သွားလာမှုနှင့် လ၏ဖြစ်စဉ်များကို ပေါင်းစပ်တွက်ချက်ထားသည့် နေလသွားပြက္ခဒိန် (Lunisolar Calendar) အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ဤစနစ်သည် ရှေးမြန်မာတို့၏ သင်္ချာနှင့် နက္ခတ္တဗေဒ ကျွမ်းကျင်မှုကို ဖော်ပြနေပြီး၊ အခြေခံအားဖြင့် ဟိန္ဒူတို့၏ &quot;သူရိယသိဒ္ဓန္တ&quot; နက္ခတ်ကျမ်းအပေါ် အခြေခံထားသော်လည်း မြန်မာ့ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ကိုက်ညီအောင် ပြုပြင်ထားသော &quot;မကာရန္တ&quot; နှင့် &quot;သုဒ္ဓဒိန်း&quot; တွက်နည်းများကို အသုံးပြုသည်။&lt;ref name=&quot;clancy-tech&quot;&gt;J.C. Clancy, &quot;The Burmese Calendar&quot;, 1906, p. 12.&lt;/ref&gt;

မြန်မာ့ပြက္ခဒိန်၏ လည်ပတ်မှုကို အဓိကယူနစ် (၂) ခုဖြင့် ညှိနှိုင်းသည်။ လ၏ဖြစ်စဉ် (လဆန်းမှ လကွယ်) ကြာမြင့်ချိန်ကို (၂၉.၅၃၀၅၈) ရက်ဟူသော &quot;လတွက်ပုံ&quot; (Synodic Month) အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး၊ ကမ္ဘာက နေကို တစ်ပတ်ပတ်မိရန် ကြာမြင့်ချိန်ကို (၃၆၅.၂၅၈၇) ရက်ဟူသော &quot;နှစ်တွက်ပုံ&quot; (Sidereal Year) အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။&lt;ref name=&quot;eade-1995&quot;&gt;J.C. Eade, &quot;The Calendrical Systems of Mainland South-East Asia&quot;, 1995.&lt;/ref&gt; ဤသို့ဖြင့် နေနှင့်လ၏ အချိန်ကွာခြားမှုကို ညှိရန် ရက်ငင်ခြင်းနှင့် ဝါထပ်ခြင်း စနစ်များကို အသုံးပြုရသည်။

နေနှစ် သည် လနှစ် ထက် ၁၁ ရက်ခန့် ပိုရှည်သဖြင့်၊ ရာသီနှင့် လများ ကိုက်ညီနေစေရန် မြန်မာတို့သည် '''မက်တွန်စနစ် (Metonic Cycle)''' ကို အသုံးပြုကာ ၁၉ နှစ်လျှင် ၇ ကြိမ်နှုန်းဖြင့် ဝါဆိုလကို နှစ်ထပ် (ဒုတိယဝါဆို) ပြုလုပ်၍ ဝါထပ်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;hla-par-87&quot;&gt;ဦးလှပ၊ &quot;မြန်မာ့ပြက္ခဒိန်သုတေသန&quot;၊ ၁၉၈၇၊ စာ-၄၅။&lt;/ref&gt; ထို့ပြင် လ၏ရက်များကို နေနှင့်ကိုက်စေရန် နယုန်လတွင် (၁) ရက် ထပ်တိုးသည့် &quot;ရက်ငင်ခြင်း&quot; (နယုန်ကြီး) ကိုလည်း စနစ်တကျ ထည့်သွင်းတွက်ချက်သည်။

ရှေးမြန်မာပညာရှင်များသည် ကိန်းဂဏန်းကြီးများကို တွက်ချက်ရာတွင် လွယ်ကူစေရန် သက္ကရာဇ်ကို တည်၍ ကိန်းသေများဖြင့် စားကာ ရရှိလာသော &quot;အကြွင်း&quot; ကိုကြည့်၍ ထိုနှစ်၏ ဝါထပ်၊ ရက်ငင် နှင့် သင်္ကြန်ကျချိန်ကို သိရှိနိုင်သော ခြောက်ထပ်ကိန်း နှင့် သုဒ္ဓဒိန်း ပုံသေနည်းများကို တီထွင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;aye-naing&quot;&gt;ဦးအေးနိုင် (မဟာဝိဇ္ဇာ)၊ &quot;မြန်မာ့ပြက္ခဒိန် သုတေသနကျမ်း&quot;၊ စာ-၁၁၂။&lt;/ref&gt; ဤတွက်ချက်မှုများသည် ဒီဂရီ၊ မိနစ်၊ စက္ကန့်အထိ တိကျသဖြင့် ရေတက်ရေကျနှင့် ရာသီဥတု ခန့်မှန်းရာတွင် အလွန်ထိရောက်သည်။

ပုဂံခေတ် အေဒီ ၁၁ ရာစုကတည်းကပင် မြန်မာတို့သည် နက္ခတ် (၂၇) လုံးနှင့် ရာသီ (၁၂) ပါးစနစ်ကို ကျွမ်းကျင်စွာ အသုံးပြုနေပြီဖြစ်ကြောင်း ကျောက်စာအထောက်အထားများက သက်သေပြနေသည်။&lt;ref name=&quot;dr-than-tun-64&quot;&gt;ဒေါက်တာသန်းထွန်း၊ &quot;ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်&quot;၊ ၁၉၆၄။&lt;/ref&gt; နန်းတွင်း၌ ဟူးရားဖြူ၊ ဟူးရားညို အစရှိသော ပညာရှင်များက ပြက္ခဒိန်ကို နှစ်စဉ် စနစ်တကျ ပြုစုခဲ့ကြပြီး ယနေ့တိုင် မြန်မာတို့၏ လူမှုစီးပွားနှင့် ဘာသာရေးပွဲတော်များတွင် ဤစနစ်သည် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ တည်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။

== သက္ကရာဇ်==
(၁) မဟာသက္ကရာဇ် = [[ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား]]ရှင်၏ ဘိုးတော် (သီရိမဟာ [[မာယာဒေဝီ]]၏ ခမည်းတော်) ဒေဝဒဟပြည့်ရှင်ဘုရင် အဉ္စနမင်းကြီးသည် ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဉ်ရ ဒေဝီလရသေ့နှင့် တိုင်ပင်ပြီး မိမိလက်ထက်၌ ရောက်ဆဲဖြစ်သော သက္ကရာဇ် (၈၆၄၅)ခုကို ထိုနှစ် တပေါင်းလကွယ် စနေနေ့ အထိ ဖြိုပြီးလျှင် တန်ခူးလဆန်း(၁)ရက် တနင်္ဂနွေနေ့ကို အစပြု၍ သက္ကရာဇ်တစ်ခု ထားလေသည်။ ထိုသက္ကရာဇ်ကို မဟာသက္ကရာဇ်ဟု ခေါ်တွင်လေသည်။ ထိုအချိန်သည် မြတ်စွာဘုရား ဖွားတော်မမူမီ (၆၈)နှစ် အလိုဖြစ်သည်။ ဂေါတမဘုရားရှင်၏ သက်တော် (၈၀)နှင့်ပေါင်းသော မဟာသက္ကရာဇ်၏ သက်တမ်းမှာ (၁၄၈)နှစ်သာ ရှိသည်။ ထို ၁၄၈-နှစ်ကို ဖြိုပြီး သာသနာသက္ကရာဇ်ကို စ၍တွက်သည်။ 

(၂) သာသနာသက္ကရာဇ် = မဟာသက္ကရာဇ်၏ သက်တမ်းမှာ (၁၄၈)နှစ်သို့ ရောက်သောအခါ ဂေါတမဘုရားရှင်သည် ပရိနိဗ္ဗာန် စံတော်မူသည်။ သာသနာတော် အနှစ် (၅၀၀၀)ကိုလည်း ထားတော်မူခဲ့သည်။ ပရိနိဗ္ဗာန် စံတော်မူပြီး လေးလအကြာ ရာဇဂြိုဟ်ပြည့်ရှင်ဘုရင် အဇာတသတ် ကြီးကြပ်၍ ပထမသင်္ဂါယနာတင်တော်မူပြီးနောက် သက္ကရာဇ် (၁၄၈)ကို ဖြိုခွင်းပြီး သာသနာနှစ် သက္ကရာဇ်(၁)ခု ကြွင်းထားခဲ့သည်။ ထိုမှစ၍ သာသနာသက္ကရာဇ် ပေါ်ပေါက်လာသည်။ 

(၃) ကောဇာ (ဂေါဇာ)သက္ကရာဇ်၊ မြန်မာသက္ကရာဇ် = ပေါက္ကံမင်းဆက် ပုပ္ပားစောရဟန်းမင်းလက်ထက်မှ စ၍ ရေတွက်သည်။ (လက်ရှိ မြန်မာ ပြက္ခဒိန်)

== သက္ကရာဇ် ဖြိုခြင်း အစ ==
ဂေါတမဘုရားရှင်၏ ဘိုးတော် အဉ္ဇနမင်းကြီး လက်ထက်တွင် ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဉ်ရ ဒေဝီလရသေ့နှင့် တိုင်ပင်ပြီး ရှိရင်းသက္ကရာဇ်(၈၆၄၇)နှစ်မှ (၈၆၄၅)နှစ်ဖြို၍ ကျန်နှစ်နှစ်ကို ဘိုးတော်အဉ္ဇဇနမင်း ဖြိုကြွင်းသော အဉ္ဇနသက္ကရာဇ် (မဟာသက္ကရာဇ်)အဖြစ် သုံးစွဲခဲ့လေသည်။ 

အဉ္ဇနသက္ကရာဇ် အတွင်းမှာပင် ဂေါတမဘုရားရှင် သည် သက္ကရာဇ် ၁၄၈ ခုနှစ် ကဆုန်လပြည့်တွင် ပရိနိဗ္ဗာန် စံဝင်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုနှစ်မှာပင် ဝါခေါင်လ မှ စ၍ ပထမ သင်္ဂါယနာ တင်ရာ ၇- လကြာခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က မဂဓတိုင်း၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ စိုးစံသောဘုရင် အဇာတသတ် နှင့် အရှင်မဟာကဿပတို့ တိုင်ပင်ပြီး ရှိပြီး ၁၄၈-ခုနှစ် ကို ဖြို၍ ထိုနှစ်ကို ဗုဒ္ဓသာသနာနှစ် (သာသနာသက္ကရာဇ်) ၁- ခုနှစ် ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။

ထိုမှတစ်ဖန် အစဉ်အဆက် သာသနာသက္ကရာဇ် ကို ဆက်လက် သုံးစွဲလာခဲ့ကြရာ သာသနာသက္ကရာဇ် ၆၂၄-ခု ရောက်သောအခါ သရေခေတ္တရာပြည့်ရှင် သုမုန္ဒီရဇ် မင်းလက်ထက်တွင် ရှေးဆရာ ပညာရှိ ရသေ့ကြီးများ၏ နည်းအရ ဒေါဒေါရသ (ခေါ်) နှစ်ရှည်သက္ကရာဇ် ဖြိုကိန်းနှင့် ကြုံကြိုက်သဖြင့် ၆၂၄-ခုနှစ်မှ ၆၂၂-ခုနှစ်ကို ဖြို၍ အကြွင်း ၂ -နှစ်ကို ထားကာ သုမုန္ဒရဇ်(သရေခေတ္တရာ) သက္ကရာဇ်အဖြစ် မှတ်သားသုံးစွဲ ခဲ့ပြန်သည်။ 

သုမုန္ဒရဇ်သက္ကရာဇ် ၅၆၂-ခုသို့ ရောက်သောအခါ ပေါက္ကံပြည့်ရှင် ဆရာသင်္ဃရာဇ် ခေါ် [[ပုပ္ပါးစောရဟန်းမင်း]]လက်ထက် ခန်းဆပဉ္ဇာ (ခေါ်) 
နှစ်တိုသက္ကရာဇ် ဖြိုကိန်းနှင့် ကြုံကြိုက်ပြန်သည်နှင့် ၅၆၂-ခုမှ ခန်းဆပဉ္ဇာ ၅၆၀-ခု ဖြိုပြီးကျန်သော ၂-ခုကို ပေါက္ကံသက္ကရာဇ် အဖြစ် ယနေ့ထိ အဖြိုမရှိတော့ဘဲ ဆက်လက်သုံးစွဲခဲ့သည်။ ထိုသုံးစွဲခဲ့သော ပေါက္ကံသက္ကရာဇ်များသည် ယခုအခါ မြန်မာ ကောဇာသက္ကရာဇ် (ဂေါဇာသက္ကရာဇ်) ဟုခေါ်သည်။ 

ထိုအချိန် မှ စ၍ သာသနာသက္ကရာဇ် ဟူသော မူလ အခေါ် ပျောက်သွားကာ ကောဇာသက္ကရာဇ် (သို့) သက္ကရာဇ် ဟုသာ သုံးပါတော့သည်။ သိရိခေတ္တရာပြည် ဘုရင် သုမုန္ဒီရဇ်မင်း ဖြိုသော ၆၂၂ - ကို ပုပ္ပားစောရဟန်း လက်ထက် ဖြိုသော ၅၆ဝ နှင့် ပေါင်းလျှင် ၁၁၈၂ နှစ် ရသည်။ ယင်း ၁၁၈၂ ကို လက်ရှိရောက်နေသော ကောဇာသက္ကရာဇ်တွင် ထည့်ပေါင်းပါက ပထမသင်္ဂါယနာတင်ချိန်က စခဲ့သော သာသနာသက္ကရာဇ်ကို ရသည်။

== ကောဇာသက္ကရာဇ်နှင့် သာသနာနှစ် ==
ယခုအခါ ကောဇာသက္ကရာဇ်နှင့် သာသနာနှစ်တို့မှာ ကွဲပြားခြားနားနေပြန်သည်။ 
ကောဇာသက္ကရာဇ်မှာ ၁၃၀ဝ ကျော်သာ ရှိသေးသော်လည်း သာသနာနှစ်မှာ ၂၅၀ဝ ကျော်နေပြီ ဖြစ်သည်။ 

ထိုသို့ ကွဲပြားခြားနားနေသည်မှာ ပရိနိဗ္ဗာန် စံဝင်တော်မူပြီးနောက် စိုးစံသောဘုရင် အဇာတသတ် နှင့် အရှင်မဟာကဿပတို့ တိုင်ပင်ပြီး ပထမ သင်္ဂါယနာတင်သော နှစ်ကို ပထမမူလ ဗုဒ္ဓသာသနာနှစ် (၁)ခုဟု သုံးစွဲခဲ့လေသည်။ ထိုစဉ်က သက္ကရာဇ် နှစ်မျိုး မရှိသေးချေ။ 

သာသနာသက္ကရာဇ် ၆၂၄-ခု ရောက်သောအခါ သုမုန္ဒီရဇ်မင်းလက်ထက်တွင် ဒေါဒေါရသ (ခေါ်) နှစ်ရှည်သက္ကရာဇ် ဖြိုကိန်းနှင့် ကြုံကြိုက်သဖြင့် ၆၂၄-ခုနှစ်မှ ၆၂၂-ခုနှစ်ကို ဖြို၍ အကြွင်း ၂ -နှစ်ကို ထားကာ သုံးစွဲခဲ့သောအခါ ကောဇာသက္ကရာဇ်နှင့် သာသနာနှစ် ဟူ၍(၂)မျိုး ကွဲပြားလာခြင်း ဖြစ်သည်။ ယခုအခါ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ကောဇာသက္ကရာဇ်ကို အစဉ်အမြဲသုံးစွဲပြီး သာသနာနှစ်ကိုကား အသိအမှတ်ပြုသည့် အနေဖြင့်သာ သုံးစွဲခဲ့လေသည်။ 
* (ထိုင်းနိုင်ငံ ယိုးဒယားတွင် သာသနာနှစ်ကို သက္ကရာဇ်အဖြစ် သုံးစွဲပေသည်။)

သာသနာနှစ် သိလိုပါက ကောဇာသက္ကရာဇ် ကို (၁၁၈၂)နှစ်နှင့် ထည့်ပေါင်းလျှင် သာသနာနှစ် အမှန် ဖြစ်ပေသည်။

'''သက္ကကောဇာ၊ တည်ပြီးခါဝယ်၊ တစ်တစ်ရှစ်နှစ်(၁၁၈၂)နှောတုံလစ်က၊ တိတ်ဖြစ်သာသနာ၊ မှတ်ကြရာ၏'''ဟုပညာရှိများ ညွှန်ကြားထား၏။
&lt;ref&gt;ပညာအလင်းပြ ရုံးသုံး၊ ကျောင်းသုံး အင်္ဂလိပ်မြန်မာ '''နှစ်တစ်ရာပြက္ခဒိန်''' စာအုပ်&lt;/ref&gt;

== အလွယ်ကူဆုံးမှတ်ရန် ==
# လက်ရှိ ခရစ်နှစ် က (၆၃၈) ကို နှုတ်လျှင် မြန်မာသက္ကရာဇ် ကို ရမည်။
# မြန်မာ ပြက္ခဒိန်နှစ် ကို (၁၁၈၂) ပေါင်းပါက သာသနာနှစ် ကို ရမည်။

== သက္ကရာဇ်ဖြိုရာ အင်္ဂါ ၃-ပါး ==
သက္ကရာဇ်ဖြိုခြင်း ဟူသည်ကား ဂဏန်းသင်္ချာအရေအတွက်တွေ များလာသည်ကို လွယ်ကူစွာ သိမှတ်နိုင် စေရန်ရည်သန်၍ အသစ်အတို ပြုခြင်းပင်ဖြစ်၏၊ သို့သော် အောက်ပါ အင်္ဂါ၃-ပါးနှင့် ညီညွတ်မှ ဖြိုအပ်သည်၊ဖြိုကောင်းသည်ဟု ပညာရှိတို့တွက်ကိန်းပုံစံ ထားကြကုန်၏၊ ကံနီ အတွင်းဝန်မင်းကမူ ကိန်းခမ်းညီးအောင်ဖြိုခြင်းသာ လိုရင်းပဓာနမှတ် ဟု ဆိုလေသည်။ 

# ရောက်ဆဲသက္ကရာဇ်တည် ၇-ခုနှင့်စား၊ အကြွင်းမဲ့ပြတ်၊
# ရောက်ဆဲ သက္ကရာဇ်တည် ၁၉-ခုစား၊အကြွင်းမရှိပြတ်၊ 
# ရောက်ဆဲသက္ကရာဇ်တည် ၉၅-ခုစား၊အကြွင်းမရှိပြတ်။

=== သက္ကရာဇ်ဖြိုမင်း၊ ၇-စင်း၊ ဘယ်မင်းဘယ်ခါ ဖြိုသနည်း ===

ဤ၌ သက္ကရာဇ်ကိုဖြိုသွားကြသောမင်းနှင့် ကိန်းခမ်း ရသေ့ရဟန်း စသည်တို့၏ အမည်များကို ရာဇဝင် မဟာဝင် သာသနာဝင် ဆရာစဉ်တို့ မှတ်တမ်းမှ သုတေသနပြု၍ တွေ့ရှိသမျှဖြင့် ထုတ်ပြဖြေကြား သွားသည်၊ အမှားပါဝင်က အမှန်ကို လျင်စွာ ရှာကြပါကုန်။

(၁) [[အာကာရဋ္ဌမင်းကြီး]] လက်ထက် ကမ္ဘာဦးကာလမှစ၍ ``မဟာသုဒ္ဓဝယပ္ပ´´ဟူသော ပိဋကသင်္ချာနှင့်အညီ သက္ကရာဇ် (၁၁၄၉၇၈၅) ခုနှစ်တို့ကိုဖြိုခဲ့သည်။ ထိုနောက်-

(၂) [[ကုသမင်းကြီး]]လက်ထက်မှာ ``နာတိမဇ္ဇလဒ္ဓံဝိယ´´ ဟူသော ပိဋကသင်္ချာကိန်းခမ်းနှင့်အညီသက္ကရာဇ် (၁၄၉၃၈၅၆၀) သော ခုနှစ်တို့ကိုဖြိုခဲ့လေသည်။ ၎င်းနောက်-

(၃) [[အဉ္စန|ဘိုးတော်အဉ္စနမင်းကြီး]]သည် ဒေဝီလရသေ့နှင့်တိုင်ပင်ကာ ``မာဃစန္ဒေ၊ သို့မဟုတ်ဏဝစန္ဒေ ´´ ဟူသော ပိဋက သင်္ချာ ကိန်းခမ်းနှင့်အညီ သက္ကရာဇ် (၈၆၄၅) ခုနှစ်တို့ကို ဖြိုခဲ့လေသည်။

ထိုနောက်မြတ်စွာဘုရားသခင် ပရိနိဗ္ဗာန် စံဝင်တော်မူပြီးသောအခါ သာသနာနှင့်ဂေါဇာနှစ် ညီစေရန်-

(၄) [[အဇာတသတ်]] မင်းကြီးနှင့် ရှင်မဟာကဿပထေရ် တိုင်ပင်ကာ ``ဒေဝီယ´´ ဟူသော ပိဋကသင်္ချာ ကိန်းနှင့်အညီ သက္ကရာဇ် (၁၄၈)ခုနှစ်တို့ကို ဖြိုလိုက်ပြန်လေသည်။

ထိုနောက် ၆၂၄-ခုနှစ်သို့ရောက်သောအခါ-

(၅) [[သုမုန္ဒရီမင်း]]ကြီးသည် [[သီရိခေတ္တရာ|သီရိခေတ္တရာပြည်ကြီး]]၌ ``ဒေါဒေါရသ ´´ကိန်းခမ်းအရ ၂-ခုကြွင်းထား ၍ သက္ကရာဇ် (၆၂၂)နှစ်တို့ကိုဖြိုလိုက်ပြန် လေသည်။ 

ထိုနောက် ၅၆၂-ခုနှစ်သို့ရောက်ပြန်သောအခါ-

(၆) [[ပုပ္ပါးစောရဟန်းမင်း|ပုပ္ပါးစောရဟန်းမင်းကြီး]] [[ပုဂံပြည်]]၌ ``အလံဗိက´´ ကိန်းကြုံ၍ ``ခဆ ပဉ္စန်း´´ ခေါ် နှစ်ပေါင်း (၅၆၀)တို့ကို ၂-ခုကြွင်းထားလျက်ဖြိုလိုက်ပြန်လေသည်။ 

ထိုမှနောက် သက္ကရာဇ် (၈၀၀)ခုနှစ်သို့ရောက်သော အခါ-

(၇) [[မိုးညှင်းသတိုး|မိုးညှင်း မင်းတရားကြီး]]သည်၊ ``အဋ္ဌနဝ သတ္တကိန်း´´ သို့မဟုတ် ``ဗသျှုဆိဒ္ဒမုနိကိန်း ´´ အရ (၇၉၈) ခုနှစ်တို့ကို ဖြိုပြန်သော်လည်း ကိန်းခမ်း မရောက်၍ မပြိုမကြေဟု ပညာရှိတို့ ဆိုကြကုန်၏၊

ထိုနောက်ကား သက္ကရာဇ်ဖြိုမင်း မရှိ မပေါ်သေးပေ။&lt;ref&gt; မြန်မာရာဇဝင်/ဝေါဟာရဋီကာ&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;
* ဖျာပုံတိုက်သစ်ဆရာတော် အရှင်ဩဘာသာဘိဝံသ ၏ သုတေသနကရုပ်ပြ အဘိဓာန် (၂၀၀၇) မှ
* သုခမှတ်စု
* ဒေါက်တာသက်လွင် ၏ သမိုင်းက ပြောသော ပုဂံ။ ပုဂံကပြောသောသမိုင်း

{{မြန်မာလများ}}

[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ဓလေ့ထုံးစံ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အချိန်]]</text>
      <sha1>i9580h47tlixqktl0fnb9p77f19fbgf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1028961</id>
      <parentid>1028960</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T11:40:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chenzeyan29</username>
        <id>141880</id>
      </contributor>
      <comment>/* မြန်မာပြက္ခဒိန်၏ လည်ပတ်ပုံနှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုစနစ် */</comment>
      <origin>1028961</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28255" sha1="616wnczwgytgkf9irxuntufsqamtbrh" xml:space="preserve">'''မြန်မာသက္ကရာဇ်''' (သို့မဟုတ်) '''ကောဇာသက္ကရာဇ်'''သည် လကိုအခြေခံသော လများနှင့် ကြယ်တာရာသွားလာမှုကို အခြေခံသော နှစ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် နေလသွားပြက္ခဒိန် (Lunisolar calendar) တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ဤပြက္ခဒိန်သည် ရှေးဟောင်း ဟိန္ဒူပြက္ခဒိန်စနစ်အပေါ် အများစုအခြေခံထားသော်လည်း အိန္ဒိယစနစ်များနှင့်မတူဘဲ မက်တွန်စနစ် (Metonic cycle) ကို အသုံးပြုထားသည်။&lt;ref name=&quot;clancy&quot;&gt;J.C. Clancy, &quot;The Burmese Calendar&quot;, 1906.&lt;/ref&gt; ထို့ကြောင့် ဟိန္ဒူပြက္ခဒိန်၏ ကြယ်တာရာနှစ်များနှင့် မက်တွန်စနစ်၏ အပူပိုင်းနှစ် (Tropical years) တို့အကြား ကိုက်ညီမှုရှိစေရန်အတွက် ဝါထပ်လနှင့် ရက်ငင်ရက်များကို ပုံသေမဟုတ်သော အပိုင်းအခြားများအလိုက် ထည့်သွင်းညှိနှိုင်းရသည်။
ဤပြက္ခဒိန်ကို [[သရေခေတ္တရာ]]နိုင်ငံတော် (ပျူခေတ်) တွင် ခရစ်သက္ကရာဇ် ၆၃၈-၆၄၀ ခုနှစ်ဝန်းကျင်၌ စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်ဟု ယူဆကြပြီး ယနေ့တိုင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ခေတ်အဆက်ဆက်တွင် စဉ်ဆက်မပြတ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;eade&quot;&gt;J.C. Eade, &quot;The Calendrical Systems of Mainland South-East Asia&quot;, 1995.&lt;/ref&gt; ထို့ပြင် ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းအထိ အရှေ့တောင်အာရှတိုက်မကြီးရှိ ရခိုင်၊ လန်နား (Lan Na)၊ [[စစ်ဆောင်ပန္နား|စစ်ဆောင်ပန်းနား၊]] လန်ဆန်း (Lan Xang)၊ ယိုးဒယား (Siam) နှင့် ကမ္ဘောဒီးယား စသည့် နိုင်ငံများတွင်လည်း ရုံးသုံးပြက္ခဒိန်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;hla-par&quot;&gt;ဦးလှပ၊ &quot;မြန်မာ့ပြက္ခဒိန်သုတေသန&quot;၊ ၁၉၈၇။&lt;/ref&gt;
လက်ရှိတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ အင်္ဂလိပ်ပြက္ခဒိန် (Gregorian calendar) နှင့်အတူ တရားဝင်ရုံးသုံးပြက္ခဒိန်အဖြစ် အသုံးပြုလျက်ရှိပါသည်။ မြန်မာ့နှစ်သစ်ကူး သင်္ကြန်ပွဲတော် အပါအဝင် ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ အစဉ်အလာပွဲတော်များနှင့် ရိုးရာဓလေ့နေ့ရက်များကို သတ်မှတ်ရာတွင် ဤပြက္ခဒိန်ကို ဆက်လက်အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;myan-encyclopedia&quot;&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၁၀)၊ &quot;သက္ကရာဇ်&quot;။&lt;/ref&gt;
{{မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု}}

== မြန်မာပြက္ခဒိန်၏ လည်ပတ်ပုံနှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုစနစ် ==
မြန်မာပြက္ခဒိန်သည် နေ၏သွားလာမှုနှင့် လ၏ဖြစ်စဉ်များကို ပေါင်းစပ်တွက်ချက်ထားသည့် နေလသွားပြက္ခဒိန် (Lunisolar Calendar) အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ဤစနစ်သည် ရှေးမြန်မာတို့၏ သင်္ချာနှင့် နက္ခတ္တဗေဒ ကျွမ်းကျင်မှုကို ဖော်ပြနေပြီး၊ အခြေခံအားဖြင့် ဟိန္ဒူတို့၏ &quot;သူရိယသိဒ္ဓန္တ&quot; နက္ခတ်ကျမ်းအပေါ် အခြေခံထားသော်လည်း မြန်မာ့ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ကိုက်ညီအောင် ပြုပြင်ထားသော &quot;မကာရန္တ&quot; နှင့် &quot;သုဒ္ဓဒိန်း&quot; တွက်နည်းများကို အသုံးပြုသည်။&lt;ref name=&quot;clancy-tech&quot;&gt;J.C. Clancy, &quot;The Burmese Calendar&quot;, 1906, p. 12.&lt;/ref&gt;

မြန်မာ့ပြက္ခဒိန်၏ လည်ပတ်မှုကို အဓိကယူနစ် (၂) ခုဖြင့် ညှိနှိုင်းသည်။ လ၏ဖြစ်စဉ် (လဆန်းမှ လကွယ်) ကြာမြင့်ချိန်ကို (၂၉.၅၃၀၅၈) ရက်ဟူသော &quot;လတွက်ပုံ&quot; (Synodic Month) အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး၊ ကမ္ဘာက နေကို တစ်ပတ်ပတ်မိရန် ကြာမြင့်ချိန်ကို (၃၆၅.၂၅၈၇) ရက်ဟူသော &quot;နှစ်တွက်ပုံ&quot; (Sidereal Year) အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။&lt;ref name=&quot;eade-1995&quot;&gt;J.C. Eade, &quot;The Calendrical Systems of Mainland South-East Asia&quot;, 1995.&lt;/ref&gt; ဤသို့ဖြင့် နေနှင့်လ၏ အချိန်ကွာခြားမှုကို ညှိရန် ရက်ငင်ခြင်းနှင့် ဝါထပ်ခြင်း စနစ်များကို အသုံးပြုရသည်။

နေနှစ် သည် လနှစ် ထက် ၁၁ ရက်ခန့် ပိုရှည်သဖြင့်၊ ရာသီနှင့် လများ ကိုက်ညီနေစေရန် မြန်မာတို့သည် မက်တွန်စနစ် (Metonic Cycle) ကို အသုံးပြုကာ ၁၉ နှစ်လျှင် ၇ ကြိမ်နှုန်းဖြင့် ဝါဆိုလကို နှစ်ထပ် (ဒုတိယဝါဆို) ပြုလုပ်၍ ဝါထပ်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;hla-par-87&quot;&gt;ဦးလှပ၊ &quot;မြန်မာ့ပြက္ခဒိန်သုတေသန&quot;၊ ၁၉၈၇၊ စာ-၄၅။&lt;/ref&gt; ထို့ပြင် လ၏ရက်များကို နေနှင့်ကိုက်စေရန် နယုန်လတွင် (၁) ရက် ထပ်တိုးသည့် &quot;ရက်ငင်ခြင်း&quot; (နယုန်ကြီး) ကိုလည်း စနစ်တကျ ထည့်သွင်းတွက်ချက်သည်။

ရှေးမြန်မာပညာရှင်များသည် ကိန်းဂဏန်းကြီးများကို တွက်ချက်ရာတွင် လွယ်ကူစေရန် သက္ကရာဇ်ကို တည်၍ ကိန်းသေများဖြင့် စားကာ ရရှိလာသော &quot;အကြွင်း&quot; ကိုကြည့်၍ ထိုနှစ်၏ ဝါထပ်၊ ရက်ငင် နှင့် သင်္ကြန်ကျချိန်ကို သိရှိနိုင်သော ခြောက်ထပ်ကိန်း နှင့် သုဒ္ဓဒိန်း ပုံသေနည်းများကို တီထွင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;aye-naing&quot;&gt;ဦးအေးနိုင် (မဟာဝိဇ္ဇာ)၊ &quot;မြန်မာ့ပြက္ခဒိန် သုတေသနကျမ်း&quot;၊ စာ-၁၁၂။&lt;/ref&gt; ဤတွက်ချက်မှုများသည် ဒီဂရီ၊ မိနစ်၊ စက္ကန့်အထိ တိကျသဖြင့် ရေတက်ရေကျနှင့် ရာသီဥတု ခန့်မှန်းရာတွင် အလွန်ထိရောက်သည်။

ပုဂံခေတ် အေဒီ ၁၁ ရာစုကတည်းကပင် မြန်မာတို့သည် နက္ခတ် (၂၇) လုံးနှင့် ရာသီ (၁၂) ပါးစနစ်ကို ကျွမ်းကျင်စွာ အသုံးပြုနေပြီဖြစ်ကြောင်း ကျောက်စာအထောက်အထားများက သက်သေပြနေသည်။&lt;ref name=&quot;dr-than-tun-64&quot;&gt;ဒေါက်တာသန်းထွန်း၊ &quot;ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်&quot;၊ ၁၉၆၄။&lt;/ref&gt; နန်းတွင်း၌ ဟူးရားဖြူ၊ ဟူးရားညို အစရှိသော ပညာရှင်များက ပြက္ခဒိန်ကို နှစ်စဉ် စနစ်တကျ ပြုစုခဲ့ကြပြီး ယနေ့တိုင် မြန်မာတို့၏ လူမှုစီးပွားနှင့် ဘာသာရေးပွဲတော်များတွင် ဤစနစ်သည် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ တည်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။

== သက္ကရာဇ်==
(၁) မဟာသက္ကရာဇ် = [[ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား]]ရှင်၏ ဘိုးတော် (သီရိမဟာ [[မာယာဒေဝီ]]၏ ခမည်းတော်) ဒေဝဒဟပြည့်ရှင်ဘုရင် အဉ္စနမင်းကြီးသည် ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဉ်ရ ဒေဝီလရသေ့နှင့် တိုင်ပင်ပြီး မိမိလက်ထက်၌ ရောက်ဆဲဖြစ်သော သက္ကရာဇ် (၈၆၄၅)ခုကို ထိုနှစ် တပေါင်းလကွယ် စနေနေ့ အထိ ဖြိုပြီးလျှင် တန်ခူးလဆန်း(၁)ရက် တနင်္ဂနွေနေ့ကို အစပြု၍ သက္ကရာဇ်တစ်ခု ထားလေသည်။ ထိုသက္ကရာဇ်ကို မဟာသက္ကရာဇ်ဟု ခေါ်တွင်လေသည်။ ထိုအချိန်သည် မြတ်စွာဘုရား ဖွားတော်မမူမီ (၆၈)နှစ် အလိုဖြစ်သည်။ ဂေါတမဘုရားရှင်၏ သက်တော် (၈၀)နှင့်ပေါင်းသော မဟာသက္ကရာဇ်၏ သက်တမ်းမှာ (၁၄၈)နှစ်သာ ရှိသည်။ ထို ၁၄၈-နှစ်ကို ဖြိုပြီး သာသနာသက္ကရာဇ်ကို စ၍တွက်သည်။ 

(၂) သာသနာသက္ကရာဇ် = မဟာသက္ကရာဇ်၏ သက်တမ်းမှာ (၁၄၈)နှစ်သို့ ရောက်သောအခါ ဂေါတမဘုရားရှင်သည် ပရိနိဗ္ဗာန် စံတော်မူသည်။ သာသနာတော် အနှစ် (၅၀၀၀)ကိုလည်း ထားတော်မူခဲ့သည်။ ပရိနိဗ္ဗာန် စံတော်မူပြီး လေးလအကြာ ရာဇဂြိုဟ်ပြည့်ရှင်ဘုရင် အဇာတသတ် ကြီးကြပ်၍ ပထမသင်္ဂါယနာတင်တော်မူပြီးနောက် သက္ကရာဇ် (၁၄၈)ကို ဖြိုခွင်းပြီး သာသနာနှစ် သက္ကရာဇ်(၁)ခု ကြွင်းထားခဲ့သည်။ ထိုမှစ၍ သာသနာသက္ကရာဇ် ပေါ်ပေါက်လာသည်။ 

(၃) ကောဇာ (ဂေါဇာ)သက္ကရာဇ်၊ မြန်မာသက္ကရာဇ် = ပေါက္ကံမင်းဆက် ပုပ္ပားစောရဟန်းမင်းလက်ထက်မှ စ၍ ရေတွက်သည်။ (လက်ရှိ မြန်မာ ပြက္ခဒိန်)

== သက္ကရာဇ် ဖြိုခြင်း အစ ==
ဂေါတမဘုရားရှင်၏ ဘိုးတော် အဉ္ဇနမင်းကြီး လက်ထက်တွင် ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဉ်ရ ဒေဝီလရသေ့နှင့် တိုင်ပင်ပြီး ရှိရင်းသက္ကရာဇ်(၈၆၄၇)နှစ်မှ (၈၆၄၅)နှစ်ဖြို၍ ကျန်နှစ်နှစ်ကို ဘိုးတော်အဉ္ဇဇနမင်း ဖြိုကြွင်းသော အဉ္ဇနသက္ကရာဇ် (မဟာသက္ကရာဇ်)အဖြစ် သုံးစွဲခဲ့လေသည်။ 

အဉ္ဇနသက္ကရာဇ် အတွင်းမှာပင် ဂေါတမဘုရားရှင် သည် သက္ကရာဇ် ၁၄၈ ခုနှစ် ကဆုန်လပြည့်တွင် ပရိနိဗ္ဗာန် စံဝင်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုနှစ်မှာပင် ဝါခေါင်လ မှ စ၍ ပထမ သင်္ဂါယနာ တင်ရာ ၇- လကြာခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က မဂဓတိုင်း၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ စိုးစံသောဘုရင် အဇာတသတ် နှင့် အရှင်မဟာကဿပတို့ တိုင်ပင်ပြီး ရှိပြီး ၁၄၈-ခုနှစ် ကို ဖြို၍ ထိုနှစ်ကို ဗုဒ္ဓသာသနာနှစ် (သာသနာသက္ကရာဇ်) ၁- ခုနှစ် ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။

ထိုမှတစ်ဖန် အစဉ်အဆက် သာသနာသက္ကရာဇ် ကို ဆက်လက် သုံးစွဲလာခဲ့ကြရာ သာသနာသက္ကရာဇ် ၆၂၄-ခု ရောက်သောအခါ သရေခေတ္တရာပြည့်ရှင် သုမုန္ဒီရဇ် မင်းလက်ထက်တွင် ရှေးဆရာ ပညာရှိ ရသေ့ကြီးများ၏ နည်းအရ ဒေါဒေါရသ (ခေါ်) နှစ်ရှည်သက္ကရာဇ် ဖြိုကိန်းနှင့် ကြုံကြိုက်သဖြင့် ၆၂၄-ခုနှစ်မှ ၆၂၂-ခုနှစ်ကို ဖြို၍ အကြွင်း ၂ -နှစ်ကို ထားကာ သုမုန္ဒရဇ်(သရေခေတ္တရာ) သက္ကရာဇ်အဖြစ် မှတ်သားသုံးစွဲ ခဲ့ပြန်သည်။ 

သုမုန္ဒရဇ်သက္ကရာဇ် ၅၆၂-ခုသို့ ရောက်သောအခါ ပေါက္ကံပြည့်ရှင် ဆရာသင်္ဃရာဇ် ခေါ် [[ပုပ္ပါးစောရဟန်းမင်း]]လက်ထက် ခန်းဆပဉ္ဇာ (ခေါ်) 
နှစ်တိုသက္ကရာဇ် ဖြိုကိန်းနှင့် ကြုံကြိုက်ပြန်သည်နှင့် ၅၆၂-ခုမှ ခန်းဆပဉ္ဇာ ၅၆၀-ခု ဖြိုပြီးကျန်သော ၂-ခုကို ပေါက္ကံသက္ကရာဇ် အဖြစ် ယနေ့ထိ အဖြိုမရှိတော့ဘဲ ဆက်လက်သုံးစွဲခဲ့သည်။ ထိုသုံးစွဲခဲ့သော ပေါက္ကံသက္ကရာဇ်များသည် ယခုအခါ မြန်မာ ကောဇာသက္ကရာဇ် (ဂေါဇာသက္ကရာဇ်) ဟုခေါ်သည်။ 

ထိုအချိန် မှ စ၍ သာသနာသက္ကရာဇ် ဟူသော မူလ အခေါ် ပျောက်သွားကာ ကောဇာသက္ကရာဇ် (သို့) သက္ကရာဇ် ဟုသာ သုံးပါတော့သည်။ သိရိခေတ္တရာပြည် ဘုရင် သုမုန္ဒီရဇ်မင်း ဖြိုသော ၆၂၂ - ကို ပုပ္ပားစောရဟန်း လက်ထက် ဖြိုသော ၅၆ဝ နှင့် ပေါင်းလျှင် ၁၁၈၂ နှစ် ရသည်။ ယင်း ၁၁၈၂ ကို လက်ရှိရောက်နေသော ကောဇာသက္ကရာဇ်တွင် ထည့်ပေါင်းပါက ပထမသင်္ဂါယနာတင်ချိန်က စခဲ့သော သာသနာသက္ကရာဇ်ကို ရသည်။

== ကောဇာသက္ကရာဇ်နှင့် သာသနာနှစ် ==
ယခုအခါ ကောဇာသက္ကရာဇ်နှင့် သာသနာနှစ်တို့မှာ ကွဲပြားခြားနားနေပြန်သည်။ 
ကောဇာသက္ကရာဇ်မှာ ၁၃၀ဝ ကျော်သာ ရှိသေးသော်လည်း သာသနာနှစ်မှာ ၂၅၀ဝ ကျော်နေပြီ ဖြစ်သည်။ 

ထိုသို့ ကွဲပြားခြားနားနေသည်မှာ ပရိနိဗ္ဗာန် စံဝင်တော်မူပြီးနောက် စိုးစံသောဘုရင် အဇာတသတ် နှင့် အရှင်မဟာကဿပတို့ တိုင်ပင်ပြီး ပထမ သင်္ဂါယနာတင်သော နှစ်ကို ပထမမူလ ဗုဒ္ဓသာသနာနှစ် (၁)ခုဟု သုံးစွဲခဲ့လေသည်။ ထိုစဉ်က သက္ကရာဇ် နှစ်မျိုး မရှိသေးချေ။ 

သာသနာသက္ကရာဇ် ၆၂၄-ခု ရောက်သောအခါ သုမုန္ဒီရဇ်မင်းလက်ထက်တွင် ဒေါဒေါရသ (ခေါ်) နှစ်ရှည်သက္ကရာဇ် ဖြိုကိန်းနှင့် ကြုံကြိုက်သဖြင့် ၆၂၄-ခုနှစ်မှ ၆၂၂-ခုနှစ်ကို ဖြို၍ အကြွင်း ၂ -နှစ်ကို ထားကာ သုံးစွဲခဲ့သောအခါ ကောဇာသက္ကရာဇ်နှင့် သာသနာနှစ် ဟူ၍(၂)မျိုး ကွဲပြားလာခြင်း ဖြစ်သည်။ ယခုအခါ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ကောဇာသက္ကရာဇ်ကို အစဉ်အမြဲသုံးစွဲပြီး သာသနာနှစ်ကိုကား အသိအမှတ်ပြုသည့် အနေဖြင့်သာ သုံးစွဲခဲ့လေသည်။ 
* (ထိုင်းနိုင်ငံ ယိုးဒယားတွင် သာသနာနှစ်ကို သက္ကရာဇ်အဖြစ် သုံးစွဲပေသည်။)

သာသနာနှစ် သိလိုပါက ကောဇာသက္ကရာဇ် ကို (၁၁၈၂)နှစ်နှင့် ထည့်ပေါင်းလျှင် သာသနာနှစ် အမှန် ဖြစ်ပေသည်။

'''သက္ကကောဇာ၊ တည်ပြီးခါဝယ်၊ တစ်တစ်ရှစ်နှစ်(၁၁၈၂)နှောတုံလစ်က၊ တိတ်ဖြစ်သာသနာ၊ မှတ်ကြရာ၏'''ဟုပညာရှိများ ညွှန်ကြားထား၏။
&lt;ref&gt;ပညာအလင်းပြ ရုံးသုံး၊ ကျောင်းသုံး အင်္ဂလိပ်မြန်မာ '''နှစ်တစ်ရာပြက္ခဒိန်''' စာအုပ်&lt;/ref&gt;

== အလွယ်ကူဆုံးမှတ်ရန် ==
# လက်ရှိ ခရစ်နှစ် က (၆၃၈) ကို နှုတ်လျှင် မြန်မာသက္ကရာဇ် ကို ရမည်။
# မြန်မာ ပြက္ခဒိန်နှစ် ကို (၁၁၈၂) ပေါင်းပါက သာသနာနှစ် ကို ရမည်။

== သက္ကရာဇ်ဖြိုရာ အင်္ဂါ ၃-ပါး ==
သက္ကရာဇ်ဖြိုခြင်း ဟူသည်ကား ဂဏန်းသင်္ချာအရေအတွက်တွေ များလာသည်ကို လွယ်ကူစွာ သိမှတ်နိုင် စေရန်ရည်သန်၍ အသစ်အတို ပြုခြင်းပင်ဖြစ်၏၊ သို့သော် အောက်ပါ အင်္ဂါ၃-ပါးနှင့် ညီညွတ်မှ ဖြိုအပ်သည်၊ဖြိုကောင်းသည်ဟု ပညာရှိတို့တွက်ကိန်းပုံစံ ထားကြကုန်၏၊ ကံနီ အတွင်းဝန်မင်းကမူ ကိန်းခမ်းညီးအောင်ဖြိုခြင်းသာ လိုရင်းပဓာနမှတ် ဟု ဆိုလေသည်။ 

# ရောက်ဆဲသက္ကရာဇ်တည် ၇-ခုနှင့်စား၊ အကြွင်းမဲ့ပြတ်၊
# ရောက်ဆဲ သက္ကရာဇ်တည် ၁၉-ခုစား၊အကြွင်းမရှိပြတ်၊ 
# ရောက်ဆဲသက္ကရာဇ်တည် ၉၅-ခုစား၊အကြွင်းမရှိပြတ်။

=== သက္ကရာဇ်ဖြိုမင်း၊ ၇-စင်း၊ ဘယ်မင်းဘယ်ခါ ဖြိုသနည်း ===

ဤ၌ သက္ကရာဇ်ကိုဖြိုသွားကြသောမင်းနှင့် ကိန်းခမ်း ရသေ့ရဟန်း စသည်တို့၏ အမည်များကို ရာဇဝင် မဟာဝင် သာသနာဝင် ဆရာစဉ်တို့ မှတ်တမ်းမှ သုတေသနပြု၍ တွေ့ရှိသမျှဖြင့် ထုတ်ပြဖြေကြား သွားသည်၊ အမှားပါဝင်က အမှန်ကို လျင်စွာ ရှာကြပါကုန်။

(၁) [[အာကာရဋ္ဌမင်းကြီး]] လက်ထက် ကမ္ဘာဦးကာလမှစ၍ ``မဟာသုဒ္ဓဝယပ္ပ´´ဟူသော ပိဋကသင်္ချာနှင့်အညီ သက္ကရာဇ် (၁၁၄၉၇၈၅) ခုနှစ်တို့ကိုဖြိုခဲ့သည်။ ထိုနောက်-

(၂) [[ကုသမင်းကြီး]]လက်ထက်မှာ ``နာတိမဇ္ဇလဒ္ဓံဝိယ´´ ဟူသော ပိဋကသင်္ချာကိန်းခမ်းနှင့်အညီသက္ကရာဇ် (၁၄၉၃၈၅၆၀) သော ခုနှစ်တို့ကိုဖြိုခဲ့လေသည်။ ၎င်းနောက်-

(၃) [[အဉ္စန|ဘိုးတော်အဉ္စနမင်းကြီး]]သည် ဒေဝီလရသေ့နှင့်တိုင်ပင်ကာ ``မာဃစန္ဒေ၊ သို့မဟုတ်ဏဝစန္ဒေ ´´ ဟူသော ပိဋက သင်္ချာ ကိန်းခမ်းနှင့်အညီ သက္ကရာဇ် (၈၆၄၅) ခုနှစ်တို့ကို ဖြိုခဲ့လေသည်။

ထိုနောက်မြတ်စွာဘုရားသခင် ပရိနိဗ္ဗာန် စံဝင်တော်မူပြီးသောအခါ သာသနာနှင့်ဂေါဇာနှစ် ညီစေရန်-

(၄) [[အဇာတသတ်]] မင်းကြီးနှင့် ရှင်မဟာကဿပထေရ် တိုင်ပင်ကာ ``ဒေဝီယ´´ ဟူသော ပိဋကသင်္ချာ ကိန်းနှင့်အညီ သက္ကရာဇ် (၁၄၈)ခုနှစ်တို့ကို ဖြိုလိုက်ပြန်လေသည်။

ထိုနောက် ၆၂၄-ခုနှစ်သို့ရောက်သောအခါ-

(၅) [[သုမုန္ဒရီမင်း]]ကြီးသည် [[သီရိခေတ္တရာ|သီရိခေတ္တရာပြည်ကြီး]]၌ ``ဒေါဒေါရသ ´´ကိန်းခမ်းအရ ၂-ခုကြွင်းထား ၍ သက္ကရာဇ် (၆၂၂)နှစ်တို့ကိုဖြိုလိုက်ပြန် လေသည်။ 

ထိုနောက် ၅၆၂-ခုနှစ်သို့ရောက်ပြန်သောအခါ-

(၆) [[ပုပ္ပါးစောရဟန်းမင်း|ပုပ္ပါးစောရဟန်းမင်းကြီး]] [[ပုဂံပြည်]]၌ ``အလံဗိက´´ ကိန်းကြုံ၍ ``ခဆ ပဉ္စန်း´´ ခေါ် နှစ်ပေါင်း (၅၆၀)တို့ကို ၂-ခုကြွင်းထားလျက်ဖြိုလိုက်ပြန်လေသည်။ 

ထိုမှနောက် သက္ကရာဇ် (၈၀၀)ခုနှစ်သို့ရောက်သော အခါ-

(၇) [[မိုးညှင်းသတိုး|မိုးညှင်း မင်းတရားကြီး]]သည်၊ ``အဋ္ဌနဝ သတ္တကိန်း´´ သို့မဟုတ် ``ဗသျှုဆိဒ္ဒမုနိကိန်း ´´ အရ (၇၉၈) ခုနှစ်တို့ကို ဖြိုပြန်သော်လည်း ကိန်းခမ်း မရောက်၍ မပြိုမကြေဟု ပညာရှိတို့ ဆိုကြကုန်၏၊

ထိုနောက်ကား သက္ကရာဇ်ဖြိုမင်း မရှိ မပေါ်သေးပေ။&lt;ref&gt; မြန်မာရာဇဝင်/ဝေါဟာရဋီကာ&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;
* ဖျာပုံတိုက်သစ်ဆရာတော် အရှင်ဩဘာသာဘိဝံသ ၏ သုတေသနကရုပ်ပြ အဘိဓာန် (၂၀၀၇) မှ
* သုခမှတ်စု
* ဒေါက်တာသက်လွင် ၏ သမိုင်းက ပြောသော ပုဂံ။ ပုဂံကပြောသောသမိုင်း

{{မြန်မာလများ}}

[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ဓလေ့ထုံးစံ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အချိန်]]</text>
      <sha1>616wnczwgytgkf9irxuntufsqamtbrh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1028963</id>
      <parentid>1028961</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T11:47:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chenzeyan29</username>
        <id>141880</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1028963</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28338" sha1="omtg45qltvmerkls8i5zfy3654lit90" xml:space="preserve">'''မြန်မာသက္ကရာဇ်''' (သို့မဟုတ်) '''ကောဇာသက္ကရာဇ်'''သည် လကိုအခြေခံသော လများနှင့် ကြယ်တာရာသွားလာမှုကို အခြေခံသော နှစ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် နေလသွားပြက္ခဒိန် (Lunisolar calendar) တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ဤပြက္ခဒိန်သည် ရှေးဟောင်း ဟိန္ဒူပြက္ခဒိန်စနစ်အပေါ် အများစုအခြေခံထားသော်လည်း အိန္ဒိယစနစ်များနှင့်မတူဘဲ မက်တွန်စနစ် (Metonic cycle) ကို အသုံးပြုထားသည်။&lt;ref name=&quot;clancy&quot;&gt;J.C. Clancy, &quot;The Burmese Calendar&quot;, 1906.&lt;/ref&gt; ထို့ကြောင့် ဟိန္ဒူပြက္ခဒိန်၏ ကြယ်တာရာနှစ်များနှင့် မက်တွန်စနစ်၏ အပူပိုင်းနှစ် (Tropical years) တို့အကြား ကိုက်ညီမှုရှိစေရန်အတွက် ဝါထပ်လနှင့် ရက်ငင်ရက်များကို ပုံသေမဟုတ်သော အပိုင်းအခြားများအလိုက် ထည့်သွင်းညှိနှိုင်းရသည်။
ဤပြက္ခဒိန်ကို [[သရေခေတ္တရာ]]နိုင်ငံတော် (ပျူခေတ်) တွင် ခရစ်သက္ကရာဇ် ၆၃၈-၆၄၀ ခုနှစ်ဝန်းကျင်၌ စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်ဟု ယူဆကြပြီး ယနေ့တိုင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ခေတ်အဆက်ဆက်တွင် စဉ်ဆက်မပြတ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;eade&quot;&gt;J.C. Eade, &quot;The Calendrical Systems of Mainland South-East Asia&quot;, 1995.&lt;/ref&gt; ထို့ပြင် ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းအထိ အရှေ့တောင်အာရှတိုက်မကြီးရှိ ရခိုင်၊ လန်နား (Lan Na)၊ [[စစ်ဆောင်ပန္နား|စစ်ဆောင်ပန်းနား၊]] လန်ဆန်း (Lan Xang)၊ ယိုးဒယား (Siam) နှင့် ကမ္ဘောဒီးယား စသည့် နိုင်ငံများတွင်လည်း ရုံးသုံးပြက္ခဒိန်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;hla-par&quot;&gt;ဦးလှပ၊ &quot;မြန်မာ့ပြက္ခဒိန်သုတေသန&quot;၊ ၁၉၈၇။&lt;/ref&gt;
လက်ရှိတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ အင်္ဂလိပ်ပြက္ခဒိန် (Gregorian calendar) နှင့်အတူ တရားဝင်ရုံးသုံးပြက္ခဒိန်အဖြစ် အသုံးပြုလျက်ရှိပါသည်။ မြန်မာ့နှစ်သစ်ကူး သင်္ကြန်ပွဲတော် အပါအဝင် ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ အစဉ်အလာပွဲတော်များနှင့် ရိုးရာဓလေ့နေ့ရက်များကို သတ်မှတ်ရာတွင် ဤပြက္ခဒိန်ကို ဆက်လက်အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;myan-encyclopedia&quot;&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၁၀)၊ &quot;သက္ကရာဇ်&quot;။&lt;/ref&gt;
{{မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု}}

[[File:Burmese Calendar.jpg|thumb|မြန်မာပြက္ခဒိန်]]

== မြန်မာပြက္ခဒိန်၏ လည်ပတ်ပုံနှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုစနစ် ==
မြန်မာပြက္ခဒိန်သည် နေ၏သွားလာမှုနှင့် လ၏ဖြစ်စဉ်များကို ပေါင်းစပ်တွက်ချက်ထားသည့် နေလသွားပြက္ခဒိန် (Lunisolar Calendar) အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ဤစနစ်သည် ရှေးမြန်မာတို့၏ သင်္ချာနှင့် နက္ခတ္တဗေဒ ကျွမ်းကျင်မှုကို ဖော်ပြနေပြီး၊ အခြေခံအားဖြင့် ဟိန္ဒူတို့၏ &quot;သူရိယသိဒ္ဓန္တ&quot; နက္ခတ်ကျမ်းအပေါ် အခြေခံထားသော်လည်း မြန်မာ့ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ကိုက်ညီအောင် ပြုပြင်ထားသော &quot;မကာရန္တ&quot; နှင့် &quot;သုဒ္ဓဒိန်း&quot; တွက်နည်းများကို အသုံးပြုသည်။&lt;ref name=&quot;clancy-tech&quot;&gt;J.C. Clancy, &quot;The Burmese Calendar&quot;, 1906, p. 12.&lt;/ref&gt;

မြန်မာ့ပြက္ခဒိန်၏ လည်ပတ်မှုကို အဓိကယူနစ် (၂) ခုဖြင့် ညှိနှိုင်းသည်။ လ၏ဖြစ်စဉ် (လဆန်းမှ လကွယ်) ကြာမြင့်ချိန်ကို (၂၉.၅၃၀၅၈) ရက်ဟူသော &quot;လတွက်ပုံ&quot; (Synodic Month) အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး၊ ကမ္ဘာက နေကို တစ်ပတ်ပတ်မိရန် ကြာမြင့်ချိန်ကို (၃၆၅.၂၅၈၇) ရက်ဟူသော &quot;နှစ်တွက်ပုံ&quot; (Sidereal Year) အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။&lt;ref name=&quot;eade-1995&quot;&gt;J.C. Eade, &quot;The Calendrical Systems of Mainland South-East Asia&quot;, 1995.&lt;/ref&gt; ဤသို့ဖြင့် နေနှင့်လ၏ အချိန်ကွာခြားမှုကို ညှိရန် ရက်ငင်ခြင်းနှင့် ဝါထပ်ခြင်း စနစ်များကို အသုံးပြုရသည်။

နေနှစ် သည် လနှစ် ထက် ၁၁ ရက်ခန့် ပိုရှည်သဖြင့်၊ ရာသီနှင့် လများ ကိုက်ညီနေစေရန် မြန်မာတို့သည် မက်တွန်စနစ် (Metonic Cycle) ကို အသုံးပြုကာ ၁၉ နှစ်လျှင် ၇ ကြိမ်နှုန်းဖြင့် ဝါဆိုလကို နှစ်ထပ် (ဒုတိယဝါဆို) ပြုလုပ်၍ ဝါထပ်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;hla-par-87&quot;&gt;ဦးလှပ၊ &quot;မြန်မာ့ပြက္ခဒိန်သုတေသန&quot;၊ ၁၉၈၇၊ စာ-၄၅။&lt;/ref&gt; ထို့ပြင် လ၏ရက်များကို နေနှင့်ကိုက်စေရန် နယုန်လတွင် (၁) ရက် ထပ်တိုးသည့် &quot;ရက်ငင်ခြင်း&quot; (နယုန်ကြီး) ကိုလည်း စနစ်တကျ ထည့်သွင်းတွက်ချက်သည်။

ရှေးမြန်မာပညာရှင်များသည် ကိန်းဂဏန်းကြီးများကို တွက်ချက်ရာတွင် လွယ်ကူစေရန် သက္ကရာဇ်ကို တည်၍ ကိန်းသေများဖြင့် စားကာ ရရှိလာသော &quot;အကြွင်း&quot; ကိုကြည့်၍ ထိုနှစ်၏ ဝါထပ်၊ ရက်ငင် နှင့် သင်္ကြန်ကျချိန်ကို သိရှိနိုင်သော ခြောက်ထပ်ကိန်း နှင့် သုဒ္ဓဒိန်း ပုံသေနည်းများကို တီထွင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;aye-naing&quot;&gt;ဦးအေးနိုင် (မဟာဝိဇ္ဇာ)၊ &quot;မြန်မာ့ပြက္ခဒိန် သုတေသနကျမ်း&quot;၊ စာ-၁၁၂။&lt;/ref&gt; ဤတွက်ချက်မှုများသည် ဒီဂရီ၊ မိနစ်၊ စက္ကန့်အထိ တိကျသဖြင့် ရေတက်ရေကျနှင့် ရာသီဥတု ခန့်မှန်းရာတွင် အလွန်ထိရောက်သည်။

ပုဂံခေတ် အေဒီ ၁၁ ရာစုကတည်းကပင် မြန်မာတို့သည် နက္ခတ် (၂၇) လုံးနှင့် ရာသီ (၁၂) ပါးစနစ်ကို ကျွမ်းကျင်စွာ အသုံးပြုနေပြီဖြစ်ကြောင်း ကျောက်စာအထောက်အထားများက သက်သေပြနေသည်။&lt;ref name=&quot;dr-than-tun-64&quot;&gt;ဒေါက်တာသန်းထွန်း၊ &quot;ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်&quot;၊ ၁၉၆၄။&lt;/ref&gt; နန်းတွင်း၌ ဟူးရားဖြူ၊ ဟူးရားညို အစရှိသော ပညာရှင်များက ပြက္ခဒိန်ကို နှစ်စဉ် စနစ်တကျ ပြုစုခဲ့ကြပြီး ယနေ့တိုင် မြန်မာတို့၏ လူမှုစီးပွားနှင့် ဘာသာရေးပွဲတော်များတွင် ဤစနစ်သည် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ တည်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။

== သက္ကရာဇ်==
(၁) မဟာသက္ကရာဇ် = [[ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား]]ရှင်၏ ဘိုးတော် (သီရိမဟာ [[မာယာဒေဝီ]]၏ ခမည်းတော်) ဒေဝဒဟပြည့်ရှင်ဘုရင် အဉ္စနမင်းကြီးသည် ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဉ်ရ ဒေဝီလရသေ့နှင့် တိုင်ပင်ပြီး မိမိလက်ထက်၌ ရောက်ဆဲဖြစ်သော သက္ကရာဇ် (၈၆၄၅)ခုကို ထိုနှစ် တပေါင်းလကွယ် စနေနေ့ အထိ ဖြိုပြီးလျှင် တန်ခူးလဆန်း(၁)ရက် တနင်္ဂနွေနေ့ကို အစပြု၍ သက္ကရာဇ်တစ်ခု ထားလေသည်။ ထိုသက္ကရာဇ်ကို မဟာသက္ကရာဇ်ဟု ခေါ်တွင်လေသည်။ ထိုအချိန်သည် မြတ်စွာဘုရား ဖွားတော်မမူမီ (၆၈)နှစ် အလိုဖြစ်သည်။ ဂေါတမဘုရားရှင်၏ သက်တော် (၈၀)နှင့်ပေါင်းသော မဟာသက္ကရာဇ်၏ သက်တမ်းမှာ (၁၄၈)နှစ်သာ ရှိသည်။ ထို ၁၄၈-နှစ်ကို ဖြိုပြီး သာသနာသက္ကရာဇ်ကို စ၍တွက်သည်။ 

(၂) သာသနာသက္ကရာဇ် = မဟာသက္ကရာဇ်၏ သက်တမ်းမှာ (၁၄၈)နှစ်သို့ ရောက်သောအခါ ဂေါတမဘုရားရှင်သည် ပရိနိဗ္ဗာန် စံတော်မူသည်။ သာသနာတော် အနှစ် (၅၀၀၀)ကိုလည်း ထားတော်မူခဲ့သည်။ ပရိနိဗ္ဗာန် စံတော်မူပြီး လေးလအကြာ ရာဇဂြိုဟ်ပြည့်ရှင်ဘုရင် အဇာတသတ် ကြီးကြပ်၍ ပထမသင်္ဂါယနာတင်တော်မူပြီးနောက် သက္ကရာဇ် (၁၄၈)ကို ဖြိုခွင်းပြီး သာသနာနှစ် သက္ကရာဇ်(၁)ခု ကြွင်းထားခဲ့သည်။ ထိုမှစ၍ သာသနာသက္ကရာဇ် ပေါ်ပေါက်လာသည်။ 

(၃) ကောဇာ (ဂေါဇာ)သက္ကရာဇ်၊ မြန်မာသက္ကရာဇ် = ပေါက္ကံမင်းဆက် ပုပ္ပားစောရဟန်းမင်းလက်ထက်မှ စ၍ ရေတွက်သည်။ (လက်ရှိ မြန်မာ ပြက္ခဒိန်)

== သက္ကရာဇ် ဖြိုခြင်း အစ ==
ဂေါတမဘုရားရှင်၏ ဘိုးတော် အဉ္ဇနမင်းကြီး လက်ထက်တွင် ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဉ်ရ ဒေဝီလရသေ့နှင့် တိုင်ပင်ပြီး ရှိရင်းသက္ကရာဇ်(၈၆၄၇)နှစ်မှ (၈၆၄၅)နှစ်ဖြို၍ ကျန်နှစ်နှစ်ကို ဘိုးတော်အဉ္ဇဇနမင်း ဖြိုကြွင်းသော အဉ္ဇနသက္ကရာဇ် (မဟာသက္ကရာဇ်)အဖြစ် သုံးစွဲခဲ့လေသည်။ 

အဉ္ဇနသက္ကရာဇ် အတွင်းမှာပင် ဂေါတမဘုရားရှင် သည် သက္ကရာဇ် ၁၄၈ ခုနှစ် ကဆုန်လပြည့်တွင် ပရိနိဗ္ဗာန် စံဝင်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုနှစ်မှာပင် ဝါခေါင်လ မှ စ၍ ပထမ သင်္ဂါယနာ တင်ရာ ၇- လကြာခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က မဂဓတိုင်း၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ စိုးစံသောဘုရင် အဇာတသတ် နှင့် အရှင်မဟာကဿပတို့ တိုင်ပင်ပြီး ရှိပြီး ၁၄၈-ခုနှစ် ကို ဖြို၍ ထိုနှစ်ကို ဗုဒ္ဓသာသနာနှစ် (သာသနာသက္ကရာဇ်) ၁- ခုနှစ် ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။

ထိုမှတစ်ဖန် အစဉ်အဆက် သာသနာသက္ကရာဇ် ကို ဆက်လက် သုံးစွဲလာခဲ့ကြရာ သာသနာသက္ကရာဇ် ၆၂၄-ခု ရောက်သောအခါ သရေခေတ္တရာပြည့်ရှင် သုမုန္ဒီရဇ် မင်းလက်ထက်တွင် ရှေးဆရာ ပညာရှိ ရသေ့ကြီးများ၏ နည်းအရ ဒေါဒေါရသ (ခေါ်) နှစ်ရှည်သက္ကရာဇ် ဖြိုကိန်းနှင့် ကြုံကြိုက်သဖြင့် ၆၂၄-ခုနှစ်မှ ၆၂၂-ခုနှစ်ကို ဖြို၍ အကြွင်း ၂ -နှစ်ကို ထားကာ သုမုန္ဒရဇ်(သရေခေတ္တရာ) သက္ကရာဇ်အဖြစ် မှတ်သားသုံးစွဲ ခဲ့ပြန်သည်။ 

သုမုန္ဒရဇ်သက္ကရာဇ် ၅၆၂-ခုသို့ ရောက်သောအခါ ပေါက္ကံပြည့်ရှင် ဆရာသင်္ဃရာဇ် ခေါ် [[ပုပ္ပါးစောရဟန်းမင်း]]လက်ထက် ခန်းဆပဉ္ဇာ (ခေါ်) 
နှစ်တိုသက္ကရာဇ် ဖြိုကိန်းနှင့် ကြုံကြိုက်ပြန်သည်နှင့် ၅၆၂-ခုမှ ခန်းဆပဉ္ဇာ ၅၆၀-ခု ဖြိုပြီးကျန်သော ၂-ခုကို ပေါက္ကံသက္ကရာဇ် အဖြစ် ယနေ့ထိ အဖြိုမရှိတော့ဘဲ ဆက်လက်သုံးစွဲခဲ့သည်။ ထိုသုံးစွဲခဲ့သော ပေါက္ကံသက္ကရာဇ်များသည် ယခုအခါ မြန်မာ ကောဇာသက္ကရာဇ် (ဂေါဇာသက္ကရာဇ်) ဟုခေါ်သည်။ 

ထိုအချိန် မှ စ၍ သာသနာသက္ကရာဇ် ဟူသော မူလ အခေါ် ပျောက်သွားကာ ကောဇာသက္ကရာဇ် (သို့) သက္ကရာဇ် ဟုသာ သုံးပါတော့သည်။ သိရိခေတ္တရာပြည် ဘုရင် သုမုန္ဒီရဇ်မင်း ဖြိုသော ၆၂၂ - ကို ပုပ္ပားစောရဟန်း လက်ထက် ဖြိုသော ၅၆ဝ နှင့် ပေါင်းလျှင် ၁၁၈၂ နှစ် ရသည်။ ယင်း ၁၁၈၂ ကို လက်ရှိရောက်နေသော ကောဇာသက္ကရာဇ်တွင် ထည့်ပေါင်းပါက ပထမသင်္ဂါယနာတင်ချိန်က စခဲ့သော သာသနာသက္ကရာဇ်ကို ရသည်။

== ကောဇာသက္ကရာဇ်နှင့် သာသနာနှစ် ==
ယခုအခါ ကောဇာသက္ကရာဇ်နှင့် သာသနာနှစ်တို့မှာ ကွဲပြားခြားနားနေပြန်သည်။ 
ကောဇာသက္ကရာဇ်မှာ ၁၃၀ဝ ကျော်သာ ရှိသေးသော်လည်း သာသနာနှစ်မှာ ၂၅၀ဝ ကျော်နေပြီ ဖြစ်သည်။ 

ထိုသို့ ကွဲပြားခြားနားနေသည်မှာ ပရိနိဗ္ဗာန် စံဝင်တော်မူပြီးနောက် စိုးစံသောဘုရင် အဇာတသတ် နှင့် အရှင်မဟာကဿပတို့ တိုင်ပင်ပြီး ပထမ သင်္ဂါယနာတင်သော နှစ်ကို ပထမမူလ ဗုဒ္ဓသာသနာနှစ် (၁)ခုဟု သုံးစွဲခဲ့လေသည်။ ထိုစဉ်က သက္ကရာဇ် နှစ်မျိုး မရှိသေးချေ။ 

သာသနာသက္ကရာဇ် ၆၂၄-ခု ရောက်သောအခါ သုမုန္ဒီရဇ်မင်းလက်ထက်တွင် ဒေါဒေါရသ (ခေါ်) နှစ်ရှည်သက္ကရာဇ် ဖြိုကိန်းနှင့် ကြုံကြိုက်သဖြင့် ၆၂၄-ခုနှစ်မှ ၆၂၂-ခုနှစ်ကို ဖြို၍ အကြွင်း ၂ -နှစ်ကို ထားကာ သုံးစွဲခဲ့သောအခါ ကောဇာသက္ကရာဇ်နှင့် သာသနာနှစ် ဟူ၍(၂)မျိုး ကွဲပြားလာခြင်း ဖြစ်သည်။ ယခုအခါ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ကောဇာသက္ကရာဇ်ကို အစဉ်အမြဲသုံးစွဲပြီး သာသနာနှစ်ကိုကား အသိအမှတ်ပြုသည့် အနေဖြင့်သာ သုံးစွဲခဲ့လေသည်။ 
* (ထိုင်းနိုင်ငံ ယိုးဒယားတွင် သာသနာနှစ်ကို သက္ကရာဇ်အဖြစ် သုံးစွဲပေသည်။)

သာသနာနှစ် သိလိုပါက ကောဇာသက္ကရာဇ် ကို (၁၁၈၂)နှစ်နှင့် ထည့်ပေါင်းလျှင် သာသနာနှစ် အမှန် ဖြစ်ပေသည်။

'''သက္ကကောဇာ၊ တည်ပြီးခါဝယ်၊ တစ်တစ်ရှစ်နှစ်(၁၁၈၂)နှောတုံလစ်က၊ တိတ်ဖြစ်သာသနာ၊ မှတ်ကြရာ၏'''ဟုပညာရှိများ ညွှန်ကြားထား၏။
&lt;ref&gt;ပညာအလင်းပြ ရုံးသုံး၊ ကျောင်းသုံး အင်္ဂလိပ်မြန်မာ '''နှစ်တစ်ရာပြက္ခဒိန်''' စာအုပ်&lt;/ref&gt;

== အလွယ်ကူဆုံးမှတ်ရန် ==
# လက်ရှိ ခရစ်နှစ် က (၆၃၈) ကို နှုတ်လျှင် မြန်မာသက္ကရာဇ် ကို ရမည်။
# မြန်မာ ပြက္ခဒိန်နှစ် ကို (၁၁၈၂) ပေါင်းပါက သာသနာနှစ် ကို ရမည်။

== သက္ကရာဇ်ဖြိုရာ အင်္ဂါ ၃-ပါး ==
သက္ကရာဇ်ဖြိုခြင်း ဟူသည်ကား ဂဏန်းသင်္ချာအရေအတွက်တွေ များလာသည်ကို လွယ်ကူစွာ သိမှတ်နိုင် စေရန်ရည်သန်၍ အသစ်အတို ပြုခြင်းပင်ဖြစ်၏၊ သို့သော် အောက်ပါ အင်္ဂါ၃-ပါးနှင့် ညီညွတ်မှ ဖြိုအပ်သည်၊ဖြိုကောင်းသည်ဟု ပညာရှိတို့တွက်ကိန်းပုံစံ ထားကြကုန်၏၊ ကံနီ အတွင်းဝန်မင်းကမူ ကိန်းခမ်းညီးအောင်ဖြိုခြင်းသာ လိုရင်းပဓာနမှတ် ဟု ဆိုလေသည်။ 

# ရောက်ဆဲသက္ကရာဇ်တည် ၇-ခုနှင့်စား၊ အကြွင်းမဲ့ပြတ်၊
# ရောက်ဆဲ သက္ကရာဇ်တည် ၁၉-ခုစား၊အကြွင်းမရှိပြတ်၊ 
# ရောက်ဆဲသက္ကရာဇ်တည် ၉၅-ခုစား၊အကြွင်းမရှိပြတ်။

=== သက္ကရာဇ်ဖြိုမင်း၊ ၇-စင်း၊ ဘယ်မင်းဘယ်ခါ ဖြိုသနည်း ===

ဤ၌ သက္ကရာဇ်ကိုဖြိုသွားကြသောမင်းနှင့် ကိန်းခမ်း ရသေ့ရဟန်း စသည်တို့၏ အမည်များကို ရာဇဝင် မဟာဝင် သာသနာဝင် ဆရာစဉ်တို့ မှတ်တမ်းမှ သုတေသနပြု၍ တွေ့ရှိသမျှဖြင့် ထုတ်ပြဖြေကြား သွားသည်၊ အမှားပါဝင်က အမှန်ကို လျင်စွာ ရှာကြပါကုန်။

(၁) [[အာကာရဋ္ဌမင်းကြီး]] လက်ထက် ကမ္ဘာဦးကာလမှစ၍ ``မဟာသုဒ္ဓဝယပ္ပ´´ဟူသော ပိဋကသင်္ချာနှင့်အညီ သက္ကရာဇ် (၁၁၄၉၇၈၅) ခုနှစ်တို့ကိုဖြိုခဲ့သည်။ ထိုနောက်-

(၂) [[ကုသမင်းကြီး]]လက်ထက်မှာ ``နာတိမဇ္ဇလဒ္ဓံဝိယ´´ ဟူသော ပိဋကသင်္ချာကိန်းခမ်းနှင့်အညီသက္ကရာဇ် (၁၄၉၃၈၅၆၀) သော ခုနှစ်တို့ကိုဖြိုခဲ့လေသည်။ ၎င်းနောက်-

(၃) [[အဉ္စန|ဘိုးတော်အဉ္စနမင်းကြီး]]သည် ဒေဝီလရသေ့နှင့်တိုင်ပင်ကာ ``မာဃစန္ဒေ၊ သို့မဟုတ်ဏဝစန္ဒေ ´´ ဟူသော ပိဋက သင်္ချာ ကိန်းခမ်းနှင့်အညီ သက္ကရာဇ် (၈၆၄၅) ခုနှစ်တို့ကို ဖြိုခဲ့လေသည်။

ထိုနောက်မြတ်စွာဘုရားသခင် ပရိနိဗ္ဗာန် စံဝင်တော်မူပြီးသောအခါ သာသနာနှင့်ဂေါဇာနှစ် ညီစေရန်-

(၄) [[အဇာတသတ်]] မင်းကြီးနှင့် ရှင်မဟာကဿပထေရ် တိုင်ပင်ကာ ``ဒေဝီယ´´ ဟူသော ပိဋကသင်္ချာ ကိန်းနှင့်အညီ သက္ကရာဇ် (၁၄၈)ခုနှစ်တို့ကို ဖြိုလိုက်ပြန်လေသည်။

ထိုနောက် ၆၂၄-ခုနှစ်သို့ရောက်သောအခါ-

(၅) [[သုမုန္ဒရီမင်း]]ကြီးသည် [[သီရိခေတ္တရာ|သီရိခေတ္တရာပြည်ကြီး]]၌ ``ဒေါဒေါရသ ´´ကိန်းခမ်းအရ ၂-ခုကြွင်းထား ၍ သက္ကရာဇ် (၆၂၂)နှစ်တို့ကိုဖြိုလိုက်ပြန် လေသည်။ 

ထိုနောက် ၅၆၂-ခုနှစ်သို့ရောက်ပြန်သောအခါ-

(၆) [[ပုပ္ပါးစောရဟန်းမင်း|ပုပ္ပါးစောရဟန်းမင်းကြီး]] [[ပုဂံပြည်]]၌ ``အလံဗိက´´ ကိန်းကြုံ၍ ``ခဆ ပဉ္စန်း´´ ခေါ် နှစ်ပေါင်း (၅၆၀)တို့ကို ၂-ခုကြွင်းထားလျက်ဖြိုလိုက်ပြန်လေသည်။ 

ထိုမှနောက် သက္ကရာဇ် (၈၀၀)ခုနှစ်သို့ရောက်သော အခါ-

(၇) [[မိုးညှင်းသတိုး|မိုးညှင်း မင်းတရားကြီး]]သည်၊ ``အဋ္ဌနဝ သတ္တကိန်း´´ သို့မဟုတ် ``ဗသျှုဆိဒ္ဒမုနိကိန်း ´´ အရ (၇၉၈) ခုနှစ်တို့ကို ဖြိုပြန်သော်လည်း ကိန်းခမ်း မရောက်၍ မပြိုမကြေဟု ပညာရှိတို့ ဆိုကြကုန်၏၊

ထိုနောက်ကား သက္ကရာဇ်ဖြိုမင်း မရှိ မပေါ်သေးပေ။&lt;ref&gt; မြန်မာရာဇဝင်/ဝေါဟာရဋီကာ&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;
* ဖျာပုံတိုက်သစ်ဆရာတော် အရှင်ဩဘာသာဘိဝံသ ၏ သုတေသနကရုပ်ပြ အဘိဓာန် (၂၀၀၇) မှ
* သုခမှတ်စု
* ဒေါက်တာသက်လွင် ၏ သမိုင်းက ပြောသော ပုဂံ။ ပုဂံကပြောသောသမိုင်း

{{မြန်မာလများ}}

[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ဓလေ့ထုံးစံ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အချိန်]]</text>
      <sha1>omtg45qltvmerkls8i5zfy3654lit90</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့် ဝန်ကြီးနှင့်ဒုတိယဝန်ကြီးများ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30084</id>
    <revision>
      <id>1028857</id>
      <parentid>1025024</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T15:15:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[တင်ညွန့် (ဝန်ကြီး)|ဦးတင်ညွန့်]]</comment>
      <origin>1028857</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10988" sha1="hb3bdglhfgwkci32q5su2deknp436v1" xml:space="preserve">

အောက်ပါတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ [[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန]]၊ အလုပ်သမား၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန တို့တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သော ဝန်ကြီးနှင့် ဒုတိယဝန်ကြီးများ စာရင်း ဖြစ်သည်။

==ဝန်ကြီးများ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; |စဉ်
! rowspan=&quot;2&quot; |အမည်
! rowspan=&quot;2&quot; | ရာထူး
! colspan=&quot;3&quot; |တာဝန်သက်တမ်း
|-
!စတင်
!ပြီးဆုံး
!သက်တမ်း
|-
| ၁
| [[မန်းဝင်းမောင် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|မန်းဝင်းမောင်]]
| rowspan=&quot;30&quot; | ဝန်ကြီး
| ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈
| ၁၅ ဇူလိုင် ၁၉၄၈
| {{Age in years and days|1948|1|4|1948|7|15}}
|-
| ၂
| ဗိုလ်စိန်မှန်
| ၃၀ ဇူလိုင် ၁၉၄၈
| ၁၃ စက်တင်ဘာ ၁၉၄၈
| {{Age in years and days|1948|7|30|1948|9|13}}
|-
| ၃
| သခင်လွင်
| ၁၄ စက်တင်ဘာ ၁၉၄၈
| ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၉
| {{Age in years and days|1948|9|14|1949|2|1}}
|-
| ၄
| မန်းဝင်းမောင်
| ၅ ဧပြီ ၁၉၄၉
| ၁၅ မတ် ၁၁၅၂
| {{Age in years and days|1949|4|5|1952|3|15}}
|-
| ၅
| M.A Raschid
| ၁၆ မတ် ၁၉၅၂
| ၁၁ ဇွန် ၁၉၅၆
| {{Age in years and days|1952|3|16|1956|6|11}}
|-
| ၆
| [[တင်ညွန့် (ဝန်ကြီး)|ဦးတင်ညွန့်]]
| ၁၂ ဇွန် ၁၉၅၆
| ၄ ဇွန် ၁၉၅၈
| {{Age in years and days|1956|6|12|1958|6|4}}
|-
| ၇
| [[တင်မောင် (သခင်)|သခင်တင်မောင်]]
| ၅ ဇွန် ၁၉၅၈
| ၂၈ အောက်တိုဘာ ၁၉၅၈
| {{Age in years and days|1958|6|5|1958|10|28}}
|-
| ၈
| [[သီရိပျံချီဘွဲ့|သီရိပျံချီ]] [[ချစ်သောင်း|ဦးချစ်သောင်း]]
| ၂၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၅၈
| ၁၈ မေ ၁၉၅၉
| {{Age in years and days|1958|10|29|1959|5|18}}
|-
| ၉
| စည်သူ ဗိုလ်မှူးချုပ်တင်ဖေ
| ၁၄ မေ ၁၉၅၉
| ၄ ဇွန် ၁၉၆၀
| {{Age in years and days|1959|5|14|1960|6|4}}
|-
| ၁၀
| [[ရာရှစ်၊ ဦး|ဦးရာရှစ်]]
| ၄ ဧပြီ ၁၉၆၀
| ၁ မတ် ၁၉၆၂
| {{Age in years and days|1960|4|4|1962|3|1}}
|-
| ၁၁
| ဦးသီဟန်
| ၂ မတ် ၁၉၆၂
| ၁၇ စက်တင်ဘာ ၁၉၆၄
| {{Age in years and days|1962|3|2|1964|9|17}}
|-
| ၁၂
| ဗိုလ်မှူးကြီး သန်းစိန်
| ၂၆ စက်တင်ဘာ ၁၉၆၄
| ၇ ဇန်နဝါရီ ၁၉၆၅
| {{Age in years and days|1964|9|26|1965|1|7}}
|-
| ၁၃
| ဗိုလ်မှူးကြီး မောင်ရွှေ
| ၇ ဇန်နဝါရီ ၁၉၆၅
| ၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၇၃
| {{Age in years and days|1965|1|7|1973|12|19}}
|-
| ၁၄
| [[မောင်မောင်ခ (ဝန်ကြီးချုပ်)|ဦးမောင်မောင်ခ]]
| ၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၇၃
| ၃ မတ် ၁၉၇၅
| {{Age in years and days|1973|12|19|1975|3|3}}
|-
| ၁၅
| ဦးထွန်းတင်
| ၄ မတ် ၁၉၇၅
| ၂၈ မတ် ၁၉၇၇
| {{Age in years and days|1975|3|4|1977|3|28}}
|-
| ၁၆
| ဦးကျော်ဇော
| ၂၉ မတ် ၁၉၇၇
| ၁၇ အောက်တိုဘာ ၁၉၇၇
| {{Age in years and days|1977|3|29|1977|10|17}}
|-
| ၁၇
| မန်းစံမြတ်ရွှေ
| ၃ မတ် ၁၉၇၈
| ၁၉ မတ် ၁၉၇၉
| {{Age in years and days|1978|3|3|1979|3|19}}
|-
| ၁၈
| ဦးမြမောင်
| ၂၀ မတ် ၁၉၇၉
| ၂၇ ဇန်နဝါရီ ၁၉၈၀
| {{Age in years and days|1979|3|20|1980|1|27}}
|-
| ၁၉
| ဗိုလ်မှူးချုပ် ခင်အုန်း
| ၂၈ ဇန်နဝါရီ ၁၉၈၀
| ၁၅ အောက်တိုဘာ ၁၉၈၀
| {{Age in years and days|1980|1|28|1980|10|15}}
|-
| ၂၀
| ဗိုလ်ချုပ် ချစ်လှိုင်
| ၁၆ အောက်တိုဘာ ၁၉၈၀
| ၈ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၁
| {{Age in years and days|1980|10|16|1981|11|8}}
|-
| ၂၁
| ဦးအုန်းကျော်
| ၉ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၁
| ၁၉၈၈
| 
|-
| ၂၂
| ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်ထွန်း
| ၁၉ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၂
| -
| 
|-
| ၂၃
| ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီး အောင်ရဲကျော်
| -
| -
| 
|-
| ၂၄
| ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီး အေးသောင်
| ၂၄ စက်တင်ဘာ ၁၉၉၂
| ၂၈ မေ ၁၉၉၆
| {{Age in years and days|1992|9|24|1996|5|28}}
|-
| ၂၅
| ဗိုလ်ချုပ် စောလွင်
| ၂၉ မေ ၁၉၉၆
| ၁၄ မေ ၁၉၉၇
| {{Age in years and days|1996|5|29|1997|5|14}}
|-
| ၂၆
| ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်အေး
| ၁၅ မေ ၁၉၉၇
| ၂ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၉
| {{Age in years and days|1997|5|15|1999|1|2}}
|-
| ၂၇
| ဗိုလ်ချုပ်တင်ငွေ
| ၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၉
| ၂၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၁
| {{Age in years and days|1999|1|3|2001|11|26}}
|-
| ၂၈
| ဦးတင်ဝင်း
| ၂၇ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၁
| ၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၄
| {{Age in years and days|2001|11|27|2004|11|5}}
|-
| ၂၉
| ဦးသောင်း
| ၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၄
| ၂၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၇
| {{Age in years and days|2004|11|5|2007|10|23}}
|-
| ၃၀
| [[အောင်ကြည်|ဦးအောင်ကြည်]]
| ၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၇
| ၃၁ မတ် ၂၀၁၁
| {{Age in years and days|2007|10|24|2011|3|31}}
|-
| ၃၁
| ဦးအောင်ကြည်
| rowspan=&quot;10&quot; | ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
| ၁ ဧပြီ ၂၀၁၁
| ၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၂
| {{Age in years and days|2011|4|1|2012|8|27}}
|-
| ၃၂
| [[မောင်မြင့်|ဦးမောင်မြင့်]]
| စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂
| ဇူလိုင် ၂၀၁၃
| 
|-
| ၃၃
| [[အေးမြင့် (ဝန်ကြီး)|သူရဦးအေးမြင့်]]
| ဇူလိုင် ၂၀၁၃
| ၃၀ မတ် ၂၀၁၆
| 
|-
| ၃၄
| [[သိန်းဆွေ|ဦးသိန်းဆွေ]]
| ၃၀ မတ် ၂၀၁၆
| ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁
| {{Age in years and days|2016|3|30|2021|2|1}}
|-
| ၃၅
| ဦး[[မြင့်ကြိုင်]]
| ၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁
| ၁၉ ဩဂုတ် ၂၀၂၂
| {{Age in years and days|2021|8|1|2022|8|19}}
|-
| ၃၆
| ဒေါက်တာ[[ပွင့်ဆန်း (ဝန်ကြီး)|ပွင့်ဆန်း]]
| ၁၉ ဩဂုတ် ၂၀၂၂
| ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃
| {{Age in years and days|2022|8|19|2023|8|3}}
|-
| ၃၇
| [[မြင့်နောင်|ဦးမြင့်နောင်]]
| ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃
| ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅
| {{Age in years and days|2023|8|3|2025|1|31}}
|-
| ၃၈
| [[ချစ်ဆွေ (သံအမတ်ကြီး)|ဦးချစ်ဆွေ]]
| ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅
| ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
| {{Age in years and days|2025|1|31|2025|7|31}}
|-
| ၃၉
| [[အောင်ကျော်ဟိုး|ဦးအောင်ကျော်ဟိုး]]
| ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
| {{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}}
|-
| ၄၀
| [[ခင်မောင်စိုး (ဝန်ကြီး)|ဦးခင်မောင်စိုး]]
| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
| လက်ရှိ
| {{Age in years and days|2026|4|10}}
|}
== ဒုတိယဝန်ကြီးများ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; |စဉ်
! rowspan=&quot;2&quot; |အမည်
! colspan=&quot;2&quot; |တာဝန်သက်တမ်း
|-
!စတင်
!ပြီးဆုံး
|-
| ၁ || ဦးအောင်မှီ || ၁၉၇၂ || ၁၉၇၅
|-
| ၂ || ဦးကျော်ခိုင် || ၁၉၇၅ || ၁၉၇၉
|-
| ၃ || ဦးခင်ငြိမ်း || ၁၉၇၉  || ၁၉၈၀
|-
| ၄ || ဦးပေါ်ခန်သန်း ||၁၉၈၀ || ၁၉၈၃
|-
| ၅ || ဦးကျော်သန်း ||၁၉၈၃ || ၁၉၈၅
|-
| ၆ || ဦးပေါ်ခန်သန်း ||၁၉၈၅ || ၁၉၈၈
|-
| ၇ || ဦးကျော်အေး || ||
|-
| ၈ || ဗိုလ်မှူးချုပ် ဝင်းစိန် || ၁၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၈ || ၁၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၆
|-
| ၉ || ဗိုလ်ချုပ်အောင်ကြည် || ၁၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၆ || ၂၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၇
|-
|၁၀ || ဗိုလ်မှူးချုပ် တင်ထွန်းအောင် || ၇ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၇|| ၃၁ မတ် ၂၀၁၁
|-
| ၁၁ || ဦးမြင့်သိန်း || ၁ ဧပြီ ၂၀၁၁ || 
|-
| ၁၂ || ဦးထင်အောင် || ၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၁၃ || 
|- 
| ၁၃ || ဦး[[မြင့်ကြိုင်]] || ၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၀ || ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁
|-
| ၁၄ || ဦးဝင်းရှိန် ||  ၁၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|-
| ၁၅ || ဦးမောင်မောင်သန်း&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81613 |access-date=2026-04-11 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;||၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆  || လက်ရှိ
|}

== ကိုးကား ==
{{reflist}}

[[Category:မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးများ]]</text>
      <sha1>hb3bdglhfgwkci32q5su2deknp436v1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကြောက်ရွံ့ခြင်းမှ လွတ်ကင်းရေး နှင့် အခြားစာတမ်းများ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>47662</id>
    <redirect title="ကြောက်ရွံ့ခြင်းမှ လွတ်ကင်းရေး (စာအုပ်)" />
    <revision>
      <id>1028865</id>
      <parentid>193414</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T17:29:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>5629</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ကြောက်ရွံ့ခြင်းမှ လွတ်ကင်းရေး (စာအုပ်)]] သို့ ပြန်ညွှန်းနှစ်ထပ်ဖြစ်နေသည်ကို ပြင်နေသည်</comment>
      <origin>1028865</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="120" sha1="f7yz3nsjmb71ac5yrfii8onastsua8c" xml:space="preserve">#REDIRECT [[ကြောက်ရွံ့ခြင်းမှ လွတ်ကင်းရေး (စာအုပ်)]]</text>
      <sha1>f7yz3nsjmb71ac5yrfii8onastsua8c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Deadshot</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66184</id>
    <revision>
      <id>1028940</id>
      <parentid>721780</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T07:49:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1028940</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9470" sha1="cecyib1nb1lhzi8di6pt1ngfx98e7yw" xml:space="preserve">{{retaining title}}
{{cleanup}}
'''Deadshot''' (နာမည်ရင်း '''Floyd Lawton''') သည် DC Comics မှထုတ်ဝေသော အမေရိကန် ကာတွန်း စိတ်ကူးယဉ်ဇာတ်ကောင် တစ်ယောက်ဖြစ်ကာ လင်းနို့လူသားရဲ၏ ရန်သူအဖြစ် လူသိများသူ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;dc-ency&quot;&gt;{{Cite book | last = Wallace | first = Dan | author-link = | contribution = Deadshot | editor-last = Dougall | editor-first = Alastair | title = The DC Comics Encyclopedia | url = https://archive.org/details/dccomicsencyclop0000unse | page = [https://archive.org/details/dccomicsencyclop0000unse/page/97 97] | publisher = Dorling Kindersley | place = New York | year = 2008 | isbn = 0-7566-4119-5 | oclc = 213309017 |}}&lt;/ref&gt; သူ၏ အဓိကဇာတ်ဆောင်စရိုက်မှာ လူဆိုး လူကြမ်းတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် စူပါလူစွမ်းကောင်း ဆန့်ကျင်သူဇာတ်ရုပ်အဖြစ် ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ Deadshot ကို လင်းနို့လူသား အတွဲ ၅၉( ဇွန်/ဇူလိုင်  ၁၉၅၀) တွင် စတင်ပါဝင်ခဲ့ကာ Bob Kane, David Vern Reed နှင့် Lew Schwartz တို့က ဖန်တီးခဲ့သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကြောက်စရာအကောင်းဆုံး မျက်နှာဖုံးလူသားတစ်ယောက်အဖြစ် ဖန်တီးထားဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် Deadshot သည် Suicide Squad နှင့် Secret Six တို့ရဲ့ အဓိကအရေးပါသော အဖွဲ့ဝင်တစ်ယောက်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ 

IGN ကသတ်မှတ်သော the Top 100 Comic Book Villains of All Time တွင် Deadshot သည် နံပါတ် ၄၃ နေရာတွင် ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ign.com/top/comic-book-villains/43.html |title=Deadshot is Number 43 |publisher=ign.com |date= |accessdate=2015-07-14 }}{{Dead link|date=May 2026 }}&lt;/ref&gt; Suicide Squad ဇာတ်ကားတွင် Deadshot အဖြစ် မင်းသားကြီး Will Smith က သရုပ်ဆောင်ထားသည်။

== စိတ်ကူးယဉ် ဇာတ်ကောင် အတ္ထုပ္ပတ္တိ ==
DC ကဖန်တီးထားသော လောကထဲတွင် Deadshot သည် ကြေးစားလူသတ်သမားတစ်ယောက် ဖြစ်သည်။ သူ့ကို &quot;never miss&quot; ဟု တင်စားကြသည်။ သူ၏ အဓိကစွမ်းရည်တစ်ခုမှာ လက်နက်အမျိုးအစားအစုံကို ကျွမ်းကျင်စွာ အသုံးပြုတတ်ခြင်း ဖြစ်သော်လည်း သူ့လက်ကောက်ဝတ်တွင် တပ်ဆင်ထားသော အသံတိတ် လက်နက်ကိုသာ အများဆုံး အသုံးပြုသည်။ သူ့ကို Gotham City တွင် အတိုက်အခိုက် ကျွမ်းကျင်သော ဒုစရိုက်သမားတစ်ယောက် ဖြစ်သော်လည်း the Dark Knight ကို အစားထိုးရန် ကြိုးစားလာသောကြောင့် လင်းနို့လူသား၏ အဓိက ရန်သူတစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ Deadshot သည် Batman နှင့် ရဲမင်းကြီး Gordon မှ Gotham ၏ မြေအောက် ဒုစရိုက်ခေါင်းဆောင်ဖြစ်ကြောင်း ထုတ်ဖော်ခံရပြီးနောက်မှ ထောင်ကျခဲ့သည်။ သူ၏တပည့်များနှင့် သူ့အဖွဲ့များက သူ့ကို ပြန်လည်ကယ်ထုတ်ပြီးနောက်တွင် Deadshot သည် ပိုမိုကြမ်းတမ်းလာသည်။ ကြေးစားလူသတ်သမားအဖြစ် ဝန်ဆောင်မှုလိုက်ပေးသည်။ အဝတ်အစားလဲ ပြောင်းလိုက်သည်။ သူ၏ ဦးထုပ်ရှည်ကြီးအစား အနီရောင်ဝတ်စုံ၊ သတ္တုမျက်နှာဖုံးနှင့် ညာဘက်မျက်လုံးတွင် ပစ်မှတ်ရှာပေးသော မှန်ဘီလူးတို့ကို ပြောင်းလဲဝတ်ဆင်လာခဲ့သည်။ 

=== ငယ်ဘဝ အကြောင်း===
Deadshot ဘဝဇာတ်ကြောင်းမှာ အစီအစဉ်တကျ ဖော်ပြခြင်း မခံခဲ့ရပါ။ နာမည်အရင်းမှာ Floyd Lawton ဖြစ်ပြီး သူမိခင်၊ ရက်စက်ရိုင်းစိုင်းသောဖခင်၊ ချစ်ခင်ရသော ညီတစ်ယောက်တို့နှင့် အတူ ကြီးပြင်းလာခဲ့သည်။ အမှတ်မထင်သော အချိန်တစ်ခုတွင် Lawton တို့ ဖခင်သည် သူ့ညီလေးကို နှိပ်စက်နေစဉ် ငယ်ရွယ်ဖျက်လတ်သော Deadshot ပေါက်စလေးက သူ့ဖခင်၏ ဆိုးဝါးတဲ့ အိမ်ထောင်ဦးစီးမှုမှ လွတ်မြောက်ရန် သူ၏ သေနတ်ကို အသုံးပြုလိုက်သည်။ သို့သော် သူထိုင်နေသော သစ်ပင်ကိုင်းက ကျိုးကျပြီး ကျည်ဆန်သည် သူ့ညီကိုသာ ထိမှန်ပြီး သတ်လိုက်မိသွားသည်။ ထိုဖြစ်ရပ်က သူဘဝကြီးတစ်ခုလုံးကို ကြီးမားစွာ စိုးမိုးထားပြီး သူ့ရည်မှန်းချက်တွေကို အောင်မြင်စေနိုင်သလို သူ့ဘဝကိုလဲ သူအလေးမထားတော့ပေ။ ဤသည်မှာ လင်းနို့လူသားကို သတ်ပစ်ရန်လုပ်တိုင်း သူ့ကို တားဆီးနိုင်သော စိတ်ဒဏ်ရာလဲ ဖြစ်သည်။

==လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းရည်များ==
Deadshot မှာ ထူးခြားတဲ့ လူစွမ်းကောင်းတွေလို စွမ်းရည်မရှိပါ။ ဒါပေမယ့် သူဟာ DC ဖန်းတီးထားတဲ့ လောကတည်းက ထိပ်တန်းမျက်နှာဖုံးလူသားတစ်ယောက်ပါပဲ။ သူဟာ ထူးခြားတဲ့ လူစွမ်းကောင်းတွေလိုပဲ တိကျသေချာသည်။ သူကို &quot;never miss&quot; လို့တင်စားကြတဲ့အတိုင်း သူဟာ သူ့ပစ်မှတ်ကို ဘယ်တော့မှ အလွတ်မပေးပါဘူး။ သူ တစ်ခါပဲလွဲဖူးပါတယ်။ လင်းနို့လူသားကို ပစ်သတ်ဖို့ သူလွဲချော်ခဲ့ပါတယ်။ သူ Captain Boomerange ရဲ့ ခေါင်းပေါ်က ပန်းသီးကို မျက်စိပိတ်ပြီး ထိအောင်လည်းပစ်ပြဖူးပါတယ်။ 
Deadshot က လက်ရုန်းချင်ယှဉ်ပြိုင်တိုက်ခိုက်မှူမှာလဲ ကျွမ်းကျင်ပါတယ်။ လင်နို့လူသားတို့ Joker တို့လို့ ဒိတ်ဒိတ်ကြဲ တွေနဲ့တောင် အပြိုင်တိုက်ခိုက်နိုင်ပါတယ်။ 
Deadshot က လက်နက်မျိုးဆုံကို ကျွမ်းကျင်စွာ အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ သူ့လက်စွဲတော် စနိုက်ပါ ရိုက်ဖယ်နဲ့ သူ့လက်မောင်းမှာ တတ်ထားပြီးတဲ့ စက်သေနတ်တို့ကို အသုံးများပါတယ်။
Deadshot က ရုရှားဘာသာစကားလဲပြောတတ်ပြီး ကွန်မြူနစ်ပါတီဝင်လို့လဲ ဆိုကြပါတယ်။

== ကိုးကား ==
{{Reflist|2}}</text>
      <sha1>cecyib1nb1lhzi8di6pt1ngfx98e7yw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တုရင်တောင်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66546</id>
    <revision>
      <id>1028877</id>
      <parentid>701659</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T01:53:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-26595-88</username>
        <id>142216</id>
      </contributor>
      <comment>ကူရွာ ဆိုသော ရွာအုပ်စုတည်ရှိပါသည်</comment>
      <origin>1028877</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10961" sha1="lxbl834up9a7rx93eo1hrz59ta64amv" xml:space="preserve">'''တုရင်တောင်'''သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ညောင်ဦးမြို့|ညောင်ဦး]]-[[ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့|ကျောက်ပန်းတောင်း]] ကားလမ်းအနောက်ဘက်၊ ပုဂံမြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက် ခြောက်မိုင်ခန့် အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ တုရင်တောင်သည် ပုဂံနယ်နိမိတ်ကို သတ်မှတ်ထားသကဲ့သို့ ရှိနေသည်။ အထူးသဖြင့် မြို့ပြနေပြည်တော်ကို ဝန်းရံကာဆီးထားသော သဘာဝမြို့ရိုးလည်း ဖြစ်သည်။ တုရင်တောင်သည် ပုဂံမြို့ပြ နယ်နိမိတ်အစလည်း ဖြစ်သည်။ တုရင်တောင်ပေါ်မှ ညောင်ဦးတစ်ဖက်(ဧရာဝတီမြစ်ကမ်း) ၌တည်ရှိသော [[တန့်ကြည့်တောင်စေတီ]] စွယ်တော်မြတ်စေတီကို လှမ်း၍ ဖူးမြှော်နိုင်သည်။ တုရင်တောင်တွင် စတုတ္ထမြောက် [[စွယ်တော်မြတ်]] ကိန်းဝပ်ရာစေတီတော်မြတ် တည်ရှိသည်။ 

သက္ကရာဇ် ၄၂၁ ခုနှစ်တွင် [[တုရင်တောင်စေတီ(ပုဂံ)|တုရင်တောင်စေတီတော်မြတ်]]ကို တည်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

==အမည်အမျိုးမျိုး==
တုရင်တောင်=မြင်းကဲ့သို့ လျင်မြန်စွာ သွားတတ်ခြင်း၊ မြင်းနှင့်တူသောတောင် ဟူ၏။ တုရင်တောင်ကို တုံ့ဝပ်တောင်(ဆင်ဖြူတော် တုံ့ခနဲဝပ်ခြင်း)၊ တုပ်ဝပ်တောင်(ပဆစ်တုပ်ဝပ်တွားခြင်း)၊ တူရွင်းတောင်၊ တုရင်းတောင်၊ သက်စိုးတောင်(သက်လူမျိုးများ စိုးမိုးနေထိုင်ဖူးခြင်း)(သက်မင်းကတုံ၏ ဦးခေါင်းအား ရတနာပန်းတောင်းတွင် တင်၍ နှစ်စဉ်ကန်တော့ကြခြင်း) စသည်ဖြင့် အမည်နာမ အမျိုးမျိုး ခေါ်ကြသည်။ 

[[အနော်ရထာ]]မင်းကြီး၏ရတနာ[[ဆင်ဖြူတော်]]သည် စွယ်တော်ပွားကို ပင့်ဆောင်လာကာ ဤတောင်ပေါ် ရောက်သည့်အခါ တုံ့ခနဲဝပ်သွား၍ တုံ့ဝပ်တောင်၊ ပုဆစ်တုပ်ဝပ်သွားသဖြင့် တုပ်ဝပ်တောင်ဟု ခေါ်တွင်ကြောင်း ဆိုကြသည်။ တစ်ချိန်တစ်ခါက [[သက်လူမျိုး]]များ စိုးမိုးနေထိုင်ခဲ့ဖူးကြောင်း သက်စိုးတောင်ဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။

==တုရိုင်တိုင်==
ထိုသို့ အမျိုးမျိုး ခေါ်ဆိုကြသည့်အနက် တုရိုင်တိုင်ဟူသော အခေါ်အဝေါ်နှင့် ပတ်သက်၍ ပုဂံရှေးဟောင်း သုတေသနအရာရှိ ဆရာဦးဗိုကေမှ တုရင်တောင်သည် ပုဂံနယ်နိမိတ် သတ်မှတ်ထားသလို ဖြစ်ခြင်း၊ ပုဂံနေပြည်တော်အား ဝိုင်းရံတားဆီးသည့် သဘာဝမြို့ရိုး ဖြစ်ခြင်း၊ မြို့ပြနယ်အစပ်၊ မြို့အဝင် မုခ်ဦး အထမ်းအမှတ် တုရိုင်တိုင်ကို စိုက်ထူသတ်မှတ်ထားလျှင် မင်းမှုထမ်းတို့သည်လည်း ပြည့်စုံစွာရှိရမည်။ ထို့ကြောင့် ထိုတောင်တန်းအား တုရိုင်တိုင်ရှိသော တောင်တန်း၊ မင်းမှုထမ်းတို့ နေသော ရွာကို တုရိုင်တိုင်ရွာဟု ခေါ်ခဲ့ကြောင်း မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။ (ယခုတိုင် တူရွင်းတိုင်ရွာ ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။)

တရုတ်ပြေးကျောက်စာတွင် တုရင်္ဂဂီရိဟု တွေ့ရှိရပြီး စူဠာမဏိကျောက်စာတွင် တုရင်တောင်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ စောရဟန်းသိမ်ကျောက်စာတွင် တုရင်းတိုင် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ပျူစောထီး၏ ဆရာရသေ့သည် တုရင်တောင်တွင် သတင်းသုံးသည်ဟု ရွှေစည်းခုံသမိုင်းသစ်ကျမ်းတွင် ဖော်ပြပါရှိလေသည်။

တုရင်တောင်ကား ဘုရားအလောင်းနုစဉ်က ဆဒ္ဒန်ဆင်မင်းဘဝ တစ်ကြိမ်၊ ခြင်္သေ့မင်းဘဝ တစ်ကြိမ်၊ သိန်းငှက်ဘဝ တစ်ကြိမ် သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် ကျင်လည်ကျက်စားခဲ့ဖူးသည် ဖြစ်ပြီး ယခုစွယ်တော်မြတ်တင်၍ အဓိဋ္ဌာန်ဖြင့် လွှတ်သော ဆင်ဖြူတော်သည် ဤတောင်ထိပ်၌ စတုတ္ထအကြိမ်မြောက် ဝပ်တော်မူသည်။

==တောင်တစ်ခွင် ပတ်ဝန်းကျင်==
[[File:Mya Kan Se.jpg|thumb|တုရင်တောင်ပေါ်မှ မြင်တွေ့ရသော မြကန်ဆည်]]
တုရင်တောင်တန်း၏ တောင်ဘက်အဆုံးသည် ကျောက်ပန်းတောင်းနယ်၊ ဂွေးချိုရွာတွင် အဆုံးသတ်သည်။ ဂွေးချိုတောင်၊ မိုလာတောင်ဟု ခေါ်ကြသည်။ တက်မရွာအနီးမှ တောင်ကို တက်မတောင်၊ ပန်းကုံးစပင်ရွာမှတောင်ကို ပန်းကုံးပင်တောင်၊ ဒါန်းရွာအနီးမှတောင်ကို ဒါန်းတောင်ဟု ခေါ်ကြသည်။ တုရင်တောင်၏ အနောက်ဘက်တွင် ပုဂံခေတ်၊ ထီးလှိုင်ရှင် [[ကျန်စစ်သား]]မင်းကြီး တူးဖော်ခဲ့သော [[မြကန်]]ရှိသည်။

===ရွာများ===
တောင်၏ အရှေ့ဘက်တွင် တောင်ပရွာ၊ ကူရွာ၊တောင်ရှေ့ရွာ၊ ကုန်းရွာ၊ မန်ကျည်းစောက်ရွာ၊ ဝါခင်းကြီး၊ စုတည်ရွာ၊ ထန်းနောင်းဝန်းရွာ တို့ရှိသည်။ အနောက်ဘက်တွင် တုရွင်းတောင်ရွာ၊ ညောင်တိုရွာ၊ လက်ဝဲရွာ၊ သဲပြင်တောရွာ၊ အနောက်အုံ၊ ချောင်းရှည်၊ ချောင်းဝ၊ ငလင်းတုတ်၊ ပန်းကုန်းပင်၊ အုတ်လှေကား၊ ညောင်ပ၊ ပဒိုင်းရွာတို့ တည်ရှိသည်။

တုရင်တောင်ကြောတွင် [[အလောင်းစည်သူ]]မင်းကြီးက မိမိမအိုသေးကြောင်း သူခိုးယောင်ဆောင်၍ မြင်းစီးပြီး အစွမ်းပြသောနေရာ ဖြစ်သည်ဟု ရှေးဟောင်းမြန်မာ ရာဇဝင်များ၌ ဆိုထားသည်။ ထို့ကြောင့် ပုဂံအလှနှင့် ပုဂံသားတို့ စွမ်းအားကို ဖော်ကျူးသော နေရာဟု ဆိုကြခြင်း ဖြစ်သည်။ [[ရှင်အရဟံ]] ပရိနိဗ္ဗာန်စံသောအခါ တုရင်တောင်ခြေ၌ အန္တိမဈာပန ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည်ဟု လည်းဆိုကြသည်။ အဆောက်အဦ မှန်သမျှ ကျောက်ဆစ်အနုပညာ မှန်သမျှ တုရင်တောင်မှ ကျောက်တုံးကျောက်သားများ ဖြစ်သည့် အလျောက် '''ပုဂံဂုဏ်ဆောင် တုရင်းတောင်''' ဟူ၍လည်းဆိုကြသည်။

== ကိုးကား ==
{{reflist|
&lt;ref&gt;မြတ်မင်းလှိုင်၏ မြန်မာပြည်ရှိ ရှေးဟောင်းဘုရား စေတီပုထိုးများ (ပ-တွဲ) ၂၀၀၃-ခု၊ ဇန်နဝါရီလထုတ်&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;ရေနံ့သာဝင်းမောင်၏ စွယ်တော်(၅)ဆူ ပြည့်(၅)ပြည့် စာအုပ်မှ &lt;/ref&gt;
}}

{{ပုဂံ}}

[[Category:ပုဂံ]]
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တောင်များ]]</text>
      <sha1>lxbl834up9a7rx93eo1hrz59ta64amv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>LibreOffice</title>
    <ns>0</ns>
    <id>74028</id>
    <revision>
      <id>1028941</id>
      <parentid>1028256</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T07:57:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1028941</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5720" sha1="18mwe65h6snadtv62jpvmh762qamu2n" xml:space="preserve">{{retaining title}}
{{Infobox software
  | logo                 = [[File:LibreOffice Logo Flat.svg|240px]]
  | screenshot           = File:LibreOffice 5.1 Start Center.png
  | caption              = LibreOffice 5.1 Start Center
  | author               = StarDivision&lt;!-- Original author or the software that led to LO --&gt;
  | developer            = [[The Document Foundation]]
  | released             = {{Start date and age|2011|1|25|df=yes}}&lt;!-- Initial release is the first stable version of the software. --&gt;
  | latest release date  =
  | latest preview date  =
  | status               = Active
  | programming_language = [[C++]], [[Java (programming language)|Java]], and [[Python (programming language)|Python]]
  | operating_system     = [[Linux]], [[Windows]], [[macOS]],&lt;ref name=system-requirements&gt;{{cite web
 |title        = System Requirements
 |url          = https://www.libreoffice.org/get-help/system-requirements
 |publisher    = [[The Document Foundation]]
 |year         = 2011
 |accessdate   = 7 August 2015
 |archive-date = 20 May 2019
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20190520180839/https://www.libreoffice.org/get-help/system-requirements/
 |url-status   = dead
}}&lt;/ref&gt; [[FreeBSD]], [[NetBSD]], [[Android (operating system)|Android (Viewer)]]
  | platform             = [[IA-32]], [[x86-64]], [[ARMel]], [[ARMhf]], [[MIPS architecture|MIPS]], [[MIPSel]], [[PowerPC]], [[Sparc]], [[S390]], [[S390x]], [[IA-64]] (additional Debian platforms)&lt;ref&gt;{{cite web
    | title       = Debian – Details of package libreoffice in wheezy
    | url         = http://packages.debian.org/wheezy/libreoffice#pdownload
    | publisher   = [[Debian]] project
    | accessdate  = 16 February 2014
  }}&lt;/ref&gt;
  | language count       = 110
  | language footnote    =&lt;ref name=languages&gt;{{cite web
    | title = LibreOffice Fresh download – pick language
    | url = http://www.libreoffice.org/download/libreoffice-fresh/?lang=pick
    | publisher = [[The Document Foundation]]
    | accessdate = 7 August 2015
    | archive-date = 22 November 2018
    | archive-url = https://web.archive.org/web/20181122143906/https://www.libreoffice.org/download/libreoffice-fresh/?lang=pick
    | url-status = dead
    }}&lt;/ref&gt;
  | genre                = [[Office suite]]
  | license              = [[Mozilla Public License|MPLv2.0]] (secondary license [[GNU General Public License|GPL]], [[GNU Lesser General Public License|LGPLv3+]] or [[Apache License 2.0]])&lt;ref name=&quot;About&quot;&gt;{{cite web
    | title       = Licenses
    | url       = https://www.libreoffice.org/download/license/
    | publisher       = [[The Document Foundation]]
    | accessdate       = 16 December 2015
    | archive-date       = 11 February 2016
    | archive-url       = https://web.archive.org/web/20160211123201/http://www.libreoffice.org/download/license/
    | url-status       = dead
    }}&lt;/ref&gt;
  | website     = {{url|https://www.libreoffice.org/}}
}}
'''LibreOffice''' သည်အခမဲ့လွတ်လပ် ရုံးသုံးဆော့ဖ်ဝဲ ဖြစ်သည်။ Document Foundation ၏ စီမံကိန်း (project) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် OpenOffice.org မှ ခွဲထွက်ခဲ့သည်။ ယခင်က StarOffice ၏ open-source ဗားရှင်းဆော့ဖ်ဝဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ LibreOffice တွင် စာရွက်စာတမ်း ပြုလုပ်ခြင်းလုပ်ငန်းများ၊ စာရင်းဇယားများ ပြုလုပ်ခြင်း၊ slideshow များပြုလုပ်ခြင်း၊ ပုံများရေးဆွဲခြင်း၊ ဒေတာဘေ့ (database) များနှင့် အလုပ်လုပ်ခြင်း၊ သင်္ချာပုံသေနည်းများဖြင့် တွက်ချက်ခြင်း စသည်တို့ကို လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။ LibreOffice ကို ဘာသာစကား ၁၁၀ ဖြင့် အသုံးပြုနိုင်သည်။

LibreOffice သည် နိုင်ငံတကာ ISO/IEC စံနှုန်းတစ်ခုဖြစ်သည့် ODF ဖိုင်အမျိုးအစားကို အသုံးပြုထားသည်။ ODF ၏ အရှည်မှာ OpenDocument file ဖြစ်သည်။ LibreOffice ၏ ဆော့ဖ်ဝဲတိုင်းတွင် အဆင်ပြေစေရန် ODF ပုံစံဖြင့် သိမ်းသည်။ LibreOffice  သည် အခြားသော လူသုံးများသည့် ဖိုင်ပုံစံများကိုလည်း ထောက်ပံ့ပေးထားသည်။ ဥပမာ − Microsoft Office ဖြစ်ပြီး ထိုဖိုင်များသို့ ပြောင်းလဲခြင်း၊ သွင်းခြင်းများ (import/export)ကို လုပ်ဆောင်ပေးသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=About Converting Microsoft Office Documents |work=LibreOffice Help |publisher=The Document Foundation |date=8 April 2013 |url=https://help.libreoffice.org/Common/About_Converting_Microsoft_Office_Documents |accessdate=16 February 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LOFeatures&quot;&gt;{{cite web |title=Features |publisher=[[The Document Foundation]] |url=http://www.libreoffice.org/discover/libreoffice/ |accessdate=16 February 2014}}&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{Reflist|30em}}

[[Category:ဆော့ဖ်ဝဲလ်]]</text>
      <sha1>18mwe65h6snadtv62jpvmh762qamu2n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပြည်ထောင်စုအင်္ဂါစဉ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>107056</id>
    <revision>
      <id>1028893</id>
      <parentid>1028824</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T03:47:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ninjastrikers</username>
        <id>22896</id>
      </contributor>
      <comment>Restored revision 766712 by [[Special:Contributions/Albert Poliakoff|Albert Poliakoff]] ([[User talk:Albert Poliakoff|talk]]) (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>1028893</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8011" sha1="tvyivyjlp0vqewz8rdippd5utullbh4" xml:space="preserve">'''ပြည်ထောင်စုအင်္ဂါစဉ်'''ဆိုသည်မှာ မြန်မာနိုင်ငံတွင် နိုင်ငံတော်အခမ်းအနားများနှင့် နိုင်ငံတော်သမ္မတဦးဆောင်သော အစည်းအဝေးများတွင်လည်းကောင်း၊ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာနအချင်းချင်း ဆက်သွယ်ရာတွင်လည်းကောင်း စနစ်တကျရှိစေရန်နှင့် မှန်ကန်မြန်ဆန်စွာဆောင်ရွက်ရန်အတွက် သတ်မှတ်ထားသော အင်္ဂါစဉ်ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.moi.gov.mm/ppd/?q=book/bid-4079|title=အတွဲ (၆၉)၊ အမှတ် (၃၀)၊ ၁၅-၇-၂၀၁၆ ရက်ထုတ်စာစောင်|last=|first=|author2=|date= |publisher=ပုံနှိပ်ရေးနှင့်ထုတ်ဝေရေးဦးစီးဌာန၊ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=}}&lt;/ref&gt;
==အင်္ဂါစဉ် (၂၀၁၆-၂၀၂၁)==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|'''စဉ်'''
|'''ရာထူး'''
|-
|၁
|[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]]
|-
|၂
|[[နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်|နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်]]&lt;sup&gt;၁&lt;/sup&gt;
|-
|၃
|[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ-၁]]
|-
|၄
|[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ-၂]]
|-
|၅
|[[ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ|ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ]]&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;
|-
|၆
|[[အမျိုးသားလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ|အမျိုးသားလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ]]*
|-
|၇
|[[ပြည်ထောင်စု တရားလွှတ်တော်ချုပ်|ပြည်ထောင်စုတရားသူကြီးချုပ်]]
|-
|၈
|[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]
|-
|၉
|[[နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး|နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး ဥက္ကဋ္ဌ]]
|-
|၁၀
|[[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ]]
|-
|၁၁
|[[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]
|-
|၁၂
|ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ
|-
|၁၃
|အမျိုးသားလွတ်တော် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ
|-
|၁၄
|colspan=2|[[ဝန်ကြီးဌာန နှင့် အကြီးအကဲများ စာရင်း|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ]]
|-
|၁၅
|[[ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်|ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်]]
|-
|၁၆
|[[ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်ရုံး|ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်]]
|-
|၁၇
|[[ပြည်ထောင်စု ရာထူးဝန်အဖွဲ့|ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ]]
|-
|၁၈
|[[နေပြည်တော်ကောင်စီ|နေပြည်တော်ကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ]]
|-
|၁၉
|colspan=2|[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်|ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်များ]]
|-
|၂၀
|[[မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်|မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဥက္ကဋ္ဌ]]
|-
|၂၁
|ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ရေ၊လေ)
|-
|၂၂
|colspan=2|တပ်မတော်မှ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးများ
|-
|၂၃
|colspan=2|ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် တရားသူကြီးများ
|-
|၂၄
|colspan=2|နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး အဖွဲ့ဝင်များ
|-
|၂၅
|colspan=2|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင်များ
|-
|၂၆
|colspan=2|[[ဥပဒေကြမ်း ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ]]
|-
|၂၇
|colspan=2|ပြည်သူ့ငွေစာရင်းကော်မတီ
|-
|၂၈
|colspan=2|လွှတ်တော်အခွင့်အရေးကော်မတီ
|-
|၂၉
|colspan=2|အစိုးရ၏အာမခံချက်များ၊ ကတိများနှင့် တာဝန်ခံချက်များစိစစ်ရေးကော်မတီ
|-
|၃၀
|colspan=2|[[တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] တိုင်းမှူးများ
|-
|၃၁
|colspan=2|ဒုတိယဝန်ကြီးများ
|-
|၃၂
|ဒုတိယရှေ့နေချုပ်
|-
|၃၃
|ဒုတိယစာရင်းစစ်ချုပ်
|-
|၃၄
|colspan=2|ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့ အဖွဲ့ဝင်များ
|-
|၃၅
|colspan=2|နေပြည်တော်ကောင်စီဝင်များ
|-
|၃၆
|colspan=2|[[ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့များ|ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ဝင် ဝန်ကြီးများ]]
|-
|၃၇
|မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌများ
|-
|၃၈
|colspan=2|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနမှ ညွှန်ကြားရေးမှူးများ
|}
{{small|
*&lt;sup&gt;၁&lt;/sup&gt;ယခင်က နိုင်ငံတော်၏အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်မရှိခဲ့၍ ဒုတိယသမ္မတ-၁မှာ အဆင့်၂နေရာတွင်ရှိသည်။
*&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယကရာထူးသည် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်အစည်းအဝေးကျင်းပသည့် ကာလအတွက်သာဖြစ်၍ ပြည်ထောင်စုအင်္ဂါစဉ်တွင် အကျုံးမဝင်ပေ။}}

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး]]</text>
      <sha1>tvyivyjlp0vqewz8rdippd5utullbh4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝါဒိုလာ မူအစ်ဇာဒင်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>123479</id>
    <revision>
      <id>1028945</id>
      <parentid>814968</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T09:10:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mayor mt</username>
        <id>1506</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1028945</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11633" sha1="liqwmdf7la9egmjhjnifs46l11g0stl" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| honorific-prefix ={{small|(''[[:en:Malay titles#Brunei|Kebawah Duli Yang Maha Mulia Paduka Seri Baginda]]'')}} 
| name = Hassanal Bolkiah
| image = Hassanal Bolkiah.jpg
| image_size = 220px
| caption = 
| office = ၂၉ ဦးမြောက် ဆူလတန် နှင့် [[:en:Yang di-Pertuan Negara|Yang di-Pertuan of Brunei Darussalam]]
| deputy = Al-Muhtadee Billah
| term_start = ၅ အောက်တိုဘာ ၁၉၆၇
| term_end = 
| predecessor = Omar Ali Saifuddien III
| successor =

| office1 = ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်
| deputy1 = Al-Muhtadee Billah
| term_start1 = ၁ ဇန်နဝါရီ ၁၉၈၄
| term_end1 = 
| predecessor1 = ရာထူးစတင်
| successor1 =

| office2 = ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးနှင့် တော်ဝင်ဘရူနိုင်းတပ်မတော် စစ်ဦးစီးချုပ်
| term_start2 = ၇ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၆
| term_end2 =
| predecessor2 = Omar Ali Saifuddien III
| successor2 =

| office3 = ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး
| term_start3 = ၁ ဇန်နဝါရီ ၁၉၈၄
| term_end3 = 
| predecessor3 = ရာထူးစတင်
| successor3 =

| office4 = နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး
| term_start4 = ၂၂ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၅
| term_end4 = 
| predecessor4 = [[:en:Pengiran Muda Mohamed Bolkiah|Mohamed Bolkiah]]
| successor4 =

| office5 = ဘရူနိုင်းဒါရူဆလမ် တက္ကသိုလ် အဓိပတိ
| term_start5 = ၁၉၈၄
| term_end5 = 
| predecessor5 = ရာထူးစတင်
| successor5 =

| office6 = ဆူလတန်ရှရစ်အလီ အစ္စလာမ်တက္ကသိုလ် အဓိပတိ
| term_start6 = ၂၀၀၇
| term_end6 = 
| predecessor6 = ရာထူးစတင်
| successor6 =

| office7 = ဘရူနိုင်း နည်းပညာတက္ကသိုလ် အဓိပတိ
| term_start7 = ၂၀၀၈
| term_end7 = 
| predecessor7 = ရာထူးစတင်
| successor7 =

| birth_name = Hassanal Bolkiah Muiz'zaddin Wad'daulah
| birth_date = {{birth date and age|1946|7|15|df=yes}}
| birth_place = Istana Darussalam, [[Bandar Seri Begawan]], [[Brunei]]
| death_date = 
| death_place = 
| spouse = [[:en:Queen Saleha of Brunei|Raja Isteri Pengiran Anak Hajah Saleha]] {{small|(m. ၁၉၆၅–လက်ရှိ)}}&lt;br /&gt;Hajah Mariam {{small|(m. ၁၉၈၂–၂၀၀၃)}}&lt;br /&gt;[[:en:Azrinaz Mazhar Hakim|Azrinaz Mazhar]] {{small|(m. ၂၀၀၅–၂၀၁၀)}}
| children = မင်းသမီး Rashidah Bolkiah&lt;br /&gt; မင်းသမီး Muta-Wakillah Bolkiah&lt;br /&gt; အိမ်ရှေ့မင်းသား Al-Muhtadee Billah&lt;br /&gt;မင်းသမီး Majeedah Bolkiah&lt;br /&gt;မင်းသမီး Hafeezah Bolkiah&lt;br /&gt;မင်းသား Abdul Malik&lt;br /&gt;မင်းသား Abdul Azim&lt;br /&gt;မင်းသမီး Azemah Ni'matul Bolkiah&lt;br /&gt;မင်းသမီး Fadzillah Lubabul Bolkiah&lt;br /&gt;မင်းသား Abdul Mateen&lt;br /&gt;မင်းသား Abdul Wakeel&lt;br /&gt;မင်းသမီး Ameerah Wardatul Bolkiah
| father = [[:en:Omar Ali Saifuddien III|Begawan Sultan, Omar Ali Saifuddien III]]
| mother = ''Suri Seri Begawan'' (မိဖုရား မယ်တော်) Pengiran Anak Damit
| alma_mater = Royal Military Academy Sandhurst, United Kingdom
| net_worth = [[အမေရိကန် ဒေါ်လာ|US$]] ၂၀ ဘီလီယံ (၂၀၀၈)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.forbes.com/global/2008/0901/038.html|date=22 August 2008|website=[[Forbes]]|first1=D.|last1=Pendleton|first2=C.|last2=Vorasasun|first3=C.|last3=von Zeppelin|first4=T.|last4=Serafin|title=The Top 15 Wealthiest Royals}}&lt;/ref&gt;
| signature = Signature of Hassanal Bolkiah.svg
}}
'''ဝါဒိုလာ မူအစ်ဇာဒင်''' ({{lang-en|Sultan Haji Hassanal Bolkiah Mu'izzaddin Waddaulah}})သည် [[ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ]]၏ ဘုရင်ဖြစ်သည်။ ဘုရင်မကြီး [[ဒုတိယ အယ်လီဇဘက်]] နတ်ရွာစံပြီး​နောက် လက်ရှိတွင် ကမ္ဘာ့နန်းသက်အရှည်ဆုံး ဘုရင်ဖြစ်သည်။ ဘုရင်မင်းမြတ်သည် ၁၉၄၆-ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၁၅)ရက်​နေ့တွင် ဘရူနိုင်းမြို့ (ယခု [[ဘန်ဒါဆရီဘဂါဝမ်မြို့]]၌ မွေးဖွားသည်။ ဘုရင်မင်းမြတ်သည် ဘရူနိုင်းနိုင်ငံတွင် ဦးစွာ ပညာဆည်းပူးခဲ့ပြီး​နောက် [[မလေးရှားနိုင်ငံ]]၊ [[ကွာလာလမ်ပူမြို့]]သို့ သွားရောက်၍ ပညာဆက်လက် ဆည်းပူးခဲ့သည်။ ဘုရင်မင်းမြတ်သည် ၁၉၆၆၊ ၆၇-ခုနှစ်တွင် [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ]]၊ [[ဆင်းဟတ်စ်မြို့]]ရှိ ဘုရင်စစ်သက္ကသိုလ်တွင် အရာရှိတစ်ဦးအဖြစ်သင်တန်း တက်ရောက်ခဲ့သည်။ 

၁၉၆၁-ခုနှစ်၊ အသက် (၁၅)နှစ်အရွယ်တွင် အိမ်ရှေ့မင်းသားအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း ခံရပြီး ဖခင်ဖြစ်သူ ဘုရင်ကြီး အယ်မာဟွန်၊ ဆူလ်တန်၊ ဟာဂျီ၊ အိုမာအလီ၊ ဆိုင်ဖူးဒင်း၊ ဆာ့အဒူ၊ ခိုင်ရီ၊ ဝါဒီယန်က ထီးနန်းကို ၎င်း၏ သဘောဆန္ဒအရ စွန့်လွှတ်လွှဲပြောင်းခဲ့သည့်အတွက် ၁၉၆၇-ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ (၅)ရက်န​ေ့တွင် ဆူလ်တန်ဘုရင်မင်းမြတ် အရိုက်အရာကို အပ်နှင်းခံရပြီး ၁၉၆၈-ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ(၁)ရက်န​ေ့တွင် ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ၏ (၂၉)ဆက်မြောက် ဘုရင်မင်းမြတ်အဖြစ်သို့ ဘိသိက်ခံပါသည်။ 

ဘုရင်မင်းမြတ်သည် ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်တာဝန်ကို၎င်း၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး၏ တာဝန်များကို၎င်း ပူးတွဲထမ်းဆောင်သည်။ ထို့အပြင် ဘုရင်မင်းမြတ်သည် ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံး အုပ်ချုပ်မှုအာဏာပိုင်ဖြစ်သည်။ ဘုရင်မင်းမြတ်၏ တာဝန်ယူ စီမံအုပ်ချုပ်မှုကို ဝန်ကြီးများအဖွဲ့ကောင်စီ၊ အရိုက်အရာ ဆက်ခံမှုဆိုင်ရာကောင်စီ၊ အကြံပေးကောင်စီနှင့် ဘာသာရေးကောင်စီ စသည့် ကောင်စီများ၏ ပံ့ပိုးထောက်ကူမှုဖြင့် ဆောင်ရွက်သည်။ ဘုရင်မင်းမြတ်သည် ၁၉၇၈-ခုနှစ်တွင် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို ဦးဆောင်ကာ လန်ဒန်မြို့သို့ သွားရောက်ခဲ့ပြီး ဘရူနိုင်းဒါရုဆလမ်နိုင်ငံအား အချုပ်အခြာအာဏာ ပိုင်ဆိုင်သော လွတ်လပ်သည့် နိုင်ငံအဖြစ် ပြောင်းလဲ အသိအမှတ်ပြုရန် ဗြိတိသျှ အစိုးရအဖွဲ့နှင့် ဆွေးနွေးခဲ့သည်။ 

ယင်းဆွေးနွေးပွဲ၏ ရလဒ်မှာ ဘရူနိုင်းဒါရုဆလမ်နိုင်ငံနှင့် ဗြိတိန်နိုင်ငံတို့အကြား ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု သဘောတူစာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုနိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး စာချုပ်အရ ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ဘရူနိုင်းဒါရုဆလမ်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးနှင့် ကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ တာဝန်ရယူထားမှု အားလုံးကို ၁၉၈၄-ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၁)ရက်နေ့မှ စတင်၍ စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။ 

ဘုရင်မင်းမြတ်သည် မိဖုရား ရာဂျာ၊ အစ်တရီ၊ ပင်ဂျီယန်၊ အနတ်ခ်၊ ဟာဂျာ၊ ဆယ်လ်လီယာနှင့် ကြင်ယာတော် ပင်ဂျီယန်၊ မစ်တရီ၊ ဟာဂျာ၊ မာရီယမ်တို့နှင့် လက်ဆက်ခဲ့ပြီး သားတော် လေးပါးနှင့် သမီးတော် ခြောက်ပါး ရှိသည်။ 

ဘုရင်မင်းမြတ်သည် ပိုလို၊ စကွပ်ရှ်နှင့် ကြက်တောင်တို့ကို ကစားသည်။ ဘုရင်မင်းမြတ်သည် ရဟတ်ယာဉ်မောင်းရာတွင် ကျွမ်းကျင်သူတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ 
ဘုရင်မင်းမြတ်သည် Sovereign and Chief of the Family Orders of The Crown of Brunei (DKMB) ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ပြင်ပမှ အခြားဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များနှင့် တံဆိပ်များကိုလည်း ရရှိခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;ပါမောက္ခ ဦးမြင့်စော(ငြိမ်း) ရေး မြန်မာနှင့် ကမ္ဘာ သိမှတ်ဖွယ်ရာ စာစုများ၊ ၂၀၁၈-ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ၊ ပထမအကြိမ်၊ စာ-၂၉၃&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{reflist}}

{{Lifetime|၁၉၄၆|}}
[[Category:ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ]]</text>
      <sha1>liqwmdf7la9egmjhjnifs46l11g0stl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1028946</id>
      <parentid>1028945</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T09:13:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mayor mt</username>
        <id>1506</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1028946</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11629" sha1="em20ede4fjl1eeouvbq3khy83zyqt57" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| honorific-prefix ={{small|(''[[:en:Malay titles#Brunei|Kebawah Duli Yang Maha Mulia Paduka Seri Baginda]]'')}} 
| name = Hassanal Bolkiah
| image = Hassanal Bolkiah.jpg
| image_size = 220px
| caption = 
| office = ၂၉ ဦးမြောက် ဆူလတန် နှင့် [[:en:Yang di-Pertuan Negara|Yang di-Pertuan of Brunei Darussalam]]
| deputy = Al-Muhtadee Billah
| term_start = ၅ အောက်တိုဘာ ၁၉၆၇
| term_end = 
| predecessor = Omar Ali Saifuddien III
| successor =

| office1 = ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်
| deputy1 = Al-Muhtadee Billah
| term_start1 = ၁ ဇန်နဝါရီ ၁၉၈၄
| term_end1 = 
| predecessor1 = ရာထူးစတင်
| successor1 =

| office2 = ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးနှင့် တော်ဝင်ဘရူနိုင်းတပ်မတော် စစ်ဦးစီးချုပ်
| term_start2 = ၇ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၆
| term_end2 =
| predecessor2 = Omar Ali Saifuddien III
| successor2 =

| office3 = ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး
| term_start3 = ၁ ဇန်နဝါရီ ၁၉၈၄
| term_end3 = 
| predecessor3 = ရာထူးစတင်
| successor3 =

| office4 = နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး
| term_start4 = ၂၂ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၅
| term_end4 = 
| predecessor4 = [[:en:Pengiran Muda Mohamed Bolkiah|Mohamed Bolkiah]]
| successor4 =

| office5 = ဘရူနိုင်းဒါရူဆလမ် တက္ကသိုလ် အဓိပတိ
| term_start5 = ၁၉၈၄
| term_end5 = 
| predecessor5 = ရာထူးစတင်
| successor5 =

| office6 = ဆူလတန်ရှရစ်အလီ အစ္စလာမ်တက္ကသိုလ် အဓိပတိ
| term_start6 = ၂၀၀၇
| term_end6 = 
| predecessor6 = ရာထူးစတင်
| successor6 =

| office7 = ဘရူနိုင်း နည်းပညာတက္ကသိုလ် အဓိပတိ
| term_start7 = ၂၀၀၈
| term_end7 = 
| predecessor7 = ရာထူးစတင်
| successor7 =

| birth_name = Hassanal Bolkiah Muiz'zaddin Wad'daulah
| birth_date = {{birth date and age|1946|7|15|df=yes}}
| birth_place = Istana Darussalam, [[Bandar Seri Begawan]], [[Brunei]]
| death_date = 
| death_place = 
| spouse = [[:en:Queen Saleha of Brunei|Raja Isteri Pengiran Anak Hajah Saleha]] {{small|(m. ၁၉၆၅–လက်ရှိ)}}&lt;br /&gt;Hajah Mariam {{small|(m. ၁၉၈၂–၂၀၀၃)}}&lt;br /&gt;[[:en:Azrinaz Mazhar Hakim|Azrinaz Mazhar]] {{small|(m. ၂၀၀၅–၂၀၁၀)}}
| children = မင်းသမီး Rashidah Bolkiah&lt;br /&gt; မင်းသမီး Muta-Wakillah Bolkiah&lt;br /&gt; အိမ်ရှေ့မင်းသား Al-Muhtadee Billah&lt;br /&gt;မင်းသမီး Majeedah Bolkiah&lt;br /&gt;မင်းသမီး Hafeezah Bolkiah&lt;br /&gt;မင်းသား Abdul Malik&lt;br /&gt;မင်းသား Abdul Azim&lt;br /&gt;မင်းသမီး Azemah Ni'matul Bolkiah&lt;br /&gt;မင်းသမီး Fadzillah Lubabul Bolkiah&lt;br /&gt;မင်းသား Abdul Mateen&lt;br /&gt;မင်းသား Abdul Wakeel&lt;br /&gt;မင်းသမီး Ameerah Wardatul Bolkiah
| father = [[:en:Omar Ali Saifuddien III|Begawan Sultan, Omar Ali Saifuddien III]]
| mother = ''Suri Seri Begawan'' (မိဖုရား မယ်တော်) Pengiran Anak Damit
| alma_mater = Royal Military Academy Sandhurst, United Kingdom
| net_worth = [[အမေရိကန် ဒေါ်လာ|US$]] ၂၀ ဘီလီယံ (၂၀၀၈)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.forbes.com/global/2008/0901/038.html|date=22 August 2008|website=[[Forbes]]|first1=D.|last1=Pendleton|first2=C.|last2=Vorasasun|first3=C.|last3=von Zeppelin|first4=T.|last4=Serafin|title=The Top 15 Wealthiest Royals}}&lt;/ref&gt;
| signature = Signature of Hassanal Bolkiah.svg
}}
'''ဝါဒိုလာ မူအစ်ဇာဒင်''' ({{lang-en|Sultan Haji Hassanal Bolkiah Mu'izzaddin Waddaulah}})သည် [[ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ]]၏ ဘုရင်ဖြစ်သည်။ ဘုရင်မကြီး [[ဒုတိယ အယ်လီဇဘက်]] နတ်ရွာစံပြီး​နောက် လက်ရှိတွင် ကမ္ဘာ့နန်းသက်အရှည်ဆုံး ဘုရင်ဖြစ်သည်။ ဘုရင်မင်းမြတ်သည် ၁၉၄၆-ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၁၅)ရက်​နေ့တွင် ဘရူနိုင်းမြို့ (ယခု [[ဘန်ဒါဆရီဘဂါဝမ်မြို့]]၌ မွေးဖွားသည်။ ဘုရင်မင်းမြတ်သည် ဘရူနိုင်းနိုင်ငံတွင် ဦးစွာ ပညာဆည်းပူးခဲ့ပြီး​နောက် [[မလေးရှားနိုင်ငံ]]၊ [[ကွာလာလမ်ပူမြို့]]သို့ သွားရောက်၍ ပညာဆက်လက် ဆည်းပူးခဲ့သည်။ ဘုရင်မင်းမြတ်သည် ၁၉၆၆၊ ၆၇-ခုနှစ်တွင် [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ]]၊ [[ဆင်းဟတ်စ်မြို့]]ရှိ ဘုရင်စစ်သက္ကသိုလ်တွင် အရာရှိတစ်ဦးအဖြစ်သင်တန်း တက်ရောက်ခဲ့သည်။ 

၁၉၆၁-ခုနှစ်၊ အသက် (၁၅)နှစ်အရွယ်တွင် အိမ်ရှေ့မင်းသားအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း ခံရပြီး ဖခင်ဖြစ်သူ ဘုရင်ကြီး အယ်မာဟွန်၊ ဆူလ်တန်၊ ဟာဂျီ၊ အိုမာအလီ၊ ဆိုင်ဖူးဒင်း၊ ဆာ့အဒူ၊ ခိုင်ရီ၊ ဝါဒီယန်က ထီးနန်းကို ၎င်း၏ သဘောဆန္ဒအရ စွန့်လွှတ်လွှဲပြောင်းခဲ့သည့်အတွက် ၁၉၆၇-ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ (၅)ရက်
နေ့တွင် ဆူလ်တန်ဘုရင်မင်းမြတ် အရိုက်အရာကို အပ်နှင်းခံရပြီး ၁၉၆၈-ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ(၁)ရက်
နေ့တွင် ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ၏ (၂၉)ဆက်မြောက် ဘုရင်မင်းမြတ်အဖြစ်သို့ ဘိသိက်ခံပါသည်။ 

ဘုရင်မင်းမြတ်သည် ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်တာဝန်ကို၎င်း၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး၏ တာဝန်များကို၎င်း ပူးတွဲထမ်းဆောင်သည်။ ထို့အပြင် ဘုရင်မင်းမြတ်သည် ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံး အုပ်ချုပ်မှုအာဏာပိုင်ဖြစ်သည်။ ဘုရင်မင်းမြတ်၏ တာဝန်ယူ စီမံအုပ်ချုပ်မှုကို ဝန်ကြီးများအဖွဲ့ကောင်စီ၊ အရိုက်အရာ ဆက်ခံမှုဆိုင်ရာကောင်စီ၊ အကြံပေးကောင်စီနှင့် ဘာသာရေးကောင်စီ စသည့် ကောင်စီများ၏ ပံ့ပိုးထောက်ကူမှုဖြင့် ဆောင်ရွက်သည်။ ဘုရင်မင်းမြတ်သည် ၁၉၇၈-ခုနှစ်တွင် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို ဦးဆောင်ကာ လန်ဒန်မြို့သို့ သွားရောက်ခဲ့ပြီး ဘရူနိုင်းဒါရုဆလမ်နိုင်ငံအား အချုပ်အခြာအာဏာ ပိုင်ဆိုင်သော လွတ်လပ်သည့် နိုင်ငံအဖြစ် ပြောင်းလဲ အသိအမှတ်ပြုရန် ဗြိတိသျှ အစိုးရအဖွဲ့နှင့် ဆွေးနွေးခဲ့သည်။ 

ယင်းဆွေးနွေးပွဲ၏ ရလဒ်မှာ ဘရူနိုင်းဒါရုဆလမ်နိုင်ငံနှင့် ဗြိတိန်နိုင်ငံတို့အကြား ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု သဘောတူစာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုနိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး စာချုပ်အရ ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ဘရူနိုင်းဒါရုဆလမ်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးနှင့် ကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ တာဝန်ရယူထားမှု အားလုံးကို ၁၉၈၄-ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၁)ရက်နေ့မှ စတင်၍ စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။ 

ဘုရင်မင်းမြတ်သည် မိဖုရား ရာဂျာ၊ အစ်တရီ၊ ပင်ဂျီယန်၊ အနတ်ခ်၊ ဟာဂျာ၊ ဆယ်လ်လီယာနှင့် ကြင်ယာတော် ပင်ဂျီယန်၊ မစ်တရီ၊ ဟာဂျာ၊ မာရီယမ်တို့နှင့် လက်ဆက်ခဲ့ပြီး သားတော် လေးပါးနှင့် သမီးတော် ခြောက်ပါး ရှိသည်။ 

ဘုရင်မင်းမြတ်သည် ပိုလို၊ စကွပ်ရှ်နှင့် ကြက်တောင်တို့ကို ကစားသည်။ ဘုရင်မင်းမြတ်သည် ရဟတ်ယာဉ်မောင်းရာတွင် ကျွမ်းကျင်သူတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ 
ဘုရင်မင်းမြတ်သည် Sovereign and Chief of the Family Orders of The Crown of Brunei (DKMB) ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ပြင်ပမှ အခြားဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များနှင့် တံဆိပ်များကိုလည်း ရရှိခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;ပါမောက္ခ ဦးမြင့်စော(ငြိမ်း) ရေး မြန်မာနှင့် ကမ္ဘာ သိမှတ်ဖွယ်ရာ စာစုများ၊ ၂၀၁၈-ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ၊ ပထမအကြိမ်၊ စာ-၂၉၃&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{reflist}}

{{Lifetime|၁၉၄၆|}}
[[Category:ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ]]</text>
      <sha1>em20ede4fjl1eeouvbq3khy83zyqt57</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>နတ်ဘာသာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>134403</id>
    <redirect title="မြန်မာ့မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှု" />
    <revision>
      <id>1028866</id>
      <parentid>516458</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T17:29:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>5629</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[မြန်မာ့မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှု]] သို့ ပြန်ညွှန်းနှစ်ထပ်ဖြစ်နေသည်ကို ပြင်နေသည်</comment>
      <origin>1028866</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="105" sha1="0e78i1e9rplfu7nwa0qlzqx6mjeltdp" xml:space="preserve">#REDIRECT [[မြန်မာ့မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှု]]</text>
      <sha1>0e78i1e9rplfu7nwa0qlzqx6mjeltdp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကူရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>170112</id>
    <revision>
      <id>1028878</id>
      <parentid>965339</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T01:57:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-26595-88</username>
        <id>142216</id>
      </contributor>
      <comment>ကူရွာသည် ညောင်ဦးမြို့နယ် စာရင်းဝင်ဖြစ်သည်။</comment>
      <origin>1028878</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3554" sha1="fjcxwu09z78ry907i7k2ft68dnsfvbb" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ကူ
|official_name = ကူရွာ
|native_name = 
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
|subdivision_name1 =  {{flag|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ညောင်ဦးခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = ကူ
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|20.9600505828857|95.4269332885742|region:MM|format=dms|display=inline,title}}	
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''ကူရွာ''' ({{Lang-en|Ku}})သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ညောင်ဦးခရိုင်]]၊ [[ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်|ညောင်ဦးမြို့နယ်၊]] [[ကူကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၈၃၆ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ ကူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၄၁ ဦး၊ မ ၃၀၅ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၅၄၆ ဦးနေထိုင်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=21 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = ကူ
|North = -
|Northeast = -
|East = -
|Southeast = -
|South = -
|Southwest = -
|West = -
|Northwest = -
}}

{{ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Mandalay-geo-stub}}</text>
      <sha1>fjcxwu09z78ry907i7k2ft68dnsfvbb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>203140</id>
    <revision>
      <id>1028858</id>
      <parentid>1021998</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T16:19:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-26480-04</username>
        <id>142208</id>
      </contributor>
      <comment>yep</comment>
      <origin>1028858</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="228079" sha1="6aqge0nh5ivvk3u2zuev8lnnm6ornla" xml:space="preserve">{{About|ငြိမ်းချမ်းစွာ ဆန္ဒပြပွဲများအကြာင်းဖြစ်သည်။|လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးကို အကြောင်းကို ဖတ်ရှု့လိုပါက|ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်}}{{Infobox civil conflict
| title       = ၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ &lt;/br&gt; (မြန်မာ့​နွေဦး​တော်လှန်​ရေး)
| image       = {{Photomontage
| photo1a = 2021 Myanmar Protest in Hleden.jpg
| photo2a = Wigging to myanmar military.jpg
| photo2b = Three-finger salute.jpg
| photo3a = Human chain demonstration in Yangon, Myanmar (8 February 2021).jpg
| photo3b = Myanmar military is worse.jpg
| position = centre
| size = 280
| color = #F5F5F5
| border = 0
| color_border = white
| spacing = 3
| foot_montage =
}}
| caption          = ''အပေါ်မှ နာရီလက်တံအတိုင်း:'' {{hlist | 
&lt;!-- 1 --&gt;ရန်ကုန်မြို့၊ လှည်းတန်း၌ ဆန္ဒပြကြစဉ် | 
&lt;!-- 2b --&gt;လက်သုံးချောင်းထောင်ခြင်းဖြင့် ဆန္ဒပြနေကြပုံ| 
&lt;!-- 3b --&gt;&quot;စစ်တပ်ကပိုဆိုး&quot;|
&lt;!-- 3a --&gt;ကမာရွတ်မြို့နယ်၌ ဆန္ဒပြနေကြစဉ် | 
&lt;!-- 2a --&gt;ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်အားရှုတ်ချ၍ NLD အလံလွှင့်နေပုံ}}
| date        =၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ – ယနေ့
| place       = မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်း
| coordinates = 
| causes      = [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|အာဏာသိမ်းပိုက်ခံရမှု]]
| status      = *နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီအစိုးရမှ ဆန္ဒပြမှုများအား အင်အားသုံးဖြိုခွဲ
*နိုင်ငံတစ်ဝန်း မိုဘိုင်းနှင့် ဝိုင်ဖိုင်အင်တာနက်ပြတ်တောက်နေ
*အရေးပေါ် အခြေအနေအား ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ အထိ သက်တမ်းတိုး&lt;ref name=&quot;NPR Prime Minister&quot;&gt;{{cite news |title=Myanmar's Military Leader Declares Himself Prime Minister And Promises Elections |url=https://www.npr.org/2021/08/02/1023782084/myanmar-military-leader-prime-minister-elections |access-date=10 August 2021 |work=[[Associated Press]] |agency=[[NPR]] |date=2 August 2021}}&lt;/ref&gt;
*[[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|လက်နက်ကိုင် ခုခံတော်လှန်မှုများ ဖြစ်ပွား]]
| goals       = 
* နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး[[မင်းအောင်လှိုင်]]နှင့် အာဏာသိမ်းအစိုးရ ပြုတ်ကျရေး
* နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်၊ နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် အခြားဖမ်းဆီးခံရသူ ခေါင်းဆောင်များအား ပြန်လွှတ်ပေးရေး
* ၂၀၂၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကို အသိမှတ်ပြုရေး
* [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|ရွေးကောက်ခံ]] လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ လွှတ်တော်ဖွဲ့စည်း၍ တရားဝင်အစိုးရအသစ် ဖွဲ့နိုင်ရေး
* ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဖျက်သိမ်းရေး၊ ပြည်သူ့ဆန္ဒနှင့်ကိုက်ညီသော ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအသစ် ပေါ်ထွန်းရေး
* ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုတည်ဆောက်ရေး
| result      = 
| methods     = *ဆန္ဒပြခြင်း
*သပိတ်မှောက်ခြင်း
*[[အာဏာဖီဆန်ရေး ပြည်သူ့လှုပ်ရှားမှု|အာဏာဖီဆန်ခြင်း]]
| side1             = {{flagicon image|Three Finger Salute Flag.svg}} '''ဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြသူများ:''' &lt;br&gt; (ခေါင်းဆောင်မရှိ)
*အာဏာဖီဆန်ရေးပြည်သူ့လှုပ်ရှားမှု
*ကျောင်းသား/သူများ
*အလုပ်သမားသမဂ္ဂများ
----
{{flagicon|Myanmar}} '''[[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရအဖွဲ့]]''' (NUG)
* {{flagicon image|Flag of PDF Myanmar.svg}} [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]
'''ပံ့ပိုးသူများ:'''
*{{flagicon image|Flag of National League for Democracy.svg}} [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]]
* [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ|တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ]]
| side2             = 
'''{{flagicon image|Flag of Myanmar.svg}} [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ(SAC)]]'''
*{{flagicon image|Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg}} [[တပ်မတော်]]
** {{flagicon image|Army Flag of Myanmar.svg}} [[တပ်မတော် (ကြည်း)]]
** {{flagicon image|Flag of the Myanmar Police Force.svg}} [[မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့]]
'''ပံ့ပိုးသူများ:'''
*{{flagicon image|Flag of the Union Solidarity and Development Party.svg}} [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] &lt;ref&gt;{{Cite web|last=Bodea|first=Malina|date=2021-02-28|title=Myanmar’s Military-Led Coup: A Stop Sign On The Path To Democracy|url=https://theowp.org/myanmars-military-led-coup-a-stop-sign-on-the-path-to-democracy/|access-date=2021-03-01|website=The Organization for World Peace|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Limited|first=Bangkok Post Public Company|title=Down but not out|work=Bangkok Post|url=https://www.bangkokpost.com/thailand/general/2076091/down-but-not-out|access-date=2021-03-01}}&lt;/ref&gt;
*{{flag|Russia}} 
*{{flag|China}}&lt;ref&gt;https://www.businessinsider.com/china-russia-block-un-security-council-condemn-myanmar-coup-2021-2&lt;/ref&gt;(စွပ်စွဲချက်)
* တပ်မတော်ထောက်ခံသူများ၏ တန်ပြန်သပိတ်များ
| leadfigures1 = '''ဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြသူများ:'''&lt;br&gt;ဦးဆောင်သူမရှိ
'''NUG:'''&lt;br&gt;{{flagdeco|MYA}} [[ဒူဝါလရှီးလ]]&lt;br&gt;{{nowrap|{{flagdeco|MYA}} [[မန်းဝင်းခိုင်သန်း]]}}&lt;br&gt;{{flagicon image|Flag of PDF Myanmar.svg}} [[ရည်မွန်]]
| leadfigures2 = {{plainlist|'''SAC:'''
* {{flagicon image|Commander in Chief flag of Myanmar.svg}} [[မင်းအောင်လှိုင်]]
* {{flagicon image|Deputy Commander in Chief flag of Myanmar.svg}} [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]]
* {{flagdeco|Myanmar}}[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]]
* {{flagicon image|Flag of the Ministry of Defense (Myanmar).svg}} [[မြထွန်းဦး]]
*{{flagicon image|Flag of the Myanmar Police Force.svg}} [[ရာပြည့်]]}}
| detentions =  ၁၉,၄၄၇ ([[နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ ကူညီစောင့်ရှောက်ရေး အသင်း|AAPP]] အရ)&lt;ref name=&quot;aappb&quot;/&gt;
| fatalities = ၄,၀၅၆ ([[နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ ကူညီစောင့်ရှောက်ရေး အသင်း|AAPP]] အရ)&lt;ref name=&quot;aappb&quot;&gt;[https://aappb.org ASSISTANCE ASSOCIATION FOR POLITICAL PRISONERS (BURMA)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;{{nowrap|ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင် ၈၉ ဦးနှင့် စစ်သား ၁၆ ဦး}}&lt;br&gt;{{nowrap|၂၀၂၁ မေ ၂၃ ([[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|SAC]] အရ){{efn|One police officer was killed while participating in the protests&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Yildiz Faruk |first1=Omer |title=Myanmar: 6 cops dead as protesters attack police post |url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/myanmar-6-cops-dead-as-protesters-attack-police-post/2197343 |access-date=4 April 2021 |agency=[[Anadolu Agency]] |date=4 April 2021 |archive-date=4 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210404013606/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/myanmar-6-cops-dead-as-protesters-attack-police-post/2197343 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; and is also included in the AAPP count of killed protesters.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://aappb.org/wp-content/uploads/2021/04/Fatality-List-for-April-4-2021-English-finalSM-1-1.pdf|title=Crackdown Injury &amp; Death List|work=[[Assistance Association for Political Prisoners]]|date=4 April 2021|url-status=live|access-date=5 April 2021|archive-date=23 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210523052129/https://aappb.org/wp-content/uploads/2021/04/Fatality-List-for-April-4-2021-English-finalSM-1-1.pdf}}&lt;/ref&gt;}}&lt;ref name=&quot;surges&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.yahoo.com/news/fighting-flares-myanmar-town-chinese-071047678.html|title=Fighting surges in Myanmar's growing anti-junta conflict|last=Staff|date=23 May 2021|website=[[Reuters]]|access-date=23 May 2021|archive-date=23 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210523222717/https://www.yahoo.com/news/fighting-flares-myanmar-town-chinese-071047678.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.france24.com/en/live-news/20210429-myanmar-air-bases-come-under-rocket-fire |title=Myanmar air bases come under rocket fire |date=29 April 2021 |access-date=4 May 2021 |archive-date=29 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210429135040/https://www.france24.com/en/live-news/20210429-myanmar-air-bases-come-under-rocket-fire |url-status=live}}&lt;/ref&gt;}}}}
{{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}}
{{မြန်မာ့ ဒီမိုကရေစီအရေး လှုပ်ရှားမှုများ}}
'''၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံဆန္ဒပြမှုများ''' သို့မဟုတ် '''နွေဦးတော်လှန်ရေး'''&lt;ref&gt;{{cite web |title=နွေဦးတော်လှန်ရေး မှတ်တမ်းဝင် သူရဲကောင်းများ |url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/5885 |website=Myanmar NOW |access-date=၁၁ မတ် ၂၀၂၁ |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=မြန်မာ့နွေဦးတော်လှန်ရေးနဲ့ နိုင်ငံတကာ အကူအညီ |url=https://burma.irrawaddy.com/article/2021/03/05/239001.html |website=ဧရာဝတီ |access-date=၁၁ မတ် ၂၀၂၁ |date=5 မတ် 2021}}&lt;/ref&gt;သည်  ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|တပ်မတော်မှ အာဏာသိမ်းယူပြီး]]နေ'''ာ'''က် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဆန္ဒပြမှုများဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.usnews.com/news/world/articles/2021-02-03/anti-coup-protest-on-streets-of-myanmars-second-city|title=Anti-Coup Protest on Streets of Myanmar's Second City|agency=US News|date=၃ ဖေဖော်ဝါရီ  ၂၀၂၁}}&lt;/ref&gt;ဆန္ဒပြမှုများသည် အကြမ်းမဖက် ငြိမ်းချမ်းစွာ ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-03|title=Myanmar adopts nonviolent approach to resist army coup|url=https://arab.news/w5msa|access-date=|website=Arab News|language=en}}&lt;/ref&gt;အင်တာနက်မှတစ်ဆင့် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်]]၊ [[တွစ်တာ]] စသောလူမှုကွန်ယက်များတွင် ဆန္ဒထုတ်ဖော်ခြင်း၊ နေ့စဉ် သံပုံးတီးခြင်း၊ ဖဲကြိုးနီလှုပ်ရှားမှု၊ အာဏာဖီဆန်ခြင်းလှုပ်ရှားမှု၊စစ်အစိုးရယန္တရားအားယိုယွင်းပျက်စီး​စေခြင်း(CDM)၊ လက်သုံးချောင်းထောင်၍ စီတန်းလှည့်လည်မှု စသည်တို့ ပါဝင်သည်။ ဆန္ဒပြသူများသည် အထိန်းသိမ်းခံရသော နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]၏ နိုင်ငံရေးပါတီဖြစ်သော [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]]အရောင်ဖြစ်သော အနီရောင်ကို အဓိကထား၍ အသုံးပြုကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|last=CNN|first=Carly Walsh and Akanksha Sharma|title=Protests break out in Myanmar in defiance of military coup|url=https://www.cnn.com/2021/02/06/asia/protests-myanmar-military-coup-intl-hnk/index.html|access-date=|website=cnn.com}}&lt;/ref&gt; [[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း]]ကာလတွင် ထင်ရှားခဲ့သော &quot;[[ကမ္ဘာမကြေဘူး]]&quot;သီချင်းသည် ဆန္ဒပြသီချင်းအဖြစ် ပြန်လည်သက်ဝင်လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=6 February 2021|title=Myanmar restaurant in Bangkok promotes anti-coup activity|url=https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-myanmar-coronavirus-pandemic-bangkok-thailand-a3759daec75ab8d6104c7e86becc07c2|access-date=8 February 2021|website=AP NEWS|archive-date=14 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210214073402/https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-myanmar-coronavirus-pandemic-bangkok-thailand-a3759daec75ab8d6104c7e86becc07c2|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=4 February 2021|title=Resistance to coup grows despite Myanmar's block of Facebook|website=[[Associated Press]]|url=https://apnews.com/article/myanmar-blocks-facebook-08ce7dd971655e839d6a81e7391d9e4f|access-date=8 February 2021 |agency=AP NEWS|archive-date=15 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210215204950/https://apnews.com/article/myanmar-blocks-facebook-08ce7dd971655e839d6a81e7391d9e4f|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:23&quot;&gt;{{cite web|date=9 August 2018|title=Songwriter Who Provided &quot;Theme Song&quot; to 8888 Uprising Finally Honored|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/songwriter-provided-theme-song-8888-uprising-finally-honored.html|access-date=4 February 2021|magazine=The Irrawaddy|archive-date=22 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210222024548/https://www.irrawaddy.com/news/burma/songwriter-provided-theme-song-8888-uprising-finally-honored.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ဆန္ဒပြသင်္ကေတအဖြစ် [[:en:Three-finger salute (pro-democracy)|လက်သုံးချောင်းထောင်]]ခြင်းကိုလည်း အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite news|date=5 February 2021|title=Myanmar blocks Facebook as resistance grows to military coup|newspaper=ABC News|url=https://www.abc.net.au/news/2021-02-05/myanmar-blocks-facebook-as-resistance-grows-to-military-coup/13124148|access-date=5 February 2021|publisher=ABC News (Australia)|archive-date=8 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210208220741/https://www.abc.net.au/news/2021-02-05/myanmar-blocks-facebook-as-resistance-grows-to-military-coup/13124148|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ကြီးထွားလာနေသော ဆန္ဒပြမှုများကို တုံ့ပြန်ရန်အတွက် အာဏာသိမ်းခေါင်းဆောင်များသည် တန်ပြန်အစီအမံများစွာကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ အင်တာနက်နှင့် လူမှုကွန်ယက်များ ပိတ်ပင်ခြင်း၊ သတင်းအမှောင်ချခြင်း၊ ဆန္ဒပြသူများအား ပုဒ်မများတပ်ကာ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခြင်း၊ နိုင်ငံတော်ပိုင်သတင်းဌာနများမှ ၎င်းတို့ဘက်ယိုင်းသောသတင်းများ ထုတ်လွှင့်ခြင်း၊ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]တွင် ရွေးကောက်ခံထားရချင်းမရှိသောပါတီများအားထည့်သွင်းချင်းနှင့် ဆန္ဒပြသူများအား အင်အားသုံးနှိမ်နင်းခြင်းများ ပါဝင်သည်။

ဆန္ဒပြပြည်သူများအား [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီအစိုးရ (နစက)]]၏ ဖြိုခွင်းမှုများအပေါ် တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]၏ [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]၏ [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|လက်နက်ကိုင် ပုန်ကန်မှု]]သည် မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းတွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{cite news |title=Myanmar Violence Escalates With Rise of 'Self-defense' Groups, Report Says |url=https://www.voanews.com/a/east-asia-pacific_myanmar-violence-escalates-rise-self-defense-groups-report-says/6207546.html |agency=Agence France-Presse |publisher=voanews.com |date=June 27, 2021 |access-date=20 January 2022 |archive-date=8 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220108225946/https://www.voanews.com/a/east-asia-pacific_myanmar-violence-escalates-rise-self-defense-groups-report-says/6207546.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

== နောက်ခံသမိုင်းကြောင်း ==
{{see also|၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း}}

တပ်မတော်သည် ဒီမိုကရေစီနည်းကျ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ထားသော မြန်မာနိုင်ငံ၏ အာဏာရပါတီ [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]အား နိုင်ငံအုပ်ချုပ်သူနေရာမှ ဖယ်ရှားလိုက်သည့် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့နံနက်ခင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံ အာဏာသိမ်းမှု စတင်ခဲ့သည်။ ထိုနေ့ နံနက်အစောပိုင်းမှစ၍ တယ်လီဖုန်း ဆက်သွယ်ရေးလိုင်းများ ပြတ်တောက်သွားပြီး နံနက် ၈ နာရီ ခန့်တွင် ဝိုင်ဖိုင်ဝန်ဆောင်မှုများပါ ပြတ်တောက်သွားပြီးနောက် တစ်နိုင်ငံလုံး အဆက်အသွယ် ပြတ်တောက်သွားခဲ့သည်။ ထို နံနက် ၈နာရီ တွင် [[မြဝတီရုပ်မြင်သံကြား|တပ်မတော်ပိုင် မြဝတီရုပ်သံလိုင်း]]မှ နိုင်ငံတော်အာဏာကို ယာယီသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေ မှ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ထံသို့ လွှဲအပ်ပြီး [[မြန်မာနိုင်ငံ|နိုင်ငံတော်]]ကို အရေးပေါ်အခြေအနေ တစ်နှစ် ကြေညာခဲ့သည်။ ထိုနေ့ ည‌ပိုင်း မှစတင်ကာ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ကို ဖွဲ့စည်းကာ [[တပ်မတော်အစိုးရ (၂၀၂၁)|တပ်မတော်အစိုးရ]]အသစ်တစ်ရပ်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် အနိုင်ရရှိခဲ့သည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ ကျမ်းကျိန်ဆိုမည့် [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] မခေါ်ယူမီ တစ်ရက်အလိုတွင် အာဏာသိမ်းမှု ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|date=1 February 2021|title=Myanmar military seizes power, detains elected leader Aung San Suu Kyi|url=https://news.trust.org/item/20210201014444-5u7cm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201053645/https://news.trust.org/item/20210201014444-5u7cm|archive-date=1 February 2021|access-date=1 February 2021|website=Thomson Reuters Foundation News|agency=Reuters}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|date=1 February 2021|title=Myanmar gov't declares 1-year state of emergency: President's Office|url=http://www.xinhuanet.com/english/2021-02/01/c_139712581.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201102057/http://www.xinhuanet.com/english/2021-02/01/c_139712581.htm|archive-date=1 February 2021|access-date=1 February 2021|agency=Xinhua News Agency}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Myanmar Leader Aung San Suu Kyi, Others Detained by Military|url=https://www.voanews.com/east-asia-pacific/myanmar-leader-aung-san-suu-kyi-others-detained-military|date=1 February 2021 |website=voanews.com|publisher=VOA (Voice of America)|access-date=1 February 2021|archive-date=3 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210203131316/https://www.voanews.com/east-asia-pacific/myanmar-leader-aung-san-suu-kyi-others-detained-military|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ထိုနေ့မှာပင် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] [[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးဝင်းမြင့်]]နှင့် [[နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်|အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်]] [[ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]တို့အပါအဝင် [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ]]၊ ဒုဝန်ကြီးများ၊ [[ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့များ|တိုင်းနှင့်ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ်များ]]၊ ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ်များနှင့် အခြားအရေးပါသူများ ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite news|last=Beech|first=Hannah|date=31 January 2021|title=Myanmar's Leader, Daw Aung San Suu Kyi, Is Detained Amid Coup|newspaper=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2021/01/31/world/asia/myanmar-coup-suu-kyi.html|access-date=31 January 2021|issn=0362-4331|archive-date=31 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210131235036/https://www.nytimes.com/2021/01/31/world/asia/myanmar-coup-suu-kyi.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Mahtani|first1=Shibani |author2=Kyaw Ye Lynn|title=Myanmar military seizes power in coup after detaining Aung San Suu Kyi|url=https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/myanmar-aung-sun-suu-kyi-arrest/2021/01/31/c780ce6a-6419-11eb-886d-5264d4ceb46d_story.html|date=1 February 2021|access-date=1 February 2021|newspaper=The Washington Post|archive-date=1 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201182106/https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/myanmar-aung-sun-suu-kyi-arrest/2021/01/31/c780ce6a-6419-11eb-886d-5264d4ceb46d_story.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

စစ်အာဏာသိမ်းမှုသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါ ဖြစ်ပွားမှု|ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါ]]ကာလအတွင်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့်အတွက် ကျန်းမာရေးအခြေခံအဆောက်အဦကောင်းများ မရှိသည့် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် [[အရှေ့တောင်အာရှ]]တွင် ကိုဗစ်ဖြစ်ပွားမှု ဆိုးရွားသည့် အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ အာဏာသိမ်းမှု မဖြစ်ပွားမီ ရက်အနည်းငယ်အလိုတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ ကိုဗစ်ရောဂါကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်းလုပ်ငန်း စတင်ဆောင်ရွက်စဉ် ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;:51&quot;&gt;{{cite news|date=9 February 2021|title=Coronavirus testing collapses in Myanmar after coup|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-myanmar-coup-idUSKBN2A90CK|access-date=21 March 2021|archive-date=8 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308203830/https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-myanmar-coup-idUSKBN2A90CK|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Mahase|first=Elisabeth|date=12 March 2021|title=Covid-19: Military coup in Myanmar sees virus response crumble as doctors are arrested|url=https://www.bmj.com/content/372/bmj.n704|journal=BMJ|volume=372|pages=n704|doi=10.1136/bmj.n704|issn=1756-1833|pmid=33712414|s2cid=232199858|doi-access=free|access-date=21 March 2021|archive-date=16 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210316200934/https://www.bmj.com/content/372/bmj.n704|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:52&quot;/&gt; ကပ်ရောဂါကြောင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး|နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး]]ထိခိုက်ခဲ့ကာ ၂၀၂၀ ခုနှစ်အတွင်း ၅ % ကျဆင်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=Myanmar's Economy Hit Hard by Second Wave of COVID-19: Report|url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/12/15/myanmars-economy-hit-hard-by-second-wave-of-covid-19-report|access-date=21 March 2021|publisher=World Bank|archive-date=30 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210330125227/https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/12/15/myanmars-economy-hit-hard-by-second-wave-of-covid-19-report|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ် အသိအမှတ်ပြုမှု အခြေအနေ ===
၂၀၂၀ နိုဝင်ဘာရွေးကောက်ပွဲ အနိုင်ရ ကိုယ်စားလှယ်များက အာဏာသိမ်းအစိုးရ၏ တရားဝင်မှုအား အသိအမှတ်မပြုကြပေ။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် NLD မှ အနိုင်ရလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ၇၀ ခန့်သည် ဥပဒေပြုရေးအတွက် ငါးနှစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်မည်ဖြစ်ကြောင်း နေပြည်တော်တွင်ပင် ကျမ်းကျိန်ဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|date=4 February 2021|title=NLD lawmakers in Nay Pyi Taw defy military, take oath of office|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/nld-lawmakers-in-nay-pyi-taw-defy-military-take-oath-of-office/|access-date=6 February 2021|publisher=Frontier Myanmar|archive-date=4 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210204125351/https://www.frontiermyanmar.net/en/nld-lawmakers-in-nay-pyi-taw-defy-military-take-oath-of-office/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; နောက်တစ်ရက်တွင် ရွေးကောက်ခံ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ၃၀၀ ကျော် တွေ့ဆုံကြသည့် အွန်လိုင်းဇွန်းမ်(Zoom) အစည်းအဝေး၌ အဖွဲ့ဝင် ၁၅-ဦးဖြင့် [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီ]] (CRPH) ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:16&quot;&gt;{{Cite web|date=8 February 2021|title=Amid Coup, Myanmar's NLD Lawmakers Form Committee to Serve as Legitimate Parliament|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/amid-coup-myanmars-nld-lawmakers-form-committee-serve-legitimate-parliament.html|access-date=8 February 2021|publisher=The Irrawaddy|archive-date=27 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211227061607/https://www.irrawaddy.com/news/burma/amid-coup-myanmars-nld-lawmakers-form-committee-serve-legitimate-parliament.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|date=5 February 2021|title=Myanmar politicians defy coup, say they are true government|website=[[Associated Press]]|url=https://apnews.com/article/myanmar-coup-politicians-a576dcd73070070877e8d567ec5e8a5c|access-date=6 February 2021|agency=AP NEWS|archive-date=20 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211020032215/https://apnews.com/article/myanmar-coup-politicians-a576dcd73070070877e8d567ec5e8a5c|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|date=8 February 2021|title=After a decade of change in Myanmar, fear of the past drives anti-coup protests|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-past-idUSKBN2A70HI|access-date=8 February 2021|archive-date=22 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211022070405/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-past-idUSKBN2A70HI|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်နေ့တွင် [[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]၊ [[လူ့ဘောင်သစ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]]၊ [[ကရင်အမျိုးသားပါတီ]]နှင့် [[အရှိုချင်းအမျိုးသားပါတီ]] အပါအဝင် နိုင်ငံရေးပါတီများက [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]တွင် ပါဝင်ရန် ကမ်းလှမ်းမှုများအား လက်မခံကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{cite web|title=SNLD, DPNS reject offer to participate in new government|url=https://elevenmyanmar.com/news/snld-dpns-reject-offer-to-participate-in-new-government|access-date=6 February 2021|newspaper=Eleven Media Group Co., Ltd|archive-date=6 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210206053301/https://elevenmyanmar.com/news/snld-dpns-reject-offer-to-participate-in-new-government|url-status=live}}&lt;/ref&gt; အာဏာသိမ်းခြင်းအား ကန့်ကွက်ကြောင်း၊ တပ်မတော်နှင့် လက်ရှိအာဏာရအစိုးရတို့အကြား တွေ့ဆုံဆွေးနွေးညှိနှိုင်းအဖြေရှာခြင်းဖြင့် ပြေလည်နိုင်ကြောင်း၊ ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါအား ကာကွယ်ထိန်းချုပ်ရေးလုပ်ဆောင်နေစဉ်ကာလအတွင်း အာဏာသိမ်းခြင်းက အခက်အခဲများဖြစ်ပေါ်စေကြောင်း [[ကရင်နီအမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီ]]က ကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|date=8 February 2021|title=Karenni National Progressive Party urges NLD and Tatmadaw to negotiate|url=https://www.mmtimes.com/news/karenni-national-progressive-party-urges-nld-and-tatmadaw-negotiate.html|access-date=8 February 2021|newspaper=The Myanmar Times|archive-date=19 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210819063030/https://www.mmtimes.com/news/karenni-national-progressive-party-urges-nld-and-tatmadaw-negotiate.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

စစ်အာဏာသိမ်းခြင်းသည် ပြစ်မှုမြောက်ပြီး [[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|စစ်အစိုးရ]]အား တရားဝင်မှုမရှိသည့်အတွက် ဖျက်သိမ်းကြောင်း ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီက ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:16&quot;/&gt; အရပ်သားအစိုးရအပေါ် တပ်မတော်က ကျူးလွန်ခဲ့ခြင်းသည် ရာဇသတ်ကြီးဥပဒေပုဒ်မ ၆ အရ ပြစ်မှုမြောက်ကြောင်း ကော်မတီက ဆိုသည်။&lt;ref name=&quot;:16&quot;/&gt; ကုလသမဂ္ဂ သံတမန်များနှင့် နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းအနေဖြင့် တရားဝင်အစိုးရရေးရာများအတွက် CRPH အား ဆက်သွယ်ရန် ကော်မတီက ပြောဆိုခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:16&quot;/&gt;

ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးက ကြေညာချက်တစ်စောင်ထုတ်ပြန်ခဲ့ရာ လတ်တလော ဆန္ဒပြမှုများအား ထောက်ခံကြောင်း၊ စစ်အာဏာသိမ်းခြင်းသည် အာဏာရှင်စနစ် သက်ဆိုးရှည်စေနိုင်ကြောင်းနှင့် အမျိုးသားပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးအတွက် ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးအဖြေရှာကြရန် တိုက်တွန်းကြောင်းများ ပါဝင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=14 February 2021|title=တပ်မတော်မှ အာဏာကို သိမ်းယူပြီးနောက် ကေအဲန်ယူ – ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံ၏ သဘောထားထုတ်ပြန်ချက် |url=https://www.knuhq.org/admin/resources/statements/pdf/final%2020210214_KNU_Statement_After%20Coup(Burmese_Version)%20Final%20-1(14%20Feb%202021).pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210215034954/https://www.knuhq.org/admin/resources/statements/pdf/final%2020210214_KNU_Statement_After%20Coup(Burmese_Version)%20Final%20-1(14%20Feb%202021).pdf|archive-date=15 February 2021|access-date=18 February 2021|publisher=Karen National Union|language=my}}&lt;/ref&gt;

အာဏာသိမ်းခြင်းအား ဆန့်ကျင်ကြောင်း၊ လက်ရှိဆန္ဒပြမှုများအား ထောက်ခံကြောင်း၊ ၂၀၀၈ အခြေခံဥပဒေဖျက်သိမ်းရေးနှင့် အရပ်သားအစိုးရပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်စေရေးစသည့် ကြေညာချက်တစ်စောင်ကို ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် [[သျှမ်းပြည်ပြန်လည်ထူထောင်ရေးကောင်စီ]]၊ [[ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-မြောက်ပိုင်း|ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ]]၊ [[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]နှင့် [[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီ]]၊ ဆိုင်ကျော့ပြည်သူ့စစ်တို့ ပါဝင်သော ရှမ်းပြည်နယ်စည်းလုံးရေးကော်မတီက ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=15 February 2021 |title=Shan groups vow to fight military government|url=https://www.mmtimes.com/news/shan-groups-vow-fight-military-government.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210216073143/https://www.mmtimes.com/news/shan-groups-vow-fight-military-government.html|archive-date=16 February 2021|access-date=17 February 2021|newspaper=The Myanmar Times}}&lt;/ref&gt;

==ပြည်သူလူထု၏ လှုပ်ရှားမှုများ ==
===ဝန်ထမ်းများ အာဏာဖီဆန်ရေး လှုပ်ရှားမှုများ===
[[File:A young protester in Yangon.jpg|thumb|left|စစ်အာဏာသိမ်းမှုကို ဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြနေသော လူငယ်တစ်ဦး]]
[[File:Civil Disobedience under Hleden Bridge.jpg|thumb|left|လှည်းတန်းခုံးကျော်တံတားအောက်မှ ဆန္ဒပြသူများ]]
[[File:Protest against military coup (9 Feb 2021, Hpa-An, Kayin State, Myanmar) (3).jpg|thumb|left|ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့က ဘားအံမြို့တွင် ဆန္ဒပြနေသော တူညီဝတ်စုံဝတ် ကျောင်းဆရာဆရာမများ]]
ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ရက်နေ့ညနေပိုင်းတွင် ဆက်သွယ်ရေးလိုင်းများ ပြန်လည် ရရှိပြီးနောက် တိုင်းပြည်အနှံ့ရှိ ဆေးရုံများမှ လက်ထောက်ဆရာဝန်များမှ အလုပ်မဆင်းကာ [[အာဏာဖီဆန်ရေး ပြည်သူ့လှုပ်ရှားမှု|အာဏာဖီဆန်ကြရန်]] ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီ ၂ရက်နေ့တွင် အလုပ်မဆင်းပဲ နေခဲ့ကြလေသည်။ နောက်ရက်များတွင် အခြားသောဆေးရုံများမှ ဆေးဝန်ထမ်းများပါ ပါဝင်လာခဲ့ကြသည်။ နောက်ရက်များတွင် ဆရာဝန်များသာမက အခြားသော ဝန်ထမ်းများပါ ပါဝင်လာခဲ့ကြသည်။

[[မန္တလေးမြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ|မန္တလေးမြို့တော် စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီ]]မှ ကော်မတီဝင် ၁၃ဦးတွင် ၆ဦးမှာ နုတ်ထွက်ခဲ့ကြောင်း မန္တလေး ဒုတိယမြို့တော်ဝန် ဦးရဲမွန်မှ လူမှုကွန်ယက်မှတစ်ဆင့် ပြောကြားခဲ့သည်။  
အာဏာဖီဆန်ရေးလှုပ်ရှားမှုများသည် လူမှုကွန်ယက်များမှတစ်ဆင့် ကျယ်ပြန့်လာပြီး နေပြည်တော်ရှိ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံးများမှ ဝန်ထမ်းများပါ ပါဝင်ခဲ့သည်။

ကိုဗစ် ကာကွယ်ဆေးထိုးလုပ်ငန်းများ ဖေဖော်ဝါရီ ၉ ရက်နေ့တွင် ရပ်တန့်သွားခဲ့ကာ နိုင်ငံ၏ ကိုဗစ်-၁၉ စစ်ဆေးခြင်းစနစ် ရပ်တန့်သွားခြင်းအပါအဝင် နိုင်ငံတွင်းရှိ ဆေးရုံအများအပြား ပိတ်သိမ်းခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Health Care Feels The Pinch as Myanmar Medical Workers Join Civil Disobedience Movement |url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/health-care-02092021173347.html |access-date=10 February 2021 |work=Radio Free Asia |date=9 February 2021 |language=en |archive-date=15 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210215024521/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/health-care-02092021173347.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:51&quot;/&gt;

အလုပ်သမားဆန္ဒပြခြင်းများသည် လျင်မြန်စွာပြန့်နှံ့သွားကာ မြန်မာနိုင်ငံဆရာဆရာများအဖွဲ့ချုပ်မှ ဆရာဆရာမများစွာ ပါဝင်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:11&quot;/&gt; ယခင်က ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဦးဆောင်ခဲ့သော [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန]]မှ ဝန်ထမ်းများလည်း ဆန္ဒပြမှုတွင် ပါဝင်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:12&quot;/&gt; ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော်ရှိ [[စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန]]မှ ဝန်ထမ်းများသည် လှုပ်ရှားမှုအတွင်းသို့ ပါဝင်လာကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=စစ်အစိုးရကို နေပြည်တော်က နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းတွေ ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/nld-government-staff-against-military-coup-02042021030530.html|access-date=4 February 2021|publisher=Radio Free Asia|language=my|archive-date=18 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210218191412/https://www.rfa.org/burmese/news/nld-government-staff-against-military-coup-02042021030530.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် ကြေးစင်တောင်ကြေးနီသတ္တုတွင်းမှ လုပ်သား သုံးရာကျော်သည်လည်း ဆန္ဒပြမှုတွင် ပါဝင်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Irrawaddy_6Feb_copper_miners&quot;/&gt;

ဖေဖော်ဝါရီ ၅ ရက်နေ့အရ အစိုးရဆေးရုံ ၉၁ ရုံ၊ တက္ကသိုလ်နှင့် ကောလိပ် ၁၈ ခု၊ ၇၉ မြို့နယ်မှ အစိုးရဌာန ၁၂ ခုတို့ရှိ အုပ်ချုပ်ရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ ပညာရေးဝန်ထမ်းများနှင့် ကျောင်းသားကျောင်းသူများ ဆက်လက်ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Irrawaddy_5Feb_strike&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Irrawaddy_6Feb_protests&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|date=5 February 2021|title=Civilian Disobedience Campaign' takes flight in Myanmar|url=https://www.mmtimes.com/news/civilian-disobedience-campaign-takes-flight-myanmar.html|access-date=5 February 2021|newspaper=The Myanmar Times|archive-date=5 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210205055420/https://www.mmtimes.com/news/civilian-disobedience-campaign-takes-flight-myanmar.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[File:2021 Civil Disobedience at Hledan.jpg|thumb|left|ရန်ကုန် လှည်းတန်းလမ်းဆုံတွင် ဆန္ဒပြနေကြစဉ်]]
နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများဖြစ်ကြသော ကြေးမုံနှင့် မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာတို့မှ ဝန်ထမ်းများ လှုပ်ရှားမှုတွင် ပါဝင်လာမည်ဆိုသော သတင်းများလည်း ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:20&quot;&gt;{{Cite web|date=8 February 2021|title=Media group worries over press freedom in Myanmar under military rule|url=https://www.mmtimes.com/news/media-group-worries-over-press-freedom-myanmar-under-military-rule.html|access-date=8 February 2021|website=The Myanmar Times|archive-date=8 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210208122455/https://www.mmtimes.com/news/media-group-worries-over-press-freedom-myanmar-under-military-rule.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၈ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာ့ မီးရထား]]မှ ဝန်ထမ်းများအားလုံး အာဏာဖီဆန်ရေး လှုပ်ရှားမှုတွင် ပါဝင်လာသဖြင့် မီးရထားလုပ်ငန်းတစ်ခုလုံး လုံးဝရပ်တန့်ခဲ့ရသည်။ ဘဏ်ဝန်ထမ်းများ အာဏာဖီဆန်ရေးလှုပ်ရှားမှုတွင် ပါဝင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဝန်ထမ်းမလုံလောက်မှုဖြစ်ကာ ဘဏ်ခွဲများအား ယာယီပိတ်ထားမည်ဖြစ်ကြောင်း [[ကမ္ဘောဇဘဏ်လီမိတက်|ကမ္ဘောဇဘဏ်]]က ဖေဖော်ဝါရီ ၈ ရက်နေ့တွင် ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:21&quot;&gt;{{Cite web|date=8 February 2021|title=KBZ Bank temporarily shuts down all branches|url=https://www.mmtimes.com/news/kbz-bank-temporarily-shuts-down-all-branches.html|access-date=8 February 2021|website=The Myanmar Times|archive-date=23 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210223011614/https://www.mmtimes.com/news/kbz-bank-temporarily-shuts-down-all-branches.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; အလားတူ အခြားသော ဘဏ်များသည်လည်း ဝန်ထမ်းများ ဆန္ဒပြခြင်းကြောင့် သက်ရောက်မှုများ ရှိခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:21&quot;/&gt; ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်]]မှ ဝန်ထမ်းအချို့သည် လှုပ်ရှားမှုတွင် ပါဝင်လာခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=10 February 2021|title=Central Bank of Myanmar Staff Join Anti-Coup Protests|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/central-bank-myanmar-staff-join-anti-coup-protests.html|access-date=10 February 2021|website=The Irrawaddy|language=en-US|archive-date=23 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210223054453/https://www.irrawaddy.com/news/burma/central-bank-myanmar-staff-join-anti-coup-protests.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများ လုပ်ငန်းခွင်အတွင်းသို့ ပြန်လာ၍ တာဝန်ထမ်းဆောင်ကြရန် မေတ္တာရပ်ခံစာကို နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာဖြစ်သည့် [[မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာ|မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ]]တွင် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် ထည့်သွင်းဖော်ပြခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|last=|first=|date=9 February 2021|title=Request To Health Workers|url=https://www.gnlm.com.mm/request-to-health-workers/|access-date=10 February 2021|website=Global New Light Of Myanmar|language=en-US|archive-date=17 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210217063519/https://www.gnlm.com.mm/request-to-health-workers/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ဝန်ထမ်းများအနေဖြင့် မိမိတို့ခံစားချက်များအား ဘေးဖယ်ကာ လုပ်ငန်းခွင်သို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်ကြရန် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=12 February 2021|title=Tatmadaw leader urges civil servants to return to work amid continued protests|url=https://www.mmtimes.com/news/tatmadaw-leader-urges-civil-servants-return-work-amid-continued-protests.html|access-date=16 February 2021|website=The Myanmar Times|archive-date=13 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213021527/https://www.mmtimes.com/news/tatmadaw-leader-urges-civil-servants-return-work-amid-continued-protests.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက ဆန္ဒပြလျက်ရှိသော နိုင်ငံဝန်ထမ်းများအား အလုပ်ခွင်ပြန်လည်ဝင်ရောက်ရန် အာဏာပိုင်များက ကြာရှည်စောင့်ဆိုင်းနေမည်မဟုတ်ကြောင်း သတိပေးပြောကြားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=17 February 2021|title=Myanmar's military warns civil servants joining protests|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmars-military-warns-civil-servants-joining-protests.html|access-date=17 February 2021|website=The Myanmar Times|archive-date=17 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210217062628/https://www.mmtimes.com/news/myanmars-military-warns-civil-servants-joining-protests.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

မြန်မာမိုဘိုင်းစက်မှုအသင်းနှင့် မြန်မာအလှကုန်အသင်းတို့အပါအဝင် စက်မှုလက်မှုအဖွဲ့အစည်းတို့က အစိုးရဌာနများနှင့် ပူးတွဲလုပ်ဆောင်ခြင်းများအား ရပ်နားခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=15 February 2021|title=Myanmar Mobile Industry Association suspends cooperation with govt|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-mobile-industry-association-suspends-cooperation-govt.html|access-date=17 February 2021|website=The Myanmar Times|archive-date=15 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210215173600/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-mobile-industry-association-suspends-cooperation-govt.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့အထိ နောက်ဆုံးစာရင်းများအရ ဝန်ကြီးဌာန ၂၂ ခုတို့မှ အစိုးရဌာန ၈၅၈ ခုသည် အာဏာဖီဆန်ရေး လှုပ်ရှားမှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://cdm2021.com/ |accessdate=16 February 2021 |archivedate=14 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210414102348/https://cdm2021.com/ }}&lt;/ref&gt;

ရန်ကုန်မြို့၏ အဓိကဆိပ်ကမ်းလေးခုမှ ကုန်ပစ္စည်းများအား သယ်ယူပို့ဆောင်ရန် ငြင်းဆိုသည့် ထရပ်ကားမောင်းသူများ၏ ဆန္ဒပြမှုသည်လည်း ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ မြန်မာကွန်တိန်နာထရပ်ကားအသင်းမှ တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး၏ အဆိုအရ ထရပ်ကားမောင်းသူ ၄၀၀ ခန့်၏ ၉၀ % သည် ဆန္ဒပြမှုတွင် ပါဝင်လျက်ရှိကာ၊ အရေးကြီး စားသောက်ကုန်၊ ဆေးဝါးနှင့် အဝတ်အထည်များကိုသာ သယ်ယူပို့ဆောင်မည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2021-02-25-containers-pile-up-at-myanmar-ports-as-coup-protests-snarl-trade/|title=Newsdeck: Containers Pile Up at Myanmar Ports as Coup Protests Snarl Trade|date=25 February 2021|website=Daily Maverick|access-date=25 February 2021|archive-date=27 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210227015540/https://www.dailymaverick.co.za/article/2021-02-25-containers-pile-up-at-myanmar-ports-as-coup-protests-snarl-trade/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==== တပ်မတော်ဆိုင်ရာ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ သပိတ်မှောက်မှု ====
[[၃ ဖေဖော်ဝါရီ|ဖေဖော်ဝါရီ ၃ရက်]]နေ့တွင် စစ်အစိုးရမှ ထုတ်လုပ်သော ပစ္စည်းများကို မသုံးစွဲကြရန် တိုက်တွန်းပြီး သပိတ်မှောက်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;:13&quot;&gt;{{cite web|date=2021-02-03|title=Myanmar calls for boycott of Tatmadaw linked products and services|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-calls-boycott-tatmadaw-linked-products-and-services.html|access-date=|newspaper=The Myanmar Times|accessdate=8 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204175514/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-calls-boycott-tatmadaw-linked-products-and-services.html}}&lt;/ref&gt;ထိုအထဲတွင် [[မိုင်တဲလ် မြန်မာ|မိုင်တဲ]] ဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်း၊ မြန်မာ၊ မန္တလေးနှင့် ဒဂုံဘီယာများ၊ ကော်ဖီများ၊ [[မင်းအောင်လှိုင်|အာဏာသိမ်း စစ်ခေါင်းဆောင်]]၏ [[ခင်သီရိသက်မွန်|သမီး]]ဖြစ်သူ ပိုင်ဆိုင်သော [[သတ္တမမြောက်အာရုံ]] (7th Sense Creation) &lt;ref name=&quot;:22&quot;&gt;{{cite web|title=Military Chief's Family Members Spend Big on Blockbuster Movies, Beauty Pageants|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-chiefs-family-members-spend-big-on-blockbuster-movies-beauty-pageants|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201215082136/https://www.myanmar-now.org/en/news/military-chiefs-family-members-spend-big-on-blockbuster-movies-beauty-pageants|archive-date=15 December 2020|access-date=|agency=Myanmar NOW}}&lt;/ref&gt;တို့ပါဝင်သည်။ 

စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ အင်ဂျင်နီယာ ၇၁ ဦးက မိုင်တဲ မှ နုတ်ထွက်ကာ ဆန္ဒပြမှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:11&quot;/&gt; အရောင်းဆိုင်အချို့သည် ဆိုင်မှ မြန်မာဘီယာရောင်းချခြင်းကို ဖယ်ရှားခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;frontiermyanmar.net&quot;&gt;{{cite web|date=8 February 2021|title=MYANMAR PROTESTS LIVE: Tens of thousands gathering in Yangon, demonstrations in other major cities |url=https://www.frontiermyanmar.net/en/myanmar-protests-live-tens-of-thousands-gathering-in-yangon-demonstrations-in-other-major-cities/|access-date=8 February 2021|publisher=Frontier Myanmar|archive-date=21 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210221104942/https://www.frontiermyanmar.net/en/myanmar-protests-live-tens-of-thousands-gathering-in-yangon-demonstrations-in-other-major-cities/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်ပိုင် [[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်|မြန်မာ့စီးပွားရေးဦးပိုင်လိမိတက်]]၏ မြန်မာဘီရူဝါရီနှင့် လက်တွဲလုပ်ဆောင်နေခြင်းအား ရပ်တန့်မည်ဖြစ်ကြောင်း ကီရင်ကုမ္ပဏီက ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:192&quot;&gt;{{cite web|title=Japan's Kirin ends Myanmar beer tie-up with an army-owned partner after coup|url=https://news.trust.org/item/20210205070108-ktqjw/|access-date=8 February 2021|publisher=Thomson Reuters Foundation|archive-date=5 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210205091809/http://news.trust.org/item/20210205070108-ktqjw/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; မြန်မာဘီယာအပါအဝင် ဘီယာအမှတ်တံဆိပ်များစွာထုတ်လုပ်လျက်ရှိသော မြန်မာဘီရူဝါရီသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဈေးကွက် ၈၀ % အား ရရှိထားသူဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;:192&quot;/&gt; မြန်မာ့စီးပွားရေးဦးပိုင်လိမိတက်မှ ပိုင်ဆိုင်သော ဗာဂျီးနီးယား ဆေးလိပ်ကုမ္ပဏီတွင် ရှယ်ယာ ၄၉ % ပါဝင်ထားသည့် စင်ကာပူဆေးလိပ်ကုမ္ပဏီ၏ ရှယ်ယာများအား ထုတ်နှုတ်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း [[:en:Razer Inc.|Razer Inc.]]၏ ပူးတွဲတည်ထည်သူ Lim Kaling က ဖေဖော်ဝါရီလ ၈ ရက်နေ့တွင် ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:26&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.straitstimes.com/business/companies-markets/razer-co-founder-and-director-lim-kaling-pulls-out-of-myanmar-joint|title=Razer co-founder and director Lim Kaling pulls out of Myanmar joint venture |first=Angela|last=Tan|date=9 February 2021|access-date=9 February 2021|newspaper=The Straits Times|archive-date=20 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210220104458/https://www.straitstimes.com/business/companies-markets/razer-co-founder-and-director-lim-kaling-pulls-out-of-myanmar-joint|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ဗာဂျီးနီးယားကုမ္ပဏီအနေဖြင့် Red Ruby နှင့် Premium Gold အမည်ရှိ နာမည်ရ စီးကရက်နှစ်မျိုးအား ထုတ်လုပ်ရောင်းချလျက်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;:26&quot;/&gt;

=== သံပုံးတီးပွဲများ ===
အာဏာသိမ်းခံရသည့် ညမှစတင်ကာ ရန်ကုန်မြို့ရှိ နေအိမ်၊ တိုက်ခန်းများတွင် ည ၈နာရီ အချိန်မှ ၈နာရီ ၁၅ မိနစ် အထိ သံပုံးများတီးခဲ့ကြသည်။ မကောင်းဆိုးဝါးများကို သံပုံးတီး၍ နှင်သည့် အလေ့အထကို ဆန္ဒပြမှုတွင် အသုံးပြုကြခြင်းဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|date=4 February 2021|title=Myanmar coup: army blocks Facebook access as civil disobedience grows|url=http://www.theguardian.com/global-development/2021/feb/04/myanmar-coup-army-blocks-facebook-access-as-civil-disobedience-grows|access-date=4 February 2021|newspaper=The Guardian|archive-date=15 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211215210432/https://www.theguardian.com/global-development/2021/feb/04/myanmar-coup-army-blocks-facebook-access-as-civil-disobedience-grows|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|date=2 February 2021|title=Anti-coup protests ring out in Myanmar's main city|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics/anti-coup-protests-ring-out-in-myanmars-main-city-idUSKBN2A139S|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210203131442/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics/anti-coup-protests-ring-out-in-myanmars-main-city-idUSKBN2A139S|archive-date=3 February 2021|access-date=3 February 2021|work=Reuters}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Myanmar coup latest: UN Security Council stops short of issuing statement|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-coup-latest-UN-Security-Council-stops-short-of-issuing-statement|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210203015938/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-coup-latest-UN-Security-Council-stops-short-of-issuing-statement|archive-date=3 February 2021|access-date=2 February 2021|publisher=Nikkei Asia}}&lt;/ref&gt; နောက်ရက်များတွင် တိုင်းပြည်အနှံ့တွင် တီးခဲ့ကြသည်။ သံပုံးတီးသံနှင့်အတူ [[ဒီမိုကရေစီ]]လှုပ်ရှားမှု၏ ပြယုဂ်တစ်ခုဖြစ်သော [[ကမ္ဘာမကြေဘူး]] သီချင်းနှင့် [[အရေးကြီးပြီ|အရေးကြီးပြီ (သွေးသစ္စာ)]] သီချင်းတို့ကို သီဆို ဟစ်ကြွေးကြသည်။ မန္တလေးမြို့တွင် သံပုံးတီးသူ အယောက် ၃၀ ခန့် ဖမ်းဆီးခံရခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=30 arrested in Mandalay for pot-banging movement in protest against military coup|url=https://elevenmyanmar.com/news/30-arrested-in-mandalay-for-pot-banging-movement-in-protest-against-military-coup|access-date=6 February 2021|publisher=Eleven Media Group Co., Ltd|archive-date=19 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210819062431/https://elevenmyanmar.com/news/30-arrested-in-mandalay-for-pot-banging-movement-in-protest-against-military-coup|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== ဆန္ဒပြပွဲများ ===
ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့ ညနေ ၈ နာရီ၌ အချို့သော ရန်ကုန်သားများသည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အားစေလွှတ်ရန် ၁၅ မိနစ်မျှ ထွက်ရောက် ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=စစ်အာဏာသိမ်းမှုကို အနုနည်းအာဏာဖီဆန်မှု တချို့ရှိလာခြင်း|url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-civil-disobedience-movement-/5762587.html|access-date=2021-02-02|website=ဗွီအိုအေ|language=my}}&lt;/ref&gt; [[မန္တလေးမြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ|မန္တလေးစည်ပင်]]မှ အဖွဲ့ဝင် ၆ ယောက်သည် ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်တွင် လုပ်ငန်းမှထွက်ခွာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-03|title=Mandalay vice mayor, MCDC members resign|url=https://www.mmtimes.com/news/mandalay-vice-mayor-mcdc-members-resign.html|access-date=2021-02-03|website=The Myanmar Times|accessdate=9 February 2021|archivedate=8 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210208020329/https://www.mmtimes.com/news/mandalay-vice-mayor-mcdc-members-resign.html}}&lt;/ref&gt; ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် [[ဆေးတက္ကသိုလ် (မန္တလေး)|မန္တလေးဆေးတက္ကသိုလ်]]ရှေ့၌ လူအယောက် ၃၀ ဆန္ဒပြခဲ့ကြရာ ဖမ်းဆီးခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ဖေဖေါ်ဝါရီလ (၆) ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ လှည်းတန်းသို့ အထည်ချုပ်အလုပ်သမားများ ၃၀၀၀ ကျော် ချီတက်မှုပြုလုပ်ခဲ့ပြီးဆန္ဒပြခဲ့သည်။ ထိုမှစ၍ ဆန္ဒပြမှုသည် အရှိန်အဟုန်ဖြင့် များပြားလာခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-04|title=Mandalay citizens protest against Tatmadaw rule|url=https://www.mmtimes.com/news/mandalay-citizens-protest-against-tatmadaw-rule.html|access-date=2021-02-04|website=The Myanmar Times|accessdate=9 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204113803/https://www.mmtimes.com/news/mandalay-citizens-protest-against-tatmadaw-rule.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Four arrested in Mandalay after street protest against military coup|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/four-arrested-in-mandalay-after-street-protest-against-military-coup|access-date=2021-02-04|website=Myanmar NOW|language=en}}&lt;/ref&gt; ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် ညမထွက်ရ အမိန့် ပုဒ်မ ၁၄၄ ကိုထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ထို ထုတ်ပြန်ချက်တွင် လူ ၅ ဦးထက် ပိုမစုရဟု ပါသော်လည်း အလုပ်သမားသမဂ္ဂများ၊ ကျောင်းသားသမဂ္ဂများ၊ မိဘပြည်သူလူထုများသည် ယင်းအမိန့်အာဏာကို ဖီဆန်၍ ဆက်လက်ဆန္ဒပြခဲ့သည်။ ဆန္ဒပြမှုမှာ တစ်နိုင်ငံလုံးအနှံ့ အရှိန်အဟုန် မြင့်တက်လာခဲ့သည်။  ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် လူငယ်များသည် ဆန္ဒပြနည်း အသစ်အဆန်းများကို အသုံးပြုပြီး ငြိမ်းချမ်းစွာ ဆက်လက်ဆန္ဒပြခဲ့သည်။ [[လွိုင်ကော်မြို့]] ရဲတပ်ဖွဲ့မှ ရဲ အယောက် ၄၀ သည် ဆန္ဒပြ ပြည်သူများနှင့် ပူးပေါင်းခဲ့ပြီး ထိုရဲများကို ဖမ်းဆီးရန် လွှတ်လိုက်သော ရဲ ၉ ယောက်သည်လည်း ပြည်သူနဲ့ ပူးပေါင်းခဲ့သည်။
ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ [[ပြည်ထောင်စုနေ့]]တွင် [[မွန်ပြည်နယ်]]၊ [[မော်လမြိုင်မြို့]]ရှိ ဆန္ဒပြပွဲကို ရဲတပ်ဖွဲ့က ပစ်ခတ်နှိမ်နှင်းပြီး ဖမ်းဆီးမှုများ ရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-12|title=Myanmar protests: shots heard in southeast city as police disperse crowd|url=https://www.scmp.com/news/asia/southeast-asia/article/3121563/myanmar-military-pardons-23000-prisoners-protests-rage|access-date=2021-02-12|website=South China Morning Post|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;{{Cite news|last=Limited|first=Bangkok Post Public Company|title=Protesters defy Myanmar junta, shots fired in Mawlamyine|work=Bangkok Post|url=https://www.bangkokpost.com/world/2067231/protesters-defy-myanmar-junta-shots-fired-in-mawlamyine|access-date=2021-02-12}}&lt;/ref&gt;

ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်နံနက်တွင် [[မူဆယ်မြို့]]၌ လူထုအင်အား သောင်းဂဏန်းမျှ ဆန္ဒဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။  ဆန္ဒဖော်ထုတ်သောလူထု အတွင်းသို့ အရပ်ဝတ်ဖြင့် ဓားလက်နက်များ ကိုင်ဆောင်ထားသော လူငါးဦးသည် လူထုအား ရန်ရှာမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သောကြောင့် ဆန္ဒပြလူထုမှ ထိမ်းသိမ်းကာ ရဲဌာနသို့အပ်နှံခဲ့လေသည်။ အာဏာပိုင်များမှ ဆန္ဒပြလူထုအတွင်းသို့ သေနတ်ပစ်ဖောက် ဖြိုခွင်းမှုများရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-28|title=မူဆယ်တွင် ဆန္ဒပြလူအုပ်အတွင်းဝင်ရောက်ရောနှောကာ ဓားကိုင်ရန်ပြုသူကို လူထုမှ ဖမ်ဖမ်းဆီးပြီး ရဲလက်အပ်|url=https://www.kanbawzatainews.com/2021/02/mse.html|access-date=2021-02-28|website=ကမ္ဘောဇတိုင်း|language=my|accessdate=25 December 2021|archivedate=25 June 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200625000000/https://udn.com/news/story/121424/4659358}}&lt;/ref&gt;

[[၂၀ မတ်|မတ်လ ၂၀]] ရက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးတွင် စစ်အာဏာရှင်ဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒထုတ်ဖော်မှုပုံစံမျိုးစုံဖြင့် ဆန္ဒထုတ်ဖော်ခဲ့သည်။ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]အတွင်း တာမွေ၊ စမ်းချောင်း၊ သာကေတ၊ ဒဂုံမြို့သစ်မြောက်ပိုင်း၊ ခရမ်း၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]အတွင်း [[ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[မတ္တရာမြို့နယ်]]၊ [[အမရပူရမြို့နယ်]]၊ [[မိုးကုတ်မြို့နယ်]]၊​ ညောင်ဦးမြို့နယ်နှင့် [[မိတ္ထီလာမြို့နယ်]]၊  [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]အတွင်း ‌ဗန်းမောက် မြို့နယ် ​[[ရေဦးမြို့နယ်]]၊ [[မုံရွာမြို့နယ်]]၊ [[တန့်ဆည်မြို့နယ်]]၊ [[ကလေးမြို့နယ်]]၊ [[ပုလဲမြို့နယ်]]၊ ​[[စစ်ကိုင်းမြို့နယ်]]၊ [[ကသာမြို့နယ်]]၊ [[ကျွန်းလှမြို့နယ်]]၊ [[ရွှေဘိုမြို့နယ်]]၊ [[တမူးမြို့နယ်]]၊ [[ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်]]၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]တွင် [[မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်]]၊ [[မိုးညှင်းမြို့နယ်]]၊ [[ဗန်းမော်မြို့နယ်]]၊ [[နမ္မတီးမြို့]]၊ [[ဖားကန့်မြို့နယ်]]၊ [[မိုးကောင်းမြို့နယ်]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]တွင် [[တောင်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[နမ့်စန်မြို့နယ်]]၊ [[တာချီလိတ်မြို့နယ်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]တွင် [[လွိုင်ကော်မြို့နယ်]]၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]]တွင် [[ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[မြဝတီမြို့နယ်]]၊ [[ကော့ကရိတ်မြို့နယ်]]၊ [[ချင်းပြည်နယ်]]တွင် [[ဟားခါးမြို့နယ်]]၊ [[မင်းတပ်မြို့နယ်]]၊ [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]၊ [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]တွင် [[မကွေးမြို့နယ်]]၊ [[ပခုက္ကူမြို့နယ်]]၊ [[အောင်လံမြို့နယ်]]၊ [[ကံမမြို့နယ်]]၊ [[မင်းဘူးမြို့နယ်]]၊  [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]တွင် [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[ဒိုက်ဦးမြို့နယ်]]၊ နေပြည်တော်တွင် [[ပျဉ်းမနားမြို့နယ်]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]]တွင် [[မော်လမြိုင်မြို့နယ်]]နှင့် [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]]တွင် [[ပုသိမ်မြို့နယ်]]၊ ‌‌[[ဒေးဒရဲမြို့နယ်]] တို့တွင် ဆန္ဒထုတ်ဖော်ပွဲများပြုလုပ်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးတွင် ဆက်သွယ်ရေးခက်ခဲမှုများဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော်လည်း မြို့ရွာများအနှံအပြားတွင် နေ့စဉ်ဆန္ဒထုတ်ဖော်မှုများရှိခဲ့သည်။ မိုဘိုင်းဖုန်းအင်တာနတ်များ ဖြတ်တောက်ခဲ့သောကြောင့် ဆက်သွယ်ရေးနှင့် သတင်းအချက်အလက်များ နှောင့်နှေးမှုများနှင့် သတင်းမရရှိမှု အခက်အခဲများရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-03-20|title=မတ် ၂၀ ရက်က အနည်းဆုံးမြို့ပေါင်း ၅၀ တွင် စစ်အာဏာရှင်ဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြခဲ့|url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/6184|access-date=2021-02-04|website=Myanmar NOW|language=my}}&lt;/ref&gt;

=== ၂၀၂၀ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်ထောက်ခံမှု ===
၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲမှတဆင့် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံခဲ့ရသော လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များသည် အာဏာသိမ်းမှု၏ တရားဝင်မှုကို တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုခြင်း မရှိပါ။  ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]မှ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသူ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ၇၀ ခန့်သည် ပြည်သူလူထု၏ လုပ်ပိုင်ခွင့်ကို လိုက်နာရန်ကတိပြု၍ နေပြည်တော်တွင် လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များအဖြစ် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုခဲ့ကြသည်။ &lt;ref&gt;[https://www.frontiermyanmar.net/en/nld-lawmakers-in-nay-pyi-taw-defy-military-take-oath-of-office/ NLD lawmakers in Nay Pyi Taw defy military, take oath of office | Frontier Myanmar&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt;]&lt;/ref&gt; ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ၃၀၀ ဦးသည် [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီ]]ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ယင်းကော်မတီသည် ပထမဦးဆုံး အွန်လိုင်းမှတစ်ဆင့်ကျင်းပခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://www.irrawaddy.com/news/burma/amid-coup-myanmars-nld-lawmakers-form-committee-serve-legitimate-parliament.html Amid Coup, Myanmar's NLD Lawmakers Form Committee to Serve as Legitimate Parliament&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt;]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://apnews.com/article/myanmar-coup-politicians-a576dcd73070070877e8d567ec5e8a5c&lt;/ref&gt;
အာဏာသိမ်းအစိုးရ၏ ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီတွင် ပါဝင်ရန် ကမ်းလှမ်းချက်များကို [[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]](SNLD)၊ [[လူ့ဘောင်သစ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]](DPNS)၊ [[ကရင်အမျိုးသားပါတီ]]နှင့် [[အရှိုချင်းအမျိုးသားပါတီ]]တို့က ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ငြင်းပယ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;autogenerated2&quot;&gt;[https://elevenmyanmar.com/news/snld-dpns-reject-offer-to-participate-in-new-government SNLD, DPNS reject offer to participate in new government | Eleven Media Group Co., Ltd&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt;]&lt;/ref&gt; စစ်တပ်အာဏာသိမ်းမှုအပေါ် ကန့်ကွက်ရှုတ်ချကြောင်း၊ ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲများကို ထိခိုက်စေကြောင်းနှင့် နိုင်ငံရေးဆွေးနွေးပွဲများပြုလုပ်ရန် တောင်းဆိုကြောင်း [[ကရင်နီအမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီ]] (KNPP)က ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် တောင်းဆိုလိုက်ကြောင်း ထုတ်ပြန်သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Karenni National Progressive Party urges NLD and Tatmadaw to negotiate {{!}} The Myanmar Times&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt; |url=https://www.mmtimes.com/news/karenni-national-progressive-party-urges-nld-and-tatmadaw-negotiate.html|access-date=13 February 2021 |archive-date=19 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210819063030/https://www.mmtimes.com/news/karenni-national-progressive-party-urges-nld-and-tatmadaw-negotiate.html}}&lt;/ref&gt;

=== ဖဲကြိုးနီလှုပ်ရှားမှု ===
ဖဲကြိုးနီလှုပ်ရှားမှုကို ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများက ဦးဆောင်၍ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/entertainment/2021/02/03/237569.html “ဖဲကြိုးနီ လှုပ်ရှားမှု”ကို ထောက်ခံကြောင်း ပြသခဲ့တဲ့ နီနီခင်ဇော်&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt;]&lt;/ref&gt; ဖဲကြိုးအနီရောင်သည် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရခဲ့သော အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ အရောင်ဖြင့် တူညီသည်။ [[နီနီခင်ဇော်]]သည် ထင်ရှားသောအဆိုတော်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဆေးပညာဘွဲ့ရသူတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ ဖဲကြိုးနီလှုပ်ရှားမှုကို ထောက်ခံကြောင်း သူမရဲ့ လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာမှတစ်ဆင့် ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့သည်။ ထို့နောက် မြန်မာနိုင်ငံတဝန်းရှိ ပြည်ထောင်စုအဆင့်ဝန်ကြီးဌာနမှအစပြု၍ နိုင်ငံဝန်ထမ်းအများစုသည် ဖဲကြိုးနီလှုပ်ရှားမှုတွင် ပါဝင်လာခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့ ပါဝင်လာခြင်းသည် အာဏာသိမ်းစစ်အစိုးရကို ဆန့်ကျင်ကြောင်း၊ ကန့်ကွက်ကြောင်းနှင့် အလိုမရှိကြောင်း ပြသခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် ကြေးစင်တောင်ကြေးနီစီမံကိန်းမှ လုပ်သားများပါဝင်ခဲ့ပြီး ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်နေ့တွင် သာကေတစက်မှုဇုံရှိ အထည်ချုပ်လုပ်ငန်းဝန်ထမ်းများ ပါဝင်လာခဲ့ကြသည်။ [[ကရင်ပြည်နယ်]] ဘားအံနည်းပညာ အထက်တန်းကျောင်းမှ ကျောင်းအုပ်ဆရာမ ဒေါက်တာဒေါ်ချိုယုမွန်ကို ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့မနက်ပိုင်းတွင် ဖဲကြိုးနီလှုပ်ရှားမှုလုပ်သောကြောင့် မြို့နယ်ရဲတပ်ဖွဲ့က ဖမ်းဆီးလိုက်သည်။ ဖဲကြိုးနီလှုပ်ရှားမှုမှာ ပါဝင်ခဲ့တဲ့အတွက် မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ဦးဇေထက်အောင်က သူ့ကို ပုဒ်မ ၅၀၅ ခဖြင့် တရားစွဲဆိုခဲ့ကြောင်း၊ အာမခံမပေးဘဲ ဘားအံအကျဉ်းထောင်ကို ခေါ်ဆောင်သွားကြောင်း သိရသည်။&lt;ref&gt;[https://www.rfa.org/burmese/news/university-headmistress-aressted-for-participating-anti-military-activities-02052021192149.html ဖဲကြိုးနီလှုပ်ရှားမှု လုပ်ခဲ့လို့ ဘားအံနည်းပညာကျောင်းအုပ် အဖမ်းခံရ — မြန်မာဌာန&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt;]&lt;/ref&gt; ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများ၊ ပညာရေးဝန်ထမ်းများ၊ အင်ဂျင်နီယာများ၊ အထွေထွေဝန်ထမ်းများ၊ ဘဏ်ဝန်ထမ်းများနှင့် အစိုးရဝန်ထမ်းများ သည် ဖဲကြိုးနီလှုပ်ရှားမှုတွင် ပါဝင်လာကြသည်။&lt;ref&gt;https://www.bbc.com/burmese/burma-55953458&lt;/ref&gt;

=== လူမှုကွန်ရက် ===
မြန်မာဆယ်လီဘရစ်တီများဖြစ်ကြသော [[ပိုင်တံခွန်]]နှင့် [[ဒေါင်း (သရုပ်ဆောင်)|ဒေါင်း]]တို့သည် ပြည်သူတို့၏သပိတ်မှောက်မှုတို့ကို ထောက်ခံကြောင်း ပို့စ်များတင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{cite web|date=3 February 2021|title=Here's who is standing up against Myanmar's coup {{!}} Coconuts Yangon|url=https://coconuts.co/yangon/news/heres-who-is-standing-up-against-myanmars-coup/|access-date=7 February 2021|publisher=Coconuts|archive-date=19 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210819070043/https://coconuts.co/yangon/news/heres-who-is-standing-up-against-myanmars-coup/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|date=3 February 2021|title=Myanmar celebs and artists stand against the military coup|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-celebs-and-artists-stand-against-military-coup.html|access-date=7 February 2021|newspaper=The Myanmar Times|archive-date=14 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211114202939/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-celebs-and-artists-stand-against-military-coup.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; လူမှုကွန်ယက်တွင် ထင်ရှားသူများဖြစ်သော [[စိုင်းစိုင်းခမ်းလှိုင်]]နှင့် [[နေခြည်ဦး]]တို့သည် ဆန္ဒပြမှုများအပေါ် တစ်စုံတစ်ရာပြောဆိုခြင်းမရှိဘဲ ငြိမ်သက်နေခဲ့သည့်အတွက် အွန်လိုင်းထောက်ခံသူအရေအတွက်များ သိသိသာသာကျဆင်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|date=14 February 2021|title=Vitriol in cyberspace for celebrities who stayed silent |url=https://www.frontiermyanmar.net/en/vitriol-in-cyberspace-for-celebrities-who-stayed-silent/|access-date=16 February 2021|publisher=Frontier Myanmar|archive-date=14 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210214130149/https://www.frontiermyanmar.net/en/vitriol-in-cyberspace-for-celebrities-who-stayed-silent/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ဖေဖော်ဝါရီ ၇ ရက်တွင် [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|ဦးသန်းရွှေ]]၏သမက်ဖြစ်သူ နေစိုးမောင်သည် ဖေ့စ်ဘွတ်ပေါ်တွင် ဆန္ဒပြသူများကိုထောက်ခံကြောင်း ပို့စ်တင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{cite web|title=Anti-coup mass protests take place in cities across Myanmar|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/anti-coup-mass-protests-take-place-in-cities-across-myanmar|access-date=7 February 2021|publisher=Myanmar NOW|archive-date=27 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211027061528/https://www.myanmar-now.org/en/news/anti-coup-mass-protests-take-place-in-cities-across-myanmar|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

မြန်မာအင်တာနက်အသုံးပြုသူများသည် #SayNototheCoup၊ #RespectOurVotes၊ #HearTheVoiceofMyanmar၊ #SaveMyanmar၊ နှင့် #CivilDisobedience တို့ကိုရေးသားခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;:7&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot;/&gt; အာဏာသိမ်းပိုက်ပြီး ၁ ရက်အကြာ &quot;#SaveMyanmar&quot; ကို ဖေ့စ်ဘွတ်အသုံးပြုသူပေါင်း ၃၂၅,၀၀၀ ကျော် ရေးသားခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{cite web|date=2 February 2021|title=Coup sparks outcry on Myanmar social media as West ponders next step|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2021/02/02/asia-pacific/myanmar-coup-day-2/|access-date=7 February 2021|newspaper=The Japan Times|archive-date=19 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210819070059/https://www.japantimes.co.jp/news/2021/02/02/asia-pacific/myanmar-coup-day-2/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ဆိုရှယ်မီဒီယာအသုံးပြုသူများသည် မိမိတို့၏ပရိုဖိုင်ပုံများကို အနက်နှင့် အနီရောင်သို့ ပြောင်းလဲထားကြသည်။&lt;ref name=&quot;:3&quot;/&gt; ထို့အပြင် [[မင်းအောင်လှိုင်]]၏ အရပ်အမြင့်ကိုလည်း ၄ ပေ ၈ လက်မဟု သရော်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|date=5 February 2021|title=Myanmar army chief mocked online for short stature in doctored photo|url=https://factcheck.afp.com/myanmar-army-chief-mocked-online-short-stature-doctored-photo|access-date=8 February 2021|publisher=Fact Check|archive-date=11 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210911160659/https://factcheck.afp.com/myanmar-army-chief-mocked-online-short-stature-doctored-photo|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ထို့အပြင် အွန်လိုင်းဆန္ဒပြသူများသည် အာရှတွင် ဒီမိုကရေစီလှုပ်ရှားမှုတစ်ခုအဖြစ် တွင်ကျယ်သော [[နို့လက်ဖက်ရည်မဟာမိတ်]]တွင်လည်း ပါဝင်ဆင်နွဲခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|date=4 February 2021|title=#MilkTeaAlliance has a new target brewing: Myanmar's military|url=https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3120526/asias-milkteaalliance-has-new-target-brewing-generals-behind|access-date=5 February 2021|newspaper=South China Morning Post|archive-date=23 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210223094651/https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3120526/asias-milkteaalliance-has-new-target-brewing-generals-behind|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== ကားပျက်လှုပ်ရှားမှုနှင့် အနှေးကားမောင်း လှုပ်ရှားမှု ===
၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ရှိ ရှုပ်ထွေးသော လမ်းမများပေါ်တွင် ကားများထူးဆန်းစွာ ပျက်ကာ လမ်းပိတ်စေသည့် လှုပ်ရှားမှုကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြကာ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များနှင့် ရဲတပ်ဖွဲ့များ သွားလာခြင်းနှင့် အစိုးရဝန်ထမ်းများ အလုပ်တက်ရန် သွားရောက်ခြင်းတို့ကို အနှောက်အယှက်ဖြစ်စေခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=Protesters create gridlock in Yangon amid fears of violence|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/2/17/myanmar-un-warning-protests|access-date=18 February 2021|website=aljazeera.com|archive-date=18 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210218082425/https://www.aljazeera.com/news/2021/2/17/myanmar-un-warning-protests|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:38&quot;&gt;{{cite web|title='Broken-down' cars bring Myanmar streets to standstill in coup protest|url=https://www.msn.com/en-gb/news/world/broken-down-cars-bring-myanmar-streets-to-standstill-in-coup-protest/ar-BB1dN2yl|access-date=18 February 2021|website=msn.com|archive-date=19 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210219002335/https://www.msn.com/en-gb/news/world/broken-down-cars-bring-myanmar-streets-to-standstill-in-coup-protest/ar-BB1dN2yl|url-status=live}}&lt;/ref&gt; နောက်တစ်ရက်ဖြစ်သော ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈ ရက်နေ့တွင်လည်း လမ်းပိတ်စေရန်အတွက် ကားပျက်လှုပ်ရှားမှုနှင့် အတူ ကားများကို နှေးကွေးစွာ မောင်းနှင်ကြသည့် လှုပ်ရှားမှုကိုလည်း ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;:38&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|date=18 February 2021|title=Protesters out again in Myanmar, police use water cannon in capital|work=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-idUSKBN2AI03Q|access-date=18 February 2021|archive-date=18 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210218062125/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-idUSKBN2AI03Q|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== အသံတိတ်သပိတ်များ === 
စစ်အာဏာသိမ်း တစ်နှစ်ပြည့်သည့် ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် မြန်မာပြည်သူများက အသံတိတ်သပိတ်ကို ဆင်နွဲခဲ့ကြပြီး အပြင်မထွက်၊ ဈေးပိတ်၊ ဆိုင်ပိတ်ကာ အိမ်တွင်သာ နေခဲ့ကြရာ မြို့များရှိ လမ်းမများပေါ်တွင် လူသူကင်းမဲ့ကာ ခြောက်ကပ်နေခဲ့သည်။ စစ်အာဏာရှင်များက အသံတိတ်သပိတ်တွင် ပါဝင်သူများကို အကြမ်းဖက်မှုဥပဒေနှင့် တည်ဆဲဥပဒေများအရ အရေးယူမည်ဖြစ်ကြောင်း ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=A Year After Coup, Myanmar Is Mired in Conflict and Chaos |url=https://www.nytimes.com/2022/02/01/world/asia/myanmar-coup-anniversary-sanctions.html|date=1 February 2022 |work=NY Times |access-date=1 February 2022 |archive-date=1 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220201162544/https://www.nytimes.com/2022/02/01/world/asia/myanmar-coup-anniversary-sanctions.html|url-status=live }}&lt;/ref&gt; လူမှုကွန်ယက်ပေါ်တွင် ထိုနေ့၌ ဆိုင်ပိတ်ကြောင်း ရေးသားကာ အသံတိတ်သပိတ်ပြုလုပ်သည့် ဆိုင်ပိုင်ရှင်များအား အရေးယူသင့်ကြောင်း တပ်မတော်ထောက်ခံသူ ဟန်ငြိမ်းဦးက သူ၏ တယ်လီဂရမ် ချန်နယ်တွင် ရေးသားဖော်ပြပြီးနောက် လူ ၂၀၀ ခန့် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Myanmar junta using social media to track its opponents |url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/social-media-03032022175020.html|work=Radio Free Asia |date=3 March 2022 |language=en |access-date=16 March 2022 |archive-date=16 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220316201632/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/social-media-03032022175020.html|url-status=live }}&lt;/ref&gt;

အာဏာသိမ်း နှစ်နှစ်ပြည့်သည့် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင်လည်း မနက် ၁ဝ နာရီမှ ညနေ ၃ နာရီအတွင်း အိမ်ပြင်မထွက်ဘဲ အသံတိတ်သပိတ်ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် လူစည်ကားစေရန် ပုဂံ၊ ညောင်ဦး၊ မကွေး၊ မန္တလေး၊ ပဲခူးမြို့များတွင် ဇန်နဝါရီ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ဆိုင်ကယ်၊ ကားလိုင်စင်များ စစ်ဆေး ဖမ်းဆီးပြီး ဖေဖော်ဝါရီ ၁ရက်နေ့ အသံတိတ်သပိတ်ပြုလုပ်မည့် အချိန်တွင် လာရောက်ရွေးခိုင်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=အသံတိတ်သပိတ် မလုပ်နိုင်အောင် ကား၊ ဆိုင်ကယ် လိုင်စင်တွေ ဖမ်းဆီးနေ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/silent-strike-two-years-coup-01312023150433.html|access-date=၃၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=Radio Free Asia |date=၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၃ |language=my}}&lt;/ref&gt;

=== ပန်းသပိတ် ===
စစ်ကောင်စီ၏ ပစ်ခတ်မှုကြောင့် သေဆုံးခဲ့သူများအား ရည်စူး၍ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ပန်းဖြင့် ဂုဏ်ပြုသော ပန်းသပိတ်ကို ပြည်သူများက ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=ရန်ကုန်မှာ ပန်းသပိတ်ဆင်နွှဲ |url=https://burmese.voanews.com/a/5838331.html|access-date=၃၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=ဗွီအိုအေ |date=၂ ဧပြီ ၂၀၂၁ |language=my}}&lt;/ref&gt; ထို့အပြင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ မွေးနေ့အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၉ ရက်နေ့၊ ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၉ ရက်နှင့် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၉ ရက်နေ့များတွင် ပန်းပန်ခြင်း၊ ပန်းကိုင်ဆောင်ခြင်း စသည့် ပန်းသပိတ်ကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=နိုင်ငံတစ်ဝန်း ပန်းသပိတ်လုပ်လို့ ဖမ်းဆီးခံရသူ အမျိုးသမီး ( ၅၀)ခန့်ရှိပြီး၊ ၂ဦး အမှုဖွင့်ခံရ |url=https://www.bnionline.net/mm/news-100046|access-date=၃၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}&lt;/ref&gt; ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ဧရာဝတီ၊ ရန်ကုန်၊ စစ်ကိုင်းနှင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးများတွင် ပန်းပန်ခြင်း၊ ပန်းကိုင်ဆောင်၍ သွားလာနေသူများ၊ လူမှုကွန်ယက်တွင် ပန်းနှင့်ပတ်သက်၍ ရေးသားသူများအား စစ်ကောင်စီက ဖမ်းဆီးခဲ့ရာ လူပေါင်း ၁၃၀ ကျော် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်မွေးနေ့ ပန်းသပိတ်လှုပ်ရှားမှု လူပေါင်း ၁၃၀ ကျော်ဖမ်းဆီးခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/dassk-birthday-activists-arrested-06202023070640.html|access-date=၃၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=Radio Free Asia |language=my}}&lt;/ref&gt;

== စစ်အစိုးရ၏ တန်ပြန်ရေးအစီအမံများ==

=== အင်တာနက်ဖြတ်တောက်မှု ===
[[၄ ဖေဖော်ဝါရီ|ဖေဖော်ဝါရီလ ၄]] ရက်နေ့တွင် [[တပ်မတော်]]သည် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|ဖေ့စ်ဘွတ်လူမှုကွန်ရက်]]ကို &quot;တိုင်းပြည်တည်ငြိမ်လို‌သောကြောင့်&quot; ဖေဖော်ဝါရီ ၇ ရက်နေ့အထိပိတ်ပင်ရန် [[အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုပေးသူ]]များကို အမိန့်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:15&quot;&gt;{{Cite news|last=Staff|first=Reuters|date=2021-02-03|title=Myanmar internet providers block Facebook services after government order|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-facebook-idUSKBN2A32ZE|access-date=2021-02-04}}&lt;/ref&gt; [[မြန်မာ့ဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်း|MPT]] သည်လည်း [[Facebook Messenger|Facebook messenger]]၊ [[အင်စတာဂရမ်]] နှင့် [[WhatsApp]] တို့ကိုပိတ်ပင်ခဲ့သည်။ [[တယ်လီနော မြန်မာ|တယ်လီနော]]ကမူ ဖေ့စ်ဘွတ်ကိုသာ ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-03|title=Directive to block social media service|url=https://www.telenor.com/directive-to-block-social-media-service/|access-date=2021-02-04|website=Telenor Group|language=en|archive-date=5 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211205103134/https://www.telenor.com/directive-to-block-social-media-service/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:15&quot; /&gt; ဖေ့စ်ဘွတ်ကို ပြည်သူများ မလိုက်နာခြင်းလှုပ်ရှားမှု (Civil Disobedience Movement) ပြုလုပ်ရန်အတွက်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;:15&quot; /&gt; ဖေ့စ်ဘွတ်အပိတ်ပင်ခံရသောအခါ အသုံးပြုသူများသည် [[တွစ်တာ]]သို့ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့ရာ #RespectOurVotes၊ #HearTheVoiceofMyanmar၊ #SaveMyanmar  စသည်တို့ကိုရေးခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Potkin|first=Fanny|date=2021-02-05|title=After Facebook ban, thousands in Myanmar take to Twitter to plead #RespectOurVotes|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-twitter-idUSKBN2A5189|access-date=2021-02-06}}&lt;/ref&gt; ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်သည် တွစ်တာကိုပါ ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Myanmar’s new military government is now blocking Twitter and Instagram|url=https://social.techcrunch.com/2021/02/05/myanmar-military-government-is-now-blocking-twitter/|access-date=2021-02-06|website=TechCrunch|language=en-US}}{{Dead link|date=September 2023 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-05|title=Directive to block social media services Twitter and Instagram in Myanmar|url=https://www.telenor.com/directive-to-block-social-media-services-twitter-and-instagram-in-myanmar/|access-date=2021-02-06|website=Telenor Group|language=en|archive-date=5 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211205103134/https://www.telenor.com/directive-to-block-social-media-services-twitter-and-instagram-in-myanmar/}}&lt;/ref&gt; [[၆ ဖေဖော်ဝါရီ|ဖေဖော်ဝါရီလ ၆]] ရက်နေ့ နံနက်တွင် [[အင်တာနက်]]ဝန်ဆောင်မှုကို နိုင်ငံအဝှန်း ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|date=6 February 2021|title=Myanmar junta blocks internet access as coup protests expand|website=[[Associated Press]]|url=https://apnews.com/article/united-nations-myanmar-media-social-media-yangon-e7765d3459d386219ee1dca8ad1e089c|access-date=6 February 2021|agency=AP NEWS|archive-date=9 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211109034953/https://apnews.com/article/united-nations-myanmar-media-social-media-yangon-e7765d3459d386219ee1dca8ad1e089c|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ထိုနေ့မှာပင် လူမှုကွန်ယက်ဝန်ဆောင်မှုများ ပြန်လည်ဖွင့်ပေးရန် ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်က တောင်းဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|date=6 February 2021|title=Facebook urges unblocking of Myanmar social media|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-facebook-idUSKBN2A60DE|access-date=7 February 2021|archive-date=19 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210819063529/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-facebook-idUSKBN2A60DE|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်သည် မြန်မာအစိုးရ၏ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်ပေါ်ရှိ အကြောင်းအရာများအား ဖယ်ရှားနိုင်ရန် တောင်းဆိုမှုအခွင့်အရေးအား ဖယ်ရှားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|date=12 February 2021|title=An Update on the Situation in Myanmar|url=https://about.fb.com/news/2021/02/an-update-on-myanmar/|access-date=18 February 2021|publisher=About Facebook|archive-date=17 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210217122159/https://about.fb.com/news/2021/02/an-update-on-myanmar/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:37&quot;&gt;{{cite web|last=Welle (www.dw.com)|first=Deutsche|title=Myanmar coup: Military hardens online censorship campaign {{!}} DW {{!}} 15 February 2021|url=https://www.dw.com/en/myanmar-coup-military-hardens-online-censorship-campaign/a-56574941|access-date=18 February 2021 |website=dw.com|archive-date=16 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210216102258/https://www.dw.com/en/myanmar-coup-military-hardens-online-censorship-campaign/a-56574941|url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[၇ ဖေဖော်ဝါရီ|ဖေဖော်ဝါရီလ ၇]] ရက်နေ့တွင် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးသော်လည်း လူမှုကွန်ရက်များကို ပိတ်ပင်ထားဆဲဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=Internet access partially restored in Myanmar as protests grow against military coup|url=https://www.channelnewsasia.com/news/asia/internet-access-partially-restored-in-myanmar-as-protests-grow-14131802|access-date=7 February 2021|publisher=CNA|archive-date=14 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210614233403/https://www.channelnewsasia.com/news/asia/internet-access-partially-restored-in-myanmar-as-protests-grow-14131802|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့မှစ၍ မနက် ၁ နာရီမှ ၉ နာရီအထိ တစ်နိုင်ငံလုံး အင်တာနက် ဖြတ်တောက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|last=Beech|first=Hannah|date=14 February 2021|title=Military Imposes Full Grip on Myanmar in Overnight Crackdown|newspaper=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/02/14/world/asia/myanmar-military-crackdown.html|access-date=15 February 2021|issn=0362-4331|archive-date=15 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210215152313/https://www.nytimes.com/2021/02/14/world/asia/myanmar-military-crackdown.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:41&quot;&gt;{{cite web|date=31 January 2021|title=Internet disrupted in Myanmar amid apparent military uprising|url=https://netblocks.org/reports/internet-disrupted-in-myanmar-amid-apparent-military-uprising-JBZrmlB6|access-date=15 February 2021|publisher=NetBlocks |archive-date=1 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201002842/https://netblocks.org/reports/internet-disrupted-in-myanmar-amid-apparent-military-uprising-JBZrmlB6|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် စစ်တပ်မှ ရှယ်ယာထည့်ထားသော [[မိုင်တဲလ် မြန်မာ|မိုင်တဲလ်]]မှလွဲ၍ ကျန် အော်ပရေတာအများစုက [[ဝီကီပီးဒီးယား]]နှင့် အခြား ဝီကီ ဝက်ဆိုဒ်များကို ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=wikiblock&gt;{{cite web|date=31 January 2021|title=Internet disrupted in Myanmar amid apparent military uprising |url=https://netblocks.org/reports/internet-disrupted-in-myanmar-amid-apparent-military-uprising-JBZrmlB6|access-date=25 February 2021|publisher=NetBlocks|archive-date=1 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201002842/https://netblocks.org/reports/internet-disrupted-in-myanmar-amid-apparent-military-uprising-JBZrmlB6|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ဖေဖော်ဝါရီ ၂၂ ရက်နေ့တွင် [[ရန်ကုန်]]မြို့တစ်မြို့တည်း၌ ည ၁၂ နာရီမှ နေ့လယ် ၁၂ နာရီ အထိ အင်တာနက်ဖြတ်တောက်ခဲ့ပြီး ကျန်မြို့များအားလုံးမှာ ယခင်အတိုင်း မနက် ၁ နာရီမှ မနက် ၉ နာရီအထိသာဖြတ်တောက်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:28&quot;&gt;{{Cite web|date=19 April 2021|title=Myanmar junta now publishing lists of wanted journalists {{!}} Reporters without borders|url=https://rsf.org/en/news/myanmar-junta-now-publishing-lists-wanted-journalists|access-date=20 April 2021|website=RSF|language=en|archive-date=19 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210419130008/https://rsf.org/en/news/myanmar-junta-now-publishing-lists-wanted-journalists|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ဖေဖော်ဝါရီ ၂၂ ရက်နေ့မှ ၂၆ ရက်နေ့အထိ ဒေသအချို့တွင် အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုအား ပိတ်ပင်ထားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:41&quot;/&gt;

ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ကြိုးမဲ့ ဝိုင်ဖိုင်နည်းပညာ (Wireless broadband internet) ကို ရက်အကန့်အကတ်မရှိဖြတ်တောက်ရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|date=1 April 2021|title=Military Council command to cut out wireless broadband internet|url=https://www.facebook.com/ayeyarwaddytimes/posts/1853947131429946|url-status=live|access-date=1 April 2021|newspaper=Ayeyarwaddy Times|language=my|archive-date=23 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210523052130/https://www.facebook.com/login/?next=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fayeyarwaddytimes%2Fposts%2F1853947131429946}}&lt;/ref&gt;

စစ်အစိုးရ၏ အင်တာနက်နှင့် ပတ်သက်ပြီး နေ့စွဲအလိုက် စေခိုင်းမှုများကို [[တယ်လီနော မြန်မာ]] မှ ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=Directives from authorities in Myanmar - February 2021 |url=https://www.telenor.com/sustainability/responsible-business/human-rights/mitigate/human-rights-in-myanmar/directives-from-authorities-in-myanmar-february-2021/|website=Telenor Group |access-date=၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |language=en |archive-date=15 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210215082607/https://www.telenor.com/sustainability/responsible-business/human-rights/mitigate/human-rights-in-myanmar/directives-from-authorities-in-myanmar-february-2021/}}&lt;/ref&gt;

မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့ညမှ၍ နိုင်ငံတစ်ဝန်း မိုဘိုင်း အင်တာနက် ဖြတ်တောက်ထားခဲ့သည်။ မတ်လ ၁၈ ရက်နေ့မှစ၍ ဝိုင်ဖိုင်နည်းပညာဖြင့် အင်တာနက်ဖြန့်ဝေပေးသည့် [[မြန်မာနက်]]၏ ဝန်ဆောင်မှုကိုလည်း ရက်အကန့်အသတ်မရှိ ဖြတ်တောက်ခဲ့သည်။

===ဖမ်းဆီးမှုတရားစွဲခြင်းများ===
၂၀၂၁ ခုနှစ်ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင်အာဏာသိမ်းမှုနှင့် ပတ်သက်၍ လူပေါင်း ၁၅၂ ဦး ကိုထိန်းသိမ်းထားခဲ့သည်။ စစ်အစိုးရသည် ထိန်းသိမ်းခံထားရသူများကို ရာဇဝတ်မှုဖြင့်တရားစွဲဆိုမှုစတင်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားသုံးဦးဖြစ်သော ဇူးဇူးဇန်၊ အောင်မျိုးကိုနှင့် ထူးခေါင်သော်အား [[မန္တလေးမြို့|မန္တလေး]]တွင်ဆန္ဒပြမှုများအတွက် ငြိမ်းချမ်းစွာစုဝေးခြင်းနှင့် ငြိမ်းချမ်းစွာစီတန်းလှည့်လည်ခြင်း ဥပဒေပုဒ်မ ၁၉ အရတရားစွဲဆိုခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် ညီညွတ်သောတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီဥက္ကဋ္ဌ ဦးမောင်ကြီးအား [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[ဘားအံမြို့|ဖားအံမြို့နယ်]]တွင် ဆန္ဒပြမှုအတွက် ပြစ်မှုဆိုင်ရာပုဒ်မ ၅၀၅ (ခ) အရဖမ်းဆီးခြင်း၊ တရားစွဲဆိုခြင်းနှင့် ထောင်ဒဏ်နှစ်နှစ်ချမှတ်ခြင်းခံရသည်။ ကရင်ပြည်နယ် ဘားအံနည်းပညာ အထက်တန်းကျောင်းမှ ကျောင်းအုပ်ဆရာမ [[ဒေါက်တာဒေါ်ချိုယုမွန်]]ကို &quot;အနီရောင်ဖဲကြိုး&quot; လှုပ်ရှားမှုတွင်ပါဝင်မှုအတွက်ပြစ်မှုဆိုင်ရာပုဒ်မ ၅၀၅ (ခ) အရအဖမ်းခံရပြီးစွဲချက်တင်ခံခဲ့ရသည်။ [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] ခေါင်းဆောင် ဦးဝင်းထိန်အား ပုန်ကန်မှုအတွက်ပုဒ်မ ၁၂၄ (က)အရတရားစွဲဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://aappb.org/2021/02/statement-on-recent-detainees-in-relation-to-the-military-coup-news-updated-on-5-feb-2021/ |title=AAPP {{!}} Assistance Association for Political Prisoners&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt; |access-date=11 February 2021 |archive-date=9 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211109030251/https://aappb.org/2021/02/statement-on-recent-detainees-in-relation-to-the-military-coup-news-updated-on-5-feb-2021/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်တွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ဦးဆောင်သောအရပ်ဘက်အစိုးရ၏ ဩစတြေးလျစီးပွားရေးပေါ်လစီအကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်နှင့် Macquarie တက္ကသိုလ်ပါမောက္ခ ရှော(န်) တားနဲလ် (Sean Turnell) ကိုဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.channelnewsasia.com/news/asia/myanmar-coup-australian-adviser-aung-san-suu-kyi-detained-14126558|access-date=11 February 2021 |archive-date=6 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210206110939/https://www.channelnewsasia.com/news/asia/myanmar-coup-australian-adviser-aung-san-suu-kyi-detained-14126558}}&lt;/ref&gt;အာဏာသိမ်းမှုနှင့်စပ်လျဉ်းသော ပထမဆုံးဖမ်းဆီးခံရသည့် နိုင်ငံခြားသား ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၈ ရက်တွင်အာဏာပိုင်များက ကရင်ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ် [[နန်းခင်ထွေးမြင့်]]နှင့် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] ဝန်ကြီးချုပ် [[မြင့်နိုင်|ဒေါက်တာမြင့်နိုင်]]ကိုပြန်လည်ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmars-military-re-arrests-two-chief-ministers.html Myanmar’s Military Re-Arrests Two Chief Ministers&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt;]&lt;/ref&gt; နန်းခင်ထွေးမြင့်သည် စစ်သားများနှင့်ပြည်သူလူထုအကြား စည်းလုံးညီညွတ်မှုရှိရန် တိုက်တွန်းသည့် အွန်လိုင်း မှတ်ချက်များကို အစိုးရမှ အခွန်နှင့် ပြည်နယ်ရန်ပုံငွေများမှ ထောက်ပံ့ခဲ့သည်ဟုပြောကြားခဲ့ပြီး ဒေါက်တာမြင့်နိုင်က လူထုအားဆန္ဒပြမှုများ ဆက်လက်ပြုလုပ်ရန် လူထုအား မိန့်ခွန်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် မြို့တော်ဝန်[[ရဲလွင်]] အပါအဝင် အနည်းဆုံးဆန္ဒပြသူ ၁၀၀ ကို မန္တလေးတွင်ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Protest crackdown begins in Myanmar, over 100 nabbed in Mandalay {{!}} The Myanmar Times&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt; |url=https://www.mmtimes.com/news/protest-crackdown-begins-myanmar-over-100-nabbed-mandalay.html|accessdate=11 February 2021 |archivedate=9 November 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211109190256/https://www.mmtimes.com/news/protest-crackdown-begins-myanmar-over-100-nabbed-mandalay.html}}&lt;/ref&gt;
[[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[တောင်ကုတ်မြို့]]တွင်  ဖေဖော်ဝါရီလ၂၈ ရက်တွင် ရခိုင် ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်ပါတီမှ ဦးကျော်ကျော်လင်းသည် “စစ်အာဏာရှင်စနစ် တိုက်ဖျက်ရေး” ဗီနိုင်းကိုင်ဆောင်၍ ဆန္ဒဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ တောင်ကုတ်မြို့  မြို့မဘောလုံကွင်းအနီးတွင် အာဏာပိုင် အဖွဲ့မှ ဦးကျော်ကျော်လင်းနှင့် မြို့ခံ ကိုသားကြီးတို့ကို ဖမ်းဆီးမှု ခံခဲ့ရသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-28|title=တောင်ကုတ် ALD ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင် ၁ ဦးနှင့် မြို့ခံ ၁ ဦး ဖမ်းဆီးခံရ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2021/02/28/238710.html|access-date=2021-02-28|website=ဧရာဝတီ|language=my}}&lt;/ref&gt; 

စစ်ကောင်စီ အနုပညာရှင်များနှင့် သပိတ်ခေါင်းဆောင်များအား မတရားဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ မြန်မာ့အသံနှင့် မြဝတီတို့မှ  ပုဒ်မ ၅၀၅ (က) ဖြင့်တရားဆွဲဆိုသော ဝရမ်းစာရင်းကိုလည်း နေ့စဉ်ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။&lt;!-- cases between 28th Feb and 15th April. citations will be added later.  --&gt;

ဧပြီလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် မုံရွာလူထုသပိတ်ခေါင်းဆောင် ဦး[[ဝေမိုးနိုင်(မုံရွာ)|ဝေမိုးနိုင်]]၊ အဆိုတော် ပိုပို၊ သရုပ်ဆောင် [[ဇင်ဝိုင်း]]တို့ကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။

=== ပြိုင်ဘက်နိုင်ငံရေးပါတီများပါဝင်မှု===
တပ်မတော်သည် အာဏာသိမ်းမှုအပြီး ပြိုင်ဘက်နိုင်ငံရေးပါတီများကို ကမ်းလှမ်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး &lt;ref name=&quot;autogenerated2&quot; /&gt;ဖေဖော်ဝါရီ ၂ရက် ၂၀၂၁ တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ကောင်စီအဖွဲ့ဝင်များထဲတွင် ဖဒိုမန်းငြိမ်းမောင် (KNU အဖွဲ့ဝင်ဟောင်း)၊ ဦးသိန်းညွန့်နှင့် ဦးခင်မောင်ဆွေ (NLD ၏ ခွဲထွက်ပါတီဖြစ်သော NDF ပါတီ ပူးတွဲတည်ထောင်သူများ) စသော အရပ်သားနိုင်ငံရေးသမားများစွာပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=မန်းငြိမ်းမောင်၊ ဦးသိန်းညွန့်နဲ့ ဦးခင်မောင်ဆွေတို့ကို တပ်မတော်နေရာပေး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/military-coup-myanmar-new-government-02022021114403.html|access-date=2 February 2021|publisher=Radio Free Asia|language=my}}&lt;/ref&gt; ဖေဖော်ဝါရီ ၃ ရက် ၂၀၂၁ တွင် ဒေါ်အေးနုစိန် (ဒုဥက္ကဋ္ဌ [[ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ]]) အပါအဝင် အရပ်သားနိုင်ငံရေးသမား ၅ ဦးထပ်မံပါဝင်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:14&quot;&gt;{{cite web|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ် ( ၁၄ / ၂၀၂၁) ၁၃၈၂ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၇ ရက် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်|url=http://www.dsinfo.org/node/973|access-date=4 February 2021|publisher=Tatmadaw Information Team|language=my|accessdate=8 February 2021|archivedate=7 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210307110636/http://www.dsinfo.org/node/973}}&lt;/ref&gt; ဖေဖော်ဝါရီ ၆ ရက် တွင် ကောင်စီသို့ပါဝင်ရန် တပ်မတော်၏ကမ်းလှမ်းချက်ကို လက်ခံသည်ဟု [[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]]က ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီမှာ ပါဝင်ဖို့ စစ်အစိုးရကမ်းလှမ်းချက် မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ လက်ခံ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/mup-accept-coup-council-02062021134515.html|access-date=2021-02-07|website=Radio Free Asia|language=en}}&lt;/ref&gt;

=== စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့် စည်းကြပ်ခြင်း ===
ဖေဖော်ဝါရီလ ၈ ရက်နေ့တွင် ညမထွက်ရ အမိန့် ပုဒ်မ ၁၄၄ ကိုထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ထို ထုတ်ပြန်ချက်တွင် လူ ၅ ဦးထက် ပိုမစုရ၊ ဆန္ဒမပြရ ဟု ပါဝင်သည်။

===လုံခြုံရေးအင်အား အဆမတန်သုံးခြင်း===

၂၀၂၁ ခုနှစ်ဖေဖော်ဝါရီလ ၈ ရက်နေ့တွင် [[နေပြည်တော်မြို့]]၊ သပြေကုန်းအဝိုင်းဆန္ဒပြပွဲကို ရဲတပ်ဖွဲ့က ပစ်ခတ်နှိမ်နင်းသည့်အတွက် ငါးယောက်ထက်မနည်း ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပြီး ယင်းတို့အနက် လူငယ် အမျိုးသားတစ်ဦးနှင့် လူငယ် အမျိုးသမီးတစ်ဦး ဒဏ်ရာ ပြင်းထန်သောကြောင့် နေပြည်တော် ကုတင် ၁၀၀၀ ဆေးရုံတွင် အသက်လု ကုသ နေသည်။ ဒဏ်ရာရထားသည့် အမျိုးသားသည် ၂၃ နှစ်အရွယ် ကိုဆိုဝေ ဖြစ်ပြီး၊ အမျိုးသမီးသည် အသက် ၂၀ အရွယ် [[မမြသွဲ့သွဲ့ခိုင်]]တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ကိုဆိုဝေမှာ သေနတ်ဒဏ်ရာကြောင့် ရင်ဘတ်ကို ထုတ်ချင်းပေါက် ပွင့်ထွက်သွားသည်။ မမြသွဲ့သွဲ့ခိုင်က ခေါင်းမှာကျည်ဆန်ထိမှန်ပြီး သေဆုံးလုနီးပါး (brain death) ဖြစ်နေကာ အထူးကြပ်မတ်ကုသဆောင်တွင် ကုသမှုခံယူနေရသည်။&lt;ref&gt;[https://www.rfa.org/burmese/news/police-shoot-protesters-two-serious-wound-in-naypyitaw-02092021065128.html နေပြည်တော်ဆန္ဒပြပွဲ ရဲကပစ်ခတ်လို့ လူငယ်နှစ်ယောက် အသက်အန္တရာယ်စိုးရိမ်ရ — မြန်မာဌာန&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt;]&lt;/ref&gt;

ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့ ([[ပြည်ထောင်စုနေ့]]) တွင် [[မော်လမြိုင်မြို့]]၌ ရဲများသည် သေနတ်များပစ်ခတ်ခြင်းဖြင့် ဆန္ဒပြသူများကိုလူစုခွဲစေခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot; /&gt;

ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် [[မြစ်ကြီးနားမြို့]] လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးရုံကို စစ်တပ်နဲ့ ရဲတပ်ဖွဲ့တို့မှ ဝင်စီးထားသည်ဟု သတင်းရ၍ သွားရောက်ဝန်းရံ ဆန္ဒပြသူ ပြည်သူလူထုကိုလည်း သေနတ်၊ မျက်ရည်ယိုဗုံးများဖြင့် ပစ်ခတ်လူစုခွဲခဲ့ရာ ဒဏ်ရာရသူများလည်းရှိခဲ့သည့်အပြင် သတင်းထောက် ၅ ဦးကိုလည်းဖမ်းဆီးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=မြစ်ကြီးနားမြို့ မန်ခိန်ရပ်ကွက်ရှိ ဘူးဂါးမလိလျှပ်စစ်ဓာတ်အားခွဲရုံတွင် တပ်မတော်သားများ ဝင်ရောက် နေရာယူမှုအပေါ် ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြရာမှ လူစုလူဝေးဖြစ်ပြီး လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များက ဖြိုခွင်းခဲ့ |url=https://news-eleven.com/article/204689|website=Eleven Media Group Co., Ltd |access-date=၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |language=my}}&lt;/ref&gt; သို့သော် ဖမ်းဆီးခံသတင်းထောက်များကို ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။

ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀ ၌ မန္တလေးမြို့၊မဟာ‌အောင်မြေ   
မြို့နယ်၊သံလျက်‌မှော် အ‌နောက်စိန်ပန်းရပ်ကွက်၊မြို့ပတ်ကန်းနားလမ်းဆန္ဒပြမှုဖြစ်စဉ်တွင် ရဲနှင့်တပ်တို့၏ ပြင်းထန်သည့်ဖြိုခွင်းမှုများကြောင့် ဆန္ဒပြသူနှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ရပြီး အနည်းဆုံး လူနှစ်ဆယ့်ငါးဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြသည်။ ထိုဆန္ဒပြပြည်သူများသည် အစိုးရသင်္ဘောကျင်းမှ နိုင်ငံသားအာဏာဖီဆန်ခြင်းလှုပ်ရှားမှု (ရုံးမတက်ခြင်း) ကို လုပ်ဆောင်နေသော ဝန်ထမ်းများကို လာရောက်စောင့်ကြပ်ကာကွယ်ပေးသော ဒေသခံများဖြစ်ကြကာ ရဲများက အဆိုပါဝန်ထမ်းများကို အတင်းဖိအားပေးရုံးတက်ခိုင်းခြင်းမှ စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့ရသည်။ လူအများကို ပြင်းပြင်းထန်ထန်ရိုက်နှက်ခဲ့ကြသည့်အပြင် ရဲနှင့်တပ်မှဖြိုခွင်းသူများသည် အများပြည်သူများကို လေးခွ၊ ကျောက်ခဲများဖြင့်ပစ်ခြင်း၊ သေနတ်များဖြင့်ပစ်ခတ်ခြင်း၊ ရေအားဖြင့် လူစုခွဲခြင်းများရှိပြီး ဖမ်းဆီးမှုများစွာလည်း ရှိခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-20|title=Two Civilians Killed by Myanmar Security Forces in Mandalay|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/two-civilians-killed-myanmar-security-forces-mandalay.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210220233737/https://www.irrawaddy.com/news/burma/two-civilians-killed-myanmar-security-forces-mandalay.html|archive-date=20 February 2021|access-date=2021-02-20|website=The Irrawaddy|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;frontiermyanmar.net&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=20 February 2021|title=2 Myanmar protesters killed by police fire, reports say|work=[[Associated Press]]|url=https://apnews.com/article/police-yangon-myanmar-e3a1aa40effe40cd7e5a6249d86af1a8|url-status=live|access-date=20 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210220090002/https://apnews.com/article/police-yangon-myanmar-e3a1aa40effe40cd7e5a6249d86af1a8|archive-date=20 February 2021}}&lt;/ref&gt; နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းမှ အဆိုပါဖြစ်ပျက်မှုကို တုံ့ပြန်ပြစ်တင်မှုများရှိသော်လည်း စစ်ကောင်စီ၏ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁ ရက်နေ့က သတင်းထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဆန္ဒပြသူများသည် အထူးသဖြင့် စိတ်ခံစားချက်ပြင်းထန်သော ဆယ်ကျော်နဲ့လူငယ်များကို အသက်ဆုံးရှုံးမှုဖြစ်နိုင်သော ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှု လမ်းကြောင်းပေါ် ရောက်စေရန် လှုံ့ဆော်နေသည်ဆိုပြီးပြောဆိုကာ ယင်းကြေညာချက်တွင် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် အနိမ့်ဆုံးအဆင့်၊ အနည်းဆုံးအင်အားဖြင့် ဆောင်ရွက်နေသည်&lt;ref&gt;{{cite news|title= သတင်းထုတ်ပြန်ချက်|url=|work=မြန်မာ့အလင်း |page=၁-၃ |date=၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |access-date=၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁}}&lt;/ref&gt;ဟူ၍လည်း ပကတိအခြေအနေနှင့် ပြောင်းပြန်ဖြစ်သော ပြောဆိုမှုများကို ဖော်ပြကြေညာထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=ရဲတပ်ဖွဲ့ရဲ့ ဆောင်ရွက်ချက်အပေါ် မေးခွန်းထုတ်မှုတွေရှိ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/burma-56140135/page/2|work=ဘီဘီစီ (မြန်မာပိုင်း) |date=၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |access-date=၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |quote=&quot;ဒါပေမဲ့ လက်ရှိလူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာ တွေမှာသာမက ... လုံခြုံရေးအဖွဲ့ဝင်တွေရဲ့ ပြည်သူတွေအပေါ် အကြမ်းဖက်လုပ်ရပ်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဝေဖန်မှုမြင့်တက်နေပါတယ်။&quot; |accessdate=27 February 2021 |archivedate=9 November 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211109031754/https://www.bbc.com/burmese/live/burma-56140135/page/2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=မန္တလေးဘူတာကြီးတွင် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များက လုမှုကူညီရေးအသင်းကိုပစ်ခတ်မှု မေးခွန်းထုတ်စရာ |url=https://myanmar.mmtimes.com/news/151477.html|work=Myanmar Times |date=၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |access-date=၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |accessdate=27 February 2021 |archivedate=21 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210221165400/https://myanmar.mmtimes.com/news/151477.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Ratcliffe|first1=Rebecca|date=22 February 2021|title=Myanmar junta warns of lethal force as crowds gather for 'five twos revolution'|url=https://www.theguardian.com/world/2021/feb/22/myanmar-junta-warns-of-lethal-force-as-protesters-gather-for-five-twos-revolution|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210222050501/https://www.theguardian.com/world/2021/feb/22/myanmar-junta-warns-of-lethal-force-as-protesters-gather-for-five-twos-revolution|archive-date=22 February 2021|access-date=22 February 2021|website=the Guardian|language=en}}&lt;/ref&gt;

ဖေဖော်ဝါရီ ၂၅ တွင် သတင်းများကတင်ပြသည်မှာ တာမွေမြို့နယ်ရှိ စစ်ကောင်စီမှခန့်အပ်သော အုပ်ချုပ်ရေးမှူးကို အလိုမရှိကြောင်း ဆန္ဒပြသူများကို စစ်တပ်နှင့် ရဲများသည် သေနတ်များပစ်ခြင်း၊ မျက်ရည်ယိုဗုံးများသုံးခြင်းများကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite news|title= တာမွေမှာ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးအသစ် ဆန္ဒပြသူတွေကို ဖမ်းဆီးထား |url=https://www.rfa.org/burmese/news/military-arrested-nearly-50-civilians-in-tamwe-yesterday-02262021060141.html|work=RFA |date=၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |access-date=၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁}}&lt;/ref&gt; ဖော်ဝါရီလ ၂၇ ၌ မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့ကြီးများဖြစ်သော ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနှင့် မုံရွာစသည်တို့တွင် ဆန္ဒပြသူများကို ရဲတပ်ဖွဲ့က အင်အားသုံး အကြမ်းဖက်ဖြိုခွင်းခဲ့သောကြောင့် များပြားစွာ ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ၎င်းတို့အဖွဲ့က သေနတ်ဖြင့်ပစ်ခတ်ခြင်း၊ မျက်ရည်ယိုဗုံးများ အသုံးပြုခြင်းအပြင် ဖြိုခွင်းမှုအတွင်း သတင်းထောက်များ အပါအဝင် ရာနှင့်ချီသောဖမ်းဆီးမှုများပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ ဤမျှပင်မကသေးဘဲ တပ်နှင့်ရဲဘက်က အရပ်ဝတ်အသွင် ဝတ်ဆင်ထားသူများသည် ဆန္ဒပြနေသော အမျိုးသမီးများကို ကိုယ်ထိလက်ရောက် ပါးရိုက်ခြင်း၊ ကန်ကြောက်ခြင်း၊ အကြမ်းဖက် ဖမ်းဆီးခြင်းများလည်း ရှိခဲ့ကြသည်။ မန္တလေးမြို့တွင်လည်း စစ်တပ်နဲ့ရဲများသည် လမ်းတစ်လျှောက်၌ ဖုန်းကင်မရာနဲ့ မှတ်တမ်းရိုက်နေသူများ၊ ကား၊ ဆိုင်ကယ်တွေ ဟွန်းတီးသူများကို သေနတ်၊ လေးခွများဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့ပြီး အယောက် (၁၀၀) ကျော်ကို ဖမ်းဆီးခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite news|title= ရန်ကုန်နဲ့မန္တလေး အပါအဝင် တစ်ပြည်လုံးမှာ ဆန္ဒပြသူတွေ အကြမ်းဖက်ဖြိုခွင်းခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/myanmar-military-crackdown-protesters-02272021051940.html|work=RFA |date=၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |access-date=၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁}}&lt;/ref&gt;

ရန်ကုန်မြို့ မြောက်ဥက္ကလာပမြို့နယ်၌ ဆန္ဒပြပြည်သူများအား ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက် ကူညီပေးနေသော &quot;မွန်မြတ်စိတ်ထား လူမှုကူညီရေးအသင်း&quot;နှင့်&quot;ဒဂုံတက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများအရေးပေါ်ကူညီရေးအသင်း&quot; ယာဉ်များပေါ်က ကျန်းမာရေးစေတနာ့ဝန်ထမ်းများကို မတ်လ ၃ ရက်နေ့တွင် စစ်တပ်နဲ့ ရဲတပ်ဖွဲ့က အကြမ်းဖက်ရိုက်နှက်ခဲ့ကြသည်။ ထိုစေတနာ့ဝန်ထမ်းများကို သေနတ်ဒင်များ၊ နံပါတ်တုတ်များဖြင့် ရိုက်နှက်၍ ခြေထောက်များဖြင့် ကန်ကြောက်ခဲ့ကြကာ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားရုံသာမက လူမှုကူညီရေးအသင်းယာဉ်များကိုလည်း ဖျက်ဆီးခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;[https://www.rfa.org/burmese/multimedia/north-oakkla-coup-protest-attack-03032021033928.html ကျန်းမာရေး စေတနာ့ဝန်ထမ်းတွေ အကြမ်းဖက် ရိုက်နှက်ဖမ်းဆီးခံရ]&lt;/ref&gt;

မတ်လ ၂၀ ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းအချိန်တွင် စစ်ကောင်စီအဖွဲ့အစည်းသည်  [[အောင်မြေသာဇံမြို့နယ်]]၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]မှ အရပ်သားများကို ခဲကြည်အစစ်များဖြင့်ပစ်ခတ်ခြင်း၊ အရပ်သားပြည်သူများထံမှ သိမ်းဆည်းထားသည့် ဇိမ်ခံကားများဖြင့် လိုက်လံတိုက်ခိုက်ခြင်းတို့ကြောင့် အရပ်သားပြည်သူ ၅ ဦးခန့် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ၈၂ လမ်းတွင် ဆန္ဒထုတ်ဖော်သော ပြည်သူများကို ကားဖြင့်တိုက်၍ ဖြိုခွင်းရာတွင်  ဒဏ်ရာရရှိသူ ၂ ဦးရှိပြီး လူ ၇ ဦး ထက်မနည်း ဖမ်းဆီးခံရကာ ပြည်သူများ၏ ဆိုင်ကယ်များကို သိမ်းဆည်းယူဆောင်သွားခဲ့သည်။ ဖမ်းဆီးခံရသူများတွင် တိုင်းရင်းဆေးဆရာမတစ်ဦးနှင့် ကိုထက်ဖြိုးဝေအောင်တို့ ပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|title= သိမ်းဆည်းထားသည့် အရပ်သားပိုင်ကားများဖြင့် စစ်တပ်က လိုက်လံတိုက်ခိုက်  |url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/6179|work=Myanmar NOW |date=၂၀ မတ်လ ၂၀၂၁ |access-date=၂၀ မတ်လ ၂၀၂၁}}&lt;/ref&gt;

[[၂၉ မတ်|မတ်လ ၂၉ ရက်]]  [[ဒဂုံမြို့သစ်တောင်ပိုင်းမြို့နယ်]] ၅၆ ရပ်ကွက်၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]တွင် ဆန္ဒပြလူငယ်များ၏ သဲအိတ်များဖြင့် ခံတပ်ပြုလုပ်ထားသောနေရာတွင် စစ်ကောင်စီအဖွဲ့အစည်းမှ လူ့အသက်အား အန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်သော ကျည်ဆန်အစစ်များဖြင့် ပစ်ခက်ခဲ့သည့်အပြင်၊ လက်နက်ကြီးများဖြင့် ပစ်ခက်ဖြိုခွင်းခဲ့သည်။ [[၂၉ မတ်|မတ်လ ၂၉ ရက်]] [[ဒဂုံမြို့သစ်တောင်ပိုင်းမြို့နယ်]] ၅၆ ရပ်ကွက်တွင် ကိုခင်လှိုင်(ခ)ဝေစိုးသူ (၂၇ နှစ်)၊ ကိုသက်နိုင်ထွန်း (၄၁ နှစ်)၊ ကိုနေလင်းစော (၃၇ နှစ်)၊ ကိုမျိုးကိုကိုဦး (၂၇ နှစ်)၊ ကိုကိုလွင် (၂၆ နှစ်)၊ ကိုသိန်းအောင် (၂၈ နှစ်)၊ ကိုအောင်မျိုးသန့် (၂၈ နှစ်)၊ ကိုအောင်သူ (၂၇ နှစ်)၊ ကိုဝင်းထွဋ်အောင် (၁၉ နှစ်)၊ ကိုစန်းတင့်နိုင် (၂၇ နှစ်)၊ ဖိုးလပြည့် (၂၃ နှစ်)၊ ဦးကုလား (၄၀ နှစ်)၊ ကိုကျော်သန်း (၁၉ နှစ်)၊ ကိုသားချော (၂၀ နှစ်)၊ ကိုဝင်းဦး (ပိုင်ရှင်မဲ့အလောင်း)၊ ကိုဝေဖြိုးသူ (အသက်မသိသေး)၊ ကိုမောင်ဦး (အသက်မသိသေး)တို့ ကျဆုံးမှုနှင့်အတူ ဒဏ်ရာရရှိမှုများရှိခဲ့ပြီး အတည်မပြုနိုင်သော ကျဆုံးမှုများလည်းရှိခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite news|title= အာဏာရှင်ကို သေနတ်သံကြားမှ အံတုခြင်း |url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/6352|work= Myanmar NOW |date=၂၀ မတ်လ ၂၀၂၁ |access-date=၂၉ မတ်လ ၂၀၂၁ }}&lt;/ref&gt;

=== အများပြည်သူပိုင် အဆောက်အဦးများ၌ တပ်စွဲခြင်း ===
အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီဟာ ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်နေ့မှစတင်၍ အများပြည်သူပိုင် ဆေးရုံများ၊ တက္ကသိုလ်များ၊ အခြေခံပညာကျောင်းများနှင့် ဘုန်ကြီးကျောင်းများ၌ တပ်စွဲလာခဲ့သည်။ ထိုသို့ တပ်စွဲမှုအတွင်း ပြည်သူများကန့်ကွက်သဖြင့် အချေအတင်ဖြစ်ပွားပြီး သေဆုံးခဲ့သူများလည်းရှိခဲ့သည်။&lt;!-- Src နှင့်ထပ်ဖြည့်ပါမည် --&gt;

=== စစ်တပ်ထောက်ခံသူများ ===
အာဏာသိမ်းမှု မဖြစ်ပွားမီအချိန်က ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကို ပျက်ပြားစေရန် ရည်ရွယ်သော စစ်တပ်ထောက်ခံသူများ၏ ဆန္ဒပြမှုများလည်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:25&quot;&gt;{{Cite web|title=Pro-military protesters hurl bricks at police car while rallying against the Union Election Commission|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/pro-military-protesters-hurl-bricks-at-police-car-while-rallying-against-the-union-election|access-date=8 February 2021|website=Myanmar NOW|language=en}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာ ၃၀ ရက်နေ့တွင် စစ်တပ်ထောက်ခံသူနှင့် အမျိုးသားရေးလှုပ်ရှားသူ ၄၀၀ ခန့်သည် ကိုဗစ်-၁၉ လမ်းညွှန်ချက်များကို ချိုးဖောက်ကာ ရန်ကုန်မြို့တော်ခန်းမရှေ့တွင် စုဝေးကာ ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Hundreds attend pro-military protest in defiance of Covid-19 restrictions|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/hundreds-attend-pro-military-protest-in-defiance-of-covid-19-restrictions|access-date=8 February 2021|website=Myanmar NOW|language=en}}&lt;/ref&gt; ဇန်နဝါရီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ပျော်ဘွယ်မြို့တွင် ဆန္ဒပြသူ ထောင်ချီစုဝေးခဲ့ကြကာ တပ်မတော်အလံများ ဝှေ့ယမ်းကာ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်များ အငြင်းပွားစေရန် လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Over a thousand protesters defy ban on large gatherings, army-related slogans at Mandalay rally|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/over-a-thousand-protesters-defy-ban-on-large-gatherings-army-related-slogans-at-mandalay-rally|access-date=8 February 2021|website=Myanmar NOW}}&lt;/ref&gt;

အာဏာသိမ်းပြီး နောက်တစ်ရက်ဖြစ်သော ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင် စစ်တပ်ထောက်ခံသူများနှင့် အမျိုးသားရေးလှုပ်ရှားသူများက ရန်ကုန်မြို့တွင် စုဝေးခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|date=2 February 2021|title=Myanmar Army Rallies Supporters, Bans Flights Through April|language=en|work=Bloomberg.com|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-02-02/myanmar-army-rallies-supporters-bans-flights-through-april|access-date=8 February 2021}}&lt;/ref&gt; ဖေဖော်ဝါရီ ၈ ရက်နေ့တွင် စစ်တပ်ထောက်ခံသူက ဆူးလေဘုရားတွင် စုဝေးခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;frontiermyanmar.net&quot; /&gt;

ဖေဖော်ဝါရီ ၉ ရက်နေ့တွင် စစ်အာဏာသိမ်းဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြပွဲတစ်ခုသို့ စစ်တပ်ထောက်ခံသူအချို့က အမှတ်အသားမပါသော ကား ၁၅ စီးဖြင့် ရောက်ရှိလာကာ ရန်ရှာခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;vehicle&quot;&gt;{{Cite web
|title=Pro-military groups tried to disrupt anti-coup protests
|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/pro-military-groups-tried-to-disrupt-anti-coup-protests
|access-date=10 February 2021
|website=Myanmar NOW
}}&lt;/ref&gt; ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် မျိုးချစ်သံဃာငယ်များ သမဂ္ဂမှ အဖွဲ့ဝင်ရဟန်းအချို့က ကားပျက်လှုပ်ရှားမှု ပြုလုပ်နေသော ကားများကို ဖျက်ဆီးခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/one-injured-as-monks-smash-windows-of-cars-blocking-road-for-civil-disobedience-campaign|title=One injured as monks smash windows of cars blocking road for civil disobedience campaign |access-date=11 June 2021 |archive-date=11 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210611205322/https://www.myanmar-now.org/en/news/one-injured-as-monks-smash-windows-of-cars-blocking-road-for-civil-disobedience-campaign|url-status=live }}&lt;/ref&gt;

ဖေဖော်ဝါရီ ၂၅ ရက်နေ့တွင် စစ်တပ်ထောက်ခံသူများက ရန်ကုန်မြို့လယ်သို့ ချီဆက်ဆန္ဒပြခဲ့ကြပြီး&lt;ref name=&quot;aapp25&quot;&gt;{{cite web|date=25 February 2021|title=25 Feb 2021 Daily Briefing in Relation to the Military Coup|url=https://aappb.org/?p=13259|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225230425/https://aappb.org/?p=13259|archive-date=25 February 2021|access-date=26 February 2021|website=Assistance Association for Political Prisoners}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=reporters|first=Associated Press|date=25 February 2021|title=Pro-military marchers attack anti-coup protesters in Myanmar|url=https://www.irishexaminer.com/world/arid-40233239.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210228153533/https://www.irishexaminer.com/world/arid-40233239.html|archive-date=28 February 2021|access-date=8 March 2021|website=Irish Examiner|language=en}}&lt;/ref&gt; ဘေးရှိ ပြည်သူများနှင့် စစ်အာဏာသိမ်းဆန့်ကျင်သူများကို ဓားများ၊ တုတ်များ၊ ဂျင်ဂလိများဖြင့် တိုက်ခိုက်ရန်ရှာခဲ့သောကြောင့် လူလေးဦး ဒဏ်ရာပြင်းထန်စွာ ရရှိခဲ့ပြီး လူရှစ်ဦးမှာ ဒဏ်ရာအချို့ ရရှိခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:39&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:40&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;aapp25&quot; /&gt;

===တပ်မတော်ဘက်လိုက် တန်ပြန်ဆန္ဒပြပွဲများ===
အာဏာသိမ်းပိုက်ပြီးအချိန်တွင် တပ်မတော်ထောက်ခံသူများသည် ထောက်ခံပွဲများပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;:25&quot;/&gt; Women's Peace Network မှ ဝေဝေနုသည် ဆန္ဒပြပွဲများတွင် တပ်မတော်ထောက်ခံသူများက ဝင်ရောက်စွက်ဖက်နိုင်ကြောင်းသတိပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Kirby|first=Jen|date=2021-02-08|title=Tens of thousands rise up against the coup in Myanmar|url=https://www.vox.com/2021/2/8/22272367/myanmar-protests-coup-democracy|access-date=2021-02-08|website=Vox|language=en}}&lt;/ref&gt; ဒီဇင်ဘာ ၃၀ ရက်နေ့တွင် တပ်မ‌တော်ထောက်ခံသူ​နေ့စားအ‌ယောက် ၄၀၀ ခန့် သည် [[ရန်ကုန်မြို့တော်ခန်းမ]]ရှေ့၌ ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Hundreds attend pro-military protest in defiance of Covid-19 restrictions|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/hundreds-attend-pro-military-protest-in-defiance-of-covid-19-restrictions|access-date=2021-02-08|website=Myanmar NOW|language=en}}&lt;/ref&gt; ဇန်နဝါရီလ ၁၄ ရက်တွင်လည်း [[ပျော်ဘွယ်မြို့|မန္တလေးတိုင်း‌၊ ပျော်ဘွယ်မြို့]]၌ အယောက် ၁၀၀၀ ခန့် သည် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်များကို ဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Over a thousand protesters defy ban on large gatherings, army-related slogans at Mandalay rally|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/over-a-thousand-protesters-defy-ban-on-large-gatherings-army-related-slogans-at-mandalay-rally|access-date=2021-02-08|website=Myanmar NOW|language=en}}&lt;/ref&gt; 

ဇန်နဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်ထောက်ခံသူများသည် ရဲကားတစ်စီးကို အုတ်ခဲဖြင့်ပစ်ခဲ့သော်လည်း တစ်ဦးမျှ ဖမ်းဆီးခံရခြင်းမရှိပေ။&lt;ref name=&quot;:25&quot; /&gt; ဇန်နဝါရီ ၃၀ ရက်နေ့တွင် တပ်ထောက်ခံသူအယောက် ၅၀၀ ခန့်သည် [[ရွှေတိဂုံစေတီတော်|‌ရွှေတိဂုံဘုရား]]အနီး၌ ပုန်ကန်မှုမျိုးပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-01-31|title=Pro-Tatmadaw protesters spark riot in Yangon|url=https://www.mmtimes.com/news/pro-tatmadaw-protesters-spark-riot-yangon.html|access-date=2021-02-08|website=The Myanmar Times|archive-date=27 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211027055026/https://www.mmtimes.com/news/pro-tatmadaw-protesters-spark-riot-yangon.html}}&lt;/ref&gt; ဖေဖော်ဝါရီ ၂ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်ထောက်ခံပွဲများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|date=2021-02-02|title=Myanmar Army Rallies Supporters, Bans Flights Through April|language=en|work=Bloomberg.com|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-02-02/myanmar-army-rallies-supporters-bans-flights-through-april|access-date=2021-02-08}}&lt;/ref&gt; ဖေဖော်ဝါရီ ၈ ရက်နေ့တွင်လည်း [[ဆူးလေစေတီတော်|ဆူးလေဘုရား]]အနီး၌ ထောက်ခံပွဲပြုလုပ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-08|title=MYANMAR PROTESTS LIVE: Tens of thousands gathering in Yangon, demonstrations in other major cities|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/myanmar-protests-live-tens-of-thousands-gathering-in-yangon-demonstrations-in-other-major-cities/|access-date=2021-02-08|website=Frontier Myanmar|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့ ရန်ကုန်မြို့ဆန္ဒပြပွဲတွင် တပ်ထောက်ခံသူများသည် နံပါတ်မပါသောကားများဖြင့် ရောက်ရှိလာခဲ့ကြပြီး အကြမ်းဖက်မှုများဖြစ်ပေါ်စေရန် လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;:28&quot;/&gt;အများစုမှာသစ်သားတုတ်များကို လျှို့ဝှက်ကိုင်ဆောင်လာခဲ့ကြပြီး အချို့မှာဒီမိုကရေစီအတွက်ဆန္ဒပြသူများနှင့် ဝင်ရောက်ရောနှောခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:28&quot; /&gt;

ဆူးလေဘုရားလမ်းတစ်လျှောက်သည် ပြည်သူလူထု၏ ပုံမှန်ဆန္ဒပြနေရာဖြစ်သောကြောင့် ရဲတပ်ဖွဲ့များက လုံခြုံရေးအတားဆီးများဖြင့်ပိတ်ဆို့ခဲ့ကြသော်လည်း ဖေဖော်ဝါရီ ၂၅ တွင် တပ်ထောက်ခံပွဲကိုပြုလုပ်ခဲ့ရာတွင် ထိုအကာရံများကို ဖယ်ရှားပေးခဲ့ကြသည်။ ထိုတပ်ထောက်ခံသောသူအချို့သည် လေးခွများ၊ တုတ်များကို ပေါ်တင်ကိုင်ဆောင်ခဲ့ကြ၏ ။ ဆူးလေရှန်ဂရီလာဟိုတယ်ဘေး၌ ခြေကျင်လမ်းသွားတစ်ဦးကို တပ်ထောက်ခံသူတစ်ဦးက ဓားဖြင့်ထိုး၍ တက်ထောက်ခံသူအချို့က ခြေထောက်များဖြင့် ကန်ကျောက်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;rfaarmysupport&gt;{{cite web|title=တပ်ထောက်ခံသူတွေက စစ်အာဏာရှင် ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြသူတွေနဲ့ မီဒီယာတွေကို ရန်ပြု |url=https://www.rfa.org/burmese/news/army-supporters-attack-in-yangon-02252021035543.html|website=RFA News |date=၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁|access-date=၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁}}&lt;/ref&gt; ထို့အပြင် အဆိုပါတပ်မတော်ထောက်ခံသူများသည် အများပြည်သူကို  အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်ခြင်း၊ ပစ္စည်းများ လုယက်ခြင်းနှင့် ကားများအား ဖျက်ဆီးခြင်းများပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ မင်္ဂလာတောင်ညွှန့်မြို့နယ် ဗိုလ်မင်းရောင်လမ်း  သိမ်ဖြူမီးရထားဝင်းရှိ ပြည်သူများအား သံတုတ်များ၊ လေးခွများဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့သောကြောင့် ပြည်သူအချို့ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြသည်။ သတင်းရယူရန်သွားရောက်ခဲ့သော သတင်းထောက်များကိုလည်း ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီဝင်များက ရန်မူခဲ့ကြသည်။ ထိုတပ်မတော်ထောက်ခံသူများထဲကအချို့သည် ကားမှန်ရိုက်ခွဲ၍ ဖုန်းခိုးယူခြင်း၊ ဈေးသည်တစ်ဦး၏ ရေသန့်၊ အအေးများကို အဓမ္မယူဆောင်ခြင်း၊ လေးခွများဖြင့်ပစ်ခတ်ခြင်း စသည်များလည်း ရှိခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;dvbarmysupport&gt;{{cite web|title=စစ်တပ်ထောက်ခံဆန္ဒပြသူများက လူထုကို အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်၊ လုယက်ဖျက်ဆီးမှုများ ကျူးလွန် |url=http://burmese.dvb.no/archives/446597?fbclid=IwAR3d5VTe58Ilk9SKEbhkvH6cOqkri9Vsf5vHhan6fE_OCiZQFJTQAZMYmEc|website=DVB News |date=၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁|access-date=၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁}}&lt;/ref&gt;

=== သတင်းမီဒီယာများ ထိန်းချုပ်ခြင်း ===
====ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေးဥပဒေမူကြမ်း====
အာဏာသိမ်းစစ်အစိုးရအနေဖြင့် မနှစ်သက်သောအကြောင်းအရာများကို ပိတ်ပင်နိုင်ရန်၊ အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုပေးသူများကို ကန့်သတ်နိုင်ရန်နှင့် အချက်အလက်များကို ကြားဖြတ်ယူနိုင်ရန်တို့ကို ပြုလုပ်နိုင်သည့် ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေးဥပဒေ(မူကြမ်း)ကို ဖေဖော်ဝါရီ ၉ ရက်က အဆိုပြုလိုက်သည်။ အဆိုပြုဥပဒေများဖော်ပြထားသည့် စာမျက်နှာ ၃၆ မျက်နှာပါ ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေးဥပဒေ(မူကြမ်း)ကို မိုဘိုင်းဆက်သွယ်ရေးအော်ပရေတာများအားလုံးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းလိုင်စင်ရကမ္ပဏီများအားလုံးသို့ ဖြန့်ဝေခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ [[ရိုက်တာသတင်းဌာန]]က ရရှိထားသော အဆိုပါဥပဒေကြမ်းမိတ္တူ၌ ၎င်းသည် ပြည်သူအား ကာကွယ်ရန်၊ နိုင်ငံ သို့မဟုတ် နိုင်ငံ၏ တည်ငြိမ်အေးချမ်းမှုကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေသော အီလက်ထရောနစ်နည်းပညာအသုံးပြုမှုနှင့် ရာဇဝတ်မှုများကို ကာကွယ်ရန်ရည်ရွယ်သည်ဟု ဆိုသည်။ အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုပေးသူများအနေဖြင့် ညစ်ညမ်းရုပ်ပုံစာပေကဲ့သို့သော မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့်မသင့်လျော်သော အကြောင်းအရာ၊ သို့မဟုတ် မမှန်မကန်သောသတင်းများနှင့် ကောလာဟလများ၊ စည်းလုံးမှုနှင့်တည်ငြိမ်မှုကို ပျက်စီးစေသော အမုန်းတရားဖြစ်စေသော အကြောင်းအရာများကို ဖယ်ရှားတားဆီးရမည် ဟု ဆိုသည်။  ထိုဥပဒေကြမ်းသည် လူ့အခွင့်အရေးများကို ချိုးဖောက်ရာကျမည်ဖြစ်ကြောင်း အရက်ဘက်အဖွဲ့အစည်းများက ဖေဖော်ဝါရီ ၁၀ တွင် ပြောသည်။ အာဏာသိမ်းစစ်အစိုးရသည် အတိုက်အခံများ၏စည်းရုံးသိမ်းသွင်းမှုကို တားမြစ်ရန်အတွက် ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေးဥပဒေကြမ်းကို ရေးဆွဲခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ဟု အရက်ဘက်အဖွဲ့အစည်းများက ဆက်လက်ပြောသည်။&lt;ref&gt;[http://www.mizzimaburmese.com/article/78151 ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေးဥပဒေမူကြမ်းအသစ်က လူ့အခွင့်အရေးများကို ချိုးဖောက်ရာကျကြောင်း အရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်းများက ဝေဖန်ပြစ်တင် | Mizzima Myanmar News and Insight&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt;]&lt;/ref&gt; ဆိုင်ဘာလုံခြုံရေးဥပဒေမူကြမ်းသည် အသေးစိတ်ဆွေးနွေးပြင်ဆင်ရန် လိုအပ်နေကြောင်း၊ အခုအချိန်အခါသည် ထိုဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းရန် အချိန်အခါကောင်း မဟုတ်ကြောင်း၊ ဥပဒေကြမ်းနှင့်ပတ်သက်၍ ကြားတွင်လုပ်ဆောင်ရမည့် အဆင့်များကို ကျော်လွန်၍ အစောတလျင်ပြဋ္ဌာန်းမည်ဆိုပါက [[မြန်မာနိုင်ငံကွန်ပျူတာအသင်းချုပ်]]နှင့် ကွန်ပျူတာအသင်းများက ပြင်းပြင်းထန်ထန် ကန့်ကွက်မည်ဖြစ်ကြောင်း၊ နိုင်ငံ့အကျိုး၊ ပြည်သူတွေအကျိုးနဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းကဏ္ဍအားလုံးတို့ရဲ့ အကျိုးအတွက် အသေးစိတ်ထပ်ပြီး ဆွေးနွေးပြင်ဆင်ရန်လိုအပ်ကြောင်း၊ လိုအပ်သောအထောက်အကူပြု အကြောင်းအချက်များ၊ လုပ်ငန်းစဉ်များကို အဆင့်ဆင့် မဖြစ်မနေလုပ်ဆောင်ရမည်ဖြစ်ကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံကွန်ပျူတာအသင်းချုပ်နှင့် ကွန်ပျူတာအသင်းများအသီးသီးက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် သဘောထားကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://burmese.voanews.com/a/cyber-security-law-computer-associtations/5775863.html ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေးဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းရမယ့်အချိန်မဟုတ်ဘူးလို့ ကွန်ပျူတာအသင်းများထုတ်ပြန်]&lt;/ref&gt;

တရုတ်ပြည်[[ကူမင်း]]မြို့မှ [[ရန်ကုန်မြို့]]သို့ လေယာဉ်ပျံတစ်စင်းသည် သွားလိုက်လာလိုက်ဖြင့်ဖြစ်နေသည်ကို တွေရှိခဲ့ကြသဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံမှနည်းပညာရှင်များကို ပြည်တွင်းသို့ခေါ်ယူ၍ မြန်မာ့အင်တာနက်၌ firewall တည်ဆောက်မည်ဟူ၍ သံသယများဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ သို့ဖြစ်ရာ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် တရုတ်သံရုံးရှေ့၌ သွားရောက်ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;:32&quot;&gt;{{Cite news|date=2021-02-11|title=Myanmar anti-coup protesters rally at Chinese embassy|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/myanmar-politics-china-int-idUSKBN2AB0HE|url-status=live|access-date=2021-02-11}}&lt;/ref&gt; တရုတ်သံရုံးသည် ထိုသံသယကို ကောလဟာလဟူ၍ ငြင်းပယ်ခဲ့သည်အပြင် China Enterprises Chamber of Commerce သည် ပင်လယ်စာပို့သည်ဟူ၍သာ ပြောဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-11|title=China Denies Helping Myanmar Military Regime Build Internet Firewall|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/china-denies-helping-myanmar-military-regime-build-internet-firewall.html|access-date=2021-02-17|website=The Irrawaddy|language=en-US|archive-date=16 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210216015801/https://www.irrawaddy.com/news/burma/china-denies-helping-myanmar-military-regime-build-internet-firewall.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:32&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=|first=|date=2021-02-11|title=关于中缅货运航班的情况说明|url=https://www.facebook.com/paukphawfriendship/photos/a.192320247510703/3681368825272477/|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=|website=缅甸中国企业商会|language=zh}}&lt;/ref&gt;

==== သတင်းမီဒီယာဖြတ်တောက်မှု ====
ပုဂ္ဂလိက သတင်းရုပ်သံလိုင်းများဖြစ်သော  မဇ္ဈိမသတင်းဌာနရုပ်သံလိုင်း၊ ဒီမိုကရက်တစ်မြန်မာ့အသံ([[ဒီမိုကရက်တစ် မြန်မာ့အသံ|DVB]])ရုပ်သံလိုင်းအပါအဝင် ရုပ်မြင်သံကြားလိုင်းအချို့ကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်နေ့မှစတင်၍ [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]က ပိတ်ပင်ဖြတ်တောက်ထားခဲ့ပြီး [[မြန်မာ့အသံနှင့်ရုပ်မြင်သံကြား|နိုင်ငံပိုင်ရုပ်သံလိုင်း]]များ၊ [[မြဝတီရုပ်မြင်သံကြား|တပ်မတော်ပိုင်ရုပ်သံလိုင်း]]များနှင့် ဖျော်ဖြေရေးရုပ်သံလိုင်းများကိုသာ ဖွင့်လှစ်ပေးထားခဲ့သည်။ သို့သော် မဇ္ဈိမသတင်းဌာနရုပ်သံလိုင်းကမူ စလောင်းမှ တစ်ဆင့်ကြည့်ရှုနိုင်ကြောင်း သူတို့၏ ဖေ့စ်ဘွတ်စာမျက်နှာတွင် ရေးသားဖော်ပြထားသည်။ ဖွင့်လှစ်ထားသော ရုပ်သံလိုင်းများသည် ဝါဒဖြန့်ချိရေးများနှင့် ဖျော်ဖြေရေးအစီအစဉ်များကိုသာ ထုတ်လွှင့်နေပြီး သတင်းအမှန်များကို ထိန်ချန်ထုတ်လွှင့်နေသည်။&lt;ref&gt;[https://cpj.org/2021/02/myanmars-military-should-lift-facebook-whatsapp-censorship-enable-news-broadcasts-following-coup/ Myanmar’s military should lift Facebook, WhatsApp censorship, enable news broadcasts following coup - Committee to Protect Journalists&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt;]&lt;/ref&gt; အာဏာလုယူသည့်အစိုးရသည် [[:en:The_New_York_Times|နယူးယောက်ခ့်တိုင်းမ်း]]၊ ဝေါစထရစ်၊ သည်အီကောနောမစ်၊ ရိုက်တာနှင့် [[:en:Associated_Press|အေပီသတင်းဌာန]]များ [[ဝက်ဘ်ဆိုဒ်]]များကို ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်တွင် ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://www.irrawaddy.com/news/burma/us-ambassador-calls-myanmar-military-restore-power-elected-government.html US Ambassador Calls for Myanmar Military to Restore Power to Elected Government&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt;]&lt;/ref&gt;

၂၀၂၁ ခုနှစ်ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် အာဏာိမ်း စစ်ကောင်စီသည် [[မြန်မာနောင်း]]၊ [[ဒီမိုကရက်တစ် မြန်မာ့အသံ|ဒီဗွီဘီ]]၊ [[မဇ္ဈိမ သတင်းဌာန|မဇ္ဈိမ]]၊ ခေတ်သစ်မီဒီယာနှင့် [[၇ ရက် နေ့စဉ်သတင်းစာ|7 Day News သတင်းမီဒီယာ]]တို့အား ထုတ်ဝေခွင့် ရပ်ဆိုင်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/world/2021/mar/08/myanmar-un-chief-urges-release-of-trapped-protesters MAC revoked licenses of 5 media]&lt;/ref&gt; ထိုနေ့တွင်ပင် မဇ္ဈိမမီဒီယာနှင့် မြန်မာနောင်းမီဒီယာတို့၏ ရုံခန်းများကို ဝင်ရောက်ရှာဖွေဖျက်စီးခဲ့သည်။

မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့မှစ၍ မိုဘိုင်း အင်တာနက်ဖြတ်တောက်လိုက်သောကြောင့် နိုင်ငံတစ်ဝန်း သတင်းစီးဆင်းမှုမှာ သိသာစွာ ကျဆင်းခဲ့သည်။

==== ကောလာဟလပျံ့နှံ့မှု ====
အင်တာနက် ပိတ်ခံထားရသော ဖေဖော်ဝါရီ ၇ ရက်ညတွင် [[SMS ဘာသာစကား|SMS]] များဖြင့် [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]လွတ်ပြီ၊ NLD ခေါင်းဆောင်များ၏ သေဆုံးမှု [[မင်းအောင်လှိုင်]]အဖမ်းခံရစသော သတင်းမှားများပျံ့နှံ့လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် လွတ်ပြီဆိုသည့်သတင်းမှား ပျံ့နှံ့နေ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/dassk-release-rumor-02062021113852.html|access-date=2021-02-07|website=Radio Free Asia|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=2021-02-07|title=After a decade of change in Myanmar, fear of the past drives anti-coup protests|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-past-idUSKBN2A70HI|url-status=live|access-date=2021-02-07}}&lt;/ref&gt;ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်လွတ်မြောက်လာသည့်ကောလာဟလကို တပ်မတော်ပိုင်[[မြဝတီရုပ်မြင်သံကြား|မြဝတီရုပ်သံ]]မှလွှင့်ခဲ့ရာ ထင်ယောင်ထင်မှားဖြစ်‌စေခဲ့ပြီး လူများသည် လမ်းများပေါ်တက်၍ မီးပန်းများဖောက်လွှတ် အောင်ပွဲခံသည်အထိဖြစ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Myanmar coup: Tens of thousands protest and call for Aung San Suu Kyi's release despite internet being cut off|url=https://news.sky.com/story/myanmar-coup-tens-of-thousands-protest-and-call-for-aung-san-suu-kyis-release-despite-internet-being-cut-off-12211146|access-date=2021-02-07|website=Sky News|language=en}}&lt;/ref&gt; [[အင်တာနက်]]ဝန်‌ဆောင်မှုပိတ်ခံထားရခြင်းကြောင့် သတင်းမှန်ရရှိရန်ခက်ခဲလာကာ ကောလာဟလများကိုပိုမိုပျံ့နှံ့စေခဲ့သည်။

==== ဂျာနယ်လစ်၊ သတင်းထောက်များနှင့် ထင်ရှားသူများအား ဖမ်းဆီးခြင်း ====
၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၃ ရက်နေ့တွင် သရုပ်ဆောင် ရဲတိုက်ကို ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၅၀၅ (က)ဖြင့် ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၅၀၅(က)ဖြင့် အမှုဖွင့်ခံထားရသည့် သရုပ်ဆောင်ရဲတိုက်ကို မူးယစ်ဆေးဝါးများနှင့်အတူ ဖမ်းဆီးရမိ |url=https://news-eleven.com/article/206535|work=Eleven Media Group |date=4 April 2021 |language=my |access-date=11 June 2021 |archive-date=11 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210611101255/https://news-eleven.com/article/206535|url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=ဆန္ဒပြပွဲတွေမှာပါဝင်နေတဲ့ သရုပ်ဆောင် ရဲတိုက်ကို စစ်ကောင်စီ ဖမ်းဆီး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/arrested-actor-yetike-04052021052838.html|work=Radio Free Asia |date=5 April 2021 |language=my |access-date=11 June 2021 |archive-date=11 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210611101244/https://www.rfa.org/burmese/news/arrested-actor-yetike-04052021052838.html|url-status=live }}&lt;/ref&gt; ဧပြီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ထင်ရှားကျော်ကြားသူများ၊ မော်ဒယ်သရုပ်ဆောင်များ ဒါဇင်ကျော်ကို အာဏာပိုင်များက ဖမ်းဝရမ်းများ ထုတ်ခဲ့သည်။ ဝရမ်းထုတ်ခံရသော ဂျာနယ်လစ်တစ်ဦးဖြစ်သူ စည်သူအောင်မြင့်က ဝရမ်းစာရင်းတွင် ပါဝင်ခြင်းအတွက် ဂုဏ်ယူရကြောင်း သူ၏ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်စာမျက်နှာတွင် ရေးသားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Myanmar protesters paint Yangon red, defying bloody army crackdown |url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics/myanmar-protesters-paint-yangon-red-call-for-boycott-of-water-festival-idUSKBN2BT0MP?il=0|access-date=6 April 2021 |work=[[Reuters]] |date=6 April 2021 |archive-date=23 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210523052133/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics/myanmar-protesters-paint-yangon-red-call-for-boycott-of-water-festival-idUSKBN2BT0MP?il=0|url-status=live }}&lt;/ref&gt; 
ဧပြီလ ၈ ရက်နေ့တွင် ထင်ရှားသော သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ် ပိုင်တံခွန်ကို စစ်အစိုးရ ဆန့်ကျင်မှု၊ ဆန္ဒပြသူများအား ထောက်ခံမှုတို့ဖြင့် ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ရန်ကုန်မြို့ရှိ ပိုင်တံခွန်နေထိုင်ရာနေရာသို့ စစ်ကားရှစ်စီးဖြင့် လာရောက်ဖမ်းဆီးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ပိုင်တံခွန်၏ ကျန်းမာရေးအခြေအနေကြောင့် ဖမ်းဆီးခံရစဉ် ခုခံခြင်း မရှိခဲ့ကြောင်း မိခင်ဖြစ်သူက ပြောကြားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;ActorModel&quot;&gt;{{cite news |title=Myanmar actor arrested as junta hunts 120 celebrities |url=https://www.channelnewsasia.com/news/asia/myanmar-coup-actor-arrested-paing-takhon-junta-hunts-celebrities-14580362|access-date=8 April 2021 |work=[[Channel News Asia|CNA]] |date=8 April 2021 |archive-date=8 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210408043935/https://www.channelnewsasia.com/news/asia/myanmar-coup-actor-arrested-paing-takhon-junta-hunts-celebrities-14580362|url-status=live |accessdate=21 February 2022 |archivedate=8 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210408043935/https://www.channelnewsasia.com/news/asia/myanmar-coup-actor-arrested-paing-takhon-junta-hunts-celebrities-14580362}}&lt;/ref&gt; Other 120 celebrities were also issued arrest warrants.&lt;ref name=&quot;ActorModel&quot;/&gt; 
ဧပြီလ ၁၉ ရက်နေ့အထိ ဂျာနယ်လစ်၊ သရုပ်ဆောင်၊ အဆိုတော်နှင့် လူမှုကွန်ယက်ထင်ပေါ်ကျော်ကြားသူ အနည်းဆုံး ၁၉ ဦး သည် အလိုရှိသူများ စာရင်းတွင် ပါဝင်နေကြောင်း နယ်စည်းမထား သတင်းထောက်များ အဖွဲ့က ဆိုသည်။&lt;ref name=&quot;:28&quot; /&gt; ထိုနေ့ည ရှစ်နာရီခန့်တွင် ထင်ရှားသော အလှဘလော့ဂ်ဂါ ဝင်းမင်းသန်းကို စစ်ကောင်စီက အမှုဖွင့်လှစ်ပြီး နာရီပိုင်းအကြာ တောင်ကြီးမြို့ရှိ BH ဟိုတယ်တွင် ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Beauty Blogger ဝင်းမင်းသန်းကို ဖမ်းဆီးရမိခဲ့တဲ့ BH ဟိုတယ်ရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက် |url=https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/entertainment/2021/04/07/240489.html|work=[[The Irrawaddy]] |date=2021-04-07 |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Beauty Blogger ဝင်းမင်းသန်းအား တောင်ကြီးမြို့မှာ ရုံးထုတ်ခဲ့ |url=https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/entertainment/2021/04/07/240508.html|work=The Irrawaddy |date=2021-04-07 |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Myanmar celebrity model arrested as military targets public figures |url=https://www.theguardian.com/world/2021/apr/08/myanmar-celebrity-model-arrested-paing-takhon-military-targets-public-figures|work=The Guardian |date=2021-04-08 |language=en}}&lt;/ref&gt;

မတ်လ ၃ ရက်နေ့က ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသော ဒီဗွီဘီသတင်းထောက် မင်းညိုကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ထောင်ဒဏ် သုံးနှစ် ချမှတ်ခဲ့သည်။ သူ့အား ရဲက မတရားညှင်းပန်းနှိပ်စက်ခံခဲ့ရသည်ဟု မိသားစုက ဆိုသည်။ စစ်အာဏာသိမ်းကာလတွင် သူသည် ပြစ်ဒဏ်ချခံရသော ပထမဆုံး သတင်းထောက် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Myanmar jails journalist for anti-coup protests coverage |url=https://www.dw.com/en/myanmar-jails-journalist-for-anti-coup-protests-coverage/a-57521198|access-date=14 May 2021 |work=[[Deutsche Welle]] |date=14 May 2021 |archive-date=14 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210514024410/https://www.dw.com/en/myanmar-jails-journalist-for-anti-coup-protests-coverage/a-57521198|url-status=live }}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလတွင် ဂျာနယ်လစ် သုံးဦးနှင့် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ နှစ်ဦးတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံမှ ထွက်ပြေးကာ ထိုင်းနိုင်ငံတွင်းသို့ တရားမဝင် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ အကယ်၍ အပြစ်ရှိကြောင်း တွေ့ရှိပါက သူတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်ပို့ခြင်း ခံရနိုင်ကာ အသက်အန္တရာယ်ရှိနိုင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Myanmar: Journalists who fled coup face Thailand deportation |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-57067130|access-date=11 May 2021 |work=BBC News |agency=[[BBC]] |date=11 May 2021 |archive-date=11 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210511035705/https://www.bbc.com/news/world-asia-india-57067130|url-status=live }}&lt;/ref&gt; ထိုင်းအစိုးရအနေဖြင့်  မြန်မာနိုင်ငံမှ ထွက်ပြေးလာသူများကို အတင်းအကြပ် ပြန်ပို့မည်မဟုတ်ကြောင်း ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ် [[ပရာယွတ်ချန်အိုချာ]] က ကုလသမဂ္ဂ အထူးကိုယ်စားလှယ် ခရစ္စတင်း  ရှဝါနာ ဘာဂီနာကို ပြောကြားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Thai PM: Myanmar refugees won't be forced back |url=https://www.thestar.com.my/aseanplus/aseanplus-news/2021/05/16/thai-pm-myanmar-refugees-wont-be-forced-back|access-date=16 May 2021 |work=The Star |date=16 May 2021 |archive-date=16 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210516133600/https://www.thestar.com.my/aseanplus/aseanplus-news/2021/05/16/thai-pm-myanmar-refugees-wont-be-forced-back|url-status=live }}&lt;/ref&gt;

=== နေအိမ်များ ချိတ်ပိတ်ခြင်း ===
NUG အပါအဝင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီ (CRPH) နှင့် ဒေသခံ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များနှင့် ဆက်စပ်နေသော နေအိမ်၊ အဆောက်အဦများ၊ အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေး ဥပဒေအရ အရေးယူဆောင်ရွက်နေသော အမှုများနှင့် ဆက်စပ်နေသော နေအိမ်၊ တိုက်ခန်းများ၊ CDM လှုပ်ရှားမှု၊ အသံတိတ်သပိတ် လှုံ့ဆော်မှုများနှင့် ဆက်စပ်နေသူများ၏ နေအိမ် အဆောက်အအုံများကို စစ်ကောင်စီက ချိတ်ပိတ်သိမ်းဆည်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလမှ ၂၀၂၂ ခုနှစ် မတ်လ ၇ ရက်နေ့အထိ အဆောက်အအုံအရေအတွက် ၅၃၁ လုံးကျော်ကို သိမ်းဆည်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |first1=I. S. P. |title=နိုင်ငံအနှံ့ နေအိမ်နှင့် အဆောက်အအုံ ၅၃၁ လုံးထက်မနည်း ချိပ်ပိတ် သိမ်းဆည်းခံခဲ့ရ |url=https://www.ispmyanmar.com/burmese/2022/03/15/dm-08/|website=Institute for Strategy and Policy - Myanmar |access-date=၂၁ ဧပြီ ၂၀၂၂ |date=15 မတ် 2022 |archive-date=17 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220317033003/https://www.ispmyanmar.com/burmese/2022/03/15/dm-08/}}&lt;/ref&gt; စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးတွင် ၁၃၅ လုံး၊ ရန်ကုန်တိုင်းတွင် ၁၁၆ လုံး၊ မန္တလေးတိုင်းတွင် ၈၅ လုံး၊ ဧရာဝတီတိုင်းတွင် ၄၇ လုံး၊ မကွေးတိုင်းတွင် ၃၉ လုံးတို့ဖြစ်ကာ အမှန်တကယ် သိမ်းဆည်းခံရသည့် အရေအတွက်မှာ ထို့ထက် ပိုနိုင်သည်။

==သေဆုံးမှုများ==
{{main|၂၀၂၁ မြန်မာ့နွေဦးတော်လှန်ရေး၌ ကျဆုံးသွားသူများ စာရင်း}}
ဆန္ဒပြမှုများ စတင်ပြီးနောက် [[နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ ကူညီစောင့်ရှောက်ရေး အသင်း|AAPP]] စာရင်းအရ နေ့ရက်အလိုက် သေဆုံးခဲ့မှုများ&lt;ref name=&quot;AAPP&quot;&gt;{{cite web|url=https://aappb.org/wp-content/uploads/2021/03/Fatality-List-for-March-29-Final-1.pdf|title=Crackdown Injury &amp; Death List|work=[[နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ ကူညီစောင့်ရှောက်ရေး အသင်း]]|date=29 March 2021|url-status=live|access-date=30 March 2021}}&lt;/ref&gt;
{{Graph:Chart
| width=1000
|heigh= 200
|xAxisTitle = ရက်စွဲ
|xAxisAngle=-60
|yAxisTitle = သတ်ဖြတ်ခံရသော ဆန္ဒပြသူများ
|type=rect
|showvalues =
|x=2/1,2/2,2/3,2/4,2/5,2/6,2/7,2/8,2/9,2/10,2/11,2/12,2/13,2/14,2/15,2/16,2/17,2/18,2/19,2/20,2/21,2/22,2/23,2/24,2/25,2/26,2/27,2/28,3/1,3/2,3/3,3/4,3/5,3/6,3/7,3/8,3/9,3/10,3/11,3/12,3/13,3/14,3/15,3/16,3/17,3/18,3/19,3/20,3/21,3/22,3/23,3/24,3/25,3/26,3/27,3/28,3/29,3/30,3/31,4/1,4/2,4/3,4/4,4/5,4/6,4/7,4/8,4/9,4/10,4/11,4/12
|y=0,0,0,0,0,0,0,1,0,0,0,0,0,0,1,0,0,0,1,4,0,0,0,1,0,0,0,16,0,1,26,0,4,0,2,3,1,1,10,5,12,113,31,7,9,2,15,4,12,17,7,2,17,7,141,21,14,15,5,
}}
အာဏာသိမ်းမှုကိုဆန့်ကျင်သည့်အနေဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအရပ်ရပ်တွင် ဆန္ဒပြပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့ကြသည်။ ဆန္ဒပြပွဲများတွင် ငြိမ်းချမ်းစွာဆန္ဒဖော်ထုတ်ခြင်းများ၊ ထိုင်သပိတ်ပြုလုပ်ခြင်းများစွာပါဝင်သော်လည်း အာဏာပိုင်များဘက်က အင်အားအလုံးအရင်းဖြင့် ဖြိုခွင်းပစ်ခတ်ခဲ့ကြသည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၈ရက် ညပိုင်းတွင်မန္တလေးမြို့ ၃၈လမ်း၌ ကားတစ်စီးဖြင့် လိုက်လံတိုက်မှုကြောင့် ကိုဦး (ခ) နပွားနှင့် ရက်တူးအောင် (ခ) မာတူး တို့သေဆုံးခဲ့ပြီး ပထမဆုံးသေဆုံးသူများ ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://aappb.org/bu?p=13912]{{Dead link|date=March 2026 }}&lt;/ref&gt;ဖေဖော်ဝါရီ ၉ တွင် [[မြသွဲ့သွဲ့ခိုင်]] သည် ကျည်အစစ်ဖြင့် ပစ်ခတ်ခံခဲ့ရကာ ဦးခေါင်းကို ကျည်ဆန်ဖောက်ဝင်ခဲ့သည်။ အသက်ရှူစက်ဖြင့် အသက်ဆက်နေရခဲ့ကာ ဆရာဝန်များက ဦးနှောက်သေဆုံးသွားကြောင်း အတည်ပြုခဲ့ပြီး ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉ရက်နေ့တွင် မိသားစုဝင်များက အသက်ရှူစက်ဖြုတ်ခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် ဆန္ဒပြသူများသာမက လမ်းသွားလမ်းလာများကိုပါ လုံခြုံရေးတာဝန်ယူသူများက ကျည်ဆန်အစစ်များကိုလည်းအသုံးပြု၍ ပစ်ခတ်နှိမ်နင်းကြသောကြောင့် လူသေဆုံးမှုနှုန်းများ မြင့်မားလာခဲ့သည်။ သွေးစွန်းသောတနင်္ဂနွေဟု အမည်တွင်ခဲ့ရသော ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ တွင် လမ်းသွားလမ်းလာအပါအဝင် ဆန္ဒပြပြည်သူပေါင်း အနည်းဆုံး (၁၈) ဦး သေဆုံးခဲ့ရသည်။ &lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/world-asia-56224151 In pictures: A bloody day in Myanmar's protests, BBC News]&lt;/ref&gt;
ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈၊ နံနက် ၈ နာရီခန့်တွင် [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ အောက်ကြည့်မြင်တိုင်လမ်း၊ တိုင်းပညာရေးမှူးရုံးရှေ့၌ ဆန္ဒထုတ်ဖော်ရန် စုဝေးနေသော ပညာရေးဝန်ထမ်းများအား အာဏာပိုင်တပ်ဖွဲ့မှ မျက်ရည်ယိုဗုံးများဖြင့်  ရုတ်တရက် ပစ်ခတ်ဖြိုခွင်း လူစုခွဲခဲ့စဉ် အသက် ၅၉ နှစ်အရွယ် အလယ်တန်းပြဆရာမ ဒေါ်တင်နွဲ့ရီ ကျဆုံးခဲ့သည်။ စုဝေးနေသော ဆရာ၊ ဆရာမ ဦးရေ ၂၀၀ ခန့် ရှိသည့် လူစုလူဝေးအား သတိပေးခြင်း တစ်စုံတစ်ရာမရှိ ရုတ်တရက်အကြမ်းဖက်ဖြိုခွင်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-28|title=မတတ်မြောက်သည့် ပညာရေးစနစ်မှ လွတ်မြောက်လိုသူ ဆရာမ၏ နောက်ဆုံးခရီး|url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/5950|access-date=2021-02-28|website=MyanmarNow|language=my}}&lt;/ref&gt;
ထို့နောက် မတ် ၃ ၌ လုံခြုံရေး ရဲနှင့်စစ်သားတို့၏ ပစ်ခတ်မှုကြောင့် သေဆုံးသူပေါင်း (၃၈) ဦးခန့် သေဆုံးခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/world-asia-56265962 Myanmar sees deadliest day as 38 protesters killed]&lt;/ref&gt;
မတ်လ ၅ ရက် မန္တလေးမြို့ မြတောင်သပိတ်စစ်ကြောင်း ဖြိုခွင်းခံရချိန်တွင် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသော အသက် ၂၁ နှစ်အရွယ် ကိုနိုင်မင်းကို ရုပ်အလောင်းကို မြင်တွေ့ခွင့်မရရှိခဲ့ဘဲ မိသားစုဝင်များက ရက်လည်ဆွမ်းသွတ်ကို ပြုလုပ်ခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-03-11|title=ရုပ်အလောင်းထုတ်မပေး၍ သင်္ဂြိုဟ်ခွင့်မရဘဲ ရက်လည်ဆွမ်းသွပ်ခဲ့ရ|url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/6030|website=MyanmarNow|language=my}}&lt;/ref&gt;မတ်လ ၂၇ရက်နေ့တွင် သေဆုံးသူ ၄၂၃ဦး ရှိပြီဖြစ်သည်။
[[File:Death Cases in 2021 Myanmar protests.svg|thumb|၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းမှုအတွင်း စစ်​ကောင်စီ၏ လက်ချက်ဖြင့် ပြည်နယ်/တိုင်းအလိုက် ကျဆုံးခဲ့ရ​သောသူများ၏ အ​ခြေအ​နေပြ​မြေပုံ (ဧပြီ ၇ရက်​နေ့အထိ)
{{legend|#280B0B|≥၂၀၀}}
{{legend|#501616|၁၀၀-၁၉၉}}
{{legend|#C83737|၅၀-၉၉}}
{{legend|#DE8787|၁၀-၄၉}}
{{legend|#FFD5D5|၁-၉}}]]

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+သေဆုံးသူစာရင်း (၇.၄.၂၀၂၁ အထိ)&lt;ref&gt;[https://aappb.org/bu?p=14199]{{Dead link|date=March 2026 }}&lt;/ref&gt;
!စဉ်
!တိုင်းဒေသကြီး/ ပြည်နယ်
!သေဆုံးသူအရေအတွက်
|-
|၁
|[[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]
|၂၁၉
|-
|၂
|[[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]
|၁၆၃
|-
|၃
|[[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]
|၈၄
|-
|၄
|[[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]
|၂၈
|-
|၅
|[[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]
|၂၇
|-
|၆
|[[ရှမ်းပြည်နယ်]]
|၂၆
|-
|-
|၇
|[[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]
|၂၆
|-
|၈
|[[ကချင်ပြည်နယ်]]
|၁၃
|-
|၉
|[[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]]
|၁၁
|-
|၁၀
|[[မွန်ပြည်နယ်]]
|၁၁
|-
|၁၁
|[[နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ]]
|၄
|-
|၁၂
|[[ကယားပြည်နယ်]]
|၂
|-
|colspan=2|စုစု​ပေါင်း
|၆၁၄
|-
|*
| colspan=&quot;2&quot; |''&lt;small&gt;အတည်မပြုနိုင်သေးသော အခြားသောသေဆုံးသူများလည်းရှိသေးသည်။&lt;/small&gt;''&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
|}

==လက်နက်ကိုင် ခုခံမှုများ==
{{main|ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်}}
စစ်အာဏာသိမ်း ဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြမှုများကို [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်အစိုးရ]]က နှိမ်နင်းဖြိုခွင်းမှုများကို လက်တုံ့ပြန်သောအားဖြင့် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]၏ လက်နက်ကိုင် ထကြွမှုများသည် မြန်မာနိုင်ငံ အနှံ့အပြားတွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Myanmar Violence Escalates With Rise of 'Self-defense' Groups, Report Says |url=https://www.voanews.com/a/east-asia-pacific_myanmar-violence-escalates-rise-self-defense-groups-report-says/6207546.html|agency=Agence France-Presse |publisher=voanews.com |date=June 27, 2021}}&lt;/ref&gt;

==နိုင်ငံတကာမှတုံ့ပြန်မှုများ==
ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် [[ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဖရန်စစ်]]သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏အခြေအနေကို ကောင်းမွန်စေရန်အတွက် ခေါင်းဆောင်များအား တိုက်တွန်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-07|title=Pope appeals to Myanmar leaders to serve the common good - Vatican News|url=https://www.vaticannews.va/en/pope/news/2021-02/pope-angelus-appeal-myanmar.html|access-date=2021-02-16|website=www.vaticannews.va|language=en|archive-date=9 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209021759/https://www.vaticannews.va/en/pope/news/2021-02/pope-angelus-appeal-myanmar.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်သမ္မတ [[ဂျိုး ဘိုင်ဒင်]]သည် &quot;တစ်ကမ္ဘာလုံးက စောင့်ကြည့်နေပါသည်&quot; ဟူ၍ပြောဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-10|title=Remarks by President Biden on the Administration's Response to the Coup in Burma|url=https://www.whitehouse.gov/briefing-room/speeches-remarks/2021/02/10/remarks-by-president-biden-on-the-administrations-response-to-the-coup-in-burma/|access-date=2021-02-16|website=The White House|language=en-US|archive-date=15 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210215151325/https://www.whitehouse.gov/briefing-room/speeches-remarks/2021/02/10/remarks-by-president-biden-on-the-administrations-response-to-the-coup-in-burma/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄ ၌ ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ် [[အန်တိုနီရို ဂူတာရက်စ်]] (အန်တောညူ ဂူတဲရိရှ်) (António Guterres) က မြန်မာနိုင်ငံတွင်ဖြစ်ပေါ်နေသည့် အခြေနေများကို အလွန်စိုးရိမ်သောကရောက်ရကြောင်း ကြေညာချက်တစ်ခုထုတ်ပြန်ခဲ့ကာ မြို့ကြီးများတွင် သတင်းများအရ တင့်ကားများထပ်တိုးချထားခြင်းနှင့် အင်အားအဆမတန်သုံးစွဲခြင်းတို့ကိုလည်း အထူးအလေးပေးပြောဆိုသွားသည်။&lt;ref name=&quot;:36&quot;&gt;{{Cite web|title=Violence, Intimidation, Harassment by Myanmar Security Personnel Unacceptable, Secretary General Says, Also Expressing Concern over Restrictions on Internet {{!}} Meetings Coverage and Press Releases|url=https://www.un.org/press/en/2021/sgsm20581.doc.htm|access-date=17 February 2021|website=www.un.org|archive-date=17 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210217062628/https://www.un.org/press/en/2021/sgsm20581.doc.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ထို့နောက် မြန်မာစစ်တပ်နှင့်ရဲများကို လူအများ ငြိမ်းချမ်းစွာစုရုံးဆန္ဒပြနေမှုအပေါ် လေးစားရန်တိုက်တွန်းခဲ့ပြီး ဆန္ဒပြသူများသည် လက်စားချေတုံ့ပြန်ခံရသူများ မဖြစ်စေရန်လည်း သေချာစွာပြောဆိုသွားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:36&quot; /&gt; လုံခြုံရေးစောင့်ကြပ်သောသူများ၏ အကြမ်းဖက်ခြင်း ခြိမ်းခြောက်ခြင်းနှင့် အနှောက်အယှက်ပေးခြင်းတို့ကိုဖော်ပြထားသော သတင်းထုတ်ပြန်ချက်များသည် လက်ခံနိုင်ဖွယ်မရှိဟူ၍လည်း ထပ်လောင်းပြောဆိုခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:36&quot; /&gt; ဖေဖော်ဝါရီ ၁၆ တွင် စင်္ကာပူလွှတ်တော်၌ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဗစ်ဗီယန် ဘာလာခရစ်ရှန်ကလည်း ဆန္ဒပြပွဲများတွင် ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားခြင်းများ၊ ဝန်ထမ်းများကိုဖမ်းဆီးခြင်း၊ အင်တာနက်အမှောင်ချခြင်း မြို့ပေါ်လမ်းများ၌ သံချပ်ကာ(တင့်)ကားများနှင့် တပ်များချထားမှုတို့ကို စိုးရိမ်ကြောင်းနှင့် ကန့်သတ်ချုပ်ချယ်မှုများကို အတတ်နိုင်ဆုံးလျှော့ချဆောင်ရွက်ရန် အာဏာပိုင်များကို တိုက်တွန်းသွားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Staff|first=Reuters|date=16 February 2021|title=Singapore says Myanmar situation 'alarming', but no need for broad sanctions|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-singapore-idUSKBN2AG0EC|access-date=17 February 2021|archive-date=16 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210216082237/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-singapore-idUSKBN2AG0EC|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းဝန်ကြီးချုပ် [[ဘောရစ် ဂျွန်ဆင်]]က အာဏာသိမ်းမှုကို ရှုံ့ချခဲ့၍ &quot;မြန်မာပြည်သူပြည်သားများနှင့် အတူတကွရပ်တည်ပါသည်&quot; ဟူ၍ ၎င်း၏တွစ်တာတွင် ရေးသားခဲ့ကာ ဆက်လက်ပြီး အာဏာသိမ်းယူမှုအတွက် တာဝန်ရှိသူများသည် တာဝန်ခံရမည်ဖြစ်ကြောင်းလည်း ပြောဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=16 February 2021|title=Boris Johnson says charges against Aung San Suu Kyi are ‘fabricated’|url=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/boris-johnson-aung-san-suu-kyi-myanmar-coup-b1803085.html|access-date=17 February 2021|website=The Independent|language=en|archive-date=17 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210217062621/https://www.independent.co.uk/news/world/asia/boris-johnson-aung-san-suu-kyi-myanmar-coup-b1803085.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

မတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းမှ ကုလသမဂ္ဂလုံခြုံရေးကောင်စီ တံခါးပိတ်အစည်းအဝေးတစ်ရပ်ကို အရေးပေါ်ခေါ်ယူခဲ့သည်။ ထိုအစည်းအဝေးသို့ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုရေးကော်မတီ၏ ကုလသမဂ္ဂဆိုင်ရာအထူးကိုယ်စားလှယ် ဒေါက်တာ ဆာဆာမှလည်း အဆောတလျင် အရေးယူပေးရန် တိုက်တွန်းချက် ၄ ချက်ပါသော စာတစ်ဆောင်ကို ပေးပို့ခဲ့သည်။ ထိုအချက်များအနက်တစ်ခုမှာ &quot;ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန် အလို့ငှာ တာဝန်ယူခြင်း&quot; ([[:en:Responsibility_to_Protect|Responsibility to Protect - R2P]]) ကိုခေါ်ယူရန်ပါဝင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://facebook.com/story.php?story_fbid=267470051510526&amp;id=101472478110285&amp;_rdr Dr. SaSa letter to UNSC]&lt;/ref&gt;

=== နောက်ဆုံး အခြေအနေ ===
2024 ခုနှစ် ဩဂုတ်လအထိ မြန်မာနိုင်ငံတွင် နွေဦးတော်လှန်ရေးသည် 2021 ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် အာဏာသိမ်းခဲ့သော စစ်အာဏာရှင်ကို ဆန့်ကျင်သည့် ပြင်းထန်သော တိုက်ပွဲတစ်ခုအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေပါသည်။ ခုခံမှုကို အဓိကအားဖြင့် တိုင်းရင်းသား စည်းလုံးညီညွတ်ရေး အစိုးရ (NUG) နှင့် တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့များ (EAOs) တို့က ဦးဆောင်ပြီး မဟာမိတ်များ ဖွဲ့စည်းကာ စစ်ဆင်ရေး 1027 နှင့် စစ်ဆင်ရေး 1111 ကဲ့သို့သော ညှိနှိုင်း စစ်ရေး စစ်ဆင်ရေးများ စတင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ စစ်ဆင်ရေးများသည် စစ်အစိုးရ၏ ထိန်းချုပ်မှု သိသိသာသာ အားနည်းသွားသည့် စစ်ကိုင်းနှင့် ချင်းပြည်နယ်များကဲ့သို့ ဒေသများတွင် ခုခံရေး အတွက် သိသာထင်ရှားသော နယ်မြေ အမြတ်အစွန်းများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။

ဤအောင်မြင်မှု အနိုင်ရနိုင်မှု  အခြေအနေသည်  ရှုပ်ထွေးနေဆဲဖြစ်သည်။ စစ်အာဏာရှင်များ ဘက် တွင်အ င်အား ပြတ်လပ်မှုနှင့် စိတ်ဓာတ်နိမ့်ကျမှုကို ဆက်လက်ရင်ဆိုင်နေရပြီး အစုလိုက်အပြုံလိုက် ဘက်ပြောင်းလာစေသည်။ သို့သော်လည်း ခုခံမှုတွင် ပါဝင်သည့် မတူကွဲပြားသော အုပ်စုများကြား ပိုမိုစည်းလုံးညီညွတ်မှု လိုအပ်မှုနှင့် နိုင်ငံတကာ သံတမန်ရေးအရ အထီးကျန်ဖြစ်နိုင်ခြေ အပါအဝင် စိန်ခေါ်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။ စစ်အစိုးရ၏ နေ့ရက်များကို ရေတွက်နိုင်သည်ဟု အချို့က ယုံကြည်ကြသော်လည်း ဒီမိုကရေစီ မြန်မာနိုင်ငံသို့ သွားရာလမ်းသည် မသေချာမရေရာမှုများဖြင့် ပြည့်နှက်နေဆဲဖြစ်ပြီး စစ်အစိုးရခေတ်လွန် အသွင်ကူးပြောင်းရေး အလားအလာအတွက် ဂရုတစိုက် စီစဉ်ရန် လိုအပ်သည်

==ဓာတ်ပုံများ==
&lt;gallery&gt;
File:Protest against military coup (9 Feb 2021, Hpa-An, Kayin State, Myanmar) (9).jpg | ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံမြို့တွင် ဖေဖော်ဝါရီ ၉ ရက်နေ့က ဆန္ဒပြနေကြစဉ်
File:Protesters riding Motorcycles in Mandalay after 2021 Myanmar coup.jpg|thumb|[[မန္တလေး ဘူတာကြီး|မန္တလေးဘူတာကြီး]]အနီးတွင် မော်တော်ဆိုင်ကယ်များဖြင့် ဆန္ဒထုတ်ဖော်နေကြစဉ်
File:Demo myanmar 2021.jpg|thumb|၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြခြင်း
File:Free Our Leaders.jpg|thumb|ကျွန်ုပ်တို့၏ ခေါင်းဆောင်များကို လွှတ်ပေးပါ
File:Respect Our Votes.jpg|thumb|ကျွန်ုပ်တို့၏ ဆန္ဒမဲကို လေးစားပါ
File:We want our leader free Daw Aung San Su Kyi.jpg|thumb|ကျွန်ုပ်တို့၏ခေါင်းဆောင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို ပြန်လွှတ်ပေး
File:Civil Disobedience in Myanmar 2021.jpg|thumb|၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံတွင်ဆန္ဒပြနေခြင်း
File:2021 Civil Disobedience at Hledan Center.jpg|thumb|၂၀၂၁ ခုနှစ်လှည်းတန်းစင်တာ၌ ဆန္ဒပြနေကြခြင်း
File:Civil Disobedience under Hleden Bridge.jpg|thumb|လှည်းတန်းဂုံးကျော် တံတားအောက်၌ ဆန္ဒပြ
File:Civil Disobedience under Hleden Bridge 2021.jpg|thumb|၂၀၂၁ ခုနှစ် လှည်းတန်းတံတားအောက်၌ ဆန္ဒပြ
File:Three-finger salute.jpg|thumb|လက်သုံးချောင်းဖြင့် ဆန္ဒပြုသည်
File:2021 Civil Disobedience at Hledan.jpg|thumb|၂၀၂၁ ခုနှစ် လှည်းတန်း၌ ဆန္ဒပြ
File:Civil Disobedience at Hleden Myanmar.jpg|thumb|လှည်းတန်း မြန်မာတွင် ဆန္ဒပြ
File:Protesters in South Dagon Township, Yangon.jpg|thumb|တောင်ဒဂုံမြို့နယ် မြန်မာတွင် ဆန္ဒပြ
File:Go To Sule.jpg|thumb|ဆူးလေသို့ချီတက်
File:Let's go sule.jpg|thumb|ဆူးလေသို့ ချီတက်ကြစို့
File:Civil Disobedience on Pyay Road.jpg|thumb|ပြည်လမ်းပေါ်၌ ဆန္ဒပြနေခြင်း
File:2021 Civil Disobedience Pyay Rd.jpg|thumb|၂၀၂၁ ခုနှစ် ပြည်လမ်းပေါ်တွင်ဆန္ဒပြ
File:CDM Myanmar.jpg|thumb|မြန်မာနိုင်ငံ ပြည်သူ့ဆန္ဒထုတ်ဖော်
File:2021 CDM Myanmar.jpg|thumb|၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြ
File:CDM Myanmar 2021.jpg|thumb|၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံဆန္ဒပြခြင်း
File:To Free Daw Aung San Su Kyi.jpg|thumb|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်လွတ်မြောက်ရေးအတွက်
File:Civil Disobedience myanmar 2021.jpg|thumb|၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒထုတ်ဖော်
File:2021 Myanmar protests Mandalay 4.jpg|thumb|အာဏာသိမ်းစစ်​ခေါင်း​ဆောင်အား ​လှောင်​ပြောင်ထား​သောပုံ
File:Protest against military coup (9 Feb 2021, Hpa-An, Kayin State, Myanmar) (3).jpg|ကရင်ပြည်နယ် ဘားအံမြို့တွင် ၉ ရက် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ပညာရေးဝန်ထမ်းများ ဆန္ဒပြနေသောပုံ
File:Protest against military coup (9 Feb 2021, Hpa-An, Kayin State, Myanmar) (2).jpg|ကရင်ပြည်နယ် ဘားအံမြို့တွင် ၉ ရက် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ပညာရေးဝန်ထမ်းများ ဆန္ဒပြနေသောပုံ
File:Our Legitimate Government CRPH.jpg|ကျွန်ုပ်တို့၏တရားဝင်အစိုးရ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် 
&lt;/gallery&gt;

== အခြားဖတ်ရန် ==

* [[၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး)]]
* [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီ]]
* [[တပ်မတော်အစိုးရ (၂၀၂၁)]]
* [[အောင်ဆန်းစုကြည်]]

==မှတ်စု==
{{notelist}}
== ကိုးကား ==
{{reflist}}

== ပြင်ပလင့်ခ်များ ==
* {{Facebook|civildisobediencemovement2021|Civil Disobedience Movement}}

[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဆန္ဒပြပွဲများ]]
__NOTOC__</text>
      <sha1>6aqge0nh5ivvk3u2zuev8lnnm6ornla</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1028888</id>
      <parentid>1028858</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T03:38:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ninjastrikers</username>
        <id>22896</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/~2026-26480-04|~2026-26480-04]] ([[User talk:~2026-26480-04|ဆွေးနွေး]]) ၏ ပြင်ဆင်မှုကို [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] ၏ နောက်ဆုံးတည်းဖြတ်မူသို့ နောက်ပြန် ပြန်ပြင်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1021998</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="228073" sha1="8bq40j5iar794pssnx0uw3thbdxj18m" xml:space="preserve">{{About|ငြိမ်းချမ်းစွာ ဆန္ဒပြပွဲများအကြာင်းဖြစ်သည်။|လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးကို အကြောင်းကို ဖတ်ရှု့လိုပါက|ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်}}{{Infobox civil conflict
| title       = ၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ &lt;/br&gt; (မြန်မာ့​နွေဦး​တော်လှန်​ရေး)
| image       = {{Photomontage
| photo1a = 2021 Myanmar Protest in Hleden.jpg
| photo2a = Wigging to myanmar military.jpg
| photo2b = Three-finger salute.jpg
| photo3a = Human chain demonstration in Yangon, Myanmar (8 February 2021).jpg
| photo3b = Myanmar military is worse.jpg
| position = centre
| size = 280
| color = #F5F5F5
| border = 0
| color_border = white
| spacing = 3
| foot_montage =
}}
| caption          = ''အပေါ်မှ နာရီလက်တံအတိုင်း:'' {{hlist | 
&lt;!-- 1 --&gt;ရန်ကုန်မြို့၊ လှည်းတန်း၌ ဆန္ဒပြကြစဉ် | 
&lt;!-- 2b --&gt;လက်သုံးချောင်းထောင်ခြင်းဖြင့် ဆန္ဒပြနေကြပုံ| 
&lt;!-- 3b --&gt;&quot;စစ်တပ်ကပိုဆိုး&quot;|
&lt;!-- 3a --&gt;ကမာရွတ်မြို့နယ်၌ ဆန္ဒပြနေကြစဉ် | 
&lt;!-- 2a --&gt;ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်အားရှုတ်ချ၍ NLD အလံလွှင့်နေပုံ}}
| date        =၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ – ယနေ့
| place       = မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်း
| coordinates = 
| causes      = [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|အာဏာသိမ်းပိုက်ခံရမှု]]
| status      = *နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီအစိုးရမှ ဆန္ဒပြမှုများအား အင်အားသုံးဖြိုခွဲ
*နိုင်ငံတစ်ဝန်း မိုဘိုင်းနှင့် ဝိုင်ဖိုင်အင်တာနက်ပြတ်တောက်နေ
*အရေးပေါ် အခြေအနေအား ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ အထိ သက်တမ်းတိုး&lt;ref name=&quot;NPR Prime Minister&quot;&gt;{{cite news |title=Myanmar's Military Leader Declares Himself Prime Minister And Promises Elections |url=https://www.npr.org/2021/08/02/1023782084/myanmar-military-leader-prime-minister-elections |access-date=10 August 2021 |work=[[Associated Press]] |agency=[[NPR]] |date=2 August 2021}}&lt;/ref&gt;
*[[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|လက်နက်ကိုင် ခုခံတော်လှန်မှုများ ဖြစ်ပွား]]
| goals       = 
* နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး[[မင်းအောင်လှိုင်]]နှင့် အာဏာသိမ်းအစိုးရ ပြုတ်ကျရေး
* နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်၊ နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် အခြားဖမ်းဆီးခံရသူ ခေါင်းဆောင်များအား ပြန်လွှတ်ပေးရေး
* ၂၀၂၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကို အသိမှတ်ပြုရေး
* [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|ရွေးကောက်ခံ]] လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ လွှတ်တော်ဖွဲ့စည်း၍ တရားဝင်အစိုးရအသစ် ဖွဲ့နိုင်ရေး
* ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဖျက်သိမ်းရေး၊ ပြည်သူ့ဆန္ဒနှင့်ကိုက်ညီသော ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအသစ် ပေါ်ထွန်းရေး
* ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုတည်ဆောက်ရေး
| result      = 
| methods     = *ဆန္ဒပြခြင်း
*သပိတ်မှောက်ခြင်း
*[[အာဏာဖီဆန်ရေး ပြည်သူ့လှုပ်ရှားမှု|အာဏာဖီဆန်ခြင်း]]
| side1             = {{flagicon image|Three Finger Salute Flag.svg}} '''ဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြသူများ:''' &lt;br&gt; (ခေါင်းဆောင်မရှိ)
*အာဏာဖီဆန်ရေးပြည်သူ့လှုပ်ရှားမှု
*ကျောင်းသား/သူများ
*အလုပ်သမားသမဂ္ဂများ
----
{{flagicon|Myanmar}} '''[[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရအဖွဲ့]]''' (NUG)
* {{flagicon image|Flag of PDF Myanmar.svg}} [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]
'''ပံ့ပိုးသူများ:'''
*{{flagicon image|Flag of National League for Democracy.svg}} [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]]
* [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ|တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ]]
| side2             = 
'''{{flagicon image|Flag of Myanmar.svg}} [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ(SAC)]]'''
*{{flagicon image|Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg}} [[တပ်မတော်]]
** {{flagicon image|Army Flag of Myanmar.svg}} [[တပ်မတော် (ကြည်း)]]
** {{flagicon image|Flag of the Myanmar Police Force.svg}} [[မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့]]
'''ပံ့ပိုးသူများ:'''
*{{flagicon image|Flag of the Union Solidarity and Development Party.svg}} [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] &lt;ref&gt;{{Cite web|last=Bodea|first=Malina|date=2021-02-28|title=Myanmar’s Military-Led Coup: A Stop Sign On The Path To Democracy|url=https://theowp.org/myanmars-military-led-coup-a-stop-sign-on-the-path-to-democracy/|access-date=2021-03-01|website=The Organization for World Peace|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Limited|first=Bangkok Post Public Company|title=Down but not out|work=Bangkok Post|url=https://www.bangkokpost.com/thailand/general/2076091/down-but-not-out|access-date=2021-03-01}}&lt;/ref&gt;
*{{flag|Russia}} 
*{{flag|China}}&lt;ref&gt;https://www.businessinsider.com/china-russia-block-un-security-council-condemn-myanmar-coup-2021-2&lt;/ref&gt;(စွပ်စွဲချက်)
* တပ်မတော်ထောက်ခံသူများ၏ တန်ပြန်သပိတ်များ
| leadfigures1 = '''ဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြသူများ:'''&lt;br&gt;ဦးဆောင်သူမရှိ
'''NUG:'''&lt;br&gt;{{flagdeco|MYA}} [[ဒူဝါလရှီးလ]]&lt;br&gt;{{nowrap|{{flagdeco|MYA}} [[မန်းဝင်းခိုင်သန်း]]}}&lt;br&gt;{{flagicon image|Flag of PDF Myanmar.svg}} [[ရည်မွန်]]
| leadfigures2 = {{plainlist|'''SAC:'''
* {{flagicon image|Commander in Chief flag of Myanmar.svg}} [[မင်းအောင်လှိုင်]]
* {{flagicon image|Deputy Commander in Chief flag of Myanmar.svg}} [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]]
* {{flagdeco|Myanmar}}[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]]
* {{flagicon image|Flag of the Ministry of Defense (Myanmar).svg}} [[မြထွန်းဦး]]
*{{flagicon image|Flag of the Myanmar Police Force.svg}} [[ရာပြည့်]]}}
| detentions =  ၁၉,၄၄၇ ([[နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ ကူညီစောင့်ရှောက်ရေး အသင်း|AAPP]] အရ)&lt;ref name=&quot;aappb&quot;/&gt;
| fatalities = ၄,၀၅၆ ([[နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ ကူညီစောင့်ရှောက်ရေး အသင်း|AAPP]] အရ)&lt;ref name=&quot;aappb&quot;&gt;[https://aappb.org ASSISTANCE ASSOCIATION FOR POLITICAL PRISONERS (BURMA)]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;{{nowrap|ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင် ၈၉ ဦးနှင့် စစ်သား ၁၆ ဦး}}&lt;br&gt;{{nowrap|၂၀၂၁ မေ ၂၃ ([[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|SAC]] အရ){{efn|One police officer was killed while participating in the protests&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Yildiz Faruk |first1=Omer |title=Myanmar: 6 cops dead as protesters attack police post |url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/myanmar-6-cops-dead-as-protesters-attack-police-post/2197343 |access-date=4 April 2021 |agency=[[Anadolu Agency]] |date=4 April 2021 |archive-date=4 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210404013606/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/myanmar-6-cops-dead-as-protesters-attack-police-post/2197343 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; and is also included in the AAPP count of killed protesters.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://aappb.org/wp-content/uploads/2021/04/Fatality-List-for-April-4-2021-English-finalSM-1-1.pdf|title=Crackdown Injury &amp; Death List|work=[[Assistance Association for Political Prisoners]]|date=4 April 2021|url-status=live|access-date=5 April 2021|archive-date=23 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210523052129/https://aappb.org/wp-content/uploads/2021/04/Fatality-List-for-April-4-2021-English-finalSM-1-1.pdf}}&lt;/ref&gt;}}&lt;ref name=&quot;surges&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.yahoo.com/news/fighting-flares-myanmar-town-chinese-071047678.html|title=Fighting surges in Myanmar's growing anti-junta conflict|last=Staff|date=23 May 2021|website=[[Reuters]]|access-date=23 May 2021|archive-date=23 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210523222717/https://www.yahoo.com/news/fighting-flares-myanmar-town-chinese-071047678.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.france24.com/en/live-news/20210429-myanmar-air-bases-come-under-rocket-fire |title=Myanmar air bases come under rocket fire |date=29 April 2021 |access-date=4 May 2021 |archive-date=29 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210429135040/https://www.france24.com/en/live-news/20210429-myanmar-air-bases-come-under-rocket-fire |url-status=live}}&lt;/ref&gt;}}}}
{{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}}
{{မြန်မာ့ ဒီမိုကရေစီအရေး လှုပ်ရှားမှုများ}}
'''၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံဆန္ဒပြမှုများ''' သို့မဟုတ် '''နွေဦးတော်လှန်ရေး'''&lt;ref&gt;{{cite web |title=နွေဦးတော်လှန်ရေး မှတ်တမ်းဝင် သူရဲကောင်းများ |url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/5885 |website=Myanmar NOW |access-date=၁၁ မတ် ၂၀၂၁ |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=မြန်မာ့နွေဦးတော်လှန်ရေးနဲ့ နိုင်ငံတကာ အကူအညီ |url=https://burma.irrawaddy.com/article/2021/03/05/239001.html |website=ဧရာဝတီ |access-date=၁၁ မတ် ၂၀၂၁ |date=5 မတ် 2021}}&lt;/ref&gt;သည်  ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|တပ်မတော်မှ အာဏာသိမ်းယူပြီး]]နောက် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဆန္ဒပြမှုများဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.usnews.com/news/world/articles/2021-02-03/anti-coup-protest-on-streets-of-myanmars-second-city|title=Anti-Coup Protest on Streets of Myanmar's Second City|agency=US News|date=၃ ဖေဖော်ဝါရီ  ၂၀၂၁}}&lt;/ref&gt;ဆန္ဒပြမှုများသည် အကြမ်းမဖက် ငြိမ်းချမ်းစွာ ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-03|title=Myanmar adopts nonviolent approach to resist army coup|url=https://arab.news/w5msa|access-date=|website=Arab News|language=en}}&lt;/ref&gt;အင်တာနက်မှတစ်ဆင့် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်]]၊ [[တွစ်တာ]] စသောလူမှုကွန်ယက်များတွင် ဆန္ဒထုတ်ဖော်ခြင်း၊ နေ့စဉ် သံပုံးတီးခြင်း၊ ဖဲကြိုးနီလှုပ်ရှားမှု၊ အာဏာဖီဆန်ခြင်းလှုပ်ရှားမှု၊စစ်အစိုးရယန္တရားအားယိုယွင်းပျက်စီး​စေခြင်း(CDM)၊ လက်သုံးချောင်းထောင်၍ စီတန်းလှည့်လည်မှု စသည်တို့ ပါဝင်သည်။ ဆန္ဒပြသူများသည် အထိန်းသိမ်းခံရသော နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]၏ နိုင်ငံရေးပါတီဖြစ်သော [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]]အရောင်ဖြစ်သော အနီရောင်ကို အဓိကထား၍ အသုံးပြုကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|last=CNN|first=Carly Walsh and Akanksha Sharma|title=Protests break out in Myanmar in defiance of military coup|url=https://www.cnn.com/2021/02/06/asia/protests-myanmar-military-coup-intl-hnk/index.html|access-date=|website=cnn.com}}&lt;/ref&gt; [[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း]]ကာလတွင် ထင်ရှားခဲ့သော &quot;[[ကမ္ဘာမကြေဘူး]]&quot;သီချင်းသည် ဆန္ဒပြသီချင်းအဖြစ် ပြန်လည်သက်ဝင်လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=6 February 2021|title=Myanmar restaurant in Bangkok promotes anti-coup activity|url=https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-myanmar-coronavirus-pandemic-bangkok-thailand-a3759daec75ab8d6104c7e86becc07c2|access-date=8 February 2021|website=AP NEWS|archive-date=14 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210214073402/https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-myanmar-coronavirus-pandemic-bangkok-thailand-a3759daec75ab8d6104c7e86becc07c2|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=4 February 2021|title=Resistance to coup grows despite Myanmar's block of Facebook|website=[[Associated Press]]|url=https://apnews.com/article/myanmar-blocks-facebook-08ce7dd971655e839d6a81e7391d9e4f|access-date=8 February 2021 |agency=AP NEWS|archive-date=15 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210215204950/https://apnews.com/article/myanmar-blocks-facebook-08ce7dd971655e839d6a81e7391d9e4f|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:23&quot;&gt;{{cite web|date=9 August 2018|title=Songwriter Who Provided &quot;Theme Song&quot; to 8888 Uprising Finally Honored|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/songwriter-provided-theme-song-8888-uprising-finally-honored.html|access-date=4 February 2021|magazine=The Irrawaddy|archive-date=22 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210222024548/https://www.irrawaddy.com/news/burma/songwriter-provided-theme-song-8888-uprising-finally-honored.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ဆန္ဒပြသင်္ကေတအဖြစ် [[:en:Three-finger salute (pro-democracy)|လက်သုံးချောင်းထောင်]]ခြင်းကိုလည်း အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite news|date=5 February 2021|title=Myanmar blocks Facebook as resistance grows to military coup|newspaper=ABC News|url=https://www.abc.net.au/news/2021-02-05/myanmar-blocks-facebook-as-resistance-grows-to-military-coup/13124148|access-date=5 February 2021|publisher=ABC News (Australia)|archive-date=8 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210208220741/https://www.abc.net.au/news/2021-02-05/myanmar-blocks-facebook-as-resistance-grows-to-military-coup/13124148|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ကြီးထွားလာနေသော ဆန္ဒပြမှုများကို တုံ့ပြန်ရန်အတွက် အာဏာသိမ်းခေါင်းဆောင်များသည် တန်ပြန်အစီအမံများစွာကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ အင်တာနက်နှင့် လူမှုကွန်ယက်များ ပိတ်ပင်ခြင်း၊ သတင်းအမှောင်ချခြင်း၊ ဆန္ဒပြသူများအား ပုဒ်မများတပ်ကာ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခြင်း၊ နိုင်ငံတော်ပိုင်သတင်းဌာနများမှ ၎င်းတို့ဘက်ယိုင်းသောသတင်းများ ထုတ်လွှင့်ခြင်း၊ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]တွင် ရွေးကောက်ခံထားရချင်းမရှိသောပါတီများအားထည့်သွင်းချင်းနှင့် ဆန္ဒပြသူများအား အင်အားသုံးနှိမ်နင်းခြင်းများ ပါဝင်သည်။

ဆန္ဒပြပြည်သူများအား [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီအစိုးရ (နစက)]]၏ ဖြိုခွင်းမှုများအပေါ် တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]၏ [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]၏ [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|လက်နက်ကိုင် ပုန်ကန်မှု]]သည် မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းတွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{cite news |title=Myanmar Violence Escalates With Rise of 'Self-defense' Groups, Report Says |url=https://www.voanews.com/a/east-asia-pacific_myanmar-violence-escalates-rise-self-defense-groups-report-says/6207546.html |agency=Agence France-Presse |publisher=voanews.com |date=June 27, 2021 |access-date=20 January 2022 |archive-date=8 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220108225946/https://www.voanews.com/a/east-asia-pacific_myanmar-violence-escalates-rise-self-defense-groups-report-says/6207546.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

== နောက်ခံသမိုင်းကြောင်း ==
{{see also|၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း}}

တပ်မတော်သည် ဒီမိုကရေစီနည်းကျ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ထားသော မြန်မာနိုင်ငံ၏ အာဏာရပါတီ [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]အား နိုင်ငံအုပ်ချုပ်သူနေရာမှ ဖယ်ရှားလိုက်သည့် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့နံနက်ခင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံ အာဏာသိမ်းမှု စတင်ခဲ့သည်။ ထိုနေ့ နံနက်အစောပိုင်းမှစ၍ တယ်လီဖုန်း ဆက်သွယ်ရေးလိုင်းများ ပြတ်တောက်သွားပြီး နံနက် ၈ နာရီ ခန့်တွင် ဝိုင်ဖိုင်ဝန်ဆောင်မှုများပါ ပြတ်တောက်သွားပြီးနောက် တစ်နိုင်ငံလုံး အဆက်အသွယ် ပြတ်တောက်သွားခဲ့သည်။ ထို နံနက် ၈နာရီ တွင် [[မြဝတီရုပ်မြင်သံကြား|တပ်မတော်ပိုင် မြဝတီရုပ်သံလိုင်း]]မှ နိုင်ငံတော်အာဏာကို ယာယီသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေ မှ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ထံသို့ လွှဲအပ်ပြီး [[မြန်မာနိုင်ငံ|နိုင်ငံတော်]]ကို အရေးပေါ်အခြေအနေ တစ်နှစ် ကြေညာခဲ့သည်။ ထိုနေ့ ည‌ပိုင်း မှစတင်ကာ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ကို ဖွဲ့စည်းကာ [[တပ်မတော်အစိုးရ (၂၀၂၁)|တပ်မတော်အစိုးရ]]အသစ်တစ်ရပ်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် အနိုင်ရရှိခဲ့သည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ ကျမ်းကျိန်ဆိုမည့် [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] မခေါ်ယူမီ တစ်ရက်အလိုတွင် အာဏာသိမ်းမှု ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|date=1 February 2021|title=Myanmar military seizes power, detains elected leader Aung San Suu Kyi|url=https://news.trust.org/item/20210201014444-5u7cm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201053645/https://news.trust.org/item/20210201014444-5u7cm|archive-date=1 February 2021|access-date=1 February 2021|website=Thomson Reuters Foundation News|agency=Reuters}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|date=1 February 2021|title=Myanmar gov't declares 1-year state of emergency: President's Office|url=http://www.xinhuanet.com/english/2021-02/01/c_139712581.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201102057/http://www.xinhuanet.com/english/2021-02/01/c_139712581.htm|archive-date=1 February 2021|access-date=1 February 2021|agency=Xinhua News Agency}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Myanmar Leader Aung San Suu Kyi, Others Detained by Military|url=https://www.voanews.com/east-asia-pacific/myanmar-leader-aung-san-suu-kyi-others-detained-military|date=1 February 2021 |website=voanews.com|publisher=VOA (Voice of America)|access-date=1 February 2021|archive-date=3 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210203131316/https://www.voanews.com/east-asia-pacific/myanmar-leader-aung-san-suu-kyi-others-detained-military|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ထိုနေ့မှာပင် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] [[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးဝင်းမြင့်]]နှင့် [[နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်|အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်]] [[ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]တို့အပါအဝင် [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့|ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ]]၊ ဒုဝန်ကြီးများ၊ [[ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့များ|တိုင်းနှင့်ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ်များ]]၊ ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ်များနှင့် အခြားအရေးပါသူများ ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite news|last=Beech|first=Hannah|date=31 January 2021|title=Myanmar's Leader, Daw Aung San Suu Kyi, Is Detained Amid Coup|newspaper=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2021/01/31/world/asia/myanmar-coup-suu-kyi.html|access-date=31 January 2021|issn=0362-4331|archive-date=31 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210131235036/https://www.nytimes.com/2021/01/31/world/asia/myanmar-coup-suu-kyi.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Mahtani|first1=Shibani |author2=Kyaw Ye Lynn|title=Myanmar military seizes power in coup after detaining Aung San Suu Kyi|url=https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/myanmar-aung-sun-suu-kyi-arrest/2021/01/31/c780ce6a-6419-11eb-886d-5264d4ceb46d_story.html|date=1 February 2021|access-date=1 February 2021|newspaper=The Washington Post|archive-date=1 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201182106/https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/myanmar-aung-sun-suu-kyi-arrest/2021/01/31/c780ce6a-6419-11eb-886d-5264d4ceb46d_story.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

စစ်အာဏာသိမ်းမှုသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါ ဖြစ်ပွားမှု|ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါ]]ကာလအတွင်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့်အတွက် ကျန်းမာရေးအခြေခံအဆောက်အဦကောင်းများ မရှိသည့် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် [[အရှေ့တောင်အာရှ]]တွင် ကိုဗစ်ဖြစ်ပွားမှု ဆိုးရွားသည့် အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ အာဏာသိမ်းမှု မဖြစ်ပွားမီ ရက်အနည်းငယ်အလိုတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ ကိုဗစ်ရောဂါကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်းလုပ်ငန်း စတင်ဆောင်ရွက်စဉ် ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;:51&quot;&gt;{{cite news|date=9 February 2021|title=Coronavirus testing collapses in Myanmar after coup|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-myanmar-coup-idUSKBN2A90CK|access-date=21 March 2021|archive-date=8 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308203830/https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-myanmar-coup-idUSKBN2A90CK|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Mahase|first=Elisabeth|date=12 March 2021|title=Covid-19: Military coup in Myanmar sees virus response crumble as doctors are arrested|url=https://www.bmj.com/content/372/bmj.n704|journal=BMJ|volume=372|pages=n704|doi=10.1136/bmj.n704|issn=1756-1833|pmid=33712414|s2cid=232199858|doi-access=free|access-date=21 March 2021|archive-date=16 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210316200934/https://www.bmj.com/content/372/bmj.n704|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:52&quot;/&gt; ကပ်ရောဂါကြောင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး|နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး]]ထိခိုက်ခဲ့ကာ ၂၀၂၀ ခုနှစ်အတွင်း ၅ % ကျဆင်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=Myanmar's Economy Hit Hard by Second Wave of COVID-19: Report|url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/12/15/myanmars-economy-hit-hard-by-second-wave-of-covid-19-report|access-date=21 March 2021|publisher=World Bank|archive-date=30 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210330125227/https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/12/15/myanmars-economy-hit-hard-by-second-wave-of-covid-19-report|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ် အသိအမှတ်ပြုမှု အခြေအနေ ===
၂၀၂၀ နိုဝင်ဘာရွေးကောက်ပွဲ အနိုင်ရ ကိုယ်စားလှယ်များက အာဏာသိမ်းအစိုးရ၏ တရားဝင်မှုအား အသိအမှတ်မပြုကြပေ။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် NLD မှ အနိုင်ရလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ၇၀ ခန့်သည် ဥပဒေပြုရေးအတွက် ငါးနှစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်မည်ဖြစ်ကြောင်း နေပြည်တော်တွင်ပင် ကျမ်းကျိန်ဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|date=4 February 2021|title=NLD lawmakers in Nay Pyi Taw defy military, take oath of office|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/nld-lawmakers-in-nay-pyi-taw-defy-military-take-oath-of-office/|access-date=6 February 2021|publisher=Frontier Myanmar|archive-date=4 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210204125351/https://www.frontiermyanmar.net/en/nld-lawmakers-in-nay-pyi-taw-defy-military-take-oath-of-office/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; နောက်တစ်ရက်တွင် ရွေးကောက်ခံ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ၃၀၀ ကျော် တွေ့ဆုံကြသည့် အွန်လိုင်းဇွန်းမ်(Zoom) အစည်းအဝေး၌ အဖွဲ့ဝင် ၁၅-ဦးဖြင့် [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီ]] (CRPH) ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:16&quot;&gt;{{Cite web|date=8 February 2021|title=Amid Coup, Myanmar's NLD Lawmakers Form Committee to Serve as Legitimate Parliament|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/amid-coup-myanmars-nld-lawmakers-form-committee-serve-legitimate-parliament.html|access-date=8 February 2021|publisher=The Irrawaddy|archive-date=27 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211227061607/https://www.irrawaddy.com/news/burma/amid-coup-myanmars-nld-lawmakers-form-committee-serve-legitimate-parliament.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|date=5 February 2021|title=Myanmar politicians defy coup, say they are true government|website=[[Associated Press]]|url=https://apnews.com/article/myanmar-coup-politicians-a576dcd73070070877e8d567ec5e8a5c|access-date=6 February 2021|agency=AP NEWS|archive-date=20 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211020032215/https://apnews.com/article/myanmar-coup-politicians-a576dcd73070070877e8d567ec5e8a5c|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|date=8 February 2021|title=After a decade of change in Myanmar, fear of the past drives anti-coup protests|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-past-idUSKBN2A70HI|access-date=8 February 2021|archive-date=22 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211022070405/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-past-idUSKBN2A70HI|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်နေ့တွင် [[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]၊ [[လူ့ဘောင်သစ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]]၊ [[ကရင်အမျိုးသားပါတီ]]နှင့် [[အရှိုချင်းအမျိုးသားပါတီ]] အပါအဝင် နိုင်ငံရေးပါတီများက [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]တွင် ပါဝင်ရန် ကမ်းလှမ်းမှုများအား လက်မခံကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{cite web|title=SNLD, DPNS reject offer to participate in new government|url=https://elevenmyanmar.com/news/snld-dpns-reject-offer-to-participate-in-new-government|access-date=6 February 2021|newspaper=Eleven Media Group Co., Ltd|archive-date=6 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210206053301/https://elevenmyanmar.com/news/snld-dpns-reject-offer-to-participate-in-new-government|url-status=live}}&lt;/ref&gt; အာဏာသိမ်းခြင်းအား ကန့်ကွက်ကြောင်း၊ တပ်မတော်နှင့် လက်ရှိအာဏာရအစိုးရတို့အကြား တွေ့ဆုံဆွေးနွေးညှိနှိုင်းအဖြေရှာခြင်းဖြင့် ပြေလည်နိုင်ကြောင်း၊ ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါအား ကာကွယ်ထိန်းချုပ်ရေးလုပ်ဆောင်နေစဉ်ကာလအတွင်း အာဏာသိမ်းခြင်းက အခက်အခဲများဖြစ်ပေါ်စေကြောင်း [[ကရင်နီအမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီ]]က ကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|date=8 February 2021|title=Karenni National Progressive Party urges NLD and Tatmadaw to negotiate|url=https://www.mmtimes.com/news/karenni-national-progressive-party-urges-nld-and-tatmadaw-negotiate.html|access-date=8 February 2021|newspaper=The Myanmar Times|archive-date=19 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210819063030/https://www.mmtimes.com/news/karenni-national-progressive-party-urges-nld-and-tatmadaw-negotiate.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

စစ်အာဏာသိမ်းခြင်းသည် ပြစ်မှုမြောက်ပြီး [[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|စစ်အစိုးရ]]အား တရားဝင်မှုမရှိသည့်အတွက် ဖျက်သိမ်းကြောင်း ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီက ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:16&quot;/&gt; အရပ်သားအစိုးရအပေါ် တပ်မတော်က ကျူးလွန်ခဲ့ခြင်းသည် ရာဇသတ်ကြီးဥပဒေပုဒ်မ ၆ အရ ပြစ်မှုမြောက်ကြောင်း ကော်မတီက ဆိုသည်။&lt;ref name=&quot;:16&quot;/&gt; ကုလသမဂ္ဂ သံတမန်များနှင့် နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းအနေဖြင့် တရားဝင်အစိုးရရေးရာများအတွက် CRPH အား ဆက်သွယ်ရန် ကော်မတီက ပြောဆိုခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:16&quot;/&gt;

ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးက ကြေညာချက်တစ်စောင်ထုတ်ပြန်ခဲ့ရာ လတ်တလော ဆန္ဒပြမှုများအား ထောက်ခံကြောင်း၊ စစ်အာဏာသိမ်းခြင်းသည် အာဏာရှင်စနစ် သက်ဆိုးရှည်စေနိုင်ကြောင်းနှင့် အမျိုးသားပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးအတွက် ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးအဖြေရှာကြရန် တိုက်တွန်းကြောင်းများ ပါဝင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=14 February 2021|title=တပ်မတော်မှ အာဏာကို သိမ်းယူပြီးနောက် ကေအဲန်ယူ – ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံ၏ သဘောထားထုတ်ပြန်ချက် |url=https://www.knuhq.org/admin/resources/statements/pdf/final%2020210214_KNU_Statement_After%20Coup(Burmese_Version)%20Final%20-1(14%20Feb%202021).pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210215034954/https://www.knuhq.org/admin/resources/statements/pdf/final%2020210214_KNU_Statement_After%20Coup(Burmese_Version)%20Final%20-1(14%20Feb%202021).pdf|archive-date=15 February 2021|access-date=18 February 2021|publisher=Karen National Union|language=my}}&lt;/ref&gt;

အာဏာသိမ်းခြင်းအား ဆန့်ကျင်ကြောင်း၊ လက်ရှိဆန္ဒပြမှုများအား ထောက်ခံကြောင်း၊ ၂၀၀၈ အခြေခံဥပဒေဖျက်သိမ်းရေးနှင့် အရပ်သားအစိုးရပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်စေရေးစသည့် ကြေညာချက်တစ်စောင်ကို ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် [[သျှမ်းပြည်ပြန်လည်ထူထောင်ရေးကောင်စီ]]၊ [[ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-မြောက်ပိုင်း|ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ]]၊ [[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]နှင့် [[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီ]]၊ ဆိုင်ကျော့ပြည်သူ့စစ်တို့ ပါဝင်သော ရှမ်းပြည်နယ်စည်းလုံးရေးကော်မတီက ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=15 February 2021 |title=Shan groups vow to fight military government|url=https://www.mmtimes.com/news/shan-groups-vow-fight-military-government.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210216073143/https://www.mmtimes.com/news/shan-groups-vow-fight-military-government.html|archive-date=16 February 2021|access-date=17 February 2021|newspaper=The Myanmar Times}}&lt;/ref&gt;

==ပြည်သူလူထု၏ လှုပ်ရှားမှုများ ==
===ဝန်ထမ်းများ အာဏာဖီဆန်ရေး လှုပ်ရှားမှုများ===
[[File:A young protester in Yangon.jpg|thumb|left|စစ်အာဏာသိမ်းမှုကို ဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြနေသော လူငယ်တစ်ဦး]]
[[File:Civil Disobedience under Hleden Bridge.jpg|thumb|left|လှည်းတန်းခုံးကျော်တံတားအောက်မှ ဆန္ဒပြသူများ]]
[[File:Protest against military coup (9 Feb 2021, Hpa-An, Kayin State, Myanmar) (3).jpg|thumb|left|ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့က ဘားအံမြို့တွင် ဆန္ဒပြနေသော တူညီဝတ်စုံဝတ် ကျောင်းဆရာဆရာမများ]]
ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ရက်နေ့ညနေပိုင်းတွင် ဆက်သွယ်ရေးလိုင်းများ ပြန်လည် ရရှိပြီးနောက် တိုင်းပြည်အနှံ့ရှိ ဆေးရုံများမှ လက်ထောက်ဆရာဝန်များမှ အလုပ်မဆင်းကာ [[အာဏာဖီဆန်ရေး ပြည်သူ့လှုပ်ရှားမှု|အာဏာဖီဆန်ကြရန်]] ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီ ၂ရက်နေ့တွင် အလုပ်မဆင်းပဲ နေခဲ့ကြလေသည်။ နောက်ရက်များတွင် အခြားသောဆေးရုံများမှ ဆေးဝန်ထမ်းများပါ ပါဝင်လာခဲ့ကြသည်။ နောက်ရက်များတွင် ဆရာဝန်များသာမက အခြားသော ဝန်ထမ်းများပါ ပါဝင်လာခဲ့ကြသည်။

[[မန္တလေးမြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ|မန္တလေးမြို့တော် စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီ]]မှ ကော်မတီဝင် ၁၃ဦးတွင် ၆ဦးမှာ နုတ်ထွက်ခဲ့ကြောင်း မန္တလေး ဒုတိယမြို့တော်ဝန် ဦးရဲမွန်မှ လူမှုကွန်ယက်မှတစ်ဆင့် ပြောကြားခဲ့သည်။  
အာဏာဖီဆန်ရေးလှုပ်ရှားမှုများသည် လူမှုကွန်ယက်များမှတစ်ဆင့် ကျယ်ပြန့်လာပြီး နေပြည်တော်ရှိ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံးများမှ ဝန်ထမ်းများပါ ပါဝင်ခဲ့သည်။

ကိုဗစ် ကာကွယ်ဆေးထိုးလုပ်ငန်းများ ဖေဖော်ဝါရီ ၉ ရက်နေ့တွင် ရပ်တန့်သွားခဲ့ကာ နိုင်ငံ၏ ကိုဗစ်-၁၉ စစ်ဆေးခြင်းစနစ် ရပ်တန့်သွားခြင်းအပါအဝင် နိုင်ငံတွင်းရှိ ဆေးရုံအများအပြား ပိတ်သိမ်းခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Health Care Feels The Pinch as Myanmar Medical Workers Join Civil Disobedience Movement |url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/health-care-02092021173347.html |access-date=10 February 2021 |work=Radio Free Asia |date=9 February 2021 |language=en |archive-date=15 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210215024521/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/health-care-02092021173347.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:51&quot;/&gt;

အလုပ်သမားဆန္ဒပြခြင်းများသည် လျင်မြန်စွာပြန့်နှံ့သွားကာ မြန်မာနိုင်ငံဆရာဆရာများအဖွဲ့ချုပ်မှ ဆရာဆရာမများစွာ ပါဝင်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:11&quot;/&gt; ယခင်က ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဦးဆောင်ခဲ့သော [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန]]မှ ဝန်ထမ်းများလည်း ဆန္ဒပြမှုတွင် ပါဝင်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:12&quot;/&gt; ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော်ရှိ [[စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန]]မှ ဝန်ထမ်းများသည် လှုပ်ရှားမှုအတွင်းသို့ ပါဝင်လာကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=စစ်အစိုးရကို နေပြည်တော်က နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းတွေ ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/nld-government-staff-against-military-coup-02042021030530.html|access-date=4 February 2021|publisher=Radio Free Asia|language=my|archive-date=18 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210218191412/https://www.rfa.org/burmese/news/nld-government-staff-against-military-coup-02042021030530.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် ကြေးစင်တောင်ကြေးနီသတ္တုတွင်းမှ လုပ်သား သုံးရာကျော်သည်လည်း ဆန္ဒပြမှုတွင် ပါဝင်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Irrawaddy_6Feb_copper_miners&quot;/&gt;

ဖေဖော်ဝါရီ ၅ ရက်နေ့အရ အစိုးရဆေးရုံ ၉၁ ရုံ၊ တက္ကသိုလ်နှင့် ကောလိပ် ၁၈ ခု၊ ၇၉ မြို့နယ်မှ အစိုးရဌာန ၁၂ ခုတို့ရှိ အုပ်ချုပ်ရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ ပညာရေးဝန်ထမ်းများနှင့် ကျောင်းသားကျောင်းသူများ ဆက်လက်ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Irrawaddy_5Feb_strike&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Irrawaddy_6Feb_protests&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|date=5 February 2021|title=Civilian Disobedience Campaign' takes flight in Myanmar|url=https://www.mmtimes.com/news/civilian-disobedience-campaign-takes-flight-myanmar.html|access-date=5 February 2021|newspaper=The Myanmar Times|archive-date=5 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210205055420/https://www.mmtimes.com/news/civilian-disobedience-campaign-takes-flight-myanmar.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[File:2021 Civil Disobedience at Hledan.jpg|thumb|left|ရန်ကုန် လှည်းတန်းလမ်းဆုံတွင် ဆန္ဒပြနေကြစဉ်]]
နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများဖြစ်ကြသော ကြေးမုံနှင့် မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာတို့မှ ဝန်ထမ်းများ လှုပ်ရှားမှုတွင် ပါဝင်လာမည်ဆိုသော သတင်းများလည်း ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:20&quot;&gt;{{Cite web|date=8 February 2021|title=Media group worries over press freedom in Myanmar under military rule|url=https://www.mmtimes.com/news/media-group-worries-over-press-freedom-myanmar-under-military-rule.html|access-date=8 February 2021|website=The Myanmar Times|archive-date=8 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210208122455/https://www.mmtimes.com/news/media-group-worries-over-press-freedom-myanmar-under-military-rule.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၈ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာ့ မီးရထား]]မှ ဝန်ထမ်းများအားလုံး အာဏာဖီဆန်ရေး လှုပ်ရှားမှုတွင် ပါဝင်လာသဖြင့် မီးရထားလုပ်ငန်းတစ်ခုလုံး လုံးဝရပ်တန့်ခဲ့ရသည်။ ဘဏ်ဝန်ထမ်းများ အာဏာဖီဆန်ရေးလှုပ်ရှားမှုတွင် ပါဝင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဝန်ထမ်းမလုံလောက်မှုဖြစ်ကာ ဘဏ်ခွဲများအား ယာယီပိတ်ထားမည်ဖြစ်ကြောင်း [[ကမ္ဘောဇဘဏ်လီမိတက်|ကမ္ဘောဇဘဏ်]]က ဖေဖော်ဝါရီ ၈ ရက်နေ့တွင် ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:21&quot;&gt;{{Cite web|date=8 February 2021|title=KBZ Bank temporarily shuts down all branches|url=https://www.mmtimes.com/news/kbz-bank-temporarily-shuts-down-all-branches.html|access-date=8 February 2021|website=The Myanmar Times|archive-date=23 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210223011614/https://www.mmtimes.com/news/kbz-bank-temporarily-shuts-down-all-branches.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; အလားတူ အခြားသော ဘဏ်များသည်လည်း ဝန်ထမ်းများ ဆန္ဒပြခြင်းကြောင့် သက်ရောက်မှုများ ရှိခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:21&quot;/&gt; ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်]]မှ ဝန်ထမ်းအချို့သည် လှုပ်ရှားမှုတွင် ပါဝင်လာခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=10 February 2021|title=Central Bank of Myanmar Staff Join Anti-Coup Protests|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/central-bank-myanmar-staff-join-anti-coup-protests.html|access-date=10 February 2021|website=The Irrawaddy|language=en-US|archive-date=23 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210223054453/https://www.irrawaddy.com/news/burma/central-bank-myanmar-staff-join-anti-coup-protests.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများ လုပ်ငန်းခွင်အတွင်းသို့ ပြန်လာ၍ တာဝန်ထမ်းဆောင်ကြရန် မေတ္တာရပ်ခံစာကို နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာဖြစ်သည့် [[မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာ|မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ]]တွင် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် ထည့်သွင်းဖော်ပြခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|last=|first=|date=9 February 2021|title=Request To Health Workers|url=https://www.gnlm.com.mm/request-to-health-workers/|access-date=10 February 2021|website=Global New Light Of Myanmar|language=en-US|archive-date=17 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210217063519/https://www.gnlm.com.mm/request-to-health-workers/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ဝန်ထမ်းများအနေဖြင့် မိမိတို့ခံစားချက်များအား ဘေးဖယ်ကာ လုပ်ငန်းခွင်သို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်ကြရန် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=12 February 2021|title=Tatmadaw leader urges civil servants to return to work amid continued protests|url=https://www.mmtimes.com/news/tatmadaw-leader-urges-civil-servants-return-work-amid-continued-protests.html|access-date=16 February 2021|website=The Myanmar Times|archive-date=13 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213021527/https://www.mmtimes.com/news/tatmadaw-leader-urges-civil-servants-return-work-amid-continued-protests.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက ဆန္ဒပြလျက်ရှိသော နိုင်ငံဝန်ထမ်းများအား အလုပ်ခွင်ပြန်လည်ဝင်ရောက်ရန် အာဏာပိုင်များက ကြာရှည်စောင့်ဆိုင်းနေမည်မဟုတ်ကြောင်း သတိပေးပြောကြားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=17 February 2021|title=Myanmar's military warns civil servants joining protests|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmars-military-warns-civil-servants-joining-protests.html|access-date=17 February 2021|website=The Myanmar Times|archive-date=17 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210217062628/https://www.mmtimes.com/news/myanmars-military-warns-civil-servants-joining-protests.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

မြန်မာမိုဘိုင်းစက်မှုအသင်းနှင့် မြန်မာအလှကုန်အသင်းတို့အပါအဝင် စက်မှုလက်မှုအဖွဲ့အစည်းတို့က အစိုးရဌာနများနှင့် ပူးတွဲလုပ်ဆောင်ခြင်းများအား ရပ်နားခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=15 February 2021|title=Myanmar Mobile Industry Association suspends cooperation with govt|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-mobile-industry-association-suspends-cooperation-govt.html|access-date=17 February 2021|website=The Myanmar Times|archive-date=15 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210215173600/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-mobile-industry-association-suspends-cooperation-govt.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့အထိ နောက်ဆုံးစာရင်းများအရ ဝန်ကြီးဌာန ၂၂ ခုတို့မှ အစိုးရဌာန ၈၅၈ ခုသည် အာဏာဖီဆန်ရေး လှုပ်ရှားမှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://cdm2021.com/ |accessdate=16 February 2021 |archivedate=14 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210414102348/https://cdm2021.com/ }}&lt;/ref&gt;

ရန်ကုန်မြို့၏ အဓိကဆိပ်ကမ်းလေးခုမှ ကုန်ပစ္စည်းများအား သယ်ယူပို့ဆောင်ရန် ငြင်းဆိုသည့် ထရပ်ကားမောင်းသူများ၏ ဆန္ဒပြမှုသည်လည်း ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ မြန်မာကွန်တိန်နာထရပ်ကားအသင်းမှ တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး၏ အဆိုအရ ထရပ်ကားမောင်းသူ ၄၀၀ ခန့်၏ ၉၀ % သည် ဆန္ဒပြမှုတွင် ပါဝင်လျက်ရှိကာ၊ အရေးကြီး စားသောက်ကုန်၊ ဆေးဝါးနှင့် အဝတ်အထည်များကိုသာ သယ်ယူပို့ဆောင်မည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2021-02-25-containers-pile-up-at-myanmar-ports-as-coup-protests-snarl-trade/|title=Newsdeck: Containers Pile Up at Myanmar Ports as Coup Protests Snarl Trade|date=25 February 2021|website=Daily Maverick|access-date=25 February 2021|archive-date=27 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210227015540/https://www.dailymaverick.co.za/article/2021-02-25-containers-pile-up-at-myanmar-ports-as-coup-protests-snarl-trade/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==== တပ်မတော်ဆိုင်ရာ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ သပိတ်မှောက်မှု ====
[[၃ ဖေဖော်ဝါရီ|ဖေဖော်ဝါရီ ၃ရက်]]နေ့တွင် စစ်အစိုးရမှ ထုတ်လုပ်သော ပစ္စည်းများကို မသုံးစွဲကြရန် တိုက်တွန်းပြီး သပိတ်မှောက်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;:13&quot;&gt;{{cite web|date=2021-02-03|title=Myanmar calls for boycott of Tatmadaw linked products and services|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-calls-boycott-tatmadaw-linked-products-and-services.html|access-date=|newspaper=The Myanmar Times|accessdate=8 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204175514/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-calls-boycott-tatmadaw-linked-products-and-services.html}}&lt;/ref&gt;ထိုအထဲတွင် [[မိုင်တဲလ် မြန်မာ|မိုင်တဲ]] ဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်း၊ မြန်မာ၊ မန္တလေးနှင့် ဒဂုံဘီယာများ၊ ကော်ဖီများ၊ [[မင်းအောင်လှိုင်|အာဏာသိမ်း စစ်ခေါင်းဆောင်]]၏ [[ခင်သီရိသက်မွန်|သမီး]]ဖြစ်သူ ပိုင်ဆိုင်သော [[သတ္တမမြောက်အာရုံ]] (7th Sense Creation) &lt;ref name=&quot;:22&quot;&gt;{{cite web|title=Military Chief's Family Members Spend Big on Blockbuster Movies, Beauty Pageants|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-chiefs-family-members-spend-big-on-blockbuster-movies-beauty-pageants|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201215082136/https://www.myanmar-now.org/en/news/military-chiefs-family-members-spend-big-on-blockbuster-movies-beauty-pageants|archive-date=15 December 2020|access-date=|agency=Myanmar NOW}}&lt;/ref&gt;တို့ပါဝင်သည်။ 

စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ အင်ဂျင်နီယာ ၇၁ ဦးက မိုင်တဲ မှ နုတ်ထွက်ကာ ဆန္ဒပြမှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:11&quot;/&gt; အရောင်းဆိုင်အချို့သည် ဆိုင်မှ မြန်မာဘီယာရောင်းချခြင်းကို ဖယ်ရှားခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;frontiermyanmar.net&quot;&gt;{{cite web|date=8 February 2021|title=MYANMAR PROTESTS LIVE: Tens of thousands gathering in Yangon, demonstrations in other major cities |url=https://www.frontiermyanmar.net/en/myanmar-protests-live-tens-of-thousands-gathering-in-yangon-demonstrations-in-other-major-cities/|access-date=8 February 2021|publisher=Frontier Myanmar|archive-date=21 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210221104942/https://www.frontiermyanmar.net/en/myanmar-protests-live-tens-of-thousands-gathering-in-yangon-demonstrations-in-other-major-cities/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်ပိုင် [[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်|မြန်မာ့စီးပွားရေးဦးပိုင်လိမိတက်]]၏ မြန်မာဘီရူဝါရီနှင့် လက်တွဲလုပ်ဆောင်နေခြင်းအား ရပ်တန့်မည်ဖြစ်ကြောင်း ကီရင်ကုမ္ပဏီက ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:192&quot;&gt;{{cite web|title=Japan's Kirin ends Myanmar beer tie-up with an army-owned partner after coup|url=https://news.trust.org/item/20210205070108-ktqjw/|access-date=8 February 2021|publisher=Thomson Reuters Foundation|archive-date=5 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210205091809/http://news.trust.org/item/20210205070108-ktqjw/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; မြန်မာဘီယာအပါအဝင် ဘီယာအမှတ်တံဆိပ်များစွာထုတ်လုပ်လျက်ရှိသော မြန်မာဘီရူဝါရီသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဈေးကွက် ၈၀ % အား ရရှိထားသူဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;:192&quot;/&gt; မြန်မာ့စီးပွားရေးဦးပိုင်လိမိတက်မှ ပိုင်ဆိုင်သော ဗာဂျီးနီးယား ဆေးလိပ်ကုမ္ပဏီတွင် ရှယ်ယာ ၄၉ % ပါဝင်ထားသည့် စင်ကာပူဆေးလိပ်ကုမ္ပဏီ၏ ရှယ်ယာများအား ထုတ်နှုတ်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း [[:en:Razer Inc.|Razer Inc.]]၏ ပူးတွဲတည်ထည်သူ Lim Kaling က ဖေဖော်ဝါရီလ ၈ ရက်နေ့တွင် ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:26&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.straitstimes.com/business/companies-markets/razer-co-founder-and-director-lim-kaling-pulls-out-of-myanmar-joint|title=Razer co-founder and director Lim Kaling pulls out of Myanmar joint venture |first=Angela|last=Tan|date=9 February 2021|access-date=9 February 2021|newspaper=The Straits Times|archive-date=20 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210220104458/https://www.straitstimes.com/business/companies-markets/razer-co-founder-and-director-lim-kaling-pulls-out-of-myanmar-joint|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ဗာဂျီးနီးယားကုမ္ပဏီအနေဖြင့် Red Ruby နှင့် Premium Gold အမည်ရှိ နာမည်ရ စီးကရက်နှစ်မျိုးအား ထုတ်လုပ်ရောင်းချလျက်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;:26&quot;/&gt;

=== သံပုံးတီးပွဲများ ===
အာဏာသိမ်းခံရသည့် ညမှစတင်ကာ ရန်ကုန်မြို့ရှိ နေအိမ်၊ တိုက်ခန်းများတွင် ည ၈နာရီ အချိန်မှ ၈နာရီ ၁၅ မိနစ် အထိ သံပုံးများတီးခဲ့ကြသည်။ မကောင်းဆိုးဝါးများကို သံပုံးတီး၍ နှင်သည့် အလေ့အထကို ဆန္ဒပြမှုတွင် အသုံးပြုကြခြင်းဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|date=4 February 2021|title=Myanmar coup: army blocks Facebook access as civil disobedience grows|url=http://www.theguardian.com/global-development/2021/feb/04/myanmar-coup-army-blocks-facebook-access-as-civil-disobedience-grows|access-date=4 February 2021|newspaper=The Guardian|archive-date=15 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211215210432/https://www.theguardian.com/global-development/2021/feb/04/myanmar-coup-army-blocks-facebook-access-as-civil-disobedience-grows|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|date=2 February 2021|title=Anti-coup protests ring out in Myanmar's main city|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics/anti-coup-protests-ring-out-in-myanmars-main-city-idUSKBN2A139S|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210203131442/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics/anti-coup-protests-ring-out-in-myanmars-main-city-idUSKBN2A139S|archive-date=3 February 2021|access-date=3 February 2021|work=Reuters}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Myanmar coup latest: UN Security Council stops short of issuing statement|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-coup-latest-UN-Security-Council-stops-short-of-issuing-statement|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210203015938/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-coup-latest-UN-Security-Council-stops-short-of-issuing-statement|archive-date=3 February 2021|access-date=2 February 2021|publisher=Nikkei Asia}}&lt;/ref&gt; နောက်ရက်များတွင် တိုင်းပြည်အနှံ့တွင် တီးခဲ့ကြသည်။ သံပုံးတီးသံနှင့်အတူ [[ဒီမိုကရေစီ]]လှုပ်ရှားမှု၏ ပြယုဂ်တစ်ခုဖြစ်သော [[ကမ္ဘာမကြေဘူး]] သီချင်းနှင့် [[အရေးကြီးပြီ|အရေးကြီးပြီ (သွေးသစ္စာ)]] သီချင်းတို့ကို သီဆို ဟစ်ကြွေးကြသည်။ မန္တလေးမြို့တွင် သံပုံးတီးသူ အယောက် ၃၀ ခန့် ဖမ်းဆီးခံရခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=30 arrested in Mandalay for pot-banging movement in protest against military coup|url=https://elevenmyanmar.com/news/30-arrested-in-mandalay-for-pot-banging-movement-in-protest-against-military-coup|access-date=6 February 2021|publisher=Eleven Media Group Co., Ltd|archive-date=19 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210819062431/https://elevenmyanmar.com/news/30-arrested-in-mandalay-for-pot-banging-movement-in-protest-against-military-coup|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== ဆန္ဒပြပွဲများ ===
ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့ ညနေ ၈ နာရီ၌ အချို့သော ရန်ကုန်သားများသည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အားစေလွှတ်ရန် ၁၅ မိနစ်မျှ ထွက်ရောက် ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=စစ်အာဏာသိမ်းမှုကို အနုနည်းအာဏာဖီဆန်မှု တချို့ရှိလာခြင်း|url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-civil-disobedience-movement-/5762587.html|access-date=2021-02-02|website=ဗွီအိုအေ|language=my}}&lt;/ref&gt; [[မန္တလေးမြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ|မန္တလေးစည်ပင်]]မှ အဖွဲ့ဝင် ၆ ယောက်သည် ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်တွင် လုပ်ငန်းမှထွက်ခွာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-03|title=Mandalay vice mayor, MCDC members resign|url=https://www.mmtimes.com/news/mandalay-vice-mayor-mcdc-members-resign.html|access-date=2021-02-03|website=The Myanmar Times|accessdate=9 February 2021|archivedate=8 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210208020329/https://www.mmtimes.com/news/mandalay-vice-mayor-mcdc-members-resign.html}}&lt;/ref&gt; ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် [[ဆေးတက္ကသိုလ် (မန္တလေး)|မန္တလေးဆေးတက္ကသိုလ်]]ရှေ့၌ လူအယောက် ၃၀ ဆန္ဒပြခဲ့ကြရာ ဖမ်းဆီးခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ဖေဖေါ်ဝါရီလ (၆) ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ လှည်းတန်းသို့ အထည်ချုပ်အလုပ်သမားများ ၃၀၀၀ ကျော် ချီတက်မှုပြုလုပ်ခဲ့ပြီးဆန္ဒပြခဲ့သည်။ ထိုမှစ၍ ဆန္ဒပြမှုသည် အရှိန်အဟုန်ဖြင့် များပြားလာခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-04|title=Mandalay citizens protest against Tatmadaw rule|url=https://www.mmtimes.com/news/mandalay-citizens-protest-against-tatmadaw-rule.html|access-date=2021-02-04|website=The Myanmar Times|accessdate=9 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204113803/https://www.mmtimes.com/news/mandalay-citizens-protest-against-tatmadaw-rule.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Four arrested in Mandalay after street protest against military coup|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/four-arrested-in-mandalay-after-street-protest-against-military-coup|access-date=2021-02-04|website=Myanmar NOW|language=en}}&lt;/ref&gt; ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် ညမထွက်ရ အမိန့် ပုဒ်မ ၁၄၄ ကိုထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ထို ထုတ်ပြန်ချက်တွင် လူ ၅ ဦးထက် ပိုမစုရဟု ပါသော်လည်း အလုပ်သမားသမဂ္ဂများ၊ ကျောင်းသားသမဂ္ဂများ၊ မိဘပြည်သူလူထုများသည် ယင်းအမိန့်အာဏာကို ဖီဆန်၍ ဆက်လက်ဆန္ဒပြခဲ့သည်။ ဆန္ဒပြမှုမှာ တစ်နိုင်ငံလုံးအနှံ့ အရှိန်အဟုန် မြင့်တက်လာခဲ့သည်။  ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် လူငယ်များသည် ဆန္ဒပြနည်း အသစ်အဆန်းများကို အသုံးပြုပြီး ငြိမ်းချမ်းစွာ ဆက်လက်ဆန္ဒပြခဲ့သည်။ [[လွိုင်ကော်မြို့]] ရဲတပ်ဖွဲ့မှ ရဲ အယောက် ၄၀ သည် ဆန္ဒပြ ပြည်သူများနှင့် ပူးပေါင်းခဲ့ပြီး ထိုရဲများကို ဖမ်းဆီးရန် လွှတ်လိုက်သော ရဲ ၉ ယောက်သည်လည်း ပြည်သူနဲ့ ပူးပေါင်းခဲ့သည်။
ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ [[ပြည်ထောင်စုနေ့]]တွင် [[မွန်ပြည်နယ်]]၊ [[မော်လမြိုင်မြို့]]ရှိ ဆန္ဒပြပွဲကို ရဲတပ်ဖွဲ့က ပစ်ခတ်နှိမ်နှင်းပြီး ဖမ်းဆီးမှုများ ရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-12|title=Myanmar protests: shots heard in southeast city as police disperse crowd|url=https://www.scmp.com/news/asia/southeast-asia/article/3121563/myanmar-military-pardons-23000-prisoners-protests-rage|access-date=2021-02-12|website=South China Morning Post|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;{{Cite news|last=Limited|first=Bangkok Post Public Company|title=Protesters defy Myanmar junta, shots fired in Mawlamyine|work=Bangkok Post|url=https://www.bangkokpost.com/world/2067231/protesters-defy-myanmar-junta-shots-fired-in-mawlamyine|access-date=2021-02-12}}&lt;/ref&gt;

ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်နံနက်တွင် [[မူဆယ်မြို့]]၌ လူထုအင်အား သောင်းဂဏန်းမျှ ဆန္ဒဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။  ဆန္ဒဖော်ထုတ်သောလူထု အတွင်းသို့ အရပ်ဝတ်ဖြင့် ဓားလက်နက်များ ကိုင်ဆောင်ထားသော လူငါးဦးသည် လူထုအား ရန်ရှာမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သောကြောင့် ဆန္ဒပြလူထုမှ ထိမ်းသိမ်းကာ ရဲဌာနသို့အပ်နှံခဲ့လေသည်။ အာဏာပိုင်များမှ ဆန္ဒပြလူထုအတွင်းသို့ သေနတ်ပစ်ဖောက် ဖြိုခွင်းမှုများရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-28|title=မူဆယ်တွင် ဆန္ဒပြလူအုပ်အတွင်းဝင်ရောက်ရောနှောကာ ဓားကိုင်ရန်ပြုသူကို လူထုမှ ဖမ်ဖမ်းဆီးပြီး ရဲလက်အပ်|url=https://www.kanbawzatainews.com/2021/02/mse.html|access-date=2021-02-28|website=ကမ္ဘောဇတိုင်း|language=my|accessdate=25 December 2021|archivedate=25 June 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200625000000/https://udn.com/news/story/121424/4659358}}&lt;/ref&gt;

[[၂၀ မတ်|မတ်လ ၂၀]] ရက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးတွင် စစ်အာဏာရှင်ဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒထုတ်ဖော်မှုပုံစံမျိုးစုံဖြင့် ဆန္ဒထုတ်ဖော်ခဲ့သည်။ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]အတွင်း တာမွေ၊ စမ်းချောင်း၊ သာကေတ၊ ဒဂုံမြို့သစ်မြောက်ပိုင်း၊ ခရမ်း၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]အတွင်း [[ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[မတ္တရာမြို့နယ်]]၊ [[အမရပူရမြို့နယ်]]၊ [[မိုးကုတ်မြို့နယ်]]၊​ ညောင်ဦးမြို့နယ်နှင့် [[မိတ္ထီလာမြို့နယ်]]၊  [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]အတွင်း ‌ဗန်းမောက် မြို့နယ် ​[[ရေဦးမြို့နယ်]]၊ [[မုံရွာမြို့နယ်]]၊ [[တန့်ဆည်မြို့နယ်]]၊ [[ကလေးမြို့နယ်]]၊ [[ပုလဲမြို့နယ်]]၊ ​[[စစ်ကိုင်းမြို့နယ်]]၊ [[ကသာမြို့နယ်]]၊ [[ကျွန်းလှမြို့နယ်]]၊ [[ရွှေဘိုမြို့နယ်]]၊ [[တမူးမြို့နယ်]]၊ [[ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်]]၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]တွင် [[မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်]]၊ [[မိုးညှင်းမြို့နယ်]]၊ [[ဗန်းမော်မြို့နယ်]]၊ [[နမ္မတီးမြို့]]၊ [[ဖားကန့်မြို့နယ်]]၊ [[မိုးကောင်းမြို့နယ်]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]တွင် [[တောင်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[နမ့်စန်မြို့နယ်]]၊ [[တာချီလိတ်မြို့နယ်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]တွင် [[လွိုင်ကော်မြို့နယ်]]၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]]တွင် [[ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[မြဝတီမြို့နယ်]]၊ [[ကော့ကရိတ်မြို့နယ်]]၊ [[ချင်းပြည်နယ်]]တွင် [[ဟားခါးမြို့နယ်]]၊ [[မင်းတပ်မြို့နယ်]]၊ [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]၊ [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]တွင် [[မကွေးမြို့နယ်]]၊ [[ပခုက္ကူမြို့နယ်]]၊ [[အောင်လံမြို့နယ်]]၊ [[ကံမမြို့နယ်]]၊ [[မင်းဘူးမြို့နယ်]]၊  [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]တွင် [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[ဒိုက်ဦးမြို့နယ်]]၊ နေပြည်တော်တွင် [[ပျဉ်းမနားမြို့နယ်]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]]တွင် [[မော်လမြိုင်မြို့နယ်]]နှင့် [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]]တွင် [[ပုသိမ်မြို့နယ်]]၊ ‌‌[[ဒေးဒရဲမြို့နယ်]] တို့တွင် ဆန္ဒထုတ်ဖော်ပွဲများပြုလုပ်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးတွင် ဆက်သွယ်ရေးခက်ခဲမှုများဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော်လည်း မြို့ရွာများအနှံအပြားတွင် နေ့စဉ်ဆန္ဒထုတ်ဖော်မှုများရှိခဲ့သည်။ မိုဘိုင်းဖုန်းအင်တာနတ်များ ဖြတ်တောက်ခဲ့သောကြောင့် ဆက်သွယ်ရေးနှင့် သတင်းအချက်အလက်များ နှောင့်နှေးမှုများနှင့် သတင်းမရရှိမှု အခက်အခဲများရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-03-20|title=မတ် ၂၀ ရက်က အနည်းဆုံးမြို့ပေါင်း ၅၀ တွင် စစ်အာဏာရှင်ဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြခဲ့|url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/6184|access-date=2021-02-04|website=Myanmar NOW|language=my}}&lt;/ref&gt;

=== ၂၀၂၀ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်ထောက်ခံမှု ===
၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲမှတဆင့် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံခဲ့ရသော လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များသည် အာဏာသိမ်းမှု၏ တရားဝင်မှုကို တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုခြင်း မရှိပါ။  ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]မှ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသူ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ၇၀ ခန့်သည် ပြည်သူလူထု၏ လုပ်ပိုင်ခွင့်ကို လိုက်နာရန်ကတိပြု၍ နေပြည်တော်တွင် လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များအဖြစ် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုခဲ့ကြသည်။ &lt;ref&gt;[https://www.frontiermyanmar.net/en/nld-lawmakers-in-nay-pyi-taw-defy-military-take-oath-of-office/ NLD lawmakers in Nay Pyi Taw defy military, take oath of office | Frontier Myanmar&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt;]&lt;/ref&gt; ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ၃၀၀ ဦးသည် [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီ]]ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ယင်းကော်မတီသည် ပထမဦးဆုံး အွန်လိုင်းမှတစ်ဆင့်ကျင်းပခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://www.irrawaddy.com/news/burma/amid-coup-myanmars-nld-lawmakers-form-committee-serve-legitimate-parliament.html Amid Coup, Myanmar's NLD Lawmakers Form Committee to Serve as Legitimate Parliament&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt;]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://apnews.com/article/myanmar-coup-politicians-a576dcd73070070877e8d567ec5e8a5c&lt;/ref&gt;
အာဏာသိမ်းအစိုးရ၏ ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီတွင် ပါဝင်ရန် ကမ်းလှမ်းချက်များကို [[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]](SNLD)၊ [[လူ့ဘောင်သစ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]](DPNS)၊ [[ကရင်အမျိုးသားပါတီ]]နှင့် [[အရှိုချင်းအမျိုးသားပါတီ]]တို့က ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ငြင်းပယ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;autogenerated2&quot;&gt;[https://elevenmyanmar.com/news/snld-dpns-reject-offer-to-participate-in-new-government SNLD, DPNS reject offer to participate in new government | Eleven Media Group Co., Ltd&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt;]&lt;/ref&gt; စစ်တပ်အာဏာသိမ်းမှုအပေါ် ကန့်ကွက်ရှုတ်ချကြောင်း၊ ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲများကို ထိခိုက်စေကြောင်းနှင့် နိုင်ငံရေးဆွေးနွေးပွဲများပြုလုပ်ရန် တောင်းဆိုကြောင်း [[ကရင်နီအမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီ]] (KNPP)က ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် တောင်းဆိုလိုက်ကြောင်း ထုတ်ပြန်သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Karenni National Progressive Party urges NLD and Tatmadaw to negotiate {{!}} The Myanmar Times&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt; |url=https://www.mmtimes.com/news/karenni-national-progressive-party-urges-nld-and-tatmadaw-negotiate.html|access-date=13 February 2021 |archive-date=19 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210819063030/https://www.mmtimes.com/news/karenni-national-progressive-party-urges-nld-and-tatmadaw-negotiate.html}}&lt;/ref&gt;

=== ဖဲကြိုးနီလှုပ်ရှားမှု ===
ဖဲကြိုးနီလှုပ်ရှားမှုကို ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများက ဦးဆောင်၍ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/entertainment/2021/02/03/237569.html “ဖဲကြိုးနီ လှုပ်ရှားမှု”ကို ထောက်ခံကြောင်း ပြသခဲ့တဲ့ နီနီခင်ဇော်&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt;]&lt;/ref&gt; ဖဲကြိုးအနီရောင်သည် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရခဲ့သော အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ အရောင်ဖြင့် တူညီသည်။ [[နီနီခင်ဇော်]]သည် ထင်ရှားသောအဆိုတော်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဆေးပညာဘွဲ့ရသူတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ ဖဲကြိုးနီလှုပ်ရှားမှုကို ထောက်ခံကြောင်း သူမရဲ့ လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာမှတစ်ဆင့် ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့သည်။ ထို့နောက် မြန်မာနိုင်ငံတဝန်းရှိ ပြည်ထောင်စုအဆင့်ဝန်ကြီးဌာနမှအစပြု၍ နိုင်ငံဝန်ထမ်းအများစုသည် ဖဲကြိုးနီလှုပ်ရှားမှုတွင် ပါဝင်လာခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့ ပါဝင်လာခြင်းသည် အာဏာသိမ်းစစ်အစိုးရကို ဆန့်ကျင်ကြောင်း၊ ကန့်ကွက်ကြောင်းနှင့် အလိုမရှိကြောင်း ပြသခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် ကြေးစင်တောင်ကြေးနီစီမံကိန်းမှ လုပ်သားများပါဝင်ခဲ့ပြီး ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်နေ့တွင် သာကေတစက်မှုဇုံရှိ အထည်ချုပ်လုပ်ငန်းဝန်ထမ်းများ ပါဝင်လာခဲ့ကြသည်။ [[ကရင်ပြည်နယ်]] ဘားအံနည်းပညာ အထက်တန်းကျောင်းမှ ကျောင်းအုပ်ဆရာမ ဒေါက်တာဒေါ်ချိုယုမွန်ကို ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့မနက်ပိုင်းတွင် ဖဲကြိုးနီလှုပ်ရှားမှုလုပ်သောကြောင့် မြို့နယ်ရဲတပ်ဖွဲ့က ဖမ်းဆီးလိုက်သည်။ ဖဲကြိုးနီလှုပ်ရှားမှုမှာ ပါဝင်ခဲ့တဲ့အတွက် မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ဦးဇေထက်အောင်က သူ့ကို ပုဒ်မ ၅၀၅ ခဖြင့် တရားစွဲဆိုခဲ့ကြောင်း၊ အာမခံမပေးဘဲ ဘားအံအကျဉ်းထောင်ကို ခေါ်ဆောင်သွားကြောင်း သိရသည်။&lt;ref&gt;[https://www.rfa.org/burmese/news/university-headmistress-aressted-for-participating-anti-military-activities-02052021192149.html ဖဲကြိုးနီလှုပ်ရှားမှု လုပ်ခဲ့လို့ ဘားအံနည်းပညာကျောင်းအုပ် အဖမ်းခံရ — မြန်မာဌာန&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt;]&lt;/ref&gt; ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများ၊ ပညာရေးဝန်ထမ်းများ၊ အင်ဂျင်နီယာများ၊ အထွေထွေဝန်ထမ်းများ၊ ဘဏ်ဝန်ထမ်းများနှင့် အစိုးရဝန်ထမ်းများ သည် ဖဲကြိုးနီလှုပ်ရှားမှုတွင် ပါဝင်လာကြသည်။&lt;ref&gt;https://www.bbc.com/burmese/burma-55953458&lt;/ref&gt;

=== လူမှုကွန်ရက် ===
မြန်မာဆယ်လီဘရစ်တီများဖြစ်ကြသော [[ပိုင်တံခွန်]]နှင့် [[ဒေါင်း (သရုပ်ဆောင်)|ဒေါင်း]]တို့သည် ပြည်သူတို့၏သပိတ်မှောက်မှုတို့ကို ထောက်ခံကြောင်း ပို့စ်များတင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{cite web|date=3 February 2021|title=Here's who is standing up against Myanmar's coup {{!}} Coconuts Yangon|url=https://coconuts.co/yangon/news/heres-who-is-standing-up-against-myanmars-coup/|access-date=7 February 2021|publisher=Coconuts|archive-date=19 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210819070043/https://coconuts.co/yangon/news/heres-who-is-standing-up-against-myanmars-coup/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|date=3 February 2021|title=Myanmar celebs and artists stand against the military coup|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-celebs-and-artists-stand-against-military-coup.html|access-date=7 February 2021|newspaper=The Myanmar Times|archive-date=14 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211114202939/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-celebs-and-artists-stand-against-military-coup.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; လူမှုကွန်ယက်တွင် ထင်ရှားသူများဖြစ်သော [[စိုင်းစိုင်းခမ်းလှိုင်]]နှင့် [[နေခြည်ဦး]]တို့သည် ဆန္ဒပြမှုများအပေါ် တစ်စုံတစ်ရာပြောဆိုခြင်းမရှိဘဲ ငြိမ်သက်နေခဲ့သည့်အတွက် အွန်လိုင်းထောက်ခံသူအရေအတွက်များ သိသိသာသာကျဆင်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|date=14 February 2021|title=Vitriol in cyberspace for celebrities who stayed silent |url=https://www.frontiermyanmar.net/en/vitriol-in-cyberspace-for-celebrities-who-stayed-silent/|access-date=16 February 2021|publisher=Frontier Myanmar|archive-date=14 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210214130149/https://www.frontiermyanmar.net/en/vitriol-in-cyberspace-for-celebrities-who-stayed-silent/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ဖေဖော်ဝါရီ ၇ ရက်တွင် [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|ဦးသန်းရွှေ]]၏သမက်ဖြစ်သူ နေစိုးမောင်သည် ဖေ့စ်ဘွတ်ပေါ်တွင် ဆန္ဒပြသူများကိုထောက်ခံကြောင်း ပို့စ်တင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{cite web|title=Anti-coup mass protests take place in cities across Myanmar|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/anti-coup-mass-protests-take-place-in-cities-across-myanmar|access-date=7 February 2021|publisher=Myanmar NOW|archive-date=27 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211027061528/https://www.myanmar-now.org/en/news/anti-coup-mass-protests-take-place-in-cities-across-myanmar|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

မြန်မာအင်တာနက်အသုံးပြုသူများသည် #SayNototheCoup၊ #RespectOurVotes၊ #HearTheVoiceofMyanmar၊ #SaveMyanmar၊ နှင့် #CivilDisobedience တို့ကိုရေးသားခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;:7&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot;/&gt; အာဏာသိမ်းပိုက်ပြီး ၁ ရက်အကြာ &quot;#SaveMyanmar&quot; ကို ဖေ့စ်ဘွတ်အသုံးပြုသူပေါင်း ၃၂၅,၀၀၀ ကျော် ရေးသားခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{cite web|date=2 February 2021|title=Coup sparks outcry on Myanmar social media as West ponders next step|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2021/02/02/asia-pacific/myanmar-coup-day-2/|access-date=7 February 2021|newspaper=The Japan Times|archive-date=19 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210819070059/https://www.japantimes.co.jp/news/2021/02/02/asia-pacific/myanmar-coup-day-2/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ဆိုရှယ်မီဒီယာအသုံးပြုသူများသည် မိမိတို့၏ပရိုဖိုင်ပုံများကို အနက်နှင့် အနီရောင်သို့ ပြောင်းလဲထားကြသည်။&lt;ref name=&quot;:3&quot;/&gt; ထို့အပြင် [[မင်းအောင်လှိုင်]]၏ အရပ်အမြင့်ကိုလည်း ၄ ပေ ၈ လက်မဟု သရော်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|date=5 February 2021|title=Myanmar army chief mocked online for short stature in doctored photo|url=https://factcheck.afp.com/myanmar-army-chief-mocked-online-short-stature-doctored-photo|access-date=8 February 2021|publisher=Fact Check|archive-date=11 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210911160659/https://factcheck.afp.com/myanmar-army-chief-mocked-online-short-stature-doctored-photo|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ထို့အပြင် အွန်လိုင်းဆန္ဒပြသူများသည် အာရှတွင် ဒီမိုကရေစီလှုပ်ရှားမှုတစ်ခုအဖြစ် တွင်ကျယ်သော [[နို့လက်ဖက်ရည်မဟာမိတ်]]တွင်လည်း ပါဝင်ဆင်နွဲခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|date=4 February 2021|title=#MilkTeaAlliance has a new target brewing: Myanmar's military|url=https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3120526/asias-milkteaalliance-has-new-target-brewing-generals-behind|access-date=5 February 2021|newspaper=South China Morning Post|archive-date=23 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210223094651/https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3120526/asias-milkteaalliance-has-new-target-brewing-generals-behind|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== ကားပျက်လှုပ်ရှားမှုနှင့် အနှေးကားမောင်း လှုပ်ရှားမှု ===
၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ရှိ ရှုပ်ထွေးသော လမ်းမများပေါ်တွင် ကားများထူးဆန်းစွာ ပျက်ကာ လမ်းပိတ်စေသည့် လှုပ်ရှားမှုကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြကာ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များနှင့် ရဲတပ်ဖွဲ့များ သွားလာခြင်းနှင့် အစိုးရဝန်ထမ်းများ အလုပ်တက်ရန် သွားရောက်ခြင်းတို့ကို အနှောက်အယှက်ဖြစ်စေခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=Protesters create gridlock in Yangon amid fears of violence|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/2/17/myanmar-un-warning-protests|access-date=18 February 2021|website=aljazeera.com|archive-date=18 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210218082425/https://www.aljazeera.com/news/2021/2/17/myanmar-un-warning-protests|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:38&quot;&gt;{{cite web|title='Broken-down' cars bring Myanmar streets to standstill in coup protest|url=https://www.msn.com/en-gb/news/world/broken-down-cars-bring-myanmar-streets-to-standstill-in-coup-protest/ar-BB1dN2yl|access-date=18 February 2021|website=msn.com|archive-date=19 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210219002335/https://www.msn.com/en-gb/news/world/broken-down-cars-bring-myanmar-streets-to-standstill-in-coup-protest/ar-BB1dN2yl|url-status=live}}&lt;/ref&gt; နောက်တစ်ရက်ဖြစ်သော ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈ ရက်နေ့တွင်လည်း လမ်းပိတ်စေရန်အတွက် ကားပျက်လှုပ်ရှားမှုနှင့် အတူ ကားများကို နှေးကွေးစွာ မောင်းနှင်ကြသည့် လှုပ်ရှားမှုကိုလည်း ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;:38&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|date=18 February 2021|title=Protesters out again in Myanmar, police use water cannon in capital|work=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-idUSKBN2AI03Q|access-date=18 February 2021|archive-date=18 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210218062125/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-idUSKBN2AI03Q|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== အသံတိတ်သပိတ်များ === 
စစ်အာဏာသိမ်း တစ်နှစ်ပြည့်သည့် ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် မြန်မာပြည်သူများက အသံတိတ်သပိတ်ကို ဆင်နွဲခဲ့ကြပြီး အပြင်မထွက်၊ ဈေးပိတ်၊ ဆိုင်ပိတ်ကာ အိမ်တွင်သာ နေခဲ့ကြရာ မြို့များရှိ လမ်းမများပေါ်တွင် လူသူကင်းမဲ့ကာ ခြောက်ကပ်နေခဲ့သည်။ စစ်အာဏာရှင်များက အသံတိတ်သပိတ်တွင် ပါဝင်သူများကို အကြမ်းဖက်မှုဥပဒေနှင့် တည်ဆဲဥပဒေများအရ အရေးယူမည်ဖြစ်ကြောင်း ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=A Year After Coup, Myanmar Is Mired in Conflict and Chaos |url=https://www.nytimes.com/2022/02/01/world/asia/myanmar-coup-anniversary-sanctions.html|date=1 February 2022 |work=NY Times |access-date=1 February 2022 |archive-date=1 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220201162544/https://www.nytimes.com/2022/02/01/world/asia/myanmar-coup-anniversary-sanctions.html|url-status=live }}&lt;/ref&gt; လူမှုကွန်ယက်ပေါ်တွင် ထိုနေ့၌ ဆိုင်ပိတ်ကြောင်း ရေးသားကာ အသံတိတ်သပိတ်ပြုလုပ်သည့် ဆိုင်ပိုင်ရှင်များအား အရေးယူသင့်ကြောင်း တပ်မတော်ထောက်ခံသူ ဟန်ငြိမ်းဦးက သူ၏ တယ်လီဂရမ် ချန်နယ်တွင် ရေးသားဖော်ပြပြီးနောက် လူ ၂၀၀ ခန့် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Myanmar junta using social media to track its opponents |url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/social-media-03032022175020.html|work=Radio Free Asia |date=3 March 2022 |language=en |access-date=16 March 2022 |archive-date=16 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220316201632/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/social-media-03032022175020.html|url-status=live }}&lt;/ref&gt;

အာဏာသိမ်း နှစ်နှစ်ပြည့်သည့် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင်လည်း မနက် ၁ဝ နာရီမှ ညနေ ၃ နာရီအတွင်း အိမ်ပြင်မထွက်ဘဲ အသံတိတ်သပိတ်ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် လူစည်ကားစေရန် ပုဂံ၊ ညောင်ဦး၊ မကွေး၊ မန္တလေး၊ ပဲခူးမြို့များတွင် ဇန်နဝါရီ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ဆိုင်ကယ်၊ ကားလိုင်စင်များ စစ်ဆေး ဖမ်းဆီးပြီး ဖေဖော်ဝါရီ ၁ရက်နေ့ အသံတိတ်သပိတ်ပြုလုပ်မည့် အချိန်တွင် လာရောက်ရွေးခိုင်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=အသံတိတ်သပိတ် မလုပ်နိုင်အောင် ကား၊ ဆိုင်ကယ် လိုင်စင်တွေ ဖမ်းဆီးနေ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/silent-strike-two-years-coup-01312023150433.html|access-date=၃၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=Radio Free Asia |date=၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၃ |language=my}}&lt;/ref&gt;

=== ပန်းသပိတ် ===
စစ်ကောင်စီ၏ ပစ်ခတ်မှုကြောင့် သေဆုံးခဲ့သူများအား ရည်စူး၍ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ပန်းဖြင့် ဂုဏ်ပြုသော ပန်းသပိတ်ကို ပြည်သူများက ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=ရန်ကုန်မှာ ပန်းသပိတ်ဆင်နွှဲ |url=https://burmese.voanews.com/a/5838331.html|access-date=၃၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=ဗွီအိုအေ |date=၂ ဧပြီ ၂၀၂၁ |language=my}}&lt;/ref&gt; ထို့အပြင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ မွေးနေ့အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၉ ရက်နေ့၊ ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၉ ရက်နှင့် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၉ ရက်နေ့များတွင် ပန်းပန်ခြင်း၊ ပန်းကိုင်ဆောင်ခြင်း စသည့် ပန်းသပိတ်ကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=နိုင်ငံတစ်ဝန်း ပန်းသပိတ်လုပ်လို့ ဖမ်းဆီးခံရသူ အမျိုးသမီး ( ၅၀)ခန့်ရှိပြီး၊ ၂ဦး အမှုဖွင့်ခံရ |url=https://www.bnionline.net/mm/news-100046|access-date=၃၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}&lt;/ref&gt; ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ဧရာဝတီ၊ ရန်ကုန်၊ စစ်ကိုင်းနှင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးများတွင် ပန်းပန်ခြင်း၊ ပန်းကိုင်ဆောင်၍ သွားလာနေသူများ၊ လူမှုကွန်ယက်တွင် ပန်းနှင့်ပတ်သက်၍ ရေးသားသူများအား စစ်ကောင်စီက ဖမ်းဆီးခဲ့ရာ လူပေါင်း ၁၃၀ ကျော် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်မွေးနေ့ ပန်းသပိတ်လှုပ်ရှားမှု လူပေါင်း ၁၃၀ ကျော်ဖမ်းဆီးခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/dassk-birthday-activists-arrested-06202023070640.html|access-date=၃၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=Radio Free Asia |language=my}}&lt;/ref&gt;

== စစ်အစိုးရ၏ တန်ပြန်ရေးအစီအမံများ==

=== အင်တာနက်ဖြတ်တောက်မှု ===
[[၄ ဖေဖော်ဝါရီ|ဖေဖော်ဝါရီလ ၄]] ရက်နေ့တွင် [[တပ်မတော်]]သည် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|ဖေ့စ်ဘွတ်လူမှုကွန်ရက်]]ကို &quot;တိုင်းပြည်တည်ငြိမ်လို‌သောကြောင့်&quot; ဖေဖော်ဝါရီ ၇ ရက်နေ့အထိပိတ်ပင်ရန် [[အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုပေးသူ]]များကို အမိန့်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:15&quot;&gt;{{Cite news|last=Staff|first=Reuters|date=2021-02-03|title=Myanmar internet providers block Facebook services after government order|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-facebook-idUSKBN2A32ZE|access-date=2021-02-04}}&lt;/ref&gt; [[မြန်မာ့ဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်း|MPT]] သည်လည်း [[Facebook Messenger|Facebook messenger]]၊ [[အင်စတာဂရမ်]] နှင့် [[WhatsApp]] တို့ကိုပိတ်ပင်ခဲ့သည်။ [[တယ်လီနော မြန်မာ|တယ်လီနော]]ကမူ ဖေ့စ်ဘွတ်ကိုသာ ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-03|title=Directive to block social media service|url=https://www.telenor.com/directive-to-block-social-media-service/|access-date=2021-02-04|website=Telenor Group|language=en|archive-date=5 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211205103134/https://www.telenor.com/directive-to-block-social-media-service/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:15&quot; /&gt; ဖေ့စ်ဘွတ်ကို ပြည်သူများ မလိုက်နာခြင်းလှုပ်ရှားမှု (Civil Disobedience Movement) ပြုလုပ်ရန်အတွက်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;:15&quot; /&gt; ဖေ့စ်ဘွတ်အပိတ်ပင်ခံရသောအခါ အသုံးပြုသူများသည် [[တွစ်တာ]]သို့ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့ရာ #RespectOurVotes၊ #HearTheVoiceofMyanmar၊ #SaveMyanmar  စသည်တို့ကိုရေးခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Potkin|first=Fanny|date=2021-02-05|title=After Facebook ban, thousands in Myanmar take to Twitter to plead #RespectOurVotes|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-twitter-idUSKBN2A5189|access-date=2021-02-06}}&lt;/ref&gt; ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်သည် တွစ်တာကိုပါ ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Myanmar’s new military government is now blocking Twitter and Instagram|url=https://social.techcrunch.com/2021/02/05/myanmar-military-government-is-now-blocking-twitter/|access-date=2021-02-06|website=TechCrunch|language=en-US}}{{Dead link|date=September 2023 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-05|title=Directive to block social media services Twitter and Instagram in Myanmar|url=https://www.telenor.com/directive-to-block-social-media-services-twitter-and-instagram-in-myanmar/|access-date=2021-02-06|website=Telenor Group|language=en|archive-date=5 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211205103134/https://www.telenor.com/directive-to-block-social-media-services-twitter-and-instagram-in-myanmar/}}&lt;/ref&gt; [[၆ ဖေဖော်ဝါရီ|ဖေဖော်ဝါရီလ ၆]] ရက်နေ့ နံနက်တွင် [[အင်တာနက်]]ဝန်ဆောင်မှုကို နိုင်ငံအဝှန်း ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|date=6 February 2021|title=Myanmar junta blocks internet access as coup protests expand|website=[[Associated Press]]|url=https://apnews.com/article/united-nations-myanmar-media-social-media-yangon-e7765d3459d386219ee1dca8ad1e089c|access-date=6 February 2021|agency=AP NEWS|archive-date=9 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211109034953/https://apnews.com/article/united-nations-myanmar-media-social-media-yangon-e7765d3459d386219ee1dca8ad1e089c|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ထိုနေ့မှာပင် လူမှုကွန်ယက်ဝန်ဆောင်မှုများ ပြန်လည်ဖွင့်ပေးရန် ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်က တောင်းဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|date=6 February 2021|title=Facebook urges unblocking of Myanmar social media|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-facebook-idUSKBN2A60DE|access-date=7 February 2021|archive-date=19 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210819063529/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-facebook-idUSKBN2A60DE|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်သည် မြန်မာအစိုးရ၏ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်ပေါ်ရှိ အကြောင်းအရာများအား ဖယ်ရှားနိုင်ရန် တောင်းဆိုမှုအခွင့်အရေးအား ဖယ်ရှားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|date=12 February 2021|title=An Update on the Situation in Myanmar|url=https://about.fb.com/news/2021/02/an-update-on-myanmar/|access-date=18 February 2021|publisher=About Facebook|archive-date=17 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210217122159/https://about.fb.com/news/2021/02/an-update-on-myanmar/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:37&quot;&gt;{{cite web|last=Welle (www.dw.com)|first=Deutsche|title=Myanmar coup: Military hardens online censorship campaign {{!}} DW {{!}} 15 February 2021|url=https://www.dw.com/en/myanmar-coup-military-hardens-online-censorship-campaign/a-56574941|access-date=18 February 2021 |website=dw.com|archive-date=16 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210216102258/https://www.dw.com/en/myanmar-coup-military-hardens-online-censorship-campaign/a-56574941|url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[၇ ဖေဖော်ဝါရီ|ဖေဖော်ဝါရီလ ၇]] ရက်နေ့တွင် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးသော်လည်း လူမှုကွန်ရက်များကို ပိတ်ပင်ထားဆဲဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=Internet access partially restored in Myanmar as protests grow against military coup|url=https://www.channelnewsasia.com/news/asia/internet-access-partially-restored-in-myanmar-as-protests-grow-14131802|access-date=7 February 2021|publisher=CNA|archive-date=14 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210614233403/https://www.channelnewsasia.com/news/asia/internet-access-partially-restored-in-myanmar-as-protests-grow-14131802|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့မှစ၍ မနက် ၁ နာရီမှ ၉ နာရီအထိ တစ်နိုင်ငံလုံး အင်တာနက် ဖြတ်တောက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|last=Beech|first=Hannah|date=14 February 2021|title=Military Imposes Full Grip on Myanmar in Overnight Crackdown|newspaper=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/02/14/world/asia/myanmar-military-crackdown.html|access-date=15 February 2021|issn=0362-4331|archive-date=15 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210215152313/https://www.nytimes.com/2021/02/14/world/asia/myanmar-military-crackdown.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:41&quot;&gt;{{cite web|date=31 January 2021|title=Internet disrupted in Myanmar amid apparent military uprising|url=https://netblocks.org/reports/internet-disrupted-in-myanmar-amid-apparent-military-uprising-JBZrmlB6|access-date=15 February 2021|publisher=NetBlocks |archive-date=1 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201002842/https://netblocks.org/reports/internet-disrupted-in-myanmar-amid-apparent-military-uprising-JBZrmlB6|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် စစ်တပ်မှ ရှယ်ယာထည့်ထားသော [[မိုင်တဲလ် မြန်မာ|မိုင်တဲလ်]]မှလွဲ၍ ကျန် အော်ပရေတာအများစုက [[ဝီကီပီးဒီးယား]]နှင့် အခြား ဝီကီ ဝက်ဆိုဒ်များကို ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=wikiblock&gt;{{cite web|date=31 January 2021|title=Internet disrupted in Myanmar amid apparent military uprising |url=https://netblocks.org/reports/internet-disrupted-in-myanmar-amid-apparent-military-uprising-JBZrmlB6|access-date=25 February 2021|publisher=NetBlocks|archive-date=1 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201002842/https://netblocks.org/reports/internet-disrupted-in-myanmar-amid-apparent-military-uprising-JBZrmlB6|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ဖေဖော်ဝါရီ ၂၂ ရက်နေ့တွင် [[ရန်ကုန်]]မြို့တစ်မြို့တည်း၌ ည ၁၂ နာရီမှ နေ့လယ် ၁၂ နာရီ အထိ အင်တာနက်ဖြတ်တောက်ခဲ့ပြီး ကျန်မြို့များအားလုံးမှာ ယခင်အတိုင်း မနက် ၁ နာရီမှ မနက် ၉ နာရီအထိသာဖြတ်တောက်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:28&quot;&gt;{{Cite web|date=19 April 2021|title=Myanmar junta now publishing lists of wanted journalists {{!}} Reporters without borders|url=https://rsf.org/en/news/myanmar-junta-now-publishing-lists-wanted-journalists|access-date=20 April 2021|website=RSF|language=en|archive-date=19 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210419130008/https://rsf.org/en/news/myanmar-junta-now-publishing-lists-wanted-journalists|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ဖေဖော်ဝါရီ ၂၂ ရက်နေ့မှ ၂၆ ရက်နေ့အထိ ဒေသအချို့တွင် အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုအား ပိတ်ပင်ထားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:41&quot;/&gt;

ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ကြိုးမဲ့ ဝိုင်ဖိုင်နည်းပညာ (Wireless broadband internet) ကို ရက်အကန့်အကတ်မရှိဖြတ်တောက်ရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|date=1 April 2021|title=Military Council command to cut out wireless broadband internet|url=https://www.facebook.com/ayeyarwaddytimes/posts/1853947131429946|url-status=live|access-date=1 April 2021|newspaper=Ayeyarwaddy Times|language=my|archive-date=23 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210523052130/https://www.facebook.com/login/?next=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fayeyarwaddytimes%2Fposts%2F1853947131429946}}&lt;/ref&gt;

စစ်အစိုးရ၏ အင်တာနက်နှင့် ပတ်သက်ပြီး နေ့စွဲအလိုက် စေခိုင်းမှုများကို [[တယ်လီနော မြန်မာ]] မှ ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=Directives from authorities in Myanmar - February 2021 |url=https://www.telenor.com/sustainability/responsible-business/human-rights/mitigate/human-rights-in-myanmar/directives-from-authorities-in-myanmar-february-2021/|website=Telenor Group |access-date=၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |language=en |archive-date=15 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210215082607/https://www.telenor.com/sustainability/responsible-business/human-rights/mitigate/human-rights-in-myanmar/directives-from-authorities-in-myanmar-february-2021/}}&lt;/ref&gt;

မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့ညမှ၍ နိုင်ငံတစ်ဝန်း မိုဘိုင်း အင်တာနက် ဖြတ်တောက်ထားခဲ့သည်။ မတ်လ ၁၈ ရက်နေ့မှစ၍ ဝိုင်ဖိုင်နည်းပညာဖြင့် အင်တာနက်ဖြန့်ဝေပေးသည့် [[မြန်မာနက်]]၏ ဝန်ဆောင်မှုကိုလည်း ရက်အကန့်အသတ်မရှိ ဖြတ်တောက်ခဲ့သည်။

===ဖမ်းဆီးမှုတရားစွဲခြင်းများ===
၂၀၂၁ ခုနှစ်ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင်အာဏာသိမ်းမှုနှင့် ပတ်သက်၍ လူပေါင်း ၁၅၂ ဦး ကိုထိန်းသိမ်းထားခဲ့သည်။ စစ်အစိုးရသည် ထိန်းသိမ်းခံထားရသူများကို ရာဇဝတ်မှုဖြင့်တရားစွဲဆိုမှုစတင်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားသုံးဦးဖြစ်သော ဇူးဇူးဇန်၊ အောင်မျိုးကိုနှင့် ထူးခေါင်သော်အား [[မန္တလေးမြို့|မန္တလေး]]တွင်ဆန္ဒပြမှုများအတွက် ငြိမ်းချမ်းစွာစုဝေးခြင်းနှင့် ငြိမ်းချမ်းစွာစီတန်းလှည့်လည်ခြင်း ဥပဒေပုဒ်မ ၁၉ အရတရားစွဲဆိုခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် ညီညွတ်သောတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီဥက္ကဋ္ဌ ဦးမောင်ကြီးအား [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[ဘားအံမြို့|ဖားအံမြို့နယ်]]တွင် ဆန္ဒပြမှုအတွက် ပြစ်မှုဆိုင်ရာပုဒ်မ ၅၀၅ (ခ) အရဖမ်းဆီးခြင်း၊ တရားစွဲဆိုခြင်းနှင့် ထောင်ဒဏ်နှစ်နှစ်ချမှတ်ခြင်းခံရသည်။ ကရင်ပြည်နယ် ဘားအံနည်းပညာ အထက်တန်းကျောင်းမှ ကျောင်းအုပ်ဆရာမ [[ဒေါက်တာဒေါ်ချိုယုမွန်]]ကို &quot;အနီရောင်ဖဲကြိုး&quot; လှုပ်ရှားမှုတွင်ပါဝင်မှုအတွက်ပြစ်မှုဆိုင်ရာပုဒ်မ ၅၀၅ (ခ) အရအဖမ်းခံရပြီးစွဲချက်တင်ခံခဲ့ရသည်။ [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] ခေါင်းဆောင် ဦးဝင်းထိန်အား ပုန်ကန်မှုအတွက်ပုဒ်မ ၁၂၄ (က)အရတရားစွဲဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://aappb.org/2021/02/statement-on-recent-detainees-in-relation-to-the-military-coup-news-updated-on-5-feb-2021/ |title=AAPP {{!}} Assistance Association for Political Prisoners&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt; |access-date=11 February 2021 |archive-date=9 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211109030251/https://aappb.org/2021/02/statement-on-recent-detainees-in-relation-to-the-military-coup-news-updated-on-5-feb-2021/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်တွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ဦးဆောင်သောအရပ်ဘက်အစိုးရ၏ ဩစတြေးလျစီးပွားရေးပေါ်လစီအကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်နှင့် Macquarie တက္ကသိုလ်ပါမောက္ခ ရှော(န်) တားနဲလ် (Sean Turnell) ကိုဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.channelnewsasia.com/news/asia/myanmar-coup-australian-adviser-aung-san-suu-kyi-detained-14126558|access-date=11 February 2021 |archive-date=6 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210206110939/https://www.channelnewsasia.com/news/asia/myanmar-coup-australian-adviser-aung-san-suu-kyi-detained-14126558}}&lt;/ref&gt;အာဏာသိမ်းမှုနှင့်စပ်လျဉ်းသော ပထမဆုံးဖမ်းဆီးခံရသည့် နိုင်ငံခြားသား ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၈ ရက်တွင်အာဏာပိုင်များက ကရင်ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ် [[နန်းခင်ထွေးမြင့်]]နှင့် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] ဝန်ကြီးချုပ် [[မြင့်နိုင်|ဒေါက်တာမြင့်နိုင်]]ကိုပြန်လည်ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmars-military-re-arrests-two-chief-ministers.html Myanmar’s Military Re-Arrests Two Chief Ministers&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt;]&lt;/ref&gt; နန်းခင်ထွေးမြင့်သည် စစ်သားများနှင့်ပြည်သူလူထုအကြား စည်းလုံးညီညွတ်မှုရှိရန် တိုက်တွန်းသည့် အွန်လိုင်း မှတ်ချက်များကို အစိုးရမှ အခွန်နှင့် ပြည်နယ်ရန်ပုံငွေများမှ ထောက်ပံ့ခဲ့သည်ဟုပြောကြားခဲ့ပြီး ဒေါက်တာမြင့်နိုင်က လူထုအားဆန္ဒပြမှုများ ဆက်လက်ပြုလုပ်ရန် လူထုအား မိန့်ခွန်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် မြို့တော်ဝန်[[ရဲလွင်]] အပါအဝင် အနည်းဆုံးဆန္ဒပြသူ ၁၀၀ ကို မန္တလေးတွင်ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Protest crackdown begins in Myanmar, over 100 nabbed in Mandalay {{!}} The Myanmar Times&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt; |url=https://www.mmtimes.com/news/protest-crackdown-begins-myanmar-over-100-nabbed-mandalay.html|accessdate=11 February 2021 |archivedate=9 November 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211109190256/https://www.mmtimes.com/news/protest-crackdown-begins-myanmar-over-100-nabbed-mandalay.html}}&lt;/ref&gt;
[[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[တောင်ကုတ်မြို့]]တွင်  ဖေဖော်ဝါရီလ၂၈ ရက်တွင် ရခိုင် ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်ပါတီမှ ဦးကျော်ကျော်လင်းသည် “စစ်အာဏာရှင်စနစ် တိုက်ဖျက်ရေး” ဗီနိုင်းကိုင်ဆောင်၍ ဆန္ဒဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ တောင်ကုတ်မြို့  မြို့မဘောလုံကွင်းအနီးတွင် အာဏာပိုင် အဖွဲ့မှ ဦးကျော်ကျော်လင်းနှင့် မြို့ခံ ကိုသားကြီးတို့ကို ဖမ်းဆီးမှု ခံခဲ့ရသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-28|title=တောင်ကုတ် ALD ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင် ၁ ဦးနှင့် မြို့ခံ ၁ ဦး ဖမ်းဆီးခံရ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2021/02/28/238710.html|access-date=2021-02-28|website=ဧရာဝတီ|language=my}}&lt;/ref&gt; 

စစ်ကောင်စီ အနုပညာရှင်များနှင့် သပိတ်ခေါင်းဆောင်များအား မတရားဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ မြန်မာ့အသံနှင့် မြဝတီတို့မှ  ပုဒ်မ ၅၀၅ (က) ဖြင့်တရားဆွဲဆိုသော ဝရမ်းစာရင်းကိုလည်း နေ့စဉ်ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။&lt;!-- cases between 28th Feb and 15th April. citations will be added later.  --&gt;

ဧပြီလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် မုံရွာလူထုသပိတ်ခေါင်းဆောင် ဦး[[ဝေမိုးနိုင်(မုံရွာ)|ဝေမိုးနိုင်]]၊ အဆိုတော် ပိုပို၊ သရုပ်ဆောင် [[ဇင်ဝိုင်း]]တို့ကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။

=== ပြိုင်ဘက်နိုင်ငံရေးပါတီများပါဝင်မှု===
တပ်မတော်သည် အာဏာသိမ်းမှုအပြီး ပြိုင်ဘက်နိုင်ငံရေးပါတီများကို ကမ်းလှမ်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး &lt;ref name=&quot;autogenerated2&quot; /&gt;ဖေဖော်ဝါရီ ၂ရက် ၂၀၂၁ တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ကောင်စီအဖွဲ့ဝင်များထဲတွင် ဖဒိုမန်းငြိမ်းမောင် (KNU အဖွဲ့ဝင်ဟောင်း)၊ ဦးသိန်းညွန့်နှင့် ဦးခင်မောင်ဆွေ (NLD ၏ ခွဲထွက်ပါတီဖြစ်သော NDF ပါတီ ပူးတွဲတည်ထောင်သူများ) စသော အရပ်သားနိုင်ငံရေးသမားများစွာပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=မန်းငြိမ်းမောင်၊ ဦးသိန်းညွန့်နဲ့ ဦးခင်မောင်ဆွေတို့ကို တပ်မတော်နေရာပေး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/military-coup-myanmar-new-government-02022021114403.html|access-date=2 February 2021|publisher=Radio Free Asia|language=my}}&lt;/ref&gt; ဖေဖော်ဝါရီ ၃ ရက် ၂၀၂၁ တွင် ဒေါ်အေးနုစိန် (ဒုဥက္ကဋ္ဌ [[ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ]]) အပါအဝင် အရပ်သားနိုင်ငံရေးသမား ၅ ဦးထပ်မံပါဝင်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:14&quot;&gt;{{cite web|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ် ( ၁၄ / ၂၀၂၁) ၁၃၈၂ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၇ ရက် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်|url=http://www.dsinfo.org/node/973|access-date=4 February 2021|publisher=Tatmadaw Information Team|language=my|accessdate=8 February 2021|archivedate=7 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210307110636/http://www.dsinfo.org/node/973}}&lt;/ref&gt; ဖေဖော်ဝါရီ ၆ ရက် တွင် ကောင်စီသို့ပါဝင်ရန် တပ်မတော်၏ကမ်းလှမ်းချက်ကို လက်ခံသည်ဟု [[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]]က ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီမှာ ပါဝင်ဖို့ စစ်အစိုးရကမ်းလှမ်းချက် မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ လက်ခံ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/mup-accept-coup-council-02062021134515.html|access-date=2021-02-07|website=Radio Free Asia|language=en}}&lt;/ref&gt;

=== စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့် စည်းကြပ်ခြင်း ===
ဖေဖော်ဝါရီလ ၈ ရက်နေ့တွင် ညမထွက်ရ အမိန့် ပုဒ်မ ၁၄၄ ကိုထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ထို ထုတ်ပြန်ချက်တွင် လူ ၅ ဦးထက် ပိုမစုရ၊ ဆန္ဒမပြရ ဟု ပါဝင်သည်။

===လုံခြုံရေးအင်အား အဆမတန်သုံးခြင်း===

၂၀၂၁ ခုနှစ်ဖေဖော်ဝါရီလ ၈ ရက်နေ့တွင် [[နေပြည်တော်မြို့]]၊ သပြေကုန်းအဝိုင်းဆန္ဒပြပွဲကို ရဲတပ်ဖွဲ့က ပစ်ခတ်နှိမ်နင်းသည့်အတွက် ငါးယောက်ထက်မနည်း ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပြီး ယင်းတို့အနက် လူငယ် အမျိုးသားတစ်ဦးနှင့် လူငယ် အမျိုးသမီးတစ်ဦး ဒဏ်ရာ ပြင်းထန်သောကြောင့် နေပြည်တော် ကုတင် ၁၀၀၀ ဆေးရုံတွင် အသက်လု ကုသ နေသည်။ ဒဏ်ရာရထားသည့် အမျိုးသားသည် ၂၃ နှစ်အရွယ် ကိုဆိုဝေ ဖြစ်ပြီး၊ အမျိုးသမီးသည် အသက် ၂၀ အရွယ် [[မမြသွဲ့သွဲ့ခိုင်]]တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ကိုဆိုဝေမှာ သေနတ်ဒဏ်ရာကြောင့် ရင်ဘတ်ကို ထုတ်ချင်းပေါက် ပွင့်ထွက်သွားသည်။ မမြသွဲ့သွဲ့ခိုင်က ခေါင်းမှာကျည်ဆန်ထိမှန်ပြီး သေဆုံးလုနီးပါး (brain death) ဖြစ်နေကာ အထူးကြပ်မတ်ကုသဆောင်တွင် ကုသမှုခံယူနေရသည်။&lt;ref&gt;[https://www.rfa.org/burmese/news/police-shoot-protesters-two-serious-wound-in-naypyitaw-02092021065128.html နေပြည်တော်ဆန္ဒပြပွဲ ရဲကပစ်ခတ်လို့ လူငယ်နှစ်ယောက် အသက်အန္တရာယ်စိုးရိမ်ရ — မြန်မာဌာန&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt;]&lt;/ref&gt;

ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့ ([[ပြည်ထောင်စုနေ့]]) တွင် [[မော်လမြိုင်မြို့]]၌ ရဲများသည် သေနတ်များပစ်ခတ်ခြင်းဖြင့် ဆန္ဒပြသူများကိုလူစုခွဲစေခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot; /&gt;

ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် [[မြစ်ကြီးနားမြို့]] လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးရုံကို စစ်တပ်နဲ့ ရဲတပ်ဖွဲ့တို့မှ ဝင်စီးထားသည်ဟု သတင်းရ၍ သွားရောက်ဝန်းရံ ဆန္ဒပြသူ ပြည်သူလူထုကိုလည်း သေနတ်၊ မျက်ရည်ယိုဗုံးများဖြင့် ပစ်ခတ်လူစုခွဲခဲ့ရာ ဒဏ်ရာရသူများလည်းရှိခဲ့သည့်အပြင် သတင်းထောက် ၅ ဦးကိုလည်းဖမ်းဆီးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=မြစ်ကြီးနားမြို့ မန်ခိန်ရပ်ကွက်ရှိ ဘူးဂါးမလိလျှပ်စစ်ဓာတ်အားခွဲရုံတွင် တပ်မတော်သားများ ဝင်ရောက် နေရာယူမှုအပေါ် ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြရာမှ လူစုလူဝေးဖြစ်ပြီး လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များက ဖြိုခွင်းခဲ့ |url=https://news-eleven.com/article/204689|website=Eleven Media Group Co., Ltd |access-date=၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |language=my}}&lt;/ref&gt; သို့သော် ဖမ်းဆီးခံသတင်းထောက်များကို ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။

ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀ ၌ မန္တလေးမြို့၊မဟာ‌အောင်မြေ   
မြို့နယ်၊သံလျက်‌မှော် အ‌နောက်စိန်ပန်းရပ်ကွက်၊မြို့ပတ်ကန်းနားလမ်းဆန္ဒပြမှုဖြစ်စဉ်တွင် ရဲနှင့်တပ်တို့၏ ပြင်းထန်သည့်ဖြိုခွင်းမှုများကြောင့် ဆန္ဒပြသူနှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ရပြီး အနည်းဆုံး လူနှစ်ဆယ့်ငါးဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြသည်။ ထိုဆန္ဒပြပြည်သူများသည် အစိုးရသင်္ဘောကျင်းမှ နိုင်ငံသားအာဏာဖီဆန်ခြင်းလှုပ်ရှားမှု (ရုံးမတက်ခြင်း) ကို လုပ်ဆောင်နေသော ဝန်ထမ်းများကို လာရောက်စောင့်ကြပ်ကာကွယ်ပေးသော ဒေသခံများဖြစ်ကြကာ ရဲများက အဆိုပါဝန်ထမ်းများကို အတင်းဖိအားပေးရုံးတက်ခိုင်းခြင်းမှ စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့ရသည်။ လူအများကို ပြင်းပြင်းထန်ထန်ရိုက်နှက်ခဲ့ကြသည့်အပြင် ရဲနှင့်တပ်မှဖြိုခွင်းသူများသည် အများပြည်သူများကို လေးခွ၊ ကျောက်ခဲများဖြင့်ပစ်ခြင်း၊ သေနတ်များဖြင့်ပစ်ခတ်ခြင်း၊ ရေအားဖြင့် လူစုခွဲခြင်းများရှိပြီး ဖမ်းဆီးမှုများစွာလည်း ရှိခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-20|title=Two Civilians Killed by Myanmar Security Forces in Mandalay|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/two-civilians-killed-myanmar-security-forces-mandalay.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210220233737/https://www.irrawaddy.com/news/burma/two-civilians-killed-myanmar-security-forces-mandalay.html|archive-date=20 February 2021|access-date=2021-02-20|website=The Irrawaddy|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;frontiermyanmar.net&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=20 February 2021|title=2 Myanmar protesters killed by police fire, reports say|work=[[Associated Press]]|url=https://apnews.com/article/police-yangon-myanmar-e3a1aa40effe40cd7e5a6249d86af1a8|url-status=live|access-date=20 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210220090002/https://apnews.com/article/police-yangon-myanmar-e3a1aa40effe40cd7e5a6249d86af1a8|archive-date=20 February 2021}}&lt;/ref&gt; နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းမှ အဆိုပါဖြစ်ပျက်မှုကို တုံ့ပြန်ပြစ်တင်မှုများရှိသော်လည်း စစ်ကောင်စီ၏ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁ ရက်နေ့က သတင်းထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဆန္ဒပြသူများသည် အထူးသဖြင့် စိတ်ခံစားချက်ပြင်းထန်သော ဆယ်ကျော်နဲ့လူငယ်များကို အသက်ဆုံးရှုံးမှုဖြစ်နိုင်သော ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှု လမ်းကြောင်းပေါ် ရောက်စေရန် လှုံ့ဆော်နေသည်ဆိုပြီးပြောဆိုကာ ယင်းကြေညာချက်တွင် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် အနိမ့်ဆုံးအဆင့်၊ အနည်းဆုံးအင်အားဖြင့် ဆောင်ရွက်နေသည်&lt;ref&gt;{{cite news|title= သတင်းထုတ်ပြန်ချက်|url=|work=မြန်မာ့အလင်း |page=၁-၃ |date=၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |access-date=၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁}}&lt;/ref&gt;ဟူ၍လည်း ပကတိအခြေအနေနှင့် ပြောင်းပြန်ဖြစ်သော ပြောဆိုမှုများကို ဖော်ပြကြေညာထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=ရဲတပ်ဖွဲ့ရဲ့ ဆောင်ရွက်ချက်အပေါ် မေးခွန်းထုတ်မှုတွေရှိ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/burma-56140135/page/2|work=ဘီဘီစီ (မြန်မာပိုင်း) |date=၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |access-date=၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |quote=&quot;ဒါပေမဲ့ လက်ရှိလူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာ တွေမှာသာမက ... လုံခြုံရေးအဖွဲ့ဝင်တွေရဲ့ ပြည်သူတွေအပေါ် အကြမ်းဖက်လုပ်ရပ်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဝေဖန်မှုမြင့်တက်နေပါတယ်။&quot; |accessdate=27 February 2021 |archivedate=9 November 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211109031754/https://www.bbc.com/burmese/live/burma-56140135/page/2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=မန္တလေးဘူတာကြီးတွင် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များက လုမှုကူညီရေးအသင်းကိုပစ်ခတ်မှု မေးခွန်းထုတ်စရာ |url=https://myanmar.mmtimes.com/news/151477.html|work=Myanmar Times |date=၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |access-date=၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |accessdate=27 February 2021 |archivedate=21 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210221165400/https://myanmar.mmtimes.com/news/151477.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Ratcliffe|first1=Rebecca|date=22 February 2021|title=Myanmar junta warns of lethal force as crowds gather for 'five twos revolution'|url=https://www.theguardian.com/world/2021/feb/22/myanmar-junta-warns-of-lethal-force-as-protesters-gather-for-five-twos-revolution|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210222050501/https://www.theguardian.com/world/2021/feb/22/myanmar-junta-warns-of-lethal-force-as-protesters-gather-for-five-twos-revolution|archive-date=22 February 2021|access-date=22 February 2021|website=the Guardian|language=en}}&lt;/ref&gt;

ဖေဖော်ဝါရီ ၂၅ တွင် သတင်းများကတင်ပြသည်မှာ တာမွေမြို့နယ်ရှိ စစ်ကောင်စီမှခန့်အပ်သော အုပ်ချုပ်ရေးမှူးကို အလိုမရှိကြောင်း ဆန္ဒပြသူများကို စစ်တပ်နှင့် ရဲများသည် သေနတ်များပစ်ခြင်း၊ မျက်ရည်ယိုဗုံးများသုံးခြင်းများကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite news|title= တာမွေမှာ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးအသစ် ဆန္ဒပြသူတွေကို ဖမ်းဆီးထား |url=https://www.rfa.org/burmese/news/military-arrested-nearly-50-civilians-in-tamwe-yesterday-02262021060141.html|work=RFA |date=၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |access-date=၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁}}&lt;/ref&gt; ဖော်ဝါရီလ ၂၇ ၌ မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့ကြီးများဖြစ်သော ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနှင့် မုံရွာစသည်တို့တွင် ဆန္ဒပြသူများကို ရဲတပ်ဖွဲ့က အင်အားသုံး အကြမ်းဖက်ဖြိုခွင်းခဲ့သောကြောင့် များပြားစွာ ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ၎င်းတို့အဖွဲ့က သေနတ်ဖြင့်ပစ်ခတ်ခြင်း၊ မျက်ရည်ယိုဗုံးများ အသုံးပြုခြင်းအပြင် ဖြိုခွင်းမှုအတွင်း သတင်းထောက်များ အပါအဝင် ရာနှင့်ချီသောဖမ်းဆီးမှုများပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ ဤမျှပင်မကသေးဘဲ တပ်နှင့်ရဲဘက်က အရပ်ဝတ်အသွင် ဝတ်ဆင်ထားသူများသည် ဆန္ဒပြနေသော အမျိုးသမီးများကို ကိုယ်ထိလက်ရောက် ပါးရိုက်ခြင်း၊ ကန်ကြောက်ခြင်း၊ အကြမ်းဖက် ဖမ်းဆီးခြင်းများလည်း ရှိခဲ့ကြသည်။ မန္တလေးမြို့တွင်လည်း စစ်တပ်နဲ့ရဲများသည် လမ်းတစ်လျှောက်၌ ဖုန်းကင်မရာနဲ့ မှတ်တမ်းရိုက်နေသူများ၊ ကား၊ ဆိုင်ကယ်တွေ ဟွန်းတီးသူများကို သေနတ်၊ လေးခွများဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့ပြီး အယောက် (၁၀၀) ကျော်ကို ဖမ်းဆီးခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite news|title= ရန်ကုန်နဲ့မန္တလေး အပါအဝင် တစ်ပြည်လုံးမှာ ဆန္ဒပြသူတွေ အကြမ်းဖက်ဖြိုခွင်းခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/myanmar-military-crackdown-protesters-02272021051940.html|work=RFA |date=၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |access-date=၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁}}&lt;/ref&gt;

ရန်ကုန်မြို့ မြောက်ဥက္ကလာပမြို့နယ်၌ ဆန္ဒပြပြည်သူများအား ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက် ကူညီပေးနေသော &quot;မွန်မြတ်စိတ်ထား လူမှုကူညီရေးအသင်း&quot;နှင့်&quot;ဒဂုံတက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများအရေးပေါ်ကူညီရေးအသင်း&quot; ယာဉ်များပေါ်က ကျန်းမာရေးစေတနာ့ဝန်ထမ်းများကို မတ်လ ၃ ရက်နေ့တွင် စစ်တပ်နဲ့ ရဲတပ်ဖွဲ့က အကြမ်းဖက်ရိုက်နှက်ခဲ့ကြသည်။ ထိုစေတနာ့ဝန်ထမ်းများကို သေနတ်ဒင်များ၊ နံပါတ်တုတ်များဖြင့် ရိုက်နှက်၍ ခြေထောက်များဖြင့် ကန်ကြောက်ခဲ့ကြကာ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားရုံသာမက လူမှုကူညီရေးအသင်းယာဉ်များကိုလည်း ဖျက်ဆီးခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;[https://www.rfa.org/burmese/multimedia/north-oakkla-coup-protest-attack-03032021033928.html ကျန်းမာရေး စေတနာ့ဝန်ထမ်းတွေ အကြမ်းဖက် ရိုက်နှက်ဖမ်းဆီးခံရ]&lt;/ref&gt;

မတ်လ ၂၀ ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းအချိန်တွင် စစ်ကောင်စီအဖွဲ့အစည်းသည်  [[အောင်မြေသာဇံမြို့နယ်]]၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]မှ အရပ်သားများကို ခဲကြည်အစစ်များဖြင့်ပစ်ခတ်ခြင်း၊ အရပ်သားပြည်သူများထံမှ သိမ်းဆည်းထားသည့် ဇိမ်ခံကားများဖြင့် လိုက်လံတိုက်ခိုက်ခြင်းတို့ကြောင့် အရပ်သားပြည်သူ ၅ ဦးခန့် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ၈၂ လမ်းတွင် ဆန္ဒထုတ်ဖော်သော ပြည်သူများကို ကားဖြင့်တိုက်၍ ဖြိုခွင်းရာတွင်  ဒဏ်ရာရရှိသူ ၂ ဦးရှိပြီး လူ ၇ ဦး ထက်မနည်း ဖမ်းဆီးခံရကာ ပြည်သူများ၏ ဆိုင်ကယ်များကို သိမ်းဆည်းယူဆောင်သွားခဲ့သည်။ ဖမ်းဆီးခံရသူများတွင် တိုင်းရင်းဆေးဆရာမတစ်ဦးနှင့် ကိုထက်ဖြိုးဝေအောင်တို့ ပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|title= သိမ်းဆည်းထားသည့် အရပ်သားပိုင်ကားများဖြင့် စစ်တပ်က လိုက်လံတိုက်ခိုက်  |url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/6179|work=Myanmar NOW |date=၂၀ မတ်လ ၂၀၂၁ |access-date=၂၀ မတ်လ ၂၀၂၁}}&lt;/ref&gt;

[[၂၉ မတ်|မတ်လ ၂၉ ရက်]]  [[ဒဂုံမြို့သစ်တောင်ပိုင်းမြို့နယ်]] ၅၆ ရပ်ကွက်၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]တွင် ဆန္ဒပြလူငယ်များ၏ သဲအိတ်များဖြင့် ခံတပ်ပြုလုပ်ထားသောနေရာတွင် စစ်ကောင်စီအဖွဲ့အစည်းမှ လူ့အသက်အား အန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်သော ကျည်ဆန်အစစ်များဖြင့် ပစ်ခက်ခဲ့သည့်အပြင်၊ လက်နက်ကြီးများဖြင့် ပစ်ခက်ဖြိုခွင်းခဲ့သည်။ [[၂၉ မတ်|မတ်လ ၂၉ ရက်]] [[ဒဂုံမြို့သစ်တောင်ပိုင်းမြို့နယ်]] ၅၆ ရပ်ကွက်တွင် ကိုခင်လှိုင်(ခ)ဝေစိုးသူ (၂၇ နှစ်)၊ ကိုသက်နိုင်ထွန်း (၄၁ နှစ်)၊ ကိုနေလင်းစော (၃၇ နှစ်)၊ ကိုမျိုးကိုကိုဦး (၂၇ နှစ်)၊ ကိုကိုလွင် (၂၆ နှစ်)၊ ကိုသိန်းအောင် (၂၈ နှစ်)၊ ကိုအောင်မျိုးသန့် (၂၈ နှစ်)၊ ကိုအောင်သူ (၂၇ နှစ်)၊ ကိုဝင်းထွဋ်အောင် (၁၉ နှစ်)၊ ကိုစန်းတင့်နိုင် (၂၇ နှစ်)၊ ဖိုးလပြည့် (၂၃ နှစ်)၊ ဦးကုလား (၄၀ နှစ်)၊ ကိုကျော်သန်း (၁၉ နှစ်)၊ ကိုသားချော (၂၀ နှစ်)၊ ကိုဝင်းဦး (ပိုင်ရှင်မဲ့အလောင်း)၊ ကိုဝေဖြိုးသူ (အသက်မသိသေး)၊ ကိုမောင်ဦး (အသက်မသိသေး)တို့ ကျဆုံးမှုနှင့်အတူ ဒဏ်ရာရရှိမှုများရှိခဲ့ပြီး အတည်မပြုနိုင်သော ကျဆုံးမှုများလည်းရှိခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite news|title= အာဏာရှင်ကို သေနတ်သံကြားမှ အံတုခြင်း |url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/6352|work= Myanmar NOW |date=၂၀ မတ်လ ၂၀၂၁ |access-date=၂၉ မတ်လ ၂၀၂၁ }}&lt;/ref&gt;

=== အများပြည်သူပိုင် အဆောက်အဦးများ၌ တပ်စွဲခြင်း ===
အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီဟာ ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်နေ့မှစတင်၍ အများပြည်သူပိုင် ဆေးရုံများ၊ တက္ကသိုလ်များ၊ အခြေခံပညာကျောင်းများနှင့် ဘုန်ကြီးကျောင်းများ၌ တပ်စွဲလာခဲ့သည်။ ထိုသို့ တပ်စွဲမှုအတွင်း ပြည်သူများကန့်ကွက်သဖြင့် အချေအတင်ဖြစ်ပွားပြီး သေဆုံးခဲ့သူများလည်းရှိခဲ့သည်။&lt;!-- Src နှင့်ထပ်ဖြည့်ပါမည် --&gt;

=== စစ်တပ်ထောက်ခံသူများ ===
အာဏာသိမ်းမှု မဖြစ်ပွားမီအချိန်က ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကို ပျက်ပြားစေရန် ရည်ရွယ်သော စစ်တပ်ထောက်ခံသူများ၏ ဆန္ဒပြမှုများလည်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:25&quot;&gt;{{Cite web|title=Pro-military protesters hurl bricks at police car while rallying against the Union Election Commission|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/pro-military-protesters-hurl-bricks-at-police-car-while-rallying-against-the-union-election|access-date=8 February 2021|website=Myanmar NOW|language=en}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာ ၃၀ ရက်နေ့တွင် စစ်တပ်ထောက်ခံသူနှင့် အမျိုးသားရေးလှုပ်ရှားသူ ၄၀၀ ခန့်သည် ကိုဗစ်-၁၉ လမ်းညွှန်ချက်များကို ချိုးဖောက်ကာ ရန်ကုန်မြို့တော်ခန်းမရှေ့တွင် စုဝေးကာ ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Hundreds attend pro-military protest in defiance of Covid-19 restrictions|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/hundreds-attend-pro-military-protest-in-defiance-of-covid-19-restrictions|access-date=8 February 2021|website=Myanmar NOW|language=en}}&lt;/ref&gt; ဇန်နဝါရီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ပျော်ဘွယ်မြို့တွင် ဆန္ဒပြသူ ထောင်ချီစုဝေးခဲ့ကြကာ တပ်မတော်အလံများ ဝှေ့ယမ်းကာ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်များ အငြင်းပွားစေရန် လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Over a thousand protesters defy ban on large gatherings, army-related slogans at Mandalay rally|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/over-a-thousand-protesters-defy-ban-on-large-gatherings-army-related-slogans-at-mandalay-rally|access-date=8 February 2021|website=Myanmar NOW}}&lt;/ref&gt;

အာဏာသိမ်းပြီး နောက်တစ်ရက်ဖြစ်သော ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင် စစ်တပ်ထောက်ခံသူများနှင့် အမျိုးသားရေးလှုပ်ရှားသူများက ရန်ကုန်မြို့တွင် စုဝေးခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|date=2 February 2021|title=Myanmar Army Rallies Supporters, Bans Flights Through April|language=en|work=Bloomberg.com|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-02-02/myanmar-army-rallies-supporters-bans-flights-through-april|access-date=8 February 2021}}&lt;/ref&gt; ဖေဖော်ဝါရီ ၈ ရက်နေ့တွင် စစ်တပ်ထောက်ခံသူက ဆူးလေဘုရားတွင် စုဝေးခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;frontiermyanmar.net&quot; /&gt;

ဖေဖော်ဝါရီ ၉ ရက်နေ့တွင် စစ်အာဏာသိမ်းဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြပွဲတစ်ခုသို့ စစ်တပ်ထောက်ခံသူအချို့က အမှတ်အသားမပါသော ကား ၁၅ စီးဖြင့် ရောက်ရှိလာကာ ရန်ရှာခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;vehicle&quot;&gt;{{Cite web
|title=Pro-military groups tried to disrupt anti-coup protests
|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/pro-military-groups-tried-to-disrupt-anti-coup-protests
|access-date=10 February 2021
|website=Myanmar NOW
}}&lt;/ref&gt; ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် မျိုးချစ်သံဃာငယ်များ သမဂ္ဂမှ အဖွဲ့ဝင်ရဟန်းအချို့က ကားပျက်လှုပ်ရှားမှု ပြုလုပ်နေသော ကားများကို ဖျက်ဆီးခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/one-injured-as-monks-smash-windows-of-cars-blocking-road-for-civil-disobedience-campaign|title=One injured as monks smash windows of cars blocking road for civil disobedience campaign |access-date=11 June 2021 |archive-date=11 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210611205322/https://www.myanmar-now.org/en/news/one-injured-as-monks-smash-windows-of-cars-blocking-road-for-civil-disobedience-campaign|url-status=live }}&lt;/ref&gt;

ဖေဖော်ဝါရီ ၂၅ ရက်နေ့တွင် စစ်တပ်ထောက်ခံသူများက ရန်ကုန်မြို့လယ်သို့ ချီဆက်ဆန္ဒပြခဲ့ကြပြီး&lt;ref name=&quot;aapp25&quot;&gt;{{cite web|date=25 February 2021|title=25 Feb 2021 Daily Briefing in Relation to the Military Coup|url=https://aappb.org/?p=13259|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225230425/https://aappb.org/?p=13259|archive-date=25 February 2021|access-date=26 February 2021|website=Assistance Association for Political Prisoners}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=reporters|first=Associated Press|date=25 February 2021|title=Pro-military marchers attack anti-coup protesters in Myanmar|url=https://www.irishexaminer.com/world/arid-40233239.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210228153533/https://www.irishexaminer.com/world/arid-40233239.html|archive-date=28 February 2021|access-date=8 March 2021|website=Irish Examiner|language=en}}&lt;/ref&gt; ဘေးရှိ ပြည်သူများနှင့် စစ်အာဏာသိမ်းဆန့်ကျင်သူများကို ဓားများ၊ တုတ်များ၊ ဂျင်ဂလိများဖြင့် တိုက်ခိုက်ရန်ရှာခဲ့သောကြောင့် လူလေးဦး ဒဏ်ရာပြင်းထန်စွာ ရရှိခဲ့ပြီး လူရှစ်ဦးမှာ ဒဏ်ရာအချို့ ရရှိခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:39&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:40&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;aapp25&quot; /&gt;

===တပ်မတော်ဘက်လိုက် တန်ပြန်ဆန္ဒပြပွဲများ===
အာဏာသိမ်းပိုက်ပြီးအချိန်တွင် တပ်မတော်ထောက်ခံသူများသည် ထောက်ခံပွဲများပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;:25&quot;/&gt; Women's Peace Network မှ ဝေဝေနုသည် ဆန္ဒပြပွဲများတွင် တပ်မတော်ထောက်ခံသူများက ဝင်ရောက်စွက်ဖက်နိုင်ကြောင်းသတိပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Kirby|first=Jen|date=2021-02-08|title=Tens of thousands rise up against the coup in Myanmar|url=https://www.vox.com/2021/2/8/22272367/myanmar-protests-coup-democracy|access-date=2021-02-08|website=Vox|language=en}}&lt;/ref&gt; ဒီဇင်ဘာ ၃၀ ရက်နေ့တွင် တပ်မ‌တော်ထောက်ခံသူ​နေ့စားအ‌ယောက် ၄၀၀ ခန့် သည် [[ရန်ကုန်မြို့တော်ခန်းမ]]ရှေ့၌ ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Hundreds attend pro-military protest in defiance of Covid-19 restrictions|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/hundreds-attend-pro-military-protest-in-defiance-of-covid-19-restrictions|access-date=2021-02-08|website=Myanmar NOW|language=en}}&lt;/ref&gt; ဇန်နဝါရီလ ၁၄ ရက်တွင်လည်း [[ပျော်ဘွယ်မြို့|မန္တလေးတိုင်း‌၊ ပျော်ဘွယ်မြို့]]၌ အယောက် ၁၀၀၀ ခန့် သည် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်များကို ဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Over a thousand protesters defy ban on large gatherings, army-related slogans at Mandalay rally|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/over-a-thousand-protesters-defy-ban-on-large-gatherings-army-related-slogans-at-mandalay-rally|access-date=2021-02-08|website=Myanmar NOW|language=en}}&lt;/ref&gt; 

ဇန်နဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်ထောက်ခံသူများသည် ရဲကားတစ်စီးကို အုတ်ခဲဖြင့်ပစ်ခဲ့သော်လည်း တစ်ဦးမျှ ဖမ်းဆီးခံရခြင်းမရှိပေ။&lt;ref name=&quot;:25&quot; /&gt; ဇန်နဝါရီ ၃၀ ရက်နေ့တွင် တပ်ထောက်ခံသူအယောက် ၅၀၀ ခန့်သည် [[ရွှေတိဂုံစေတီတော်|‌ရွှေတိဂုံဘုရား]]အနီး၌ ပုန်ကန်မှုမျိုးပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-01-31|title=Pro-Tatmadaw protesters spark riot in Yangon|url=https://www.mmtimes.com/news/pro-tatmadaw-protesters-spark-riot-yangon.html|access-date=2021-02-08|website=The Myanmar Times|archive-date=27 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211027055026/https://www.mmtimes.com/news/pro-tatmadaw-protesters-spark-riot-yangon.html}}&lt;/ref&gt; ဖေဖော်ဝါရီ ၂ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်ထောက်ခံပွဲများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|date=2021-02-02|title=Myanmar Army Rallies Supporters, Bans Flights Through April|language=en|work=Bloomberg.com|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-02-02/myanmar-army-rallies-supporters-bans-flights-through-april|access-date=2021-02-08}}&lt;/ref&gt; ဖေဖော်ဝါရီ ၈ ရက်နေ့တွင်လည်း [[ဆူးလေစေတီတော်|ဆူးလေဘုရား]]အနီး၌ ထောက်ခံပွဲပြုလုပ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-08|title=MYANMAR PROTESTS LIVE: Tens of thousands gathering in Yangon, demonstrations in other major cities|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/myanmar-protests-live-tens-of-thousands-gathering-in-yangon-demonstrations-in-other-major-cities/|access-date=2021-02-08|website=Frontier Myanmar|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့ ရန်ကုန်မြို့ဆန္ဒပြပွဲတွင် တပ်ထောက်ခံသူများသည် နံပါတ်မပါသောကားများဖြင့် ရောက်ရှိလာခဲ့ကြပြီး အကြမ်းဖက်မှုများဖြစ်ပေါ်စေရန် လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;:28&quot;/&gt;အများစုမှာသစ်သားတုတ်များကို လျှို့ဝှက်ကိုင်ဆောင်လာခဲ့ကြပြီး အချို့မှာဒီမိုကရေစီအတွက်ဆန္ဒပြသူများနှင့် ဝင်ရောက်ရောနှောခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:28&quot; /&gt;

ဆူးလေဘုရားလမ်းတစ်လျှောက်သည် ပြည်သူလူထု၏ ပုံမှန်ဆန္ဒပြနေရာဖြစ်သောကြောင့် ရဲတပ်ဖွဲ့များက လုံခြုံရေးအတားဆီးများဖြင့်ပိတ်ဆို့ခဲ့ကြသော်လည်း ဖေဖော်ဝါရီ ၂၅ တွင် တပ်ထောက်ခံပွဲကိုပြုလုပ်ခဲ့ရာတွင် ထိုအကာရံများကို ဖယ်ရှားပေးခဲ့ကြသည်။ ထိုတပ်ထောက်ခံသောသူအချို့သည် လေးခွများ၊ တုတ်များကို ပေါ်တင်ကိုင်ဆောင်ခဲ့ကြ၏ ။ ဆူးလေရှန်ဂရီလာဟိုတယ်ဘေး၌ ခြေကျင်လမ်းသွားတစ်ဦးကို တပ်ထောက်ခံသူတစ်ဦးက ဓားဖြင့်ထိုး၍ တက်ထောက်ခံသူအချို့က ခြေထောက်များဖြင့် ကန်ကျောက်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;rfaarmysupport&gt;{{cite web|title=တပ်ထောက်ခံသူတွေက စစ်အာဏာရှင် ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြသူတွေနဲ့ မီဒီယာတွေကို ရန်ပြု |url=https://www.rfa.org/burmese/news/army-supporters-attack-in-yangon-02252021035543.html|website=RFA News |date=၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁|access-date=၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁}}&lt;/ref&gt; ထို့အပြင် အဆိုပါတပ်မတော်ထောက်ခံသူများသည် အများပြည်သူကို  အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်ခြင်း၊ ပစ္စည်းများ လုယက်ခြင်းနှင့် ကားများအား ဖျက်ဆီးခြင်းများပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ မင်္ဂလာတောင်ညွှန့်မြို့နယ် ဗိုလ်မင်းရောင်လမ်း  သိမ်ဖြူမီးရထားဝင်းရှိ ပြည်သူများအား သံတုတ်များ၊ လေးခွများဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့သောကြောင့် ပြည်သူအချို့ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြသည်။ သတင်းရယူရန်သွားရောက်ခဲ့သော သတင်းထောက်များကိုလည်း ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီဝင်များက ရန်မူခဲ့ကြသည်။ ထိုတပ်မတော်ထောက်ခံသူများထဲကအချို့သည် ကားမှန်ရိုက်ခွဲ၍ ဖုန်းခိုးယူခြင်း၊ ဈေးသည်တစ်ဦး၏ ရေသန့်၊ အအေးများကို အဓမ္မယူဆောင်ခြင်း၊ လေးခွများဖြင့်ပစ်ခတ်ခြင်း စသည်များလည်း ရှိခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;dvbarmysupport&gt;{{cite web|title=စစ်တပ်ထောက်ခံဆန္ဒပြသူများက လူထုကို အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်၊ လုယက်ဖျက်ဆီးမှုများ ကျူးလွန် |url=http://burmese.dvb.no/archives/446597?fbclid=IwAR3d5VTe58Ilk9SKEbhkvH6cOqkri9Vsf5vHhan6fE_OCiZQFJTQAZMYmEc|website=DVB News |date=၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁|access-date=၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁}}&lt;/ref&gt;

=== သတင်းမီဒီယာများ ထိန်းချုပ်ခြင်း ===
====ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေးဥပဒေမူကြမ်း====
အာဏာသိမ်းစစ်အစိုးရအနေဖြင့် မနှစ်သက်သောအကြောင်းအရာများကို ပိတ်ပင်နိုင်ရန်၊ အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုပေးသူများကို ကန့်သတ်နိုင်ရန်နှင့် အချက်အလက်များကို ကြားဖြတ်ယူနိုင်ရန်တို့ကို ပြုလုပ်နိုင်သည့် ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေးဥပဒေ(မူကြမ်း)ကို ဖေဖော်ဝါရီ ၉ ရက်က အဆိုပြုလိုက်သည်။ အဆိုပြုဥပဒေများဖော်ပြထားသည့် စာမျက်နှာ ၃၆ မျက်နှာပါ ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေးဥပဒေ(မူကြမ်း)ကို မိုဘိုင်းဆက်သွယ်ရေးအော်ပရေတာများအားလုံးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းလိုင်စင်ရကမ္ပဏီများအားလုံးသို့ ဖြန့်ဝေခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ [[ရိုက်တာသတင်းဌာန]]က ရရှိထားသော အဆိုပါဥပဒေကြမ်းမိတ္တူ၌ ၎င်းသည် ပြည်သူအား ကာကွယ်ရန်၊ နိုင်ငံ သို့မဟုတ် နိုင်ငံ၏ တည်ငြိမ်အေးချမ်းမှုကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေသော အီလက်ထရောနစ်နည်းပညာအသုံးပြုမှုနှင့် ရာဇဝတ်မှုများကို ကာကွယ်ရန်ရည်ရွယ်သည်ဟု ဆိုသည်။ အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုပေးသူများအနေဖြင့် ညစ်ညမ်းရုပ်ပုံစာပေကဲ့သို့သော မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့်မသင့်လျော်သော အကြောင်းအရာ၊ သို့မဟုတ် မမှန်မကန်သောသတင်းများနှင့် ကောလာဟလများ၊ စည်းလုံးမှုနှင့်တည်ငြိမ်မှုကို ပျက်စီးစေသော အမုန်းတရားဖြစ်စေသော အကြောင်းအရာများကို ဖယ်ရှားတားဆီးရမည် ဟု ဆိုသည်။  ထိုဥပဒေကြမ်းသည် လူ့အခွင့်အရေးများကို ချိုးဖောက်ရာကျမည်ဖြစ်ကြောင်း အရက်ဘက်အဖွဲ့အစည်းများက ဖေဖော်ဝါရီ ၁၀ တွင် ပြောသည်။ အာဏာသိမ်းစစ်အစိုးရသည် အတိုက်အခံများ၏စည်းရုံးသိမ်းသွင်းမှုကို တားမြစ်ရန်အတွက် ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေးဥပဒေကြမ်းကို ရေးဆွဲခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ဟု အရက်ဘက်အဖွဲ့အစည်းများက ဆက်လက်ပြောသည်။&lt;ref&gt;[http://www.mizzimaburmese.com/article/78151 ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေးဥပဒေမူကြမ်းအသစ်က လူ့အခွင့်အရေးများကို ချိုးဖောက်ရာကျကြောင်း အရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်းများက ဝေဖန်ပြစ်တင် | Mizzima Myanmar News and Insight&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt;]&lt;/ref&gt; ဆိုင်ဘာလုံခြုံရေးဥပဒေမူကြမ်းသည် အသေးစိတ်ဆွေးနွေးပြင်ဆင်ရန် လိုအပ်နေကြောင်း၊ အခုအချိန်အခါသည် ထိုဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းရန် အချိန်အခါကောင်း မဟုတ်ကြောင်း၊ ဥပဒေကြမ်းနှင့်ပတ်သက်၍ ကြားတွင်လုပ်ဆောင်ရမည့် အဆင့်များကို ကျော်လွန်၍ အစောတလျင်ပြဋ္ဌာန်းမည်ဆိုပါက [[မြန်မာနိုင်ငံကွန်ပျူတာအသင်းချုပ်]]နှင့် ကွန်ပျူတာအသင်းများက ပြင်းပြင်းထန်ထန် ကန့်ကွက်မည်ဖြစ်ကြောင်း၊ နိုင်ငံ့အကျိုး၊ ပြည်သူတွေအကျိုးနဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းကဏ္ဍအားလုံးတို့ရဲ့ အကျိုးအတွက် အသေးစိတ်ထပ်ပြီး ဆွေးနွေးပြင်ဆင်ရန်လိုအပ်ကြောင်း၊ လိုအပ်သောအထောက်အကူပြု အကြောင်းအချက်များ၊ လုပ်ငန်းစဉ်များကို အဆင့်ဆင့် မဖြစ်မနေလုပ်ဆောင်ရမည်ဖြစ်ကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံကွန်ပျူတာအသင်းချုပ်နှင့် ကွန်ပျူတာအသင်းများအသီးသီးက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် သဘောထားကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://burmese.voanews.com/a/cyber-security-law-computer-associtations/5775863.html ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေးဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းရမယ့်အချိန်မဟုတ်ဘူးလို့ ကွန်ပျူတာအသင်းများထုတ်ပြန်]&lt;/ref&gt;

တရုတ်ပြည်[[ကူမင်း]]မြို့မှ [[ရန်ကုန်မြို့]]သို့ လေယာဉ်ပျံတစ်စင်းသည် သွားလိုက်လာလိုက်ဖြင့်ဖြစ်နေသည်ကို တွေရှိခဲ့ကြသဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံမှနည်းပညာရှင်များကို ပြည်တွင်းသို့ခေါ်ယူ၍ မြန်မာ့အင်တာနက်၌ firewall တည်ဆောက်မည်ဟူ၍ သံသယများဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ သို့ဖြစ်ရာ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် တရုတ်သံရုံးရှေ့၌ သွားရောက်ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;:32&quot;&gt;{{Cite news|date=2021-02-11|title=Myanmar anti-coup protesters rally at Chinese embassy|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/myanmar-politics-china-int-idUSKBN2AB0HE|url-status=live|access-date=2021-02-11}}&lt;/ref&gt; တရုတ်သံရုံးသည် ထိုသံသယကို ကောလဟာလဟူ၍ ငြင်းပယ်ခဲ့သည်အပြင် China Enterprises Chamber of Commerce သည် ပင်လယ်စာပို့သည်ဟူ၍သာ ပြောဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-11|title=China Denies Helping Myanmar Military Regime Build Internet Firewall|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/china-denies-helping-myanmar-military-regime-build-internet-firewall.html|access-date=2021-02-17|website=The Irrawaddy|language=en-US|archive-date=16 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210216015801/https://www.irrawaddy.com/news/burma/china-denies-helping-myanmar-military-regime-build-internet-firewall.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:32&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=|first=|date=2021-02-11|title=关于中缅货运航班的情况说明|url=https://www.facebook.com/paukphawfriendship/photos/a.192320247510703/3681368825272477/|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=|website=缅甸中国企业商会|language=zh}}&lt;/ref&gt;

==== သတင်းမီဒီယာဖြတ်တောက်မှု ====
ပုဂ္ဂလိက သတင်းရုပ်သံလိုင်းများဖြစ်သော  မဇ္ဈိမသတင်းဌာနရုပ်သံလိုင်း၊ ဒီမိုကရက်တစ်မြန်မာ့အသံ([[ဒီမိုကရက်တစ် မြန်မာ့အသံ|DVB]])ရုပ်သံလိုင်းအပါအဝင် ရုပ်မြင်သံကြားလိုင်းအချို့ကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်နေ့မှစတင်၍ [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]က ပိတ်ပင်ဖြတ်တောက်ထားခဲ့ပြီး [[မြန်မာ့အသံနှင့်ရုပ်မြင်သံကြား|နိုင်ငံပိုင်ရုပ်သံလိုင်း]]များ၊ [[မြဝတီရုပ်မြင်သံကြား|တပ်မတော်ပိုင်ရုပ်သံလိုင်း]]များနှင့် ဖျော်ဖြေရေးရုပ်သံလိုင်းများကိုသာ ဖွင့်လှစ်ပေးထားခဲ့သည်။ သို့သော် မဇ္ဈိမသတင်းဌာနရုပ်သံလိုင်းကမူ စလောင်းမှ တစ်ဆင့်ကြည့်ရှုနိုင်ကြောင်း သူတို့၏ ဖေ့စ်ဘွတ်စာမျက်နှာတွင် ရေးသားဖော်ပြထားသည်။ ဖွင့်လှစ်ထားသော ရုပ်သံလိုင်းများသည် ဝါဒဖြန့်ချိရေးများနှင့် ဖျော်ဖြေရေးအစီအစဉ်များကိုသာ ထုတ်လွှင့်နေပြီး သတင်းအမှန်များကို ထိန်ချန်ထုတ်လွှင့်နေသည်။&lt;ref&gt;[https://cpj.org/2021/02/myanmars-military-should-lift-facebook-whatsapp-censorship-enable-news-broadcasts-following-coup/ Myanmar’s military should lift Facebook, WhatsApp censorship, enable news broadcasts following coup - Committee to Protect Journalists&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt;]&lt;/ref&gt; အာဏာလုယူသည့်အစိုးရသည် [[:en:The_New_York_Times|နယူးယောက်ခ့်တိုင်းမ်း]]၊ ဝေါစထရစ်၊ သည်အီကောနောမစ်၊ ရိုက်တာနှင့် [[:en:Associated_Press|အေပီသတင်းဌာန]]များ [[ဝက်ဘ်ဆိုဒ်]]များကို ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်တွင် ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://www.irrawaddy.com/news/burma/us-ambassador-calls-myanmar-military-restore-power-elected-government.html US Ambassador Calls for Myanmar Military to Restore Power to Elected Government&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt;]&lt;/ref&gt;

၂၀၂၁ ခုနှစ်ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် အာဏာိမ်း စစ်ကောင်စီသည် [[မြန်မာနောင်း]]၊ [[ဒီမိုကရက်တစ် မြန်မာ့အသံ|ဒီဗွီဘီ]]၊ [[မဇ္ဈိမ သတင်းဌာန|မဇ္ဈိမ]]၊ ခေတ်သစ်မီဒီယာနှင့် [[၇ ရက် နေ့စဉ်သတင်းစာ|7 Day News သတင်းမီဒီယာ]]တို့အား ထုတ်ဝေခွင့် ရပ်ဆိုင်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/world/2021/mar/08/myanmar-un-chief-urges-release-of-trapped-protesters MAC revoked licenses of 5 media]&lt;/ref&gt; ထိုနေ့တွင်ပင် မဇ္ဈိမမီဒီယာနှင့် မြန်မာနောင်းမီဒီယာတို့၏ ရုံခန်းများကို ဝင်ရောက်ရှာဖွေဖျက်စီးခဲ့သည်။

မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့မှစ၍ မိုဘိုင်း အင်တာနက်ဖြတ်တောက်လိုက်သောကြောင့် နိုင်ငံတစ်ဝန်း သတင်းစီးဆင်းမှုမှာ သိသာစွာ ကျဆင်းခဲ့သည်။

==== ကောလာဟလပျံ့နှံ့မှု ====
အင်တာနက် ပိတ်ခံထားရသော ဖေဖော်ဝါရီ ၇ ရက်ညတွင် [[SMS ဘာသာစကား|SMS]] များဖြင့် [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]လွတ်ပြီ၊ NLD ခေါင်းဆောင်များ၏ သေဆုံးမှု [[မင်းအောင်လှိုင်]]အဖမ်းခံရစသော သတင်းမှားများပျံ့နှံ့လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် လွတ်ပြီဆိုသည့်သတင်းမှား ပျံ့နှံ့နေ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/dassk-release-rumor-02062021113852.html|access-date=2021-02-07|website=Radio Free Asia|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=2021-02-07|title=After a decade of change in Myanmar, fear of the past drives anti-coup protests|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-past-idUSKBN2A70HI|url-status=live|access-date=2021-02-07}}&lt;/ref&gt;ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်လွတ်မြောက်လာသည့်ကောလာဟလကို တပ်မတော်ပိုင်[[မြဝတီရုပ်မြင်သံကြား|မြဝတီရုပ်သံ]]မှလွှင့်ခဲ့ရာ ထင်ယောင်ထင်မှားဖြစ်‌စေခဲ့ပြီး လူများသည် လမ်းများပေါ်တက်၍ မီးပန်းများဖောက်လွှတ် အောင်ပွဲခံသည်အထိဖြစ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Myanmar coup: Tens of thousands protest and call for Aung San Suu Kyi's release despite internet being cut off|url=https://news.sky.com/story/myanmar-coup-tens-of-thousands-protest-and-call-for-aung-san-suu-kyis-release-despite-internet-being-cut-off-12211146|access-date=2021-02-07|website=Sky News|language=en}}&lt;/ref&gt; [[အင်တာနက်]]ဝန်‌ဆောင်မှုပိတ်ခံထားရခြင်းကြောင့် သတင်းမှန်ရရှိရန်ခက်ခဲလာကာ ကောလာဟလများကိုပိုမိုပျံ့နှံ့စေခဲ့သည်။

==== ဂျာနယ်လစ်၊ သတင်းထောက်များနှင့် ထင်ရှားသူများအား ဖမ်းဆီးခြင်း ====
၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၃ ရက်နေ့တွင် သရုပ်ဆောင် ရဲတိုက်ကို ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၅၀၅ (က)ဖြင့် ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၅၀၅(က)ဖြင့် အမှုဖွင့်ခံထားရသည့် သရုပ်ဆောင်ရဲတိုက်ကို မူးယစ်ဆေးဝါးများနှင့်အတူ ဖမ်းဆီးရမိ |url=https://news-eleven.com/article/206535|work=Eleven Media Group |date=4 April 2021 |language=my |access-date=11 June 2021 |archive-date=11 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210611101255/https://news-eleven.com/article/206535|url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=ဆန္ဒပြပွဲတွေမှာပါဝင်နေတဲ့ သရုပ်ဆောင် ရဲတိုက်ကို စစ်ကောင်စီ ဖမ်းဆီး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/arrested-actor-yetike-04052021052838.html|work=Radio Free Asia |date=5 April 2021 |language=my |access-date=11 June 2021 |archive-date=11 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210611101244/https://www.rfa.org/burmese/news/arrested-actor-yetike-04052021052838.html|url-status=live }}&lt;/ref&gt; ဧပြီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ထင်ရှားကျော်ကြားသူများ၊ မော်ဒယ်သရုပ်ဆောင်များ ဒါဇင်ကျော်ကို အာဏာပိုင်များက ဖမ်းဝရမ်းများ ထုတ်ခဲ့သည်။ ဝရမ်းထုတ်ခံရသော ဂျာနယ်လစ်တစ်ဦးဖြစ်သူ စည်သူအောင်မြင့်က ဝရမ်းစာရင်းတွင် ပါဝင်ခြင်းအတွက် ဂုဏ်ယူရကြောင်း သူ၏ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်စာမျက်နှာတွင် ရေးသားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Myanmar protesters paint Yangon red, defying bloody army crackdown |url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics/myanmar-protesters-paint-yangon-red-call-for-boycott-of-water-festival-idUSKBN2BT0MP?il=0|access-date=6 April 2021 |work=[[Reuters]] |date=6 April 2021 |archive-date=23 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210523052133/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics/myanmar-protesters-paint-yangon-red-call-for-boycott-of-water-festival-idUSKBN2BT0MP?il=0|url-status=live }}&lt;/ref&gt; 
ဧပြီလ ၈ ရက်နေ့တွင် ထင်ရှားသော သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ် ပိုင်တံခွန်ကို စစ်အစိုးရ ဆန့်ကျင်မှု၊ ဆန္ဒပြသူများအား ထောက်ခံမှုတို့ဖြင့် ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ရန်ကုန်မြို့ရှိ ပိုင်တံခွန်နေထိုင်ရာနေရာသို့ စစ်ကားရှစ်စီးဖြင့် လာရောက်ဖမ်းဆီးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ပိုင်တံခွန်၏ ကျန်းမာရေးအခြေအနေကြောင့် ဖမ်းဆီးခံရစဉ် ခုခံခြင်း မရှိခဲ့ကြောင်း မိခင်ဖြစ်သူက ပြောကြားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;ActorModel&quot;&gt;{{cite news |title=Myanmar actor arrested as junta hunts 120 celebrities |url=https://www.channelnewsasia.com/news/asia/myanmar-coup-actor-arrested-paing-takhon-junta-hunts-celebrities-14580362|access-date=8 April 2021 |work=[[Channel News Asia|CNA]] |date=8 April 2021 |archive-date=8 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210408043935/https://www.channelnewsasia.com/news/asia/myanmar-coup-actor-arrested-paing-takhon-junta-hunts-celebrities-14580362|url-status=live |accessdate=21 February 2022 |archivedate=8 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210408043935/https://www.channelnewsasia.com/news/asia/myanmar-coup-actor-arrested-paing-takhon-junta-hunts-celebrities-14580362}}&lt;/ref&gt; Other 120 celebrities were also issued arrest warrants.&lt;ref name=&quot;ActorModel&quot;/&gt; 
ဧပြီလ ၁၉ ရက်နေ့အထိ ဂျာနယ်လစ်၊ သရုပ်ဆောင်၊ အဆိုတော်နှင့် လူမှုကွန်ယက်ထင်ပေါ်ကျော်ကြားသူ အနည်းဆုံး ၁၉ ဦး သည် အလိုရှိသူများ စာရင်းတွင် ပါဝင်နေကြောင်း နယ်စည်းမထား သတင်းထောက်များ အဖွဲ့က ဆိုသည်။&lt;ref name=&quot;:28&quot; /&gt; ထိုနေ့ည ရှစ်နာရီခန့်တွင် ထင်ရှားသော အလှဘလော့ဂ်ဂါ ဝင်းမင်းသန်းကို စစ်ကောင်စီက အမှုဖွင့်လှစ်ပြီး နာရီပိုင်းအကြာ တောင်ကြီးမြို့ရှိ BH ဟိုတယ်တွင် ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Beauty Blogger ဝင်းမင်းသန်းကို ဖမ်းဆီးရမိခဲ့တဲ့ BH ဟိုတယ်ရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက် |url=https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/entertainment/2021/04/07/240489.html|work=[[The Irrawaddy]] |date=2021-04-07 |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Beauty Blogger ဝင်းမင်းသန်းအား တောင်ကြီးမြို့မှာ ရုံးထုတ်ခဲ့ |url=https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/entertainment/2021/04/07/240508.html|work=The Irrawaddy |date=2021-04-07 |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Myanmar celebrity model arrested as military targets public figures |url=https://www.theguardian.com/world/2021/apr/08/myanmar-celebrity-model-arrested-paing-takhon-military-targets-public-figures|work=The Guardian |date=2021-04-08 |language=en}}&lt;/ref&gt;

မတ်လ ၃ ရက်နေ့က ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသော ဒီဗွီဘီသတင်းထောက် မင်းညိုကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ထောင်ဒဏ် သုံးနှစ် ချမှတ်ခဲ့သည်။ သူ့အား ရဲက မတရားညှင်းပန်းနှိပ်စက်ခံခဲ့ရသည်ဟု မိသားစုက ဆိုသည်။ စစ်အာဏာသိမ်းကာလတွင် သူသည် ပြစ်ဒဏ်ချခံရသော ပထမဆုံး သတင်းထောက် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Myanmar jails journalist for anti-coup protests coverage |url=https://www.dw.com/en/myanmar-jails-journalist-for-anti-coup-protests-coverage/a-57521198|access-date=14 May 2021 |work=[[Deutsche Welle]] |date=14 May 2021 |archive-date=14 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210514024410/https://www.dw.com/en/myanmar-jails-journalist-for-anti-coup-protests-coverage/a-57521198|url-status=live }}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလတွင် ဂျာနယ်လစ် သုံးဦးနှင့် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ နှစ်ဦးတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံမှ ထွက်ပြေးကာ ထိုင်းနိုင်ငံတွင်းသို့ တရားမဝင် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ အကယ်၍ အပြစ်ရှိကြောင်း တွေ့ရှိပါက သူတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်ပို့ခြင်း ခံရနိုင်ကာ အသက်အန္တရာယ်ရှိနိုင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Myanmar: Journalists who fled coup face Thailand deportation |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-57067130|access-date=11 May 2021 |work=BBC News |agency=[[BBC]] |date=11 May 2021 |archive-date=11 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210511035705/https://www.bbc.com/news/world-asia-india-57067130|url-status=live }}&lt;/ref&gt; ထိုင်းအစိုးရအနေဖြင့်  မြန်မာနိုင်ငံမှ ထွက်ပြေးလာသူများကို အတင်းအကြပ် ပြန်ပို့မည်မဟုတ်ကြောင်း ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ် [[ပရာယွတ်ချန်အိုချာ]] က ကုလသမဂ္ဂ အထူးကိုယ်စားလှယ် ခရစ္စတင်း  ရှဝါနာ ဘာဂီနာကို ပြောကြားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Thai PM: Myanmar refugees won't be forced back |url=https://www.thestar.com.my/aseanplus/aseanplus-news/2021/05/16/thai-pm-myanmar-refugees-wont-be-forced-back|access-date=16 May 2021 |work=The Star |date=16 May 2021 |archive-date=16 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210516133600/https://www.thestar.com.my/aseanplus/aseanplus-news/2021/05/16/thai-pm-myanmar-refugees-wont-be-forced-back|url-status=live }}&lt;/ref&gt;

=== နေအိမ်များ ချိတ်ပိတ်ခြင်း ===
NUG အပါအဝင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီ (CRPH) နှင့် ဒေသခံ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များနှင့် ဆက်စပ်နေသော နေအိမ်၊ အဆောက်အဦများ၊ အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေး ဥပဒေအရ အရေးယူဆောင်ရွက်နေသော အမှုများနှင့် ဆက်စပ်နေသော နေအိမ်၊ တိုက်ခန်းများ၊ CDM လှုပ်ရှားမှု၊ အသံတိတ်သပိတ် လှုံ့ဆော်မှုများနှင့် ဆက်စပ်နေသူများ၏ နေအိမ် အဆောက်အအုံများကို စစ်ကောင်စီက ချိတ်ပိတ်သိမ်းဆည်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလမှ ၂၀၂၂ ခုနှစ် မတ်လ ၇ ရက်နေ့အထိ အဆောက်အအုံအရေအတွက် ၅၃၁ လုံးကျော်ကို သိမ်းဆည်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |first1=I. S. P. |title=နိုင်ငံအနှံ့ နေအိမ်နှင့် အဆောက်အအုံ ၅၃၁ လုံးထက်မနည်း ချိပ်ပိတ် သိမ်းဆည်းခံခဲ့ရ |url=https://www.ispmyanmar.com/burmese/2022/03/15/dm-08/|website=Institute for Strategy and Policy - Myanmar |access-date=၂၁ ဧပြီ ၂၀၂၂ |date=15 မတ် 2022 |archive-date=17 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220317033003/https://www.ispmyanmar.com/burmese/2022/03/15/dm-08/}}&lt;/ref&gt; စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးတွင် ၁၃၅ လုံး၊ ရန်ကုန်တိုင်းတွင် ၁၁၆ လုံး၊ မန္တလေးတိုင်းတွင် ၈၅ လုံး၊ ဧရာဝတီတိုင်းတွင် ၄၇ လုံး၊ မကွေးတိုင်းတွင် ၃၉ လုံးတို့ဖြစ်ကာ အမှန်တကယ် သိမ်းဆည်းခံရသည့် အရေအတွက်မှာ ထို့ထက် ပိုနိုင်သည်။

==သေဆုံးမှုများ==
{{main|၂၀၂၁ မြန်မာ့နွေဦးတော်လှန်ရေး၌ ကျဆုံးသွားသူများ စာရင်း}}
ဆန္ဒပြမှုများ စတင်ပြီးနောက် [[နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ ကူညီစောင့်ရှောက်ရေး အသင်း|AAPP]] စာရင်းအရ နေ့ရက်အလိုက် သေဆုံးခဲ့မှုများ&lt;ref name=&quot;AAPP&quot;&gt;{{cite web|url=https://aappb.org/wp-content/uploads/2021/03/Fatality-List-for-March-29-Final-1.pdf|title=Crackdown Injury &amp; Death List|work=[[နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ ကူညီစောင့်ရှောက်ရေး အသင်း]]|date=29 March 2021|url-status=live|access-date=30 March 2021}}&lt;/ref&gt;
{{Graph:Chart
| width=1000
|heigh= 200
|xAxisTitle = ရက်စွဲ
|xAxisAngle=-60
|yAxisTitle = သတ်ဖြတ်ခံရသော ဆန္ဒပြသူများ
|type=rect
|showvalues =
|x=2/1,2/2,2/3,2/4,2/5,2/6,2/7,2/8,2/9,2/10,2/11,2/12,2/13,2/14,2/15,2/16,2/17,2/18,2/19,2/20,2/21,2/22,2/23,2/24,2/25,2/26,2/27,2/28,3/1,3/2,3/3,3/4,3/5,3/6,3/7,3/8,3/9,3/10,3/11,3/12,3/13,3/14,3/15,3/16,3/17,3/18,3/19,3/20,3/21,3/22,3/23,3/24,3/25,3/26,3/27,3/28,3/29,3/30,3/31,4/1,4/2,4/3,4/4,4/5,4/6,4/7,4/8,4/9,4/10,4/11,4/12
|y=0,0,0,0,0,0,0,1,0,0,0,0,0,0,1,0,0,0,1,4,0,0,0,1,0,0,0,16,0,1,26,0,4,0,2,3,1,1,10,5,12,113,31,7,9,2,15,4,12,17,7,2,17,7,141,21,14,15,5,
}}
အာဏာသိမ်းမှုကိုဆန့်ကျင်သည့်အနေဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအရပ်ရပ်တွင် ဆန္ဒပြပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့ကြသည်။ ဆန္ဒပြပွဲများတွင် ငြိမ်းချမ်းစွာဆန္ဒဖော်ထုတ်ခြင်းများ၊ ထိုင်သပိတ်ပြုလုပ်ခြင်းများစွာပါဝင်သော်လည်း အာဏာပိုင်များဘက်က အင်အားအလုံးအရင်းဖြင့် ဖြိုခွင်းပစ်ခတ်ခဲ့ကြသည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၈ရက် ညပိုင်းတွင်မန္တလေးမြို့ ၃၈လမ်း၌ ကားတစ်စီးဖြင့် လိုက်လံတိုက်မှုကြောင့် ကိုဦး (ခ) နပွားနှင့် ရက်တူးအောင် (ခ) မာတူး တို့သေဆုံးခဲ့ပြီး ပထမဆုံးသေဆုံးသူများ ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://aappb.org/bu?p=13912]{{Dead link|date=March 2026 }}&lt;/ref&gt;ဖေဖော်ဝါရီ ၉ တွင် [[မြသွဲ့သွဲ့ခိုင်]] သည် ကျည်အစစ်ဖြင့် ပစ်ခတ်ခံခဲ့ရကာ ဦးခေါင်းကို ကျည်ဆန်ဖောက်ဝင်ခဲ့သည်။ အသက်ရှူစက်ဖြင့် အသက်ဆက်နေရခဲ့ကာ ဆရာဝန်များက ဦးနှောက်သေဆုံးသွားကြောင်း အတည်ပြုခဲ့ပြီး ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉ရက်နေ့တွင် မိသားစုဝင်များက အသက်ရှူစက်ဖြုတ်ခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် ဆန္ဒပြသူများသာမက လမ်းသွားလမ်းလာများကိုပါ လုံခြုံရေးတာဝန်ယူသူများက ကျည်ဆန်အစစ်များကိုလည်းအသုံးပြု၍ ပစ်ခတ်နှိမ်နင်းကြသောကြောင့် လူသေဆုံးမှုနှုန်းများ မြင့်မားလာခဲ့သည်။ သွေးစွန်းသောတနင်္ဂနွေဟု အမည်တွင်ခဲ့ရသော ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ တွင် လမ်းသွားလမ်းလာအပါအဝင် ဆန္ဒပြပြည်သူပေါင်း အနည်းဆုံး (၁၈) ဦး သေဆုံးခဲ့ရသည်။ &lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/world-asia-56224151 In pictures: A bloody day in Myanmar's protests, BBC News]&lt;/ref&gt;
ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈၊ နံနက် ၈ နာရီခန့်တွင် [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ အောက်ကြည့်မြင်တိုင်လမ်း၊ တိုင်းပညာရေးမှူးရုံးရှေ့၌ ဆန္ဒထုတ်ဖော်ရန် စုဝေးနေသော ပညာရေးဝန်ထမ်းများအား အာဏာပိုင်တပ်ဖွဲ့မှ မျက်ရည်ယိုဗုံးများဖြင့်  ရုတ်တရက် ပစ်ခတ်ဖြိုခွင်း လူစုခွဲခဲ့စဉ် အသက် ၅၉ နှစ်အရွယ် အလယ်တန်းပြဆရာမ ဒေါ်တင်နွဲ့ရီ ကျဆုံးခဲ့သည်။ စုဝေးနေသော ဆရာ၊ ဆရာမ ဦးရေ ၂၀၀ ခန့် ရှိသည့် လူစုလူဝေးအား သတိပေးခြင်း တစ်စုံတစ်ရာမရှိ ရုတ်တရက်အကြမ်းဖက်ဖြိုခွင်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-28|title=မတတ်မြောက်သည့် ပညာရေးစနစ်မှ လွတ်မြောက်လိုသူ ဆရာမ၏ နောက်ဆုံးခရီး|url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/5950|access-date=2021-02-28|website=MyanmarNow|language=my}}&lt;/ref&gt;
ထို့နောက် မတ် ၃ ၌ လုံခြုံရေး ရဲနှင့်စစ်သားတို့၏ ပစ်ခတ်မှုကြောင့် သေဆုံးသူပေါင်း (၃၈) ဦးခန့် သေဆုံးခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/world-asia-56265962 Myanmar sees deadliest day as 38 protesters killed]&lt;/ref&gt;
မတ်လ ၅ ရက် မန္တလေးမြို့ မြတောင်သပိတ်စစ်ကြောင်း ဖြိုခွင်းခံရချိန်တွင် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသော အသက် ၂၁ နှစ်အရွယ် ကိုနိုင်မင်းကို ရုပ်အလောင်းကို မြင်တွေ့ခွင့်မရရှိခဲ့ဘဲ မိသားစုဝင်များက ရက်လည်ဆွမ်းသွတ်ကို ပြုလုပ်ခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-03-11|title=ရုပ်အလောင်းထုတ်မပေး၍ သင်္ဂြိုဟ်ခွင့်မရဘဲ ရက်လည်ဆွမ်းသွပ်ခဲ့ရ|url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/6030|website=MyanmarNow|language=my}}&lt;/ref&gt;မတ်လ ၂၇ရက်နေ့တွင် သေဆုံးသူ ၄၂၃ဦး ရှိပြီဖြစ်သည်။
[[File:Death Cases in 2021 Myanmar protests.svg|thumb|၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းမှုအတွင်း စစ်​ကောင်စီ၏ လက်ချက်ဖြင့် ပြည်နယ်/တိုင်းအလိုက် ကျဆုံးခဲ့ရ​သောသူများ၏ အ​ခြေအ​နေပြ​မြေပုံ (ဧပြီ ၇ရက်​နေ့အထိ)
{{legend|#280B0B|≥၂၀၀}}
{{legend|#501616|၁၀၀-၁၉၉}}
{{legend|#C83737|၅၀-၉၉}}
{{legend|#DE8787|၁၀-၄၉}}
{{legend|#FFD5D5|၁-၉}}]]

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+သေဆုံးသူစာရင်း (၇.၄.၂၀၂၁ အထိ)&lt;ref&gt;[https://aappb.org/bu?p=14199]{{Dead link|date=March 2026 }}&lt;/ref&gt;
!စဉ်
!တိုင်းဒေသကြီး/ ပြည်နယ်
!သေဆုံးသူအရေအတွက်
|-
|၁
|[[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]
|၂၁၉
|-
|၂
|[[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]
|၁၆၃
|-
|၃
|[[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]
|၈၄
|-
|၄
|[[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]
|၂၈
|-
|၅
|[[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]
|၂၇
|-
|၆
|[[ရှမ်းပြည်နယ်]]
|၂၆
|-
|-
|၇
|[[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]
|၂၆
|-
|၈
|[[ကချင်ပြည်နယ်]]
|၁၃
|-
|၉
|[[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]]
|၁၁
|-
|၁၀
|[[မွန်ပြည်နယ်]]
|၁၁
|-
|၁၁
|[[နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ]]
|၄
|-
|၁၂
|[[ကယားပြည်နယ်]]
|၂
|-
|colspan=2|စုစု​ပေါင်း
|၆၁၄
|-
|*
| colspan=&quot;2&quot; |''&lt;small&gt;အတည်မပြုနိုင်သေးသော အခြားသောသေဆုံးသူများလည်းရှိသေးသည်။&lt;/small&gt;''&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
|}

==လက်နက်ကိုင် ခုခံမှုများ==
{{main|ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်}}
စစ်အာဏာသိမ်း ဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြမှုများကို [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်အစိုးရ]]က နှိမ်နင်းဖြိုခွင်းမှုများကို လက်တုံ့ပြန်သောအားဖြင့် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]၏ လက်နက်ကိုင် ထကြွမှုများသည် မြန်မာနိုင်ငံ အနှံ့အပြားတွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Myanmar Violence Escalates With Rise of 'Self-defense' Groups, Report Says |url=https://www.voanews.com/a/east-asia-pacific_myanmar-violence-escalates-rise-self-defense-groups-report-says/6207546.html|agency=Agence France-Presse |publisher=voanews.com |date=June 27, 2021}}&lt;/ref&gt;

==နိုင်ငံတကာမှတုံ့ပြန်မှုများ==
ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် [[ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဖရန်စစ်]]သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏အခြေအနေကို ကောင်းမွန်စေရန်အတွက် ခေါင်းဆောင်များအား တိုက်တွန်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-07|title=Pope appeals to Myanmar leaders to serve the common good - Vatican News|url=https://www.vaticannews.va/en/pope/news/2021-02/pope-angelus-appeal-myanmar.html|access-date=2021-02-16|website=www.vaticannews.va|language=en|archive-date=9 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209021759/https://www.vaticannews.va/en/pope/news/2021-02/pope-angelus-appeal-myanmar.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်သမ္မတ [[ဂျိုး ဘိုင်ဒင်]]သည် &quot;တစ်ကမ္ဘာလုံးက စောင့်ကြည့်နေပါသည်&quot; ဟူ၍ပြောဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-10|title=Remarks by President Biden on the Administration's Response to the Coup in Burma|url=https://www.whitehouse.gov/briefing-room/speeches-remarks/2021/02/10/remarks-by-president-biden-on-the-administrations-response-to-the-coup-in-burma/|access-date=2021-02-16|website=The White House|language=en-US|archive-date=15 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210215151325/https://www.whitehouse.gov/briefing-room/speeches-remarks/2021/02/10/remarks-by-president-biden-on-the-administrations-response-to-the-coup-in-burma/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄ ၌ ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ် [[အန်တိုနီရို ဂူတာရက်စ်]] (အန်တောညူ ဂူတဲရိရှ်) (António Guterres) က မြန်မာနိုင်ငံတွင်ဖြစ်ပေါ်နေသည့် အခြေနေများကို အလွန်စိုးရိမ်သောကရောက်ရကြောင်း ကြေညာချက်တစ်ခုထုတ်ပြန်ခဲ့ကာ မြို့ကြီးများတွင် သတင်းများအရ တင့်ကားများထပ်တိုးချထားခြင်းနှင့် အင်အားအဆမတန်သုံးစွဲခြင်းတို့ကိုလည်း အထူးအလေးပေးပြောဆိုသွားသည်။&lt;ref name=&quot;:36&quot;&gt;{{Cite web|title=Violence, Intimidation, Harassment by Myanmar Security Personnel Unacceptable, Secretary General Says, Also Expressing Concern over Restrictions on Internet {{!}} Meetings Coverage and Press Releases|url=https://www.un.org/press/en/2021/sgsm20581.doc.htm|access-date=17 February 2021|website=www.un.org|archive-date=17 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210217062628/https://www.un.org/press/en/2021/sgsm20581.doc.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ထို့နောက် မြန်မာစစ်တပ်နှင့်ရဲများကို လူအများ ငြိမ်းချမ်းစွာစုရုံးဆန္ဒပြနေမှုအပေါ် လေးစားရန်တိုက်တွန်းခဲ့ပြီး ဆန္ဒပြသူများသည် လက်စားချေတုံ့ပြန်ခံရသူများ မဖြစ်စေရန်လည်း သေချာစွာပြောဆိုသွားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:36&quot; /&gt; လုံခြုံရေးစောင့်ကြပ်သောသူများ၏ အကြမ်းဖက်ခြင်း ခြိမ်းခြောက်ခြင်းနှင့် အနှောက်အယှက်ပေးခြင်းတို့ကိုဖော်ပြထားသော သတင်းထုတ်ပြန်ချက်များသည် လက်ခံနိုင်ဖွယ်မရှိဟူ၍လည်း ထပ်လောင်းပြောဆိုခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:36&quot; /&gt; ဖေဖော်ဝါရီ ၁၆ တွင် စင်္ကာပူလွှတ်တော်၌ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဗစ်ဗီယန် ဘာလာခရစ်ရှန်ကလည်း ဆန္ဒပြပွဲများတွင် ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားခြင်းများ၊ ဝန်ထမ်းများကိုဖမ်းဆီးခြင်း၊ အင်တာနက်အမှောင်ချခြင်း မြို့ပေါ်လမ်းများ၌ သံချပ်ကာ(တင့်)ကားများနှင့် တပ်များချထားမှုတို့ကို စိုးရိမ်ကြောင်းနှင့် ကန့်သတ်ချုပ်ချယ်မှုများကို အတတ်နိုင်ဆုံးလျှော့ချဆောင်ရွက်ရန် အာဏာပိုင်များကို တိုက်တွန်းသွားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Staff|first=Reuters|date=16 February 2021|title=Singapore says Myanmar situation 'alarming', but no need for broad sanctions|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-singapore-idUSKBN2AG0EC|access-date=17 February 2021|archive-date=16 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210216082237/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-singapore-idUSKBN2AG0EC|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းဝန်ကြီးချုပ် [[ဘောရစ် ဂျွန်ဆင်]]က အာဏာသိမ်းမှုကို ရှုံ့ချခဲ့၍ &quot;မြန်မာပြည်သူပြည်သားများနှင့် အတူတကွရပ်တည်ပါသည်&quot; ဟူ၍ ၎င်း၏တွစ်တာတွင် ရေးသားခဲ့ကာ ဆက်လက်ပြီး အာဏာသိမ်းယူမှုအတွက် တာဝန်ရှိသူများသည် တာဝန်ခံရမည်ဖြစ်ကြောင်းလည်း ပြောဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=16 February 2021|title=Boris Johnson says charges against Aung San Suu Kyi are ‘fabricated’|url=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/boris-johnson-aung-san-suu-kyi-myanmar-coup-b1803085.html|access-date=17 February 2021|website=The Independent|language=en|archive-date=17 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210217062621/https://www.independent.co.uk/news/world/asia/boris-johnson-aung-san-suu-kyi-myanmar-coup-b1803085.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

မတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းမှ ကုလသမဂ္ဂလုံခြုံရေးကောင်စီ တံခါးပိတ်အစည်းအဝေးတစ်ရပ်ကို အရေးပေါ်ခေါ်ယူခဲ့သည်။ ထိုအစည်းအဝေးသို့ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုရေးကော်မတီ၏ ကုလသမဂ္ဂဆိုင်ရာအထူးကိုယ်စားလှယ် ဒေါက်တာ ဆာဆာမှလည်း အဆောတလျင် အရေးယူပေးရန် တိုက်တွန်းချက် ၄ ချက်ပါသော စာတစ်ဆောင်ကို ပေးပို့ခဲ့သည်။ ထိုအချက်များအနက်တစ်ခုမှာ &quot;ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန် အလို့ငှာ တာဝန်ယူခြင်း&quot; ([[:en:Responsibility_to_Protect|Responsibility to Protect - R2P]]) ကိုခေါ်ယူရန်ပါဝင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://facebook.com/story.php?story_fbid=267470051510526&amp;id=101472478110285&amp;_rdr Dr. SaSa letter to UNSC]&lt;/ref&gt;

=== နောက်ဆုံး အခြေအနေ ===
2024 ခုနှစ် ဩဂုတ်လအထိ မြန်မာနိုင်ငံတွင် နွေဦးတော်လှန်ရေးသည် 2021 ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် အာဏာသိမ်းခဲ့သော စစ်အာဏာရှင်ကို ဆန့်ကျင်သည့် ပြင်းထန်သော တိုက်ပွဲတစ်ခုအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေပါသည်။ ခုခံမှုကို အဓိကအားဖြင့် တိုင်းရင်းသား စည်းလုံးညီညွတ်ရေး အစိုးရ (NUG) နှင့် တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့များ (EAOs) တို့က ဦးဆောင်ပြီး မဟာမိတ်များ ဖွဲ့စည်းကာ စစ်ဆင်ရေး 1027 နှင့် စစ်ဆင်ရေး 1111 ကဲ့သို့သော ညှိနှိုင်း စစ်ရေး စစ်ဆင်ရေးများ စတင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ စစ်ဆင်ရေးများသည် စစ်အစိုးရ၏ ထိန်းချုပ်မှု သိသိသာသာ အားနည်းသွားသည့် စစ်ကိုင်းနှင့် ချင်းပြည်နယ်များကဲ့သို့ ဒေသများတွင် ခုခံရေး အတွက် သိသာထင်ရှားသော နယ်မြေ အမြတ်အစွန်းများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။

ဤအောင်မြင်မှု အနိုင်ရနိုင်မှု  အခြေအနေသည်  ရှုပ်ထွေးနေဆဲဖြစ်သည်။ စစ်အာဏာရှင်များ ဘက် တွင်အ င်အား ပြတ်လပ်မှုနှင့် စိတ်ဓာတ်နိမ့်ကျမှုကို ဆက်လက်ရင်ဆိုင်နေရပြီး အစုလိုက်အပြုံလိုက် ဘက်ပြောင်းလာစေသည်။ သို့သော်လည်း ခုခံမှုတွင် ပါဝင်သည့် မတူကွဲပြားသော အုပ်စုများကြား ပိုမိုစည်းလုံးညီညွတ်မှု လိုအပ်မှုနှင့် နိုင်ငံတကာ သံတမန်ရေးအရ အထီးကျန်ဖြစ်နိုင်ခြေ အပါအဝင် စိန်ခေါ်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။ စစ်အစိုးရ၏ နေ့ရက်များကို ရေတွက်နိုင်သည်ဟု အချို့က ယုံကြည်ကြသော်လည်း ဒီမိုကရေစီ မြန်မာနိုင်ငံသို့ သွားရာလမ်းသည် မသေချာမရေရာမှုများဖြင့် ပြည့်နှက်နေဆဲဖြစ်ပြီး စစ်အစိုးရခေတ်လွန် အသွင်ကူးပြောင်းရေး အလားအလာအတွက် ဂရုတစိုက် စီစဉ်ရန် လိုအပ်သည်

==ဓာတ်ပုံများ==
&lt;gallery&gt;
File:Protest against military coup (9 Feb 2021, Hpa-An, Kayin State, Myanmar) (9).jpg | ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံမြို့တွင် ဖေဖော်ဝါရီ ၉ ရက်နေ့က ဆန္ဒပြနေကြစဉ်
File:Protesters riding Motorcycles in Mandalay after 2021 Myanmar coup.jpg|thumb|[[မန္တလေး ဘူတာကြီး|မန္တလေးဘူတာကြီး]]အနီးတွင် မော်တော်ဆိုင်ကယ်များဖြင့် ဆန္ဒထုတ်ဖော်နေကြစဉ်
File:Demo myanmar 2021.jpg|thumb|၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြခြင်း
File:Free Our Leaders.jpg|thumb|ကျွန်ုပ်တို့၏ ခေါင်းဆောင်များကို လွှတ်ပေးပါ
File:Respect Our Votes.jpg|thumb|ကျွန်ုပ်တို့၏ ဆန္ဒမဲကို လေးစားပါ
File:We want our leader free Daw Aung San Su Kyi.jpg|thumb|ကျွန်ုပ်တို့၏ခေါင်းဆောင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို ပြန်လွှတ်ပေး
File:Civil Disobedience in Myanmar 2021.jpg|thumb|၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံတွင်ဆန္ဒပြနေခြင်း
File:2021 Civil Disobedience at Hledan Center.jpg|thumb|၂၀၂၁ ခုနှစ်လှည်းတန်းစင်တာ၌ ဆန္ဒပြနေကြခြင်း
File:Civil Disobedience under Hleden Bridge.jpg|thumb|လှည်းတန်းဂုံးကျော် တံတားအောက်၌ ဆန္ဒပြ
File:Civil Disobedience under Hleden Bridge 2021.jpg|thumb|၂၀၂၁ ခုနှစ် လှည်းတန်းတံတားအောက်၌ ဆန္ဒပြ
File:Three-finger salute.jpg|thumb|လက်သုံးချောင်းဖြင့် ဆန္ဒပြုသည်
File:2021 Civil Disobedience at Hledan.jpg|thumb|၂၀၂၁ ခုနှစ် လှည်းတန်း၌ ဆန္ဒပြ
File:Civil Disobedience at Hleden Myanmar.jpg|thumb|လှည်းတန်း မြန်မာတွင် ဆန္ဒပြ
File:Protesters in South Dagon Township, Yangon.jpg|thumb|တောင်ဒဂုံမြို့နယ် မြန်မာတွင် ဆန္ဒပြ
File:Go To Sule.jpg|thumb|ဆူးလေသို့ချီတက်
File:Let's go sule.jpg|thumb|ဆူးလေသို့ ချီတက်ကြစို့
File:Civil Disobedience on Pyay Road.jpg|thumb|ပြည်လမ်းပေါ်၌ ဆန္ဒပြနေခြင်း
File:2021 Civil Disobedience Pyay Rd.jpg|thumb|၂၀၂၁ ခုနှစ် ပြည်လမ်းပေါ်တွင်ဆန္ဒပြ
File:CDM Myanmar.jpg|thumb|မြန်မာနိုင်ငံ ပြည်သူ့ဆန္ဒထုတ်ဖော်
File:2021 CDM Myanmar.jpg|thumb|၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြ
File:CDM Myanmar 2021.jpg|thumb|၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံဆန္ဒပြခြင်း
File:To Free Daw Aung San Su Kyi.jpg|thumb|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်လွတ်မြောက်ရေးအတွက်
File:Civil Disobedience myanmar 2021.jpg|thumb|၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒထုတ်ဖော်
File:2021 Myanmar protests Mandalay 4.jpg|thumb|အာဏာသိမ်းစစ်​ခေါင်း​ဆောင်အား ​လှောင်​ပြောင်ထား​သောပုံ
File:Protest against military coup (9 Feb 2021, Hpa-An, Kayin State, Myanmar) (3).jpg|ကရင်ပြည်နယ် ဘားအံမြို့တွင် ၉ ရက် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ပညာရေးဝန်ထမ်းများ ဆန္ဒပြနေသောပုံ
File:Protest against military coup (9 Feb 2021, Hpa-An, Kayin State, Myanmar) (2).jpg|ကရင်ပြည်နယ် ဘားအံမြို့တွင် ၉ ရက် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ပညာရေးဝန်ထမ်းများ ဆန္ဒပြနေသောပုံ
File:Our Legitimate Government CRPH.jpg|ကျွန်ုပ်တို့၏တရားဝင်အစိုးရ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် 
&lt;/gallery&gt;

== အခြားဖတ်ရန် ==

* [[၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး)]]
* [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီ]]
* [[တပ်မတော်အစိုးရ (၂၀၂၁)]]
* [[အောင်ဆန်းစုကြည်]]

==မှတ်စု==
{{notelist}}
== ကိုးကား ==
{{reflist}}

== ပြင်ပလင့်ခ်များ ==
* {{Facebook|civildisobediencemovement2021|Civil Disobedience Movement}}

[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဆန္ဒပြပွဲများ]]
__NOTOC__</text>
      <sha1>8bq40j5iar794pssnx0uw3thbdxj18m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>239933</id>
    <revision>
      <id>1028920</id>
      <parentid>1019806</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T06:41:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ခေတ်အလိုက် ပြန်ခွဲပြင်ဆင်မွမ်းမံခြင်း</comment>
      <origin>1028920</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32468" sha1="fhvtid9wythn6m1xu3oj40ft11p1wul" xml:space="preserve">{{Expand list|date=ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃}}

အောက်ပါတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုဖြစ်ရပ်များဖြစ်သည်။
== ခေတ်အလိုက် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများစာရင်း ==

=== ကိုလိုနီခေတ် နှင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ===
{| class=&quot;sortable wikitable&quot; style=&quot;width:100%; font-size:95%;&quot;
! စဉ် !! အမည် !! နေ့ရက် !! နေရာ !! သေဆုံးသူ !! ကျူးလွန်သူများ !! ပြုမူခံရသူများ
|-
| ၁ || [[ကုလား-ဗမာ အဓိကရုဏ်း|၁၉၃၀ ရန်ကုန် အရေးအခင်း]]|| ၁၉၃၀ || ရန်ကုန်မြို့ || ၁၂၀–၂၀၀+ || ဗမာအဓိကရုဏ်းပြုသူများ || အိန္ဒိယဆိပ်ကမ်းလုပ်သားများ
|-
| ၂ || ရခိုင်ပြည်နယ် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု || ၁၉၄၂ || ရခိုင်ပြည်နယ် || ၆၀,၀၀၀ ခန့်&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.burmalibrary.org/docs14/ARAKAN-Racism_to_Rohingya-red.pdf|title=Racism to Rohingya in Burma|access-date=18 October 2017}}&lt;/ref&gt;|| ရခိုင်ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များနှင့် ရိုဟင်ဂျာများ || အပြန်အလှန် သတ်ဖြတ်ကြခြင်း
|-
| ၃ || ကုလားကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု || ၇ ဇူလိုင် ၁၉၄၅ || ကုလားကုန်းရွာ || ၆၀၀–၁,၀၀၀ || ဂျပန်အင်ပါယာတပ် || ကုလားကုန်းရွာသားများ
|}

=== စစ်အစိုးရခေတ်များ (၁၉၈၈–၂၀၁၀) ===
{| class=&quot;sortable wikitable&quot; style=&quot;width:100%; font-size:95%;&quot;
! စဉ် !! အမည် !! နေ့ရက် !! နေရာ !! သေဆုံးသူ !! ကျူးလွန်သူများ !! ပြုမူခံရသူများ
|-
| ၄ || [[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း]]&lt;ref name=&quot;fer3132&quot;&gt;Ferrara (2003), pp. 313&lt;/ref&gt;|| ၈–၉ ဩဂုတ် ၁၉၈၈ || မြန်မာနိုင်ငံအဝှမ်း || ၃,၀၀၀–၁၀,၀၀၀&lt;ref name=&quot;win2&quot;&gt;Wintle (2007)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;fog2&quot;&gt;Fogarty, Phillipa (7 August 2008). [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/7543347.stm Was Burma's 1988 uprising worth it?] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090112023805/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/7543347.stm|date=12 January 2009}}. [[BBC_News]].&lt;/ref&gt;|| {{military|Myanmar}} || ဆန္ဒပြသူများ
|-
| ၅ || စက်တင်ဘာ အာဏာသိမ်းမှု || ၁၈–၁၉ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၈ || ရန်ကုန်မြို့ || အတည်မပြုနိုင် || {{military|Myanmar}} || ပြည်သူများနှင့် ဝန်ထမ်းများ
|-
| ၆ || [[ဒီပဲယင်းအရေးအခင်း]]|| ၃၀ မေ ၂၀၀၃ || ဒီပဲယင်းမြို့ || ၇၀ ခန့် || ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် စစ်အစိုးရထောက်ခံသူများ || NLD ပါတီဝင်များ
|-
| ၇ || [[ရွှေဝါရောင် တော်လှန်ရေး]]|| စက်တင်ဘာ ၂၀၀၇ || ရန်ကုန်မြို့ || ၁၃–၃၁ || [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|နအဖ စစ်အစိုးရ]]|| သံဃာတော်များနှင့် ပြည်သူများ
|}

=== ၂၀၁၇ ရခိုင်ပြည်နယ် ပဋိပက္ခအတွင်း ဖြစ်စဉ်များ ===

{| class=&quot;sortable wikitable&quot; style=&quot;width:100%; font-size:95%;&quot;
! စဉ် !! အမည် !! နေ့ရက် !! နေရာ !! သေဆုံးသူ !! ကျူးလွန်သူများ !! ပြုမူခံရသူများ
|-
| ၈ || ခမောင်းဆိပ် သတ်ဖြတ်မှု&lt;ref name=&quot;AmnestyInt2&quot;&gt;{{cite web|title=Myanmar: New evidence reveals Rohingya armed group massacred scores in Rakhine State|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/05/myanmar-new-evidence-reveals-rohingya-armed-group-massacred-scores-in-rakhine-state/|website=www.amnesty.org|language=en}}&lt;/ref&gt;|| ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || ခမောင်းဆိပ် || ၉၉ || ARSA || ဟိန္ဒူရွာသားများ
|-
| ၉ || [[ချွတ်ပြင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ချွတ်ပြင် သတ်ဖြတ်မှု]]&lt;ref name=&quot;Cochrane2&quot;&gt;{{cite news |last1=Cochrane|first1=Liam|title=Women, children feared among scores dead in Myanmar village 'massacre'|url=http://www.abc.net.au/news/2017-09-01/reports-of-women-and-children-among-dead-in-myanmar-massacre/8862164|access-date=19 July 2018|work=ABC News|date=1 September 2017|language=en-AU}}&lt;/ref&gt;|| ၂၆ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || ချွတ်ပြင်ရွာ || ၁၃၀–၃၅၈&lt;ref name=&quot;Emont2&quot;&gt;{{cite news|last1=Emont|first1=Jon|last2=Mandhana|first2=Niharika|title=‘We’ll Turn Your Village Into Soil’: Survivors Recount One of Myanmar’s Biggest Massacres|url=https://www.wsj.com/articles/burn-the-houses-rohingya-survivors-recount-the-day-soldiers-killed-hundreds-1526048545|access-date=11 May 2018|work=Wall Street Journal|date=11 May 2018}}&lt;/ref&gt;|| တပ်မတော်နှင့် ရခိုင်ရွာသားများ || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ
|-
| ၁၀ || [[မောင်နူ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မောင်နုသတ်ဖြတ်မှု]]&lt;ref name=&quot;CBSMNu2&quot;&gt;{{cite news|title=Rohingyas describe bloody massacre at hands of Myanmar troops|url=https://www.cbsnews.com/news/rohingya-myanmar-troops-alleged-massacre-executions-villagers-maung-nu/|language=en}}&lt;/ref&gt;|| ၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || မောင်နုရွာ || ၈၂+ || မြန်မာ့တပ်မတော် || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ
|-
| ၁၁ || ဂူဒါပြင် သတ်ဖြတ်မှု&lt;ref name=&quot;NaingSterling2&quot;&gt;{{cite news |last1=Naing|first1=Shoon Lei Win|last2=Sterling|first2=Toby|title=Suu Kyi tells U.N.'s top court charge of Rohingya genocide is 'misleading'|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-rohingya-world-court/suu-kyi-tell-u-n-s-top-court-charge-of-rohingya-genocide-is-misleading-idUSKBN1YF06P|access-date=13 December 2019|work=Reuters|date=11 December 2019|language=en}}&lt;/ref&gt;|| ၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || ဂူဒါပြင်ရွာ || ၁၀–၄၀၀+&lt;ref name=&quot;Blumberg2&quot;&gt;{{cite news|last1=Blumberg|first1=Antonia|title=Mass Graves Suggest Systematic Killing Of Rohingya In Myanmar|url=http://www.huffingtonpost.ca/entry/rohingya-mass-graves-myanmar_us_5a734e7ae4b0905433b21a6e|access-date=2 February 2018|work=HuffPost Canada|date=1 February 2018|language=en-CA}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;APgraves2&quot;&gt;{{cite news|last1=Klug|first1=Foster|title=AP finds evidence for graves, Rohingya massacre in Myanmar|url=https://www.apnews.com/ef46719c5d1d4bf98cfefcc4031a5434|access-date=2 February 2018|work=AP News}}&lt;/ref&gt;|| တပ်မတော်နှင့် ရခိုင်ရွာသားများ || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ
|-
| ၁၂ || တူလာတူတီ သတ်ဖြတ်မှု&lt;ref&gt;{{cite news|title=There is no Rohingya left in Tulatoli|url=http://www.dhakatribune.com/bangladesh/2017/09/09/no-rohingya-left-tulatoli/|access-date=23 September 2017|work=[[Dhaka Tribune]]|date=9 September 2017}}&lt;/ref&gt;|| ၃၀ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || မင်းကြီးရွာ || ၅၀၀+ || မြန်မာ့တပ်မတော် || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ
|-
| ၁၃ || အင်းဒင် သတ်ဖြတ်မှု&lt;ref name=&quot;Reuters922&quot;&gt;{{cite news|last1=Lone|first1=Wa|last2=Oo|first2=Kyaw Soe|last3=Lewis|first3=Simon|last4=Slodkowski|first4=Antoni|title=Massacre in Myanmar: One grave for 10 Rohingya men|url=https://www.reuters.com/investigates/special-report/myanmar-rakhine-events/|access-date=10 February 2018|work=Reuters|language=en}}&lt;/ref&gt;|| ၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇ || အင်းဒင်ရွာ || ၁၀ || တပ်မတော်နှင့် ရခိုင်ရွာသားများ || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ
|}

=== ၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ဖြစ်စဉ်များ (၂၀၂၁–၂၀၂၆) ===
{| class=&quot;sortable wikitable&quot; style=&quot;width:100%; font-size:95%;&quot;
! စဉ် !! အမည် !! နေ့ရက် !! နေရာ !! သေဆုံးသူ !! ကျူးလွန်သူများ !! ပြုမူခံရသူများ
|-
| ၁
| [[လှိုင်သာယာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လှိုင်သာယာ  သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၁၄ မတ် ၂၀၂၁
| [[လှိုင်သာယာမြို့နယ်]]
| ၆၅+&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-12-02|title=Myanmar: Protesters Targeted in March Massacre|url=https://www.hrw.org/news/2021/12/02/myanmar-protesters-targeted-march-massacre|access-date=2023-02-21|website=Human Rights Watch|language=en}}&lt;/ref&gt;
| {{military|Myanmar}}
| ဆန္ဒပြသူများ
|-
| ၂
| [[အူးဟူချောင်းတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အူးဟူချောင်းတံတား သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၃၁ မတ် ၂၀၂၁
| [[ကနဲလေးရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်|ကနဲလေးကျေးရွာအနီး]]
| ၂၅
| [[ဖိုင်:Flag of the Karen National Defence Organisation.svg|border|22x22px]] [[ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးအဖွဲ့]]
| လမ်းလုပ်သားများ
|-
| ၃
| [[ပဲခူး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပဲခူး သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၉ ဧပြီ ၂၀၂၁
| [[ပဲခူးမြို့]]
| ၈၂+&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Hancocks|first=Paula|date=16 April 2021|title=Witnesses to Bago killings describe relentless military onslaught against Myanmar civilian population|work=[[CNN]]|url=https://edition.cnn.com/2021/04/16/asia/bago-mass-killing-myanmar-civilians-intl-hnk/index.html|access-date=27 December 2021}}&lt;/ref&gt;
| {{military|Myanmar}}
| ဆန္ဒပြသူများ
|-
| ၄
| [[မိုဆို လူသတ်ပွဲ]]&lt;ref&gt;{{Cite news|date=26 December 2021|title=CARE International condemns Christmas Eve Massacre in Myanmar|work=[[Care International]]|url=https://www.care-international.org/news/press-releases/care-international-condemns-christmas-eve-massacre-in-myanmar|access-date=27 December 2021|accessdate=15 February 2023|archivedate=30 March 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220330215456/https://www.care-international.org/news/press-releases/care-international-condemns-christmas-eve-massacre-in-myanmar}}&lt;/ref&gt;
| ၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁
| [[မိုဆိုရွာ၊ ဖရူဆိုမြို့နယ်|မိုဆိုရွာ]]
| ၃၈+&lt;ref&gt;{{Cite news|date=26 December 2021|title=Women and children among dozens reported killed in Myanmar Christmas Eve massacre|work=[[ABC Television (Australian TV network)|ABC Australia]]|url=https://www.abc.net.au/news/2021-12-26/report-women-children-among-dozens-killed-in-myanmar/100725862|access-date=27 December 2021}}&lt;/ref&gt;
| {{military|Myanmar}}
| မိုဆိုရွာသူရွာသားများ
|-
| ၅
| [[မုန်တိုင်ပင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မုန်တိုင်ပင် သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၁၀-၁၂ မေ ၂၀၂၂
| [[မုန်တိုင်ပင်ရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်|မုန်တိုင်ပင်ရွာ]]
| ၃၇&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Survivors haunted by Myanmar army massacre in Sagaing|url=https://myanmar-now.org/en/news/survivors-haunted-by-myanmar-army-massacre-in-sagaing|access-date=2023-03-14|website=Myanmar NOW|language=en}}&lt;/ref&gt;
| {{military|Myanmar}}
| မုန်တိုင်ပင်ရွာသူရွာသားများ
|-
| ၆
| [[လက်ယက်ကုန်းရွာ ပစ်ခတ်မှု]]
| ၁၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂
| [[လက်ယက်ကုန်းရွာ၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်|လက်ယက်ကုန်းရွာ]]
| ၁၃ ဦး
| {{military|Myanmar}}
| လက်ယက်ကုန်းရွာသူရွာသားများ
|-
| ၇
| [[ဖားကန့် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ဖားကန့်  သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၂၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၂
| [[ဖားကန့်မြို့နယ်]]
| ၈၀+&lt;ref name=&quot;nyt2&quot;&gt;{{cite news|last=Paddock|first=Richard|date=2022-10-25|work=New York Times|title=Airstrike Kills at Least 80 During Outdoor Concert in Myanmar|url=https://www.nytimes.com/2022/10/25/world/asia/myanmar-coup-concert-killed.html}}&lt;/ref&gt;
| {{Air force|Myanmar}}
| ကချင်ဒေသခံများ၊ ဂီတပညာရှင်များ၊ [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကေအိုင်အေ]] အရာရှိများ
|-
| ၈
| [[တာတိုင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|တာတိုင်  သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၂ မတ် ၂၀၂၃
| [[တာတိုင်ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|တာတိုင်ရွာ]]
| ၁၇
| {{military|Myanmar}}
| ရွာသူရွာသားများ
|-
| ၉
| [[ပင်လောင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ပင်လောင်း  သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၁၁ မတ် ၂၀၂၃
| [[နန်းနိမ့်ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်|နန်းနိမ့်ရွာ]]
| ၃၀
| {{military|Myanmar}}/[[ဖိုင်:Flag_of_the_Pa-O_National_Organisation.svg|border|22x22px]] [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်|ပအိုဝ်းတပ်]]
| ရွာသူရွာသားများနှင့် ဘုန်းကြီး ၃ ပါး
|-
| ၁၀
| [[ပဇီကြီး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ပဇီကြီး  သတ်ဖြတ်မှု]]&lt;ref&gt;{{cite news |title=Airstrikes on Myanmar village feared to have killed 100|url=https://apnews.com/article/airstrikes-military-myanmar-village-918fd636bb81153928ab7481e06423e5|work=AP NEWS|date=11 April 2023|language=en}}&lt;/ref&gt;
| ၁၁ ဧပြီ ၂၀၂၃
| [[ပဇီကြီးရွာ၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်|ပဇီကြီးရွာ]]
| ၁၀၀+&lt;ref&gt;{{cite web |last1=PECK|first1=GRANT|title=Airstrikes on Myanmar village feared to have killed 100|url=https://www.timesunion.com/news/politics/article/airstrikes-on-myanmar-village-feared-to-have-17890632.php|website=Times Union|access-date=11 April 2023|date=11 April 2023}}&lt;/ref&gt;
| [[တပ်မတော် (လေ)]]
| ရွာသူရွာသားများ&lt;ref&gt;{{cite web |title=War Crime in Pazigyi (Kantbalu, Sagaing Region)|url=https://www.mizzima.com/livefeed/live-update-war-crime-pazigyi-kantbalu-sagaing-region|website=Mizzima|access-date=11 April 2023}}&lt;/ref&gt;
|-
| ၁၁
| [[လိုင်ဇာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|လိုင်ဇာ  သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃
| မုန်လိုင်ခက်ရွာ၊ [[လိုင်ဇာမြို့]]
| ၂၉
| {{military|Myanmar}}&lt;ref&gt;{{cite news |title=Women, children among 29 killed as artillery hits Myanmar refugee camp - sources, media|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/many-killed-artillery-strike-northern-myanmar-media-local-sources-2023-10-10/|access-date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|work=Reuters|date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=More Than Two-Dozen People Killed in Attack on Refugee Camp in Northern Myanmar|url=https://www.voanews.com/a/more-than-two-dozen-people-killed-in-attack-on-refugee-camp-in-northern-myanmar/7304174.html|access-date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|work=VOA|date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|language=en}}&lt;/ref&gt;
| စစ်ဘေးဒုက္ခသည်&lt;ref&gt;{{cite news |title=လိုင်ဇာအနီး ဒုက္ခသည်စခန်း ဗုံးကြဲခံရပြီး ကလေးသူငယ်တွေအပါအဝင် သုံးဆယ်နီးပါး သေဆုံး|url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/airstrike-laiza-10092023225113.html|access-date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|work=Radio Free Asia|date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|language=my}}&lt;/ref&gt;
|-
| ၁၂
| [[ကနန် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ကနန်  သတ်ဖြတ်ခံရမှု]]
| ၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄
| [[ကနန်ရွာ၊ တမူးမြို့နယ်|ကနန်ရွာ]]
| ၁၇&lt;ref&gt;{{cite web |title=Myanmar: Military air strikes that killed 17 civilians ‘must be investigated as war crimes’|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2024/02/myanmar-military-air-strikes-that-killed-17-civilians-must-be-investigated-as-war-crimes/|website=Amnesty International|access-date=17 February 2024|language=en|date=8 February 2024}}&lt;/ref&gt;
| {{Air force|Myanmar}}
| အရပ်သားများ&lt;ref&gt;{{cite news |title=An air attack in Myanmar kills 17, including children, but the military has denied responsibility|url=https://apnews.com/article/myanmar-conflict-sagaing-chin-airstrike-school-religion-711fcd7dcfdd2b899ba311c57e909bd2|access-date=17 February 2024|work=AP News|date=7 January 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| ၁၃
| [[အကြည်ပန်းပလွန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အကြည်ပန်းပလွန်း သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၉ မေ ၂၀၂၄
| [[အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ၊ ဆောမြို့နယ်|အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Now|first1=Myanmar|title=At least 15 killed in junta airstrike on Magway Region monastery|url=https://myanmar-now.org/en/news/at-least-15-killed-in-junta-airstrike-magway-region-monastery/|access-date=11 May 2024|work=Myanmar Now|date=10 May 2024}}&lt;/ref&gt;
| ၁၅+
| {{Air force|Myanmar}}
| ပြည်သူများ
|-
| ၁၄
| [[လက်ထုတ္တော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လက်ထုတ္တော သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၁၁ မေ ၂၀၂၄
| [[လက်ထုတ္တောရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်|လက်ထုတ္တောရွာ]]
| ၃၂&lt;ref name=&quot;dvb2&quot;&gt;{{cite news |title=Jailed anti-coup protest leader given another 20 years; Military kills 30 in raid against People's Defense Force|url=https://english.dvb.no/jailed-anti-coup-protest-leader-given-another-20-years-military-kills-30-in-raid-against-peoples-defense-force/|access-date=14 May 2024|work=DVB|date=13 May 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Blazevic|first1=Igor|title=Who carries responsibility for the atrocities in Myanmar?|url=https://eng.mizzima.com/2024/05/13/9844|access-date=14 May 2024|publisher=Mizzima|date=13 May 2024}}&lt;/ref&gt;
| {{military|Myanmar}}
| ပြည်သူများ&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Zan|first1=Hein Htoo|title=Myanmar NUG Condemns Junta Forces' Massacre of 32 Civilians in Sagaing|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-nug-condemns-junta-forces-massacre-of-32-civilians-in-sagaing.html|access-date=14 May 2024|publisher=The Irrawaddy|date=13 May 2024}}&lt;/ref&gt;
|-
| ၁၅
| [[ဗျိုင်းဖြူ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဗျိုင်းဖြူ  သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၂၉-၃၁ မေ ၂၀၂၄
| ဗျိုင်းဖြူရွာ၊ ကျောက်ဖြူမြို့နယ်
| ၇၆
| {{military|Myanmar}}/{{flagicon image|Rohingya flag.svg}} [[ရိုဟင်ဂျာ]]ပြည်သူ့စစ်များ/{{flagicon image|Flag of the Arakan Liberation Party.svg}} [[ရခိုင်ပြည် လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ALP]]&lt;ref name=&quot;June62&quot;&gt;{{cite news |title=Updated Death toll of 76 dead in Byine Phyu Village massacre in Sittwe Township|url=https://eng.mizzima.com/2024/06/06/10583|work=Mizzima|date=6 June 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=ALP Denies Involvement in Byine Phyu Massacre in Sittwe Township, Rakhine State|url=https://eng.mizzima.com/2024/06/05/10559|work=Mizzima|date=5 June 2024}}&lt;/ref&gt;
| ရွာသားများ
|-
| ၁၆
| [[ကျောက်နီမော် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျောက်နီမော် သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅
| [[ကျောက်နီမော်ရွာ]]
| ၄၀
| {{military|Myanmar}}&lt;ref&gt;{{cite news |agency=Associated Press|title=Airstrike on village in western Myanmar kills at least 40 people, groups say|url=https://edition.cnn.com/2025/01/09/asia/myanmar-village-army-airstrike-intl-hnk/index.html|access-date=10 January 2025|work=CNN|date=10 January 2025|language=en}}&lt;/ref&gt;
| ရွာသားများ
|-
| ၁၇
| [[အိုးထိန်းတွင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အိုးထိန်းတွင်း သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၁၂ မေ ၂၀၂၅
| အိုးထိန်းတွင်းရွာ၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]
| ၂၂
| {{Air force|Myanmar}}
| ကျောင်းသားကျောင်းသူများနှင့် ဆရာမများ&lt;ref&gt;{{cite news | AP |last1=Peck |first1=Grant|title=An airstrike in central Myanmar kills up to 22 people at a bombed school, reports say|url=https://www.washingtonpost.com/world/2025/05/12/myanmar-airstrike-school-saigaing-resistance-military/6388bcfc-2f2f-11f0-8498-1f8214bba2d2_story.html|access-date=12 May 2025|work=The Washington Post|date=12 May 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
| ၁၈
| [[မော်ချီးဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မော်ချီးဒေသ သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၅
| [[ဖားဆောင်းမြို့နယ်]]
| ၃၂&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c07pxm4gymzt?fbclid=IwY2xjawMPqs9leHRuA2FlbQIxMABicmlkETFlbnprSkh1RHpmcmxuWVp2AR5Wjdss1hfBdUayV8scGE1Hiv01Wr8jtSyB6aa_T287zM5PQmGMqJ3QsZLshg_aem_BJ8VmkEd1Lg-dTclX3dIHg&amp;post=asset%3Ae48ec2d0-67a7-4e97-acf5-84ab1d54fbcf#asset:e48ec2d0-67a7-4e97-acf5-84ab1d54fbcf|title=မော်ချီးဒေသကို စစ်တပ် ဗုံးကြဲမှု သေဆုံးသူ ၂၄ ဦးအထိ မြင့်တက်|publisher=BBC Burmese|accessdate=17 August 2025}}&lt;/ref&gt;
| {{Air force|Myanmar}}
| ပြည်သူများ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c0l6jpgj93yt|title=မော်ချီး လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု သေဆုံးသူ ၃၀ ကျော်အထိမြင့်တက်လာ,|publisher=BBC Burmese|accessdate=17 August 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
| ၁၉
| [[သရက်တပင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သရက်တပင် သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅
| [[သရက်တပင်ရွာ၊ ကျောက်တော်မြို့နယ်|သရက်တပင်ရွာ]]
| ၁၈&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/68c38f4c268ac2ee044cb2f1|title=ကျောက်တော်မြို့နယ်၊ သရက်တပင်ရွာမှ ပညာပန်းခင်းကိုယ်ပိုင်အထက်တန်းကျောင်းကို အကြမ်းဖက်မြန်မာစစ်တပ်ကဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်၍ ၁၈ ဦးသေဆုံးပြီး ၂၀ ကျော်ဒဏ်ရာရဟု AA ထုတ်ပြန်|work=narinjara|access-date=၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅}}&lt;/ref&gt;
| {{Air force|Myanmar}}
| ကျောင်းသား၊ ပြည်သူများ
|-
| ၂၀
| [[မြောက်ဦးဆေးရုံ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မြောက်ဦးဆေးရုံ သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၁၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅
| [[မြောက်ဦးမြို့]]
| ၃၃
| {{Air force|Myanmar}}
| ဆေးရုံတက်လူနာများ
|-
| ၂၁
| [[ယိုးငူ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ယိုးငူ သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆
| [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်]]
| ၁၇
| {{Air force|Myanmar}}
| ဈေးရောင်း၊ ဈေးဝယ်များ
|-
| ၂၂
| [[ပြောင်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပြောင်းရွာ  သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၁ မတ် ၂၀၂၆
| [[မင်းတုန်းမြို့နယ်]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မင်းတုန်းမြို့နယ်၌ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကုန်သည်နှင့် ကားသမား ၂၅ ဦး သေဆုံး|url=https://burmese.dvb.no/post/748482|access-date=2026-03-02|website=မကွေးတိုင်း၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်၊ ပြောင်းကျေးရွာအနားရှိ ကုန်ကားတွေ ရပ်နားထားတဲ့ နေရာကို စစ်ကောင်စီတပ်က လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲတိုက်ခဲ့တာကြောင့် ရခိုင်ကုန်သည်နဲ့ ကားသမား အပါအဝင် ၂၅ ယောက် သေဆုံးပြီး ပြင်းထန…|language=en}}&lt;/ref&gt;
| ၂၅
| {{Air force|Myanmar}}
| အရပ်သားများ&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ခင်ရီရီဇော်|date=2026-03-02|title=မင်းတုန်းမြို့အနောက်ဘက် ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ကုန်တင်ကားရပ်နားစခန်းကို ဗုံးကြဲ၊ ၂၅ ဦးသေဆုံး|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73008/|access-date=2026-03-02|website=Myanmar Now|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|-
| ၂၃
| [[ရေတွင်းကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရေတွင်းကုန်း သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၅-၈ မတ် ၂၀၂၆
| [[ညောင်လေးပင်မြို့နယ်]]
| ၂၈
| {{Air force|Myanmar}}/[[File:Shoulder sleeve insignia of No.(77) Light Infantry Division of the Myanmar Army.svg|25px]] [[အမှတ်(၇၇)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|တပ်မ(၇၇)]]
| ရွာသားများ&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ကျောက်ကြီးမှာ စစ်တပ်ဗုံးကြဲလို့ လူ ၂၅ ဦးခန့်သေဆုံး၊ ၅ ဦး အသတ်ခံရတယ်လို့ KNU ပြော - ၂၀၂၆ မတ်လ ၉ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgqgpqwww5xt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-09|access-date=2026-03-10|language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ကျောက်ကြီးမြို့နယ်တွင် စစ်တပ် ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်မှုကြောင့် အရပ်သား ၃၀ သေဆုံး - လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ သတင်း -|url=https://burmese.monnews.org/2026/03/09/%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA/|website=လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ|date=2026-03-09|access-date=2026-03-10|language=en-US|first=လွတ်လပ်သော|last=မွန်သတင်းအေဂျင်စီ}}&lt;/ref&gt;
|-
| ၂၄
| [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒလက်ချောင်း သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၈ မတ် ၂၀၂၆
| [[အမ်းမြို့နယ်]]
| ၁၁၆ 
| {{Air force|Myanmar}}
| စစ်သုံ့ပန်းများ
|-
| ၂၅
| [[ကျင်ဒွေးတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျင်ဒွေး သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၂၉ ဧပြီ ၂၀၂၆
| [[ကျင်ဒွေးမြို့]]
| ၁၁ ဦး
| {{Air force|Myanmar}}
| တံတားလုပ်သားများ
|}
== ကိုးကား ==
{{Reflist|2}}


[[Category:နိုင်ငံအလိုက် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]]
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဖြစ်ရပ်များ|အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]]
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ|*]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]]</text>
      <sha1>fhvtid9wythn6m1xu3oj40ft11p1wul</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1028928</id>
      <parentid>1028920</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T06:44:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ကိုးကားထည့်သွင်း</comment>
      <origin>1028928</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32822" sha1="gnrivbhgwwaogc19e15o52zagvtgf83" xml:space="preserve">{{Expand list|date=ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃}}

အောက်ပါတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုဖြစ်ရပ်များဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2023-10-11 |title=အစုအပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှု ၂၂ ခု စစ်ကောင်စီကျူးလွန်ဟု NLD ပြော |url=https://myanmar-now.org/mm/news/43310/ |access-date=2026-05-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
== ခေတ်အလိုက် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများစာရင်း ==

=== ကိုလိုနီခေတ် နှင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ===
{| class=&quot;sortable wikitable&quot; style=&quot;width:100%; font-size:95%;&quot;
! စဉ် !! အမည် !! နေ့ရက် !! နေရာ !! သေဆုံးသူ !! ကျူးလွန်သူများ !! ပြုမူခံရသူများ
|-
| ၁ || [[ကုလား-ဗမာ အဓိကရုဏ်း|၁၉၃၀ ရန်ကုန် အရေးအခင်း]]|| ၁၉၃၀ || ရန်ကုန်မြို့ || ၁၂၀–၂၀၀+ || ဗမာအဓိကရုဏ်းပြုသူများ || အိန္ဒိယဆိပ်ကမ်းလုပ်သားများ
|-
| ၂ || ရခိုင်ပြည်နယ် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု || ၁၉၄၂ || ရခိုင်ပြည်နယ် || ၆၀,၀၀၀ ခန့်&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.burmalibrary.org/docs14/ARAKAN-Racism_to_Rohingya-red.pdf|title=Racism to Rohingya in Burma|access-date=18 October 2017}}&lt;/ref&gt;|| ရခိုင်ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များနှင့် ရိုဟင်ဂျာများ || အပြန်အလှန် သတ်ဖြတ်ကြခြင်း
|-
| ၃ || ကုလားကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု || ၇ ဇူလိုင် ၁၉၄၅ || ကုလားကုန်းရွာ || ၆၀၀–၁,၀၀၀ || ဂျပန်အင်ပါယာတပ် || ကုလားကုန်းရွာသားများ
|}

=== စစ်အစိုးရခေတ်များ (၁၉၈၈–၂၀၁၀) ===
{| class=&quot;sortable wikitable&quot; style=&quot;width:100%; font-size:95%;&quot;
! စဉ် !! အမည် !! နေ့ရက် !! နေရာ !! သေဆုံးသူ !! ကျူးလွန်သူများ !! ပြုမူခံရသူများ
|-
| ၄ || [[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း]]&lt;ref name=&quot;fer3132&quot;&gt;Ferrara (2003), pp. 313&lt;/ref&gt;|| ၈–၉ ဩဂုတ် ၁၉၈၈ || မြန်မာနိုင်ငံအဝှမ်း || ၃,၀၀၀–၁၀,၀၀၀&lt;ref name=&quot;win2&quot;&gt;Wintle (2007)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;fog2&quot;&gt;Fogarty, Phillipa (7 August 2008). [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/7543347.stm Was Burma's 1988 uprising worth it?] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090112023805/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/7543347.stm|date=12 January 2009}}. [[BBC_News]].&lt;/ref&gt;|| {{military|Myanmar}} || ဆန္ဒပြသူများ
|-
| ၅ || စက်တင်ဘာ အာဏာသိမ်းမှု || ၁၈–၁၉ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၈ || ရန်ကုန်မြို့ || အတည်မပြုနိုင် || {{military|Myanmar}} || ပြည်သူများနှင့် ဝန်ထမ်းများ
|-
| ၆ || [[ဒီပဲယင်းအရေးအခင်း]]|| ၃၀ မေ ၂၀၀၃ || ဒီပဲယင်းမြို့ || ၇၀ ခန့် || ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် စစ်အစိုးရထောက်ခံသူများ || NLD ပါတီဝင်များ
|-
| ၇ || [[ရွှေဝါရောင် တော်လှန်ရေး]]|| စက်တင်ဘာ ၂၀၀၇ || ရန်ကုန်မြို့ || ၁၃–၃၁ || [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|နအဖ စစ်အစိုးရ]]|| သံဃာတော်များနှင့် ပြည်သူများ
|}

=== ၂၀၁၇ ရခိုင်ပြည်နယ် ပဋိပက္ခအတွင်း ဖြစ်စဉ်များ ===

{| class=&quot;sortable wikitable&quot; style=&quot;width:100%; font-size:95%;&quot;
! စဉ် !! အမည် !! နေ့ရက် !! နေရာ !! သေဆုံးသူ !! ကျူးလွန်သူများ !! ပြုမူခံရသူများ
|-
| ၈ || ခမောင်းဆိပ် သတ်ဖြတ်မှု&lt;ref name=&quot;AmnestyInt2&quot;&gt;{{cite web|title=Myanmar: New evidence reveals Rohingya armed group massacred scores in Rakhine State|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/05/myanmar-new-evidence-reveals-rohingya-armed-group-massacred-scores-in-rakhine-state/|website=www.amnesty.org|language=en}}&lt;/ref&gt;|| ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || ခမောင်းဆိပ် || ၉၉ || ARSA || ဟိန္ဒူရွာသားများ
|-
| ၉ || [[ချွတ်ပြင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ချွတ်ပြင် သတ်ဖြတ်မှု]]&lt;ref name=&quot;Cochrane2&quot;&gt;{{cite news |last1=Cochrane|first1=Liam|title=Women, children feared among scores dead in Myanmar village 'massacre'|url=http://www.abc.net.au/news/2017-09-01/reports-of-women-and-children-among-dead-in-myanmar-massacre/8862164|access-date=19 July 2018|work=ABC News|date=1 September 2017|language=en-AU}}&lt;/ref&gt;|| ၂၆ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || ချွတ်ပြင်ရွာ || ၁၃၀–၃၅၈&lt;ref name=&quot;Emont2&quot;&gt;{{cite news|last1=Emont|first1=Jon|last2=Mandhana|first2=Niharika|title=‘We’ll Turn Your Village Into Soil’: Survivors Recount One of Myanmar’s Biggest Massacres|url=https://www.wsj.com/articles/burn-the-houses-rohingya-survivors-recount-the-day-soldiers-killed-hundreds-1526048545|access-date=11 May 2018|work=Wall Street Journal|date=11 May 2018}}&lt;/ref&gt;|| တပ်မတော်နှင့် ရခိုင်ရွာသားများ || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ
|-
| ၁၀ || [[မောင်နူ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မောင်နုသတ်ဖြတ်မှု]]&lt;ref name=&quot;CBSMNu2&quot;&gt;{{cite news|title=Rohingyas describe bloody massacre at hands of Myanmar troops|url=https://www.cbsnews.com/news/rohingya-myanmar-troops-alleged-massacre-executions-villagers-maung-nu/|language=en}}&lt;/ref&gt;|| ၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || မောင်နုရွာ || ၈၂+ || မြန်မာ့တပ်မတော် || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ
|-
| ၁၁ || ဂူဒါပြင် သတ်ဖြတ်မှု&lt;ref name=&quot;NaingSterling2&quot;&gt;{{cite news |last1=Naing|first1=Shoon Lei Win|last2=Sterling|first2=Toby|title=Suu Kyi tells U.N.'s top court charge of Rohingya genocide is 'misleading'|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-rohingya-world-court/suu-kyi-tell-u-n-s-top-court-charge-of-rohingya-genocide-is-misleading-idUSKBN1YF06P|access-date=13 December 2019|work=Reuters|date=11 December 2019|language=en}}&lt;/ref&gt;|| ၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || ဂူဒါပြင်ရွာ || ၁၀–၄၀၀+&lt;ref name=&quot;Blumberg2&quot;&gt;{{cite news|last1=Blumberg|first1=Antonia|title=Mass Graves Suggest Systematic Killing Of Rohingya In Myanmar|url=http://www.huffingtonpost.ca/entry/rohingya-mass-graves-myanmar_us_5a734e7ae4b0905433b21a6e|access-date=2 February 2018|work=HuffPost Canada|date=1 February 2018|language=en-CA}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;APgraves2&quot;&gt;{{cite news|last1=Klug|first1=Foster|title=AP finds evidence for graves, Rohingya massacre in Myanmar|url=https://www.apnews.com/ef46719c5d1d4bf98cfefcc4031a5434|access-date=2 February 2018|work=AP News}}&lt;/ref&gt;|| တပ်မတော်နှင့် ရခိုင်ရွာသားများ || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ
|-
| ၁၂ || တူလာတူတီ သတ်ဖြတ်မှု&lt;ref&gt;{{cite news|title=There is no Rohingya left in Tulatoli|url=http://www.dhakatribune.com/bangladesh/2017/09/09/no-rohingya-left-tulatoli/|access-date=23 September 2017|work=[[Dhaka Tribune]]|date=9 September 2017}}&lt;/ref&gt;|| ၃၀ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || မင်းကြီးရွာ || ၅၀၀+ || မြန်မာ့တပ်မတော် || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ
|-
| ၁၃ || အင်းဒင် သတ်ဖြတ်မှု&lt;ref name=&quot;Reuters922&quot;&gt;{{cite news|last1=Lone|first1=Wa|last2=Oo|first2=Kyaw Soe|last3=Lewis|first3=Simon|last4=Slodkowski|first4=Antoni|title=Massacre in Myanmar: One grave for 10 Rohingya men|url=https://www.reuters.com/investigates/special-report/myanmar-rakhine-events/|access-date=10 February 2018|work=Reuters|language=en}}&lt;/ref&gt;|| ၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇ || အင်းဒင်ရွာ || ၁၀ || တပ်မတော်နှင့် ရခိုင်ရွာသားများ || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ
|}

=== ၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ဖြစ်စဉ်များ (၂၀၂၁–၂၀၂၆) ===
{| class=&quot;sortable wikitable&quot; style=&quot;width:100%; font-size:95%;&quot;
! စဉ် !! အမည် !! နေ့ရက် !! နေရာ !! သေဆုံးသူ !! ကျူးလွန်သူများ !! ပြုမူခံရသူများ
|-
| ၁
| [[လှိုင်သာယာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လှိုင်သာယာ  သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၁၄ မတ် ၂၀၂၁
| [[လှိုင်သာယာမြို့နယ်]]
| ၆၅+&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-12-02|title=Myanmar: Protesters Targeted in March Massacre|url=https://www.hrw.org/news/2021/12/02/myanmar-protesters-targeted-march-massacre|access-date=2023-02-21|website=Human Rights Watch|language=en}}&lt;/ref&gt;
| {{military|Myanmar}}
| ဆန္ဒပြသူများ
|-
| ၂
| [[အူးဟူချောင်းတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အူးဟူချောင်းတံတား သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၃၁ မတ် ၂၀၂၁
| [[ကနဲလေးရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်|ကနဲလေးကျေးရွာအနီး]]
| ၂၅
| [[ဖိုင်:Flag of the Karen National Defence Organisation.svg|border|22x22px]] [[ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးအဖွဲ့]]
| လမ်းလုပ်သားများ
|-
| ၃
| [[ပဲခူး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပဲခူး သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၉ ဧပြီ ၂၀၂၁
| [[ပဲခူးမြို့]]
| ၈၂+&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Hancocks|first=Paula|date=16 April 2021|title=Witnesses to Bago killings describe relentless military onslaught against Myanmar civilian population|work=[[CNN]]|url=https://edition.cnn.com/2021/04/16/asia/bago-mass-killing-myanmar-civilians-intl-hnk/index.html|access-date=27 December 2021}}&lt;/ref&gt;
| {{military|Myanmar}}
| ဆန္ဒပြသူများ
|-
| ၄
| [[မိုဆို လူသတ်ပွဲ]]&lt;ref&gt;{{Cite news|date=26 December 2021|title=CARE International condemns Christmas Eve Massacre in Myanmar|work=[[Care International]]|url=https://www.care-international.org/news/press-releases/care-international-condemns-christmas-eve-massacre-in-myanmar|access-date=27 December 2021|accessdate=15 February 2023|archivedate=30 March 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220330215456/https://www.care-international.org/news/press-releases/care-international-condemns-christmas-eve-massacre-in-myanmar}}&lt;/ref&gt;
| ၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁
| [[မိုဆိုရွာ၊ ဖရူဆိုမြို့နယ်|မိုဆိုရွာ]]
| ၃၈+&lt;ref&gt;{{Cite news|date=26 December 2021|title=Women and children among dozens reported killed in Myanmar Christmas Eve massacre|work=[[ABC Television (Australian TV network)|ABC Australia]]|url=https://www.abc.net.au/news/2021-12-26/report-women-children-among-dozens-killed-in-myanmar/100725862|access-date=27 December 2021}}&lt;/ref&gt;
| {{military|Myanmar}}
| မိုဆိုရွာသူရွာသားများ
|-
| ၅
| [[မုန်တိုင်ပင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မုန်တိုင်ပင် သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၁၀-၁၂ မေ ၂၀၂၂
| [[မုန်တိုင်ပင်ရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်|မုန်တိုင်ပင်ရွာ]]
| ၃၇&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Survivors haunted by Myanmar army massacre in Sagaing|url=https://myanmar-now.org/en/news/survivors-haunted-by-myanmar-army-massacre-in-sagaing|access-date=2023-03-14|website=Myanmar NOW|language=en}}&lt;/ref&gt;
| {{military|Myanmar}}
| မုန်တိုင်ပင်ရွာသူရွာသားများ
|-
| ၆
| [[လက်ယက်ကုန်းရွာ ပစ်ခတ်မှု]]
| ၁၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂
| [[လက်ယက်ကုန်းရွာ၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်|လက်ယက်ကုန်းရွာ]]
| ၁၃ ဦး
| {{military|Myanmar}}
| လက်ယက်ကုန်းရွာသူရွာသားများ
|-
| ၇
| [[ဖားကန့် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ဖားကန့်  သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၂၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၂
| [[ဖားကန့်မြို့နယ်]]
| ၈၀+&lt;ref name=&quot;nyt2&quot;&gt;{{cite news|last=Paddock|first=Richard|date=2022-10-25|work=New York Times|title=Airstrike Kills at Least 80 During Outdoor Concert in Myanmar|url=https://www.nytimes.com/2022/10/25/world/asia/myanmar-coup-concert-killed.html}}&lt;/ref&gt;
| {{Air force|Myanmar}}
| ကချင်ဒေသခံများ၊ ဂီတပညာရှင်များ၊ [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကေအိုင်အေ]] အရာရှိများ
|-
| ၈
| [[တာတိုင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|တာတိုင်  သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၂ မတ် ၂၀၂၃
| [[တာတိုင်ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|တာတိုင်ရွာ]]
| ၁၇
| {{military|Myanmar}}
| ရွာသူရွာသားများ
|-
| ၉
| [[ပင်လောင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ပင်လောင်း  သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၁၁ မတ် ၂၀၂၃
| [[နန်းနိမ့်ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်|နန်းနိမ့်ရွာ]]
| ၃၀
| {{military|Myanmar}}/[[ဖိုင်:Flag_of_the_Pa-O_National_Organisation.svg|border|22x22px]] [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်|ပအိုဝ်းတပ်]]
| ရွာသူရွာသားများနှင့် ဘုန်းကြီး ၃ ပါး
|-
| ၁၀
| [[ပဇီကြီး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ပဇီကြီး  သတ်ဖြတ်မှု]]&lt;ref&gt;{{cite news |title=Airstrikes on Myanmar village feared to have killed 100|url=https://apnews.com/article/airstrikes-military-myanmar-village-918fd636bb81153928ab7481e06423e5|work=AP NEWS|date=11 April 2023|language=en}}&lt;/ref&gt;
| ၁၁ ဧပြီ ၂၀၂၃
| [[ပဇီကြီးရွာ၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်|ပဇီကြီးရွာ]]
| ၁၀၀+&lt;ref&gt;{{cite web |last1=PECK|first1=GRANT|title=Airstrikes on Myanmar village feared to have killed 100|url=https://www.timesunion.com/news/politics/article/airstrikes-on-myanmar-village-feared-to-have-17890632.php|website=Times Union|access-date=11 April 2023|date=11 April 2023}}&lt;/ref&gt;
| [[တပ်မတော် (လေ)]]
| ရွာသူရွာသားများ&lt;ref&gt;{{cite web |title=War Crime in Pazigyi (Kantbalu, Sagaing Region)|url=https://www.mizzima.com/livefeed/live-update-war-crime-pazigyi-kantbalu-sagaing-region|website=Mizzima|access-date=11 April 2023}}&lt;/ref&gt;
|-
| ၁၁
| [[လိုင်ဇာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|လိုင်ဇာ  သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃
| မုန်လိုင်ခက်ရွာ၊ [[လိုင်ဇာမြို့]]
| ၂၉
| {{military|Myanmar}}&lt;ref&gt;{{cite news |title=Women, children among 29 killed as artillery hits Myanmar refugee camp - sources, media|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/many-killed-artillery-strike-northern-myanmar-media-local-sources-2023-10-10/|access-date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|work=Reuters|date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=More Than Two-Dozen People Killed in Attack on Refugee Camp in Northern Myanmar|url=https://www.voanews.com/a/more-than-two-dozen-people-killed-in-attack-on-refugee-camp-in-northern-myanmar/7304174.html|access-date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|work=VOA|date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|language=en}}&lt;/ref&gt;
| စစ်ဘေးဒုက္ခသည်&lt;ref&gt;{{cite news |title=လိုင်ဇာအနီး ဒုက္ခသည်စခန်း ဗုံးကြဲခံရပြီး ကလေးသူငယ်တွေအပါအဝင် သုံးဆယ်နီးပါး သေဆုံး|url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/airstrike-laiza-10092023225113.html|access-date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|work=Radio Free Asia|date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|language=my}}&lt;/ref&gt;
|-
| ၁၂
| [[ကနန် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ကနန်  သတ်ဖြတ်ခံရမှု]]
| ၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄
| [[ကနန်ရွာ၊ တမူးမြို့နယ်|ကနန်ရွာ]]
| ၁၇&lt;ref&gt;{{cite web |title=Myanmar: Military air strikes that killed 17 civilians ‘must be investigated as war crimes’|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2024/02/myanmar-military-air-strikes-that-killed-17-civilians-must-be-investigated-as-war-crimes/|website=Amnesty International|access-date=17 February 2024|language=en|date=8 February 2024}}&lt;/ref&gt;
| {{Air force|Myanmar}}
| အရပ်သားများ&lt;ref&gt;{{cite news |title=An air attack in Myanmar kills 17, including children, but the military has denied responsibility|url=https://apnews.com/article/myanmar-conflict-sagaing-chin-airstrike-school-religion-711fcd7dcfdd2b899ba311c57e909bd2|access-date=17 February 2024|work=AP News|date=7 January 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| ၁၃
| [[အကြည်ပန်းပလွန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အကြည်ပန်းပလွန်း သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၉ မေ ၂၀၂၄
| [[အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ၊ ဆောမြို့နယ်|အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Now|first1=Myanmar|title=At least 15 killed in junta airstrike on Magway Region monastery|url=https://myanmar-now.org/en/news/at-least-15-killed-in-junta-airstrike-magway-region-monastery/|access-date=11 May 2024|work=Myanmar Now|date=10 May 2024}}&lt;/ref&gt;
| ၁၅+
| {{Air force|Myanmar}}
| ပြည်သူများ
|-
| ၁၄
| [[လက်ထုတ္တော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လက်ထုတ္တော သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၁၁ မေ ၂၀၂၄
| [[လက်ထုတ္တောရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်|လက်ထုတ္တောရွာ]]
| ၃၂&lt;ref name=&quot;dvb2&quot;&gt;{{cite news |title=Jailed anti-coup protest leader given another 20 years; Military kills 30 in raid against People's Defense Force|url=https://english.dvb.no/jailed-anti-coup-protest-leader-given-another-20-years-military-kills-30-in-raid-against-peoples-defense-force/|access-date=14 May 2024|work=DVB|date=13 May 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Blazevic|first1=Igor|title=Who carries responsibility for the atrocities in Myanmar?|url=https://eng.mizzima.com/2024/05/13/9844|access-date=14 May 2024|publisher=Mizzima|date=13 May 2024}}&lt;/ref&gt;
| {{military|Myanmar}}
| ပြည်သူများ&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Zan|first1=Hein Htoo|title=Myanmar NUG Condemns Junta Forces' Massacre of 32 Civilians in Sagaing|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-nug-condemns-junta-forces-massacre-of-32-civilians-in-sagaing.html|access-date=14 May 2024|publisher=The Irrawaddy|date=13 May 2024}}&lt;/ref&gt;
|-
| ၁၅
| [[ဗျိုင်းဖြူ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဗျိုင်းဖြူ  သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၂၉-၃၁ မေ ၂၀၂၄
| ဗျိုင်းဖြူရွာ၊ ကျောက်ဖြူမြို့နယ်
| ၇၆
| {{military|Myanmar}}/{{flagicon image|Rohingya flag.svg}} [[ရိုဟင်ဂျာ]]ပြည်သူ့စစ်များ/{{flagicon image|Flag of the Arakan Liberation Party.svg}} [[ရခိုင်ပြည် လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ALP]]&lt;ref name=&quot;June62&quot;&gt;{{cite news |title=Updated Death toll of 76 dead in Byine Phyu Village massacre in Sittwe Township|url=https://eng.mizzima.com/2024/06/06/10583|work=Mizzima|date=6 June 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=ALP Denies Involvement in Byine Phyu Massacre in Sittwe Township, Rakhine State|url=https://eng.mizzima.com/2024/06/05/10559|work=Mizzima|date=5 June 2024}}&lt;/ref&gt;
| ရွာသားများ
|-
| ၁၆
| [[ကျောက်နီမော် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျောက်နီမော် သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅
| [[ကျောက်နီမော်ရွာ]]
| ၄၀
| {{military|Myanmar}}&lt;ref&gt;{{cite news |agency=Associated Press|title=Airstrike on village in western Myanmar kills at least 40 people, groups say|url=https://edition.cnn.com/2025/01/09/asia/myanmar-village-army-airstrike-intl-hnk/index.html|access-date=10 January 2025|work=CNN|date=10 January 2025|language=en}}&lt;/ref&gt;
| ရွာသားများ
|-
| ၁၇
| [[အိုးထိန်းတွင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အိုးထိန်းတွင်း သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၁၂ မေ ၂၀၂၅
| အိုးထိန်းတွင်းရွာ၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]
| ၂၂
| {{Air force|Myanmar}}
| ကျောင်းသားကျောင်းသူများနှင့် ဆရာမများ&lt;ref&gt;{{cite news | AP |last1=Peck |first1=Grant|title=An airstrike in central Myanmar kills up to 22 people at a bombed school, reports say|url=https://www.washingtonpost.com/world/2025/05/12/myanmar-airstrike-school-saigaing-resistance-military/6388bcfc-2f2f-11f0-8498-1f8214bba2d2_story.html|access-date=12 May 2025|work=The Washington Post|date=12 May 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
| ၁၈
| [[မော်ချီးဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မော်ချီးဒေသ သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၅
| [[ဖားဆောင်းမြို့နယ်]]
| ၃၂&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c07pxm4gymzt?fbclid=IwY2xjawMPqs9leHRuA2FlbQIxMABicmlkETFlbnprSkh1RHpmcmxuWVp2AR5Wjdss1hfBdUayV8scGE1Hiv01Wr8jtSyB6aa_T287zM5PQmGMqJ3QsZLshg_aem_BJ8VmkEd1Lg-dTclX3dIHg&amp;post=asset%3Ae48ec2d0-67a7-4e97-acf5-84ab1d54fbcf#asset:e48ec2d0-67a7-4e97-acf5-84ab1d54fbcf|title=မော်ချီးဒေသကို စစ်တပ် ဗုံးကြဲမှု သေဆုံးသူ ၂၄ ဦးအထိ မြင့်တက်|publisher=BBC Burmese|accessdate=17 August 2025}}&lt;/ref&gt;
| {{Air force|Myanmar}}
| ပြည်သူများ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c0l6jpgj93yt|title=မော်ချီး လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု သေဆုံးသူ ၃၀ ကျော်အထိမြင့်တက်လာ,|publisher=BBC Burmese|accessdate=17 August 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
| ၁၉
| [[သရက်တပင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သရက်တပင် သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅
| [[သရက်တပင်ရွာ၊ ကျောက်တော်မြို့နယ်|သရက်တပင်ရွာ]]
| ၁၈&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/68c38f4c268ac2ee044cb2f1|title=ကျောက်တော်မြို့နယ်၊ သရက်တပင်ရွာမှ ပညာပန်းခင်းကိုယ်ပိုင်အထက်တန်းကျောင်းကို အကြမ်းဖက်မြန်မာစစ်တပ်ကဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်၍ ၁၈ ဦးသေဆုံးပြီး ၂၀ ကျော်ဒဏ်ရာရဟု AA ထုတ်ပြန်|work=narinjara|access-date=၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅}}&lt;/ref&gt;
| {{Air force|Myanmar}}
| ကျောင်းသား၊ ပြည်သူများ
|-
| ၂၀
| [[မြောက်ဦးဆေးရုံ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မြောက်ဦးဆေးရုံ သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၁၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅
| [[မြောက်ဦးမြို့]]
| ၃၃
| {{Air force|Myanmar}}
| ဆေးရုံတက်လူနာများ
|-
| ၂၁
| [[ယိုးငူ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ယိုးငူ သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆
| [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်]]
| ၁၇
| {{Air force|Myanmar}}
| ဈေးရောင်း၊ ဈေးဝယ်များ
|-
| ၂၂
| [[ပြောင်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပြောင်းရွာ  သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၁ မတ် ၂၀၂၆
| [[မင်းတုန်းမြို့နယ်]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မင်းတုန်းမြို့နယ်၌ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကုန်သည်နှင့် ကားသမား ၂၅ ဦး သေဆုံး|url=https://burmese.dvb.no/post/748482|access-date=2026-03-02|website=မကွေးတိုင်း၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်၊ ပြောင်းကျေးရွာအနားရှိ ကုန်ကားတွေ ရပ်နားထားတဲ့ နေရာကို စစ်ကောင်စီတပ်က လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲတိုက်ခဲ့တာကြောင့် ရခိုင်ကုန်သည်နဲ့ ကားသမား အပါအဝင် ၂၅ ယောက် သေဆုံးပြီး ပြင်းထန…|language=en}}&lt;/ref&gt;
| ၂၅
| {{Air force|Myanmar}}
| အရပ်သားများ&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ခင်ရီရီဇော်|date=2026-03-02|title=မင်းတုန်းမြို့အနောက်ဘက် ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ကုန်တင်ကားရပ်နားစခန်းကို ဗုံးကြဲ၊ ၂၅ ဦးသေဆုံး|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73008/|access-date=2026-03-02|website=Myanmar Now|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|-
| ၂၃
| [[ရေတွင်းကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရေတွင်းကုန်း သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၅-၈ မတ် ၂၀၂၆
| [[ညောင်လေးပင်မြို့နယ်]]
| ၂၈
| {{Air force|Myanmar}}/[[File:Shoulder sleeve insignia of No.(77) Light Infantry Division of the Myanmar Army.svg|25px]] [[အမှတ်(၇၇)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|တပ်မ(၇၇)]]
| ရွာသားများ&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ကျောက်ကြီးမှာ စစ်တပ်ဗုံးကြဲလို့ လူ ၂၅ ဦးခန့်သေဆုံး၊ ၅ ဦး အသတ်ခံရတယ်လို့ KNU ပြော - ၂၀၂၆ မတ်လ ၉ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgqgpqwww5xt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-09|access-date=2026-03-10|language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ကျောက်ကြီးမြို့နယ်တွင် စစ်တပ် ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်မှုကြောင့် အရပ်သား ၃၀ သေဆုံး - လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ သတင်း -|url=https://burmese.monnews.org/2026/03/09/%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA/|website=လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ|date=2026-03-09|access-date=2026-03-10|language=en-US|first=လွတ်လပ်သော|last=မွန်သတင်းအေဂျင်စီ}}&lt;/ref&gt;
|-
| ၂၄
| [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒလက်ချောင်း သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၈ မတ် ၂၀၂၆
| [[အမ်းမြို့နယ်]]
| ၁၁၆ 
| {{Air force|Myanmar}}
| စစ်သုံ့ပန်းများ
|-
| ၂၅
| [[ကျင်ဒွေးတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျင်ဒွေး သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၂၉ ဧပြီ ၂၀၂၆
| [[ကျင်ဒွေးမြို့]]
| ၁၁ ဦး
| {{Air force|Myanmar}}
| တံတားလုပ်သားများ
|}
== ကိုးကား ==
{{Reflist|2}}


[[Category:နိုင်ငံအလိုက် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]]
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဖြစ်ရပ်များ|အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]]
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ|*]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]]</text>
      <sha1>gnrivbhgwwaogc19e15o52zagvtgf83</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1028955</id>
      <parentid>1028928</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T11:11:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ဖြစ်စဥ်များ ဆက်လက် ထည့်သွင်းခြင်း</comment>
      <origin>1028955</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34706" sha1="1zoxr7d8kercrtrcy4n9e9ziaefcd8w" xml:space="preserve">{{Expand list|date=ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃}}

အောက်ပါတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုဖြစ်ရပ်များဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2023-10-11 |title=အစုအပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှု ၂၂ ခု စစ်ကောင်စီကျူးလွန်ဟု NLD ပြော |url=https://myanmar-now.org/mm/news/43310/ |access-date=2026-05-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
== ခေတ်အလိုက် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများစာရင်း ==

=== ကိုလိုနီခေတ် နှင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ===
{| class=&quot;sortable wikitable&quot; style=&quot;width:100%; font-size:95%;&quot;
! စဉ် !! အမည် !! နေ့ရက် !! နေရာ !! သေဆုံးသူ !! ကျူးလွန်သူများ !! ပြုမူခံရသူများ
|-
| ၁ || [[ကုလား-ဗမာ အဓိကရုဏ်း|၁၉၃၀ ရန်ကုန် အရေးအခင်း]]|| ၁၉၃၀ || ရန်ကုန်မြို့ || ၁၂၀–၂၀၀+ || ဗမာအဓိကရုဏ်းပြုသူများ || အိန္ဒိယဆိပ်ကမ်းလုပ်သားများ
|-
| ၂ || ရခိုင်ပြည်နယ် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု || ၁၉၄၂ || ရခိုင်ပြည်နယ် || ၆၀,၀၀၀ ခန့်&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.burmalibrary.org/docs14/ARAKAN-Racism_to_Rohingya-red.pdf|title=Racism to Rohingya in Burma|access-date=18 October 2017}}&lt;/ref&gt;|| ရခိုင်ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များနှင့် ရိုဟင်ဂျာများ || အပြန်အလှန် သတ်ဖြတ်ကြခြင်း
|-
| ၃ || ကုလားကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု || ၇ ဇူလိုင် ၁၉၄၅ || ကုလားကုန်းရွာ || ၆၀၀–၁,၀၀၀ || ဂျပန်အင်ပါယာတပ် || ကုလားကုန်းရွာသားများ
|}

=== စစ်အစိုးရခေတ်များ (၁၉၈၈–၂၀၁၀) ===
{| class=&quot;sortable wikitable&quot; style=&quot;width:100%; font-size:95%;&quot;
! စဉ် !! အမည် !! နေ့ရက် !! နေရာ !! သေဆုံးသူ !! ကျူးလွန်သူများ !! ပြုမူခံရသူများ
|-
| ၄ || [[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း]]&lt;ref name=&quot;fer3132&quot;&gt;Ferrara (2003), pp. 313&lt;/ref&gt;|| ၈–၉ ဩဂုတ် ၁၉၈၈ || မြန်မာနိုင်ငံအဝှမ်း || ၃,၀၀၀–၁၀,၀၀၀&lt;ref name=&quot;win2&quot;&gt;Wintle (2007)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;fog2&quot;&gt;Fogarty, Phillipa (7 August 2008). [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/7543347.stm Was Burma's 1988 uprising worth it?] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090112023805/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/7543347.stm|date=12 January 2009}}. [[BBC_News]].&lt;/ref&gt;|| {{military|Myanmar}} || ဆန္ဒပြသူများ
|-
| ၅ || စက်တင်ဘာ အာဏာသိမ်းမှု || ၁၈–၁၉ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၈ || ရန်ကုန်မြို့ || အတည်မပြုနိုင် || {{military|Myanmar}} || ပြည်သူများနှင့် ဝန်ထမ်းများ
|-
| ၆ || [[ဒီပဲယင်းအရေးအခင်း]]|| ၃၀ မေ ၂၀၀၃ || ဒီပဲယင်းမြို့ || ၇၀ ခန့် || ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် စစ်အစိုးရထောက်ခံသူများ || NLD ပါတီဝင်များ
|-
| ၇ || [[ရွှေဝါရောင် တော်လှန်ရေး]]|| စက်တင်ဘာ ၂၀၀၇ || ရန်ကုန်မြို့ || ၁၃–၃၁ || [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|နအဖ စစ်အစိုးရ]]|| သံဃာတော်များနှင့် ပြည်သူများ
|}

=== ၂၀၁၇ ရခိုင်ပြည်နယ် ပဋိပက္ခအတွင်း ဖြစ်စဉ်များ ===

{| class=&quot;sortable wikitable&quot; style=&quot;width:100%; font-size:95%;&quot;
! စဉ် !! အမည် !! နေ့ရက် !! နေရာ !! သေဆုံးသူ !! ကျူးလွန်သူများ !! ပြုမူခံရသူများ
|-
| ၈ || ခမောင်းဆိပ် သတ်ဖြတ်မှု&lt;ref name=&quot;AmnestyInt2&quot;&gt;{{cite web|title=Myanmar: New evidence reveals Rohingya armed group massacred scores in Rakhine State|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/05/myanmar-new-evidence-reveals-rohingya-armed-group-massacred-scores-in-rakhine-state/|website=www.amnesty.org|language=en}}&lt;/ref&gt;|| ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || ခမောင်းဆိပ် || ၉၉ || ARSA || ဟိန္ဒူရွာသားများ
|-
| ၉ || [[ချွတ်ပြင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ချွတ်ပြင် သတ်ဖြတ်မှု]]&lt;ref name=&quot;Cochrane2&quot;&gt;{{cite news |last1=Cochrane|first1=Liam|title=Women, children feared among scores dead in Myanmar village 'massacre'|url=http://www.abc.net.au/news/2017-09-01/reports-of-women-and-children-among-dead-in-myanmar-massacre/8862164|access-date=19 July 2018|work=ABC News|date=1 September 2017|language=en-AU}}&lt;/ref&gt;|| ၂၆ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || ချွတ်ပြင်ရွာ || ၁၃၀–၃၅၈&lt;ref name=&quot;Emont2&quot;&gt;{{cite news|last1=Emont|first1=Jon|last2=Mandhana|first2=Niharika|title=‘We’ll Turn Your Village Into Soil’: Survivors Recount One of Myanmar’s Biggest Massacres|url=https://www.wsj.com/articles/burn-the-houses-rohingya-survivors-recount-the-day-soldiers-killed-hundreds-1526048545|access-date=11 May 2018|work=Wall Street Journal|date=11 May 2018}}&lt;/ref&gt;|| တပ်မတော်နှင့် ရခိုင်ရွာသားများ || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ
|-
| ၁၀ || [[မောင်နူ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မောင်နုသတ်ဖြတ်မှု]]&lt;ref name=&quot;CBSMNu2&quot;&gt;{{cite news|title=Rohingyas describe bloody massacre at hands of Myanmar troops|url=https://www.cbsnews.com/news/rohingya-myanmar-troops-alleged-massacre-executions-villagers-maung-nu/|language=en}}&lt;/ref&gt;|| ၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || မောင်နုရွာ || ၈၂+ || မြန်မာ့တပ်မတော် || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ
|-
| ၁၁ || ဂူဒါပြင် သတ်ဖြတ်မှု&lt;ref name=&quot;NaingSterling2&quot;&gt;{{cite news |last1=Naing|first1=Shoon Lei Win|last2=Sterling|first2=Toby|title=Suu Kyi tells U.N.'s top court charge of Rohingya genocide is 'misleading'|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-rohingya-world-court/suu-kyi-tell-u-n-s-top-court-charge-of-rohingya-genocide-is-misleading-idUSKBN1YF06P|access-date=13 December 2019|work=Reuters|date=11 December 2019|language=en}}&lt;/ref&gt;|| ၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || ဂူဒါပြင်ရွာ || ၁၀–၄၀၀+&lt;ref name=&quot;Blumberg2&quot;&gt;{{cite news|last1=Blumberg|first1=Antonia|title=Mass Graves Suggest Systematic Killing Of Rohingya In Myanmar|url=http://www.huffingtonpost.ca/entry/rohingya-mass-graves-myanmar_us_5a734e7ae4b0905433b21a6e|access-date=2 February 2018|work=HuffPost Canada|date=1 February 2018|language=en-CA}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;APgraves2&quot;&gt;{{cite news|last1=Klug|first1=Foster|title=AP finds evidence for graves, Rohingya massacre in Myanmar|url=https://www.apnews.com/ef46719c5d1d4bf98cfefcc4031a5434|access-date=2 February 2018|work=AP News}}&lt;/ref&gt;|| တပ်မတော်နှင့် ရခိုင်ရွာသားများ || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ
|-
| ၁၂ || တူလာတူတီ သတ်ဖြတ်မှု&lt;ref&gt;{{cite news|title=There is no Rohingya left in Tulatoli|url=http://www.dhakatribune.com/bangladesh/2017/09/09/no-rohingya-left-tulatoli/|access-date=23 September 2017|work=[[Dhaka Tribune]]|date=9 September 2017}}&lt;/ref&gt;|| ၃၀ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || မင်းကြီးရွာ || ၅၀၀+ || မြန်မာ့တပ်မတော် || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ
|-
| ၁၃ || အင်းဒင် သတ်ဖြတ်မှု&lt;ref name=&quot;Reuters922&quot;&gt;{{cite news|last1=Lone|first1=Wa|last2=Oo|first2=Kyaw Soe|last3=Lewis|first3=Simon|last4=Slodkowski|first4=Antoni|title=Massacre in Myanmar: One grave for 10 Rohingya men|url=https://www.reuters.com/investigates/special-report/myanmar-rakhine-events/|access-date=10 February 2018|work=Reuters|language=en}}&lt;/ref&gt;|| ၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇ || အင်းဒင်ရွာ || ၁၀ || တပ်မတော်နှင့် ရခိုင်ရွာသားများ || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ
|}

=== ၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ဖြစ်စဉ်များ (၂၀၂၁–၂၀၂၆) ===
{| class=&quot;sortable wikitable&quot; style=&quot;width:100%; font-size:95%;&quot;
! စဉ် !! အမည် !! နေ့ရက် !! နေရာ !! သေဆုံးသူ !! ကျူးလွန်သူများ !! ပြုမူခံရသူများ
|-
| ၁
| [[လှိုင်သာယာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လှိုင်သာယာ  သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၁၄ မတ် ၂၀၂၁
| [[လှိုင်သာယာမြို့နယ်]]
| ၆၅+&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-12-02|title=Myanmar: Protesters Targeted in March Massacre|url=https://www.hrw.org/news/2021/12/02/myanmar-protesters-targeted-march-massacre|access-date=2023-02-21|website=Human Rights Watch|language=en}}&lt;/ref&gt;
| {{military|Myanmar}}
| ဆန္ဒပြသူများ
|-
| ၂
| [[အူးဟူချောင်းတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အူးဟူချောင်းတံတား သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၃၁ မတ် ၂၀၂၁
| [[ကနဲလေးရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်|ကနဲလေးကျေးရွာအနီး]]
| ၂၅
| [[ဖိုင်:Flag of the Karen National Defence Organisation.svg|border|22x22px]] [[ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးအဖွဲ့]]
| လမ်းလုပ်သားများ
|-
| ၃
| [[ပဲခူး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပဲခူး သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၉ ဧပြီ ၂၀၂၁
| [[ပဲခူးမြို့]]
| ၈၂+&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Hancocks|first=Paula|date=16 April 2021|title=Witnesses to Bago killings describe relentless military onslaught against Myanmar civilian population|work=[[CNN]]|url=https://edition.cnn.com/2021/04/16/asia/bago-mass-killing-myanmar-civilians-intl-hnk/index.html|access-date=27 December 2021}}&lt;/ref&gt;
| {{military|Myanmar}}
| ဆန္ဒပြသူများ
|-
| ၄
| [[မိုဆို လူသတ်ပွဲ]]&lt;ref&gt;{{Cite news|date=26 December 2021|title=CARE International condemns Christmas Eve Massacre in Myanmar|work=[[Care International]]|url=https://www.care-international.org/news/press-releases/care-international-condemns-christmas-eve-massacre-in-myanmar|access-date=27 December 2021|accessdate=15 February 2023|archivedate=30 March 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220330215456/https://www.care-international.org/news/press-releases/care-international-condemns-christmas-eve-massacre-in-myanmar}}&lt;/ref&gt;
| ၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁
| [[မိုဆိုရွာ၊ ဖရူဆိုမြို့နယ်|မိုဆိုရွာ]]
| ၃၈+&lt;ref&gt;{{Cite news|date=26 December 2021|title=Women and children among dozens reported killed in Myanmar Christmas Eve massacre|work=[[ABC Television (Australian TV network)|ABC Australia]]|url=https://www.abc.net.au/news/2021-12-26/report-women-children-among-dozens-killed-in-myanmar/100725862|access-date=27 December 2021}}&lt;/ref&gt;
| {{military|Myanmar}}
| မိုဆိုရွာသူရွာသားများ
|-
| ၅
| [[မုန်တိုင်ပင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မုန်တိုင်ပင် သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၁၀-၁၂ မေ ၂၀၂၂
| [[မုန်တိုင်ပင်ရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်|မုန်တိုင်ပင်ရွာ]]
| ၃၇&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Survivors haunted by Myanmar army massacre in Sagaing|url=https://myanmar-now.org/en/news/survivors-haunted-by-myanmar-army-massacre-in-sagaing|access-date=2023-03-14|website=Myanmar NOW|language=en}}&lt;/ref&gt;
| {{military|Myanmar}}
| မုန်တိုင်ပင်ရွာသူရွာသားများ
|-
| ၆
| [[လက်ယက်ကုန်းရွာ ပစ်ခတ်မှု]]
| ၁၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂
| [[လက်ယက်ကုန်းရွာ၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်|လက်ယက်ကုန်းရွာ]]
| ၁၃ ဦး
| {{military|Myanmar}}
| လက်ယက်ကုန်းရွာသူရွာသားများ
|-
| ၇
| [[ဖားကန့် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ဖားကန့်  သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၂၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၂
| [[ဖားကန့်မြို့နယ်]]
| ၈၀+&lt;ref name=&quot;nyt2&quot;&gt;{{cite news|last=Paddock|first=Richard|date=2022-10-25|work=New York Times|title=Airstrike Kills at Least 80 During Outdoor Concert in Myanmar|url=https://www.nytimes.com/2022/10/25/world/asia/myanmar-coup-concert-killed.html}}&lt;/ref&gt;
| {{Air force|Myanmar}}
| ကချင်ဒေသခံများ၊ ဂီတပညာရှင်များ၊ [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကေအိုင်အေ]] အရာရှိများ
|-
| ၈
| [[တာတိုင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|တာတိုင်  သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၂ မတ် ၂၀၂၃
| [[တာတိုင်ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|တာတိုင်ရွာ]]
| ၁၇
| {{military|Myanmar}}
| ရွာသူရွာသားများ
|-
| ၉
| [[ပင်လောင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ပင်လောင်း  သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၁၁ မတ် ၂၀၂၃
| [[နန်းနိမ့်ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်|နန်းနိမ့်ရွာ]]
| ၃၀
| {{military|Myanmar}}/[[ဖိုင်:Flag_of_the_Pa-O_National_Organisation.svg|border|22x22px]] [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်|ပအိုဝ်းတပ်]]
| ရွာသူရွာသားများနှင့် ဘုန်းကြီး ၃ ပါး
|-
| ၁၀
| [[ပဇီကြီး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ပဇီကြီး  သတ်ဖြတ်မှု]]&lt;ref&gt;{{cite news |title=Airstrikes on Myanmar village feared to have killed 100|url=https://apnews.com/article/airstrikes-military-myanmar-village-918fd636bb81153928ab7481e06423e5|work=AP NEWS|date=11 April 2023|language=en}}&lt;/ref&gt;
| ၁၁ ဧပြီ ၂၀၂၃
| [[ပဇီကြီးရွာ၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်|ပဇီကြီးရွာ]]
| ၁၀၀+&lt;ref&gt;{{cite web |last1=PECK|first1=GRANT|title=Airstrikes on Myanmar village feared to have killed 100|url=https://www.timesunion.com/news/politics/article/airstrikes-on-myanmar-village-feared-to-have-17890632.php|website=Times Union|access-date=11 April 2023|date=11 April 2023}}&lt;/ref&gt;
| [[တပ်မတော် (လေ)]]
| ရွာသူရွာသားများ&lt;ref&gt;{{cite web |title=War Crime in Pazigyi (Kantbalu, Sagaing Region)|url=https://www.mizzima.com/livefeed/live-update-war-crime-pazigyi-kantbalu-sagaing-region|website=Mizzima|access-date=11 April 2023}}&lt;/ref&gt;
|-
| ၁၁
| [[လိုင်ဇာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|လိုင်ဇာ  သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃
| မုန်လိုင်ခက်ရွာ၊ [[လိုင်ဇာမြို့]]
| ၂၉
| {{military|Myanmar}}&lt;ref&gt;{{cite news |title=Women, children among 29 killed as artillery hits Myanmar refugee camp - sources, media|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/many-killed-artillery-strike-northern-myanmar-media-local-sources-2023-10-10/|access-date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|work=Reuters|date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=More Than Two-Dozen People Killed in Attack on Refugee Camp in Northern Myanmar|url=https://www.voanews.com/a/more-than-two-dozen-people-killed-in-attack-on-refugee-camp-in-northern-myanmar/7304174.html|access-date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|work=VOA|date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|language=en}}&lt;/ref&gt;
| စစ်ဘေးဒုက္ခသည်&lt;ref&gt;{{cite news |title=လိုင်ဇာအနီး ဒုက္ခသည်စခန်း ဗုံးကြဲခံရပြီး ကလေးသူငယ်တွေအပါအဝင် သုံးဆယ်နီးပါး သေဆုံး|url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/airstrike-laiza-10092023225113.html|access-date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|work=Radio Free Asia|date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|language=my}}&lt;/ref&gt;
|-
| ၁၂
| [[ကနန် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ကနန်  သတ်ဖြတ်ခံရမှု]]
| ၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄
| [[ကနန်ရွာ၊ တမူးမြို့နယ်|ကနန်ရွာ]]
| ၁၇&lt;ref&gt;{{cite web |title=Myanmar: Military air strikes that killed 17 civilians ‘must be investigated as war crimes’|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2024/02/myanmar-military-air-strikes-that-killed-17-civilians-must-be-investigated-as-war-crimes/|website=Amnesty International|access-date=17 February 2024|language=en|date=8 February 2024}}&lt;/ref&gt;
| {{Air force|Myanmar}}
| အရပ်သားများ&lt;ref&gt;{{cite news |title=An air attack in Myanmar kills 17, including children, but the military has denied responsibility|url=https://apnews.com/article/myanmar-conflict-sagaing-chin-airstrike-school-religion-711fcd7dcfdd2b899ba311c57e909bd2|access-date=17 February 2024|work=AP News|date=7 January 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| ၁၃
| [[အကြည်ပန်းပလွန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အကြည်ပန်းပလွန်း သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၉ မေ ၂၀၂၄
| [[အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ၊ ဆောမြို့နယ်|အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Now|first1=Myanmar|title=At least 15 killed in junta airstrike on Magway Region monastery|url=https://myanmar-now.org/en/news/at-least-15-killed-in-junta-airstrike-magway-region-monastery/|access-date=11 May 2024|work=Myanmar Now|date=10 May 2024}}&lt;/ref&gt;
| ၁၅+
| {{Air force|Myanmar}}
| ပြည်သူများ
|-
| ၁၄
| [[လက်ထုတ္တော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လက်ထုတ္တော သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၁၁ မေ ၂၀၂၄
| [[လက်ထုတ္တောရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်|လက်ထုတ္တောရွာ]]
| ၃၂&lt;ref name=&quot;dvb2&quot;&gt;{{cite news |title=Jailed anti-coup protest leader given another 20 years; Military kills 30 in raid against People's Defense Force|url=https://english.dvb.no/jailed-anti-coup-protest-leader-given-another-20-years-military-kills-30-in-raid-against-peoples-defense-force/|access-date=14 May 2024|work=DVB|date=13 May 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Blazevic|first1=Igor|title=Who carries responsibility for the atrocities in Myanmar?|url=https://eng.mizzima.com/2024/05/13/9844|access-date=14 May 2024|publisher=Mizzima|date=13 May 2024}}&lt;/ref&gt;
| {{military|Myanmar}}
| ပြည်သူများ&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Zan|first1=Hein Htoo|title=Myanmar NUG Condemns Junta Forces' Massacre of 32 Civilians in Sagaing|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-nug-condemns-junta-forces-massacre-of-32-civilians-in-sagaing.html|access-date=14 May 2024|publisher=The Irrawaddy|date=13 May 2024}}&lt;/ref&gt;
|-
| ၁၅
| [[ဗျိုင်းဖြူ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဗျိုင်းဖြူ  သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၂၉-၃၁ မေ ၂၀၂၄
| ဗျိုင်းဖြူရွာ၊ ကျောက်ဖြူမြို့နယ်
| ၇၆
| {{military|Myanmar}}/{{flagicon image|Rohingya flag.svg}} [[ရိုဟင်ဂျာ]]ပြည်သူ့စစ်များ/{{flagicon image|Flag of the Arakan Liberation Party.svg}} [[ရခိုင်ပြည် လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ALP]]&lt;ref name=&quot;June62&quot;&gt;{{cite news |title=Updated Death toll of 76 dead in Byine Phyu Village massacre in Sittwe Township|url=https://eng.mizzima.com/2024/06/06/10583|work=Mizzima|date=6 June 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=ALP Denies Involvement in Byine Phyu Massacre in Sittwe Township, Rakhine State|url=https://eng.mizzima.com/2024/06/05/10559|work=Mizzima|date=5 June 2024}}&lt;/ref&gt;
| ရွာသားများ

|-
| ၁၆
| [[ရှင်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရှင်ရွာ သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄
| ရှင်ရွာကျေးရွာ၊[[ပေါက်တောမြို့နယ်]]
| ၁၇
| {{Air force|Myanmar}}
| စစ်သုံ့ပန်း(၇)နှင့်အရပ်သား(၁၀)ဦး
|-
| ၁၇
| [[မောင်တော နခခ (၂) အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|နခခ(၂)စခန်းဟောင်း သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄
| နခခ(၂)စခန်းဟောင်း၊ [[မောင်တောမြို့နယ်]]
| ၅၀ဦးထက် မနည်း
|  {{Air force|Myanmar}}
| စစ်သုံ့ပန်းများ
|-
| ၁၈
| [[ကျောက်နီမော် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျောက်နီမော် သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅
| [[ကျောက်နီမော်ရွာ]]
| ၄၀
| {{military|Myanmar}}&lt;ref&gt;{{cite news |agency=Associated Press|title=Airstrike on village in western Myanmar kills at least 40 people, groups say|url=https://edition.cnn.com/2025/01/09/asia/myanmar-village-army-airstrike-intl-hnk/index.html|access-date=10 January 2025|work=CNN|date=10 January 2025|language=en}}&lt;/ref&gt;
| ရွာသားများ
|-
| ၁၉
| [[မြောက်ဦး ရမ်းချောင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရမ်းချောင်း သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၁၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅
| ရမ်းချောင်း၊မြောက်ဦးမြို့နယ်
| ၂၈
| {{Air force|Myanmar}}
| စစ်သုံ့ပန်းများ နှင့် မိသားစုဝင်များ
|-
| ၂၀
| [[အိုးထိန်းတွင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အိုးထိန်းတွင်း သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၁၂ မေ ၂၀၂၅
| အိုးထိန်းတွင်းရွာ၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]
| ၂၂
| {{Air force|Myanmar}}
| ကျောင်းသားကျောင်းသူများနှင့် ဆရာမများ&lt;ref&gt;{{cite news | AP |last1=Peck |first1=Grant|title=An airstrike in central Myanmar kills up to 22 people at a bombed school, reports say|url=https://www.washingtonpost.com/world/2025/05/12/myanmar-airstrike-school-saigaing-resistance-military/6388bcfc-2f2f-11f0-8498-1f8214bba2d2_story.html|access-date=12 May 2025|work=The Washington Post|date=12 May 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
| ၂၁
| [[မော်ချီးဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မော်ချီးဒေသ သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၅
| [[ဖားဆောင်းမြို့နယ်]]
| ၃၂&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c07pxm4gymzt?fbclid=IwY2xjawMPqs9leHRuA2FlbQIxMABicmlkETFlbnprSkh1RHpmcmxuWVp2AR5Wjdss1hfBdUayV8scGE1Hiv01Wr8jtSyB6aa_T287zM5PQmGMqJ3QsZLshg_aem_BJ8VmkEd1Lg-dTclX3dIHg&amp;post=asset%3Ae48ec2d0-67a7-4e97-acf5-84ab1d54fbcf#asset:e48ec2d0-67a7-4e97-acf5-84ab1d54fbcf|title=မော်ချီးဒေသကို စစ်တပ် ဗုံးကြဲမှု သေဆုံးသူ ၂၄ ဦးအထိ မြင့်တက်|publisher=BBC Burmese|accessdate=17 August 2025}}&lt;/ref&gt;
| {{Air force|Myanmar}}
| ပြည်သူများ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c0l6jpgj93yt|title=မော်ချီး လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု သေဆုံးသူ ၃၀ ကျော်အထိမြင့်တက်လာ,|publisher=BBC Burmese|accessdate=17 August 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
| ၂၂
| [[သရက်တပင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သရက်တပင် သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅
| [[သရက်တပင်ရွာ၊ ကျောက်တော်မြို့နယ်|သရက်တပင်ရွာ]]
| ၁၈&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/68c38f4c268ac2ee044cb2f1|title=ကျောက်တော်မြို့နယ်၊ သရက်တပင်ရွာမှ ပညာပန်းခင်းကိုယ်ပိုင်အထက်တန်းကျောင်းကို အကြမ်းဖက်မြန်မာစစ်တပ်ကဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်၍ ၁၈ ဦးသေဆုံးပြီး ၂၀ ကျော်ဒဏ်ရာရဟု AA ထုတ်ပြန်|work=narinjara|access-date=၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅}}&lt;/ref&gt;
| {{Air force|Myanmar}}
| ကျောင်းသား၊ ပြည်သူများ
|-
| ၂၃
| [[မြောက်ဦးဆေးရုံ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မြောက်ဦးဆေးရုံ သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၁၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅
| [[မြောက်ဦးမြို့]]
| ၃၃
| {{Air force|Myanmar}}
| ဆေးရုံတက်လူနာများ
|-
| ၂၄
| [[ချောင်းတူရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ချောင်းတူ သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၂၀ ဇန်နဝါရီ  ၂၀၂၆
| [[ကျောက်တော်မြို့နယ်]]
| ၃၃
| {{Air force|Myanmar}}
| စစ်သုံ့ပန်းများနှင့်မိသားစုဝင်များ
|-
| ၂၅
| [[ယိုးငူ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ယိုးငူ သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆
| [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်]]
| ၁၇
| {{Air force|Myanmar}}
| ဈေးရောင်း၊ ဈေးဝယ်များ
|-
| ၂၆
| [[ပြောင်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပြောင်းရွာ  သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၁ မတ် ၂၀၂၆
| [[မင်းတုန်းမြို့နယ်]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မင်းတုန်းမြို့နယ်၌ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကုန်သည်နှင့် ကားသမား ၂၅ ဦး သေဆုံး|url=https://burmese.dvb.no/post/748482|access-date=2026-03-02|website=မကွေးတိုင်း၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်၊ ပြောင်းကျေးရွာအနားရှိ ကုန်ကားတွေ ရပ်နားထားတဲ့ နေရာကို စစ်ကောင်စီတပ်က လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲတိုက်ခဲ့တာကြောင့် ရခိုင်ကုန်သည်နဲ့ ကားသမား အပါအဝင် ၂၅ ယောက် သေဆုံးပြီး ပြင်းထန…|language=en}}&lt;/ref&gt;
| ၂၅
| {{Air force|Myanmar}}
| အရပ်သားများ&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ခင်ရီရီဇော်|date=2026-03-02|title=မင်းတုန်းမြို့အနောက်ဘက် ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ကုန်တင်ကားရပ်နားစခန်းကို ဗုံးကြဲ၊ ၂၅ ဦးသေဆုံး|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73008/|access-date=2026-03-02|website=Myanmar Now|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|-
| ၂၇
| [[ရေတွင်းကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရေတွင်းကုန်း သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၅-၈ မတ် ၂၀၂၆
| [[ညောင်လေးပင်မြို့နယ်]]
| ၂၈
| {{Air force|Myanmar}}/[[File:Shoulder sleeve insignia of No.(77) Light Infantry Division of the Myanmar Army.svg|25px]] [[အမှတ်(၇၇)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|တပ်မ(၇၇)]]
| ရွာသားများ&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ကျောက်ကြီးမှာ စစ်တပ်ဗုံးကြဲလို့ လူ ၂၅ ဦးခန့်သေဆုံး၊ ၅ ဦး အသတ်ခံရတယ်လို့ KNU ပြော - ၂၀၂၆ မတ်လ ၉ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgqgpqwww5xt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-09|access-date=2026-03-10|language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ကျောက်ကြီးမြို့နယ်တွင် စစ်တပ် ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်မှုကြောင့် အရပ်သား ၃၀ သေဆုံး - လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ သတင်း -|url=https://burmese.monnews.org/2026/03/09/%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA/|website=လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ|date=2026-03-09|access-date=2026-03-10|language=en-US|first=လွတ်လပ်သော|last=မွန်သတင်းအေဂျင်စီ}}&lt;/ref&gt;
|-
| ၂၈
| [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒလက်ချောင်း သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၈ မတ် ၂၀၂၆
| [[အမ်းမြို့နယ်]]
| ၁၁၆ 
| {{Air force|Myanmar}}
| စစ်သုံ့ပန်းများ
|-
| ၂၉
| [[ကျင်ဒွေးတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျင်ဒွေး သတ်ဖြတ်မှု]]
| ၂၉ ဧပြီ ၂၀၂၆
| [[ကျင်ဒွေးမြို့]]
| ၁၁ ဦး
| {{Air force|Myanmar}}
| တံတားလုပ်သားများ
|}
== ကိုးကား ==
{{Reflist|2}}


[[Category:နိုင်ငံအလိုက် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]]
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဖြစ်ရပ်များ|အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]]
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ|*]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]]</text>
      <sha1>1zoxr7d8kercrtrcy4n9e9ziaefcd8w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တမ်းပလိတ်:Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)</title>
    <ns>10</ns>
    <id>245356</id>
    <revision>
      <id>1028863</id>
      <parentid>1026352</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T17:24:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ကျင်ဒွေးတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျင်ဒွေးတံတား]]</comment>
      <origin>1028863</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12115" sha1="ro9t9dtk6rnrgbncc4hmiwjwxja0xhk" xml:space="preserve">{{Campaignbox
|name = Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)
|title = [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်]] &lt;Br&gt;(၂၀၂၁ - လက်ရှိ)
|listclass = hlist
| state = autocollapse
|battles  = 
*[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ဖြစ်ရပ်အချိန်မှတ်တမ်းများ]]
*''[[မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ) အတွင်း ထိတွေ့ဖြစ်စဉ်များ|ထိတွေ့ဖြစ်စဉ်များ စာရင်း]]''
*''[[မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ စစ်ရာဇဝတ်မှုများ|စစ်ရာဇဝတ်မှုများ]]''
*[[စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာချက်များ|စစ်အုပ်ချုပ်ရေး]]
* [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ|ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေပြဋ္ဌာန်းခြင်း]]

;ရှေးဦးဖြစ်စဉ်များ
* [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]]
* [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း |၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းခြင်း]]
* [[မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ဆန္ဒပြပွဲများ]]
** &lt;small&gt;[[မြသွဲ့သွဲ့ခိုင် သေဆုံးမှု|မြသွဲ့သွဲ့ခိုင်]]&lt;/small&gt;
** &lt;small&gt;[[ကြယ်စင် သေဆုံးမှု|ကြယ်စင်]]&lt;/small&gt;
** &lt;small&gt;[[ခန့်ညားဟိန်း သေဆုံးမှု|ခန့်ညားဟိန်း]]&lt;/small&gt;
** &lt;small&gt;[[ဝေယံထွန်း သေဆုံးမှု|ဝေယံထွန်း]]&lt;/small&gt;

;စစ်မြေပြင်
* [[ချင်း စစ်မြေပြင်|ချင်း]]
* [[အညာ စစ်မြေပြင်|အညာ]]
* [[ရခိုင်ပြည်နယ် ပဋိပက္ခ (၂၀၁၆-လက်ရှိ)|ရခိုင်]]

----
;အစောပိုင်း အကြမ်းဖက်မှုများနှင့် ထိတွေ့မှုများ
* [[အလော့ဘွမ်တိုက်ပွဲ|အလော့ဘွမ်]]
* [[ကလေး ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ|ကလေး]]
* [[သီးမူထာတိုက်ပွဲ|သီးမူထာ]]
* [[တန့်ဆည်တိုက်ပွဲ|တန့်ဆည်]]
* [[နောင်မွန် စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု|နောင်မွန်]]
* [[သော်လဲထာတိုက်ပွဲ|သော်လဲထာ]]
* [[မင်းတပ်တိုက်ပွဲ|မင်းတပ်]]
* [[မူဆယ် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|မူဆယ်]]
* [[၂၀၂၁ မန္တလေး ဘောင်ဒါဆောင် စီးနင်းခံရမှု|မန္တလေး]]
* [[မြင်သာတိုက်ပွဲ|မြင်သာ]]
* [[မြဝတီ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|မြဝတီ]]
* [[လွိုင်ကော်တိုက်ပွဲ (၂၀၂၁)|ပထမ လွိုင်ကော်]]
* [[ဒီးမော့ဆိုတိုက်ပွဲ (၂၀၂၁)|ပထမ ဒီးမော့ဆို]]

;၂၀၂၁-၂၂ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှု
* [[ကချင်သေတိုက်ပွဲ|ကချင်သေ]]
* [[လေးကေ့ကော်တိုက်ပွဲ|လေးကေ့ကော်]]
* [[နှမ်းခါးရွာ စီးနင်းခံရမှု|နှမ်းခါး]]
* [[ချင်းတွင်းမြစ် အလစ်အငိုက်တိုက်ခိုက်မှု|ချင်းတွင်းမြစ်]]
* [[ဒီးမော့ဆိုတိုက်ပွဲ (၂၀၂၂)|ဒုတိယ ဒီးမော့ဆို]]
* [[လွိုင်ကော်တိုက်ပွဲ (၂၀၂၂)|ဒုတိယ လွိုင်ကော်]]
* [[ထန်တလန်တိုက်ပွဲ|ထန်တလန်]]
* [[ဖယ်ခုံ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|ဖယ်ခုံ]]
* [[ခင်ဦး တိုက်ခိုက်မှုများ|ခင်ဦး]]
* [[အုန်းသွင်|ဦးအုန်းသွင်အား လုပ်ကြံခြင်း]]
* [[ကော့ကရိတ် တိုက်ပွဲ|ကော့ကရိတ်]]

;၂၀၂၃ စစ်ရေးဖြစ်စဉ်များ
* [[မယ်စဲ့တိုက်ပွဲ|မယ်စဲ့]]
* [[ရွှေကုက္ကိုထိုးစစ်|ရွှေကုက္ကို]]
* [[ကနောင်စစ်ဆင်ရေး|ကနောင်]]
* [[တောင်သမန်စစ်ဆင်ရေး|တောင်သမန်]]
* ''[[၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး|၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး]]''
**[[ချင်းရွှေဟော်တိုက်ပွဲ|ချင်းရွှေဟော်]]
**[[နမ့်ဆန်တိုက်ပွဲ|နမ့်ဆန်]]
**[[လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ|လောက်ကိုင်]]
**[[လားရှိုးတိုက်ပွဲ|လားရှိုး]]
* [[၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး|၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး]]
** ''[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး|၁၀၂၇]]''
* [[ကျင်ဒွေးတိုက်ပွဲ|ကျင်ဒွေး]]

;၂၀၂၄-၂၅ စစ်ရေးဖြစ်စဉ်များ

* [[ကချင်ထိုးစစ် (၂၀၂၄-လက်ရှိ)|ကချင်]]
** [[ဗန်းမော်တိုက်ပွဲ (၂၀၂၄)|ဗန်းမော်]]
* [[မြဝတီအား သိမ်းပိုက်ခြင်း|မြဝတီ]]
* [[ရခိုင်ထိုးစစ် (၂၀၂၃-လက်ရှိ)|ရခိုင်]]
** [[အမ်းတိုက်ပွဲ|အမ်း]]
** [[မောင်တောတိုက်ပွဲ|မောင်တော]]
* ''[[ချင်းညီနောင် စစ်ဆင်ရေး|ချင်းညီနောင်]]''
** [[ဖလမ်းတိုက်ပွဲ|ဖလမ်း]]
* [[တကောင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|တကောင်း]]
* [[ဝင်းနိမ္မိတာရုံဆရာတော် ပစ်ခတ်ခံရခြင်း]]
* [[ဘုတလင်တိုက်ပွဲ|ဘုတလင်]]
* [[မြင်းခြံခရိုင် အထူးစစ်ဆင်ရေး|မြင်းခြံ]]
* [[ငဖဲ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|ငဖဲ]]
* [[မဲပလီစခန်းတိုက်ပွဲ|မဲပလီစခန်း]]
* [[ကသာမြို့နယ် စစ်ဆင်ရေး|ကသာ]]
* [[၂၀၂၅ ဆောင်းပြောင်းစစ်ပွဲ|ပင်လောင်း]]

;၂၀၂၆ စစ်ရေးဖြစ်စဉ်များ
* [[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ|ကွတ်ခိုင်]]
* [[တကောင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|တကောင်း]]

----
'''အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများနှင့် သတ်ဖြတ်မှုများ'''
*[[မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ| အစုအပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှု စာရင်း]]
* [[လှိုင်သာယာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လှိုင်သာယာ]]
* [[အူးဟူချောင်းတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အူးဟူချောင်းတံတားလုပ်သားများ]]
* [[ပဲခူး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပဲခူး]]
* [[ဒီပဲယင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒီပဲယင်း]]
* [[မိုဆို လူသတ်ပွဲ|မိုဆို]]
* [[မုန်တိုင်ပင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မုန်တိုင်ပင်]]
* [[ဖားကန့် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဖားကန့်]]
* [[တာတိုင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|တာတိုင်]]
* [[ပဇီကြီး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပဇီကြီး]]
* [[ပင်လောင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပင်လောင်း]]
* [[လိုင်ဇာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လိုင်ဇာ]]
* [[လက်ယက်ကုန်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လက်ယက်ကုန်း]]
* [[စောထွန်းမိုး အသတ်ခံရမှု]]
* [[ဘူးသီးတောင် လောင်ကျွမ်းခြင်း|ဘူးသီးတောင်]]
* [[ဗျိုင်းဖြူ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဗျိုင်းဖြူ]]
* [[သရက်တပင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သရက်တပင်]]
* [[ဘုံတိုရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဘုံတို]]
* [[မြောက်ဦးဆေးရုံ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မြောက်ဦးဆေးရုံ]] 
* [[ယိုးငူ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ယိုးငူ]]
* [[ပြောင်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပြောင်းရွာ]]
* [[ရေတွင်းကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရေတွင်းကုန်း]]
* [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒလက်ချောင်း]]
* [[ကျင်ဒွေးတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျင်ဒွေးတံတား]]
----
;ဆက်စပ်ခေါင်းစဉ်များ
*[[ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေး ထုတ်ပြန်ချက်များ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေး (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]

}}&lt;noinclude&gt;
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံ တမ်းပလိတ်များ]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ro9t9dtk6rnrgbncc4hmiwjwxja0xhk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1028903</id>
      <parentid>1028863</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T05:31:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[၂၀၂၂ မူဆယ် လက်နက်ကိုင်အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု|မူဆယ်လက်နက်ကိုင်များတိုက်ပွဲ]]</comment>
      <origin>1028903</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12330" sha1="h5u7tjbkp4637xj02vmdkvwjg3icvrg" xml:space="preserve">{{Campaignbox
|name = Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)
|title = [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်]] &lt;Br&gt;(၂၀၂၁ - လက်ရှိ)
|listclass = hlist
| state = autocollapse
|battles  = 
*[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ဖြစ်ရပ်အချိန်မှတ်တမ်းများ]]
*''[[မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ) အတွင်း ထိတွေ့ဖြစ်စဉ်များ|ထိတွေ့ဖြစ်စဉ်များ စာရင်း]]''
*''[[မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ စစ်ရာဇဝတ်မှုများ|စစ်ရာဇဝတ်မှုများ]]''
*[[စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာချက်များ|စစ်အုပ်ချုပ်ရေး]]
* [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ|ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေပြဋ္ဌာန်းခြင်း]]

;ရှေးဦးဖြစ်စဉ်များ
* [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]]
* [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း |၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းခြင်း]]
* [[မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ဆန္ဒပြပွဲများ]]
** &lt;small&gt;[[မြသွဲ့သွဲ့ခိုင် သေဆုံးမှု|မြသွဲ့သွဲ့ခိုင်]]&lt;/small&gt;
** &lt;small&gt;[[ကြယ်စင် သေဆုံးမှု|ကြယ်စင်]]&lt;/small&gt;
** &lt;small&gt;[[ခန့်ညားဟိန်း သေဆုံးမှု|ခန့်ညားဟိန်း]]&lt;/small&gt;
** &lt;small&gt;[[ဝေယံထွန်း သေဆုံးမှု|ဝေယံထွန်း]]&lt;/small&gt;

;စစ်မြေပြင်
* [[ချင်း စစ်မြေပြင်|ချင်း]]
* [[အညာ စစ်မြေပြင်|အညာ]]
* [[ရခိုင်ပြည်နယ် ပဋိပက္ခ (၂၀၁၆-လက်ရှိ)|ရခိုင်]]

----
;အစောပိုင်း အကြမ်းဖက်မှုများနှင့် ထိတွေ့မှုများ
* [[အလော့ဘွမ်တိုက်ပွဲ|အလော့ဘွမ်]]
* [[ကလေး ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ|ကလေး]]
* [[သီးမူထာတိုက်ပွဲ|သီးမူထာ]]
* [[တန့်ဆည်တိုက်ပွဲ|တန့်ဆည်]]
* [[နောင်မွန် စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု|နောင်မွန်]]
* [[သော်လဲထာတိုက်ပွဲ|သော်လဲထာ]]
* [[မင်းတပ်တိုက်ပွဲ|မင်းတပ်]]
* [[မူဆယ် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|မူဆယ်]]
* [[၂၀၂၁ မန္တလေး ဘောင်ဒါဆောင် စီးနင်းခံရမှု|မန္တလေး]]
* [[မြင်သာတိုက်ပွဲ|မြင်သာ]]
* [[မြဝတီ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|မြဝတီ]]
* [[လွိုင်ကော်တိုက်ပွဲ (၂၀၂၁)|ပထမ လွိုင်ကော်]]
* [[ဒီးမော့ဆိုတိုက်ပွဲ (၂၀၂၁)|ပထမ ဒီးမော့ဆို]]

;၂၀၂၁-၂၂ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှု
* [[ကချင်သေတိုက်ပွဲ|ကချင်သေ]]
* [[လေးကေ့ကော်တိုက်ပွဲ|လေးကေ့ကော်]]
* [[နှမ်းခါးရွာ စီးနင်းခံရမှု|နှမ်းခါး]]
* [[ချင်းတွင်းမြစ် အလစ်အငိုက်တိုက်ခိုက်မှု|ချင်းတွင်းမြစ်]]
* [[ဒီးမော့ဆိုတိုက်ပွဲ (၂၀၂၂)|ဒုတိယ ဒီးမော့ဆို]]
* [[လွိုင်ကော်တိုက်ပွဲ (၂၀၂၂)|ဒုတိယ လွိုင်ကော်]]
* [[ထန်တလန်တိုက်ပွဲ|ထန်တလန်]]
* [[ဖယ်ခုံ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|ဖယ်ခုံ]]
* [[ခင်ဦး တိုက်ခိုက်မှုများ|ခင်ဦး]]
* [[အုန်းသွင်|ဦးအုန်းသွင်အား လုပ်ကြံခြင်း]]
* [[ကော့ကရိတ် တိုက်ပွဲ|ကော့ကရိတ်]]
* [[၂၀၂၂ မူဆယ် လက်နက်ကိုင်အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု|မူဆယ်လက်နက်ကိုင်များတိုက်ပွဲ]]

;၂၀၂၃ စစ်ရေးဖြစ်စဉ်များ
* [[မယ်စဲ့တိုက်ပွဲ|မယ်စဲ့]]
* [[ရွှေကုက္ကိုထိုးစစ်|ရွှေကုက္ကို]]
* [[ကနောင်စစ်ဆင်ရေး|ကနောင်]]
* [[တောင်သမန်စစ်ဆင်ရေး|တောင်သမန်]]
* ''[[၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး|၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး]]''
**[[ချင်းရွှေဟော်တိုက်ပွဲ|ချင်းရွှေဟော်]]
**[[နမ့်ဆန်တိုက်ပွဲ|နမ့်ဆန်]]
**[[လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ|လောက်ကိုင်]]
**[[လားရှိုးတိုက်ပွဲ|လားရှိုး]]
* [[၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး|၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး]]
** ''[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး|၁၀၂၇]]''
* [[ကျင်ဒွေးတိုက်ပွဲ|ကျင်ဒွေး]]

;၂၀၂၄-၂၅ စစ်ရေးဖြစ်စဉ်များ

* [[ကချင်ထိုးစစ် (၂၀၂၄-လက်ရှိ)|ကချင်]]
** [[ဗန်းမော်တိုက်ပွဲ (၂၀၂၄)|ဗန်းမော်]]
* [[မြဝတီအား သိမ်းပိုက်ခြင်း|မြဝတီ]]
* [[ရခိုင်ထိုးစစ် (၂၀၂၃-လက်ရှိ)|ရခိုင်]]
** [[အမ်းတိုက်ပွဲ|အမ်း]]
** [[မောင်တောတိုက်ပွဲ|မောင်တော]]
* ''[[ချင်းညီနောင် စစ်ဆင်ရေး|ချင်းညီနောင်]]''
** [[ဖလမ်းတိုက်ပွဲ|ဖလမ်း]]
* [[တကောင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|တကောင်း]]
* [[ဝင်းနိမ္မိတာရုံဆရာတော် ပစ်ခတ်ခံရခြင်း]]
* [[ဘုတလင်တိုက်ပွဲ|ဘုတလင်]]
* [[မြင်းခြံခရိုင် အထူးစစ်ဆင်ရေး|မြင်းခြံ]]
* [[ငဖဲ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|ငဖဲ]]
* [[မဲပလီစခန်းတိုက်ပွဲ|မဲပလီစခန်း]]
* [[ကသာမြို့နယ် စစ်ဆင်ရေး|ကသာ]]
* [[၂၀၂၅ ဆောင်းပြောင်းစစ်ပွဲ|ပင်လောင်း]]

;၂၀၂၆ စစ်ရေးဖြစ်စဉ်များ
* [[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ|ကွတ်ခိုင်]]
* [[တကောင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|တကောင်း]]

----
'''အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများနှင့် သတ်ဖြတ်မှုများ'''
*[[မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ| အစုအပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှု စာရင်း]]
* [[လှိုင်သာယာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လှိုင်သာယာ]]
* [[အူးဟူချောင်းတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အူးဟူချောင်းတံတားလုပ်သားများ]]
* [[ပဲခူး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပဲခူး]]
* [[ဒီပဲယင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒီပဲယင်း]]
* [[မိုဆို လူသတ်ပွဲ|မိုဆို]]
* [[မုန်တိုင်ပင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မုန်တိုင်ပင်]]
* [[ဖားကန့် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဖားကန့်]]
* [[တာတိုင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|တာတိုင်]]
* [[ပဇီကြီး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပဇီကြီး]]
* [[ပင်လောင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပင်လောင်း]]
* [[လိုင်ဇာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လိုင်ဇာ]]
* [[လက်ယက်ကုန်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လက်ယက်ကုန်း]]
* [[စောထွန်းမိုး အသတ်ခံရမှု]]
* [[ဘူးသီးတောင် လောင်ကျွမ်းခြင်း|ဘူးသီးတောင်]]
* [[ဗျိုင်းဖြူ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဗျိုင်းဖြူ]]
* [[သရက်တပင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သရက်တပင်]]
* [[ဘုံတိုရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဘုံတို]]
* [[မြောက်ဦးဆေးရုံ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မြောက်ဦးဆေးရုံ]] 
* [[ယိုးငူ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ယိုးငူ]]
* [[ပြောင်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပြောင်းရွာ]]
* [[ရေတွင်းကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရေတွင်းကုန်း]]
* [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒလက်ချောင်း]]
* [[ကျင်ဒွေးတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျင်ဒွေးတံတား]]
----
;ဆက်စပ်ခေါင်းစဉ်များ
*[[ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေး ထုတ်ပြန်ချက်များ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေး (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]

}}&lt;noinclude&gt;
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံ တမ်းပလိတ်များ]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h5u7tjbkp4637xj02vmdkvwjg3icvrg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မွန်ဂိုမျိုးနွယ်စုများ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>272130</id>
    <revision>
      <id>1028933</id>
      <parentid>917879</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T06:48:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chenzeyan29</username>
        <id>141880</id>
      </contributor>
      <comment>/* မွန်ဂိုမျိုးနွယ်စုများ၏ မျိုးရိုးဗီဇ */</comment>
      <origin>1028933</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12887" sha1="2gz8uu0vivs2vbnlocqml2jvybxrhge" xml:space="preserve">[[File:Linguistic_map_of_the_Mongolic_languages.png|thumb|မွန်ဂိုဘာသာစကားများကို ပထဝီဝင်အနေအထားအရ ဖြန့်ဖြူးခြင်း]]
[[File:Mongols-map.png|thumb|မွန်ဂိုမျိုးနွယ်စုများ၏နေထိုင်ရာမြေပုံ။လိမ္မော်ရောင်မျဉ်းသည် ၁၃ရာစုနှောင်းပိုင်းမွန်ဂိုအင်ပါယာကိုဖော်ပြသည်။အနီရောင်ဒေများသည် လက်ရှိ မွန်ဂိုလူမျိုးစုများ လွှမ်းမိုးထားသောဒေသဖြစ်သည်။]]
မွန်ဂိုမျိုးနွယ်စုများသည် အရှေ့အာရှဒေသတွင်နေထိုင်သော အရှေ့အာရှ၏ဒေသခံ လူမျိုးစုများဖြစ်ကြသည်။ရှေ့ပြေးမွန်ဂိုဘိုးဘေးများမှ ဆင်းသက်ကြသည်။မွန်ဂိုလူမျိုးများသည် အကြီးဆုံးခေတ်ပြိုင် မွန်ဂိုမျိုးနွယ်စုတစ်ခုဖြစ်သည်။ကျယ်ပြန့်သောမြက်ခင်းလွင်ပြင်ဒေသကြီး တွင်မျိုးနွယ်စုများ ကွဲပြားစွာတည်ရှိနေသော်လည်း မွန်ဂိုမျိုးနွယ်စုများသည် မျိုးရိုးဗီဇအရနီးစပ်နေစဲဖြစ်ပြီး  ရှေးဟောင်းအရှေ့မြောက်အာရှသားများနှင့်လည်း ဆက်နွယ်မှုများတွေ့ရသည်။

== မွန်ဂိုမျိုးနွယ်စုများ၏ မျိုးရိုးဗီဇ ==
မွန်ဂိုမျိုးနွယ်စုများ၏ မျိုးရိုးဗီဇ သည် အများအားဖြင့် [[အရှေ့အာရှ]]နှင့် [[အရှေ့ပင်လယ် (သံတူကြောင်းကွဲ)|အရှေ့ပင်လယ်(ဂျပန်ပင်လယ်)]]၏ အနောက်ဘက်အာရှကုန်းမကြီး၏ကမ်းခြေဒေသများတွင် ဖြစ်ပေါ်လာသည်ဟု သိရပြီး၊ တရုတ်မြောက်ပိုင်း၊ ကင်မီကျူတောင်တန်းနှင့် စိမ်းမြောင်ဒေသများတွင် တိုင်းရင်းသားများနယ်နိမိတ်ဖြန့်ကျက်နေခဲ့ကြသည်။  
အဖမျိုးရိုးဗီဇတွင်C-M217 (C2) သည် မွန်ဂိုမျိုးနွယ်စုများအတွက် အဓိက Haplogroup ဖြစ်ပြီး၊ အစောဆုံးမွန်ဂိုကျောက်ခေတ်သားများထံမှ ဆက်ခံလာသည်ဟု အထောက်အထားများတွင် တွေ့ရသည်။  
O-M175 သည် အရှေ့အာရှတွင် စာရင်းအများဆုံးဖြစ်သော်လည်း မွန်ဂိုများထဲတွင်လည်း တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ရှိသည်။  
N-M231သည် [[ဆိုက်ဘေးရီးယား|ဆိုင်ဘီးရီးယား]]နှင့် တောင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဒေသများမှ ရောက်လာပြီး၊ မွန်ဂိုအုပ်စုအချို့တွင် တွေ့ရသည်။  
R1a နှင့် Q တို့သည် အနည်းငယ်သာ အုပ်စုအချို့တွင် တွေ့ရသည်။  
မိခင်မျိုးရိုးလိုင်းတွင်မွန်ဂိုအမျိုးသမီးလိုင်း mtDNA များသည် အရှေ့အာရှအုပ်စုများဖြစ်သည့် Haplogroup D, C, G, Z တို့နှင့် သက်ဆိုင်သည်။  Haplogroup D4 နှင့် D5 သည် အများဆုံး ဖြစ်ပြီး၊ [[အလယ်အာရှ]]နှင့် အရှေ့အာရှ တိုင်းရင်းသားများနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။Haplogroup C1a, G2a, Z သည် ဆိုင်ဘီးရီးယားနှင့် တူရင်ရှိရာဒေသများတွင် တွေ့ရသည်။  

မွန်ဂိုလူမျိုးများ၏ Autosomal DNA သုတေသနများအရ၊ ၎င်းတို့တွင် အရှေ့အာရှယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဆိုင်ဘီးရီးယားယဉ်ကျေးမှုတို့၏ အကျိုးသက်ရောက်မှု ကြီးမားသည်။ ထို့အပြင် တချို့ဒေသများတွင် [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး|ဟန်တရုတ်လူမျိုးများ]]၊ [[တာ့ခ်လူမျိုးများ]]နှင့် ဗဟိုအာရှ တိုင်းရင်းသားများမှ အလယ်အလတ်ရောနှောမှု ရှိကြောင်း သုတေသနတွေ့ရှိထားသည်။Autosomal DNA သုတေသနအရ မွန်ဂိုများသည် အရှေ့အာရှနှင့် ဆိုင်ဘီးရီးယားနွယ်ထွေးမှု တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ထားကြသည်။  

မွန်ဂိုမျိုးနွယ်စုများ၏ မျိုးရိုးဗီဇသည် အဓိကအားဖြင့် Haplogroup C-M217 ကို အခြေခံထားပြီး၊ အရှေ့အာရှနှင့် ဆိုင်ဘီးရီးယားဒေသများမှ ရှေးခေတ်အရင်းအမြစ်များနှင့် နီးစပ်ကြောင်း သက်သေပြသည်။

== မွန်ဂိုလူမျိုးများ၏ ယေဘုယျ ဝိသေသလက္ခဏာများ ==

မွန်ဂိုလူမျိုးများသည် အာရှတိုက်အလယ်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းတွင် အခြေတည်ခဲ့သော သမိုင်းဝင် လူမျိုးစုကြီးတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းတို့၏ ထူးခြားသော လူမှုရေး၊ စစ်ရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ဝိသေသလက္ခဏာများကြောင့် ကမ္ဘာ့သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသည်။

=== ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် မျိုးရိုးဗီဇ (Physical and Genetic Characteristics) ===
မွန်ဂိုလူမျိုးများသည် အရှေ့အာရှနှင့် အာရှအလယ်ပိုင်းရှိ '''မွန်ဂိုလွိုက်''' (Mongoloid) အနွယ်ဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့၏ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာတွင် ထူးခြားချက်မှာ-
* အသားရောင်မှာ ဝါဝင်းသော အသားရောင်ရှိသည်။
* မျက်လုံးတွင် မွန်ဂိုလွိုက်တို့၏ ထူးခြားချက်ဖြစ်သော မျက်ခွံအရေပြားအလွှာ (Epicanthic fold) ပါရှိသည်။
* အရိုးတည်ဆောက်ပုံ ကျစ်လျစ်ပြီး ကြံ့ခိုင်သော ကိုယ်ခန္ဓာရှိကြသည်။

=== လူမှုရေးနှင့် နေထိုင်မှုပုံစံ (Social and Lifestyle) ===
မွန်ဂိုတို့၏ လူမှုဘဝသည် ရှေးယခင်ကတည်းကပင် ကျယ်ပြောလှသော မြက်ခင်းပြင်ကြီးများ (Steppes) ပေါ်တွင် အခြေခံခဲ့သည်-
* '''ခြေသလုံးအိမ်တိုင် နေထိုင်မှု (Nomadism):''' တိရစ္ဆာန်များကို ရေကြည်ရာမျက်နုရာသို့ ရွှေ့ပြောင်းမွေးမြူကြသည်။
* '''ဂါး (Ger/Yurt):''' ရွှေ့ပြောင်းရလွယ်ကူသော ရိုးရာတဲ (Ger) များတွင် နေထိုင်ကြသည်။
* '''မြင်းစီးအတတ်:''' မွန်ဂိုတို့သည် ငယ်စဉ်ကတည်းက မြင်းစီးအတတ်ကို ကျွမ်းကျင်စွာ တတ်မြောက်ကြပြီး မြင်းနှင့် လူသည် ခွဲခြားမရသော လူမှုဘဝရှိသည်။

=== စစ်ရေးစွမ်းရည် (Military Characteristics) ===
၁၃ ရာစုအတွင်း မွန်ဂိုအင်ပါယာကို ထူထောင်နိုင်ခဲ့ခြင်းမှာ ၎င်းတို့၏ ထူးခြားသော စစ်ရေးစွမ်းရည်များကြောင့် ဖြစ်သည်-
* '''မြင်းစီးမုဆိုးများ:''' မြင်းစီးရင်း လေးပစ်နိုင်သော စွမ်းရည်မှာ ကမ္ဘာကျော်သည်။
* '''အဖွဲ့အစည်းကျမှု:''' စစ်တပ်ကို ဆယ်ဦးစီး၊ ရာဦးစီး၊ ထောင်ဦးစီး (Decimal System) များဖြင့် စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းထားသည်။
* '''စိတ်ဓာတ်ကြံ့ခိုင်မှု:''' အစားအစာနှင့် ရေနည်းပါးသော အခြေအနေများတွင်လည်း ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်သော စရိုက်ရှိသည်။

=== ဘာသာစကားနှင့် ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု (Language and Religion) ===
* '''ဘာသာစကား:''' [[မွန်ဂိုဘာသာစကား]] (Mongolic Languages) ကို ပြောဆိုကြသည်။
* '''ယုံကြည်မှု:''' မူလက သဘာဝတရားနှင့် ဘိုးဘေးများကို ကိုးကွယ်သည့် '''ရှာမန်ဝါဒ''' (Shamanism/Tengrism) ကို ကိုးကွယ်ခဲ့ကြသော်လည်း၊ နောက်ပိုင်းတွင် [[တိဗက်ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (Vajrayana Buddhism) သို့ ကူးပြောင်းကိုးကွယ်သူ များပြားလာခဲ့သည်။

=== စိတ်နေသဘောထား (Psychological Traits) ===
မွန်ဂိုတို့သည် ပြင်းထန်သော ရာသီဥတုနှင့် ခက်ခဲသော ဘဝအခြေအနေများကြောင့် -
* ဧည့်ဝတ်ကျေပွန်ခြင်း (Hospitality) ကို အလွန်အလေးထားကြသည်။
* မိသားစုနှင့် မျိုးနွယ်စုအပေါ် သစ္စာစောင့်သိမှု (Loyalty) အလွန်ပြင်းထန်သည်။
* လွတ်လပ်မှုကို မြတ်နိုးပြီး ရဲရင့်သော စရိုက်ရှိကြသည်။

== ကိုးကားချက်များ ==
{{Reflist}}

[[Category:မွန်ဂိုလူမျိုး]]
[[Category:အာရှအလယ်ပိုင်းရှိ လူမျိုးစုများ]]</text>
      <sha1>2gz8uu0vivs2vbnlocqml2jvybxrhge</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဘုံတိုရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု</title>
    <ns>0</ns>
    <id>276063</id>
    <revision>
      <id>1028962</id>
      <parentid>1020786</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T11:41:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅]]</comment>
      <origin>1028962</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8884" sha1="2hk1unesbka7k2ye0vd7teabvobqc32" xml:space="preserve">
{{Infobox civilian attack
| title        = ဘုံတိုရွာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု
| partof       = [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] နှင့် [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]]
| image        = 
| caption      = ဖြစ်စဉ်နေရာ (ချောင်းဦးမြို့နယ်၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး)
| location     = [[ဘုံတိုရွာ၊ ချောင်းဦးမြို့နယ်|ဘုံတိုရွာ]]၊ ညောင်ပင်သာ (ကိုင်းဆယ်) ကျေးရွာအုပ်စု၊ [[ချောင်းဦးမြို့နယ်]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]
| map              = {{Location map
|Myanmar
|lat_deg=21.96702003479
|lon_deg=95.1711730957031
|label=ဘုံတိုရွာ
|display=inline,title}}
| date         = ၂၀၂၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၆ ရက်
| time         = ည ၈ နာရီ ၃၀ မိနစ်ခန့်
| type         = လေကြောင်းဗုံးကြဲမှု၊ အစုအပြုံသတ်ဖြတ်မှု
| fatalities   = အနည်းဆုံး ၂၀ ဦး
| injuries     = ၅၇ ဦးကျော်
| perpetrator  = [[တပ်မတော် (လေ)]]
| weapons      = ပါရာမော်တာ စက်ယာဉ်မှ ၁၂၀ မမ ဗုံးသီးနှစ်လုံးကြဲချခြင်း
| map_type     = Myanmar
| map_relief   = yes
| map_caption  = ဖြစ်စဉ်နေရာ
| map_label    = ဘုံတို
| map_label_position = right
}}
'''ဘုံတိုရွာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု''' တနည်း '''ချောင်းဦးဆီမီးသပိတ် ဗုံးကြဲခံရမှု''' သည် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊[[ချောင်းဦးမြို့နယ်]]၊ညောင်ပင်သာ (ကိုင်းဆယ်)ကျေးရွာအုပ်စု၊[[ဘုံတိုရွာ၊ ချောင်းဦးမြို့နယ်|ဘုံတိုရွာ]]  တွင် ၂၀၂၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၆ ရက်၊[[သီတင်းကျွတ်လပြည့်နေ့|သီတင်းကျွတ်လပြည့်ည]] ၈နာရီ ၃၀မိနစ်ခန့် တွင်  [[တပ်မတော် (လေ)]] မှ အရပ်သားများအား အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခဲ့သည့် ဖြစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ဤဖြစ်စဉ်သည်  [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်း]]ပြီးနောက်ပိုင်း  အစုအလိုက်အပြုံလိုက် အသက်ဆုံးခဲ့ကြရသည့် ဖြစ်စဉ်တစ်ခုလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။

== ဖြစ်စဉ်ဖြစ်ပွားခြင်း ==
၂၀၂၅ ခုနှစ်၊အောက်တိုဘာ ၆ ရက်၊ည ၈နာရီ ၃၀ မိနစ်ခန့်အချိန်တွင်  [[ဘုံတိုရွာ၊ ချောင်းဦးမြို့နယ်|ဘုံတိုရွာ]] စာသင်ကျောင်းရှေ့၌ သီတင်း ကျွတ်ဆီမီးသပိတ်ပြုလုပ်နေသည့် သပိတ်အင်အားစုများ၊ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ဝင်များအပြင်၊ ကျေးရွာဒေသခံပြည်သူ ၁၀၀ဦးခန့်ကို  [[အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်|အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်(နမခ)]] မှ တက်လာသည့် ပါရာမော်တာ (လေထီးတပ် စက်ယာဉ်)က ၁၂၀ မမ ဗုံးသီးနှစ်လုံးဖြင့်  ကြဲချတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/727687|title=သီတင်းကျွတ် ဆီမီးပူဇော်သည့်နေရာကို စစ်တပ်က ဗုံးကြဲ၊ ပြည်သူ ၂၀ ထက်မနည်း သေဆုံး|work=DVB|access-date=၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅|date=၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅}}&lt;/ref&gt;

မျက်မြင်သက်သေတစ်ဦးဖြစ်သူ  ချောင်းဦးပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ (ပကဖ) တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးက သီတင်း ကျွတ်ဆီမီးသပိတ်လှုပ်ရှားမှုပြီးခါနီး သပိတ်တရားဟောနေချိန်၌ စက်တပ်လေထီးက ဗုံးကြဲချခဲ့သည်ဟု ဘီဘီစီသတင်းဌာန အား ဖြေကြားသည်။

ထိုဆီမီးပူဇော်ပွဲသည် ဘုံတိုရွာအပါအဝင်အနီးအနားရှိ ကျေးရွာ ၆ ရွာမှ ပြည်သူများလည်း လာရောက် စုပေါင်းပြုလုပ်ကြသည့်အတွက် မီးရောင်များဖြင့်အထင်းသား စည်းကားနေချိန်တွင် ဗုံးသီးကြဲချတိုက်ခိုက်ခံရခြင်းဖြစ်သည်။

ဖြစ်စဉ်ကြောင့် မုံရွာ-အမြင့်လမ်းသပိတ်ဦးဆောင်ကော်မတီဝင် များဖြစ်ကြသည့် ကိုချမ်းငြိမ်းအောင်၊ ကိုညီညီဇော်၊ ကိုကံမြင့် နှင့် ကိုဇော်လင်းနိုင် တို့ အပါအဝင် အရပ်သား ၂၀ထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့ပြီး၊ဒဏ်ရာရသူသည် ၅၇ ဦးကျော်ရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/czx0zrxw4n7t|title=ချောင်းဦး ဆီမီးသပိတ်ဗုံးကြဲခံရမှု - ‘‘ သီတင်းကျွတ် ဆီမီးသပိတ်ပြီးခါနီးအချိန် မိနစ်ပိုင်းအလိုမှာ ဗုံး ၂ လုံးကို စက္ကန့်ပိုင်းပဲခြားပြီး ကြဲချခဲ့တာ’’|work=BBC|access-date=၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅|date=၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅}}&lt;/ref&gt;

ပါရာမော်တာ (လေထီးတပ် စက်ယာဉ်)သည် ည ၁၁ နာရီတွင် ထိုနေရာကိုပင်  ထပ်မံလာရောက်ပြီး ဗုံးသီး ၂ လုံးကြဲချပြန်ရာ၊ ဒေသခံပြည်သူများ ထိခိုက်မှုမရှိခဲ့သော်လည်း လူနေအိမ်တချို့မှာမူ ပျက်စီးသွားခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/10/07/69642|title=ချောင်းဦးမြို့နယ်၌ သီတင်းကျွတ် ဆီမီးသပိတ် ဗုံးကြဲခံရပြီး လူ ၁၇ ဦး သေဆုံး ဒဏ်ရာရသူများပြား|work=Mizzima Burmese|access-date=၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅|date=၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅}}&lt;/ref&gt; 

== ကိုးကား ==
{{Reflist|2}}
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅]]
[[ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]</text>
      <sha1>2hk1unesbka7k2ye0vd7teabvobqc32</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဘာလန် ဒရာရှာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>282710</id>
    <revision>
      <id>1028867</id>
      <parentid>1023716</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T17:41:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>115</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:The_official_portrait_of_Balendra_Shah,_the_Prime_Minister_of_Federal_Democratic_Republic_of_Nepal.png|The_official_portrait_of_Balendra_Shah,_the_Prime_Minister_of_Federal_Democratic_Republic_of_Nepal.png]], it has been deleted from Co</comment>
      <origin>1028867</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15249" sha1="9rwkr2p5aw1ikh3rbxh7x2p727kxi58" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name = ဘာလန် ဒရာရှာ
| native_name = {{nobold|बालेन्द्र शाह}}
| image =
| caption = Shah in 2022
| order = ၄၀ ဦးမြောက်
| office = နီပေါနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်
| term_start = ၂၇ မတ် ၂၀၂၆
| term_end = 
| president = [[ရာမစန္ဒြ ပေါ်ဍေလ]]
| predecessor = [[ဆူရှီလာ ကာ့ရ်ကီ]]&lt;br&gt;{{small|(ယာယီဝန်ကြီးချုပ်)}}  
| successor = 
| office1 = အောက်လွှတ်တော် (နီပေါ)&lt;br&gt;{{small|(ရွေးကောက်ခံ ပါလီမန်အမတ်)}}   
| term_start1 = ၂၇ မတ် ၂၀၂၆
| term_end1 = 
| predecessor1 =  [[ကေပီ ရှာမာအိုလီ|ကေပီ ရှာမာ အိုလီ]]
| successor1 = 
| constituency1 = [[:en:Jhapa 5 (constituency)|Jhapa 5]]
| office2 = ၁၅ဦးမြောက် မြို့တော်ဝန်
| term_start2 = ၃၀ မေ ၂၀၂၂ 
| term_end2 = ၁၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ 
| birth_name = ဘလန် ဒရာရှာ
| birth_date = {{birth date and age|1990|04|27|df=y}}
| birth_place = နာရဒေဝီ၊ [[ခတ္တမန္ဒုမြို့|ခတ္တမန္ဒုမြို့]]၊ [[နီပေါနိုင်ငံ]]
| party = [[:en:Rastriya Swatantra Party|ရာစထရီယာ ဆွာတန်ထရာပါတီ]] (၂၀၂၅–လက်ရှိ)
| otherparty = တစ်သီးပုဂ္ဂလနိုင်ငံရေးသမား (၂၀၂၂–၂၀၂၅)
| alma_mater = 
* Himalayan WhiteHouse International College &lt;br&gt;{{small|(Bachelor of Engineering,BE)}} 
* Nitte Meenakshi Institute of Technology&lt;br&gt;{{small|(Master of Engineering,MTech)}}
| profession =
* နိုင်ငံရေးသမား
* ရက်ပါတေးဂီတ 
* အင်ဂျင်နီယာ
| spouse = [[:en:Sabina Kafle|ဆဘီနာ ကာဖလေ]]&lt;br&gt;{{small|(၂၀၁၈ လက်ထပ်)}}
| children = ၁ဦး
| known_for = တစ်သီးပုဂ္ဂလနိုင်ငံရေးသမား [[ခတ္တမန္ဒုမြို့|ခတ္တမန္ဒုမြို့တော်ဝန်]]
}}
'''ဘလန် ဒရာရှာ''' ({{lang-en|'''Balendra Shah''' }}; ၂၇ ဧပြီ ၁၉၉၀ မွေး)သည် နီပေါနိုင်ငံရေးသမား နှင့် ရက်ပ်ပါ အဆိုတော်ဟောင်း ဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၇ရက် မှစ၍ ၄၀ဦးမြောက် [[နီပေါနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|နီပေါနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်]] အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/8/rapper-turned-politician-defeats-veteran-leader-in-nepal-election-upset|title=Rapper-turned-politician Balen Shah’s RSP heads for poll landslide in Nepal|work=aljazeera|access-date=12 Mar 2026|date=8 Mar 2026}}&lt;/ref&gt;

[[ကေပီ ရှာမာအိုလီ|ကေပီ ရှာမာ အိုလီ]]အစိုးရပြုတ်ကျသွားသော  [[၂၀၂၅ နီပေါ Gen Z ဆန္ဒပြပွဲများ|၂၀၂၅ ခုနှစ် နီပေါ Gen Z ဆန္ဒပြပွဲများ]]အပြီး ကျင်းပခဲ့သည့် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင်  အပြတ်အသတ် အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီးနောက် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တက်ရောက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ အသက် ၃၅ နှစ်အရွယ်ရှိ ဘလန်ဒရာ ရှာသည် နီပေါနိုင်ငံသမိုင်းတွင် အသက်အငယ်ဆုံး ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.reuters.com/world/china/ex-rapper-shah-sworn-nepal-prime-minister-after-sweeping-election-win-2026-03-27/|title=Ex-rapper Shah sworn in as Nepal prime minister after sweeping election win|work=Reuters|access-date=27 March 2026|date=27 March 2026}}&lt;/ref&gt;

သူသည် ယခင်က [[ခတ္တမန္ဒုမြို့]]၏ ၁၅ဦးမြောက် မြို့တော်ဝန် အဖြစ် ၂၀၂၂ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/c895v335xkgo|title=Nepal swears in ex-rapper as new prime minister|work=BBC|access-date=27 March 2026|date=27 March 2026}}&lt;/ref&gt;

== ငယ်ဘဝနှင့်ပညာရေး ==
ဘလန် ဒရာရှာ သည် ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်၊ ဧပြီ ၄ ရက်နေ့၊ [[ခတ္တမန္ဒုမြို့]] တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး၊ အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ရ တစ်ဦးဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite web |date=2025-09-10 |title=Balen Shah: Meet the Independent Mayor of Kathmandu Who Could Lead Nepal's Transition |url=https://www.agenzianova.com/en/news/Balen-Shah%3A-Here%27s-the-independent-mayor-of-Kathmandu-who-could-lead-Nepal%27s-transition./ |access-date=2026-03-09 |website=Agenzia Nova |language=en |quote=Born in 1990 to a Madhese Buddhist family}}&lt;/ref&gt;

သူသည် နောက်ပိုင်းတွင် ရက်ပ်ပါ ဂီတ လူငယ် အဆိုတော် တစ်ဦးအဖြစ် ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။

== နိုင်ငံရေးဘဝဖြတ်သန်းမှု ==
ရှာသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းကစပြီး လူငယ် နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးအနေဖြင့် နိုင်ငံရေး နယ်ပယ်ထဲ စတင်ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ 

၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံ၏ ဆင်းရဲမွဲတေမှုပြဿနာ၊ အလုပ်လက်မဲ့ ပြဿနာ နှင့် အဂတိလိုက်စားမှု ကိစ္စရပ်များကို တိုက်ဖျက်မည့် ကြွေးကြော်သံများဖြင့်   [[ခတ္တမန္ဒုမြို့]]၏ မြို့တော်ဝန်ရာထူးနေရာကို ဝင်ပြိုင်ခဲ့သည်။

နိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဝန်ရာထူးနေရာကို  နိုင်ငံရေးပါတီကျောထောက်နောက်ခံမရှိသော တစ်သီးပုဂ္ဂလ လူငယ်နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးအနေဖြင့် ရှားရှားပါးပါး ပထမဦးဆုံး အနိုင်ရခဲ့သည်။

ဘလန် ဒရာရှာ သည် မြို့တော်ဝန် အနေဖြင့် မြို့တော်၏ စည်ပင်သာယာရေးကိစ္စ၊ ကျူးကျော်များနှင့် တရားမဝင် အဆောက်အအုံများကိစ္စအပါအဝင်  မြို့တော်အားအကျည်းတန်အရုပ်ဆိုးစေသော အမှိုက်ပုံများကို အောင်အောင်မြင်မြင်ဖြင့် ဖယ်ရှားရှင်းလင်းနိုင်ခဲ့သည်။

== နိုင်ငံရေးအချိုးအကွေ့ ==
၂၀၂၅ ခုနှစ်၊စက်တင်ဘာ ၈ ရက် မှစတင်၍ နီပေါနိုင်ငံတွင်   လူငယ်များဦးဆောင်သော အစိုးရဆန့်ကျင် ဆန္ဒပြပွဲ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။[[၂၀၂၅ နီပေါ Gen Z ဆန္ဒပြပွဲများ]]အဖြစ် ထင်ရှားခဲ့သည့် ဤဆန္ဒပြလှုပ်ရှားမှုများသည် နိုင်ငံတဝှမ်းတွင် နိုင်ငံရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးပေါ်တွင် ပြောင်းလဲမှုများ ဖော်ဆောင် နိုင်ခဲ့ပြီး နောက်ဆက်တွဲတွင် နီပေါဝန်ကြီးချုပ် [[ကေပီ ရှာမာအိုလီ|ကေပီ ရှာမာ အိုလီ]]အပါအဝင် အစိုးရအရာရှိအချို့သည် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့ကြရသည်။

ဆန္ဒပြပြည်သူ ၁၉ ဦးအထိ အသက်ပေးခဲ့ရသော ထိုဆန္ဒပြပွဲအပြီးတွင် လူငယ်များက ရှာကို ကြားကာလ အိမ်စောင့်အစိုးရ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။သို့သော်  ရှာသည် တောင်းဆိုချက်ကို  ငြင်းဆန်ပြီး  တရားသူကြီးချုပ်ဟောင်း [[ဆူရှီလာ ကာ့ရ်ကီ|ဆူရှီလာ]] [[ဆူရှီလာ ကာ့ရ်ကီ|ကာ့ရ်ကီ]] သည် နီပေါနိုင်ငံ သမိုင်းတွင် ပထမဆုံး အမျိုးသမီး ဝန်ကြီးချုပ် အနေဖြင့် အိမ်စောင့်အစိုးရကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်။

== ၂၀၂၆ မတ်လ နီပေါနိုင်ငံရွေးကောက်ပွဲ ==
၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် နီပေါနိုင်ငံတွင် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပခဲ့သည်။ နီပေါ နိုင်ငံရေး သမိုင်းတွင်  ဂျန်ဇီ ဟုခေါ်သည့် လူငယ်များ၏ ဆန္ဒပြလှုပ်ရှားမှုများအပြီး ကျင်းပသည့် ပထမဆုံးရွေးကောက်ပွဲဖြစ်ပြီး လူငယ်မျိုးဆက်နှင့် လူဟောင်းသက်ကြီး နိုင်ငံရေးသမားကြီးများအကြား အားပြိုင်ပွဲအသွင်ကို ပိုမိုထင်ရှားစေခဲ့သည်။ 

ရှာသည် နီပေါကွန်မြူနစ်ပါတီ(မာက်စ်ဝါဒ နှင့် လီနင်ဝါဒ) ၏ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်ပြီး ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်းလည်းဖြစ်သော  [[ကေပီ ရှာမာအိုလီ]] ၏ အမာခံမဲဆန္ဒနယ်ဖြစ်သည့် ဂျာပါ–၅ မဲဆန္ဒနယ်မှနေ၍ ရွေးကောက်ပွဲဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။

ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း အိုလီသည် မဲစုစုပေါင်း ၁၈,၇၂၄ မဲသာရရှိခဲ့ပြီး၊ ရှာက ထောက်ခံမဲ ၆၈,၃၄၈ မဲရရှိကာ သောင်ပြိုကမ်းပြို အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/niipeniungngnn-athetherekeaakpaikngp|title=
နီပေါနိုင်ငံ၌ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကျင်းပ
|work=Myanmar Digital News|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၆|date=၅ မတ် ၂၀၂၆}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/niipeniungngnrekeaakpain-rsp-pttiiakiiakai-bhaalndraaraa-theaakkhnmaiasaaciiphng-aniungr|title=
နီပေါနိုင်ငံရွေးကောက်ပွဲ၌ RSP ပါတီအကြီးအကဲ ဘာလန်ဒရာရှာ ထောက်ခံမဲအသာစီးဖြင့် အနိုင်ရ
|work=Myanmar Digital News|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၆|date=၈ မတ် ၂၀၂၆}}&lt;/ref&gt; 

မြို့တော်ဝန်ဟောင်း ဘလန် ဒရာရှာ ဦးဆောင်သော Rastriya Swatantra Party (RSP) သည် မတ်လ ၅ ရက်နေ့ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အောက်လွှတ်တော် အမတ်နေရာ ၂၇၅ နေရာအနက် တိုက်ရိုက်ရွေးချယ်တင်မြှောက်သည့် မဲဆန္ဒနယ် ၁၆၅ နေရာတွင် ၁၀၀ ဝန်းကျင်ခန့် အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး၊ PR (Proportional Representation) အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်အရ ခွဲဝေသည့် အမတ်နေရာ ၁၁၀ နေရာအနက်မှလည်း အများစုကို ရရှိခဲ့သည်။

ရွေးကောက်ပွဲစနစ် နှစ်မျိုးကို တပြိုင်နက် အသုံးပြုသော နီပေါနိုင်ငံတွင် ပါတီတစ်ခုတည်းက လွှတ်တော်နေရာ အများစုကို လွှမ်းမိုးရရှိနိုင်ခြင်းသည် ပထမဆုံးအကြိမ်ဖြစ်ပြီး၊ ယင်းအောင်မြင်မှုကို Rastriya Swatantra Party က ရရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

Balen Shah ၏ အောင်မြင်မှုကြောင့် နီပေါနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးပါတီဖြစ်သည့် Nepali Congress ပင် ရွေးကောက်ပွဲတွင် အရှုံးနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။

== ကိုးကား ==
{{reflist}}
{{lifetime|၁၉၉၀| }}
[[Category:နီပေါနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ]]</text>
      <sha1>9rwkr2p5aw1ikh3rbxh7x2p727kxi58</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု</title>
    <ns>0</ns>
    <id>282766</id>
    <revision>
      <id>1028935</id>
      <parentid>1020229</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T07:29:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]] [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်]]</comment>
      <origin>1028935</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14136" sha1="90mjxl3q36c9pkf4xdm4h281i612zep" xml:space="preserve">{{Infobox military conflict
| conflict        = ၂၀၂၆ စစ်သုံ့ပန်းများ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု
| partof          = [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] နှင့် [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]]
| date            = ၈ မတ် ၂၀၂၆၊ နံနက် ၁၁:၀၂ – မွန်းလွဲ ၂:၂၈
| place           = [[အမ်းမြို့နယ်]]၊ ဒါးလက်ချောင်းဒေသ
| coordinates     = 
| map             = 
| map_caption     = အမ်းမြို့နယ် တည်နေရာ
| result          = စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်း ပျက်စီး၊ စစ်ဘက်အချို့သေဆုံး
| combatant1 = [[File:Flag of the Arakan Army, under the United League of Arakan.svg|23px]] [[အာရက္ခတပ်တော်]] | combatant2 = [[File:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|23px]] [[တပ်မတော်]] 
| commander1 = [[ထွန်းမြတ်နိုင်|ဗိုလ်ချုပ် ထွန်းမြတ်နိုင်]]
| commander2 = [[မင်းအောင်လှိုင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်]]
| casualties1     = စစ်သုံ့ပန်း ၁၁၆ ဦး သေဆုံး၊ ၃၂ ဦး ဒဏ်ရာရ
| casualties2     = လေကြောင်းဖြင့်တိုက်ခိုက်ခြင်း
| notes           = အရပ်သားများထဲမှ အချို့ သေဆုံး၊ ဒဏ်ရာရရှိ
}}
'''ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည်  [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] နောက်ဆက်တွဲ [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] ကာလအတွင်း၊ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊[[အမ်းမြို့နယ်]]၊ဒလက်ချောင်းဒေသတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်။ယခုဖြစ်စဉ်သည် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုအတွင်း စစ်သုံ့ပန်း အသေအပျောက် အများဆုံးဖြစ်စဉ် ဖြစ်ပြီး စစ်ဘက်အရာရှိကြီးများစွာလည်း သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cq57xe3jwxqo|title=AA ရဲ့ ဒါးလက်ချောင်း အကျဉ်းစခန်းကို စစ်တပ် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်|work=ဘီဘီစီသတင်းဌာန(မြန်မာပိုင်း)|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၂ မတ် ၂၀၂၆}}&lt;/ref&gt;

== ဖြစ်စဉ် ==
၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၈ ရက်၊ နံနက် ၁၁:၀၂ မှ မွန်းလွဲ ၂:၂၈ အချိန်အထိ၊ တပ်မတော်က ဂျက်ဖိုက်တာ လေးစင်းနှင့် Y-12 လေယာဉ်လေးစင်းများဖြင့် အမ်းမြို့နယ်၊ ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား သုံးနာရီခွဲခန့်ကြာမြင့်သော လေကြောင်းဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73267/|title=အမ်းမြို့နယ်ဗုံးကြဲမှု အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်မှ သုံ့ပန်းအများစု သေဆုံး|work=Myanmar Now|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၁ မတ် ၂၀၂၆}}&lt;/ref&gt;

== ထိခိုက်သေဆုံးမှုအခြေအနေများ ==

ထိုတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် မတ် ၁၁ ရက် အချိန်အထိ စာရင်းများအရ စစ်သုံ့ပန်း ၁၁၆ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၃၂ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်ဟု အေအေဘက်က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
သေဆုံးသူများတွင် အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်မှ အရာရှိကြီးများ ဖြစ်ကြသော ဗိုလ်မှူးချုပ် မြင့်ရွှေ၊အခြားဗိုလ်မှူးများနှင့် စစ်ဆေးဆရာဝန်များဖြစ်သည့်  ခွဲစိတ်ခန်းကျွမ်းကျင်သူနာပြု ဗိုလ်ကြီး ဖြိုးသူရိန်အေးနှင့် ဓာတ်မှန်ပါရဂူ ဗိုလ်ကြီး အောင်အောင်ဆက်တို့ပါဝင်ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/69b358e5708417dc069bfeca|title=အမ်းမြို့ ဗုံးကြဲခံရမှုဖြစ်စဉ်တွင် စစ်သုံ့ပန်း ဆရာဝန် ၂ ဦး သေဆုံးပြီး၊ ၁ ဦး ပြင်းထန် ဒဏ်ရာရ|work=Narinjara|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၂ မတ် ၂၀၂၆}}&lt;/ref&gt; 

[[အာရက္ခတပ်တော်]]မှ ထုတ်ပြန်သည့် ဓာတ်ပုံမှတ်တမ်းများအရ သေဆုံးသူများနှင့် ဒဏ်ရာရရှိသူ စစ်သုံ့ပန်းအချို့တွင် &quot;သံဒေါက်&quot; ဟု ခေါ်ဆိုသည့် သံခြေကျင်းများ ခတ်ထားသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ အကျဉ်းသားများကို ထိန်းသိမ်းထားသည့် သံပန်းလှောင်အိမ်သဏ္ဌာန် အချုပ်ခန်းများမှာလည်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် မီးလောင်ကျွမ်းထားသည်ကို တွေ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.arakanarmy.net/post/%E1%80%A1%E1%80%99-%E1%80%99-%E1%80%94%E1%80%9A-%E1%80%92-%E1%80%9C%E1%80%80-%E1%80%81-%E1%80%84-%E1%80%92-%E1%80%9E-%E1%80%85%E1%80%85-%E1%80%9E-%E1%80%95%E1%80%94-%E1%80%A1%E1%80%80-%E1%80%89-%E1%80%85%E1%80%81%E1%80%94-%E1%80%A1-%E1%80%96%E1%80%80-%E1%80%86%E1%80%85-%E1%80%A1%E1%80%80-%E1%80%99-%E1%80%96%E1%80%80-%E1%80%85%E1%80%85-%E1%80%80-%E1%80%99%E1%80%9B-%E1%80%84-%E1%80%9C-%E1%80%80-%E1%80%84-%E1%80%90-%E1%80%80|title=အမ်းမြို့နယ်၊ ဒါးလက်ချောင်းဒေသ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား ဖက်ဆစ်အကြမ်းဖက် စစ်ကော်မရှင်၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုဖြစ်စဉ်အတွင်း စစ်သုံ့ပန်း (၁၁၆)ဦးသေဆုံးကာ (၃၂) ဦးဒဏ်ရာရ၊ အရပ်သားသုံ့ပန်းအချို့ သေဆုံးဒဏ်ရာရ|work=[[အာရက္ခတပ်တော်]]|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၁ မတ် ၂၀၂၆}}&lt;/ref&gt;

== တုံ့ပြန်မှုများနှင့် ကွဲလွဲချက်များ ==
အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်၏ ဒုတိယတိုင်းမှူးဟောင်း (လက်ရှိစစ်သုံ့ပန်း) ဗိုလ်မှူးချုပ် သောင်းထွန်းက ဒေသတွင်းမီဒီယာအချို့နှင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းမှုတွင် [[တပ်မတော်]]အနေဖြင့် အဆိုပါနေရာသည် အကျဉ်းစခန်းဖြစ်ကြောင်း ကြိုတင်ကင်းထောက် သိရှိလျက်နှင့် ဗုံးကြဲခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=C7Qn3Phl64s|title=&quot;သိသိကြီးနဲ့ ဗုံးကြဲတာဟာ စစ်နိုင်ဖို့ နည်းလမ်းမဟုတ်ဘူး၊ ရက်စက်တဲ့ လုပ်ရပ်ပဲ&quot; လို့ ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ကျော်သန်း ပြော|work=Narinjara TV News|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၂ မတ် ၂၀၂၆}}&lt;/ref&gt;

သို့သော်လည်း တပ်မတော်ထောက်ခံသူများက ဗိုလ်မှူးချုပ် သောင်းထွန်းသည် ပြောဆိုချိန်တွင် သံခြေခြင်းခပ်ခံထားရသည်ကို ထောက်ပြပြီး ၎င်း၏ပြောဆိုချက်များသည် ဖိအားပေးစေခိုင်းမှုကြောင့်သာ ဖြစ်နိုင်ကြောင်းနှင့် လွတ်လပ်သည့် ထွက်ဆိုချက် မဟုတ်နိုင်ကြောင်း ဝေဖန်ပြောဆိုမှုများရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/310463|title=အမ်းမြို့နယ် ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက် ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း(၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး  အရပ်သားသုံ့ပန်းအချို့ သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်မှု သံသယဖြစ်ဖွယ်ရှိ|work=|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၂ မတ် ၂၀၂၆}}&lt;/ref&gt;

== ဝေဖန်သုံးသပ်ချက်များ ==
အဆိုပါဖြစ်စဉ်နှင့် ပတ်သက်၍ အာဏာဖီဆန်ရေးလှုပ်ရှားမှု (CDM) စစ်သားများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် ပြည်သူ့ပန်းတိုင် (People's Goal) အဖွဲ့က ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ချက်တစ်ရပ် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့၏ သုံးသပ်ချက်အရ သုံးနာရီခွဲခန့်ကြာအောင် အငြှိုးတကြီးဖြင့် မိမိတို့၏ လက်အောက်ခံ တပ်ဖွဲ့ဝင်ဟောင်းများကို လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲသတ်ဖြတ်ခဲ့ခြင်းသည် အောက်ခြေစစ်သည်များအပေါ် တိုက်ရိုက်ခြိမ်းခြောက်လိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။
စစ်ခေါင်းဆောင်များအနေဖြင့် ၎င်းတို့အတွက် အသေခံမတိုက်ဘဲ လက်နက်ချသူများကို အပြတ်ရှင်းမည်ဟူသော သတင်းစကားကို ပေးလိုခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ယခုလုပ်ရပ်သည် အောက်ခြေစစ်သည်များ ကြောက်ရွံ့လာစေရန် စံနမူနာပြ လုပ်ဆောင်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြည်သူ့ပန်းတိုင်က သုံးသပ်ဖော်ပြခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2026/03/14/151054/|title=AAအကျဉ်းစခန်းဗုံးကြဲမှုဟာ စစ်ခေါင်းဆောင် တွေအတွက် အသေခံမတိုက်ခဲ့သူတွေကို အပြတ်ရှင်းခြင်းဟု ပြည်သူ့ပန်းတိုင် သုံးသပ်|work=လူထုနွေဦး|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၂ မတ် ၂၀၂၆}}&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]]
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]</text>
      <sha1>90mjxl3q36c9pkf4xdm4h281i612zep</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1028954</id>
      <parentid>1028935</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T10:45:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>inbox မွမ်းမံ</comment>
      <origin>1028954</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15633" sha1="nubsjmqhrufzkublyj42exngctsl68v" xml:space="preserve">{{Infobox civilian attack
| title        = ဒါးလက်ချောင်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု
| location     = ဒါးလက်ချောင်းဒေသ၊ [[အမ်းမြို့နယ်]]
| date         = ၈ မတ် ၂၀၂၆
| time         = နံနက် ၁၁:၀၂ – မွန်းလွဲ ၂:၂၈
| partof       = [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] နှင့် [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]]
| coordinates  = {{coord|19.8665|93.6335|display=inline,title}}
| map          = {{Location map | Myanmar
                 | lat      = 19.8665
                 | long     = 93.6335
                 | width    = 250
                 | label    = ဒါးလက်ချောင်း
                 | position = right
                 | caption  = 
                 }}
| map_caption  = အမ်းမြို့နယ်အတွင်း ဒါးလက်ချောင်း တည်နေရာ
| fatalities   = စစ်သုံ့ပန်း ၁၁၆ ဦး နှင့် အရပ်သားအချို့
| injuries     = ၃၂ ဦး (စစ်သုံ့ပန်း) နှင့် အရပ်သားအချို့
| perpetrators = [[ဖိုင်:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|23px]] [[တပ်မတော် (လေ)]]
| notes = {{Bulleted list |လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု (၃) ကြိမ် ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းနှင့် အဆောက်အအုံများ ပျက်စီးခဲ့သည်။ 
|၂၀၂၃ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း အာရက္ခတပ်တော်မှ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ထားသည့် နယ်မြေများအတွင်းရှိ စစ်သုံ့ပန်းစခန်းများ ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်ခံရသည့် ဖြစ်စဉ်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။အလားတူဖြစ်စဉ်များမှာ - [[ချောင်းတူရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ချောင်းတူဖြစ်စဉ်]] (၂၀၂၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀)၊ [[မြောက်ဦး ရမ်းချောင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရမ်းချောင်းဖြစ်စဥ်]](၂၀၂၅ ဇန်နဝါရီ ၁၈)၊  [[ရှင်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရှင်ရွာဖြစ်စဉ်]] (၂၀၂၄ စက်တင်ဘာ ၈)၊ [[မောင်တော နခခ (၂) အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|နခခ(၂)ဖြစ်စဥ်]] (၂၀၂၄ စက်တင်ဘာ ၉) တို့ဖြစ်သည်။ }}
}}

'''ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည်  [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] နောက်ဆက်တွဲ [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] ကာလအတွင်း၊ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊[[အမ်းမြို့နယ်]]၊ဒလက်ချောင်းဒေသတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်။ယခုဖြစ်စဉ်သည် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုအတွင်း စစ်သုံ့ပန်း အသေအပျောက် အများဆုံးဖြစ်စဉ် ဖြစ်ပြီး စစ်ဘက်အရာရှိကြီးများစွာလည်း သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cq57xe3jwxqo|title=AA ရဲ့ ဒါးလက်ချောင်း အကျဉ်းစခန်းကို စစ်တပ် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်|work=ဘီဘီစီသတင်းဌာန(မြန်မာပိုင်း)|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၂ မတ် ၂၀၂၆}}&lt;/ref&gt;

== ဖြစ်စဉ် ==
၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၈ ရက်၊ နံနက် ၁၁:၀၂ မှ မွန်းလွဲ ၂:၂၈ အချိန်အထိ၊ တပ်မတော်က ဂျက်ဖိုက်တာ လေးစင်းနှင့် Y-12 လေယာဉ်လေးစင်းများဖြင့် အမ်းမြို့နယ်၊ ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား သုံးနာရီခွဲခန့်ကြာမြင့်သော လေကြောင်းဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73267/|title=အမ်းမြို့နယ်ဗုံးကြဲမှု အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်မှ သုံ့ပန်းအများစု သေဆုံး|work=Myanmar Now|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၁ မတ် ၂၀၂၆}}&lt;/ref&gt;

== ထိခိုက်သေဆုံးမှုအခြေအနေများ ==

ထိုတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် မတ် ၁၁ ရက် အချိန်အထိ စာရင်းများအရ စစ်သုံ့ပန်း ၁၁၆ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၃၂ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်ဟု အေအေဘက်က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။သေဆုံးသူများတွင် [[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] မှ အရာရှိကြီးများ ဖြစ်ကြသော ဗိုလ်မှူးချုပ် မြင့်ရွှေ၊အခြားဗိုလ်မှူးများနှင့် စစ်ဆေးဆရာဝန်များဖြစ်သည့်  ခွဲစိတ်ခန်းကျွမ်းကျင်သူနာပြု ဗိုလ်ကြီး ဖြိုးသူရိန်အေးနှင့် ဓာတ်မှန်ပါရဂူ ဗိုလ်ကြီး အောင်အောင်ဆက်တို့ပါဝင်ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/69b358e5708417dc069bfeca|title=အမ်းမြို့ ဗုံးကြဲခံရမှုဖြစ်စဉ်တွင် စစ်သုံ့ပန်း ဆရာဝန် ၂ ဦး သေဆုံးပြီး၊ ၁ ဦး ပြင်းထန် ဒဏ်ရာရ|work=Narinjara|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၂ မတ် ၂၀၂၆}}&lt;/ref&gt; 

[[အာရက္ခတပ်တော်]]မှ ထုတ်ပြန်သည့် ဓာတ်ပုံမှတ်တမ်းများအရ သေဆုံးသူများနှင့် ဒဏ်ရာရရှိသူ စစ်သုံ့ပန်းအချို့တွင် &quot;သံဒေါက်&quot; ဟု ခေါ်ဆိုသည့် သံခြေကျင်းများ ခတ်ထားသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ အကျဉ်းသားများကို ထိန်းသိမ်းထားသည့် သံပန်းလှောင်အိမ်သဏ္ဌာန် အချုပ်ခန်းများမှာလည်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် မီးလောင်ကျွမ်းထားသည်ကို တွေ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.arakanarmy.net/post/%E1%80%A1%E1%80%99-%E1%80%99-%E1%80%94%E1%80%9A-%E1%80%92-%E1%80%9C%E1%80%80-%E1%80%81-%E1%80%84-%E1%80%92-%E1%80%9E-%E1%80%85%E1%80%85-%E1%80%9E-%E1%80%95%E1%80%94-%E1%80%A1%E1%80%80-%E1%80%89-%E1%80%85%E1%80%81%E1%80%94-%E1%80%A1-%E1%80%96%E1%80%80-%E1%80%86%E1%80%85-%E1%80%A1%E1%80%80-%E1%80%99-%E1%80%96%E1%80%80-%E1%80%85%E1%80%85-%E1%80%80-%E1%80%99%E1%80%9B-%E1%80%84-%E1%80%9C-%E1%80%80-%E1%80%84-%E1%80%90-%E1%80%80|title=အမ်းမြို့နယ်၊ ဒါးလက်ချောင်းဒေသ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား ဖက်ဆစ်အကြမ်းဖက် စစ်ကော်မရှင်၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုဖြစ်စဉ်အတွင်း စစ်သုံ့ပန်း (၁၁၆)ဦးသေဆုံးကာ (၃၂) ဦးဒဏ်ရာရ၊ အရပ်သားသုံ့ပန်းအချို့ သေဆုံးဒဏ်ရာရ|work=[[အာရက္ခတပ်တော်]]|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၁ မတ် ၂၀၂၆}}&lt;/ref&gt;

== တုံ့ပြန်မှုများနှင့် ကွဲလွဲချက်များ ==
အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်၏ ဒုတိယတိုင်းမှူးဟောင်း (လက်ရှိစစ်သုံ့ပန်း) ဗိုလ်မှူးချုပ် သောင်းထွန်းက ဒေသတွင်းမီဒီယာအချို့နှင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းမှုတွင် [[တပ်မတော်]]အနေဖြင့် အဆိုပါနေရာသည် အကျဉ်းစခန်းဖြစ်ကြောင်း ကြိုတင်ကင်းထောက် သိရှိလျက်နှင့် ဗုံးကြဲခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=C7Qn3Phl64s|title=&quot;သိသိကြီးနဲ့ ဗုံးကြဲတာဟာ စစ်နိုင်ဖို့ နည်းလမ်းမဟုတ်ဘူး၊ ရက်စက်တဲ့ လုပ်ရပ်ပဲ&quot; လို့ ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ကျော်သန်း ပြော|work=Narinjara TV News|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၂ မတ် ၂၀၂၆}}&lt;/ref&gt;

သို့သော်လည်း တပ်မတော်ထောက်ခံသူများက ဗိုလ်မှူးချုပ် သောင်းထွန်းသည် ပြောဆိုချိန်တွင် သံခြေခြင်းခပ်ခံထားရသည်ကို ထောက်ပြပြီး ၎င်း၏ပြောဆိုချက်များသည် ဖိအားပေးစေခိုင်းမှုကြောင့်သာ ဖြစ်နိုင်ကြောင်းနှင့် လွတ်လပ်သည့် ထွက်ဆိုချက် မဟုတ်နိုင်ကြောင်း ဝေဖန်ပြောဆိုမှုများရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/310463|title=အမ်းမြို့နယ် ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက် ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း(၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး  အရပ်သားသုံ့ပန်းအချို့ သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်မှု သံသယဖြစ်ဖွယ်ရှိ|work=|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၂ မတ် ၂၀၂၆}}&lt;/ref&gt;

== ဝေဖန်သုံးသပ်ချက်များ ==
အဆိုပါဖြစ်စဉ်နှင့် ပတ်သက်၍ အာဏာဖီဆန်ရေးလှုပ်ရှားမှု (CDM) စစ်သားများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် ပြည်သူ့ပန်းတိုင် (People's Goal) အဖွဲ့က ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ချက်တစ်ရပ် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့၏ သုံးသပ်ချက်အရ သုံးနာရီခွဲခန့်ကြာအောင် အငြှိုးတကြီးဖြင့် မိမိတို့၏ လက်အောက်ခံ တပ်ဖွဲ့ဝင်ဟောင်းများကို လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲသတ်ဖြတ်ခဲ့ခြင်းသည် အောက်ခြေစစ်သည်များအပေါ် တိုက်ရိုက်ခြိမ်းခြောက်လိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။
စစ်ခေါင်းဆောင်များအနေဖြင့် ၎င်းတို့အတွက် အသေခံမတိုက်ဘဲ လက်နက်ချသူများကို အပြတ်ရှင်းမည်ဟူသော သတင်းစကားကို ပေးလိုခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ယခုလုပ်ရပ်သည် အောက်ခြေစစ်သည်များ ကြောက်ရွံ့လာစေရန် စံနမူနာပြ လုပ်ဆောင်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြည်သူ့ပန်းတိုင်က သုံးသပ်ဖော်ပြခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2026/03/14/151054/|title=AAအကျဉ်းစခန်းဗုံးကြဲမှုဟာ စစ်ခေါင်းဆောင် တွေအတွက် အသေခံမတိုက်ခဲ့သူတွေကို အပြတ်ရှင်းခြင်းဟု ပြည်သူ့ပန်းတိုင် သုံးသပ်|work=လူထုနွေဦး|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၂ မတ် ၂၀၂၆}}&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]]
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]</text>
      <sha1>nubsjmqhrufzkublyj42exngctsl68v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>၂၀၂၂ မူဆယ် လက်နက်ကိုင်အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု</title>
    <ns>0</ns>
    <id>283342</id>
    <revision>
      <id>1028904</id>
      <parentid>1022364</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T05:34:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>{{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}}</comment>
      <origin>1028904</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18527" sha1="dqo5b40hfzm6z92n0h4f6saqjhr5uox" xml:space="preserve">
{{Infobox military conflict
| conflict    = ၂၀၂၂ မူဆယ် လက်နက်ကိုင်အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှုဖြစ်စဉ်
| partof      = [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] နှင့် [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]]
| image_skyline = Muse Clock Tower.jpg
| image_size  = 300px
| date        = ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၃ ရက် (ည ၈ နာရီခွဲဝန်းကျင်)
| place       = [[မူဆယ်မြို့]]အနီး နေအိမ်တစ်ခု၊ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း
| image       = [[File:Muse district in Shan state.svg|300px]]
| caption     = မူဆယ်ခရိုင်၏ တည်နေရာပြမြေပုံ
| result      = 
* PSDA ဗဟိုအဖွဲ့မှ ကျူးလွန်သူများ အပြစ်ပေးအရေးယူခံရ  
* PSDA အဖွဲ့ ဖျက်သိမ်းခံရ 
* &quot;မူဆယ်ဗျူဟာ&quot; အဖွဲ့ ပေါ်ပေါက်လာခြင်း

| combatant1  = '''PSDA ဗဟိုအဖွဲ့'''
| combatant2  = '''PSDA နုတ်ထွက်အဖွဲ့ဝင်များ'''
| combatant3  = '''ကြားဝင်ဖြေရှင်းသူများ'''
* [[File:Flag of PDF Myanmar.svg|25px|border]] [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ|NUG MOD]]
* [[File:Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg|25px|border]] [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|PSLF/TNLA]]
* [[File:Flag of the Myanmar National Democratic Alliance Army.svg|25px|border]] [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNTJP/MNDAA]]

| commander1  = 
* ကိုရွှေလီ &lt;small&gt;(ခေါင်းဆောင်)&lt;/small&gt;
* ကိုကျော်ကြီး &lt;small&gt;(ဒုဗျူဟာမှူး)&lt;/small&gt;
| commander2  = တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၄ ဦး
| commander3  = 
* [[File:Flag of PDF Myanmar.svg|25px|border]] [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ|NUG MOD]]
* [[File:Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg|20px|border]] [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]
* [[File:Flag of the Myanmar National Democratic Alliance Army.svg|20px|border]] [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]

| strength1   = ၂၇ ဦး
| strength2   = ၁၄ ဦး
| strength3   = NUG နှင့် EROs ပူးပေါင်းအဖွဲ့

| casualties1 = ၃ ဦး ဒဏ်ရာရ
| casualties2 = ၆ ဦး သေဆုံး&lt;br&gt;၄ ဦး ဖမ်းဆီးခံရ&lt;br&gt;၄ ဦး လွတ်မြောက်
| casualties3 = ကျူးလွန်သူ ၂၇ ဦးအား ထောင်ဒဏ်နှင့် နယ်နှင်ဒဏ်များ ချမှတ်

| notes       = '''ဖြစ်စဉ်အကျဉ်း:'''&lt;br&gt;&lt;small&gt;၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၃ ရက်တွင် PSDA အဖွဲ့မှ နုတ်ထွက်လာသည့် ရဲဘော် ၁၄ ဦးအား အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် ကိုရွှေလီ ဦးဆောင်သောအဖွဲ့က မူဆယ်မြို့ပေါ်ရှိ နေအိမ်တစ်နေရာတွင် ဝိုင်းဝန်းစီးနင်းကာ ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ထိုပစ်ခတ်မှုကြောင့် ၆ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ကျူးလွန်သူများကို NUG နှင့် တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ (EROs) က ဖမ်းဆီးကာ အလုပ်ကြမ်းနှင့် ထောင်ဒဏ် အနှစ် ၂၀ အထိ စီရင်ချက်ချမှတ်ခဲ့သည်။&lt;/small&gt;
}}
{{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}}
'''၂၀၂၂ မူဆယ် လက်နက်ကိုင်အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု'''သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့နွေဦးတော်လှန်ရေး]] အစောပိုင်းကာလအတွင်း ပေါ်ပေါက်လာသော ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ [[မူဆယ်မြို့]] အခြေစိုက် တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင် အချင်းချင်းကြား ဖြစ်ပွားခဲ့သော ပစ်ခတ်မှုတစ်ခုဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/13309/|title=ရှမ်းမြောက်ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့က တပ်ဖွဲ့မှစွန့်ခွာသူ ၆ ဦးကို သတ်ဖြတ်|work=Myanmar Now|access-date=၂၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၂}}&lt;/ref&gt; 

၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၃ ရက် ညပိုင်းတွင် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း ပြည်သူ့လုံခြုံရေးနှင့် ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (People's Security and Defense Army - Northern Shan State; PSDA) အတွင်း မှ နုတ်ထွက်သွားသည့် ရဲဘော် ၁၄ ဦးကို အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်ပိုင်းက &quot;သစ္စာဖောက်&quot; ဟု စွပ်စွဲကာ မူဆယ်မြို့ပေါ်ရှိ နေအိမ်တစ်နေရာ၌ ဝိုင်းဝန်းစီးနင်း ပစ်ခတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အဆိုပါဖြစ်စဉ်သည် တော်လှန်ရေးကာလအတွင်း တရားစီရင်ရေးနှင့် စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုများကို မီးမောင်းထိုးပြခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] (NUG) နှင့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ (EROs) များက ကျူးလွန်သူများကို ထိရောက်စွာ အပြစ်ပေးအရေးယူခဲ့သည့် ထင်ရှားသော ဖြစ်ရပ်တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/pdf-muse-gunshot-11252022070943.html|title=မူဆယ်မှာ PDF အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှုဖြစ်ပြီး ခြောက်ဦးသေဆုံး|work=RFA|access-date=၂၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၂}}&lt;/ref&gt;

== ဖြစ်စဉ်နောက်ခံနှင့် ပစ်ခတ်မှု ==
ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း ပြည်သူ့လုံခြုံရေးနှင့် ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (People's Security and Defense Army - Northern Shan State; PSDA)ကို မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် လအနည်းငယ်အကြာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် '''ဒေါနသံလွင်''' က စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။တိုက်ပွဲတစ်ခုတွင် ဒေါနသံလွင် သေဆုံးပြီးနောက် ရွှေလီသံလွင်ဆိုသူက ဆက်လက်ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ 

ရွှေလီသံလွင်လက်ထက်တွင် တပ်ဖွဲ့ရန်ပုံငွေကိစ္စ စွပ်စွဲချက်များ အပါအဝင် ခေါင်းဆောင်မှုပိုင်းပြဿနာများကြောင့်  နုတ်ထွက်မှုအချို့ စတင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ 

နောက်ပိုင်းတွင် အဖွဲ့တွင်းသဘောထားကွဲလွဲကြပြီး အဖွဲ့ဝင် ၁၄ ဦးခန့်သည် လက်နက်အပ်ကာ ခွဲထွက်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် မူဆယ်မြို့အနီးရှိ နေအိမ်တစ်ခုတွင် စုဖွဲ့နေထိုင်စဉ် ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ တွင် PSDA ဗဟိုအဖွဲ့မှ ပြန်ကြားရေးနှင့် ဒုဗျူဟာမှူး ကိုကျော်ကြီး ဦးဆောင်သောအဖွဲ့ ရောက်ရှိလာပြီး &quot;သစ္စာဖောက်များ&quot; ဟု စွပ်စွဲကာ ပစ်ခတ်ခဲ့ကြသည်။

အဆိုပါ တစ်ဖက်သတ်စီးနင်း ပစ်ခတ်မှုကြောင့် နုတ်ထွက်အဖွဲ့ဝင် ၆ ဦး နေရာတင် သေဆုံးခဲ့ပြီး၊ ၄ ဦး ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရကာ ကျန် ၄ ဦးမှာ လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။ PSDA ဗဟိုအဖွဲ့ဘက်မှလည်း ၃ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။

အသတ်ခံရသူများမှာ အသက် ၂၂ နှစ်အရွယ်ရှိ Raw ဆိုသူအပါဝင် ၂၃ နှစ်အရွယ် ကိုကျော်ကျော်၊ ၂၅ နှစ်အရွယ် ကိုလှိုင်ကြီး၊ ကိုမုန်တိုင်း၊ ကိုနေကြီးနှင့် ၂၇ နှစ်အရွယ် ကိုမောင်ဇော်တို့ဖြစ်သည်။

== ပစ်ခတ်မှုဖြစ်စဉ်နှင့် အငြင်းပွားမှုများ ==
အဆိုပါ ပစ်ခတ်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ နှစ်ဖက်ထွက်ဆိုချက်များ ကွဲလွဲခဲ့သည်-

* PSDA ဗဟိုအဖွဲ့ (ကိုကျော်ကြီး)''':''' ခွဲထွက်အဖွဲ့သည် အဖွဲ့ကို ပြန်လည်တိုက်ခိုက်မည့် အခြေအနေရှိသဖြင့် သွားရောက်ဖမ်းဆီးစဉ် အိမ်ထဲမှ စတင်ပစ်ခတ်သောကြောင့် အပြန်အလှန် ပစ်ခတ်မှုဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
* ခွဲထွက်အဖွဲ့ (ကိုဆာဒန်နှင့် မောင်စိန်)''':''' ၎င်းတို့တွင် ပစ္စတိုတစ်လက်သာရှိပြီး ခုခံနိုင်စွမ်းမရှိကြောင်း၊ ညှိနှိုင်းခြင်းမရှိဘဲ တရစပ်ပစ်ခတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း လွတ်မြောက်လာသူများက တုံ့ပြန်သည်။

အဆိုပါ တစ်ဖက်သတ်ပစ်ခတ်မှုကြောင့် နုတ်ထွက်အဖွဲ့ဝင် ၆ ဦး နေရာတင် သေဆုံးခဲ့ပြီး၊ ၄ ဦး ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရကာ ကျန် ၄ ဦးမှာ လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။

== ကြားဝင်ဖြေရှင်းမှုများနှင့် နောက်ဆက်တွဲ ==
အဆိုပါဖြစ်စဉ်ကို အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) နှင့် ဒေသအခြေစိုက် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များဖြစ်သော '''PSLF/TNLA''' နှင့် '''MNTJP/MNDAA''' တို့ ပူးပေါင်းကိုင်တွယ်ခဲ့သည်။

== တရားစီရင်မှုနှင့် အရေးယူဆောင်ရွက်ချက်များ ==
ပစ်ခတ်မှုကျူးလွန်ခဲ့ကြသည့် ကိုရွှေလီ အပါအဝင် PSDA တာဝန်ရှိသူများကို ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန (NUG MOD) နှင့် ဒေသခံ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ (EROs) ဖြစ်ကြသော တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|PSLF/TNLA နှင့် မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNTJP/MNDAA တို့က အစည်းအဝေးတက်ရောက်ရန် အကြောင်းပြ ဖိတ်ခေါ်ကာ  ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/14044/|title=မူဆယ်ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဖျက်သိမ်း၊ သတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်သူများကို ပြစ်ဒဏ်ချ|work=Myanmar Now|access-date=၂၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃}}&lt;/ref&gt;

အမှုစစ်ဆေးရာတွင် NUG၊ EROs နှင့် ဒေသခံရပ်မိရပ်ဖများ ပူးပေါင်းပါဝင်ခဲ့ပြီး ၂ လအကြာတွင် အောက်ပါအတိုင်း  ပြစ်ဒဏ်များ ချမှတ်ခဲ့သည် -

* ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင်များ''':''' ကိုရွှေလီ အပါအဝင် တာဝန်ရှိသူများကို အလုပ်ကြမ်းနှင့် ထောင်ဒဏ် အနှစ် ၂၀ စီ
* တိုက်ရိုက်ပစ်ခတ်သူများ''':''' ပစ်ခတ်မှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သည့် ၆ ဦးကို အလုပ်ကြမ်းနှင့် ထောင်ဒဏ် ၅ နှစ်စီ နှင့်
* နောက်လိုက်အဖွဲ့ဝင်များ''':''' အမှုတွင်ပါဝင်သော်လည်း ပစ်ခတ်မှုတွင် မပါဝင်သည့် ၁၅ ဦးကို နယ်နှင်ဒဏ် အသီးသီး ချမှတ်ခဲ့သည်။

== အဖွဲ့ဖျက်သိမ်းခြင်းနှင့် &quot;မူဆယ်ဗျူဟာ&quot; အသစ်ဖွဲ့စည်းခြင်း ==
အဆိုပါဖြစ်စဉ် ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း ပြည်သူ့လုံခြုံရေးနှင့် ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (PSDA) ကို ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် တရားဝင် ဖျက်သိမ်းကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ၎င်းအဖွဲ့အား ဖျက်သိမ်းလိုက်သော်လည်း ကျန်ရှိနေသည့် လက်ကျန်လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ဝင်များကို ပြန်လည်စုစည်းကာ '''&quot;မူဆယ်ဗျူဟာ&quot;''' အမည်ဖြင့် အဖွဲ့သစ်တစ်ခုကို ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် အစားထိုးဖွဲ့စည်းပေးခဲ့ပြီး ဒေသတွင်း တော်လှန်ရေးလုပ်ငန်းများကို အရှိန်အဟုန်မပျက် ဆက်လက်ဆောင်ရွက်စေခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burmese.shannews.org/archives/33202|title=မူဆယ်မြို့ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ PDF အသစ် ထပ်မံဖွဲ့စည်း|work=သျှမ်းသံတော်ဆင့်|access-date=၂၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃}}&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]</text>
      <sha1>dqo5b40hfzm6z92n0h4f6saqjhr5uox</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>283462</id>
    <revision>
      <id>1028964</id>
      <parentid>1026542</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T11:58:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1028964</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10440" sha1="14risrp5adqwgz2oxf9gxad27otnkyo" xml:space="preserve">သင်္ချာဘာသာရပ်တွင် '''ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်''' (surjective function) ဆိုသည်မှာ ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ ပစ်မှတ် (codomain) ရှိ အစုဝင် (element) &lt;math&gt;y&lt;/math&gt; တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် &lt;math&gt;f(x) = y&lt;/math&gt; ဖြစ်စေမည့် အရင်းအမြစ် (domain) ရှိ အစုဝင် &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; အနည်းဆုံး တစ်ခု တည်ရှိနေသော ဖန်ရှင်ဖြစ်သည်။  '''ဆာဂျက်ရှင်း''' (surjection) သို့မဟုတ် '''onto ဖန်ရှင်''' ဟုလည်း ခေါ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုရသော် ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f: X \rightarrow Y&lt;/math&gt; အတွက် ပစ်မှတ် &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; သည် ဖန်ရှင်၏ အရင်းအမြစ် &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; ၏ ပုံရိပ် (image) ပင်ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.mathsisfun.com/sets/injective-surjective-bijective.html|title=Injective, Surjective and Bijective|website=www.mathsisfun.com|access-date=2019-12-07}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://brilliant.org/wiki/bijection-injection-and-surjection/|title=Bijection, Injection, And Surjection {{!}} Brilliant Math &amp; Science Wiki|website=brilliant.org|language=en-us|access-date=2019-12-07}}&lt;/ref&gt; ဤတွင် &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; သည် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော(unique) အစုဝင်ဖြစ်ရန် မလိုအပ်ပေ။ ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; ရှိ အစုဝင်တစ်ခု သို့မဟုတ် တစ်ခုထက်ပိုသော အစုဝင်များကို &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; ရှိ တူညီသော အစုဝင်တစ်ခုတည်းထံသို့ ပုံဖော်နိုင်သည်။

''ဆာဂျက်တစ်'' ဟူသော ဝေါဟာရနှင့် ၎င်းနှင့်ဆက်စပ်နေသော ''[[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်]]'' (injective) နှင့် ''ဘိုင်ဂျက်တစ်'' (bijective) ဟူသော ဝေါဟာရများကို နီကိုလတ်စ် ဘော်ဘာကီ (Nicolas Bourbaki) က စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Citation | url = http://jeff560.tripod.com/i.html | title = Earliest Uses of Some of the Words of Mathematics | contribution = Injection, Surjection and Bijection | publisher = Tripod | first = Jeff | last = Miller | access-date = 27 March 2026 | archive-date = 17 August 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170817162925/http://jeff560.tripod.com/i.html | url-status = dead }}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=-CXn6y_1nJ8C&amp;q=injection+surjection+bijection+bourbaki&amp;pg=PA106|title=Bourbaki|last=Mashaal|first=Maurice|date=2006|publisher=American Mathematical Soc.|isbn=978-0-8218-3967-6|pages=106|language=en}}&lt;/ref&gt; နီကိုလတ်စ် ဘော်ဘာကီ ဆိုသည်မှာ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးတစ်ယောက်၏ အမည်မဟုတ်ဘဲ ၁၉၃၅ ခုနှစ်မှစတင်၍ ခေတ်သစ် အဆင့်မြင့်သင်္ချာဆိုင်ရာ စာအုပ်တွဲများကို ဤကလောင်အမည်ဖြင့် ရေးသားခဲ့ကြသည့် ပြင်သစ်လူမျိုးများ အဓိကပါဝင်သော ၂၀ ရာစု သင်္ချာပညာရှင်အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့၏ အမည်ဖြစ်သည်။ ပြင်သစ်စကားလုံး ''sur'' သည် ''အပေါ်'' သို့မဟုတ် ''အထက်'' ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်တစ်ခု၏ အရင်းအမြစ်ပုံရိပ်သည် ဖန်ရှင်၏ ပစ်မှတ်တစ်ခုလုံးကို အပြည့်အဝ ဖုံးလွှမ်းသွားသည်ဟူသော အချက်နှင့် ဆက်စပ်သည်။

မည်သည့်ဖန်ရှင်မဆို ၎င်း၏ ပစ်မှတ်ကို အရင်းအမြစ်၏ ပုံရိပ်အထိသာ ကန့်သတ်လိုက်ခြင်းအားဖြင့် ဆာဂျက်ရှင်း တစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ရွေးချယ်မှု နဂိုမှန်အဆို (axiom of choice) အရ ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်တိုင်းတွင် ညာဘက်ပြောင်းပြန် (right inverse) တစ်ခုရှိပြီး ညာဘက်ပြောင်းပြန်ရှိသော မည်သည့်ဖန်ရှင်မဆိုသည် မလွဲမသွေ ဆာဂျက်ရှင်းပင် ဖြစ်သည်။ ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်များကို ပေါင်းစပ်ခြင်း (composition) သည် အမြဲတမ်း ဆာဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ မည်သည့် ဖန်ရှင်ကိုမဆို ဆာဂျက်ရှင်းတစ်ခုနှင့် အင်ဂျက်ရှင်းတစ်ခုအဖြစ် ခွဲခြမ်းမှု (decomposition) ပြုလုပ်နိုင်သည်။

== အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် ==

'''ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်''' သည် ၎င်း၏ ပုံရိပ် (image) နှင့် ၎င်း၏ ပစ်မှတ် (codomain) တို့ ထပ်တူညီသော ဖန်ရှင်ဖြစ်သည်။ အရင်းအမြစ် (domain) &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; နှင့် ပစ်မှတ် &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; ပါရှိသော ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; တစ်ခုသည် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ရန်အတွက် &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; အတွင်းရှိ မည်သည့် &lt;math&gt;y&lt;/math&gt; အတွက်မဆို &lt;math&gt;f(x)=y&lt;/math&gt; ဖြစ်စေမည့် အနည်းဆုံး &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; တစ်ခုသည် &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; အတွင်း၌ တည်ရှိရမည်ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ဆာဂျက်ရှင်းများကို တစ်ခါတစ်ရံတွင် &lt;math&gt;f\colon X\twoheadrightarrow Y&lt;/math&gt; တွင်ကဲ့သို့ ခေါင်းနှစ်လုံးပါ ညာဘက်လှည့်မြားဖြင့် သင်္ကေတပြု ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။

သင်္ကေတအရ
 &lt;math&gt;\forall y \in Y,\quad\exists x \in X,\quad y = f(x)&lt;/math&gt;

== ဥပမာများ ==
[[ဖိုင်:Codomain2.SVG|right|thumb|250x250px|'''ဆာဂျက်တစ် မဟုတ်သော ဖန်ရှင်''' - &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; အတွင်းရှိ အဝါရောင် ဘဲဥပုံသည် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ ပုံရိပ် (image သို့မဟုတ် range) ဖြစ်သည်။ ဤဖန်ရှင်သည် ဆာဂျက်တစ် မဟုတ်ပါ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ပုံရိပ်သည် ပစ်မှတ်တစ်ခုလုံးကို အပြည့်အဝ မလွှမ်းခြုံနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; ကို အဆင့်နှစ်ဆင့်ဖြင့် အရောင်ချယ်နိုင်သည်။ ပထမအဆင့်အနေဖြင့် &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; အတွင်းရှိ မည်သည့် &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; အတွက်မဆို အမှတ် &lt;math&gt;f(x)&lt;/math&gt; ကို အဝါရောင်ချယ်သည်။ ဒုတိယအဆင့်အနေဖြင့် အဝါရောင်မဟုတ်သော &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; အတွင်းရှိ ကျန်အမှတ်များအားလုံးကို အပြာရောင်ချယ်သည်။ အပြာရောင်အမှတ်များ အကယ်၍ မရှိမှသာလျှင် ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; သည် ဆာဂျက်တစ် ဖြစ်မည်။]]

*မည်သည့် အစု (set) &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; အတွက်မဆို &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; ပေါ်ရှိ ထပ်တူရ ဖန်ရှင် (identity function) &lt;math&gt;\text{id}_{X}&lt;/math&gt; သည် ဆာဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။

*&lt;math&gt;f(n) = n \bmod 2&lt;/math&gt; ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော ဖန်ရှင် {{math|''f'' : '''Z''' → {0, 1}&lt;nowiki/&gt;}} သည် ဆာဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။  တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုရသော် ဤဖန်ရှင်မှာ စုံကိန်းပြည့် (even integers) များကို 0 သို့ ပုံဖော်ပြီး မကိန်းပြည့် (odd integers) များကို 1 သို့ ပုံဖော်သည်။

*&lt;math&gt;f(x) = 2x + 1&lt;/math&gt; ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f : \mathbb{R} \rightarrow \mathbb{R}&lt;/math&gt; သည် ဆာဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ ဤဖန်ရှင်တွင် မည်သည့် ကိန်းစစ် (real number) &lt;math&gt;y&lt;/math&gt; အတွက်မဆို &lt;math&gt;f(x) = y&lt;/math&gt; ဖြစ်စေမည့် &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; တစ်ခု ရှိသည်။ ထို &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; ၏ တန်ဖိုးမှာ &lt;math&gt;(y - 1)/2&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။

[[Category:သိပ္ပံ]]
[[Category:သင်္ချာ]]


{{သင်္ချာ-stub}}</text>
      <sha1>14risrp5adqwgz2oxf9gxad27otnkyo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဆွေးနွေးချက်:ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်​(ကြည်း)</title>
    <ns>1</ns>
    <id>284932</id>
    <revision>
      <id>1028958</id>
      <parentid>1028169</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T11:29:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Htanaungg</username>
        <id>61594</id>
      </contributor>
      <comment>/* ရာထူးအခေါ်အဝေါ် */ အကြောင်းပြန်ခြင်း</comment>
      <origin>1028958</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25128" sha1="hrh8keg2akqqwrf3uhmjsfzjdjcj3l7" xml:space="preserve">== ရာထူးအခေါ်အဝေါ် ==

@[[အသုံးပြုသူ:နေနီဝန်း|နေနီဝန်း]], &quot;ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်&quot; နဲ့ &quot;ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း) တို့က ရာထူး တစ်ခုစီဖြစ်ပေမယ့် တာဝန်ထမ်းဆောင်သူက တစ်ဦးတည်းဖြစ်နေတာကြောင့် မီဒီယာတွေမှာ ရာထူးနှစ်ခုကို ပူးတွဲဖော်ပြတာမျိုး ဖြစ်ပါတယ်။ [https://www.cincds.gov.mm/pnnytheaangcusmmttmnmaaniungngntteaa-mnmaattpmtteaae-duttiyttpmtteaakaakyreuuciikhup တရားဝင်သတင်းထုတ်ပြန်ချက်]မှာကိုပဲ &quot;ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်နှင့်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) ရာထူးကို ပူးတွဲခန့်အပ်ကြောင်း&quot; လို့ ဖော်ပြထားတာမို့ ရာထူးတစ်ခုစီ အနေနဲ့ ယူဆရမှာပါ။ ဒါကြောင့် ဝီကီမှာလည်း ပူးတွဲ ရေးသားတာထက် အရင်လို ဆောင်းပါးတစ်ခုစီ ခွဲခြား ဖော်ပြတာက ပိုသင့်လျော်မယ်လို့ မြင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|&lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;&quot;&gt;Ninja&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;✮&lt;/span&gt;Strikers&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;font-size:85%;&quot;&gt;«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;  ၀၅:၁၁၊ ၂၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)

:{{ping|Ninjastrikers}}ဒါပေမယ့် &quot;ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်/ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ&quot;[https://web.archive.org/web/20251214143341/https://dsmuseum.gov.mm/second-commander-chief/] ဆိုတဲ့ စာရင်းခေါင်းစဉ်က သူတို့တရားဝင်မှတ်တမ်းတင်ထားတာပါ။ (ခုပေးထားတာ ၂၀၂၅တုန်းက မော်ကွန်းတင်ထားတဲ့archive linkဖြစ်ပါတယ်။ မူရင်း websiteကို link error မဖြစ်ခင် ၂၀၂၆ဧပြီ၂၂ရက်နေ့မှာ ဝင်ကြည့်ခဲ့ပါတယ်။ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)အဖြစ် သီးခြားခန့်ထားခံရတဲ့ ဗိုလ်ချူပ်ကြီးရဲဝင်းဦးကို ဖော်ပြထားတာမတွေ့ခဲ့ပါ။) နောက်တစ်ခုသတိပြုရမှာက ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဆိုတဲ့ ရာထူးဟာ ၁၉၈၉ နောက်ပိုင်းမှ ပေါ်လာတာဖြစ်ပြီး အဲဒီနောက်မှ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)က တစ်ယောက်တည်းပူးတွဲကိုင်ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ ၁၉၅၅-၁၉၈၉ ကာလ မှာ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်လို့ပြောမယ်ဆိုရင် ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)၊ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)၊ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ) ဆိုပြီး သုံးဦးစီ ခန့်ထားခဲ့ပါတယ်။ 
:{{strikethrough|အစ်ကို ပြထားတဲ့ [https://www.cincds.gov.mm/pnnytheaangcusmmttmnmaaniungngntteaa-mnmaattpmtteaae-duttiyttpmtteaakaakyreuuciikhup] ခန့်အပ်ကြောင်း တရားဝင်သတင်းထုတ်ပြန်ချက်မှာ &quot;ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်နှင့်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) ရာထူးကို ပူးတွဲခန့်အပ်ကြောင်း&quot; လို့ ဖော်ပြထားတာကလည်း အဲဒီမတိုင်ခင် ရက်ပိုင်းလေးမှာကို ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) တစ်ယောက်သီးခြားခန့်ထားခဲ့တာမို့လို့ ဖြစ်နိုင်တယ်ဆိုတာစဉ်းစားစရာပါ။}} ၁၉၈၉-၂၀၂၆ထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ၃ဦးလုံးကို တရားဝင်အသုံးအနှုန်းမှာ &quot;ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)&quot; အဖြစ်သာ တစ်ပေါင်းတည်းသုံးနှုန်းခဲ့တာတွေ့ရမှာပါ။ နှိုင်းယှဉ်ဖို့ဥပမာတစ်ခုပြပါ့မယ်။ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူက ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)ရာထူးကို ပူးတွဲထမ်းဆောင်တဲ့အခါမှာ ပုဒ်ကလေး(၊)နဲ့မပြဘဲ &quot;ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ) '''ပူးတွဲတာဝန်''' ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ်(လေ)&quot; လို့ တရားဝင်သတင်းထုတ်ပြန်ချက်မှာ ဖော်ပြခံရတာတွေ့ရပါတယ်။[https://web.archive.org/web/20240429062855/https://www.mdn.gov.mm/my/ttpmtteaa-kaakyre-uuciikhup-biulkhupmuukii-sre-cnnysuu-mngaeaangliung-ttpmtteaa-suunaapunng] 
:ဒီဆောင်းပါးမှာလည်း လက်ရှိမှာ &quot;''၂၀၂၆ခုနှစ် မတ်လအတွင်း ၂၆ရက်တာ ကာလမှအပ ၁၉၈၉ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)သည် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်တာဝန်လည်းပူးတွဲထမ်းဆောင်ရသဖြင့် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) ဟု တစ်ဆက်တည်းခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိသည်။''&quot; လို့ ဖော်ပြထားပြီးဖြစ်ပါတယ်။ ဆောင်းပါးနှစ်ခုခွဲဖို့မလိုဘဲ ဒီဆောင်းပါးမှာပဲ ရာထူးနှစ်ခုကိုရှင်းပြတာကောင်းလိမ့်မယ်ထင်ပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:နေနီဝန်း|နေနီဝန်း]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:နေနီဝန်း|ဆွေးနွေး]])  ၀၇:၁၄၊ ၂၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] @[[အသုံးပြုသူ:နေနီဝန်း|နေနီဝန်း]] ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)အဖြစ် သီးခြားခန့်ထားခံရတဲ့ ဗိုလ်ချူပ်ကြီးရဲဝင်းဦးကို ဖော်ပြထားတာမတွေ့ခဲ့ပါဆိုတဲ့ စကား ကန့်ကွက်ပါတယ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း) အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦး ဆိုတဲ့ အခိုင်အမာ မှတ်တမ်းရှိတဲ့အပြင် နိုင်ငံပိုင်မီဒီယာတွင်လည်း အဆိုပါ တွေ့ဆုံပွဲအခမ်းအနားသို့ ကော်မရှင်ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စိုးဝင်း၊ ကော်မရှင်အတွင်းရေးမှူး ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦး လို့ တရားဝင် ဖော်ပြထားချက်ရှိပါတယ်။ဒီတော့ မှတ်တမ်းမှတ်ရာတွေကို မူရင်းအတိုင်းပဲ ဆက်လက်ထားရှိပေးပါ။မှတ်ချက်အနေနဲ့ ကိုးကားပြပြီး စာသားတွေနဲ့သာ ရှင်းလင်းပြပေးပါ။ [https://www.moi.gov.mm/news/80796] [https://news-eleven.com/article/310870] [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၀၈:၁၆၊ ၂၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
:::{{ping|Zawzawaungthwin}} စကားကိုလိုရာဖြတ်ပြီးကန့်ကွက်နေတာလားခင်ဗျ (နားလည်မှုလွဲတာလို့ယူဆပါတယ်) ကျနော်ပြောတာက တပ်မတော်စစ်သမိုင်းပြတိုက်တရားဝင်websiteမှာ &quot;ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်/ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ&quot;စာရင်းမှာ သီးခြား ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) အဖြစ်ခန့်အပ်ခံခဲ့ရတဲ့ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရဲဝင်းဦးကို မဖော်ပြထားဘူးလို့ ဆိုလိုတာဖြစ်ပါတယ်။ '''(စာရင်းက တာဝန်နှစ်ခုပူးတွဲယူခဲ့သူတွေကိုပဲ ဖော်ပြထားတာလို့နားလည်ရပါတယ်။)''' မှတ်တမ်းမှတ်ရာလို့ဆိုရာမှာလည်း တပ်မတော်ဘက်က တရားဝင်မှတ်တမ်းမှတ်ရာနဲ့ တရားဝင်သမိုင်းစာအုပ်တွေကိုပဲကိုးကားထားခြင်းဖြစ်ပါတယ်ခင်ဗျာ။ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် နဲ့ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) ရာထူးနှစ်ခုမတူပေမဲ့ ၂၀၂၆မတ်လအတွင်းမှလွဲလို့ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက်ထဲကိုခန့်ထားလေ့ရှိတာဖြစ်ပါတယ်။ {{ping|Ninjastrikers}}ဆောင်းပါးနှစ်ခုခွဲရေးမယ့်အစား ဒီဆောင်းပါးတစ်ခုထဲမှာပဲ မတူတာကို ခေါင်းစဉ်ခွဲနဲ့ရှင်းလင်းရေးတာပိုသင့်တော်မယ်လို့ထင်ပါတယ်၊ သမိုင်းကြောင်းဟာတစ်ခုထဲဖြစ်နေပါတယ်၊ လူစာရင်းမှာလည်း ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရဲဝင်းဦးခန့်အပ်မှုမှလွဲလို့ ကျန်ပုဂ္ဂိုလ်များမှာအတူတူပဲဖြစ်နေလို့ပါ။ အားလုံးပဲ ကျေးဇူးပြုပြီး ပြန်လည်​မဆွေးနွေးခင်မှာ ကျနော်ရေးထားတာတွေကို သေချာဖတ်စေချင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:နေနီဝန်း|နေနီဝန်း]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:နေနီဝန်း|ဆွေးနွေး]])  ၁၀:၁၀၊ ၂၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
::::@[[အသုံးပြုသူ:နေနီဝန်း|နေနီဝန်း]] Primary Source vs. Secondary Source တပ်မတော်စစ်သမိုင်းပြတိုက် ဝက်ဘ်ဆိုက်ဆိုတာက မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ အရင်းအမြစ်တစ်ခု ဖြစ်နိုင်ပေမဲ့၊ '''ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (Constitution)''' ဆိုတာကတော့ နိုင်ငံတော်ရဲ့ '''Highest Law (အမြင့်ဆုံးဥပဒေ)''' ဖြစ်ပါတယ်။ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၂၀၁ ကာလုံ ဖွဲ့စည်းခြင်းမှာ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဆိုတာပဲ ပါပါတယ်။သူ့ဟာသူ ဘယ်နှစ်ခု ပူးတွဲ ယူယူ၊ ဥပဒေက ပြဋ္ဌာန်းထားတဲ့ တရားဝင်အခေါ်အဝေါ်ကို ကျော်လွန်ပြီး  ဝီကီခေါင်းစဉ်ကို ပြောင်းလဲဖို့ ကြိုးစားတာဟာ ဝီကီရဲ့ '''Reliable Sources''' မူဝါဒနဲ့လည်း မကိုက်ညီပါဘူး။နောက်ပြီး ပူးတွဲတာဝန် (Concurrent Roles) နဲ့ သီးခြားရာထူး (Distinct Titles)ကိစ္စ - ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦး ကိစ္စဟာ အကောင်းဆုံး သာဓကပါပဲ။ သူဟာ '''ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)''' ရာထူးကို သီးခြားခန့်အပ်ခံရတာဖြစ်ပြီး '''ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်''' မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် ဒီရာထူးနှစ်ခုဟာ &quot;သီးခြားစီ&quot; ဖြစ်တယ်ဆိုတာ ထင်ရှားပါတယ်။'''ဒုတပ်ချုပ်''' ဖြစ်ရင် '''ကချုပ်(ကြည်း)''' တာဝန်ကို ယူရတယ် (Ex-officio)။ဒါပေမဲ့ '''ကချုပ်(ကြည်း)''' တာဝန်ကို ယူတိုင်း '''ဒုတပ်ချုပ်''' ဖြစ်တာ မဟုတ်ဘူး။ဒါကြောင့် စာမျက်နှာခေါင်းစဉ်ကို ပေါင်းရေးလိုက်ရင် ဒီလို သီးခြားခန့်အပ်မှုတွေရှိတဲ့အခါမှာ အချက်အလက်တွေ ရှုပ်ထွေးသွားနိုင်ပါတယ်။ [https://www.cincds.gov.mm/pnnytheaangcusmmttmnmaaniungngntteaa-mnmaattpmtteaae-duttiyttpmtteaakaakyreuuciikhup တရားဝင်သတင်းထုတ်ပြန်ချက်]မှာကိုပဲ &quot;ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်နှင့်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) ရာထူးကို ပူးတွဲခန့်အပ်ကြောင်း&quot; လို့ ဖော်ပြထားတာမို့ ရာထူးတစ်ခုစီ အနေနဲ့ ယူဆရမှာပါ။WP:PRECISION (တိကျမှုဆိုင်ရာ မူဝါဒ)ဝီကီပီးဒီးယားရဲ့ '''Title Precision''' အရ ခေါင်းစဉ်တစ်ခုဟာ အကြောင်းအရာကို တိတိကျကျ ဖော်ပြရပါမယ်။ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် စာမျက်နှာဟာ အဲဒီ &quot;ရာထူး&quot; အကြောင်းကိုပဲ ရေးတာဖြစ်လို့၊ နောက်ကနေ ပူးတွဲတာဝန်တွေကို အမြီးအမောက် လိုက်တပ်နေစရာ မလိုပါဘူး။ခင်ဗျား ရေးထားတာတွေကို သေချာဖတ်ပြီး ဆွေးနွေးထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]])  ၁၁:၄၁၊ ၂၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
:::::ပူးတွဲတာဝန်ယူရတာမို့ ဝီကီမှာ ခေါင်းစဉ်ကို ပူးတွဲရေးသားဖော်ပြဖို့ဆိုတာမျိုး မရှိပါဘူး။ ပင်မခေါင်းစဉ်/ခေါင်းစီး တစ်ခုတည်းထားပြီး ကျန်ခေါင်းစဉ်ကို redirect လုပ်တဲ့ ပုံစံကိုပဲ သုံးလေ့ရှိပါတယ်။ ဒါကြောင့် အကြောင်းအရာတူ ခေါင်းစဉ်ကွဲ ဆိုတဲ့ သဘောတရားဖြစ်တာဆိုရင် &quot;ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်&quot; ကို ပင်မထားပြီး &quot;ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)&quot; ကို ပြန်ညွှန်းလုပ်မလား၊ ဒါမှမဟုတ် ကြားထဲမှာ ကချုပ်(ကြည်း) သီးခြားခန့်အပ်ခဲ့တာရှိတာမို့ အရင်ကလိုပဲ ခေါင်းစဉ်/ဆောင်းပါးနှစ်ခု ခွဲပြီးထားမလား ဆိုတဲ့ ရွေးချယ်စရာနှစ်ခုကို မြင်ပါတယ်။ ကျနော်တစ်ယောက်ထဲကနေ ဆုံးဖြတ်ချက်ချလိုက်တာမျိုး မဖြစ်ချင်တာမို့ တခြားအယ်ဒီတာတွေကိုလည်း ဖိတ်ခေါ်ချင်ပါတယ်။ @[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]], @[[အသုံးပြုသူ:Htanaungg|Htanaungg]], @[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]]. [[User:Ninjastrikers|&lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;&quot;&gt;Ninja&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;✮&lt;/span&gt;Strikers&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;font-size:85%;&quot;&gt;«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;  ၀၃:၂၃၊ ၂၉ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
::::::လူတစ်ယောက်တည်းက ပူးတွဲတာဝန်ယူထားတယ်ဆိုပေမဲ့ Title က သက်သက်စီဖြစ်လို့ ဆောင်းပါးလဲ တစ်ခုစီရှိသင့်တယ်ထင်ပါတယ်။ ~ [[အသုံးပြုသူ:Htanaungg|ထနောင်း]] ([[User talk:Htanaungg|🔔]] • [[Special:Contributions/Htanaungg|📝]])  ၁၁:၂၉၊ ၂ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
:ဒီနေရာမှ ကို @[[အသုံးပြုသူ:နေနီဝန်း|နေနီဝန်း]] ထောက်ပြတဲ့ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်​(ကြည်း) (as current title)ကို လက်ခံပါတယ်။ ဒီဆောင်းပါးမှာ လဲလို ခေါင်းစဉ်တပ်ထားရင်လည်း ရပါတယ်။ 
:သို့သော်၊ &quot;ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်&quot; နှင့် &quot;ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်​(ကြည်း)&quot; က ရာထူး နှစ်ခု ဖြစ်တယ်ဆိုတာ &quot;[https://www.moi.gov.mm/index.php/news/81254 မြန်မာ့တပ်မတော်၏ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်တာဝန်လွှဲပြောင်းလက်ခံခြင်း ဂုဏ်ပြုစစ်ရေးပြအခမ်းအနား ကျင်းပပြုလုပ်]&quot; သတင်းက သေချာပြသပါတယ်။ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကျော်စွာလင်းကို &quot;ဦးစွာ&quot; ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ကို တာဝန်လွှဲပြောင်းပြီးမှ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်​(ကြည်း) ကို ပူးတွဲခန့်အပ်တယ်လို့ ပါရှိပါတယ်။ 
:ထို့ကြောင့် &lt;nowiki&gt;'''ရာထူး နှစ်ခု'''&lt;/nowiki&gt; ၏ ဆောင်းပါးကို မပေါင်းသင့်ဘူးလို့ အဆိုပြုချင်ပါတယ်။ 
:သတ်ပုံအရ &quot;နှင့်&quot; နှင့် &quot;ပုဒ်ကလေး (၊)&quot; ကို ရာထူးတွေမှာ ဘယ်လို အသုံးပြုလဲဆိုတာ ကျနော် လေ့လာရအုံးမယ်။။ အခြား ရာထူးများများ ယူထားတဲ့ တို့ဘဘတွေဆီက လေ့လာရင်လေ မဆိုးပါဘူး။ သာဓက - &quot;ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ယာယီသမ္မတ နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်&quot; အရည် ဖော်ပြထားတာရယ်
:တစ်လောက ကာလုံအစည်းအဝေးမှာ - [https://www.moi.gov.mm/index.php/news/81953 ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း) ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကျော်စွာလင်း] ဆိုပြီး ပုဒ်ကလေး မသုံးတာရော။ 
:ဆွေးနွေးလို့ရပါတယ်။  [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]])  ၀၅:၅၀၊ ၂၉ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>hrh8keg2akqqwrf3uhmjsfzjdjcj3l7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တင်ညွန့်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>285023</id>
    <revision>
      <id>1028852</id>
      <parentid>1028671</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T15:07:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ဖြည့်စွက် ရေးသားခြင်း</comment>
      <origin>1028852</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21501" sha1="lfx5im7csady7ftxcuseg6k1plr6pno" xml:space="preserve">{{Infobox writer
| name          = တင်ညွန့်
| native_name   = တင်ညွန့်
| birth_date    = {{Birth date and age|1955|9|24}}
| birth_place   = [[ပဲခူးမြို့]]
| parents       = အောင်သိန်း၊ ခင်ကြည်
| residence     = [[သန်လျင်မြို့]]၊[[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]
| nationality   = မြန်မာ
| occupation    = စာရေးဆရာ၊ အယ်ဒီတာ၊ ဆရာ (အငြိမ်းစား)
| education     = B.A (Philosophy), B.Ed
| alma_mater    = မော်လမြိုင်ကောလိပ်၊ ရန်ကုန် ဝိဇ္ဇာနှင့် သိပ္ပံတက္ကသိုလ်၊ [[ရန်ကုန်ပညာရေးတက္ကသိုလ်|ပညာရေးတက္ကသိုလ်]]
| period        = ၁၉၇၈ – ယနေ့အထိ
| genre         = နည်းပညာ၊ နိုင်ငံရေး၊ ပညာရေး၊ ဝတ္ထုစာပေ
| notableworks = လူငယ်နှင့်အတွေးအမြင်&lt;br&gt;ဒီမိုကရေစီ ပါရာဒိုင်း&lt;br&gt;ကျောင်းဆရာမှတ်တမ်း&lt;br&gt;[[ရိုးမပေါ်ကျတဲ့မျက်ရည်|ရိုးမပေါ် ကျတဲ့မျက်ရည်]]
| awards        = လူငယ်စာပေဆု (၂၀၁၁)&lt;br&gt;နိုင်ငံရေးစာပေဆု (၂၀၁၂)&lt;br&gt;[[အမျိုးသားစာပေဆု]] (၂၀၁၇)
| penname       = တင်ညွန့်၊ ကျော်ဗလ၊ မောင်ခေတ်
}}

'''ဦးတင်ညွန့်''' (၂၄ စက်တင်ဘာ ၁၉၅၅ ဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား စာရေးဆရာ၊ အယ်ဒီတာတစ်ဦးဖြစ်ပြီး [[အမျိုးသား စာပေဆု|အမျိုးသားစာပေဆု]]ရရှိသူဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပညာရေးနှင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ စာပေများကို အဓိက ရေးသားသူအဖြစ် လူသိများသည်။[[အခြေခံပညာဦးစီးဌာန|ပညာရေးဌာန]]တွင် ကျောင်းဆရာအဖြစ် နှစ် ၂၀ ကျော် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီးနောက် စာပေလောကသို့ ခြေစုံပစ် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ထင်ရှားသော လက်ရာများတွင် “လူငယ်နှင့်အတွေးအမြင်”၊ “ဒီမိုကရေစီ ပါရာဒိုင်း” နှင့် “[[ရိုးမပေါ်ကျတဲ့မျက်ရည်|ရိုးမပေါ် ကျတဲ့ မျက်ရည်]]” တို့ ပါဝင်သည်။&lt;ref name=&quot;mizzima&quot;&gt;{{cite news |last=Khet Nway |first=Maung |title=National Literature Award winner U Tin Nyunt and two others arrested over three old books |url=https://bur.mizzima.com/2026/04/27/88751 |work=Mizzima News |date=27 April 2026 |access-date=30 April 2026}}&lt;/ref&gt;

== ပညာရေးနှင့်လုပ်ငန်းခွင်ဘဝ ==
ဦးတင်ညွန့်ကို ၁၉၅၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် [[ပဲခူးမြို့]]၌ အဖ ဦးအောင်သိန်း၊ အမိ ဒေါ်ခင်ကြည်တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ပဲခူးမြို့ ဇိုင်းဂနိုင်းတောင်ပိုင်း၊ မြလမ်းတွင် ကြီးပြင်းခဲ့ပြီး ပဲခူးမြို့ BBM ကျောင်းနှင့် အမှတ် (၄) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းတို့တွင် ပညာသင်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် အမှတ် (၄) အထက်တန်းကျောင်းမှ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း အောင်မြင်ခဲ့သည်။

ထိုနှစ်တွင် မော်လမြိုင်ကောလိပ်၌ သမိုင်းဘာသာဖြင့် ပထမနှစ် တက်ရောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် ဝိဇ္ဇာနှင့် သိပ္ပံတက္ကသိုလ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ကာ ဒဿနိကဗေဒဘာသာအထူးပြုဖြင့် ဆက်လက်ပညာသင်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်မှ B.A (Philosophy) ဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။

၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် ပညာရေးဌာန၌ မူလတန်းပြဆရာအဖြစ် စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ပဲခူးချောင်းဖျားဒေသတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အလယ်တန်းပြအဖြစ် တိုးတက်ခန့်အပ်ခံရပြီး ဇောင်းတူရွာတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ် အင်္ဂလိပ်စာကို တွဲဖက်အထက်တန်းအဆင့်အထိ သင်ကြားပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Save The Library in Myanmar {{!}} Author. တင်ညွှန့် |url=https://savethelibrarymyanmar.org/author/184/show |access-date=2026-05-01 |website=savethelibrarymyanmar.org}}&lt;/ref&gt;

၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ပညာရေးတက္ကသိုလ်မှ B.Ed ဘွဲ့ကို ထပ်မံရရှိခဲ့ပြီး ၁၉၈၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၁ ခုနှစ်အထိ ပညာရေးဌာနတွင် နှစ်ပေါင်း ၂၀ ခန့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ကာ အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မြင့်မြတ်၊ အိန္ဒြာကျော်ဇင်တို့ ပါဝင်သည့် ဖြစ်ရပ်မှန်ရုပ်ရှင်-ရိုးမပေါ်ကျတဲ့ မျက်ရည်(နမူနာ) |url=https://burmese.dvb.no/post/355199 |access-date=2026-05-01 |website=DVB Burmese |language=en}}&lt;/ref&gt;

== စာပေဘဝဖြတ်သန်းမှု ==
ဦးတင်ညွန့်  စာပေလောကသို့ ဝင်ရောက်မှုမှာ ၁၉၇၈ ခုနှစ်ထုတ် ''ရန်ကုန် ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံ မဂ္ဂဇင်း'' တွင် “ဂရက်ဖိုဖီလ်” ဘာသာပြန်ဝတ္ထုတိုနှင့် “ကဗျာဆရာသို့” ကဗျာတို့ကို စတင်ဖော်ပြခံရခြင်းမှ စတင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် နည်းပညာ၊ နိုင်ငံရေး၊ ပညာရေး၊ ဘာသာရေးနှင့် ဝတ္ထုစာပေများအပါအဝင် စာအုပ်များ ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။

၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ဦးတင်ညွန့် သည် နှစ်ပေါင်း ၂၀ ခန့် ပညာရေးဌာန၌ တာဝန်ထမ်းဆောင်ပြီး အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရန်ကုန်မြို့တွင် အခြေချနေထိုင်ကာ စာပေလုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=“ဇာတ်လိုက်” ဖြစ်ရပ်မှန် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကြီး ပဲခူးရိုးမတောထဲရှိ ရှိန်းခါးရွာတွင် သွားရောက်ရိုက်ကူးမည် |url=http://mdn.gov.mm/my/jaattliuk-phcrpmn-ruprngjaattkaakii-paikhuuriumtteaathairi-rinkhraattng-saareaakriukkuumnny |access-date=2026-05-01 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}&lt;/ref&gt;

၂၀၀၁ ခုနှစ်မှစ၍ [[ကွန်ပျူတာဂျာနယ်]]၊ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ကြီးပွားရေးမဂ္ဂဇင်း၊ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် မျက်မှောက်ရေးရာ မဂ္ဂဇင်း၊ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် Personal Computer မဂ္ဂဇင်းနှင့် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် Itizen နည်းပညာဂျာနယ်တို့တွင် အယ်ဒီတာအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် “လူငယ်နှင့်အတွေးအမြင်” စာအုပ်ဖြင့် [[ထွန်းဖောင်ဒေးရှင်းစာပေဆု|ထွန်းဖောင်ဒေးရှင်း]]မှ ပေးအပ်သော လူငယ်စာပေဆုကို ရရှိခဲ့ပြီး ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် “ဒီမိုကရေစီ ပါရာဒိုင်း” စာအုပ်ဖြင့် [[သုတစွယ်စုံစာပေဆု|သုတစွယ်စုံ]] နိုင်ငံရေးစာပေဆုများကို ရရှိခဲ့သည်။

၂၀၁၂ ခုနှစ် တွင်   ''[[The Voice Weekly]]'' ဂျာနယ် တွင် အယ်ဒီတာ အဖြစ် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် နှစ်ပေါင်း ၄၀ ခန့်အတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ပုဂ္ဂလိကပိုင် နေ့စဉ်ထုတ် သတင်းစာများကို ထုတ်ဝေခွင့်ပြုခဲ့သည်။ ထိုနေ့တွင် The Voice Daily၊ [[စံတော်ချိန် နေ့စဉ်သတင်းစာ|စံတော်ချိန်]]၊ ရွှေနိုင်ငံသစ် နှင့် [[ပြည်ထောင်စုနေ့စဉ်|ပြည်ထောင်စုနေ့စဥ်]] ဟူသော နေ့စဉ်သတင်းစာ ၄ စောင်ကို တပြိုင်နက်တည်း စတင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ဤတွင် ဦးတင်ညွန့် သည် The Voice Daily သတင်းစာ ၏ အယ်ဒီတာ တစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ထိုတာဝန်ကို ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလအထိ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2013-04-01 |title=မြန်မာပုဂ္ဂလိက သတင်းစာများ စတင်ထုတ်ဝေ |url=https://burmese.voanews.com/a/burma-daily-newspaper-03-31-13/1632209.html |access-date=2026-05-01 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}&lt;/ref&gt;

သူသည် စာပေသက်တမ်းတစ်လျှောက်တွင် နိုင်ငံရေးအက်ဆေး၊ ပညာရေးနှင့် ဝတ္ထုရှည်များ အပါအဝင် စာအုပ်ပေါင်း ၅၀ ကျော် ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။ သူ၏ ထင်ရှားသော ဝတ္ထုတစ်ပုဒ်ဖြစ်သည့် ''[[ရိုးမပေါ်ကျတဲ့မျက်ရည်]]'' သည် စာဖတ်ပရိသတ်အကြား အလွန်ရေပန်းစားခဲ့ပြီး ရုပ်ရှင်အဖြစ်လည်း ရိုက်ကူးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;maun&quot;&gt;{{cite news |title=Writer Tin Nyunt arrested over books published during civilian government era |url=https://maun-mm.com/2026/04/27/writertinnyunt/ |work=Maun News |date=27 April 2026 |access-date=30 April 2026}}&lt;/ref&gt;

== ၂၀၂၆ ဖမ်းဆီးခံရမှု ==
၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ဆရာတင်ညွန့်အား [[သန်လျင်မြို့နယ်]]ရှိ နေအိမ်တွင် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များက လာရောက်ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ယင်းသို့ ဖမ်းဆီးရခြင်းမှာ ၂၀၁၅ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် အတွင်း ထုတ်ဝေခဲ့သည့် ''ခွေးထိန်းငသာ''၊ ''အထွေထွေ၊ ခင်ဗျားကျုပ်ကို ညာခဲ့တယ်'' နှင့် ''သန်းရွှေ၏ ယတြာများ'' စသည့် စာအုပ် ၃ အုပ်နှင့် ဆက်စပ်နေကြောင်း သတင်းများတွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;burmavj&quot;&gt;{{cite news |title=အမျိုးသားစာပေဆုရ စာရေးဆရာ တင်ညွန့်ဖမ်းဆီးခံရ |url=https://burma.irrawaddy.com/video/2026/04/27/412883.html |work=The Irrawaddy|date=27 April 2026 |access-date=30 April 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=စာရေးဆရာကြီး တင်ညွန့် အပါအဝင် ၃ ဦးကို ဖမ်းဆီးပြီး ပုဒ်မ ၅၀၅(က) ဖြင့် အမှုဖွင့် |url=https://burmese.dvb.no/post/678286 |access-date=2026-04-30 |website=DVB Burmese |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[TikTok]] လိုင်းပေါ် တွင် စာအုပ်ရောင်းချသူတစ်ဦးက ယင်းစာအုပ်များကို ရောင်းချနေကြောင်း တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့် (Live) ထုတ်လွှင့် ရာမှတစ်ဆင့် ဖမ်းဆီးမှုများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဆရာတင်ညွန့်အား ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၅၀၅ (က) ဖြင့် တရားစွဲဆိုထားပြီး သူ၏သားဖြစ်သူနှင့် စာအုပ်ထုတ်ဝေသူ၊ ရောင်းချသူတို့လည်း ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;vom&quot;&gt;{{cite news |title=Writer Tin Nyunt and son among three arrested |url=https://www.facebook.com/share/19nKfE1Wg3/ |work=Voice of Myanmar (VOM) |date=27 April 2026 |access-date=30 April 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rfa&quot;&gt;{{cite news |title=စာရေးဆရာ တင်ညွန့် နဲ့ စာအုပ်ရောင်းသူ၊ ထုတ်ဝေသူတို့ သုံးဦး ဖမ်းဆီးခံရ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/04/27/myanmar-military-state-defamation-arrest-author-tin-nyunt/ |work=[[Radio Free Asia]] |date=27 April 2026 |access-date=30 April 2026}}&lt;/ref&gt;

== ရရှိခဲ့သော ဆုများ ==
* လူငယ်စာပေဆု (၂၀၁၁)
* နိုင်ငံရေးစာပေဆု (၂၀၁၂)
* အမျိုးသားစာပေဆု (၂၀၁၇)
== ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်များ ==
{{columns-list|
# ဒစ်ဂျစ်တယ်နည်းပညာနှင့် မျိုးဆက်သစ်ပရိုဆက်ဆာ
# ကမ္ဘာကျော်နိုင်ငံရေး အရှုပ်တော်ပုံများ (ပထမတွဲ)
# ကမ္ဘာကျော်နိုင်ငံရေး အရှုပ်တော်ပုံများ (ဒုတိယတွဲ)
# ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံတော် ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံသား
# ကမ္ဘာ့ပညာခေတ်အား လှမ်းမျှော်ကြည့်ခြင်း
# ဒီမိုကရေစီ ပါရာဒိုင်း
# ဒစ်ဂျစ်တယ်တော်လှန်ရေးနှင့် အိုင်စီတီပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး
# ကောင်တာဒီမိုကရေစီ
# သန့်ရှင်းသောအစိုးရ၊ ကောင်းမွန်သော အုပ်ချုပ်ရေး
# ဒီမိုကရေစီပညာရေး
# အမျိုးသမီးအခွင့်အရေး ဆုံးရှုံးနေသူများနှင့် ဗိုက်အငှားလိုက်သူတစ်ဦး၏ဘဝ
# ဦးသန်းရွှေ၏ ယတြာများနှင့် အခြားစိတ်ဝင်စားဖွယ် အဖြစ်အပျက်များ
# အဖေ့စကားလောကကျင့်ဝတ်များ
# အာဏာရှင်တို့ နေဝင်ချိန်
# ဦးနေဝင်း၏ နောက်ဆုံးနေ့များ
# မြန်မာသူဌေးကြီးများ နောက်ကွယ်ကဖြစ်ရပ်မှန်များနှင့် ဝဒေသအတွင်းရေး
# ကမ္ဘာကျော် သားတော်သမီးတော်များ
# လူငယ်နှင့်အတွေးအမြင်
# ကျောင်းဆရာမှတ်တမ်း
# ရိုးမပေါ်မှာ ကျတဲ့မျက်ရည် (ဝတ္ထုရှည်)
# သူတို့ဘာကြောင့် အောင်မြင်ရသလဲ
# ဗိုလ်ချုပ်တွေကို ကျွန်တော်ညာခဲ့သည်
# နော် (ဝတ္ထုရှည်)
# လွတ်မြောက်ရာလမ်း
# ၂၁ ရာစု ပြည်သူ့နီတိ
# ဖင်လန်နိုင်ငံပညာရေးစနစ် လေ့လာဆန်းစစ်ချက်များ
# ကွန်ဖြူးရှပ်၏ စီးပွားရေးဒဿန
# တရုတ်နိုင်ငံပညာရေးစနစ် လေ့လာဆန်းစစ်ချက်များ
# လူငယ်နှင့် ကမ္မဗေဒ
# တော်လှန်သောကျောင်းဆရာ
# အညာစောင် (ဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ်)
# ဒေါသ
# ခွေးထိန်းငတာ
# ရိုးမခေါ်သံ (ဝတ္ထုရှည်)
# စင်ကာပူနိုင်ငံပညာရေးစနစ် လေ့လာဆန်းစစ်ချက်များ
# ကျောင်းဆရာဇာတ်လမ်း
# သူနှင့်သူမ
# နိဗ္ဗာန်ကိုဖွေရှာခြင်း
# ဇက်မျိုးဆက်တော်လှန်ရေး
# ကောင်လေးတစ်ယောက်အကြောင်း
# ပန်းနီနီကျိန်စာ
# တယောအို
# ဂျပန်နိုင်ငံပညာရေးစနစ် လေ့လာဆန်းစစ်ချက်များ
# ပညာပါရာဒိုင်း
# ရာစု၏သမီးပျို နှစ် ၁၀၀ တက္ကသိုလ်
# သုညမှ သုခသို့ (မရှိခြင်းဖြင့် ချမ်းသာခြင်း)
# ယူကရိန်းသမ္မတ ဇီလန်းစကီး သို့မဟုတ် ပူတင်ကို အာခံသူ
# ဂျပန်စိတ်ဓာတ်
# ၃၃ (ဝတ္ထုရှည်)
}}

== ကိုးကားချက်များ ==
{{Reflist}}
{{Lifetime|၁၉၅၅}}
[[ကဏ္ဍ:၁၉၅၅ မွေးဖွားသူများ]]
[[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]]
[[ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ]]</text>
      <sha1>lfx5im7csady7ftxcuseg6k1plr6pno</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>285087</id>
    <revision>
      <id>1028906</id>
      <parentid>1028765</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T06:26:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* သမိုင်းကြောင်း */</comment>
      <origin>1028906</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5794" sha1="08inbyg91zqpz709wsdx35z86muboe3" xml:space="preserve">{{Infobox station
| name = ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ
| native_name = 北野白梅町駅
| native_name_lang = ja
| type = 
| image = Kitano-Hakubaichō_Station_(01)_IMG_1968-1_20200321.jpg
| alt = 
| caption = 
| other_name = 
| address = [[Kita-ku, Kyoto|Kita-ku]], [[Kyoto]]
| country = Japan
| coordinates = {{coord|35.0274|135.7310|format=dms|display=title,inline|type:railwaystation_region:JP}}
| operator = [[Keifuku Electric Railroad]]
| line = [[Randen Kitano Line]]
| platforms = 3
| tracks = 2
| connections = 
| structure = At-grade
| code = B9
| opened = October 1, 1943 &lt;ref&gt;{{cite web| url=http://randen.keifuku.co.jp/archive/history.php| title=Randen History| language=ja| website=嵐電の歴史}}&lt;/ref&gt;
| closed = 
| former = Hakubaicho Station (白梅町駅)
| passengers = 1.2 million
| pass_year = FY2015&lt;ref name=&quot;Kyoto stats&quot;&gt;{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja}}&lt;/ref&gt;
| services = 
}}
[[File:Kitano-Hakubaichō Station (04) IMG 1974-4 20200321.jpg|thumb|ပလက်ဖောင်းများ]]

'''ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ''' (北野白梅町駅, Kitano-Hakubaichō-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[ခိတရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|ခိတရပ်ကွက်]]တွင်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်း၏ ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဘူတာတွင် ရထားလမ်းတစ်ခုသာ ရှိပြီး ခိတနိုရထားလိုင်း၏ ခရီးဆုံးဘူတာလည်း ဖြစ်သည်။

==သမိုင်းကြောင်း==
ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာကို ၁၉၄၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ စတင်ဖွင့်လှစ်စဉ်က ဘူတာအမည်မှာ &quot;ဟခုဘိုင်းချောဘူတာ&quot; ဖြစ်သည်။ ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်းကို စတင်ခဲ့သည်။ ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်းသည် တခအိုဂုချိဘူတာ (လက်ရှိ အုတနိုဘူတာ) နှင့် ခိတနိုဘူတာ (ခိတနိုတန်းမန်းဂူးအနီးတည်ရှိ၊ လက်ရှိကာလတွင် လည်ပတ်မှုမရှိတော့) အကြား ပြေးဆွဲပေးခဲ့သည်။ ကျိုတိုမြို့နိရှိအိုးဂျိရထားလိုင်းစတင်သည့်အခါတွင် ဟခုဘိုင်းချောဘူတာကို ခရီးစဉ်ပြောင်းလဲစီးနင်းသည့် ဘူတာအဖြစ် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ခိတနိုဘူတာနှင့် ဟခုဘိုင်းချောဘူတာအကြားရှိ လမ်ပိုင်းကို ပိတ်သိမ်းလိုက်သည့်အခါတွင် ဟခုဘိုင်းချောဘူတာ၏ အမည်သည် &quot;ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ&quot; ဖြစ်လာပြီး ခိတနိုရထားလိုင်း၏ ခရီးဆုံးဘူတာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် နိရှိအိုးဂျိရထားလိုင်းကို ဖျက်သိမ်းလိုက်သည့်အခါတွင် ကျိုတိုမြို့တွင် ဓာတ်ရထားလိုင်း (tram) များအားလုံးကို ရပ်နားခဲ့သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၁ ခုနှစ်အထိ ဘူတာကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်ခဲ့ပြီး ဘတ်စကားမှတ်တိုင်နှင့် ချိတ်ဆက်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ရထားလမ်းကို လမ်းကြောင်းနှစ်ခုနေရာတွင် လမ်းကြောင်းတစ်ခုတည်းအဖြစ် အစားထိုးခဲ့သည်။

==ရထားလိုင်းများ==

==ကပ်လျက်ဘူတာများ==

==ပတ်ဝန်းကျင်နေရာများ==

==ပြင်ပလင့်များ==

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]]
[[ကဏ္ဍ:၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]]
[[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]]
[[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]]</text>
      <sha1>08inbyg91zqpz709wsdx35z86muboe3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1028907</id>
      <parentid>1028906</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T06:27:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* သမိုင်းကြောင်း */</comment>
      <origin>1028907</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6714" sha1="pqdc0dk8lfc8yb00j8ax1q0kmwfa9sp" xml:space="preserve">{{Infobox station
| name = ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ
| native_name = 北野白梅町駅
| native_name_lang = ja
| type = 
| image = Kitano-Hakubaichō_Station_(01)_IMG_1968-1_20200321.jpg
| alt = 
| caption = 
| other_name = 
| address = [[Kita-ku, Kyoto|Kita-ku]], [[Kyoto]]
| country = Japan
| coordinates = {{coord|35.0274|135.7310|format=dms|display=title,inline|type:railwaystation_region:JP}}
| operator = [[Keifuku Electric Railroad]]
| line = [[Randen Kitano Line]]
| platforms = 3
| tracks = 2
| connections = 
| structure = At-grade
| code = B9
| opened = October 1, 1943 &lt;ref&gt;{{cite web| url=http://randen.keifuku.co.jp/archive/history.php| title=Randen History| language=ja| website=嵐電の歴史}}&lt;/ref&gt;
| closed = 
| former = Hakubaicho Station (白梅町駅)
| passengers = 1.2 million
| pass_year = FY2015&lt;ref name=&quot;Kyoto stats&quot;&gt;{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja}}&lt;/ref&gt;
| services = 
}}
[[File:Kitano-Hakubaichō Station (04) IMG 1974-4 20200321.jpg|thumb|ပလက်ဖောင်းများ]]

'''ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ''' (北野白梅町駅, Kitano-Hakubaichō-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[ခိတရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|ခိတရပ်ကွက်]]တွင်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်း၏ ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဘူတာတွင် ရထားလမ်းတစ်ခုသာ ရှိပြီး ခိတနိုရထားလိုင်း၏ ခရီးဆုံးဘူတာလည်း ဖြစ်သည်။

==သမိုင်းကြောင်း==
[[File:京福電車 北野白梅町駅 (4281305860).jpg|thumb|2010]]
[[File:Kitano-Hakubaicho Station (02) IMG 7789 R 20141130.JPG|thumb|Platforms (2014)]]

ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာကို ၁၉၄၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ စတင်ဖွင့်လှစ်စဉ်က ဘူတာအမည်မှာ &quot;ဟခုဘိုင်းချောဘူတာ&quot; ဖြစ်သည်။ ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်းကို စတင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite book|title=京の路面電車 駅名ものがたり|last=山谷|first=和弥|publisher=カギコウ|year=1991|isbn=|location=|pages=181}}&lt;/ref&gt; ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်းသည် တခအိုဂုချိဘူတာ (လက်ရှိ အုတနိုဘူတာ) နှင့် ခိတနိုဘူတာ (ခိတနိုတန်းမန်းဂူးအနီးတည်ရှိ၊ လက်ရှိကာလတွင် လည်ပတ်မှုမရှိတော့) အကြား ပြေးဆွဲပေးခဲ့သည်။ ကျိုတိုမြို့နိရှိအိုးဂျိရထားလိုင်းစတင်သည့်အခါတွင် ဟခုဘိုင်းချောဘူတာကို ခရီးစဉ်ပြောင်းလဲစီးနင်းသည့် ဘူတာအဖြစ် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ခိတနိုဘူတာနှင့် ဟခုဘိုင်းချောဘူတာအကြားရှိ လမ်ပိုင်းကို ပိတ်သိမ်းလိုက်သည့်အခါတွင် ဟခုဘိုင်းချောဘူတာ၏ အမည်သည် &quot;ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ&quot; ဖြစ်လာပြီး ခိတနိုရထားလိုင်း၏ ခရီးဆုံးဘူတာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် နိရှိအိုးဂျိရထားလိုင်းကို ဖျက်သိမ်းလိုက်သည့်အခါတွင် ကျိုတိုမြို့တွင် ဓာတ်ရထားလိုင်း (tram) များအားလုံးကို ရပ်နားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.weblio.jp/content/%E4%BA%AC%E9%83%BD%E5%B8%82%E9%9B%BB%E8%A5%BF%E5%A4%A7%E8%B7%AF%E7%B7%9A|title=京都市電西大路線とは - Weblio辞書|website=www.weblio.jp|access-date=2019-02-04}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၁ ခုနှစ်အထိ ဘူတာကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်ခဲ့ပြီး ဘတ်စကားမှတ်တိုင်နှင့် ချိတ်ဆက်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ရထားလမ်းကို လမ်းကြောင်းနှစ်ခုနေရာတွင် လမ်းကြောင်းတစ်ခုတည်းအဖြစ် အစားထိုးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-04-11 |title=嵐電北野白梅町駅がリニューアル 白梅モチーフ、バス停と一体化｜社会｜地域のニュース｜京都新聞 |url=https://www.kyoto-np.co.jp/articles/536205 |access-date=2024-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210411225225/https://www.kyoto-np.co.jp/articles/536205 |archive-date=2021-04-11 }}&lt;/ref&gt;

==ရထားလိုင်းများ==

==ကပ်လျက်ဘူတာများ==

==ပတ်ဝန်းကျင်နေရာများ==

==ပြင်ပလင့်များ==

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]]
[[ကဏ္ဍ:၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]]
[[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]]
[[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]]</text>
      <sha1>pqdc0dk8lfc8yb00j8ax1q0kmwfa9sp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1028908</id>
      <parentid>1028907</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T06:29:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* ရထားလိုင်းများ */</comment>
      <origin>1028908</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7264" sha1="azfple6102pom7cfjq9hp6lm0pvyhnh" xml:space="preserve">{{Infobox station
| name = ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ
| native_name = 北野白梅町駅
| native_name_lang = ja
| type = 
| image = Kitano-Hakubaichō_Station_(01)_IMG_1968-1_20200321.jpg
| alt = 
| caption = 
| other_name = 
| address = [[Kita-ku, Kyoto|Kita-ku]], [[Kyoto]]
| country = Japan
| coordinates = {{coord|35.0274|135.7310|format=dms|display=title,inline|type:railwaystation_region:JP}}
| operator = [[Keifuku Electric Railroad]]
| line = [[Randen Kitano Line]]
| platforms = 3
| tracks = 2
| connections = 
| structure = At-grade
| code = B9
| opened = October 1, 1943 &lt;ref&gt;{{cite web| url=http://randen.keifuku.co.jp/archive/history.php| title=Randen History| language=ja| website=嵐電の歴史}}&lt;/ref&gt;
| closed = 
| former = Hakubaicho Station (白梅町駅)
| passengers = 1.2 million
| pass_year = FY2015&lt;ref name=&quot;Kyoto stats&quot;&gt;{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja}}&lt;/ref&gt;
| services = 
}}
[[File:Kitano-Hakubaichō Station (04) IMG 1974-4 20200321.jpg|thumb|ပလက်ဖောင်းများ]]

'''ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ''' (北野白梅町駅, Kitano-Hakubaichō-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[ခိတရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|ခိတရပ်ကွက်]]တွင်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်း၏ ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဘူတာတွင် ရထားလမ်းတစ်ခုသာ ရှိပြီး ခိတနိုရထားလိုင်း၏ ခရီးဆုံးဘူတာလည်း ဖြစ်သည်။

==သမိုင်းကြောင်း==
[[File:京福電車 北野白梅町駅 (4281305860).jpg|thumb|2010]]
[[File:Kitano-Hakubaicho Station (02) IMG 7789 R 20141130.JPG|thumb|Platforms (2014)]]

ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာကို ၁၉၄၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ စတင်ဖွင့်လှစ်စဉ်က ဘူတာအမည်မှာ &quot;ဟခုဘိုင်းချောဘူတာ&quot; ဖြစ်သည်။ ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်းကို စတင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite book|title=京の路面電車 駅名ものがたり|last=山谷|first=和弥|publisher=カギコウ|year=1991|isbn=|location=|pages=181}}&lt;/ref&gt; ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်းသည် တခအိုဂုချိဘူတာ (လက်ရှိ အုတနိုဘူတာ) နှင့် ခိတနိုဘူတာ (ခိတနိုတန်းမန်းဂူးအနီးတည်ရှိ၊ လက်ရှိကာလတွင် လည်ပတ်မှုမရှိတော့) အကြား ပြေးဆွဲပေးခဲ့သည်။ ကျိုတိုမြို့နိရှိအိုးဂျိရထားလိုင်းစတင်သည့်အခါတွင် ဟခုဘိုင်းချောဘူတာကို ခရီးစဉ်ပြောင်းလဲစီးနင်းသည့် ဘူတာအဖြစ် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ခိတနိုဘူတာနှင့် ဟခုဘိုင်းချောဘူတာအကြားရှိ လမ်ပိုင်းကို ပိတ်သိမ်းလိုက်သည့်အခါတွင် ဟခုဘိုင်းချောဘူတာ၏ အမည်သည် &quot;ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ&quot; ဖြစ်လာပြီး ခိတနိုရထားလိုင်း၏ ခရီးဆုံးဘူတာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် နိရှိအိုးဂျိရထားလိုင်းကို ဖျက်သိမ်းလိုက်သည့်အခါတွင် ကျိုတိုမြို့တွင် ဓာတ်ရထားလိုင်း (tram) များအားလုံးကို ရပ်နားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.weblio.jp/content/%E4%BA%AC%E9%83%BD%E5%B8%82%E9%9B%BB%E8%A5%BF%E5%A4%A7%E8%B7%AF%E7%B7%9A|title=京都市電西大路線とは - Weblio辞書|website=www.weblio.jp|access-date=2019-02-04}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၁ ခုနှစ်အထိ ဘူတာကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်ခဲ့ပြီး ဘတ်စကားမှတ်တိုင်နှင့် ချိတ်ဆက်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ရထားလမ်းကို လမ်းကြောင်းနှစ်ခုနေရာတွင် လမ်းကြောင်းတစ်ခုတည်းအဖြစ် အစားထိုးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-04-11 |title=嵐電北野白梅町駅がリニューアル 白梅モチーフ、バス停と一体化｜社会｜地域のニュース｜京都新聞 |url=https://www.kyoto-np.co.jp/articles/536205 |access-date=2024-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210411225225/https://www.kyoto-np.co.jp/articles/536205 |archive-date=2021-04-11 }}&lt;/ref&gt;

==ရထားလိုင်းများ==
ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာသည် ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်းအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ထို့အပြင် ၁၉၄၃ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၈ ခုနှစ်အထိ ကျိုတိုမြို့နိရှိအိုးဂျိဓာတ်ရထားလိုင်းအတွက်လည်း ဝန်ဆောင်မှုပေးခဲ့သည်။

==ကပ်လျက်ဘူတာများ==

==ပတ်ဝန်းကျင်နေရာများ==

==ပြင်ပလင့်များ==

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]]
[[ကဏ္ဍ:၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]]
[[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]]
[[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]]</text>
      <sha1>azfple6102pom7cfjq9hp6lm0pvyhnh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1028909</id>
      <parentid>1028908</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T06:31:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* ကပ်လျက်ဘူတာများ */</comment>
      <origin>1028909</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7927" sha1="5qlxc4wzbfd21wziaahxrxh29sukwvw" xml:space="preserve">{{Infobox station
| name = ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ
| native_name = 北野白梅町駅
| native_name_lang = ja
| type = 
| image = Kitano-Hakubaichō_Station_(01)_IMG_1968-1_20200321.jpg
| alt = 
| caption = 
| other_name = 
| address = [[Kita-ku, Kyoto|Kita-ku]], [[Kyoto]]
| country = Japan
| coordinates = {{coord|35.0274|135.7310|format=dms|display=title,inline|type:railwaystation_region:JP}}
| operator = [[Keifuku Electric Railroad]]
| line = [[Randen Kitano Line]]
| platforms = 3
| tracks = 2
| connections = 
| structure = At-grade
| code = B9
| opened = October 1, 1943 &lt;ref&gt;{{cite web| url=http://randen.keifuku.co.jp/archive/history.php| title=Randen History| language=ja| website=嵐電の歴史}}&lt;/ref&gt;
| closed = 
| former = Hakubaicho Station (白梅町駅)
| passengers = 1.2 million
| pass_year = FY2015&lt;ref name=&quot;Kyoto stats&quot;&gt;{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja}}&lt;/ref&gt;
| services = 
}}
[[File:Kitano-Hakubaichō Station (04) IMG 1974-4 20200321.jpg|thumb|ပလက်ဖောင်းများ]]

'''ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ''' (北野白梅町駅, Kitano-Hakubaichō-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[ခိတရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|ခိတရပ်ကွက်]]တွင်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်း၏ ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဘူတာတွင် ရထားလမ်းတစ်ခုသာ ရှိပြီး ခိတနိုရထားလိုင်း၏ ခရီးဆုံးဘူတာလည်း ဖြစ်သည်။

==သမိုင်းကြောင်း==
[[File:京福電車 北野白梅町駅 (4281305860).jpg|thumb|2010]]
[[File:Kitano-Hakubaicho Station (02) IMG 7789 R 20141130.JPG|thumb|Platforms (2014)]]

ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာကို ၁၉၄၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ စတင်ဖွင့်လှစ်စဉ်က ဘူတာအမည်မှာ &quot;ဟခုဘိုင်းချောဘူတာ&quot; ဖြစ်သည်။ ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်းကို စတင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite book|title=京の路面電車 駅名ものがたり|last=山谷|first=和弥|publisher=カギコウ|year=1991|isbn=|location=|pages=181}}&lt;/ref&gt; ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်းသည် တခအိုဂုချိဘူတာ (လက်ရှိ အုတနိုဘူတာ) နှင့် ခိတနိုဘူတာ (ခိတနိုတန်းမန်းဂူးအနီးတည်ရှိ၊ လက်ရှိကာလတွင် လည်ပတ်မှုမရှိတော့) အကြား ပြေးဆွဲပေးခဲ့သည်။ ကျိုတိုမြို့နိရှိအိုးဂျိရထားလိုင်းစတင်သည့်အခါတွင် ဟခုဘိုင်းချောဘူတာကို ခရီးစဉ်ပြောင်းလဲစီးနင်းသည့် ဘူတာအဖြစ် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ခိတနိုဘူတာနှင့် ဟခုဘိုင်းချောဘူတာအကြားရှိ လမ်ပိုင်းကို ပိတ်သိမ်းလိုက်သည့်အခါတွင် ဟခုဘိုင်းချောဘူတာ၏ အမည်သည် &quot;ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ&quot; ဖြစ်လာပြီး ခိတနိုရထားလိုင်း၏ ခရီးဆုံးဘူတာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် နိရှိအိုးဂျိရထားလိုင်းကို ဖျက်သိမ်းလိုက်သည့်အခါတွင် ကျိုတိုမြို့တွင် ဓာတ်ရထားလိုင်း (tram) များအားလုံးကို ရပ်နားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.weblio.jp/content/%E4%BA%AC%E9%83%BD%E5%B8%82%E9%9B%BB%E8%A5%BF%E5%A4%A7%E8%B7%AF%E7%B7%9A|title=京都市電西大路線とは - Weblio辞書|website=www.weblio.jp|access-date=2019-02-04}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၁ ခုနှစ်အထိ ဘူတာကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်ခဲ့ပြီး ဘတ်စကားမှတ်တိုင်နှင့် ချိတ်ဆက်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ရထားလမ်းကို လမ်းကြောင်းနှစ်ခုနေရာတွင် လမ်းကြောင်းတစ်ခုတည်းအဖြစ် အစားထိုးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-04-11 |title=嵐電北野白梅町駅がリニューアル 白梅モチーフ、バス停と一体化｜社会｜地域のニュース｜京都新聞 |url=https://www.kyoto-np.co.jp/articles/536205 |access-date=2024-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210411225225/https://www.kyoto-np.co.jp/articles/536205 |archive-date=2021-04-11 }}&lt;/ref&gt;

==ရထားလိုင်းများ==
ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာသည် ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်းအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ထို့အပြင် ၁၉၄၃ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၈ ခုနှစ်အထိ ကျိုတိုမြို့နိရှိအိုးဂျိဓာတ်ရထားလိုင်းအတွက်လည်း ဝန်ဆောင်မှုပေးခဲ့သည်။

==ကပ်လျက်ဘူတာများ==
{{j-railservice start}}
{{j-route|route=ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း|col=SteelBlue|f=w}}
{{j-rserv|service=-|previous=တိုးဂျင်းရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်}}
{{end}}
ဤဘူတာတွင် မနက် ၆ နာရီမှ ညနေ ၆ နာရီအထိ ဝန်ထမ်းများက ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ကျန်သည့်အချိန်များတွင် ဝန်ထမ်းများဖြင့် ဝန်ဆောင်မှုပေးခြင်း မရှိပေ။

==ပတ်ဝန်းကျင်နေရာများ==

==ပြင်ပလင့်များ==

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]]
[[ကဏ္ဍ:၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]]
[[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]]
[[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]]</text>
      <sha1>5qlxc4wzbfd21wziaahxrxh29sukwvw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1028911</id>
      <parentid>1028909</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T06:32:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* ပတ်ဝန်းကျင်နေရာများ */</comment>
      <origin>1028911</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8323" sha1="bscq4c4xd0yo5xlzdh5o0udng6ghcxh" xml:space="preserve">{{Infobox station
| name = ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ
| native_name = 北野白梅町駅
| native_name_lang = ja
| type = 
| image = Kitano-Hakubaichō_Station_(01)_IMG_1968-1_20200321.jpg
| alt = 
| caption = 
| other_name = 
| address = [[Kita-ku, Kyoto|Kita-ku]], [[Kyoto]]
| country = Japan
| coordinates = {{coord|35.0274|135.7310|format=dms|display=title,inline|type:railwaystation_region:JP}}
| operator = [[Keifuku Electric Railroad]]
| line = [[Randen Kitano Line]]
| platforms = 3
| tracks = 2
| connections = 
| structure = At-grade
| code = B9
| opened = October 1, 1943 &lt;ref&gt;{{cite web| url=http://randen.keifuku.co.jp/archive/history.php| title=Randen History| language=ja| website=嵐電の歴史}}&lt;/ref&gt;
| closed = 
| former = Hakubaicho Station (白梅町駅)
| passengers = 1.2 million
| pass_year = FY2015&lt;ref name=&quot;Kyoto stats&quot;&gt;{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja}}&lt;/ref&gt;
| services = 
}}
[[File:Kitano-Hakubaichō Station (04) IMG 1974-4 20200321.jpg|thumb|ပလက်ဖောင်းများ]]

'''ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ''' (北野白梅町駅, Kitano-Hakubaichō-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[ခိတရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|ခိတရပ်ကွက်]]တွင်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်း၏ ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဘူတာတွင် ရထားလမ်းတစ်ခုသာ ရှိပြီး ခိတနိုရထားလိုင်း၏ ခရီးဆုံးဘူတာလည်း ဖြစ်သည်။

==သမိုင်းကြောင်း==
[[File:京福電車 北野白梅町駅 (4281305860).jpg|thumb|2010]]
[[File:Kitano-Hakubaicho Station (02) IMG 7789 R 20141130.JPG|thumb|Platforms (2014)]]

ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာကို ၁၉၄၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ စတင်ဖွင့်လှစ်စဉ်က ဘူတာအမည်မှာ &quot;ဟခုဘိုင်းချောဘူတာ&quot; ဖြစ်သည်။ ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်းကို စတင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite book|title=京の路面電車 駅名ものがたり|last=山谷|first=和弥|publisher=カギコウ|year=1991|isbn=|location=|pages=181}}&lt;/ref&gt; ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်းသည် တခအိုဂုချိဘူတာ (လက်ရှိ အုတနိုဘူတာ) နှင့် ခိတနိုဘူတာ (ခိတနိုတန်းမန်းဂူးအနီးတည်ရှိ၊ လက်ရှိကာလတွင် လည်ပတ်မှုမရှိတော့) အကြား ပြေးဆွဲပေးခဲ့သည်။ ကျိုတိုမြို့နိရှိအိုးဂျိရထားလိုင်းစတင်သည့်အခါတွင် ဟခုဘိုင်းချောဘူတာကို ခရီးစဉ်ပြောင်းလဲစီးနင်းသည့် ဘူတာအဖြစ် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ခိတနိုဘူတာနှင့် ဟခုဘိုင်းချောဘူတာအကြားရှိ လမ်ပိုင်းကို ပိတ်သိမ်းလိုက်သည့်အခါတွင် ဟခုဘိုင်းချောဘူတာ၏ အမည်သည် &quot;ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ&quot; ဖြစ်လာပြီး ခိတနိုရထားလိုင်း၏ ခရီးဆုံးဘူတာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် နိရှိအိုးဂျိရထားလိုင်းကို ဖျက်သိမ်းလိုက်သည့်အခါတွင် ကျိုတိုမြို့တွင် ဓာတ်ရထားလိုင်း (tram) များအားလုံးကို ရပ်နားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.weblio.jp/content/%E4%BA%AC%E9%83%BD%E5%B8%82%E9%9B%BB%E8%A5%BF%E5%A4%A7%E8%B7%AF%E7%B7%9A|title=京都市電西大路線とは - Weblio辞書|website=www.weblio.jp|access-date=2019-02-04}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၁ ခုနှစ်အထိ ဘူတာကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်ခဲ့ပြီး ဘတ်စကားမှတ်တိုင်နှင့် ချိတ်ဆက်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ရထားလမ်းကို လမ်းကြောင်းနှစ်ခုနေရာတွင် လမ်းကြောင်းတစ်ခုတည်းအဖြစ် အစားထိုးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-04-11 |title=嵐電北野白梅町駅がリニューアル 白梅モチーフ、バス停と一体化｜社会｜地域のニュース｜京都新聞 |url=https://www.kyoto-np.co.jp/articles/536205 |access-date=2024-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210411225225/https://www.kyoto-np.co.jp/articles/536205 |archive-date=2021-04-11 }}&lt;/ref&gt;

==ရထားလိုင်းများ==
ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာသည် ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်းအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ထို့အပြင် ၁၉၄၃ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၈ ခုနှစ်အထိ ကျိုတိုမြို့နိရှိအိုးဂျိဓာတ်ရထားလိုင်းအတွက်လည်း ဝန်ဆောင်မှုပေးခဲ့သည်။

==ကပ်လျက်ဘူတာများ==
{{j-railservice start}}
{{j-route|route=ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း|col=SteelBlue|f=w}}
{{j-rserv|service=-|previous=တိုးဂျင်းရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်}}
{{end}}
ဤဘူတာတွင် မနက် ၆ နာရီမှ ညနေ ၆ နာရီအထိ ဝန်ထမ်းများက ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ကျန်သည့်အချိန်များတွင် ဝန်ထမ်းများဖြင့် ဝန်ဆောင်မှုပေးခြင်း မရှိပေ။

==ပတ်ဝန်းကျင်နေရာများ==
* [[ခိတနိုတန်းမန်းဂူး]]
* [[ဟိရနိုနတ်ကျောင်း]]
*ရှိခိချိနတ်ကျောင်း (ဝရတန်းဂျင်း)
*တိုင်းရှောဂွန်းဟချိနတ်ကျောင်း
*ရခုဆဲအလယ်တန်းနှင့် အထက်တန်းကျောင်း

==ပြင်ပလင့်များ==

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]]
[[ကဏ္ဍ:၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]]
[[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]]
[[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]]</text>
      <sha1>bscq4c4xd0yo5xlzdh5o0udng6ghcxh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1028912</id>
      <parentid>1028911</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T06:34:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* ပြင်ပလင့်များ */</comment>
      <origin>1028912</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8491" sha1="lcwrrhv3sogp4ojtfo2te4g08k71txe" xml:space="preserve">{{Infobox station
| name = ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ
| native_name = 北野白梅町駅
| native_name_lang = ja
| type = 
| image = Kitano-Hakubaichō_Station_(01)_IMG_1968-1_20200321.jpg
| alt = 
| caption = 
| other_name = 
| address = [[Kita-ku, Kyoto|Kita-ku]], [[Kyoto]]
| country = Japan
| coordinates = {{coord|35.0274|135.7310|format=dms|display=title,inline|type:railwaystation_region:JP}}
| operator = [[Keifuku Electric Railroad]]
| line = [[Randen Kitano Line]]
| platforms = 3
| tracks = 2
| connections = 
| structure = At-grade
| code = B9
| opened = October 1, 1943 &lt;ref&gt;{{cite web| url=http://randen.keifuku.co.jp/archive/history.php| title=Randen History| language=ja| website=嵐電の歴史}}&lt;/ref&gt;
| closed = 
| former = Hakubaicho Station (白梅町駅)
| passengers = 1.2 million
| pass_year = FY2015&lt;ref name=&quot;Kyoto stats&quot;&gt;{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja}}&lt;/ref&gt;
| services = 
}}
[[File:Kitano-Hakubaichō Station (04) IMG 1974-4 20200321.jpg|thumb|ပလက်ဖောင်းများ]]

'''ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ''' (北野白梅町駅, Kitano-Hakubaichō-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[ခိတရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|ခိတရပ်ကွက်]]တွင်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်း၏ ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဘူတာတွင် ရထားလမ်းတစ်ခုသာ ရှိပြီး ခိတနိုရထားလိုင်း၏ ခရီးဆုံးဘူတာလည်း ဖြစ်သည်။

==သမိုင်းကြောင်း==
[[File:京福電車 北野白梅町駅 (4281305860).jpg|thumb|2010]]
[[File:Kitano-Hakubaicho Station (02) IMG 7789 R 20141130.JPG|thumb|Platforms (2014)]]

ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာကို ၁၉၄၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ စတင်ဖွင့်လှစ်စဉ်က ဘူတာအမည်မှာ &quot;ဟခုဘိုင်းချောဘူတာ&quot; ဖြစ်သည်။ ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်းကို စတင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite book|title=京の路面電車 駅名ものがたり|last=山谷|first=和弥|publisher=カギコウ|year=1991|isbn=|location=|pages=181}}&lt;/ref&gt; ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်းသည် တခအိုဂုချိဘူတာ (လက်ရှိ အုတနိုဘူတာ) နှင့် ခိတနိုဘူတာ (ခိတနိုတန်းမန်းဂူးအနီးတည်ရှိ၊ လက်ရှိကာလတွင် လည်ပတ်မှုမရှိတော့) အကြား ပြေးဆွဲပေးခဲ့သည်။ ကျိုတိုမြို့နိရှိအိုးဂျိရထားလိုင်းစတင်သည့်အခါတွင် ဟခုဘိုင်းချောဘူတာကို ခရီးစဉ်ပြောင်းလဲစီးနင်းသည့် ဘူတာအဖြစ် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ခိတနိုဘူတာနှင့် ဟခုဘိုင်းချောဘူတာအကြားရှိ လမ်ပိုင်းကို ပိတ်သိမ်းလိုက်သည့်အခါတွင် ဟခုဘိုင်းချောဘူတာ၏ အမည်သည် &quot;ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ&quot; ဖြစ်လာပြီး ခိတနိုရထားလိုင်း၏ ခရီးဆုံးဘူတာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် နိရှိအိုးဂျိရထားလိုင်းကို ဖျက်သိမ်းလိုက်သည့်အခါတွင် ကျိုတိုမြို့တွင် ဓာတ်ရထားလိုင်း (tram) များအားလုံးကို ရပ်နားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.weblio.jp/content/%E4%BA%AC%E9%83%BD%E5%B8%82%E9%9B%BB%E8%A5%BF%E5%A4%A7%E8%B7%AF%E7%B7%9A|title=京都市電西大路線とは - Weblio辞書|website=www.weblio.jp|access-date=2019-02-04}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၁ ခုနှစ်အထိ ဘူတာကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်ခဲ့ပြီး ဘတ်စကားမှတ်တိုင်နှင့် ချိတ်ဆက်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ရထားလမ်းကို လမ်းကြောင်းနှစ်ခုနေရာတွင် လမ်းကြောင်းတစ်ခုတည်းအဖြစ် အစားထိုးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-04-11 |title=嵐電北野白梅町駅がリニューアル 白梅モチーフ、バス停と一体化｜社会｜地域のニュース｜京都新聞 |url=https://www.kyoto-np.co.jp/articles/536205 |access-date=2024-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210411225225/https://www.kyoto-np.co.jp/articles/536205 |archive-date=2021-04-11 }}&lt;/ref&gt;

==ရထားလိုင်းများ==
ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာသည် ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်းအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ထို့အပြင် ၁၉၄၃ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၈ ခုနှစ်အထိ ကျိုတိုမြို့နိရှိအိုးဂျိဓာတ်ရထားလိုင်းအတွက်လည်း ဝန်ဆောင်မှုပေးခဲ့သည်။

==ကပ်လျက်ဘူတာများ==
{{j-railservice start}}
{{j-route|route=ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း|col=SteelBlue|f=w}}
{{j-rserv|service=-|previous=တိုးဂျင်းရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်}}
{{end}}
ဤဘူတာတွင် မနက် ၆ နာရီမှ ညနေ ၆ နာရီအထိ ဝန်ထမ်းများက ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ကျန်သည့်အချိန်များတွင် ဝန်ထမ်းများဖြင့် ဝန်ဆောင်မှုပေးခြင်း မရှိပေ။

==ပတ်ဝန်းကျင်နေရာများ==
* [[ခိတနိုတန်းမန်းဂူး]]
* [[ဟိရနိုနတ်ကျောင်း]]
*ရှိခိချိနတ်ကျောင်း (ဝရတန်းဂျင်း)
*တိုင်းရှောဂွန်းဟချိနတ်ကျောင်း
*ရခုဆဲအလယ်တန်းနှင့် အထက်တန်းကျောင်း

==ပြင်ပလင့်များ==
{{commons category|Kitano-Hakubaichō Station}}
* [https://www.keifuku.co.jp/randen_timetable.php Randen Timetable] - Keifuku Electric Railroad

{{Randen Kitano Line}}

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]]
[[ကဏ္ဍ:၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]]
[[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]]
[[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]]</text>
      <sha1>lcwrrhv3sogp4ojtfo2te4g08k71txe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1028913</id>
      <parentid>1028912</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T06:35:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* ကပ်လျက်ဘူတာများ */</comment>
      <origin>1028913</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8595" sha1="3y8uyr1t7ls17pm4o3ke00wjflko7w1" xml:space="preserve">{{Infobox station
| name = ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ
| native_name = 北野白梅町駅
| native_name_lang = ja
| type = 
| image = Kitano-Hakubaichō_Station_(01)_IMG_1968-1_20200321.jpg
| alt = 
| caption = 
| other_name = 
| address = [[Kita-ku, Kyoto|Kita-ku]], [[Kyoto]]
| country = Japan
| coordinates = {{coord|35.0274|135.7310|format=dms|display=title,inline|type:railwaystation_region:JP}}
| operator = [[Keifuku Electric Railroad]]
| line = [[Randen Kitano Line]]
| platforms = 3
| tracks = 2
| connections = 
| structure = At-grade
| code = B9
| opened = October 1, 1943 &lt;ref&gt;{{cite web| url=http://randen.keifuku.co.jp/archive/history.php| title=Randen History| language=ja| website=嵐電の歴史}}&lt;/ref&gt;
| closed = 
| former = Hakubaicho Station (白梅町駅)
| passengers = 1.2 million
| pass_year = FY2015&lt;ref name=&quot;Kyoto stats&quot;&gt;{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja}}&lt;/ref&gt;
| services = 
}}
[[File:Kitano-Hakubaichō Station (04) IMG 1974-4 20200321.jpg|thumb|ပလက်ဖောင်းများ]]

'''ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ''' (北野白梅町駅, Kitano-Hakubaichō-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[ခိတရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|ခိတရပ်ကွက်]]တွင်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်း၏ ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဘူတာတွင် ရထားလမ်းတစ်ခုသာ ရှိပြီး ခိတနိုရထားလိုင်း၏ ခရီးဆုံးဘူတာလည်း ဖြစ်သည်။

==သမိုင်းကြောင်း==
[[File:京福電車 北野白梅町駅 (4281305860).jpg|thumb|2010]]
[[File:Kitano-Hakubaicho Station (02) IMG 7789 R 20141130.JPG|thumb|Platforms (2014)]]

ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာကို ၁၉၄၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ စတင်ဖွင့်လှစ်စဉ်က ဘူတာအမည်မှာ &quot;ဟခုဘိုင်းချောဘူတာ&quot; ဖြစ်သည်။ ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်းကို စတင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite book|title=京の路面電車 駅名ものがたり|last=山谷|first=和弥|publisher=カギコウ|year=1991|isbn=|location=|pages=181}}&lt;/ref&gt; ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်းသည် တခအိုဂုချိဘူတာ (လက်ရှိ အုတနိုဘူတာ) နှင့် ခိတနိုဘူတာ (ခိတနိုတန်းမန်းဂူးအနီးတည်ရှိ၊ လက်ရှိကာလတွင် လည်ပတ်မှုမရှိတော့) အကြား ပြေးဆွဲပေးခဲ့သည်။ ကျိုတိုမြို့နိရှိအိုးဂျိရထားလိုင်းစတင်သည့်အခါတွင် ဟခုဘိုင်းချောဘူတာကို ခရီးစဉ်ပြောင်းလဲစီးနင်းသည့် ဘူတာအဖြစ် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ခိတနိုဘူတာနှင့် ဟခုဘိုင်းချောဘူတာအကြားရှိ လမ်ပိုင်းကို ပိတ်သိမ်းလိုက်သည့်အခါတွင် ဟခုဘိုင်းချောဘူတာ၏ အမည်သည် &quot;ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ&quot; ဖြစ်လာပြီး ခိတနိုရထားလိုင်း၏ ခရီးဆုံးဘူတာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် နိရှိအိုးဂျိရထားလိုင်းကို ဖျက်သိမ်းလိုက်သည့်အခါတွင် ကျိုတိုမြို့တွင် ဓာတ်ရထားလိုင်း (tram) များအားလုံးကို ရပ်နားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.weblio.jp/content/%E4%BA%AC%E9%83%BD%E5%B8%82%E9%9B%BB%E8%A5%BF%E5%A4%A7%E8%B7%AF%E7%B7%9A|title=京都市電西大路線とは - Weblio辞書|website=www.weblio.jp|access-date=2019-02-04}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၁ ခုနှစ်အထိ ဘူတာကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်ခဲ့ပြီး ဘတ်စကားမှတ်တိုင်နှင့် ချိတ်ဆက်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ရထားလမ်းကို လမ်းကြောင်းနှစ်ခုနေရာတွင် လမ်းကြောင်းတစ်ခုတည်းအဖြစ် အစားထိုးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-04-11 |title=嵐電北野白梅町駅がリニューアル 白梅モチーフ、バス停と一体化｜社会｜地域のニュース｜京都新聞 |url=https://www.kyoto-np.co.jp/articles/536205 |access-date=2024-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210411225225/https://www.kyoto-np.co.jp/articles/536205 |archive-date=2021-04-11 }}&lt;/ref&gt;

==ရထားလိုင်းများ==
ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာသည် ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်းအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ထို့အပြင် ၁၉၄၃ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၈ ခုနှစ်အထိ ကျိုတိုမြို့နိရှိအိုးဂျိဓာတ်ရထားလိုင်းအတွက်လည်း ဝန်ဆောင်မှုပေးခဲ့သည်။

==ကပ်လျက်ဘူတာများ==
{{j-railservice start}}
{{j-route|route=ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း|col=SteelBlue|f=w}}
{{j-rserv|service=-|previous=[[တိုးဂျင်းရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်ဘူတာ|တိုးဂျင်းရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်]]}}
{{end}}
ဤဘူတာတွင် မနက် ၆ နာရီမှ ညနေ ၆ နာရီအထိ ဝန်ထမ်းများက ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ကျန်သည့်အချိန်များတွင် ဝန်ထမ်းများဖြင့် ဝန်ဆောင်မှုပေးခြင်း မရှိပေ။

==ပတ်ဝန်းကျင်နေရာများ==
* [[ခိတနိုတန်းမန်းဂူး]]
* [[ဟိရနိုနတ်ကျောင်း]]
*ရှိခိချိနတ်ကျောင်း (ဝရတန်းဂျင်း)
*တိုင်းရှောဂွန်းဟချိနတ်ကျောင်း
*ရခုဆဲအလယ်တန်းနှင့် အထက်တန်းကျောင်း

==ပြင်ပလင့်များ==
{{commons category|Kitano-Hakubaichō Station}}
* [https://www.keifuku.co.jp/randen_timetable.php Randen Timetable] - Keifuku Electric Railroad

{{Randen Kitano Line}}

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]]
[[ကဏ္ဍ:၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]]
[[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]]
[[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]]</text>
      <sha1>3y8uyr1t7ls17pm4o3ke00wjflko7w1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မုခ်ဝ:လက်ရှိဖြစ်ရပ်များ/၂၀၂၆ မေ ၁</title>
    <ns>100</ns>
    <id>285088</id>
    <revision>
      <id>1028886</id>
      <parentid>1028829</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T02:38:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Salai Rungtoi</username>
        <id>22844</id>
      </contributor>
      <origin>1028886</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2010" sha1="eablicksgfffi9z46cooamyc75lsxgs" xml:space="preserve">{{Current events|year=2026|month=05|day=01|content=

&lt;!-- All news items below this line --&gt;
'''လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခများနှင့် တိုက်ခိုက်မှုများ'''
*[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]
**[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]
***[[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]] (KIA) နှင့် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF) ပူးပေါင်းတပ်များက သိမ်းပိုက်ထားခဲ့သည့် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[အင်းတော်မြို့]]အား ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်ကြောင်း စစ်တပ်က သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/c1k279vw387t (BBC)]
**[[ကျင်ဒွေးတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု]]
***ချင်းပြည်နယ်၊ [[ကန်ပက်လက်မြို့နယ်|ကန်ပက်လက်မြို့နယ်၊]] [[ကျင်ဒွေးမြို့]]ကို စစ်တပ်က လေကြောင်းမှ နှစ်ရက်ဆက်ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ရာ ဒေသခံ ၁၁ ဦးသေဆုံးခဲ့ကြောင်း ချင်းပြည်သူ့အစည်းအရုံး/တပ်မတော် ထုတ်ပြောသည်။ [https://bur.mizzima.com/2026/05/01/89122 (Mizzima)]


&lt;!-- All news items above this line --&gt;}}</text>
      <sha1>eablicksgfffi9z46cooamyc75lsxgs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1028895</id>
      <parentid>1028886</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T03:58:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Salai Rungtoi</username>
        <id>22844</id>
      </contributor>
      <origin>1028895</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3161" sha1="d3cwm9p7fj4ufwm6qd6t0xfp6c92g8g" xml:space="preserve">{{Current events|year=2026|month=05|day=01|content=

&lt;!-- All news items below this line --&gt;
'''လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခများနှင့် တိုက်ခိုက်မှုများ'''
*[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]
**[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]
***[[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]] (KIA) နှင့် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF) ပူးပေါင်းတပ်များက သိမ်းပိုက်ထားခဲ့သည့် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[အင်းတော်မြို့]]အား ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်ကြောင်း စစ်တပ်က သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/c1k279vw387t (BBC)]
**[[ကျင်ဒွေးတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု]]
***ချင်းပြည်နယ်၊ [[ကန်ပက်လက်မြို့နယ်|ကန်ပက်လက်မြို့နယ်၊]] [[ကျင်ဒွေးမြို့]]ကို စစ်တပ်က လေကြောင်းမှ နှစ်ရက်ဆက်ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ရာ ဒေသခံ ၁၁ ဦးသေဆုံးခဲ့ကြောင်း ချင်းပြည်သူ့အစည်းအရုံး/တပ်မတော် ထုတ်ပြောသည်။ [https://bur.mizzima.com/2026/05/01/89122 (Mizzima)]

'''ဥပဒေနှင့် ရာဇဝတ်မှု'''
*ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း) [[တန့်ယန်းမြို့နယ်]]တွင် တရားမဝင် အွန်လိုင်းလောင်းကစား လုပ်ကိုင်နေစဉ် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့၏ ရှာဖွေဖမ်းဆီးခြင်းကို ခံရ၍ တရုတ်နိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ထွက်ပြေးနေသော ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်ပိုင်း)၊ [[ကွန်ဟိန်းမြို့နယ်]]၊ [[ကာလိမြို့|ကာလိမြို့၊]] ဝမ်မိုင်ကျေးရွာအနီး [[သံလွင်မြစ်]]ကူးတို့ဆိပ်၌ တရားမဝင် ဝင်ရောက်နေသည့် တရုတ်နိုင်ငံသား အမျိုးသား ၄၃ ဦးကို ဖမ်းဆီးရမိသည်။ [https://www.moi.gov.mm/news/82327(MOI)]

&lt;!-- All news items above this line --&gt;}}</text>
      <sha1>d3cwm9p7fj4ufwm6qd6t0xfp6c92g8g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1028896</id>
      <parentid>1028895</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T04:04:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Salai Rungtoi</username>
        <id>22844</id>
      </contributor>
      <origin>1028896</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3161" sha1="23xr6bj74800hxty9cxut7h78i9w3rv" xml:space="preserve">{{Current events|year=2026|month=05|day=01|content=

&lt;!-- All news items below this line --&gt;
'''လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခများနှင့် တိုက်ခိုက်မှုများ'''
*[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]
**[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]
***[[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]] (KIA) နှင့် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF) ပူးပေါင်းတပ်များက သိမ်းပိုက်ထားခဲ့သည့် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[အင်းတော်မြို့]]အား ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်ကြောင်း စစ်တပ်က သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/c1k279vw387t (BBC)]
**[[ကျင်ဒွေးတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု]]
***ချင်းပြည်နယ်၊ [[ကန်ပက်လက်မြို့နယ်|ကန်ပက်လက်မြို့နယ်၊]] [[ကျင်ဒွေးမြို့]]ကို စစ်တပ်က လေကြောင်းမှ နှစ်ရက်ဆက်ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ရာ ဒေသခံ ၁၁ ဦးသေဆုံးခဲ့ကြောင်း ချင်းပြည်သူ့အစည်းအရုံး/တပ်မတော် ထုတ်ပြောသည်။ [https://bur.mizzima.com/2026/05/01/89122 (Mizzima)]

'''ဥပဒေနှင့် ရာဇဝတ်မှု'''
*ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း) [[တန့်ယန်းမြို့နယ်]]တွင် တရားမဝင် အွန်လိုင်းလောင်းကစား လုပ်ကိုင်နေစဉ် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့၏ ရှာဖွေဖမ်းဆီးခြင်းကို ခံရ၍ တရုတ်နိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ထွက်ပြေးနေသော တရားမဝင် ဝင်ရောက်နေသည့် တရုတ်နိုင်ငံသား အမျိုးသား ၄၃ ဦးကို ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်ပိုင်း)၊ [[ကွန်ဟိန်းမြို့နယ်]]၊ [[ကာလိမြို့|ကာလိမြို့၊]] ဝမ်မိုင်ကျေးရွာအနီး [[သံလွင်မြစ်]]ကူးတို့ဆိပ်၌ ဖမ်းဆီးရမိသည်။ [https://www.moi.gov.mm/news/82327(MOI)]

&lt;!-- All news items above this line --&gt;}}</text>
      <sha1>23xr6bj74800hxty9cxut7h78i9w3rv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1028943</id>
      <parentid>1028896</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T08:26:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Salai Rungtoi</username>
        <id>22844</id>
      </contributor>
      <origin>1028943</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3232" sha1="dczx9ed6r2dz8cgfi1t2dbsvmlz2t4i" xml:space="preserve">{{Current events|year=2026|month=05|day=01|content=

&lt;!-- All news items below this line --&gt;
'''လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခများနှင့် တိုက်ခိုက်မှုများ'''
*[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]
**[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]
***[[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]] (KIA) နှင့် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF) ပူးပေါင်းတပ်များက သိမ်းပိုက်ထားခဲ့သည့် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[အင်းတော်မြို့]]အား ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်ကြောင်း စစ်တပ်က သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/c1k279vw387t (BBC)]
**[[ကျင်ဒွေးတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု]]
***ချင်းပြည်နယ်၊ [[ကန်ပက်လက်မြို့နယ်|ကန်ပက်လက်မြို့နယ်၊]] [[ကျင်ဒွေးမြို့]]ကို စစ်တပ်က လေကြောင်းမှ နှစ်ရက်ဆက်ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ရာ ဒေသခံ ၁၁ ဦးသေဆုံးခဲ့ကြောင်း ချင်းပြည်သူ့အစည်းအရုံး/တပ်မတော် ထုတ်ပြောသည်။ [https://bur.mizzima.com/2026/05/01/89122 (Mizzima)]

'''ဥပဒေနှင့် ရာဇဝတ်မှု'''
*[[လိမ်လည်မှု ဂိုဏ်းစခန်း]]
**ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း) [[တန့်ယန်းမြို့နယ်]]တွင် တရားမဝင် အွန်လိုင်းလောင်းကစား လုပ်ကိုင်နေစဉ် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့၏ ရှာဖွေဖမ်းဆီးခြင်းကို ခံရ၍ တရုတ်နိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ထွက်ပြေးနေသော တရားမဝင် ဝင်ရောက်နေသည့် တရုတ်နိုင်ငံသား အမျိုးသား ၄၃ ဦးကို ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်ပိုင်း)၊ [[ကွန်ဟိန်းမြို့နယ်]]၊ [[ကာလိမြို့|ကာလိမြို့၊]] ဝမ်မိုင်ကျေးရွာအနီး [[သံလွင်မြစ်]]ကူးတို့ဆိပ်၌ ဖမ်းဆီးရမိသည်။ [https://www.moi.gov.mm/news/82327(MOI)]

&lt;!-- All news items above this line --&gt;}}</text>
      <sha1>dczx9ed6r2dz8cgfi1t2dbsvmlz2t4i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အပိုလို</title>
    <ns>0</ns>
    <id>285096</id>
    <revision>
      <id>1028889</id>
      <parentid>1028817</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T03:40:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ninjastrikers</username>
        <id>22896</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[အာပိုလွန်]] စာမျက်နှာကို [[အပိုလို]] သို့ Ninjastrikersက ရွှေ့ခဲ့သည်: same usage as other existing articles</comment>
      <origin>1028817</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4182" sha1="pyb2rkityxhpeyzs802h6w1759nyl4r" xml:space="preserve">{{Infobox deity
| type = Greek
| name = အာပိုလွန်
| native_name = Ἀπόλλων
| native_name_lang = grc
| image = Apollo_of_the_Belvedere.jpg
| caption = အာပိုလွန် နတ်ဘုရား၏ ရုပ်တု
| abodes = [[အိုလံပတ်တောင်]]
| symbol = [[စောင်း]] (Lyre)၊ လောရယ်သစ်ခက်၊ လေးနှင့်မြား
| parents = [[ဇု]] နှင့် လီတို
| siblings = [[အာတဲမိ]] (အမြွှာအစ်မ)
| children = အက်စကော်ပီးယပ်စ်၊ အော်ဖီးယပ်စ်
| roman_equivalent = Apollo
}}

'''အာပိုလွန်''' ({{lang-grc|Ἀπόλλων}}, ''Apollon'') သည် [[ဂရိဒဏ္ဍာရီ]]လာ အိုလံပတ် (၁၂) ပါးတွင် ပါဝင်သော အရေးပါသည့် နတ်ဘုရားတစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အလင်း၊ နေ၊ ဂီတ၊ ကဗျာ၊ အနာဂတ်ဟောပြောခြင်း၊ မြားပစ်ခြင်း နှင့် ဆေးပညာတို့ကို အစိုးရသည်။&lt;ref name=&quot;Britannica&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/Apollo-Greek-mythology |title=Apollo - Greek Mythology |publisher=Encyclopædia Britannica}}&lt;/ref&gt;

== မွေးဖွားခြင်း ==
အာပိုလွန်သည် နတ်မင်းကြီး [[ဇု]] နှင့် နတ်သမီး လီတို တို့၏ သားတော်ဖြစ်ကာ [[အာတဲမိ]]၏ အမြွှာမောင် ဖြစ်သည်။ ဟီရာနတ်သမီး၏ ကျိန်စာကြောင့် ၎င်း၏မိခင်သည် ကုန်းပေါ်တွင် မွေးဖွားခွင့်မရဘဲ ဒဲလော့စ် (Delos) ကျွန်းပေါ်တွင် မွေးဖွားခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite book |last=Hesiod |title=Theogony |year=c. 700 BC}}&lt;/ref&gt;

== စွမ်းဆောင်ချက်များနှင့် သင်္ကေတများ ==
အာပိုလွန်သည် ဒဲလ်ဖီ (Delphi) ရှိ နဂါးကြီး ပိုင်သွန် (Python) ကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး ထိုအရပ်တွင် သူ၏ နာမည်ကျော် နတ်ကွန်းကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏ အဓိက အထိမ်းအမှတ်များမှာ-
* '''ရွှေရောင်စောင်း (Lyre):''' အနုပညာနှင့် ဂီတကို ကိုယ်စားပြုသည်။
* '''လောရယ်သစ်ခက် (Laurel wreath):''' အောင်မြင်မှု၏ ပြယုဒ်ဖြစ်ကာ အာပိုလွန်အား ရည်စူး၍ ပြုလုပ်သော ပိုင်သီယန်အားကစားပွဲ (Pythian Games) တွင် အောင်နိုင်သူများကို ဆုအဖြစ် ပေးအပ်သည်။

== အနုပညာတွင် သရုပ်ဖော်ခြင်း ==
အာပိုလွန်ကို အမြဲတမ်း မုတ်ဆိတ်မပါဘဲ အလွန်ချောမောလှပသည့် လူငယ်အသွင်ဖြင့် သရုပ်ဖော်လေ့ရှိသည်။ ၎င်းသည် ကျိုးကြောင်းဆင်ခြင်မှုနှင့် တည်ငြိမ်မှု (Apollonian) တို့၏ ပြယုဒ်ဖြစ်သည်။

== ကိုးကားချက်များ ==
{{reflist}}

== ပြင်ပလင့်ခ်များ ==
* [https://www.theoi.com/Olympios/Apollon.html Theoi Project: Apollon]

[[Category:ဂရိနတ်ဘုရားများ]]
[[Category:အိုလံပတ်နတ်ဘုရားများ]]</text>
      <sha1>pyb2rkityxhpeyzs802h6w1759nyl4r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1028892</id>
      <parentid>1028889</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T03:46:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ninjastrikers</username>
        <id>22896</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1028892</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4836" sha1="048e2yg5zf0fb6m6ms4nb1s22z1iea4" xml:space="preserve">{{Infobox deity
| type = ဂရိ
| name = အပိုလို
| image = Italy-3104 - Apollo (5378415112).jpg
| alt = 
| caption = 
| member_of = [[အိုလံပတ်တောင်နတ်ဘုရား ၁၂ ပါး]]
| abode = [[အိုလံပတ်တောင် (ဂရိ)|အိုလံပတ်တောင်]]
| symbol =  [[စောင်း]] (Lyre)၊ လောရယ်သစ်ခက်၊ လေးနှင့်မြား
| tree = [[Laurus nobilis|laurel]], [[cypress]]
| animals = Raven, [[swan]], [[wolf]]
| birth_place = [[Delos]]
| parents = [[ဇုစ်]] နှင့် လီတို
| siblings = [[အာတဲမိ]] (အမြွှာအစ်မ)
| mount = A chariot drawn by swans
| planet = [[နေ]]&lt;br /&gt;[[မာကျူရီဂြိုဟ်|မာကျူရီ]]&lt;ref name=&quot;:merc&quot;&gt;{{cite book | page = [https://books.google.com/books?id=GnrAVhVZ3wMC&amp;pg=PA75 75] | title = The Planet Observer's Handbook | first1 = Fred W. | last1 = Price | publisher = [[Cambridge University Press]] | date = 1994 | isbn = 0-521-78981-8 | location = New York City, New York | url = https://books.google.com/books?id=GnrAVhVZ3wMC}}&lt;/ref&gt; (antiquity)
| equivalent4_type = Celtic
| equivalent4 = [[Grannus]]
}}
'''အပိုလို''' ({{lang-grc|Ἀπόλλων}}, ''Apollon'') သည် [[ဂရိဒဏ္ဍာရီ]]လာ [[အိုလံပတ်တောင်နတ်ဘုရား ၁၂ ပါး|အိုလံပတ် (၁၂) ပါး]]တွင် ပါဝင်သော အရေးပါသည့် နတ်ဘုရားတစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အလင်း၊ နေ၊ ဂီတ၊ ကဗျာ၊ အနာဂတ်ဟောပြောခြင်း၊ မြားပစ်ခြင်း နှင့် ဆေးပညာတို့ကို အစိုးရသည်။&lt;ref name=&quot;Britannica&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/Apollo-Greek-mythology |title=Apollo - Greek Mythology |publisher=Encyclopædia Britannica}}&lt;/ref&gt;

== မွေးဖွားခြင်း ==
အာပိုလွန်သည် နတ်မင်းကြီး [[ဇု]] နှင့် နတ်သမီး လီတို တို့၏ သားတော်ဖြစ်ကာ [[အာတဲမိ]]၏ အမြွှာမောင် ဖြစ်သည်။ ဟီရာနတ်သမီး၏ ကျိန်စာကြောင့် ၎င်း၏မိခင်သည် ကုန်းပေါ်တွင် မွေးဖွားခွင့်မရဘဲ ဒဲလော့စ် (Delos) ကျွန်းပေါ်တွင် မွေးဖွားခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite book |last=Hesiod |title=Theogony |year=c. 700 BC}}&lt;/ref&gt;

== စွမ်းဆောင်ချက်များနှင့် သင်္ကေတများ ==
အာပိုလွန်သည် ဒဲလ်ဖီ (Delphi) ရှိ နဂါးကြီး ပိုင်သွန် (Python) ကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး ထိုအရပ်တွင် သူ၏ နာမည်ကျော် နတ်ကွန်းကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏ အဓိက အထိမ်းအမှတ်များမှာ-
* '''ရွှေရောင်စောင်း (Lyre):''' အနုပညာနှင့် ဂီတကို ကိုယ်စားပြုသည်။
* '''လောရယ်သစ်ခက် (Laurel wreath):''' အောင်မြင်မှု၏ ပြယုဒ်ဖြစ်ကာ အာပိုလွန်အား ရည်စူး၍ ပြုလုပ်သော ပိုင်သီယန်အားကစားပွဲ (Pythian Games) တွင် အောင်နိုင်သူများကို ဆုအဖြစ် ပေးအပ်သည်။

== အနုပညာတွင် သရုပ်ဖော်ခြင်း ==
အာပိုလွန်ကို အမြဲတမ်း မုတ်ဆိတ်မပါဘဲ အလွန်ချောမောလှပသည့် လူငယ်အသွင်ဖြင့် သရုပ်ဖော်လေ့ရှိသည်။ ၎င်းသည် ကျိုးကြောင်းဆင်ခြင်မှုနှင့် တည်ငြိမ်မှု (Apollonian) တို့၏ ပြယုဒ်ဖြစ်သည်။

== ကိုးကားချက်များ ==
{{reflist}}

== ပြင်ပလင့်ခ်များ ==
* [https://www.theoi.com/Olympios/Apollon.html Theoi Project: Apollon]

[[Category:ဂရိနတ်ဘုရားများ]]
[[Category:အိုလံပတ်နတ်ဘုရားများ]]</text>
      <sha1>048e2yg5zf0fb6m6ms4nb1s22z1iea4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MyatBoy</title>
    <ns>3</ns>
    <id>285102</id>
    <revision>
      <id>1028846</id>
      <timestamp>2026-05-01T12:41:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1028846</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8519" sha1="hzwlmh0rm18ip08n1fthoe5jbsk4ory" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် MyatBoy ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၂:၄၁၊ ၁ မေ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>hzwlmh0rm18ip08n1fthoe5jbsk4ory</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Avdeevsky2013</title>
    <ns>3</ns>
    <id>285103</id>
    <revision>
      <id>1028849</id>
      <timestamp>2026-05-01T13:41:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1028849</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8525" sha1="2lbs0kkyk8x82arkpawj8vpj049ygja" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Avdeevsky2013 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၃:၄၁၊ ၁ မေ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>2lbs0kkyk8x82arkpawj8vpj049ygja</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Excellentk04</title>
    <ns>3</ns>
    <id>285104</id>
    <revision>
      <id>1028850</id>
      <timestamp>2026-05-01T13:41:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1028850</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8524" sha1="b71s26nz66t437nnlpcwunqhaj9h5pm" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Excellentk04 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၃:၄၁၊ ၁ မေ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>b71s26nz66t437nnlpcwunqhaj9h5pm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:AirplaneExpertise</title>
    <ns>3</ns>
    <id>285105</id>
    <revision>
      <id>1028851</id>
      <timestamp>2026-05-01T14:41:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1028851</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8529" sha1="7am069v4i60t76n9p2nv18xb18w3iz1" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် AirplaneExpertise ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၄:၄၁၊ ၁ မေ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>7am069v4i60t76n9p2nv18xb18w3iz1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တင်ညွန့်၊ ဦး၊ အလုပ်သမား ဝန်ကြီး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>285106</id>
    <redirect title="တင်ညွန့် (ဝန်ကြီး)" />
    <revision>
      <id>1028855</id>
      <timestamp>2026-05-01T15:08:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <comment>[[တင်ညွန့်၊ ဦး၊ အလုပ်သမား ဝန်ကြီး]] စာမျက်နှာကို [[တင်ညွန့် (ဝန်ကြီး)]] သို့ Zawzawaungthwinက ရွှေ့ခဲ့သည်: မလိုအပ်သော စကားဘညှပ်၊ သံတူကြောင်းကွဲများ ဖယ်ရှားခြင်း</comment>
      <origin>1028855</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62" sha1="odbyfe8ca5trx912ycf0r80jop01gqf" xml:space="preserve">#REDIRECT [[တင်ညွန့် (ဝန်ကြီး)]]</text>
      <sha1>odbyfe8ca5trx912ycf0r80jop01gqf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တင်ညွန့် (သံတူကြောင်းကွဲ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>285107</id>
    <revision>
      <id>1028856</id>
      <timestamp>2026-05-01T15:14:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <comment>'''တင်ညွန့်''' အမည်ရှိသော လူပုဂ္ဂိုလ်များမှာ</comment>
      <origin>1028856</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="636" sha1="2yjq22ckctg8y6awislx17u335bryjx" xml:space="preserve">'''တင်ညွန့်''' အမည်ရှိသော လူပုဂ္ဂိုလ်များမှာ 
* [[တင်ညွန့် (ဝန်ကြီး)|တင်ညွန့် (ဝန်ကြီး)]] - မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဆဌမမြောက် [[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန|အလုပ်သမားဝန်ကြီး]]
* [[တင်ညွန့်|တင်ညွန့်]] - [[အမျိုးသား စာပေဆု|အမျိုးသားစာပေဆု]]ရ စာရေးဆရာ

{{သံတူကြောင်းကွဲ}}</text>
      <sha1>2yjq22ckctg8y6awislx17u335bryjx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-26480-04</title>
    <ns>3</ns>
    <id>285108</id>
    <revision>
      <id>1028859</id>
      <timestamp>2026-05-01T16:42:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1028859</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8531" sha1="81vqv1el2bzgn564qktn4aydee5tiem" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &amp;#126;2026-26480-04 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၆:၄၂၊ ၁ မေ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>81vqv1el2bzgn564qktn4aydee5tiem</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Basnormand</title>
    <ns>3</ns>
    <id>285109</id>
    <revision>
      <id>1028860</id>
      <timestamp>2026-05-01T16:42:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1028860</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8522" sha1="5cr25bpasqjbhk1q3ihxs72hfvmcllb" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Basnormand ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၆:၄၂၊ ၁ မေ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>5cr25bpasqjbhk1q3ihxs72hfvmcllb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MouseBouncePounce</title>
    <ns>3</ns>
    <id>285110</id>
    <revision>
      <id>1028861</id>
      <timestamp>2026-05-01T16:42:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1028861</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8529" sha1="oskobb44gdtc3d5sntrkf5j2m120c44" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် MouseBouncePounce ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၆:၄၂၊ ၁ မေ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>oskobb44gdtc3d5sntrkf5j2m120c44</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကျင်ဒွေးတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု</title>
    <ns>0</ns>
    <id>285111</id>
    <revision>
      <id>1028862</id>
      <timestamp>2026-05-01T17:22:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <comment>ကျင်ဒွေးတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ချင်းပြည်နယ်၊ ကန်ပက်လက်မြို့နယ်၊ ကျင်ဒွေးမြို့အနီးရှိ မုန်းချောင်းကူးတံတား (ကျင်ဒွေးတံတား) ပြုပြင်ရေးလုပ်ငန်းခွင်ကို စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည့်</comment>
      <origin>1028862</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11676" sha1="oqi9g3hsonvbb6ki1thvqv8lzndhq1r" xml:space="preserve">{{Infobox civilian attack
| title        = ကျင်ဒွေးတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု
| location     = [[ကျင်ဒွေးမြို့]]၊ [[ကန်ပက်လက်မြို့နယ်]]၊ [[မင်းတပ်ခရိုင်]]၊ [[ချင်းပြည်နယ်]]
| date         = ၂၉ ဧပြီ ၂၀၂၆
| partof       = [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]]
| coordinates  = {{coord|20.839167|93.970278|display=inline,title}}
| map          = {{Location map | Myanmar | lat=20.839167 | long=93.970278 | label=ကျင်ဒွေးတံတား | caption=| width=250}}
| map_caption  = ကျင်ဒွေးတံတား တည်နေရာ
| fatalities   = ၉ ဦး
| injuries     = ၃ ဦး
| perpetrators = [[ဖိုင်:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|23px]] [[တပ်မတော် (လေ)]]
| notes        = {{Bulleted list
|၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် ချင်းညီနောင်နှင့် မဟာမိတ်တပ်များ သိမ်းပိုက်ထားသည့် ကျင်ဒွေးမြို့ရှိ မုန်းချောင်းကူးတံတားအား အရပ်သားများ ကိုယ်ထူကိုယ်ထစနစ်ဖြင့် ပြုပြင်နေစဉ် စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
|တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် တံတားပြုပြင်ရေးလုပ်ငန်းခွင်ရှိ အရပ်သား ၉ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး JCB စက်ကြီး တစ်စီးအပါအဝင် ယာဉ်ယန္တရားများ ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့သည်။
}}
}}
{{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}}

'''ကျင်ဒွေးတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ [[ကန်ပက်လက်မြို့နယ်]]၊ [[ကျင်ဒွေးမြို့]]အနီးရှိ မုန်းချောင်းကူးတံတား (ကျင်ဒွေးတံတား) ပြုပြင်ရေးလုပ်ငန်းခွင်ကို စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် တံတားပြုပြင်နေသည့် အရပ်သားပြည်သူ ၉ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၃ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Htwe |first=Lway |date=2026-05-01 |title=ကျင်ဒွေးမြို့ကို စစ်ကောင်စီက လေကြောင်း တိုက်ခိုက်ပြီး အရပ်သား ၉ ဦးထက်မနည်း သေဆုံး |url=https://shwepheemyay.org/%E1%80%9C%E1%80%B0%E1%80%B7%E1%80%A1%E1%80%81%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8/military-council-airstrikes-kill-at-least-9-civilians-in-kyandwe/ |access-date=2026-05-01 |website=Shwe Phee Myay |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== နောက်ခံအကြောင်းအရင်း ==
{{main|ကျင်ဒွေးတိုက်ပွဲ}}
ကျင်ဒွေးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲသည် [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ [[ကန်ပက်လက်မြို့နယ်]]၊ ကျင်ဒွေးမြို့ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းများကို [[ချင်းညီနောင်]] အဖွဲ့က [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) နှင့် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF) တို့၏ အကူအညီဖြင့် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် စတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ထိုးစစ်ကို ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၇ ရက်နေ့တွင် အရှိန်မြှင့်တင်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၉ ရက်နေ့ ညပိုင်းတွင် တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ကျင်ဒွေးမြို့ကို အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-04-30 |title=ကျင်ဒွေးမြို့ကို သိမ်းပိုက်လိုက်ကြောင်း ချင်းတော်လှန်ရေးအဖွဲ့တွေ ပြော |url=https://www.rfa.org/burmese/news/chin-revolutionary-seized-jindwe-04302024052308.html |access-date=2026-05-01 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-04-24 |title=ကျင်ဒွေးမြို့ကို AA အကူအညီနဲ့ မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲဆင်နွှဲနေကြောင်း ချင်းတော်လှန်ရေးအဖွဲ့တွေပြော |url=https://www.rfa.org/burmese/news/kyindwe-04242024001322.html |access-date=2026-05-01 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;

မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ အောင်မြင်ပြီး နှစ်နှစ်အကြာ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် (မြို့သိမ်း နှစ်ပတ်လည်နေ့) ဒေသခံများက လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ပြန်လည်ကောင်းမွန်စေရန် မုန်းချောင်းကူးတံတား (ကျင်ဒွေးတံတား) ကို ကိုယ်ထူကိုယ်ထစနစ်ဖြင့် ပြုပြင်နေစဉ်အတွင်း စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ဆက်လက်၍ ဒုတိယနေ့ ဧပြီ ၃၀ရက်နေ့တွင် ယင်းနေရာကိုပင် ထပ်မံတိုက်ခိုက်ရာ အမျိုးသားနှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ခင်ရီရီဇော် |date=2026-04-29 |title=ကန်ပက်လက်တွင် စစ်တပ် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်၊ ပြည်သူ ၈ ဦးသေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/74288/ |access-date=2026-05-01 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== ဖြစ်စဉ် ==
၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၉ ရက်၊ နံနက် ၁၀ နာရီ ၁၅ မိနစ်ဝန်းကျင်တွင် စစ်ကောင်စီတပ်၏ ဂျက်လေယာဉ်များက ကျင်ဒွေးမြို့နှင့် ကပ်လျက်ရှိ မုန်းချောင်းကို ဖြတ်ကူးထားသည့် ကျင်ဒွေးတံတားကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဒေသခံပြည်သူများသည် တံတားအား လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ပြန်လည်ကောင်းမွန်စေရန်အတွက် ကိုယ်ထူကိုယ်ထစနစ်ဖြင့် ထိန်းသိမ်းပြုပြင်နေကြခြင်းဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ကျင်ဒွေးမြို့ကို အာဏာသိမ်းစစ်တပ် နှစ်ရက်ဆက်ဗုံးကြဲ၍ ဒေသခံ ၁၁ ဦး သေဆုံး |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/69f4633fb4daf456625111a7 |access-date=2026-05-01 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}&lt;/ref&gt;

== သေဆုံးသူများ ==
ချင်းပြည်သူ့အစည်းအရုံး/ချင်းပြည်သူ့တပ်မတော် (CPU/CPA) ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၉ ရက်နေ့ ကျင်ဒွေးတံတား လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှုအတွင်း သေဆုံးခဲ့သည့် အပြစ်မဲ့ အရပ်သားပြည်သူ (၉) ဦး၏ စာရင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=LuduNwayOo |date=2026-04-30 |title=ကျင်ဒွေးမြို့ကို စစ်တပ်ဗုံးကြဲလို့ တံတားလုပ်သား ၉ဦးသေဆုံး |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2026/05/01/155774/ |access-date=2026-05-01 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot; 
|- 
! စဉ် !! အမည် !! အသက် !! မှတ်ချက် 
|- 
| ၁ || ဦးထိန်လင်း || ၃၇ နှစ် || သေဆုံး 
|- 
| ၂ || ဦးသောင်းဖေ || ၃၀ နှစ် || သေဆုံး 
|- 
| ၃ || ဦးပြည့်ဖြိုးအောင် || ၅၅ နှစ် || သေဆုံး 
|- 
| ၄ || ဒေါ်မထွေး || ၅၀ နှစ် || သေဆုံး 
|- 
| ၅ || ဦးမောင်လုံး || ၄၄ နှစ် || သေဆုံး 
|- 
| ၆ || ဦးဌေးအောင် || ၃၇ နှစ် || သေဆုံး 
|- 
| ၇ || ဦးခင်အောင် || ၃၈ နှစ် || သေဆုံး 
|- 
| ၈ || ဦးကွီးထုံ || ၃၇ နှစ် || သေဆုံး 
|- 
| ၉ || ဦးပြည့်ဖြိုးအောင် || ၃၇ နှစ် || သေဆုံး 
|}

== အခြားဖတ်ရှုရန် ==
* [[ချင်း စစ်မြေပြင်|ချင်းစစ်မြေပြင်]]
* [[အူးဟူချောင်းတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု]] ([[ကရင်ပြည်နယ်]])


== ကိုးကား ==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]]
[[ကဏ္ဍ:ချင်းပြည်နယ်]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]</text>
      <sha1>oqi9g3hsonvbb6ki1thvqv8lzndhq1r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1028864</id>
      <parentid>1028862</parentid>
      <timestamp>2026-05-01T17:25:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ချင်းစစ်မြေပြင် ၏ အစိတ်အပိုင်း</comment>
      <origin>1028864</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11789" sha1="n8m7aepaobrw7ul9t21f7i0trykst05" xml:space="preserve">{{Infobox civilian attack
| title        = ကျင်ဒွေးတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု
| location     = [[ကျင်ဒွေးမြို့]]၊ [[ကန်ပက်လက်မြို့နယ်]]၊ [[မင်းတပ်ခရိုင်]]၊ [[ချင်းပြည်နယ်]]
| date         = ၂၉ ဧပြီ ၂၀၂၆
| partof       = [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] နှင့် [[ချင်း စစ်မြေပြင်|ချင်းစစ်မြေပြင်]]
| coordinates  = {{coord|20.839167|93.970278|display=inline,title}}
| map          = {{Location map | Myanmar | lat=20.839167 | long=93.970278 | label=ကျင်ဒွေးတံတား | caption=| width=250}}
| map_caption  = ကျင်ဒွေးတံတား တည်နေရာ
| fatalities   = ၉ ဦး
| injuries     = ၃ ဦး
| perpetrators = [[ဖိုင်:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|23px]] [[တပ်မတော် (လေ)]]
| notes        = {{Bulleted list
|၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် ချင်းညီနောင်နှင့် မဟာမိတ်တပ်များ သိမ်းပိုက်ထားသည့် ကျင်ဒွေးမြို့ရှိ မုန်းချောင်းကူးတံတားအား အရပ်သားများ ကိုယ်ထူကိုယ်ထစနစ်ဖြင့် ပြုပြင်နေစဉ် စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
|တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် တံတားပြုပြင်ရေးလုပ်ငန်းခွင်ရှိ အရပ်သား ၉ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး JCB စက်ကြီး တစ်စီးအပါအဝင် ယာဉ်ယန္တရားများ ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့သည်။
}}
}}
{{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}}

'''ကျင်ဒွေးတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ [[ကန်ပက်လက်မြို့နယ်]]၊ [[ကျင်ဒွေးမြို့]]အနီးရှိ မုန်းချောင်းကူးတံတား (ကျင်ဒွေးတံတား) ပြုပြင်ရေးလုပ်ငန်းခွင်ကို စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် တံတားပြုပြင်နေသည့် အရပ်သားပြည်သူ ၉ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၃ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Htwe |first=Lway |date=2026-05-01 |title=ကျင်ဒွေးမြို့ကို စစ်ကောင်စီက လေကြောင်း တိုက်ခိုက်ပြီး အရပ်သား ၉ ဦးထက်မနည်း သေဆုံး |url=https://shwepheemyay.org/%E1%80%9C%E1%80%B0%E1%80%B7%E1%80%A1%E1%80%81%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8/military-council-airstrikes-kill-at-least-9-civilians-in-kyandwe/ |access-date=2026-05-01 |website=Shwe Phee Myay |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== နောက်ခံအကြောင်းအရင်း ==
{{main|ကျင်ဒွေးတိုက်ပွဲ}}
ကျင်ဒွေးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲသည် [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ [[ကန်ပက်လက်မြို့နယ်]]၊ ကျင်ဒွေးမြို့ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းများကို [[ချင်းညီနောင်]] အဖွဲ့က [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) နှင့် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF) တို့၏ အကူအညီဖြင့် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် စတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ထိုးစစ်ကို ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၇ ရက်နေ့တွင် အရှိန်မြှင့်တင်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၉ ရက်နေ့ ညပိုင်းတွင် တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ကျင်ဒွေးမြို့ကို အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-04-30 |title=ကျင်ဒွေးမြို့ကို သိမ်းပိုက်လိုက်ကြောင်း ချင်းတော်လှန်ရေးအဖွဲ့တွေ ပြော |url=https://www.rfa.org/burmese/news/chin-revolutionary-seized-jindwe-04302024052308.html |access-date=2026-05-01 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-04-24 |title=ကျင်ဒွေးမြို့ကို AA အကူအညီနဲ့ မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲဆင်နွှဲနေကြောင်း ချင်းတော်လှန်ရေးအဖွဲ့တွေပြော |url=https://www.rfa.org/burmese/news/kyindwe-04242024001322.html |access-date=2026-05-01 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;

မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ အောင်မြင်ပြီး နှစ်နှစ်အကြာ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် (မြို့သိမ်း နှစ်ပတ်လည်နေ့) ဒေသခံများက လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ပြန်လည်ကောင်းမွန်စေရန် မုန်းချောင်းကူးတံတား (ကျင်ဒွေးတံတား) ကို ကိုယ်ထူကိုယ်ထစနစ်ဖြင့် ပြုပြင်နေစဉ်အတွင်း စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ဆက်လက်၍ ဒုတိယနေ့ ဧပြီ ၃၀ရက်နေ့တွင် ယင်းနေရာကိုပင် ထပ်မံတိုက်ခိုက်ရာ အမျိုးသားနှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ခင်ရီရီဇော် |date=2026-04-29 |title=ကန်ပက်လက်တွင် စစ်တပ် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်၊ ပြည်သူ ၈ ဦးသေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/74288/ |access-date=2026-05-01 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== ဖြစ်စဉ် ==
၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၉ ရက်၊ နံနက် ၁၀ နာရီ ၁၅ မိနစ်ဝန်းကျင်တွင် စစ်ကောင်စီတပ်၏ ဂျက်လေယာဉ်များက ကျင်ဒွေးမြို့နှင့် ကပ်လျက်ရှိ မုန်းချောင်းကို ဖြတ်ကူးထားသည့် ကျင်ဒွေးတံတားကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဒေသခံပြည်သူများသည် တံတားအား လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ပြန်လည်ကောင်းမွန်စေရန်အတွက် ကိုယ်ထူကိုယ်ထစနစ်ဖြင့် ထိန်းသိမ်းပြုပြင်နေကြခြင်းဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ကျင်ဒွေးမြို့ကို အာဏာသိမ်းစစ်တပ် နှစ်ရက်ဆက်ဗုံးကြဲ၍ ဒေသခံ ၁၁ ဦး သေဆုံး |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/69f4633fb4daf456625111a7 |access-date=2026-05-01 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}&lt;/ref&gt;

== သေဆုံးသူများ ==
ချင်းပြည်သူ့အစည်းအရုံး/ချင်းပြည်သူ့တပ်မတော် (CPU/CPA) ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၉ ရက်နေ့ ကျင်ဒွေးတံတား လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှုအတွင်း သေဆုံးခဲ့သည့် အပြစ်မဲ့ အရပ်သားပြည်သူ (၉) ဦး၏ စာရင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=LuduNwayOo |date=2026-04-30 |title=ကျင်ဒွေးမြို့ကို စစ်တပ်ဗုံးကြဲလို့ တံတားလုပ်သား ၉ဦးသေဆုံး |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2026/05/01/155774/ |access-date=2026-05-01 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot; 
|- 
! စဉ် !! အမည် !! အသက် !! မှတ်ချက် 
|- 
| ၁ || ဦးထိန်လင်း || ၃၇ နှစ် || သေဆုံး 
|- 
| ၂ || ဦးသောင်းဖေ || ၃၀ နှစ် || သေဆုံး 
|- 
| ၃ || ဦးပြည့်ဖြိုးအောင် || ၅၅ နှစ် || သေဆုံး 
|- 
| ၄ || ဒေါ်မထွေး || ၅၀ နှစ် || သေဆုံး 
|- 
| ၅ || ဦးမောင်လုံး || ၄၄ နှစ် || သေဆုံး 
|- 
| ၆ || ဦးဌေးအောင် || ၃၇ နှစ် || သေဆုံး 
|- 
| ၇ || ဦးခင်အောင် || ၃၈ နှစ် || သေဆုံး 
|- 
| ၈ || ဦးကွီးထုံ || ၃၇ နှစ် || သေဆုံး 
|- 
| ၉ || ဦးပြည့်ဖြိုးအောင် || ၃၇ နှစ် || သေဆုံး 
|}

== အခြားဖတ်ရှုရန် ==
* [[ချင်း စစ်မြေပြင်|ချင်းစစ်မြေပြင်]]
* [[အူးဟူချောင်းတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု]] ([[ကရင်ပြည်နယ်]])


== ကိုးကား ==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]]
[[ကဏ္ဍ:ချင်းပြည်နယ်]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]</text>
      <sha1>n8m7aepaobrw7ul9t21f7i0trykst05</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-26595-87</title>
    <ns>3</ns>
    <id>285112</id>
    <revision>
      <id>1028869</id>
      <timestamp>2026-05-01T18:42:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1028869</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8531" sha1="io4hocxjr3tn5soo3igx76o25nb1qtk" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &amp;#126;2026-26595-87 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၈:၄၂၊ ၁ မေ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>io4hocxjr3tn5soo3igx76o25nb1qtk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:PyaeSoneAung261192</title>
    <ns>3</ns>
    <id>285113</id>
    <revision>
      <id>1028870</id>
      <timestamp>2026-05-01T18:42:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1028870</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8530" sha1="tj01rabmehc9ief1r4tw1dsw4lbyc4p" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် PyaeSoneAung261192 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၈:၄၂၊ ၁ မေ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>tj01rabmehc9ief1r4tw1dsw4lbyc4p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Thyghgu8rhtbu98ghrug98h</title>
    <ns>3</ns>
    <id>285114</id>
    <revision>
      <id>1028871</id>
      <timestamp>2026-05-01T19:43:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1028871</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8535" sha1="nll7c8vehum8tm2hv0hzy6x2y9so2iw" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Thyghgu8rhtbu98ghrug98h ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၉:၄၃၊ ၁ မေ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>nll7c8vehum8tm2hv0hzy6x2y9so2iw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Notcoolguy</title>
    <ns>3</ns>
    <id>285115</id>
    <revision>
      <id>1028872</id>
      <timestamp>2026-05-01T21:43:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1028872</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8522" sha1="lc22h808dhf58wq27kabflpsv9no2gy" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Notcoolguy ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၂၁:၄၃၊ ၁ မေ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>lc22h808dhf58wq27kabflpsv9no2gy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Asssdfg</title>
    <ns>3</ns>
    <id>285116</id>
    <revision>
      <id>1028873</id>
      <timestamp>2026-05-02T01:44:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1028873</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8519" sha1="j10ovtvjr7jc0rrqb67oinagphla4g1" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Asssdfg ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၀၁:၄၄၊ ၂ မေ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>j10ovtvjr7jc0rrqb67oinagphla4g1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Xiongxiong250</title>
    <ns>3</ns>
    <id>285117</id>
    <revision>
      <id>1028874</id>
      <timestamp>2026-05-02T01:44:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1028874</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8525" sha1="n1gv199ej0qtj5q0t4ccs9agne4el1k" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Xiongxiong250 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၀၁:၄၄၊ ၂ မေ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>n1gv199ej0qtj5q0t4ccs9agne4el1k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မုခ်ဝ:လက်ရှိဖြစ်ရပ်များ/၂၀၂၆ မေ ၂</title>
    <ns>100</ns>
    <id>285118</id>
    <revision>
      <id>1028884</id>
      <timestamp>2026-05-02T02:37:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Salai Rungtoi</username>
        <id>22844</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;{{Current events|year=2026|month=05|day=02|content=  &lt;!-- All news items below this line --&gt;    &lt;!-- All news items above this line --&gt;}}&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1028884</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="137" sha1="2feoajk6sn3dasid5406y9lmyez9arx" xml:space="preserve">{{Current events|year=2026|month=05|day=02|content=

&lt;!-- All news items below this line --&gt;


&lt;!-- All news items above this line --&gt;}}</text>
      <sha1>2feoajk6sn3dasid5406y9lmyez9arx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-26595-88</title>
    <ns>3</ns>
    <id>285119</id>
    <revision>
      <id>1028887</id>
      <timestamp>2026-05-02T02:44:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1028887</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8531" sha1="nbb821dq8la0a10u57jyh6ch2z3tf7m" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &amp;#126;2026-26595-88 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၀၂:၄၄၊ ၂ မေ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>nbb821dq8la0a10u57jyh6ch2z3tf7m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အာပိုလွန်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>285120</id>
    <redirect title="အပိုလို" />
    <revision>
      <id>1028890</id>
      <timestamp>2026-05-02T03:40:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ninjastrikers</username>
        <id>22896</id>
      </contributor>
      <comment>[[အာပိုလွန်]] စာမျက်နှာကို [[အပိုလို]] သို့ Ninjastrikersက ရွှေ့ခဲ့သည်: same usage as other existing articles</comment>
      <origin>1028890</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="hfgxygug5g9m23srri46pen99bdtnz0" xml:space="preserve">#REDIRECT [[အပိုလို]]</text>
      <sha1>hfgxygug5g9m23srri46pen99bdtnz0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:SacrLmrco</title>
    <ns>3</ns>
    <id>285121</id>
    <revision>
      <id>1028891</id>
      <timestamp>2026-05-02T03:44:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1028891</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8521" sha1="2r5gyix9qb8fslc0k3kg4b5ltxn0jib" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် SacrLmrco ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၀၃:၄၄၊ ၂ မေ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>2r5gyix9qb8fslc0k3kg4b5ltxn0jib</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပြောင်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု</title>
    <ns>0</ns>
    <id>285122</id>
    <revision>
      <id>1028897</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:25:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <comment>'''ပြောင်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မင်းတုန်းမြို့နယ်]]၊ [[ပြောင်းရွာ၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်|ပြောင်းရွာ]]ရှိ ကုန်စည်ရောင်းဝယ်ရေးဂိတ်ကို [[တပ်မတော် (လေ)|တပ်မတော်(လေ)]]မှ လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်</comment>
      <origin>1028897</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9810" sha1="n4kry6b3ndv556v1f3ewp0m0l5wt8sv" xml:space="preserve">{{Infobox civilian attack
| title        = ပြောင်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု
| location     = [[ပြောင်းရွာ၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်|ပြောင်းရွာ]] ကားဂိတ်၊ [[မင်းတုန်းမြို့နယ်]]၊ [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]
| date         = ၁ မတ် ၂၀၂၆
| partof       = [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] နှင့် [[အညာ စစ်မြေပြင်]]
| coordinates  = {{coord|19.366667|94.750000|display=inline,title}}
| map          = {{Location map | Myanmar | lat=19.366667 | long=94.750000 | label=ပြောင်းရွာ | caption=| width=250}}
| map_caption  = ပြောင်းရွာ တည်နေရာ (ရခိုင်-မကွေးအစပ်)
| fatalities   = ၂၆ ဦး
| injuries     = ၂၀ ဦးခန့်
| perpetrators = [[ဖိုင်:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|23px]] [[တပ်မတော် (လေ)]] (မကွေးလေတပ်စခန်း)
| notes        = {{Bulleted list
|ရခိုင်ပြည်နယ်နှင့် မကွေးတိုင်းအစပ်ရှိ ကုန်စည်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရာ ပြောင်းရွာကားဂိတ်အား  [[တပ်မတော် (လေ)|တပ်မတော်(လေ)]] လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။
|သေဆုံးသူများတွင် ရခိုင်ပြည်နယ် စည်ပင်သာယာရေးဝန်ကြီးဟောင်း ဦးဝင်းမြင့်၏ ဖခင်ဖြစ်သူ ပါဝင်ခဲ့သည်။
|တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းမရှိဘဲ အရပ်သားများရှိရာ နေရာကို ပေါင် ၃၀၀ ဗုံးများဖြင့် ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
}}
}}

'''ပြောင်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မင်းတုန်းမြို့နယ်]]၊ [[ပြောင်းရွာ၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်|ပြောင်းရွာ]]ရှိ ကုန်စည်ရောင်းဝယ်ရေးဂိတ်ကို [[တပ်မတော် (လေ)|တပ်မတော်(လေ)]]မှ လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ရခိုင်ကုန်သည်များနှင့် ဒေသခံပြည်သူ စုစုပေါင်း ၂၆ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၂၀ ဦးထက်မနည်း ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ခင်ရီရီဇော် |date=2026-03-02 |title=မင်းတုန်းမြို့အနောက်ဘက် ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ကုန်တင်ကားရပ်နားစခန်းကို ဗုံးကြဲ၊ ၂၅ ဦးသေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73008/ |access-date=2026-05-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-03-01 |title=မတ် ၁ ရက်နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်- မင်းတုန်း၊ ပြောင်းရွာကို စစ်တပ်ဗုံးကြဲမှု လူ ၂၅ ဦးသေဆုံးတယ်လို့ PDF ပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/ckg8dxxxvvwo |access-date=2026-05-02 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/748482|title=မင်းတုန်းမြို့နယ်၌ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကုန်သည်နှင့် ကားသမား ၂၅ ဦး သေဆုံး|work=DVB|access-date=၂ မေ ၂၀၂၆|date=၂ မတ် ၂၀၂၆}}&lt;/ref&gt;

== ဖြစ်စဉ် ==
၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁ ရက်၊ နံနက် ၁၁ နာရီ ၁၄ မိနစ်မှစတင်၍ [[မကွေး လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်|မကွေးလေတပ်စခန်း]]မှ တက်လာသည့် တိုက်လေယာဉ် ၂ စီးသည် ပြောင်းရွာအနီးရှိ ကုန်ကားများ ရပ်နားရာဂိတ်ကို ၈ ကြိမ်ထက်မနည်း ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ထိုသို့တိုက်ခိုက်ရာတွင် ပေါင် ၃၀၀ ဗုံးများနှင့် ဒုံးကျည်များကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဗုံးကြဲခံရသည့်နေရာသည် မင်းတုန်းမြို့မှ ရခိုင်ပြည်နယ်ဘက်သို့ ကုန်စည်စီးဆင်းရာ အဓိကနေရာဖြစ်သဖြင့် ထိုစဉ်က ရောက်ရှိနေသည့် ရခိုင်ကုန်သည်များ၊ ကားသမားများနှင့် ဒေသခံများ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ထိခိုက်သေဆုံးခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2026-03-02 |title=မင်းတုန်းမြို့နယ် ၊ပြောင်းရွာအနီးက ကုန်ကားစခန်းကိုစစ်တပ်ဗုံးကြဲသေဆုံးဒဏ်ရာရသူ၄၀ကျော် |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2026/03/02/149962/ |access-date=2026-05-02 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}&lt;/ref&gt;

== ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ ==
သရက်ခရိုင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (တပ်ရင်း ၄) ၏ အတည်ပြုချက်အရ ကနဦးတွင် သေဆုံးသူ ၂၅ ဦး (အမျိုးသား ၂၃ ဦး၊ အမျိုးသမီး ၂ ဦး) ရှိခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ဒဏ်ရာရရှိသူများထဲမှ ထပ်မံသေဆုံးသူရှိလာသဖြင့် စုစုပေါင်း ၂၆ ဦးအထိ ရှိလာခဲ့သည်။ သေဆုံးသူများထဲတွင် [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] (NLD) အစိုးရလက်ထက် [[ရခိုင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] စည်ပင်သာယာရေးဝန်ကြီးဟောင်း ဦးဝင်းမြင့်၏ ဖခင်ဖြစ်သူလည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ဦးခေါင်းနှင့် ဝမ်းဗိုက်တွင် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပြီး ဆေးရုံသို့ ပို့ဆောင်စဉ် လမ်း၌ပင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/748594|title=မင်းတုန်း၊ ပြောင်းရွာကားဂိတ် ဗုံးကြဲခံရမှု၌ ရခိုင်စည်ပင်ဝန်ကြီးဟောင်း၏ဖခင် ကွယ်လွန်|work=DVB|access-date=၂ မေ ၂၀၂၆|date=၂ မတ် ၂၀၂၆}}&lt;/ref&gt;

== ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများ ==
လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် လူသေဆုံးမှုများအပြင် ကုန်တင်ကားများ၊ကျေးရွာအတွင်းရှိ နေအိမ်များ နှင့် ဈေးဆိုင်တန်းများ မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2026/03/01/83407|title=မင်းတုန်းမြို့နယ် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွင် အရပ်သား ၂၁ ဦးသေဆုံး|work=Mizzima Burmese|access-date=၂ မေ ၂၀၂၆|date=၁ မတ် ၂၀၂၆}}&lt;/ref&gt;
== ကိုးကား ==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]]
[[ကဏ္ဍ:မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]</text>
      <sha1>n4kry6b3ndv556v1f3ewp0m0l5wt8sv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-26563-69</title>
    <ns>3</ns>
    <id>285123</id>
    <revision>
      <id>1028898</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:44:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1028898</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8531" sha1="1k9oveu4a2ncop1kqnswtsnwqagkn4c" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &amp;#126;2026-26563-69 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၀၄:၄၄၊ ၂ မေ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>1k9oveu4a2ncop1kqnswtsnwqagkn4c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:PhoneMyatMyoMin</title>
    <ns>3</ns>
    <id>285124</id>
    <revision>
      <id>1028899</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:44:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1028899</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8527" sha1="ox5800esn0xnnygrd3z7f5zqf5pbx66" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် PhoneMyatMyoMin ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၀၄:၄၄၊ ၂ မေ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>ox5800esn0xnnygrd3z7f5zqf5pbx66</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Ppler</title>
    <ns>3</ns>
    <id>285125</id>
    <revision>
      <id>1028900</id>
      <timestamp>2026-05-02T04:45:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1028900</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8517" sha1="4pna6vcm6xwrpjeljq4podjzr1b6yy1" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Ppler ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၀၄:၄၅၊ ၂ မေ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>4pna6vcm6xwrpjeljq4podjzr1b6yy1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ယိုးငူ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု</title>
    <ns>0</ns>
    <id>285126</id>
    <revision>
      <id>1028901</id>
      <timestamp>2026-05-02T05:25:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <comment>'''ယိုးငူကျေးရွာဈေးတန်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု''' သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်]]၊ [[ယိုးငူရွာ|ယိုးငူကျေးရွာ]]ရှိ ဈေးတန်းကို [[တပ်မတော် (လေ)]]က  လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်</comment>
      <origin>1028901</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18879" sha1="idp6tftbecaz4o04p9dr06ozv477asx" xml:space="preserve">{{Infobox civilian attack
| title        = ယိုးငူကျေးရွာဈေးတန်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု
| location     = [[ယိုးငူရွာ]]၊ [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်]]၊ [[စစ်တွေခရိုင်]]၊ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]
| date         = ၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆
| partof       = [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] နှင့် [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]]
| coordinates  = {{coord|20.301667|93.076389|display=inline,title}}
| map          = {{Location map | Myanmar | lat=20.301667 | long=93.076389 | label=ယိုးငူရွာ | caption=| width=250}}
| map_caption  = ယိုးငူကျေးရွာ တည်နေရာ
| fatalities   = ၂၀ ဦး
| injuries     = ၁၄ ဦး
| perpetrators = [[ဖိုင်:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|23px]] [[တပ်မတော် (လေ)]]
| notes        = {{Bulleted list
|ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်အတွင်းရှိ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းမရှိသည့် ယိုးငူကျေးရွာဈေးတန်းကို တပ်မတော်(လေ)က ဂျက်တိုက်လေယာဉ်တစ်စီးဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
|ဤဖြစ်စဉ်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် [[မြောက်ဦးဆေးရုံ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မြောက်ဦးဆေးရုံ တိုက်ခိုက်ခံရမှု]]နောက်ပိုင်း ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း အရပ်သားထိခိုက်သေဆုံးမှု အများဆုံးဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
|သေဆုံးသူများထဲတွင် အသက် ၆ နှစ်မှ ၁၀ နှစ်အတွင်း ကလေးငယ်များစွာ ပါဝင်ခဲ့သည်။
}}
}}

'''ယိုးငူကျေးရွာဈေးတန်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု''' သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်]]၊ [[ယိုးငူရွာ|ယိုးငူကျေးရွာ]]ရှိ ဈေးတန်းကို [[တပ်မတော် (လေ)]]က  လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကလေးငယ်များအပါအဝင် အရပ်သားပြည်သူ ၂၀ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၁၄ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-02-26 |title=မျက်မြင်သက်သေတွေပြောပြတဲ့ ယိုးငူကျေးရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သေဆုံးမှု |url=https://myanmar-now.org/mm/news/72964/ |access-date=2026-05-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-02-24 |title=ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်က ယိုးငူရွာစျေးတန်းကို စစ်တပ် ဗုံးကြဲခံမှု သေဆုံးသူ ၁၇ ဦးရှိတယ်လို့ AA ပြော - ၂၀၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၄ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cm21kkyny81t |access-date=2026-05-02 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2026/02/24/83011|title=
ကလေးငယ်များအပါ သေဆုံးသူ ၁၇ ဦးရှိလာသည့် ပုဏ္ဏားကျွန်း ၊ ယိုးငူရွာ ဗုံးကြဲခံရမှု (ဆက်သွယ်မေးမြန်းချက်)
|work=Mizzima Burmese|access-date=၂ မေ ၂၀၂၆|date=၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆}}&lt;/ref&gt;

== ဖြစ်စဉ် ==
၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၄ ရက်၊ နေ့လယ် ၂ နာရီကျော် တွင် တပ်မတော်(လေ) ၏ ဂျက်တိုက်လေယာဉ်တစ်စီးသည် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းမရှိသည့် ယိုးငူကျေးရွာဈေးတန်းသို့ ပြင်းအားကြီးဗုံး နှစ်လုံး ကြဲချတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဈေးအတွင်း ဈေးရောင်းဈေးဝယ်လုပ်နေသူများနှင့် စစ်ဘေးရှောင်များရှိနေသဖြင့် ထိခိုက်သေဆုံးမှု များပြားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အဆိုပါ တိုက်ခိုက်မှုအတွင်း ဈေးဆိုင်တန်းနှင့် နေအိမ် ၁၇ လုံးလည်း မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ထွန်းအောင် |first=ဖဒူ |date=2026-02-25 |title=ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့ စျေးတန်းဗုံးကြဲမှုတွင် သေဆုံးသူ ၁၇ ဦးအထိ တိုးလာ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/72899/ |access-date=2026-05-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-02-25 |title=၁၈ဦးသေဆုံးခဲ့တဲ့ ယိုးငူရွာဈေးတန်း ဗုံးကြဲခံရမှု မြေပြင်အခြေအနေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/72936/ |access-date=2026-05-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ ==
တိုက်ခိုက်မှုဖြစ်ပွားသည့်နေရာတွင်ပင် အရပ်သား ၁၇ ဦး ပွဲချင်းပြီး သေဆုံးခဲ့သည်။ ဒဏ်ရာရရှိသူများထဲမှ ဆေးကုသမှုခံယူနေစဉ်အတွင်း အသက် ၇ နှစ်အရွယ် မိန်းကလေးငယ်တစ်ဦး၊ အသက် ၄၇ နှစ်အရွယ် အမျိုးသမီးတစ်ဦးနှင့် အသက် ၈၀ အရွယ် အမျိုးသားတစ်ဦးတို့ ထပ်မံသေဆုံးခဲ့သဖြင့် စုစုပေါင်း သေဆုံးသူ ၂၀ ဦးအထိ ရှိလာခဲ့သည်။ သေဆုံးသူများထဲတွင် အသက်မပြည့်သေးသည့် ကလေးသူငယ် ၅ ဦးထက်မနည်း ပါဝင်ကြောင်း သိရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2026-02-25 |title=ပုဏ္ဏားကျွန်း ယိုးငူရွာစျေး ဗုံးကြဲခံရပြီး အရပ်သား ၁၇ ဦးသေဆုံး၊ ၁၄ ဦးဒဏ်ရာရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/02/25/myanmar-burma-armed-conflict-airstrikes-civilians-rakhine/ |access-date=2026-05-02 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ယိုးငူရွာဗုံးကြဲခံရမှု ဒဏ်ရာရသူများကို ရခိုင်လူမှုရေးအဖွဲ့သုံးခုပေါင်းပြီး ကျပ်သိန်း ၁ဝဝ ကျော် ထောက်ပံ့ |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/69a69dd8a86a84e6ba35ebfd |access-date=2026-05-02 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/748193|title=ပုဏ္ဏားကျွန်း၊ ယိုးငူရွာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု သေဆုံးသူ ၂၀ အထိရှိလာ|work=DVB|access-date=၂ မေ ၂၀၂၆|date=၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆}}&lt;/ref&gt;

== တုံ့ပြန်မှုများ ==
[[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) က အဆိုပါဖြစ်စဉ်နှင့် ပတ်သက်၍ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၄ ရက်နေ့ ညပိုင်းတွင် သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်းသည် အရပ်သားများကို ပစ်မှတ်ထားသည့် စစ်ရာဇဝတ်မှုဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပုဏ္ဏားကျွန်း ယိုးငူရွာဗုံးကြဲခံရမှု သေဆုံးသူအရပ်သား ၂ဝ ဦးအထိရှိလာ |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/699ece56a86a84e6ba056df1 |access-date=2026-05-02 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}&lt;/ref&gt;

== သေဆုံးသူစာရင်း ==
အာရက္ခတပ်တော် (AA) သည်  ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၄ ရက်  ညပိုင်းတွင်  ၎င်းနေ့ မွန်းလွဲ ၂ နာရီ ၇ မိနစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အခင်းဖြစ်ပွားရာ၌ ၁၇ ဦး သေဆုံးပြီး ၁၄ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း အောက်ပါစာရင်းကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=LuduNwayOo |date=2026-02-25 |title=ယိုးငူရွာဈေးကိုဗုံးကြဲခံရမှု​ တစ်ဦးထပ်မံ​သေဆုံးပြီး ​သေဆုံးသူ ၁၈ ဦးရှိလာ |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2026/02/26/149572/ |access-date=2026-05-02 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 95%;&quot;
|+ '''ယိုးငူကျေးရွာဈေး လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု ထိခိုက်သေဆုံးသူများစာရင်း (၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆)'''
|- style=&quot;background:#efefef; text-align:center;&quot;
! စဉ် !! အမည် !! အသက် !! ကျား/မ !! အဘအမည် !! မူလနေရပ် !! မှတ်ချက်
|-
| ၁ || ဒေါ်မသိန်းခင် || ၅၆ နှစ် || မ || ဦးကျော်ဇံဝေ || ယိုးငူကျေးရွာ || သေဆုံး
|-
| ၂ || ဒေါ်ဆန်းဆန်းဝင်း || ၃၉ နှစ် || မ || ဦးထွန်းဦးကျော် || ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့ || သေဆုံး
|-
| ၃ || ဦးဦးမြတင် || ၅၃ နှစ် || ကျား || ဦးမောင်သိန်းကျော် || ကံ့ကော်ကျွန်း (စစ်တွေ) || သေဆုံး
|-
| ၄ || ဒေါ်လှသာနု || ၅၆ နှစ် || မ || ဦးမောင်သိန်းတင် || ယိုးငူကျေးရွာ || သေဆုံး
|-
| ၅ || မောင်ပြည်ငြိမ်းစိုး || ၁၃ နှစ် || ကျား || ဦးမောင်သန်းညွှန့် || ယိုးငူကျေးရွာ || သေဆုံး
|-
| ၆ || ဦးမောင်ဝင်းကျိုင် || ၅၃ နှစ် || ကျား || ဦးခွက်ပေါက်ကေ || ယိုးငူကျေးရွာ || သေဆုံး
|-
| ၇ || ဒေါ်အေးစံလှ || ၅၁ နှစ် || မ || ဦးအောင်စံသာ || ယိုးငူကျေးရွာ || သေဆုံး
|-
| ၈ || ဒေါ်ယဉ်ယဉ်မူ || ၄၀ နှစ် || မ || ဦးမောင်သာနု || ယိုးငူကျေးရွာ || သေဆုံး
|-
| ၉ || ဒေါ်ဇင်မာအေး || ၃၆ နှစ် || မ || ဦးသာအေး || ပေါက်တောမြို့ || သေဆုံး
|-
| ၁၀ || ဦးစောတင်လှ || ၄၀ နှစ် || ကျား || ဦးစိန်အောင်ချေ || ယိုးငူကျေးရွာ || သေဆုံး
|-
| ၁၁ || မစောသဇင်မျိုး || ၁၄ နှစ် || မ || ဦးအောင်အောင် || ယိုးငူကျေးရွာ || သေဆုံး
|-
| ၁၂ || မမျိုးသက်နွယ် || ၆ နှစ် || မ || ဦးထွန်းမောင်ဝင်း || ယိုးငူကျေးရွာ || သေဆုံး
|-
| ၁၃ || ဒေါ်မပုစိန် || ၇၀ နှစ် || မ || ဦးမောင်ငယ် || ယိုးငူကျေးရွာ || သေဆုံး
|-
| ၁၄ || ဒေါ်မချေ || ၃၁ နှစ် || မ || ဦးကျော်အေးမောင် || ယိုးငူကျေးရွာ || သေဆုံး
|-
| ၁၅ || ဒေါ်စောမြယဉ် || ၅၃ နှစ် || မ || ဦးဖိုးအောင် || စံပြရပ်ကွက် (ပုဏ္ဏားကျွန်း) || သေဆုံး
|-
| ၁၆ || မအိမြတ်ဝေ || ၁၅ နှစ် || မ || ဦးဝေထွန်းယေ || ယိုးငူကျေးရွာ || သေဆုံး
|-
| ၁၇ || မောင်ခိုင်ကျော်ဌေး || ၂၇ နှစ် || ကျား || ဦးမောင်လုံးချေ || ယိုးငူကျေးရွာ || ဒဏ်ရာရ
|-
| ၁၈ || ဒေါ်နုနု || ၄၇ နှစ် || မ || ဦးကျော်မြအောင် || ယိုးငူကျေးရွာ || ဒဏ်ရာရ
|-
| ၁၉ || ဦးမောင်ဝင်းထွန်း || ၅၀ နှစ် || ကျား || ဦးမဲအောင် || အမြင့်ကျွန်းကျေးရွာ || ဒဏ်ရာရ
|-
| ၂၀ || ဦးရွှီးသာအောင် || ၅၆ နှစ် || ကျား || ဦးသာဒိုးအောင် || ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့ || ဒဏ်ရာရ
|-
| ၂၁ || ဦးမောင်မောင်မြင့် || ၅၈ နှစ် || ကျား || ဦးမောင်ရွှေလုံး || ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့ || ဒဏ်ရာရ
|-
| ၂၂ || မခိုင်စန္ဒာလင်း || ၄ နှစ် || မ || ဦးအောင်နိုင်လင်း || ယိုးငူကျေးရွာ || ဒဏ်ရာရ
|-
| ၂၃ || မမြတ်စန္ဒာစိုး || ၆ နှစ် || မ || ဦးမောင်ဌေးဝင်း || ယိုးငူကျေးရွာ || ဒဏ်ရာရ
|-
| ၂၄ || မသွယ်သွယ်ဖြိုး || ၇ နှစ် || မ || ဦးအောင်သက်ဦး || ယိုးငူကျေးရွာ || ဒဏ်ရာရ
|-
| ၂၅ || ဒေါ်ခိုင်စိုးဝေ || ၃၇ နှစ် || မ || ဦးမောင်ကြီးလှ || ကျောက်တော်မြို့ || ဒဏ်ရာရ
|-
| ၂၆ || ဒေါ်သောင်းမြစိန် || ၆၀ နှစ် || မ || ဦးအောင်ထွန်းဖြူ || ယိုးငူကျေးရွာ || ဒဏ်ရာရ
|-
| ၂၇ || ဒေါ်မအေးသိန်း || ၃၆ နှစ် || မ || - || ယိုးငူကျေးရွာ || ဒဏ်ရာရ
|-
| ၂၈ || ဒေါ်မချေကြီး || ၃၉ နှစ် || မ || - || ကျောက်ဆိပ်ကျေးရွာ || ဒဏ်ရာရ
|-
| ၂၉ || ဒေါ်အေးသိန်းမြ || ၃၆ နှစ် || မ || - || ယိုးငူကျေးရွာ || ဒဏ်ရာရ
|-
| ၃၀ || ဦးကျော်ဇင်ဝေ || ၈၀ နှစ် || ကျား || - || ယိုးငူကျေးရွာ || ဒဏ်ရာရ
|-
| ၃၁ || ဒေါ်မရွှေသန်း || ၄၃ နှစ် || မ || ဦးမောင်ထွန်းသာ || တောဖျားကန်ချောင်း || ဒဏ်ရာရ
|-
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;text-align:left; font-size: 90%;&quot; | '''မှတ်ချက်:''' အာရက္ခတပ်တော် (AA) ၏ ၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ ညပိုင်း ထုတ်ပြန်ချက်အရ ၎င်းနေ့ မွန်းလွဲ ၂ နာရီ ၇ မိနစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အခင်းဖြစ်ပွားရာ၌ ၁၇ ဦး သေဆုံးပြီး ၁၄ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။
|}

== အကိုးအကားများ ==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]]
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]</text>
      <sha1>idp6tftbecaz4o04p9dr06ozv477asx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1028902</id>
      <parentid>1028901</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T05:26:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>{{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}}</comment>
      <origin>1028902</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18925" sha1="5ch0ec5afgjmkvwcuuvurfal5hlhszn" xml:space="preserve">{{Infobox civilian attack
| title        = ယိုးငူကျေးရွာဈေးတန်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု
| location     = [[ယိုးငူရွာ]]၊ [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်]]၊ [[စစ်တွေခရိုင်]]၊ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]
| date         = ၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆
| partof       = [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] နှင့် [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]]
| coordinates  = {{coord|20.301667|93.076389|display=inline,title}}
| map          = {{Location map | Myanmar | lat=20.301667 | long=93.076389 | label=ယိုးငူရွာ | caption=| width=250}}
| map_caption  = ယိုးငူကျေးရွာ တည်နေရာ
| fatalities   = ၂၀ ဦး
| injuries     = ၁၄ ဦး
| perpetrators = [[ဖိုင်:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|23px]] [[တပ်မတော် (လေ)]]
| notes        = {{Bulleted list
|ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်အတွင်းရှိ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းမရှိသည့် ယိုးငူကျေးရွာဈေးတန်းကို တပ်မတော်(လေ)က ဂျက်တိုက်လေယာဉ်တစ်စီးဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
|ဤဖြစ်စဉ်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် [[မြောက်ဦးဆေးရုံ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မြောက်ဦးဆေးရုံ တိုက်ခိုက်ခံရမှု]]နောက်ပိုင်း ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း အရပ်သားထိခိုက်သေဆုံးမှု အများဆုံးဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
|သေဆုံးသူများထဲတွင် အသက် ၆ နှစ်မှ ၁၀ နှစ်အတွင်း ကလေးငယ်များစွာ ပါဝင်ခဲ့သည်။
}}
}}
{{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}}

'''ယိုးငူကျေးရွာဈေးတန်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု''' သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်]]၊ [[ယိုးငူရွာ|ယိုးငူကျေးရွာ]]ရှိ ဈေးတန်းကို [[တပ်မတော် (လေ)]]က  လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကလေးငယ်များအပါအဝင် အရပ်သားပြည်သူ ၂၀ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၁၄ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-02-26 |title=မျက်မြင်သက်သေတွေပြောပြတဲ့ ယိုးငူကျေးရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သေဆုံးမှု |url=https://myanmar-now.org/mm/news/72964/ |access-date=2026-05-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-02-24 |title=ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်က ယိုးငူရွာစျေးတန်းကို စစ်တပ် ဗုံးကြဲခံမှု သေဆုံးသူ ၁၇ ဦးရှိတယ်လို့ AA ပြော - ၂၀၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၄ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cm21kkyny81t |access-date=2026-05-02 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2026/02/24/83011|title=
ကလေးငယ်များအပါ သေဆုံးသူ ၁၇ ဦးရှိလာသည့် ပုဏ္ဏားကျွန်း ၊ ယိုးငူရွာ ဗုံးကြဲခံရမှု (ဆက်သွယ်မေးမြန်းချက်)
|work=Mizzima Burmese|access-date=၂ မေ ၂၀၂၆|date=၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆}}&lt;/ref&gt;

== ဖြစ်စဉ် ==
၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၄ ရက်၊ နေ့လယ် ၂ နာရီကျော် တွင် တပ်မတော်(လေ) ၏ ဂျက်တိုက်လေယာဉ်တစ်စီးသည် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းမရှိသည့် ယိုးငူကျေးရွာဈေးတန်းသို့ ပြင်းအားကြီးဗုံး နှစ်လုံး ကြဲချတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဈေးအတွင်း ဈေးရောင်းဈေးဝယ်လုပ်နေသူများနှင့် စစ်ဘေးရှောင်များရှိနေသဖြင့် ထိခိုက်သေဆုံးမှု များပြားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အဆိုပါ တိုက်ခိုက်မှုအတွင်း ဈေးဆိုင်တန်းနှင့် နေအိမ် ၁၇ လုံးလည်း မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ထွန်းအောင် |first=ဖဒူ |date=2026-02-25 |title=ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့ စျေးတန်းဗုံးကြဲမှုတွင် သေဆုံးသူ ၁၇ ဦးအထိ တိုးလာ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/72899/ |access-date=2026-05-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-02-25 |title=၁၈ဦးသေဆုံးခဲ့တဲ့ ယိုးငူရွာဈေးတန်း ဗုံးကြဲခံရမှု မြေပြင်အခြေအနေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/72936/ |access-date=2026-05-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ ==
တိုက်ခိုက်မှုဖြစ်ပွားသည့်နေရာတွင်ပင် အရပ်သား ၁၇ ဦး ပွဲချင်းပြီး သေဆုံးခဲ့သည်။ ဒဏ်ရာရရှိသူများထဲမှ ဆေးကုသမှုခံယူနေစဉ်အတွင်း အသက် ၇ နှစ်အရွယ် မိန်းကလေးငယ်တစ်ဦး၊ အသက် ၄၇ နှစ်အရွယ် အမျိုးသမီးတစ်ဦးနှင့် အသက် ၈၀ အရွယ် အမျိုးသားတစ်ဦးတို့ ထပ်မံသေဆုံးခဲ့သဖြင့် စုစုပေါင်း သေဆုံးသူ ၂၀ ဦးအထိ ရှိလာခဲ့သည်။ သေဆုံးသူများထဲတွင် အသက်မပြည့်သေးသည့် ကလေးသူငယ် ၅ ဦးထက်မနည်း ပါဝင်ကြောင်း သိရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2026-02-25 |title=ပုဏ္ဏားကျွန်း ယိုးငူရွာစျေး ဗုံးကြဲခံရပြီး အရပ်သား ၁၇ ဦးသေဆုံး၊ ၁၄ ဦးဒဏ်ရာရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/02/25/myanmar-burma-armed-conflict-airstrikes-civilians-rakhine/ |access-date=2026-05-02 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ယိုးငူရွာဗုံးကြဲခံရမှု ဒဏ်ရာရသူများကို ရခိုင်လူမှုရေးအဖွဲ့သုံးခုပေါင်းပြီး ကျပ်သိန်း ၁ဝဝ ကျော် ထောက်ပံ့ |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/69a69dd8a86a84e6ba35ebfd |access-date=2026-05-02 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/748193|title=ပုဏ္ဏားကျွန်း၊ ယိုးငူရွာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု သေဆုံးသူ ၂၀ အထိရှိလာ|work=DVB|access-date=၂ မေ ၂၀၂၆|date=၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆}}&lt;/ref&gt;

== တုံ့ပြန်မှုများ ==
[[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) က အဆိုပါဖြစ်စဉ်နှင့် ပတ်သက်၍ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၄ ရက်နေ့ ညပိုင်းတွင် သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်းသည် အရပ်သားများကို ပစ်မှတ်ထားသည့် စစ်ရာဇဝတ်မှုဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပုဏ္ဏားကျွန်း ယိုးငူရွာဗုံးကြဲခံရမှု သေဆုံးသူအရပ်သား ၂ဝ ဦးအထိရှိလာ |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/699ece56a86a84e6ba056df1 |access-date=2026-05-02 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}&lt;/ref&gt;

== သေဆုံးသူစာရင်း ==
အာရက္ခတပ်တော် (AA) သည်  ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၄ ရက်  ညပိုင်းတွင်  ၎င်းနေ့ မွန်းလွဲ ၂ နာရီ ၇ မိနစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အခင်းဖြစ်ပွားရာ၌ ၁၇ ဦး သေဆုံးပြီး ၁၄ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း အောက်ပါစာရင်းကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=LuduNwayOo |date=2026-02-25 |title=ယိုးငူရွာဈေးကိုဗုံးကြဲခံရမှု​ တစ်ဦးထပ်မံ​သေဆုံးပြီး ​သေဆုံးသူ ၁၈ ဦးရှိလာ |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2026/02/26/149572/ |access-date=2026-05-02 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 95%;&quot;
|+ '''ယိုးငူကျေးရွာဈေး လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု ထိခိုက်သေဆုံးသူများစာရင်း (၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆)'''
|- style=&quot;background:#efefef; text-align:center;&quot;
! စဉ် !! အမည် !! အသက် !! ကျား/မ !! အဘအမည် !! မူလနေရပ် !! မှတ်ချက်
|-
| ၁ || ဒေါ်မသိန်းခင် || ၅၆ နှစ် || မ || ဦးကျော်ဇံဝေ || ယိုးငူကျေးရွာ || သေဆုံး
|-
| ၂ || ဒေါ်ဆန်းဆန်းဝင်း || ၃၉ နှစ် || မ || ဦးထွန်းဦးကျော် || ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့ || သေဆုံး
|-
| ၃ || ဦးဦးမြတင် || ၅၃ နှစ် || ကျား || ဦးမောင်သိန်းကျော် || ကံ့ကော်ကျွန်း (စစ်တွေ) || သေဆုံး
|-
| ၄ || ဒေါ်လှသာနု || ၅၆ နှစ် || မ || ဦးမောင်သိန်းတင် || ယိုးငူကျေးရွာ || သေဆုံး
|-
| ၅ || မောင်ပြည်ငြိမ်းစိုး || ၁၃ နှစ် || ကျား || ဦးမောင်သန်းညွှန့် || ယိုးငူကျေးရွာ || သေဆုံး
|-
| ၆ || ဦးမောင်ဝင်းကျိုင် || ၅၃ နှစ် || ကျား || ဦးခွက်ပေါက်ကေ || ယိုးငူကျေးရွာ || သေဆုံး
|-
| ၇ || ဒေါ်အေးစံလှ || ၅၁ နှစ် || မ || ဦးအောင်စံသာ || ယိုးငူကျေးရွာ || သေဆုံး
|-
| ၈ || ဒေါ်ယဉ်ယဉ်မူ || ၄၀ နှစ် || မ || ဦးမောင်သာနု || ယိုးငူကျေးရွာ || သေဆုံး
|-
| ၉ || ဒေါ်ဇင်မာအေး || ၃၆ နှစ် || မ || ဦးသာအေး || ပေါက်တောမြို့ || သေဆုံး
|-
| ၁၀ || ဦးစောတင်လှ || ၄၀ နှစ် || ကျား || ဦးစိန်အောင်ချေ || ယိုးငူကျေးရွာ || သေဆုံး
|-
| ၁၁ || မစောသဇင်မျိုး || ၁၄ နှစ် || မ || ဦးအောင်အောင် || ယိုးငူကျေးရွာ || သေဆုံး
|-
| ၁၂ || မမျိုးသက်နွယ် || ၆ နှစ် || မ || ဦးထွန်းမောင်ဝင်း || ယိုးငူကျေးရွာ || သေဆုံး
|-
| ၁၃ || ဒေါ်မပုစိန် || ၇၀ နှစ် || မ || ဦးမောင်ငယ် || ယိုးငူကျေးရွာ || သေဆုံး
|-
| ၁၄ || ဒေါ်မချေ || ၃၁ နှစ် || မ || ဦးကျော်အေးမောင် || ယိုးငူကျေးရွာ || သေဆုံး
|-
| ၁၅ || ဒေါ်စောမြယဉ် || ၅၃ နှစ် || မ || ဦးဖိုးအောင် || စံပြရပ်ကွက် (ပုဏ္ဏားကျွန်း) || သေဆုံး
|-
| ၁၆ || မအိမြတ်ဝေ || ၁၅ နှစ် || မ || ဦးဝေထွန်းယေ || ယိုးငူကျေးရွာ || သေဆုံး
|-
| ၁၇ || မောင်ခိုင်ကျော်ဌေး || ၂၇ နှစ် || ကျား || ဦးမောင်လုံးချေ || ယိုးငူကျေးရွာ || ဒဏ်ရာရ
|-
| ၁၈ || ဒေါ်နုနု || ၄၇ နှစ် || မ || ဦးကျော်မြအောင် || ယိုးငူကျေးရွာ || ဒဏ်ရာရ
|-
| ၁၉ || ဦးမောင်ဝင်းထွန်း || ၅၀ နှစ် || ကျား || ဦးမဲအောင် || အမြင့်ကျွန်းကျေးရွာ || ဒဏ်ရာရ
|-
| ၂၀ || ဦးရွှီးသာအောင် || ၅၆ နှစ် || ကျား || ဦးသာဒိုးအောင် || ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့ || ဒဏ်ရာရ
|-
| ၂၁ || ဦးမောင်မောင်မြင့် || ၅၈ နှစ် || ကျား || ဦးမောင်ရွှေလုံး || ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့ || ဒဏ်ရာရ
|-
| ၂၂ || မခိုင်စန္ဒာလင်း || ၄ နှစ် || မ || ဦးအောင်နိုင်လင်း || ယိုးငူကျေးရွာ || ဒဏ်ရာရ
|-
| ၂၃ || မမြတ်စန္ဒာစိုး || ၆ နှစ် || မ || ဦးမောင်ဌေးဝင်း || ယိုးငူကျေးရွာ || ဒဏ်ရာရ
|-
| ၂၄ || မသွယ်သွယ်ဖြိုး || ၇ နှစ် || မ || ဦးအောင်သက်ဦး || ယိုးငူကျေးရွာ || ဒဏ်ရာရ
|-
| ၂၅ || ဒေါ်ခိုင်စိုးဝေ || ၃၇ နှစ် || မ || ဦးမောင်ကြီးလှ || ကျောက်တော်မြို့ || ဒဏ်ရာရ
|-
| ၂၆ || ဒေါ်သောင်းမြစိန် || ၆၀ နှစ် || မ || ဦးအောင်ထွန်းဖြူ || ယိုးငူကျေးရွာ || ဒဏ်ရာရ
|-
| ၂၇ || ဒေါ်မအေးသိန်း || ၃၆ နှစ် || မ || - || ယိုးငူကျေးရွာ || ဒဏ်ရာရ
|-
| ၂၈ || ဒေါ်မချေကြီး || ၃၉ နှစ် || မ || - || ကျောက်ဆိပ်ကျေးရွာ || ဒဏ်ရာရ
|-
| ၂၉ || ဒေါ်အေးသိန်းမြ || ၃၆ နှစ် || မ || - || ယိုးငူကျေးရွာ || ဒဏ်ရာရ
|-
| ၃၀ || ဦးကျော်ဇင်ဝေ || ၈၀ နှစ် || ကျား || - || ယိုးငူကျေးရွာ || ဒဏ်ရာရ
|-
| ၃၁ || ဒေါ်မရွှေသန်း || ၄၃ နှစ် || မ || ဦးမောင်ထွန်းသာ || တောဖျားကန်ချောင်း || ဒဏ်ရာရ
|-
| colspan=&quot;7&quot; style=&quot;text-align:left; font-size: 90%;&quot; | '''မှတ်ချက်:''' အာရက္ခတပ်တော် (AA) ၏ ၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ ညပိုင်း ထုတ်ပြန်ချက်အရ ၎င်းနေ့ မွန်းလွဲ ၂ နာရီ ၇ မိနစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အခင်းဖြစ်ပွားရာ၌ ၁၇ ဦး သေဆုံးပြီး ၁၄ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။
|}

== အကိုးအကားများ ==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]]
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]</text>
      <sha1>5ch0ec5afgjmkvwcuuvurfal5hlhszn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Step onto the Ferris wheel</title>
    <ns>3</ns>
    <id>285127</id>
    <revision>
      <id>1028905</id>
      <timestamp>2026-05-02T05:45:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1028905</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8538" sha1="9cpko8u9dpi30o2eol75b8i6j2pdeod" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Step onto the Ferris wheel ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၀၅:၄၅၊ ၂ မေ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>9cpko8u9dpi30o2eol75b8i6j2pdeod</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တိုးဂျိအင်းရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်ဘူတာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>285128</id>
    <revision>
      <id>1028922</id>
      <timestamp>2026-05-02T06:42:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;တိုးဂျိအင်းရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်ဘူတာ (等持院・立命館大学衣笠キャンパス前駅, Tōjiin Ritsumeikan-Daigaku-Kinugasa-Kyampasu-mae-eki) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့၊ အုခယောရပ်ကွ...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1028922</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2172" sha1="iueh62a5t2zz2u81ro0p9r44a4bq0ae" xml:space="preserve">တိုးဂျိအင်းရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်ဘူတာ (等持院・立命館大学衣笠キャンパス前駅, Tōjiin Ritsumeikan-Daigaku-Kinugasa-Kyampasu-mae-eki) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့၊ အုခယောရပ်ကွက်တွင်ရှိသည့် မီးရထားဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်းအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤဘူတာအမည်သည်  ဟိရဂနအက္ခရာ ၂၆ လုံးအထိ ရှိကာ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာများထဲတွင် အမည်အရှည်ဆုံး ဖြစ်သည်။

ဘူတာကို ၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် တိုးဂျိအင်းဘူတာဟူသည့်အမည်မှ တိုးဂျိအင်းရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်ဘူတာသို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ အနီးတွင်ရှိသည့် ရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်၏ ခိနုဂတတက္ကသိုလ်နယ်မြေ၏ အမည်ကို ထင်ဟပ်စေရန် ပြောင်းလဲခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤရထားလိုင်းကို စီမံခန့်ခွဲသည့် ခဲအိဖုခုမီးရထားကုမ္ပဏီသည် ဘူတာအမည်ကို ပိုမိုတိုတောင်းသည့်အမည်အသစ်ပေးရန် တင်ပြခြင်းခံရသော်လည်း ကုမ္ပဏီဘက်မှ ဤအမည်ဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမည်အရှည်ဆုံးဘူတာအဖြစ် ထားရှိရန် ဆုံးဖြစ်ခဲ့သည်။</text>
      <sha1>iueh62a5t2zz2u81ro0p9r44a4bq0ae</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1028923</id>
      <parentid>1028922</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T06:43:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <origin>1028923</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2420" sha1="agqlnndwzzoqq8xl0n91t6z7btppfb3" xml:space="preserve">'''တိုးဂျိအင်းရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်ဘူတာ''' (等持院・立命館大学衣笠キャンパス前駅, Tōjiin Ritsumeikan-Daigaku-Kinugasa-Kyampasu-mae-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင်ရှိသည့် မီးရထားဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်းအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤဘူတာအမည်သည်  ဟိရဂနအက္ခရာ ၂၆ လုံးအထိ ရှိကာ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာများထဲတွင် အမည်အရှည်ဆုံး ဖြစ်သည်။

ဘူတာကို ၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် တိုးဂျိအင်းဘူတာဟူသည့်အမည်မှ တိုးဂျိအင်းရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်ဘူတာသို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ အနီးတွင်ရှိသည့် ရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်၏ ခိနုဂတတက္ကသိုလ်နယ်မြေ၏ အမည်ကို ထင်ဟပ်စေရန် ပြောင်းလဲခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤရထားလိုင်းကို စီမံခန့်ခွဲသည့် ခဲအိဖုခုမီးရထားကုမ္ပဏီသည် ဘူတာအမည်ကို ပိုမိုတိုတောင်းသည့်အမည်အသစ်ပေးရန် တင်ပြခြင်းခံရသော်လည်း ကုမ္ပဏီဘက်မှ ဤအမည်ဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမည်အရှည်ဆုံးဘူတာအဖြစ် ထားရှိရန် ဆုံးဖြစ်ခဲ့သည်။

==ဘူတာပုံစံ==
==ကပ်လျက်ဘူတာများ==
==ပြင်ပလင့်များ==
==ကိုးကား==
{{reflist}}</text>
      <sha1>agqlnndwzzoqq8xl0n91t6z7btppfb3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1028924</id>
      <parentid>1028923</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T06:43:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1028924</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2611" sha1="ebd5ca4cbw1tcp6d4lw7q5pk7474vdx" xml:space="preserve">'''တိုးဂျိအင်းရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်ဘူတာ''' (等持院・立命館大学衣笠キャンパス前駅, Tōjiin Ritsumeikan-Daigaku-Kinugasa-Kyampasu-mae-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင်ရှိသည့် မီးရထားဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်းအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤဘူတာအမည်သည်  ဟိရဂနအက္ခရာ ၂၆ လုံးအထိ ရှိကာ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာများထဲတွင် အမည်အရှည်ဆုံး ဖြစ်သည်။

ဘူတာကို ၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် တိုးဂျိအင်းဘူတာဟူသည့်အမည်မှ တိုးဂျိအင်းရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်ဘူတာသို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ အနီးတွင်ရှိသည့် ရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်၏ ခိနုဂတတက္ကသိုလ်နယ်မြေ၏ အမည်ကို ထင်ဟပ်စေရန် ပြောင်းလဲခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤရထားလိုင်းကို စီမံခန့်ခွဲသည့် ခဲအိဖုခုမီးရထားကုမ္ပဏီသည် ဘူတာအမည်ကို ပိုမိုတိုတောင်းသည့်အမည်အသစ်ပေးရန် တင်ပြခြင်းခံရသော်လည်း ကုမ္ပဏီဘက်မှ ဤအမည်ဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမည်အရှည်ဆုံးဘူတာအဖြစ် ထားရှိရန် ဆုံးဖြစ်ခဲ့သည်။

==ဘူတာပုံစံ==
==ကပ်လျက်ဘူတာများ==
==ပြင်ပလင့်များ==
==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]]</text>
      <sha1>ebd5ca4cbw1tcp6d4lw7q5pk7474vdx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1028925</id>
      <parentid>1028924</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T06:43:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1028925</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2750" sha1="tisderiz0d1wv2ebpiistaew7clt1mw" xml:space="preserve">'''တိုးဂျိအင်းရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်ဘူတာ''' (等持院・立命館大学衣笠キャンパス前駅, Tōjiin Ritsumeikan-Daigaku-Kinugasa-Kyampasu-mae-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင်ရှိသည့် မီးရထားဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်းအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤဘူတာအမည်သည်  ဟိရဂနအက္ခရာ ၂၆ လုံးအထိ ရှိကာ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာများထဲတွင် အမည်အရှည်ဆုံး ဖြစ်သည်။

ဘူတာကို ၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် တိုးဂျိအင်းဘူတာဟူသည့်အမည်မှ တိုးဂျိအင်းရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်ဘူတာသို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ အနီးတွင်ရှိသည့် ရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်၏ ခိနုဂတတက္ကသိုလ်နယ်မြေ၏ အမည်ကို ထင်ဟပ်စေရန် ပြောင်းလဲခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤရထားလိုင်းကို စီမံခန့်ခွဲသည့် ခဲအိဖုခုမီးရထားကုမ္ပဏီသည် ဘူတာအမည်ကို ပိုမိုတိုတောင်းသည့်အမည်အသစ်ပေးရန် တင်ပြခြင်းခံရသော်လည်း ကုမ္ပဏီဘက်မှ ဤအမည်ဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမည်အရှည်ဆုံးဘူတာအဖြစ် ထားရှိရန် ဆုံးဖြစ်ခဲ့သည်။

==ဘူတာပုံစံ==
==ကပ်လျက်ဘူတာများ==
==ပြင်ပလင့်များ==
==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]]
[[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]]</text>
      <sha1>tisderiz0d1wv2ebpiistaew7clt1mw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1028926</id>
      <parentid>1028925</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T06:43:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1028926</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2847" sha1="n045v2movb5r77aqg9mycnywflvxlpj" xml:space="preserve">'''တိုးဂျိအင်းရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်ဘူတာ''' (等持院・立命館大学衣笠キャンパス前駅, Tōjiin Ritsumeikan-Daigaku-Kinugasa-Kyampasu-mae-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင်ရှိသည့် မီးရထားဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်းအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤဘူတာအမည်သည်  ဟိရဂနအက္ခရာ ၂၆ လုံးအထိ ရှိကာ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာများထဲတွင် အမည်အရှည်ဆုံး ဖြစ်သည်။

ဘူတာကို ၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် တိုးဂျိအင်းဘူတာဟူသည့်အမည်မှ တိုးဂျိအင်းရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်ဘူတာသို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ အနီးတွင်ရှိသည့် ရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်၏ ခိနုဂတတက္ကသိုလ်နယ်မြေ၏ အမည်ကို ထင်ဟပ်စေရန် ပြောင်းလဲခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤရထားလိုင်းကို စီမံခန့်ခွဲသည့် ခဲအိဖုခုမီးရထားကုမ္ပဏီသည် ဘူတာအမည်ကို ပိုမိုတိုတောင်းသည့်အမည်အသစ်ပေးရန် တင်ပြခြင်းခံရသော်လည်း ကုမ္ပဏီဘက်မှ ဤအမည်ဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမည်အရှည်ဆုံးဘူတာအဖြစ် ထားရှိရန် ဆုံးဖြစ်ခဲ့သည်။

==ဘူတာပုံစံ==
==ကပ်လျက်ဘူတာများ==
==ပြင်ပလင့်များ==
==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]]
[[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]]
[[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]]</text>
      <sha1>n045v2movb5r77aqg9mycnywflvxlpj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1028927</id>
      <parentid>1028926</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T06:44:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1028927</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2950" sha1="rg5knaph5jeng0af7947tou92w0h361" xml:space="preserve">'''တိုးဂျိအင်းရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်ဘူတာ''' (等持院・立命館大学衣笠キャンパス前駅, Tōjiin Ritsumeikan-Daigaku-Kinugasa-Kyampasu-mae-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင်ရှိသည့် မီးရထားဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်းအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤဘူတာအမည်သည်  ဟိရဂနအက္ခရာ ၂၆ လုံးအထိ ရှိကာ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာများထဲတွင် အမည်အရှည်ဆုံး ဖြစ်သည်။

ဘူတာကို ၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် တိုးဂျိအင်းဘူတာဟူသည့်အမည်မှ တိုးဂျိအင်းရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်ဘူတာသို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ အနီးတွင်ရှိသည့် ရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်၏ ခိနုဂတတက္ကသိုလ်နယ်မြေ၏ အမည်ကို ထင်ဟပ်စေရန် ပြောင်းလဲခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤရထားလိုင်းကို စီမံခန့်ခွဲသည့် ခဲအိဖုခုမီးရထားကုမ္ပဏီသည် ဘူတာအမည်ကို ပိုမိုတိုတောင်းသည့်အမည်အသစ်ပေးရန် တင်ပြခြင်းခံရသော်လည်း ကုမ္ပဏီဘက်မှ ဤအမည်ဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမည်အရှည်ဆုံးဘူတာအဖြစ် ထားရှိရန် ဆုံးဖြစ်ခဲ့သည်။

==ဘူတာပုံစံ==
==ကပ်လျက်ဘူတာများ==
==ပြင်ပလင့်များ==
==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]]
[[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]]
[[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]]
[[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]]</text>
      <sha1>rg5knaph5jeng0af7947tou92w0h361</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1028929</id>
      <parentid>1028927</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T06:47:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <origin>1028929</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6857" sha1="cj8ktqk9wqbu8awb00dao29t3ql144y" xml:space="preserve">{{Infobox station
| name             = တိုးဂျင်းရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်ဘူတာ
| native_name      = {{Unbulleted list|等持院・立命館大学衣笠キャンパス前駅|とうじいん・りつめいかんだいがくきぬがさきゃんぱすまえ}}
| native_name_lang = ja
| image            = 京福等持院駅.JPG
| alt              = Station platforms, 2007
| caption          = Station platforms, 2007
| address          = [[Kita-ku, Kyoto|Kita-ku]], [[Kyoto]]
| borough          = [[Kyoto Prefecture]]
| country          = [[Japan]]
| coordinates      = {{coord|35.0278250|N|135.7240550|E|display=inline,title}}&lt;ref name=&quot;map&quot; /&gt;
| operator         = [[Keifuku Electric Railroad]]
| line             = [[Keifuku Electric Railroad#Kitano Line|Randen Kitano Line]]
| distance         = 0.7km from {{STN|Kitano-Hakubaichō|x}}
| platforms        = 2
| tracks           = 2
| train_operators  =
| connections      =
| structure        = At-grade
| parking          =
| bicycle          =
| accessible         =
| code             = B8
| website          = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/tojiin.php|Official}} {{in lang|ja}}
| opened           = {{start date|1925|11|03}}
| closed           = &lt;!-- N/A --&gt;
| passengers       = 0.2 million
| pass_year        = FY2015&lt;ref name=&quot;Kyoto stats&quot; /&gt;
| pass_rank        =
}}

'''တိုးဂျိအင်းရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်ဘူတာ''' (等持院・立命館大学衣笠キャンパス前駅, Tōjiin Ritsumeikan-Daigaku-Kinugasa-Kyampasu-mae-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင်ရှိသည့် မီးရထားဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်းအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤဘူတာအမည်သည်  ဟိရဂနအက္ခရာ ၂၆ လုံးအထိ ရှိကာ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာများထဲတွင် အမည်အရှည်ဆုံး ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;discover-kyoto&quot; /&gt;&lt;ref name=mainichi&gt;{{cite web |url=https://mainichi.jp/english/articles/20200320/p2a/00m/0na/024000c|title=Tongue twister training: Kyoto rail stop gets Japan's longest station name|date=21 March 2020|publisher=Mainichi|access-date=20 September 2022}}&lt;/ref&gt;

ဘူတာကို ၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် တိုးဂျိအင်းဘူတာဟူသည့်အမည်မှ တိုးဂျိအင်းရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်ဘူတာသို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ အနီးတွင်ရှိသည့် ရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်၏ ခိနုဂတတက္ကသိုလ်နယ်မြေ၏ အမည်ကို ထင်ဟပ်စေရန် ပြောင်းလဲခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤရထားလိုင်းကို စီမံခန့်ခွဲသည့် ခဲအိဖုခုမီးရထားကုမ္ပဏီသည် ဘူတာအမည်ကို ပိုမိုတိုတောင်းသည့်အမည်အသစ်ပေးရန် တင်ပြခြင်းခံရသော်လည်း ကုမ္ပဏီဘက်မှ ဤအမည်ဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမည်အရှည်ဆုံးဘူတာအဖြစ် ထားရှိရန် ဆုံးဖြစ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;rename&quot; /&gt;&lt;ref name=mainichi/&gt;

==ဘူတာပုံစံ==
==ကပ်လျက်ဘူတာများ==
{{J-railservice start}}
{{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Kitano Line|{{Color|#ffffff|Randen Kitano Line}}]]|col=#32536d|f=w}}
{{J-rserv|service=Local|previous={{STN|Ryōanji|x}} (B7)|next={{STN|Kitano-Hakubaichō|x}} (B9)}}
{{S-end}}
==ပြင်ပလင့်များ==
* {{Commons category-inline|Tōjiin-Ritsumeikan University Station}}
* {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}}

{{Randen Kitano Line}}

==ကိုးကား==
&lt;references&gt;

&lt;ref name=&quot;official&quot;&gt;{{cite web
| url = http://randen.keifuku.co.jp/train/tojiin.php
| script-title=ja:等持院・立命館大学衣笠キャンパス前
| publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]]
| access-date = 2010-10-01
|language=ja}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;rename&quot;&gt;
{{cite web
| url = https://randen.keifuku.co.jp/randen_news/detail.php?id=456
| title = 北野線「等持院駅」の駅名変更と、駅名変更記念硬券発売のお知らせ
| trans-title = Tojiin Station on the Kitano Line will be renamed Tojiin Ritsumeikan University Station.
| publisher = Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)
| date = 2020-03-17
| access-date = 2020-03-20
|language=ja}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;map&quot;&gt;{{cite web
| url = http://www.openstreetmap.org/node/335664938
| title = Node: Tōjiin (335664938)
| publisher = [[OpenStreetMap]]
| access-date = 2010-10-11
}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;discover-kyoto&quot;&gt;{{cite web
| url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/
| title = Keifuku Line (Randen)
| publisher = Discover Kyoto
| access-date = 2010-10-11
}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;planner&quot;&gt;{{cite web
| url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&amp;station_name=等持院&amp;map_id=1&amp;lang=en
| title = Station Map
| publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner
| access-date = 2010-10-11
}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Kyoto stats&quot;&gt;{{Cite book
| url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html
| script-chapter = ja:第8章 都市施設
| trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities
| script-title = ja:京都市統計書
| trans-title = Statistics of Kyoto City
| year = 2017
| publisher = City of Kyoto
| language = ja
}}&lt;/ref&gt;

&lt;/references&gt;


[[ကဏ္ဍ:၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]]
[[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]]
[[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]]
[[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]]</text>
      <sha1>cj8ktqk9wqbu8awb00dao29t3ql144y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1028930</id>
      <parentid>1028929</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T06:47:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[တိုးဂျင်းရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်ဘူတာ]] စာမျက်နှာကို [[တိုးဂျိအင်းရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်ဘူတာ]] သို့ ခင်မောင်မောင်လွင်က ရွှေ့ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1028929</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6857" sha1="cj8ktqk9wqbu8awb00dao29t3ql144y" xml:space="preserve">{{Infobox station
| name             = တိုးဂျင်းရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်ဘူတာ
| native_name      = {{Unbulleted list|等持院・立命館大学衣笠キャンパス前駅|とうじいん・りつめいかんだいがくきぬがさきゃんぱすまえ}}
| native_name_lang = ja
| image            = 京福等持院駅.JPG
| alt              = Station platforms, 2007
| caption          = Station platforms, 2007
| address          = [[Kita-ku, Kyoto|Kita-ku]], [[Kyoto]]
| borough          = [[Kyoto Prefecture]]
| country          = [[Japan]]
| coordinates      = {{coord|35.0278250|N|135.7240550|E|display=inline,title}}&lt;ref name=&quot;map&quot; /&gt;
| operator         = [[Keifuku Electric Railroad]]
| line             = [[Keifuku Electric Railroad#Kitano Line|Randen Kitano Line]]
| distance         = 0.7km from {{STN|Kitano-Hakubaichō|x}}
| platforms        = 2
| tracks           = 2
| train_operators  =
| connections      =
| structure        = At-grade
| parking          =
| bicycle          =
| accessible         =
| code             = B8
| website          = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/tojiin.php|Official}} {{in lang|ja}}
| opened           = {{start date|1925|11|03}}
| closed           = &lt;!-- N/A --&gt;
| passengers       = 0.2 million
| pass_year        = FY2015&lt;ref name=&quot;Kyoto stats&quot; /&gt;
| pass_rank        =
}}

'''တိုးဂျိအင်းရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်ဘူတာ''' (等持院・立命館大学衣笠キャンパス前駅, Tōjiin Ritsumeikan-Daigaku-Kinugasa-Kyampasu-mae-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင်ရှိသည့် မီးရထားဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်းအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤဘူတာအမည်သည်  ဟိရဂနအက္ခရာ ၂၆ လုံးအထိ ရှိကာ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာများထဲတွင် အမည်အရှည်ဆုံး ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;discover-kyoto&quot; /&gt;&lt;ref name=mainichi&gt;{{cite web |url=https://mainichi.jp/english/articles/20200320/p2a/00m/0na/024000c|title=Tongue twister training: Kyoto rail stop gets Japan's longest station name|date=21 March 2020|publisher=Mainichi|access-date=20 September 2022}}&lt;/ref&gt;

ဘူတာကို ၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် တိုးဂျိအင်းဘူတာဟူသည့်အမည်မှ တိုးဂျိအင်းရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်ဘူတာသို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ အနီးတွင်ရှိသည့် ရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်၏ ခိနုဂတတက္ကသိုလ်နယ်မြေ၏ အမည်ကို ထင်ဟပ်စေရန် ပြောင်းလဲခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤရထားလိုင်းကို စီမံခန့်ခွဲသည့် ခဲအိဖုခုမီးရထားကုမ္ပဏီသည် ဘူတာအမည်ကို ပိုမိုတိုတောင်းသည့်အမည်အသစ်ပေးရန် တင်ပြခြင်းခံရသော်လည်း ကုမ္ပဏီဘက်မှ ဤအမည်ဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမည်အရှည်ဆုံးဘူတာအဖြစ် ထားရှိရန် ဆုံးဖြစ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;rename&quot; /&gt;&lt;ref name=mainichi/&gt;

==ဘူတာပုံစံ==
==ကပ်လျက်ဘူတာများ==
{{J-railservice start}}
{{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Kitano Line|{{Color|#ffffff|Randen Kitano Line}}]]|col=#32536d|f=w}}
{{J-rserv|service=Local|previous={{STN|Ryōanji|x}} (B7)|next={{STN|Kitano-Hakubaichō|x}} (B9)}}
{{S-end}}
==ပြင်ပလင့်များ==
* {{Commons category-inline|Tōjiin-Ritsumeikan University Station}}
* {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}}

{{Randen Kitano Line}}

==ကိုးကား==
&lt;references&gt;

&lt;ref name=&quot;official&quot;&gt;{{cite web
| url = http://randen.keifuku.co.jp/train/tojiin.php
| script-title=ja:等持院・立命館大学衣笠キャンパス前
| publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]]
| access-date = 2010-10-01
|language=ja}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;rename&quot;&gt;
{{cite web
| url = https://randen.keifuku.co.jp/randen_news/detail.php?id=456
| title = 北野線「等持院駅」の駅名変更と、駅名変更記念硬券発売のお知らせ
| trans-title = Tojiin Station on the Kitano Line will be renamed Tojiin Ritsumeikan University Station.
| publisher = Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)
| date = 2020-03-17
| access-date = 2020-03-20
|language=ja}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;map&quot;&gt;{{cite web
| url = http://www.openstreetmap.org/node/335664938
| title = Node: Tōjiin (335664938)
| publisher = [[OpenStreetMap]]
| access-date = 2010-10-11
}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;discover-kyoto&quot;&gt;{{cite web
| url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/
| title = Keifuku Line (Randen)
| publisher = Discover Kyoto
| access-date = 2010-10-11
}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;planner&quot;&gt;{{cite web
| url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&amp;station_name=等持院&amp;map_id=1&amp;lang=en
| title = Station Map
| publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner
| access-date = 2010-10-11
}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Kyoto stats&quot;&gt;{{Cite book
| url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html
| script-chapter = ja:第8章 都市施設
| trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities
| script-title = ja:京都市統計書
| trans-title = Statistics of Kyoto City
| year = 2017
| publisher = City of Kyoto
| language = ja
}}&lt;/ref&gt;

&lt;/references&gt;


[[ကဏ္ဍ:၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]]
[[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]]
[[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]]
[[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]]</text>
      <sha1>cj8ktqk9wqbu8awb00dao29t3ql144y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တိုးဂျင်းရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်ဘူတာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>285129</id>
    <revision>
      <id>1028931</id>
      <timestamp>2026-05-02T06:47:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>[[တိုးဂျင်းရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်ဘူတာ]] စာမျက်နှာကို [[တိုးဂျိအင်းရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်ဘူတာ]] သို့ ခင်မောင်မောင်လွင်က ရွှေ့ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1028931</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="119" sha1="r274w7m49jdjh9d6ovg91b9pqxejzen" xml:space="preserve">#REDIRECT [[တိုးဂျိအင်းရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်ဘူတာ]]</text>
      <sha1>r274w7m49jdjh9d6ovg91b9pqxejzen</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1028932</id>
      <parentid>1028931</parentid>
      <timestamp>2026-05-02T06:48:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>[[တိုးဂျိအင်းရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်ဘူတာ]] သို့ ပြန်ညွှန်းကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်</comment>
      <origin>1028932</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11" sha1="i3ivwgg793ry976qg2ak9jnjk4epd7m" xml:space="preserve">{{db-self}}</text>
      <sha1>i3ivwgg793ry976qg2ak9jnjk4epd7m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ချောင်းတူရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု</title>
    <ns>0</ns>
    <id>285130</id>
    <revision>
      <id>1028934</id>
      <timestamp>2026-05-02T07:29:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <comment>ချောင်းတူရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကျောက်တော်မြို့နယ်ရှိ အာရက္ခတပ်တော် (AA) ၏ အကျဉ်းစခန်းတစ်ခုကို တပ်မတော် (လေ) က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်</comment>
      <origin>1028934</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13170" sha1="iv525eoqbugm7fh20neolgyqv6t05i3" xml:space="preserve">{{Infobox civilian attack
| title        = ချောင်းတူရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု
| location     = [[ကျောက်တော်မြို့နယ်]]နှင့် [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်]] နယ်စပ်၊ ချောင်းတူကျေးရွာ အနောက်ဘက်
| date         = ၂၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆
| partof       = ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ 
| coordinates  = {{coord|20.3541|93.0232|display=inline,title}}
| map          = {{Location map | Myanmar | lat=20.3541 | long=93.0232 | label=ချောင်းတူရွာ | caption=| width=250}}
| map_caption  = ချောင်းတူရွာ တည်နေရာ ([[ကျောက်တော်မြို့နယ်|ကျောက်တော်]]-[[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်|ပုဏ္ဏားကျွန်း]]အစပ်)
| fatalities   = ၂၁ ဦး
| injuries     = ၃၀ ဦး
| perpetrators = [[ဖိုင်:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|23px]] [[တပ်မတော် (လေ)]]
| notes        = {{Bulleted list
|[[အာရက္ခတပ်တော်]]၏ စစ်သုံ့ပန်းထိန်းသိမ်းရေးစခန်းအား [[တပ်မတော် (လေ)]] မှ တိုက်လေယာဉ်နှစ်စီးဖြင့် ဗုံးလေးလုံး ကြဲချတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
|သေဆုံးသူများတွင် လသားအရွယ်ကလေးငယ် အပါအဝင် ၁၅ နှစ်အောက် ကလေး ၄ ဦးနှင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင် အမျိုးသမီး ၂ ဦး ပါဝင်သည်။
|တိုက်ခိုက်ခံရသည့်နေရာမှာ အလံဖြူထောင်လက်နက်ချခဲ့သည့် ခမရ (၅၃၉) နှင့် အမတ (၃၇၇) တို့မှ မိသားစုဝင်များအား ထားရှိသည့် ဆေးကုသဆောင်နှင့် အိပ်ဆောင်များဖြစ်သည်။
}}
}}

'''ချောင်းတူရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကျောက်တော်မြို့နယ်]]ရှိ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) ၏ အကျဉ်းစခန်းတစ်ခုကို [[တပ်မတော် (လေ)]] က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်။ ထိုတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အာရက္ခတပ်တော်က ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းထားသည့် စစ်သုံ့ပန်းများနှင့် ၎င်းတို့၏ မိသားစုဝင် ၂၁ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၃၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Lin |first=Editor Htein |date=2026-01-22 |title=ကျောက်တော်မှာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရလို့ လူ ၂၁ ယောက်သေဆုံးကာ ၃၀ လောက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ |url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2026/01/22/%e1%80%80%e1%80%bb%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%80%e1%80%ba%e1%80%90%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8/ |access-date=2026-05-02 |website=Voice of Myanmar |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== ဖြစ်စဉ် ==
၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့ ညတွင် ကျောက်တော်မြို့နယ်နှင့် [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်]] နယ်စပ်၊ ချောင်းတူကျေးရွာ အနောက်ဘက်ရှိ [[အာရက္ခတပ်တော်]]၏ အကျဉ်းစခန်းကို တိုက်လေယာဉ် နှစ်စီးဖြင့် ဗုံးလေးလုံး ကြဲချတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ပထမအကြိမ် တိုက်ခိုက်မှုကို ည ၇ နာရီ ၂၄ မိနစ်တွင် လည်းကောင်း၊ ဒုတိယအကြိမ် တိုက်ခိုက်မှုကို ည ၇ နာရီ ၂၈ မိနစ်တွင် လည်းကောင်း ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ စစ်လေယာဉ်များက ကြဲချသော ဗုံးများသည် အကျဉ်းစခန်းရှိ ဆေးကုသဆောင်၊ နားနေဆောင်နှင့် အိပ်ဆောင်တို့တွင် တည့်တည့်ကျရောက် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ထွန်းအောင် |first=ဖဒူ |date=2026-01-22 |title=ကျောက်တော် AA အကျဥ်းစခန်း ဗုံးကြဲခံရမှု လသားကလေးနှင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်အပါ၂၁ ဦးသေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/71414/ |access-date=2026-05-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=AA အကျဉ်းစခန်းဗုံးကြဲခံရမှု စစ်သုံ့ပန်းနှင့် စစ်သုံ့ပန်းမိသားစုဝင် ၂၁ ဦးသေဆုံးပြီး ၃၀ ဦးဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/6970de70a77c5e25b5828c55 |access-date=2026-05-02 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}&lt;/ref&gt;

== သေဆုံးသူများနှင့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှု ==
လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် စုစုပေါင်း ၂၁ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၃၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ သေဆုံးသူများတွင် အမျိုးသား ၁၂ ဦး၊ ကိုယ်ဝန်ဆောင် နှစ်ဦး အပါအဝင် အမျိုးသမီး ငါးဦးနှင့် လသားအရွယ် ကလေးတစ်ဦး အပါအဝင် ၁၅ နှစ်အောက် ကလေး လေးဦးတို့ ပါဝင်သည်။ဒဏ်ရာရရှိသူ ၃၀ ဦးတွင် အမျိုးသား ၁၄ ဦး၊ အမျိုးသမီး ကိုးဦးနှင့် ကလေး ခုနစ်ဦးတို့ ပါဝင်သည်။ ဒဏ်ရာရရှိသည့် ကလေးများအနက် ငါးနှစ်အောက် ကလေး လေးဦးနှင့် ၁၅ နှစ်အောက် ကလေး သုံးဦးတို့ ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ချောင်းတူရွာ စစ်သုံ့ပန်းစခန်းကို စစ်တပ် ဗုံးကြဲမှု ၂၁ ယောက် သေဆုံး |url=https://www.youtube.com/shorts/g0v7METlEHY |access-date=2026-05-02 |language=my-MM}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ကျောက်တော်က အကျဉ်းစခန်းကို စစ်ကောင်စီ ဗုံးကြဲမှု စစ်သုံ့ပန်းနှင့် မိသားစုဝင် ၂၁ ဦး သေဆုံး၊ ၃၀ ဦး ဒဏ်ရာရ |url=https://www.bnionline.net/mm/news-112956 |access-date=2026-05-02 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}&lt;/ref&gt;

== နောက်ခံအခြေအနေ ==
ဗုံးကြဲခံရသည့်နေရာသည် ကျောက်တော်အခြေစိုက် ခြေမြန်တပ်ရင်း (၅၃၉) နှင့် အမှတ် (၃၇၇) အမြောက်တပ်ရင်းတို့မှ အလံဖြူထောင် လက်နက်ချခဲ့သည့် စစ်သည်များနှင့် ၎င်းတို့၏ မိသားစုဝင်များအား ထားရှိသည့်နေရာဖြစ်သည်။ အာရက္ခတပ်တော်၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ သေဆုံးသူများမှာ မကြာမီ ပြန်လည်လွှတ်ပေးရန် စီစဉ်ထားသည့် စစ်သုံ့ပန်းများနှင့် ၎င်းတို့၏ မိသားစုဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ရန်ကုန်-စစ်တွေ ကားလမ်းမဘေး၊ ကန်စောက်တောင်ခြေရင်းတွင် အခြေစိုက်ထားသည့် ခြေမြန်တပ်ရင်း (၅၃၉) သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် အရာရှိ၊ စစ်သားနှင့် မိသားစုဝင်များ အပါအဝင် တပ်ရင်းတစ်ခုလုံး အာရက္ခတပ်တော်ထံ လက်နက်ချခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Watch |first=Dawei |date=2024-01-17 |title=ရခိုင် ကျောက်တော် ခမရ ၅၃၉ တပ်ရင်း AA ထံ လက်နက်ချ |url=https://www.daweiwatch.com/17/01/2024/69589/ |access-date=2026-05-02 |website=Dawei Watch |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=မိုးဦး |first=ရောင်နီ, ခင်ငြိမ်းချမ်း |date=2024-02-07 |title=မြို့တော်စစ်တွေသို့ ချဉ်းကပ်လာသော AA က ၅ မြို့ထက်မနည်း ထိန်းချုပ်ထား |url=https://myanmar-now.org/mm/news/48964/ |access-date=2026-05-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== နောက်ဆက်တွဲ ဖြစ်ရပ် ==
၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၇ ရက်နေ့ ည ၉ နာရီခန့်တွင် တပ်မတော်(လေ)  က အဆိုပါ ချောင်းတူကျေးရွာအနီးရှိ စစ်သုံ့ပန်းနှင့် မိသားစုဝင်များကို ထိန်းသိမ်းထားသည့် အကျဉ်းထောင်ကို ဒုတိယအကြိမ် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ စစ်ရေးသတင်းရင်းမြစ်များ၏ အဆိုအရ ဂျက်ဖိုက်တာဖြင့် ဗုံး ၄ ကြိမ် လာရောက်ကြဲချခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ထိုတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ထိခိုက်ပျက်စီးမှု အခြေအနေ အာရက္ခတပ်တော် ဘက်မှ မထုတ်ပြန်ခဲ့ပေ။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ကျောက်တော်တွင် စစ်သုံ့ပန်းထားသည့် အကျဉ်းထောင်ကို စစ်တပ်က ဒုတိယအကြိမ် ဗုံးကြဲ |url=https://burmese.dvb.no/post/746742 |access-date=2026-05-02 |website=DVB Burmese |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် ==
* [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု]]
* [[မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]]
== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]]
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]</text>
      <sha1>iv525eoqbugm7fh20neolgyqv6t05i3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-14751-99</title>
    <ns>3</ns>
    <id>285131</id>
    <revision>
      <id>1028938</id>
      <timestamp>2026-05-02T07:45:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1028938</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8531" sha1="71j6mxcyjrdg33jt5p51bwm775wqrti" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &amp;#126;2026-14751-99 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၀၇:၄၅၊ ၂ မေ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>71j6mxcyjrdg33jt5p51bwm775wqrti</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MYwikiaccount shxc</title>
    <ns>3</ns>
    <id>285132</id>
    <revision>
      <id>1028944</id>
      <timestamp>2026-05-02T08:45:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1028944</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8530" sha1="pqexnp8t93mobdhyrsfbtugqhr8uyuh" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် MYwikiaccount shxc ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၀၈:၄၅၊ ၂ မေ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>pqexnp8t93mobdhyrsfbtugqhr8uyuh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Maayeloe</title>
    <ns>3</ns>
    <id>285133</id>
    <revision>
      <id>1028948</id>
      <timestamp>2026-05-02T09:45:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1028948</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8520" sha1="ehp1ckwcc783ml5h5o5hstrcl6nld7g" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Maayeloe ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၀၉:၄၅၊ ၂ မေ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>ehp1ckwcc783ml5h5o5hstrcl6nld7g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ג-ת פאס פךרך</title>
    <ns>3</ns>
    <id>285134</id>
    <revision>
      <id>1028949</id>
      <timestamp>2026-05-02T09:46:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1028949</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8533" sha1="5k0j5fdce8xe9lmnuo8rxe49upd8v0z" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် ג-ת פאס פךרך ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၀၉:၄၆၊ ၂ မေ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>5k0j5fdce8xe9lmnuo8rxe49upd8v0z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Ye Lin12</title>
    <ns>3</ns>
    <id>285135</id>
    <revision>
      <id>1028950</id>
      <timestamp>2026-05-02T09:46:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1028950</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8520" sha1="7giktqgviclxneg0s18a9dqc3b4mj0x" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Ye Lin12 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၀၉:၄၆၊ ၂ မေ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>7giktqgviclxneg0s18a9dqc3b4mj0x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရှင်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု</title>
    <ns>0</ns>
    <id>285136</id>
    <revision>
      <id>1028952</id>
      <timestamp>2026-05-02T10:06:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <comment>'''ရှင်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[ပေါက်တောမြို့နယ်]]၊ ရှင်ရွာကျေးရွာရှိ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) ၏ စစ်သုံ့ပန်းနှင့် အကျဉ်းသား ထိန်းသိမ်းရေးစခန်းကို [[တပ်မတော် (လေ)]] က လေကြောင်းမှ</comment>
      <origin>1028952</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12736" sha1="2k696oolfnlnfcmduccixo3n82ky678" xml:space="preserve">{{Infobox civilian attack
| title        = ရှင်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု
| location     = ရှင်ရွာကျေးရွာ၊ အလယ်ဖရုံကာကျွန်း၊ [[ပေါက်တောမြို့နယ်]]
| date         = ၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄
| partof       = [[ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ)]]
| coordinates  = {{coord|20.0075|93.0336|display=inline,title}}
| map          = {{Location map | Myanmar | lat=20.0075 | long=93.0336 | label=ရှင်ရွာ | caption=| width=250}}
| map_caption  = ရှင်ရွာကျေးရွာ တည်နေရာ (အလယ်ဖရုံကာကျွန်း)
| fatalities   = ၁၇ ဦး
| injuries     = ၁၀ ဦး
| perpetrators = [[ဖိုင်:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|23px]] [[တပ်မတော် (လေ)]]
| notes        = {{Bulleted list
|[[အာရက္ခတပ်တော်]]၏ စစ်သုံ့ပန်းများနှင့် အကျဉ်းသားများအား ဆေးကုသပေးနေသည့်နေရာကို [[တပ်မတော် (လေ)]] မှ ဂျက်တိုက်လေယာဉ်ဖြင့် နှစ်ကြိမ် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
|သေဆုံးသူများတွင် စစ်ကောင်စီ၏ အရာရှိကြီးအချို့၊ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများနှင့် အရပ်သား ကလေးငယ်များ ပါဝင်သည်။
|တိုက်ခိုက်မှုသည် ညနေ ၆ နာရီ ၅၀ မိနစ်နှင့် ၅၅ မိနစ်တို့တွင် မိနစ်ပိုင်းသာခြား၍ ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
}}
}}

'''ရှင်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[ပေါက်တောမြို့နယ်]]၊ ရှင်ရွာကျေးရွာရှိ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) ၏ စစ်သုံ့ပန်းနှင့် အကျဉ်းသား ထိန်းသိမ်းရေးစခန်းကို [[တပ်မတော် (လေ)]] က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်။ ထိုတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် စစ်သုံ့ပန်းများ၊ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများနှင့် အရပ်သားများအပါအဝင် စုစုပေါင်း ၁၇ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၁၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=AA |first=ULA / |date=2024-09-09 |title=ပေါက်တောမြို့နယ်၊ ရှင်ရွာကျေးရွာရှိ စစ်သုံ့ပန်းနှင့်အကျဉ်းသားများအား ဆေးကုသပေးနေသောနေရာကို စကစ မှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှု ၁၇ ဦးသေဆုံး၊ ၁၀ ဦးဒဏ်ရာရ |url=https://www.arakanarmy.net/post/%E1%80%9B%E1%80%80-%E1%80%81-%E1%80%84-%E1%80%95-%E1%80%8A-%E1%80%95-%E1%80%80-%E1%80%90-%E1%80%99-%E1%80%94%E1%80%9A-%E1%80%9B-%E1%80%84-%E1%80%9B-%E1%80%80-%E1%80%9B-%E1%80%9B-%E1%80%85%E1%80%85-%E1%80%9E-%E1%80%95%E1%80%94-%E1%80%99-%E1%80%94-%E1%80%84-%E1%80%A1%E1%80%80-%E1%80%89-%E1%80%9E-%E1%80%99-%E1%80%A1-%E1%80%86-%E1%80%80-%E1%80%9E%E1%80%95-%E1%80%94 |access-date=2026-05-02 |website=ARAKAN ARMY |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ဖြစ်စဉ် ==
၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့ ညနေ ၆ နာရီ ၅၀ မိနစ်နှင့် ၆ နာရီ ၅၅ မိနစ်တို့တွင် စစ်ကောင်စီ၏ ဂျက်တိုက်လေယာဉ်တစ်စီးသည် ပေါက်တောမြို့နယ်၊ ရှင်ရွာကျေးရွာအတွင်းရှိ စစ်သုံ့ပန်းများနှင့် အကျဉ်းသားများကို ဆေးကုသပေးနေသည့် နေရာတစ်ခုကို မိနစ်ပိုင်းသာခြားကာ နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အဆိုပါနေရာသည် တိုက်ပွဲအတွင်း ဖမ်းဆီးရမိသူများထဲမှ ကျန်းမာရေးချို့တဲ့သူများကို ဆေးကုသမှုပေးနေသည့် အကျဉ်းစခန်းတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း အာရက္ခတပ်တော် က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Admin |first=RCNA |date=2024-09-09 |title=https://rcnanews.com/news_mm/3418/ |url=https://rcnanews.com/news_mm/3418/ |access-date=2026-05-02 |language=mm}}&lt;/ref&gt;

== သေဆုံးသူများနှင့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှု ==
လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် စုစုပေါင်း ၁၇ ဦး ပွဲချင်းပြီး သေဆုံးခဲ့သည်။ သေဆုံးသူများထဲတွင် ကျန်းမာရေးဆိုးဝါးသဖြင့် ဆေးကုသမှုခံယူနေရသော စစ်တပ်၏ အရာရှိကြီးအချို့ အပါအဝင် စစ်သုံ့ပန်းများ၊စစ်တပ် ထံ သတင်းပေးပို့သည်ဟု သံသယဖြင့် ဖမ်းဆီးစစ်ဆေးခံနေရသူများနှင့် ပြစ်ဒဏ်ကျခံနေရသူအချို့၊ အကျဉ်းစခန်း ထိန်းသိမ်းရေးတာဝန်ရှိသူများနှင့် အာရက္ခတပ်တော်၏ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းအချို့ နှင့် စခန်းအနီး ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ အရပ်သားပြည်သူများနှင့် ကလေးအချို့ ပါဝင်ခဲ့သည်။ထို့အပြင် ဒဏ်ရာရရှိသူ ၁၀ ဦးရှိခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ထဲတွင် အလတ်စား၊ အပြင်းစားနှင့် စိုးရိမ်ရဒဏ်ရာရရှိသူများ ပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မောင်တော နခခ(၂) စခန်းဟောင်းကို စစ်ကောင်စီ ဂျက်တိုက်လေယာဉ်နှစ်စီးဖြင့် ဗုံးလာကြဲ AA ထိန်းသိမ်းထားသည့် အကျဥ်းသားများအပါအဝင် ၅၀ ကျော် ပွဲချင်းပြီးသေဆုံး၊ အများအပြား ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/66e03d825be55187d73d6166 |access-date=2026-05-02 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}&lt;/ref&gt;
{{main|မောင်တော နခခ (၂) အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု}}
ထိုဖြစ်ရပ် ဖြစ်ပွားပြီး နောက်တစ်ရက် ၂၀၂၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၉ ရက် ညပိုင်းတွင် တပ်မတော် (လေ)သည် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[မောင်တောမြို့]]ရှိ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) ထိန်းချုပ်ထားသော လေးမိုင် နခခ (၂) စခန်းကို [[တပ်မတော် (လေ)]] က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်။ ထိုတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် [[အာရက္ခတပ်တော်]] က ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းထားသည့် စစ်သုံ့ပန်းများနှင့် အကျဉ်းသား ၅၀ ဦးထက်မနည်း ပွဲချင်းပြီး သေဆုံးခဲ့သည်။

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width: 100%; text-align: center;&quot;
|- style=&quot;background-color: #f2f2f2;&quot;
! စဉ် !! အမည် !! အသက် !! မိဘအမည် !! နေရပ်လိပ်စာ !! မှတ်ချက်
|-
| ၁ || ဦးစောသန်းမောင် || ၄၁ || ဦးဒိုးအောင် + ဒေါ်ထက်ဦးခိုင် || ကန်စောက်၊ ကျောက်တော် || သေဆုံး
|-
| ၂ || မလှစောခင် || ၂၉ || ဦးစောရွှေထွန်း + ဒေါ်နီမခိုင် || သလူးချောင်း၊ ကျောက်တော် || သေဆုံး
|-
| ၃ || မောင်စိုးမင်းအောင် || ၁၇ || ဦးကျော်သိန်း + ဒေါ်လှသန်းရီ || အနောက်စံပြ၊ စစ်တွေ || သေဆုံး
|-
| ၄ || မောင်ဝေယံဖြိုး || ၁၄ || ဦးဝေလှိုင်စိုး || ရွာကြီးမြောက်၊ စစ်တွေ || သေဆုံး
|-
| ၅ || ဦးစောညီညီ || ၅၂ || ဦးထွန်းမြကျော် + ဒေါ်လှယဉ်နု || စိုးမဲကျီ၊ ပေါက်တော || သေဆုံး
|-
| ၆ || ဦးကျော်သာမောင် || ၄၈ || ဦးတိုးစိန် + ဒေါ်နှင်းမဖြူ || ဝါးလမ်းကုန်း၊ ပေါက်တော || သေဆုံး
|-
| ၇ || ဦးဘုန်းမြတ်ပိုင် || ၃၅ || ဦးဦးဘချို + ဒေါ်အလှမေ || စက်ရုံစု၊ စစ်တွေ || သေဆုံး
|-
| ၈ || မောင်မောင်သိန်းထွန်း || ၃၀ || ဦးမောင်ဖြူ + ဒေါ်ကျီကျီနု || ဝါးလမ်းကုန်း၊ ပေါက်တော || သေဆုံး
|-
| ၉ || ဦးသိန်းထွန်းအောင် || ၆၇ || ဦးမြဇံထွန်း + ဒေါ်ရွှေမဖြူ || ရပ်ကွက် (၄)၊ ပေါက်တော || သေဆုံး
|-
| ၁၀ || ဦးကျော်ဝင်းမောင် || ၅၅ || ဦးလှဖြူစံ + ဒေါ်အေးလှစိန် || ငခူချောင်၊ ပေါက်တော || သေဆုံး
|- style=&quot;background-color: #ffcccb;&quot;
| ၁၁-၁၇ || စစ်သုံ့ပန်းများ || colspan=&quot;4&quot; | စစ်ကောင်စီတပ်မှ အရာရှိကြီးအချို့ အပါအဝင် စစ်သုံ့ပန်း ၇ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။
|}
== ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် ==
* [[မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]]

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄]]
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]</text>
      <sha1>2k696oolfnlnfcmduccixo3n82ky678</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မောင်တော နခခ (၂) အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု</title>
    <ns>0</ns>
    <id>285137</id>
    <revision>
      <id>1028953</id>
      <timestamp>2026-05-02T10:07:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <comment>'''မောင်တောမြို့ လေးမိုင် နခခ (၂) စခန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[မောင်တောမြို့]]ရှိ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) ထိန်းချုပ်ထားသော လေးမိုင် နခခ (၂) စခန်းကို [[တပ်မတော် (လေ)]] က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်</comment>
      <origin>1028953</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13072" sha1="bmm8ycfdj2uu9p04pxk2aku5i3xiynk" xml:space="preserve">{{Infobox civilian attack
| title        = မောင်တောမြို့ လေးမိုင် နခခ (၂) စခန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု
| location     = [[လေးမိုင်]]၊ နယ်ခြားစောင့်ရဲတပ်ဖွဲ့ခွဲ (နခခ-၂) စခန်း၊ [[မောင်တောမြို့]]
| date         = ၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄
| partof       = [[ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ)]]
| coordinates  = {{coord|20.8522|92.3995|display=inline,title}}
| map          = {{Location map | Myanmar | lat=20.8522 | long=92.3995 | label=လေးမိုင် နခခ (၂) | caption=| width=250}}
| map_caption  = မောင်တောမြို့ လေးမိုင် (နခခ-၂) တည်နေရာ
| fatalities   = ၅၀ ဦးထက်မနည်း
| injuries     = အများအပြား
| perpetrators = [[ဖိုင်:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|23px]] [[တပ်မတော် (လေ)]]
| notes        = {{Bulleted list
|[[အာရက္ခတပ်တော်]]၏ စစ်သုံ့ပန်းများနှင့် အကျဉ်းသားများကို ထိန်းသိမ်းထားသည့် နခခ (၂) စခန်းအား [[တပ်မတော် (လေ)]] မှ ဂျက်တိုက်လေယာဉ်နှစ်စီးဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
|သေဆုံးသူများတွင် စစ်သုံ့ပန်းများ၊ [[ARSA]]၊ [[RSO]] တပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် ALP နှင့် ဆက်စပ်သူများ ပါဝင်သည်။
|တိုက်ခိုက်မှုသည် ၉ စက်တင်ဘာ ည ၉ နာရီခွဲတွင် နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
}}
}}

'''မောင်တောမြို့ လေးမိုင် နခခ (၂) စခန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[မောင်တောမြို့]]ရှိ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) ထိန်းချုပ်ထားသော လေးမိုင် နခခ (၂) စခန်းကို [[တပ်မတော် (လေ)]] က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်။ ထိုတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် [[အာရက္ခတပ်တော်]] က ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းထားသည့် စစ်သုံ့ပန်းများနှင့် အကျဉ်းသား ၅၀ ဦးထက်မနည်း ပွဲချင်းပြီး သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မောင်တော နခခ(၂) စခန်းဟောင်းကို စစ်ကောင်စီ ဂျက်တိုက်လေယာဉ်နှစ်စီးဖြင့် ဗုံးလာကြဲ AA ထိန်းသိမ်းထားသည့် အကျဥ်းသားများအပါအဝင် ၅၀ ကျော် ပွဲချင်းပြီးသေဆုံး၊ အများအပြား ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/66e03d825be55187d73d6166 |access-date=2026-05-02 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ထွန်းအောင် |first=ဖဒူ |date=2026-01-22 |title=ကျောက်တော် AA အကျဥ်းစခန်း ဗုံးကြဲခံရမှု လသားကလေးနှင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်အပါ၂၁ ဦးသေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/71414/ |access-date=2026-05-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== နောက်ခံအကြောင်းအရင်း ==
မောင်တော-ဘူးသီးတောင် ကားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသော အမှတ် (၂) နယ်ခြားစောင့်ရဲတပ်ဖွဲ့ခွဲ (နခခ-၂) စခန်းကို ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၆ ရက်နေ့တွင် [[အာရက္ခတပ်တော်]]က တိုက်ခိုက်သိမ်းယူနိုင်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် အာရက္ခတပ်တော်သည် အဆိုပါစခန်းအား စစ်သုံ့ပန်းများနှင့် အကျဉ်းသားများကို ထိန်းသိမ်းထားရှိသည့် နေရာအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည်။တပ်မတော် သည် ၎င်းတို့ လက်လွှတ်ခဲ့ရသည့် အဆိုပါတပ်စခန်းအပါအဝင် နခခ (၅) စခန်းနှင့် ပန်းတောပြင်၊ မောင်နီ၊ ရွှေဇားရွာရှိ ကာကင်းစခန်းများကို ပြန်လည်ရရှိရန် ကြိုးပမ်းသည့်အနေဖြင့် [[နတ်မြစ်]]အတွင်းရှိ စစ်ရေယာဉ်များမှ လက်နက်ကြီးများဖြင့် ပစ်ကူပေးခြင်းနှင့် လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခြင်းများကို ဆက်တိုက်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-07-08 |title=မောင်တောမှာ နောက်ဆုံးကျန်တဲ့ နခခ (၅) တပ်စခန်းကို AA ထိုးစစ်ဆင် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/maungdaw-aa-attack-junta-camp-07082024003115.html |access-date=2026-05-02 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ရောင်နီ |date=2024-05-21 |title=မောင်တော ကျလျှင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နယ်စပ်ကို AA ရမည် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/52578/ |access-date=2026-05-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
{{main|ရှင်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု}}
၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့ ည ၇ နာရီဝန်းကျင်တွင်လည်း ပေါက်တောမြို့နယ် တောင်ဘက်၊ အလယ်ဖရုံကာကျွန်းပေါ်ရှိ ရှင်ရွာကျေးရွာတွင် အခြေစိုက်ထားသည့် အာရက္ခတပ်တော်၏ စစ်သုံ့ပန်းနှင့် အကျဉ်းသား ထိန်းသိမ်းရေးစခန်းကို မိနစ်ပိုင်းသာခြားကာ လေကြောင်းမှ နှစ်ကြိမ် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။အဆိုပါစခန်းသည် တိုက်ပွဲအတွင်း ဖမ်းဆီးရမိသူများကို ဆေးကုသမှု ပေးနေသည့်နေရာဖြစ်ပြီး ထိုတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် စစ်သုံ့ပန်း ၇ ဦး အပါအဝင် စုစုပေါင်း ၁၇ ဦး သေဆုံးကာ ၁၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း အာရက္ခတပ်တော် က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

== ဖြစ်စဉ် ==
၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့ ည ၉ နာရီခွဲခန့်တွင် စစ်ကောင်စီ၏ ဂျက်တိုက်လေယာဉ် နှစ်စီးသည် မောင်တောမြို့၊ လေးမိုင်ရှိ နယ်ခြားစောင့်ရဲတပ်ဖွဲ့ခွဲ (နခခ-၂) စခန်းကို နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် အဆိုပါနေ့ ည ၈ နာရီခွဲဝန်းကျင်တွင်လည်း မောင်တောမြို့၊ သုံးမိုင်နှင့် ဝေသာလီရွာအတွင်းရှိ [[ကုလသမဂ္ဂ]] (UN) အဆောက်အအုံကို စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်ခဲ့သေးကြောင်း အာရက္ခတပ်တော်က ထုတ်ပြန်ထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ဝေမာထွန်း |date=2024-09-10 |title=AA အကျဉ်းစခန်း တိုက်ခိုက်ခံရ၊ အကျဉ်းသားနဲ့ စစ်သုံ့ပန်း ငါးဆယ်ကျော် ပွဲချင်းပြီးသေဆုံး |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/airstrike-and-death-maungdaw-09102024032923.html |access-date=2026-05-02 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;

== သေဆုံးသူများ ==
လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် သေဆုံးသူ ၅၀ ကျော်ရှိခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ထဲတွင် မောင်တောမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအတွင်း ဖမ်းဆီးရမိသည့် စစ်သုံ့ပန်းများ၊ [[ရိုဟင်ဂျာ]] လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များဖြစ်သည့် [[အာရကန်ရိုဟင်ဂျာ ကယ်တင်ရေးတပ်မတော်|ARSA]] နှင့် RSO တို့မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်များ ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် တပ်မတော် ထံမှ သင်တန်းဆင်းထားသည့် ရိုဟင်ဂျာလက်နက်ကိုင်များ၊ သတင်းပေးဟု စွပ်စွဲခံရသူများ၊ တော်လှန်ရေးကို ဖျက်ဆီးသည်ဟုဆိုကာ ဖမ်းဆီးစစ်ဆေးခံနေရသူများနှင့် [[ရခိုင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးပါတီ|ရခိုင်ပြည် လွတ်မြောက်ရေး ပါတီ]] (ALP) နှင့် ဆက်စပ်သူများလည်း သတင်းများက ဖော်ပြခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ဗွီအိုအေ (မြန်မာဌာန) |date=2024-09-10 |title=လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် မောင်တောမှာ အကျဉ်းသား ၅၀ ကျော် သေဆုံးကြောင်း AA အဖွဲ့ သတင်းထုတ်ပြန် |url=https://burmese.voanews.com/a/airstrike-in-maungdaw-rakhine-aa/7778228.html |access-date=2026-05-02 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}&lt;/ref&gt;

== ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် ==
* [[မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]]
* [[ချောင်းတူရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု]]
== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄]]
[[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]</text>
      <sha1>bmm8ycfdj2uu9p04pxk2aku5i3xiynk</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>