ဝီကီပီးဒီးယား mywiki https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%9F%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AC MediaWiki 1.46.0-wmf.26 first-letter မီဒီယာ အထူး ဆွေးနွေးချက် အသုံးပြုသူ အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက် ဝီကီပီးဒီးယား ဝီကီပီးဒီးယား ဆွေးနွေးချက် ဖိုင် ဖိုင် ဆွေးနွေးချက် မီဒီယာဝီကီ မီဒီယာဝီကီ ဆွေးနွေးချက် တမ်းပလိတ် တမ်းပလိတ် ဆွေးနွေးချက် အကူအညီ အကူအညီ ဆွေးနွေးချက် ကဏ္ဍ ကဏ္ဍ ဆွေးနွေးချက် မုခ်ဝ မုခ်ဝ ဆွေးနွေးချက် စာမူကြမ်း စာမူကြမ်း ဆွေးနွေးချက် TimedText TimedText talk မော်ဂျူး မော်ဂျူး ဆွေးနွေးချက် Event Event talk 0 2641 1029259 1027863 2026-05-03T12:18:30Z Chenzeyan29 141880 /* နောက်ခံ သမိုင်းကြောင်းနှင့် ပေါ်ပေါက်လာပုံ */ 1029259 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group |group= Mon |native_name = {{native name|mnw|ဂကူမန်(ဂကူမည်)}}<br>{{native name|my|မွန်လူမျိုး}} |native_name_lang = mnw။ | image = 20200206 150859 Mon Girls in Mawlamyaing Myanmar anagoria.JPG | image_caption = Mon girls wearing traditional dress in [[Mawlamyine]] | flag = Flag of Mon State (2018).svg | flag_caption = မွန်ပြည်နယ်အလံ |pop = ခန့်မှန်း ၂.၅ – ၃ သန်း |region1 = {{flag|Myanmar}} |pop1 = ခန့်မှန်း ၂ သန်းခန့် |region2 = {{flag|Thailand}} |pop2 = ခန့်မှန်း ၁သန်းခန့် | region3 = {{flag|Laos}} | pop3 = 9000{{efn|name=burmese}} | region4 = {{flag|United States}} | pop4 = 8000{{efn|name=burmese}} | region5 = {{flag|Canada}} | pop5 = 650{{efn|name=burmese}} |rels= အဓိကအားဖြင့် [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]] |langs=[[မွန်ဘာသာစကား|မွန်]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား|ဗမာ]]၊ [[ထိုင်းဘာသာစကား|ထိုင်း]] |related=[[ခမာလူမျိုး|ခမာ]] နှင့် အခြား [[ဩစထြိုအေးရှားတစ်]] ဘာသာစကားပြောဆိုသူများ |image caption=ရိုးရာအဝတ်အစားနှင့် မွန်မိန်းကလေး (မော်လမြိုင်) }} '''မွန်လူမျိုး''' ({{lang-mnw|ဂကူမန်}}) သည် [[မွန်-ခမာ]] ဘာသာစကားအုပ်စုတွင် ပါဝင်သော လူမျိုးတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ အဓိက တိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်စုများထဲမှ တစ်စုဖြစ်သည်။ သမိုင်းပညာရှင်များ၏ အမြင်အရ မွန်လူမျိုးများသည် အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင် အစောဆုံးအခြေချနေထိုင်သူများထဲမှ တစ်စုဖြစ်ကြပြီး အနည်းဆုံး အေဒီ ၆ ရာစုမတိုင်မီကတည်းက ယနေ့ မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းနှင့် ထိုင်းဒေသများတွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="britannica">{{cite web |title=Mon |url=https://www.britannica.com/topic/Mon-people |publisher=Encyclopaedia Britannica}}</ref> သမိုင်းတလျှောက်တွင် မွန်လူမျိုးများသည် သထုံနှင့် ဟံသာဝတီကဲ့သို့သော နိုင်ငံများကို တည်ထောင်ခဲ့ကြပြီး အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ပါဠိစာပေယဉ်ကျေးမှုနှင့် အိန္ဒိယယဉ်ကျေးမှုများ ပြန့်ပွားရာတွင် အရေးကြီးသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="britannica" />၁၄ ရာစုမှ ၁၆ ရာစုအတွင်း ဟံသာဝတီနိုင်ငံသည် မွန်နိုင်ငံ၏ အရေးပါဆုံးခေတ်ဖြစ်ပြီး ရာဇာဓိရာဇ်၊ ရှင်စောပု၊ ဓမ္မစေတီတို့ကဲ့သို့သော မင်းများ အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Luce |first=G.H. |title=Old Burma – Early Pagan |year=1969 |publisher=J.J. Augustin}}</ref>၁၈ ရာစုတွင် ကုန်းဘောင်မင်း အလောင်းဘုရား၏ စစ်အောင်မြင်မှုများကြောင့် ဟံသာဝတီနိုင်ငံ ပျက်စီးသွားပြီး မွန်လူမျိုးများအချို့သည် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="britannica" /> == နောက်ခံ သမိုင်းကြောင်းနှင့် ပေါ်ပေါက်လာပုံ == မွန်-ခမာနွယ်ဖွားများသည် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်း ယန်စီမြစ်ဝှမ်း (Yangtze Kiang) ဒေသတွင် စတင်အခြေတည်ခဲ့ကြပြီး အရှေ့တောင်အာရှအတွင်းသို့ ရှေးအကျဆုံး ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာကြသူများ ဖြစ်ကြောင်း ပါမောက္ခ G.H. Luce က ၎င်း၏ ''Old Burma, Early Pagan'' (1969) စာအုပ်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>Luce, G.H. (1969). ''Old Burma, Early Pagan''. J.J. Augustin.</ref> အရှေ့အာရှတိုက်ဆိုင်ရာ သမိုင်းပညာရှင်များဖြစ်ကြသည့် အိုနယ်လုစ်နှင့် ဟာဘတ် အေစတက်တို့ကလည်း ၎င်းတို့အား [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်]]၊ [[တိုင်လူမျိုး|ခရာ-တိုင်]] အနွယ်ဝင်များနှင့် မသက်ဆိုင်ဘဲ [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစထြိုအေးရှားတစ်]] (Austroasiatic) အုပ်စုဝင်များအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ အိန္ဒိယရှိ မွန်းဒတ်စ် (Mundas)၊ ဘင်္ဂလားရှိ ဆန်သာလ် (Santals)၊ အာသံရှိ ခါဆီး (Khasi) နှင့် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပလောင်၊ ဝ၊ မွန်လူမျိုးများသည် မူလက မျိုးနွယ်တူများ ဖြစ်ကြကာ အာရှတောင်ပိုင်းသို့ ပြန့်နှံ့သွားကြသည်ဟု သမိုင်းသုတေသီများက ယူဆကြသည်။<ref>မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦး ဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့် ရခိုင် ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ်။</ref> မွန်လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ မဝင်ရောက်မီကပင် အင်ဒိုချိုင်းနားကျွန်းဆွယ် မဲနမ်မြစ်ဝှမ်းတစ်ဝိုက်တွင် အခြေချခဲ့ကြပြီး မဲနမ်မြစ်ဝှမ်း မြောက်ပိုင်း၌ ဟရိပုဉ္စပြည်နယ်နှင့် တောင်ပိုင်း၌ ဒွါရဝတီပြည်နယ်ဟူသော မြို့ပြနိုင်ငံများကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းနှင့် ကူးလူးဆက်ဆံကာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် အခြားယဉ်ကျေးမှုများကို အစောဆုံး လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့ကြသည်။ ၃ ရာစုဝန်းကျင်တွင် ဗီယက်နမ်ရှိ စမ္ပပြည်နယ်၊ ၅ ရာစုမှ ၁၃ ရာစုအထိ အင်ဒိုချိုင်းနားတွင် တန်ခိုးထွားခဲ့သော ခမာအင်ပါယာတို့နှင့်လည်း ဆက်သွယ်မှုများ ရှိခဲ့သည်။ ၉ ရာစုခန့်တွင် မွန်တို့သည် မဲနမ်မြစ်ဝှမ်းမှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံတောင်ပိုင်း တနင်္သာရီ၊ စစ်တောင်းနှင့် ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသများသို့ ပြန့်နှံ့ဝင်ရောက်လာခဲ့ကာ ဥဿာပဲခူးနှင့် မာလမင်းဆက်ကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့ ထူထောင်စဉ်အတွင်း အိန္ဒိယတောင်ပိုင်း ချိုလာ (Chola) မင်းဆက်များ၏ ကျူးကျော်မှုကို ခုခံခဲ့ရသလို၊ ၁၁ ရာစု [[အနော်ရထာမင်း]] လက်ထက်တွင်လည်း ဂျွန်း (ဂျွမ်း) စစ်သည်များ၏ ကျူးကျော်မှုကို ပုဂံတပ်များ၏ အကူအညီဖြင့် တွန်းလှန်ခဲ့ရသည်။<ref>Harvey, G.E. (1925). ''History of Burma''.</ref> ပုဂံအင်ပါယာ အားနည်းသွားပြီးနောက် ၁၃ ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် [[မဂဒူး မင်းဆက်|မဂဒူးမင်းဆက်]] (ဝါရီရူမင်းဆက်) ပေါ်ထွန်းလာပြီး ၁၄ ရာစုတွင် [[ရာဇာဓိရာဇ်]] ဘုရင်က မွန်သုံးရပ်ကို စည်းလုံးသိမ်းသွင်းနိုင်ခဲ့သဖြင့် မွန်တို့၏ အချုပ်အခြာအာဏာသည် ဟံသာဝတီကို ဗဟိုပြု၍ ပြန်လည်ဦးမော့လာခဲ့သည်။<ref name=":0" group="ရာဇာဓိရာဇ် သ္ကိုပ်ပၞာန်ဗညာဒလ">ရာဇဓိရာဇ် အရေးတော်ပုံ။ ဗညားဒလ</ref> မွန်လူမျိုးတို့သည် ကိုယ်ပိုင်ဗိသုကာအတတ်ပညာနှင့် သက္ကတ၊ ပါဠိစာပေတို့ကို အခြေခံကာ အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းသုံး ပလ္လဝ (Pallava) အက္ခရာနှင့် ဆင်တူသော ကိုယ်ပိုင်စာပေကို ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ မွန်တို့မှာ (၉) ရာစုမှ (၁၁) ရာစု၊ (၁၃) ရာစုမှ (၁၆) ရာစုနှင့် (၁၈) ရာစုအတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် မြင့်မားသော ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များကို ထိန်းသိမ်းကာ မြန်မာ့သမိုင်းတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ယနေ့တိုင် ရပ်တည်လျက်ရှိသည်။<ref>ဦးဘသန်း၊ ''မြန်မာ့ရာဇဝင်''။</ref><ref>Hall, D.G.E. (1955). ''A History of South-East Asia''.</ref> == ရိုးရာဝတ်စုံ == ရှေးဟောင်း မွန်နိုင်ငံတော်များဖြစ်သည့် [[သထုံပြည်|သထုံ]]နှင့် [[ဟံသာဝတီ]]ခေတ်များတွင် မွန်တို့သည် ယဉ်ကျေးမှုအဆင့်အတန်း မြင့်မားစွာ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ သထုံခေတ်တွင် အမျိုးသားများသည် ခါးတောင်းကျိုက် ဝတ်ဆင်၍ ကိုယ်အထက်ပိုင်းတွင် ပုခုံးစောင်းတဘက်များ အသုံးပြုကြသည်။ အမျိုးသမီးများသည် ဆံပင်ကို မြင့်မားစွာထုံးဖွဲ့ပြီး နားတောင်းကြီးများ ပန်ဆင်လေ့ရှိကာ ရင်စည်း နှင့် လုံချည်ရှည်များကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။<ref>ဦးချစ်သိန်း၊ "မွန်ကျောက်စာပေါင်းချုပ်"၊ ပြည်ထောင်စုယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန။</ref>ဟံသာဝတီခေတ်အောက်မြန်မာပြည်၏ ရာသီဥတုနှင့်အညီ ပါးလွှာသော ချည်ထည်များကို အဓိက သုံးစွဲခဲ့ကြသည်။ ဘုရင်နှင့် အရာရှိကြီးများသည် ပိုးထည်များကို ခန့်ညားစွာ ဝတ်ဆင်ကြပြီး ပုခုံးစောင်းတဘက် (ဆဘိုင်) မှာ အဆင့်အတန်း၏ ပြယုဂ်ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=Bauer |first=Christian |title=The Mon Language and Culture |year=1982}}</ref> ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် မွန်လူကြီး၊လူငယ်များ၊ ရဟန်းတော်များ၊ ဆရာ၊ဆရာမများ စုပေါင်း၍ ကော်မတီဖွဲ့စည်းကာ ရှေးခေတ်အဝတ်အစားများ/ အထောက်အထားများကို ပြန်လည်ရှာဖွေဖော်ထုတ်ရန် မွန်ဒေသအစုံသို့ သွားရောက်ခဲ့ကြသည်။ ရရှိလာသော အထောက်အထားများပေါ်တွင် မူတည်၍ အားလုံးစုပေါင်းကာ မွန်ရိုးရာဝတ်စုံ၏ ပုံပန်းသဏ္ဏာန် နှင့် အရောင်ကို အတည်ပြု သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=Mon Traditional Dress |url=https://www.weavingecologies.com/patterns-link/mon-traditional-dress |access-date=2026-04-22 |website=Weaving Ecologies |language=en-US}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံရှိ မွန်လူမျိုးများသည် ရိုးရာဝတ်စုံကို အခါအားလျော်စွာ ဝတ်ဆင်ကြပြီး အနီရောင်နှင့် အဖြူရောင်ကို အဓိကထား အသုံးပြုကြသည်။အမျိုးသားဝတ်စုံတွင် အဖြူရောင် ရင်စေ့ (သို့မဟုတ်) တိုက်ပုံအင်္ကျီကို ဝတ်ဆင်၍ အောက်ပိုင်းတွင် အနီရောင်နှင့် အဖြူရောင်အဆင်းကြောင်းပါသော မွန်ရိုးရာကွက်ကျားလုံချည်ကို ဝတ်ဆင်သည်။ ပခုံးတွင် မွန်ရိုးရာတဘက် ကို တင်လေ့ရှိသည်။အမျိုးသမီးဝတ်စုံတွင် အနီရောင် (သို့မဟုတ်) အဖြူရောင် ရင်စေ့အင်္ကျီ လက်ရှည်ကို ဝတ်ဆင်ကာ အောက်ပိုင်းတွင် အနီရောင်အခြေခံသော မွန်ရိုးရာ အပေါင်းလက္ခာပုံ လုံချည် သို့မဟုတ် ရက်ကန်းလုံချည်များကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။<ref>မွန်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့၊ "မွန်ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးတမ်းများ" (၂၀၁၈)။</ref> အနီရောင် တဘက်ကို ပုခုံးတွင် စနစ်တကျ ဆင်ယင်လေ့ရှိသည်။<ref>နိုင်ဘရှင်၊ "မွန်လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု"၊ မွန်စာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှု စာစောင်။</ref> == ဘာသာစကား နှင့် စာပေ == မွန်ဘာသာစကားသည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် နေထိုင်ကြသော မွန်လူမျိုးတို့အသုံးပြုသည့် အရှေ့တောင်အာရှသုံး ဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မွန်ဘာသာစကားသည် ကမ္ဘောဒီးယား ဘာသာစကားနှင့် အနည်းငယ်ဆင်တူပါသည် ယနေ့ မွန်ဘာသာစကားကို လူဦးရေ နှစ်သန်းကျော်သောသူများက ပြောဆိုလျက်ရှိကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် မွန်ဘာသာစကား ပြောဆိုသူအများစုသည် မွန်ပြည်နယ်တွင် နေထိုင်ကြပြီး တနင်္သာရီတိုင်းနှင့် ကရင်ပြည်နယ် တို့တွင်လည်း မွန်စကားကို ပြောဆိုကြသည်။ မွန်လူမျိုး ကို [[မွန်ဘာသာ]]ဖြင့် ဂကူမည်(မန်) ဟုရေးသားသည်။ မွန်စာပေတွင် [[ဗျည်း]] (၃၅) လုံးရှိပြီး၊ [[သရ]] (၁၂) လုံး ရှိသည်။ မွန်စာပေသည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် အဟောင်းဆုံးစာပေစနစ်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး အော်စ်ထရိုအာရှာတစ် (Austroasiatic) ဘာသာစကားမိသားစုဝင် မွန်ဘာသာဖြင့် ရေးသားထားသော စာပေများကို ရည်ညွှန်းသည်။ မွန်စာပေ၏အစပြုကာလကို ခရစ်နှစ် ၆ ရာစုမှ ၁၀ ရာစုအတွင်းတွင် တွေ့ရှိရသော ကျောက်စာများမှ စတင်သတ်မှတ်ကြသည်။<ref>Shorto, H. L. (1971). ''A Dictionary of the Mon Inscriptions from the Sixth to the Sixteenth Centuries''. Oxford University Press.</ref> မွန်စာရေးစနစ်သည် အိန္ဒိယမှ ပျံ့နှံ့လာသော ဘရာဟ္မီ (Brahmi) စာလုံးစနစ်မှ ဆင်းသက်လာပြီး၊ ဘရာဟ္မီ စာလုံးပုံစံသည် နောက်ပိုင်းတွင် ဗမာစာနှင့် ထိုင်း၊ ခမာ စာလုံးများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာရာတွင် အရေးပါသော အခြေခံတစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>Daniels, Peter T. & Bright, William (1996). ''The World's Writing Systems''. Oxford University Press.</ref>ယနေ့ခေတ်တွင် မွန်စာပေသည် ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်အဖြစ် ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားပြီး၊ မွန်လူမျိုးတို့၏ အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အရေးပါနေဆဲဖြစ်သည်။ === တူရိယာ === မွန်လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု တူရိယာမှာ [[မိကျောင်း(တူရိယာ)]] ဖြစ်သည်။ ==ထင်ရှားသော မွန်လူမျိုးများ== *ရှၚ်[[ဗုဒ္ဓဃောသ]](ရာမညပုတ္တော ဗုဒ္ဓဃောသော) - ပိဋကတ်သုံးပုံကို သီဟိုဠ်ဘာသာမှ ပါဠိသို့ဘာသာပြန်သူ *[[ရှင်အရဟံ]] - ဗုဒ္ဓသာသနာသန့်ရှင်း ထွန်းလင်းစေသူ *[[မနုဟာမင်း|မနူဟာမင်း]] (ခေါ်) မကုဋ- သုဝဏ္ဏဘူမိ သထုံမွန်မင်းဆက်၏ ၂၅ဆက်မြောက်မင်း *[[ရာဇာဓိရာဇ်]] (ခေါ်) ဗညားနွဲ့ - [[ဟံသာဝတီ]]မွန်မင်းဆက်၏ ၉ဆက်မြောက်မင်း၊ [[အင်းဝ-ဟံသာဝတီ အနှစ်လေးဆယ်စစ်]]၏ အထင်ကရစစ်ဘုရင် *[[အမတ်ဒိန်]] - ရာဇာဓိရာဇ်ဘုရင်၏ အတိုင်ပင်ခံအမတ်ကြီး *[[လဂွန်းအိန်၊ မဟာစော|လဂွန်းအိန်]] (မဟာစော) - ဟံသာဝတီဘုရင့်တပ်တော်၏ ရှေ့ဖျားချီစစ်မှူး ၊ အနှစ်လေးဆယ်စစ်၏ထင်ရှားသော မွန်သူရဲကောင်း * [[ရှင်စောပု]] - မွန်ဘုရင်မကြီး <ref>{{Cite web |title=Kaowao Burmese Version<!-- Bot generated title --> |url=http://www.kaowao.org/b/art08-24.php |accessdate=18 August 2013 |archivedate=22 June 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090622045437/http://www.kaowao.org/b/art08-24.php }}</ref> * [[ဓမ္မစေတီ|ဓမ္မစေတီမင်း]] (ခေါ်) ရာမာဓိပတိ- ဗုဒ္ဓဘာသာသာသနာတော် အတွက်ကြိုးပမ်းမှုများကြောင့် ထင်ရှားသော မွန်ဘုရင် * [[သမိန်ဗရမ်း]] - မွန်သူရဲကောင်း * အမတ်ကြီး [[ဗညားဒလ (ဝန်ကြီး)|ဗညားဒလ]] - ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်တည်ထောင်သူဘုရင့်နောင်၏ အတိုင်ပင်ခံဝန်ကြီးချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာသေနာပတိ *[[မဟာရဋ္ဌသာရ၊ သျှင်|ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ]] - အင်းဝခေတ်စာဆိုတော်ရဟန်း *[[:en:Rama_I|ဗုဒ္ဓ ယော့ဖာ စုဠာလောက]] (ရာမ၁) ''-'' ထိုင်းဘုရင့်နိုင်ငံ၏ [[ချက္ကရီမင်းဆက်]] တည်ထောင်သူဘုရင်<ref>{{Cite web |date=2019-04-18 |title=ထိုင်းနိုင်ငံကို ကျွန်မဖြစ်အောင် ကာကွယ်ပေးတဲ့ ရာမမင်းဆက် |url=https://www.bbc.com/burmese/in-depth-47977744 |access-date=2026-02-08 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> *[[:en:Amarindra|အမရိန္ဒြာ]] - ထိုင်းဘုရင့်နိုင်ငံ၏ [[ချက္ကရီမင်းဆက်]] တည်ထောင်သူ ရာမ(၁)ဘုရင်၏ [[ထိုင်းနိုင်ငံ၏ မိဖုရားခေါင်များ|မိဖုရားခေါင်]]ကြီး၊ ရာမ(၂)ဘုရင်၏ မယ်​တော် *[[ဗညားဒလ]] - ဒုတိယဟံသာဝတီမင်းဆက်၏ နောက်ဆုံး ဘုရင် *မိတလထော - ဟံသာဝတီ တိဿရာဇာမင်းမိဖုရား *[[မကုဋ]] (ခေါ်) [[:en:Mongkut|မောင်းကွတ်]] - ထိုင်းဘုရင့်နိုင်ငံ ချက္ကရီမင်းဆက်၏ ၄ဆက်မြောက်မင်း၊ ထိုင်းနိုင်ငံကိုခေတ်မှီအောင်အစပြုခဲ့သူ *[[မောင်ထော်လေး၊ စစ်ကဲ|မောင်ထော်လေး]] - စစ်ကဲ *ဦး[[နာအောက်၊ ဦး|နာအောက်]] - ကိုလိုနီခေတ် မီးသင်္ဘောသူဋ္ဌေး *[[သွင်၊ ဦး ဆာ|ဆာဦးသွင်]] - ကိုလိုနီခေတ် သူဌေးကြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံ [[ကုန်သည်များနှင့် စက်မှုလက်မှု လုပ်ငန်းရှင်များအသင်း]]ကို စတင်တည်ထောင်သူ *[[မောင်ကြီး၊ ဆာ ဂျေအေ|ဆာဂျေအေမောင်ကြီး]] - ကိုလိုနီခေတ် မြန်မာလူမျိုး ပထမဆုံး ဘုရင်ခံ *[[မြန်မာ့ ပထမဆုံးများ|မြန်မာ့ ပထမဆုံး]] အနောက်တိုင်းဆရာဝန် [[ရှောလူး၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာရှောလူး]] *မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ကာယဗလလေ့ကျင့်သူ ဒေါက်တာ[[ချစ်ထွန်း၊ ဦး (ဝေါ်လတာ)|ဝေါ်လတာချစ်ထွန်း]] *မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ပါရဂူ [[ဘဟန်၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာဘဟန်]] *မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး နိုင်ငံတော်အဓိပတိ [[ဒေါက်တာဘမော်]] *မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး အမျိုးသမီး မင်းတိုင်ပင်အမတ် [[နှင်းမြ၊ ဒေါ်|ဒေါ်နှင်းမြ]] *မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး အသည်းအစားထိုးကုဆရာဝန်ကြီး [[နော်မန်လှ၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာနော်မန်လှ]] * ခေတ်စမ်းစာပေကို ဦးဆောင်ခဲ့သူ [[မင်းသုဝဏ်]] ( [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ]] ဦး[[ထင်ကျော်၊ ဦး|ထင်ကျော်]]၏ ဖခင်) * [[:en:Apasra_Hongsakula|အပါစရာ ဟံသာကုလ]] - [[မယ်စကြဝဠာ]] ၁၉၆၅ *[[ဇာဂနာ(ရုပ်ရှင်နှင့် သဘင်ပညာရှင်)|ဇာဂနာ]] - ရုပ်ရှင်နှင့် သဘင်ပညာရှင် *[[ထူးအိမ်သင်]] - တေးရေးတေးဆို *[[ထုံချိုင်း မက်အင်တိုင်ယာ]] - ထိုင်း အဆိုတော် နှင့် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် *[[ကေအေတီ]] - တေးရေးဆရာ *[[မျိုးကျော့မြိုင်]] - တေးရေးတေးဆို၊ မြန်မာ့ ဟစ်ဟော့လောကကို စတင်ခဲ့သူ *ဗညားနိုင် - အိုင်းရင်းခရော့စ် ([[Iron Cross|Iron Cross)]] တီးဝိုင်းအဖွဲ့ဝင် *[[မင်းကိုနိုင်]] - ကျောင်းသားခေါင်းဆောင် *ဦး[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]] - ဒုတိယ သမ္မတ *[[:en:Anand_Panyarachun|အာနန်ပန်ယာချွန်]] - ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ် *[[နန္ဒာလှိုင်]] - မြန်မာရုပ်ရှင်မင်းသမီး *[[:en:Natapohn_Tameeruks|နက်သာပွန်တီမီရက်]] - ထိုင်းရုပ်ရှင်မင်းသမီး၊ Taew ဟု နိုင်ငံတကာတွင်ကျော်ကြားသူ *[[အိချောပို]] - သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ် *ပပဝင်းခင် - သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ် *သင်ဇာဝင့်ကျော် - သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ် *[[အာဘွိုင်း]] - ဟစ်ဟော့အဆိုတော် *မိစန္ဒီ - အမျိုးသမီးဟစ်ဟော့အဆိုတော်<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.mmload.com/news/64534 |accessdate=12 November 2020 |archivedate=19 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210419064932/https://www.mmload.com/news/64534 }}</ref> *ထွန်းမင်းနိုင် - ဝမ်းချန်ပီယံရှစ်လက်ဝှေ့ချန်ပီယံ *ခိုင်သဇင်ငုဝါ - သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ် *ဗညာဘုန်းပြည့်-သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ် *Lily Pantila Win - ထိုင်းရုပ်ရှင်မင်းသမီး၊ မော်ဒယ် == မွန်အလံများ == ({{mnw|အလာံဂကူမန်}}) <gallery> ဖိုင်:Flag of the Mon people.png|မြန်မာနိုင်ငံရှိမွန်အမျိုးသားအလံ ဖိုင်:Mon Thai Flag.jpg|ထိုင်းနိုင်ငံရှိမွန်အမျိုးသားအလံ ဖိုင်:The flag of the Mon people Paphaya Rajasri King.jpg|မွန်ဘုရင်အလံ အေဒီ၂၄၁-၂၁၈ ဖိုင်:Paphaya Rajasri King.jpg|မွန်ဘုရင်အလံ ဖိုင်:Swan-shaped national flag.jpg|မွန်ဘုရင်အလံ- အေဒီ ၁၁၁၆ ဖိုင်:Flag of Mon State (2018).svg|[[မွန်ပြည်နယ်]]အလံ </gallery> == ကိုးကား == {{reflist}} <references/> 0nt0qhs7x45pei11jy6hb14x69cwu5d 1029261 1029259 2026-05-03T12:22:57Z Chenzeyan29 141880 /* မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ ဝိသေသလက္ခဏာများ */ 1029261 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group |group= Mon |native_name = {{native name|mnw|ဂကူမန်(ဂကူမည်)}}<br>{{native name|my|မွန်လူမျိုး}} |native_name_lang = mnw။ | image = 20200206 150859 Mon Girls in Mawlamyaing Myanmar anagoria.JPG | image_caption = Mon girls wearing traditional dress in [[Mawlamyine]] | flag = Flag of Mon State (2018).svg | flag_caption = မွန်ပြည်နယ်အလံ |pop = ခန့်မှန်း ၂.၅ – ၃ သန်း |region1 = {{flag|Myanmar}} |pop1 = ခန့်မှန်း ၂ သန်းခန့် |region2 = {{flag|Thailand}} |pop2 = ခန့်မှန်း ၁သန်းခန့် | region3 = {{flag|Laos}} | pop3 = 9000{{efn|name=burmese}} | region4 = {{flag|United States}} | pop4 = 8000{{efn|name=burmese}} | region5 = {{flag|Canada}} | pop5 = 650{{efn|name=burmese}} |rels= အဓိကအားဖြင့် [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]] |langs=[[မွန်ဘာသာစကား|မွန်]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား|ဗမာ]]၊ [[ထိုင်းဘာသာစကား|ထိုင်း]] |related=[[ခမာလူမျိုး|ခမာ]] နှင့် အခြား [[ဩစထြိုအေးရှားတစ်]] ဘာသာစကားပြောဆိုသူများ |image caption=ရိုးရာအဝတ်အစားနှင့် မွန်မိန်းကလေး (မော်လမြိုင်) }} '''မွန်လူမျိုး''' ({{lang-mnw|ဂကူမန်}}) သည် [[မွန်-ခမာ]] ဘာသာစကားအုပ်စုတွင် ပါဝင်သော လူမျိုးတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ အဓိက တိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်စုများထဲမှ တစ်စုဖြစ်သည်။ သမိုင်းပညာရှင်များ၏ အမြင်အရ မွန်လူမျိုးများသည် အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင် အစောဆုံးအခြေချနေထိုင်သူများထဲမှ တစ်စုဖြစ်ကြပြီး အနည်းဆုံး အေဒီ ၆ ရာစုမတိုင်မီကတည်းက ယနေ့ မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းနှင့် ထိုင်းဒေသများတွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="britannica">{{cite web |title=Mon |url=https://www.britannica.com/topic/Mon-people |publisher=Encyclopaedia Britannica}}</ref> သမိုင်းတလျှောက်တွင် မွန်လူမျိုးများသည် သထုံနှင့် ဟံသာဝတီကဲ့သို့သော နိုင်ငံများကို တည်ထောင်ခဲ့ကြပြီး အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ပါဠိစာပေယဉ်ကျေးမှုနှင့် အိန္ဒိယယဉ်ကျေးမှုများ ပြန့်ပွားရာတွင် အရေးကြီးသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="britannica" />၁၄ ရာစုမှ ၁၆ ရာစုအတွင်း ဟံသာဝတီနိုင်ငံသည် မွန်နိုင်ငံ၏ အရေးပါဆုံးခေတ်ဖြစ်ပြီး ရာဇာဓိရာဇ်၊ ရှင်စောပု၊ ဓမ္မစေတီတို့ကဲ့သို့သော မင်းများ အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Luce |first=G.H. |title=Old Burma – Early Pagan |year=1969 |publisher=J.J. Augustin}}</ref>၁၈ ရာစုတွင် ကုန်းဘောင်မင်း အလောင်းဘုရား၏ စစ်အောင်မြင်မှုများကြောင့် ဟံသာဝတီနိုင်ငံ ပျက်စီးသွားပြီး မွန်လူမျိုးများအချို့သည် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="britannica" /> == နောက်ခံ သမိုင်းကြောင်းနှင့် ပေါ်ပေါက်လာပုံ == မွန်-ခမာနွယ်ဖွားများသည် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်း ယန်စီမြစ်ဝှမ်း (Yangtze Kiang) ဒေသတွင် စတင်အခြေတည်ခဲ့ကြပြီး အရှေ့တောင်အာရှအတွင်းသို့ ရှေးအကျဆုံး ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာကြသူများ ဖြစ်ကြောင်း ပါမောက္ခ G.H. Luce က ၎င်း၏ ''Old Burma, Early Pagan'' (1969) စာအုပ်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>Luce, G.H. (1969). ''Old Burma, Early Pagan''. J.J. Augustin.</ref> အရှေ့အာရှတိုက်ဆိုင်ရာ သမိုင်းပညာရှင်များဖြစ်ကြသည့် အိုနယ်လုစ်နှင့် ဟာဘတ် အေစတက်တို့ကလည်း ၎င်းတို့အား [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်]]၊ [[တိုင်လူမျိုး|ခရာ-တိုင်]] အနွယ်ဝင်များနှင့် မသက်ဆိုင်ဘဲ [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစထြိုအေးရှားတစ်]] (Austroasiatic) အုပ်စုဝင်များအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ အိန္ဒိယရှိ မွန်းဒတ်စ် (Mundas)၊ ဘင်္ဂလားရှိ ဆန်သာလ် (Santals)၊ အာသံရှိ ခါဆီး (Khasi) နှင့် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပလောင်၊ ဝ၊ မွန်လူမျိုးများသည် မူလက မျိုးနွယ်တူများ ဖြစ်ကြကာ အာရှတောင်ပိုင်းသို့ ပြန့်နှံ့သွားကြသည်ဟု သမိုင်းသုတေသီများက ယူဆကြသည်။<ref>မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦး ဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့် ရခိုင် ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ်။</ref> မွန်လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ မဝင်ရောက်မီကပင် အင်ဒိုချိုင်းနားကျွန်းဆွယ် မဲနမ်မြစ်ဝှမ်းတစ်ဝိုက်တွင် အခြေချခဲ့ကြပြီး မဲနမ်မြစ်ဝှမ်း မြောက်ပိုင်း၌ ဟရိပုဉ္စပြည်နယ်နှင့် တောင်ပိုင်း၌ ဒွါရဝတီပြည်နယ်ဟူသော မြို့ပြနိုင်ငံများကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းနှင့် ကူးလူးဆက်ဆံကာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် အခြားယဉ်ကျေးမှုများကို အစောဆုံး လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့ကြသည်။ ၃ ရာစုဝန်းကျင်တွင် ဗီယက်နမ်ရှိ စမ္ပပြည်နယ်၊ ၅ ရာစုမှ ၁၃ ရာစုအထိ အင်ဒိုချိုင်းနားတွင် တန်ခိုးထွားခဲ့သော ခမာအင်ပါယာတို့နှင့်လည်း ဆက်သွယ်မှုများ ရှိခဲ့သည်။ ၉ ရာစုခန့်တွင် မွန်တို့သည် မဲနမ်မြစ်ဝှမ်းမှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံတောင်ပိုင်း တနင်္သာရီ၊ စစ်တောင်းနှင့် ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသများသို့ ပြန့်နှံ့ဝင်ရောက်လာခဲ့ကာ ဥဿာပဲခူးနှင့် မာလမင်းဆက်ကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့ ထူထောင်စဉ်အတွင်း အိန္ဒိယတောင်ပိုင်း ချိုလာ (Chola) မင်းဆက်များ၏ ကျူးကျော်မှုကို ခုခံခဲ့ရသလို၊ ၁၁ ရာစု [[အနော်ရထာမင်း]] လက်ထက်တွင်လည်း ဂျွန်း (ဂျွမ်း) စစ်သည်များ၏ ကျူးကျော်မှုကို ပုဂံတပ်များ၏ အကူအညီဖြင့် တွန်းလှန်ခဲ့ရသည်။<ref>Harvey, G.E. (1925). ''History of Burma''.</ref> ပုဂံအင်ပါယာ အားနည်းသွားပြီးနောက် ၁၃ ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် [[မဂဒူး မင်းဆက်|မဂဒူးမင်းဆက်]] (ဝါရီရူမင်းဆက်) ပေါ်ထွန်းလာပြီး ၁၄ ရာစုတွင် [[ရာဇာဓိရာဇ်]] ဘုရင်က မွန်သုံးရပ်ကို စည်းလုံးသိမ်းသွင်းနိုင်ခဲ့သဖြင့် မွန်တို့၏ အချုပ်အခြာအာဏာသည် ဟံသာဝတီကို ဗဟိုပြု၍ ပြန်လည်ဦးမော့လာခဲ့သည်။<ref name=":0" group="ရာဇာဓိရာဇ် သ္ကိုပ်ပၞာန်ဗညာဒလ">ရာဇဓိရာဇ် အရေးတော်ပုံ။ ဗညားဒလ</ref> မွန်လူမျိုးတို့သည် ကိုယ်ပိုင်ဗိသုကာအတတ်ပညာနှင့် သက္ကတ၊ ပါဠိစာပေတို့ကို အခြေခံကာ အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းသုံး ပလ္လဝ (Pallava) အက္ခရာနှင့် ဆင်တူသော ကိုယ်ပိုင်စာပေကို ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ မွန်တို့မှာ (၉) ရာစုမှ (၁၁) ရာစု၊ (၁၃) ရာစုမှ (၁၆) ရာစုနှင့် (၁၈) ရာစုအတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် မြင့်မားသော ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များကို ထိန်းသိမ်းကာ မြန်မာ့သမိုင်းတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ယနေ့တိုင် ရပ်တည်လျက်ရှိသည်။<ref>ဦးဘသန်း၊ ''မြန်မာ့ရာဇဝင်''။</ref><ref>Hall, D.G.E. (1955). ''A History of South-East Asia''.</ref> == မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ ဝိသေသလက္ခဏာများ == မွန်လူမျိုးများသည် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ သုတေသနပြုချက်များအရ အရှေ့တောင်အာရှရှိ [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ]] နွယ်ဖွားများ၏ မူလလက္ခဏာများကို ခိုင်မာစွာ ထိန်းသိမ်းထားသည့် လူမျိုးစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မနုဿဗေဒနှင့် မျိုးရိုးဗီဇ (DNA) လေ့လာမှုများအရ မွန်တို့၏ ဗီဇတည်ဆောက်ပုံမှာ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်များနှင့် ရှမ်း-ထိုင်းနွယ်ဝင်များ၏ ဗီဇတည်ဆောက်ပုံနှင့် သိသာစွာ ကွဲပြားလျက်ရှိသည်။<ref name="Trejaut2014">Trejaut, J.A., et al. (2014). "Genetic legacy of the Austroasiatic expansion in Southeast Asia". ''Molecular Biology and Evolution''.</ref> မွန်အမျိုးသားများ၏ Y-Chromosome DNA ကို စစ်ဆေးချက်အရ ၎င်းတို့တွင် ဩစထြိုအေးရှားတစ် စကားပြောလူမျိုးများ၏ အမှတ်အသားဖြစ်သော Haplogroup O1b1a1a (O-M95) သည် အများဆုံးတွေ့ရသည့် ဗီဇအမျိုးအစား ဖြစ်သည်။<ref name="Karmin2015">Karmin, M., et al. (2015). "A recent bottleneck of Y chromosome diversity coincides with a global change in culture". ''Genome Research''.</ref> ဤ O-M95 ဗီဇသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်းများစွာက ယန်စီမြစ်ဝှမ်းမှ တောင်ဘက်သို့ ဆင်းသက်လာခဲ့သည့် ရှေးဦးမွန်-ခမာနွယ်ဝင်များ၏ မူလဗီဇအမှတ်အသားဟု ယူဆကြသည်။ အလားတူ ဗီဇအမျိုးအစားကို အင်ဒိုချိုင်းနားရှိ [[ခမာလူမျိုး|ခမာ]]များနှင့် အိန္ဒိယရှိ မွန်းဒတ်စ် (Mundas) လူမျိုးများတွင်လည်း တွေ့ရှိရသည်။ မိခင်ဖက်မှ ဆင်းသက်သော Mitochondrial DNA (mtDNA) လေ့လာချက်များအရ မွန်တို့တွင် အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသရင်း ဗီဇများအပြင်၊ အိန္ဒိယတိုက်ငယ် (South Asia) ဘက်မှ စီးဝင်လာသော ဗီဇအမှတ်အသားများကိုလည်း တွေ့ရှိရသည်။ ဤသည်မှာ မွန်လူမျိုးတို့သည် ရှေးယခင်ကတည်းက အိန္ဒိယနှင့် ပင်လယ်ရေကြောင်း ကုန်သွယ်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်း၊ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် အိန္ဒိယယဉ်ကျေးမှုများ ကူးလူးဆက်ဆံခဲ့ခြင်းတို့၏ သမိုင်းဝင် အထောက်အထားပင် ဖြစ်သည်။<ref>Kutanan, W., et al. (2017). "Genetic structure of Thai-Mon people from different origins". ''PLOS ONE''.</ref> မွန်လူမျိုးများသည် သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ထိုင်းလူမျိုး|ထိုင်း]]၊ [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်]] လူမျိုးစုများနှင့် အတူတကွ နေထိုင်ခဲ့ကြသဖြင့် မျိုးရိုးဗီဇ စီးဆင်းမှု များ ရှိခဲ့သည်။ ဥပမာအားဖြင့် မွန်လူမျိုးအချို့တွင် တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားတို့၏ ထူးခြားချက်ဖြစ်သော Haplogroup O-M122 ဗီဇအချို့ ရောနှောပါဝင်နေသည်ကို တွေ့ရသည်။ သို့သော်လည်း မွန်တို့၏ ပင်မမျိုးရိုးဗီဇ အုတ်မြစ် မှာ ဩစထြိုအေးရှားတစ်(မွန်-ခမာ) အနွယ်ဝင် စစ်စစ်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် ၎င်းတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရှေးအကျဆုံး အခြေချသူများဖြစ်ကြောင်း သိပ္ပံနည်းကျ အတည်ပြုနိုင်ခဲ့သည်။ == ရိုးရာဝတ်စုံ == ရှေးဟောင်း မွန်နိုင်ငံတော်များဖြစ်သည့် [[သထုံပြည်|သထုံ]]နှင့် [[ဟံသာဝတီ]]ခေတ်များတွင် မွန်တို့သည် ယဉ်ကျေးမှုအဆင့်အတန်း မြင့်မားစွာ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ သထုံခေတ်တွင် အမျိုးသားများသည် ခါးတောင်းကျိုက် ဝတ်ဆင်၍ ကိုယ်အထက်ပိုင်းတွင် ပုခုံးစောင်းတဘက်များ အသုံးပြုကြသည်။ အမျိုးသမီးများသည် ဆံပင်ကို မြင့်မားစွာထုံးဖွဲ့ပြီး နားတောင်းကြီးများ ပန်ဆင်လေ့ရှိကာ ရင်စည်း နှင့် လုံချည်ရှည်များကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။<ref>ဦးချစ်သိန်း၊ "မွန်ကျောက်စာပေါင်းချုပ်"၊ ပြည်ထောင်စုယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန။</ref>ဟံသာဝတီခေတ်အောက်မြန်မာပြည်၏ ရာသီဥတုနှင့်အညီ ပါးလွှာသော ချည်ထည်များကို အဓိက သုံးစွဲခဲ့ကြသည်။ ဘုရင်နှင့် အရာရှိကြီးများသည် ပိုးထည်များကို ခန့်ညားစွာ ဝတ်ဆင်ကြပြီး ပုခုံးစောင်းတဘက် (ဆဘိုင်) မှာ အဆင့်အတန်း၏ ပြယုဂ်ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=Bauer |first=Christian |title=The Mon Language and Culture |year=1982}}</ref> ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် မွန်လူကြီး၊လူငယ်များ၊ ရဟန်းတော်များ၊ ဆရာ၊ဆရာမများ စုပေါင်း၍ ကော်မတီဖွဲ့စည်းကာ ရှေးခေတ်အဝတ်အစားများ/ အထောက်အထားများကို ပြန်လည်ရှာဖွေဖော်ထုတ်ရန် မွန်ဒေသအစုံသို့ သွားရောက်ခဲ့ကြသည်။ ရရှိလာသော အထောက်အထားများပေါ်တွင် မူတည်၍ အားလုံးစုပေါင်းကာ မွန်ရိုးရာဝတ်စုံ၏ ပုံပန်းသဏ္ဏာန် နှင့် အရောင်ကို အတည်ပြု သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=Mon Traditional Dress |url=https://www.weavingecologies.com/patterns-link/mon-traditional-dress |access-date=2026-04-22 |website=Weaving Ecologies |language=en-US}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံရှိ မွန်လူမျိုးများသည် ရိုးရာဝတ်စုံကို အခါအားလျော်စွာ ဝတ်ဆင်ကြပြီး အနီရောင်နှင့် အဖြူရောင်ကို အဓိကထား အသုံးပြုကြသည်။အမျိုးသားဝတ်စုံတွင် အဖြူရောင် ရင်စေ့ (သို့မဟုတ်) တိုက်ပုံအင်္ကျီကို ဝတ်ဆင်၍ အောက်ပိုင်းတွင် အနီရောင်နှင့် အဖြူရောင်အဆင်းကြောင်းပါသော မွန်ရိုးရာကွက်ကျားလုံချည်ကို ဝတ်ဆင်သည်။ ပခုံးတွင် မွန်ရိုးရာတဘက် ကို တင်လေ့ရှိသည်။အမျိုးသမီးဝတ်စုံတွင် အနီရောင် (သို့မဟုတ်) အဖြူရောင် ရင်စေ့အင်္ကျီ လက်ရှည်ကို ဝတ်ဆင်ကာ အောက်ပိုင်းတွင် အနီရောင်အခြေခံသော မွန်ရိုးရာ အပေါင်းလက္ခာပုံ လုံချည် သို့မဟုတ် ရက်ကန်းလုံချည်များကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။<ref>မွန်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့၊ "မွန်ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးတမ်းများ" (၂၀၁၈)။</ref> အနီရောင် တဘက်ကို ပုခုံးတွင် စနစ်တကျ ဆင်ယင်လေ့ရှိသည်။<ref>နိုင်ဘရှင်၊ "မွန်လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု"၊ မွန်စာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှု စာစောင်။</ref> == ဘာသာစကား နှင့် စာပေ == မွန်ဘာသာစကားသည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် နေထိုင်ကြသော မွန်လူမျိုးတို့အသုံးပြုသည့် အရှေ့တောင်အာရှသုံး ဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မွန်ဘာသာစကားသည် ကမ္ဘောဒီးယား ဘာသာစကားနှင့် အနည်းငယ်ဆင်တူပါသည် ယနေ့ မွန်ဘာသာစကားကို လူဦးရေ နှစ်သန်းကျော်သောသူများက ပြောဆိုလျက်ရှိကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် မွန်ဘာသာစကား ပြောဆိုသူအများစုသည် မွန်ပြည်နယ်တွင် နေထိုင်ကြပြီး တနင်္သာရီတိုင်းနှင့် ကရင်ပြည်နယ် တို့တွင်လည်း မွန်စကားကို ပြောဆိုကြသည်။ မွန်လူမျိုး ကို [[မွန်ဘာသာ]]ဖြင့် ဂကူမည်(မန်) ဟုရေးသားသည်။ မွန်စာပေတွင် [[ဗျည်း]] (၃၅) လုံးရှိပြီး၊ [[သရ]] (၁၂) လုံး ရှိသည်။ မွန်စာပေသည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် အဟောင်းဆုံးစာပေစနစ်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး အော်စ်ထရိုအာရှာတစ် (Austroasiatic) ဘာသာစကားမိသားစုဝင် မွန်ဘာသာဖြင့် ရေးသားထားသော စာပေများကို ရည်ညွှန်းသည်။ မွန်စာပေ၏အစပြုကာလကို ခရစ်နှစ် ၆ ရာစုမှ ၁၀ ရာစုအတွင်းတွင် တွေ့ရှိရသော ကျောက်စာများမှ စတင်သတ်မှတ်ကြသည်။<ref>Shorto, H. L. (1971). ''A Dictionary of the Mon Inscriptions from the Sixth to the Sixteenth Centuries''. Oxford University Press.</ref> မွန်စာရေးစနစ်သည် အိန္ဒိယမှ ပျံ့နှံ့လာသော ဘရာဟ္မီ (Brahmi) စာလုံးစနစ်မှ ဆင်းသက်လာပြီး၊ ဘရာဟ္မီ စာလုံးပုံစံသည် နောက်ပိုင်းတွင် ဗမာစာနှင့် ထိုင်း၊ ခမာ စာလုံးများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာရာတွင် အရေးပါသော အခြေခံတစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>Daniels, Peter T. & Bright, William (1996). ''The World's Writing Systems''. Oxford University Press.</ref>ယနေ့ခေတ်တွင် မွန်စာပေသည် ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်အဖြစ် ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားပြီး၊ မွန်လူမျိုးတို့၏ အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အရေးပါနေဆဲဖြစ်သည်။ === တူရိယာ === မွန်လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု တူရိယာမှာ [[မိကျောင်း(တူရိယာ)]] ဖြစ်သည်။ ==ထင်ရှားသော မွန်လူမျိုးများ== *ရှၚ်[[ဗုဒ္ဓဃောသ]](ရာမညပုတ္တော ဗုဒ္ဓဃောသော) - ပိဋကတ်သုံးပုံကို သီဟိုဠ်ဘာသာမှ ပါဠိသို့ဘာသာပြန်သူ *[[ရှင်အရဟံ]] - ဗုဒ္ဓသာသနာသန့်ရှင်း ထွန်းလင်းစေသူ *[[မနုဟာမင်း|မနူဟာမင်း]] (ခေါ်) မကုဋ- သုဝဏ္ဏဘူမိ သထုံမွန်မင်းဆက်၏ ၂၅ဆက်မြောက်မင်း *[[ရာဇာဓိရာဇ်]] (ခေါ်) ဗညားနွဲ့ - [[ဟံသာဝတီ]]မွန်မင်းဆက်၏ ၉ဆက်မြောက်မင်း၊ [[အင်းဝ-ဟံသာဝတီ အနှစ်လေးဆယ်စစ်]]၏ အထင်ကရစစ်ဘုရင် *[[အမတ်ဒိန်]] - ရာဇာဓိရာဇ်ဘုရင်၏ အတိုင်ပင်ခံအမတ်ကြီး *[[လဂွန်းအိန်၊ မဟာစော|လဂွန်းအိန်]] (မဟာစော) - ဟံသာဝတီဘုရင့်တပ်တော်၏ ရှေ့ဖျားချီစစ်မှူး ၊ အနှစ်လေးဆယ်စစ်၏ထင်ရှားသော မွန်သူရဲကောင်း * [[ရှင်စောပု]] - မွန်ဘုရင်မကြီး <ref>{{Cite web |title=Kaowao Burmese Version<!-- Bot generated title --> |url=http://www.kaowao.org/b/art08-24.php |accessdate=18 August 2013 |archivedate=22 June 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090622045437/http://www.kaowao.org/b/art08-24.php }}</ref> * [[ဓမ္မစေတီ|ဓမ္မစေတီမင်း]] (ခေါ်) ရာမာဓိပတိ- ဗုဒ္ဓဘာသာသာသနာတော် အတွက်ကြိုးပမ်းမှုများကြောင့် ထင်ရှားသော မွန်ဘုရင် * [[သမိန်ဗရမ်း]] - မွန်သူရဲကောင်း * အမတ်ကြီး [[ဗညားဒလ (ဝန်ကြီး)|ဗညားဒလ]] - ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်တည်ထောင်သူဘုရင့်နောင်၏ အတိုင်ပင်ခံဝန်ကြီးချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာသေနာပတိ *[[မဟာရဋ္ဌသာရ၊ သျှင်|ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ]] - အင်းဝခေတ်စာဆိုတော်ရဟန်း *[[:en:Rama_I|ဗုဒ္ဓ ယော့ဖာ စုဠာလောက]] (ရာမ၁) ''-'' ထိုင်းဘုရင့်နိုင်ငံ၏ [[ချက္ကရီမင်းဆက်]] တည်ထောင်သူဘုရင်<ref>{{Cite web |date=2019-04-18 |title=ထိုင်းနိုင်ငံကို ကျွန်မဖြစ်အောင် ကာကွယ်ပေးတဲ့ ရာမမင်းဆက် |url=https://www.bbc.com/burmese/in-depth-47977744 |access-date=2026-02-08 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> *[[:en:Amarindra|အမရိန္ဒြာ]] - ထိုင်းဘုရင့်နိုင်ငံ၏ [[ချက္ကရီမင်းဆက်]] တည်ထောင်သူ ရာမ(၁)ဘုရင်၏ [[ထိုင်းနိုင်ငံ၏ မိဖုရားခေါင်များ|မိဖုရားခေါင်]]ကြီး၊ ရာမ(၂)ဘုရင်၏ မယ်​တော် *[[ဗညားဒလ]] - ဒုတိယဟံသာဝတီမင်းဆက်၏ နောက်ဆုံး ဘုရင် *မိတလထော - ဟံသာဝတီ တိဿရာဇာမင်းမိဖုရား *[[မကုဋ]] (ခေါ်) [[:en:Mongkut|မောင်းကွတ်]] - ထိုင်းဘုရင့်နိုင်ငံ ချက္ကရီမင်းဆက်၏ ၄ဆက်မြောက်မင်း၊ ထိုင်းနိုင်ငံကိုခေတ်မှီအောင်အစပြုခဲ့သူ *[[မောင်ထော်လေး၊ စစ်ကဲ|မောင်ထော်လေး]] - စစ်ကဲ *ဦး[[နာအောက်၊ ဦး|နာအောက်]] - ကိုလိုနီခေတ် မီးသင်္ဘောသူဋ္ဌေး *[[သွင်၊ ဦး ဆာ|ဆာဦးသွင်]] - ကိုလိုနီခေတ် သူဌေးကြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံ [[ကုန်သည်များနှင့် စက်မှုလက်မှု လုပ်ငန်းရှင်များအသင်း]]ကို စတင်တည်ထောင်သူ *[[မောင်ကြီး၊ ဆာ ဂျေအေ|ဆာဂျေအေမောင်ကြီး]] - ကိုလိုနီခေတ် မြန်မာလူမျိုး ပထမဆုံး ဘုရင်ခံ *[[မြန်မာ့ ပထမဆုံးများ|မြန်မာ့ ပထမဆုံး]] အနောက်တိုင်းဆရာဝန် [[ရှောလူး၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာရှောလူး]] *မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ကာယဗလလေ့ကျင့်သူ ဒေါက်တာ[[ချစ်ထွန်း၊ ဦး (ဝေါ်လတာ)|ဝေါ်လတာချစ်ထွန်း]] *မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ပါရဂူ [[ဘဟန်၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာဘဟန်]] *မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး နိုင်ငံတော်အဓိပတိ [[ဒေါက်တာဘမော်]] *မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး အမျိုးသမီး မင်းတိုင်ပင်အမတ် [[နှင်းမြ၊ ဒေါ်|ဒေါ်နှင်းမြ]] *မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး အသည်းအစားထိုးကုဆရာဝန်ကြီး [[နော်မန်လှ၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာနော်မန်လှ]] * ခေတ်စမ်းစာပေကို ဦးဆောင်ခဲ့သူ [[မင်းသုဝဏ်]] ( [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ]] ဦး[[ထင်ကျော်၊ ဦး|ထင်ကျော်]]၏ ဖခင်) * [[:en:Apasra_Hongsakula|အပါစရာ ဟံသာကုလ]] - [[မယ်စကြဝဠာ]] ၁၉၆၅ *[[ဇာဂနာ(ရုပ်ရှင်နှင့် သဘင်ပညာရှင်)|ဇာဂနာ]] - ရုပ်ရှင်နှင့် သဘင်ပညာရှင် *[[ထူးအိမ်သင်]] - တေးရေးတေးဆို *[[ထုံချိုင်း မက်အင်တိုင်ယာ]] - ထိုင်း အဆိုတော် နှင့် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် *[[ကေအေတီ]] - တေးရေးဆရာ *[[မျိုးကျော့မြိုင်]] - တေးရေးတေးဆို၊ မြန်မာ့ ဟစ်ဟော့လောကကို စတင်ခဲ့သူ *ဗညားနိုင် - အိုင်းရင်းခရော့စ် ([[Iron Cross|Iron Cross)]] တီးဝိုင်းအဖွဲ့ဝင် *[[မင်းကိုနိုင်]] - ကျောင်းသားခေါင်းဆောင် *ဦး[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]] - ဒုတိယ သမ္မတ *[[:en:Anand_Panyarachun|အာနန်ပန်ယာချွန်]] - ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ် *[[နန္ဒာလှိုင်]] - မြန်မာရုပ်ရှင်မင်းသမီး *[[:en:Natapohn_Tameeruks|နက်သာပွန်တီမီရက်]] - ထိုင်းရုပ်ရှင်မင်းသမီး၊ Taew ဟု နိုင်ငံတကာတွင်ကျော်ကြားသူ *[[အိချောပို]] - သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ် *ပပဝင်းခင် - သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ် *သင်ဇာဝင့်ကျော် - သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ် *[[အာဘွိုင်း]] - ဟစ်ဟော့အဆိုတော် *မိစန္ဒီ - အမျိုးသမီးဟစ်ဟော့အဆိုတော်<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.mmload.com/news/64534 |accessdate=12 November 2020 |archivedate=19 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210419064932/https://www.mmload.com/news/64534 }}</ref> *ထွန်းမင်းနိုင် - ဝမ်းချန်ပီယံရှစ်လက်ဝှေ့ချန်ပီယံ *ခိုင်သဇင်ငုဝါ - သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ် *ဗညာဘုန်းပြည့်-သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ် *Lily Pantila Win - ထိုင်းရုပ်ရှင်မင်းသမီး၊ မော်ဒယ် == မွန်အလံများ == ({{mnw|အလာံဂကူမန်}}) <gallery> ဖိုင်:Flag of the Mon people.png|မြန်မာနိုင်ငံရှိမွန်အမျိုးသားအလံ ဖိုင်:Mon Thai Flag.jpg|ထိုင်းနိုင်ငံရှိမွန်အမျိုးသားအလံ ဖိုင်:The flag of the Mon people Paphaya Rajasri King.jpg|မွန်ဘုရင်အလံ အေဒီ၂၄၁-၂၁၈ ဖိုင်:Paphaya Rajasri King.jpg|မွန်ဘုရင်အလံ ဖိုင်:Swan-shaped national flag.jpg|မွန်ဘုရင်အလံ- အေဒီ ၁၁၁၆ ဖိုင်:Flag of Mon State (2018).svg|[[မွန်ပြည်နယ်]]အလံ </gallery> == ကိုးကား == {{reflist}} <references/> f7atud5uxhh58s0ox2b73x8grujkozc 0 3600 1029349 1028336 2026-05-04T05:54:16Z Chenzeyan29 141880 /* မြန်မာနိုင်ငံသို့ဝင်ရောက်လာခြင်း */ ကိုးကားထည့် 1029349 wikitext text/x-wiki {{pp-semi-indef}}{{pp-move-indef}} {{Infobox ethnic group | group = ဗမာလူမျိုး | name = | flag = | flag_caption = | image = Veneration of Buddha.jpg | image_caption = ဗမာနန်းတော်တွင်းတွင် [[မဟာမုနိ ရုပ်ရှင်တော်မြတ်ကြီး(မန္တလေး)|မဟာမုနိ ဆင်းတုတော်]]အား ရှိခိုးနေပုံ (၁၉၁၂ ပန်းချီ) | image_alt = | image_upright = | total = <!-- total population worldwide --> | total_year = <!-- year of total population --> | total_source = | total_ref = <!-- references supporting total population --> | genealogy = | regions = {{flag|Myanmar}} ၃၅ သန်းခန့်<hr> {{flatlist| *{{flag|Thailand}} *{{flag|Malaysia}} *{{flag|Singapore}} *{{flag|United States}} *{{flag|China}} *{{flag|Australia}} *{{flag|Japan}} }} | region1 = {{flagcountry|Thailand}} | pop1 = ၂,၃၀၀,၀၀၀<ref>{{cite news | url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2022/03/30/in-thailand-exiled-burmese-communities-work-to-support-the-revolution-at-home_5979344_4.html | title=In Thailand, exiled Burmese communities work to support the revolution at home | newspaper=Le Monde.fr | date=30 March 2022 }}</ref> | region4 = {{flagcountry|Japan}} | pop4 = ၂၈,၈၆၀<ref>{{cite book |chapter=15 Burmese: Refugees and Little Yangon |first=Kosei |last=Otsuka |title=Language Communities in Japan |doi=10.1093/oso/9780198856610.003.0016 |date=January 2022 |url=https://academic.oup.com/book/38834/chapter/337727805 }}</ref> | region3 = {{flagcountry|Australia}} | pop3 = ၃၂,၆၆၅<ref>[[Census in Australia#2016|2016 Census of Australia]] [https://web.archive.org/web/20140116132606/http://www.immi.gov.au/media/publications/statistics/comm-summ/textversion/myanmar.htm "Burmese Australians"]</ref> | region2 = {{flagcountry|Singapore}} | pop2 = ၅၀,၀၀၀<ref>{{cite web | url=https://asia.nikkei.com/Politics/Emigrants-in-Singapore-s-little-Myanmar-eye-their-homeland | title=Emigrants in Singapore's 'little Myanmar' eye their homeland }}</ref> | languages = [[ဗမာဘာသာစကား]] | religions = အဓိကအားဖြင့် [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] နှင့် [[မြန်မာ့မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှု]]<br/> ခရစ်ယာန်နှင့် အစ္စလာမ် အနည်းငယ် | related_groups = {{flatlist| *[[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]] *[[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]] *[[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]] * [[လော်ဝေါ်လူမျိုး|လော်ဝေါ်]] * [[အာချန်လူမျိုး|မိုင်းသာ]] *[[မြိတ်လူမျိုး|တနင်္သာရီ(မြိတ်)]] * အခြား [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်လူမျိုးများ]]}} | footnotes = }} '''ဗမာလူမျိုး''' ({{lang-en|Bamar people}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများအနက် လူဦးရေအများဆုံးသော လူမျိုးစုဖြစ်သည်။[[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်]] အုပ်စုခွဲ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ]] စကားပြောအုပ်စု တွင်ပါဝင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လူဦးရေ ၏ ၆၈.၇၈% သို့မဟုတ် ၃၆ သန်းခန့်မျှရှိသည်။<ref>{{cite web|title=မြန်မာ (ဗမာ)လူမျိုးအကြောင်း|url=https://www.mdn.gov.mm/my/mnmaa-bmaa-luumiuakeaang-sikeaangcraa|access-date=27 August 2023|archive-date=27 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230827230329/https://www.mdn.gov.mm/my/mnmaa-bmaa-luumiuakeaang-sikeaangcraa}}</ref>မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း[[ဧရာဝတီမြစ်]]ဝှမ်းတ‌လျှောက်တွင်အခြေချနေထိုင်သူများဖြစ်ကြသည်။[[File: Burmese family portrait.JPG |thumb| Portrait of a Bamar family at the turn of the 20th century, during British rule]] == နောက်ခံ သမိုင်းကြောင်းနှင့် ပေါ်ပေါက်လာပုံ == [[File:Sino-Tibetan Languages Map.png|thumb|တရုတ်-တိဗက်မိသားစုပြန့်နှံတည်ရှိမှု]] ဗမာလူမျိုးတို့သည် '''တိဗက်-ဗမာနွယ်'''(Tibeto-Burman) လူမျိုးနွယ်စုကြီးမှ အကြီးဆုံးသော လူမျိုးဖြစ်သည်။ '''မွန်ဂိုလွိုက်'''(Mongoloid race) ဖြစ်သည်<ref>[http://dictionary.infoplease.com/mongoloid Meaning of Mongoloid | Infoplease<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>{{Cite web |title=Burmese {{!}} Beyond Highbrow - Robert Lindsay<!-- Bot generated title --> |url=http://robertlindsay.wordpress.com/category/raceethnicity/asians/se-asians/burmese/ |accessdate=17 June 2013 |archivedate=26 July 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130726030756/http://robertlindsay.wordpress.com/category/raceethnicity/asians/se-asians/burmese/ }}</ref> ဟု မြန်မာသမိုင်းပညာရှင် သမိုင်းပါမောက္ခဆရာကြီး[[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]] က မှတ်ချက် ပြုသည်။ မြန်မာနိုင်ငံဟု ယနေ့ခေါ်ဆိုသော ဒေသတွင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၄၀၀,၀၀၀ (လေးသိန်း) ခန့်ကပင် လက်နက်ကို အသုံးပြုတတ်သော ရှေးဦးလူသားများ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုကာလသည် ရာသီဥတုမှာ ယခုထက် ပိုမိုအေးမြပြီး မိုးရွာသွန်းမှုမှာ သုံးဆမှ ခြောက်ဆခန့်အထိ ပိုမိုများပြားသဖြင့် "မိုးစွေကာလ" ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည့် အခြေအနေဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name="ISP">"မြန်မာ့သမိုင်းအကျဉ်း"၊ [https://www.myanmarisp.com/History/General_Hsitory/his0011/ Myanmar ISP]၊ ၈ ဇွန် ၂၀၁၃ တွင် ပြန်လည်စစ်ဆေးပြီး။</ref> လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၂၀၀,၀၀၀ ခန့်မှစ၍ ထိုရှေးဦးလူသားများသည် လက်နက်ကိရိယာများ ပြုလုပ်တတ်သော အဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။အလွန်အေးမြသော မြောက်လေကို ကာကွယ်ရန်အတွက် တောင်စောင်းများရှိ တောင်ဘက်သို့ မျက်နှာမူသော ဂူများတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၄၀,၀၀၀ ခန့်မှစ၍ လူအစစ် (Modern Humans) များ ဖြစ်လာခဲ့ကြပြီး၊ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၀,၀၀၀ ခန့်တွင် ရာသီဥတုမှာ ယနေ့ကဲ့သို့ ပုံစံမျိုးသို့ တဖြည်းဖြည်း ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။<ref name="ISP" /> ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ [[ပြဒါးလင်းဂူ]] (Padah-Lin Caves) တွင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၁,၀၀၀ ခန့်က ကျောက်ခေတ်ဟောင်း လူသားများ ရေးဆွဲခဲ့သည့် နံရံပန်းချီများကို ယနေ့တိုင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ယင်းပန်းချီများတွင်ဆင်၊ ဝက်၊ သမင်တို့နှင့် တူသော တိရစ္ဆာန်ပုံများ၊အရိုးကိုသာ ဖော်ပြထားသော ငါးပုံနှင့် လက်ဝါးပုံများ၊ ဂူတွင်းမှ မြင်ရသော နေထွက်ပုံ ရှုခင်းကားများ ပါဝင်သည်။ ဗမာလူမျိုးများ၏ သမိုင်းကြောင်းသည်လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၆၀,၀၀၀ မှ ၁၀၀,၀၀၀ ဝန်းကျင်ခန့်တွင် ခေတ်သစ်လူသား (Homo sapiens) များသည် အာဖရိကတိုက်မှ အုပ်စုလိုက် စတင်ထွက်ခွာလာခဲ့ကြသည်။<ref>Stringer, C. (2012). "Lone Survivors: How We Came to Be the Only Humans on Earth."</ref> ယင်းလူသားများသည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသကို ဖြတ်သန်း၍ ဥရောပနှင့် အာရှတိုက်များသို့ ပြန့်နှံ့သွားခဲ့သည်။ အာရှတိုက်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာသော အုပ်စုများအနက် အရှေ့ဘက်သို့ ဦးတည်လာသူများသည် ယနေ့ခေတ် အရှေ့အာရှသားများနှင့် တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဖွားများ၏ ဘိုးဘေးများ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။ [[file:Yellowrivermap.jpg |right|thumb|250px|မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်းဒေသ]] လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၇,၀၀၀ မှ ၉,၀၀၀ ခန့်တွင် တရုတ်ပြည်အနောက်မြောက်ပိုင်း၊ မြစ်ဝါ (Yellow River) မြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်တွင် တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဖွား (Sino-Tibetan speakers) များ စတင်အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref>Zhang, M., et al. (2019). "Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China." Nature.</ref>နောက်ပိုင်းတွင် လူဦးရေတိုးပွားလာမှုနှင့်အတူ အုပ်စုကြီးနှစ်ခု ကွဲထွက်သွားခဲ့သည်။ အရှေ့ဘက်နှင့် တောင်ဘက်သို့ ဆင်းသွား အုပ်စုသည် ယနေ့ခေတ် ဟန်တရုတ်များ ဖြစ်လာသည်။အုပ်စုတခုမှာ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားများအဖြစ် အနောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်ရှိ ချင်းဟိုင်-ကန်စု (Qinghai-Gansu) ကုန်းမြင့်ဒေသများသို့ ရွှေ့ပြောင်းသွားကြသည်။ [[File:Qinghai Tibet Railway Tibet China 西藏 青藏铁路 - panoramio (4).jpg |right|thumb|250px| ချင်းဟိုင်ပြည်နယ်]] တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားများသည် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာအတွင်း တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြရာ အချို့မှာမြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ အုပ်စုနှစ်ခုအဖြစ် အဓိကဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ရှေးဦးအုပ်စု ပျူလူမျိုးများသည် ဘီစီကာလများတွင် ဝင်ရောက်လာပြီး ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတွင် မြို့ပြနိုင်ငံများ ထူထောင်ခဲ့သည်။ နောက်ကျသောအုပ်စုမှာ ဗမာတို့၏ ဘိုးဘေးများဖြစ်သည်။ အေဒီ ၇ ရာစုမှ ၉ ရာစုအတွင်း တရုတ်ပြည် ယူနန် ဒေသရှိ နန်ကျောက် နိုင်ငံ၏ လက်အောက်တွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Luce1985">Luce, G.H. (1985). "Phases of Pre-Pagan Burma." Oxford University Press.</ref> အေဒီ ၉ ရာစုဝန်းကျင်တွင် ဗမာတို့သည် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ကို ကျော်ဖြတ်၍ ဧရာဝတီမြစ်ကွေ့ရှိ [[ပုဂံ]]ဒေသတွင် အခြေစိုက်ကာ ခိုင်မာသော အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ဗမာတို့သည် ဌာနီ ပျူလူမျိုးများနှင့်လည်းကောင်း၊ တောင်ဘက်မှ [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] များ၏ ယဉ်ကျေးမှုများနှင့်လည်းကောင်း ထိတွေ့ဆက်ဆံရင်း ခေတ်သစ်ဗမာလူမျိုးနှင့် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုပုံစံကို စတင်ပုံဖော်ခဲ့ကြသည်။<ref>Lieberman, V. (2003). "Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context."</ref>မြန်မာတို့သည် ၁၁ ရာစုခန့်မှစ၍ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို လက်ခံခဲ့ကြပြီး ထိုအချိန်မှစ၍ မည်သည့်ကိစ္စကိုမဆို ဗုဒ္ဓသာသနာကို အခြေခံ၍ စဉ်းစားဆောင်ရွက်သော ဓလေ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ ထို့ပြင် မြန်မာတို့သည် မျိုးရိုးဗီဇအရ တိဗက်-တရုတ်နွယ်ဖွားများ နှင့် နီးစပ်သဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံဘက်မှ ဆင်းသက်လာသော ဓလေ့ထုံးတမ်း အများအပြားကိုလည်း ယနေ့တိုင် ဆက်လက်အသုံးပြုနေကြဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name="ISP" /> <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.myanmarisp.com/History/General_Hsitory/his0011/ |accessdate=8 June 2013 |archivedate=8 January 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090108114244/http://www.myanmarisp.com/History/General_Hsitory/his0011 }}</ref> မနုဿသမိုင်းအရ ဗမာလူမျိုးစုတို့သည် ယနေ့ မြန်မာနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်အတွင်းသို့ နာဂ၊ သက်၊ ကမ်းယံ နှင့် ပျူတို့၏ နောက်မှ ဝင်ရောက်လာခြင်း ဖြစ်သော်လည်း၊ [[ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ]]ကို အေဒီ ၈ ရာစုတွင် နန်ကျောက်တို့က တိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီးခြင်း မပြုမီကပင် ရောက်ရှိနေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။<ref name="Luce1985">Luce, G. H. (1985). Phases of Pre-Pagan Burma. Oxford University Press.</ref> ဗမာတို့သည် အေဒီ ၁၀ ရာစုမတိုင်မီကပင် [[ကျောက်ဆည် ၁၁ ခရိုင်]]တွင် အခြေချခဲ့ပြီးနောက် များမကြာမီတွင် မြစ်သား ၆ ခရိုင်နှင့် [[ပုဂံနေပြည်တော်]]ကို ထူထောင်ကာ ဒုတိယမြန်မာပြည်ထောင်စု (မြန်မာတို့အလိုအရ ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော်) ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် မွန်ဂို၊ တရုတ်၊ ထိုင်း၊ မွန်၊ ရခိုင်၊ ရှမ်းနှင့် ကရင် အစရှိသည့် ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပရန် အမျိုးမျိုးနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသော်လည်း၊ အကြိမ်တိုင်းတွင် ပြည်ထောင်စု၏ ဦးဆောင်သူနေရာသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိနိုင်ခဲ့သည်။ မြန်မာ့သမိုင်းတွင် အဓိက ပြည်ထောင်စုကြီး သုံးခုကို အောင်မြင်စွာ တည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။[[ပုဂံခေတ်|ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော်]] (ပုဂံခေတ်) [[အနော်ရထာ]]မင်းကြီး တည်ထောင်ခဲ့သည်။[[တောင်ငူခေတ်|ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်]] (တောင်ငူခေတ်): [[တပင်ရွှေထီး]]နှင့် [[ဘုရင့်နောင်]]မင်းတရားကြီးတို့ တည်ထောင်ခဲ့ပြီး<ref name="Lieberman2003">Lieberman, Victor B. (2003). Strange Parallels. Cambridge University Press.</ref>[[ကုန်းဘောင်ခေတ်|တတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်]] (ကုန်းဘောင်ခေတ်)ကို[[အလောင်းမင်းတရား]]ကြီး တည်ထောင်ခဲ့သည်။ [[အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲများ]] အပြီးတွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် ဗြိတိသျှ အင်ပါယာအတွင်းသို့ ကျရောက်ခဲ့ကာ ၁၉၃၇ ခုနှစ်အထိ ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ၏ ပြည်နယ်တစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]]နှင့် တိုင်းရင်းသား ခေါင်းဆောင်များ၏ [[ပင်လုံစာချုပ်]]နှင့်တကွ ဦးဆောင်ကြိုးပမ်းမှုများကြောင့် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၄) ရက်နေ့တွင် လွတ်လပ်ရေးရရှိကာ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်အဖြစ် ပြန်လည်ရပ်တည်နိုင်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ပိုင်း စစ်အာဏာသိမ်းမှု အကြိမ်ကြိမ်နှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း ဦးဆောင်သော စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြီး [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ်]]ကို တစ်ပါတီစနစ်ဖြင့် ၂၆ နှစ်ကြာ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ [[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း]]ကြောင့် ဆိုရှယ်လစ်စနစ် ပျက်သုဉ်းခဲ့သော်လည်း စစ်တပ်က ထပ်မံအာဏာသိမ်းကာ [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|နဝတ၊ နအဖ]] အမည်များဖြင့် ၂၀၁၁ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။၂၀၁၀–၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီစနစ်သို့ ကူးပြောင်းကာ လွှတ်တော်အခြေပြု အစိုးရများ ပေါ်ထွန်းခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁) ရက်နေ့တွင် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|စစ်တပ်က ထပ်မံအာဏာသိမ်းယူခဲ့ပြန်သည်။]]<ref>BBC News. (2021). "Myanmar military take control of country in coup."</ref> လက်ရှိတွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် ပြည်တွင်းစစ်ပွဲများနှင့် နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်မှုများအကြား ရှိနေသော်လည်း ကုလသမဂ္ဂ၊ အာဆီယံ၊ WTO နှင့် အခြားနိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းများတွင် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ [[File:Nat-ein.jpg|thumb|ရန်ကုန်မြို့ရှိ နတ်စင်တစ်စင်]] === ဗမာလူမျိုးတို့၏ အစောပိုင်း ရွှေ့ပြောင်းခြင်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဖြစ်စဉ် === ဗမာလူမျိုးတို့၏ ဘိုးဘွားများသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၄,၀၀၀ ကျော်ခန့်ကပင် [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ [[ကန်းစုပြည်နယ်|ကန်စုဒေသ]]၊ ထောင်မြစ်ဝှမ်း (洮河流域) တွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်များနှင့် မနုဿဗေဒပညာရှင်များက ခန့်မှန်းကြသည်။<ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> ထိုဒေသတွင် တွေ့ရှိရသော ကျောက်ခေတ်နှောင်းပိုင်း အသုံးအဆောင်များသည် ခေတ်ပြိုင်တရုတ်ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရေချိန်ညီသော အဆင့်မြင့်လက်ရာများ ဖြစ်ကြသော်လည်း ယင်းတို့ကို ဗမာတို့၏ ဘိုးဘွားများဟု အတိအကျ သတ်မှတ်ရန် သက်သေအထောက်အထား အကန့်အသတ်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref>သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ။ (၂၀၀၄)။ ''ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်''။ အင်းဝစာအုပ်တိုက်။</ref> တရုတ်တို့၏ နယ်ပယ်ချဲ့ထွင်လာမှုနှင့် လူမျိုးစုအချင်းအချင်း ပဋိပက္ခများကြောင့် အဆိုပါ လူမျိုးစုများသည် တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြသည်။<ref>Lieberman, Victor. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context''. Cambridge University Press.</ref> ဤသို့ နှစ်ပေါင်း ၃,၀၀၀ နီးပါးကြာမြင့်သော ရွှေ့ပြောင်းမှုဖြစ်စဉ်အတွင်း မိမိတို့၏ မူလယဉ်ကျေးမှုများ တိမ်ကောခဲ့ရပြီး၊ လွတ်လပ်စွာ အခြေချနိုင်ရေးအတွက် လမ်းခရီးတစ်လျှောက် တွေ့ကြုံရသော အခြားလူမျိုးစုများ၏ ယဉ်ကျေးမှုများကို လက်ခံရောနှောခဲ့ကြရသည်။<ref>Htin Aung, Maung. (1967). ''A History of Burma''. Columbia University Press.</ref> အေဒီ ၁၁ ရာစုတွင် [[ပုဂံ]]၌ အခြေချနိုင်ခဲ့သော ဗမာတို့၏ ယဉ်ကျေးမှု အဆင့်အတန်းသည် ထိုခေတ် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ယှဉ်လျှင် ကွာခြားမှုများ ရှိနေခဲ့သော်လည်း၊ အခြေချနေထိုင်ပြီးနောက်တွင် ဒေသခံ [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]] နှင့် [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] တို့၏ ယဉ်ကျေးမှုများ၊ အိန္ဒိယ ဒေသမှ ဝင်ရောက်လာသော ဘာသာရေးနှင့် ဗိသုကာ ပညာရပ်များကို၊ မိမိတို့၏ မူလဓလေ့များနှင့် ပေါင်းစပ်ကာ ပိုမိုသစ်လွင် ကောင်းမွန်သော "ပုဂံယဉ်ကျေးမှု" ကို တီထွင်ဖန်တီးနိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref>ကျော်သက်၊ ဒေါက်တာ။ (၁၉၆၁)။ ''ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း''။</ref> ဗမာလူမျိုးတို့၏ ဇစ်မြစ်ကို လေ့လာရာတွင် တောင်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းလာသော ရှေ့ပြေးဗမာဘိုးဘေး (Proto-Burmans) များနှင့် ဒေသခံ [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]] များ ပေါင်းစပ်မှုကို အခြေခံအကျဆုံး အချက်အဖြစ် သမိုင်းပညာရှင်များက လက်ခံထားကြသည်။<ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> ဗမာလူမျိုးတို့သည် မိမိတို့၏ လွတ်မြောက်ရေးအတွက် မူလယဉ်ကျေးမှုအချို့ကို စွန့်လွှတ်ခဲ့ရသော်လည်း၊ ရောက်ရာအရပ်ရှိ ဒေသခံယဉ်ကျေးမှုများကို လက်ခံရောနှောရာတွင် အတုယူရုံသက်သက်မဟုတ်ဘဲ မိမိတို့နှင့် ကိုက်ညီအောင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲယူခဲ့ကြသည်။<ref>သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ။ (၂၀၀၄)။ ''ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်''။ အင်းဝစာအုပ်တိုက်။</ref> တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုသော် [[ပုဂံ]]တွင် အခြေချသည့် အေဒီ ၁၁ ရာစုက ဗမာတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုသည် ခေတ်ပြိုင် [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် များစွာကွာခြားမှု ရှိနေခဲ့သည်။<ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> သို့သော်လည်း ဗမာတို့သည် ရောနှောလာသည့် ယဉ်ကျေးမှုများအပေါ်တွင် လူနေမှုစနစ်နှင့် မကိုက်ညီသည်များကို ဖယ်ထုတ်ပြီး လိုအပ်သည်များကို ဖြည့်စွက်ခဲ့ကြသည်။<ref>Htin Aung, Maung. (1967). ''A History of Burma''. Columbia University Press.</ref> [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]] တို့ထံမှ ဆည်မြောင်းစနစ်နှင့် စိုက်ပျိုးရေးပညာ၊ [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] တို့ထံမှ စာပေနှင့် သာသနာရေးဆိုင်ရာ အခြေခံများကို ရယူကာ ပိုမိုခိုင်မာသော ယဉ်ကျေးမှု အဆင့်အတန်းတစ်ခုကို တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref>ကျော်သက်၊ ဒေါက်တာ။ (၁၉၆၁)။ ''ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း''။</ref> ဤသို့ဖြင့် ဗမာတို့သည် အေဒီ ၁၁ ရာစုအတွင်းမှာပင် မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ဟန်ဖြင့် ဗိသုကာ၊ စာပေနှင့် အနုပညာရပ်များကို ဖန်တီးနိုင်ခဲ့ပြီး အရှေ့တောင်အာရှတွင် ထင်ရှားသော ပုဂံအင်ပါယာကြီးကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ==မျိုးရိုးဗီဇ== ဗမာလူမျိုးများသည် တရုတ်–တိဗက် မျိုးရင်းဝင် လူမျိုးများဖြစ်ပြီး ယနေ့မြန်မာမြေပေါ်သို့ တရုတ်နှင့် တိဗက်ဒေသများမှ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် ပြောင်းရွေ့အခြေချလာခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆကြနိုင်ကြောင်းကို ဗမာလူမျိုးများတွင်တွေ့ရသော Y-chromosome မျိုးရိုးဗီဇ (Y-DNA haplogroup) များက ထင်ဟပ်ပြသနေသည်။ ဗမာလူမျိုးများတွင်တွေ့ရအများဆုံး Y-DNA haplogroup သည် O-M175 ဖြစ်ပြီး [[အရှေ့အာရှ]]သားများတွင် တွေ့ရများသော မျိုးရိုးဖြစ်သည်။ ၎င်းအောက်တွင် တရုတ်နှင့် တိဗက်–ဗမာအုပ်စုများနှင့် ဆက်နွယ်သော O2 (O-M122) နှင့် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်–ခမာ]]အုပ်စု၊ [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ–ဒိုင်အုပ်စု]]များနှင့် ဆက်နွယ်သော O1b1a1a (O-M95) တို့ကို အဓိကတွေ့ရသည်။<ref>Wang et al., 2021; Karafet et al., 2005</ref><ref>Underhill et al., 2001</ref> ဗမာလူမျိုးများက မြန်မာမြေပေါ်သို့ ပြောင်းရွေ့လာစဉ် ရာစုနှစ်များစွာကြာ မွန် နှင့် ရှမ်း အုပ်စုများ နှင့် ထိတွေ့ပေါင်းသင်းမှုများ ၊မျိုးရိုးပေါင်းစည်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကြောင်းကို ပြသသည်။<ref>Wang et al., 2021; Karafet et al., 2005</ref><ref>Hallast et al., 2021</ref> အညာဒေသ(မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း) နေထိုင်သော ဗမာလူမျိုးများသည် ပုဂံခေတ်အစောပိုင်းမှ စတင်၍ ဗမာယဉ်ကျေးမှုနှင့် နိုင်ငံရေးအလယ်ဗဟိုအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သဖြင့် တိဗက်–ဗမာ မူလအစ မျိုးရိုးဗီဇကို အတော်အတန် ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။ထို့အပြင် C-M217 ကို အနည်းအကျဉ်းတွေ့ရနိုင်ပြီး ယင်းသည် ရှေးဟောင်း [[မွန်ဂိုမျိုးနွယ်စုများ|မွန်ဂို]]နှင့် မြောက်အာရှဒေသမှ ရွေ့ပြောင်းမှုများ၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုဖြစ်နိုင်သည်။<ref>Wang et al., 2021; Karafet et al., 2005</ref>အကြေဒေသ(မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း) ဗမာလူမျိုးများသည် မွန်လူမျိုးများနှင့် ရာစုနှစ်များကြာ နီးစပ်စွာ နေထိုင်ခဲ့ကြသဖြင့် မွန်–ခမာ မျိုးရိုးဗီဇ အလွှာပါဝင်မှု ပိုမိုမြင့်မားသည်။<ref>Wang et al., 2021; Karafet et al., 2005</ref> ဗမာလူမျိုးတွင် အိန္ဒိယလွှမ်းမိုးမှုမှာ ယဉ်ကျေးမှုဘက်မှာ ကြီးမားသော်လည်း မျိုးရိုးဗီဇဘက်တွင် လူဦးရေတစ်အခုလုံးအတွက် နည်းပါးသည်။အညာနှင့် မြောက်ပိုင်းဒေသများရှိ ကျေးရွာများတွင် အထူးလွှမ်းမိုးမှု မရှိသလောက်ဖြစ်သည်။ အဖမျိုးရိုးဘက်တွင် တိဗက်–ဗမာ မျိုးရိုးများ လွှမ်းမိုးနေသော်လည်း မိခင်ဘက် မျိုးရိုးဗီဇ (mtDNA) တွင် အရှေ့အာရှနှင့် အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင်တွေ့ရများသော Haplogroup M နှင့် N (အထူးသဖြင့် M7၊ M21၊ N9) တို့ကို အဓိကတွေ့ရသည်။ ၎င်းသည် ပြောင်းရွေ့လာသော ယောက်ျားသား ဘိုးဘေးများက ဒေသခံ အမျိုးသမီးများနှင့် လက်ထပ်ခဲ့ကြခြင်းကို ထင်ဟပ်စေသည်။<ref>Kivisild et al., 2002</ref> == မြန်မာနိုင်ငံသို့ဝင်ရောက်လာခြင်း == ရှေ့ပြေးဗမာဘိုးဘေး (Proto-Burmans) များသည် မူလကပင် မြင်းစီးအတတ်နှင့် တိုက်ခိုက်ရေးအတတ်တို့တွင် ကျွမ်းကျင်လှသည့် စစ်သည်တော်မျိုးရိုးများ ဖြစ်ကြပြီး မျိုးနွယ်တူ [[နန်ကျောက်]] (南诏) အင်ပါယာ၏ အောင်နိုင်ရေးစစ်ပွဲများတွင် အဓိကတိုက်ခိုက်ရေးအင်အားစုအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ ခေတ်ပြိုင်တရုတ် [[ထန်မင်းဆက်]] မှတ်တမ်းဖြစ်သော မန်ရှူး (Manshu) ကျမ်းတွင် နန်ကျောက်တို့သည် မြောက်ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်ရှိ တိုက်ခိုက်ရေးကျွမ်းကျင်သော မျိုးနွယ်စုများကို စစ်ရေးအရ အသုံးချခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားရာ အဆိုပါမှတ်တမ်းများက ရှေ့ပြေးဗမာတို့၏ စစ်ရေးစွမ်းရည်ကို သက်သေခံလျက်ရှိသည်။<ref>Fan Chuo, "Manshu" (Book of the Southern Barbarians), Tang Dynasty.</ref> သို့သော် နန်ကျောက်အင်ပါယာ၏ ရေရှည်စစ်ရေးခိုင်းစေမှုများအပေါ် မကျေနပ်မှုများ ရှိလာခဲ့သည့်အပြင် နဂိုကပင် လွတ်လပ်မှုကို အလေးထားသည့်အလျောက် ခရစ်နှစ် ၉ ရာစုမတိုင်မီတွင် နန်ကျောက်အုပ်ချုပ်ရာ နယ်မြေအတွင်းမှ အုပ်စုလိုက် စတင်ထွက်ခွာလာကြသည်။ ၎င်းတို့သည် နန်ကျောက်တပ်မတော်၏ ရှေ့တန်းကင်းထောက်စစ်သည်များအဖြစ် အရှေ့တောင်အာရှတစ်ခွင်သို့ ရောက်ဖူးပြီး ဖြစ်သဖြင့် မိမိတို့၏ မျိုးနွယ်စုများ ရေရှည်ရှင်သန် အခြေစိုက်နိုင်မည့် ဒေသကို ဗျူဟာမြောက် ရွေးချယ်နိုင်စွမ်း ရှိခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် စစ်သည်တော်တို့၏ ကျန်းမာကြံ့ခိုင်မှုကို ထိခိုက်စေနိုင်သည့် ပူပြင်းစိုစွတ်ပြီး [[ငှက်ဖျားရောဂါ]] ကဲ့သို့ ရောဂါဆိုးများရှိရာ ဒေသများကို ရှောင်ရှားကာ၊ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းရှိ ပူအိုက်ခြောက်သွေ့သော်လည်း ရောဂါဘယ ကင်းရှင်းပြီး စစ်ရေးအရ ခုခံစစ်ဆင်ရန် အချက်အချာကျသည့် ဒေသကို ရွေးချယ်အခြေချခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ။ (၂၀၀၄)။ ''ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်''။ အင်းဝစာအုပ်တိုက်။</ref><ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> ဤရွှေ့ပြောင်းလာသူ အုပ်စုများတွင် တိုက်ခိုက်ရေးကျွမ်းကျင်သော စစ်သည်တော် ယောက်ျားသားများ အဓိကပါဝင်ပြီး ဒေသခံ ပျူအမျိုးသမီးများနှင့် အိမ်ထောင်ပြုကာ မျိုးဆက်သစ်များကို ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="ThantMyintU">Thant Myint-U, "The River of Lost Footsteps", Faber & Faber (2006).</ref> စစ်ရေးအရ အမြင်ကျယ်သော ဗမာတို့သည် [[သံလွင်မြစ်]] လမ်းကြောင်းကို စုန်ဆင်းကာ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းကို ဖြတ်သန်းပြီး မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းသို့ အရှေ့တောင်ဘက်မှ ဗျူဟာမြောက် ဝင်ရောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>Lieberman, Victor. (2003). ''Strange Parallels''. Cambridge University Press.</ref> ထို့နောက် စစ်ရေးအရ အသာစီးရသူများဖြစ်သည့်အလျောက် စိုက်ပျိုးမြေအချက်အချာကျသည့် [[ကျောက်ဆည်]]နှင့် [[မင်းဘူး]]ဒေသများကို မွန်၊ သက်၊ ပလောင် နှင့် ပျူ တို့ထံမှ ရယူကာ အင်ပါယာထူထောင်ရန် ရိက္ခာအင်အားစုအဖြစ် အသုံးချခဲ့သည်။<ref>Htin Aung, Maung. (1967). ''A History of Burma''. Columbia University Press.</ref> ဆက်သွယ်ရေး၊ ရိက္ခာရရှိနိုင်မှု အကောင်းဆုံး ဗဟိုချက်ဖြစ်သော [[ပုဂံ]]ကို မြို့တော်အဖြစ် ခိုင်မာစွာ ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ စစ်ရေးအရ အောင်နိုင်သူ ဗမာ ဘိုးဘေး တို့သည် မိမိတို့ထက် အရှေ့တောင်အာရှဒေသသို့ ရောက်ရှိနှင့်ပြီးသော ပျူနှင့် မွန်တို့ထံမှ ယဉ်ကျေးမှု၊ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုနှင့် အနုပညာများကို လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့ကြသလို၊<ref>Strachan, Paul. (1989). ''Pagan: Art and Architecture of Old Burma''. Orchid Press.</ref> ပလောင်နှင့် မွန်တို့ထံမှ ဆည်ရေသောက် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး နည်းစနစ်ကို ရယူကာ စိုက်ပျိုးရေးကို အကြီးအကျယ် တိုးချဲ့ခဲ့ကြသည်။ တိုက်ခိုက်ရေးတွင်သာမက နယ်မြေဖော်ထုတ်ရာတွင်လည်း ထက်မြက်သူများဖြစ်၍ တောများကို ခုတ်ထွင်ရှင်းလင်းကာ [[ရွှေဘို]]၊ [[မုံရွာ]]၊ [[ပခုက္ကူ]]၊ [[စစ်ကိုင်း]] နှင့် [[မန္တလေး]] ဒေသများတွင် လယ်ယာများ ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ မြေဩဇာ ညံ့ဖျင်းသည့် အရပ်များတွင် [[ကွမ်း]]၊ [[ထန်း]] စသည့် ဥယျာဉ်ခြံများကို လုပ်ကိုင်ပြီး၊ အခြောက်သွေ့ဆုံး အရပ်များတွင် [[ပြောင်း]]၊ [[နှမ်း]] တို့ကို စိုက်ပျိုးခဲ့ကြရာ<ref>ကျော်သက်၊ ဒေါက်တာ။ (၁၉၆၁)။ ''ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း''။</ref> ဤသို့ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း ခြောက်သွေ့ဒေသကြီးတစ်ခုလုံးကို စုစည်းစိုက်ပျိုးမြေအဖြစ် ပြောင်းလဲနိုင်ခဲ့ခြင်းမှာ ကြီးမားသော အောင်မြင်မှုဖြစ်ပြီး လူဦးရေ အလျင်အမြန် တိုးပွားလာကာ နယ်ပယ်ကျယ်ပြန့်သော အင်ပါယာကြီးအဖြစ်သို့ ဦးတည်စေခဲ့သည်။ == ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ == === မြန်မာ့ရိုးရာသင်္ကြန်ပွဲတော် === အတာသင်္ကြန်ပွဲတော်သည် [[ဗမာလူမျိုး]]တို့၏ ရိုးရာပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာကုန်ဆုံး၍ နှစ်သစ်သို့ ကူးပြောင်းသည့် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ကျင်းပသော ပွဲတော်ဖြစ်သည်။ သင်္ကြန်ဟူသော စကားလုံးသည် သက္ကတဘာသာစကား "သင်္ကန္တ" မှ ဆင်းသက်လာပြီး "ကူးပြောင်းခြင်း" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ နေမင်းကြီးသည် မိဿရာသီသို့ ကူးပြောင်းဝင်ရောက်သည့် အချိန်ကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ မြန်မာ့သင်္ကြန်သည် အိန္ဒိယမှ နက္ခတ်ဗေဒ နှင့် မြန်မာယဉ်ကျေးမှု ပေါင်းစပ်ကာ မြန်မာ့မြေပေါ်တွင် ဒေသန္တရဓလေ့များဖြင့် ဖွံ့ဖြိုးလာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="origin">ဒေါက်တာသန်းထွန်း၊ "မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုသမိုင်း"၊ ၂၀၀၂။</ref> ပုဂံခေတ်သည် သင်္ကြန်ပွဲတော်ကို စာဖြင့် ရေးထိုးသည့် ကျောက်စာမှတ်တမ်း၊ ရေပက်ကစားသည့် ရာဇဝင်မှတ်တမ်း နှင့် စနစ်တကျ တွက်ချက်သည့် နက္ခတ်ဗေဒမှတ်တမ်း ဟူသော ကဏ္ဍစုံမှ အစောဆုံး တည်ရှိခဲ့သဖြင့် မြန်မာ့သင်္ကြန် သည်အစောဆုံး ကျင်းပသည့် မူလရေသဘင် နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ဖြစ်ကြောင်း အခိုင်အမာဆိုနိုင်ပေမည်။ <ref name="culture">ဦးနု၊ "မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ"၊ ၁၉၆၅။</ref> ပုဂံခေတ် ကျောက်စာတချို့တွင် "သင်္ကြန်" ဟူသော စကားလုံးကို တိုက်ရိုက်ဖော်ပြ ထားပြီး နှစ်သစ်ကူးကာလ အလှူအတန်းများနှင့် ပတ်သက်သော အထောက်အထားများ ရှိသည်။<ref name="bagan">မှန်နန်းရာဇဝင်တော်ကြီး၊ ပုဂံခေတ်အပိုင်း။</ref>အင်းဝခေတ်တွင် သင်္ကြန်ပွဲတော်သည် ပိုမိုခိုင်မာသော စာပေအထောက်အထားများ ရှိလာခဲ့သည်ရှင်မဟာရဌသာရ၏ ပျို့ကဗျာများတွင် တန်ခူးလအမွှမ်းတင် ကဗျာများတွင် သင်္ကြန်အခါသမယ၏ သာယာပုံနှင့် ရေသဘင်ပွဲအကြောင်းများကို ထည့်သွင်းစပ်ဆိုခဲ့သည်။ရှင်မဟာသီလဝံသ၏ မှတ်တမ်းများတွင်လည်း သင်္ကြန်ရက်တွင် သက်ကြီးပူဇော်ပွဲနှင့် ဘုရားရေသပ္ပာယ်ပွဲများ ကျင်းပပုံကို တွေ့ရှိရသည်။<ref name="ava">ရှင်မဟာရဌသာရ၊ "တံတားဦးတည် မိန့်တော်ပြန်ပျို့"။</ref> ကုန်းဘောင်ခေတ်သည် သင်္ကြန်ပွဲတော် အစည်ကားဆုံးနှင့် အထောက်အထား အများဆုံးခေတ်ဖြစ်သည်။ မန္တလေး နန်းတွင်းနှင့် စေတီပုထိုးများတွင် သင်္ကြန်ရက်၌ ဘုရင်ကိုယ်တိုင် ရေသပ္ပာယ်ပုံနှင့် အကျဉ်းသားများကို လွှတ်ပေးပုံ (ဇီဝိတဒါနအလှူ) မှတ်တမ်းများ ရှိသည်။ သင်္ကြန်ကျရက် တွက်ချက်ပုံ၊ သင်္ကြန်စာ ထုတ်ပြန်ပုံနှင့် နန်းတွင်းရေသဘင်ပွဲ ကျင်းပပုံများကို အသေးစိတ် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။<ref name="konbaung">မောင်မောင်တင်၊ "ကုန်းဘောင်ဆက် ရာဇဝင်တော်ကြီး"။</ref> ယခုခေတ်တွင် မဏ္ဍပ်များ၊ တေးဂီတများနှင့်အတူ လူထုပျော်ပွဲရွှင်ပွဲအဖြစ် ကမ္ဘာအနှံ့ သိရှိလာကြသည်။ သင်္ကြန်ကာလတွင် ဗမာလူမျိုးတို့သည် စုပေါင်း၍ မုန့်လုံးရေပေါ် ပြုလုပ်ကာ ကျွေးမွေးကြသည်။ အချို့မုန့်လုံးများထဲတွင် ငရုတ်သီးထည့်၍ နောက်ပြောင်တတ်သော ချစ်စရာ ဓလေ့လည်း ရှိသည်။သင်္ကြန်သီချင်းများနှင့်အတူ ညီညာစွာ ကပြသော သင်္ကြန်ယိမ်းအကသည် ဗမာ့သင်္ကြန်၏ မရှိမဖြစ် အလှတရား ဖြစ်ပြီး ခေတ်ကာလ အခြေအနေများကို ဟာသနှော၍ တိုင်ပင်ညီညာစွာ အော်ဟစ်ကြွေးကြော်သော သံချပ်ထိုးခြင်းသည် ဗမာ့ယဉ်ကျေးမှု၏ လွတ်လပ်သော အနုပညာပြကွက် ဖြစ်သည်။<ref name="art">မောင်ကြည်သန့်၊ "မြန်မာ့ရိုးရာ ဆယ့်နှစ်လရာသီပွဲတော်များ"၊ ၂၀၀၇။</ref> သင်္ကြန်ကာလတွင် ပိတောက်ပန်းမှာ ဗမာတို့၏ သင်္ကြန်သင်္ကေတများ ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် သင်္ကြန်အိုးထဲတွင် အတာပန်း (၇) မျိုး ထည့်၍ သိကြားမင်း လူ့ပြည်သို့ ဆင်းသက်သည်ကို ကြိုဆိုကြသည့် ဓလေ့လည်းရှိသည်။ === ဝတ်စားဆင်ယင်မှု === ဗမာအမျိုးသမီး များသည် ရင်စေ့ ရှပ်အင်္ကျီကို ဝတ်ဆင်ပြီး ပိုးချည်ဖောက်ထားသော ကွင်းလုံချည်ကို ဝတ်ဆင်၍ပခုံးတွင်ပဝါလွှား ရင်တစ်ဖက်တစ်ချက်တွင်ချထားသည်။ ဗမာအမျိုးသမီးများသည်ဆံ ပင်ကိုအထူးဆင်ယင်ထုံးဖွဲ့လေ့ရှိသည်။ အမျိုးသားများမှာ ဦးခေါင်းတွင် ခေါင်းပေါင်းပေါင်း၍ တိုက်ပုံ ရင်စေ့နှင့် ပုဆိုးကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ == ဘာသာရေးနှင့်စာပေ == ===ဘာသာရေး=== {{main|မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု}} {{main|မြန်မာ့မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှု}} ဗမာလူမျိုးစုတို့၏ ဘိုးဘေးများ (Proto-Burmans) သည် မြန်မာနိုင်ငံ မြေပြန့်ဒေသများသို့ မဆင်းလာမီ တရုတ်ပြည် အနောက်မြောက်ဘက်နှင့် တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်တစ်ဝိုက်တွင် ရှိနေစဉ်က ကိုးကွယ်မှုမှာ သဘာဝလွန် အင်အားစုများကို ယုံကြည်သည့် ရိုးရာနတ်ကိုးကွယ်မှု နှင့် ဘိုးဘွားပူဇော်မှု တို့အပေါ် အခြေခံခဲ့သည်။<ref name="Luce1985">Luce, G. H. (1985). Phases of Pre-Pagan Burma. Oxford University Press.</ref> ရှေးဦးဗမာတို့သည် တောတောင်၊ မြစ်ချောင်းနှင့် မိုးလေဝသကို အစိုးရသည်ဟု ယုံကြည်ရသော နတ်များကို ကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်။ ဤယုံကြည်မှုသည် နောင်တွင် မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း အမြစ်တွယ်ကျန်ရစ်ခဲ့သော မိရိုးဖလာနတ်များနှင့် တောစောင့်နတ်၊ တောင်စောင့်နတ် ယုံကြည်မှုများ၏ အစောပိုင်းပုံစံများ ဖြစ်သည်။ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားတို့၏ ထုံးစံအတိုင်း ကွယ်လွန်သွားသော သူများကို နတ်အဖြစ် သတ်မှတ်၍ ပူဇော်သည့်ဓလေ့ ရှိခဲ့သည်။<ref>Elias, N. (1876). Introductory Sketch of the History of the Shans in Upper Burma and Western Yunnan.</ref> ဗမာတို့ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာသည့် လမ်းကြောင်းတွင် ရှိသော နန်ကျောက်ဒေသမှ ရောနှောပါဝင်လာသည့် မဟာယာနနွယ် အယူအဆများနှင့် လူသားနှင့် နတ်လောကကြား ဆက်သွယ်ပေးသည့် ရှေးဟောင်း ဝိညာဉ်ရေးရာ အတတ်ပညာများ ပါရှိနေခဲ့သည်။ နတ်များအတွက် တင်ဆက်ရမည့် ကန်တော့ပွဲ (အုန်း၊ ငှက်ပျော) ပြင်ဆင်ပုံနှင့် နတ်တို့၏ ကျေနပ်မှုကို ရယူကာ ဘေးအန္တရာယ် ကင်းဝေးအောင် ပြုလုပ်သည့် ယတြာအတတ်ပညာများ ပါဝင်သည်။ ဤအတတ်ပညာသည် ဗမာတို့ မြန်မာပြည်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာစဉ်က နန်ကျောက် (ယူနန်) ဒေသမှ တန္တရ အယူအဆများနှင့် ပေါင်းစပ်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး ပုဂံခေတ်ဦးတွင် အထင်ရှားရှိခဲ့သော [[အရည်းကြီး]] အယူအဆများ၏ အခြေခံမူလဇစ်မြစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်အချို့က ယူဆကြသည်။ <ref name="Lieberman2003">Lieberman, Victor B. (2003). Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context. Cambridge University Press.</ref> ဗမာတို့သည် ပုဂံဒေသတွင် အခြေချပြီးနောက်မှသာ ရှေးဦးစွာ အခြေချနေထိုင်နေသော [[ပျူ]] တို့ထံမှ [[ထေရဝါဒ]]အငွေ့အသက်များကို ပိုမိုထိတွေ့ခဲ့ရပြီး၊ [[မဟာယာန]] ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ရိုးရာနတ်နှင့် [[ဟိန္ဒူဘာသာ]]ဆိုင်ရာ နတ်ဘုရားများ ရောထွေးနေသည့် အရောအနှော အယူဝါဒများ ဖြစ်ခဲ့ရာမှ [[အနော်ရထာ]]မင်းကြီး လက်ထက်တွင် သထုံပြည်မှ ပင့်ဆောင်လာသော [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို နိုင်ငံတော်၏ အဓိကဘာသာအဖြစ် ပျိုးထောင်ပေးခဲ့သည်။<ref>Luce, G. H. (1969). Old Burma: Early Pagan. New York: J. J. Augustin.</ref> သို့သော်လည်း ထေရဝါဒဘာသာ ထွန်းကားလာသည့်တိုင်အောင် မဟာယာနနွယ်သော ပွဲကျောင်းအလေ့အထများ၊ ရိုးရာနတ်နှင့်ဟိန္ဒူယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အလေ့အထများသည် [[ညောင်ရမ်းခေတ်]] အထိ မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း နက်ရှိုင်းစွာ အမြစ်တွယ်ကျန်ရစ်ခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ပုဂံခေတ်တွင် [[ကျန်စစ်သား]]မင်းကြီး နန်းသစ်တည်၍ နန်းသိမ်းပွဲကျင်းပရာတွင် ဟိန္ဒူနတ်ဘုရားဖြစ်သည့် [[ဗိဿနိုး]]နတ်ကို ပင့်ဖိတ်ပသခဲ့သည့် မှတ်တမ်းများ ရှိခဲ့သည်။<ref name="Harvey1925">Harvey, G. E. (1925). History of Burma. London: Frank Cass & Co. Ltd.</ref>တောင်ငူမင်းဆက်များအတွင်း တောင်တွင်းရှင် မုန်ယိုဆရာတော်ကဲ့သို့သော ပုဂ္ဂိုလ်များကို အားထားခဲ့ကြသည်။ညောင်ရမ်းမင်းဆက်၏ နောက်ဆုံးကာလများတွင် ဗားမဲ့၊ ဗားမော့ အစရှိသည့် မွန်ဆရာတော်များကို ပင့်ဖိတ်၍ နတ်မေးစေခြင်း၊ ဗေဒင်ယတြာနှင့် အင်းအိုင်ခါးလှည့် အတတ်ပညာများကို အသုံးပြုခဲ့ခြင်းတို့ကို တွေ့ရသည်။<ref>Lieberman, V. B. (1984). Burmese Administrative Cycles. Princeton University Press.</ref> ဤသို့ဖြင့် မြန်မာတို့၏ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုသည် စင်ကြယ်သော ထေရဝါဒအယူအဆအပြင် ရှေးဟောင်းရိုးရာ ယုံကြည်မှုများနှင့် ဟိန္ဒူဗေဒင်ပညာရပ်များ ပေါင်းစပ်နေသည့် "မြန်မာ့နည်းမြန်မာ့ဟန် ကိုးကွယ်မှု" အဖြစ် သမိုင်းတစ်လျှောက် တည်ရှိလာခဲ့သည်။ ===စာပေ=== ဗမာစာပေသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရုံးသုံးစာပေစနစ်ဖြစ်ပြီး တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားမိသားစုဝင် ဗမာဘာသာအား ပုံဖော်ရေးသားထားသော စာပေများကို ရည်ညွှန်းသည်။ ဗမာစာရေးစနစ်သည် အိန္ဒိယမှ ပျံ့နှံ့လာသော ဘရာဟ္မီ (Brahmi) စာလုံးစနစ်မှ ဆင်းသက်လာပြီး မွန်စာရေးစနစ်မှတဆင့် ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့သည်။<ref>Daniels, Peter T. & Bright, William (1996). ''The World's Writing Systems''. Oxford University Press.</ref>ဗမာစာပေ၏အစပြုကာလကို ပုဂံခေတ် (၁၁–၁၃ ရာစု) တွင် တွေ့ရသော ကျောက်စာများမှ စတင်သတ်မှတ်ကြသည်။<ref>Aung-Thwin, Michael (2005). ''The Mists of Rāmañña: The Legend that was Lower Burma''. University of Hawai‘i Press.</ref>ပုဂံခေတ်အတွင်း ဗမာစာပေသည် ဘာသာရေးစာပေများကို အဓိကအဖြစ် ရေးသားခဲ့ပြီး ပါဠိစာပေများကို ဘာသာပြန်ခြင်းနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျမ်းစာများ ဖန်တီးခြင်းတို့ တွင်အဓိကထားခဲ့သည်။ ထို့နောက် အင်းဝ၊ ဟံသာဝတီနှင့် တောင်ငူခေတ်များတွင် ဗမာစာပေသည် ဆက်လက်ဖွံ့ဖြိုးလာပြီး ကဗျာ၊ သမိုင်း၊ ဥပဒေ၊ နန်းတွင်းစာပေများ ထွန်းကားလာခဲ့သည်။<ref>Hall, D. G. E. (1960). ''A History of South-East Asia''. Macmillan.</ref>ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် (၁၈ ရာစုမှ ၁၉ ရာစု) ဗမာစာပေသည် အထူးတိုးတက်လာခဲ့ပြီး ကဗျာ၊ ပြဇာတ်၊ ရာဇဝင်နှင့် သဒ္ဒါစာပေများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခဲ့သည်။ ထိုခေတ်တွင် စာပေသည် နန်းတော်နှင့် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများအတွင်း အဓိကသင်ကြားခဲ့ကြသည်။<ref>Than Tun (1988). ''The Royal Orders of Burma''. Kyoto University.</ref>ကိုလိုနီခေတ်တွင် ပုံနှိပ်နည်းပညာ ဝင်ရောက်လာခြင်းကြောင့် ဗမာစာပေသည် ပြောင်းလဲမှုများ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး သတင်းစာများ၊ ဝတ္ထုများနှင့် ခေတ်ဆန်းစာပေများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။<ref>Hla Pe (1963). ''Burmese Literature''. Oxford University Press.</ref> ယနေ့ခေတ်တွင် ဗမာစာပေသည် ပုံနှိပ်စာပေ၊ ဒစ်ဂျစ်တယ်စာပေနှင့် မီဒီယာများမှတဆင့် ဆက်လက်ဖွံ့ဖြိုးလျက်ရှိပြီး မြန်မာယဉ်ကျေးမှု၏ အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်။ {{main|မြန်မာစာပေ}} ယနေ့ မြန်မာစာပေအရေးအသားမှာ ဗမာစာကိုစံထားပြီး ရုံးသုံးစာအဖြစ်၊ မြန်မာစာအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ဟုဆိုနိုင်သည်။ စာပေအရေးအသားတွင် ဗမာတို့သည် အနွယ်တူသော ပျူတို့ထံမှ မသင်ယူခဲ့ဘဲ မွန်ဘာသာစကားပြောဆိုမှုကို မှီငြမ်းကာ အက္ခရာ အရေးအသားမှာလည်း မွန်တို့ထံမှ ရယူခဲ့သော်ငြား ကိုယ်ပိုင်အက္ခရာကို တီထွင်ပြောဆိုရေးသားခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် မျက်မှောက်ခေတ်တွင် ပျူကျောက်စာ အကြွင်းအကျန်များကို ဖတ်ရှု အဓိပ္ပာယ် ဖော်နိုင်ရန်ခက်ခဲနေရသည်။ ဗမာတို့သည် ခရစ်နှစ် ၁၁၁၃ မှ ၁၁၇၄ အတွင်း၌ မွန်ယဉ်ကျေးမှုကိုမှီငြမ်းပြု၍ သီးခြားယဉ်ကျေးမှု တည်ထောင်ရန် အားထုတ်နေဆဲ ဖြစ်ကြောင်း ဒေါက်တာသန်းထွန်း၏ ခေတ်ဟောင်းမြန်မာ့ရာဇဝင် စာ-၂၅ ၌ တွေ့ရသည်။ မြန်မာ့သမိုင်းဆရာတို့က မြန်မာစာသည် ပျူစာမှဆင်းသက်လာသည်ဟု ယူဆကြသည်။ ပျူစာမှဆင်းသက်ရိုးမှန်လျှင် ပျူစာမှသည် မြန်မာစာဖြစ်လာစေရန် ခေတ်အဆက်ဆက် ဆင့်ကဲဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာခဲ့သော ကြားခံစာပေမျိုး ရှိရမည်။ ယင်းကဲ့သို့မရှိခဲ့ကြောင်းကို ရာဇကုမာရ် ကျောက်စာက သက်သေခံလျက် ရှိသည်။ [[မြစေတီကျောက်စာ|ရာဇကုမာရ်ကျောက်စာ]]၌ ပါဠိ၊ မြန်မာ၊ ပျူ၊ မွန် ဟူ၍ စာပေလေးမျိုးဖြင့် တစ်ပြိုင်တည်း ရေးထိုးထားသည်ကိုတွေ့ရှိနိုင်သည်။ ယင်းကျောက်စာမှာ အကြောင်းအရာတစ်ခုတည်းကို စာပေလေးမျိုးဖြင့် တစ်ခေတ်တည်းတွင် ရေးထိုးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့်မြန်မာစာသည် ပျူစာမှဆင်းသက်လာသည်ဟူသောအဆိုမှာ ခိုင်လုံသောအထောက်အထားမဟုတ်ချေ။ အလားတူစွာ မွန်စာမှဆင်းသက်လာသည်ဟု ဆိုပြန်ရန်လည်း ယင်းကျောက်စာမှာပင် မွန်စာလည်း ပါရှိနေပြီးဖြစ်သောကြောင်းတည်း။ ယနေ့ထိ လူတို့သည် ပျူစာကိုကောင်းစွာ ရေရေလည်လည် ဖတ်တတ်သူဟူ၍ မရှိသေးချေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ပျူတို့သည် ရခိုင်နှင့် မွန်တို့ကဲ့သို့ သီးခြားစာပေဖြင့် ရပ်တည်နေထိုင်လာခဲ့သော လူမျိုးများဖြစ်နေသောကြောင့်တည်း။ ဒေါက်တာသန်းထွန်းက သူ၏ခေတ်ဟောင်း မြန်မာ့ရာဇဝင်စာ-၁၂၂ တွင် ထိုလေးရာစုတွင် စာရေးနည်းပညာကို ပျူတို့ရကြလျက် မွန်နှင့်ရခိုင်တို့က ၆ ရာစုတွင်ရနေပြီးဖြစ်လျက် နောင်အခါ မြန်မာတို့က ပျူ၊ မွန် နှစ်ဦးစလုံး ထံမှ နည်းကိုမှီလျက် ၁၁ ရာစုတွင် ထိုပညာကိုရကြသည်ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်ဟူ၍ ကောက်ချက်ချ ရေးသားခဲ့သည်။ အသစ်တွေ့ရှိထားသည့် [[စောလူးမင်းကျောက်စာ]] (၄၁၅ ခုနှစ်)မှာ နှစ်ပေါင်း ၆၀ ခန့် [[မြစေတီကျောက်စာ|ရာဇကုမာရ်ကျောက်စာ]] ထက် စောခဲ့သည်ဟု ပညာရှင်များက ပြောဆိုသည်။ [[ဘာသာစကား]] ခြောက်မျိုးဖြင့် ရေး ထိုးထားသောကြောင့် ဘာသာအများဆုံးပါရှိသည့် ကျောက်စာတစ်ချပ် ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာဘာသာ]]ဖြင့် ရှစ်ကြောင်း၊ [[ပျူ]]၊[[ပါဠိ]]ဖြင့် ၁၄ ကြောင်းနှင့် ပျူစာစစ်စစ် ခုနစ်ကြောင်း စာကြောင်းရေ စုစုပေါင်း ၂၉ ကြောင်း ပါရှိသည်။ [[မွန်]]စာ အများဆုံးဖြင့် ရေး ထိုးထားရာဘက်၌ ပါဠိဘာသာဖြင့် ရှစ်ကြောင်း၊ မွန်ဘာသာဖြင့် ၁၅ ကြောင်း၊ ကျွမ်း (သို့မဟုတ်) ယွန်းဘာသာဖြင့် လေးကြောင်းဖြင့် စာကြောင်းရေ စုစုပေါင်း ၂၇ ကြောင်း ပါဝင်ကြောင်း သိရသည်။<ref name="autogenerated2">[http://thanlwinriver.blogspot.com/2013/12/blog-post_516.html သံလွင်: သက္ကရာဇ်ရေးထိုး မှတ်တမ်းတင်ထားသော အစောဆုံး ကျောက်စာအဖြစ် ဘာသာစကား ခြောက်မျိုးဖြင့် ရေးထိုးထားသည့် ပုဂံခေတ် စောလူးမင်း၏ကျောက်စာ မြစ်သားမြို့၌ တွေ့ရှိ<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>[http://www.bbc.co.uk/burmese/burma/2014/01/140108_mya_zedi_script_.shtml စောလူးမင်း ကျောက်စာ ပေတော ပရဟိတ ကျောင်းအတွင်းတွေ့ - BBC Burmese - မြန်မာ့ရေးရာ<!-- Bot generated title -->]</ref> ရခိုင်စာ မပါဝင်ကြောင်း သိရသည်။ ==ထင်ရှားသောဗမာလူမျိုးများ== * [[အောင်ဆန်း|အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]] *[[အောင်ဆန်းစုကြည်၊ ဒေါ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] *[[သန့်၊ ဦး|ဦးသန့်(ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်)]] * [[မှိုင်း၊ ကိုယ်တော်၊ သခင်|မြန်မာစာပေပညာရှင် ဆရာကြီး သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း]] * [[နု၊ ဦး|မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု]] * [[မြ၊ သခင်|အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးသခင်မြ]] * [[ဘချို၊ ဦး (ဒီးဒုတ်)|အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီး ဒီးဒုတ်ဦးဘချို]] *[[သခင်စိုး]] *[[သခင်သန်းထွန်း]] *[[ဦးကျော်ငြိမ်း]] *[[ဒေါက်တာဘမော်]] *[[ကိုဗဟိန်း]] *[[ဦးဗဆွေ]] *[[ဦးမြင့်သိန်း]] *[[ကျော်ဇော၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ဇော]] *[[စိန်မှန်၊ ဗိုလ်မှူး|ဗိုလ်မှူး စိန်မှန်]] *[[မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်]] *[[သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာသန်းထွန်း]] * [[အောင်ကြီး၊ ဦး|ဗိုလ်မှူးချုပ်အောင်ကြီး]] * [[တင်ဦး၊ သူရ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး(ငြိမ်း) သူရ ဦးတင်ဦး]] * [[မောင်မောင်၊ ဒေါက်တာ (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဒေါက်တာ မောင်မောင်]] *[[နေဝင်း|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးနေဝင်း]] *[[စောမောင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စောမောင်]] * [[သန်းရွှေ|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ]] * [[သိန်းစိန်၊ ဦး|နိုင်ငံတော် သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး(ငြိမ်း)]] * [[ဝီရသူ (မစိုးရိမ်)|မစိုးရိမ်တိုက်သစ် နာယက ဆရာတော် ဦးဝီရသူ]] *[[လင်းယုန်နီ]] *[[ချစ်ဦးညို]] *[[စွမ်းရည်၊ မောင်၊ စာရေးဆရာ|မောင်စွမ်းရည်]] *[[အောင်သင်း]] *[[ဆရာစံ]] *[[သခင်ဖိုးလှကြီး]] *[[မင်းအောင်လှိုင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်]] *[[ဗိုလ်စံဖဲ]] ==ဗမာလူမျိုးစု== မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား ဗမာလူမျိုးစု (၉)စု ရှိသည်။ အက္ခရာစဉ်အတိုင်း စဉ်ထားသည်။ # [[ကတူးလူမျိုး]] # [[ကနန်းလူမျိုး]] # [[ဆလုံလူမျိုး]] # [[ထားဝယ်လူမျိုး]] # [[ဖွန်းလူမျိုး]] # ဗမာလူမျိုး # [[မြိတ်လူမျိုး]] # [[ယဘိန်းလူမျိုး]] # [[ယောလူမျိုး]] ဘာသာဗေဒအရ ဗမာနွယ်အုပ်စုသည် တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကားမိသားစုအောက်ရှိ အုပ်စုတစ်ခုဖြစ်ပြီး အဓိကအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်တို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။<ref>Bradley, David (1997). "Tibeto-Burman languages and classification". In: Bradley, D. (ed.), Papers in Southeast Asian Linguistics No.14.</ref> ပါဝင်သော လူမျိုးများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် — #[[ဗမာလူမျိုး]] #[[အင်းသားလူမျိုး]] #[[ဖွန်းလူမျိုး]] #[[တောင်ရိုး]] #[[ရခိုင်]] #[[ဓနု]] #[[မရမာ လူမျိုး|မရမာလူမျိုး]] #[[ယော]]၊[[ထားဝယ်]]၊[[မြိတ်လူမျိုး|မြိတ်]] <ref>Okell, John (1969). ''A Reference Grammar of Colloquial Burmese''. Oxford University Press.</ref> == ကျမ်းကိုး == <references/> * မြန်မာသမိုင်းပုံ- [[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]] {{ မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:ဗမာလူမျိုးစု]] tobvv6ilvza5mb1kyc34ebsx50wqfex 1029350 1029349 2026-05-04T05:56:52Z Chenzeyan29 141880 /* မြန်မာနိုင်ငံသို့ဝင်ရောက်လာခြင်း */ 1029350 wikitext text/x-wiki {{pp-semi-indef}}{{pp-move-indef}} {{Infobox ethnic group | group = ဗမာလူမျိုး | name = | flag = | flag_caption = | image = Veneration of Buddha.jpg | image_caption = ဗမာနန်းတော်တွင်းတွင် [[မဟာမုနိ ရုပ်ရှင်တော်မြတ်ကြီး(မန္တလေး)|မဟာမုနိ ဆင်းတုတော်]]အား ရှိခိုးနေပုံ (၁၉၁၂ ပန်းချီ) | image_alt = | image_upright = | total = <!-- total population worldwide --> | total_year = <!-- year of total population --> | total_source = | total_ref = <!-- references supporting total population --> | genealogy = | regions = {{flag|Myanmar}} ၃၅ သန်းခန့်<hr> {{flatlist| *{{flag|Thailand}} *{{flag|Malaysia}} *{{flag|Singapore}} *{{flag|United States}} *{{flag|China}} *{{flag|Australia}} *{{flag|Japan}} }} | region1 = {{flagcountry|Thailand}} | pop1 = ၂,၃၀၀,၀၀၀<ref>{{cite news | url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2022/03/30/in-thailand-exiled-burmese-communities-work-to-support-the-revolution-at-home_5979344_4.html | title=In Thailand, exiled Burmese communities work to support the revolution at home | newspaper=Le Monde.fr | date=30 March 2022 }}</ref> | region4 = {{flagcountry|Japan}} | pop4 = ၂၈,၈၆၀<ref>{{cite book |chapter=15 Burmese: Refugees and Little Yangon |first=Kosei |last=Otsuka |title=Language Communities in Japan |doi=10.1093/oso/9780198856610.003.0016 |date=January 2022 |url=https://academic.oup.com/book/38834/chapter/337727805 }}</ref> | region3 = {{flagcountry|Australia}} | pop3 = ၃၂,၆၆၅<ref>[[Census in Australia#2016|2016 Census of Australia]] [https://web.archive.org/web/20140116132606/http://www.immi.gov.au/media/publications/statistics/comm-summ/textversion/myanmar.htm "Burmese Australians"]</ref> | region2 = {{flagcountry|Singapore}} | pop2 = ၅၀,၀၀၀<ref>{{cite web | url=https://asia.nikkei.com/Politics/Emigrants-in-Singapore-s-little-Myanmar-eye-their-homeland | title=Emigrants in Singapore's 'little Myanmar' eye their homeland }}</ref> | languages = [[ဗမာဘာသာစကား]] | religions = အဓိကအားဖြင့် [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] နှင့် [[မြန်မာ့မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှု]]<br/> ခရစ်ယာန်နှင့် အစ္စလာမ် အနည်းငယ် | related_groups = {{flatlist| *[[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]] *[[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]] *[[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]] * [[လော်ဝေါ်လူမျိုး|လော်ဝေါ်]] * [[အာချန်လူမျိုး|မိုင်းသာ]] *[[မြိတ်လူမျိုး|တနင်္သာရီ(မြိတ်)]] * အခြား [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်လူမျိုးများ]]}} | footnotes = }} '''ဗမာလူမျိုး''' ({{lang-en|Bamar people}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများအနက် လူဦးရေအများဆုံးသော လူမျိုးစုဖြစ်သည်။[[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်]] အုပ်စုခွဲ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ]] စကားပြောအုပ်စု တွင်ပါဝင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လူဦးရေ ၏ ၆၈.၇၈% သို့မဟုတ် ၃၆ သန်းခန့်မျှရှိသည်။<ref>{{cite web|title=မြန်မာ (ဗမာ)လူမျိုးအကြောင်း|url=https://www.mdn.gov.mm/my/mnmaa-bmaa-luumiuakeaang-sikeaangcraa|access-date=27 August 2023|archive-date=27 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230827230329/https://www.mdn.gov.mm/my/mnmaa-bmaa-luumiuakeaang-sikeaangcraa}}</ref>မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း[[ဧရာဝတီမြစ်]]ဝှမ်းတ‌လျှောက်တွင်အခြေချနေထိုင်သူများဖြစ်ကြသည်။[[File: Burmese family portrait.JPG |thumb| Portrait of a Bamar family at the turn of the 20th century, during British rule]] == နောက်ခံ သမိုင်းကြောင်းနှင့် ပေါ်ပေါက်လာပုံ == [[File:Sino-Tibetan Languages Map.png|thumb|တရုတ်-တိဗက်မိသားစုပြန့်နှံတည်ရှိမှု]] ဗမာလူမျိုးတို့သည် '''တိဗက်-ဗမာနွယ်'''(Tibeto-Burman) လူမျိုးနွယ်စုကြီးမှ အကြီးဆုံးသော လူမျိုးဖြစ်သည်။ '''မွန်ဂိုလွိုက်'''(Mongoloid race) ဖြစ်သည်<ref>[http://dictionary.infoplease.com/mongoloid Meaning of Mongoloid | Infoplease<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>{{Cite web |title=Burmese {{!}} Beyond Highbrow - Robert Lindsay<!-- Bot generated title --> |url=http://robertlindsay.wordpress.com/category/raceethnicity/asians/se-asians/burmese/ |accessdate=17 June 2013 |archivedate=26 July 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130726030756/http://robertlindsay.wordpress.com/category/raceethnicity/asians/se-asians/burmese/ }}</ref> ဟု မြန်မာသမိုင်းပညာရှင် သမိုင်းပါမောက္ခဆရာကြီး[[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]] က မှတ်ချက် ပြုသည်။ မြန်မာနိုင်ငံဟု ယနေ့ခေါ်ဆိုသော ဒေသတွင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၄၀၀,၀၀၀ (လေးသိန်း) ခန့်ကပင် လက်နက်ကို အသုံးပြုတတ်သော ရှေးဦးလူသားများ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုကာလသည် ရာသီဥတုမှာ ယခုထက် ပိုမိုအေးမြပြီး မိုးရွာသွန်းမှုမှာ သုံးဆမှ ခြောက်ဆခန့်အထိ ပိုမိုများပြားသဖြင့် "မိုးစွေကာလ" ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည့် အခြေအနေဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name="ISP">"မြန်မာ့သမိုင်းအကျဉ်း"၊ [https://www.myanmarisp.com/History/General_Hsitory/his0011/ Myanmar ISP]၊ ၈ ဇွန် ၂၀၁၃ တွင် ပြန်လည်စစ်ဆေးပြီး။</ref> လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၂၀၀,၀၀၀ ခန့်မှစ၍ ထိုရှေးဦးလူသားများသည် လက်နက်ကိရိယာများ ပြုလုပ်တတ်သော အဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။အလွန်အေးမြသော မြောက်လေကို ကာကွယ်ရန်အတွက် တောင်စောင်းများရှိ တောင်ဘက်သို့ မျက်နှာမူသော ဂူများတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၄၀,၀၀၀ ခန့်မှစ၍ လူအစစ် (Modern Humans) များ ဖြစ်လာခဲ့ကြပြီး၊ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၀,၀၀၀ ခန့်တွင် ရာသီဥတုမှာ ယနေ့ကဲ့သို့ ပုံစံမျိုးသို့ တဖြည်းဖြည်း ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။<ref name="ISP" /> ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ [[ပြဒါးလင်းဂူ]] (Padah-Lin Caves) တွင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၁,၀၀၀ ခန့်က ကျောက်ခေတ်ဟောင်း လူသားများ ရေးဆွဲခဲ့သည့် နံရံပန်းချီများကို ယနေ့တိုင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ယင်းပန်းချီများတွင်ဆင်၊ ဝက်၊ သမင်တို့နှင့် တူသော တိရစ္ဆာန်ပုံများ၊အရိုးကိုသာ ဖော်ပြထားသော ငါးပုံနှင့် လက်ဝါးပုံများ၊ ဂူတွင်းမှ မြင်ရသော နေထွက်ပုံ ရှုခင်းကားများ ပါဝင်သည်။ ဗမာလူမျိုးများ၏ သမိုင်းကြောင်းသည်လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၆၀,၀၀၀ မှ ၁၀၀,၀၀၀ ဝန်းကျင်ခန့်တွင် ခေတ်သစ်လူသား (Homo sapiens) များသည် အာဖရိကတိုက်မှ အုပ်စုလိုက် စတင်ထွက်ခွာလာခဲ့ကြသည်။<ref>Stringer, C. (2012). "Lone Survivors: How We Came to Be the Only Humans on Earth."</ref> ယင်းလူသားများသည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသကို ဖြတ်သန်း၍ ဥရောပနှင့် အာရှတိုက်များသို့ ပြန့်နှံ့သွားခဲ့သည်။ အာရှတိုက်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာသော အုပ်စုများအနက် အရှေ့ဘက်သို့ ဦးတည်လာသူများသည် ယနေ့ခေတ် အရှေ့အာရှသားများနှင့် တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဖွားများ၏ ဘိုးဘေးများ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။ [[file:Yellowrivermap.jpg |right|thumb|250px|မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်းဒေသ]] လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၇,၀၀၀ မှ ၉,၀၀၀ ခန့်တွင် တရုတ်ပြည်အနောက်မြောက်ပိုင်း၊ မြစ်ဝါ (Yellow River) မြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်တွင် တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဖွား (Sino-Tibetan speakers) များ စတင်အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref>Zhang, M., et al. (2019). "Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China." Nature.</ref>နောက်ပိုင်းတွင် လူဦးရေတိုးပွားလာမှုနှင့်အတူ အုပ်စုကြီးနှစ်ခု ကွဲထွက်သွားခဲ့သည်။ အရှေ့ဘက်နှင့် တောင်ဘက်သို့ ဆင်းသွား အုပ်စုသည် ယနေ့ခေတ် ဟန်တရုတ်များ ဖြစ်လာသည်။အုပ်စုတခုမှာ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားများအဖြစ် အနောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်ရှိ ချင်းဟိုင်-ကန်စု (Qinghai-Gansu) ကုန်းမြင့်ဒေသများသို့ ရွှေ့ပြောင်းသွားကြသည်။ [[File:Qinghai Tibet Railway Tibet China 西藏 青藏铁路 - panoramio (4).jpg |right|thumb|250px| ချင်းဟိုင်ပြည်နယ်]] တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားများသည် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာအတွင်း တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြရာ အချို့မှာမြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ အုပ်စုနှစ်ခုအဖြစ် အဓိကဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ရှေးဦးအုပ်စု ပျူလူမျိုးများသည် ဘီစီကာလများတွင် ဝင်ရောက်လာပြီး ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတွင် မြို့ပြနိုင်ငံများ ထူထောင်ခဲ့သည်။ နောက်ကျသောအုပ်စုမှာ ဗမာတို့၏ ဘိုးဘေးများဖြစ်သည်။ အေဒီ ၇ ရာစုမှ ၉ ရာစုအတွင်း တရုတ်ပြည် ယူနန် ဒေသရှိ နန်ကျောက် နိုင်ငံ၏ လက်အောက်တွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Luce1985">Luce, G.H. (1985). "Phases of Pre-Pagan Burma." Oxford University Press.</ref> အေဒီ ၉ ရာစုဝန်းကျင်တွင် ဗမာတို့သည် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ကို ကျော်ဖြတ်၍ ဧရာဝတီမြစ်ကွေ့ရှိ [[ပုဂံ]]ဒေသတွင် အခြေစိုက်ကာ ခိုင်မာသော အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ဗမာတို့သည် ဌာနီ ပျူလူမျိုးများနှင့်လည်းကောင်း၊ တောင်ဘက်မှ [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] များ၏ ယဉ်ကျေးမှုများနှင့်လည်းကောင်း ထိတွေ့ဆက်ဆံရင်း ခေတ်သစ်ဗမာလူမျိုးနှင့် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုပုံစံကို စတင်ပုံဖော်ခဲ့ကြသည်။<ref>Lieberman, V. (2003). "Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context."</ref>မြန်မာတို့သည် ၁၁ ရာစုခန့်မှစ၍ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို လက်ခံခဲ့ကြပြီး ထိုအချိန်မှစ၍ မည်သည့်ကိစ္စကိုမဆို ဗုဒ္ဓသာသနာကို အခြေခံ၍ စဉ်းစားဆောင်ရွက်သော ဓလေ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ ထို့ပြင် မြန်မာတို့သည် မျိုးရိုးဗီဇအရ တိဗက်-တရုတ်နွယ်ဖွားများ နှင့် နီးစပ်သဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံဘက်မှ ဆင်းသက်လာသော ဓလေ့ထုံးတမ်း အများအပြားကိုလည်း ယနေ့တိုင် ဆက်လက်အသုံးပြုနေကြဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name="ISP" /> <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.myanmarisp.com/History/General_Hsitory/his0011/ |accessdate=8 June 2013 |archivedate=8 January 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090108114244/http://www.myanmarisp.com/History/General_Hsitory/his0011 }}</ref> မနုဿသမိုင်းအရ ဗမာလူမျိုးစုတို့သည် ယနေ့ မြန်မာနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်အတွင်းသို့ နာဂ၊ သက်၊ ကမ်းယံ နှင့် ပျူတို့၏ နောက်မှ ဝင်ရောက်လာခြင်း ဖြစ်သော်လည်း၊ [[ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ]]ကို အေဒီ ၈ ရာစုတွင် နန်ကျောက်တို့က တိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီးခြင်း မပြုမီကပင် ရောက်ရှိနေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။<ref name="Luce1985">Luce, G. H. (1985). Phases of Pre-Pagan Burma. Oxford University Press.</ref> ဗမာတို့သည် အေဒီ ၁၀ ရာစုမတိုင်မီကပင် [[ကျောက်ဆည် ၁၁ ခရိုင်]]တွင် အခြေချခဲ့ပြီးနောက် များမကြာမီတွင် မြစ်သား ၆ ခရိုင်နှင့် [[ပုဂံနေပြည်တော်]]ကို ထူထောင်ကာ ဒုတိယမြန်မာပြည်ထောင်စု (မြန်မာတို့အလိုအရ ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော်) ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် မွန်ဂို၊ တရုတ်၊ ထိုင်း၊ မွန်၊ ရခိုင်၊ ရှမ်းနှင့် ကရင် အစရှိသည့် ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပရန် အမျိုးမျိုးနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသော်လည်း၊ အကြိမ်တိုင်းတွင် ပြည်ထောင်စု၏ ဦးဆောင်သူနေရာသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိနိုင်ခဲ့သည်။ မြန်မာ့သမိုင်းတွင် အဓိက ပြည်ထောင်စုကြီး သုံးခုကို အောင်မြင်စွာ တည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။[[ပုဂံခေတ်|ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော်]] (ပုဂံခေတ်) [[အနော်ရထာ]]မင်းကြီး တည်ထောင်ခဲ့သည်။[[တောင်ငူခေတ်|ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်]] (တောင်ငူခေတ်): [[တပင်ရွှေထီး]]နှင့် [[ဘုရင့်နောင်]]မင်းတရားကြီးတို့ တည်ထောင်ခဲ့ပြီး<ref name="Lieberman2003">Lieberman, Victor B. (2003). Strange Parallels. Cambridge University Press.</ref>[[ကုန်းဘောင်ခေတ်|တတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်]] (ကုန်းဘောင်ခေတ်)ကို[[အလောင်းမင်းတရား]]ကြီး တည်ထောင်ခဲ့သည်။ [[အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲများ]] အပြီးတွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် ဗြိတိသျှ အင်ပါယာအတွင်းသို့ ကျရောက်ခဲ့ကာ ၁၉၃၇ ခုနှစ်အထိ ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ၏ ပြည်နယ်တစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]]နှင့် တိုင်းရင်းသား ခေါင်းဆောင်များ၏ [[ပင်လုံစာချုပ်]]နှင့်တကွ ဦးဆောင်ကြိုးပမ်းမှုများကြောင့် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၄) ရက်နေ့တွင် လွတ်လပ်ရေးရရှိကာ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်အဖြစ် ပြန်လည်ရပ်တည်နိုင်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ပိုင်း စစ်အာဏာသိမ်းမှု အကြိမ်ကြိမ်နှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း ဦးဆောင်သော စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြီး [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ်]]ကို တစ်ပါတီစနစ်ဖြင့် ၂၆ နှစ်ကြာ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ [[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း]]ကြောင့် ဆိုရှယ်လစ်စနစ် ပျက်သုဉ်းခဲ့သော်လည်း စစ်တပ်က ထပ်မံအာဏာသိမ်းကာ [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|နဝတ၊ နအဖ]] အမည်များဖြင့် ၂၀၁၁ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။၂၀၁၀–၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီစနစ်သို့ ကူးပြောင်းကာ လွှတ်တော်အခြေပြု အစိုးရများ ပေါ်ထွန်းခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁) ရက်နေ့တွင် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|စစ်တပ်က ထပ်မံအာဏာသိမ်းယူခဲ့ပြန်သည်။]]<ref>BBC News. (2021). "Myanmar military take control of country in coup."</ref> လက်ရှိတွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် ပြည်တွင်းစစ်ပွဲများနှင့် နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်မှုများအကြား ရှိနေသော်လည်း ကုလသမဂ္ဂ၊ အာဆီယံ၊ WTO နှင့် အခြားနိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းများတွင် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ [[File:Nat-ein.jpg|thumb|ရန်ကုန်မြို့ရှိ နတ်စင်တစ်စင်]] === ဗမာလူမျိုးတို့၏ အစောပိုင်း ရွှေ့ပြောင်းခြင်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဖြစ်စဉ် === ဗမာလူမျိုးတို့၏ ဘိုးဘွားများသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၄,၀၀၀ ကျော်ခန့်ကပင် [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ [[ကန်းစုပြည်နယ်|ကန်စုဒေသ]]၊ ထောင်မြစ်ဝှမ်း (洮河流域) တွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်များနှင့် မနုဿဗေဒပညာရှင်များက ခန့်မှန်းကြသည်။<ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> ထိုဒေသတွင် တွေ့ရှိရသော ကျောက်ခေတ်နှောင်းပိုင်း အသုံးအဆောင်များသည် ခေတ်ပြိုင်တရုတ်ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရေချိန်ညီသော အဆင့်မြင့်လက်ရာများ ဖြစ်ကြသော်လည်း ယင်းတို့ကို ဗမာတို့၏ ဘိုးဘွားများဟု အတိအကျ သတ်မှတ်ရန် သက်သေအထောက်အထား အကန့်အသတ်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref>သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ။ (၂၀၀၄)။ ''ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်''။ အင်းဝစာအုပ်တိုက်။</ref> တရုတ်တို့၏ နယ်ပယ်ချဲ့ထွင်လာမှုနှင့် လူမျိုးစုအချင်းအချင်း ပဋိပက္ခများကြောင့် အဆိုပါ လူမျိုးစုများသည် တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြသည်။<ref>Lieberman, Victor. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context''. Cambridge University Press.</ref> ဤသို့ နှစ်ပေါင်း ၃,၀၀၀ နီးပါးကြာမြင့်သော ရွှေ့ပြောင်းမှုဖြစ်စဉ်အတွင်း မိမိတို့၏ မူလယဉ်ကျေးမှုများ တိမ်ကောခဲ့ရပြီး၊ လွတ်လပ်စွာ အခြေချနိုင်ရေးအတွက် လမ်းခရီးတစ်လျှောက် တွေ့ကြုံရသော အခြားလူမျိုးစုများ၏ ယဉ်ကျေးမှုများကို လက်ခံရောနှောခဲ့ကြရသည်။<ref>Htin Aung, Maung. (1967). ''A History of Burma''. Columbia University Press.</ref> အေဒီ ၁၁ ရာစုတွင် [[ပုဂံ]]၌ အခြေချနိုင်ခဲ့သော ဗမာတို့၏ ယဉ်ကျေးမှု အဆင့်အတန်းသည် ထိုခေတ် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ယှဉ်လျှင် ကွာခြားမှုများ ရှိနေခဲ့သော်လည်း၊ အခြေချနေထိုင်ပြီးနောက်တွင် ဒေသခံ [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]] နှင့် [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] တို့၏ ယဉ်ကျေးမှုများ၊ အိန္ဒိယ ဒေသမှ ဝင်ရောက်လာသော ဘာသာရေးနှင့် ဗိသုကာ ပညာရပ်များကို၊ မိမိတို့၏ မူလဓလေ့များနှင့် ပေါင်းစပ်ကာ ပိုမိုသစ်လွင် ကောင်းမွန်သော "ပုဂံယဉ်ကျေးမှု" ကို တီထွင်ဖန်တီးနိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref>ကျော်သက်၊ ဒေါက်တာ။ (၁၉၆၁)။ ''ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း''။</ref> ဗမာလူမျိုးတို့၏ ဇစ်မြစ်ကို လေ့လာရာတွင် တောင်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းလာသော ရှေ့ပြေးဗမာဘိုးဘေး (Proto-Burmans) များနှင့် ဒေသခံ [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]] များ ပေါင်းစပ်မှုကို အခြေခံအကျဆုံး အချက်အဖြစ် သမိုင်းပညာရှင်များက လက်ခံထားကြသည်။<ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> ဗမာလူမျိုးတို့သည် မိမိတို့၏ လွတ်မြောက်ရေးအတွက် မူလယဉ်ကျေးမှုအချို့ကို စွန့်လွှတ်ခဲ့ရသော်လည်း၊ ရောက်ရာအရပ်ရှိ ဒေသခံယဉ်ကျေးမှုများကို လက်ခံရောနှောရာတွင် အတုယူရုံသက်သက်မဟုတ်ဘဲ မိမိတို့နှင့် ကိုက်ညီအောင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲယူခဲ့ကြသည်။<ref>သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ။ (၂၀၀၄)။ ''ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်''။ အင်းဝစာအုပ်တိုက်။</ref> တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုသော် [[ပုဂံ]]တွင် အခြေချသည့် အေဒီ ၁၁ ရာစုက ဗမာတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုသည် ခေတ်ပြိုင် [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် များစွာကွာခြားမှု ရှိနေခဲ့သည်။<ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> သို့သော်လည်း ဗမာတို့သည် ရောနှောလာသည့် ယဉ်ကျေးမှုများအပေါ်တွင် လူနေမှုစနစ်နှင့် မကိုက်ညီသည်များကို ဖယ်ထုတ်ပြီး လိုအပ်သည်များကို ဖြည့်စွက်ခဲ့ကြသည်။<ref>Htin Aung, Maung. (1967). ''A History of Burma''. Columbia University Press.</ref> [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]] တို့ထံမှ ဆည်မြောင်းစနစ်နှင့် စိုက်ပျိုးရေးပညာ၊ [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] တို့ထံမှ စာပေနှင့် သာသနာရေးဆိုင်ရာ အခြေခံများကို ရယူကာ ပိုမိုခိုင်မာသော ယဉ်ကျေးမှု အဆင့်အတန်းတစ်ခုကို တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref>ကျော်သက်၊ ဒေါက်တာ။ (၁၉၆၁)။ ''ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း''။</ref> ဤသို့ဖြင့် ဗမာတို့သည် အေဒီ ၁၁ ရာစုအတွင်းမှာပင် မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ဟန်ဖြင့် ဗိသုကာ၊ စာပေနှင့် အနုပညာရပ်များကို ဖန်တီးနိုင်ခဲ့ပြီး အရှေ့တောင်အာရှတွင် ထင်ရှားသော ပုဂံအင်ပါယာကြီးကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ==မျိုးရိုးဗီဇ== ဗမာလူမျိုးများသည် တရုတ်–တိဗက် မျိုးရင်းဝင် လူမျိုးများဖြစ်ပြီး ယနေ့မြန်မာမြေပေါ်သို့ တရုတ်နှင့် တိဗက်ဒေသများမှ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် ပြောင်းရွေ့အခြေချလာခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆကြနိုင်ကြောင်းကို ဗမာလူမျိုးများတွင်တွေ့ရသော Y-chromosome မျိုးရိုးဗီဇ (Y-DNA haplogroup) များက ထင်ဟပ်ပြသနေသည်။ ဗမာလူမျိုးများတွင်တွေ့ရအများဆုံး Y-DNA haplogroup သည် O-M175 ဖြစ်ပြီး [[အရှေ့အာရှ]]သားများတွင် တွေ့ရများသော မျိုးရိုးဖြစ်သည်။ ၎င်းအောက်တွင် တရုတ်နှင့် တိဗက်–ဗမာအုပ်စုများနှင့် ဆက်နွယ်သော O2 (O-M122) နှင့် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်–ခမာ]]အုပ်စု၊ [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ–ဒိုင်အုပ်စု]]များနှင့် ဆက်နွယ်သော O1b1a1a (O-M95) တို့ကို အဓိကတွေ့ရသည်။<ref>Wang et al., 2021; Karafet et al., 2005</ref><ref>Underhill et al., 2001</ref> ဗမာလူမျိုးများက မြန်မာမြေပေါ်သို့ ပြောင်းရွေ့လာစဉ် ရာစုနှစ်များစွာကြာ မွန် နှင့် ရှမ်း အုပ်စုများ နှင့် ထိတွေ့ပေါင်းသင်းမှုများ ၊မျိုးရိုးပေါင်းစည်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကြောင်းကို ပြသသည်။<ref>Wang et al., 2021; Karafet et al., 2005</ref><ref>Hallast et al., 2021</ref> အညာဒေသ(မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း) နေထိုင်သော ဗမာလူမျိုးများသည် ပုဂံခေတ်အစောပိုင်းမှ စတင်၍ ဗမာယဉ်ကျေးမှုနှင့် နိုင်ငံရေးအလယ်ဗဟိုအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သဖြင့် တိဗက်–ဗမာ မူလအစ မျိုးရိုးဗီဇကို အတော်အတန် ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။ထို့အပြင် C-M217 ကို အနည်းအကျဉ်းတွေ့ရနိုင်ပြီး ယင်းသည် ရှေးဟောင်း [[မွန်ဂိုမျိုးနွယ်စုများ|မွန်ဂို]]နှင့် မြောက်အာရှဒေသမှ ရွေ့ပြောင်းမှုများ၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုဖြစ်နိုင်သည်။<ref>Wang et al., 2021; Karafet et al., 2005</ref>အကြေဒေသ(မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း) ဗမာလူမျိုးများသည် မွန်လူမျိုးများနှင့် ရာစုနှစ်များကြာ နီးစပ်စွာ နေထိုင်ခဲ့ကြသဖြင့် မွန်–ခမာ မျိုးရိုးဗီဇ အလွှာပါဝင်မှု ပိုမိုမြင့်မားသည်။<ref>Wang et al., 2021; Karafet et al., 2005</ref> ဗမာလူမျိုးတွင် အိန္ဒိယလွှမ်းမိုးမှုမှာ ယဉ်ကျေးမှုဘက်မှာ ကြီးမားသော်လည်း မျိုးရိုးဗီဇဘက်တွင် လူဦးရေတစ်အခုလုံးအတွက် နည်းပါးသည်။အညာနှင့် မြောက်ပိုင်းဒေသများရှိ ကျေးရွာများတွင် အထူးလွှမ်းမိုးမှု မရှိသလောက်ဖြစ်သည်။ အဖမျိုးရိုးဘက်တွင် တိဗက်–ဗမာ မျိုးရိုးများ လွှမ်းမိုးနေသော်လည်း မိခင်ဘက် မျိုးရိုးဗီဇ (mtDNA) တွင် အရှေ့အာရှနှင့် အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင်တွေ့ရများသော Haplogroup M နှင့် N (အထူးသဖြင့် M7၊ M21၊ N9) တို့ကို အဓိကတွေ့ရသည်။ ၎င်းသည် ပြောင်းရွေ့လာသော ယောက်ျားသား ဘိုးဘေးများက ဒေသခံ အမျိုးသမီးများနှင့် လက်ထပ်ခဲ့ကြခြင်းကို ထင်ဟပ်စေသည်။<ref>Kivisild et al., 2002</ref> == မြန်မာနိုင်ငံသို့ဝင်ရောက်လာခြင်း == ရှေ့ပြေးဗမာဘိုးဘေး (Proto-Burmans) များသည် မူလကပင် မြင်းစီးအတတ်နှင့် တိုက်ခိုက်ရေးအတတ်တို့တွင် ကျွမ်းကျင်လှသည့် စစ်သည်တော်မျိုးရိုးများ ဖြစ်ကြပြီး မျိုးနွယ်တူ [[နန်ကျောက်]] (南诏) အင်ပါယာ၏ အောင်နိုင်ရေးစစ်ပွဲများတွင် အဓိကတိုက်ခိုက်ရေးအင်အားစုအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ ခေတ်ပြိုင်တရုတ် [[ထန်မင်းဆက်]] မှတ်တမ်းဖြစ်သော မန်ရှူး (Manshu) ကျမ်းတွင် နန်ကျောက်တို့သည် မြောက်ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်ရှိ တိုက်ခိုက်ရေးကျွမ်းကျင်သော မျိုးနွယ်စုများကို စစ်ရေးအရ အသုံးချခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားရာ အဆိုပါမှတ်တမ်းများက ရှေ့ပြေးဗမာတို့၏ စစ်ရေးစွမ်းရည်ကို သက်သေခံလျက်ရှိသည်။<ref>Fan Chuo, "Manshu" (Book of the Southern Barbarians), Tang Dynasty.</ref> သို့သော် နန်ကျောက်အင်ပါယာ၏ ရေရှည်စစ်ရေးခိုင်းစေမှုများအပေါ် မကျေနပ်မှုများ ရှိလာခဲ့သည့်အပြင် နဂိုကပင် လွတ်လပ်မှုကို အလေးထားသည့်အလျောက် ခရစ်နှစ် ၉ ရာစုမတိုင်မီတွင် နန်ကျောက်အုပ်ချုပ်ရာ နယ်မြေအတွင်းမှ အုပ်စုလိုက် စတင်ထွက်ခွာလာကြသည်။ ၎င်းတို့သည် နန်ကျောက်တပ်မတော်၏ ရှေ့တန်းကင်းထောက်စစ်သည်များအဖြစ် အရှေ့တောင်အာရှတစ်ခွင်သို့ ရောက်ဖူးပြီး ဖြစ်သဖြင့် မိမိတို့၏ မျိုးနွယ်စုများ ရေရှည်ရှင်သန် အခြေစိုက်နိုင်မည့် ဒေသကို ဗျူဟာမြောက် ရွေးချယ်နိုင်စွမ်း ရှိခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် စစ်သည်တော်တို့၏ ကျန်းမာကြံ့ခိုင်မှုကို ထိခိုက်စေနိုင်သည့် ပူပြင်းစိုစွတ်ပြီး [[ငှက်ဖျားရောဂါ]] ကဲ့သို့ ရောဂါဆိုးများရှိရာ ဒေသများကို ရှောင်ရှားကာ၊ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းရှိ ပူအိုက်ခြောက်သွေ့သော်လည်း ရောဂါဘယ ကင်းရှင်းပြီး အချက်အချာကျသည့် ဒေသကို ရွေးချယ်အခြေချခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ။ (၂၀၀၄)။ ''ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်''။ အင်းဝစာအုပ်တိုက်။</ref><ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> ဤရွှေ့ပြောင်းလာသူ အုပ်စုများတွင် တိုက်ခိုက်ရေးကျွမ်းကျင်သော စစ်သည်တော် ယောက်ျားသားများ အဓိကပါဝင်ပြီး ဒေသခံ ပျူအမျိုးသမီးများနှင့် အိမ်ထောင်ပြုကာ မျိုးဆက်သစ်များကို ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="ThantMyintU">Thant Myint-U, "The River of Lost Footsteps", Faber & Faber (2006).</ref> ဗမာတို့သည် [[သံလွင်မြစ်]] လမ်းကြောင်းကို စုန်ဆင်းကာ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းကို ဖြတ်သန်းပြီး မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းသို့ အရှေ့တောင်ဘက်မှ ဗျူဟာမြောက် ဝင်ရောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>Lieberman, Victor. (2003). ''Strange Parallels''. Cambridge University Press.</ref> ထို့နောက် စစ်ရေးအရ အသာစီးရသူများဖြစ်သည့်အလျောက် စိုက်ပျိုးမြေအချက်အချာကျသည့် [[ကျောက်ဆည်]]နှင့် [[မင်းဘူး]]ဒေသများကို မွန်၊ သက်၊ ပလောင် နှင့် ပျူ တို့ထံမှ ရယူကာ အင်ပါယာထူထောင်ရန် ရိက္ခာအင်အားစုအဖြစ် အသုံးချခဲ့သည်။<ref>Htin Aung, Maung. (1967). ''A History of Burma''. Columbia University Press.</ref> ဆက်သွယ်ရေး၊ ရိက္ခာရရှိနိုင်မှု အကောင်းဆုံး ဗဟိုချက်ဖြစ်သော [[ပုဂံ]]ကို မြို့တော်အဖြစ် ခိုင်မာစွာ ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ စစ်ရေးအရ အောင်နိုင်သူ ဗမာ ဘိုးဘေး တို့သည် မိမိတို့ထက် အရှေ့တောင်အာရှဒေသသို့ ရောက်ရှိနှင့်ပြီးသော ပျူနှင့် မွန်တို့ထံမှ ယဉ်ကျေးမှု၊ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုနှင့် အနုပညာများကို လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့ကြသလို၊<ref>Strachan, Paul. (1989). ''Pagan: Art and Architecture of Old Burma''. Orchid Press.</ref> ပလောင်နှင့် မွန်တို့ထံမှ ဆည်ရေသောက် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး နည်းစနစ်ကို ရယူကာ စိုက်ပျိုးရေးကို အကြီးအကျယ် တိုးချဲ့ခဲ့ကြသည်။ တိုက်ခိုက်ရေးတွင်သာမက နယ်မြေဖော်ထုတ်ရာတွင်လည်း ထက်မြက်သူများဖြစ်၍ တောများကို ခုတ်ထွင်ရှင်းလင်းကာ [[ရွှေဘို]]၊ [[မုံရွာ]]၊ [[ပခုက္ကူ]]၊ [[စစ်ကိုင်း]] နှင့် [[မန္တလေး]] ဒေသများတွင် လယ်ယာများ ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ မြေဩဇာ ညံ့ဖျင်းသည့် အရပ်များတွင် [[ကွမ်း]]၊ [[ထန်း]] စသည့် ဥယျာဉ်ခြံများကို လုပ်ကိုင်ပြီး၊ အခြောက်သွေ့ဆုံး အရပ်များတွင် [[ပြောင်း]]၊ [[နှမ်း]] တို့ကို စိုက်ပျိုးခဲ့ကြရာ<ref>ကျော်သက်၊ ဒေါက်တာ။ (၁၉၆၁)။ ''ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း''။</ref> ဤသို့ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း ခြောက်သွေ့ဒေသကြီးတစ်ခုလုံးကို စုစည်းစိုက်ပျိုးမြေအဖြစ် ပြောင်းလဲနိုင်ခဲ့ခြင်းမှာ ကြီးမားသော အောင်မြင်မှုဖြစ်ပြီး လူဦးရေ အလျင်အမြန် တိုးပွားလာကာ နယ်ပယ်ကျယ်ပြန့်သော အင်ပါယာကြီးအဖြစ်သို့ ဦးတည်စေခဲ့သည်။ == ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ == === မြန်မာ့ရိုးရာသင်္ကြန်ပွဲတော် === အတာသင်္ကြန်ပွဲတော်သည် [[ဗမာလူမျိုး]]တို့၏ ရိုးရာပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာကုန်ဆုံး၍ နှစ်သစ်သို့ ကူးပြောင်းသည့် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ကျင်းပသော ပွဲတော်ဖြစ်သည်။ သင်္ကြန်ဟူသော စကားလုံးသည် သက္ကတဘာသာစကား "သင်္ကန္တ" မှ ဆင်းသက်လာပြီး "ကူးပြောင်းခြင်း" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ နေမင်းကြီးသည် မိဿရာသီသို့ ကူးပြောင်းဝင်ရောက်သည့် အချိန်ကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ မြန်မာ့သင်္ကြန်သည် အိန္ဒိယမှ နက္ခတ်ဗေဒ နှင့် မြန်မာယဉ်ကျေးမှု ပေါင်းစပ်ကာ မြန်မာ့မြေပေါ်တွင် ဒေသန္တရဓလေ့များဖြင့် ဖွံ့ဖြိုးလာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="origin">ဒေါက်တာသန်းထွန်း၊ "မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုသမိုင်း"၊ ၂၀၀၂။</ref> ပုဂံခေတ်သည် သင်္ကြန်ပွဲတော်ကို စာဖြင့် ရေးထိုးသည့် ကျောက်စာမှတ်တမ်း၊ ရေပက်ကစားသည့် ရာဇဝင်မှတ်တမ်း နှင့် စနစ်တကျ တွက်ချက်သည့် နက္ခတ်ဗေဒမှတ်တမ်း ဟူသော ကဏ္ဍစုံမှ အစောဆုံး တည်ရှိခဲ့သဖြင့် မြန်မာ့သင်္ကြန် သည်အစောဆုံး ကျင်းပသည့် မူလရေသဘင် နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ဖြစ်ကြောင်း အခိုင်အမာဆိုနိုင်ပေမည်။ <ref name="culture">ဦးနု၊ "မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ"၊ ၁၉၆၅။</ref> ပုဂံခေတ် ကျောက်စာတချို့တွင် "သင်္ကြန်" ဟူသော စကားလုံးကို တိုက်ရိုက်ဖော်ပြ ထားပြီး နှစ်သစ်ကူးကာလ အလှူအတန်းများနှင့် ပတ်သက်သော အထောက်အထားများ ရှိသည်။<ref name="bagan">မှန်နန်းရာဇဝင်တော်ကြီး၊ ပုဂံခေတ်အပိုင်း။</ref>အင်းဝခေတ်တွင် သင်္ကြန်ပွဲတော်သည် ပိုမိုခိုင်မာသော စာပေအထောက်အထားများ ရှိလာခဲ့သည်ရှင်မဟာရဌသာရ၏ ပျို့ကဗျာများတွင် တန်ခူးလအမွှမ်းတင် ကဗျာများတွင် သင်္ကြန်အခါသမယ၏ သာယာပုံနှင့် ရေသဘင်ပွဲအကြောင်းများကို ထည့်သွင်းစပ်ဆိုခဲ့သည်။ရှင်မဟာသီလဝံသ၏ မှတ်တမ်းများတွင်လည်း သင်္ကြန်ရက်တွင် သက်ကြီးပူဇော်ပွဲနှင့် ဘုရားရေသပ္ပာယ်ပွဲများ ကျင်းပပုံကို တွေ့ရှိရသည်။<ref name="ava">ရှင်မဟာရဌသာရ၊ "တံတားဦးတည် မိန့်တော်ပြန်ပျို့"။</ref> ကုန်းဘောင်ခေတ်သည် သင်္ကြန်ပွဲတော် အစည်ကားဆုံးနှင့် အထောက်အထား အများဆုံးခေတ်ဖြစ်သည်။ မန္တလေး နန်းတွင်းနှင့် စေတီပုထိုးများတွင် သင်္ကြန်ရက်၌ ဘုရင်ကိုယ်တိုင် ရေသပ္ပာယ်ပုံနှင့် အကျဉ်းသားများကို လွှတ်ပေးပုံ (ဇီဝိတဒါနအလှူ) မှတ်တမ်းများ ရှိသည်။ သင်္ကြန်ကျရက် တွက်ချက်ပုံ၊ သင်္ကြန်စာ ထုတ်ပြန်ပုံနှင့် နန်းတွင်းရေသဘင်ပွဲ ကျင်းပပုံများကို အသေးစိတ် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။<ref name="konbaung">မောင်မောင်တင်၊ "ကုန်းဘောင်ဆက် ရာဇဝင်တော်ကြီး"။</ref> ယခုခေတ်တွင် မဏ္ဍပ်များ၊ တေးဂီတများနှင့်အတူ လူထုပျော်ပွဲရွှင်ပွဲအဖြစ် ကမ္ဘာအနှံ့ သိရှိလာကြသည်။ သင်္ကြန်ကာလတွင် ဗမာလူမျိုးတို့သည် စုပေါင်း၍ မုန့်လုံးရေပေါ် ပြုလုပ်ကာ ကျွေးမွေးကြသည်။ အချို့မုန့်လုံးများထဲတွင် ငရုတ်သီးထည့်၍ နောက်ပြောင်တတ်သော ချစ်စရာ ဓလေ့လည်း ရှိသည်။သင်္ကြန်သီချင်းများနှင့်အတူ ညီညာစွာ ကပြသော သင်္ကြန်ယိမ်းအကသည် ဗမာ့သင်္ကြန်၏ မရှိမဖြစ် အလှတရား ဖြစ်ပြီး ခေတ်ကာလ အခြေအနေများကို ဟာသနှော၍ တိုင်ပင်ညီညာစွာ အော်ဟစ်ကြွေးကြော်သော သံချပ်ထိုးခြင်းသည် ဗမာ့ယဉ်ကျေးမှု၏ လွတ်လပ်သော အနုပညာပြကွက် ဖြစ်သည်။<ref name="art">မောင်ကြည်သန့်၊ "မြန်မာ့ရိုးရာ ဆယ့်နှစ်လရာသီပွဲတော်များ"၊ ၂၀၀၇။</ref> သင်္ကြန်ကာလတွင် ပိတောက်ပန်းမှာ ဗမာတို့၏ သင်္ကြန်သင်္ကေတများ ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် သင်္ကြန်အိုးထဲတွင် အတာပန်း (၇) မျိုး ထည့်၍ သိကြားမင်း လူ့ပြည်သို့ ဆင်းသက်သည်ကို ကြိုဆိုကြသည့် ဓလေ့လည်းရှိသည်။ === ဝတ်စားဆင်ယင်မှု === ဗမာအမျိုးသမီး များသည် ရင်စေ့ ရှပ်အင်္ကျီကို ဝတ်ဆင်ပြီး ပိုးချည်ဖောက်ထားသော ကွင်းလုံချည်ကို ဝတ်ဆင်၍ပခုံးတွင်ပဝါလွှား ရင်တစ်ဖက်တစ်ချက်တွင်ချထားသည်။ ဗမာအမျိုးသမီးများသည်ဆံ ပင်ကိုအထူးဆင်ယင်ထုံးဖွဲ့လေ့ရှိသည်။ အမျိုးသားများမှာ ဦးခေါင်းတွင် ခေါင်းပေါင်းပေါင်း၍ တိုက်ပုံ ရင်စေ့နှင့် ပုဆိုးကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ == ဘာသာရေးနှင့်စာပေ == ===ဘာသာရေး=== {{main|မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု}} {{main|မြန်မာ့မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှု}} ဗမာလူမျိုးစုတို့၏ ဘိုးဘေးများ (Proto-Burmans) သည် မြန်မာနိုင်ငံ မြေပြန့်ဒေသများသို့ မဆင်းလာမီ တရုတ်ပြည် အနောက်မြောက်ဘက်နှင့် တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်တစ်ဝိုက်တွင် ရှိနေစဉ်က ကိုးကွယ်မှုမှာ သဘာဝလွန် အင်အားစုများကို ယုံကြည်သည့် ရိုးရာနတ်ကိုးကွယ်မှု နှင့် ဘိုးဘွားပူဇော်မှု တို့အပေါ် အခြေခံခဲ့သည်။<ref name="Luce1985">Luce, G. H. (1985). Phases of Pre-Pagan Burma. Oxford University Press.</ref> ရှေးဦးဗမာတို့သည် တောတောင်၊ မြစ်ချောင်းနှင့် မိုးလေဝသကို အစိုးရသည်ဟု ယုံကြည်ရသော နတ်များကို ကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်။ ဤယုံကြည်မှုသည် နောင်တွင် မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း အမြစ်တွယ်ကျန်ရစ်ခဲ့သော မိရိုးဖလာနတ်များနှင့် တောစောင့်နတ်၊ တောင်စောင့်နတ် ယုံကြည်မှုများ၏ အစောပိုင်းပုံစံများ ဖြစ်သည်။ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားတို့၏ ထုံးစံအတိုင်း ကွယ်လွန်သွားသော သူများကို နတ်အဖြစ် သတ်မှတ်၍ ပူဇော်သည့်ဓလေ့ ရှိခဲ့သည်။<ref>Elias, N. (1876). Introductory Sketch of the History of the Shans in Upper Burma and Western Yunnan.</ref> ဗမာတို့ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာသည့် လမ်းကြောင်းတွင် ရှိသော နန်ကျောက်ဒေသမှ ရောနှောပါဝင်လာသည့် မဟာယာနနွယ် အယူအဆများနှင့် လူသားနှင့် နတ်လောကကြား ဆက်သွယ်ပေးသည့် ရှေးဟောင်း ဝိညာဉ်ရေးရာ အတတ်ပညာများ ပါရှိနေခဲ့သည်။ နတ်များအတွက် တင်ဆက်ရမည့် ကန်တော့ပွဲ (အုန်း၊ ငှက်ပျော) ပြင်ဆင်ပုံနှင့် နတ်တို့၏ ကျေနပ်မှုကို ရယူကာ ဘေးအန္တရာယ် ကင်းဝေးအောင် ပြုလုပ်သည့် ယတြာအတတ်ပညာများ ပါဝင်သည်။ ဤအတတ်ပညာသည် ဗမာတို့ မြန်မာပြည်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာစဉ်က နန်ကျောက် (ယူနန်) ဒေသမှ တန္တရ အယူအဆများနှင့် ပေါင်းစပ်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး ပုဂံခေတ်ဦးတွင် အထင်ရှားရှိခဲ့သော [[အရည်းကြီး]] အယူအဆများ၏ အခြေခံမူလဇစ်မြစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်အချို့က ယူဆကြသည်။ <ref name="Lieberman2003">Lieberman, Victor B. (2003). Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context. Cambridge University Press.</ref> ဗမာတို့သည် ပုဂံဒေသတွင် အခြေချပြီးနောက်မှသာ ရှေးဦးစွာ အခြေချနေထိုင်နေသော [[ပျူ]] တို့ထံမှ [[ထေရဝါဒ]]အငွေ့အသက်များကို ပိုမိုထိတွေ့ခဲ့ရပြီး၊ [[မဟာယာန]] ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ရိုးရာနတ်နှင့် [[ဟိန္ဒူဘာသာ]]ဆိုင်ရာ နတ်ဘုရားများ ရောထွေးနေသည့် အရောအနှော အယူဝါဒများ ဖြစ်ခဲ့ရာမှ [[အနော်ရထာ]]မင်းကြီး လက်ထက်တွင် သထုံပြည်မှ ပင့်ဆောင်လာသော [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို နိုင်ငံတော်၏ အဓိကဘာသာအဖြစ် ပျိုးထောင်ပေးခဲ့သည်။<ref>Luce, G. H. (1969). Old Burma: Early Pagan. New York: J. J. Augustin.</ref> သို့သော်လည်း ထေရဝါဒဘာသာ ထွန်းကားလာသည့်တိုင်အောင် မဟာယာနနွယ်သော ပွဲကျောင်းအလေ့အထများ၊ ရိုးရာနတ်နှင့်ဟိန္ဒူယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အလေ့အထများသည် [[ညောင်ရမ်းခေတ်]] အထိ မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း နက်ရှိုင်းစွာ အမြစ်တွယ်ကျန်ရစ်ခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ပုဂံခေတ်တွင် [[ကျန်စစ်သား]]မင်းကြီး နန်းသစ်တည်၍ နန်းသိမ်းပွဲကျင်းပရာတွင် ဟိန္ဒူနတ်ဘုရားဖြစ်သည့် [[ဗိဿနိုး]]နတ်ကို ပင့်ဖိတ်ပသခဲ့သည့် မှတ်တမ်းများ ရှိခဲ့သည်။<ref name="Harvey1925">Harvey, G. E. (1925). History of Burma. London: Frank Cass & Co. Ltd.</ref>တောင်ငူမင်းဆက်များအတွင်း တောင်တွင်းရှင် မုန်ယိုဆရာတော်ကဲ့သို့သော ပုဂ္ဂိုလ်များကို အားထားခဲ့ကြသည်။ညောင်ရမ်းမင်းဆက်၏ နောက်ဆုံးကာလများတွင် ဗားမဲ့၊ ဗားမော့ အစရှိသည့် မွန်ဆရာတော်များကို ပင့်ဖိတ်၍ နတ်မေးစေခြင်း၊ ဗေဒင်ယတြာနှင့် အင်းအိုင်ခါးလှည့် အတတ်ပညာများကို အသုံးပြုခဲ့ခြင်းတို့ကို တွေ့ရသည်။<ref>Lieberman, V. B. (1984). Burmese Administrative Cycles. Princeton University Press.</ref> ဤသို့ဖြင့် မြန်မာတို့၏ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုသည် စင်ကြယ်သော ထေရဝါဒအယူအဆအပြင် ရှေးဟောင်းရိုးရာ ယုံကြည်မှုများနှင့် ဟိန္ဒူဗေဒင်ပညာရပ်များ ပေါင်းစပ်နေသည့် "မြန်မာ့နည်းမြန်မာ့ဟန် ကိုးကွယ်မှု" အဖြစ် သမိုင်းတစ်လျှောက် တည်ရှိလာခဲ့သည်။ ===စာပေ=== ဗမာစာပေသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရုံးသုံးစာပေစနစ်ဖြစ်ပြီး တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားမိသားစုဝင် ဗမာဘာသာအား ပုံဖော်ရေးသားထားသော စာပေများကို ရည်ညွှန်းသည်။ ဗမာစာရေးစနစ်သည် အိန္ဒိယမှ ပျံ့နှံ့လာသော ဘရာဟ္မီ (Brahmi) စာလုံးစနစ်မှ ဆင်းသက်လာပြီး မွန်စာရေးစနစ်မှတဆင့် ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့သည်။<ref>Daniels, Peter T. & Bright, William (1996). ''The World's Writing Systems''. Oxford University Press.</ref>ဗမာစာပေ၏အစပြုကာလကို ပုဂံခေတ် (၁၁–၁၃ ရာစု) တွင် တွေ့ရသော ကျောက်စာများမှ စတင်သတ်မှတ်ကြသည်။<ref>Aung-Thwin, Michael (2005). ''The Mists of Rāmañña: The Legend that was Lower Burma''. University of Hawai‘i Press.</ref>ပုဂံခေတ်အတွင်း ဗမာစာပေသည် ဘာသာရေးစာပေများကို အဓိကအဖြစ် ရေးသားခဲ့ပြီး ပါဠိစာပေများကို ဘာသာပြန်ခြင်းနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျမ်းစာများ ဖန်တီးခြင်းတို့ တွင်အဓိကထားခဲ့သည်။ ထို့နောက် အင်းဝ၊ ဟံသာဝတီနှင့် တောင်ငူခေတ်များတွင် ဗမာစာပေသည် ဆက်လက်ဖွံ့ဖြိုးလာပြီး ကဗျာ၊ သမိုင်း၊ ဥပဒေ၊ နန်းတွင်းစာပေများ ထွန်းကားလာခဲ့သည်။<ref>Hall, D. G. E. (1960). ''A History of South-East Asia''. Macmillan.</ref>ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် (၁၈ ရာစုမှ ၁၉ ရာစု) ဗမာစာပေသည် အထူးတိုးတက်လာခဲ့ပြီး ကဗျာ၊ ပြဇာတ်၊ ရာဇဝင်နှင့် သဒ္ဒါစာပေများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခဲ့သည်။ ထိုခေတ်တွင် စာပေသည် နန်းတော်နှင့် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများအတွင်း အဓိကသင်ကြားခဲ့ကြသည်။<ref>Than Tun (1988). ''The Royal Orders of Burma''. Kyoto University.</ref>ကိုလိုနီခေတ်တွင် ပုံနှိပ်နည်းပညာ ဝင်ရောက်လာခြင်းကြောင့် ဗမာစာပေသည် ပြောင်းလဲမှုများ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး သတင်းစာများ၊ ဝတ္ထုများနှင့် ခေတ်ဆန်းစာပေများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။<ref>Hla Pe (1963). ''Burmese Literature''. Oxford University Press.</ref> ယနေ့ခေတ်တွင် ဗမာစာပေသည် ပုံနှိပ်စာပေ၊ ဒစ်ဂျစ်တယ်စာပေနှင့် မီဒီယာများမှတဆင့် ဆက်လက်ဖွံ့ဖြိုးလျက်ရှိပြီး မြန်မာယဉ်ကျေးမှု၏ အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်။ {{main|မြန်မာစာပေ}} ယနေ့ မြန်မာစာပေအရေးအသားမှာ ဗမာစာကိုစံထားပြီး ရုံးသုံးစာအဖြစ်၊ မြန်မာစာအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ဟုဆိုနိုင်သည်။ စာပေအရေးအသားတွင် ဗမာတို့သည် အနွယ်တူသော ပျူတို့ထံမှ မသင်ယူခဲ့ဘဲ မွန်ဘာသာစကားပြောဆိုမှုကို မှီငြမ်းကာ အက္ခရာ အရေးအသားမှာလည်း မွန်တို့ထံမှ ရယူခဲ့သော်ငြား ကိုယ်ပိုင်အက္ခရာကို တီထွင်ပြောဆိုရေးသားခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် မျက်မှောက်ခေတ်တွင် ပျူကျောက်စာ အကြွင်းအကျန်များကို ဖတ်ရှု အဓိပ္ပာယ် ဖော်နိုင်ရန်ခက်ခဲနေရသည်။ ဗမာတို့သည် ခရစ်နှစ် ၁၁၁၃ မှ ၁၁၇၄ အတွင်း၌ မွန်ယဉ်ကျေးမှုကိုမှီငြမ်းပြု၍ သီးခြားယဉ်ကျေးမှု တည်ထောင်ရန် အားထုတ်နေဆဲ ဖြစ်ကြောင်း ဒေါက်တာသန်းထွန်း၏ ခေတ်ဟောင်းမြန်မာ့ရာဇဝင် စာ-၂၅ ၌ တွေ့ရသည်။ မြန်မာ့သမိုင်းဆရာတို့က မြန်မာစာသည် ပျူစာမှဆင်းသက်လာသည်ဟု ယူဆကြသည်။ ပျူစာမှဆင်းသက်ရိုးမှန်လျှင် ပျူစာမှသည် မြန်မာစာဖြစ်လာစေရန် ခေတ်အဆက်ဆက် ဆင့်ကဲဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာခဲ့သော ကြားခံစာပေမျိုး ရှိရမည်။ ယင်းကဲ့သို့မရှိခဲ့ကြောင်းကို ရာဇကုမာရ် ကျောက်စာက သက်သေခံလျက် ရှိသည်။ [[မြစေတီကျောက်စာ|ရာဇကုမာရ်ကျောက်စာ]]၌ ပါဠိ၊ မြန်မာ၊ ပျူ၊ မွန် ဟူ၍ စာပေလေးမျိုးဖြင့် တစ်ပြိုင်တည်း ရေးထိုးထားသည်ကိုတွေ့ရှိနိုင်သည်။ ယင်းကျောက်စာမှာ အကြောင်းအရာတစ်ခုတည်းကို စာပေလေးမျိုးဖြင့် တစ်ခေတ်တည်းတွင် ရေးထိုးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့်မြန်မာစာသည် ပျူစာမှဆင်းသက်လာသည်ဟူသောအဆိုမှာ ခိုင်လုံသောအထောက်အထားမဟုတ်ချေ။ အလားတူစွာ မွန်စာမှဆင်းသက်လာသည်ဟု ဆိုပြန်ရန်လည်း ယင်းကျောက်စာမှာပင် မွန်စာလည်း ပါရှိနေပြီးဖြစ်သောကြောင်းတည်း။ ယနေ့ထိ လူတို့သည် ပျူစာကိုကောင်းစွာ ရေရေလည်လည် ဖတ်တတ်သူဟူ၍ မရှိသေးချေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ပျူတို့သည် ရခိုင်နှင့် မွန်တို့ကဲ့သို့ သီးခြားစာပေဖြင့် ရပ်တည်နေထိုင်လာခဲ့သော လူမျိုးများဖြစ်နေသောကြောင့်တည်း။ ဒေါက်တာသန်းထွန်းက သူ၏ခေတ်ဟောင်း မြန်မာ့ရာဇဝင်စာ-၁၂၂ တွင် ထိုလေးရာစုတွင် စာရေးနည်းပညာကို ပျူတို့ရကြလျက် မွန်နှင့်ရခိုင်တို့က ၆ ရာစုတွင်ရနေပြီးဖြစ်လျက် နောင်အခါ မြန်မာတို့က ပျူ၊ မွန် နှစ်ဦးစလုံး ထံမှ နည်းကိုမှီလျက် ၁၁ ရာစုတွင် ထိုပညာကိုရကြသည်ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်ဟူ၍ ကောက်ချက်ချ ရေးသားခဲ့သည်။ အသစ်တွေ့ရှိထားသည့် [[စောလူးမင်းကျောက်စာ]] (၄၁၅ ခုနှစ်)မှာ နှစ်ပေါင်း ၆၀ ခန့် [[မြစေတီကျောက်စာ|ရာဇကုမာရ်ကျောက်စာ]] ထက် စောခဲ့သည်ဟု ပညာရှင်များက ပြောဆိုသည်။ [[ဘာသာစကား]] ခြောက်မျိုးဖြင့် ရေး ထိုးထားသောကြောင့် ဘာသာအများဆုံးပါရှိသည့် ကျောက်စာတစ်ချပ် ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာဘာသာ]]ဖြင့် ရှစ်ကြောင်း၊ [[ပျူ]]၊[[ပါဠိ]]ဖြင့် ၁၄ ကြောင်းနှင့် ပျူစာစစ်စစ် ခုနစ်ကြောင်း စာကြောင်းရေ စုစုပေါင်း ၂၉ ကြောင်း ပါရှိသည်။ [[မွန်]]စာ အများဆုံးဖြင့် ရေး ထိုးထားရာဘက်၌ ပါဠိဘာသာဖြင့် ရှစ်ကြောင်း၊ မွန်ဘာသာဖြင့် ၁၅ ကြောင်း၊ ကျွမ်း (သို့မဟုတ်) ယွန်းဘာသာဖြင့် လေးကြောင်းဖြင့် စာကြောင်းရေ စုစုပေါင်း ၂၇ ကြောင်း ပါဝင်ကြောင်း သိရသည်။<ref name="autogenerated2">[http://thanlwinriver.blogspot.com/2013/12/blog-post_516.html သံလွင်: သက္ကရာဇ်ရေးထိုး မှတ်တမ်းတင်ထားသော အစောဆုံး ကျောက်စာအဖြစ် ဘာသာစကား ခြောက်မျိုးဖြင့် ရေးထိုးထားသည့် ပုဂံခေတ် စောလူးမင်း၏ကျောက်စာ မြစ်သားမြို့၌ တွေ့ရှိ<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>[http://www.bbc.co.uk/burmese/burma/2014/01/140108_mya_zedi_script_.shtml စောလူးမင်း ကျောက်စာ ပေတော ပရဟိတ ကျောင်းအတွင်းတွေ့ - BBC Burmese - မြန်မာ့ရေးရာ<!-- Bot generated title -->]</ref> ရခိုင်စာ မပါဝင်ကြောင်း သိရသည်။ ==ထင်ရှားသောဗမာလူမျိုးများ== * [[အောင်ဆန်း|အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]] *[[အောင်ဆန်းစုကြည်၊ ဒေါ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] *[[သန့်၊ ဦး|ဦးသန့်(ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်)]] * [[မှိုင်း၊ ကိုယ်တော်၊ သခင်|မြန်မာစာပေပညာရှင် ဆရာကြီး သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း]] * [[နု၊ ဦး|မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု]] * [[မြ၊ သခင်|အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးသခင်မြ]] * [[ဘချို၊ ဦး (ဒီးဒုတ်)|အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီး ဒီးဒုတ်ဦးဘချို]] *[[သခင်စိုး]] *[[သခင်သန်းထွန်း]] *[[ဦးကျော်ငြိမ်း]] *[[ဒေါက်တာဘမော်]] *[[ကိုဗဟိန်း]] *[[ဦးဗဆွေ]] *[[ဦးမြင့်သိန်း]] *[[ကျော်ဇော၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ဇော]] *[[စိန်မှန်၊ ဗိုလ်မှူး|ဗိုလ်မှူး စိန်မှန်]] *[[မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်]] *[[သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာသန်းထွန်း]] * [[အောင်ကြီး၊ ဦး|ဗိုလ်မှူးချုပ်အောင်ကြီး]] * [[တင်ဦး၊ သူရ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး(ငြိမ်း) သူရ ဦးတင်ဦး]] * [[မောင်မောင်၊ ဒေါက်တာ (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဒေါက်တာ မောင်မောင်]] *[[နေဝင်း|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးနေဝင်း]] *[[စောမောင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စောမောင်]] * [[သန်းရွှေ|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ]] * [[သိန်းစိန်၊ ဦး|နိုင်ငံတော် သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး(ငြိမ်း)]] * [[ဝီရသူ (မစိုးရိမ်)|မစိုးရိမ်တိုက်သစ် နာယက ဆရာတော် ဦးဝီရသူ]] *[[လင်းယုန်နီ]] *[[ချစ်ဦးညို]] *[[စွမ်းရည်၊ မောင်၊ စာရေးဆရာ|မောင်စွမ်းရည်]] *[[အောင်သင်း]] *[[ဆရာစံ]] *[[သခင်ဖိုးလှကြီး]] *[[မင်းအောင်လှိုင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်]] *[[ဗိုလ်စံဖဲ]] ==ဗမာလူမျိုးစု== မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား ဗမာလူမျိုးစု (၉)စု ရှိသည်။ အက္ခရာစဉ်အတိုင်း စဉ်ထားသည်။ # [[ကတူးလူမျိုး]] # [[ကနန်းလူမျိုး]] # [[ဆလုံလူမျိုး]] # [[ထားဝယ်လူမျိုး]] # [[ဖွန်းလူမျိုး]] # ဗမာလူမျိုး # [[မြိတ်လူမျိုး]] # [[ယဘိန်းလူမျိုး]] # [[ယောလူမျိုး]] ဘာသာဗေဒအရ ဗမာနွယ်အုပ်စုသည် တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကားမိသားစုအောက်ရှိ အုပ်စုတစ်ခုဖြစ်ပြီး အဓိကအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်တို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။<ref>Bradley, David (1997). "Tibeto-Burman languages and classification". In: Bradley, D. (ed.), Papers in Southeast Asian Linguistics No.14.</ref> ပါဝင်သော လူမျိုးများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် — #[[ဗမာလူမျိုး]] #[[အင်းသားလူမျိုး]] #[[ဖွန်းလူမျိုး]] #[[တောင်ရိုး]] #[[ရခိုင်]] #[[ဓနု]] #[[မရမာ လူမျိုး|မရမာလူမျိုး]] #[[ယော]]၊[[ထားဝယ်]]၊[[မြိတ်လူမျိုး|မြိတ်]] <ref>Okell, John (1969). ''A Reference Grammar of Colloquial Burmese''. Oxford University Press.</ref> == ကျမ်းကိုး == <references/> * မြန်မာသမိုင်းပုံ- [[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]] {{ မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:ဗမာလူမျိုးစု]] iuvfge7bfyb38a1vxgylg0t9z3fhglx 1029354 1029350 2026-05-04T06:09:57Z Chenzeyan29 141880 /* နောက်ခံ သမိုင်းကြောင်းနှင့် ပေါ်ပေါက်လာပုံ */ 1029354 wikitext text/x-wiki {{pp-semi-indef}}{{pp-move-indef}} {{Infobox ethnic group | group = ဗမာလူမျိုး | name = | flag = | flag_caption = | image = Veneration of Buddha.jpg | image_caption = ဗမာနန်းတော်တွင်းတွင် [[မဟာမုနိ ရုပ်ရှင်တော်မြတ်ကြီး(မန္တလေး)|မဟာမုနိ ဆင်းတုတော်]]အား ရှိခိုးနေပုံ (၁၉၁၂ ပန်းချီ) | image_alt = | image_upright = | total = <!-- total population worldwide --> | total_year = <!-- year of total population --> | total_source = | total_ref = <!-- references supporting total population --> | genealogy = | regions = {{flag|Myanmar}} ၃၅ သန်းခန့်<hr> {{flatlist| *{{flag|Thailand}} *{{flag|Malaysia}} *{{flag|Singapore}} *{{flag|United States}} *{{flag|China}} *{{flag|Australia}} *{{flag|Japan}} }} | region1 = {{flagcountry|Thailand}} | pop1 = ၂,၃၀၀,၀၀၀<ref>{{cite news | url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2022/03/30/in-thailand-exiled-burmese-communities-work-to-support-the-revolution-at-home_5979344_4.html | title=In Thailand, exiled Burmese communities work to support the revolution at home | newspaper=Le Monde.fr | date=30 March 2022 }}</ref> | region4 = {{flagcountry|Japan}} | pop4 = ၂၈,၈၆၀<ref>{{cite book |chapter=15 Burmese: Refugees and Little Yangon |first=Kosei |last=Otsuka |title=Language Communities in Japan |doi=10.1093/oso/9780198856610.003.0016 |date=January 2022 |url=https://academic.oup.com/book/38834/chapter/337727805 }}</ref> | region3 = {{flagcountry|Australia}} | pop3 = ၃၂,၆၆၅<ref>[[Census in Australia#2016|2016 Census of Australia]] [https://web.archive.org/web/20140116132606/http://www.immi.gov.au/media/publications/statistics/comm-summ/textversion/myanmar.htm "Burmese Australians"]</ref> | region2 = {{flagcountry|Singapore}} | pop2 = ၅၀,၀၀၀<ref>{{cite web | url=https://asia.nikkei.com/Politics/Emigrants-in-Singapore-s-little-Myanmar-eye-their-homeland | title=Emigrants in Singapore's 'little Myanmar' eye their homeland }}</ref> | languages = [[ဗမာဘာသာစကား]] | religions = အဓိကအားဖြင့် [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] နှင့် [[မြန်မာ့မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှု]]<br/> ခရစ်ယာန်နှင့် အစ္စလာမ် အနည်းငယ် | related_groups = {{flatlist| *[[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]] *[[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]] *[[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]] * [[လော်ဝေါ်လူမျိုး|လော်ဝေါ်]] * [[အာချန်လူမျိုး|မိုင်းသာ]] *[[မြိတ်လူမျိုး|တနင်္သာရီ(မြိတ်)]] * အခြား [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်လူမျိုးများ]]}} | footnotes = }} '''ဗမာလူမျိုး''' ({{lang-en|Bamar people}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများအနက် လူဦးရေအများဆုံးသော လူမျိုးစုဖြစ်သည်။[[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်]] အုပ်စုခွဲ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ]] စကားပြောအုပ်စု တွင်ပါဝင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လူဦးရေ ၏ ၆၈.၇၈% သို့မဟုတ် ၃၆ သန်းခန့်မျှရှိသည်။<ref>{{cite web|title=မြန်မာ (ဗမာ)လူမျိုးအကြောင်း|url=https://www.mdn.gov.mm/my/mnmaa-bmaa-luumiuakeaang-sikeaangcraa|access-date=27 August 2023|archive-date=27 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230827230329/https://www.mdn.gov.mm/my/mnmaa-bmaa-luumiuakeaang-sikeaangcraa}}</ref>မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း[[ဧရာဝတီမြစ်]]ဝှမ်းတ‌လျှောက်တွင်အခြေချနေထိုင်သူများဖြစ်ကြသည်။[[File: Burmese family portrait.JPG |thumb| Portrait of a Bamar family at the turn of the 20th century, during British rule]] == နောက်ခံ သမိုင်းကြောင်းနှင့် ပေါ်ပေါက်လာပုံ == [[File:Sino-Tibetan Languages Map.png|thumb|တရုတ်-တိဗက်မိသားစုပြန့်နှံတည်ရှိမှု]] ဗမာလူမျိုးတို့သည် '''တိဗက်-ဗမာနွယ်'''(Tibeto-Burman) လူမျိုးနွယ်စုကြီးမှ အကြီးဆုံးသော လူမျိုးဖြစ်သည်။ '''မွန်ဂိုလွိုက်'''(Mongoloid race) ဖြစ်သည်<ref>[http://dictionary.infoplease.com/mongoloid Meaning of Mongoloid | Infoplease<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>{{Cite web |title=Burmese {{!}} Beyond Highbrow - Robert Lindsay<!-- Bot generated title --> |url=http://robertlindsay.wordpress.com/category/raceethnicity/asians/se-asians/burmese/ |accessdate=17 June 2013 |archivedate=26 July 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130726030756/http://robertlindsay.wordpress.com/category/raceethnicity/asians/se-asians/burmese/ }}</ref> ဟု မြန်မာသမိုင်းပညာရှင် သမိုင်းပါမောက္ခဆရာကြီး[[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]] က မှတ်ချက် ပြုသည်။ မြန်မာနိုင်ငံဟု ယနေ့ခေါ်ဆိုသော ဒေသတွင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၄၀၀,၀၀၀ (လေးသိန်း) ခန့်ကပင် လက်နက်ကို အသုံးပြုတတ်သော ရှေးဦးလူသားများ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုကာလသည် ရာသီဥတုမှာ ယခုထက် ပိုမိုအေးမြပြီး မိုးရွာသွန်းမှုမှာ သုံးဆမှ ခြောက်ဆခန့်အထိ ပိုမိုများပြားသဖြင့် "မိုးစွေကာလ" ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည့် အခြေအနေဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name="ISP">"မြန်မာ့သမိုင်းအကျဉ်း"၊ [https://www.myanmarisp.com/History/General_Hsitory/his0011/ Myanmar ISP]၊ ၈ ဇွန် ၂၀၁၃ တွင် ပြန်လည်စစ်ဆေးပြီး။</ref> လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၂၀၀,၀၀၀ ခန့်မှစ၍ ထိုရှေးဦးလူသားများသည် လက်နက်ကိရိယာများ ပြုလုပ်တတ်သော အဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။အလွန်အေးမြသော မြောက်လေကို ကာကွယ်ရန်အတွက် တောင်စောင်းများရှိ တောင်ဘက်သို့ မျက်နှာမူသော ဂူများတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၄၀,၀၀၀ ခန့်မှစ၍ လူအစစ် (Modern Humans) များ ဖြစ်လာခဲ့ကြပြီး၊ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၀,၀၀၀ ခန့်တွင် ရာသီဥတုမှာ ယနေ့ကဲ့သို့ ပုံစံမျိုးသို့ တဖြည်းဖြည်း ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။<ref name="ISP" /> ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ [[ပြဒါးလင်းဂူ]] (Padah-Lin Caves) တွင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၁,၀၀၀ ခန့်က ကျောက်ခေတ်ဟောင်း လူသားများ ရေးဆွဲခဲ့သည့် နံရံပန်းချီများကို ယနေ့တိုင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ယင်းပန်းချီများတွင်ဆင်၊ ဝက်၊ သမင်တို့နှင့် တူသော တိရစ္ဆာန်ပုံများ၊အရိုးကိုသာ ဖော်ပြထားသော ငါးပုံနှင့် လက်ဝါးပုံများ၊ ဂူတွင်းမှ မြင်ရသော နေထွက်ပုံ ရှုခင်းကားများ ပါဝင်သည်။ ဗမာလူမျိုးများ၏ သမိုင်းကြောင်းသည်လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၆၀,၀၀၀ မှ ၁၀၀,၀၀၀ ဝန်းကျင်ခန့်တွင် ခေတ်သစ်လူသား (Homo sapiens) များသည် အာဖရိကတိုက်မှ အုပ်စုလိုက် စတင်ထွက်ခွာလာခဲ့ကြသည်။<ref>Stringer, C. (2012). "Lone Survivors: How We Came to Be the Only Humans on Earth."</ref> ယင်းလူသားများသည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသကို ဖြတ်သန်း၍ ဥရောပနှင့် အာရှတိုက်များသို့ ပြန့်နှံ့သွားခဲ့သည်။ အာရှတိုက်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာသော အုပ်စုများအနက် အရှေ့ဘက်သို့ ဦးတည်လာသူများသည် ယနေ့ခေတ် အရှေ့အာရှသားများနှင့် တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဖွားများ၏ ဘိုးဘေးများ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။ [[file:Yellowrivermap.jpg |right|thumb|250px|မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်းဒေသ]] လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၇,၀၀၀ မှ ၉,၀၀၀ ခန့်တွင် တရုတ်ပြည်အနောက်မြောက်ပိုင်း၊ မြစ်ဝါ (Yellow River) မြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်တွင် တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဖွား (Sino-Tibetan speakers) များ စတင်အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref>Zhang, M., et al. (2019). "Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China." Nature.</ref>နောက်ပိုင်းတွင် လူဦးရေတိုးပွားလာမှုနှင့်အတူ အုပ်စုကြီးနှစ်ခု ကွဲထွက်သွားခဲ့သည်။ အရှေ့ဘက်နှင့် တောင်ဘက်သို့ ဆင်းသွား အုပ်စုသည် ယနေ့ခေတ် ဟန်တရုတ်များ ဖြစ်လာသည်။အုပ်စုတခုမှာ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားများအဖြစ် အနောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်ရှိ ချင်းဟိုင်-ကန်စု (Qinghai-Gansu) ကုန်းမြင့်ဒေသများသို့ ရွှေ့ပြောင်းသွားကြသည်။ [[File:Qinghai Tibet Railway Tibet China 西藏 青藏铁路 - panoramio (4).jpg |right|thumb|250px| ချင်းဟိုင်ပြည်နယ်]] တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားများသည် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာအတွင်း တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြရာ အချို့မှာမြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ အုပ်စုနှစ်ခုအဖြစ် အဓိကဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ရှေးဦးအုပ်စု ပျူလူမျိုးများသည် ဘီစီကာလများတွင် ဝင်ရောက်လာပြီး ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတွင် မြို့ပြနိုင်ငံများ ထူထောင်ခဲ့သည်။ နောက်ကျသောအုပ်စုမှာ ဗမာတို့၏ ဘိုးဘေးများဖြစ်သည်။ အေဒီ ၇ ရာစုမှ ၉ ရာစုအတွင်း တရုတ်ပြည် ယူနန် ဒေသရှိ နန်ကျောက် နိုင်ငံ၏ လက်အောက်တွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Luce1985">Luce, G.H. (1985). "Phases of Pre-Pagan Burma." Oxford University Press.</ref> အေဒီ ၉ ရာစုဝန်းကျင်တွင် ဗမာတို့သည် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ကို ကျော်ဖြတ်၍ ဧရာဝတီမြစ်ကွေ့ရှိ [[ပုဂံ]]ဒေသတွင် အခြေစိုက်ကာ ခိုင်မာသော အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ဗမာတို့သည် ဌာနီ ပျူလူမျိုးများနှင့်လည်းကောင်း၊ တောင်ဘက်မှ [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] များ၏ ယဉ်ကျေးမှုများနှင့်လည်းကောင်း ထိတွေ့ဆက်ဆံရင်း ခေတ်သစ်ဗမာလူမျိုးနှင့် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုပုံစံကို စတင်ပုံဖော်ခဲ့ကြသည်။<ref>Lieberman, V. (2003). "Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context."</ref>မြန်မာတို့သည် ၁၁ ရာစုခန့်မှစ၍ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို လက်ခံခဲ့ကြပြီး ထိုအချိန်မှစ၍ မည်သည့်ကိစ္စကိုမဆို ဗုဒ္ဓသာသနာကို အခြေခံ၍ စဉ်းစားဆောင်ရွက်သော ဓလေ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ ထို့ပြင် မြန်မာတို့သည် မျိုးရိုးဗီဇအရ တိဗက်-တရုတ်နွယ်ဖွားများ နှင့် နီးစပ်သဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံဘက်မှ ဆင်းသက်လာသော ဓလေ့ထုံးတမ်း အများအပြားကိုလည်း ယနေ့တိုင် ဆက်လက်အသုံးပြုနေကြဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name="ISP" /> <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.myanmarisp.com/History/General_Hsitory/his0011/ |accessdate=8 June 2013 |archivedate=8 January 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090108114244/http://www.myanmarisp.com/History/General_Hsitory/his0011 }}</ref> မနုဿသမိုင်းအရ ဗမာလူမျိုးစုတို့သည် ယနေ့ မြန်မာနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်အတွင်းသို့ နာဂ၊ သက်၊ ကမ်းယံ နှင့် ပျူတို့၏ နောက်မှ ဝင်ရောက်လာခြင်း ဖြစ်သော်လည်း၊ [[ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ]]ကို အေဒီ ၈ ရာစုတွင် နန်ကျောက်တို့က တိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီးခြင်း မပြုမီကပင် ရောက်ရှိနေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။<ref name="Luce1985">Luce, G. H. (1985). Phases of Pre-Pagan Burma. Oxford University Press.</ref> ဗမာတို့သည် အေဒီ ၁၀ ရာစုမတိုင်မီကပင် [[ကျောက်ဆည် ၁၁ ခရိုင်]]တွင် အခြေချခဲ့ပြီးနောက် များမကြာမီတွင် မြစ်သား ၆ ခရိုင်နှင့် [[ပုဂံနေပြည်တော်]]ကို ထူထောင်ကာ ဒုတိယမြန်မာပြည်ထောင်စု (မြန်မာတို့အလိုအရ ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော်) ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် မွန်ဂို၊ တရုတ်၊ ထိုင်း၊ မွန်၊ ရခိုင်၊ ရှမ်းနှင့် ကရင် အစရှိသည့် ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပရန် အမျိုးမျိုးနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသော်လည်း၊ အကြိမ်တိုင်းတွင် ပြည်ထောင်စု၏ ဦးဆောင်သူနေရာသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိနိုင်ခဲ့သည်။ မြန်မာ့သမိုင်းတွင် အဓိက ပြည်ထောင်စုကြီး သုံးခုကို အောင်မြင်စွာ တည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။[[ပုဂံခေတ်|ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော်]] (ပုဂံခေတ်) [[အနော်ရထာ]]မင်းကြီး တည်ထောင်ခဲ့သည်။[[တောင်ငူခေတ်|ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်]] (တောင်ငူခေတ်): [[တပင်ရွှေထီး]]နှင့် [[ဘုရင့်နောင်]]မင်းတရားကြီးတို့ တည်ထောင်ခဲ့ပြီး<ref name="Lieberman2003">Lieberman, Victor B. (2003). Strange Parallels. Cambridge University Press.</ref>[[ကုန်းဘောင်ခေတ်|တတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်]] (ကုန်းဘောင်ခေတ်)ကို[[အလောင်းမင်းတရား]]ကြီး တည်ထောင်ခဲ့သည်။ [[အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲများ]] အပြီးတွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် ဗြိတိသျှ အင်ပါယာအတွင်းသို့ ကျရောက်ခဲ့ကာ ၁၉၃၇ ခုနှစ်အထိ ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ၏ ပြည်နယ်တစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]]နှင့် တိုင်းရင်းသား ခေါင်းဆောင်များ၏ [[ပင်လုံစာချုပ်]]နှင့်တကွ ဦးဆောင်ကြိုးပမ်းမှုများကြောင့် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၄) ရက်နေ့တွင် လွတ်လပ်ရေးရရှိကာ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်အဖြစ် ပြန်လည်ရပ်တည်နိုင်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ပိုင်း စစ်အာဏာသိမ်းမှု အကြိမ်ကြိမ်နှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း ဦးဆောင်သော စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြီး [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ်]]ကို တစ်ပါတီစနစ်ဖြင့် ၂၆ နှစ်ကြာ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ [[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း]]ကြောင့် ဆိုရှယ်လစ်စနစ် ပျက်သုဉ်းခဲ့သော်လည်း စစ်တပ်က ထပ်မံအာဏာသိမ်းကာ [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|နဝတ၊ နအဖ]] အမည်များဖြင့် ၂၀၁၁ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။၂၀၁၀–၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီစနစ်သို့ ကူးပြောင်းကာ လွှတ်တော်အခြေပြု အစိုးရများ ပေါ်ထွန်းခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁) ရက်နေ့တွင် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|စစ်တပ်က ထပ်မံအာဏာသိမ်းယူခဲ့ပြန်သည်။]]<ref>BBC News. (2021). "Myanmar military take control of country in coup."</ref> လက်ရှိတွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် ပြည်တွင်းစစ်ပွဲများနှင့် နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်မှုများအကြား ရှိနေသော်လည်း ကုလသမဂ္ဂ၊ အာဆီယံ၊ WTO နှင့် အခြားနိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းများတွင် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ [[File:Burmese chess players, by Max Ferrars late 1890s.jpg|thumb|ဗမာလူမျိုးအမျိုးသားနှစ်ယောက်]] === ဗမာလူမျိုးတို့၏ အစောပိုင်း ရွှေ့ပြောင်းခြင်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဖြစ်စဉ် === ဗမာလူမျိုးတို့၏ ဘိုးဘွားများသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၄,၀၀၀ ကျော်ခန့်ကပင် [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ [[ကန်းစုပြည်နယ်|ကန်စုဒေသ]]၊ ထောင်မြစ်ဝှမ်း (洮河流域) တွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်များနှင့် မနုဿဗေဒပညာရှင်များက ခန့်မှန်းကြသည်။<ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> ထိုဒေသတွင် တွေ့ရှိရသော ကျောက်ခေတ်နှောင်းပိုင်း အသုံးအဆောင်များသည် ခေတ်ပြိုင်တရုတ်ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရေချိန်ညီသော အဆင့်မြင့်လက်ရာများ ဖြစ်ကြသော်လည်း ယင်းတို့ကို ဗမာတို့၏ ဘိုးဘွားများဟု အတိအကျ သတ်မှတ်ရန် သက်သေအထောက်အထား အကန့်အသတ်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref>သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ။ (၂၀၀၄)။ ''ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်''။ အင်းဝစာအုပ်တိုက်။</ref> တရုတ်တို့၏ နယ်ပယ်ချဲ့ထွင်လာမှုနှင့် လူမျိုးစုအချင်းအချင်း ပဋိပက္ခများကြောင့် အဆိုပါ လူမျိုးစုများသည် တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြသည်။<ref>Lieberman, Victor. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context''. Cambridge University Press.</ref> ဤသို့ နှစ်ပေါင်း ၃,၀၀၀ နီးပါးကြာမြင့်သော ရွှေ့ပြောင်းမှုဖြစ်စဉ်အတွင်း မိမိတို့၏ မူလယဉ်ကျေးမှုများ တိမ်ကောခဲ့ရပြီး၊ လွတ်လပ်စွာ အခြေချနိုင်ရေးအတွက် လမ်းခရီးတစ်လျှောက် တွေ့ကြုံရသော အခြားလူမျိုးစုများ၏ ယဉ်ကျေးမှုများကို လက်ခံရောနှောခဲ့ကြရသည်။<ref>Htin Aung, Maung. (1967). ''A History of Burma''. Columbia University Press.</ref> အေဒီ ၁၁ ရာစုတွင် [[ပုဂံ]]၌ အခြေချနိုင်ခဲ့သော ဗမာတို့၏ ယဉ်ကျေးမှု အဆင့်အတန်းသည် ထိုခေတ် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ယှဉ်လျှင် ကွာခြားမှုများ ရှိနေခဲ့သော်လည်း၊ အခြေချနေထိုင်ပြီးနောက်တွင် ဒေသခံ [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]] နှင့် [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] တို့၏ ယဉ်ကျေးမှုများ၊ အိန္ဒိယ ဒေသမှ ဝင်ရောက်လာသော ဘာသာရေးနှင့် ဗိသုကာ ပညာရပ်များကို၊ မိမိတို့၏ မူလဓလေ့များနှင့် ပေါင်းစပ်ကာ ပိုမိုသစ်လွင် ကောင်းမွန်သော "ပုဂံယဉ်ကျေးမှု" ကို တီထွင်ဖန်တီးနိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref>ကျော်သက်၊ ဒေါက်တာ။ (၁၉၆၁)။ ''ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း''။</ref> ဗမာလူမျိုးတို့၏ ဇစ်မြစ်ကို လေ့လာရာတွင် တောင်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းလာသော ရှေ့ပြေးဗမာဘိုးဘေး (Proto-Burmans) များနှင့် ဒေသခံ [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]] များ ပေါင်းစပ်မှုကို အခြေခံအကျဆုံး အချက်အဖြစ် သမိုင်းပညာရှင်များက လက်ခံထားကြသည်။<ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> ဗမာလူမျိုးတို့သည် မိမိတို့၏ လွတ်မြောက်ရေးအတွက် မူလယဉ်ကျေးမှုအချို့ကို စွန့်လွှတ်ခဲ့ရသော်လည်း၊ ရောက်ရာအရပ်ရှိ ဒေသခံယဉ်ကျေးမှုများကို လက်ခံရောနှောရာတွင် အတုယူရုံသက်သက်မဟုတ်ဘဲ မိမိတို့နှင့် ကိုက်ညီအောင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲယူခဲ့ကြသည်။<ref>သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ။ (၂၀၀၄)။ ''ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်''။ အင်းဝစာအုပ်တိုက်။</ref> တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုသော် [[ပုဂံ]]တွင် အခြေချသည့် အေဒီ ၁၁ ရာစုက ဗမာတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုသည် ခေတ်ပြိုင် [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် များစွာကွာခြားမှု ရှိနေခဲ့သည်။<ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> သို့သော်လည်း ဗမာတို့သည် ရောနှောလာသည့် ယဉ်ကျေးမှုများအပေါ်တွင် လူနေမှုစနစ်နှင့် မကိုက်ညီသည်များကို ဖယ်ထုတ်ပြီး လိုအပ်သည်များကို ဖြည့်စွက်ခဲ့ကြသည်။<ref>Htin Aung, Maung. (1967). ''A History of Burma''. Columbia University Press.</ref> [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]] တို့ထံမှ ဆည်မြောင်းစနစ်နှင့် စိုက်ပျိုးရေးပညာ၊ [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] တို့ထံမှ စာပေနှင့် သာသနာရေးဆိုင်ရာ အခြေခံများကို ရယူကာ ပိုမိုခိုင်မာသော ယဉ်ကျေးမှု အဆင့်အတန်းတစ်ခုကို တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref>ကျော်သက်၊ ဒေါက်တာ။ (၁၉၆၁)။ ''ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း''။</ref> ဤသို့ဖြင့် ဗမာတို့သည် အေဒီ ၁၁ ရာစုအတွင်းမှာပင် မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ဟန်ဖြင့် ဗိသုကာ၊ စာပေနှင့် အနုပညာရပ်များကို ဖန်တီးနိုင်ခဲ့ပြီး အရှေ့တောင်အာရှတွင် ထင်ရှားသော ပုဂံအင်ပါယာကြီးကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ==မျိုးရိုးဗီဇ== ဗမာလူမျိုးများသည် တရုတ်–တိဗက် မျိုးရင်းဝင် လူမျိုးများဖြစ်ပြီး ယနေ့မြန်မာမြေပေါ်သို့ တရုတ်နှင့် တိဗက်ဒေသများမှ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် ပြောင်းရွေ့အခြေချလာခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆကြနိုင်ကြောင်းကို ဗမာလူမျိုးများတွင်တွေ့ရသော Y-chromosome မျိုးရိုးဗီဇ (Y-DNA haplogroup) များက ထင်ဟပ်ပြသနေသည်။ ဗမာလူမျိုးများတွင်တွေ့ရအများဆုံး Y-DNA haplogroup သည် O-M175 ဖြစ်ပြီး [[အရှေ့အာရှ]]သားများတွင် တွေ့ရများသော မျိုးရိုးဖြစ်သည်။ ၎င်းအောက်တွင် တရုတ်နှင့် တိဗက်–ဗမာအုပ်စုများနှင့် ဆက်နွယ်သော O2 (O-M122) နှင့် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်–ခမာ]]အုပ်စု၊ [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ–ဒိုင်အုပ်စု]]များနှင့် ဆက်နွယ်သော O1b1a1a (O-M95) တို့ကို အဓိကတွေ့ရသည်။<ref>Wang et al., 2021; Karafet et al., 2005</ref><ref>Underhill et al., 2001</ref> ဗမာလူမျိုးများက မြန်မာမြေပေါ်သို့ ပြောင်းရွေ့လာစဉ် ရာစုနှစ်များစွာကြာ မွန် နှင့် ရှမ်း အုပ်စုများ နှင့် ထိတွေ့ပေါင်းသင်းမှုများ ၊မျိုးရိုးပေါင်းစည်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကြောင်းကို ပြသသည်။<ref>Wang et al., 2021; Karafet et al., 2005</ref><ref>Hallast et al., 2021</ref> အညာဒေသ(မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း) နေထိုင်သော ဗမာလူမျိုးများသည် ပုဂံခေတ်အစောပိုင်းမှ စတင်၍ ဗမာယဉ်ကျေးမှုနှင့် နိုင်ငံရေးအလယ်ဗဟိုအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သဖြင့် တိဗက်–ဗမာ မူလအစ မျိုးရိုးဗီဇကို အတော်အတန် ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။ထို့အပြင် C-M217 ကို အနည်းအကျဉ်းတွေ့ရနိုင်ပြီး ယင်းသည် ရှေးဟောင်း [[မွန်ဂိုမျိုးနွယ်စုများ|မွန်ဂို]]နှင့် မြောက်အာရှဒေသမှ ရွေ့ပြောင်းမှုများ၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုဖြစ်နိုင်သည်။<ref>Wang et al., 2021; Karafet et al., 2005</ref>အကြေဒေသ(မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း) ဗမာလူမျိုးများသည် မွန်လူမျိုးများနှင့် ရာစုနှစ်များကြာ နီးစပ်စွာ နေထိုင်ခဲ့ကြသဖြင့် မွန်–ခမာ မျိုးရိုးဗီဇ အလွှာပါဝင်မှု ပိုမိုမြင့်မားသည်။<ref>Wang et al., 2021; Karafet et al., 2005</ref> ဗမာလူမျိုးတွင် အိန္ဒိယလွှမ်းမိုးမှုမှာ ယဉ်ကျေးမှုဘက်မှာ ကြီးမားသော်လည်း မျိုးရိုးဗီဇဘက်တွင် လူဦးရေတစ်အခုလုံးအတွက် နည်းပါးသည်။အညာနှင့် မြောက်ပိုင်းဒေသများရှိ ကျေးရွာများတွင် အထူးလွှမ်းမိုးမှု မရှိသလောက်ဖြစ်သည်။ အဖမျိုးရိုးဘက်တွင် တိဗက်–ဗမာ မျိုးရိုးများ လွှမ်းမိုးနေသော်လည်း မိခင်ဘက် မျိုးရိုးဗီဇ (mtDNA) တွင် အရှေ့အာရှနှင့် အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင်တွေ့ရများသော Haplogroup M နှင့် N (အထူးသဖြင့် M7၊ M21၊ N9) တို့ကို အဓိကတွေ့ရသည်။ ၎င်းသည် ပြောင်းရွေ့လာသော ယောက်ျားသား ဘိုးဘေးများက ဒေသခံ အမျိုးသမီးများနှင့် လက်ထပ်ခဲ့ကြခြင်းကို ထင်ဟပ်စေသည်။<ref>Kivisild et al., 2002</ref> == မြန်မာနိုင်ငံသို့ဝင်ရောက်လာခြင်း == ရှေ့ပြေးဗမာဘိုးဘေး (Proto-Burmans) များသည် မူလကပင် မြင်းစီးအတတ်နှင့် တိုက်ခိုက်ရေးအတတ်တို့တွင် ကျွမ်းကျင်လှသည့် စစ်သည်တော်မျိုးရိုးများ ဖြစ်ကြပြီး မျိုးနွယ်တူ [[နန်ကျောက်]] (南诏) အင်ပါယာ၏ အောင်နိုင်ရေးစစ်ပွဲများတွင် အဓိကတိုက်ခိုက်ရေးအင်အားစုအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ ခေတ်ပြိုင်တရုတ် [[ထန်မင်းဆက်]] မှတ်တမ်းဖြစ်သော မန်ရှူး (Manshu) ကျမ်းတွင် နန်ကျောက်တို့သည် မြောက်ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်ရှိ တိုက်ခိုက်ရေးကျွမ်းကျင်သော မျိုးနွယ်စုများကို စစ်ရေးအရ အသုံးချခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားရာ အဆိုပါမှတ်တမ်းများက ရှေ့ပြေးဗမာတို့၏ စစ်ရေးစွမ်းရည်ကို သက်သေခံလျက်ရှိသည်။<ref>Fan Chuo, "Manshu" (Book of the Southern Barbarians), Tang Dynasty.</ref> သို့သော် နန်ကျောက်အင်ပါယာ၏ ရေရှည်စစ်ရေးခိုင်းစေမှုများအပေါ် မကျေနပ်မှုများ ရှိလာခဲ့သည့်အပြင် နဂိုကပင် လွတ်လပ်မှုကို အလေးထားသည့်အလျောက် ခရစ်နှစ် ၉ ရာစုမတိုင်မီတွင် နန်ကျောက်အုပ်ချုပ်ရာ နယ်မြေအတွင်းမှ အုပ်စုလိုက် စတင်ထွက်ခွာလာကြသည်။ ၎င်းတို့သည် နန်ကျောက်တပ်မတော်၏ ရှေ့တန်းကင်းထောက်စစ်သည်များအဖြစ် အရှေ့တောင်အာရှတစ်ခွင်သို့ ရောက်ဖူးပြီး ဖြစ်သဖြင့် မိမိတို့၏ မျိုးနွယ်စုများ ရေရှည်ရှင်သန် အခြေစိုက်နိုင်မည့် ဒေသကို ဗျူဟာမြောက် ရွေးချယ်နိုင်စွမ်း ရှိခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် စစ်သည်တော်တို့၏ ကျန်းမာကြံ့ခိုင်မှုကို ထိခိုက်စေနိုင်သည့် ပူပြင်းစိုစွတ်ပြီး [[ငှက်ဖျားရောဂါ]] ကဲ့သို့ ရောဂါဆိုးများရှိရာ ဒေသများကို ရှောင်ရှားကာ၊ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းရှိ ပူအိုက်ခြောက်သွေ့သော်လည်း ရောဂါဘယ ကင်းရှင်းပြီး အချက်အချာကျသည့် ဒေသကို ရွေးချယ်အခြေချခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ။ (၂၀၀၄)။ ''ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်''။ အင်းဝစာအုပ်တိုက်။</ref><ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> ဤရွှေ့ပြောင်းလာသူ အုပ်စုများတွင် တိုက်ခိုက်ရေးကျွမ်းကျင်သော စစ်သည်တော် ယောက်ျားသားများ အဓိကပါဝင်ပြီး ဒေသခံ ပျူအမျိုးသမီးများနှင့် အိမ်ထောင်ပြုကာ မျိုးဆက်သစ်များကို ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="ThantMyintU">Thant Myint-U, "The River of Lost Footsteps", Faber & Faber (2006).</ref> ဗမာတို့သည် [[သံလွင်မြစ်]] လမ်းကြောင်းကို စုန်ဆင်းကာ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းကို ဖြတ်သန်းပြီး မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းသို့ အရှေ့တောင်ဘက်မှ ဗျူဟာမြောက် ဝင်ရောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>Lieberman, Victor. (2003). ''Strange Parallels''. Cambridge University Press.</ref> ထို့နောက် စစ်ရေးအရ အသာစီးရသူများဖြစ်သည့်အလျောက် စိုက်ပျိုးမြေအချက်အချာကျသည့် [[ကျောက်ဆည်]]နှင့် [[မင်းဘူး]]ဒေသများကို မွန်၊ သက်၊ ပလောင် နှင့် ပျူ တို့ထံမှ ရယူကာ အင်ပါယာထူထောင်ရန် ရိက္ခာအင်အားစုအဖြစ် အသုံးချခဲ့သည်။<ref>Htin Aung, Maung. (1967). ''A History of Burma''. Columbia University Press.</ref> ဆက်သွယ်ရေး၊ ရိက္ခာရရှိနိုင်မှု အကောင်းဆုံး ဗဟိုချက်ဖြစ်သော [[ပုဂံ]]ကို မြို့တော်အဖြစ် ခိုင်မာစွာ ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ စစ်ရေးအရ အောင်နိုင်သူ ဗမာ ဘိုးဘေး တို့သည် မိမိတို့ထက် အရှေ့တောင်အာရှဒေသသို့ ရောက်ရှိနှင့်ပြီးသော ပျူနှင့် မွန်တို့ထံမှ ယဉ်ကျေးမှု၊ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုနှင့် အနုပညာများကို လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့ကြသလို၊<ref>Strachan, Paul. (1989). ''Pagan: Art and Architecture of Old Burma''. Orchid Press.</ref> ပလောင်နှင့် မွန်တို့ထံမှ ဆည်ရေသောက် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး နည်းစနစ်ကို ရယူကာ စိုက်ပျိုးရေးကို အကြီးအကျယ် တိုးချဲ့ခဲ့ကြသည်။ တိုက်ခိုက်ရေးတွင်သာမက နယ်မြေဖော်ထုတ်ရာတွင်လည်း ထက်မြက်သူများဖြစ်၍ တောများကို ခုတ်ထွင်ရှင်းလင်းကာ [[ရွှေဘို]]၊ [[မုံရွာ]]၊ [[ပခုက္ကူ]]၊ [[စစ်ကိုင်း]] နှင့် [[မန္တလေး]] ဒေသများတွင် လယ်ယာများ ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ မြေဩဇာ ညံ့ဖျင်းသည့် အရပ်များတွင် [[ကွမ်း]]၊ [[ထန်း]] စသည့် ဥယျာဉ်ခြံများကို လုပ်ကိုင်ပြီး၊ အခြောက်သွေ့ဆုံး အရပ်များတွင် [[ပြောင်း]]၊ [[နှမ်း]] တို့ကို စိုက်ပျိုးခဲ့ကြရာ<ref>ကျော်သက်၊ ဒေါက်တာ။ (၁၉၆၁)။ ''ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း''။</ref> ဤသို့ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း ခြောက်သွေ့ဒေသကြီးတစ်ခုလုံးကို စုစည်းစိုက်ပျိုးမြေအဖြစ် ပြောင်းလဲနိုင်ခဲ့ခြင်းမှာ ကြီးမားသော အောင်မြင်မှုဖြစ်ပြီး လူဦးရေ အလျင်အမြန် တိုးပွားလာကာ နယ်ပယ်ကျယ်ပြန့်သော အင်ပါယာကြီးအဖြစ်သို့ ဦးတည်စေခဲ့သည်။ == ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ == === မြန်မာ့ရိုးရာသင်္ကြန်ပွဲတော် === အတာသင်္ကြန်ပွဲတော်သည် [[ဗမာလူမျိုး]]တို့၏ ရိုးရာပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာကုန်ဆုံး၍ နှစ်သစ်သို့ ကူးပြောင်းသည့် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ကျင်းပသော ပွဲတော်ဖြစ်သည်။ သင်္ကြန်ဟူသော စကားလုံးသည် သက္ကတဘာသာစကား "သင်္ကန္တ" မှ ဆင်းသက်လာပြီး "ကူးပြောင်းခြင်း" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ နေမင်းကြီးသည် မိဿရာသီသို့ ကူးပြောင်းဝင်ရောက်သည့် အချိန်ကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ မြန်မာ့သင်္ကြန်သည် အိန္ဒိယမှ နက္ခတ်ဗေဒ နှင့် မြန်မာယဉ်ကျေးမှု ပေါင်းစပ်ကာ မြန်မာ့မြေပေါ်တွင် ဒေသန္တရဓလေ့များဖြင့် ဖွံ့ဖြိုးလာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="origin">ဒေါက်တာသန်းထွန်း၊ "မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုသမိုင်း"၊ ၂၀၀၂။</ref> ပုဂံခေတ်သည် သင်္ကြန်ပွဲတော်ကို စာဖြင့် ရေးထိုးသည့် ကျောက်စာမှတ်တမ်း၊ ရေပက်ကစားသည့် ရာဇဝင်မှတ်တမ်း နှင့် စနစ်တကျ တွက်ချက်သည့် နက္ခတ်ဗေဒမှတ်တမ်း ဟူသော ကဏ္ဍစုံမှ အစောဆုံး တည်ရှိခဲ့သဖြင့် မြန်မာ့သင်္ကြန် သည်အစောဆုံး ကျင်းပသည့် မူလရေသဘင် နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ဖြစ်ကြောင်း အခိုင်အမာဆိုနိုင်ပေမည်။ <ref name="culture">ဦးနု၊ "မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ"၊ ၁၉၆၅။</ref> ပုဂံခေတ် ကျောက်စာတချို့တွင် "သင်္ကြန်" ဟူသော စကားလုံးကို တိုက်ရိုက်ဖော်ပြ ထားပြီး နှစ်သစ်ကူးကာလ အလှူအတန်းများနှင့် ပတ်သက်သော အထောက်အထားများ ရှိသည်။<ref name="bagan">မှန်နန်းရာဇဝင်တော်ကြီး၊ ပုဂံခေတ်အပိုင်း။</ref>အင်းဝခေတ်တွင် သင်္ကြန်ပွဲတော်သည် ပိုမိုခိုင်မာသော စာပေအထောက်အထားများ ရှိလာခဲ့သည်ရှင်မဟာရဌသာရ၏ ပျို့ကဗျာများတွင် တန်ခူးလအမွှမ်းတင် ကဗျာများတွင် သင်္ကြန်အခါသမယ၏ သာယာပုံနှင့် ရေသဘင်ပွဲအကြောင်းများကို ထည့်သွင်းစပ်ဆိုခဲ့သည်။ရှင်မဟာသီလဝံသ၏ မှတ်တမ်းများတွင်လည်း သင်္ကြန်ရက်တွင် သက်ကြီးပူဇော်ပွဲနှင့် ဘုရားရေသပ္ပာယ်ပွဲများ ကျင်းပပုံကို တွေ့ရှိရသည်။<ref name="ava">ရှင်မဟာရဌသာရ၊ "တံတားဦးတည် မိန့်တော်ပြန်ပျို့"။</ref> ကုန်းဘောင်ခေတ်သည် သင်္ကြန်ပွဲတော် အစည်ကားဆုံးနှင့် အထောက်အထား အများဆုံးခေတ်ဖြစ်သည်။ မန္တလေး နန်းတွင်းနှင့် စေတီပုထိုးများတွင် သင်္ကြန်ရက်၌ ဘုရင်ကိုယ်တိုင် ရေသပ္ပာယ်ပုံနှင့် အကျဉ်းသားများကို လွှတ်ပေးပုံ (ဇီဝိတဒါနအလှူ) မှတ်တမ်းများ ရှိသည်။ သင်္ကြန်ကျရက် တွက်ချက်ပုံ၊ သင်္ကြန်စာ ထုတ်ပြန်ပုံနှင့် နန်းတွင်းရေသဘင်ပွဲ ကျင်းပပုံများကို အသေးစိတ် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။<ref name="konbaung">မောင်မောင်တင်၊ "ကုန်းဘောင်ဆက် ရာဇဝင်တော်ကြီး"။</ref> ယခုခေတ်တွင် မဏ္ဍပ်များ၊ တေးဂီတများနှင့်အတူ လူထုပျော်ပွဲရွှင်ပွဲအဖြစ် ကမ္ဘာအနှံ့ သိရှိလာကြသည်။ သင်္ကြန်ကာလတွင် ဗမာလူမျိုးတို့သည် စုပေါင်း၍ မုန့်လုံးရေပေါ် ပြုလုပ်ကာ ကျွေးမွေးကြသည်။ အချို့မုန့်လုံးများထဲတွင် ငရုတ်သီးထည့်၍ နောက်ပြောင်တတ်သော ချစ်စရာ ဓလေ့လည်း ရှိသည်။သင်္ကြန်သီချင်းများနှင့်အတူ ညီညာစွာ ကပြသော သင်္ကြန်ယိမ်းအကသည် ဗမာ့သင်္ကြန်၏ မရှိမဖြစ် အလှတရား ဖြစ်ပြီး ခေတ်ကာလ အခြေအနေများကို ဟာသနှော၍ တိုင်ပင်ညီညာစွာ အော်ဟစ်ကြွေးကြော်သော သံချပ်ထိုးခြင်းသည် ဗမာ့ယဉ်ကျေးမှု၏ လွတ်လပ်သော အနုပညာပြကွက် ဖြစ်သည်။<ref name="art">မောင်ကြည်သန့်၊ "မြန်မာ့ရိုးရာ ဆယ့်နှစ်လရာသီပွဲတော်များ"၊ ၂၀၀၇။</ref> သင်္ကြန်ကာလတွင် ပိတောက်ပန်းမှာ ဗမာတို့၏ သင်္ကြန်သင်္ကေတများ ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် သင်္ကြန်အိုးထဲတွင် အတာပန်း (၇) မျိုး ထည့်၍ သိကြားမင်း လူ့ပြည်သို့ ဆင်းသက်သည်ကို ကြိုဆိုကြသည့် ဓလေ့လည်းရှိသည်။ === ဝတ်စားဆင်ယင်မှု === ဗမာအမျိုးသမီး များသည် ရင်စေ့ ရှပ်အင်္ကျီကို ဝတ်ဆင်ပြီး ပိုးချည်ဖောက်ထားသော ကွင်းလုံချည်ကို ဝတ်ဆင်၍ပခုံးတွင်ပဝါလွှား ရင်တစ်ဖက်တစ်ချက်တွင်ချထားသည်။ ဗမာအမျိုးသမီးများသည်ဆံ ပင်ကိုအထူးဆင်ယင်ထုံးဖွဲ့လေ့ရှိသည်။ အမျိုးသားများမှာ ဦးခေါင်းတွင် ခေါင်းပေါင်းပေါင်း၍ တိုက်ပုံ ရင်စေ့နှင့် ပုဆိုးကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ == ဘာသာရေးနှင့်စာပေ == ===ဘာသာရေး=== {{main|မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု}} {{main|မြန်မာ့မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှု}} ဗမာလူမျိုးစုတို့၏ ဘိုးဘေးများ (Proto-Burmans) သည် မြန်မာနိုင်ငံ မြေပြန့်ဒေသများသို့ မဆင်းလာမီ တရုတ်ပြည် အနောက်မြောက်ဘက်နှင့် တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်တစ်ဝိုက်တွင် ရှိနေစဉ်က ကိုးကွယ်မှုမှာ သဘာဝလွန် အင်အားစုများကို ယုံကြည်သည့် ရိုးရာနတ်ကိုးကွယ်မှု နှင့် ဘိုးဘွားပူဇော်မှု တို့အပေါ် အခြေခံခဲ့သည်။<ref name="Luce1985">Luce, G. H. (1985). Phases of Pre-Pagan Burma. Oxford University Press.</ref> ရှေးဦးဗမာတို့သည် တောတောင်၊ မြစ်ချောင်းနှင့် မိုးလေဝသကို အစိုးရသည်ဟု ယုံကြည်ရသော နတ်များကို ကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်။ ဤယုံကြည်မှုသည် နောင်တွင် မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း အမြစ်တွယ်ကျန်ရစ်ခဲ့သော မိရိုးဖလာနတ်များနှင့် တောစောင့်နတ်၊ တောင်စောင့်နတ် ယုံကြည်မှုများ၏ အစောပိုင်းပုံစံများ ဖြစ်သည်။ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားတို့၏ ထုံးစံအတိုင်း ကွယ်လွန်သွားသော သူများကို နတ်အဖြစ် သတ်မှတ်၍ ပူဇော်သည့်ဓလေ့ ရှိခဲ့သည်။<ref>Elias, N. (1876). Introductory Sketch of the History of the Shans in Upper Burma and Western Yunnan.</ref> ဗမာတို့ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာသည့် လမ်းကြောင်းတွင် ရှိသော နန်ကျောက်ဒေသမှ ရောနှောပါဝင်လာသည့် မဟာယာနနွယ် အယူအဆများနှင့် လူသားနှင့် နတ်လောကကြား ဆက်သွယ်ပေးသည့် ရှေးဟောင်း ဝိညာဉ်ရေးရာ အတတ်ပညာများ ပါရှိနေခဲ့သည်။ နတ်များအတွက် တင်ဆက်ရမည့် ကန်တော့ပွဲ (အုန်း၊ ငှက်ပျော) ပြင်ဆင်ပုံနှင့် နတ်တို့၏ ကျေနပ်မှုကို ရယူကာ ဘေးအန္တရာယ် ကင်းဝေးအောင် ပြုလုပ်သည့် ယတြာအတတ်ပညာများ ပါဝင်သည်။ ဤအတတ်ပညာသည် ဗမာတို့ မြန်မာပြည်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာစဉ်က နန်ကျောက် (ယူနန်) ဒေသမှ တန္တရ အယူအဆများနှင့် ပေါင်းစပ်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး ပုဂံခေတ်ဦးတွင် အထင်ရှားရှိခဲ့သော [[အရည်းကြီး]] အယူအဆများ၏ အခြေခံမူလဇစ်မြစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်အချို့က ယူဆကြသည်။ <ref name="Lieberman2003">Lieberman, Victor B. (2003). Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context. Cambridge University Press.</ref> ဗမာတို့သည် ပုဂံဒေသတွင် အခြေချပြီးနောက်မှသာ ရှေးဦးစွာ အခြေချနေထိုင်နေသော [[ပျူ]] တို့ထံမှ [[ထေရဝါဒ]]အငွေ့အသက်များကို ပိုမိုထိတွေ့ခဲ့ရပြီး၊ [[မဟာယာန]] ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ရိုးရာနတ်နှင့် [[ဟိန္ဒူဘာသာ]]ဆိုင်ရာ နတ်ဘုရားများ ရောထွေးနေသည့် အရောအနှော အယူဝါဒများ ဖြစ်ခဲ့ရာမှ [[အနော်ရထာ]]မင်းကြီး လက်ထက်တွင် သထုံပြည်မှ ပင့်ဆောင်လာသော [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို နိုင်ငံတော်၏ အဓိကဘာသာအဖြစ် ပျိုးထောင်ပေးခဲ့သည်။<ref>Luce, G. H. (1969). Old Burma: Early Pagan. New York: J. J. Augustin.</ref> သို့သော်လည်း ထေရဝါဒဘာသာ ထွန်းကားလာသည့်တိုင်အောင် မဟာယာနနွယ်သော ပွဲကျောင်းအလေ့အထများ၊ ရိုးရာနတ်နှင့်ဟိန္ဒူယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အလေ့အထများသည် [[ညောင်ရမ်းခေတ်]] အထိ မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း နက်ရှိုင်းစွာ အမြစ်တွယ်ကျန်ရစ်ခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ပုဂံခေတ်တွင် [[ကျန်စစ်သား]]မင်းကြီး နန်းသစ်တည်၍ နန်းသိမ်းပွဲကျင်းပရာတွင် ဟိန္ဒူနတ်ဘုရားဖြစ်သည့် [[ဗိဿနိုး]]နတ်ကို ပင့်ဖိတ်ပသခဲ့သည့် မှတ်တမ်းများ ရှိခဲ့သည်။<ref name="Harvey1925">Harvey, G. E. (1925). History of Burma. London: Frank Cass & Co. Ltd.</ref>တောင်ငူမင်းဆက်များအတွင်း တောင်တွင်းရှင် မုန်ယိုဆရာတော်ကဲ့သို့သော ပုဂ္ဂိုလ်များကို အားထားခဲ့ကြသည်။ညောင်ရမ်းမင်းဆက်၏ နောက်ဆုံးကာလများတွင် ဗားမဲ့၊ ဗားမော့ အစရှိသည့် မွန်ဆရာတော်များကို ပင့်ဖိတ်၍ နတ်မေးစေခြင်း၊ ဗေဒင်ယတြာနှင့် အင်းအိုင်ခါးလှည့် အတတ်ပညာများကို အသုံးပြုခဲ့ခြင်းတို့ကို တွေ့ရသည်။<ref>Lieberman, V. B. (1984). Burmese Administrative Cycles. Princeton University Press.</ref> ဤသို့ဖြင့် မြန်မာတို့၏ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုသည် စင်ကြယ်သော ထေရဝါဒအယူအဆအပြင် ရှေးဟောင်းရိုးရာ ယုံကြည်မှုများနှင့် ဟိန္ဒူဗေဒင်ပညာရပ်များ ပေါင်းစပ်နေသည့် "မြန်မာ့နည်းမြန်မာ့ဟန် ကိုးကွယ်မှု" အဖြစ် သမိုင်းတစ်လျှောက် တည်ရှိလာခဲ့သည်။ ===စာပေ=== ဗမာစာပေသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရုံးသုံးစာပေစနစ်ဖြစ်ပြီး တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားမိသားစုဝင် ဗမာဘာသာအား ပုံဖော်ရေးသားထားသော စာပေများကို ရည်ညွှန်းသည်။ ဗမာစာရေးစနစ်သည် အိန္ဒိယမှ ပျံ့နှံ့လာသော ဘရာဟ္မီ (Brahmi) စာလုံးစနစ်မှ ဆင်းသက်လာပြီး မွန်စာရေးစနစ်မှတဆင့် ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့သည်။<ref>Daniels, Peter T. & Bright, William (1996). ''The World's Writing Systems''. Oxford University Press.</ref>ဗမာစာပေ၏အစပြုကာလကို ပုဂံခေတ် (၁၁–၁၃ ရာစု) တွင် တွေ့ရသော ကျောက်စာများမှ စတင်သတ်မှတ်ကြသည်။<ref>Aung-Thwin, Michael (2005). ''The Mists of Rāmañña: The Legend that was Lower Burma''. University of Hawai‘i Press.</ref>ပုဂံခေတ်အတွင်း ဗမာစာပေသည် ဘာသာရေးစာပေများကို အဓိကအဖြစ် ရေးသားခဲ့ပြီး ပါဠိစာပေများကို ဘာသာပြန်ခြင်းနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျမ်းစာများ ဖန်တီးခြင်းတို့ တွင်အဓိကထားခဲ့သည်။ ထို့နောက် အင်းဝ၊ ဟံသာဝတီနှင့် တောင်ငူခေတ်များတွင် ဗမာစာပေသည် ဆက်လက်ဖွံ့ဖြိုးလာပြီး ကဗျာ၊ သမိုင်း၊ ဥပဒေ၊ နန်းတွင်းစာပေများ ထွန်းကားလာခဲ့သည်။<ref>Hall, D. G. E. (1960). ''A History of South-East Asia''. Macmillan.</ref>ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် (၁၈ ရာစုမှ ၁၉ ရာစု) ဗမာစာပေသည် အထူးတိုးတက်လာခဲ့ပြီး ကဗျာ၊ ပြဇာတ်၊ ရာဇဝင်နှင့် သဒ္ဒါစာပေများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခဲ့သည်။ ထိုခေတ်တွင် စာပေသည် နန်းတော်နှင့် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများအတွင်း အဓိကသင်ကြားခဲ့ကြသည်။<ref>Than Tun (1988). ''The Royal Orders of Burma''. Kyoto University.</ref>ကိုလိုနီခေတ်တွင် ပုံနှိပ်နည်းပညာ ဝင်ရောက်လာခြင်းကြောင့် ဗမာစာပေသည် ပြောင်းလဲမှုများ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး သတင်းစာများ၊ ဝတ္ထုများနှင့် ခေတ်ဆန်းစာပေများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။<ref>Hla Pe (1963). ''Burmese Literature''. Oxford University Press.</ref> ယနေ့ခေတ်တွင် ဗမာစာပေသည် ပုံနှိပ်စာပေ၊ ဒစ်ဂျစ်တယ်စာပေနှင့် မီဒီယာများမှတဆင့် ဆက်လက်ဖွံ့ဖြိုးလျက်ရှိပြီး မြန်မာယဉ်ကျေးမှု၏ အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်။ {{main|မြန်မာစာပေ}} ယနေ့ မြန်မာစာပေအရေးအသားမှာ ဗမာစာကိုစံထားပြီး ရုံးသုံးစာအဖြစ်၊ မြန်မာစာအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ဟုဆိုနိုင်သည်။ စာပေအရေးအသားတွင် ဗမာတို့သည် အနွယ်တူသော ပျူတို့ထံမှ မသင်ယူခဲ့ဘဲ မွန်ဘာသာစကားပြောဆိုမှုကို မှီငြမ်းကာ အက္ခရာ အရေးအသားမှာလည်း မွန်တို့ထံမှ ရယူခဲ့သော်ငြား ကိုယ်ပိုင်အက္ခရာကို တီထွင်ပြောဆိုရေးသားခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် မျက်မှောက်ခေတ်တွင် ပျူကျောက်စာ အကြွင်းအကျန်များကို ဖတ်ရှု အဓိပ္ပာယ် ဖော်နိုင်ရန်ခက်ခဲနေရသည်။ ဗမာတို့သည် ခရစ်နှစ် ၁၁၁၃ မှ ၁၁၇၄ အတွင်း၌ မွန်ယဉ်ကျေးမှုကိုမှီငြမ်းပြု၍ သီးခြားယဉ်ကျေးမှု တည်ထောင်ရန် အားထုတ်နေဆဲ ဖြစ်ကြောင်း ဒေါက်တာသန်းထွန်း၏ ခေတ်ဟောင်းမြန်မာ့ရာဇဝင် စာ-၂၅ ၌ တွေ့ရသည်။ မြန်မာ့သမိုင်းဆရာတို့က မြန်မာစာသည် ပျူစာမှဆင်းသက်လာသည်ဟု ယူဆကြသည်။ ပျူစာမှဆင်းသက်ရိုးမှန်လျှင် ပျူစာမှသည် မြန်မာစာဖြစ်လာစေရန် ခေတ်အဆက်ဆက် ဆင့်ကဲဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာခဲ့သော ကြားခံစာပေမျိုး ရှိရမည်။ ယင်းကဲ့သို့မရှိခဲ့ကြောင်းကို ရာဇကုမာရ် ကျောက်စာက သက်သေခံလျက် ရှိသည်။ [[မြစေတီကျောက်စာ|ရာဇကုမာရ်ကျောက်စာ]]၌ ပါဠိ၊ မြန်မာ၊ ပျူ၊ မွန် ဟူ၍ စာပေလေးမျိုးဖြင့် တစ်ပြိုင်တည်း ရေးထိုးထားသည်ကိုတွေ့ရှိနိုင်သည်။ ယင်းကျောက်စာမှာ အကြောင်းအရာတစ်ခုတည်းကို စာပေလေးမျိုးဖြင့် တစ်ခေတ်တည်းတွင် ရေးထိုးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့်မြန်မာစာသည် ပျူစာမှဆင်းသက်လာသည်ဟူသောအဆိုမှာ ခိုင်လုံသောအထောက်အထားမဟုတ်ချေ။ အလားတူစွာ မွန်စာမှဆင်းသက်လာသည်ဟု ဆိုပြန်ရန်လည်း ယင်းကျောက်စာမှာပင် မွန်စာလည်း ပါရှိနေပြီးဖြစ်သောကြောင်းတည်း။ ယနေ့ထိ လူတို့သည် ပျူစာကိုကောင်းစွာ ရေရေလည်လည် ဖတ်တတ်သူဟူ၍ မရှိသေးချေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ပျူတို့သည် ရခိုင်နှင့် မွန်တို့ကဲ့သို့ သီးခြားစာပေဖြင့် ရပ်တည်နေထိုင်လာခဲ့သော လူမျိုးများဖြစ်နေသောကြောင့်တည်း။ ဒေါက်တာသန်းထွန်းက သူ၏ခေတ်ဟောင်း မြန်မာ့ရာဇဝင်စာ-၁၂၂ တွင် ထိုလေးရာစုတွင် စာရေးနည်းပညာကို ပျူတို့ရကြလျက် မွန်နှင့်ရခိုင်တို့က ၆ ရာစုတွင်ရနေပြီးဖြစ်လျက် နောင်အခါ မြန်မာတို့က ပျူ၊ မွန် နှစ်ဦးစလုံး ထံမှ နည်းကိုမှီလျက် ၁၁ ရာစုတွင် ထိုပညာကိုရကြသည်ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်ဟူ၍ ကောက်ချက်ချ ရေးသားခဲ့သည်။ အသစ်တွေ့ရှိထားသည့် [[စောလူးမင်းကျောက်စာ]] (၄၁၅ ခုနှစ်)မှာ နှစ်ပေါင်း ၆၀ ခန့် [[မြစေတီကျောက်စာ|ရာဇကုမာရ်ကျောက်စာ]] ထက် စောခဲ့သည်ဟု ပညာရှင်များက ပြောဆိုသည်။ [[ဘာသာစကား]] ခြောက်မျိုးဖြင့် ရေး ထိုးထားသောကြောင့် ဘာသာအများဆုံးပါရှိသည့် ကျောက်စာတစ်ချပ် ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာဘာသာ]]ဖြင့် ရှစ်ကြောင်း၊ [[ပျူ]]၊[[ပါဠိ]]ဖြင့် ၁၄ ကြောင်းနှင့် ပျူစာစစ်စစ် ခုနစ်ကြောင်း စာကြောင်းရေ စုစုပေါင်း ၂၉ ကြောင်း ပါရှိသည်။ [[မွန်]]စာ အများဆုံးဖြင့် ရေး ထိုးထားရာဘက်၌ ပါဠိဘာသာဖြင့် ရှစ်ကြောင်း၊ မွန်ဘာသာဖြင့် ၁၅ ကြောင်း၊ ကျွမ်း (သို့မဟုတ်) ယွန်းဘာသာဖြင့် လေးကြောင်းဖြင့် စာကြောင်းရေ စုစုပေါင်း ၂၇ ကြောင်း ပါဝင်ကြောင်း သိရသည်။<ref name="autogenerated2">[http://thanlwinriver.blogspot.com/2013/12/blog-post_516.html သံလွင်: သက္ကရာဇ်ရေးထိုး မှတ်တမ်းတင်ထားသော အစောဆုံး ကျောက်စာအဖြစ် ဘာသာစကား ခြောက်မျိုးဖြင့် ရေးထိုးထားသည့် ပုဂံခေတ် စောလူးမင်း၏ကျောက်စာ မြစ်သားမြို့၌ တွေ့ရှိ<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>[http://www.bbc.co.uk/burmese/burma/2014/01/140108_mya_zedi_script_.shtml စောလူးမင်း ကျောက်စာ ပေတော ပရဟိတ ကျောင်းအတွင်းတွေ့ - BBC Burmese - မြန်မာ့ရေးရာ<!-- Bot generated title -->]</ref> ရခိုင်စာ မပါဝင်ကြောင်း သိရသည်။ ==ထင်ရှားသောဗမာလူမျိုးများ== * [[အောင်ဆန်း|အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]] *[[အောင်ဆန်းစုကြည်၊ ဒေါ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] *[[သန့်၊ ဦး|ဦးသန့်(ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်)]] * [[မှိုင်း၊ ကိုယ်တော်၊ သခင်|မြန်မာစာပေပညာရှင် ဆရာကြီး သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း]] * [[နု၊ ဦး|မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု]] * [[မြ၊ သခင်|အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးသခင်မြ]] * [[ဘချို၊ ဦး (ဒီးဒုတ်)|အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီး ဒီးဒုတ်ဦးဘချို]] *[[သခင်စိုး]] *[[သခင်သန်းထွန်း]] *[[ဦးကျော်ငြိမ်း]] *[[ဒေါက်တာဘမော်]] *[[ကိုဗဟိန်း]] *[[ဦးဗဆွေ]] *[[ဦးမြင့်သိန်း]] *[[ကျော်ဇော၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ဇော]] *[[စိန်မှန်၊ ဗိုလ်မှူး|ဗိုလ်မှူး စိန်မှန်]] *[[မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်]] *[[သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာသန်းထွန်း]] * [[အောင်ကြီး၊ ဦး|ဗိုလ်မှူးချုပ်အောင်ကြီး]] * [[တင်ဦး၊ သူရ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး(ငြိမ်း) သူရ ဦးတင်ဦး]] * [[မောင်မောင်၊ ဒေါက်တာ (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဒေါက်တာ မောင်မောင်]] *[[နေဝင်း|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးနေဝင်း]] *[[စောမောင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စောမောင်]] * [[သန်းရွှေ|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ]] * [[သိန်းစိန်၊ ဦး|နိုင်ငံတော် သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး(ငြိမ်း)]] * [[ဝီရသူ (မစိုးရိမ်)|မစိုးရိမ်တိုက်သစ် နာယက ဆရာတော် ဦးဝီရသူ]] *[[လင်းယုန်နီ]] *[[ချစ်ဦးညို]] *[[စွမ်းရည်၊ မောင်၊ စာရေးဆရာ|မောင်စွမ်းရည်]] *[[အောင်သင်း]] *[[ဆရာစံ]] *[[သခင်ဖိုးလှကြီး]] *[[မင်းအောင်လှိုင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်]] *[[ဗိုလ်စံဖဲ]] ==ဗမာလူမျိုးစု== မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား ဗမာလူမျိုးစု (၉)စု ရှိသည်။ အက္ခရာစဉ်အတိုင်း စဉ်ထားသည်။ # [[ကတူးလူမျိုး]] # [[ကနန်းလူမျိုး]] # [[ဆလုံလူမျိုး]] # [[ထားဝယ်လူမျိုး]] # [[ဖွန်းလူမျိုး]] # ဗမာလူမျိုး # [[မြိတ်လူမျိုး]] # [[ယဘိန်းလူမျိုး]] # [[ယောလူမျိုး]] ဘာသာဗေဒအရ ဗမာနွယ်အုပ်စုသည် တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကားမိသားစုအောက်ရှိ အုပ်စုတစ်ခုဖြစ်ပြီး အဓိကအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်တို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။<ref>Bradley, David (1997). "Tibeto-Burman languages and classification". In: Bradley, D. (ed.), Papers in Southeast Asian Linguistics No.14.</ref> ပါဝင်သော လူမျိုးများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် — #[[ဗမာလူမျိုး]] #[[အင်းသားလူမျိုး]] #[[ဖွန်းလူမျိုး]] #[[တောင်ရိုး]] #[[ရခိုင်]] #[[ဓနု]] #[[မရမာ လူမျိုး|မရမာလူမျိုး]] #[[ယော]]၊[[ထားဝယ်]]၊[[မြိတ်လူမျိုး|မြိတ်]] <ref>Okell, John (1969). ''A Reference Grammar of Colloquial Burmese''. Oxford University Press.</ref> == ကျမ်းကိုး == <references/> * မြန်မာသမိုင်းပုံ- [[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]] {{ မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:ဗမာလူမျိုးစု]] dv2rgxtr7suywm1vzme8p00uaiyzufc 1029355 1029354 2026-05-04T06:12:29Z Chenzeyan29 141880 /* မြန်မာနိုင်ငံသို့ဝင်ရောက်လာခြင်း */ 1029355 wikitext text/x-wiki {{pp-semi-indef}}{{pp-move-indef}} {{Infobox ethnic group | group = ဗမာလူမျိုး | name = | flag = | flag_caption = | image = Veneration of Buddha.jpg | image_caption = ဗမာနန်းတော်တွင်းတွင် [[မဟာမုနိ ရုပ်ရှင်တော်မြတ်ကြီး(မန္တလေး)|မဟာမုနိ ဆင်းတုတော်]]အား ရှိခိုးနေပုံ (၁၉၁၂ ပန်းချီ) | image_alt = | image_upright = | total = <!-- total population worldwide --> | total_year = <!-- year of total population --> | total_source = | total_ref = <!-- references supporting total population --> | genealogy = | regions = {{flag|Myanmar}} ၃၅ သန်းခန့်<hr> {{flatlist| *{{flag|Thailand}} *{{flag|Malaysia}} *{{flag|Singapore}} *{{flag|United States}} *{{flag|China}} *{{flag|Australia}} *{{flag|Japan}} }} | region1 = {{flagcountry|Thailand}} | pop1 = ၂,၃၀၀,၀၀၀<ref>{{cite news | url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2022/03/30/in-thailand-exiled-burmese-communities-work-to-support-the-revolution-at-home_5979344_4.html | title=In Thailand, exiled Burmese communities work to support the revolution at home | newspaper=Le Monde.fr | date=30 March 2022 }}</ref> | region4 = {{flagcountry|Japan}} | pop4 = ၂၈,၈၆၀<ref>{{cite book |chapter=15 Burmese: Refugees and Little Yangon |first=Kosei |last=Otsuka |title=Language Communities in Japan |doi=10.1093/oso/9780198856610.003.0016 |date=January 2022 |url=https://academic.oup.com/book/38834/chapter/337727805 }}</ref> | region3 = {{flagcountry|Australia}} | pop3 = ၃၂,၆၆၅<ref>[[Census in Australia#2016|2016 Census of Australia]] [https://web.archive.org/web/20140116132606/http://www.immi.gov.au/media/publications/statistics/comm-summ/textversion/myanmar.htm "Burmese Australians"]</ref> | region2 = {{flagcountry|Singapore}} | pop2 = ၅၀,၀၀၀<ref>{{cite web | url=https://asia.nikkei.com/Politics/Emigrants-in-Singapore-s-little-Myanmar-eye-their-homeland | title=Emigrants in Singapore's 'little Myanmar' eye their homeland }}</ref> | languages = [[ဗမာဘာသာစကား]] | religions = အဓိကအားဖြင့် [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] နှင့် [[မြန်မာ့မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှု]]<br/> ခရစ်ယာန်နှင့် အစ္စလာမ် အနည်းငယ် | related_groups = {{flatlist| *[[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]] *[[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]] *[[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]] * [[လော်ဝေါ်လူမျိုး|လော်ဝေါ်]] * [[အာချန်လူမျိုး|မိုင်းသာ]] *[[မြိတ်လူမျိုး|တနင်္သာရီ(မြိတ်)]] * အခြား [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်လူမျိုးများ]]}} | footnotes = }} '''ဗမာလူမျိုး''' ({{lang-en|Bamar people}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများအနက် လူဦးရေအများဆုံးသော လူမျိုးစုဖြစ်သည်။[[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်]] အုပ်စုခွဲ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ]] စကားပြောအုပ်စု တွင်ပါဝင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လူဦးရေ ၏ ၆၈.၇၈% သို့မဟုတ် ၃၆ သန်းခန့်မျှရှိသည်။<ref>{{cite web|title=မြန်မာ (ဗမာ)လူမျိုးအကြောင်း|url=https://www.mdn.gov.mm/my/mnmaa-bmaa-luumiuakeaang-sikeaangcraa|access-date=27 August 2023|archive-date=27 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230827230329/https://www.mdn.gov.mm/my/mnmaa-bmaa-luumiuakeaang-sikeaangcraa}}</ref>မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း[[ဧရာဝတီမြစ်]]ဝှမ်းတ‌လျှောက်တွင်အခြေချနေထိုင်သူများဖြစ်ကြသည်။[[File: Burmese family portrait.JPG |thumb| Portrait of a Bamar family at the turn of the 20th century, during British rule]] == နောက်ခံ သမိုင်းကြောင်းနှင့် ပေါ်ပေါက်လာပုံ == [[File:Sino-Tibetan Languages Map.png|thumb|တရုတ်-တိဗက်မိသားစုပြန့်နှံတည်ရှိမှု]] ဗမာလူမျိုးတို့သည် '''တိဗက်-ဗမာနွယ်'''(Tibeto-Burman) လူမျိုးနွယ်စုကြီးမှ အကြီးဆုံးသော လူမျိုးဖြစ်သည်။ '''မွန်ဂိုလွိုက်'''(Mongoloid race) ဖြစ်သည်<ref>[http://dictionary.infoplease.com/mongoloid Meaning of Mongoloid | Infoplease<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>{{Cite web |title=Burmese {{!}} Beyond Highbrow - Robert Lindsay<!-- Bot generated title --> |url=http://robertlindsay.wordpress.com/category/raceethnicity/asians/se-asians/burmese/ |accessdate=17 June 2013 |archivedate=26 July 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130726030756/http://robertlindsay.wordpress.com/category/raceethnicity/asians/se-asians/burmese/ }}</ref> ဟု မြန်မာသမိုင်းပညာရှင် သမိုင်းပါမောက္ခဆရာကြီး[[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]] က မှတ်ချက် ပြုသည်။ မြန်မာနိုင်ငံဟု ယနေ့ခေါ်ဆိုသော ဒေသတွင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၄၀၀,၀၀၀ (လေးသိန်း) ခန့်ကပင် လက်နက်ကို အသုံးပြုတတ်သော ရှေးဦးလူသားများ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုကာလသည် ရာသီဥတုမှာ ယခုထက် ပိုမိုအေးမြပြီး မိုးရွာသွန်းမှုမှာ သုံးဆမှ ခြောက်ဆခန့်အထိ ပိုမိုများပြားသဖြင့် "မိုးစွေကာလ" ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည့် အခြေအနေဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name="ISP">"မြန်မာ့သမိုင်းအကျဉ်း"၊ [https://www.myanmarisp.com/History/General_Hsitory/his0011/ Myanmar ISP]၊ ၈ ဇွန် ၂၀၁၃ တွင် ပြန်လည်စစ်ဆေးပြီး။</ref> လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၂၀၀,၀၀၀ ခန့်မှစ၍ ထိုရှေးဦးလူသားများသည် လက်နက်ကိရိယာများ ပြုလုပ်တတ်သော အဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။အလွန်အေးမြသော မြောက်လေကို ကာကွယ်ရန်အတွက် တောင်စောင်းများရှိ တောင်ဘက်သို့ မျက်နှာမူသော ဂူများတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၄၀,၀၀၀ ခန့်မှစ၍ လူအစစ် (Modern Humans) များ ဖြစ်လာခဲ့ကြပြီး၊ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၀,၀၀၀ ခန့်တွင် ရာသီဥတုမှာ ယနေ့ကဲ့သို့ ပုံစံမျိုးသို့ တဖြည်းဖြည်း ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။<ref name="ISP" /> ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ [[ပြဒါးလင်းဂူ]] (Padah-Lin Caves) တွင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၁,၀၀၀ ခန့်က ကျောက်ခေတ်ဟောင်း လူသားများ ရေးဆွဲခဲ့သည့် နံရံပန်းချီများကို ယနေ့တိုင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ယင်းပန်းချီများတွင်ဆင်၊ ဝက်၊ သမင်တို့နှင့် တူသော တိရစ္ဆာန်ပုံများ၊အရိုးကိုသာ ဖော်ပြထားသော ငါးပုံနှင့် လက်ဝါးပုံများ၊ ဂူတွင်းမှ မြင်ရသော နေထွက်ပုံ ရှုခင်းကားများ ပါဝင်သည်။ ဗမာလူမျိုးများ၏ သမိုင်းကြောင်းသည်လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၆၀,၀၀၀ မှ ၁၀၀,၀၀၀ ဝန်းကျင်ခန့်တွင် ခေတ်သစ်လူသား (Homo sapiens) များသည် အာဖရိကတိုက်မှ အုပ်စုလိုက် စတင်ထွက်ခွာလာခဲ့ကြသည်။<ref>Stringer, C. (2012). "Lone Survivors: How We Came to Be the Only Humans on Earth."</ref> ယင်းလူသားများသည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသကို ဖြတ်သန်း၍ ဥရောပနှင့် အာရှတိုက်များသို့ ပြန့်နှံ့သွားခဲ့သည်။ အာရှတိုက်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာသော အုပ်စုများအနက် အရှေ့ဘက်သို့ ဦးတည်လာသူများသည် ယနေ့ခေတ် အရှေ့အာရှသားများနှင့် တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဖွားများ၏ ဘိုးဘေးများ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။ [[file:Yellowrivermap.jpg |right|thumb|250px|မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်းဒေသ]] လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၇,၀၀၀ မှ ၉,၀၀၀ ခန့်တွင် တရုတ်ပြည်အနောက်မြောက်ပိုင်း၊ မြစ်ဝါ (Yellow River) မြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်တွင် တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဖွား (Sino-Tibetan speakers) များ စတင်အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref>Zhang, M., et al. (2019). "Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China." Nature.</ref>နောက်ပိုင်းတွင် လူဦးရေတိုးပွားလာမှုနှင့်အတူ အုပ်စုကြီးနှစ်ခု ကွဲထွက်သွားခဲ့သည်။ အရှေ့ဘက်နှင့် တောင်ဘက်သို့ ဆင်းသွား အုပ်စုသည် ယနေ့ခေတ် ဟန်တရုတ်များ ဖြစ်လာသည်။အုပ်စုတခုမှာ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားများအဖြစ် အနောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်ရှိ ချင်းဟိုင်-ကန်စု (Qinghai-Gansu) ကုန်းမြင့်ဒေသများသို့ ရွှေ့ပြောင်းသွားကြသည်။ [[File:Qinghai Tibet Railway Tibet China 西藏 青藏铁路 - panoramio (4).jpg |right|thumb|250px| ချင်းဟိုင်ပြည်နယ်]] တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားများသည် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာအတွင်း တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြရာ အချို့မှာမြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ အုပ်စုနှစ်ခုအဖြစ် အဓိကဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ရှေးဦးအုပ်စု ပျူလူမျိုးများသည် ဘီစီကာလများတွင် ဝင်ရောက်လာပြီး ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတွင် မြို့ပြနိုင်ငံများ ထူထောင်ခဲ့သည်။ နောက်ကျသောအုပ်စုမှာ ဗမာတို့၏ ဘိုးဘေးများဖြစ်သည်။ အေဒီ ၇ ရာစုမှ ၉ ရာစုအတွင်း တရုတ်ပြည် ယူနန် ဒေသရှိ နန်ကျောက် နိုင်ငံ၏ လက်အောက်တွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Luce1985">Luce, G.H. (1985). "Phases of Pre-Pagan Burma." Oxford University Press.</ref> အေဒီ ၉ ရာစုဝန်းကျင်တွင် ဗမာတို့သည် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ကို ကျော်ဖြတ်၍ ဧရာဝတီမြစ်ကွေ့ရှိ [[ပုဂံ]]ဒေသတွင် အခြေစိုက်ကာ ခိုင်မာသော အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ဗမာတို့သည် ဌာနီ ပျူလူမျိုးများနှင့်လည်းကောင်း၊ တောင်ဘက်မှ [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] များ၏ ယဉ်ကျေးမှုများနှင့်လည်းကောင်း ထိတွေ့ဆက်ဆံရင်း ခေတ်သစ်ဗမာလူမျိုးနှင့် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုပုံစံကို စတင်ပုံဖော်ခဲ့ကြသည်။<ref>Lieberman, V. (2003). "Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context."</ref>မြန်မာတို့သည် ၁၁ ရာစုခန့်မှစ၍ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို လက်ခံခဲ့ကြပြီး ထိုအချိန်မှစ၍ မည်သည့်ကိစ္စကိုမဆို ဗုဒ္ဓသာသနာကို အခြေခံ၍ စဉ်းစားဆောင်ရွက်သော ဓလေ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ ထို့ပြင် မြန်မာတို့သည် မျိုးရိုးဗီဇအရ တိဗက်-တရုတ်နွယ်ဖွားများ နှင့် နီးစပ်သဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံဘက်မှ ဆင်းသက်လာသော ဓလေ့ထုံးတမ်း အများအပြားကိုလည်း ယနေ့တိုင် ဆက်လက်အသုံးပြုနေကြဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name="ISP" /> <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.myanmarisp.com/History/General_Hsitory/his0011/ |accessdate=8 June 2013 |archivedate=8 January 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090108114244/http://www.myanmarisp.com/History/General_Hsitory/his0011 }}</ref> မနုဿသမိုင်းအရ ဗမာလူမျိုးစုတို့သည် ယနေ့ မြန်မာနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်အတွင်းသို့ နာဂ၊ သက်၊ ကမ်းယံ နှင့် ပျူတို့၏ နောက်မှ ဝင်ရောက်လာခြင်း ဖြစ်သော်လည်း၊ [[ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ]]ကို အေဒီ ၈ ရာစုတွင် နန်ကျောက်တို့က တိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီးခြင်း မပြုမီကပင် ရောက်ရှိနေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။<ref name="Luce1985">Luce, G. H. (1985). Phases of Pre-Pagan Burma. Oxford University Press.</ref> ဗမာတို့သည် အေဒီ ၁၀ ရာစုမတိုင်မီကပင် [[ကျောက်ဆည် ၁၁ ခရိုင်]]တွင် အခြေချခဲ့ပြီးနောက် များမကြာမီတွင် မြစ်သား ၆ ခရိုင်နှင့် [[ပုဂံနေပြည်တော်]]ကို ထူထောင်ကာ ဒုတိယမြန်မာပြည်ထောင်စု (မြန်မာတို့အလိုအရ ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော်) ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် မွန်ဂို၊ တရုတ်၊ ထိုင်း၊ မွန်၊ ရခိုင်၊ ရှမ်းနှင့် ကရင် အစရှိသည့် ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပရန် အမျိုးမျိုးနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသော်လည်း၊ အကြိမ်တိုင်းတွင် ပြည်ထောင်စု၏ ဦးဆောင်သူနေရာသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိနိုင်ခဲ့သည်။ မြန်မာ့သမိုင်းတွင် အဓိက ပြည်ထောင်စုကြီး သုံးခုကို အောင်မြင်စွာ တည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။[[ပုဂံခေတ်|ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော်]] (ပုဂံခေတ်) [[အနော်ရထာ]]မင်းကြီး တည်ထောင်ခဲ့သည်။[[တောင်ငူခေတ်|ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်]] (တောင်ငူခေတ်): [[တပင်ရွှေထီး]]နှင့် [[ဘုရင့်နောင်]]မင်းတရားကြီးတို့ တည်ထောင်ခဲ့ပြီး<ref name="Lieberman2003">Lieberman, Victor B. (2003). Strange Parallels. Cambridge University Press.</ref>[[ကုန်းဘောင်ခေတ်|တတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်]] (ကုန်းဘောင်ခေတ်)ကို[[အလောင်းမင်းတရား]]ကြီး တည်ထောင်ခဲ့သည်။ [[အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲများ]] အပြီးတွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် ဗြိတိသျှ အင်ပါယာအတွင်းသို့ ကျရောက်ခဲ့ကာ ၁၉၃၇ ခုနှစ်အထိ ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ၏ ပြည်နယ်တစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]]နှင့် တိုင်းရင်းသား ခေါင်းဆောင်များ၏ [[ပင်လုံစာချုပ်]]နှင့်တကွ ဦးဆောင်ကြိုးပမ်းမှုများကြောင့် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၄) ရက်နေ့တွင် လွတ်လပ်ရေးရရှိကာ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်အဖြစ် ပြန်လည်ရပ်တည်နိုင်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ပိုင်း စစ်အာဏာသိမ်းမှု အကြိမ်ကြိမ်နှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း ဦးဆောင်သော စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြီး [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ်]]ကို တစ်ပါတီစနစ်ဖြင့် ၂၆ နှစ်ကြာ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ [[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း]]ကြောင့် ဆိုရှယ်လစ်စနစ် ပျက်သုဉ်းခဲ့သော်လည်း စစ်တပ်က ထပ်မံအာဏာသိမ်းကာ [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|နဝတ၊ နအဖ]] အမည်များဖြင့် ၂၀၁၁ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။၂၀၁၀–၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီစနစ်သို့ ကူးပြောင်းကာ လွှတ်တော်အခြေပြု အစိုးရများ ပေါ်ထွန်းခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁) ရက်နေ့တွင် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|စစ်တပ်က ထပ်မံအာဏာသိမ်းယူခဲ့ပြန်သည်။]]<ref>BBC News. (2021). "Myanmar military take control of country in coup."</ref> လက်ရှိတွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် ပြည်တွင်းစစ်ပွဲများနှင့် နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်မှုများအကြား ရှိနေသော်လည်း ကုလသမဂ္ဂ၊ အာဆီယံ၊ WTO နှင့် အခြားနိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းများတွင် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ [[File:Burmese chess players, by Max Ferrars late 1890s.jpg|thumb|ဗမာလူမျိုးအမျိုးသားနှစ်ယောက်]] === ဗမာလူမျိုးတို့၏ အစောပိုင်း ရွှေ့ပြောင်းခြင်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဖြစ်စဉ် === ဗမာလူမျိုးတို့၏ ဘိုးဘွားများသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၄,၀၀၀ ကျော်ခန့်ကပင် [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ [[ကန်းစုပြည်နယ်|ကန်စုဒေသ]]၊ ထောင်မြစ်ဝှမ်း (洮河流域) တွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်များနှင့် မနုဿဗေဒပညာရှင်များက ခန့်မှန်းကြသည်။<ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> ထိုဒေသတွင် တွေ့ရှိရသော ကျောက်ခေတ်နှောင်းပိုင်း အသုံးအဆောင်များသည် ခေတ်ပြိုင်တရုတ်ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရေချိန်ညီသော အဆင့်မြင့်လက်ရာများ ဖြစ်ကြသော်လည်း ယင်းတို့ကို ဗမာတို့၏ ဘိုးဘွားများဟု အတိအကျ သတ်မှတ်ရန် သက်သေအထောက်အထား အကန့်အသတ်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref>သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ။ (၂၀၀၄)။ ''ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်''။ အင်းဝစာအုပ်တိုက်။</ref> တရုတ်တို့၏ နယ်ပယ်ချဲ့ထွင်လာမှုနှင့် လူမျိုးစုအချင်းအချင်း ပဋိပက္ခများကြောင့် အဆိုပါ လူမျိုးစုများသည် တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြသည်။<ref>Lieberman, Victor. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context''. Cambridge University Press.</ref> ဤသို့ နှစ်ပေါင်း ၃,၀၀၀ နီးပါးကြာမြင့်သော ရွှေ့ပြောင်းမှုဖြစ်စဉ်အတွင်း မိမိတို့၏ မူလယဉ်ကျေးမှုများ တိမ်ကောခဲ့ရပြီး၊ လွတ်လပ်စွာ အခြေချနိုင်ရေးအတွက် လမ်းခရီးတစ်လျှောက် တွေ့ကြုံရသော အခြားလူမျိုးစုများ၏ ယဉ်ကျေးမှုများကို လက်ခံရောနှောခဲ့ကြရသည်။<ref>Htin Aung, Maung. (1967). ''A History of Burma''. Columbia University Press.</ref> အေဒီ ၁၁ ရာစုတွင် [[ပုဂံ]]၌ အခြေချနိုင်ခဲ့သော ဗမာတို့၏ ယဉ်ကျေးမှု အဆင့်အတန်းသည် ထိုခေတ် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ယှဉ်လျှင် ကွာခြားမှုများ ရှိနေခဲ့သော်လည်း၊ အခြေချနေထိုင်ပြီးနောက်တွင် ဒေသခံ [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]] နှင့် [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] တို့၏ ယဉ်ကျေးမှုများ၊ အိန္ဒိယ ဒေသမှ ဝင်ရောက်လာသော ဘာသာရေးနှင့် ဗိသုကာ ပညာရပ်များကို၊ မိမိတို့၏ မူလဓလေ့များနှင့် ပေါင်းစပ်ကာ ပိုမိုသစ်လွင် ကောင်းမွန်သော "ပုဂံယဉ်ကျေးမှု" ကို တီထွင်ဖန်တီးနိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref>ကျော်သက်၊ ဒေါက်တာ။ (၁၉၆၁)။ ''ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း''။</ref> ဗမာလူမျိုးတို့၏ ဇစ်မြစ်ကို လေ့လာရာတွင် တောင်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းလာသော ရှေ့ပြေးဗမာဘိုးဘေး (Proto-Burmans) များနှင့် ဒေသခံ [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]] များ ပေါင်းစပ်မှုကို အခြေခံအကျဆုံး အချက်အဖြစ် သမိုင်းပညာရှင်များက လက်ခံထားကြသည်။<ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> ဗမာလူမျိုးတို့သည် မိမိတို့၏ လွတ်မြောက်ရေးအတွက် မူလယဉ်ကျေးမှုအချို့ကို စွန့်လွှတ်ခဲ့ရသော်လည်း၊ ရောက်ရာအရပ်ရှိ ဒေသခံယဉ်ကျေးမှုများကို လက်ခံရောနှောရာတွင် အတုယူရုံသက်သက်မဟုတ်ဘဲ မိမိတို့နှင့် ကိုက်ညီအောင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲယူခဲ့ကြသည်။<ref>သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ။ (၂၀၀၄)။ ''ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်''။ အင်းဝစာအုပ်တိုက်။</ref> တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုသော် [[ပုဂံ]]တွင် အခြေချသည့် အေဒီ ၁၁ ရာစုက ဗမာတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုသည် ခေတ်ပြိုင် [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် များစွာကွာခြားမှု ရှိနေခဲ့သည်။<ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> သို့သော်လည်း ဗမာတို့သည် ရောနှောလာသည့် ယဉ်ကျေးမှုများအပေါ်တွင် လူနေမှုစနစ်နှင့် မကိုက်ညီသည်များကို ဖယ်ထုတ်ပြီး လိုအပ်သည်များကို ဖြည့်စွက်ခဲ့ကြသည်။<ref>Htin Aung, Maung. (1967). ''A History of Burma''. Columbia University Press.</ref> [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]] တို့ထံမှ ဆည်မြောင်းစနစ်နှင့် စိုက်ပျိုးရေးပညာ၊ [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] တို့ထံမှ စာပေနှင့် သာသနာရေးဆိုင်ရာ အခြေခံများကို ရယူကာ ပိုမိုခိုင်မာသော ယဉ်ကျေးမှု အဆင့်အတန်းတစ်ခုကို တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref>ကျော်သက်၊ ဒေါက်တာ။ (၁၉၆၁)။ ''ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း''။</ref> ဤသို့ဖြင့် ဗမာတို့သည် အေဒီ ၁၁ ရာစုအတွင်းမှာပင် မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ဟန်ဖြင့် ဗိသုကာ၊ စာပေနှင့် အနုပညာရပ်များကို ဖန်တီးနိုင်ခဲ့ပြီး အရှေ့တောင်အာရှတွင် ထင်ရှားသော ပုဂံအင်ပါယာကြီးကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ==မျိုးရိုးဗီဇ== ဗမာလူမျိုးများသည် တရုတ်–တိဗက် မျိုးရင်းဝင် လူမျိုးများဖြစ်ပြီး ယနေ့မြန်မာမြေပေါ်သို့ တရုတ်နှင့် တိဗက်ဒေသများမှ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် ပြောင်းရွေ့အခြေချလာခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆကြနိုင်ကြောင်းကို ဗမာလူမျိုးများတွင်တွေ့ရသော Y-chromosome မျိုးရိုးဗီဇ (Y-DNA haplogroup) များက ထင်ဟပ်ပြသနေသည်။ ဗမာလူမျိုးများတွင်တွေ့ရအများဆုံး Y-DNA haplogroup သည် O-M175 ဖြစ်ပြီး [[အရှေ့အာရှ]]သားများတွင် တွေ့ရများသော မျိုးရိုးဖြစ်သည်။ ၎င်းအောက်တွင် တရုတ်နှင့် တိဗက်–ဗမာအုပ်စုများနှင့် ဆက်နွယ်သော O2 (O-M122) နှင့် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်–ခမာ]]အုပ်စု၊ [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ–ဒိုင်အုပ်စု]]များနှင့် ဆက်နွယ်သော O1b1a1a (O-M95) တို့ကို အဓိကတွေ့ရသည်။<ref>Wang et al., 2021; Karafet et al., 2005</ref><ref>Underhill et al., 2001</ref> ဗမာလူမျိုးများက မြန်မာမြေပေါ်သို့ ပြောင်းရွေ့လာစဉ် ရာစုနှစ်များစွာကြာ မွန် နှင့် ရှမ်း အုပ်စုများ နှင့် ထိတွေ့ပေါင်းသင်းမှုများ ၊မျိုးရိုးပေါင်းစည်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကြောင်းကို ပြသသည်။<ref>Wang et al., 2021; Karafet et al., 2005</ref><ref>Hallast et al., 2021</ref> အညာဒေသ(မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း) နေထိုင်သော ဗမာလူမျိုးများသည် ပုဂံခေတ်အစောပိုင်းမှ စတင်၍ ဗမာယဉ်ကျေးမှုနှင့် နိုင်ငံရေးအလယ်ဗဟိုအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သဖြင့် တိဗက်–ဗမာ မူလအစ မျိုးရိုးဗီဇကို အတော်အတန် ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။ထို့အပြင် C-M217 ကို အနည်းအကျဉ်းတွေ့ရနိုင်ပြီး ယင်းသည် ရှေးဟောင်း [[မွန်ဂိုမျိုးနွယ်စုများ|မွန်ဂို]]နှင့် မြောက်အာရှဒေသမှ ရွေ့ပြောင်းမှုများ၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုဖြစ်နိုင်သည်။<ref>Wang et al., 2021; Karafet et al., 2005</ref>အကြေဒေသ(မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း) ဗမာလူမျိုးများသည် မွန်လူမျိုးများနှင့် ရာစုနှစ်များကြာ နီးစပ်စွာ နေထိုင်ခဲ့ကြသဖြင့် မွန်–ခမာ မျိုးရိုးဗီဇ အလွှာပါဝင်မှု ပိုမိုမြင့်မားသည်။<ref>Wang et al., 2021; Karafet et al., 2005</ref> ဗမာလူမျိုးတွင် အိန္ဒိယလွှမ်းမိုးမှုမှာ ယဉ်ကျေးမှုဘက်မှာ ကြီးမားသော်လည်း မျိုးရိုးဗီဇဘက်တွင် လူဦးရေတစ်အခုလုံးအတွက် နည်းပါးသည်။အညာနှင့် မြောက်ပိုင်းဒေသများရှိ ကျေးရွာများတွင် အထူးလွှမ်းမိုးမှု မရှိသလောက်ဖြစ်သည်။ အဖမျိုးရိုးဘက်တွင် တိဗက်–ဗမာ မျိုးရိုးများ လွှမ်းမိုးနေသော်လည်း မိခင်ဘက် မျိုးရိုးဗီဇ (mtDNA) တွင် အရှေ့အာရှနှင့် အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင်တွေ့ရများသော Haplogroup M နှင့် N (အထူးသဖြင့် M7၊ M21၊ N9) တို့ကို အဓိကတွေ့ရသည်။ ၎င်းသည် ပြောင်းရွေ့လာသော ယောက်ျားသား ဘိုးဘေးများက ဒေသခံ အမျိုးသမီးများနှင့် လက်ထပ်ခဲ့ကြခြင်းကို ထင်ဟပ်စေသည်။<ref>Kivisild et al., 2002</ref> == မြန်မာနိုင်ငံသို့ဝင်ရောက်လာခြင်း == ဗမာလူမျိုးတို့၏ ဘိုးဘွားများသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၄,၀၀၀ ကျော်ခန့်ကပင် [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ [[ကန်းစုပြည်နယ်|ကန်စုဒေသ]]၊ ထောင်မြစ်ဝှမ်း (洮河流域) တွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်များနှင့် မနုဿဗေဒပညာရှင်များက ခန့်မှန်းကြသည်။<ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> ထိုဒေသတွင် တွေ့ရှိရသော ကျောက်ခေတ်နှောင်းပိုင်း အသုံးအဆောင်များသည် ခေတ်ပြိုင်တရုတ်ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရေချိန်ညီသော အဆင့်မြင့်လက်ရာများ ဖြစ်ကြသော်လည်း ယင်းတို့ကို ဗမာတို့၏ ဘိုးဘွားများဟု အတိအကျ သတ်မှတ်ရန် သက်သေအထောက်အထား အကန့်အသတ်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref>သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ။ (၂၀၀၄)။ ''ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်''။ အင်းဝစာအုပ်တိုက်။</ref> တရုတ်တို့၏ နယ်ပယ်ချဲ့ထွင်လာမှုနှင့် လူမျိုးစုအချင်းအချင်း ပဋိပက္ခများကြောင့် အဆိုပါ လူမျိုးစုများသည် တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြသည်။<ref>Lieberman, Victor. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context''. Cambridge University Press.</ref> ဤသို့ နှစ်ပေါင်း ၃,၀၀၀ နီးပါးကြာမြင့်သော ရွှေ့ပြောင်းမှုဖြစ်စဉ်အတွင်း မိမိတို့၏ မူလယဉ်ကျေးမှုများ တိမ်ကောခဲ့ရပြီး၊ လွတ်လပ်စွာ အခြေချနိုင်ရေးအတွက် လမ်းခရီးတစ်လျှောက် တွေ့ကြုံရသော အခြားလူမျိုးစုများ၏ ယဉ်ကျေးမှုများကို လက်ခံရောနှောခဲ့ကြရသည်။<ref>Htin Aung, Maung. (1967). ''A History of Burma''. Columbia University Press.</ref> ရှေ့ပြေးဗမာဘိုးဘေး (Proto-Burmans) များသည် မူလကပင် မြင်းစီးအတတ်နှင့် တိုက်ခိုက်ရေးအတတ်တို့တွင် ကျွမ်းကျင်လှသည့် စစ်သည်တော်မျိုးရိုးများ ဖြစ်ကြပြီး မျိုးနွယ်တူ [[နန်ကျောက်]] (南诏) အင်ပါယာ၏ အောင်နိုင်ရေးစစ်ပွဲများတွင် အဓိကတိုက်ခိုက်ရေးအင်အားစုအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ ခေတ်ပြိုင်တရုတ် [[ထန်မင်းဆက်]] မှတ်တမ်းဖြစ်သော မန်ရှူး (Manshu) ကျမ်းတွင် နန်ကျောက်တို့သည် မြောက်ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်ရှိ တိုက်ခိုက်ရေးကျွမ်းကျင်သော မျိုးနွယ်စုများကို စစ်ရေးအရ အသုံးချခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားရာ အဆိုပါမှတ်တမ်းများက ရှေ့ပြေးဗမာတို့၏ စစ်ရေးစွမ်းရည်ကို သက်သေခံလျက်ရှိသည်။<ref>Fan Chuo, "Manshu" (Book of the Southern Barbarians), Tang Dynasty.</ref> သို့သော် နန်ကျောက်အင်ပါယာ၏ ရေရှည်စစ်ရေးခိုင်းစေမှုများအပေါ် မကျေနပ်မှုများ ရှိလာခဲ့သည့်အပြင် နဂိုကပင် လွတ်လပ်မှုကို အလေးထားသည့်အလျောက် ခရစ်နှစ် ၉ ရာစုမတိုင်မီတွင် နန်ကျောက်အုပ်ချုပ်ရာ နယ်မြေအတွင်းမှ အုပ်စုလိုက် စတင်ထွက်ခွာလာကြသည်။ ၎င်းတို့သည် နန်ကျောက်တပ်မတော်၏ ရှေ့တန်းကင်းထောက်စစ်သည်များအဖြစ် အရှေ့တောင်အာရှတစ်ခွင်သို့ ရောက်ဖူးပြီး ဖြစ်သဖြင့် မိမိတို့၏ မျိုးနွယ်စုများ ရေရှည်ရှင်သန် အခြေစိုက်နိုင်မည့် ဒေသကို ဗျူဟာမြောက် ရွေးချယ်နိုင်စွမ်း ရှိခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် စစ်သည်တော်တို့၏ ကျန်းမာကြံ့ခိုင်မှုကို ထိခိုက်စေနိုင်သည့် ပူပြင်းစိုစွတ်ပြီး [[ငှက်ဖျားရောဂါ]] ကဲ့သို့ ရောဂါဆိုးများရှိရာ ဒေသများကို ရှောင်ရှားကာ၊ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းရှိ ပူအိုက်ခြောက်သွေ့သော်လည်း ရောဂါဘယ ကင်းရှင်းပြီး အချက်အချာကျသည့် ဒေသကို ရွေးချယ်အခြေချခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ။ (၂၀၀၄)။ ''ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်''။ အင်းဝစာအုပ်တိုက်။</ref><ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> ဤရွှေ့ပြောင်းလာသူ အုပ်စုများတွင် တိုက်ခိုက်ရေးကျွမ်းကျင်သော စစ်သည်တော် ယောက်ျားသားများ အဓိကပါဝင်ပြီး ဒေသခံ ပျူအမျိုးသမီးများနှင့် အိမ်ထောင်ပြုကာ မျိုးဆက်သစ်များကို ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="ThantMyintU">Thant Myint-U, "The River of Lost Footsteps", Faber & Faber (2006).</ref> ဗမာတို့သည် [[သံလွင်မြစ်]] လမ်းကြောင်းကို စုန်ဆင်းကာ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းကို ဖြတ်သန်းပြီး မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းသို့ အရှေ့တောင်ဘက်မှ ဗျူဟာမြောက် ဝင်ရောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>Lieberman, Victor. (2003). ''Strange Parallels''. Cambridge University Press.</ref> ထို့နောက် စစ်ရေးအရ အသာစီးရသူများဖြစ်သည့်အလျောက် စိုက်ပျိုးမြေအချက်အချာကျသည့် [[ကျောက်ဆည်]]နှင့် [[မင်းဘူး]]ဒေသများကို မွန်၊ သက်၊ ပလောင် နှင့် ပျူ တို့ထံမှ ရယူကာ အင်ပါယာထူထောင်ရန် ရိက္ခာအင်အားစုအဖြစ် အသုံးချခဲ့သည်။<ref>Htin Aung, Maung. (1967). ''A History of Burma''. Columbia University Press.</ref> ဆက်သွယ်ရေး၊ ရိက္ခာရရှိနိုင်မှု အကောင်းဆုံး ဗဟိုချက်ဖြစ်သော [[ပုဂံ]]ကို မြို့တော်အဖြစ် ခိုင်မာစွာ ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ စစ်ရေးအရ အောင်နိုင်သူ ဗမာ ဘိုးဘေး တို့သည် မိမိတို့ထက် အရှေ့တောင်အာရှဒေသသို့ ရောက်ရှိနှင့်ပြီးသော ပျူနှင့် မွန်တို့ထံမှ ယဉ်ကျေးမှု၊ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုနှင့် အနုပညာများကို လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့ကြသလို၊<ref>Strachan, Paul. (1989). ''Pagan: Art and Architecture of Old Burma''. Orchid Press.</ref> ပလောင်နှင့် မွန်တို့ထံမှ ဆည်ရေသောက် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး နည်းစနစ်ကို ရယူကာ စိုက်ပျိုးရေးကို အကြီးအကျယ် တိုးချဲ့ခဲ့ကြသည်။ တိုက်ခိုက်ရေးတွင်သာမက နယ်မြေဖော်ထုတ်ရာတွင်လည်း ထက်မြက်သူများဖြစ်၍ တောများကို ခုတ်ထွင်ရှင်းလင်းကာ [[ရွှေဘို]]၊ [[မုံရွာ]]၊ [[ပခုက္ကူ]]၊ [[စစ်ကိုင်း]] နှင့် [[မန္တလေး]] ဒေသများတွင် လယ်ယာများ ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ မြေဩဇာ ညံ့ဖျင်းသည့် အရပ်များတွင် [[ကွမ်း]]၊ [[ထန်း]] စသည့် ဥယျာဉ်ခြံများကို လုပ်ကိုင်ပြီး၊ အခြောက်သွေ့ဆုံး အရပ်များတွင် [[ပြောင်း]]၊ [[နှမ်း]] တို့ကို စိုက်ပျိုးခဲ့ကြရာ<ref>ကျော်သက်၊ ဒေါက်တာ။ (၁၉၆၁)။ ''ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း''။</ref> ဤသို့ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း ခြောက်သွေ့ဒေသကြီးတစ်ခုလုံးကို စုစည်းစိုက်ပျိုးမြေအဖြစ် ပြောင်းလဲနိုင်ခဲ့ခြင်းမှာ ကြီးမားသော အောင်မြင်မှုဖြစ်ပြီး လူဦးရေ အလျင်အမြန် တိုးပွားလာကာ နယ်ပယ်ကျယ်ပြန့်သော အင်ပါယာကြီးအဖြစ်သို့ ဦးတည်စေခဲ့သည်။ == ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ == === မြန်မာ့ရိုးရာသင်္ကြန်ပွဲတော် === အတာသင်္ကြန်ပွဲတော်သည် [[ဗမာလူမျိုး]]တို့၏ ရိုးရာပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာကုန်ဆုံး၍ နှစ်သစ်သို့ ကူးပြောင်းသည့် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ကျင်းပသော ပွဲတော်ဖြစ်သည်။ သင်္ကြန်ဟူသော စကားလုံးသည် သက္ကတဘာသာစကား "သင်္ကန္တ" မှ ဆင်းသက်လာပြီး "ကူးပြောင်းခြင်း" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ နေမင်းကြီးသည် မိဿရာသီသို့ ကူးပြောင်းဝင်ရောက်သည့် အချိန်ကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ မြန်မာ့သင်္ကြန်သည် အိန္ဒိယမှ နက္ခတ်ဗေဒ နှင့် မြန်မာယဉ်ကျေးမှု ပေါင်းစပ်ကာ မြန်မာ့မြေပေါ်တွင် ဒေသန္တရဓလေ့များဖြင့် ဖွံ့ဖြိုးလာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="origin">ဒေါက်တာသန်းထွန်း၊ "မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုသမိုင်း"၊ ၂၀၀၂။</ref> ပုဂံခေတ်သည် သင်္ကြန်ပွဲတော်ကို စာဖြင့် ရေးထိုးသည့် ကျောက်စာမှတ်တမ်း၊ ရေပက်ကစားသည့် ရာဇဝင်မှတ်တမ်း နှင့် စနစ်တကျ တွက်ချက်သည့် နက္ခတ်ဗေဒမှတ်တမ်း ဟူသော ကဏ္ဍစုံမှ အစောဆုံး တည်ရှိခဲ့သဖြင့် မြန်မာ့သင်္ကြန် သည်အစောဆုံး ကျင်းပသည့် မူလရေသဘင် နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ဖြစ်ကြောင်း အခိုင်အမာဆိုနိုင်ပေမည်။ <ref name="culture">ဦးနု၊ "မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ"၊ ၁၉၆၅။</ref> ပုဂံခေတ် ကျောက်စာတချို့တွင် "သင်္ကြန်" ဟူသော စကားလုံးကို တိုက်ရိုက်ဖော်ပြ ထားပြီး နှစ်သစ်ကူးကာလ အလှူအတန်းများနှင့် ပတ်သက်သော အထောက်အထားများ ရှိသည်။<ref name="bagan">မှန်နန်းရာဇဝင်တော်ကြီး၊ ပုဂံခေတ်အပိုင်း။</ref>အင်းဝခေတ်တွင် သင်္ကြန်ပွဲတော်သည် ပိုမိုခိုင်မာသော စာပေအထောက်အထားများ ရှိလာခဲ့သည်ရှင်မဟာရဌသာရ၏ ပျို့ကဗျာများတွင် တန်ခူးလအမွှမ်းတင် ကဗျာများတွင် သင်္ကြန်အခါသမယ၏ သာယာပုံနှင့် ရေသဘင်ပွဲအကြောင်းများကို ထည့်သွင်းစပ်ဆိုခဲ့သည်။ရှင်မဟာသီလဝံသ၏ မှတ်တမ်းများတွင်လည်း သင်္ကြန်ရက်တွင် သက်ကြီးပူဇော်ပွဲနှင့် ဘုရားရေသပ္ပာယ်ပွဲများ ကျင်းပပုံကို တွေ့ရှိရသည်။<ref name="ava">ရှင်မဟာရဌသာရ၊ "တံတားဦးတည် မိန့်တော်ပြန်ပျို့"။</ref> ကုန်းဘောင်ခေတ်သည် သင်္ကြန်ပွဲတော် အစည်ကားဆုံးနှင့် အထောက်အထား အများဆုံးခေတ်ဖြစ်သည်။ မန္တလေး နန်းတွင်းနှင့် စေတီပုထိုးများတွင် သင်္ကြန်ရက်၌ ဘုရင်ကိုယ်တိုင် ရေသပ္ပာယ်ပုံနှင့် အကျဉ်းသားများကို လွှတ်ပေးပုံ (ဇီဝိတဒါနအလှူ) မှတ်တမ်းများ ရှိသည်။ သင်္ကြန်ကျရက် တွက်ချက်ပုံ၊ သင်္ကြန်စာ ထုတ်ပြန်ပုံနှင့် နန်းတွင်းရေသဘင်ပွဲ ကျင်းပပုံများကို အသေးစိတ် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။<ref name="konbaung">မောင်မောင်တင်၊ "ကုန်းဘောင်ဆက် ရာဇဝင်တော်ကြီး"။</ref> ယခုခေတ်တွင် မဏ္ဍပ်များ၊ တေးဂီတများနှင့်အတူ လူထုပျော်ပွဲရွှင်ပွဲအဖြစ် ကမ္ဘာအနှံ့ သိရှိလာကြသည်။ သင်္ကြန်ကာလတွင် ဗမာလူမျိုးတို့သည် စုပေါင်း၍ မုန့်လုံးရေပေါ် ပြုလုပ်ကာ ကျွေးမွေးကြသည်။ အချို့မုန့်လုံးများထဲတွင် ငရုတ်သီးထည့်၍ နောက်ပြောင်တတ်သော ချစ်စရာ ဓလေ့လည်း ရှိသည်။သင်္ကြန်သီချင်းများနှင့်အတူ ညီညာစွာ ကပြသော သင်္ကြန်ယိမ်းအကသည် ဗမာ့သင်္ကြန်၏ မရှိမဖြစ် အလှတရား ဖြစ်ပြီး ခေတ်ကာလ အခြေအနေများကို ဟာသနှော၍ တိုင်ပင်ညီညာစွာ အော်ဟစ်ကြွေးကြော်သော သံချပ်ထိုးခြင်းသည် ဗမာ့ယဉ်ကျေးမှု၏ လွတ်လပ်သော အနုပညာပြကွက် ဖြစ်သည်။<ref name="art">မောင်ကြည်သန့်၊ "မြန်မာ့ရိုးရာ ဆယ့်နှစ်လရာသီပွဲတော်များ"၊ ၂၀၀၇။</ref> သင်္ကြန်ကာလတွင် ပိတောက်ပန်းမှာ ဗမာတို့၏ သင်္ကြန်သင်္ကေတများ ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် သင်္ကြန်အိုးထဲတွင် အတာပန်း (၇) မျိုး ထည့်၍ သိကြားမင်း လူ့ပြည်သို့ ဆင်းသက်သည်ကို ကြိုဆိုကြသည့် ဓလေ့လည်းရှိသည်။ === ဝတ်စားဆင်ယင်မှု === ဗမာအမျိုးသမီး များသည် ရင်စေ့ ရှပ်အင်္ကျီကို ဝတ်ဆင်ပြီး ပိုးချည်ဖောက်ထားသော ကွင်းလုံချည်ကို ဝတ်ဆင်၍ပခုံးတွင်ပဝါလွှား ရင်တစ်ဖက်တစ်ချက်တွင်ချထားသည်။ ဗမာအမျိုးသမီးများသည်ဆံ ပင်ကိုအထူးဆင်ယင်ထုံးဖွဲ့လေ့ရှိသည်။ အမျိုးသားများမှာ ဦးခေါင်းတွင် ခေါင်းပေါင်းပေါင်း၍ တိုက်ပုံ ရင်စေ့နှင့် ပုဆိုးကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ == ဘာသာရေးနှင့်စာပေ == ===ဘာသာရေး=== {{main|မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု}} {{main|မြန်မာ့မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှု}} ဗမာလူမျိုးစုတို့၏ ဘိုးဘေးများ (Proto-Burmans) သည် မြန်မာနိုင်ငံ မြေပြန့်ဒေသများသို့ မဆင်းလာမီ တရုတ်ပြည် အနောက်မြောက်ဘက်နှင့် တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်တစ်ဝိုက်တွင် ရှိနေစဉ်က ကိုးကွယ်မှုမှာ သဘာဝလွန် အင်အားစုများကို ယုံကြည်သည့် ရိုးရာနတ်ကိုးကွယ်မှု နှင့် ဘိုးဘွားပူဇော်မှု တို့အပေါ် အခြေခံခဲ့သည်။<ref name="Luce1985">Luce, G. H. (1985). Phases of Pre-Pagan Burma. Oxford University Press.</ref> ရှေးဦးဗမာတို့သည် တောတောင်၊ မြစ်ချောင်းနှင့် မိုးလေဝသကို အစိုးရသည်ဟု ယုံကြည်ရသော နတ်များကို ကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်။ ဤယုံကြည်မှုသည် နောင်တွင် မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း အမြစ်တွယ်ကျန်ရစ်ခဲ့သော မိရိုးဖလာနတ်များနှင့် တောစောင့်နတ်၊ တောင်စောင့်နတ် ယုံကြည်မှုများ၏ အစောပိုင်းပုံစံများ ဖြစ်သည်။ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားတို့၏ ထုံးစံအတိုင်း ကွယ်လွန်သွားသော သူများကို နတ်အဖြစ် သတ်မှတ်၍ ပူဇော်သည့်ဓလေ့ ရှိခဲ့သည်။<ref>Elias, N. (1876). Introductory Sketch of the History of the Shans in Upper Burma and Western Yunnan.</ref> ဗမာတို့ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာသည့် လမ်းကြောင်းတွင် ရှိသော နန်ကျောက်ဒေသမှ ရောနှောပါဝင်လာသည့် မဟာယာနနွယ် အယူအဆများနှင့် လူသားနှင့် နတ်လောကကြား ဆက်သွယ်ပေးသည့် ရှေးဟောင်း ဝိညာဉ်ရေးရာ အတတ်ပညာများ ပါရှိနေခဲ့သည်။ နတ်များအတွက် တင်ဆက်ရမည့် ကန်တော့ပွဲ (အုန်း၊ ငှက်ပျော) ပြင်ဆင်ပုံနှင့် နတ်တို့၏ ကျေနပ်မှုကို ရယူကာ ဘေးအန္တရာယ် ကင်းဝေးအောင် ပြုလုပ်သည့် ယတြာအတတ်ပညာများ ပါဝင်သည်။ ဤအတတ်ပညာသည် ဗမာတို့ မြန်မာပြည်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာစဉ်က နန်ကျောက် (ယူနန်) ဒေသမှ တန္တရ အယူအဆများနှင့် ပေါင်းစပ်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး ပုဂံခေတ်ဦးတွင် အထင်ရှားရှိခဲ့သော [[အရည်းကြီး]] အယူအဆများ၏ အခြေခံမူလဇစ်မြစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်အချို့က ယူဆကြသည်။ <ref name="Lieberman2003">Lieberman, Victor B. (2003). Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context. Cambridge University Press.</ref> ဗမာတို့သည် ပုဂံဒေသတွင် အခြေချပြီးနောက်မှသာ ရှေးဦးစွာ အခြေချနေထိုင်နေသော [[ပျူ]] တို့ထံမှ [[ထေရဝါဒ]]အငွေ့အသက်များကို ပိုမိုထိတွေ့ခဲ့ရပြီး၊ [[မဟာယာန]] ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ရိုးရာနတ်နှင့် [[ဟိန္ဒူဘာသာ]]ဆိုင်ရာ နတ်ဘုရားများ ရောထွေးနေသည့် အရောအနှော အယူဝါဒများ ဖြစ်ခဲ့ရာမှ [[အနော်ရထာ]]မင်းကြီး လက်ထက်တွင် သထုံပြည်မှ ပင့်ဆောင်လာသော [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို နိုင်ငံတော်၏ အဓိကဘာသာအဖြစ် ပျိုးထောင်ပေးခဲ့သည်။<ref>Luce, G. H. (1969). Old Burma: Early Pagan. New York: J. J. Augustin.</ref> သို့သော်လည်း ထေရဝါဒဘာသာ ထွန်းကားလာသည့်တိုင်အောင် မဟာယာနနွယ်သော ပွဲကျောင်းအလေ့အထများ၊ ရိုးရာနတ်နှင့်ဟိန္ဒူယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အလေ့အထများသည် [[ညောင်ရမ်းခေတ်]] အထိ မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း နက်ရှိုင်းစွာ အမြစ်တွယ်ကျန်ရစ်ခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ပုဂံခေတ်တွင် [[ကျန်စစ်သား]]မင်းကြီး နန်းသစ်တည်၍ နန်းသိမ်းပွဲကျင်းပရာတွင် ဟိန္ဒူနတ်ဘုရားဖြစ်သည့် [[ဗိဿနိုး]]နတ်ကို ပင့်ဖိတ်ပသခဲ့သည့် မှတ်တမ်းများ ရှိခဲ့သည်။<ref name="Harvey1925">Harvey, G. E. (1925). History of Burma. London: Frank Cass & Co. Ltd.</ref>တောင်ငူမင်းဆက်များအတွင်း တောင်တွင်းရှင် မုန်ယိုဆရာတော်ကဲ့သို့သော ပုဂ္ဂိုလ်များကို အားထားခဲ့ကြသည်။ညောင်ရမ်းမင်းဆက်၏ နောက်ဆုံးကာလများတွင် ဗားမဲ့၊ ဗားမော့ အစရှိသည့် မွန်ဆရာတော်များကို ပင့်ဖိတ်၍ နတ်မေးစေခြင်း၊ ဗေဒင်ယတြာနှင့် အင်းအိုင်ခါးလှည့် အတတ်ပညာများကို အသုံးပြုခဲ့ခြင်းတို့ကို တွေ့ရသည်။<ref>Lieberman, V. B. (1984). Burmese Administrative Cycles. Princeton University Press.</ref> ဤသို့ဖြင့် မြန်မာတို့၏ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုသည် စင်ကြယ်သော ထေရဝါဒအယူအဆအပြင် ရှေးဟောင်းရိုးရာ ယုံကြည်မှုများနှင့် ဟိန္ဒူဗေဒင်ပညာရပ်များ ပေါင်းစပ်နေသည့် "မြန်မာ့နည်းမြန်မာ့ဟန် ကိုးကွယ်မှု" အဖြစ် သမိုင်းတစ်လျှောက် တည်ရှိလာခဲ့သည်။ ===စာပေ=== ဗမာစာပေသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရုံးသုံးစာပေစနစ်ဖြစ်ပြီး တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားမိသားစုဝင် ဗမာဘာသာအား ပုံဖော်ရေးသားထားသော စာပေများကို ရည်ညွှန်းသည်။ ဗမာစာရေးစနစ်သည် အိန္ဒိယမှ ပျံ့နှံ့လာသော ဘရာဟ္မီ (Brahmi) စာလုံးစနစ်မှ ဆင်းသက်လာပြီး မွန်စာရေးစနစ်မှတဆင့် ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့သည်။<ref>Daniels, Peter T. & Bright, William (1996). ''The World's Writing Systems''. Oxford University Press.</ref>ဗမာစာပေ၏အစပြုကာလကို ပုဂံခေတ် (၁၁–၁၃ ရာစု) တွင် တွေ့ရသော ကျောက်စာများမှ စတင်သတ်မှတ်ကြသည်။<ref>Aung-Thwin, Michael (2005). ''The Mists of Rāmañña: The Legend that was Lower Burma''. University of Hawai‘i Press.</ref>ပုဂံခေတ်အတွင်း ဗမာစာပေသည် ဘာသာရေးစာပေများကို အဓိကအဖြစ် ရေးသားခဲ့ပြီး ပါဠိစာပေများကို ဘာသာပြန်ခြင်းနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျမ်းစာများ ဖန်တီးခြင်းတို့ တွင်အဓိကထားခဲ့သည်။ ထို့နောက် အင်းဝ၊ ဟံသာဝတီနှင့် တောင်ငူခေတ်များတွင် ဗမာစာပေသည် ဆက်လက်ဖွံ့ဖြိုးလာပြီး ကဗျာ၊ သမိုင်း၊ ဥပဒေ၊ နန်းတွင်းစာပေများ ထွန်းကားလာခဲ့သည်။<ref>Hall, D. G. E. (1960). ''A History of South-East Asia''. Macmillan.</ref>ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် (၁၈ ရာစုမှ ၁၉ ရာစု) ဗမာစာပေသည် အထူးတိုးတက်လာခဲ့ပြီး ကဗျာ၊ ပြဇာတ်၊ ရာဇဝင်နှင့် သဒ္ဒါစာပေများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခဲ့သည်။ ထိုခေတ်တွင် စာပေသည် နန်းတော်နှင့် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများအတွင်း အဓိကသင်ကြားခဲ့ကြသည်။<ref>Than Tun (1988). ''The Royal Orders of Burma''. Kyoto University.</ref>ကိုလိုနီခေတ်တွင် ပုံနှိပ်နည်းပညာ ဝင်ရောက်လာခြင်းကြောင့် ဗမာစာပေသည် ပြောင်းလဲမှုများ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး သတင်းစာများ၊ ဝတ္ထုများနှင့် ခေတ်ဆန်းစာပေများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။<ref>Hla Pe (1963). ''Burmese Literature''. Oxford University Press.</ref> ယနေ့ခေတ်တွင် ဗမာစာပေသည် ပုံနှိပ်စာပေ၊ ဒစ်ဂျစ်တယ်စာပေနှင့် မီဒီယာများမှတဆင့် ဆက်လက်ဖွံ့ဖြိုးလျက်ရှိပြီး မြန်မာယဉ်ကျေးမှု၏ အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်။ {{main|မြန်မာစာပေ}} ယနေ့ မြန်မာစာပေအရေးအသားမှာ ဗမာစာကိုစံထားပြီး ရုံးသုံးစာအဖြစ်၊ မြန်မာစာအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ဟုဆိုနိုင်သည်။ စာပေအရေးအသားတွင် ဗမာတို့သည် အနွယ်တူသော ပျူတို့ထံမှ မသင်ယူခဲ့ဘဲ မွန်ဘာသာစကားပြောဆိုမှုကို မှီငြမ်းကာ အက္ခရာ အရေးအသားမှာလည်း မွန်တို့ထံမှ ရယူခဲ့သော်ငြား ကိုယ်ပိုင်အက္ခရာကို တီထွင်ပြောဆိုရေးသားခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် မျက်မှောက်ခေတ်တွင် ပျူကျောက်စာ အကြွင်းအကျန်များကို ဖတ်ရှု အဓိပ္ပာယ် ဖော်နိုင်ရန်ခက်ခဲနေရသည်။ ဗမာတို့သည် ခရစ်နှစ် ၁၁၁၃ မှ ၁၁၇၄ အတွင်း၌ မွန်ယဉ်ကျေးမှုကိုမှီငြမ်းပြု၍ သီးခြားယဉ်ကျေးမှု တည်ထောင်ရန် အားထုတ်နေဆဲ ဖြစ်ကြောင်း ဒေါက်တာသန်းထွန်း၏ ခေတ်ဟောင်းမြန်မာ့ရာဇဝင် စာ-၂၅ ၌ တွေ့ရသည်။ မြန်မာ့သမိုင်းဆရာတို့က မြန်မာစာသည် ပျူစာမှဆင်းသက်လာသည်ဟု ယူဆကြသည်။ ပျူစာမှဆင်းသက်ရိုးမှန်လျှင် ပျူစာမှသည် မြန်မာစာဖြစ်လာစေရန် ခေတ်အဆက်ဆက် ဆင့်ကဲဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာခဲ့သော ကြားခံစာပေမျိုး ရှိရမည်။ ယင်းကဲ့သို့မရှိခဲ့ကြောင်းကို ရာဇကုမာရ် ကျောက်စာက သက်သေခံလျက် ရှိသည်။ [[မြစေတီကျောက်စာ|ရာဇကုမာရ်ကျောက်စာ]]၌ ပါဠိ၊ မြန်မာ၊ ပျူ၊ မွန် ဟူ၍ စာပေလေးမျိုးဖြင့် တစ်ပြိုင်တည်း ရေးထိုးထားသည်ကိုတွေ့ရှိနိုင်သည်။ ယင်းကျောက်စာမှာ အကြောင်းအရာတစ်ခုတည်းကို စာပေလေးမျိုးဖြင့် တစ်ခေတ်တည်းတွင် ရေးထိုးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့်မြန်မာစာသည် ပျူစာမှဆင်းသက်လာသည်ဟူသောအဆိုမှာ ခိုင်လုံသောအထောက်အထားမဟုတ်ချေ။ အလားတူစွာ မွန်စာမှဆင်းသက်လာသည်ဟု ဆိုပြန်ရန်လည်း ယင်းကျောက်စာမှာပင် မွန်စာလည်း ပါရှိနေပြီးဖြစ်သောကြောင်းတည်း။ ယနေ့ထိ လူတို့သည် ပျူစာကိုကောင်းစွာ ရေရေလည်လည် ဖတ်တတ်သူဟူ၍ မရှိသေးချေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ပျူတို့သည် ရခိုင်နှင့် မွန်တို့ကဲ့သို့ သီးခြားစာပေဖြင့် ရပ်တည်နေထိုင်လာခဲ့သော လူမျိုးများဖြစ်နေသောကြောင့်တည်း။ ဒေါက်တာသန်းထွန်းက သူ၏ခေတ်ဟောင်း မြန်မာ့ရာဇဝင်စာ-၁၂၂ တွင် ထိုလေးရာစုတွင် စာရေးနည်းပညာကို ပျူတို့ရကြလျက် မွန်နှင့်ရခိုင်တို့က ၆ ရာစုတွင်ရနေပြီးဖြစ်လျက် နောင်အခါ မြန်မာတို့က ပျူ၊ မွန် နှစ်ဦးစလုံး ထံမှ နည်းကိုမှီလျက် ၁၁ ရာစုတွင် ထိုပညာကိုရကြသည်ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်ဟူ၍ ကောက်ချက်ချ ရေးသားခဲ့သည်။ အသစ်တွေ့ရှိထားသည့် [[စောလူးမင်းကျောက်စာ]] (၄၁၅ ခုနှစ်)မှာ နှစ်ပေါင်း ၆၀ ခန့် [[မြစေတီကျောက်စာ|ရာဇကုမာရ်ကျောက်စာ]] ထက် စောခဲ့သည်ဟု ပညာရှင်များက ပြောဆိုသည်။ [[ဘာသာစကား]] ခြောက်မျိုးဖြင့် ရေး ထိုးထားသောကြောင့် ဘာသာအများဆုံးပါရှိသည့် ကျောက်စာတစ်ချပ် ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာဘာသာ]]ဖြင့် ရှစ်ကြောင်း၊ [[ပျူ]]၊[[ပါဠိ]]ဖြင့် ၁၄ ကြောင်းနှင့် ပျူစာစစ်စစ် ခုနစ်ကြောင်း စာကြောင်းရေ စုစုပေါင်း ၂၉ ကြောင်း ပါရှိသည်။ [[မွန်]]စာ အများဆုံးဖြင့် ရေး ထိုးထားရာဘက်၌ ပါဠိဘာသာဖြင့် ရှစ်ကြောင်း၊ မွန်ဘာသာဖြင့် ၁၅ ကြောင်း၊ ကျွမ်း (သို့မဟုတ်) ယွန်းဘာသာဖြင့် လေးကြောင်းဖြင့် စာကြောင်းရေ စုစုပေါင်း ၂၇ ကြောင်း ပါဝင်ကြောင်း သိရသည်။<ref name="autogenerated2">[http://thanlwinriver.blogspot.com/2013/12/blog-post_516.html သံလွင်: သက္ကရာဇ်ရေးထိုး မှတ်တမ်းတင်ထားသော အစောဆုံး ကျောက်စာအဖြစ် ဘာသာစကား ခြောက်မျိုးဖြင့် ရေးထိုးထားသည့် ပုဂံခေတ် စောလူးမင်း၏ကျောက်စာ မြစ်သားမြို့၌ တွေ့ရှိ<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>[http://www.bbc.co.uk/burmese/burma/2014/01/140108_mya_zedi_script_.shtml စောလူးမင်း ကျောက်စာ ပေတော ပရဟိတ ကျောင်းအတွင်းတွေ့ - BBC Burmese - မြန်မာ့ရေးရာ<!-- Bot generated title -->]</ref> ရခိုင်စာ မပါဝင်ကြောင်း သိရသည်။ ==ထင်ရှားသောဗမာလူမျိုးများ== * [[အောင်ဆန်း|အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]] *[[အောင်ဆန်းစုကြည်၊ ဒေါ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] *[[သန့်၊ ဦး|ဦးသန့်(ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်)]] * [[မှိုင်း၊ ကိုယ်တော်၊ သခင်|မြန်မာစာပေပညာရှင် ဆရာကြီး သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း]] * [[နု၊ ဦး|မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု]] * [[မြ၊ သခင်|အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးသခင်မြ]] * [[ဘချို၊ ဦး (ဒီးဒုတ်)|အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီး ဒီးဒုတ်ဦးဘချို]] *[[သခင်စိုး]] *[[သခင်သန်းထွန်း]] *[[ဦးကျော်ငြိမ်း]] *[[ဒေါက်တာဘမော်]] *[[ကိုဗဟိန်း]] *[[ဦးဗဆွေ]] *[[ဦးမြင့်သိန်း]] *[[ကျော်ဇော၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ဇော]] *[[စိန်မှန်၊ ဗိုလ်မှူး|ဗိုလ်မှူး စိန်မှန်]] *[[မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်]] *[[သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာသန်းထွန်း]] * [[အောင်ကြီး၊ ဦး|ဗိုလ်မှူးချုပ်အောင်ကြီး]] * [[တင်ဦး၊ သူရ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး(ငြိမ်း) သူရ ဦးတင်ဦး]] * [[မောင်မောင်၊ ဒေါက်တာ (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဒေါက်တာ မောင်မောင်]] *[[နေဝင်း|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးနေဝင်း]] *[[စောမောင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စောမောင်]] * [[သန်းရွှေ|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ]] * [[သိန်းစိန်၊ ဦး|နိုင်ငံတော် သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး(ငြိမ်း)]] * [[ဝီရသူ (မစိုးရိမ်)|မစိုးရိမ်တိုက်သစ် နာယက ဆရာတော် ဦးဝီရသူ]] *[[လင်းယုန်နီ]] *[[ချစ်ဦးညို]] *[[စွမ်းရည်၊ မောင်၊ စာရေးဆရာ|မောင်စွမ်းရည်]] *[[အောင်သင်း]] *[[ဆရာစံ]] *[[သခင်ဖိုးလှကြီး]] *[[မင်းအောင်လှိုင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်]] *[[ဗိုလ်စံဖဲ]] ==ဗမာလူမျိုးစု== မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား ဗမာလူမျိုးစု (၉)စု ရှိသည်။ အက္ခရာစဉ်အတိုင်း စဉ်ထားသည်။ # [[ကတူးလူမျိုး]] # [[ကနန်းလူမျိုး]] # [[ဆလုံလူမျိုး]] # [[ထားဝယ်လူမျိုး]] # [[ဖွန်းလူမျိုး]] # ဗမာလူမျိုး # [[မြိတ်လူမျိုး]] # [[ယဘိန်းလူမျိုး]] # [[ယောလူမျိုး]] ဘာသာဗေဒအရ ဗမာနွယ်အုပ်စုသည် တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကားမိသားစုအောက်ရှိ အုပ်စုတစ်ခုဖြစ်ပြီး အဓိကအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်တို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။<ref>Bradley, David (1997). "Tibeto-Burman languages and classification". In: Bradley, D. (ed.), Papers in Southeast Asian Linguistics No.14.</ref> ပါဝင်သော လူမျိုးများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် — #[[ဗမာလူမျိုး]] #[[အင်းသားလူမျိုး]] #[[ဖွန်းလူမျိုး]] #[[တောင်ရိုး]] #[[ရခိုင်]] #[[ဓနု]] #[[မရမာ လူမျိုး|မရမာလူမျိုး]] #[[ယော]]၊[[ထားဝယ်]]၊[[မြိတ်လူမျိုး|မြိတ်]] <ref>Okell, John (1969). ''A Reference Grammar of Colloquial Burmese''. Oxford University Press.</ref> == ကျမ်းကိုး == <references/> * မြန်မာသမိုင်းပုံ- [[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]] {{ မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:ဗမာလူမျိုးစု]] cgcu1g67xkvpyaqllai1w0slf9dl6bx 1029356 1029355 2026-05-04T06:13:23Z Chenzeyan29 141880 1029356 wikitext text/x-wiki {{pp-semi-indef}}{{pp-move-indef}} {{Infobox ethnic group | group = ဗမာလူမျိုး | name = | flag = | flag_caption = | image = Veneration of Buddha.jpg | image_caption = ဗမာနန်းတော်တွင်းတွင် [[မဟာမုနိ ရုပ်ရှင်တော်မြတ်ကြီး(မန္တလေး)|မဟာမုနိ ဆင်းတုတော်]]အား ရှိခိုးနေပုံ (၁၉၁၂ ပန်းချီ) | image_alt = | image_upright = | total = <!-- total population worldwide --> | total_year = <!-- year of total population --> | total_source = | total_ref = <!-- references supporting total population --> | genealogy = | regions = {{flag|Myanmar}} ၃၅ သန်းခန့်<hr> {{flatlist| *{{flag|Thailand}} *{{flag|Malaysia}} *{{flag|Singapore}} *{{flag|United States}} *{{flag|China}} *{{flag|Australia}} *{{flag|Japan}} }} | region1 = {{flagcountry|Thailand}} | pop1 = ၂,၃၀၀,၀၀၀<ref>{{cite news | url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2022/03/30/in-thailand-exiled-burmese-communities-work-to-support-the-revolution-at-home_5979344_4.html | title=In Thailand, exiled Burmese communities work to support the revolution at home | newspaper=Le Monde.fr | date=30 March 2022 }}</ref> | region4 = {{flagcountry|Japan}} | pop4 = ၂၈,၈၆၀<ref>{{cite book |chapter=15 Burmese: Refugees and Little Yangon |first=Kosei |last=Otsuka |title=Language Communities in Japan |doi=10.1093/oso/9780198856610.003.0016 |date=January 2022 |url=https://academic.oup.com/book/38834/chapter/337727805 }}</ref> | region3 = {{flagcountry|Australia}} | pop3 = ၃၂,၆၆၅<ref>[[Census in Australia#2016|2016 Census of Australia]] [https://web.archive.org/web/20140116132606/http://www.immi.gov.au/media/publications/statistics/comm-summ/textversion/myanmar.htm "Burmese Australians"]</ref> | region2 = {{flagcountry|Singapore}} | pop2 = ၅၀,၀၀၀<ref>{{cite web | url=https://asia.nikkei.com/Politics/Emigrants-in-Singapore-s-little-Myanmar-eye-their-homeland | title=Emigrants in Singapore's 'little Myanmar' eye their homeland }}</ref> | languages = [[ဗမာဘာသာစကား]] | religions = အဓိကအားဖြင့် [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] နှင့် [[မြန်မာ့မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှု]]<br/> ခရစ်ယာန်နှင့် အစ္စလာမ် အနည်းငယ် | related_groups = {{flatlist| *[[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]] *[[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]] *[[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]] * [[လော်ဝေါ်လူမျိုး|လော်ဝေါ်]] * [[အာချန်လူမျိုး|မိုင်းသာ]] *[[မြိတ်လူမျိုး|တနင်္သာရီ(မြိတ်)]] * အခြား [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်လူမျိုးများ]]}} | footnotes = }} '''ဗမာလူမျိုး''' ({{lang-en|Bamar people}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများအနက် လူဦးရေအများဆုံးသော လူမျိုးစုဖြစ်သည်။[[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်]] အုပ်စုခွဲ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ]] စကားပြောအုပ်စု တွင်ပါဝင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လူဦးရေ ၏ ၆၈.၇၈% သို့မဟုတ် ၃၆ သန်းခန့်မျှရှိသည်။<ref>{{cite web|title=မြန်မာ (ဗမာ)လူမျိုးအကြောင်း|url=https://www.mdn.gov.mm/my/mnmaa-bmaa-luumiuakeaang-sikeaangcraa|access-date=27 August 2023|archive-date=27 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230827230329/https://www.mdn.gov.mm/my/mnmaa-bmaa-luumiuakeaang-sikeaangcraa}}</ref>မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း[[ဧရာဝတီမြစ်]]ဝှမ်းတ‌လျှောက်တွင်အခြေချနေထိုင်သူများဖြစ်ကြသည်။[[File: Burmese family portrait.JPG |thumb| Portrait of a Bamar family at the turn of the 20th century, during British rule]] == နောက်ခံ သမိုင်းကြောင်းနှင့် ပေါ်ပေါက်လာပုံ == [[File:Sino-Tibetan Languages Map.png|thumb|တရုတ်-တိဗက်မိသားစုပြန့်နှံတည်ရှိမှု]] ဗမာလူမျိုးတို့သည် '''တိဗက်-ဗမာနွယ်'''(Tibeto-Burman) လူမျိုးနွယ်စုကြီးမှ အကြီးဆုံးသော လူမျိုးဖြစ်သည်။ '''မွန်ဂိုလွိုက်'''(Mongoloid race) ဖြစ်သည်<ref>[http://dictionary.infoplease.com/mongoloid Meaning of Mongoloid | Infoplease<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>{{Cite web |title=Burmese {{!}} Beyond Highbrow - Robert Lindsay<!-- Bot generated title --> |url=http://robertlindsay.wordpress.com/category/raceethnicity/asians/se-asians/burmese/ |accessdate=17 June 2013 |archivedate=26 July 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130726030756/http://robertlindsay.wordpress.com/category/raceethnicity/asians/se-asians/burmese/ }}</ref> ဟု မြန်မာသမိုင်းပညာရှင် သမိုင်းပါမောက္ခဆရာကြီး[[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]] က မှတ်ချက် ပြုသည်။ မြန်မာနိုင်ငံဟု ယနေ့ခေါ်ဆိုသော ဒေသတွင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၄၀၀,၀၀၀ (လေးသိန်း) ခန့်ကပင် လက်နက်ကို အသုံးပြုတတ်သော ရှေးဦးလူသားများ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုကာလသည် ရာသီဥတုမှာ ယခုထက် ပိုမိုအေးမြပြီး မိုးရွာသွန်းမှုမှာ သုံးဆမှ ခြောက်ဆခန့်အထိ ပိုမိုများပြားသဖြင့် "မိုးစွေကာလ" ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည့် အခြေအနေဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name="ISP">"မြန်မာ့သမိုင်းအကျဉ်း"၊ [https://www.myanmarisp.com/History/General_Hsitory/his0011/ Myanmar ISP]၊ ၈ ဇွန် ၂၀၁၃ တွင် ပြန်လည်စစ်ဆေးပြီး။</ref> လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၂၀၀,၀၀၀ ခန့်မှစ၍ ထိုရှေးဦးလူသားများသည် လက်နက်ကိရိယာများ ပြုလုပ်တတ်သော အဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။အလွန်အေးမြသော မြောက်လေကို ကာကွယ်ရန်အတွက် တောင်စောင်းများရှိ တောင်ဘက်သို့ မျက်နှာမူသော ဂူများတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၄၀,၀၀၀ ခန့်မှစ၍ လူအစစ် (Modern Humans) များ ဖြစ်လာခဲ့ကြပြီး၊ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၀,၀၀၀ ခန့်တွင် ရာသီဥတုမှာ ယနေ့ကဲ့သို့ ပုံစံမျိုးသို့ တဖြည်းဖြည်း ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။<ref name="ISP" /> ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ [[ပြဒါးလင်းဂူ]] (Padah-Lin Caves) တွင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၁,၀၀၀ ခန့်က ကျောက်ခေတ်ဟောင်း လူသားများ ရေးဆွဲခဲ့သည့် နံရံပန်းချီများကို ယနေ့တိုင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ယင်းပန်းချီများတွင်ဆင်၊ ဝက်၊ သမင်တို့နှင့် တူသော တိရစ္ဆာန်ပုံများ၊အရိုးကိုသာ ဖော်ပြထားသော ငါးပုံနှင့် လက်ဝါးပုံများ၊ ဂူတွင်းမှ မြင်ရသော နေထွက်ပုံ ရှုခင်းကားများ ပါဝင်သည်။ ဗမာလူမျိုးများ၏ သမိုင်းကြောင်းသည်လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၆၀,၀၀၀ မှ ၁၀၀,၀၀၀ ဝန်းကျင်ခန့်တွင် ခေတ်သစ်လူသား (Homo sapiens) များသည် အာဖရိကတိုက်မှ အုပ်စုလိုက် စတင်ထွက်ခွာလာခဲ့ကြသည်။<ref>Stringer, C. (2012). "Lone Survivors: How We Came to Be the Only Humans on Earth."</ref> ယင်းလူသားများသည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသကို ဖြတ်သန်း၍ ဥရောပနှင့် အာရှတိုက်များသို့ ပြန့်နှံ့သွားခဲ့သည်။ အာရှတိုက်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာသော အုပ်စုများအနက် အရှေ့ဘက်သို့ ဦးတည်လာသူများသည် ယနေ့ခေတ် အရှေ့အာရှသားများနှင့် တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဖွားများ၏ ဘိုးဘေးများ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။ [[file:Yellowrivermap.jpg |right|thumb|250px|မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်းဒေသ]] လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၇,၀၀၀ မှ ၉,၀၀၀ ခန့်တွင် တရုတ်ပြည်အနောက်မြောက်ပိုင်း၊ မြစ်ဝါ (Yellow River) မြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်တွင် တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဖွား (Sino-Tibetan speakers) များ စတင်အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref>Zhang, M., et al. (2019). "Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China." Nature.</ref>နောက်ပိုင်းတွင် လူဦးရေတိုးပွားလာမှုနှင့်အတူ အုပ်စုကြီးနှစ်ခု ကွဲထွက်သွားခဲ့သည်။ အရှေ့ဘက်နှင့် တောင်ဘက်သို့ ဆင်းသွား အုပ်စုသည် ယနေ့ခေတ် ဟန်တရုတ်များ ဖြစ်လာသည်။အုပ်စုတခုမှာ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားများအဖြစ် အနောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်ရှိ ချင်းဟိုင်-ကန်စု (Qinghai-Gansu) ကုန်းမြင့်ဒေသများသို့ ရွှေ့ပြောင်းသွားကြသည်။ [[File:Qinghai Tibet Railway Tibet China 西藏 青藏铁路 - panoramio (4).jpg |right|thumb|250px| ချင်းဟိုင်ပြည်နယ်]] တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားများသည် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာအတွင်း တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြရာ အချို့မှာမြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ အုပ်စုနှစ်ခုအဖြစ် အဓိကဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ရှေးဦးအုပ်စု ပျူလူမျိုးများသည် ဘီစီကာလများတွင် ဝင်ရောက်လာပြီး ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတွင် မြို့ပြနိုင်ငံများ ထူထောင်ခဲ့သည်။ နောက်ကျသောအုပ်စုမှာ ဗမာတို့၏ ဘိုးဘေးများဖြစ်သည်။ အေဒီ ၇ ရာစုမှ ၉ ရာစုအတွင်း တရုတ်ပြည် ယူနန် ဒေသရှိ နန်ကျောက် နိုင်ငံ၏ လက်အောက်တွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Luce1985">Luce, G.H. (1985). "Phases of Pre-Pagan Burma." Oxford University Press.</ref> အေဒီ ၉ ရာစုဝန်းကျင်တွင် ဗမာတို့သည် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ကို ကျော်ဖြတ်၍ ဧရာဝတီမြစ်ကွေ့ရှိ [[ပုဂံ]]ဒေသတွင် အခြေစိုက်ကာ ခိုင်မာသော အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ဗမာတို့သည် ဌာနီ ပျူလူမျိုးများနှင့်လည်းကောင်း၊ တောင်ဘက်မှ [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] များ၏ ယဉ်ကျေးမှုများနှင့်လည်းကောင်း ထိတွေ့ဆက်ဆံရင်း ခေတ်သစ်ဗမာလူမျိုးနှင့် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုပုံစံကို စတင်ပုံဖော်ခဲ့ကြသည်။<ref>Lieberman, V. (2003). "Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context."</ref>မြန်မာတို့သည် ၁၁ ရာစုခန့်မှစ၍ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို လက်ခံခဲ့ကြပြီး ထိုအချိန်မှစ၍ မည်သည့်ကိစ္စကိုမဆို ဗုဒ္ဓသာသနာကို အခြေခံ၍ စဉ်းစားဆောင်ရွက်သော ဓလေ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ ထို့ပြင် မြန်မာတို့သည် မျိုးရိုးဗီဇအရ တိဗက်-တရုတ်နွယ်ဖွားများ နှင့် နီးစပ်သဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံဘက်မှ ဆင်းသက်လာသော ဓလေ့ထုံးတမ်း အများအပြားကိုလည်း ယနေ့တိုင် ဆက်လက်အသုံးပြုနေကြဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name="ISP" /> <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.myanmarisp.com/History/General_Hsitory/his0011/ |accessdate=8 June 2013 |archivedate=8 January 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090108114244/http://www.myanmarisp.com/History/General_Hsitory/his0011 }}</ref> မနုဿသမိုင်းအရ ဗမာလူမျိုးစုတို့သည် ယနေ့ မြန်မာနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်အတွင်းသို့ နာဂ၊ သက်၊ ကမ်းယံ နှင့် ပျူတို့၏ နောက်မှ ဝင်ရောက်လာခြင်း ဖြစ်သော်လည်း၊ [[ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ]]ကို အေဒီ ၈ ရာစုတွင် နန်ကျောက်တို့က တိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီးခြင်း မပြုမီကပင် ရောက်ရှိနေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။<ref name="Luce1985">Luce, G. H. (1985). Phases of Pre-Pagan Burma. Oxford University Press.</ref> ဗမာတို့သည် အေဒီ ၁၀ ရာစုမတိုင်မီကပင် [[ကျောက်ဆည် ၁၁ ခရိုင်]]တွင် အခြေချခဲ့ပြီးနောက် များမကြာမီတွင် မြစ်သား ၆ ခရိုင်နှင့် [[ပုဂံနေပြည်တော်]]ကို ထူထောင်ကာ ဒုတိယမြန်မာပြည်ထောင်စု (မြန်မာတို့အလိုအရ ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော်) ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် မွန်ဂို၊ တရုတ်၊ ထိုင်း၊ မွန်၊ ရခိုင်၊ ရှမ်းနှင့် ကရင် အစရှိသည့် ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပရန် အမျိုးမျိုးနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသော်လည်း၊ အကြိမ်တိုင်းတွင် ပြည်ထောင်စု၏ ဦးဆောင်သူနေရာသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိနိုင်ခဲ့သည်။ မြန်မာ့သမိုင်းတွင် အဓိက ပြည်ထောင်စုကြီး သုံးခုကို အောင်မြင်စွာ တည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။[[ပုဂံခေတ်|ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော်]] (ပုဂံခေတ်) [[အနော်ရထာ]]မင်းကြီး တည်ထောင်ခဲ့သည်။[[တောင်ငူခေတ်|ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်]] (တောင်ငူခေတ်): [[တပင်ရွှေထီး]]နှင့် [[ဘုရင့်နောင်]]မင်းတရားကြီးတို့ တည်ထောင်ခဲ့ပြီး<ref name="Lieberman2003">Lieberman, Victor B. (2003). Strange Parallels. Cambridge University Press.</ref>[[ကုန်းဘောင်ခေတ်|တတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်]] (ကုန်းဘောင်ခေတ်)ကို[[အလောင်းမင်းတရား]]ကြီး တည်ထောင်ခဲ့သည်။ [[အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲများ]] အပြီးတွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် ဗြိတိသျှ အင်ပါယာအတွင်းသို့ ကျရောက်ခဲ့ကာ ၁၉၃၇ ခုနှစ်အထိ ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ၏ ပြည်နယ်တစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]]နှင့် တိုင်းရင်းသား ခေါင်းဆောင်များ၏ [[ပင်လုံစာချုပ်]]နှင့်တကွ ဦးဆောင်ကြိုးပမ်းမှုများကြောင့် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၄) ရက်နေ့တွင် လွတ်လပ်ရေးရရှိကာ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်အဖြစ် ပြန်လည်ရပ်တည်နိုင်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ပိုင်း စစ်အာဏာသိမ်းမှု အကြိမ်ကြိမ်နှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း ဦးဆောင်သော စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြီး [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ်]]ကို တစ်ပါတီစနစ်ဖြင့် ၂၆ နှစ်ကြာ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ [[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း]]ကြောင့် ဆိုရှယ်လစ်စနစ် ပျက်သုဉ်းခဲ့သော်လည်း စစ်တပ်က ထပ်မံအာဏာသိမ်းကာ [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|နဝတ၊ နအဖ]] အမည်များဖြင့် ၂၀၁၁ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။၂၀၁၀–၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီစနစ်သို့ ကူးပြောင်းကာ လွှတ်တော်အခြေပြု အစိုးရများ ပေါ်ထွန်းခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁) ရက်နေ့တွင် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|စစ်တပ်က ထပ်မံအာဏာသိမ်းယူခဲ့ပြန်သည်။]]<ref>BBC News. (2021). "Myanmar military take control of country in coup."</ref> လက်ရှိတွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် ပြည်တွင်းစစ်ပွဲများနှင့် နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်မှုများအကြား ရှိနေသော်လည်း ကုလသမဂ္ဂ၊ အာဆီယံ၊ WTO နှင့် အခြားနိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းများတွင် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ [[File:Burmese chess players, by Max Ferrars late 1890s.jpg|thumb|ဗမာလူမျိုးအမျိုးသားနှစ်ယောက်]] ==မျိုးရိုးဗီဇ== ဗမာလူမျိုးများသည် တရုတ်–တိဗက် မျိုးရင်းဝင် လူမျိုးများဖြစ်ပြီး ယနေ့မြန်မာမြေပေါ်သို့ တရုတ်နှင့် တိဗက်ဒေသများမှ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် ပြောင်းရွေ့အခြေချလာခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆကြနိုင်ကြောင်းကို ဗမာလူမျိုးများတွင်တွေ့ရသော Y-chromosome မျိုးရိုးဗီဇ (Y-DNA haplogroup) များက ထင်ဟပ်ပြသနေသည်။ ဗမာလူမျိုးများတွင်တွေ့ရအများဆုံး Y-DNA haplogroup သည် O-M175 ဖြစ်ပြီး [[အရှေ့အာရှ]]သားများတွင် တွေ့ရများသော မျိုးရိုးဖြစ်သည်။ ၎င်းအောက်တွင် တရုတ်နှင့် တိဗက်–ဗမာအုပ်စုများနှင့် ဆက်နွယ်သော O2 (O-M122) နှင့် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်–ခမာ]]အုပ်စု၊ [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ–ဒိုင်အုပ်စု]]များနှင့် ဆက်နွယ်သော O1b1a1a (O-M95) တို့ကို အဓိကတွေ့ရသည်။<ref>Wang et al., 2021; Karafet et al., 2005</ref><ref>Underhill et al., 2001</ref> ဗမာလူမျိုးများက မြန်မာမြေပေါ်သို့ ပြောင်းရွေ့လာစဉ် ရာစုနှစ်များစွာကြာ မွန် နှင့် ရှမ်း အုပ်စုများ နှင့် ထိတွေ့ပေါင်းသင်းမှုများ ၊မျိုးရိုးပေါင်းစည်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကြောင်းကို ပြသသည်။<ref>Wang et al., 2021; Karafet et al., 2005</ref><ref>Hallast et al., 2021</ref> အညာဒေသ(မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း) နေထိုင်သော ဗမာလူမျိုးများသည် ပုဂံခေတ်အစောပိုင်းမှ စတင်၍ ဗမာယဉ်ကျေးမှုနှင့် နိုင်ငံရေးအလယ်ဗဟိုအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သဖြင့် တိဗက်–ဗမာ မူလအစ မျိုးရိုးဗီဇကို အတော်အတန် ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။ထို့အပြင် C-M217 ကို အနည်းအကျဉ်းတွေ့ရနိုင်ပြီး ယင်းသည် ရှေးဟောင်း [[မွန်ဂိုမျိုးနွယ်စုများ|မွန်ဂို]]နှင့် မြောက်အာရှဒေသမှ ရွေ့ပြောင်းမှုများ၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုဖြစ်နိုင်သည်။<ref>Wang et al., 2021; Karafet et al., 2005</ref>အကြေဒေသ(မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း) ဗမာလူမျိုးများသည် မွန်လူမျိုးများနှင့် ရာစုနှစ်များကြာ နီးစပ်စွာ နေထိုင်ခဲ့ကြသဖြင့် မွန်–ခမာ မျိုးရိုးဗီဇ အလွှာပါဝင်မှု ပိုမိုမြင့်မားသည်။<ref>Wang et al., 2021; Karafet et al., 2005</ref> ဗမာလူမျိုးတွင် အိန္ဒိယလွှမ်းမိုးမှုမှာ ယဉ်ကျေးမှုဘက်မှာ ကြီးမားသော်လည်း မျိုးရိုးဗီဇဘက်တွင် လူဦးရေတစ်အခုလုံးအတွက် နည်းပါးသည်။အညာနှင့် မြောက်ပိုင်းဒေသများရှိ ကျေးရွာများတွင် အထူးလွှမ်းမိုးမှု မရှိသလောက်ဖြစ်သည်။ အဖမျိုးရိုးဘက်တွင် တိဗက်–ဗမာ မျိုးရိုးများ လွှမ်းမိုးနေသော်လည်း မိခင်ဘက် မျိုးရိုးဗီဇ (mtDNA) တွင် အရှေ့အာရှနှင့် အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင်တွေ့ရများသော Haplogroup M နှင့် N (အထူးသဖြင့် M7၊ M21၊ N9) တို့ကို အဓိကတွေ့ရသည်။ ၎င်းသည် ပြောင်းရွေ့လာသော ယောက်ျားသား ဘိုးဘေးများက ဒေသခံ အမျိုးသမီးများနှင့် လက်ထပ်ခဲ့ကြခြင်းကို ထင်ဟပ်စေသည်။<ref>Kivisild et al., 2002</ref> == မြန်မာနိုင်ငံသို့ဝင်ရောက်လာခြင်း == ဗမာလူမျိုးတို့၏ ဘိုးဘွားများသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၄,၀၀၀ ကျော်ခန့်ကပင် [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ [[ကန်းစုပြည်နယ်|ကန်စုဒေသ]]၊ ထောင်မြစ်ဝှမ်း (洮河流域) တွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်များနှင့် မနုဿဗေဒပညာရှင်များက ခန့်မှန်းကြသည်။<ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> ထိုဒေသတွင် တွေ့ရှိရသော ကျောက်ခေတ်နှောင်းပိုင်း အသုံးအဆောင်များသည် ခေတ်ပြိုင်တရုတ်ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရေချိန်ညီသော အဆင့်မြင့်လက်ရာများ ဖြစ်ကြသော်လည်း ယင်းတို့ကို ဗမာတို့၏ ဘိုးဘွားများဟု အတိအကျ သတ်မှတ်ရန် သက်သေအထောက်အထား အကန့်အသတ်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref>သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ။ (၂၀၀၄)။ ''ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်''။ အင်းဝစာအုပ်တိုက်။</ref> တရုတ်တို့၏ နယ်ပယ်ချဲ့ထွင်လာမှုနှင့် လူမျိုးစုအချင်းအချင်း ပဋိပက္ခများကြောင့် အဆိုပါ လူမျိုးစုများသည် တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြသည်။<ref>Lieberman, Victor. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context''. Cambridge University Press.</ref> ဤသို့ နှစ်ပေါင်း ၃,၀၀၀ နီးပါးကြာမြင့်သော ရွှေ့ပြောင်းမှုဖြစ်စဉ်အတွင်း မိမိတို့၏ မူလယဉ်ကျေးမှုများ တိမ်ကောခဲ့ရပြီး၊ လွတ်လပ်စွာ အခြေချနိုင်ရေးအတွက် လမ်းခရီးတစ်လျှောက် တွေ့ကြုံရသော အခြားလူမျိုးစုများ၏ ယဉ်ကျေးမှုများကို လက်ခံရောနှောခဲ့ကြရသည်။<ref>Htin Aung, Maung. (1967). ''A History of Burma''. Columbia University Press.</ref> ရှေ့ပြေးဗမာဘိုးဘေး (Proto-Burmans) များသည် မူလကပင် မြင်းစီးအတတ်နှင့် တိုက်ခိုက်ရေးအတတ်တို့တွင် ကျွမ်းကျင်လှသည့် စစ်သည်တော်မျိုးရိုးများ ဖြစ်ကြပြီး မျိုးနွယ်တူ [[နန်ကျောက်]] (南诏) အင်ပါယာ၏ အောင်နိုင်ရေးစစ်ပွဲများတွင် အဓိကတိုက်ခိုက်ရေးအင်အားစုအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ ခေတ်ပြိုင်တရုတ် [[ထန်မင်းဆက်]] မှတ်တမ်းဖြစ်သော မန်ရှူး (Manshu) ကျမ်းတွင် နန်ကျောက်တို့သည် မြောက်ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်ရှိ တိုက်ခိုက်ရေးကျွမ်းကျင်သော မျိုးနွယ်စုများကို စစ်ရေးအရ အသုံးချခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားရာ အဆိုပါမှတ်တမ်းများက ရှေ့ပြေးဗမာတို့၏ စစ်ရေးစွမ်းရည်ကို သက်သေခံလျက်ရှိသည်။<ref>Fan Chuo, "Manshu" (Book of the Southern Barbarians), Tang Dynasty.</ref> သို့သော် နန်ကျောက်အင်ပါယာ၏ ရေရှည်စစ်ရေးခိုင်းစေမှုများအပေါ် မကျေနပ်မှုများ ရှိလာခဲ့သည့်အပြင် နဂိုကပင် လွတ်လပ်မှုကို အလေးထားသည့်အလျောက် ခရစ်နှစ် ၉ ရာစုမတိုင်မီတွင် နန်ကျောက်အုပ်ချုပ်ရာ နယ်မြေအတွင်းမှ အုပ်စုလိုက် စတင်ထွက်ခွာလာကြသည်။ ၎င်းတို့သည် နန်ကျောက်တပ်မတော်၏ ရှေ့တန်းကင်းထောက်စစ်သည်များအဖြစ် အရှေ့တောင်အာရှတစ်ခွင်သို့ ရောက်ဖူးပြီး ဖြစ်သဖြင့် မိမိတို့၏ မျိုးနွယ်စုများ ရေရှည်ရှင်သန် အခြေစိုက်နိုင်မည့် ဒေသကို ဗျူဟာမြောက် ရွေးချယ်နိုင်စွမ်း ရှိခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် စစ်သည်တော်တို့၏ ကျန်းမာကြံ့ခိုင်မှုကို ထိခိုက်စေနိုင်သည့် ပူပြင်းစိုစွတ်ပြီး [[ငှက်ဖျားရောဂါ]] ကဲ့သို့ ရောဂါဆိုးများရှိရာ ဒေသများကို ရှောင်ရှားကာ၊ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းရှိ ပူအိုက်ခြောက်သွေ့သော်လည်း ရောဂါဘယ ကင်းရှင်းပြီး အချက်အချာကျသည့် ဒေသကို ရွေးချယ်အခြေချခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ။ (၂၀၀၄)။ ''ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်''။ အင်းဝစာအုပ်တိုက်။</ref><ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> ဤရွှေ့ပြောင်းလာသူ အုပ်စုများတွင် တိုက်ခိုက်ရေးကျွမ်းကျင်သော စစ်သည်တော် ယောက်ျားသားများ အဓိကပါဝင်ပြီး ဒေသခံ ပျူအမျိုးသမီးများနှင့် အိမ်ထောင်ပြုကာ မျိုးဆက်သစ်များကို ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="ThantMyintU">Thant Myint-U, "The River of Lost Footsteps", Faber & Faber (2006).</ref> ဗမာတို့သည် [[သံလွင်မြစ်]] လမ်းကြောင်းကို စုန်ဆင်းကာ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းကို ဖြတ်သန်းပြီး မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းသို့ အရှေ့တောင်ဘက်မှ ဗျူဟာမြောက် ဝင်ရောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>Lieberman, Victor. (2003). ''Strange Parallels''. Cambridge University Press.</ref> ထို့နောက် စစ်ရေးအရ အသာစီးရသူများဖြစ်သည့်အလျောက် စိုက်ပျိုးမြေအချက်အချာကျသည့် [[ကျောက်ဆည်]]နှင့် [[မင်းဘူး]]ဒေသများကို မွန်၊ သက်၊ ပလောင် နှင့် ပျူ တို့ထံမှ ရယူကာ အင်ပါယာထူထောင်ရန် ရိက္ခာအင်အားစုအဖြစ် အသုံးချခဲ့သည်။<ref>Htin Aung, Maung. (1967). ''A History of Burma''. Columbia University Press.</ref> ဆက်သွယ်ရေး၊ ရိက္ခာရရှိနိုင်မှု အကောင်းဆုံး ဗဟိုချက်ဖြစ်သော [[ပုဂံ]]ကို မြို့တော်အဖြစ် ခိုင်မာစွာ ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ စစ်ရေးအရ အောင်နိုင်သူ ဗမာ ဘိုးဘေး တို့သည် မိမိတို့ထက် အရှေ့တောင်အာရှဒေသသို့ ရောက်ရှိနှင့်ပြီးသော ပျူနှင့် မွန်တို့ထံမှ ယဉ်ကျေးမှု၊ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုနှင့် အနုပညာများကို လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့ကြသလို၊<ref>Strachan, Paul. (1989). ''Pagan: Art and Architecture of Old Burma''. Orchid Press.</ref> ပလောင်နှင့် မွန်တို့ထံမှ ဆည်ရေသောက် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး နည်းစနစ်ကို ရယူကာ စိုက်ပျိုးရေးကို အကြီးအကျယ် တိုးချဲ့ခဲ့ကြသည်။ တိုက်ခိုက်ရေးတွင်သာမက နယ်မြေဖော်ထုတ်ရာတွင်လည်း ထက်မြက်သူများဖြစ်၍ တောများကို ခုတ်ထွင်ရှင်းလင်းကာ [[ရွှေဘို]]၊ [[မုံရွာ]]၊ [[ပခုက္ကူ]]၊ [[စစ်ကိုင်း]] နှင့် [[မန္တလေး]] ဒေသများတွင် လယ်ယာများ ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ မြေဩဇာ ညံ့ဖျင်းသည့် အရပ်များတွင် [[ကွမ်း]]၊ [[ထန်း]] စသည့် ဥယျာဉ်ခြံများကို လုပ်ကိုင်ပြီး၊ အခြောက်သွေ့ဆုံး အရပ်များတွင် [[ပြောင်း]]၊ [[နှမ်း]] တို့ကို စိုက်ပျိုးခဲ့ကြရာ<ref>ကျော်သက်၊ ဒေါက်တာ။ (၁၉၆၁)။ ''ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း''။</ref> ဤသို့ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း ခြောက်သွေ့ဒေသကြီးတစ်ခုလုံးကို စုစည်းစိုက်ပျိုးမြေအဖြစ် ပြောင်းလဲနိုင်ခဲ့ခြင်းမှာ ကြီးမားသော အောင်မြင်မှုဖြစ်ပြီး လူဦးရေ အလျင်အမြန် တိုးပွားလာကာ နယ်ပယ်ကျယ်ပြန့်သော အင်ပါယာကြီးအဖြစ်သို့ ဦးတည်စေခဲ့သည်။ == ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ == === မြန်မာ့ရိုးရာသင်္ကြန်ပွဲတော် === အတာသင်္ကြန်ပွဲတော်သည် [[ဗမာလူမျိုး]]တို့၏ ရိုးရာပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာကုန်ဆုံး၍ နှစ်သစ်သို့ ကူးပြောင်းသည့် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ကျင်းပသော ပွဲတော်ဖြစ်သည်။ သင်္ကြန်ဟူသော စကားလုံးသည် သက္ကတဘာသာစကား "သင်္ကန္တ" မှ ဆင်းသက်လာပြီး "ကူးပြောင်းခြင်း" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ နေမင်းကြီးသည် မိဿရာသီသို့ ကူးပြောင်းဝင်ရောက်သည့် အချိန်ကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ မြန်မာ့သင်္ကြန်သည် အိန္ဒိယမှ နက္ခတ်ဗေဒ နှင့် မြန်မာယဉ်ကျေးမှု ပေါင်းစပ်ကာ မြန်မာ့မြေပေါ်တွင် ဒေသန္တရဓလေ့များဖြင့် ဖွံ့ဖြိုးလာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="origin">ဒေါက်တာသန်းထွန်း၊ "မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုသမိုင်း"၊ ၂၀၀၂။</ref> ပုဂံခေတ်သည် သင်္ကြန်ပွဲတော်ကို စာဖြင့် ရေးထိုးသည့် ကျောက်စာမှတ်တမ်း၊ ရေပက်ကစားသည့် ရာဇဝင်မှတ်တမ်း နှင့် စနစ်တကျ တွက်ချက်သည့် နက္ခတ်ဗေဒမှတ်တမ်း ဟူသော ကဏ္ဍစုံမှ အစောဆုံး တည်ရှိခဲ့သဖြင့် မြန်မာ့သင်္ကြန် သည်အစောဆုံး ကျင်းပသည့် မူလရေသဘင် နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ဖြစ်ကြောင်း အခိုင်အမာဆိုနိုင်ပေမည်။ <ref name="culture">ဦးနု၊ "မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ"၊ ၁၉၆၅။</ref> ပုဂံခေတ် ကျောက်စာတချို့တွင် "သင်္ကြန်" ဟူသော စကားလုံးကို တိုက်ရိုက်ဖော်ပြ ထားပြီး နှစ်သစ်ကူးကာလ အလှူအတန်းများနှင့် ပတ်သက်သော အထောက်အထားများ ရှိသည်။<ref name="bagan">မှန်နန်းရာဇဝင်တော်ကြီး၊ ပုဂံခေတ်အပိုင်း။</ref>အင်းဝခေတ်တွင် သင်္ကြန်ပွဲတော်သည် ပိုမိုခိုင်မာသော စာပေအထောက်အထားများ ရှိလာခဲ့သည်ရှင်မဟာရဌသာရ၏ ပျို့ကဗျာများတွင် တန်ခူးလအမွှမ်းတင် ကဗျာများတွင် သင်္ကြန်အခါသမယ၏ သာယာပုံနှင့် ရေသဘင်ပွဲအကြောင်းများကို ထည့်သွင်းစပ်ဆိုခဲ့သည်။ရှင်မဟာသီလဝံသ၏ မှတ်တမ်းများတွင်လည်း သင်္ကြန်ရက်တွင် သက်ကြီးပူဇော်ပွဲနှင့် ဘုရားရေသပ္ပာယ်ပွဲများ ကျင်းပပုံကို တွေ့ရှိရသည်။<ref name="ava">ရှင်မဟာရဌသာရ၊ "တံတားဦးတည် မိန့်တော်ပြန်ပျို့"။</ref> ကုန်းဘောင်ခေတ်သည် သင်္ကြန်ပွဲတော် အစည်ကားဆုံးနှင့် အထောက်အထား အများဆုံးခေတ်ဖြစ်သည်။ မန္တလေး နန်းတွင်းနှင့် စေတီပုထိုးများတွင် သင်္ကြန်ရက်၌ ဘုရင်ကိုယ်တိုင် ရေသပ္ပာယ်ပုံနှင့် အကျဉ်းသားများကို လွှတ်ပေးပုံ (ဇီဝိတဒါနအလှူ) မှတ်တမ်းများ ရှိသည်။ သင်္ကြန်ကျရက် တွက်ချက်ပုံ၊ သင်္ကြန်စာ ထုတ်ပြန်ပုံနှင့် နန်းတွင်းရေသဘင်ပွဲ ကျင်းပပုံများကို အသေးစိတ် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။<ref name="konbaung">မောင်မောင်တင်၊ "ကုန်းဘောင်ဆက် ရာဇဝင်တော်ကြီး"။</ref> ယခုခေတ်တွင် မဏ္ဍပ်များ၊ တေးဂီတများနှင့်အတူ လူထုပျော်ပွဲရွှင်ပွဲအဖြစ် ကမ္ဘာအနှံ့ သိရှိလာကြသည်။ သင်္ကြန်ကာလတွင် ဗမာလူမျိုးတို့သည် စုပေါင်း၍ မုန့်လုံးရေပေါ် ပြုလုပ်ကာ ကျွေးမွေးကြသည်။ အချို့မုန့်လုံးများထဲတွင် ငရုတ်သီးထည့်၍ နောက်ပြောင်တတ်သော ချစ်စရာ ဓလေ့လည်း ရှိသည်။သင်္ကြန်သီချင်းများနှင့်အတူ ညီညာစွာ ကပြသော သင်္ကြန်ယိမ်းအကသည် ဗမာ့သင်္ကြန်၏ မရှိမဖြစ် အလှတရား ဖြစ်ပြီး ခေတ်ကာလ အခြေအနေများကို ဟာသနှော၍ တိုင်ပင်ညီညာစွာ အော်ဟစ်ကြွေးကြော်သော သံချပ်ထိုးခြင်းသည် ဗမာ့ယဉ်ကျေးမှု၏ လွတ်လပ်သော အနုပညာပြကွက် ဖြစ်သည်။<ref name="art">မောင်ကြည်သန့်၊ "မြန်မာ့ရိုးရာ ဆယ့်နှစ်လရာသီပွဲတော်များ"၊ ၂၀၀၇။</ref> သင်္ကြန်ကာလတွင် ပိတောက်ပန်းမှာ ဗမာတို့၏ သင်္ကြန်သင်္ကေတများ ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် သင်္ကြန်အိုးထဲတွင် အတာပန်း (၇) မျိုး ထည့်၍ သိကြားမင်း လူ့ပြည်သို့ ဆင်းသက်သည်ကို ကြိုဆိုကြသည့် ဓလေ့လည်းရှိသည်။ === ဝတ်စားဆင်ယင်မှု === ဗမာအမျိုးသမီး များသည် ရင်စေ့ ရှပ်အင်္ကျီကို ဝတ်ဆင်ပြီး ပိုးချည်ဖောက်ထားသော ကွင်းလုံချည်ကို ဝတ်ဆင်၍ပခုံးတွင်ပဝါလွှား ရင်တစ်ဖက်တစ်ချက်တွင်ချထားသည်။ ဗမာအမျိုးသမီးများသည်ဆံ ပင်ကိုအထူးဆင်ယင်ထုံးဖွဲ့လေ့ရှိသည်။ အမျိုးသားများမှာ ဦးခေါင်းတွင် ခေါင်းပေါင်းပေါင်း၍ တိုက်ပုံ ရင်စေ့နှင့် ပုဆိုးကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ == ဘာသာရေးနှင့်စာပေ == ===ဘာသာရေး=== {{main|မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု}} {{main|မြန်မာ့မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှု}} ဗမာလူမျိုးစုတို့၏ ဘိုးဘေးများ (Proto-Burmans) သည် မြန်မာနိုင်ငံ မြေပြန့်ဒေသများသို့ မဆင်းလာမီ တရုတ်ပြည် အနောက်မြောက်ဘက်နှင့် တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်တစ်ဝိုက်တွင် ရှိနေစဉ်က ကိုးကွယ်မှုမှာ သဘာဝလွန် အင်အားစုများကို ယုံကြည်သည့် ရိုးရာနတ်ကိုးကွယ်မှု နှင့် ဘိုးဘွားပူဇော်မှု တို့အပေါ် အခြေခံခဲ့သည်။<ref name="Luce1985">Luce, G. H. (1985). Phases of Pre-Pagan Burma. Oxford University Press.</ref> ရှေးဦးဗမာတို့သည် တောတောင်၊ မြစ်ချောင်းနှင့် မိုးလေဝသကို အစိုးရသည်ဟု ယုံကြည်ရသော နတ်များကို ကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်။ ဤယုံကြည်မှုသည် နောင်တွင် မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း အမြစ်တွယ်ကျန်ရစ်ခဲ့သော မိရိုးဖလာနတ်များနှင့် တောစောင့်နတ်၊ တောင်စောင့်နတ် ယုံကြည်မှုများ၏ အစောပိုင်းပုံစံများ ဖြစ်သည်။ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားတို့၏ ထုံးစံအတိုင်း ကွယ်လွန်သွားသော သူများကို နတ်အဖြစ် သတ်မှတ်၍ ပူဇော်သည့်ဓလေ့ ရှိခဲ့သည်။<ref>Elias, N. (1876). Introductory Sketch of the History of the Shans in Upper Burma and Western Yunnan.</ref> ဗမာတို့ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာသည့် လမ်းကြောင်းတွင် ရှိသော နန်ကျောက်ဒေသမှ ရောနှောပါဝင်လာသည့် မဟာယာနနွယ် အယူအဆများနှင့် လူသားနှင့် နတ်လောကကြား ဆက်သွယ်ပေးသည့် ရှေးဟောင်း ဝိညာဉ်ရေးရာ အတတ်ပညာများ ပါရှိနေခဲ့သည်။ နတ်များအတွက် တင်ဆက်ရမည့် ကန်တော့ပွဲ (အုန်း၊ ငှက်ပျော) ပြင်ဆင်ပုံနှင့် နတ်တို့၏ ကျေနပ်မှုကို ရယူကာ ဘေးအန္တရာယ် ကင်းဝေးအောင် ပြုလုပ်သည့် ယတြာအတတ်ပညာများ ပါဝင်သည်။ ဤအတတ်ပညာသည် ဗမာတို့ မြန်မာပြည်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာစဉ်က နန်ကျောက် (ယူနန်) ဒေသမှ တန္တရ အယူအဆများနှင့် ပေါင်းစပ်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး ပုဂံခေတ်ဦးတွင် အထင်ရှားရှိခဲ့သော [[အရည်းကြီး]] အယူအဆများ၏ အခြေခံမူလဇစ်မြစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်အချို့က ယူဆကြသည်။ <ref name="Lieberman2003">Lieberman, Victor B. (2003). Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context. Cambridge University Press.</ref> ဗမာတို့သည် ပုဂံဒေသတွင် အခြေချပြီးနောက်မှသာ ရှေးဦးစွာ အခြေချနေထိုင်နေသော [[ပျူ]] တို့ထံမှ [[ထေရဝါဒ]]အငွေ့အသက်များကို ပိုမိုထိတွေ့ခဲ့ရပြီး၊ [[မဟာယာန]] ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ရိုးရာနတ်နှင့် [[ဟိန္ဒူဘာသာ]]ဆိုင်ရာ နတ်ဘုရားများ ရောထွေးနေသည့် အရောအနှော အယူဝါဒများ ဖြစ်ခဲ့ရာမှ [[အနော်ရထာ]]မင်းကြီး လက်ထက်တွင် သထုံပြည်မှ ပင့်ဆောင်လာသော [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို နိုင်ငံတော်၏ အဓိကဘာသာအဖြစ် ပျိုးထောင်ပေးခဲ့သည်။<ref>Luce, G. H. (1969). Old Burma: Early Pagan. New York: J. J. Augustin.</ref> သို့သော်လည်း ထေရဝါဒဘာသာ ထွန်းကားလာသည့်တိုင်အောင် မဟာယာနနွယ်သော ပွဲကျောင်းအလေ့အထများ၊ ရိုးရာနတ်နှင့်ဟိန္ဒူယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အလေ့အထများသည် [[ညောင်ရမ်းခေတ်]] အထိ မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း နက်ရှိုင်းစွာ အမြစ်တွယ်ကျန်ရစ်ခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ပုဂံခေတ်တွင် [[ကျန်စစ်သား]]မင်းကြီး နန်းသစ်တည်၍ နန်းသိမ်းပွဲကျင်းပရာတွင် ဟိန္ဒူနတ်ဘုရားဖြစ်သည့် [[ဗိဿနိုး]]နတ်ကို ပင့်ဖိတ်ပသခဲ့သည့် မှတ်တမ်းများ ရှိခဲ့သည်။<ref name="Harvey1925">Harvey, G. E. (1925). History of Burma. London: Frank Cass & Co. Ltd.</ref>တောင်ငူမင်းဆက်များအတွင်း တောင်တွင်းရှင် မုန်ယိုဆရာတော်ကဲ့သို့သော ပုဂ္ဂိုလ်များကို အားထားခဲ့ကြသည်။ညောင်ရမ်းမင်းဆက်၏ နောက်ဆုံးကာလများတွင် ဗားမဲ့၊ ဗားမော့ အစရှိသည့် မွန်ဆရာတော်များကို ပင့်ဖိတ်၍ နတ်မေးစေခြင်း၊ ဗေဒင်ယတြာနှင့် အင်းအိုင်ခါးလှည့် အတတ်ပညာများကို အသုံးပြုခဲ့ခြင်းတို့ကို တွေ့ရသည်။<ref>Lieberman, V. B. (1984). Burmese Administrative Cycles. Princeton University Press.</ref> ဤသို့ဖြင့် မြန်မာတို့၏ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုသည် စင်ကြယ်သော ထေရဝါဒအယူအဆအပြင် ရှေးဟောင်းရိုးရာ ယုံကြည်မှုများနှင့် ဟိန္ဒူဗေဒင်ပညာရပ်များ ပေါင်းစပ်နေသည့် "မြန်မာ့နည်းမြန်မာ့ဟန် ကိုးကွယ်မှု" အဖြစ် သမိုင်းတစ်လျှောက် တည်ရှိလာခဲ့သည်။ ===စာပေ=== ဗမာစာပေသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရုံးသုံးစာပေစနစ်ဖြစ်ပြီး တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားမိသားစုဝင် ဗမာဘာသာအား ပုံဖော်ရေးသားထားသော စာပေများကို ရည်ညွှန်းသည်။ ဗမာစာရေးစနစ်သည် အိန္ဒိယမှ ပျံ့နှံ့လာသော ဘရာဟ္မီ (Brahmi) စာလုံးစနစ်မှ ဆင်းသက်လာပြီး မွန်စာရေးစနစ်မှတဆင့် ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့သည်။<ref>Daniels, Peter T. & Bright, William (1996). ''The World's Writing Systems''. Oxford University Press.</ref>ဗမာစာပေ၏အစပြုကာလကို ပုဂံခေတ် (၁၁–၁၃ ရာစု) တွင် တွေ့ရသော ကျောက်စာများမှ စတင်သတ်မှတ်ကြသည်။<ref>Aung-Thwin, Michael (2005). ''The Mists of Rāmañña: The Legend that was Lower Burma''. University of Hawai‘i Press.</ref>ပုဂံခေတ်အတွင်း ဗမာစာပေသည် ဘာသာရေးစာပေများကို အဓိကအဖြစ် ရေးသားခဲ့ပြီး ပါဠိစာပေများကို ဘာသာပြန်ခြင်းနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျမ်းစာများ ဖန်တီးခြင်းတို့ တွင်အဓိကထားခဲ့သည်။ ထို့နောက် အင်းဝ၊ ဟံသာဝတီနှင့် တောင်ငူခေတ်များတွင် ဗမာစာပေသည် ဆက်လက်ဖွံ့ဖြိုးလာပြီး ကဗျာ၊ သမိုင်း၊ ဥပဒေ၊ နန်းတွင်းစာပေများ ထွန်းကားလာခဲ့သည်။<ref>Hall, D. G. E. (1960). ''A History of South-East Asia''. Macmillan.</ref>ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် (၁၈ ရာစုမှ ၁၉ ရာစု) ဗမာစာပေသည် အထူးတိုးတက်လာခဲ့ပြီး ကဗျာ၊ ပြဇာတ်၊ ရာဇဝင်နှင့် သဒ္ဒါစာပေများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခဲ့သည်။ ထိုခေတ်တွင် စာပေသည် နန်းတော်နှင့် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများအတွင်း အဓိကသင်ကြားခဲ့ကြသည်။<ref>Than Tun (1988). ''The Royal Orders of Burma''. Kyoto University.</ref>ကိုလိုနီခေတ်တွင် ပုံနှိပ်နည်းပညာ ဝင်ရောက်လာခြင်းကြောင့် ဗမာစာပေသည် ပြောင်းလဲမှုများ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး သတင်းစာများ၊ ဝတ္ထုများနှင့် ခေတ်ဆန်းစာပေများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။<ref>Hla Pe (1963). ''Burmese Literature''. Oxford University Press.</ref> ယနေ့ခေတ်တွင် ဗမာစာပေသည် ပုံနှိပ်စာပေ၊ ဒစ်ဂျစ်တယ်စာပေနှင့် မီဒီယာများမှတဆင့် ဆက်လက်ဖွံ့ဖြိုးလျက်ရှိပြီး မြန်မာယဉ်ကျေးမှု၏ အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်။ {{main|မြန်မာစာပေ}} ယနေ့ မြန်မာစာပေအရေးအသားမှာ ဗမာစာကိုစံထားပြီး ရုံးသုံးစာအဖြစ်၊ မြန်မာစာအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ဟုဆိုနိုင်သည်။ စာပေအရေးအသားတွင် ဗမာတို့သည် အနွယ်တူသော ပျူတို့ထံမှ မသင်ယူခဲ့ဘဲ မွန်ဘာသာစကားပြောဆိုမှုကို မှီငြမ်းကာ အက္ခရာ အရေးအသားမှာလည်း မွန်တို့ထံမှ ရယူခဲ့သော်ငြား ကိုယ်ပိုင်အက္ခရာကို တီထွင်ပြောဆိုရေးသားခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် မျက်မှောက်ခေတ်တွင် ပျူကျောက်စာ အကြွင်းအကျန်များကို ဖတ်ရှု အဓိပ္ပာယ် ဖော်နိုင်ရန်ခက်ခဲနေရသည်။ ဗမာတို့သည် ခရစ်နှစ် ၁၁၁၃ မှ ၁၁၇၄ အတွင်း၌ မွန်ယဉ်ကျေးမှုကိုမှီငြမ်းပြု၍ သီးခြားယဉ်ကျေးမှု တည်ထောင်ရန် အားထုတ်နေဆဲ ဖြစ်ကြောင်း ဒေါက်တာသန်းထွန်း၏ ခေတ်ဟောင်းမြန်မာ့ရာဇဝင် စာ-၂၅ ၌ တွေ့ရသည်။ မြန်မာ့သမိုင်းဆရာတို့က မြန်မာစာသည် ပျူစာမှဆင်းသက်လာသည်ဟု ယူဆကြသည်။ ပျူစာမှဆင်းသက်ရိုးမှန်လျှင် ပျူစာမှသည် မြန်မာစာဖြစ်လာစေရန် ခေတ်အဆက်ဆက် ဆင့်ကဲဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာခဲ့သော ကြားခံစာပေမျိုး ရှိရမည်။ ယင်းကဲ့သို့မရှိခဲ့ကြောင်းကို ရာဇကုမာရ် ကျောက်စာက သက်သေခံလျက် ရှိသည်။ [[မြစေတီကျောက်စာ|ရာဇကုမာရ်ကျောက်စာ]]၌ ပါဠိ၊ မြန်မာ၊ ပျူ၊ မွန် ဟူ၍ စာပေလေးမျိုးဖြင့် တစ်ပြိုင်တည်း ရေးထိုးထားသည်ကိုတွေ့ရှိနိုင်သည်။ ယင်းကျောက်စာမှာ အကြောင်းအရာတစ်ခုတည်းကို စာပေလေးမျိုးဖြင့် တစ်ခေတ်တည်းတွင် ရေးထိုးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့်မြန်မာစာသည် ပျူစာမှဆင်းသက်လာသည်ဟူသောအဆိုမှာ ခိုင်လုံသောအထောက်အထားမဟုတ်ချေ။ အလားတူစွာ မွန်စာမှဆင်းသက်လာသည်ဟု ဆိုပြန်ရန်လည်း ယင်းကျောက်စာမှာပင် မွန်စာလည်း ပါရှိနေပြီးဖြစ်သောကြောင်းတည်း။ ယနေ့ထိ လူတို့သည် ပျူစာကိုကောင်းစွာ ရေရေလည်လည် ဖတ်တတ်သူဟူ၍ မရှိသေးချေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ပျူတို့သည် ရခိုင်နှင့် မွန်တို့ကဲ့သို့ သီးခြားစာပေဖြင့် ရပ်တည်နေထိုင်လာခဲ့သော လူမျိုးများဖြစ်နေသောကြောင့်တည်း။ ဒေါက်တာသန်းထွန်းက သူ၏ခေတ်ဟောင်း မြန်မာ့ရာဇဝင်စာ-၁၂၂ တွင် ထိုလေးရာစုတွင် စာရေးနည်းပညာကို ပျူတို့ရကြလျက် မွန်နှင့်ရခိုင်တို့က ၆ ရာစုတွင်ရနေပြီးဖြစ်လျက် နောင်အခါ မြန်မာတို့က ပျူ၊ မွန် နှစ်ဦးစလုံး ထံမှ နည်းကိုမှီလျက် ၁၁ ရာစုတွင် ထိုပညာကိုရကြသည်ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်ဟူ၍ ကောက်ချက်ချ ရေးသားခဲ့သည်။ အသစ်တွေ့ရှိထားသည့် [[စောလူးမင်းကျောက်စာ]] (၄၁၅ ခုနှစ်)မှာ နှစ်ပေါင်း ၆၀ ခန့် [[မြစေတီကျောက်စာ|ရာဇကုမာရ်ကျောက်စာ]] ထက် စောခဲ့သည်ဟု ပညာရှင်များက ပြောဆိုသည်။ [[ဘာသာစကား]] ခြောက်မျိုးဖြင့် ရေး ထိုးထားသောကြောင့် ဘာသာအများဆုံးပါရှိသည့် ကျောက်စာတစ်ချပ် ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာဘာသာ]]ဖြင့် ရှစ်ကြောင်း၊ [[ပျူ]]၊[[ပါဠိ]]ဖြင့် ၁၄ ကြောင်းနှင့် ပျူစာစစ်စစ် ခုနစ်ကြောင်း စာကြောင်းရေ စုစုပေါင်း ၂၉ ကြောင်း ပါရှိသည်။ [[မွန်]]စာ အများဆုံးဖြင့် ရေး ထိုးထားရာဘက်၌ ပါဠိဘာသာဖြင့် ရှစ်ကြောင်း၊ မွန်ဘာသာဖြင့် ၁၅ ကြောင်း၊ ကျွမ်း (သို့မဟုတ်) ယွန်းဘာသာဖြင့် လေးကြောင်းဖြင့် စာကြောင်းရေ စုစုပေါင်း ၂၇ ကြောင်း ပါဝင်ကြောင်း သိရသည်။<ref name="autogenerated2">[http://thanlwinriver.blogspot.com/2013/12/blog-post_516.html သံလွင်: သက္ကရာဇ်ရေးထိုး မှတ်တမ်းတင်ထားသော အစောဆုံး ကျောက်စာအဖြစ် ဘာသာစကား ခြောက်မျိုးဖြင့် ရေးထိုးထားသည့် ပုဂံခေတ် စောလူးမင်း၏ကျောက်စာ မြစ်သားမြို့၌ တွေ့ရှိ<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>[http://www.bbc.co.uk/burmese/burma/2014/01/140108_mya_zedi_script_.shtml စောလူးမင်း ကျောက်စာ ပေတော ပရဟိတ ကျောင်းအတွင်းတွေ့ - BBC Burmese - မြန်မာ့ရေးရာ<!-- Bot generated title -->]</ref> ရခိုင်စာ မပါဝင်ကြောင်း သိရသည်။ ==ထင်ရှားသောဗမာလူမျိုးများ== * [[အောင်ဆန်း|အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]] *[[အောင်ဆန်းစုကြည်၊ ဒေါ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] *[[သန့်၊ ဦး|ဦးသန့်(ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်)]] * [[မှိုင်း၊ ကိုယ်တော်၊ သခင်|မြန်မာစာပေပညာရှင် ဆရာကြီး သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း]] * [[နု၊ ဦး|မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု]] * [[မြ၊ သခင်|အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးသခင်မြ]] * [[ဘချို၊ ဦး (ဒီးဒုတ်)|အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီး ဒီးဒုတ်ဦးဘချို]] *[[သခင်စိုး]] *[[သခင်သန်းထွန်း]] *[[ဦးကျော်ငြိမ်း]] *[[ဒေါက်တာဘမော်]] *[[ကိုဗဟိန်း]] *[[ဦးဗဆွေ]] *[[ဦးမြင့်သိန်း]] *[[ကျော်ဇော၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ဇော]] *[[စိန်မှန်၊ ဗိုလ်မှူး|ဗိုလ်မှူး စိန်မှန်]] *[[မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်]] *[[သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာသန်းထွန်း]] * [[အောင်ကြီး၊ ဦး|ဗိုလ်မှူးချုပ်အောင်ကြီး]] * [[တင်ဦး၊ သူရ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး(ငြိမ်း) သူရ ဦးတင်ဦး]] * [[မောင်မောင်၊ ဒေါက်တာ (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဒေါက်တာ မောင်မောင်]] *[[နေဝင်း|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးနေဝင်း]] *[[စောမောင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စောမောင်]] * [[သန်းရွှေ|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ]] * [[သိန်းစိန်၊ ဦး|နိုင်ငံတော် သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး(ငြိမ်း)]] * [[ဝီရသူ (မစိုးရိမ်)|မစိုးရိမ်တိုက်သစ် နာယက ဆရာတော် ဦးဝီရသူ]] *[[လင်းယုန်နီ]] *[[ချစ်ဦးညို]] *[[စွမ်းရည်၊ မောင်၊ စာရေးဆရာ|မောင်စွမ်းရည်]] *[[အောင်သင်း]] *[[ဆရာစံ]] *[[သခင်ဖိုးလှကြီး]] *[[မင်းအောင်လှိုင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်]] *[[ဗိုလ်စံဖဲ]] ==ဗမာလူမျိုးစု== မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား ဗမာလူမျိုးစု (၉)စု ရှိသည်။ အက္ခရာစဉ်အတိုင်း စဉ်ထားသည်။ # [[ကတူးလူမျိုး]] # [[ကနန်းလူမျိုး]] # [[ဆလုံလူမျိုး]] # [[ထားဝယ်လူမျိုး]] # [[ဖွန်းလူမျိုး]] # ဗမာလူမျိုး # [[မြိတ်လူမျိုး]] # [[ယဘိန်းလူမျိုး]] # [[ယောလူမျိုး]] ဘာသာဗေဒအရ ဗမာနွယ်အုပ်စုသည် တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကားမိသားစုအောက်ရှိ အုပ်စုတစ်ခုဖြစ်ပြီး အဓိကအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်တို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။<ref>Bradley, David (1997). "Tibeto-Burman languages and classification". In: Bradley, D. (ed.), Papers in Southeast Asian Linguistics No.14.</ref> ပါဝင်သော လူမျိုးများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် — #[[ဗမာလူမျိုး]] #[[အင်းသားလူမျိုး]] #[[ဖွန်းလူမျိုး]] #[[တောင်ရိုး]] #[[ရခိုင်]] #[[ဓနု]] #[[မရမာ လူမျိုး|မရမာလူမျိုး]] #[[ယော]]၊[[ထားဝယ်]]၊[[မြိတ်လူမျိုး|မြိတ်]] <ref>Okell, John (1969). ''A Reference Grammar of Colloquial Burmese''. Oxford University Press.</ref> == ကျမ်းကိုး == <references/> * မြန်မာသမိုင်းပုံ- [[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]] {{ မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:ဗမာလူမျိုးစု]] ofgr6sc2bid4zegd2n8w6zprx5165ae 1029357 1029356 2026-05-04T06:17:15Z Chenzeyan29 141880 /* မြန်မာနိုင်ငံသို့ဝင်ရောက်လာခြင်း */ 1029357 wikitext text/x-wiki {{pp-semi-indef}}{{pp-move-indef}} {{Infobox ethnic group | group = ဗမာလူမျိုး | name = | flag = | flag_caption = | image = Veneration of Buddha.jpg | image_caption = ဗမာနန်းတော်တွင်းတွင် [[မဟာမုနိ ရုပ်ရှင်တော်မြတ်ကြီး(မန္တလေး)|မဟာမုနိ ဆင်းတုတော်]]အား ရှိခိုးနေပုံ (၁၉၁၂ ပန်းချီ) | image_alt = | image_upright = | total = <!-- total population worldwide --> | total_year = <!-- year of total population --> | total_source = | total_ref = <!-- references supporting total population --> | genealogy = | regions = {{flag|Myanmar}} ၃၅ သန်းခန့်<hr> {{flatlist| *{{flag|Thailand}} *{{flag|Malaysia}} *{{flag|Singapore}} *{{flag|United States}} *{{flag|China}} *{{flag|Australia}} *{{flag|Japan}} }} | region1 = {{flagcountry|Thailand}} | pop1 = ၂,၃၀၀,၀၀၀<ref>{{cite news | url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2022/03/30/in-thailand-exiled-burmese-communities-work-to-support-the-revolution-at-home_5979344_4.html | title=In Thailand, exiled Burmese communities work to support the revolution at home | newspaper=Le Monde.fr | date=30 March 2022 }}</ref> | region4 = {{flagcountry|Japan}} | pop4 = ၂၈,၈၆၀<ref>{{cite book |chapter=15 Burmese: Refugees and Little Yangon |first=Kosei |last=Otsuka |title=Language Communities in Japan |doi=10.1093/oso/9780198856610.003.0016 |date=January 2022 |url=https://academic.oup.com/book/38834/chapter/337727805 }}</ref> | region3 = {{flagcountry|Australia}} | pop3 = ၃၂,၆၆၅<ref>[[Census in Australia#2016|2016 Census of Australia]] [https://web.archive.org/web/20140116132606/http://www.immi.gov.au/media/publications/statistics/comm-summ/textversion/myanmar.htm "Burmese Australians"]</ref> | region2 = {{flagcountry|Singapore}} | pop2 = ၅၀,၀၀၀<ref>{{cite web | url=https://asia.nikkei.com/Politics/Emigrants-in-Singapore-s-little-Myanmar-eye-their-homeland | title=Emigrants in Singapore's 'little Myanmar' eye their homeland }}</ref> | languages = [[ဗမာဘာသာစကား]] | religions = အဓိကအားဖြင့် [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] နှင့် [[မြန်မာ့မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှု]]<br/> ခရစ်ယာန်နှင့် အစ္စလာမ် အနည်းငယ် | related_groups = {{flatlist| *[[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]] *[[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]] *[[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]] * [[လော်ဝေါ်လူမျိုး|လော်ဝေါ်]] * [[အာချန်လူမျိုး|မိုင်းသာ]] *[[မြိတ်လူမျိုး|တနင်္သာရီ(မြိတ်)]] * အခြား [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်လူမျိုးများ]]}} | footnotes = }} '''ဗမာလူမျိုး''' ({{lang-en|Bamar people}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများအနက် လူဦးရေအများဆုံးသော လူမျိုးစုဖြစ်သည်။[[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်]] အုပ်စုခွဲ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ]] စကားပြောအုပ်စု တွင်ပါဝင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လူဦးရေ ၏ ၆၈.၇၈% သို့မဟုတ် ၃၆ သန်းခန့်မျှရှိသည်။<ref>{{cite web|title=မြန်မာ (ဗမာ)လူမျိုးအကြောင်း|url=https://www.mdn.gov.mm/my/mnmaa-bmaa-luumiuakeaang-sikeaangcraa|access-date=27 August 2023|archive-date=27 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230827230329/https://www.mdn.gov.mm/my/mnmaa-bmaa-luumiuakeaang-sikeaangcraa}}</ref>မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း[[ဧရာဝတီမြစ်]]ဝှမ်းတ‌လျှောက်တွင်အခြေချနေထိုင်သူများဖြစ်ကြသည်။[[File: Burmese family portrait.JPG |thumb| Portrait of a Bamar family at the turn of the 20th century, during British rule]] == နောက်ခံ သမိုင်းကြောင်းနှင့် ပေါ်ပေါက်လာပုံ == [[File:Sino-Tibetan Languages Map.png|thumb|တရုတ်-တိဗက်မိသားစုပြန့်နှံတည်ရှိမှု]] ဗမာလူမျိုးတို့သည် '''တိဗက်-ဗမာနွယ်'''(Tibeto-Burman) လူမျိုးနွယ်စုကြီးမှ အကြီးဆုံးသော လူမျိုးဖြစ်သည်။ '''မွန်ဂိုလွိုက်'''(Mongoloid race) ဖြစ်သည်<ref>[http://dictionary.infoplease.com/mongoloid Meaning of Mongoloid | Infoplease<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>{{Cite web |title=Burmese {{!}} Beyond Highbrow - Robert Lindsay<!-- Bot generated title --> |url=http://robertlindsay.wordpress.com/category/raceethnicity/asians/se-asians/burmese/ |accessdate=17 June 2013 |archivedate=26 July 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130726030756/http://robertlindsay.wordpress.com/category/raceethnicity/asians/se-asians/burmese/ }}</ref> ဟု မြန်မာသမိုင်းပညာရှင် သမိုင်းပါမောက္ခဆရာကြီး[[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]] က မှတ်ချက် ပြုသည်။ မြန်မာနိုင်ငံဟု ယနေ့ခေါ်ဆိုသော ဒေသတွင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၄၀၀,၀၀၀ (လေးသိန်း) ခန့်ကပင် လက်နက်ကို အသုံးပြုတတ်သော ရှေးဦးလူသားများ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုကာလသည် ရာသီဥတုမှာ ယခုထက် ပိုမိုအေးမြပြီး မိုးရွာသွန်းမှုမှာ သုံးဆမှ ခြောက်ဆခန့်အထိ ပိုမိုများပြားသဖြင့် "မိုးစွေကာလ" ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည့် အခြေအနေဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name="ISP">"မြန်မာ့သမိုင်းအကျဉ်း"၊ [https://www.myanmarisp.com/History/General_Hsitory/his0011/ Myanmar ISP]၊ ၈ ဇွန် ၂၀၁၃ တွင် ပြန်လည်စစ်ဆေးပြီး။</ref> လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၂၀၀,၀၀၀ ခန့်မှစ၍ ထိုရှေးဦးလူသားများသည် လက်နက်ကိရိယာများ ပြုလုပ်တတ်သော အဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။အလွန်အေးမြသော မြောက်လေကို ကာကွယ်ရန်အတွက် တောင်စောင်းများရှိ တောင်ဘက်သို့ မျက်နှာမူသော ဂူများတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၄၀,၀၀၀ ခန့်မှစ၍ လူအစစ် (Modern Humans) များ ဖြစ်လာခဲ့ကြပြီး၊ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၀,၀၀၀ ခန့်တွင် ရာသီဥတုမှာ ယနေ့ကဲ့သို့ ပုံစံမျိုးသို့ တဖြည်းဖြည်း ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။<ref name="ISP" /> ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ [[ပြဒါးလင်းဂူ]] (Padah-Lin Caves) တွင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၁,၀၀၀ ခန့်က ကျောက်ခေတ်ဟောင်း လူသားများ ရေးဆွဲခဲ့သည့် နံရံပန်းချီများကို ယနေ့တိုင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ယင်းပန်းချီများတွင်ဆင်၊ ဝက်၊ သမင်တို့နှင့် တူသော တိရစ္ဆာန်ပုံများ၊အရိုးကိုသာ ဖော်ပြထားသော ငါးပုံနှင့် လက်ဝါးပုံများ၊ ဂူတွင်းမှ မြင်ရသော နေထွက်ပုံ ရှုခင်းကားများ ပါဝင်သည်။ ဗမာလူမျိုးများ၏ သမိုင်းကြောင်းသည်လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၆၀,၀၀၀ မှ ၁၀၀,၀၀၀ ဝန်းကျင်ခန့်တွင် ခေတ်သစ်လူသား (Homo sapiens) များသည် အာဖရိကတိုက်မှ အုပ်စုလိုက် စတင်ထွက်ခွာလာခဲ့ကြသည်။<ref>Stringer, C. (2012). "Lone Survivors: How We Came to Be the Only Humans on Earth."</ref> ယင်းလူသားများသည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသကို ဖြတ်သန်း၍ ဥရောပနှင့် အာရှတိုက်များသို့ ပြန့်နှံ့သွားခဲ့သည်။ အာရှတိုက်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာသော အုပ်စုများအနက် အရှေ့ဘက်သို့ ဦးတည်လာသူများသည် ယနေ့ခေတ် အရှေ့အာရှသားများနှင့် တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဖွားများ၏ ဘိုးဘေးများ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။ [[file:Yellowrivermap.jpg |right|thumb|250px|မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်းဒေသ]] လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၇,၀၀၀ မှ ၉,၀၀၀ ခန့်တွင် တရုတ်ပြည်အနောက်မြောက်ပိုင်း၊ မြစ်ဝါ (Yellow River) မြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်တွင် တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဖွား (Sino-Tibetan speakers) များ စတင်အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref>Zhang, M., et al. (2019). "Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China." Nature.</ref>နောက်ပိုင်းတွင် လူဦးရေတိုးပွားလာမှုနှင့်အတူ အုပ်စုကြီးနှစ်ခု ကွဲထွက်သွားခဲ့သည်။ အရှေ့ဘက်နှင့် တောင်ဘက်သို့ ဆင်းသွား အုပ်စုသည် ယနေ့ခေတ် ဟန်တရုတ်များ ဖြစ်လာသည်။အုပ်စုတခုမှာ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားများအဖြစ် အနောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်ရှိ ချင်းဟိုင်-ကန်စု (Qinghai-Gansu) ကုန်းမြင့်ဒေသများသို့ ရွှေ့ပြောင်းသွားကြသည်။ [[File:Qinghai Tibet Railway Tibet China 西藏 青藏铁路 - panoramio (4).jpg |right|thumb|250px| ချင်းဟိုင်ပြည်နယ်]] တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားများသည် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာအတွင်း တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြရာ အချို့မှာမြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ အုပ်စုနှစ်ခုအဖြစ် အဓိကဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ရှေးဦးအုပ်စု ပျူလူမျိုးများသည် ဘီစီကာလများတွင် ဝင်ရောက်လာပြီး ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတွင် မြို့ပြနိုင်ငံများ ထူထောင်ခဲ့သည်။ နောက်ကျသောအုပ်စုမှာ ဗမာတို့၏ ဘိုးဘေးများဖြစ်သည်။ အေဒီ ၇ ရာစုမှ ၉ ရာစုအတွင်း တရုတ်ပြည် ယူနန် ဒေသရှိ နန်ကျောက် နိုင်ငံ၏ လက်အောက်တွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Luce1985">Luce, G.H. (1985). "Phases of Pre-Pagan Burma." Oxford University Press.</ref> အေဒီ ၉ ရာစုဝန်းကျင်တွင် ဗမာတို့သည် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ကို ကျော်ဖြတ်၍ ဧရာဝတီမြစ်ကွေ့ရှိ [[ပုဂံ]]ဒေသတွင် အခြေစိုက်ကာ ခိုင်မာသော အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ဗမာတို့သည် ဌာနီ ပျူလူမျိုးများနှင့်လည်းကောင်း၊ တောင်ဘက်မှ [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] များ၏ ယဉ်ကျေးမှုများနှင့်လည်းကောင်း ထိတွေ့ဆက်ဆံရင်း ခေတ်သစ်ဗမာလူမျိုးနှင့် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုပုံစံကို စတင်ပုံဖော်ခဲ့ကြသည်။<ref>Lieberman, V. (2003). "Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context."</ref>မြန်မာတို့သည် ၁၁ ရာစုခန့်မှစ၍ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို လက်ခံခဲ့ကြပြီး ထိုအချိန်မှစ၍ မည်သည့်ကိစ္စကိုမဆို ဗုဒ္ဓသာသနာကို အခြေခံ၍ စဉ်းစားဆောင်ရွက်သော ဓလေ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ ထို့ပြင် မြန်မာတို့သည် မျိုးရိုးဗီဇအရ တိဗက်-တရုတ်နွယ်ဖွားများ နှင့် နီးစပ်သဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံဘက်မှ ဆင်းသက်လာသော ဓလေ့ထုံးတမ်း အများအပြားကိုလည်း ယနေ့တိုင် ဆက်လက်အသုံးပြုနေကြဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name="ISP" /> <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.myanmarisp.com/History/General_Hsitory/his0011/ |accessdate=8 June 2013 |archivedate=8 January 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090108114244/http://www.myanmarisp.com/History/General_Hsitory/his0011 }}</ref> မနုဿသမိုင်းအရ ဗမာလူမျိုးစုတို့သည် ယနေ့ မြန်မာနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်အတွင်းသို့ နာဂ၊ သက်၊ ကမ်းယံ နှင့် ပျူတို့၏ နောက်မှ ဝင်ရောက်လာခြင်း ဖြစ်သော်လည်း၊ [[ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ]]ကို အေဒီ ၈ ရာစုတွင် နန်ကျောက်တို့က တိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီးခြင်း မပြုမီကပင် ရောက်ရှိနေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။<ref name="Luce1985">Luce, G. H. (1985). Phases of Pre-Pagan Burma. Oxford University Press.</ref> ဗမာတို့သည် အေဒီ ၁၀ ရာစုမတိုင်မီကပင် [[ကျောက်ဆည် ၁၁ ခရိုင်]]တွင် အခြေချခဲ့ပြီးနောက် များမကြာမီတွင် မြစ်သား ၆ ခရိုင်နှင့် [[ပုဂံနေပြည်တော်]]ကို ထူထောင်ကာ ဒုတိယမြန်မာပြည်ထောင်စု (မြန်မာတို့အလိုအရ ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော်) ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် မွန်ဂို၊ တရုတ်၊ ထိုင်း၊ မွန်၊ ရခိုင်၊ ရှမ်းနှင့် ကရင် အစရှိသည့် ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပရန် အမျိုးမျိုးနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသော်လည်း၊ အကြိမ်တိုင်းတွင် ပြည်ထောင်စု၏ ဦးဆောင်သူနေရာသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိနိုင်ခဲ့သည်။ မြန်မာ့သမိုင်းတွင် အဓိက ပြည်ထောင်စုကြီး သုံးခုကို အောင်မြင်စွာ တည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။[[ပုဂံခေတ်|ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော်]] (ပုဂံခေတ်) [[အနော်ရထာ]]မင်းကြီး တည်ထောင်ခဲ့သည်။[[တောင်ငူခေတ်|ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်]] (တောင်ငူခေတ်): [[တပင်ရွှေထီး]]နှင့် [[ဘုရင့်နောင်]]မင်းတရားကြီးတို့ တည်ထောင်ခဲ့ပြီး<ref name="Lieberman2003">Lieberman, Victor B. (2003). Strange Parallels. Cambridge University Press.</ref>[[ကုန်းဘောင်ခေတ်|တတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်]] (ကုန်းဘောင်ခေတ်)ကို[[အလောင်းမင်းတရား]]ကြီး တည်ထောင်ခဲ့သည်။ [[အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲများ]] အပြီးတွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် ဗြိတိသျှ အင်ပါယာအတွင်းသို့ ကျရောက်ခဲ့ကာ ၁၉၃၇ ခုနှစ်အထိ ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ၏ ပြည်နယ်တစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]]နှင့် တိုင်းရင်းသား ခေါင်းဆောင်များ၏ [[ပင်လုံစာချုပ်]]နှင့်တကွ ဦးဆောင်ကြိုးပမ်းမှုများကြောင့် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၄) ရက်နေ့တွင် လွတ်လပ်ရေးရရှိကာ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်အဖြစ် ပြန်လည်ရပ်တည်နိုင်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ပိုင်း စစ်အာဏာသိမ်းမှု အကြိမ်ကြိမ်နှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း ဦးဆောင်သော စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြီး [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ်]]ကို တစ်ပါတီစနစ်ဖြင့် ၂၆ နှစ်ကြာ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ [[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း]]ကြောင့် ဆိုရှယ်လစ်စနစ် ပျက်သုဉ်းခဲ့သော်လည်း စစ်တပ်က ထပ်မံအာဏာသိမ်းကာ [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|နဝတ၊ နအဖ]] အမည်များဖြင့် ၂၀၁၁ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။၂၀၁၀–၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီစနစ်သို့ ကူးပြောင်းကာ လွှတ်တော်အခြေပြု အစိုးရများ ပေါ်ထွန်းခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁) ရက်နေ့တွင် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|စစ်တပ်က ထပ်မံအာဏာသိမ်းယူခဲ့ပြန်သည်။]]<ref>BBC News. (2021). "Myanmar military take control of country in coup."</ref> လက်ရှိတွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် ပြည်တွင်းစစ်ပွဲများနှင့် နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်မှုများအကြား ရှိနေသော်လည်း ကုလသမဂ္ဂ၊ အာဆီယံ၊ WTO နှင့် အခြားနိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းများတွင် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ [[File:Burmese chess players, by Max Ferrars late 1890s.jpg|thumb|ဗမာလူမျိုးအမျိုးသားနှစ်ယောက်]] ==မျိုးရိုးဗီဇ== ဗမာလူမျိုးများသည် တရုတ်–တိဗက် မျိုးရင်းဝင် လူမျိုးများဖြစ်ပြီး ယနေ့မြန်မာမြေပေါ်သို့ တရုတ်နှင့် တိဗက်ဒေသများမှ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် ပြောင်းရွေ့အခြေချလာခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆကြနိုင်ကြောင်းကို ဗမာလူမျိုးများတွင်တွေ့ရသော Y-chromosome မျိုးရိုးဗီဇ (Y-DNA haplogroup) များက ထင်ဟပ်ပြသနေသည်။ ဗမာလူမျိုးများတွင်တွေ့ရအများဆုံး Y-DNA haplogroup သည် O-M175 ဖြစ်ပြီး [[အရှေ့အာရှ]]သားများတွင် တွေ့ရများသော မျိုးရိုးဖြစ်သည်။ ၎င်းအောက်တွင် တရုတ်နှင့် တိဗက်–ဗမာအုပ်စုများနှင့် ဆက်နွယ်သော O2 (O-M122) နှင့် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်–ခမာ]]အုပ်စု၊ [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ–ဒိုင်အုပ်စု]]များနှင့် ဆက်နွယ်သော O1b1a1a (O-M95) တို့ကို အဓိကတွေ့ရသည်။<ref>Wang et al., 2021; Karafet et al., 2005</ref><ref>Underhill et al., 2001</ref> ဗမာလူမျိုးများက မြန်မာမြေပေါ်သို့ ပြောင်းရွေ့လာစဉ် ရာစုနှစ်များစွာကြာ မွန် နှင့် ရှမ်း အုပ်စုများ နှင့် ထိတွေ့ပေါင်းသင်းမှုများ ၊မျိုးရိုးပေါင်းစည်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကြောင်းကို ပြသသည်။<ref>Wang et al., 2021; Karafet et al., 2005</ref><ref>Hallast et al., 2021</ref> အညာဒေသ(မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း) နေထိုင်သော ဗမာလူမျိုးများသည် ပုဂံခေတ်အစောပိုင်းမှ စတင်၍ ဗမာယဉ်ကျေးမှုနှင့် နိုင်ငံရေးအလယ်ဗဟိုအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သဖြင့် တိဗက်–ဗမာ မူလအစ မျိုးရိုးဗီဇကို အတော်အတန် ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။ထို့အပြင် C-M217 ကို အနည်းအကျဉ်းတွေ့ရနိုင်ပြီး ယင်းသည် ရှေးဟောင်း [[မွန်ဂိုမျိုးနွယ်စုများ|မွန်ဂို]]နှင့် မြောက်အာရှဒေသမှ ရွေ့ပြောင်းမှုများ၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုဖြစ်နိုင်သည်။<ref>Wang et al., 2021; Karafet et al., 2005</ref>အကြေဒေသ(မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း) ဗမာလူမျိုးများသည် မွန်လူမျိုးများနှင့် ရာစုနှစ်များကြာ နီးစပ်စွာ နေထိုင်ခဲ့ကြသဖြင့် မွန်–ခမာ မျိုးရိုးဗီဇ အလွှာပါဝင်မှု ပိုမိုမြင့်မားသည်။<ref>Wang et al., 2021; Karafet et al., 2005</ref> ဗမာလူမျိုးတွင် အိန္ဒိယလွှမ်းမိုးမှုမှာ ယဉ်ကျေးမှုဘက်မှာ ကြီးမားသော်လည်း မျိုးရိုးဗီဇဘက်တွင် လူဦးရေတစ်အခုလုံးအတွက် နည်းပါးသည်။အညာနှင့် မြောက်ပိုင်းဒေသများရှိ ကျေးရွာများတွင် အထူးလွှမ်းမိုးမှု မရှိသလောက်ဖြစ်သည်။ အဖမျိုးရိုးဘက်တွင် တိဗက်–ဗမာ မျိုးရိုးများ လွှမ်းမိုးနေသော်လည်း မိခင်ဘက် မျိုးရိုးဗီဇ (mtDNA) တွင် အရှေ့အာရှနှင့် အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင်တွေ့ရများသော Haplogroup M နှင့် N (အထူးသဖြင့် M7၊ M21၊ N9) တို့ကို အဓိကတွေ့ရသည်။ ၎င်းသည် ပြောင်းရွေ့လာသော ယောက်ျားသား ဘိုးဘေးများက ဒေသခံ အမျိုးသမီးများနှင့် လက်ထပ်ခဲ့ကြခြင်းကို ထင်ဟပ်စေသည်။<ref>Kivisild et al., 2002</ref> == မြန်မာနိုင်ငံသို့ဝင်ရောက်လာခြင်း == ဗမာလူမျိုးတို့၏ ဘိုးဘွားများသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၄,၀၀၀ ကျော်ခန့်ကပင် [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ [[ကန်းစုပြည်နယ်|ကန်စုဒေသ]]၊ ထောင်မြစ်ဝှမ်း (洮河流域) တွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်များနှင့် မနုဿဗေဒပညာရှင်များက ခန့်မှန်းကြသည်။<ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> ထိုဒေသတွင် တွေ့ရှိရသော ကျောက်ခေတ်နှောင်းပိုင်း အသုံးအဆောင်များသည် ခေတ်ပြိုင်တရုတ်ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရေချိန်ညီသော အဆင့်မြင့်လက်ရာများ ဖြစ်ကြသော်လည်း ယင်းတို့ကို ဗမာတို့၏ ဘိုးဘွားများဟု အတိအကျ သတ်မှတ်ရန် သက်သေအထောက်အထား အကန့်အသတ်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref>သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ။ (၂၀၀၄)။ ''ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်''။ အင်းဝစာအုပ်တိုက်။</ref> တရုတ်တို့၏ နယ်ပယ်ချဲ့ထွင်လာမှုနှင့် လူမျိုးစုအချင်းအချင်း ပဋိပက္ခများကြောင့် အဆိုပါ လူမျိုးစုများသည် တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြသည်။<ref>Lieberman, Victor. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context''. Cambridge University Press.</ref> ဤသို့ နှစ်ပေါင်း ၃,၀၀၀ နီးပါးကြာမြင့်သော ရွှေ့ပြောင်းမှုဖြစ်စဉ်အတွင်း မိမိတို့၏ မူလယဉ်ကျေးမှုများ တိမ်ကောခဲ့ရပြီး၊ လွတ်လပ်စွာ အခြေချနိုင်ရေးအတွက် လမ်းခရီးတစ်လျှောက် တွေ့ကြုံရသော အခြားလူမျိုးစုများ၏ ယဉ်ကျေးမှုများကို လက်ခံရောနှောခဲ့ကြရသည်။<ref>Htin Aung, Maung. (1967). ''A History of Burma''. Columbia University Press.</ref> ရှေ့ပြေးဗမာဘိုးဘေး (Proto-Burmans) များသည် မူလကပင် မြင်းစီးအတတ်နှင့် တိုက်ခိုက်ရေးအတတ်တို့တွင် ကျွမ်းကျင်လှသည့် စစ်သည်တော်မျိုးရိုးများ ဖြစ်ကြပြီး မျိုးနွယ်တူ [[နန်ကျောက်]] (南诏) အင်ပါယာ၏ အောင်နိုင်ရေးစစ်ပွဲများတွင် အဓိကတိုက်ခိုက်ရေးအင်အားစုအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ ခေတ်ပြိုင်တရုတ် [[ထန်မင်းဆက်]] မှတ်တမ်းဖြစ်သော မန်ရှူး (Manshu) ကျမ်းတွင် နန်ကျောက်တို့သည် မြောက်ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်ရှိ တိုက်ခိုက်ရေးကျွမ်းကျင်သော မျိုးနွယ်စုများကို စစ်ရေးအရ အသုံးချခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားရာ အဆိုပါမှတ်တမ်းများက ရှေ့ပြေးဗမာတို့၏ စစ်ရေးစွမ်းရည်ကို သက်သေခံလျက်ရှိသည်။<ref>Fan Chuo, "Manshu" (Book of the Southern Barbarians), Tang Dynasty.</ref> သို့သော် နန်ကျောက်အင်ပါယာ၏ ရေရှည်စစ်ရေးခိုင်းစေမှုများအပေါ် မကျေနပ်မှုများ ရှိလာခဲ့သည့်အပြင် နဂိုကပင် လွတ်လပ်မှုကို အလေးထားသည့်အလျောက် ခရစ်နှစ် ၉ ရာစုမတိုင်မီတွင် နန်ကျောက်အုပ်ချုပ်ရာ နယ်မြေအတွင်းမှ အုပ်စုလိုက် စတင်ထွက်ခွာလာကြသည်။ ၎င်းတို့သည် နန်ကျောက်တပ်မတော်၏ ရှေ့တန်းကင်းထောက်စစ်သည်များအဖြစ် အရှေ့တောင်အာရှတစ်ခွင်သို့ ရောက်ဖူးပြီး ဖြစ်သဖြင့် မိမိတို့၏ မျိုးနွယ်စုများ ရေရှည်ရှင်သန် အခြေစိုက်နိုင်မည့် ဒေသကို ဗျူဟာမြောက် ရွေးချယ်နိုင်စွမ်း ရှိခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် စစ်သည်တော်တို့၏ ကျန်းမာကြံ့ခိုင်မှုကို ထိခိုက်စေနိုင်သည့် ပူပြင်းစိုစွတ်ပြီး [[ငှက်ဖျားရောဂါ]] ကဲ့သို့ ရောဂါဆိုးများရှိရာ ဒေသများကို ရှောင်ရှားကာ၊ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းရှိ ပူအိုက်ခြောက်သွေ့သော်လည်း ရောဂါဘယ ကင်းရှင်းပြီး အချက်အချာကျသည့် ဒေသကို ရွေးချယ်အခြေချခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ။ (၂၀၀၄)။ ''ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်''။ အင်းဝစာအုပ်တိုက်။</ref><ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> ဤရွှေ့ပြောင်းလာသူ အုပ်စုများတွင် တိုက်ခိုက်ရေးကျွမ်းကျင်သော စစ်သည်တော် ယောက်ျားသားများ အဓိကပါဝင်ပြီး ဒေသခံ ပျူအမျိုးသမီးများနှင့် အိမ်ထောင်ပြုကာ မျိုးဆက်သစ်များကို ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="ThantMyintU">Thant Myint-U, "The River of Lost Footsteps", Faber & Faber (2006).</ref> ဗမာတို့သည် [[သံလွင်မြစ်]] လမ်းကြောင်းကို စုန်ဆင်းကာ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းကို ဖြတ်သန်းပြီး မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းသို့ အရှေ့တောင်ဘက်မှ ဗျူဟာမြောက် ဝင်ရောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>Lieberman, Victor. (2003). ''Strange Parallels''. Cambridge University Press.</ref> ထို့နောက် စစ်ရေးအရ အသာစီးရသူများဖြစ်သည့်အလျောက် စိုက်ပျိုးမြေအချက်အချာကျသည့် [[ကျောက်ဆည်]]နှင့် [[မင်းဘူး]]ဒေသများကို မွန်၊ သက်၊ ပလောင် နှင့် ပျူ တို့ထံမှ ရယူကာ အင်ပါယာထူထောင်ရန် ရိက္ခာအင်အားစုအဖြစ် အသုံးချခဲ့သည်။<ref>Htin Aung, Maung. (1967). ''A History of Burma''. Columbia University Press.</ref> ဆက်သွယ်ရေး၊ ရိက္ခာရရှိနိုင်မှု အကောင်းဆုံး ဗဟိုချက်ဖြစ်သော [[ပုဂံ]]ကို မြို့တော်အဖြစ် ခိုင်မာစွာ ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။အေဒီ ၁၁ ရာစုတွင် [[ပုဂံ]]၌ အခြေချနိုင်ခဲ့သော ဗမာတို့၏ ယဉ်ကျေးမှု အဆင့်အတန်းသည် ထိုခေတ် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ယှဉ်လျှင် ကွာခြားမှုများ ရှိနေခဲ့သော်လည်း၊ အခြေချနေထိုင်ပြီးနောက်တွင် ဒေသခံ [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]] နှင့် [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] တို့၏ ယဉ်ကျေးမှုများ၊ အိန္ဒိယ ဒေသမှ ဝင်ရောက်လာသော ဘာသာရေးနှင့် ဗိသုကာ ပညာရပ်များကို၊ မိမိတို့၏ မူလဓလေ့များနှင့် ပေါင်းစပ်ကာ ပိုမိုသစ်လွင် ကောင်းမွန်သော "ပုဂံယဉ်ကျေးမှု" ကို တီထွင်ဖန်တီးနိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref>ကျော်သက်၊ ဒေါက်တာ။ (၁၉၆၁)။ ''ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း''။</ref> ဗမာလူမျိုးတို့၏ ဇစ်မြစ်ကို လေ့လာရာတွင် တောင်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းလာသော ရှေ့ပြေးဗမာဘိုးဘေး (Proto-Burmans) များနှင့် ဒေသခံ [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]] များ ပေါင်းစပ်မှုကို အခြေခံအကျဆုံး အချက်အဖြစ် သမိုင်းပညာရှင်များက လက်ခံထားကြသည်။<ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> ဗမာလူမျိုးတို့သည် မိမိတို့၏ လွတ်မြောက်ရေးအတွက် မူလယဉ်ကျေးမှုအချို့ကို စွန့်လွှတ်ခဲ့ရသော်လည်း၊ ရောက်ရာအရပ်ရှိ ဒေသခံယဉ်ကျေးမှုများကို လက်ခံရောနှောရာတွင် အတုယူရုံသက်သက်မဟုတ်ဘဲ မိမိတို့နှင့် ကိုက်ညီအောင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲယူခဲ့ကြသည်။<ref>သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ။ (၂၀၀၄)။ ''ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်''။ အင်းဝစာအုပ်တိုက်။</ref> တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုသော် [[ပုဂံ]]တွင် အခြေချသည့် အေဒီ ၁၁ ရာစုက ဗမာတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုသည် ခေတ်ပြိုင် [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် များစွာကွာခြားမှု ရှိနေခဲ့သည်။<ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> သို့သော်လည်း ဗမာတို့သည် ရောနှောလာသည့် ယဉ်ကျေးမှုများအပေါ်တွင် လူနေမှုစနစ်နှင့် မကိုက်ညီသည်များကို ဖယ်ထုတ်ပြီး လိုအပ်သည်များကို ဖြည့်စွက်ခဲ့ကြသည်။<ref>Htin Aung, Maung. (1967). ''A History of Burma''. Columbia University Press.</ref> [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]] တို့ထံမှ ဆည်မြောင်းစနစ်နှင့် စိုက်ပျိုးရေးပညာ၊ [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] တို့ထံမှ စာပေနှင့် သာသနာရေးဆိုင်ရာ အခြေခံများကို ရယူကာ ပိုမိုခိုင်မာသော ယဉ်ကျေးမှု အဆင့်အတန်းတစ်ခုကို တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref>ကျော်သက်၊ ဒေါက်တာ။ (၁၉၆၁)။ ''ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း''။</ref> ဤသို့ဖြင့် ဗမာတို့သည် အေဒီ ၁၁ ရာစုအတွင်းမှာပင် မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ဟန်ဖြင့် ဗိသုကာ၊ စာပေနှင့် အနုပညာရပ်များကို ဖန်တီးနိုင်ခဲ့ပြီး အရှေ့တောင်အာရှတွင် ထင်ရှားသော ပုဂံအင်ပါယာကြီးကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။တိုက်ခိုက်ရေးတွင်သာမက နယ်မြေဖော်ထုတ်ရာတွင်လည်း ထက်မြက်သူများဖြစ်၍ တောများကို ခုတ်ထွင်ရှင်းလင်းကာ [[ရွှေဘို]]၊ [[မုံရွာ]]၊ [[ပခုက္ကူ]]၊ [[စစ်ကိုင်း]] နှင့် [[မန္တလေး]] ဒေသများတွင် လယ်ယာများ ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ မြေဩဇာ ညံ့ဖျင်းသည့် အရပ်များတွင် [[ကွမ်း]]၊ [[ထန်း]] စသည့် ဥယျာဉ်ခြံများကို လုပ်ကိုင်ပြီး၊ အခြောက်သွေ့ဆုံး အရပ်များတွင် [[ပြောင်း]]၊ [[နှမ်း]] တို့ကို စိုက်ပျိုးခဲ့ကြရာ<ref>ကျော်သက်၊ ဒေါက်တာ။ (၁၉၆၁)။ ''ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း''။</ref> ဤသို့ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း ခြောက်သွေ့ဒေသကြီးတစ်ခုလုံးကို စုစည်းစိုက်ပျိုးမြေအဖြစ် ပြောင်းလဲနိုင်ခဲ့ခြင်းမှာ ကြီးမားသော အောင်မြင်မှုဖြစ်ပြီး လူဦးရေ အလျင်အမြန် တိုးပွားလာကာ နယ်ပယ်ကျယ်ပြန့်သော အင်ပါယာကြီးအဖြစ်သို့ ဦးတည်စေခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် ဗမာတို့သည် အေဒီ ၁၁ ရာစုအတွင်းမှာပင် မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ဟန်ဖြင့် ဗိသုကာ၊ စာပေနှင့် အနုပညာရပ်များကို ဖန်တီးနိုင်ခဲ့ပြီး အရှေ့တောင်အာရှတွင် ထင်ရှားသော ပုဂံအင်ပါယာကြီးကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ == ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ == === မြန်မာ့ရိုးရာသင်္ကြန်ပွဲတော် === အတာသင်္ကြန်ပွဲတော်သည် [[ဗမာလူမျိုး]]တို့၏ ရိုးရာပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာကုန်ဆုံး၍ နှစ်သစ်သို့ ကူးပြောင်းသည့် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ကျင်းပသော ပွဲတော်ဖြစ်သည်။ သင်္ကြန်ဟူသော စကားလုံးသည် သက္ကတဘာသာစကား "သင်္ကန္တ" မှ ဆင်းသက်လာပြီး "ကူးပြောင်းခြင်း" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ နေမင်းကြီးသည် မိဿရာသီသို့ ကူးပြောင်းဝင်ရောက်သည့် အချိန်ကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ မြန်မာ့သင်္ကြန်သည် အိန္ဒိယမှ နက္ခတ်ဗေဒ နှင့် မြန်မာယဉ်ကျေးမှု ပေါင်းစပ်ကာ မြန်မာ့မြေပေါ်တွင် ဒေသန္တရဓလေ့များဖြင့် ဖွံ့ဖြိုးလာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="origin">ဒေါက်တာသန်းထွန်း၊ "မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုသမိုင်း"၊ ၂၀၀၂။</ref> ပုဂံခေတ်သည် သင်္ကြန်ပွဲတော်ကို စာဖြင့် ရေးထိုးသည့် ကျောက်စာမှတ်တမ်း၊ ရေပက်ကစားသည့် ရာဇဝင်မှတ်တမ်း နှင့် စနစ်တကျ တွက်ချက်သည့် နက္ခတ်ဗေဒမှတ်တမ်း ဟူသော ကဏ္ဍစုံမှ အစောဆုံး တည်ရှိခဲ့သဖြင့် မြန်မာ့သင်္ကြန် သည်အစောဆုံး ကျင်းပသည့် မူလရေသဘင် နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ဖြစ်ကြောင်း အခိုင်အမာဆိုနိုင်ပေမည်။ <ref name="culture">ဦးနု၊ "မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ"၊ ၁၉၆၅။</ref> ပုဂံခေတ် ကျောက်စာတချို့တွင် "သင်္ကြန်" ဟူသော စကားလုံးကို တိုက်ရိုက်ဖော်ပြ ထားပြီး နှစ်သစ်ကူးကာလ အလှူအတန်းများနှင့် ပတ်သက်သော အထောက်အထားများ ရှိသည်။<ref name="bagan">မှန်နန်းရာဇဝင်တော်ကြီး၊ ပုဂံခေတ်အပိုင်း။</ref>အင်းဝခေတ်တွင် သင်္ကြန်ပွဲတော်သည် ပိုမိုခိုင်မာသော စာပေအထောက်အထားများ ရှိလာခဲ့သည်ရှင်မဟာရဌသာရ၏ ပျို့ကဗျာများတွင် တန်ခူးလအမွှမ်းတင် ကဗျာများတွင် သင်္ကြန်အခါသမယ၏ သာယာပုံနှင့် ရေသဘင်ပွဲအကြောင်းများကို ထည့်သွင်းစပ်ဆိုခဲ့သည်။ရှင်မဟာသီလဝံသ၏ မှတ်တမ်းများတွင်လည်း သင်္ကြန်ရက်တွင် သက်ကြီးပူဇော်ပွဲနှင့် ဘုရားရေသပ္ပာယ်ပွဲများ ကျင်းပပုံကို တွေ့ရှိရသည်။<ref name="ava">ရှင်မဟာရဌသာရ၊ "တံတားဦးတည် မိန့်တော်ပြန်ပျို့"။</ref> ကုန်းဘောင်ခေတ်သည် သင်္ကြန်ပွဲတော် အစည်ကားဆုံးနှင့် အထောက်အထား အများဆုံးခေတ်ဖြစ်သည်။ မန္တလေး နန်းတွင်းနှင့် စေတီပုထိုးများတွင် သင်္ကြန်ရက်၌ ဘုရင်ကိုယ်တိုင် ရေသပ္ပာယ်ပုံနှင့် အကျဉ်းသားများကို လွှတ်ပေးပုံ (ဇီဝိတဒါနအလှူ) မှတ်တမ်းများ ရှိသည်။ သင်္ကြန်ကျရက် တွက်ချက်ပုံ၊ သင်္ကြန်စာ ထုတ်ပြန်ပုံနှင့် နန်းတွင်းရေသဘင်ပွဲ ကျင်းပပုံများကို အသေးစိတ် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။<ref name="konbaung">မောင်မောင်တင်၊ "ကုန်းဘောင်ဆက် ရာဇဝင်တော်ကြီး"။</ref> ယခုခေတ်တွင် မဏ္ဍပ်များ၊ တေးဂီတများနှင့်အတူ လူထုပျော်ပွဲရွှင်ပွဲအဖြစ် ကမ္ဘာအနှံ့ သိရှိလာကြသည်။ သင်္ကြန်ကာလတွင် ဗမာလူမျိုးတို့သည် စုပေါင်း၍ မုန့်လုံးရေပေါ် ပြုလုပ်ကာ ကျွေးမွေးကြသည်။ အချို့မုန့်လုံးများထဲတွင် ငရုတ်သီးထည့်၍ နောက်ပြောင်တတ်သော ချစ်စရာ ဓလေ့လည်း ရှိသည်။သင်္ကြန်သီချင်းများနှင့်အတူ ညီညာစွာ ကပြသော သင်္ကြန်ယိမ်းအကသည် ဗမာ့သင်္ကြန်၏ မရှိမဖြစ် အလှတရား ဖြစ်ပြီး ခေတ်ကာလ အခြေအနေများကို ဟာသနှော၍ တိုင်ပင်ညီညာစွာ အော်ဟစ်ကြွေးကြော်သော သံချပ်ထိုးခြင်းသည် ဗမာ့ယဉ်ကျေးမှု၏ လွတ်လပ်သော အနုပညာပြကွက် ဖြစ်သည်။<ref name="art">မောင်ကြည်သန့်၊ "မြန်မာ့ရိုးရာ ဆယ့်နှစ်လရာသီပွဲတော်များ"၊ ၂၀၀၇။</ref> သင်္ကြန်ကာလတွင် ပိတောက်ပန်းမှာ ဗမာတို့၏ သင်္ကြန်သင်္ကေတများ ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် သင်္ကြန်အိုးထဲတွင် အတာပန်း (၇) မျိုး ထည့်၍ သိကြားမင်း လူ့ပြည်သို့ ဆင်းသက်သည်ကို ကြိုဆိုကြသည့် ဓလေ့လည်းရှိသည်။ === ဝတ်စားဆင်ယင်မှု === ဗမာအမျိုးသမီး များသည် ရင်စေ့ ရှပ်အင်္ကျီကို ဝတ်ဆင်ပြီး ပိုးချည်ဖောက်ထားသော ကွင်းလုံချည်ကို ဝတ်ဆင်၍ပခုံးတွင်ပဝါလွှား ရင်တစ်ဖက်တစ်ချက်တွင်ချထားသည်။ ဗမာအမျိုးသမီးများသည်ဆံ ပင်ကိုအထူးဆင်ယင်ထုံးဖွဲ့လေ့ရှိသည်။ အမျိုးသားများမှာ ဦးခေါင်းတွင် ခေါင်းပေါင်းပေါင်း၍ တိုက်ပုံ ရင်စေ့နှင့် ပုဆိုးကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ == ဘာသာရေးနှင့်စာပေ == ===ဘာသာရေး=== {{main|မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု}} {{main|မြန်မာ့မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှု}} ဗမာလူမျိုးစုတို့၏ ဘိုးဘေးများ (Proto-Burmans) သည် မြန်မာနိုင်ငံ မြေပြန့်ဒေသများသို့ မဆင်းလာမီ တရုတ်ပြည် အနောက်မြောက်ဘက်နှင့် တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်တစ်ဝိုက်တွင် ရှိနေစဉ်က ကိုးကွယ်မှုမှာ သဘာဝလွန် အင်အားစုများကို ယုံကြည်သည့် ရိုးရာနတ်ကိုးကွယ်မှု နှင့် ဘိုးဘွားပူဇော်မှု တို့အပေါ် အခြေခံခဲ့သည်။<ref name="Luce1985">Luce, G. H. (1985). Phases of Pre-Pagan Burma. Oxford University Press.</ref> ရှေးဦးဗမာတို့သည် တောတောင်၊ မြစ်ချောင်းနှင့် မိုးလေဝသကို အစိုးရသည်ဟု ယုံကြည်ရသော နတ်များကို ကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်။ ဤယုံကြည်မှုသည် နောင်တွင် မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း အမြစ်တွယ်ကျန်ရစ်ခဲ့သော မိရိုးဖလာနတ်များနှင့် တောစောင့်နတ်၊ တောင်စောင့်နတ် ယုံကြည်မှုများ၏ အစောပိုင်းပုံစံများ ဖြစ်သည်။ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားတို့၏ ထုံးစံအတိုင်း ကွယ်လွန်သွားသော သူများကို နတ်အဖြစ် သတ်မှတ်၍ ပူဇော်သည့်ဓလေ့ ရှိခဲ့သည်။<ref>Elias, N. (1876). Introductory Sketch of the History of the Shans in Upper Burma and Western Yunnan.</ref> ဗမာတို့ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာသည့် လမ်းကြောင်းတွင် ရှိသော နန်ကျောက်ဒေသမှ ရောနှောပါဝင်လာသည့် မဟာယာနနွယ် အယူအဆများနှင့် လူသားနှင့် နတ်လောကကြား ဆက်သွယ်ပေးသည့် ရှေးဟောင်း ဝိညာဉ်ရေးရာ အတတ်ပညာများ ပါရှိနေခဲ့သည်။ နတ်များအတွက် တင်ဆက်ရမည့် ကန်တော့ပွဲ (အုန်း၊ ငှက်ပျော) ပြင်ဆင်ပုံနှင့် နတ်တို့၏ ကျေနပ်မှုကို ရယူကာ ဘေးအန္တရာယ် ကင်းဝေးအောင် ပြုလုပ်သည့် ယတြာအတတ်ပညာများ ပါဝင်သည်။ ဤအတတ်ပညာသည် ဗမာတို့ မြန်မာပြည်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာစဉ်က နန်ကျောက် (ယူနန်) ဒေသမှ တန္တရ အယူအဆများနှင့် ပေါင်းစပ်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး ပုဂံခေတ်ဦးတွင် အထင်ရှားရှိခဲ့သော [[အရည်းကြီး]] အယူအဆများ၏ အခြေခံမူလဇစ်မြစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်အချို့က ယူဆကြသည်။ <ref name="Lieberman2003">Lieberman, Victor B. (2003). Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context. Cambridge University Press.</ref> ဗမာတို့သည် ပုဂံဒေသတွင် အခြေချပြီးနောက်မှသာ ရှေးဦးစွာ အခြေချနေထိုင်နေသော [[ပျူ]] တို့ထံမှ [[ထေရဝါဒ]]အငွေ့အသက်များကို ပိုမိုထိတွေ့ခဲ့ရပြီး၊ [[မဟာယာန]] ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ရိုးရာနတ်နှင့် [[ဟိန္ဒူဘာသာ]]ဆိုင်ရာ နတ်ဘုရားများ ရောထွေးနေသည့် အရောအနှော အယူဝါဒများ ဖြစ်ခဲ့ရာမှ [[အနော်ရထာ]]မင်းကြီး လက်ထက်တွင် သထုံပြည်မှ ပင့်ဆောင်လာသော [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို နိုင်ငံတော်၏ အဓိကဘာသာအဖြစ် ပျိုးထောင်ပေးခဲ့သည်။<ref>Luce, G. H. (1969). Old Burma: Early Pagan. New York: J. J. Augustin.</ref> သို့သော်လည်း ထေရဝါဒဘာသာ ထွန်းကားလာသည့်တိုင်အောင် မဟာယာနနွယ်သော ပွဲကျောင်းအလေ့အထများ၊ ရိုးရာနတ်နှင့်ဟိန္ဒူယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အလေ့အထများသည် [[ညောင်ရမ်းခေတ်]] အထိ မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း နက်ရှိုင်းစွာ အမြစ်တွယ်ကျန်ရစ်ခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ပုဂံခေတ်တွင် [[ကျန်စစ်သား]]မင်းကြီး နန်းသစ်တည်၍ နန်းသိမ်းပွဲကျင်းပရာတွင် ဟိန္ဒူနတ်ဘုရားဖြစ်သည့် [[ဗိဿနိုး]]နတ်ကို ပင့်ဖိတ်ပသခဲ့သည့် မှတ်တမ်းများ ရှိခဲ့သည်။<ref name="Harvey1925">Harvey, G. E. (1925). History of Burma. London: Frank Cass & Co. Ltd.</ref>တောင်ငူမင်းဆက်များအတွင်း တောင်တွင်းရှင် မုန်ယိုဆရာတော်ကဲ့သို့သော ပုဂ္ဂိုလ်များကို အားထားခဲ့ကြသည်။ညောင်ရမ်းမင်းဆက်၏ နောက်ဆုံးကာလများတွင် ဗားမဲ့၊ ဗားမော့ အစရှိသည့် မွန်ဆရာတော်များကို ပင့်ဖိတ်၍ နတ်မေးစေခြင်း၊ ဗေဒင်ယတြာနှင့် အင်းအိုင်ခါးလှည့် အတတ်ပညာများကို အသုံးပြုခဲ့ခြင်းတို့ကို တွေ့ရသည်။<ref>Lieberman, V. B. (1984). Burmese Administrative Cycles. Princeton University Press.</ref> ဤသို့ဖြင့် မြန်မာတို့၏ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုသည် စင်ကြယ်သော ထေရဝါဒအယူအဆအပြင် ရှေးဟောင်းရိုးရာ ယုံကြည်မှုများနှင့် ဟိန္ဒူဗေဒင်ပညာရပ်များ ပေါင်းစပ်နေသည့် "မြန်မာ့နည်းမြန်မာ့ဟန် ကိုးကွယ်မှု" အဖြစ် သမိုင်းတစ်လျှောက် တည်ရှိလာခဲ့သည်။ ===စာပေ=== ဗမာစာပေသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရုံးသုံးစာပေစနစ်ဖြစ်ပြီး တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားမိသားစုဝင် ဗမာဘာသာအား ပုံဖော်ရေးသားထားသော စာပေများကို ရည်ညွှန်းသည်။ ဗမာစာရေးစနစ်သည် အိန္ဒိယမှ ပျံ့နှံ့လာသော ဘရာဟ္မီ (Brahmi) စာလုံးစနစ်မှ ဆင်းသက်လာပြီး မွန်စာရေးစနစ်မှတဆင့် ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့သည်။<ref>Daniels, Peter T. & Bright, William (1996). ''The World's Writing Systems''. Oxford University Press.</ref>ဗမာစာပေ၏အစပြုကာလကို ပုဂံခေတ် (၁၁–၁၃ ရာစု) တွင် တွေ့ရသော ကျောက်စာများမှ စတင်သတ်မှတ်ကြသည်။<ref>Aung-Thwin, Michael (2005). ''The Mists of Rāmañña: The Legend that was Lower Burma''. University of Hawai‘i Press.</ref>ပုဂံခေတ်အတွင်း ဗမာစာပေသည် ဘာသာရေးစာပေများကို အဓိကအဖြစ် ရေးသားခဲ့ပြီး ပါဠိစာပေများကို ဘာသာပြန်ခြင်းနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျမ်းစာများ ဖန်တီးခြင်းတို့ တွင်အဓိကထားခဲ့သည်။ ထို့နောက် အင်းဝ၊ ဟံသာဝတီနှင့် တောင်ငူခေတ်များတွင် ဗမာစာပေသည် ဆက်လက်ဖွံ့ဖြိုးလာပြီး ကဗျာ၊ သမိုင်း၊ ဥပဒေ၊ နန်းတွင်းစာပေများ ထွန်းကားလာခဲ့သည်။<ref>Hall, D. G. E. (1960). ''A History of South-East Asia''. Macmillan.</ref>ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် (၁၈ ရာစုမှ ၁၉ ရာစု) ဗမာစာပေသည် အထူးတိုးတက်လာခဲ့ပြီး ကဗျာ၊ ပြဇာတ်၊ ရာဇဝင်နှင့် သဒ္ဒါစာပေများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခဲ့သည်။ ထိုခေတ်တွင် စာပေသည် နန်းတော်နှင့် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများအတွင်း အဓိကသင်ကြားခဲ့ကြသည်။<ref>Than Tun (1988). ''The Royal Orders of Burma''. Kyoto University.</ref>ကိုလိုနီခေတ်တွင် ပုံနှိပ်နည်းပညာ ဝင်ရောက်လာခြင်းကြောင့် ဗမာစာပေသည် ပြောင်းလဲမှုများ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး သတင်းစာများ၊ ဝတ္ထုများနှင့် ခေတ်ဆန်းစာပေများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။<ref>Hla Pe (1963). ''Burmese Literature''. Oxford University Press.</ref> ယနေ့ခေတ်တွင် ဗမာစာပေသည် ပုံနှိပ်စာပေ၊ ဒစ်ဂျစ်တယ်စာပေနှင့် မီဒီယာများမှတဆင့် ဆက်လက်ဖွံ့ဖြိုးလျက်ရှိပြီး မြန်မာယဉ်ကျေးမှု၏ အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်။ {{main|မြန်မာစာပေ}} ယနေ့ မြန်မာစာပေအရေးအသားမှာ ဗမာစာကိုစံထားပြီး ရုံးသုံးစာအဖြစ်၊ မြန်မာစာအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ဟုဆိုနိုင်သည်။ စာပေအရေးအသားတွင် ဗမာတို့သည် အနွယ်တူသော ပျူတို့ထံမှ မသင်ယူခဲ့ဘဲ မွန်ဘာသာစကားပြောဆိုမှုကို မှီငြမ်းကာ အက္ခရာ အရေးအသားမှာလည်း မွန်တို့ထံမှ ရယူခဲ့သော်ငြား ကိုယ်ပိုင်အက္ခရာကို တီထွင်ပြောဆိုရေးသားခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် မျက်မှောက်ခေတ်တွင် ပျူကျောက်စာ အကြွင်းအကျန်များကို ဖတ်ရှု အဓိပ္ပာယ် ဖော်နိုင်ရန်ခက်ခဲနေရသည်။ ဗမာတို့သည် ခရစ်နှစ် ၁၁၁၃ မှ ၁၁၇၄ အတွင်း၌ မွန်ယဉ်ကျေးမှုကိုမှီငြမ်းပြု၍ သီးခြားယဉ်ကျေးမှု တည်ထောင်ရန် အားထုတ်နေဆဲ ဖြစ်ကြောင်း ဒေါက်တာသန်းထွန်း၏ ခေတ်ဟောင်းမြန်မာ့ရာဇဝင် စာ-၂၅ ၌ တွေ့ရသည်။ မြန်မာ့သမိုင်းဆရာတို့က မြန်မာစာသည် ပျူစာမှဆင်းသက်လာသည်ဟု ယူဆကြသည်။ ပျူစာမှဆင်းသက်ရိုးမှန်လျှင် ပျူစာမှသည် မြန်မာစာဖြစ်လာစေရန် ခေတ်အဆက်ဆက် ဆင့်ကဲဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာခဲ့သော ကြားခံစာပေမျိုး ရှိရမည်။ ယင်းကဲ့သို့မရှိခဲ့ကြောင်းကို ရာဇကုမာရ် ကျောက်စာက သက်သေခံလျက် ရှိသည်။ [[မြစေတီကျောက်စာ|ရာဇကုမာရ်ကျောက်စာ]]၌ ပါဠိ၊ မြန်မာ၊ ပျူ၊ မွန် ဟူ၍ စာပေလေးမျိုးဖြင့် တစ်ပြိုင်တည်း ရေးထိုးထားသည်ကိုတွေ့ရှိနိုင်သည်။ ယင်းကျောက်စာမှာ အကြောင်းအရာတစ်ခုတည်းကို စာပေလေးမျိုးဖြင့် တစ်ခေတ်တည်းတွင် ရေးထိုးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့်မြန်မာစာသည် ပျူစာမှဆင်းသက်လာသည်ဟူသောအဆိုမှာ ခိုင်လုံသောအထောက်အထားမဟုတ်ချေ။ အလားတူစွာ မွန်စာမှဆင်းသက်လာသည်ဟု ဆိုပြန်ရန်လည်း ယင်းကျောက်စာမှာပင် မွန်စာလည်း ပါရှိနေပြီးဖြစ်သောကြောင်းတည်း။ ယနေ့ထိ လူတို့သည် ပျူစာကိုကောင်းစွာ ရေရေလည်လည် ဖတ်တတ်သူဟူ၍ မရှိသေးချေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ပျူတို့သည် ရခိုင်နှင့် မွန်တို့ကဲ့သို့ သီးခြားစာပေဖြင့် ရပ်တည်နေထိုင်လာခဲ့သော လူမျိုးများဖြစ်နေသောကြောင့်တည်း။ ဒေါက်တာသန်းထွန်းက သူ၏ခေတ်ဟောင်း မြန်မာ့ရာဇဝင်စာ-၁၂၂ တွင် ထိုလေးရာစုတွင် စာရေးနည်းပညာကို ပျူတို့ရကြလျက် မွန်နှင့်ရခိုင်တို့က ၆ ရာစုတွင်ရနေပြီးဖြစ်လျက် နောင်အခါ မြန်မာတို့က ပျူ၊ မွန် နှစ်ဦးစလုံး ထံမှ နည်းကိုမှီလျက် ၁၁ ရာစုတွင် ထိုပညာကိုရကြသည်ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်ဟူ၍ ကောက်ချက်ချ ရေးသားခဲ့သည်။ အသစ်တွေ့ရှိထားသည့် [[စောလူးမင်းကျောက်စာ]] (၄၁၅ ခုနှစ်)မှာ နှစ်ပေါင်း ၆၀ ခန့် [[မြစေတီကျောက်စာ|ရာဇကုမာရ်ကျောက်စာ]] ထက် စောခဲ့သည်ဟု ပညာရှင်များက ပြောဆိုသည်။ [[ဘာသာစကား]] ခြောက်မျိုးဖြင့် ရေး ထိုးထားသောကြောင့် ဘာသာအများဆုံးပါရှိသည့် ကျောက်စာတစ်ချပ် ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာဘာသာ]]ဖြင့် ရှစ်ကြောင်း၊ [[ပျူ]]၊[[ပါဠိ]]ဖြင့် ၁၄ ကြောင်းနှင့် ပျူစာစစ်စစ် ခုနစ်ကြောင်း စာကြောင်းရေ စုစုပေါင်း ၂၉ ကြောင်း ပါရှိသည်။ [[မွန်]]စာ အများဆုံးဖြင့် ရေး ထိုးထားရာဘက်၌ ပါဠိဘာသာဖြင့် ရှစ်ကြောင်း၊ မွန်ဘာသာဖြင့် ၁၅ ကြောင်း၊ ကျွမ်း (သို့မဟုတ်) ယွန်းဘာသာဖြင့် လေးကြောင်းဖြင့် စာကြောင်းရေ စုစုပေါင်း ၂၇ ကြောင်း ပါဝင်ကြောင်း သိရသည်။<ref name="autogenerated2">[http://thanlwinriver.blogspot.com/2013/12/blog-post_516.html သံလွင်: သက္ကရာဇ်ရေးထိုး မှတ်တမ်းတင်ထားသော အစောဆုံး ကျောက်စာအဖြစ် ဘာသာစကား ခြောက်မျိုးဖြင့် ရေးထိုးထားသည့် ပုဂံခေတ် စောလူးမင်း၏ကျောက်စာ မြစ်သားမြို့၌ တွေ့ရှိ<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>[http://www.bbc.co.uk/burmese/burma/2014/01/140108_mya_zedi_script_.shtml စောလူးမင်း ကျောက်စာ ပေတော ပရဟိတ ကျောင်းအတွင်းတွေ့ - BBC Burmese - မြန်မာ့ရေးရာ<!-- Bot generated title -->]</ref> ရခိုင်စာ မပါဝင်ကြောင်း သိရသည်။ ==ထင်ရှားသောဗမာလူမျိုးများ== * [[အောင်ဆန်း|အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]] *[[အောင်ဆန်းစုကြည်၊ ဒေါ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] *[[သန့်၊ ဦး|ဦးသန့်(ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်)]] * [[မှိုင်း၊ ကိုယ်တော်၊ သခင်|မြန်မာစာပေပညာရှင် ဆရာကြီး သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း]] * [[နု၊ ဦး|မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု]] * [[မြ၊ သခင်|အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးသခင်မြ]] * [[ဘချို၊ ဦး (ဒီးဒုတ်)|အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီး ဒီးဒုတ်ဦးဘချို]] *[[သခင်စိုး]] *[[သခင်သန်းထွန်း]] *[[ဦးကျော်ငြိမ်း]] *[[ဒေါက်တာဘမော်]] *[[ကိုဗဟိန်း]] *[[ဦးဗဆွေ]] *[[ဦးမြင့်သိန်း]] *[[ကျော်ဇော၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ဇော]] *[[စိန်မှန်၊ ဗိုလ်မှူး|ဗိုလ်မှူး စိန်မှန်]] *[[မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်]] *[[သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာသန်းထွန်း]] * [[အောင်ကြီး၊ ဦး|ဗိုလ်မှူးချုပ်အောင်ကြီး]] * [[တင်ဦး၊ သူရ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး(ငြိမ်း) သူရ ဦးတင်ဦး]] * [[မောင်မောင်၊ ဒေါက်တာ (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဒေါက်တာ မောင်မောင်]] *[[နေဝင်း|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးနေဝင်း]] *[[စောမောင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စောမောင်]] * [[သန်းရွှေ|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ]] * [[သိန်းစိန်၊ ဦး|နိုင်ငံတော် သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး(ငြိမ်း)]] * [[ဝီရသူ (မစိုးရိမ်)|မစိုးရိမ်တိုက်သစ် နာယက ဆရာတော် ဦးဝီရသူ]] *[[လင်းယုန်နီ]] *[[ချစ်ဦးညို]] *[[စွမ်းရည်၊ မောင်၊ စာရေးဆရာ|မောင်စွမ်းရည်]] *[[အောင်သင်း]] *[[ဆရာစံ]] *[[သခင်ဖိုးလှကြီး]] *[[မင်းအောင်လှိုင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်]] *[[ဗိုလ်စံဖဲ]] ==ဗမာလူမျိုးစု== မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား ဗမာလူမျိုးစု (၉)စု ရှိသည်။ အက္ခရာစဉ်အတိုင်း စဉ်ထားသည်။ # [[ကတူးလူမျိုး]] # [[ကနန်းလူမျိုး]] # [[ဆလုံလူမျိုး]] # [[ထားဝယ်လူမျိုး]] # [[ဖွန်းလူမျိုး]] # ဗမာလူမျိုး # [[မြိတ်လူမျိုး]] # [[ယဘိန်းလူမျိုး]] # [[ယောလူမျိုး]] ဘာသာဗေဒအရ ဗမာနွယ်အုပ်စုသည် တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကားမိသားစုအောက်ရှိ အုပ်စုတစ်ခုဖြစ်ပြီး အဓိကအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်တို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။<ref>Bradley, David (1997). "Tibeto-Burman languages and classification". In: Bradley, D. (ed.), Papers in Southeast Asian Linguistics No.14.</ref> ပါဝင်သော လူမျိုးများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် — #[[ဗမာလူမျိုး]] #[[အင်းသားလူမျိုး]] #[[ဖွန်းလူမျိုး]] #[[တောင်ရိုး]] #[[ရခိုင်]] #[[ဓနု]] #[[မရမာ လူမျိုး|မရမာလူမျိုး]] #[[ယော]]၊[[ထားဝယ်]]၊[[မြိတ်လူမျိုး|မြိတ်]] <ref>Okell, John (1969). ''A Reference Grammar of Colloquial Burmese''. Oxford University Press.</ref> == ကျမ်းကိုး == <references/> * မြန်မာသမိုင်းပုံ- [[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]] {{ မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:ဗမာလူမျိုးစု]] j8b8l51lk5jcrrkmnsdx67zqhk6mpgg 1029411 1029357 2026-05-04T09:09:14Z Chenzeyan29 141880 /* မျိုးရိုးဗီဇ */ 1029411 wikitext text/x-wiki {{pp-semi-indef}}{{pp-move-indef}} {{Infobox ethnic group | group = ဗမာလူမျိုး | name = | flag = | flag_caption = | image = Veneration of Buddha.jpg | image_caption = ဗမာနန်းတော်တွင်းတွင် [[မဟာမုနိ ရုပ်ရှင်တော်မြတ်ကြီး(မန္တလေး)|မဟာမုနိ ဆင်းတုတော်]]အား ရှိခိုးနေပုံ (၁၉၁၂ ပန်းချီ) | image_alt = | image_upright = | total = <!-- total population worldwide --> | total_year = <!-- year of total population --> | total_source = | total_ref = <!-- references supporting total population --> | genealogy = | regions = {{flag|Myanmar}} ၃၅ သန်းခန့်<hr> {{flatlist| *{{flag|Thailand}} *{{flag|Malaysia}} *{{flag|Singapore}} *{{flag|United States}} *{{flag|China}} *{{flag|Australia}} *{{flag|Japan}} }} | region1 = {{flagcountry|Thailand}} | pop1 = ၂,၃၀၀,၀၀၀<ref>{{cite news | url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2022/03/30/in-thailand-exiled-burmese-communities-work-to-support-the-revolution-at-home_5979344_4.html | title=In Thailand, exiled Burmese communities work to support the revolution at home | newspaper=Le Monde.fr | date=30 March 2022 }}</ref> | region4 = {{flagcountry|Japan}} | pop4 = ၂၈,၈၆၀<ref>{{cite book |chapter=15 Burmese: Refugees and Little Yangon |first=Kosei |last=Otsuka |title=Language Communities in Japan |doi=10.1093/oso/9780198856610.003.0016 |date=January 2022 |url=https://academic.oup.com/book/38834/chapter/337727805 }}</ref> | region3 = {{flagcountry|Australia}} | pop3 = ၃၂,၆၆၅<ref>[[Census in Australia#2016|2016 Census of Australia]] [https://web.archive.org/web/20140116132606/http://www.immi.gov.au/media/publications/statistics/comm-summ/textversion/myanmar.htm "Burmese Australians"]</ref> | region2 = {{flagcountry|Singapore}} | pop2 = ၅၀,၀၀၀<ref>{{cite web | url=https://asia.nikkei.com/Politics/Emigrants-in-Singapore-s-little-Myanmar-eye-their-homeland | title=Emigrants in Singapore's 'little Myanmar' eye their homeland }}</ref> | languages = [[ဗမာဘာသာစကား]] | religions = အဓိကအားဖြင့် [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] နှင့် [[မြန်မာ့မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှု]]<br/> ခရစ်ယာန်နှင့် အစ္စလာမ် အနည်းငယ် | related_groups = {{flatlist| *[[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]] *[[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]] *[[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]] * [[လော်ဝေါ်လူမျိုး|လော်ဝေါ်]] * [[အာချန်လူမျိုး|မိုင်းသာ]] *[[မြိတ်လူမျိုး|တနင်္သာရီ(မြိတ်)]] * အခြား [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်လူမျိုးများ]]}} | footnotes = }} '''ဗမာလူမျိုး''' ({{lang-en|Bamar people}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများအနက် လူဦးရေအများဆုံးသော လူမျိုးစုဖြစ်သည်။[[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်]] အုပ်စုခွဲ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ]] စကားပြောအုပ်စု တွင်ပါဝင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လူဦးရေ ၏ ၆၈.၇၈% သို့မဟုတ် ၃၆ သန်းခန့်မျှရှိသည်။<ref>{{cite web|title=မြန်မာ (ဗမာ)လူမျိုးအကြောင်း|url=https://www.mdn.gov.mm/my/mnmaa-bmaa-luumiuakeaang-sikeaangcraa|access-date=27 August 2023|archive-date=27 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230827230329/https://www.mdn.gov.mm/my/mnmaa-bmaa-luumiuakeaang-sikeaangcraa}}</ref>မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း[[ဧရာဝတီမြစ်]]ဝှမ်းတ‌လျှောက်တွင်အခြေချနေထိုင်သူများဖြစ်ကြသည်။[[File: Burmese family portrait.JPG |thumb| Portrait of a Bamar family at the turn of the 20th century, during British rule]] == နောက်ခံ သမိုင်းကြောင်းနှင့် ပေါ်ပေါက်လာပုံ == [[File:Sino-Tibetan Languages Map.png|thumb|တရုတ်-တိဗက်မိသားစုပြန့်နှံတည်ရှိမှု]] ဗမာလူမျိုးတို့သည် '''တိဗက်-ဗမာနွယ်'''(Tibeto-Burman) လူမျိုးနွယ်စုကြီးမှ အကြီးဆုံးသော လူမျိုးဖြစ်သည်။ '''မွန်ဂိုလွိုက်'''(Mongoloid race) ဖြစ်သည်<ref>[http://dictionary.infoplease.com/mongoloid Meaning of Mongoloid | Infoplease<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>{{Cite web |title=Burmese {{!}} Beyond Highbrow - Robert Lindsay<!-- Bot generated title --> |url=http://robertlindsay.wordpress.com/category/raceethnicity/asians/se-asians/burmese/ |accessdate=17 June 2013 |archivedate=26 July 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130726030756/http://robertlindsay.wordpress.com/category/raceethnicity/asians/se-asians/burmese/ }}</ref> ဟု မြန်မာသမိုင်းပညာရှင် သမိုင်းပါမောက္ခဆရာကြီး[[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]] က မှတ်ချက် ပြုသည်။ မြန်မာနိုင်ငံဟု ယနေ့ခေါ်ဆိုသော ဒေသတွင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၄၀၀,၀၀၀ (လေးသိန်း) ခန့်ကပင် လက်နက်ကို အသုံးပြုတတ်သော ရှေးဦးလူသားများ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုကာလသည် ရာသီဥတုမှာ ယခုထက် ပိုမိုအေးမြပြီး မိုးရွာသွန်းမှုမှာ သုံးဆမှ ခြောက်ဆခန့်အထိ ပိုမိုများပြားသဖြင့် "မိုးစွေကာလ" ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည့် အခြေအနေဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name="ISP">"မြန်မာ့သမိုင်းအကျဉ်း"၊ [https://www.myanmarisp.com/History/General_Hsitory/his0011/ Myanmar ISP]၊ ၈ ဇွန် ၂၀၁၃ တွင် ပြန်လည်စစ်ဆေးပြီး။</ref> လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၂၀၀,၀၀၀ ခန့်မှစ၍ ထိုရှေးဦးလူသားများသည် လက်နက်ကိရိယာများ ပြုလုပ်တတ်သော အဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။အလွန်အေးမြသော မြောက်လေကို ကာကွယ်ရန်အတွက် တောင်စောင်းများရှိ တောင်ဘက်သို့ မျက်နှာမူသော ဂူများတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၄၀,၀၀၀ ခန့်မှစ၍ လူအစစ် (Modern Humans) များ ဖြစ်လာခဲ့ကြပြီး၊ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၀,၀၀၀ ခန့်တွင် ရာသီဥတုမှာ ယနေ့ကဲ့သို့ ပုံစံမျိုးသို့ တဖြည်းဖြည်း ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။<ref name="ISP" /> ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ [[ပြဒါးလင်းဂူ]] (Padah-Lin Caves) တွင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၁,၀၀၀ ခန့်က ကျောက်ခေတ်ဟောင်း လူသားများ ရေးဆွဲခဲ့သည့် နံရံပန်းချီများကို ယနေ့တိုင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ယင်းပန်းချီများတွင်ဆင်၊ ဝက်၊ သမင်တို့နှင့် တူသော တိရစ္ဆာန်ပုံများ၊အရိုးကိုသာ ဖော်ပြထားသော ငါးပုံနှင့် လက်ဝါးပုံများ၊ ဂူတွင်းမှ မြင်ရသော နေထွက်ပုံ ရှုခင်းကားများ ပါဝင်သည်။ ဗမာလူမျိုးများ၏ သမိုင်းကြောင်းသည်လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၆၀,၀၀၀ မှ ၁၀၀,၀၀၀ ဝန်းကျင်ခန့်တွင် ခေတ်သစ်လူသား (Homo sapiens) များသည် အာဖရိကတိုက်မှ အုပ်စုလိုက် စတင်ထွက်ခွာလာခဲ့ကြသည်။<ref>Stringer, C. (2012). "Lone Survivors: How We Came to Be the Only Humans on Earth."</ref> ယင်းလူသားများသည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသကို ဖြတ်သန်း၍ ဥရောပနှင့် အာရှတိုက်များသို့ ပြန့်နှံ့သွားခဲ့သည်။ အာရှတိုက်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာသော အုပ်စုများအနက် အရှေ့ဘက်သို့ ဦးတည်လာသူများသည် ယနေ့ခေတ် အရှေ့အာရှသားများနှင့် တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဖွားများ၏ ဘိုးဘေးများ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။ [[file:Yellowrivermap.jpg |right|thumb|250px|မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်းဒေသ]] လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၇,၀၀၀ မှ ၉,၀၀၀ ခန့်တွင် တရုတ်ပြည်အနောက်မြောက်ပိုင်း၊ မြစ်ဝါ (Yellow River) မြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်တွင် တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဖွား (Sino-Tibetan speakers) များ စတင်အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref>Zhang, M., et al. (2019). "Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China." Nature.</ref>နောက်ပိုင်းတွင် လူဦးရေတိုးပွားလာမှုနှင့်အတူ အုပ်စုကြီးနှစ်ခု ကွဲထွက်သွားခဲ့သည်။ အရှေ့ဘက်နှင့် တောင်ဘက်သို့ ဆင်းသွား အုပ်စုသည် ယနေ့ခေတ် ဟန်တရုတ်များ ဖြစ်လာသည်။အုပ်စုတခုမှာ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားများအဖြစ် အနောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်ရှိ ချင်းဟိုင်-ကန်စု (Qinghai-Gansu) ကုန်းမြင့်ဒေသများသို့ ရွှေ့ပြောင်းသွားကြသည်။ [[File:Qinghai Tibet Railway Tibet China 西藏 青藏铁路 - panoramio (4).jpg |right|thumb|250px| ချင်းဟိုင်ပြည်နယ်]] တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားများသည် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာအတွင်း တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြရာ အချို့မှာမြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ အုပ်စုနှစ်ခုအဖြစ် အဓိကဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ရှေးဦးအုပ်စု ပျူလူမျိုးများသည် ဘီစီကာလများတွင် ဝင်ရောက်လာပြီး ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတွင် မြို့ပြနိုင်ငံများ ထူထောင်ခဲ့သည်။ နောက်ကျသောအုပ်စုမှာ ဗမာတို့၏ ဘိုးဘေးများဖြစ်သည်။ အေဒီ ၇ ရာစုမှ ၉ ရာစုအတွင်း တရုတ်ပြည် ယူနန် ဒေသရှိ နန်ကျောက် နိုင်ငံ၏ လက်အောက်တွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Luce1985">Luce, G.H. (1985). "Phases of Pre-Pagan Burma." Oxford University Press.</ref> အေဒီ ၉ ရာစုဝန်းကျင်တွင် ဗမာတို့သည် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ကို ကျော်ဖြတ်၍ ဧရာဝတီမြစ်ကွေ့ရှိ [[ပုဂံ]]ဒေသတွင် အခြေစိုက်ကာ ခိုင်မာသော အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ဗမာတို့သည် ဌာနီ ပျူလူမျိုးများနှင့်လည်းကောင်း၊ တောင်ဘက်မှ [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] များ၏ ယဉ်ကျေးမှုများနှင့်လည်းကောင်း ထိတွေ့ဆက်ဆံရင်း ခေတ်သစ်ဗမာလူမျိုးနှင့် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုပုံစံကို စတင်ပုံဖော်ခဲ့ကြသည်။<ref>Lieberman, V. (2003). "Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context."</ref>မြန်မာတို့သည် ၁၁ ရာစုခန့်မှစ၍ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို လက်ခံခဲ့ကြပြီး ထိုအချိန်မှစ၍ မည်သည့်ကိစ္စကိုမဆို ဗုဒ္ဓသာသနာကို အခြေခံ၍ စဉ်းစားဆောင်ရွက်သော ဓလေ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ ထို့ပြင် မြန်မာတို့သည် မျိုးရိုးဗီဇအရ တိဗက်-တရုတ်နွယ်ဖွားများ နှင့် နီးစပ်သဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံဘက်မှ ဆင်းသက်လာသော ဓလေ့ထုံးတမ်း အများအပြားကိုလည်း ယနေ့တိုင် ဆက်လက်အသုံးပြုနေကြဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name="ISP" /> <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.myanmarisp.com/History/General_Hsitory/his0011/ |accessdate=8 June 2013 |archivedate=8 January 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090108114244/http://www.myanmarisp.com/History/General_Hsitory/his0011 }}</ref> မနုဿသမိုင်းအရ ဗမာလူမျိုးစုတို့သည် ယနေ့ မြန်မာနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်အတွင်းသို့ နာဂ၊ သက်၊ ကမ်းယံ နှင့် ပျူတို့၏ နောက်မှ ဝင်ရောက်လာခြင်း ဖြစ်သော်လည်း၊ [[ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ]]ကို အေဒီ ၈ ရာစုတွင် နန်ကျောက်တို့က တိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီးခြင်း မပြုမီကပင် ရောက်ရှိနေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။<ref name="Luce1985">Luce, G. H. (1985). Phases of Pre-Pagan Burma. Oxford University Press.</ref> ဗမာတို့သည် အေဒီ ၁၀ ရာစုမတိုင်မီကပင် [[ကျောက်ဆည် ၁၁ ခရိုင်]]တွင် အခြေချခဲ့ပြီးနောက် များမကြာမီတွင် မြစ်သား ၆ ခရိုင်နှင့် [[ပုဂံနေပြည်တော်]]ကို ထူထောင်ကာ ဒုတိယမြန်မာပြည်ထောင်စု (မြန်မာတို့အလိုအရ ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော်) ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် မွန်ဂို၊ တရုတ်၊ ထိုင်း၊ မွန်၊ ရခိုင်၊ ရှမ်းနှင့် ကရင် အစရှိသည့် ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပရန် အမျိုးမျိုးနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသော်လည်း၊ အကြိမ်တိုင်းတွင် ပြည်ထောင်စု၏ ဦးဆောင်သူနေရာသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိနိုင်ခဲ့သည်။ မြန်မာ့သမိုင်းတွင် အဓိက ပြည်ထောင်စုကြီး သုံးခုကို အောင်မြင်စွာ တည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။[[ပုဂံခေတ်|ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော်]] (ပုဂံခေတ်) [[အနော်ရထာ]]မင်းကြီး တည်ထောင်ခဲ့သည်။[[တောင်ငူခေတ်|ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်]] (တောင်ငူခေတ်): [[တပင်ရွှေထီး]]နှင့် [[ဘုရင့်နောင်]]မင်းတရားကြီးတို့ တည်ထောင်ခဲ့ပြီး<ref name="Lieberman2003">Lieberman, Victor B. (2003). Strange Parallels. Cambridge University Press.</ref>[[ကုန်းဘောင်ခေတ်|တတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်]] (ကုန်းဘောင်ခေတ်)ကို[[အလောင်းမင်းတရား]]ကြီး တည်ထောင်ခဲ့သည်။ [[အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲများ]] အပြီးတွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် ဗြိတိသျှ အင်ပါယာအတွင်းသို့ ကျရောက်ခဲ့ကာ ၁၉၃၇ ခုနှစ်အထိ ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ၏ ပြည်နယ်တစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]]နှင့် တိုင်းရင်းသား ခေါင်းဆောင်များ၏ [[ပင်လုံစာချုပ်]]နှင့်တကွ ဦးဆောင်ကြိုးပမ်းမှုများကြောင့် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၄) ရက်နေ့တွင် လွတ်လပ်ရေးရရှိကာ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်အဖြစ် ပြန်လည်ရပ်တည်နိုင်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ပိုင်း စစ်အာဏာသိမ်းမှု အကြိမ်ကြိမ်နှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း ဦးဆောင်သော စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြီး [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ်]]ကို တစ်ပါတီစနစ်ဖြင့် ၂၆ နှစ်ကြာ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ [[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း]]ကြောင့် ဆိုရှယ်လစ်စနစ် ပျက်သုဉ်းခဲ့သော်လည်း စစ်တပ်က ထပ်မံအာဏာသိမ်းကာ [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|နဝတ၊ နအဖ]] အမည်များဖြင့် ၂၀၁၁ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။၂၀၁၀–၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီစနစ်သို့ ကူးပြောင်းကာ လွှတ်တော်အခြေပြု အစိုးရများ ပေါ်ထွန်းခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁) ရက်နေ့တွင် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|စစ်တပ်က ထပ်မံအာဏာသိမ်းယူခဲ့ပြန်သည်။]]<ref>BBC News. (2021). "Myanmar military take control of country in coup."</ref> လက်ရှိတွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် ပြည်တွင်းစစ်ပွဲများနှင့် နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်မှုများအကြား ရှိနေသော်လည်း ကုလသမဂ္ဂ၊ အာဆီယံ၊ WTO နှင့် အခြားနိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းများတွင် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ [[File:Burmese chess players, by Max Ferrars late 1890s.jpg|thumb|ဗမာလူမျိုးအမျိုးသားနှစ်ယောက်]] ==မျိုးရိုးဗီဇ== ဗမာလူမျိုးများသည် တရုတ်–တိဗက် မျိုးရင်းဝင် လူမျိုးများဖြစ်ပြီး ယနေ့မြန်မာမြေပေါ်သို့ တရုတ်နှင့် တိဗက်ဒေသများမှ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် ပြောင်းရွေ့အခြေချလာခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆကြနိုင်ကြောင်းကို ဗမာလူမျိုးများတွင်တွေ့ရသော Y-chromosome မျိုးရိုးဗီဇ (Y-DNA haplogroup) များက ထင်ဟပ်ပြသနေသည်။ ဗမာလူမျိုးများတွင်တွေ့ရအများဆုံး Y-DNA haplogroup သည် O-M175 ဖြစ်ပြီး [[အရှေ့အာရှ]]သားများတွင် တွေ့ရများသော မျိုးရိုးဖြစ်သည်။ ၎င်းအောက်တွင် တရုတ်နှင့် တိဗက်–ဗမာအုပ်စုများနှင့် ဆက်နွယ်သော O2 (O-M122)ကိုအဓိကတွေ့ရပြီး [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်–ခမာ]]အုပ်စု၊ [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ–ဒိုင်အုပ်စု]]များနှင့် ဆက်နွယ်သော O1b1a1a (O-M95)ကိုလည်း သိသိသာသာသာတွေ့ရသည်။<ref>Wang et al., 2021; Karafet et al., 2005</ref><ref>Underhill et al., 2001</ref> ဗမာလူမျိုးများက မြန်မာမြေပေါ်သို့ ပြောင်းရွေ့လာစဉ် ရာစုနှစ်များစွာကြာ မွန် နှင့် ရှမ်း အုပ်စုများ နှင့် ထိတွေ့ပေါင်းသင်းမှုများ ၊မျိုးရိုးပေါင်းစည်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကြောင်းကို ပြသသည်။<ref>Wang et al., 2021; Karafet et al., 2005</ref><ref>Hallast et al., 2021</ref> အညာဒေသ(မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း) နေထိုင်သော ဗမာလူမျိုးများသည် ပုဂံခေတ်အစောပိုင်းမှ စတင်၍ ဗမာယဉ်ကျေးမှုနှင့် နိုင်ငံရေးအလယ်ဗဟိုအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သဖြင့် တိဗက်–ဗမာ မူလအစ မျိုးရိုးဗီဇကို အတော်အတန် ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။ထို့အပြင် C-M217 ကို အနည်းအကျဉ်းတွေ့ရနိုင်ပြီး ယင်းသည် ရှေးဟောင်း [[မွန်ဂိုမျိုးနွယ်စုများ|မွန်ဂို]]နှင့် မြောက်အာရှဒေသမှ ရွေ့ပြောင်းမှုများ၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုဖြစ်နိုင်သည်။<ref>Wang et al., 2021; Karafet et al., 2005</ref>အကြေဒေသ(မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း) ဗမာလူမျိုးများသည် မွန်လူမျိုးများနှင့် ရာစုနှစ်များကြာ နီးစပ်စွာ နေထိုင်ခဲ့ကြသဖြင့် မွန်–ခမာ မျိုးရိုးဗီဇ အလွှာပါဝင်မှု ပိုမိုမြင့်မားသည်။<ref>Wang et al., 2021; Karafet et al., 2005</ref> ဗမာလူမျိုးတွင် အိန္ဒိယလွှမ်းမိုးမှုမှာ ယဉ်ကျေးမှုဘက်မှာ ကြီးမားသော်လည်း မျိုးရိုးဗီဇဘက်တွင် လူဦးရေတစ်အခုလုံးအတွက် နည်းပါးသည်။အညာနှင့် မြောက်ပိုင်းဒေသများရှိ ကျေးရွာများတွင် အထူးလွှမ်းမိုးမှု မရှိသလောက်ဖြစ်သည်။ အဖမျိုးရိုးဘက်တွင် တိဗက်–ဗမာ မျိုးရိုးများ လွှမ်းမိုးနေသော်လည်း မိခင်ဘက် မျိုးရိုးဗီဇ (mtDNA) တွင် အရှေ့အာရှနှင့် အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင်တွေ့ရများသော Haplogroup M နှင့် N (အထူးသဖြင့် M7၊ M21၊ N9) တို့ကို အဓိကတွေ့ရသည်။ ၎င်းသည် ပြောင်းရွေ့လာသော ယောက်ျားသား ဘိုးဘေးများက ဒေသခံ အမျိုးသမီးများနှင့် လက်ထပ်ခဲ့ကြခြင်းကို ထင်ဟပ်စေသည်။<ref>Kivisild et al., 2002</ref> == မြန်မာနိုင်ငံသို့ဝင်ရောက်လာခြင်း == ဗမာလူမျိုးတို့၏ ဘိုးဘွားများသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၄,၀၀၀ ကျော်ခန့်ကပင် [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ [[ကန်းစုပြည်နယ်|ကန်စုဒေသ]]၊ ထောင်မြစ်ဝှမ်း (洮河流域) တွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်များနှင့် မနုဿဗေဒပညာရှင်များက ခန့်မှန်းကြသည်။<ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> ထိုဒေသတွင် တွေ့ရှိရသော ကျောက်ခေတ်နှောင်းပိုင်း အသုံးအဆောင်များသည် ခေတ်ပြိုင်တရုတ်ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရေချိန်ညီသော အဆင့်မြင့်လက်ရာများ ဖြစ်ကြသော်လည်း ယင်းတို့ကို ဗမာတို့၏ ဘိုးဘွားများဟု အတိအကျ သတ်မှတ်ရန် သက်သေအထောက်အထား အကန့်အသတ်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref>သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ။ (၂၀၀၄)။ ''ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်''။ အင်းဝစာအုပ်တိုက်။</ref> တရုတ်တို့၏ နယ်ပယ်ချဲ့ထွင်လာမှုနှင့် လူမျိုးစုအချင်းအချင်း ပဋိပက္ခများကြောင့် အဆိုပါ လူမျိုးစုများသည် တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြသည်။<ref>Lieberman, Victor. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context''. Cambridge University Press.</ref> ဤသို့ နှစ်ပေါင်း ၃,၀၀၀ နီးပါးကြာမြင့်သော ရွှေ့ပြောင်းမှုဖြစ်စဉ်အတွင်း မိမိတို့၏ မူလယဉ်ကျေးမှုများ တိမ်ကောခဲ့ရပြီး၊ လွတ်လပ်စွာ အခြေချနိုင်ရေးအတွက် လမ်းခရီးတစ်လျှောက် တွေ့ကြုံရသော အခြားလူမျိုးစုများ၏ ယဉ်ကျေးမှုများကို လက်ခံရောနှောခဲ့ကြရသည်။<ref>Htin Aung, Maung. (1967). ''A History of Burma''. Columbia University Press.</ref> ရှေ့ပြေးဗမာဘိုးဘေး (Proto-Burmans) များသည် မူလကပင် မြင်းစီးအတတ်နှင့် တိုက်ခိုက်ရေးအတတ်တို့တွင် ကျွမ်းကျင်လှသည့် စစ်သည်တော်မျိုးရိုးများ ဖြစ်ကြပြီး မျိုးနွယ်တူ [[နန်ကျောက်]] (南诏) အင်ပါယာ၏ အောင်နိုင်ရေးစစ်ပွဲများတွင် အဓိကတိုက်ခိုက်ရေးအင်အားစုအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ ခေတ်ပြိုင်တရုတ် [[ထန်မင်းဆက်]] မှတ်တမ်းဖြစ်သော မန်ရှူး (Manshu) ကျမ်းတွင် နန်ကျောက်တို့သည် မြောက်ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်ရှိ တိုက်ခိုက်ရေးကျွမ်းကျင်သော မျိုးနွယ်စုများကို စစ်ရေးအရ အသုံးချခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားရာ အဆိုပါမှတ်တမ်းများက ရှေ့ပြေးဗမာတို့၏ စစ်ရေးစွမ်းရည်ကို သက်သေခံလျက်ရှိသည်။<ref>Fan Chuo, "Manshu" (Book of the Southern Barbarians), Tang Dynasty.</ref> သို့သော် နန်ကျောက်အင်ပါယာ၏ ရေရှည်စစ်ရေးခိုင်းစေမှုများအပေါ် မကျေနပ်မှုများ ရှိလာခဲ့သည့်အပြင် နဂိုကပင် လွတ်လပ်မှုကို အလေးထားသည့်အလျောက် ခရစ်နှစ် ၉ ရာစုမတိုင်မီတွင် နန်ကျောက်အုပ်ချုပ်ရာ နယ်မြေအတွင်းမှ အုပ်စုလိုက် စတင်ထွက်ခွာလာကြသည်။ ၎င်းတို့သည် နန်ကျောက်တပ်မတော်၏ ရှေ့တန်းကင်းထောက်စစ်သည်များအဖြစ် အရှေ့တောင်အာရှတစ်ခွင်သို့ ရောက်ဖူးပြီး ဖြစ်သဖြင့် မိမိတို့၏ မျိုးနွယ်စုများ ရေရှည်ရှင်သန် အခြေစိုက်နိုင်မည့် ဒေသကို ဗျူဟာမြောက် ရွေးချယ်နိုင်စွမ်း ရှိခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် စစ်သည်တော်တို့၏ ကျန်းမာကြံ့ခိုင်မှုကို ထိခိုက်စေနိုင်သည့် ပူပြင်းစိုစွတ်ပြီး [[ငှက်ဖျားရောဂါ]] ကဲ့သို့ ရောဂါဆိုးများရှိရာ ဒေသများကို ရှောင်ရှားကာ၊ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းရှိ ပူအိုက်ခြောက်သွေ့သော်လည်း ရောဂါဘယ ကင်းရှင်းပြီး အချက်အချာကျသည့် ဒေသကို ရွေးချယ်အခြေချခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ။ (၂၀၀၄)။ ''ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်''။ အင်းဝစာအုပ်တိုက်။</ref><ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> ဤရွှေ့ပြောင်းလာသူ အုပ်စုများတွင် တိုက်ခိုက်ရေးကျွမ်းကျင်သော စစ်သည်တော် ယောက်ျားသားများ အဓိကပါဝင်ပြီး ဒေသခံ ပျူအမျိုးသမီးများနှင့် အိမ်ထောင်ပြုကာ မျိုးဆက်သစ်များကို ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="ThantMyintU">Thant Myint-U, "The River of Lost Footsteps", Faber & Faber (2006).</ref> ဗမာတို့သည် [[သံလွင်မြစ်]] လမ်းကြောင်းကို စုန်ဆင်းကာ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းကို ဖြတ်သန်းပြီး မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းသို့ အရှေ့တောင်ဘက်မှ ဗျူဟာမြောက် ဝင်ရောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>Lieberman, Victor. (2003). ''Strange Parallels''. Cambridge University Press.</ref> ထို့နောက် စစ်ရေးအရ အသာစီးရသူများဖြစ်သည့်အလျောက် စိုက်ပျိုးမြေအချက်အချာကျသည့် [[ကျောက်ဆည်]]နှင့် [[မင်းဘူး]]ဒေသများကို မွန်၊ သက်၊ ပလောင် နှင့် ပျူ တို့ထံမှ ရယူကာ အင်ပါယာထူထောင်ရန် ရိက္ခာအင်အားစုအဖြစ် အသုံးချခဲ့သည်။<ref>Htin Aung, Maung. (1967). ''A History of Burma''. Columbia University Press.</ref> ဆက်သွယ်ရေး၊ ရိက္ခာရရှိနိုင်မှု အကောင်းဆုံး ဗဟိုချက်ဖြစ်သော [[ပုဂံ]]ကို မြို့တော်အဖြစ် ခိုင်မာစွာ ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။အေဒီ ၁၁ ရာစုတွင် [[ပုဂံ]]၌ အခြေချနိုင်ခဲ့သော ဗမာတို့၏ ယဉ်ကျေးမှု အဆင့်အတန်းသည် ထိုခေတ် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ယှဉ်လျှင် ကွာခြားမှုများ ရှိနေခဲ့သော်လည်း၊ အခြေချနေထိုင်ပြီးနောက်တွင် ဒေသခံ [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]] နှင့် [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] တို့၏ ယဉ်ကျေးမှုများ၊ အိန္ဒိယ ဒေသမှ ဝင်ရောက်လာသော ဘာသာရေးနှင့် ဗိသုကာ ပညာရပ်များကို၊ မိမိတို့၏ မူလဓလေ့များနှင့် ပေါင်းစပ်ကာ ပိုမိုသစ်လွင် ကောင်းမွန်သော "ပုဂံယဉ်ကျေးမှု" ကို တီထွင်ဖန်တီးနိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref>ကျော်သက်၊ ဒေါက်တာ။ (၁၉၆၁)။ ''ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း''။</ref> ဗမာလူမျိုးတို့၏ ဇစ်မြစ်ကို လေ့လာရာတွင် တောင်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းလာသော ရှေ့ပြေးဗမာဘိုးဘေး (Proto-Burmans) များနှင့် ဒေသခံ [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]] များ ပေါင်းစပ်မှုကို အခြေခံအကျဆုံး အချက်အဖြစ် သမိုင်းပညာရှင်များက လက်ခံထားကြသည်။<ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> ဗမာလူမျိုးတို့သည် မိမိတို့၏ လွတ်မြောက်ရေးအတွက် မူလယဉ်ကျေးမှုအချို့ကို စွန့်လွှတ်ခဲ့ရသော်လည်း၊ ရောက်ရာအရပ်ရှိ ဒေသခံယဉ်ကျေးမှုများကို လက်ခံရောနှောရာတွင် အတုယူရုံသက်သက်မဟုတ်ဘဲ မိမိတို့နှင့် ကိုက်ညီအောင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲယူခဲ့ကြသည်။<ref>သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ။ (၂၀၀၄)။ ''ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်''။ အင်းဝစာအုပ်တိုက်။</ref> တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုသော် [[ပုဂံ]]တွင် အခြေချသည့် အေဒီ ၁၁ ရာစုက ဗမာတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုသည် ခေတ်ပြိုင် [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် များစွာကွာခြားမှု ရှိနေခဲ့သည်။<ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> သို့သော်လည်း ဗမာတို့သည် ရောနှောလာသည့် ယဉ်ကျေးမှုများအပေါ်တွင် လူနေမှုစနစ်နှင့် မကိုက်ညီသည်များကို ဖယ်ထုတ်ပြီး လိုအပ်သည်များကို ဖြည့်စွက်ခဲ့ကြသည်။<ref>Htin Aung, Maung. (1967). ''A History of Burma''. Columbia University Press.</ref> [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]] တို့ထံမှ ဆည်မြောင်းစနစ်နှင့် စိုက်ပျိုးရေးပညာ၊ [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] တို့ထံမှ စာပေနှင့် သာသနာရေးဆိုင်ရာ အခြေခံများကို ရယူကာ ပိုမိုခိုင်မာသော ယဉ်ကျေးမှု အဆင့်အတန်းတစ်ခုကို တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref>ကျော်သက်၊ ဒေါက်တာ။ (၁၉၆၁)။ ''ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း''။</ref> ဤသို့ဖြင့် ဗမာတို့သည် အေဒီ ၁၁ ရာစုအတွင်းမှာပင် မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ဟန်ဖြင့် ဗိသုကာ၊ စာပေနှင့် အနုပညာရပ်များကို ဖန်တီးနိုင်ခဲ့ပြီး အရှေ့တောင်အာရှတွင် ထင်ရှားသော ပုဂံအင်ပါယာကြီးကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။တိုက်ခိုက်ရေးတွင်သာမက နယ်မြေဖော်ထုတ်ရာတွင်လည်း ထက်မြက်သူများဖြစ်၍ တောများကို ခုတ်ထွင်ရှင်းလင်းကာ [[ရွှေဘို]]၊ [[မုံရွာ]]၊ [[ပခုက္ကူ]]၊ [[စစ်ကိုင်း]] နှင့် [[မန္တလေး]] ဒေသများတွင် လယ်ယာများ ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ မြေဩဇာ ညံ့ဖျင်းသည့် အရပ်များတွင် [[ကွမ်း]]၊ [[ထန်း]] စသည့် ဥယျာဉ်ခြံများကို လုပ်ကိုင်ပြီး၊ အခြောက်သွေ့ဆုံး အရပ်များတွင် [[ပြောင်း]]၊ [[နှမ်း]] တို့ကို စိုက်ပျိုးခဲ့ကြရာ<ref>ကျော်သက်၊ ဒေါက်တာ။ (၁၉၆၁)။ ''ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း''။</ref> ဤသို့ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း ခြောက်သွေ့ဒေသကြီးတစ်ခုလုံးကို စုစည်းစိုက်ပျိုးမြေအဖြစ် ပြောင်းလဲနိုင်ခဲ့ခြင်းမှာ ကြီးမားသော အောင်မြင်မှုဖြစ်ပြီး လူဦးရေ အလျင်အမြန် တိုးပွားလာကာ နယ်ပယ်ကျယ်ပြန့်သော အင်ပါယာကြီးအဖြစ်သို့ ဦးတည်စေခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် ဗမာတို့သည် အေဒီ ၁၁ ရာစုအတွင်းမှာပင် မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ဟန်ဖြင့် ဗိသုကာ၊ စာပေနှင့် အနုပညာရပ်များကို ဖန်တီးနိုင်ခဲ့ပြီး အရှေ့တောင်အာရှတွင် ထင်ရှားသော ပုဂံအင်ပါယာကြီးကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ == ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ == === မြန်မာ့ရိုးရာသင်္ကြန်ပွဲတော် === အတာသင်္ကြန်ပွဲတော်သည် [[ဗမာလူမျိုး]]တို့၏ ရိုးရာပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာကုန်ဆုံး၍ နှစ်သစ်သို့ ကူးပြောင်းသည့် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ကျင်းပသော ပွဲတော်ဖြစ်သည်။ သင်္ကြန်ဟူသော စကားလုံးသည် သက္ကတဘာသာစကား "သင်္ကန္တ" မှ ဆင်းသက်လာပြီး "ကူးပြောင်းခြင်း" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ နေမင်းကြီးသည် မိဿရာသီသို့ ကူးပြောင်းဝင်ရောက်သည့် အချိန်ကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ မြန်မာ့သင်္ကြန်သည် အိန္ဒိယမှ နက္ခတ်ဗေဒ နှင့် မြန်မာယဉ်ကျေးမှု ပေါင်းစပ်ကာ မြန်မာ့မြေပေါ်တွင် ဒေသန္တရဓလေ့များဖြင့် ဖွံ့ဖြိုးလာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="origin">ဒေါက်တာသန်းထွန်း၊ "မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုသမိုင်း"၊ ၂၀၀၂။</ref> ပုဂံခေတ်သည် သင်္ကြန်ပွဲတော်ကို စာဖြင့် ရေးထိုးသည့် ကျောက်စာမှတ်တမ်း၊ ရေပက်ကစားသည့် ရာဇဝင်မှတ်တမ်း နှင့် စနစ်တကျ တွက်ချက်သည့် နက္ခတ်ဗေဒမှတ်တမ်း ဟူသော ကဏ္ဍစုံမှ အစောဆုံး တည်ရှိခဲ့သဖြင့် မြန်မာ့သင်္ကြန် သည်အစောဆုံး ကျင်းပသည့် မူလရေသဘင် နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ဖြစ်ကြောင်း အခိုင်အမာဆိုနိုင်ပေမည်။ <ref name="culture">ဦးနု၊ "မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ"၊ ၁၉၆၅။</ref> ပုဂံခေတ် ကျောက်စာတချို့တွင် "သင်္ကြန်" ဟူသော စကားလုံးကို တိုက်ရိုက်ဖော်ပြ ထားပြီး နှစ်သစ်ကူးကာလ အလှူအတန်းများနှင့် ပတ်သက်သော အထောက်အထားများ ရှိသည်။<ref name="bagan">မှန်နန်းရာဇဝင်တော်ကြီး၊ ပုဂံခေတ်အပိုင်း။</ref>အင်းဝခေတ်တွင် သင်္ကြန်ပွဲတော်သည် ပိုမိုခိုင်မာသော စာပေအထောက်အထားများ ရှိလာခဲ့သည်ရှင်မဟာရဌသာရ၏ ပျို့ကဗျာများတွင် တန်ခူးလအမွှမ်းတင် ကဗျာများတွင် သင်္ကြန်အခါသမယ၏ သာယာပုံနှင့် ရေသဘင်ပွဲအကြောင်းများကို ထည့်သွင်းစပ်ဆိုခဲ့သည်။ရှင်မဟာသီလဝံသ၏ မှတ်တမ်းများတွင်လည်း သင်္ကြန်ရက်တွင် သက်ကြီးပူဇော်ပွဲနှင့် ဘုရားရေသပ္ပာယ်ပွဲများ ကျင်းပပုံကို တွေ့ရှိရသည်။<ref name="ava">ရှင်မဟာရဌသာရ၊ "တံတားဦးတည် မိန့်တော်ပြန်ပျို့"။</ref> ကုန်းဘောင်ခေတ်သည် သင်္ကြန်ပွဲတော် အစည်ကားဆုံးနှင့် အထောက်အထား အများဆုံးခေတ်ဖြစ်သည်။ မန္တလေး နန်းတွင်းနှင့် စေတီပုထိုးများတွင် သင်္ကြန်ရက်၌ ဘုရင်ကိုယ်တိုင် ရေသပ္ပာယ်ပုံနှင့် အကျဉ်းသားများကို လွှတ်ပေးပုံ (ဇီဝိတဒါနအလှူ) မှတ်တမ်းများ ရှိသည်။ သင်္ကြန်ကျရက် တွက်ချက်ပုံ၊ သင်္ကြန်စာ ထုတ်ပြန်ပုံနှင့် နန်းတွင်းရေသဘင်ပွဲ ကျင်းပပုံများကို အသေးစိတ် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။<ref name="konbaung">မောင်မောင်တင်၊ "ကုန်းဘောင်ဆက် ရာဇဝင်တော်ကြီး"။</ref> ယခုခေတ်တွင် မဏ္ဍပ်များ၊ တေးဂီတများနှင့်အတူ လူထုပျော်ပွဲရွှင်ပွဲအဖြစ် ကမ္ဘာအနှံ့ သိရှိလာကြသည်။ သင်္ကြန်ကာလတွင် ဗမာလူမျိုးတို့သည် စုပေါင်း၍ မုန့်လုံးရေပေါ် ပြုလုပ်ကာ ကျွေးမွေးကြသည်။ အချို့မုန့်လုံးများထဲတွင် ငရုတ်သီးထည့်၍ နောက်ပြောင်တတ်သော ချစ်စရာ ဓလေ့လည်း ရှိသည်။သင်္ကြန်သီချင်းများနှင့်အတူ ညီညာစွာ ကပြသော သင်္ကြန်ယိမ်းအကသည် ဗမာ့သင်္ကြန်၏ မရှိမဖြစ် အလှတရား ဖြစ်ပြီး ခေတ်ကာလ အခြေအနေများကို ဟာသနှော၍ တိုင်ပင်ညီညာစွာ အော်ဟစ်ကြွေးကြော်သော သံချပ်ထိုးခြင်းသည် ဗမာ့ယဉ်ကျေးမှု၏ လွတ်လပ်သော အနုပညာပြကွက် ဖြစ်သည်။<ref name="art">မောင်ကြည်သန့်၊ "မြန်မာ့ရိုးရာ ဆယ့်နှစ်လရာသီပွဲတော်များ"၊ ၂၀၀၇။</ref> သင်္ကြန်ကာလတွင် ပိတောက်ပန်းမှာ ဗမာတို့၏ သင်္ကြန်သင်္ကေတများ ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် သင်္ကြန်အိုးထဲတွင် အတာပန်း (၇) မျိုး ထည့်၍ သိကြားမင်း လူ့ပြည်သို့ ဆင်းသက်သည်ကို ကြိုဆိုကြသည့် ဓလေ့လည်းရှိသည်။ === ဝတ်စားဆင်ယင်မှု === ဗမာအမျိုးသမီး များသည် ရင်စေ့ ရှပ်အင်္ကျီကို ဝတ်ဆင်ပြီး ပိုးချည်ဖောက်ထားသော ကွင်းလုံချည်ကို ဝတ်ဆင်၍ပခုံးတွင်ပဝါလွှား ရင်တစ်ဖက်တစ်ချက်တွင်ချထားသည်။ ဗမာအမျိုးသမီးများသည်ဆံ ပင်ကိုအထူးဆင်ယင်ထုံးဖွဲ့လေ့ရှိသည်။ အမျိုးသားများမှာ ဦးခေါင်းတွင် ခေါင်းပေါင်းပေါင်း၍ တိုက်ပုံ ရင်စေ့နှင့် ပုဆိုးကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ == ဘာသာရေးနှင့်စာပေ == ===ဘာသာရေး=== {{main|မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု}} {{main|မြန်မာ့မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှု}} ဗမာလူမျိုးစုတို့၏ ဘိုးဘေးများ (Proto-Burmans) သည် မြန်မာနိုင်ငံ မြေပြန့်ဒေသများသို့ မဆင်းလာမီ တရုတ်ပြည် အနောက်မြောက်ဘက်နှင့် တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်တစ်ဝိုက်တွင် ရှိနေစဉ်က ကိုးကွယ်မှုမှာ သဘာဝလွန် အင်အားစုများကို ယုံကြည်သည့် ရိုးရာနတ်ကိုးကွယ်မှု နှင့် ဘိုးဘွားပူဇော်မှု တို့အပေါ် အခြေခံခဲ့သည်။<ref name="Luce1985">Luce, G. H. (1985). Phases of Pre-Pagan Burma. Oxford University Press.</ref> ရှေးဦးဗမာတို့သည် တောတောင်၊ မြစ်ချောင်းနှင့် မိုးလေဝသကို အစိုးရသည်ဟု ယုံကြည်ရသော နတ်များကို ကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်။ ဤယုံကြည်မှုသည် နောင်တွင် မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း အမြစ်တွယ်ကျန်ရစ်ခဲ့သော မိရိုးဖလာနတ်များနှင့် တောစောင့်နတ်၊ တောင်စောင့်နတ် ယုံကြည်မှုများ၏ အစောပိုင်းပုံစံများ ဖြစ်သည်။ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားတို့၏ ထုံးစံအတိုင်း ကွယ်လွန်သွားသော သူများကို နတ်အဖြစ် သတ်မှတ်၍ ပူဇော်သည့်ဓလေ့ ရှိခဲ့သည်။<ref>Elias, N. (1876). Introductory Sketch of the History of the Shans in Upper Burma and Western Yunnan.</ref> ဗမာတို့ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာသည့် လမ်းကြောင်းတွင် ရှိသော နန်ကျောက်ဒေသမှ ရောနှောပါဝင်လာသည့် မဟာယာနနွယ် အယူအဆများနှင့် လူသားနှင့် နတ်လောကကြား ဆက်သွယ်ပေးသည့် ရှေးဟောင်း ဝိညာဉ်ရေးရာ အတတ်ပညာများ ပါရှိနေခဲ့သည်။ နတ်များအတွက် တင်ဆက်ရမည့် ကန်တော့ပွဲ (အုန်း၊ ငှက်ပျော) ပြင်ဆင်ပုံနှင့် နတ်တို့၏ ကျေနပ်မှုကို ရယူကာ ဘေးအန္တရာယ် ကင်းဝေးအောင် ပြုလုပ်သည့် ယတြာအတတ်ပညာများ ပါဝင်သည်။ ဤအတတ်ပညာသည် ဗမာတို့ မြန်မာပြည်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာစဉ်က နန်ကျောက် (ယူနန်) ဒေသမှ တန္တရ အယူအဆများနှင့် ပေါင်းစပ်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး ပုဂံခေတ်ဦးတွင် အထင်ရှားရှိခဲ့သော [[အရည်းကြီး]] အယူအဆများ၏ အခြေခံမူလဇစ်မြစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်အချို့က ယူဆကြသည်။ <ref name="Lieberman2003">Lieberman, Victor B. (2003). Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context. Cambridge University Press.</ref> ဗမာတို့သည် ပုဂံဒေသတွင် အခြေချပြီးနောက်မှသာ ရှေးဦးစွာ အခြေချနေထိုင်နေသော [[ပျူ]] တို့ထံမှ [[ထေရဝါဒ]]အငွေ့အသက်များကို ပိုမိုထိတွေ့ခဲ့ရပြီး၊ [[မဟာယာန]] ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ရိုးရာနတ်နှင့် [[ဟိန္ဒူဘာသာ]]ဆိုင်ရာ နတ်ဘုရားများ ရောထွေးနေသည့် အရောအနှော အယူဝါဒများ ဖြစ်ခဲ့ရာမှ [[အနော်ရထာ]]မင်းကြီး လက်ထက်တွင် သထုံပြည်မှ ပင့်ဆောင်လာသော [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို နိုင်ငံတော်၏ အဓိကဘာသာအဖြစ် ပျိုးထောင်ပေးခဲ့သည်။<ref>Luce, G. H. (1969). Old Burma: Early Pagan. New York: J. J. Augustin.</ref> သို့သော်လည်း ထေရဝါဒဘာသာ ထွန်းကားလာသည့်တိုင်အောင် မဟာယာနနွယ်သော ပွဲကျောင်းအလေ့အထများ၊ ရိုးရာနတ်နှင့်ဟိန္ဒူယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အလေ့အထများသည် [[ညောင်ရမ်းခေတ်]] အထိ မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း နက်ရှိုင်းစွာ အမြစ်တွယ်ကျန်ရစ်ခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ပုဂံခေတ်တွင် [[ကျန်စစ်သား]]မင်းကြီး နန်းသစ်တည်၍ နန်းသိမ်းပွဲကျင်းပရာတွင် ဟိန္ဒူနတ်ဘုရားဖြစ်သည့် [[ဗိဿနိုး]]နတ်ကို ပင့်ဖိတ်ပသခဲ့သည့် မှတ်တမ်းများ ရှိခဲ့သည်။<ref name="Harvey1925">Harvey, G. E. (1925). History of Burma. London: Frank Cass & Co. Ltd.</ref>တောင်ငူမင်းဆက်များအတွင်း တောင်တွင်းရှင် မုန်ယိုဆရာတော်ကဲ့သို့သော ပုဂ္ဂိုလ်များကို အားထားခဲ့ကြသည်။ညောင်ရမ်းမင်းဆက်၏ နောက်ဆုံးကာလများတွင် ဗားမဲ့၊ ဗားမော့ အစရှိသည့် မွန်ဆရာတော်များကို ပင့်ဖိတ်၍ နတ်မေးစေခြင်း၊ ဗေဒင်ယတြာနှင့် အင်းအိုင်ခါးလှည့် အတတ်ပညာများကို အသုံးပြုခဲ့ခြင်းတို့ကို တွေ့ရသည်။<ref>Lieberman, V. B. (1984). Burmese Administrative Cycles. Princeton University Press.</ref> ဤသို့ဖြင့် မြန်မာတို့၏ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုသည် စင်ကြယ်သော ထေရဝါဒအယူအဆအပြင် ရှေးဟောင်းရိုးရာ ယုံကြည်မှုများနှင့် ဟိန္ဒူဗေဒင်ပညာရပ်များ ပေါင်းစပ်နေသည့် "မြန်မာ့နည်းမြန်မာ့ဟန် ကိုးကွယ်မှု" အဖြစ် သမိုင်းတစ်လျှောက် တည်ရှိလာခဲ့သည်။ ===စာပေ=== ဗမာစာပေသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရုံးသုံးစာပေစနစ်ဖြစ်ပြီး တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားမိသားစုဝင် ဗမာဘာသာအား ပုံဖော်ရေးသားထားသော စာပေများကို ရည်ညွှန်းသည်။ ဗမာစာရေးစနစ်သည် အိန္ဒိယမှ ပျံ့နှံ့လာသော ဘရာဟ္မီ (Brahmi) စာလုံးစနစ်မှ ဆင်းသက်လာပြီး မွန်စာရေးစနစ်မှတဆင့် ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့သည်။<ref>Daniels, Peter T. & Bright, William (1996). ''The World's Writing Systems''. Oxford University Press.</ref>ဗမာစာပေ၏အစပြုကာလကို ပုဂံခေတ် (၁၁–၁၃ ရာစု) တွင် တွေ့ရသော ကျောက်စာများမှ စတင်သတ်မှတ်ကြသည်။<ref>Aung-Thwin, Michael (2005). ''The Mists of Rāmañña: The Legend that was Lower Burma''. University of Hawai‘i Press.</ref>ပုဂံခေတ်အတွင်း ဗမာစာပေသည် ဘာသာရေးစာပေများကို အဓိကအဖြစ် ရေးသားခဲ့ပြီး ပါဠိစာပေများကို ဘာသာပြန်ခြင်းနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျမ်းစာများ ဖန်တီးခြင်းတို့ တွင်အဓိကထားခဲ့သည်။ ထို့နောက် အင်းဝ၊ ဟံသာဝတီနှင့် တောင်ငူခေတ်များတွင် ဗမာစာပေသည် ဆက်လက်ဖွံ့ဖြိုးလာပြီး ကဗျာ၊ သမိုင်း၊ ဥပဒေ၊ နန်းတွင်းစာပေများ ထွန်းကားလာခဲ့သည်။<ref>Hall, D. G. E. (1960). ''A History of South-East Asia''. Macmillan.</ref>ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် (၁၈ ရာစုမှ ၁၉ ရာစု) ဗမာစာပေသည် အထူးတိုးတက်လာခဲ့ပြီး ကဗျာ၊ ပြဇာတ်၊ ရာဇဝင်နှင့် သဒ္ဒါစာပေများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခဲ့သည်။ ထိုခေတ်တွင် စာပေသည် နန်းတော်နှင့် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများအတွင်း အဓိကသင်ကြားခဲ့ကြသည်။<ref>Than Tun (1988). ''The Royal Orders of Burma''. Kyoto University.</ref>ကိုလိုနီခေတ်တွင် ပုံနှိပ်နည်းပညာ ဝင်ရောက်လာခြင်းကြောင့် ဗမာစာပေသည် ပြောင်းလဲမှုများ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး သတင်းစာများ၊ ဝတ္ထုများနှင့် ခေတ်ဆန်းစာပေများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။<ref>Hla Pe (1963). ''Burmese Literature''. Oxford University Press.</ref> ယနေ့ခေတ်တွင် ဗမာစာပေသည် ပုံနှိပ်စာပေ၊ ဒစ်ဂျစ်တယ်စာပေနှင့် မီဒီယာများမှတဆင့် ဆက်လက်ဖွံ့ဖြိုးလျက်ရှိပြီး မြန်မာယဉ်ကျေးမှု၏ အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်။ {{main|မြန်မာစာပေ}} ယနေ့ မြန်မာစာပေအရေးအသားမှာ ဗမာစာကိုစံထားပြီး ရုံးသုံးစာအဖြစ်၊ မြန်မာစာအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ဟုဆိုနိုင်သည်။ စာပေအရေးအသားတွင် ဗမာတို့သည် အနွယ်တူသော ပျူတို့ထံမှ မသင်ယူခဲ့ဘဲ မွန်ဘာသာစကားပြောဆိုမှုကို မှီငြမ်းကာ အက္ခရာ အရေးအသားမှာလည်း မွန်တို့ထံမှ ရယူခဲ့သော်ငြား ကိုယ်ပိုင်အက္ခရာကို တီထွင်ပြောဆိုရေးသားခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် မျက်မှောက်ခေတ်တွင် ပျူကျောက်စာ အကြွင်းအကျန်များကို ဖတ်ရှု အဓိပ္ပာယ် ဖော်နိုင်ရန်ခက်ခဲနေရသည်။ ဗမာတို့သည် ခရစ်နှစ် ၁၁၁၃ မှ ၁၁၇၄ အတွင်း၌ မွန်ယဉ်ကျေးမှုကိုမှီငြမ်းပြု၍ သီးခြားယဉ်ကျေးမှု တည်ထောင်ရန် အားထုတ်နေဆဲ ဖြစ်ကြောင်း ဒေါက်တာသန်းထွန်း၏ ခေတ်ဟောင်းမြန်မာ့ရာဇဝင် စာ-၂၅ ၌ တွေ့ရသည်။ မြန်မာ့သမိုင်းဆရာတို့က မြန်မာစာသည် ပျူစာမှဆင်းသက်လာသည်ဟု ယူဆကြသည်။ ပျူစာမှဆင်းသက်ရိုးမှန်လျှင် ပျူစာမှသည် မြန်မာစာဖြစ်လာစေရန် ခေတ်အဆက်ဆက် ဆင့်ကဲဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာခဲ့သော ကြားခံစာပေမျိုး ရှိရမည်။ ယင်းကဲ့သို့မရှိခဲ့ကြောင်းကို ရာဇကုမာရ် ကျောက်စာက သက်သေခံလျက် ရှိသည်။ [[မြစေတီကျောက်စာ|ရာဇကုမာရ်ကျောက်စာ]]၌ ပါဠိ၊ မြန်မာ၊ ပျူ၊ မွန် ဟူ၍ စာပေလေးမျိုးဖြင့် တစ်ပြိုင်တည်း ရေးထိုးထားသည်ကိုတွေ့ရှိနိုင်သည်။ ယင်းကျောက်စာမှာ အကြောင်းအရာတစ်ခုတည်းကို စာပေလေးမျိုးဖြင့် တစ်ခေတ်တည်းတွင် ရေးထိုးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့်မြန်မာစာသည် ပျူစာမှဆင်းသက်လာသည်ဟူသောအဆိုမှာ ခိုင်လုံသောအထောက်အထားမဟုတ်ချေ။ အလားတူစွာ မွန်စာမှဆင်းသက်လာသည်ဟု ဆိုပြန်ရန်လည်း ယင်းကျောက်စာမှာပင် မွန်စာလည်း ပါရှိနေပြီးဖြစ်သောကြောင်းတည်း။ ယနေ့ထိ လူတို့သည် ပျူစာကိုကောင်းစွာ ရေရေလည်လည် ဖတ်တတ်သူဟူ၍ မရှိသေးချေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ပျူတို့သည် ရခိုင်နှင့် မွန်တို့ကဲ့သို့ သီးခြားစာပေဖြင့် ရပ်တည်နေထိုင်လာခဲ့သော လူမျိုးများဖြစ်နေသောကြောင့်တည်း။ ဒေါက်တာသန်းထွန်းက သူ၏ခေတ်ဟောင်း မြန်မာ့ရာဇဝင်စာ-၁၂၂ တွင် ထိုလေးရာစုတွင် စာရေးနည်းပညာကို ပျူတို့ရကြလျက် မွန်နှင့်ရခိုင်တို့က ၆ ရာစုတွင်ရနေပြီးဖြစ်လျက် နောင်အခါ မြန်မာတို့က ပျူ၊ မွန် နှစ်ဦးစလုံး ထံမှ နည်းကိုမှီလျက် ၁၁ ရာစုတွင် ထိုပညာကိုရကြသည်ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်ဟူ၍ ကောက်ချက်ချ ရေးသားခဲ့သည်။ အသစ်တွေ့ရှိထားသည့် [[စောလူးမင်းကျောက်စာ]] (၄၁၅ ခုနှစ်)မှာ နှစ်ပေါင်း ၆၀ ခန့် [[မြစေတီကျောက်စာ|ရာဇကုမာရ်ကျောက်စာ]] ထက် စောခဲ့သည်ဟု ပညာရှင်များက ပြောဆိုသည်။ [[ဘာသာစကား]] ခြောက်မျိုးဖြင့် ရေး ထိုးထားသောကြောင့် ဘာသာအများဆုံးပါရှိသည့် ကျောက်စာတစ်ချပ် ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာဘာသာ]]ဖြင့် ရှစ်ကြောင်း၊ [[ပျူ]]၊[[ပါဠိ]]ဖြင့် ၁၄ ကြောင်းနှင့် ပျူစာစစ်စစ် ခုနစ်ကြောင်း စာကြောင်းရေ စုစုပေါင်း ၂၉ ကြောင်း ပါရှိသည်။ [[မွန်]]စာ အများဆုံးဖြင့် ရေး ထိုးထားရာဘက်၌ ပါဠိဘာသာဖြင့် ရှစ်ကြောင်း၊ မွန်ဘာသာဖြင့် ၁၅ ကြောင်း၊ ကျွမ်း (သို့မဟုတ်) ယွန်းဘာသာဖြင့် လေးကြောင်းဖြင့် စာကြောင်းရေ စုစုပေါင်း ၂၇ ကြောင်း ပါဝင်ကြောင်း သိရသည်။<ref name="autogenerated2">[http://thanlwinriver.blogspot.com/2013/12/blog-post_516.html သံလွင်: သက္ကရာဇ်ရေးထိုး မှတ်တမ်းတင်ထားသော အစောဆုံး ကျောက်စာအဖြစ် ဘာသာစကား ခြောက်မျိုးဖြင့် ရေးထိုးထားသည့် ပုဂံခေတ် စောလူးမင်း၏ကျောက်စာ မြစ်သားမြို့၌ တွေ့ရှိ<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>[http://www.bbc.co.uk/burmese/burma/2014/01/140108_mya_zedi_script_.shtml စောလူးမင်း ကျောက်စာ ပေတော ပရဟိတ ကျောင်းအတွင်းတွေ့ - BBC Burmese - မြန်မာ့ရေးရာ<!-- Bot generated title -->]</ref> ရခိုင်စာ မပါဝင်ကြောင်း သိရသည်။ ==ထင်ရှားသောဗမာလူမျိုးများ== * [[အောင်ဆန်း|အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]] *[[အောင်ဆန်းစုကြည်၊ ဒေါ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] *[[သန့်၊ ဦး|ဦးသန့်(ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်)]] * [[မှိုင်း၊ ကိုယ်တော်၊ သခင်|မြန်မာစာပေပညာရှင် ဆရာကြီး သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း]] * [[နု၊ ဦး|မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု]] * [[မြ၊ သခင်|အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးသခင်မြ]] * [[ဘချို၊ ဦး (ဒီးဒုတ်)|အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီး ဒီးဒုတ်ဦးဘချို]] *[[သခင်စိုး]] *[[သခင်သန်းထွန်း]] *[[ဦးကျော်ငြိမ်း]] *[[ဒေါက်တာဘမော်]] *[[ကိုဗဟိန်း]] *[[ဦးဗဆွေ]] *[[ဦးမြင့်သိန်း]] *[[ကျော်ဇော၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ဇော]] *[[စိန်မှန်၊ ဗိုလ်မှူး|ဗိုလ်မှူး စိန်မှန်]] *[[မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်]] *[[သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာသန်းထွန်း]] * [[အောင်ကြီး၊ ဦး|ဗိုလ်မှူးချုပ်အောင်ကြီး]] * [[တင်ဦး၊ သူရ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး(ငြိမ်း) သူရ ဦးတင်ဦး]] * [[မောင်မောင်၊ ဒေါက်တာ (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဒေါက်တာ မောင်မောင်]] *[[နေဝင်း|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးနေဝင်း]] *[[စောမောင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စောမောင်]] * [[သန်းရွှေ|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ]] * [[သိန်းစိန်၊ ဦး|နိုင်ငံတော် သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး(ငြိမ်း)]] * [[ဝီရသူ (မစိုးရိမ်)|မစိုးရိမ်တိုက်သစ် နာယက ဆရာတော် ဦးဝီရသူ]] *[[လင်းယုန်နီ]] *[[ချစ်ဦးညို]] *[[စွမ်းရည်၊ မောင်၊ စာရေးဆရာ|မောင်စွမ်းရည်]] *[[အောင်သင်း]] *[[ဆရာစံ]] *[[သခင်ဖိုးလှကြီး]] *[[မင်းအောင်လှိုင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်]] *[[ဗိုလ်စံဖဲ]] ==ဗမာလူမျိုးစု== မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား ဗမာလူမျိုးစု (၉)စု ရှိသည်။ အက္ခရာစဉ်အတိုင်း စဉ်ထားသည်။ # [[ကတူးလူမျိုး]] # [[ကနန်းလူမျိုး]] # [[ဆလုံလူမျိုး]] # [[ထားဝယ်လူမျိုး]] # [[ဖွန်းလူမျိုး]] # ဗမာလူမျိုး # [[မြိတ်လူမျိုး]] # [[ယဘိန်းလူမျိုး]] # [[ယောလူမျိုး]] ဘာသာဗေဒအရ ဗမာနွယ်အုပ်စုသည် တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကားမိသားစုအောက်ရှိ အုပ်စုတစ်ခုဖြစ်ပြီး အဓိကအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်တို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။<ref>Bradley, David (1997). "Tibeto-Burman languages and classification". In: Bradley, D. (ed.), Papers in Southeast Asian Linguistics No.14.</ref> ပါဝင်သော လူမျိုးများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် — #[[ဗမာလူမျိုး]] #[[အင်းသားလူမျိုး]] #[[ဖွန်းလူမျိုး]] #[[တောင်ရိုး]] #[[ရခိုင်]] #[[ဓနု]] #[[မရမာ လူမျိုး|မရမာလူမျိုး]] #[[ယော]]၊[[ထားဝယ်]]၊[[မြိတ်လူမျိုး|မြိတ်]] <ref>Okell, John (1969). ''A Reference Grammar of Colloquial Burmese''. Oxford University Press.</ref> == ကျမ်းကိုး == <references/> * မြန်မာသမိုင်းပုံ- [[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]] {{ မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:ဗမာလူမျိုးစု]] snodq8b3apc1wi6stmgbqatwzeff3eg 1029414 1029411 2026-05-04T09:29:46Z Chenzeyan29 141880 1029414 wikitext text/x-wiki {{pp-semi-indef}}{{pp-move-indef}} {{Infobox ethnic group | group = ဗမာလူမျိုး | name = | flag = | flag_caption = | image = Veneration of Buddha.jpg | image_caption = ဗမာနန်းတော်တွင်းတွင် [[မဟာမုနိ ရုပ်ရှင်တော်မြတ်ကြီး(မန္တလေး)|မဟာမုနိ ဆင်းတုတော်]]အား ရှိခိုးနေပုံ (၁၉၁၂ ပန်းချီ) | image_alt = | image_upright = | total = <!-- total population worldwide --> | total_year = <!-- year of total population --> | total_source = | total_ref = <!-- references supporting total population --> | genealogy = | regions = {{flag|Myanmar}} ၃၅ သန်းခန့်<hr> {{flatlist| *{{flag|Thailand}} *{{flag|Malaysia}} *{{flag|Singapore}} *{{flag|United States}} *{{flag|China}} *{{flag|Australia}} *{{flag|Japan}} }} | region1 = {{flagcountry|Thailand}} | pop1 = ၂,၃၀၀,၀၀၀<ref>{{cite news | url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2022/03/30/in-thailand-exiled-burmese-communities-work-to-support-the-revolution-at-home_5979344_4.html | title=In Thailand, exiled Burmese communities work to support the revolution at home | newspaper=Le Monde.fr | date=30 March 2022 }}</ref> | region4 = {{flagcountry|Japan}} | pop4 = ၂၈,၈၆၀<ref>{{cite book |chapter=15 Burmese: Refugees and Little Yangon |first=Kosei |last=Otsuka |title=Language Communities in Japan |doi=10.1093/oso/9780198856610.003.0016 |date=January 2022 |url=https://academic.oup.com/book/38834/chapter/337727805 }}</ref> | region3 = {{flagcountry|Australia}} | pop3 = ၃၂,၆၆၅<ref>[[Census in Australia#2016|2016 Census of Australia]] [https://web.archive.org/web/20140116132606/http://www.immi.gov.au/media/publications/statistics/comm-summ/textversion/myanmar.htm "Burmese Australians"]</ref> | region2 = {{flagcountry|Singapore}} | pop2 = ၅၀,၀၀၀<ref>{{cite web | url=https://asia.nikkei.com/Politics/Emigrants-in-Singapore-s-little-Myanmar-eye-their-homeland | title=Emigrants in Singapore's 'little Myanmar' eye their homeland }}</ref> | languages = [[ဗမာဘာသာစကား]] | religions = အဓိကအားဖြင့် [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] နှင့် [[မြန်မာ့မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှု]]<br/> ခရစ်ယာန်နှင့် အစ္စလာမ် အနည်းငယ် | related_groups = {{flatlist| *[[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]] *[[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]] *[[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]] * [[လော်ဝေါ်လူမျိုး|လော်ဝေါ်]] * [[အာချန်လူမျိုး|မိုင်းသာ]] *[[မြိတ်လူမျိုး|တနင်္သာရီ(မြိတ်)]] * အခြား [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်လူမျိုးများ]]}} | footnotes = }} '''ဗမာလူမျိုး''' ({{lang-en|Bamar people}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများအနက် လူဦးရေအများဆုံးသော လူမျိုးစုဖြစ်သည်။[[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်]] အုပ်စုခွဲ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ]] စကားပြောအုပ်စု တွင်ပါဝင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လူဦးရေ ၏ ၆၈.၇၈% သို့မဟုတ် ၃၆ သန်းခန့်မျှရှိသည်။<ref>{{cite web|title=မြန်မာ (ဗမာ)လူမျိုးအကြောင်း|url=https://www.mdn.gov.mm/my/mnmaa-bmaa-luumiuakeaang-sikeaangcraa|access-date=27 August 2023|archive-date=27 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230827230329/https://www.mdn.gov.mm/my/mnmaa-bmaa-luumiuakeaang-sikeaangcraa}}</ref>မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း[[ဧရာဝတီမြစ်]]ဝှမ်းတ‌လျှောက်တွင်အခြေချနေထိုင်သူများဖြစ်ကြသည်။[[File: Burmese family portrait.JPG |thumb| Portrait of a Bamar family at the turn of the 20th century, during British rule]] == နောက်ခံ သမိုင်းကြောင်းနှင့် ပေါ်ပေါက်လာပုံ == [[File:Sino-Tibetan Languages Map.png|thumb|တရုတ်-တိဗက်မိသားစုပြန့်နှံတည်ရှိမှု]] ဗမာလူမျိုးတို့သည် '''တိဗက်-ဗမာနွယ်'''(Tibeto-Burman) လူမျိုးနွယ်စုကြီးမှ အကြီးဆုံးသော လူမျိုးဖြစ်သည်။ '''မွန်ဂိုလွိုက်'''(Mongoloid race) ဖြစ်သည်<ref>[http://dictionary.infoplease.com/mongoloid Meaning of Mongoloid | Infoplease<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>{{Cite web |title=Burmese {{!}} Beyond Highbrow - Robert Lindsay<!-- Bot generated title --> |url=http://robertlindsay.wordpress.com/category/raceethnicity/asians/se-asians/burmese/ |accessdate=17 June 2013 |archivedate=26 July 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130726030756/http://robertlindsay.wordpress.com/category/raceethnicity/asians/se-asians/burmese/ }}</ref> ဟု မြန်မာသမိုင်းပညာရှင် သမိုင်းပါမောက္ခဆရာကြီး[[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]] က မှတ်ချက် ပြုသည်။ မြန်မာနိုင်ငံဟု ယနေ့ခေါ်ဆိုသော ဒေသတွင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၄၀၀,၀၀၀ (လေးသိန်း) ခန့်ကပင် လက်နက်ကို အသုံးပြုတတ်သော ရှေးဦးလူသားများ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုကာလသည် ရာသီဥတုမှာ ယခုထက် ပိုမိုအေးမြပြီး မိုးရွာသွန်းမှုမှာ သုံးဆမှ ခြောက်ဆခန့်အထိ ပိုမိုများပြားသဖြင့် "မိုးစွေကာလ" ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည့် အခြေအနေဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name="ISP">"မြန်မာ့သမိုင်းအကျဉ်း"၊ [https://www.myanmarisp.com/History/General_Hsitory/his0011/ Myanmar ISP]၊ ၈ ဇွန် ၂၀၁၃ တွင် ပြန်လည်စစ်ဆေးပြီး။</ref> လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၂၀၀,၀၀၀ ခန့်မှစ၍ ထိုရှေးဦးလူသားများသည် လက်နက်ကိရိယာများ ပြုလုပ်တတ်သော အဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။အလွန်အေးမြသော မြောက်လေကို ကာကွယ်ရန်အတွက် တောင်စောင်းများရှိ တောင်ဘက်သို့ မျက်နှာမူသော ဂူများတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၄၀,၀၀၀ ခန့်မှစ၍ လူအစစ် (Modern Humans) များ ဖြစ်လာခဲ့ကြပြီး၊ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၀,၀၀၀ ခန့်တွင် ရာသီဥတုမှာ ယနေ့ကဲ့သို့ ပုံစံမျိုးသို့ တဖြည်းဖြည်း ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။<ref name="ISP" /> ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ [[ပြဒါးလင်းဂူ]] (Padah-Lin Caves) တွင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၁,၀၀၀ ခန့်က ကျောက်ခေတ်ဟောင်း လူသားများ ရေးဆွဲခဲ့သည့် နံရံပန်းချီများကို ယနေ့တိုင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ယင်းပန်းချီများတွင်ဆင်၊ ဝက်၊ သမင်တို့နှင့် တူသော တိရစ္ဆာန်ပုံများ၊အရိုးကိုသာ ဖော်ပြထားသော ငါးပုံနှင့် လက်ဝါးပုံများ၊ ဂူတွင်းမှ မြင်ရသော နေထွက်ပုံ ရှုခင်းကားများ ပါဝင်သည်။ ဗမာလူမျိုးများ၏ သမိုင်းကြောင်းသည်လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၆၀,၀၀၀ မှ ၁၀၀,၀၀၀ ဝန်းကျင်ခန့်တွင် ခေတ်သစ်လူသား (Homo sapiens) များသည် အာဖရိကတိုက်မှ အုပ်စုလိုက် စတင်ထွက်ခွာလာခဲ့ကြသည်။<ref>Stringer, C. (2012). "Lone Survivors: How We Came to Be the Only Humans on Earth."</ref> ယင်းလူသားများသည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသကို ဖြတ်သန်း၍ ဥရောပနှင့် အာရှတိုက်များသို့ ပြန့်နှံ့သွားခဲ့သည်။ အာရှတိုက်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာသော အုပ်စုများအနက် အရှေ့ဘက်သို့ ဦးတည်လာသူများသည် ယနေ့ခေတ် အရှေ့အာရှသားများနှင့် တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဖွားများ၏ ဘိုးဘေးများ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။ [[file:Yellowrivermap.jpg |right|thumb|250px|မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်းဒေသ]] လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၇,၀၀၀ မှ ၉,၀၀၀ ခန့်တွင် တရုတ်ပြည်အနောက်မြောက်ပိုင်း၊ မြစ်ဝါ (Yellow River) မြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်တွင် တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဖွား (Sino-Tibetan speakers) များ စတင်အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref>Zhang, M., et al. (2019). "Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China." Nature.</ref>နောက်ပိုင်းတွင် လူဦးရေတိုးပွားလာမှုနှင့်အတူ အုပ်စုကြီးနှစ်ခု ကွဲထွက်သွားခဲ့သည်။ အရှေ့ဘက်နှင့် တောင်ဘက်သို့ ဆင်းသွား အုပ်စုသည် ယနေ့ခေတ် ဟန်တရုတ်များ ဖြစ်လာသည်။အုပ်စုတခုမှာ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားများအဖြစ် အနောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်ရှိ ချင်းဟိုင်-ကန်စု (Qinghai-Gansu) ကုန်းမြင့်ဒေသများသို့ ရွှေ့ပြောင်းသွားကြသည်။ [[File:Qinghai Tibet Railway Tibet China 西藏 青藏铁路 - panoramio (4).jpg |right|thumb|250px| ချင်းဟိုင်ပြည်နယ်]] တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားများသည် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာအတွင်း တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြရာ အချို့မှာမြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ အုပ်စုနှစ်ခုအဖြစ် အဓိကဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ရှေးဦးအုပ်စု ပျူလူမျိုးများသည် ဘီစီကာလများတွင် ဝင်ရောက်လာပြီး ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတွင် မြို့ပြနိုင်ငံများ ထူထောင်ခဲ့သည်။ နောက်ကျသောအုပ်စုမှာ ဗမာတို့၏ ဘိုးဘေးများဖြစ်သည်။ အေဒီ ၇ ရာစုမှ ၉ ရာစုအတွင်း တရုတ်ပြည် ယူနန် ဒေသရှိ နန်ကျောက် နိုင်ငံ၏ လက်အောက်တွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Luce1985">Luce, G.H. (1985). "Phases of Pre-Pagan Burma." Oxford University Press.</ref> အေဒီ ၉ ရာစုဝန်းကျင်တွင် ဗမာတို့သည် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ကို ကျော်ဖြတ်၍ ဧရာဝတီမြစ်ကွေ့ရှိ [[ပုဂံ]]ဒေသတွင် အခြေစိုက်ကာ ခိုင်မာသော အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ဗမာတို့သည် ဌာနီ ပျူလူမျိုးများနှင့်လည်းကောင်း၊ တောင်ဘက်မှ [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] များ၏ ယဉ်ကျေးမှုများနှင့်လည်းကောင်း ထိတွေ့ဆက်ဆံရင်း ခေတ်သစ်ဗမာလူမျိုးနှင့် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုပုံစံကို စတင်ပုံဖော်ခဲ့ကြသည်။<ref>Lieberman, V. (2003). "Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context."</ref>မြန်မာတို့သည် ၁၁ ရာစုခန့်မှစ၍ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို လက်ခံခဲ့ကြပြီး ထိုအချိန်မှစ၍ မည်သည့်ကိစ္စကိုမဆို ဗုဒ္ဓသာသနာကို အခြေခံ၍ စဉ်းစားဆောင်ရွက်သော ဓလေ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ ထို့ပြင် မြန်မာတို့သည် မျိုးရိုးဗီဇအရ တိဗက်-တရုတ်နွယ်ဖွားများ နှင့် နီးစပ်သဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံဘက်မှ ဆင်းသက်လာသော ဓလေ့ထုံးတမ်း အများအပြားကိုလည်း ယနေ့တိုင် ဆက်လက်အသုံးပြုနေကြဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name="ISP" /> <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.myanmarisp.com/History/General_Hsitory/his0011/ |accessdate=8 June 2013 |archivedate=8 January 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090108114244/http://www.myanmarisp.com/History/General_Hsitory/his0011 }}</ref> မနုဿသမိုင်းအရ ဗမာလူမျိုးစုတို့သည် ယနေ့ မြန်မာနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်အတွင်းသို့ နာဂ၊ သက်၊ ကမ်းယံ နှင့် ပျူတို့၏ နောက်မှ ဝင်ရောက်လာခြင်း ဖြစ်သော်လည်း၊ [[ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ]]ကို အေဒီ ၈ ရာစုတွင် နန်ကျောက်တို့က တိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီးခြင်း မပြုမီကပင် ရောက်ရှိနေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။<ref name="Luce1985">Luce, G. H. (1985). Phases of Pre-Pagan Burma. Oxford University Press.</ref> ဗမာတို့သည် အေဒီ ၁၀ ရာစုမတိုင်မီကပင် [[ကျောက်ဆည် ၁၁ ခရိုင်]]တွင် အခြေချခဲ့ပြီးနောက် များမကြာမီတွင် မြစ်သား ၆ ခရိုင်နှင့် [[ပုဂံနေပြည်တော်]]ကို ထူထောင်ကာ ဒုတိယမြန်မာပြည်ထောင်စု (မြန်မာတို့အလိုအရ ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော်) ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် မွန်ဂို၊ တရုတ်၊ ထိုင်း၊ မွန်၊ ရခိုင်၊ ရှမ်းနှင့် ကရင် အစရှိသည့် ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပရန် အမျိုးမျိုးနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသော်လည်း၊ အကြိမ်တိုင်းတွင် ပြည်ထောင်စု၏ ဦးဆောင်သူနေရာသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိနိုင်ခဲ့သည်။ မြန်မာ့သမိုင်းတွင် အဓိက ပြည်ထောင်စုကြီး သုံးခုကို အောင်မြင်စွာ တည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။[[ပုဂံခေတ်|ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော်]] (ပုဂံခေတ်) [[အနော်ရထာ]]မင်းကြီး တည်ထောင်ခဲ့သည်။[[တောင်ငူခေတ်|ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်]] (တောင်ငူခေတ်): [[တပင်ရွှေထီး]]နှင့် [[ဘုရင့်နောင်]]မင်းတရားကြီးတို့ တည်ထောင်ခဲ့ပြီး<ref name="Lieberman2003">Lieberman, Victor B. (2003). Strange Parallels. Cambridge University Press.</ref>[[ကုန်းဘောင်ခေတ်|တတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်]] (ကုန်းဘောင်ခေတ်)ကို[[အလောင်းမင်းတရား]]ကြီး တည်ထောင်ခဲ့သည်။ [[အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲများ]] အပြီးတွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် ဗြိတိသျှ အင်ပါယာအတွင်းသို့ ကျရောက်ခဲ့ကာ ၁၉၃၇ ခုနှစ်အထိ ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ၏ ပြည်နယ်တစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]]နှင့် တိုင်းရင်းသား ခေါင်းဆောင်များ၏ [[ပင်လုံစာချုပ်]]နှင့်တကွ ဦးဆောင်ကြိုးပမ်းမှုများကြောင့် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၄) ရက်နေ့တွင် လွတ်လပ်ရေးရရှိကာ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်အဖြစ် ပြန်လည်ရပ်တည်နိုင်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ပိုင်း စစ်အာဏာသိမ်းမှု အကြိမ်ကြိမ်နှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း ဦးဆောင်သော စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြီး [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ်]]ကို တစ်ပါတီစနစ်ဖြင့် ၂၆ နှစ်ကြာ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ [[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း]]ကြောင့် ဆိုရှယ်လစ်စနစ် ပျက်သုဉ်းခဲ့သော်လည်း စစ်တပ်က ထပ်မံအာဏာသိမ်းကာ [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|နဝတ၊ နအဖ]] အမည်များဖြင့် ၂၀၁၁ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။၂၀၁၀–၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီစနစ်သို့ ကူးပြောင်းကာ လွှတ်တော်အခြေပြု အစိုးရများ ပေါ်ထွန်းခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁) ရက်နေ့တွင် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|စစ်တပ်က ထပ်မံအာဏာသိမ်းယူခဲ့ပြန်သည်။]]<ref>BBC News. (2021). "Myanmar military take control of country in coup."</ref> လက်ရှိတွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် ပြည်တွင်းစစ်ပွဲများနှင့် နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်မှုများအကြား ရှိနေသော်လည်း ကုလသမဂ္ဂ၊ အာဆီယံ၊ WTO နှင့် အခြားနိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းများတွင် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ [[File:Burmese chess players, by Max Ferrars late 1890s.jpg|thumb|ဗမာလူမျိုးအမျိုးသားနှစ်ယောက်]] ==မျိုးရိုးဗီဇ== ဗမာလူမျိုးများသည် တရုတ်–တိဗက် မျိုးရင်းဝင် လူမျိုးများဖြစ်ပြီး ယနေ့မြန်မာမြေပေါ်သို့ တရုတ်နှင့် တိဗက်ဒေသများမှ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် ပြောင်းရွေ့အခြေချလာခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆကြနိုင်ကြောင်းကို ဗမာလူမျိုးများတွင်တွေ့ရသော Y-chromosome မျိုးရိုးဗီဇ (Y-DNA haplogroup) များက ထင်ဟပ်ပြသနေသည်။ ဗမာလူမျိုးများတွင်တွေ့ရအများဆုံး Y-DNA haplogroup သည် O-M175 ဖြစ်ပြီး [[အရှေ့အာရှ]]သားများတွင် တွေ့ရများသော မျိုးရိုးဖြစ်သည်။ ၎င်းအောက်တွင် တရုတ်နှင့် တိဗက်–ဗမာအုပ်စုများနှင့် ဆက်နွယ်သော O2 (O-M122)ကိုအဓိကတွေ့ရပြီး [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်–ခမာ]]အုပ်စု၊ [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ–ဒိုင်အုပ်စု]]များနှင့် ဆက်နွယ်သော O1b1a1a (O-M95)ကိုလည်း သိသိသာသာသာတွေ့ရသည်။<ref>Wang et al., 2021; Karafet et al., 2005</ref><ref>Underhill et al., 2001</ref> ဗမာလူမျိုးများက မြန်မာမြေပေါ်သို့ ပြောင်းရွေ့လာစဉ် ရာစုနှစ်များစွာကြာ မွန် နှင့် ရှမ်း အုပ်စုများ နှင့် ထိတွေ့ပေါင်းသင်းမှုများ ၊မျိုးရိုးပေါင်းစည်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကြောင်းကို ပြသသည်။<ref>Wang et al., 2021; Karafet et al., 2005</ref><ref>Hallast et al., 2021</ref>ထိုအပြင် ဗမာလူမျိုးများတွင် Haplogroup D (အထူးသဖြင့် D1a1) ကို ၁၀% မှ ၂၀% အထိ တွေ့ရှိရပြီး၊ ၎င်းသည် [[တိဗက်လူမျိုးများ|တိဗက်လူမျိုး]]များနှင့် မျိုးရိုးဗီဇအရ တိုက်ရိုက်ထိတွေ့မှုရှိခဲ့ကြောင်း ပြသနေသည်။<ref>{{Cite journal |last=Su |first=B. |year=2000 |title=Y chromosome haplotypes reveal stayed migration of the Tibeto-Burman populations |journal=Anthropological Science |volume=108 |issue=1 |pages=1-13 |doi=10.1537/ase.108.1}}</ref> ဤအချက်သည် ဗမာတို့၏ ဘိုးဘွားများသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်းထောင်ချီက တိဗက်ကုန်းမြင့်မှ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းသို့ ဆင်းသက်လာခဲ့သည်ဟူသော ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ အယူအဆကို မျိုးရိုးဗီဇအရ ထောက်ခံနေခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite journal |last=Wen |first=B. |year=2004 |title=Genetic evidence supports demic diffusion of Han culture to southern China |journal=Nature |volume=431 |pages=302-305 |doi=10.1038/nature02878}}</ref> ဗမာလူမျိုးများတွင် Haplogroup C ကို အနည်းငယ် (၅% မှ ၁၀% ဝန်းကျင်) တွေ့ရှိရပြီး ၎င်းသည် ဒေသတွင်းရှိ ရှေးဦးအခြေချသူ (Hunter-gatherers) များ သို့မဟုတ် ဗဟိုအာရှရှိ အယ်လ်တေးယစ် (Altaic) နွယ်ဝင်များနှင့် သမိုင်းမတင်မီခေတ်က ရောနှောခဲ့မှုကို ညွှန်ပြသည်။<ref>{{Cite journal |last=Zhong |first=H. |year=2010 |title=Extended Y-chromosome haplogroup distribution in the Maya-related populations |journal=Journal of Human Genetics |volume=55 |pages=7-12 |doi=10.1038/jhg.2009.111}}</ref> ဗမာလူမျိုးများတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော C ၏ အကိုင်းအခက်အချို့မှာ C2 (C-M217) ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် အရှေ့မြောက်အာရှနှင့် [[မွန်ဂိုးလီးယားနိုင်ငံ|မွန်ဂိုလီးယား]]ဘက်မှ ဆင်းသက်လာသော အမှတ်အသား ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite journal |last=Hammer |first=M.F. |year=2006 |title=Dual origins of the Japanese: common ground for hunter-gatherer and farmer lineages |journal=Journal of Human Genetics |volume=51 |issue=1 |pages=47-58 |doi=10.1007/s10038-005-0322-0}}</ref>ဗမာလူမျိုးများအတွင်း တွေ့ရှိရသော Haplogroup C (C-M217) သည် ၁၃ ရာစု [[မွန်ဂို-မြန်မာစစ်ပွဲများ|မွန်ဂိုကျူးကျော်မှု]] (Mongol invasions of Burma) နှင့် ဆက်စပ်မှုရှိနိုင်ကြောင်း အချို့သော ပညာရှင်များက ယူဆကြသည်။<ref>{{Cite book |last=Weatherford |first=Jack |title=Genghis Khan and the Making of the Modern World |publisher=Three Rivers Press |year=2004}}</ref> သို့သော် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ အချက်အလက်များအရ ဤအမှတ်အသားသည် တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်များ မြောက်ဘက်မှ ဆင်းသက်လာစဉ်ကတည်းက ပါဝင်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ မွန်ဂိုကျူးကျော်မှုသည် ၎င်းအချိုးအစားကို အနည်းငယ် ပိုမိုအားကောင်းလာစေသည့် အချက်တစ်ချက်သာ ဖြစ်နိုင်သည်ဟု သုံးသပ်ကြသည်။<ref>{{Cite journal |last=Zerjal |first=T. |year=2003 |title=The Genetic Legacy of the Mongols |journal=American Journal of Human Genetics |volume=72 |issue=3 |pages=717-721 |doi=10.1086/367774}}</ref> အညာဒေသ(မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း) နေထိုင်သော ဗမာလူမျိုးများသည် ပုဂံခေတ်အစောပိုင်းမှ စတင်၍ ဗမာယဉ်ကျေးမှုနှင့် နိုင်ငံရေးအလယ်ဗဟိုအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သဖြင့် တိဗက်–ဗမာ မူလအစ မျိုးရိုးဗီဇကို အတော်အတန် ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။ထို့အပြင် C-M217 ကို အနည်းအကျဉ်းတွေ့ရနိုင်ပြီး ယင်းသည် ရှေးဟောင်း [[မွန်ဂိုမျိုးနွယ်စုများ|မွန်ဂို]]နှင့် မြောက်အာရှဒေသမှ ရွေ့ပြောင်းမှုများ၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုဖြစ်နိုင်သည်။<ref>Wang et al., 2021; Karafet et al., 2005</ref>အကြေဒေသ(မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း) ဗမာလူမျိုးများသည် မွန်လူမျိုးများနှင့် ရာစုနှစ်များကြာ နီးစပ်စွာ နေထိုင်ခဲ့ကြသဖြင့် မွန်–ခမာ မျိုးရိုးဗီဇ အလွှာပါဝင်မှု ပိုမိုမြင့်မားသည်။<ref>Wang et al., 2021; Karafet et al., 2005</ref> အဖမျိုးရိုးဘက်တွင် တိဗက်–ဗမာ မျိုးရိုးများ လွှမ်းမိုးနေသော်လည်း မိခင်ဘက် မျိုးရိုးဗီဇ (mtDNA) တွင် အရှေ့အာရှနှင့် အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင်တွေ့ရများသော Haplogroup M နှင့် N (အထူးသဖြင့် M7၊ M21၊ N9) တို့ကို အဓိကတွေ့ရသည်။ ၎င်းသည် ပြောင်းရွေ့လာသော ယောက်ျားသား ဘိုးဘေးများက ဒေသခံ အမျိုးသမီးများနှင့် လက်ထပ်ခဲ့ကြခြင်းကို ထင်ဟပ်စေသည်။<ref>Kivisild et al., 2002</ref> == မြန်မာနိုင်ငံသို့ဝင်ရောက်လာခြင်း == ဗမာလူမျိုးတို့၏ ဘိုးဘွားများသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၄,၀၀၀ ကျော်ခန့်ကပင် [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ [[ကန်းစုပြည်နယ်|ကန်စုဒေသ]]၊ ထောင်မြစ်ဝှမ်း (洮河流域) တွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်များနှင့် မနုဿဗေဒပညာရှင်များက ခန့်မှန်းကြသည်။<ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> ထိုဒေသတွင် တွေ့ရှိရသော ကျောက်ခေတ်နှောင်းပိုင်း အသုံးအဆောင်များသည် ခေတ်ပြိုင်တရုတ်ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရေချိန်ညီသော အဆင့်မြင့်လက်ရာများ ဖြစ်ကြသော်လည်း ယင်းတို့ကို ဗမာတို့၏ ဘိုးဘွားများဟု အတိအကျ သတ်မှတ်ရန် သက်သေအထောက်အထား အကန့်အသတ်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref>သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ။ (၂၀၀၄)။ ''ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်''။ အင်းဝစာအုပ်တိုက်။</ref> တရုတ်တို့၏ နယ်ပယ်ချဲ့ထွင်လာမှုနှင့် လူမျိုးစုအချင်းအချင်း ပဋိပက္ခများကြောင့် အဆိုပါ လူမျိုးစုများသည် တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြသည်။<ref>Lieberman, Victor. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context''. Cambridge University Press.</ref> ဤသို့ နှစ်ပေါင်း ၃,၀၀၀ နီးပါးကြာမြင့်သော ရွှေ့ပြောင်းမှုဖြစ်စဉ်အတွင်း မိမိတို့၏ မူလယဉ်ကျေးမှုများ တိမ်ကောခဲ့ရပြီး၊ လွတ်လပ်စွာ အခြေချနိုင်ရေးအတွက် လမ်းခရီးတစ်လျှောက် တွေ့ကြုံရသော အခြားလူမျိုးစုများ၏ ယဉ်ကျေးမှုများကို လက်ခံရောနှောခဲ့ကြရသည်။<ref>Htin Aung, Maung. (1967). ''A History of Burma''. Columbia University Press.</ref> ရှေ့ပြေးဗမာဘိုးဘေး (Proto-Burmans) များသည် မူလကပင် မြင်းစီးအတတ်နှင့် တိုက်ခိုက်ရေးအတတ်တို့တွင် ကျွမ်းကျင်လှသည့် စစ်သည်တော်မျိုးရိုးများ ဖြစ်ကြပြီး မျိုးနွယ်တူ [[နန်ကျောက်]] (南诏) အင်ပါယာ၏ အောင်နိုင်ရေးစစ်ပွဲများတွင် အဓိကတိုက်ခိုက်ရေးအင်အားစုအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ ခေတ်ပြိုင်တရုတ် [[ထန်မင်းဆက်]] မှတ်တမ်းဖြစ်သော မန်ရှူး (Manshu) ကျမ်းတွင် နန်ကျောက်တို့သည် မြောက်ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်ရှိ တိုက်ခိုက်ရေးကျွမ်းကျင်သော မျိုးနွယ်စုများကို စစ်ရေးအရ အသုံးချခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားရာ အဆိုပါမှတ်တမ်းများက ရှေ့ပြေးဗမာတို့၏ စစ်ရေးစွမ်းရည်ကို သက်သေခံလျက်ရှိသည်။<ref>Fan Chuo, "Manshu" (Book of the Southern Barbarians), Tang Dynasty.</ref> သို့သော် နန်ကျောက်အင်ပါယာ၏ ရေရှည်စစ်ရေးခိုင်းစေမှုများအပေါ် မကျေနပ်မှုများ ရှိလာခဲ့သည့်အပြင် နဂိုကပင် လွတ်လပ်မှုကို အလေးထားသည့်အလျောက် ခရစ်နှစ် ၉ ရာစုမတိုင်မီတွင် နန်ကျောက်အုပ်ချုပ်ရာ နယ်မြေအတွင်းမှ အုပ်စုလိုက် စတင်ထွက်ခွာလာကြသည်။ ၎င်းတို့သည် နန်ကျောက်တပ်မတော်၏ ရှေ့တန်းကင်းထောက်စစ်သည်များအဖြစ် အရှေ့တောင်အာရှတစ်ခွင်သို့ ရောက်ဖူးပြီး ဖြစ်သဖြင့် မိမိတို့၏ မျိုးနွယ်စုများ ရေရှည်ရှင်သန် အခြေစိုက်နိုင်မည့် ဒေသကို ဗျူဟာမြောက် ရွေးချယ်နိုင်စွမ်း ရှိခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် စစ်သည်တော်တို့၏ ကျန်းမာကြံ့ခိုင်မှုကို ထိခိုက်စေနိုင်သည့် ပူပြင်းစိုစွတ်ပြီး [[ငှက်ဖျားရောဂါ]] ကဲ့သို့ ရောဂါဆိုးများရှိရာ ဒေသများကို ရှောင်ရှားကာ၊ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းရှိ ပူအိုက်ခြောက်သွေ့သော်လည်း ရောဂါဘယ ကင်းရှင်းပြီး အချက်အချာကျသည့် ဒေသကို ရွေးချယ်အခြေချခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ။ (၂၀၀၄)။ ''ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်''။ အင်းဝစာအုပ်တိုက်။</ref><ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> ဤရွှေ့ပြောင်းလာသူ အုပ်စုများတွင် တိုက်ခိုက်ရေးကျွမ်းကျင်သော စစ်သည်တော် ယောက်ျားသားများ အဓိကပါဝင်ပြီး ဒေသခံ ပျူအမျိုးသမီးများနှင့် အိမ်ထောင်ပြုကာ မျိုးဆက်သစ်များကို ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="ThantMyintU">Thant Myint-U, "The River of Lost Footsteps", Faber & Faber (2006).</ref> ဗမာတို့သည် [[သံလွင်မြစ်]] လမ်းကြောင်းကို စုန်ဆင်းကာ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းကို ဖြတ်သန်းပြီး မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းသို့ အရှေ့တောင်ဘက်မှ ဗျူဟာမြောက် ဝင်ရောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>Lieberman, Victor. (2003). ''Strange Parallels''. Cambridge University Press.</ref> ထို့နောက် စစ်ရေးအရ အသာစီးရသူများဖြစ်သည့်အလျောက် စိုက်ပျိုးမြေအချက်အချာကျသည့် [[ကျောက်ဆည်]]နှင့် [[မင်းဘူး]]ဒေသများကို မွန်၊ သက်၊ ပလောင် နှင့် ပျူ တို့ထံမှ ရယူကာ အင်ပါယာထူထောင်ရန် ရိက္ခာအင်အားစုအဖြစ် အသုံးချခဲ့သည်။<ref>Htin Aung, Maung. (1967). ''A History of Burma''. Columbia University Press.</ref> ဆက်သွယ်ရေး၊ ရိက္ခာရရှိနိုင်မှု အကောင်းဆုံး ဗဟိုချက်ဖြစ်သော [[ပုဂံ]]ကို မြို့တော်အဖြစ် ခိုင်မာစွာ ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။အေဒီ ၁၁ ရာစုတွင် [[ပုဂံ]]၌ အခြေချနိုင်ခဲ့သော ဗမာတို့၏ ယဉ်ကျေးမှု အဆင့်အတန်းသည် ထိုခေတ် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ယှဉ်လျှင် ကွာခြားမှုများ ရှိနေခဲ့သော်လည်း၊ အခြေချနေထိုင်ပြီးနောက်တွင် ဒေသခံ [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]] နှင့် [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] တို့၏ ယဉ်ကျေးမှုများ၊ အိန္ဒိယ ဒေသမှ ဝင်ရောက်လာသော ဘာသာရေးနှင့် ဗိသုကာ ပညာရပ်များကို၊ မိမိတို့၏ မူလဓလေ့များနှင့် ပေါင်းစပ်ကာ ပိုမိုသစ်လွင် ကောင်းမွန်သော "ပုဂံယဉ်ကျေးမှု" ကို တီထွင်ဖန်တီးနိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref>ကျော်သက်၊ ဒေါက်တာ။ (၁၉၆၁)။ ''ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း''။</ref> ဗမာလူမျိုးတို့၏ ဇစ်မြစ်ကို လေ့လာရာတွင် တောင်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းလာသော ရှေ့ပြေးဗမာဘိုးဘေး (Proto-Burmans) များနှင့် ဒေသခံ [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]] များ ပေါင်းစပ်မှုကို အခြေခံအကျဆုံး အချက်အဖြစ် သမိုင်းပညာရှင်များက လက်ခံထားကြသည်။<ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> ဗမာလူမျိုးတို့သည် မိမိတို့၏ လွတ်မြောက်ရေးအတွက် မူလယဉ်ကျေးမှုအချို့ကို စွန့်လွှတ်ခဲ့ရသော်လည်း၊ ရောက်ရာအရပ်ရှိ ဒေသခံယဉ်ကျေးမှုများကို လက်ခံရောနှောရာတွင် အတုယူရုံသက်သက်မဟုတ်ဘဲ မိမိတို့နှင့် ကိုက်ညီအောင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲယူခဲ့ကြသည်။<ref>သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ။ (၂၀၀၄)။ ''ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်''။ အင်းဝစာအုပ်တိုက်။</ref> တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုသော် [[ပုဂံ]]တွင် အခြေချသည့် အေဒီ ၁၁ ရာစုက ဗမာတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုသည် ခေတ်ပြိုင် [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် များစွာကွာခြားမှု ရှိနေခဲ့သည်။<ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> သို့သော်လည်း ဗမာတို့သည် ရောနှောလာသည့် ယဉ်ကျေးမှုများအပေါ်တွင် လူနေမှုစနစ်နှင့် မကိုက်ညီသည်များကို ဖယ်ထုတ်ပြီး လိုအပ်သည်များကို ဖြည့်စွက်ခဲ့ကြသည်။<ref>Htin Aung, Maung. (1967). ''A History of Burma''. Columbia University Press.</ref> [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]] တို့ထံမှ ဆည်မြောင်းစနစ်နှင့် စိုက်ပျိုးရေးပညာ၊ [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] တို့ထံမှ စာပေနှင့် သာသနာရေးဆိုင်ရာ အခြေခံများကို ရယူကာ ပိုမိုခိုင်မာသော ယဉ်ကျေးမှု အဆင့်အတန်းတစ်ခုကို တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref>ကျော်သက်၊ ဒေါက်တာ။ (၁၉၆၁)။ ''ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း''။</ref> ဤသို့ဖြင့် ဗမာတို့သည် အေဒီ ၁၁ ရာစုအတွင်းမှာပင် မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ဟန်ဖြင့် ဗိသုကာ၊ စာပေနှင့် အနုပညာရပ်များကို ဖန်တီးနိုင်ခဲ့ပြီး အရှေ့တောင်အာရှတွင် ထင်ရှားသော ပုဂံအင်ပါယာကြီးကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။တိုက်ခိုက်ရေးတွင်သာမက နယ်မြေဖော်ထုတ်ရာတွင်လည်း ထက်မြက်သူများဖြစ်၍ တောများကို ခုတ်ထွင်ရှင်းလင်းကာ [[ရွှေဘို]]၊ [[မုံရွာ]]၊ [[ပခုက္ကူ]]၊ [[စစ်ကိုင်း]] နှင့် [[မန္တလေး]] ဒေသများတွင် လယ်ယာများ ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ မြေဩဇာ ညံ့ဖျင်းသည့် အရပ်များတွင် [[ကွမ်း]]၊ [[ထန်း]] စသည့် ဥယျာဉ်ခြံများကို လုပ်ကိုင်ပြီး၊ အခြောက်သွေ့ဆုံး အရပ်များတွင် [[ပြောင်း]]၊ [[နှမ်း]] တို့ကို စိုက်ပျိုးခဲ့ကြရာ<ref>ကျော်သက်၊ ဒေါက်တာ။ (၁၉၆၁)။ ''ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း''။</ref> ဤသို့ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း ခြောက်သွေ့ဒေသကြီးတစ်ခုလုံးကို စုစည်းစိုက်ပျိုးမြေအဖြစ် ပြောင်းလဲနိုင်ခဲ့ခြင်းမှာ ကြီးမားသော အောင်မြင်မှုဖြစ်ပြီး လူဦးရေ အလျင်အမြန် တိုးပွားလာကာ နယ်ပယ်ကျယ်ပြန့်သော အင်ပါယာကြီးအဖြစ်သို့ ဦးတည်စေခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် ဗမာတို့သည် အေဒီ ၁၁ ရာစုအတွင်းမှာပင် မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ဟန်ဖြင့် ဗိသုကာ၊ စာပေနှင့် အနုပညာရပ်များကို ဖန်တီးနိုင်ခဲ့ပြီး အရှေ့တောင်အာရှတွင် ထင်ရှားသော ပုဂံအင်ပါယာကြီးကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ == ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ == === မြန်မာ့ရိုးရာသင်္ကြန်ပွဲတော် === အတာသင်္ကြန်ပွဲတော်သည် [[ဗမာလူမျိုး]]တို့၏ ရိုးရာပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာကုန်ဆုံး၍ နှစ်သစ်သို့ ကူးပြောင်းသည့် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ကျင်းပသော ပွဲတော်ဖြစ်သည်။ သင်္ကြန်ဟူသော စကားလုံးသည် သက္ကတဘာသာစကား "သင်္ကန္တ" မှ ဆင်းသက်လာပြီး "ကူးပြောင်းခြင်း" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ နေမင်းကြီးသည် မိဿရာသီသို့ ကူးပြောင်းဝင်ရောက်သည့် အချိန်ကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ မြန်မာ့သင်္ကြန်သည် အိန္ဒိယမှ နက္ခတ်ဗေဒ နှင့် မြန်မာယဉ်ကျေးမှု ပေါင်းစပ်ကာ မြန်မာ့မြေပေါ်တွင် ဒေသန္တရဓလေ့များဖြင့် ဖွံ့ဖြိုးလာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="origin">ဒေါက်တာသန်းထွန်း၊ "မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုသမိုင်း"၊ ၂၀၀၂။</ref> ပုဂံခေတ်သည် သင်္ကြန်ပွဲတော်ကို စာဖြင့် ရေးထိုးသည့် ကျောက်စာမှတ်တမ်း၊ ရေပက်ကစားသည့် ရာဇဝင်မှတ်တမ်း နှင့် စနစ်တကျ တွက်ချက်သည့် နက္ခတ်ဗေဒမှတ်တမ်း ဟူသော ကဏ္ဍစုံမှ အစောဆုံး တည်ရှိခဲ့သဖြင့် မြန်မာ့သင်္ကြန် သည်အစောဆုံး ကျင်းပသည့် မူလရေသဘင် နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ဖြစ်ကြောင်း အခိုင်အမာဆိုနိုင်ပေမည်။ <ref name="culture">ဦးနု၊ "မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ"၊ ၁၉၆၅။</ref> ပုဂံခေတ် ကျောက်စာတချို့တွင် "သင်္ကြန်" ဟူသော စကားလုံးကို တိုက်ရိုက်ဖော်ပြ ထားပြီး နှစ်သစ်ကူးကာလ အလှူအတန်းများနှင့် ပတ်သက်သော အထောက်အထားများ ရှိသည်။<ref name="bagan">မှန်နန်းရာဇဝင်တော်ကြီး၊ ပုဂံခေတ်အပိုင်း။</ref>အင်းဝခေတ်တွင် သင်္ကြန်ပွဲတော်သည် ပိုမိုခိုင်မာသော စာပေအထောက်အထားများ ရှိလာခဲ့သည်ရှင်မဟာရဌသာရ၏ ပျို့ကဗျာများတွင် တန်ခူးလအမွှမ်းတင် ကဗျာများတွင် သင်္ကြန်အခါသမယ၏ သာယာပုံနှင့် ရေသဘင်ပွဲအကြောင်းများကို ထည့်သွင်းစပ်ဆိုခဲ့သည်။ရှင်မဟာသီလဝံသ၏ မှတ်တမ်းများတွင်လည်း သင်္ကြန်ရက်တွင် သက်ကြီးပူဇော်ပွဲနှင့် ဘုရားရေသပ္ပာယ်ပွဲများ ကျင်းပပုံကို တွေ့ရှိရသည်။<ref name="ava">ရှင်မဟာရဌသာရ၊ "တံတားဦးတည် မိန့်တော်ပြန်ပျို့"။</ref> ကုန်းဘောင်ခေတ်သည် သင်္ကြန်ပွဲတော် အစည်ကားဆုံးနှင့် အထောက်အထား အများဆုံးခေတ်ဖြစ်သည်။ မန္တလေး နန်းတွင်းနှင့် စေတီပုထိုးများတွင် သင်္ကြန်ရက်၌ ဘုရင်ကိုယ်တိုင် ရေသပ္ပာယ်ပုံနှင့် အကျဉ်းသားများကို လွှတ်ပေးပုံ (ဇီဝိတဒါနအလှူ) မှတ်တမ်းများ ရှိသည်။ သင်္ကြန်ကျရက် တွက်ချက်ပုံ၊ သင်္ကြန်စာ ထုတ်ပြန်ပုံနှင့် နန်းတွင်းရေသဘင်ပွဲ ကျင်းပပုံများကို အသေးစိတ် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။<ref name="konbaung">မောင်မောင်တင်၊ "ကုန်းဘောင်ဆက် ရာဇဝင်တော်ကြီး"။</ref> ယခုခေတ်တွင် မဏ္ဍပ်များ၊ တေးဂီတများနှင့်အတူ လူထုပျော်ပွဲရွှင်ပွဲအဖြစ် ကမ္ဘာအနှံ့ သိရှိလာကြသည်။ သင်္ကြန်ကာလတွင် ဗမာလူမျိုးတို့သည် စုပေါင်း၍ မုန့်လုံးရေပေါ် ပြုလုပ်ကာ ကျွေးမွေးကြသည်။ အချို့မုန့်လုံးများထဲတွင် ငရုတ်သီးထည့်၍ နောက်ပြောင်တတ်သော ချစ်စရာ ဓလေ့လည်း ရှိသည်။သင်္ကြန်သီချင်းများနှင့်အတူ ညီညာစွာ ကပြသော သင်္ကြန်ယိမ်းအကသည် ဗမာ့သင်္ကြန်၏ မရှိမဖြစ် အလှတရား ဖြစ်ပြီး ခေတ်ကာလ အခြေအနေများကို ဟာသနှော၍ တိုင်ပင်ညီညာစွာ အော်ဟစ်ကြွေးကြော်သော သံချပ်ထိုးခြင်းသည် ဗမာ့ယဉ်ကျေးမှု၏ လွတ်လပ်သော အနုပညာပြကွက် ဖြစ်သည်။<ref name="art">မောင်ကြည်သန့်၊ "မြန်မာ့ရိုးရာ ဆယ့်နှစ်လရာသီပွဲတော်များ"၊ ၂၀၀၇။</ref> သင်္ကြန်ကာလတွင် ပိတောက်ပန်းမှာ ဗမာတို့၏ သင်္ကြန်သင်္ကေတများ ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် သင်္ကြန်အိုးထဲတွင် အတာပန်း (၇) မျိုး ထည့်၍ သိကြားမင်း လူ့ပြည်သို့ ဆင်းသက်သည်ကို ကြိုဆိုကြသည့် ဓလေ့လည်းရှိသည်။ === ဝတ်စားဆင်ယင်မှု === ဗမာအမျိုးသမီး များသည် ရင်စေ့ ရှပ်အင်္ကျီကို ဝတ်ဆင်ပြီး ပိုးချည်ဖောက်ထားသော ကွင်းလုံချည်ကို ဝတ်ဆင်၍ပခုံးတွင်ပဝါလွှား ရင်တစ်ဖက်တစ်ချက်တွင်ချထားသည်။ ဗမာအမျိုးသမီးများသည်ဆံ ပင်ကိုအထူးဆင်ယင်ထုံးဖွဲ့လေ့ရှိသည်။ အမျိုးသားများမှာ ဦးခေါင်းတွင် ခေါင်းပေါင်းပေါင်း၍ တိုက်ပုံ ရင်စေ့နှင့် ပုဆိုးကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ == ဘာသာရေးနှင့်စာပေ == ===ဘာသာရေး=== {{main|မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု}} {{main|မြန်မာ့မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှု}} ဗမာလူမျိုးစုတို့၏ ဘိုးဘေးများ (Proto-Burmans) သည် မြန်မာနိုင်ငံ မြေပြန့်ဒေသများသို့ မဆင်းလာမီ တရုတ်ပြည် အနောက်မြောက်ဘက်နှင့် တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်တစ်ဝိုက်တွင် ရှိနေစဉ်က ကိုးကွယ်မှုမှာ သဘာဝလွန် အင်အားစုများကို ယုံကြည်သည့် ရိုးရာနတ်ကိုးကွယ်မှု နှင့် ဘိုးဘွားပူဇော်မှု တို့အပေါ် အခြေခံခဲ့သည်။<ref name="Luce1985">Luce, G. H. (1985). Phases of Pre-Pagan Burma. Oxford University Press.</ref> ရှေးဦးဗမာတို့သည် တောတောင်၊ မြစ်ချောင်းနှင့် မိုးလေဝသကို အစိုးရသည်ဟု ယုံကြည်ရသော နတ်များကို ကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်။ ဤယုံကြည်မှုသည် နောင်တွင် မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း အမြစ်တွယ်ကျန်ရစ်ခဲ့သော မိရိုးဖလာနတ်များနှင့် တောစောင့်နတ်၊ တောင်စောင့်နတ် ယုံကြည်မှုများ၏ အစောပိုင်းပုံစံများ ဖြစ်သည်။ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားတို့၏ ထုံးစံအတိုင်း ကွယ်လွန်သွားသော သူများကို နတ်အဖြစ် သတ်မှတ်၍ ပူဇော်သည့်ဓလေ့ ရှိခဲ့သည်။<ref>Elias, N. (1876). Introductory Sketch of the History of the Shans in Upper Burma and Western Yunnan.</ref> ဗမာတို့ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာသည့် လမ်းကြောင်းတွင် ရှိသော နန်ကျောက်ဒေသမှ ရောနှောပါဝင်လာသည့် မဟာယာနနွယ် အယူအဆများနှင့် လူသားနှင့် နတ်လောကကြား ဆက်သွယ်ပေးသည့် ရှေးဟောင်း ဝိညာဉ်ရေးရာ အတတ်ပညာများ ပါရှိနေခဲ့သည်။ နတ်များအတွက် တင်ဆက်ရမည့် ကန်တော့ပွဲ (အုန်း၊ ငှက်ပျော) ပြင်ဆင်ပုံနှင့် နတ်တို့၏ ကျေနပ်မှုကို ရယူကာ ဘေးအန္တရာယ် ကင်းဝေးအောင် ပြုလုပ်သည့် ယတြာအတတ်ပညာများ ပါဝင်သည်။ ဤအတတ်ပညာသည် ဗမာတို့ မြန်မာပြည်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာစဉ်က နန်ကျောက် (ယူနန်) ဒေသမှ တန္တရ အယူအဆများနှင့် ပေါင်းစပ်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး ပုဂံခေတ်ဦးတွင် အထင်ရှားရှိခဲ့သော [[အရည်းကြီး]] အယူအဆများ၏ အခြေခံမူလဇစ်မြစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်အချို့က ယူဆကြသည်။ <ref name="Lieberman2003">Lieberman, Victor B. (2003). Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context. Cambridge University Press.</ref> ဗမာတို့သည် ပုဂံဒေသတွင် အခြေချပြီးနောက်မှသာ ရှေးဦးစွာ အခြေချနေထိုင်နေသော [[ပျူ]] တို့ထံမှ [[ထေရဝါဒ]]အငွေ့အသက်များကို ပိုမိုထိတွေ့ခဲ့ရပြီး၊ [[မဟာယာန]] ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ရိုးရာနတ်နှင့် [[ဟိန္ဒူဘာသာ]]ဆိုင်ရာ နတ်ဘုရားများ ရောထွေးနေသည့် အရောအနှော အယူဝါဒများ ဖြစ်ခဲ့ရာမှ [[အနော်ရထာ]]မင်းကြီး လက်ထက်တွင် သထုံပြည်မှ ပင့်ဆောင်လာသော [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို နိုင်ငံတော်၏ အဓိကဘာသာအဖြစ် ပျိုးထောင်ပေးခဲ့သည်။<ref>Luce, G. H. (1969). Old Burma: Early Pagan. New York: J. J. Augustin.</ref> သို့သော်လည်း ထေရဝါဒဘာသာ ထွန်းကားလာသည့်တိုင်အောင် မဟာယာနနွယ်သော ပွဲကျောင်းအလေ့အထများ၊ ရိုးရာနတ်နှင့်ဟိန္ဒူယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အလေ့အထများသည် [[ညောင်ရမ်းခေတ်]] အထိ မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း နက်ရှိုင်းစွာ အမြစ်တွယ်ကျန်ရစ်ခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ပုဂံခေတ်တွင် [[ကျန်စစ်သား]]မင်းကြီး နန်းသစ်တည်၍ နန်းသိမ်းပွဲကျင်းပရာတွင် ဟိန္ဒူနတ်ဘုရားဖြစ်သည့် [[ဗိဿနိုး]]နတ်ကို ပင့်ဖိတ်ပသခဲ့သည့် မှတ်တမ်းများ ရှိခဲ့သည်။<ref name="Harvey1925">Harvey, G. E. (1925). History of Burma. London: Frank Cass & Co. Ltd.</ref>တောင်ငူမင်းဆက်များအတွင်း တောင်တွင်းရှင် မုန်ယိုဆရာတော်ကဲ့သို့သော ပုဂ္ဂိုလ်များကို အားထားခဲ့ကြသည်။ညောင်ရမ်းမင်းဆက်၏ နောက်ဆုံးကာလများတွင် ဗားမဲ့၊ ဗားမော့ အစရှိသည့် မွန်ဆရာတော်များကို ပင့်ဖိတ်၍ နတ်မေးစေခြင်း၊ ဗေဒင်ယတြာနှင့် အင်းအိုင်ခါးလှည့် အတတ်ပညာများကို အသုံးပြုခဲ့ခြင်းတို့ကို တွေ့ရသည်။<ref>Lieberman, V. B. (1984). Burmese Administrative Cycles. Princeton University Press.</ref> ဤသို့ဖြင့် မြန်မာတို့၏ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုသည် စင်ကြယ်သော ထေရဝါဒအယူအဆအပြင် ရှေးဟောင်းရိုးရာ ယုံကြည်မှုများနှင့် ဟိန္ဒူဗေဒင်ပညာရပ်များ ပေါင်းစပ်နေသည့် "မြန်မာ့နည်းမြန်မာ့ဟန် ကိုးကွယ်မှု" အဖြစ် သမိုင်းတစ်လျှောက် တည်ရှိလာခဲ့သည်။ ===စာပေ=== ဗမာစာပေသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရုံးသုံးစာပေစနစ်ဖြစ်ပြီး တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားမိသားစုဝင် ဗမာဘာသာအား ပုံဖော်ရေးသားထားသော စာပေများကို ရည်ညွှန်းသည်။ ဗမာစာရေးစနစ်သည် အိန္ဒိယမှ ပျံ့နှံ့လာသော ဘရာဟ္မီ (Brahmi) စာလုံးစနစ်မှ ဆင်းသက်လာပြီး မွန်စာရေးစနစ်မှတဆင့် ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့သည်။<ref>Daniels, Peter T. & Bright, William (1996). ''The World's Writing Systems''. Oxford University Press.</ref>ဗမာစာပေ၏အစပြုကာလကို ပုဂံခေတ် (၁၁–၁၃ ရာစု) တွင် တွေ့ရသော ကျောက်စာများမှ စတင်သတ်မှတ်ကြသည်။<ref>Aung-Thwin, Michael (2005). ''The Mists of Rāmañña: The Legend that was Lower Burma''. University of Hawai‘i Press.</ref>ပုဂံခေတ်အတွင်း ဗမာစာပေသည် ဘာသာရေးစာပေများကို အဓိကအဖြစ် ရေးသားခဲ့ပြီး ပါဠိစာပေများကို ဘာသာပြန်ခြင်းနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျမ်းစာများ ဖန်တီးခြင်းတို့ တွင်အဓိကထားခဲ့သည်။ ထို့နောက် အင်းဝ၊ ဟံသာဝတီနှင့် တောင်ငူခေတ်များတွင် ဗမာစာပေသည် ဆက်လက်ဖွံ့ဖြိုးလာပြီး ကဗျာ၊ သမိုင်း၊ ဥပဒေ၊ နန်းတွင်းစာပေများ ထွန်းကားလာခဲ့သည်။<ref>Hall, D. G. E. (1960). ''A History of South-East Asia''. Macmillan.</ref>ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် (၁၈ ရာစုမှ ၁၉ ရာစု) ဗမာစာပေသည် အထူးတိုးတက်လာခဲ့ပြီး ကဗျာ၊ ပြဇာတ်၊ ရာဇဝင်နှင့် သဒ္ဒါစာပေများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခဲ့သည်။ ထိုခေတ်တွင် စာပေသည် နန်းတော်နှင့် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများအတွင်း အဓိကသင်ကြားခဲ့ကြသည်။<ref>Than Tun (1988). ''The Royal Orders of Burma''. Kyoto University.</ref>ကိုလိုနီခေတ်တွင် ပုံနှိပ်နည်းပညာ ဝင်ရောက်လာခြင်းကြောင့် ဗမာစာပေသည် ပြောင်းလဲမှုများ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး သတင်းစာများ၊ ဝတ္ထုများနှင့် ခေတ်ဆန်းစာပေများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။<ref>Hla Pe (1963). ''Burmese Literature''. Oxford University Press.</ref> ယနေ့ခေတ်တွင် ဗမာစာပေသည် ပုံနှိပ်စာပေ၊ ဒစ်ဂျစ်တယ်စာပေနှင့် မီဒီယာများမှတဆင့် ဆက်လက်ဖွံ့ဖြိုးလျက်ရှိပြီး မြန်မာယဉ်ကျေးမှု၏ အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်။ {{main|မြန်မာစာပေ}} ယနေ့ မြန်မာစာပေအရေးအသားမှာ ဗမာစာကိုစံထားပြီး ရုံးသုံးစာအဖြစ်၊ မြန်မာစာအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ဟုဆိုနိုင်သည်။ စာပေအရေးအသားတွင် ဗမာတို့သည် အနွယ်တူသော ပျူတို့ထံမှ မသင်ယူခဲ့ဘဲ မွန်ဘာသာစကားပြောဆိုမှုကို မှီငြမ်းကာ အက္ခရာ အရေးအသားမှာလည်း မွန်တို့ထံမှ ရယူခဲ့သော်ငြား ကိုယ်ပိုင်အက္ခရာကို တီထွင်ပြောဆိုရေးသားခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် မျက်မှောက်ခေတ်တွင် ပျူကျောက်စာ အကြွင်းအကျန်များကို ဖတ်ရှု အဓိပ္ပာယ် ဖော်နိုင်ရန်ခက်ခဲနေရသည်။ ဗမာတို့သည် ခရစ်နှစ် ၁၁၁၃ မှ ၁၁၇၄ အတွင်း၌ မွန်ယဉ်ကျေးမှုကိုမှီငြမ်းပြု၍ သီးခြားယဉ်ကျေးမှု တည်ထောင်ရန် အားထုတ်နေဆဲ ဖြစ်ကြောင်း ဒေါက်တာသန်းထွန်း၏ ခေတ်ဟောင်းမြန်မာ့ရာဇဝင် စာ-၂၅ ၌ တွေ့ရသည်။ မြန်မာ့သမိုင်းဆရာတို့က မြန်မာစာသည် ပျူစာမှဆင်းသက်လာသည်ဟု ယူဆကြသည်။ ပျူစာမှဆင်းသက်ရိုးမှန်လျှင် ပျူစာမှသည် မြန်မာစာဖြစ်လာစေရန် ခေတ်အဆက်ဆက် ဆင့်ကဲဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာခဲ့သော ကြားခံစာပေမျိုး ရှိရမည်။ ယင်းကဲ့သို့မရှိခဲ့ကြောင်းကို ရာဇကုမာရ် ကျောက်စာက သက်သေခံလျက် ရှိသည်။ [[မြစေတီကျောက်စာ|ရာဇကုမာရ်ကျောက်စာ]]၌ ပါဠိ၊ မြန်မာ၊ ပျူ၊ မွန် ဟူ၍ စာပေလေးမျိုးဖြင့် တစ်ပြိုင်တည်း ရေးထိုးထားသည်ကိုတွေ့ရှိနိုင်သည်။ ယင်းကျောက်စာမှာ အကြောင်းအရာတစ်ခုတည်းကို စာပေလေးမျိုးဖြင့် တစ်ခေတ်တည်းတွင် ရေးထိုးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့်မြန်မာစာသည် ပျူစာမှဆင်းသက်လာသည်ဟူသောအဆိုမှာ ခိုင်လုံသောအထောက်အထားမဟုတ်ချေ။ အလားတူစွာ မွန်စာမှဆင်းသက်လာသည်ဟု ဆိုပြန်ရန်လည်း ယင်းကျောက်စာမှာပင် မွန်စာလည်း ပါရှိနေပြီးဖြစ်သောကြောင်းတည်း။ ယနေ့ထိ လူတို့သည် ပျူစာကိုကောင်းစွာ ရေရေလည်လည် ဖတ်တတ်သူဟူ၍ မရှိသေးချေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ပျူတို့သည် ရခိုင်နှင့် မွန်တို့ကဲ့သို့ သီးခြားစာပေဖြင့် ရပ်တည်နေထိုင်လာခဲ့သော လူမျိုးများဖြစ်နေသောကြောင့်တည်း။ ဒေါက်တာသန်းထွန်းက သူ၏ခေတ်ဟောင်း မြန်မာ့ရာဇဝင်စာ-၁၂၂ တွင် ထိုလေးရာစုတွင် စာရေးနည်းပညာကို ပျူတို့ရကြလျက် မွန်နှင့်ရခိုင်တို့က ၆ ရာစုတွင်ရနေပြီးဖြစ်လျက် နောင်အခါ မြန်မာတို့က ပျူ၊ မွန် နှစ်ဦးစလုံး ထံမှ နည်းကိုမှီလျက် ၁၁ ရာစုတွင် ထိုပညာကိုရကြသည်ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်ဟူ၍ ကောက်ချက်ချ ရေးသားခဲ့သည်။ အသစ်တွေ့ရှိထားသည့် [[စောလူးမင်းကျောက်စာ]] (၄၁၅ ခုနှစ်)မှာ နှစ်ပေါင်း ၆၀ ခန့် [[မြစေတီကျောက်စာ|ရာဇကုမာရ်ကျောက်စာ]] ထက် စောခဲ့သည်ဟု ပညာရှင်များက ပြောဆိုသည်။ [[ဘာသာစကား]] ခြောက်မျိုးဖြင့် ရေး ထိုးထားသောကြောင့် ဘာသာအများဆုံးပါရှိသည့် ကျောက်စာတစ်ချပ် ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာဘာသာ]]ဖြင့် ရှစ်ကြောင်း၊ [[ပျူ]]၊[[ပါဠိ]]ဖြင့် ၁၄ ကြောင်းနှင့် ပျူစာစစ်စစ် ခုနစ်ကြောင်း စာကြောင်းရေ စုစုပေါင်း ၂၉ ကြောင်း ပါရှိသည်။ [[မွန်]]စာ အများဆုံးဖြင့် ရေး ထိုးထားရာဘက်၌ ပါဠိဘာသာဖြင့် ရှစ်ကြောင်း၊ မွန်ဘာသာဖြင့် ၁၅ ကြောင်း၊ ကျွမ်း (သို့မဟုတ်) ယွန်းဘာသာဖြင့် လေးကြောင်းဖြင့် စာကြောင်းရေ စုစုပေါင်း ၂၇ ကြောင်း ပါဝင်ကြောင်း သိရသည်။<ref name="autogenerated2">[http://thanlwinriver.blogspot.com/2013/12/blog-post_516.html သံလွင်: သက္ကရာဇ်ရေးထိုး မှတ်တမ်းတင်ထားသော အစောဆုံး ကျောက်စာအဖြစ် ဘာသာစကား ခြောက်မျိုးဖြင့် ရေးထိုးထားသည့် ပုဂံခေတ် စောလူးမင်း၏ကျောက်စာ မြစ်သားမြို့၌ တွေ့ရှိ<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>[http://www.bbc.co.uk/burmese/burma/2014/01/140108_mya_zedi_script_.shtml စောလူးမင်း ကျောက်စာ ပေတော ပရဟိတ ကျောင်းအတွင်းတွေ့ - BBC Burmese - မြန်မာ့ရေးရာ<!-- Bot generated title -->]</ref> ရခိုင်စာ မပါဝင်ကြောင်း သိရသည်။ ==ထင်ရှားသောဗမာလူမျိုးများ== * [[အောင်ဆန်း|အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]] *[[အောင်ဆန်းစုကြည်၊ ဒေါ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] *[[သန့်၊ ဦး|ဦးသန့်(ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်)]] * [[မှိုင်း၊ ကိုယ်တော်၊ သခင်|မြန်မာစာပေပညာရှင် ဆရာကြီး သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း]] * [[နု၊ ဦး|မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု]] * [[မြ၊ သခင်|အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးသခင်မြ]] * [[ဘချို၊ ဦး (ဒီးဒုတ်)|အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီး ဒီးဒုတ်ဦးဘချို]] *[[သခင်စိုး]] *[[သခင်သန်းထွန်း]] *[[ဦးကျော်ငြိမ်း]] *[[ဒေါက်တာဘမော်]] *[[ကိုဗဟိန်း]] *[[ဦးဗဆွေ]] *[[ဦးမြင့်သိန်း]] *[[ကျော်ဇော၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ဇော]] *[[စိန်မှန်၊ ဗိုလ်မှူး|ဗိုလ်မှူး စိန်မှန်]] *[[မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်]] *[[သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာသန်းထွန်း]] * [[အောင်ကြီး၊ ဦး|ဗိုလ်မှူးချုပ်အောင်ကြီး]] * [[တင်ဦး၊ သူရ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး(ငြိမ်း) သူရ ဦးတင်ဦး]] * [[မောင်မောင်၊ ဒေါက်တာ (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဒေါက်တာ မောင်မောင်]] *[[နေဝင်း|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးနေဝင်း]] *[[စောမောင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စောမောင်]] * [[သန်းရွှေ|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ]] * [[သိန်းစိန်၊ ဦး|နိုင်ငံတော် သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး(ငြိမ်း)]] * [[ဝီရသူ (မစိုးရိမ်)|မစိုးရိမ်တိုက်သစ် နာယက ဆရာတော် ဦးဝီရသူ]] *[[လင်းယုန်နီ]] *[[ချစ်ဦးညို]] *[[စွမ်းရည်၊ မောင်၊ စာရေးဆရာ|မောင်စွမ်းရည်]] *[[အောင်သင်း]] *[[ဆရာစံ]] *[[သခင်ဖိုးလှကြီး]] *[[မင်းအောင်လှိုင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်]] *[[ဗိုလ်စံဖဲ]] ==ဗမာလူမျိုးစု== မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား ဗမာလူမျိုးစု (၉)စု ရှိသည်။ အက္ခရာစဉ်အတိုင်း စဉ်ထားသည်။ # [[ကတူးလူမျိုး]] # [[ကနန်းလူမျိုး]] # [[ဆလုံလူမျိုး]] # [[ထားဝယ်လူမျိုး]] # [[ဖွန်းလူမျိုး]] # ဗမာလူမျိုး # [[မြိတ်လူမျိုး]] # [[ယဘိန်းလူမျိုး]] # [[ယောလူမျိုး]] ဘာသာဗေဒအရ ဗမာနွယ်အုပ်စုသည် တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကားမိသားစုအောက်ရှိ အုပ်စုတစ်ခုဖြစ်ပြီး အဓိကအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်တို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။<ref>Bradley, David (1997). "Tibeto-Burman languages and classification". In: Bradley, D. (ed.), Papers in Southeast Asian Linguistics No.14.</ref> ပါဝင်သော လူမျိုးများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် — #[[ဗမာလူမျိုး]] #[[အင်းသားလူမျိုး]] #[[ဖွန်းလူမျိုး]] #[[တောင်ရိုး]] #[[ရခိုင်]] #[[ဓနု]] #[[မရမာ လူမျိုး|မရမာလူမျိုး]] #[[ယော]]၊[[ထားဝယ်]]၊[[မြိတ်လူမျိုး|မြိတ်]] <ref>Okell, John (1969). ''A Reference Grammar of Colloquial Burmese''. Oxford University Press.</ref> == ကျမ်းကိုး == <references/> * မြန်မာသမိုင်းပုံ- [[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]] {{ မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:ဗမာလူမျိုးစု]] nbdbqdo76fuj527khzi9q2t5gywu9hm 1029415 1029414 2026-05-04T09:34:39Z Chenzeyan29 141880 /* နောက်ခံ သမိုင်းကြောင်းနှင့် ပေါ်ပေါက်လာပုံ */ 1029415 wikitext text/x-wiki {{pp-semi-indef}}{{pp-move-indef}} {{Infobox ethnic group | group = ဗမာလူမျိုး | name = | flag = | flag_caption = | image = Veneration of Buddha.jpg | image_caption = ဗမာနန်းတော်တွင်းတွင် [[မဟာမုနိ ရုပ်ရှင်တော်မြတ်ကြီး(မန္တလေး)|မဟာမုနိ ဆင်းတုတော်]]အား ရှိခိုးနေပုံ (၁၉၁၂ ပန်းချီ) | image_alt = | image_upright = | total = <!-- total population worldwide --> | total_year = <!-- year of total population --> | total_source = | total_ref = <!-- references supporting total population --> | genealogy = | regions = {{flag|Myanmar}} ၃၅ သန်းခန့်<hr> {{flatlist| *{{flag|Thailand}} *{{flag|Malaysia}} *{{flag|Singapore}} *{{flag|United States}} *{{flag|China}} *{{flag|Australia}} *{{flag|Japan}} }} | region1 = {{flagcountry|Thailand}} | pop1 = ၂,၃၀၀,၀၀၀<ref>{{cite news | url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2022/03/30/in-thailand-exiled-burmese-communities-work-to-support-the-revolution-at-home_5979344_4.html | title=In Thailand, exiled Burmese communities work to support the revolution at home | newspaper=Le Monde.fr | date=30 March 2022 }}</ref> | region4 = {{flagcountry|Japan}} | pop4 = ၂၈,၈၆၀<ref>{{cite book |chapter=15 Burmese: Refugees and Little Yangon |first=Kosei |last=Otsuka |title=Language Communities in Japan |doi=10.1093/oso/9780198856610.003.0016 |date=January 2022 |url=https://academic.oup.com/book/38834/chapter/337727805 }}</ref> | region3 = {{flagcountry|Australia}} | pop3 = ၃၂,၆၆၅<ref>[[Census in Australia#2016|2016 Census of Australia]] [https://web.archive.org/web/20140116132606/http://www.immi.gov.au/media/publications/statistics/comm-summ/textversion/myanmar.htm "Burmese Australians"]</ref> | region2 = {{flagcountry|Singapore}} | pop2 = ၅၀,၀၀၀<ref>{{cite web | url=https://asia.nikkei.com/Politics/Emigrants-in-Singapore-s-little-Myanmar-eye-their-homeland | title=Emigrants in Singapore's 'little Myanmar' eye their homeland }}</ref> | languages = [[ဗမာဘာသာစကား]] | religions = အဓိကအားဖြင့် [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] နှင့် [[မြန်မာ့မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှု]]<br/> ခရစ်ယာန်နှင့် အစ္စလာမ် အနည်းငယ် | related_groups = {{flatlist| *[[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]] *[[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]] *[[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]] * [[လော်ဝေါ်လူမျိုး|လော်ဝေါ်]] * [[အာချန်လူမျိုး|မိုင်းသာ]] *[[မြိတ်လူမျိုး|တနင်္သာရီ(မြိတ်)]] * အခြား [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်လူမျိုးများ]]}} | footnotes = }} '''ဗမာလူမျိုး''' ({{lang-en|Bamar people}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများအနက် လူဦးရေအများဆုံးသော လူမျိုးစုဖြစ်သည်။[[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်]] အုပ်စုခွဲ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ]] စကားပြောအုပ်စု တွင်ပါဝင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လူဦးရေ ၏ ၆၈.၇၈% သို့မဟုတ် ၃၆ သန်းခန့်မျှရှိသည်။<ref>{{cite web|title=မြန်မာ (ဗမာ)လူမျိုးအကြောင်း|url=https://www.mdn.gov.mm/my/mnmaa-bmaa-luumiuakeaang-sikeaangcraa|access-date=27 August 2023|archive-date=27 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230827230329/https://www.mdn.gov.mm/my/mnmaa-bmaa-luumiuakeaang-sikeaangcraa}}</ref>မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း[[ဧရာဝတီမြစ်]]ဝှမ်းတ‌လျှောက်တွင်အခြေချနေထိုင်သူများဖြစ်ကြသည်။[[File: Burmese family portrait.JPG |thumb| Portrait of a Bamar family at the turn of the 20th century, during British rule]] == နောက်ခံ သမိုင်းကြောင်းနှင့် ပေါ်ပေါက်လာပုံ == [[File:Sino-Tibetan Languages Map.png|thumb|တရုတ်-တိဗက်မိသားစုပြန့်နှံတည်ရှိမှု]] ဗမာလူမျိုးတို့သည် '''တိဗက်-ဗမာနွယ်'''(Tibeto-Burman) လူမျိုးနွယ်စုကြီးမှ အကြီးဆုံးသော လူမျိုးဖြစ်သည်။ '''မွန်ဂိုလွိုက်'''(Mongoloid race) ဖြစ်သည်<ref>[http://dictionary.infoplease.com/mongoloid Meaning of Mongoloid | Infoplease<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>{{Cite web |title=Burmese {{!}} Beyond Highbrow - Robert Lindsay<!-- Bot generated title --> |url=http://robertlindsay.wordpress.com/category/raceethnicity/asians/se-asians/burmese/ |accessdate=17 June 2013 |archivedate=26 July 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130726030756/http://robertlindsay.wordpress.com/category/raceethnicity/asians/se-asians/burmese/ }}</ref> ဟု မြန်မာသမိုင်းပညာရှင် သမိုင်းပါမောက္ခဆရာကြီး[[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]] က မှတ်ချက် ပြုသည်။ မြန်မာနိုင်ငံဟု ယနေ့ခေါ်ဆိုသော ဒေသတွင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၄၀၀,၀၀၀ (လေးသိန်း) ခန့်ကပင် လက်နက်ကို အသုံးပြုတတ်သော ရှေးဦးလူသားများ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုကာလသည် ရာသီဥတုမှာ ယခုထက် ပိုမိုအေးမြပြီး မိုးရွာသွန်းမှုမှာ သုံးဆမှ ခြောက်ဆခန့်အထိ ပိုမိုများပြားသဖြင့် "မိုးစွေကာလ" ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည့် အခြေအနေဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name="ISP">"မြန်မာ့သမိုင်းအကျဉ်း"၊ [https://www.myanmarisp.com/History/General_Hsitory/his0011/ Myanmar ISP]၊ ၈ ဇွန် ၂၀၁၃ တွင် ပြန်လည်စစ်ဆေးပြီး။</ref> လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၂၀၀,၀၀၀ ခန့်မှစ၍ ထိုရှေးဦးလူသားများသည် လက်နက်ကိရိယာများ ပြုလုပ်တတ်သော အဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။အလွန်အေးမြသော မြောက်လေကို ကာကွယ်ရန်အတွက် တောင်စောင်းများရှိ တောင်ဘက်သို့ မျက်နှာမူသော ဂူများတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၄၀,၀၀၀ ခန့်မှစ၍ လူအစစ် (Modern Humans) များ ဖြစ်လာခဲ့ကြပြီး၊ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၀,၀၀၀ ခန့်တွင် ရာသီဥတုမှာ ယနေ့ကဲ့သို့ ပုံစံမျိုးသို့ တဖြည်းဖြည်း ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။<ref name="ISP" /> ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ [[ပြဒါးလင်းဂူ]] (Padah-Lin Caves) တွင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၁,၀၀၀ ခန့်က ကျောက်ခေတ်ဟောင်း လူသားများ ရေးဆွဲခဲ့သည့် နံရံပန်းချီများကို ယနေ့တိုင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ယင်းပန်းချီများတွင်ဆင်၊ ဝက်၊ သမင်တို့နှင့် တူသော တိရစ္ဆာန်ပုံများ၊အရိုးကိုသာ ဖော်ပြထားသော ငါးပုံနှင့် လက်ဝါးပုံများ၊ ဂူတွင်းမှ မြင်ရသော နေထွက်ပုံ ရှုခင်းကားများ ပါဝင်သည်။ ဗမာလူမျိုးများ၏ သမိုင်းကြောင်းသည်လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၆၀,၀၀၀ မှ ၁၀၀,၀၀၀ ဝန်းကျင်ခန့်တွင် ခေတ်သစ်လူသား (Homo sapiens) များသည် အာဖရိကတိုက်မှ အုပ်စုလိုက် စတင်ထွက်ခွာလာခဲ့ကြသည်။<ref>Stringer, C. (2012). "Lone Survivors: How We Came to Be the Only Humans on Earth."</ref> ယင်းလူသားများသည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသကို ဖြတ်သန်း၍ ဥရောပနှင့် အာရှတိုက်များသို့ ပြန့်နှံ့သွားခဲ့သည်။ အာရှတိုက်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာသော အုပ်စုများအနက် အရှေ့ဘက်သို့ ဦးတည်လာသူများသည် ယနေ့ခေတ် အရှေ့အာရှသားများနှင့် တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဖွားများ၏ ဘိုးဘေးများ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။ [[file:Yellowrivermap.jpg |right|thumb|250px|မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်းဒေသ]] လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၇,၀၀၀ မှ ၉,၀၀၀ ခန့်တွင် တရုတ်ပြည်အနောက်မြောက်ပိုင်း၊ မြစ်ဝါ (Yellow River) မြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်တွင် တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဖွား (Sino-Tibetan speakers) များ စတင်အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref>Zhang, M., et al. (2019). "Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China." Nature.</ref>နောက်ပိုင်းတွင် လူဦးရေတိုးပွားလာမှုနှင့်အတူ အုပ်စုကြီးနှစ်ခု ကွဲထွက်သွားခဲ့သည်။ အရှေ့ဘက်နှင့် တောင်ဘက်သို့ ဆင်းသွား အုပ်စုသည် ယနေ့ခေတ် ဟန်တရုတ်များ ဖြစ်လာသည်။အုပ်စုတခုမှာ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားများအဖြစ် အနောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်ရှိ ချင်းဟိုင်-ကန်စု (Qinghai-Gansu) ကုန်းမြင့်ဒေသများသို့ ရွှေ့ပြောင်းသွားကြသည်။ [[File:Qinghai Tibet Railway Tibet China 西藏 青藏铁路 - panoramio (4).jpg |right|thumb|250px| ချင်းဟိုင်ပြည်နယ်]] တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားများသည် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာအတွင်း တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြရာ အချို့မှာမြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ အုပ်စုနှစ်ခုအဖြစ် အဓိကဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ရှေးဦးအုပ်စု ပျူလူမျိုးများသည် ဘီစီကာလများတွင် ဝင်ရောက်လာပြီး ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတွင် မြို့ပြနိုင်ငံများ ထူထောင်ခဲ့သည်။ နောက်ကျသောအုပ်စုမှာ ဗမာတို့၏ ဘိုးဘေးများဖြစ်သည်။ အေဒီ ၇ ရာစုမှ ၉ ရာစုအတွင်း တရုတ်ပြည် ယူနန် ဒေသရှိ နန်ကျောက် နိုင်ငံ၏ လက်အောက်တွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Luce1985">Luce, G.H. (1985). "Phases of Pre-Pagan Burma." Oxford University Press.</ref> အေဒီ ၉ ရာစုဝန်းကျင်တွင် ဗမာတို့သည် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ကို ကျော်ဖြတ်၍ ဧရာဝတီမြစ်ကွေ့ရှိ [[ပုဂံ]]ဒေသတွင် အခြေစိုက်ကာ ခိုင်မာသော အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ဗမာတို့သည် ဌာနီ ပျူလူမျိုးများနှင့်လည်းကောင်း၊ တောင်ဘက်မှ [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] များ၏ ယဉ်ကျေးမှုများနှင့်လည်းကောင်း ထိတွေ့ဆက်ဆံရင်း ခေတ်သစ်ဗမာလူမျိုးနှင့် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုပုံစံကို စတင်ပုံဖော်ခဲ့ကြသည်။<ref>Lieberman, V. (2003). "Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context."</ref>မြန်မာတို့သည် ၁၁ ရာစုခန့်မှစ၍ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို လက်ခံခဲ့ကြပြီး ထိုအချိန်မှစ၍ မည်သည့်ကိစ္စကိုမဆို ဗုဒ္ဓသာသနာကို အခြေခံ၍ စဉ်းစားဆောင်ရွက်သော ဓလေ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ ထို့ပြင် မြန်မာတို့သည် မျိုးရိုးဗီဇအရ တိဗက်-တရုတ်နွယ်ဖွားများ နှင့် နီးစပ်သဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံဘက်မှ ဆင်းသက်လာသော ဓလေ့ထုံးတမ်း အများအပြားကိုလည်း ယနေ့တိုင် ဆက်လက်အသုံးပြုနေကြဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name="ISP" /> <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.myanmarisp.com/History/General_Hsitory/his0011/ |accessdate=8 June 2013 |archivedate=8 January 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090108114244/http://www.myanmarisp.com/History/General_Hsitory/his0011 }}</ref> မနုဿသမိုင်းအရ ဗမာလူမျိုးစုတို့သည် ယနေ့ မြန်မာနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်အတွင်းသို့ နာဂ၊ သက်၊ ကမ်းယံ နှင့် ပျူတို့၏ နောက်မှ ဝင်ရောက်လာခြင်း ဖြစ်သော်လည်း၊ [[ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ]]ကို အေဒီ ၈ ရာစုတွင် နန်ကျောက်တို့က တိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီးခြင်း မပြုမီကပင် ရောက်ရှိနေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။<ref name="Luce1985" /> သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် မွန်ဂို၊ တရုတ်၊ ထိုင်း၊ မွန်၊ ရခိုင်၊ ရှမ်းနှင့် ကရင် အစရှိသည့် ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပရန် အမျိုးမျိုးနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသော်လည်း၊ အကြိမ်တိုင်းတွင် ပြည်ထောင်စု၏ ဦးဆောင်သူနေရာသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိနိုင်ခဲ့သည်။ မြန်မာ့သမိုင်းတွင် အဓိက ပြည်ထောင်စုကြီး သုံးခုကို အောင်မြင်စွာ တည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။[[ပုဂံခေတ်|ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော်]] (ပုဂံခေတ်) [[အနော်ရထာ]]မင်းကြီး တည်ထောင်ခဲ့သည်။[[တောင်ငူခေတ်|ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်]] (တောင်ငူခေတ်): [[တပင်ရွှေထီး]]နှင့် [[ဘုရင့်နောင်]]မင်းတရားကြီးတို့ တည်ထောင်ခဲ့ပြီး<ref name="Lieberman2003">Lieberman, Victor B. (2003). Strange Parallels. Cambridge University Press.</ref>[[ကုန်းဘောင်ခေတ်|တတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်]] (ကုန်းဘောင်ခေတ်)ကို[[အလောင်းမင်းတရား]]ကြီး တည်ထောင်ခဲ့သည်။ [[အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲများ]] အပြီးတွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် ဗြိတိသျှ အင်ပါယာအတွင်းသို့ ကျရောက်ခဲ့ကာ ၁၉၃၇ ခုနှစ်အထိ ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ၏ ပြည်နယ်တစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]]နှင့် တိုင်းရင်းသား ခေါင်းဆောင်များ၏ [[ပင်လုံစာချုပ်]]နှင့်တကွ ဦးဆောင်ကြိုးပမ်းမှုများကြောင့် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၄) ရက်နေ့တွင် လွတ်လပ်ရေးရရှိကာ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်အဖြစ် ပြန်လည်ရပ်တည်နိုင်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ပိုင်း စစ်အာဏာသိမ်းမှု အကြိမ်ကြိမ်နှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း ဦးဆောင်သော စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြီး [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ်]]ကို တစ်ပါတီစနစ်ဖြင့် ၂၆ နှစ်ကြာ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ [[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း]]ကြောင့် ဆိုရှယ်လစ်စနစ် ပျက်သုဉ်းခဲ့သော်လည်း စစ်တပ်က ထပ်မံအာဏာသိမ်းကာ [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|နဝတ၊ နအဖ]] အမည်များဖြင့် ၂၀၁၁ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။၂၀၁၀–၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီစနစ်သို့ ကူးပြောင်းကာ လွှတ်တော်အခြေပြု အစိုးရများ ပေါ်ထွန်းခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁) ရက်နေ့တွင် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|စစ်တပ်က ထပ်မံအာဏာသိမ်းယူခဲ့ပြန်သည်။]]<ref>BBC News. (2021). "Myanmar military take control of country in coup."</ref> လက်ရှိတွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် ပြည်တွင်းစစ်ပွဲများနှင့် နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်မှုများအကြား ရှိနေသော်လည်း ကုလသမဂ္ဂ၊ အာဆီယံ၊ WTO နှင့် အခြားနိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းများတွင် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ [[File:Burmese chess players, by Max Ferrars late 1890s.jpg|thumb|ဗမာလူမျိုးအမျိုးသားနှစ်ယောက်]] ==မျိုးရိုးဗီဇ== ဗမာလူမျိုးများသည် တရုတ်–တိဗက် မျိုးရင်းဝင် လူမျိုးများဖြစ်ပြီး ယနေ့မြန်မာမြေပေါ်သို့ တရုတ်နှင့် တိဗက်ဒေသများမှ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် ပြောင်းရွေ့အခြေချလာခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆကြနိုင်ကြောင်းကို ဗမာလူမျိုးများတွင်တွေ့ရသော Y-chromosome မျိုးရိုးဗီဇ (Y-DNA haplogroup) များက ထင်ဟပ်ပြသနေသည်။ ဗမာလူမျိုးများတွင်တွေ့ရအများဆုံး Y-DNA haplogroup သည် O-M175 ဖြစ်ပြီး [[အရှေ့အာရှ]]သားများတွင် တွေ့ရများသော မျိုးရိုးဖြစ်သည်။ ၎င်းအောက်တွင် တရုတ်နှင့် တိဗက်–ဗမာအုပ်စုများနှင့် ဆက်နွယ်သော O2 (O-M122)ကိုအဓိကတွေ့ရပြီး [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်–ခမာ]]အုပ်စု၊ [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ–ဒိုင်အုပ်စု]]များနှင့် ဆက်နွယ်သော O1b1a1a (O-M95)ကိုလည်း သိသိသာသာသာတွေ့ရသည်။<ref>Wang et al., 2021; Karafet et al., 2005</ref><ref>Underhill et al., 2001</ref> ဗမာလူမျိုးများက မြန်မာမြေပေါ်သို့ ပြောင်းရွေ့လာစဉ် ရာစုနှစ်များစွာကြာ မွန် နှင့် ရှမ်း အုပ်စုများ နှင့် ထိတွေ့ပေါင်းသင်းမှုများ ၊မျိုးရိုးပေါင်းစည်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကြောင်းကို ပြသသည်။<ref>Wang et al., 2021; Karafet et al., 2005</ref><ref>Hallast et al., 2021</ref>ထိုအပြင် ဗမာလူမျိုးများတွင် Haplogroup D (အထူးသဖြင့် D1a1) ကို ၁၀% မှ ၂၀% အထိ တွေ့ရှိရပြီး၊ ၎င်းသည် [[တိဗက်လူမျိုးများ|တိဗက်လူမျိုး]]များနှင့် မျိုးရိုးဗီဇအရ တိုက်ရိုက်ထိတွေ့မှုရှိခဲ့ကြောင်း ပြသနေသည်။<ref>{{Cite journal |last=Su |first=B. |year=2000 |title=Y chromosome haplotypes reveal stayed migration of the Tibeto-Burman populations |journal=Anthropological Science |volume=108 |issue=1 |pages=1-13 |doi=10.1537/ase.108.1}}</ref> ဤအချက်သည် ဗမာတို့၏ ဘိုးဘွားများသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်းထောင်ချီက တိဗက်ကုန်းမြင့်မှ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းသို့ ဆင်းသက်လာခဲ့သည်ဟူသော ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ အယူအဆကို မျိုးရိုးဗီဇအရ ထောက်ခံနေခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite journal |last=Wen |first=B. |year=2004 |title=Genetic evidence supports demic diffusion of Han culture to southern China |journal=Nature |volume=431 |pages=302-305 |doi=10.1038/nature02878}}</ref> ဗမာလူမျိုးများတွင် Haplogroup C ကို အနည်းငယ် (၅% မှ ၁၀% ဝန်းကျင်) တွေ့ရှိရပြီး ၎င်းသည် ဒေသတွင်းရှိ ရှေးဦးအခြေချသူ (Hunter-gatherers) များ သို့မဟုတ် ဗဟိုအာရှရှိ အယ်လ်တေးယစ် (Altaic) နွယ်ဝင်များနှင့် သမိုင်းမတင်မီခေတ်က ရောနှောခဲ့မှုကို ညွှန်ပြသည်။<ref>{{Cite journal |last=Zhong |first=H. |year=2010 |title=Extended Y-chromosome haplogroup distribution in the Maya-related populations |journal=Journal of Human Genetics |volume=55 |pages=7-12 |doi=10.1038/jhg.2009.111}}</ref> ဗမာလူမျိုးများတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော C ၏ အကိုင်းအခက်အချို့မှာ C2 (C-M217) ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် အရှေ့မြောက်အာရှနှင့် [[မွန်ဂိုးလီးယားနိုင်ငံ|မွန်ဂိုလီးယား]]ဘက်မှ ဆင်းသက်လာသော အမှတ်အသား ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite journal |last=Hammer |first=M.F. |year=2006 |title=Dual origins of the Japanese: common ground for hunter-gatherer and farmer lineages |journal=Journal of Human Genetics |volume=51 |issue=1 |pages=47-58 |doi=10.1007/s10038-005-0322-0}}</ref>ဗမာလူမျိုးများအတွင်း တွေ့ရှိရသော Haplogroup C (C-M217) သည် ၁၃ ရာစု [[မွန်ဂို-မြန်မာစစ်ပွဲများ|မွန်ဂိုကျူးကျော်မှု]] (Mongol invasions of Burma) နှင့် ဆက်စပ်မှုရှိနိုင်ကြောင်း အချို့သော ပညာရှင်များက ယူဆကြသည်။<ref>{{Cite book |last=Weatherford |first=Jack |title=Genghis Khan and the Making of the Modern World |publisher=Three Rivers Press |year=2004}}</ref> သို့သော် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ အချက်အလက်များအရ ဤအမှတ်အသားသည် တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်များ မြောက်ဘက်မှ ဆင်းသက်လာစဉ်ကတည်းက ပါဝင်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ မွန်ဂိုကျူးကျော်မှုသည် ၎င်းအချိုးအစားကို အနည်းငယ် ပိုမိုအားကောင်းလာစေသည့် အချက်တစ်ချက်သာ ဖြစ်နိုင်သည်ဟု သုံးသပ်ကြသည်။<ref>{{Cite journal |last=Zerjal |first=T. |year=2003 |title=The Genetic Legacy of the Mongols |journal=American Journal of Human Genetics |volume=72 |issue=3 |pages=717-721 |doi=10.1086/367774}}</ref> အညာဒေသ(မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း) နေထိုင်သော ဗမာလူမျိုးများသည် ပုဂံခေတ်အစောပိုင်းမှ စတင်၍ ဗမာယဉ်ကျေးမှုနှင့် နိုင်ငံရေးအလယ်ဗဟိုအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သဖြင့် တိဗက်–ဗမာ မူလအစ မျိုးရိုးဗီဇကို အတော်အတန် ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။ထို့အပြင် C-M217 ကို အနည်းအကျဉ်းတွေ့ရနိုင်ပြီး ယင်းသည် ရှေးဟောင်း [[မွန်ဂိုမျိုးနွယ်စုများ|မွန်ဂို]]နှင့် မြောက်အာရှဒေသမှ ရွေ့ပြောင်းမှုများ၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုဖြစ်နိုင်သည်။<ref>Wang et al., 2021; Karafet et al., 2005</ref>အကြေဒေသ(မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း) ဗမာလူမျိုးများသည် မွန်လူမျိုးများနှင့် ရာစုနှစ်များကြာ နီးစပ်စွာ နေထိုင်ခဲ့ကြသဖြင့် မွန်–ခမာ မျိုးရိုးဗီဇ အလွှာပါဝင်မှု ပိုမိုမြင့်မားသည်။<ref>Wang et al., 2021; Karafet et al., 2005</ref> အဖမျိုးရိုးဘက်တွင် တိဗက်–ဗမာ မျိုးရိုးများ လွှမ်းမိုးနေသော်လည်း မိခင်ဘက် မျိုးရိုးဗီဇ (mtDNA) တွင် အရှေ့အာရှနှင့် အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင်တွေ့ရများသော Haplogroup M နှင့် N (အထူးသဖြင့် M7၊ M21၊ N9) တို့ကို အဓိကတွေ့ရသည်။ ၎င်းသည် ပြောင်းရွေ့လာသော ယောက်ျားသား ဘိုးဘေးများက ဒေသခံ အမျိုးသမီးများနှင့် လက်ထပ်ခဲ့ကြခြင်းကို ထင်ဟပ်စေသည်။<ref>Kivisild et al., 2002</ref> == မြန်မာနိုင်ငံသို့ဝင်ရောက်လာခြင်း == ဗမာလူမျိုးတို့၏ ဘိုးဘွားများသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၄,၀၀၀ ကျော်ခန့်ကပင် [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ [[ကန်းစုပြည်နယ်|ကန်စုဒေသ]]၊ ထောင်မြစ်ဝှမ်း (洮河流域) တွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်များနှင့် မနုဿဗေဒပညာရှင်များက ခန့်မှန်းကြသည်။<ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> ထိုဒေသတွင် တွေ့ရှိရသော ကျောက်ခေတ်နှောင်းပိုင်း အသုံးအဆောင်များသည် ခေတ်ပြိုင်တရုတ်ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရေချိန်ညီသော အဆင့်မြင့်လက်ရာများ ဖြစ်ကြသော်လည်း ယင်းတို့ကို ဗမာတို့၏ ဘိုးဘွားများဟု အတိအကျ သတ်မှတ်ရန် သက်သေအထောက်အထား အကန့်အသတ်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref>သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ။ (၂၀၀၄)။ ''ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်''။ အင်းဝစာအုပ်တိုက်။</ref> တရုတ်တို့၏ နယ်ပယ်ချဲ့ထွင်လာမှုနှင့် လူမျိုးစုအချင်းအချင်း ပဋိပက္ခများကြောင့် အဆိုပါ လူမျိုးစုများသည် တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြသည်။<ref>Lieberman, Victor. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context''. Cambridge University Press.</ref> ဤသို့ နှစ်ပေါင်း ၃,၀၀၀ နီးပါးကြာမြင့်သော ရွှေ့ပြောင်းမှုဖြစ်စဉ်အတွင်း မိမိတို့၏ မူလယဉ်ကျေးမှုများ တိမ်ကောခဲ့ရပြီး၊ လွတ်လပ်စွာ အခြေချနိုင်ရေးအတွက် လမ်းခရီးတစ်လျှောက် တွေ့ကြုံရသော အခြားလူမျိုးစုများ၏ ယဉ်ကျေးမှုများကို လက်ခံရောနှောခဲ့ကြရသည်။<ref>Htin Aung, Maung. (1967). ''A History of Burma''. Columbia University Press.</ref> ရှေ့ပြေးဗမာဘိုးဘေး (Proto-Burmans) များသည် မူလကပင် မြင်းစီးအတတ်နှင့် တိုက်ခိုက်ရေးအတတ်တို့တွင် ကျွမ်းကျင်လှသည့် စစ်သည်တော်မျိုးရိုးများ ဖြစ်ကြပြီး မျိုးနွယ်တူ [[နန်ကျောက်]] (南诏) အင်ပါယာ၏ အောင်နိုင်ရေးစစ်ပွဲများတွင် အဓိကတိုက်ခိုက်ရေးအင်အားစုအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ ခေတ်ပြိုင်တရုတ် [[ထန်မင်းဆက်]] မှတ်တမ်းဖြစ်သော မန်ရှူး (Manshu) ကျမ်းတွင် နန်ကျောက်တို့သည် မြောက်ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်ရှိ တိုက်ခိုက်ရေးကျွမ်းကျင်သော မျိုးနွယ်စုများကို စစ်ရေးအရ အသုံးချခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားရာ အဆိုပါမှတ်တမ်းများက ရှေ့ပြေးဗမာတို့၏ စစ်ရေးစွမ်းရည်ကို သက်သေခံလျက်ရှိသည်။<ref>Fan Chuo, "Manshu" (Book of the Southern Barbarians), Tang Dynasty.</ref> သို့သော် နန်ကျောက်အင်ပါယာ၏ ရေရှည်စစ်ရေးခိုင်းစေမှုများအပေါ် မကျေနပ်မှုများ ရှိလာခဲ့သည့်အပြင် နဂိုကပင် လွတ်လပ်မှုကို အလေးထားသည့်အလျောက် ခရစ်နှစ် ၉ ရာစုမတိုင်မီတွင် နန်ကျောက်အုပ်ချုပ်ရာ နယ်မြေအတွင်းမှ အုပ်စုလိုက် စတင်ထွက်ခွာလာကြသည်။ ၎င်းတို့သည် နန်ကျောက်တပ်မတော်၏ ရှေ့တန်းကင်းထောက်စစ်သည်များအဖြစ် အရှေ့တောင်အာရှတစ်ခွင်သို့ ရောက်ဖူးပြီး ဖြစ်သဖြင့် မိမိတို့၏ မျိုးနွယ်စုများ ရေရှည်ရှင်သန် အခြေစိုက်နိုင်မည့် ဒေသကို ဗျူဟာမြောက် ရွေးချယ်နိုင်စွမ်း ရှိခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် စစ်သည်တော်တို့၏ ကျန်းမာကြံ့ခိုင်မှုကို ထိခိုက်စေနိုင်သည့် ပူပြင်းစိုစွတ်ပြီး [[ငှက်ဖျားရောဂါ]] ကဲ့သို့ ရောဂါဆိုးများရှိရာ ဒေသများကို ရှောင်ရှားကာ၊ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းရှိ ပူအိုက်ခြောက်သွေ့သော်လည်း ရောဂါဘယ ကင်းရှင်းပြီး အချက်အချာကျသည့် ဒေသကို ရွေးချယ်အခြေချခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ။ (၂၀၀၄)။ ''ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်''။ အင်းဝစာအုပ်တိုက်။</ref><ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> ဤရွှေ့ပြောင်းလာသူ အုပ်စုများတွင် တိုက်ခိုက်ရေးကျွမ်းကျင်သော စစ်သည်တော် ယောက်ျားသားများ အဓိကပါဝင်ပြီး ဒေသခံ ပျူအမျိုးသမီးများနှင့် အိမ်ထောင်ပြုကာ မျိုးဆက်သစ်များကို ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="ThantMyintU">Thant Myint-U, "The River of Lost Footsteps", Faber & Faber (2006).</ref> ဗမာတို့သည် [[သံလွင်မြစ်]] လမ်းကြောင်းကို စုန်ဆင်းကာ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းကို ဖြတ်သန်းပြီး မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းသို့ အရှေ့တောင်ဘက်မှ ဗျူဟာမြောက် ဝင်ရောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>Lieberman, Victor. (2003). ''Strange Parallels''. Cambridge University Press.</ref> ထို့နောက် စစ်ရေးအရ အသာစီးရသူများဖြစ်သည့်အလျောက် စိုက်ပျိုးမြေအချက်အချာကျသည့် [[ကျောက်ဆည်]]နှင့် [[မင်းဘူး]]ဒေသများကို မွန်၊ သက်၊ ပလောင် နှင့် ပျူ တို့ထံမှ ရယူကာ အင်ပါယာထူထောင်ရန် ရိက္ခာအင်အားစုအဖြစ် အသုံးချခဲ့သည်။<ref>Htin Aung, Maung. (1967). ''A History of Burma''. Columbia University Press.</ref> ဆက်သွယ်ရေး၊ ရိက္ခာရရှိနိုင်မှု အကောင်းဆုံး ဗဟိုချက်ဖြစ်သော [[ပုဂံ]]ကို မြို့တော်အဖြစ် ခိုင်မာစွာ ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။အေဒီ ၁၁ ရာစုတွင် [[ပုဂံ]]၌ အခြေချနိုင်ခဲ့သော ဗမာတို့၏ ယဉ်ကျေးမှု အဆင့်အတန်းသည် ထိုခေတ် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ယှဉ်လျှင် ကွာခြားမှုများ ရှိနေခဲ့သော်လည်း၊ အခြေချနေထိုင်ပြီးနောက်တွင် ဒေသခံ [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]] နှင့် [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] တို့၏ ယဉ်ကျေးမှုများ၊ အိန္ဒိယ ဒေသမှ ဝင်ရောက်လာသော ဘာသာရေးနှင့် ဗိသုကာ ပညာရပ်များကို၊ မိမိတို့၏ မူလဓလေ့များနှင့် ပေါင်းစပ်ကာ ပိုမိုသစ်လွင် ကောင်းမွန်သော "ပုဂံယဉ်ကျေးမှု" ကို တီထွင်ဖန်တီးနိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref>ကျော်သက်၊ ဒေါက်တာ။ (၁၉၆၁)။ ''ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း''။</ref> ဗမာလူမျိုးတို့၏ ဇစ်မြစ်ကို လေ့လာရာတွင် တောင်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းလာသော ရှေ့ပြေးဗမာဘိုးဘေး (Proto-Burmans) များနှင့် ဒေသခံ [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]] များ ပေါင်းစပ်မှုကို အခြေခံအကျဆုံး အချက်အဖြစ် သမိုင်းပညာရှင်များက လက်ခံထားကြသည်။<ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> ဗမာလူမျိုးတို့သည် မိမိတို့၏ လွတ်မြောက်ရေးအတွက် မူလယဉ်ကျေးမှုအချို့ကို စွန့်လွှတ်ခဲ့ရသော်လည်း၊ ရောက်ရာအရပ်ရှိ ဒေသခံယဉ်ကျေးမှုများကို လက်ခံရောနှောရာတွင် အတုယူရုံသက်သက်မဟုတ်ဘဲ မိမိတို့နှင့် ကိုက်ညီအောင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲယူခဲ့ကြသည်။<ref>သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ။ (၂၀၀၄)။ ''ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်''။ အင်းဝစာအုပ်တိုက်။</ref> တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုသော် [[ပုဂံ]]တွင် အခြေချသည့် အေဒီ ၁၁ ရာစုက ဗမာတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုသည် ခေတ်ပြိုင် [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် များစွာကွာခြားမှု ရှိနေခဲ့သည်။<ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> သို့သော်လည်း ဗမာတို့သည် ရောနှောလာသည့် ယဉ်ကျေးမှုများအပေါ်တွင် လူနေမှုစနစ်နှင့် မကိုက်ညီသည်များကို ဖယ်ထုတ်ပြီး လိုအပ်သည်များကို ဖြည့်စွက်ခဲ့ကြသည်။<ref>Htin Aung, Maung. (1967). ''A History of Burma''. Columbia University Press.</ref> [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]] တို့ထံမှ ဆည်မြောင်းစနစ်နှင့် စိုက်ပျိုးရေးပညာ၊ [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] တို့ထံမှ စာပေနှင့် သာသနာရေးဆိုင်ရာ အခြေခံများကို ရယူကာ ပိုမိုခိုင်မာသော ယဉ်ကျေးမှု အဆင့်အတန်းတစ်ခုကို တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref>ကျော်သက်၊ ဒေါက်တာ။ (၁၉၆၁)။ ''ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း''။</ref> ဤသို့ဖြင့် ဗမာတို့သည် အေဒီ ၁၁ ရာစုအတွင်းမှာပင် မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ဟန်ဖြင့် ဗိသုကာ၊ စာပေနှင့် အနုပညာရပ်များကို ဖန်တီးနိုင်ခဲ့ပြီး အရှေ့တောင်အာရှတွင် ထင်ရှားသော ပုဂံအင်ပါယာကြီးကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။တိုက်ခိုက်ရေးတွင်သာမက နယ်မြေဖော်ထုတ်ရာတွင်လည်း ထက်မြက်သူများဖြစ်၍ တောများကို ခုတ်ထွင်ရှင်းလင်းကာ [[ရွှေဘို]]၊ [[မုံရွာ]]၊ [[ပခုက္ကူ]]၊ [[စစ်ကိုင်း]] နှင့် [[မန္တလေး]] ဒေသများတွင် လယ်ယာများ ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ မြေဩဇာ ညံ့ဖျင်းသည့် အရပ်များတွင် [[ကွမ်း]]၊ [[ထန်း]] စသည့် ဥယျာဉ်ခြံများကို လုပ်ကိုင်ပြီး၊ အခြောက်သွေ့ဆုံး အရပ်များတွင် [[ပြောင်း]]၊ [[နှမ်း]] တို့ကို စိုက်ပျိုးခဲ့ကြရာ<ref>ကျော်သက်၊ ဒေါက်တာ။ (၁၉၆၁)။ ''ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း''။</ref> ဤသို့ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း ခြောက်သွေ့ဒေသကြီးတစ်ခုလုံးကို စုစည်းစိုက်ပျိုးမြေအဖြစ် ပြောင်းလဲနိုင်ခဲ့ခြင်းမှာ ကြီးမားသော အောင်မြင်မှုဖြစ်ပြီး လူဦးရေ အလျင်အမြန် တိုးပွားလာကာ နယ်ပယ်ကျယ်ပြန့်သော အင်ပါယာကြီးအဖြစ်သို့ ဦးတည်စေခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် ဗမာတို့သည် အေဒီ ၁၁ ရာစုအတွင်းမှာပင် မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ဟန်ဖြင့် ဗိသုကာ၊ စာပေနှင့် အနုပညာရပ်များကို ဖန်တီးနိုင်ခဲ့ပြီး အရှေ့တောင်အာရှတွင် ထင်ရှားသော ပုဂံအင်ပါယာကြီးကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ == ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ == === မြန်မာ့ရိုးရာသင်္ကြန်ပွဲတော် === အတာသင်္ကြန်ပွဲတော်သည် [[ဗမာလူမျိုး]]တို့၏ ရိုးရာပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာကုန်ဆုံး၍ နှစ်သစ်သို့ ကူးပြောင်းသည့် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ကျင်းပသော ပွဲတော်ဖြစ်သည်။ သင်္ကြန်ဟူသော စကားလုံးသည် သက္ကတဘာသာစကား "သင်္ကန္တ" မှ ဆင်းသက်လာပြီး "ကူးပြောင်းခြင်း" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ နေမင်းကြီးသည် မိဿရာသီသို့ ကူးပြောင်းဝင်ရောက်သည့် အချိန်ကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ မြန်မာ့သင်္ကြန်သည် အိန္ဒိယမှ နက္ခတ်ဗေဒ နှင့် မြန်မာယဉ်ကျေးမှု ပေါင်းစပ်ကာ မြန်မာ့မြေပေါ်တွင် ဒေသန္တရဓလေ့များဖြင့် ဖွံ့ဖြိုးလာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="origin">ဒေါက်တာသန်းထွန်း၊ "မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုသမိုင်း"၊ ၂၀၀၂။</ref> ပုဂံခေတ်သည် သင်္ကြန်ပွဲတော်ကို စာဖြင့် ရေးထိုးသည့် ကျောက်စာမှတ်တမ်း၊ ရေပက်ကစားသည့် ရာဇဝင်မှတ်တမ်း နှင့် စနစ်တကျ တွက်ချက်သည့် နက္ခတ်ဗေဒမှတ်တမ်း ဟူသော ကဏ္ဍစုံမှ အစောဆုံး တည်ရှိခဲ့သဖြင့် မြန်မာ့သင်္ကြန် သည်အစောဆုံး ကျင်းပသည့် မူလရေသဘင် နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ဖြစ်ကြောင်း အခိုင်အမာဆိုနိုင်ပေမည်။ <ref name="culture">ဦးနု၊ "မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ"၊ ၁၉၆၅။</ref> ပုဂံခေတ် ကျောက်စာတချို့တွင် "သင်္ကြန်" ဟူသော စကားလုံးကို တိုက်ရိုက်ဖော်ပြ ထားပြီး နှစ်သစ်ကူးကာလ အလှူအတန်းများနှင့် ပတ်သက်သော အထောက်အထားများ ရှိသည်။<ref name="bagan">မှန်နန်းရာဇဝင်တော်ကြီး၊ ပုဂံခေတ်အပိုင်း။</ref>အင်းဝခေတ်တွင် သင်္ကြန်ပွဲတော်သည် ပိုမိုခိုင်မာသော စာပေအထောက်အထားများ ရှိလာခဲ့သည်ရှင်မဟာရဌသာရ၏ ပျို့ကဗျာများတွင် တန်ခူးလအမွှမ်းတင် ကဗျာများတွင် သင်္ကြန်အခါသမယ၏ သာယာပုံနှင့် ရေသဘင်ပွဲအကြောင်းများကို ထည့်သွင်းစပ်ဆိုခဲ့သည်။ရှင်မဟာသီလဝံသ၏ မှတ်တမ်းများတွင်လည်း သင်္ကြန်ရက်တွင် သက်ကြီးပူဇော်ပွဲနှင့် ဘုရားရေသပ္ပာယ်ပွဲများ ကျင်းပပုံကို တွေ့ရှိရသည်။<ref name="ava">ရှင်မဟာရဌသာရ၊ "တံတားဦးတည် မိန့်တော်ပြန်ပျို့"။</ref> ကုန်းဘောင်ခေတ်သည် သင်္ကြန်ပွဲတော် အစည်ကားဆုံးနှင့် အထောက်အထား အများဆုံးခေတ်ဖြစ်သည်။ မန္တလေး နန်းတွင်းနှင့် စေတီပုထိုးများတွင် သင်္ကြန်ရက်၌ ဘုရင်ကိုယ်တိုင် ရေသပ္ပာယ်ပုံနှင့် အကျဉ်းသားများကို လွှတ်ပေးပုံ (ဇီဝိတဒါနအလှူ) မှတ်တမ်းများ ရှိသည်။ သင်္ကြန်ကျရက် တွက်ချက်ပုံ၊ သင်္ကြန်စာ ထုတ်ပြန်ပုံနှင့် နန်းတွင်းရေသဘင်ပွဲ ကျင်းပပုံများကို အသေးစိတ် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။<ref name="konbaung">မောင်မောင်တင်၊ "ကုန်းဘောင်ဆက် ရာဇဝင်တော်ကြီး"။</ref> ယခုခေတ်တွင် မဏ္ဍပ်များ၊ တေးဂီတများနှင့်အတူ လူထုပျော်ပွဲရွှင်ပွဲအဖြစ် ကမ္ဘာအနှံ့ သိရှိလာကြသည်။ သင်္ကြန်ကာလတွင် ဗမာလူမျိုးတို့သည် စုပေါင်း၍ မုန့်လုံးရေပေါ် ပြုလုပ်ကာ ကျွေးမွေးကြသည်။ အချို့မုန့်လုံးများထဲတွင် ငရုတ်သီးထည့်၍ နောက်ပြောင်တတ်သော ချစ်စရာ ဓလေ့လည်း ရှိသည်။သင်္ကြန်သီချင်းများနှင့်အတူ ညီညာစွာ ကပြသော သင်္ကြန်ယိမ်းအကသည် ဗမာ့သင်္ကြန်၏ မရှိမဖြစ် အလှတရား ဖြစ်ပြီး ခေတ်ကာလ အခြေအနေများကို ဟာသနှော၍ တိုင်ပင်ညီညာစွာ အော်ဟစ်ကြွေးကြော်သော သံချပ်ထိုးခြင်းသည် ဗမာ့ယဉ်ကျေးမှု၏ လွတ်လပ်သော အနုပညာပြကွက် ဖြစ်သည်။<ref name="art">မောင်ကြည်သန့်၊ "မြန်မာ့ရိုးရာ ဆယ့်နှစ်လရာသီပွဲတော်များ"၊ ၂၀၀၇။</ref> သင်္ကြန်ကာလတွင် ပိတောက်ပန်းမှာ ဗမာတို့၏ သင်္ကြန်သင်္ကေတများ ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် သင်္ကြန်အိုးထဲတွင် အတာပန်း (၇) မျိုး ထည့်၍ သိကြားမင်း လူ့ပြည်သို့ ဆင်းသက်သည်ကို ကြိုဆိုကြသည့် ဓလေ့လည်းရှိသည်။ === ဝတ်စားဆင်ယင်မှု === ဗမာအမျိုးသမီး များသည် ရင်စေ့ ရှပ်အင်္ကျီကို ဝတ်ဆင်ပြီး ပိုးချည်ဖောက်ထားသော ကွင်းလုံချည်ကို ဝတ်ဆင်၍ပခုံးတွင်ပဝါလွှား ရင်တစ်ဖက်တစ်ချက်တွင်ချထားသည်။ ဗမာအမျိုးသမီးများသည်ဆံ ပင်ကိုအထူးဆင်ယင်ထုံးဖွဲ့လေ့ရှိသည်။ အမျိုးသားများမှာ ဦးခေါင်းတွင် ခေါင်းပေါင်းပေါင်း၍ တိုက်ပုံ ရင်စေ့နှင့် ပုဆိုးကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ == ဘာသာရေးနှင့်စာပေ == ===ဘာသာရေး=== {{main|မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု}} {{main|မြန်မာ့မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှု}} ဗမာလူမျိုးစုတို့၏ ဘိုးဘေးများ (Proto-Burmans) သည် မြန်မာနိုင်ငံ မြေပြန့်ဒေသများသို့ မဆင်းလာမီ တရုတ်ပြည် အနောက်မြောက်ဘက်နှင့် တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်တစ်ဝိုက်တွင် ရှိနေစဉ်က ကိုးကွယ်မှုမှာ သဘာဝလွန် အင်အားစုများကို ယုံကြည်သည့် ရိုးရာနတ်ကိုးကွယ်မှု နှင့် ဘိုးဘွားပူဇော်မှု တို့အပေါ် အခြေခံခဲ့သည်။<ref name="Luce1985">Luce, G. H. (1985). Phases of Pre-Pagan Burma. Oxford University Press.</ref> ရှေးဦးဗမာတို့သည် တောတောင်၊ မြစ်ချောင်းနှင့် မိုးလေဝသကို အစိုးရသည်ဟု ယုံကြည်ရသော နတ်များကို ကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်။ ဤယုံကြည်မှုသည် နောင်တွင် မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း အမြစ်တွယ်ကျန်ရစ်ခဲ့သော မိရိုးဖလာနတ်များနှင့် တောစောင့်နတ်၊ တောင်စောင့်နတ် ယုံကြည်မှုများ၏ အစောပိုင်းပုံစံများ ဖြစ်သည်။ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားတို့၏ ထုံးစံအတိုင်း ကွယ်လွန်သွားသော သူများကို နတ်အဖြစ် သတ်မှတ်၍ ပူဇော်သည့်ဓလေ့ ရှိခဲ့သည်။<ref>Elias, N. (1876). Introductory Sketch of the History of the Shans in Upper Burma and Western Yunnan.</ref> ဗမာတို့ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာသည့် လမ်းကြောင်းတွင် ရှိသော နန်ကျောက်ဒေသမှ ရောနှောပါဝင်လာသည့် မဟာယာနနွယ် အယူအဆများနှင့် လူသားနှင့် နတ်လောကကြား ဆက်သွယ်ပေးသည့် ရှေးဟောင်း ဝိညာဉ်ရေးရာ အတတ်ပညာများ ပါရှိနေခဲ့သည်။ နတ်များအတွက် တင်ဆက်ရမည့် ကန်တော့ပွဲ (အုန်း၊ ငှက်ပျော) ပြင်ဆင်ပုံနှင့် နတ်တို့၏ ကျေနပ်မှုကို ရယူကာ ဘေးအန္တရာယ် ကင်းဝေးအောင် ပြုလုပ်သည့် ယတြာအတတ်ပညာများ ပါဝင်သည်။ ဤအတတ်ပညာသည် ဗမာတို့ မြန်မာပြည်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာစဉ်က နန်ကျောက် (ယူနန်) ဒေသမှ တန္တရ အယူအဆများနှင့် ပေါင်းစပ်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး ပုဂံခေတ်ဦးတွင် အထင်ရှားရှိခဲ့သော [[အရည်းကြီး]] အယူအဆများ၏ အခြေခံမူလဇစ်မြစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်အချို့က ယူဆကြသည်။ <ref name="Lieberman2003">Lieberman, Victor B. (2003). Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context. Cambridge University Press.</ref> ဗမာတို့သည် ပုဂံဒေသတွင် အခြေချပြီးနောက်မှသာ ရှေးဦးစွာ အခြေချနေထိုင်နေသော [[ပျူ]] တို့ထံမှ [[ထေရဝါဒ]]အငွေ့အသက်များကို ပိုမိုထိတွေ့ခဲ့ရပြီး၊ [[မဟာယာန]] ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ရိုးရာနတ်နှင့် [[ဟိန္ဒူဘာသာ]]ဆိုင်ရာ နတ်ဘုရားများ ရောထွေးနေသည့် အရောအနှော အယူဝါဒများ ဖြစ်ခဲ့ရာမှ [[အနော်ရထာ]]မင်းကြီး လက်ထက်တွင် သထုံပြည်မှ ပင့်ဆောင်လာသော [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို နိုင်ငံတော်၏ အဓိကဘာသာအဖြစ် ပျိုးထောင်ပေးခဲ့သည်။<ref>Luce, G. H. (1969). Old Burma: Early Pagan. New York: J. J. Augustin.</ref> သို့သော်လည်း ထေရဝါဒဘာသာ ထွန်းကားလာသည့်တိုင်အောင် မဟာယာနနွယ်သော ပွဲကျောင်းအလေ့အထများ၊ ရိုးရာနတ်နှင့်ဟိန္ဒူယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အလေ့အထများသည် [[ညောင်ရမ်းခေတ်]] အထိ မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း နက်ရှိုင်းစွာ အမြစ်တွယ်ကျန်ရစ်ခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ပုဂံခေတ်တွင် [[ကျန်စစ်သား]]မင်းကြီး နန်းသစ်တည်၍ နန်းသိမ်းပွဲကျင်းပရာတွင် ဟိန္ဒူနတ်ဘုရားဖြစ်သည့် [[ဗိဿနိုး]]နတ်ကို ပင့်ဖိတ်ပသခဲ့သည့် မှတ်တမ်းများ ရှိခဲ့သည်။<ref name="Harvey1925">Harvey, G. E. (1925). History of Burma. London: Frank Cass & Co. Ltd.</ref>တောင်ငူမင်းဆက်များအတွင်း တောင်တွင်းရှင် မုန်ယိုဆရာတော်ကဲ့သို့သော ပုဂ္ဂိုလ်များကို အားထားခဲ့ကြသည်။ညောင်ရမ်းမင်းဆက်၏ နောက်ဆုံးကာလများတွင် ဗားမဲ့၊ ဗားမော့ အစရှိသည့် မွန်ဆရာတော်များကို ပင့်ဖိတ်၍ နတ်မေးစေခြင်း၊ ဗေဒင်ယတြာနှင့် အင်းအိုင်ခါးလှည့် အတတ်ပညာများကို အသုံးပြုခဲ့ခြင်းတို့ကို တွေ့ရသည်။<ref>Lieberman, V. B. (1984). Burmese Administrative Cycles. Princeton University Press.</ref> ဤသို့ဖြင့် မြန်မာတို့၏ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုသည် စင်ကြယ်သော ထေရဝါဒအယူအဆအပြင် ရှေးဟောင်းရိုးရာ ယုံကြည်မှုများနှင့် ဟိန္ဒူဗေဒင်ပညာရပ်များ ပေါင်းစပ်နေသည့် "မြန်မာ့နည်းမြန်မာ့ဟန် ကိုးကွယ်မှု" အဖြစ် သမိုင်းတစ်လျှောက် တည်ရှိလာခဲ့သည်။ ===စာပေ=== ဗမာစာပေသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရုံးသုံးစာပေစနစ်ဖြစ်ပြီး တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားမိသားစုဝင် ဗမာဘာသာအား ပုံဖော်ရေးသားထားသော စာပေများကို ရည်ညွှန်းသည်။ ဗမာစာရေးစနစ်သည် အိန္ဒိယမှ ပျံ့နှံ့လာသော ဘရာဟ္မီ (Brahmi) စာလုံးစနစ်မှ ဆင်းသက်လာပြီး မွန်စာရေးစနစ်မှတဆင့် ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့သည်။<ref>Daniels, Peter T. & Bright, William (1996). ''The World's Writing Systems''. Oxford University Press.</ref>ဗမာစာပေ၏အစပြုကာလကို ပုဂံခေတ် (၁၁–၁၃ ရာစု) တွင် တွေ့ရသော ကျောက်စာများမှ စတင်သတ်မှတ်ကြသည်။<ref>Aung-Thwin, Michael (2005). ''The Mists of Rāmañña: The Legend that was Lower Burma''. University of Hawai‘i Press.</ref>ပုဂံခေတ်အတွင်း ဗမာစာပေသည် ဘာသာရေးစာပေများကို အဓိကအဖြစ် ရေးသားခဲ့ပြီး ပါဠိစာပေများကို ဘာသာပြန်ခြင်းနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျမ်းစာများ ဖန်တီးခြင်းတို့ တွင်အဓိကထားခဲ့သည်။ ထို့နောက် အင်းဝ၊ ဟံသာဝတီနှင့် တောင်ငူခေတ်များတွင် ဗမာစာပေသည် ဆက်လက်ဖွံ့ဖြိုးလာပြီး ကဗျာ၊ သမိုင်း၊ ဥပဒေ၊ နန်းတွင်းစာပေများ ထွန်းကားလာခဲ့သည်။<ref>Hall, D. G. E. (1960). ''A History of South-East Asia''. Macmillan.</ref>ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် (၁၈ ရာစုမှ ၁၉ ရာစု) ဗမာစာပေသည် အထူးတိုးတက်လာခဲ့ပြီး ကဗျာ၊ ပြဇာတ်၊ ရာဇဝင်နှင့် သဒ္ဒါစာပေများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခဲ့သည်။ ထိုခေတ်တွင် စာပေသည် နန်းတော်နှင့် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများအတွင်း အဓိကသင်ကြားခဲ့ကြသည်။<ref>Than Tun (1988). ''The Royal Orders of Burma''. Kyoto University.</ref>ကိုလိုနီခေတ်တွင် ပုံနှိပ်နည်းပညာ ဝင်ရောက်လာခြင်းကြောင့် ဗမာစာပေသည် ပြောင်းလဲမှုများ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး သတင်းစာများ၊ ဝတ္ထုများနှင့် ခေတ်ဆန်းစာပေများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။<ref>Hla Pe (1963). ''Burmese Literature''. Oxford University Press.</ref> ယနေ့ခေတ်တွင် ဗမာစာပေသည် ပုံနှိပ်စာပေ၊ ဒစ်ဂျစ်တယ်စာပေနှင့် မီဒီယာများမှတဆင့် ဆက်လက်ဖွံ့ဖြိုးလျက်ရှိပြီး မြန်မာယဉ်ကျေးမှု၏ အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်။ {{main|မြန်မာစာပေ}} ယနေ့ မြန်မာစာပေအရေးအသားမှာ ဗမာစာကိုစံထားပြီး ရုံးသုံးစာအဖြစ်၊ မြန်မာစာအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ဟုဆိုနိုင်သည်။ စာပေအရေးအသားတွင် ဗမာတို့သည် အနွယ်တူသော ပျူတို့ထံမှ မသင်ယူခဲ့ဘဲ မွန်ဘာသာစကားပြောဆိုမှုကို မှီငြမ်းကာ အက္ခရာ အရေးအသားမှာလည်း မွန်တို့ထံမှ ရယူခဲ့သော်ငြား ကိုယ်ပိုင်အက္ခရာကို တီထွင်ပြောဆိုရေးသားခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် မျက်မှောက်ခေတ်တွင် ပျူကျောက်စာ အကြွင်းအကျန်များကို ဖတ်ရှု အဓိပ္ပာယ် ဖော်နိုင်ရန်ခက်ခဲနေရသည်။ ဗမာတို့သည် ခရစ်နှစ် ၁၁၁၃ မှ ၁၁၇၄ အတွင်း၌ မွန်ယဉ်ကျေးမှုကိုမှီငြမ်းပြု၍ သီးခြားယဉ်ကျေးမှု တည်ထောင်ရန် အားထုတ်နေဆဲ ဖြစ်ကြောင်း ဒေါက်တာသန်းထွန်း၏ ခေတ်ဟောင်းမြန်မာ့ရာဇဝင် စာ-၂၅ ၌ တွေ့ရသည်။ မြန်မာ့သမိုင်းဆရာတို့က မြန်မာစာသည် ပျူစာမှဆင်းသက်လာသည်ဟု ယူဆကြသည်။ ပျူစာမှဆင်းသက်ရိုးမှန်လျှင် ပျူစာမှသည် မြန်မာစာဖြစ်လာစေရန် ခေတ်အဆက်ဆက် ဆင့်ကဲဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာခဲ့သော ကြားခံစာပေမျိုး ရှိရမည်။ ယင်းကဲ့သို့မရှိခဲ့ကြောင်းကို ရာဇကုမာရ် ကျောက်စာက သက်သေခံလျက် ရှိသည်။ [[မြစေတီကျောက်စာ|ရာဇကုမာရ်ကျောက်စာ]]၌ ပါဠိ၊ မြန်မာ၊ ပျူ၊ မွန် ဟူ၍ စာပေလေးမျိုးဖြင့် တစ်ပြိုင်တည်း ရေးထိုးထားသည်ကိုတွေ့ရှိနိုင်သည်။ ယင်းကျောက်စာမှာ အကြောင်းအရာတစ်ခုတည်းကို စာပေလေးမျိုးဖြင့် တစ်ခေတ်တည်းတွင် ရေးထိုးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့်မြန်မာစာသည် ပျူစာမှဆင်းသက်လာသည်ဟူသောအဆိုမှာ ခိုင်လုံသောအထောက်အထားမဟုတ်ချေ။ အလားတူစွာ မွန်စာမှဆင်းသက်လာသည်ဟု ဆိုပြန်ရန်လည်း ယင်းကျောက်စာမှာပင် မွန်စာလည်း ပါရှိနေပြီးဖြစ်သောကြောင်းတည်း။ ယနေ့ထိ လူတို့သည် ပျူစာကိုကောင်းစွာ ရေရေလည်လည် ဖတ်တတ်သူဟူ၍ မရှိသေးချေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ပျူတို့သည် ရခိုင်နှင့် မွန်တို့ကဲ့သို့ သီးခြားစာပေဖြင့် ရပ်တည်နေထိုင်လာခဲ့သော လူမျိုးများဖြစ်နေသောကြောင့်တည်း။ ဒေါက်တာသန်းထွန်းက သူ၏ခေတ်ဟောင်း မြန်မာ့ရာဇဝင်စာ-၁၂၂ တွင် ထိုလေးရာစုတွင် စာရေးနည်းပညာကို ပျူတို့ရကြလျက် မွန်နှင့်ရခိုင်တို့က ၆ ရာစုတွင်ရနေပြီးဖြစ်လျက် နောင်အခါ မြန်မာတို့က ပျူ၊ မွန် နှစ်ဦးစလုံး ထံမှ နည်းကိုမှီလျက် ၁၁ ရာစုတွင် ထိုပညာကိုရကြသည်ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်ဟူ၍ ကောက်ချက်ချ ရေးသားခဲ့သည်။ အသစ်တွေ့ရှိထားသည့် [[စောလူးမင်းကျောက်စာ]] (၄၁၅ ခုနှစ်)မှာ နှစ်ပေါင်း ၆၀ ခန့် [[မြစေတီကျောက်စာ|ရာဇကုမာရ်ကျောက်စာ]] ထက် စောခဲ့သည်ဟု ပညာရှင်များက ပြောဆိုသည်။ [[ဘာသာစကား]] ခြောက်မျိုးဖြင့် ရေး ထိုးထားသောကြောင့် ဘာသာအများဆုံးပါရှိသည့် ကျောက်စာတစ်ချပ် ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာဘာသာ]]ဖြင့် ရှစ်ကြောင်း၊ [[ပျူ]]၊[[ပါဠိ]]ဖြင့် ၁၄ ကြောင်းနှင့် ပျူစာစစ်စစ် ခုနစ်ကြောင်း စာကြောင်းရေ စုစုပေါင်း ၂၉ ကြောင်း ပါရှိသည်။ [[မွန်]]စာ အများဆုံးဖြင့် ရေး ထိုးထားရာဘက်၌ ပါဠိဘာသာဖြင့် ရှစ်ကြောင်း၊ မွန်ဘာသာဖြင့် ၁၅ ကြောင်း၊ ကျွမ်း (သို့မဟုတ်) ယွန်းဘာသာဖြင့် လေးကြောင်းဖြင့် စာကြောင်းရေ စုစုပေါင်း ၂၇ ကြောင်း ပါဝင်ကြောင်း သိရသည်။<ref name="autogenerated2">[http://thanlwinriver.blogspot.com/2013/12/blog-post_516.html သံလွင်: သက္ကရာဇ်ရေးထိုး မှတ်တမ်းတင်ထားသော အစောဆုံး ကျောက်စာအဖြစ် ဘာသာစကား ခြောက်မျိုးဖြင့် ရေးထိုးထားသည့် ပုဂံခေတ် စောလူးမင်း၏ကျောက်စာ မြစ်သားမြို့၌ တွေ့ရှိ<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>[http://www.bbc.co.uk/burmese/burma/2014/01/140108_mya_zedi_script_.shtml စောလူးမင်း ကျောက်စာ ပေတော ပရဟိတ ကျောင်းအတွင်းတွေ့ - BBC Burmese - မြန်မာ့ရေးရာ<!-- Bot generated title -->]</ref> ရခိုင်စာ မပါဝင်ကြောင်း သိရသည်။ ==ထင်ရှားသောဗမာလူမျိုးများ== * [[အောင်ဆန်း|အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]] *[[အောင်ဆန်းစုကြည်၊ ဒေါ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] *[[သန့်၊ ဦး|ဦးသန့်(ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်)]] * [[မှိုင်း၊ ကိုယ်တော်၊ သခင်|မြန်မာစာပေပညာရှင် ဆရာကြီး သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း]] * [[နု၊ ဦး|မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု]] * [[မြ၊ သခင်|အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးသခင်မြ]] * [[ဘချို၊ ဦး (ဒီးဒုတ်)|အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီး ဒီးဒုတ်ဦးဘချို]] *[[သခင်စိုး]] *[[သခင်သန်းထွန်း]] *[[ဦးကျော်ငြိမ်း]] *[[ဒေါက်တာဘမော်]] *[[ကိုဗဟိန်း]] *[[ဦးဗဆွေ]] *[[ဦးမြင့်သိန်း]] *[[ကျော်ဇော၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ဇော]] *[[စိန်မှန်၊ ဗိုလ်မှူး|ဗိုလ်မှူး စိန်မှန်]] *[[မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်]] *[[သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာသန်းထွန်း]] * [[အောင်ကြီး၊ ဦး|ဗိုလ်မှူးချုပ်အောင်ကြီး]] * [[တင်ဦး၊ သူရ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး(ငြိမ်း) သူရ ဦးတင်ဦး]] * [[မောင်မောင်၊ ဒေါက်တာ (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဒေါက်တာ မောင်မောင်]] *[[နေဝင်း|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးနေဝင်း]] *[[စောမောင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စောမောင်]] * [[သန်းရွှေ|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ]] * [[သိန်းစိန်၊ ဦး|နိုင်ငံတော် သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး(ငြိမ်း)]] * [[ဝီရသူ (မစိုးရိမ်)|မစိုးရိမ်တိုက်သစ် နာယက ဆရာတော် ဦးဝီရသူ]] *[[လင်းယုန်နီ]] *[[ချစ်ဦးညို]] *[[စွမ်းရည်၊ မောင်၊ စာရေးဆရာ|မောင်စွမ်းရည်]] *[[အောင်သင်း]] *[[ဆရာစံ]] *[[သခင်ဖိုးလှကြီး]] *[[မင်းအောင်လှိုင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်]] *[[ဗိုလ်စံဖဲ]] ==ဗမာလူမျိုးစု== မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား ဗမာလူမျိုးစု (၉)စု ရှိသည်။ အက္ခရာစဉ်အတိုင်း စဉ်ထားသည်။ # [[ကတူးလူမျိုး]] # [[ကနန်းလူမျိုး]] # [[ဆလုံလူမျိုး]] # [[ထားဝယ်လူမျိုး]] # [[ဖွန်းလူမျိုး]] # ဗမာလူမျိုး # [[မြိတ်လူမျိုး]] # [[ယဘိန်းလူမျိုး]] # [[ယောလူမျိုး]] ဘာသာဗေဒအရ ဗမာနွယ်အုပ်စုသည် တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကားမိသားစုအောက်ရှိ အုပ်စုတစ်ခုဖြစ်ပြီး အဓိကအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်တို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။<ref>Bradley, David (1997). "Tibeto-Burman languages and classification". In: Bradley, D. (ed.), Papers in Southeast Asian Linguistics No.14.</ref> ပါဝင်သော လူမျိုးများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် — #[[ဗမာလူမျိုး]] #[[အင်းသားလူမျိုး]] #[[ဖွန်းလူမျိုး]] #[[တောင်ရိုး]] #[[ရခိုင်]] #[[ဓနု]] #[[မရမာ လူမျိုး|မရမာလူမျိုး]] #[[ယော]]၊[[ထားဝယ်]]၊[[မြိတ်လူမျိုး|မြိတ်]] <ref>Okell, John (1969). ''A Reference Grammar of Colloquial Burmese''. Oxford University Press.</ref> == ကျမ်းကိုး == <references/> * မြန်မာသမိုင်းပုံ- [[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]] {{ မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:ဗမာလူမျိုးစု]] bgpm0e7zca0ytfwxptu57onb98ewxjc 1029416 1029415 2026-05-04T09:35:06Z Chenzeyan29 141880 /* ဘာသာရေး */ 1029416 wikitext text/x-wiki {{pp-semi-indef}}{{pp-move-indef}} {{Infobox ethnic group | group = ဗမာလူမျိုး | name = | flag = | flag_caption = | image = Veneration of Buddha.jpg | image_caption = ဗမာနန်းတော်တွင်းတွင် [[မဟာမုနိ ရုပ်ရှင်တော်မြတ်ကြီး(မန္တလေး)|မဟာမုနိ ဆင်းတုတော်]]အား ရှိခိုးနေပုံ (၁၉၁၂ ပန်းချီ) | image_alt = | image_upright = | total = <!-- total population worldwide --> | total_year = <!-- year of total population --> | total_source = | total_ref = <!-- references supporting total population --> | genealogy = | regions = {{flag|Myanmar}} ၃၅ သန်းခန့်<hr> {{flatlist| *{{flag|Thailand}} *{{flag|Malaysia}} *{{flag|Singapore}} *{{flag|United States}} *{{flag|China}} *{{flag|Australia}} *{{flag|Japan}} }} | region1 = {{flagcountry|Thailand}} | pop1 = ၂,၃၀၀,၀၀၀<ref>{{cite news | url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2022/03/30/in-thailand-exiled-burmese-communities-work-to-support-the-revolution-at-home_5979344_4.html | title=In Thailand, exiled Burmese communities work to support the revolution at home | newspaper=Le Monde.fr | date=30 March 2022 }}</ref> | region4 = {{flagcountry|Japan}} | pop4 = ၂၈,၈၆၀<ref>{{cite book |chapter=15 Burmese: Refugees and Little Yangon |first=Kosei |last=Otsuka |title=Language Communities in Japan |doi=10.1093/oso/9780198856610.003.0016 |date=January 2022 |url=https://academic.oup.com/book/38834/chapter/337727805 }}</ref> | region3 = {{flagcountry|Australia}} | pop3 = ၃၂,၆၆၅<ref>[[Census in Australia#2016|2016 Census of Australia]] [https://web.archive.org/web/20140116132606/http://www.immi.gov.au/media/publications/statistics/comm-summ/textversion/myanmar.htm "Burmese Australians"]</ref> | region2 = {{flagcountry|Singapore}} | pop2 = ၅၀,၀၀၀<ref>{{cite web | url=https://asia.nikkei.com/Politics/Emigrants-in-Singapore-s-little-Myanmar-eye-their-homeland | title=Emigrants in Singapore's 'little Myanmar' eye their homeland }}</ref> | languages = [[ဗမာဘာသာစကား]] | religions = အဓိကအားဖြင့် [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] နှင့် [[မြန်မာ့မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှု]]<br/> ခရစ်ယာန်နှင့် အစ္စလာမ် အနည်းငယ် | related_groups = {{flatlist| *[[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]] *[[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]] *[[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]] * [[လော်ဝေါ်လူမျိုး|လော်ဝေါ်]] * [[အာချန်လူမျိုး|မိုင်းသာ]] *[[မြိတ်လူမျိုး|တနင်္သာရီ(မြိတ်)]] * အခြား [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်လူမျိုးများ]]}} | footnotes = }} '''ဗမာလူမျိုး''' ({{lang-en|Bamar people}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများအနက် လူဦးရေအများဆုံးသော လူမျိုးစုဖြစ်သည်။[[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်]] အုပ်စုခွဲ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ]] စကားပြောအုပ်စု တွင်ပါဝင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လူဦးရေ ၏ ၆၈.၇၈% သို့မဟုတ် ၃၆ သန်းခန့်မျှရှိသည်။<ref>{{cite web|title=မြန်မာ (ဗမာ)လူမျိုးအကြောင်း|url=https://www.mdn.gov.mm/my/mnmaa-bmaa-luumiuakeaang-sikeaangcraa|access-date=27 August 2023|archive-date=27 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230827230329/https://www.mdn.gov.mm/my/mnmaa-bmaa-luumiuakeaang-sikeaangcraa}}</ref>မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း[[ဧရာဝတီမြစ်]]ဝှမ်းတ‌လျှောက်တွင်အခြေချနေထိုင်သူများဖြစ်ကြသည်။[[File: Burmese family portrait.JPG |thumb| Portrait of a Bamar family at the turn of the 20th century, during British rule]] == နောက်ခံ သမိုင်းကြောင်းနှင့် ပေါ်ပေါက်လာပုံ == [[File:Sino-Tibetan Languages Map.png|thumb|တရုတ်-တိဗက်မိသားစုပြန့်နှံတည်ရှိမှု]] ဗမာလူမျိုးတို့သည် '''တိဗက်-ဗမာနွယ်'''(Tibeto-Burman) လူမျိုးနွယ်စုကြီးမှ အကြီးဆုံးသော လူမျိုးဖြစ်သည်။ '''မွန်ဂိုလွိုက်'''(Mongoloid race) ဖြစ်သည်<ref>[http://dictionary.infoplease.com/mongoloid Meaning of Mongoloid | Infoplease<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>{{Cite web |title=Burmese {{!}} Beyond Highbrow - Robert Lindsay<!-- Bot generated title --> |url=http://robertlindsay.wordpress.com/category/raceethnicity/asians/se-asians/burmese/ |accessdate=17 June 2013 |archivedate=26 July 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130726030756/http://robertlindsay.wordpress.com/category/raceethnicity/asians/se-asians/burmese/ }}</ref> ဟု မြန်မာသမိုင်းပညာရှင် သမိုင်းပါမောက္ခဆရာကြီး[[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]] က မှတ်ချက် ပြုသည်။ မြန်မာနိုင်ငံဟု ယနေ့ခေါ်ဆိုသော ဒေသတွင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၄၀၀,၀၀၀ (လေးသိန်း) ခန့်ကပင် လက်နက်ကို အသုံးပြုတတ်သော ရှေးဦးလူသားများ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုကာလသည် ရာသီဥတုမှာ ယခုထက် ပိုမိုအေးမြပြီး မိုးရွာသွန်းမှုမှာ သုံးဆမှ ခြောက်ဆခန့်အထိ ပိုမိုများပြားသဖြင့် "မိုးစွေကာလ" ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည့် အခြေအနေဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name="ISP">"မြန်မာ့သမိုင်းအကျဉ်း"၊ [https://www.myanmarisp.com/History/General_Hsitory/his0011/ Myanmar ISP]၊ ၈ ဇွန် ၂၀၁၃ တွင် ပြန်လည်စစ်ဆေးပြီး။</ref> လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၂၀၀,၀၀၀ ခန့်မှစ၍ ထိုရှေးဦးလူသားများသည် လက်နက်ကိရိယာများ ပြုလုပ်တတ်သော အဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။အလွန်အေးမြသော မြောက်လေကို ကာကွယ်ရန်အတွက် တောင်စောင်းများရှိ တောင်ဘက်သို့ မျက်နှာမူသော ဂူများတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၄၀,၀၀၀ ခန့်မှစ၍ လူအစစ် (Modern Humans) များ ဖြစ်လာခဲ့ကြပြီး၊ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၀,၀၀၀ ခန့်တွင် ရာသီဥတုမှာ ယနေ့ကဲ့သို့ ပုံစံမျိုးသို့ တဖြည်းဖြည်း ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။<ref name="ISP" /> ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ [[ပြဒါးလင်းဂူ]] (Padah-Lin Caves) တွင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၁,၀၀၀ ခန့်က ကျောက်ခေတ်ဟောင်း လူသားများ ရေးဆွဲခဲ့သည့် နံရံပန်းချီများကို ယနေ့တိုင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ယင်းပန်းချီများတွင်ဆင်၊ ဝက်၊ သမင်တို့နှင့် တူသော တိရစ္ဆာန်ပုံများ၊အရိုးကိုသာ ဖော်ပြထားသော ငါးပုံနှင့် လက်ဝါးပုံများ၊ ဂူတွင်းမှ မြင်ရသော နေထွက်ပုံ ရှုခင်းကားများ ပါဝင်သည်။ ဗမာလူမျိုးများ၏ သမိုင်းကြောင်းသည်လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၆၀,၀၀၀ မှ ၁၀၀,၀၀၀ ဝန်းကျင်ခန့်တွင် ခေတ်သစ်လူသား (Homo sapiens) များသည် အာဖရိကတိုက်မှ အုပ်စုလိုက် စတင်ထွက်ခွာလာခဲ့ကြသည်။<ref>Stringer, C. (2012). "Lone Survivors: How We Came to Be the Only Humans on Earth."</ref> ယင်းလူသားများသည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသကို ဖြတ်သန်း၍ ဥရောပနှင့် အာရှတိုက်များသို့ ပြန့်နှံ့သွားခဲ့သည်။ အာရှတိုက်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာသော အုပ်စုများအနက် အရှေ့ဘက်သို့ ဦးတည်လာသူများသည် ယနေ့ခေတ် အရှေ့အာရှသားများနှင့် တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဖွားများ၏ ဘိုးဘေးများ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။ [[file:Yellowrivermap.jpg |right|thumb|250px|မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်းဒေသ]] လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၇,၀၀၀ မှ ၉,၀၀၀ ခန့်တွင် တရုတ်ပြည်အနောက်မြောက်ပိုင်း၊ မြစ်ဝါ (Yellow River) မြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်တွင် တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဖွား (Sino-Tibetan speakers) များ စတင်အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref>Zhang, M., et al. (2019). "Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China." Nature.</ref>နောက်ပိုင်းတွင် လူဦးရေတိုးပွားလာမှုနှင့်အတူ အုပ်စုကြီးနှစ်ခု ကွဲထွက်သွားခဲ့သည်။ အရှေ့ဘက်နှင့် တောင်ဘက်သို့ ဆင်းသွား အုပ်စုသည် ယနေ့ခေတ် ဟန်တရုတ်များ ဖြစ်လာသည်။အုပ်စုတခုမှာ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားများအဖြစ် အနောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်ရှိ ချင်းဟိုင်-ကန်စု (Qinghai-Gansu) ကုန်းမြင့်ဒေသများသို့ ရွှေ့ပြောင်းသွားကြသည်။ [[File:Qinghai Tibet Railway Tibet China 西藏 青藏铁路 - panoramio (4).jpg |right|thumb|250px| ချင်းဟိုင်ပြည်နယ်]] တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားများသည် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာအတွင်း တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြရာ အချို့မှာမြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ အုပ်စုနှစ်ခုအဖြစ် အဓိကဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ရှေးဦးအုပ်စု ပျူလူမျိုးများသည် ဘီစီကာလများတွင် ဝင်ရောက်လာပြီး ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတွင် မြို့ပြနိုင်ငံများ ထူထောင်ခဲ့သည်။ နောက်ကျသောအုပ်စုမှာ ဗမာတို့၏ ဘိုးဘေးများဖြစ်သည်။ အေဒီ ၇ ရာစုမှ ၉ ရာစုအတွင်း တရုတ်ပြည် ယူနန် ဒေသရှိ နန်ကျောက် နိုင်ငံ၏ လက်အောက်တွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Luce1985">Luce, G.H. (1985). "Phases of Pre-Pagan Burma." Oxford University Press.</ref> အေဒီ ၉ ရာစုဝန်းကျင်တွင် ဗမာတို့သည် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ကို ကျော်ဖြတ်၍ ဧရာဝတီမြစ်ကွေ့ရှိ [[ပုဂံ]]ဒေသတွင် အခြေစိုက်ကာ ခိုင်မာသော အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ဗမာတို့သည် ဌာနီ ပျူလူမျိုးများနှင့်လည်းကောင်း၊ တောင်ဘက်မှ [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] များ၏ ယဉ်ကျေးမှုများနှင့်လည်းကောင်း ထိတွေ့ဆက်ဆံရင်း ခေတ်သစ်ဗမာလူမျိုးနှင့် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုပုံစံကို စတင်ပုံဖော်ခဲ့ကြသည်။<ref>Lieberman, V. (2003). "Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context."</ref>မြန်မာတို့သည် ၁၁ ရာစုခန့်မှစ၍ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို လက်ခံခဲ့ကြပြီး ထိုအချိန်မှစ၍ မည်သည့်ကိစ္စကိုမဆို ဗုဒ္ဓသာသနာကို အခြေခံ၍ စဉ်းစားဆောင်ရွက်သော ဓလေ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ ထို့ပြင် မြန်မာတို့သည် မျိုးရိုးဗီဇအရ တိဗက်-တရုတ်နွယ်ဖွားများ နှင့် နီးစပ်သဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံဘက်မှ ဆင်းသက်လာသော ဓလေ့ထုံးတမ်း အများအပြားကိုလည်း ယနေ့တိုင် ဆက်လက်အသုံးပြုနေကြဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name="ISP" /> <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.myanmarisp.com/History/General_Hsitory/his0011/ |accessdate=8 June 2013 |archivedate=8 January 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090108114244/http://www.myanmarisp.com/History/General_Hsitory/his0011 }}</ref> မနုဿသမိုင်းအရ ဗမာလူမျိုးစုတို့သည် ယနေ့ မြန်မာနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်အတွင်းသို့ နာဂ၊ သက်၊ ကမ်းယံ နှင့် ပျူတို့၏ နောက်မှ ဝင်ရောက်လာခြင်း ဖြစ်သော်လည်း၊ [[ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ]]ကို အေဒီ ၈ ရာစုတွင် နန်ကျောက်တို့က တိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီးခြင်း မပြုမီကပင် ရောက်ရှိနေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။<ref name="Luce1985" /> သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် မွန်ဂို၊ တရုတ်၊ ထိုင်း၊ မွန်၊ ရခိုင်၊ ရှမ်းနှင့် ကရင် အစရှိသည့် ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပရန် အမျိုးမျိုးနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသော်လည်း၊ အကြိမ်တိုင်းတွင် ပြည်ထောင်စု၏ ဦးဆောင်သူနေရာသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိနိုင်ခဲ့သည်။ မြန်မာ့သမိုင်းတွင် အဓိက ပြည်ထောင်စုကြီး သုံးခုကို အောင်မြင်စွာ တည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။[[ပုဂံခေတ်|ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော်]] (ပုဂံခေတ်) [[အနော်ရထာ]]မင်းကြီး တည်ထောင်ခဲ့သည်။[[တောင်ငူခေတ်|ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်]] (တောင်ငူခေတ်): [[တပင်ရွှေထီး]]နှင့် [[ဘုရင့်နောင်]]မင်းတရားကြီးတို့ တည်ထောင်ခဲ့ပြီး<ref name="Lieberman2003">Lieberman, Victor B. (2003). Strange Parallels. Cambridge University Press.</ref>[[ကုန်းဘောင်ခေတ်|တတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်]] (ကုန်းဘောင်ခေတ်)ကို[[အလောင်းမင်းတရား]]ကြီး တည်ထောင်ခဲ့သည်။ [[အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲများ]] အပြီးတွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် ဗြိတိသျှ အင်ပါယာအတွင်းသို့ ကျရောက်ခဲ့ကာ ၁၉၃၇ ခုနှစ်အထိ ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ၏ ပြည်နယ်တစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]]နှင့် တိုင်းရင်းသား ခေါင်းဆောင်များ၏ [[ပင်လုံစာချုပ်]]နှင့်တကွ ဦးဆောင်ကြိုးပမ်းမှုများကြောင့် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၄) ရက်နေ့တွင် လွတ်လပ်ရေးရရှိကာ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်အဖြစ် ပြန်လည်ရပ်တည်နိုင်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ပိုင်း စစ်အာဏာသိမ်းမှု အကြိမ်ကြိမ်နှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း ဦးဆောင်သော စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြီး [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ်]]ကို တစ်ပါတီစနစ်ဖြင့် ၂၆ နှစ်ကြာ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ [[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း]]ကြောင့် ဆိုရှယ်လစ်စနစ် ပျက်သုဉ်းခဲ့သော်လည်း စစ်တပ်က ထပ်မံအာဏာသိမ်းကာ [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|နဝတ၊ နအဖ]] အမည်များဖြင့် ၂၀၁၁ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။၂၀၁၀–၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီစနစ်သို့ ကူးပြောင်းကာ လွှတ်တော်အခြေပြု အစိုးရများ ပေါ်ထွန်းခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁) ရက်နေ့တွင် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|စစ်တပ်က ထပ်မံအာဏာသိမ်းယူခဲ့ပြန်သည်။]]<ref>BBC News. (2021). "Myanmar military take control of country in coup."</ref> လက်ရှိတွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် ပြည်တွင်းစစ်ပွဲများနှင့် နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်မှုများအကြား ရှိနေသော်လည်း ကုလသမဂ္ဂ၊ အာဆီယံ၊ WTO နှင့် အခြားနိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းများတွင် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ [[File:Burmese chess players, by Max Ferrars late 1890s.jpg|thumb|ဗမာလူမျိုးအမျိုးသားနှစ်ယောက်]] ==မျိုးရိုးဗီဇ== ဗမာလူမျိုးများသည် တရုတ်–တိဗက် မျိုးရင်းဝင် လူမျိုးများဖြစ်ပြီး ယနေ့မြန်မာမြေပေါ်သို့ တရုတ်နှင့် တိဗက်ဒေသများမှ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် ပြောင်းရွေ့အခြေချလာခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆကြနိုင်ကြောင်းကို ဗမာလူမျိုးများတွင်တွေ့ရသော Y-chromosome မျိုးရိုးဗီဇ (Y-DNA haplogroup) များက ထင်ဟပ်ပြသနေသည်။ ဗမာလူမျိုးများတွင်တွေ့ရအများဆုံး Y-DNA haplogroup သည် O-M175 ဖြစ်ပြီး [[အရှေ့အာရှ]]သားများတွင် တွေ့ရများသော မျိုးရိုးဖြစ်သည်။ ၎င်းအောက်တွင် တရုတ်နှင့် တိဗက်–ဗမာအုပ်စုများနှင့် ဆက်နွယ်သော O2 (O-M122)ကိုအဓိကတွေ့ရပြီး [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်–ခမာ]]အုပ်စု၊ [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ–ဒိုင်အုပ်စု]]များနှင့် ဆက်နွယ်သော O1b1a1a (O-M95)ကိုလည်း သိသိသာသာသာတွေ့ရသည်။<ref>Wang et al., 2021; Karafet et al., 2005</ref><ref>Underhill et al., 2001</ref> ဗမာလူမျိုးများက မြန်မာမြေပေါ်သို့ ပြောင်းရွေ့လာစဉ် ရာစုနှစ်များစွာကြာ မွန် နှင့် ရှမ်း အုပ်စုများ နှင့် ထိတွေ့ပေါင်းသင်းမှုများ ၊မျိုးရိုးပေါင်းစည်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကြောင်းကို ပြသသည်။<ref>Wang et al., 2021; Karafet et al., 2005</ref><ref>Hallast et al., 2021</ref>ထိုအပြင် ဗမာလူမျိုးများတွင် Haplogroup D (အထူးသဖြင့် D1a1) ကို ၁၀% မှ ၂၀% အထိ တွေ့ရှိရပြီး၊ ၎င်းသည် [[တိဗက်လူမျိုးများ|တိဗက်လူမျိုး]]များနှင့် မျိုးရိုးဗီဇအရ တိုက်ရိုက်ထိတွေ့မှုရှိခဲ့ကြောင်း ပြသနေသည်။<ref>{{Cite journal |last=Su |first=B. |year=2000 |title=Y chromosome haplotypes reveal stayed migration of the Tibeto-Burman populations |journal=Anthropological Science |volume=108 |issue=1 |pages=1-13 |doi=10.1537/ase.108.1}}</ref> ဤအချက်သည် ဗမာတို့၏ ဘိုးဘွားများသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်းထောင်ချီက တိဗက်ကုန်းမြင့်မှ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းသို့ ဆင်းသက်လာခဲ့သည်ဟူသော ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ အယူအဆကို မျိုးရိုးဗီဇအရ ထောက်ခံနေခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite journal |last=Wen |first=B. |year=2004 |title=Genetic evidence supports demic diffusion of Han culture to southern China |journal=Nature |volume=431 |pages=302-305 |doi=10.1038/nature02878}}</ref> ဗမာလူမျိုးများတွင် Haplogroup C ကို အနည်းငယ် (၅% မှ ၁၀% ဝန်းကျင်) တွေ့ရှိရပြီး ၎င်းသည် ဒေသတွင်းရှိ ရှေးဦးအခြေချသူ (Hunter-gatherers) များ သို့မဟုတ် ဗဟိုအာရှရှိ အယ်လ်တေးယစ် (Altaic) နွယ်ဝင်များနှင့် သမိုင်းမတင်မီခေတ်က ရောနှောခဲ့မှုကို ညွှန်ပြသည်။<ref>{{Cite journal |last=Zhong |first=H. |year=2010 |title=Extended Y-chromosome haplogroup distribution in the Maya-related populations |journal=Journal of Human Genetics |volume=55 |pages=7-12 |doi=10.1038/jhg.2009.111}}</ref> ဗမာလူမျိုးများတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော C ၏ အကိုင်းအခက်အချို့မှာ C2 (C-M217) ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် အရှေ့မြောက်အာရှနှင့် [[မွန်ဂိုးလီးယားနိုင်ငံ|မွန်ဂိုလီးယား]]ဘက်မှ ဆင်းသက်လာသော အမှတ်အသား ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite journal |last=Hammer |first=M.F. |year=2006 |title=Dual origins of the Japanese: common ground for hunter-gatherer and farmer lineages |journal=Journal of Human Genetics |volume=51 |issue=1 |pages=47-58 |doi=10.1007/s10038-005-0322-0}}</ref>ဗမာလူမျိုးများအတွင်း တွေ့ရှိရသော Haplogroup C (C-M217) သည် ၁၃ ရာစု [[မွန်ဂို-မြန်မာစစ်ပွဲများ|မွန်ဂိုကျူးကျော်မှု]] (Mongol invasions of Burma) နှင့် ဆက်စပ်မှုရှိနိုင်ကြောင်း အချို့သော ပညာရှင်များက ယူဆကြသည်။<ref>{{Cite book |last=Weatherford |first=Jack |title=Genghis Khan and the Making of the Modern World |publisher=Three Rivers Press |year=2004}}</ref> သို့သော် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ အချက်အလက်များအရ ဤအမှတ်အသားသည် တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်များ မြောက်ဘက်မှ ဆင်းသက်လာစဉ်ကတည်းက ပါဝင်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ မွန်ဂိုကျူးကျော်မှုသည် ၎င်းအချိုးအစားကို အနည်းငယ် ပိုမိုအားကောင်းလာစေသည့် အချက်တစ်ချက်သာ ဖြစ်နိုင်သည်ဟု သုံးသပ်ကြသည်။<ref>{{Cite journal |last=Zerjal |first=T. |year=2003 |title=The Genetic Legacy of the Mongols |journal=American Journal of Human Genetics |volume=72 |issue=3 |pages=717-721 |doi=10.1086/367774}}</ref> အညာဒေသ(မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း) နေထိုင်သော ဗမာလူမျိုးများသည် ပုဂံခေတ်အစောပိုင်းမှ စတင်၍ ဗမာယဉ်ကျေးမှုနှင့် နိုင်ငံရေးအလယ်ဗဟိုအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သဖြင့် တိဗက်–ဗမာ မူလအစ မျိုးရိုးဗီဇကို အတော်အတန် ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။ထို့အပြင် C-M217 ကို အနည်းအကျဉ်းတွေ့ရနိုင်ပြီး ယင်းသည် ရှေးဟောင်း [[မွန်ဂိုမျိုးနွယ်စုများ|မွန်ဂို]]နှင့် မြောက်အာရှဒေသမှ ရွေ့ပြောင်းမှုများ၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုဖြစ်နိုင်သည်။<ref>Wang et al., 2021; Karafet et al., 2005</ref>အကြေဒေသ(မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း) ဗမာလူမျိုးများသည် မွန်လူမျိုးများနှင့် ရာစုနှစ်များကြာ နီးစပ်စွာ နေထိုင်ခဲ့ကြသဖြင့် မွန်–ခမာ မျိုးရိုးဗီဇ အလွှာပါဝင်မှု ပိုမိုမြင့်မားသည်။<ref>Wang et al., 2021; Karafet et al., 2005</ref> အဖမျိုးရိုးဘက်တွင် တိဗက်–ဗမာ မျိုးရိုးများ လွှမ်းမိုးနေသော်လည်း မိခင်ဘက် မျိုးရိုးဗီဇ (mtDNA) တွင် အရှေ့အာရှနှင့် အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင်တွေ့ရများသော Haplogroup M နှင့် N (အထူးသဖြင့် M7၊ M21၊ N9) တို့ကို အဓိကတွေ့ရသည်။ ၎င်းသည် ပြောင်းရွေ့လာသော ယောက်ျားသား ဘိုးဘေးများက ဒေသခံ အမျိုးသမီးများနှင့် လက်ထပ်ခဲ့ကြခြင်းကို ထင်ဟပ်စေသည်။<ref>Kivisild et al., 2002</ref> == မြန်မာနိုင်ငံသို့ဝင်ရောက်လာခြင်း == ဗမာလူမျိုးတို့၏ ဘိုးဘွားများသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၄,၀၀၀ ကျော်ခန့်ကပင် [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ [[ကန်းစုပြည်နယ်|ကန်စုဒေသ]]၊ ထောင်မြစ်ဝှမ်း (洮河流域) တွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်များနှင့် မနုဿဗေဒပညာရှင်များက ခန့်မှန်းကြသည်။<ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> ထိုဒေသတွင် တွေ့ရှိရသော ကျောက်ခေတ်နှောင်းပိုင်း အသုံးအဆောင်များသည် ခေတ်ပြိုင်တရုတ်ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရေချိန်ညီသော အဆင့်မြင့်လက်ရာများ ဖြစ်ကြသော်လည်း ယင်းတို့ကို ဗမာတို့၏ ဘိုးဘွားများဟု အတိအကျ သတ်မှတ်ရန် သက်သေအထောက်အထား အကန့်အသတ်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref>သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ။ (၂၀၀၄)။ ''ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်''။ အင်းဝစာအုပ်တိုက်။</ref> တရုတ်တို့၏ နယ်ပယ်ချဲ့ထွင်လာမှုနှင့် လူမျိုးစုအချင်းအချင်း ပဋိပက္ခများကြောင့် အဆိုပါ လူမျိုးစုများသည် တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြသည်။<ref>Lieberman, Victor. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context''. Cambridge University Press.</ref> ဤသို့ နှစ်ပေါင်း ၃,၀၀၀ နီးပါးကြာမြင့်သော ရွှေ့ပြောင်းမှုဖြစ်စဉ်အတွင်း မိမိတို့၏ မူလယဉ်ကျေးမှုများ တိမ်ကောခဲ့ရပြီး၊ လွတ်လပ်စွာ အခြေချနိုင်ရေးအတွက် လမ်းခရီးတစ်လျှောက် တွေ့ကြုံရသော အခြားလူမျိုးစုများ၏ ယဉ်ကျေးမှုများကို လက်ခံရောနှောခဲ့ကြရသည်။<ref>Htin Aung, Maung. (1967). ''A History of Burma''. Columbia University Press.</ref> ရှေ့ပြေးဗမာဘိုးဘေး (Proto-Burmans) များသည် မူလကပင် မြင်းစီးအတတ်နှင့် တိုက်ခိုက်ရေးအတတ်တို့တွင် ကျွမ်းကျင်လှသည့် စစ်သည်တော်မျိုးရိုးများ ဖြစ်ကြပြီး မျိုးနွယ်တူ [[နန်ကျောက်]] (南诏) အင်ပါယာ၏ အောင်နိုင်ရေးစစ်ပွဲများတွင် အဓိကတိုက်ခိုက်ရေးအင်အားစုအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ ခေတ်ပြိုင်တရုတ် [[ထန်မင်းဆက်]] မှတ်တမ်းဖြစ်သော မန်ရှူး (Manshu) ကျမ်းတွင် နန်ကျောက်တို့သည် မြောက်ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်ရှိ တိုက်ခိုက်ရေးကျွမ်းကျင်သော မျိုးနွယ်စုများကို စစ်ရေးအရ အသုံးချခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားရာ အဆိုပါမှတ်တမ်းများက ရှေ့ပြေးဗမာတို့၏ စစ်ရေးစွမ်းရည်ကို သက်သေခံလျက်ရှိသည်။<ref>Fan Chuo, "Manshu" (Book of the Southern Barbarians), Tang Dynasty.</ref> သို့သော် နန်ကျောက်အင်ပါယာ၏ ရေရှည်စစ်ရေးခိုင်းစေမှုများအပေါ် မကျေနပ်မှုများ ရှိလာခဲ့သည့်အပြင် နဂိုကပင် လွတ်လပ်မှုကို အလေးထားသည့်အလျောက် ခရစ်နှစ် ၉ ရာစုမတိုင်မီတွင် နန်ကျောက်အုပ်ချုပ်ရာ နယ်မြေအတွင်းမှ အုပ်စုလိုက် စတင်ထွက်ခွာလာကြသည်။ ၎င်းတို့သည် နန်ကျောက်တပ်မတော်၏ ရှေ့တန်းကင်းထောက်စစ်သည်များအဖြစ် အရှေ့တောင်အာရှတစ်ခွင်သို့ ရောက်ဖူးပြီး ဖြစ်သဖြင့် မိမိတို့၏ မျိုးနွယ်စုများ ရေရှည်ရှင်သန် အခြေစိုက်နိုင်မည့် ဒေသကို ဗျူဟာမြောက် ရွေးချယ်နိုင်စွမ်း ရှိခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် စစ်သည်တော်တို့၏ ကျန်းမာကြံ့ခိုင်မှုကို ထိခိုက်စေနိုင်သည့် ပူပြင်းစိုစွတ်ပြီး [[ငှက်ဖျားရောဂါ]] ကဲ့သို့ ရောဂါဆိုးများရှိရာ ဒေသများကို ရှောင်ရှားကာ၊ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းရှိ ပူအိုက်ခြောက်သွေ့သော်လည်း ရောဂါဘယ ကင်းရှင်းပြီး အချက်အချာကျသည့် ဒေသကို ရွေးချယ်အခြေချခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ။ (၂၀၀၄)။ ''ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်''။ အင်းဝစာအုပ်တိုက်။</ref><ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> ဤရွှေ့ပြောင်းလာသူ အုပ်စုများတွင် တိုက်ခိုက်ရေးကျွမ်းကျင်သော စစ်သည်တော် ယောက်ျားသားများ အဓိကပါဝင်ပြီး ဒေသခံ ပျူအမျိုးသမီးများနှင့် အိမ်ထောင်ပြုကာ မျိုးဆက်သစ်များကို ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="ThantMyintU">Thant Myint-U, "The River of Lost Footsteps", Faber & Faber (2006).</ref> ဗမာတို့သည် [[သံလွင်မြစ်]] လမ်းကြောင်းကို စုန်ဆင်းကာ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းကို ဖြတ်သန်းပြီး မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းသို့ အရှေ့တောင်ဘက်မှ ဗျူဟာမြောက် ဝင်ရောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>Lieberman, Victor. (2003). ''Strange Parallels''. Cambridge University Press.</ref> ထို့နောက် စစ်ရေးအရ အသာစီးရသူများဖြစ်သည့်အလျောက် စိုက်ပျိုးမြေအချက်အချာကျသည့် [[ကျောက်ဆည်]]နှင့် [[မင်းဘူး]]ဒေသများကို မွန်၊ သက်၊ ပလောင် နှင့် ပျူ တို့ထံမှ ရယူကာ အင်ပါယာထူထောင်ရန် ရိက္ခာအင်အားစုအဖြစ် အသုံးချခဲ့သည်။<ref>Htin Aung, Maung. (1967). ''A History of Burma''. Columbia University Press.</ref> ဆက်သွယ်ရေး၊ ရိက္ခာရရှိနိုင်မှု အကောင်းဆုံး ဗဟိုချက်ဖြစ်သော [[ပုဂံ]]ကို မြို့တော်အဖြစ် ခိုင်မာစွာ ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။အေဒီ ၁၁ ရာစုတွင် [[ပုဂံ]]၌ အခြေချနိုင်ခဲ့သော ဗမာတို့၏ ယဉ်ကျေးမှု အဆင့်အတန်းသည် ထိုခေတ် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ယှဉ်လျှင် ကွာခြားမှုများ ရှိနေခဲ့သော်လည်း၊ အခြေချနေထိုင်ပြီးနောက်တွင် ဒေသခံ [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]] နှင့် [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] တို့၏ ယဉ်ကျေးမှုများ၊ အိန္ဒိယ ဒေသမှ ဝင်ရောက်လာသော ဘာသာရေးနှင့် ဗိသုကာ ပညာရပ်များကို၊ မိမိတို့၏ မူလဓလေ့များနှင့် ပေါင်းစပ်ကာ ပိုမိုသစ်လွင် ကောင်းမွန်သော "ပုဂံယဉ်ကျေးမှု" ကို တီထွင်ဖန်တီးနိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref>ကျော်သက်၊ ဒေါက်တာ။ (၁၉၆၁)။ ''ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း''။</ref> ဗမာလူမျိုးတို့၏ ဇစ်မြစ်ကို လေ့လာရာတွင် တောင်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းလာသော ရှေ့ပြေးဗမာဘိုးဘေး (Proto-Burmans) များနှင့် ဒေသခံ [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]] များ ပေါင်းစပ်မှုကို အခြေခံအကျဆုံး အချက်အဖြစ် သမိုင်းပညာရှင်များက လက်ခံထားကြသည်။<ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> ဗမာလူမျိုးတို့သည် မိမိတို့၏ လွတ်မြောက်ရေးအတွက် မူလယဉ်ကျေးမှုအချို့ကို စွန့်လွှတ်ခဲ့ရသော်လည်း၊ ရောက်ရာအရပ်ရှိ ဒေသခံယဉ်ကျေးမှုများကို လက်ခံရောနှောရာတွင် အတုယူရုံသက်သက်မဟုတ်ဘဲ မိမိတို့နှင့် ကိုက်ညီအောင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲယူခဲ့ကြသည်။<ref>သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ။ (၂၀၀၄)။ ''ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်''။ အင်းဝစာအုပ်တိုက်။</ref> တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုသော် [[ပုဂံ]]တွင် အခြေချသည့် အေဒီ ၁၁ ရာစုက ဗမာတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုသည် ခေတ်ပြိုင် [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် များစွာကွာခြားမှု ရှိနေခဲ့သည်။<ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> သို့သော်လည်း ဗမာတို့သည် ရောနှောလာသည့် ယဉ်ကျေးမှုများအပေါ်တွင် လူနေမှုစနစ်နှင့် မကိုက်ညီသည်များကို ဖယ်ထုတ်ပြီး လိုအပ်သည်များကို ဖြည့်စွက်ခဲ့ကြသည်။<ref>Htin Aung, Maung. (1967). ''A History of Burma''. Columbia University Press.</ref> [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]] တို့ထံမှ ဆည်မြောင်းစနစ်နှင့် စိုက်ပျိုးရေးပညာ၊ [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] တို့ထံမှ စာပေနှင့် သာသနာရေးဆိုင်ရာ အခြေခံများကို ရယူကာ ပိုမိုခိုင်မာသော ယဉ်ကျေးမှု အဆင့်အတန်းတစ်ခုကို တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref>ကျော်သက်၊ ဒေါက်တာ။ (၁၉၆၁)။ ''ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း''။</ref> ဤသို့ဖြင့် ဗမာတို့သည် အေဒီ ၁၁ ရာစုအတွင်းမှာပင် မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ဟန်ဖြင့် ဗိသုကာ၊ စာပေနှင့် အနုပညာရပ်များကို ဖန်တီးနိုင်ခဲ့ပြီး အရှေ့တောင်အာရှတွင် ထင်ရှားသော ပုဂံအင်ပါယာကြီးကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။တိုက်ခိုက်ရေးတွင်သာမက နယ်မြေဖော်ထုတ်ရာတွင်လည်း ထက်မြက်သူများဖြစ်၍ တောများကို ခုတ်ထွင်ရှင်းလင်းကာ [[ရွှေဘို]]၊ [[မုံရွာ]]၊ [[ပခုက္ကူ]]၊ [[စစ်ကိုင်း]] နှင့် [[မန္တလေး]] ဒေသများတွင် လယ်ယာများ ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ မြေဩဇာ ညံ့ဖျင်းသည့် အရပ်များတွင် [[ကွမ်း]]၊ [[ထန်း]] စသည့် ဥယျာဉ်ခြံများကို လုပ်ကိုင်ပြီး၊ အခြောက်သွေ့ဆုံး အရပ်များတွင် [[ပြောင်း]]၊ [[နှမ်း]] တို့ကို စိုက်ပျိုးခဲ့ကြရာ<ref>ကျော်သက်၊ ဒေါက်တာ။ (၁၉၆၁)။ ''ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း''။</ref> ဤသို့ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း ခြောက်သွေ့ဒေသကြီးတစ်ခုလုံးကို စုစည်းစိုက်ပျိုးမြေအဖြစ် ပြောင်းလဲနိုင်ခဲ့ခြင်းမှာ ကြီးမားသော အောင်မြင်မှုဖြစ်ပြီး လူဦးရေ အလျင်အမြန် တိုးပွားလာကာ နယ်ပယ်ကျယ်ပြန့်သော အင်ပါယာကြီးအဖြစ်သို့ ဦးတည်စေခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် ဗမာတို့သည် အေဒီ ၁၁ ရာစုအတွင်းမှာပင် မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ဟန်ဖြင့် ဗိသုကာ၊ စာပေနှင့် အနုပညာရပ်များကို ဖန်တီးနိုင်ခဲ့ပြီး အရှေ့တောင်အာရှတွင် ထင်ရှားသော ပုဂံအင်ပါယာကြီးကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ == ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ == === မြန်မာ့ရိုးရာသင်္ကြန်ပွဲတော် === အတာသင်္ကြန်ပွဲတော်သည် [[ဗမာလူမျိုး]]တို့၏ ရိုးရာပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာကုန်ဆုံး၍ နှစ်သစ်သို့ ကူးပြောင်းသည့် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ကျင်းပသော ပွဲတော်ဖြစ်သည်။ သင်္ကြန်ဟူသော စကားလုံးသည် သက္ကတဘာသာစကား "သင်္ကန္တ" မှ ဆင်းသက်လာပြီး "ကူးပြောင်းခြင်း" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ နေမင်းကြီးသည် မိဿရာသီသို့ ကူးပြောင်းဝင်ရောက်သည့် အချိန်ကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ မြန်မာ့သင်္ကြန်သည် အိန္ဒိယမှ နက္ခတ်ဗေဒ နှင့် မြန်မာယဉ်ကျေးမှု ပေါင်းစပ်ကာ မြန်မာ့မြေပေါ်တွင် ဒေသန္တရဓလေ့များဖြင့် ဖွံ့ဖြိုးလာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="origin">ဒေါက်တာသန်းထွန်း၊ "မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုသမိုင်း"၊ ၂၀၀၂။</ref> ပုဂံခေတ်သည် သင်္ကြန်ပွဲတော်ကို စာဖြင့် ရေးထိုးသည့် ကျောက်စာမှတ်တမ်း၊ ရေပက်ကစားသည့် ရာဇဝင်မှတ်တမ်း နှင့် စနစ်တကျ တွက်ချက်သည့် နက္ခတ်ဗေဒမှတ်တမ်း ဟူသော ကဏ္ဍစုံမှ အစောဆုံး တည်ရှိခဲ့သဖြင့် မြန်မာ့သင်္ကြန် သည်အစောဆုံး ကျင်းပသည့် မူလရေသဘင် နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ဖြစ်ကြောင်း အခိုင်အမာဆိုနိုင်ပေမည်။ <ref name="culture">ဦးနု၊ "မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ"၊ ၁၉၆၅။</ref> ပုဂံခေတ် ကျောက်စာတချို့တွင် "သင်္ကြန်" ဟူသော စကားလုံးကို တိုက်ရိုက်ဖော်ပြ ထားပြီး နှစ်သစ်ကူးကာလ အလှူအတန်းများနှင့် ပတ်သက်သော အထောက်အထားများ ရှိသည်။<ref name="bagan">မှန်နန်းရာဇဝင်တော်ကြီး၊ ပုဂံခေတ်အပိုင်း။</ref>အင်းဝခေတ်တွင် သင်္ကြန်ပွဲတော်သည် ပိုမိုခိုင်မာသော စာပေအထောက်အထားများ ရှိလာခဲ့သည်ရှင်မဟာရဌသာရ၏ ပျို့ကဗျာများတွင် တန်ခူးလအမွှမ်းတင် ကဗျာများတွင် သင်္ကြန်အခါသမယ၏ သာယာပုံနှင့် ရေသဘင်ပွဲအကြောင်းများကို ထည့်သွင်းစပ်ဆိုခဲ့သည်။ရှင်မဟာသီလဝံသ၏ မှတ်တမ်းများတွင်လည်း သင်္ကြန်ရက်တွင် သက်ကြီးပူဇော်ပွဲနှင့် ဘုရားရေသပ္ပာယ်ပွဲများ ကျင်းပပုံကို တွေ့ရှိရသည်။<ref name="ava">ရှင်မဟာရဌသာရ၊ "တံတားဦးတည် မိန့်တော်ပြန်ပျို့"။</ref> ကုန်းဘောင်ခေတ်သည် သင်္ကြန်ပွဲတော် အစည်ကားဆုံးနှင့် အထောက်အထား အများဆုံးခေတ်ဖြစ်သည်။ မန္တလေး နန်းတွင်းနှင့် စေတီပုထိုးများတွင် သင်္ကြန်ရက်၌ ဘုရင်ကိုယ်တိုင် ရေသပ္ပာယ်ပုံနှင့် အကျဉ်းသားများကို လွှတ်ပေးပုံ (ဇီဝိတဒါနအလှူ) မှတ်တမ်းများ ရှိသည်။ သင်္ကြန်ကျရက် တွက်ချက်ပုံ၊ သင်္ကြန်စာ ထုတ်ပြန်ပုံနှင့် နန်းတွင်းရေသဘင်ပွဲ ကျင်းပပုံများကို အသေးစိတ် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။<ref name="konbaung">မောင်မောင်တင်၊ "ကုန်းဘောင်ဆက် ရာဇဝင်တော်ကြီး"။</ref> ယခုခေတ်တွင် မဏ္ဍပ်များ၊ တေးဂီတများနှင့်အတူ လူထုပျော်ပွဲရွှင်ပွဲအဖြစ် ကမ္ဘာအနှံ့ သိရှိလာကြသည်။ သင်္ကြန်ကာလတွင် ဗမာလူမျိုးတို့သည် စုပေါင်း၍ မုန့်လုံးရေပေါ် ပြုလုပ်ကာ ကျွေးမွေးကြသည်။ အချို့မုန့်လုံးများထဲတွင် ငရုတ်သီးထည့်၍ နောက်ပြောင်တတ်သော ချစ်စရာ ဓလေ့လည်း ရှိသည်။သင်္ကြန်သီချင်းများနှင့်အတူ ညီညာစွာ ကပြသော သင်္ကြန်ယိမ်းအကသည် ဗမာ့သင်္ကြန်၏ မရှိမဖြစ် အလှတရား ဖြစ်ပြီး ခေတ်ကာလ အခြေအနေများကို ဟာသနှော၍ တိုင်ပင်ညီညာစွာ အော်ဟစ်ကြွေးကြော်သော သံချပ်ထိုးခြင်းသည် ဗမာ့ယဉ်ကျေးမှု၏ လွတ်လပ်သော အနုပညာပြကွက် ဖြစ်သည်။<ref name="art">မောင်ကြည်သန့်၊ "မြန်မာ့ရိုးရာ ဆယ့်နှစ်လရာသီပွဲတော်များ"၊ ၂၀၀၇။</ref> သင်္ကြန်ကာလတွင် ပိတောက်ပန်းမှာ ဗမာတို့၏ သင်္ကြန်သင်္ကေတများ ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် သင်္ကြန်အိုးထဲတွင် အတာပန်း (၇) မျိုး ထည့်၍ သိကြားမင်း လူ့ပြည်သို့ ဆင်းသက်သည်ကို ကြိုဆိုကြသည့် ဓလေ့လည်းရှိသည်။ === ဝတ်စားဆင်ယင်မှု === ဗမာအမျိုးသမီး များသည် ရင်စေ့ ရှပ်အင်္ကျီကို ဝတ်ဆင်ပြီး ပိုးချည်ဖောက်ထားသော ကွင်းလုံချည်ကို ဝတ်ဆင်၍ပခုံးတွင်ပဝါလွှား ရင်တစ်ဖက်တစ်ချက်တွင်ချထားသည်။ ဗမာအမျိုးသမီးများသည်ဆံ ပင်ကိုအထူးဆင်ယင်ထုံးဖွဲ့လေ့ရှိသည်။ အမျိုးသားများမှာ ဦးခေါင်းတွင် ခေါင်းပေါင်းပေါင်း၍ တိုက်ပုံ ရင်စေ့နှင့် ပုဆိုးကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ == ဘာသာရေးနှင့်စာပေ == ===ဘာသာရေး=== {{main|မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု}} {{main|မြန်မာ့မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှု}} ဗမာလူမျိုးစုတို့၏ ဘိုးဘေးများ (Proto-Burmans) သည် မြန်မာနိုင်ငံ မြေပြန့်ဒေသများသို့ မဆင်းလာမီ တရုတ်ပြည် အနောက်မြောက်ဘက်နှင့် တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်တစ်ဝိုက်တွင် ရှိနေစဉ်က ကိုးကွယ်မှုမှာ သဘာဝလွန် အင်အားစုများကို ယုံကြည်သည့် ရိုးရာနတ်ကိုးကွယ်မှု နှင့် ဘိုးဘွားပူဇော်မှု တို့အပေါ် အခြေခံခဲ့သည်။<ref name="Luce1985" />ရှေးဦးဗမာတို့သည် တောတောင်၊ မြစ်ချောင်းနှင့် မိုးလေဝသကို အစိုးရသည်ဟု ယုံကြည်ရသော နတ်များကို ကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်။ ဤယုံကြည်မှုသည် နောင်တွင် မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း အမြစ်တွယ်ကျန်ရစ်ခဲ့သော မိရိုးဖလာနတ်များနှင့် တောစောင့်နတ်၊ တောင်စောင့်နတ် ယုံကြည်မှုများ၏ အစောပိုင်းပုံစံများ ဖြစ်သည်။ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားတို့၏ ထုံးစံအတိုင်း ကွယ်လွန်သွားသော သူများကို နတ်အဖြစ် သတ်မှတ်၍ ပူဇော်သည့်ဓလေ့ ရှိခဲ့သည်။<ref>Elias, N. (1876). Introductory Sketch of the History of the Shans in Upper Burma and Western Yunnan.</ref> ဗမာတို့ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာသည့် လမ်းကြောင်းတွင် ရှိသော နန်ကျောက်ဒေသမှ ရောနှောပါဝင်လာသည့် မဟာယာနနွယ် အယူအဆများနှင့် လူသားနှင့် နတ်လောကကြား ဆက်သွယ်ပေးသည့် ရှေးဟောင်း ဝိညာဉ်ရေးရာ အတတ်ပညာများ ပါရှိနေခဲ့သည်။ နတ်များအတွက် တင်ဆက်ရမည့် ကန်တော့ပွဲ (အုန်း၊ ငှက်ပျော) ပြင်ဆင်ပုံနှင့် နတ်တို့၏ ကျေနပ်မှုကို ရယူကာ ဘေးအန္တရာယ် ကင်းဝေးအောင် ပြုလုပ်သည့် ယတြာအတတ်ပညာများ ပါဝင်သည်။ ဤအတတ်ပညာသည် ဗမာတို့ မြန်မာပြည်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာစဉ်က နန်ကျောက် (ယူနန်) ဒေသမှ တန္တရ အယူအဆများနှင့် ပေါင်းစပ်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး ပုဂံခေတ်ဦးတွင် အထင်ရှားရှိခဲ့သော [[အရည်းကြီး]] အယူအဆများ၏ အခြေခံမူလဇစ်မြစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်အချို့က ယူဆကြသည်။ <ref name="Lieberman2003">Lieberman, Victor B. (2003). Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context. Cambridge University Press.</ref> ဗမာတို့သည် ပုဂံဒေသတွင် အခြေချပြီးနောက်မှသာ ရှေးဦးစွာ အခြေချနေထိုင်နေသော [[ပျူ]] တို့ထံမှ [[ထေရဝါဒ]]အငွေ့အသက်များကို ပိုမိုထိတွေ့ခဲ့ရပြီး၊ [[မဟာယာန]] ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ရိုးရာနတ်နှင့် [[ဟိန္ဒူဘာသာ]]ဆိုင်ရာ နတ်ဘုရားများ ရောထွေးနေသည့် အရောအနှော အယူဝါဒများ ဖြစ်ခဲ့ရာမှ [[အနော်ရထာ]]မင်းကြီး လက်ထက်တွင် သထုံပြည်မှ ပင့်ဆောင်လာသော [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို နိုင်ငံတော်၏ အဓိကဘာသာအဖြစ် ပျိုးထောင်ပေးခဲ့သည်။<ref>Luce, G. H. (1969). Old Burma: Early Pagan. New York: J. J. Augustin.</ref> သို့သော်လည်း ထေရဝါဒဘာသာ ထွန်းကားလာသည့်တိုင်အောင် မဟာယာနနွယ်သော ပွဲကျောင်းအလေ့အထများ၊ ရိုးရာနတ်နှင့်ဟိန္ဒူယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အလေ့အထများသည် [[ညောင်ရမ်းခေတ်]] အထိ မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း နက်ရှိုင်းစွာ အမြစ်တွယ်ကျန်ရစ်ခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ပုဂံခေတ်တွင် [[ကျန်စစ်သား]]မင်းကြီး နန်းသစ်တည်၍ နန်းသိမ်းပွဲကျင်းပရာတွင် ဟိန္ဒူနတ်ဘုရားဖြစ်သည့် [[ဗိဿနိုး]]နတ်ကို ပင့်ဖိတ်ပသခဲ့သည့် မှတ်တမ်းများ ရှိခဲ့သည်။<ref name="Harvey1925">Harvey, G. E. (1925). History of Burma. London: Frank Cass & Co. Ltd.</ref>တောင်ငူမင်းဆက်များအတွင်း တောင်တွင်းရှင် မုန်ယိုဆရာတော်ကဲ့သို့သော ပုဂ္ဂိုလ်များကို အားထားခဲ့ကြသည်။ညောင်ရမ်းမင်းဆက်၏ နောက်ဆုံးကာလများတွင် ဗားမဲ့၊ ဗားမော့ အစရှိသည့် မွန်ဆရာတော်များကို ပင့်ဖိတ်၍ နတ်မေးစေခြင်း၊ ဗေဒင်ယတြာနှင့် အင်းအိုင်ခါးလှည့် အတတ်ပညာများကို အသုံးပြုခဲ့ခြင်းတို့ကို တွေ့ရသည်။<ref>Lieberman, V. B. (1984). Burmese Administrative Cycles. Princeton University Press.</ref> ဤသို့ဖြင့် မြန်မာတို့၏ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုသည် စင်ကြယ်သော ထေရဝါဒအယူအဆအပြင် ရှေးဟောင်းရိုးရာ ယုံကြည်မှုများနှင့် ဟိန္ဒူဗေဒင်ပညာရပ်များ ပေါင်းစပ်နေသည့် "မြန်မာ့နည်းမြန်မာ့ဟန် ကိုးကွယ်မှု" အဖြစ် သမိုင်းတစ်လျှောက် တည်ရှိလာခဲ့သည်။ ===စာပေ=== ဗမာစာပေသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရုံးသုံးစာပေစနစ်ဖြစ်ပြီး တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားမိသားစုဝင် ဗမာဘာသာအား ပုံဖော်ရေးသားထားသော စာပေများကို ရည်ညွှန်းသည်။ ဗမာစာရေးစနစ်သည် အိန္ဒိယမှ ပျံ့နှံ့လာသော ဘရာဟ္မီ (Brahmi) စာလုံးစနစ်မှ ဆင်းသက်လာပြီး မွန်စာရေးစနစ်မှတဆင့် ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့သည်။<ref>Daniels, Peter T. & Bright, William (1996). ''The World's Writing Systems''. Oxford University Press.</ref>ဗမာစာပေ၏အစပြုကာလကို ပုဂံခေတ် (၁၁–၁၃ ရာစု) တွင် တွေ့ရသော ကျောက်စာများမှ စတင်သတ်မှတ်ကြသည်။<ref>Aung-Thwin, Michael (2005). ''The Mists of Rāmañña: The Legend that was Lower Burma''. University of Hawai‘i Press.</ref>ပုဂံခေတ်အတွင်း ဗမာစာပေသည် ဘာသာရေးစာပေများကို အဓိကအဖြစ် ရေးသားခဲ့ပြီး ပါဠိစာပေများကို ဘာသာပြန်ခြင်းနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျမ်းစာများ ဖန်တီးခြင်းတို့ တွင်အဓိကထားခဲ့သည်။ ထို့နောက် အင်းဝ၊ ဟံသာဝတီနှင့် တောင်ငူခေတ်များတွင် ဗမာစာပေသည် ဆက်လက်ဖွံ့ဖြိုးလာပြီး ကဗျာ၊ သမိုင်း၊ ဥပဒေ၊ နန်းတွင်းစာပေများ ထွန်းကားလာခဲ့သည်။<ref>Hall, D. G. E. (1960). ''A History of South-East Asia''. Macmillan.</ref>ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် (၁၈ ရာစုမှ ၁၉ ရာစု) ဗမာစာပေသည် အထူးတိုးတက်လာခဲ့ပြီး ကဗျာ၊ ပြဇာတ်၊ ရာဇဝင်နှင့် သဒ္ဒါစာပေများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခဲ့သည်။ ထိုခေတ်တွင် စာပေသည် နန်းတော်နှင့် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများအတွင်း အဓိကသင်ကြားခဲ့ကြသည်။<ref>Than Tun (1988). ''The Royal Orders of Burma''. Kyoto University.</ref>ကိုလိုနီခေတ်တွင် ပုံနှိပ်နည်းပညာ ဝင်ရောက်လာခြင်းကြောင့် ဗမာစာပေသည် ပြောင်းလဲမှုများ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး သတင်းစာများ၊ ဝတ္ထုများနှင့် ခေတ်ဆန်းစာပေများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။<ref>Hla Pe (1963). ''Burmese Literature''. Oxford University Press.</ref> ယနေ့ခေတ်တွင် ဗမာစာပေသည် ပုံနှိပ်စာပေ၊ ဒစ်ဂျစ်တယ်စာပေနှင့် မီဒီယာများမှတဆင့် ဆက်လက်ဖွံ့ဖြိုးလျက်ရှိပြီး မြန်မာယဉ်ကျေးမှု၏ အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်။ {{main|မြန်မာစာပေ}} ယနေ့ မြန်မာစာပေအရေးအသားမှာ ဗမာစာကိုစံထားပြီး ရုံးသုံးစာအဖြစ်၊ မြန်မာစာအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ဟုဆိုနိုင်သည်။ စာပေအရေးအသားတွင် ဗမာတို့သည် အနွယ်တူသော ပျူတို့ထံမှ မသင်ယူခဲ့ဘဲ မွန်ဘာသာစကားပြောဆိုမှုကို မှီငြမ်းကာ အက္ခရာ အရေးအသားမှာလည်း မွန်တို့ထံမှ ရယူခဲ့သော်ငြား ကိုယ်ပိုင်အက္ခရာကို တီထွင်ပြောဆိုရေးသားခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် မျက်မှောက်ခေတ်တွင် ပျူကျောက်စာ အကြွင်းအကျန်များကို ဖတ်ရှု အဓိပ္ပာယ် ဖော်နိုင်ရန်ခက်ခဲနေရသည်။ ဗမာတို့သည် ခရစ်နှစ် ၁၁၁၃ မှ ၁၁၇၄ အတွင်း၌ မွန်ယဉ်ကျေးမှုကိုမှီငြမ်းပြု၍ သီးခြားယဉ်ကျေးမှု တည်ထောင်ရန် အားထုတ်နေဆဲ ဖြစ်ကြောင်း ဒေါက်တာသန်းထွန်း၏ ခေတ်ဟောင်းမြန်မာ့ရာဇဝင် စာ-၂၅ ၌ တွေ့ရသည်။ မြန်မာ့သမိုင်းဆရာတို့က မြန်မာစာသည် ပျူစာမှဆင်းသက်လာသည်ဟု ယူဆကြသည်။ ပျူစာမှဆင်းသက်ရိုးမှန်လျှင် ပျူစာမှသည် မြန်မာစာဖြစ်လာစေရန် ခေတ်အဆက်ဆက် ဆင့်ကဲဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာခဲ့သော ကြားခံစာပေမျိုး ရှိရမည်။ ယင်းကဲ့သို့မရှိခဲ့ကြောင်းကို ရာဇကုမာရ် ကျောက်စာက သက်သေခံလျက် ရှိသည်။ [[မြစေတီကျောက်စာ|ရာဇကုမာရ်ကျောက်စာ]]၌ ပါဠိ၊ မြန်မာ၊ ပျူ၊ မွန် ဟူ၍ စာပေလေးမျိုးဖြင့် တစ်ပြိုင်တည်း ရေးထိုးထားသည်ကိုတွေ့ရှိနိုင်သည်။ ယင်းကျောက်စာမှာ အကြောင်းအရာတစ်ခုတည်းကို စာပေလေးမျိုးဖြင့် တစ်ခေတ်တည်းတွင် ရေးထိုးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့်မြန်မာစာသည် ပျူစာမှဆင်းသက်လာသည်ဟူသောအဆိုမှာ ခိုင်လုံသောအထောက်အထားမဟုတ်ချေ။ အလားတူစွာ မွန်စာမှဆင်းသက်လာသည်ဟု ဆိုပြန်ရန်လည်း ယင်းကျောက်စာမှာပင် မွန်စာလည်း ပါရှိနေပြီးဖြစ်သောကြောင်းတည်း။ ယနေ့ထိ လူတို့သည် ပျူစာကိုကောင်းစွာ ရေရေလည်လည် ဖတ်တတ်သူဟူ၍ မရှိသေးချေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ပျူတို့သည် ရခိုင်နှင့် မွန်တို့ကဲ့သို့ သီးခြားစာပေဖြင့် ရပ်တည်နေထိုင်လာခဲ့သော လူမျိုးများဖြစ်နေသောကြောင့်တည်း။ ဒေါက်တာသန်းထွန်းက သူ၏ခေတ်ဟောင်း မြန်မာ့ရာဇဝင်စာ-၁၂၂ တွင် ထိုလေးရာစုတွင် စာရေးနည်းပညာကို ပျူတို့ရကြလျက် မွန်နှင့်ရခိုင်တို့က ၆ ရာစုတွင်ရနေပြီးဖြစ်လျက် နောင်အခါ မြန်မာတို့က ပျူ၊ မွန် နှစ်ဦးစလုံး ထံမှ နည်းကိုမှီလျက် ၁၁ ရာစုတွင် ထိုပညာကိုရကြသည်ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်ဟူ၍ ကောက်ချက်ချ ရေးသားခဲ့သည်။ အသစ်တွေ့ရှိထားသည့် [[စောလူးမင်းကျောက်စာ]] (၄၁၅ ခုနှစ်)မှာ နှစ်ပေါင်း ၆၀ ခန့် [[မြစေတီကျောက်စာ|ရာဇကုမာရ်ကျောက်စာ]] ထက် စောခဲ့သည်ဟု ပညာရှင်များက ပြောဆိုသည်။ [[ဘာသာစကား]] ခြောက်မျိုးဖြင့် ရေး ထိုးထားသောကြောင့် ဘာသာအများဆုံးပါရှိသည့် ကျောက်စာတစ်ချပ် ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာဘာသာ]]ဖြင့် ရှစ်ကြောင်း၊ [[ပျူ]]၊[[ပါဠိ]]ဖြင့် ၁၄ ကြောင်းနှင့် ပျူစာစစ်စစ် ခုနစ်ကြောင်း စာကြောင်းရေ စုစုပေါင်း ၂၉ ကြောင်း ပါရှိသည်။ [[မွန်]]စာ အများဆုံးဖြင့် ရေး ထိုးထားရာဘက်၌ ပါဠိဘာသာဖြင့် ရှစ်ကြောင်း၊ မွန်ဘာသာဖြင့် ၁၅ ကြောင်း၊ ကျွမ်း (သို့မဟုတ်) ယွန်းဘာသာဖြင့် လေးကြောင်းဖြင့် စာကြောင်းရေ စုစုပေါင်း ၂၇ ကြောင်း ပါဝင်ကြောင်း သိရသည်။<ref name="autogenerated2">[http://thanlwinriver.blogspot.com/2013/12/blog-post_516.html သံလွင်: သက္ကရာဇ်ရေးထိုး မှတ်တမ်းတင်ထားသော အစောဆုံး ကျောက်စာအဖြစ် ဘာသာစကား ခြောက်မျိုးဖြင့် ရေးထိုးထားသည့် ပုဂံခေတ် စောလူးမင်း၏ကျောက်စာ မြစ်သားမြို့၌ တွေ့ရှိ<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>[http://www.bbc.co.uk/burmese/burma/2014/01/140108_mya_zedi_script_.shtml စောလူးမင်း ကျောက်စာ ပေတော ပရဟိတ ကျောင်းအတွင်းတွေ့ - BBC Burmese - မြန်မာ့ရေးရာ<!-- Bot generated title -->]</ref> ရခိုင်စာ မပါဝင်ကြောင်း သိရသည်။ ==ထင်ရှားသောဗမာလူမျိုးများ== * [[အောင်ဆန်း|အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]] *[[အောင်ဆန်းစုကြည်၊ ဒေါ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] *[[သန့်၊ ဦး|ဦးသန့်(ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်)]] * [[မှိုင်း၊ ကိုယ်တော်၊ သခင်|မြန်မာစာပေပညာရှင် ဆရာကြီး သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း]] * [[နု၊ ဦး|မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု]] * [[မြ၊ သခင်|အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးသခင်မြ]] * [[ဘချို၊ ဦး (ဒီးဒုတ်)|အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီး ဒီးဒုတ်ဦးဘချို]] *[[သခင်စိုး]] *[[သခင်သန်းထွန်း]] *[[ဦးကျော်ငြိမ်း]] *[[ဒေါက်တာဘမော်]] *[[ကိုဗဟိန်း]] *[[ဦးဗဆွေ]] *[[ဦးမြင့်သိန်း]] *[[ကျော်ဇော၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ဇော]] *[[စိန်မှန်၊ ဗိုလ်မှူး|ဗိုလ်မှူး စိန်မှန်]] *[[မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်]] *[[သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာသန်းထွန်း]] * [[အောင်ကြီး၊ ဦး|ဗိုလ်မှူးချုပ်အောင်ကြီး]] * [[တင်ဦး၊ သူရ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး(ငြိမ်း) သူရ ဦးတင်ဦး]] * [[မောင်မောင်၊ ဒေါက်တာ (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဒေါက်တာ မောင်မောင်]] *[[နေဝင်း|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးနေဝင်း]] *[[စောမောင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စောမောင်]] * [[သန်းရွှေ|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ]] * [[သိန်းစိန်၊ ဦး|နိုင်ငံတော် သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး(ငြိမ်း)]] * [[ဝီရသူ (မစိုးရိမ်)|မစိုးရိမ်တိုက်သစ် နာယက ဆရာတော် ဦးဝီရသူ]] *[[လင်းယုန်နီ]] *[[ချစ်ဦးညို]] *[[စွမ်းရည်၊ မောင်၊ စာရေးဆရာ|မောင်စွမ်းရည်]] *[[အောင်သင်း]] *[[ဆရာစံ]] *[[သခင်ဖိုးလှကြီး]] *[[မင်းအောင်လှိုင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်]] *[[ဗိုလ်စံဖဲ]] ==ဗမာလူမျိုးစု== မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား ဗမာလူမျိုးစု (၉)စု ရှိသည်။ အက္ခရာစဉ်အတိုင်း စဉ်ထားသည်။ # [[ကတူးလူမျိုး]] # [[ကနန်းလူမျိုး]] # [[ဆလုံလူမျိုး]] # [[ထားဝယ်လူမျိုး]] # [[ဖွန်းလူမျိုး]] # ဗမာလူမျိုး # [[မြိတ်လူမျိုး]] # [[ယဘိန်းလူမျိုး]] # [[ယောလူမျိုး]] ဘာသာဗေဒအရ ဗမာနွယ်အုပ်စုသည် တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကားမိသားစုအောက်ရှိ အုပ်စုတစ်ခုဖြစ်ပြီး အဓိကအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်တို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။<ref>Bradley, David (1997). "Tibeto-Burman languages and classification". In: Bradley, D. (ed.), Papers in Southeast Asian Linguistics No.14.</ref> ပါဝင်သော လူမျိုးများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် — #[[ဗမာလူမျိုး]] #[[အင်းသားလူမျိုး]] #[[ဖွန်းလူမျိုး]] #[[တောင်ရိုး]] #[[ရခိုင်]] #[[ဓနု]] #[[မရမာ လူမျိုး|မရမာလူမျိုး]] #[[ယော]]၊[[ထားဝယ်]]၊[[မြိတ်လူမျိုး|မြိတ်]] <ref>Okell, John (1969). ''A Reference Grammar of Colloquial Burmese''. Oxford University Press.</ref> == ကျမ်းကိုး == <references/> * မြန်မာသမိုင်းပုံ- [[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]] {{ မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:ဗမာလူမျိုးစု]] 5xqq5182l8zreqnwylh21gr0ar4gofi 1029417 1029416 2026-05-04T09:36:06Z Chenzeyan29 141880 /* ဘာသာရေး */ 1029417 wikitext text/x-wiki {{pp-semi-indef}}{{pp-move-indef}} {{Infobox ethnic group | group = ဗမာလူမျိုး | name = | flag = | flag_caption = | image = Veneration of Buddha.jpg | image_caption = ဗမာနန်းတော်တွင်းတွင် [[မဟာမုနိ ရုပ်ရှင်တော်မြတ်ကြီး(မန္တလေး)|မဟာမုနိ ဆင်းတုတော်]]အား ရှိခိုးနေပုံ (၁၉၁၂ ပန်းချီ) | image_alt = | image_upright = | total = <!-- total population worldwide --> | total_year = <!-- year of total population --> | total_source = | total_ref = <!-- references supporting total population --> | genealogy = | regions = {{flag|Myanmar}} ၃၅ သန်းခန့်<hr> {{flatlist| *{{flag|Thailand}} *{{flag|Malaysia}} *{{flag|Singapore}} *{{flag|United States}} *{{flag|China}} *{{flag|Australia}} *{{flag|Japan}} }} | region1 = {{flagcountry|Thailand}} | pop1 = ၂,၃၀၀,၀၀၀<ref>{{cite news | url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2022/03/30/in-thailand-exiled-burmese-communities-work-to-support-the-revolution-at-home_5979344_4.html | title=In Thailand, exiled Burmese communities work to support the revolution at home | newspaper=Le Monde.fr | date=30 March 2022 }}</ref> | region4 = {{flagcountry|Japan}} | pop4 = ၂၈,၈၆၀<ref>{{cite book |chapter=15 Burmese: Refugees and Little Yangon |first=Kosei |last=Otsuka |title=Language Communities in Japan |doi=10.1093/oso/9780198856610.003.0016 |date=January 2022 |url=https://academic.oup.com/book/38834/chapter/337727805 }}</ref> | region3 = {{flagcountry|Australia}} | pop3 = ၃၂,၆၆၅<ref>[[Census in Australia#2016|2016 Census of Australia]] [https://web.archive.org/web/20140116132606/http://www.immi.gov.au/media/publications/statistics/comm-summ/textversion/myanmar.htm "Burmese Australians"]</ref> | region2 = {{flagcountry|Singapore}} | pop2 = ၅၀,၀၀၀<ref>{{cite web | url=https://asia.nikkei.com/Politics/Emigrants-in-Singapore-s-little-Myanmar-eye-their-homeland | title=Emigrants in Singapore's 'little Myanmar' eye their homeland }}</ref> | languages = [[ဗမာဘာသာစကား]] | religions = အဓိကအားဖြင့် [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] နှင့် [[မြန်မာ့မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှု]]<br/> ခရစ်ယာန်နှင့် အစ္စလာမ် အနည်းငယ် | related_groups = {{flatlist| *[[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]] *[[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]] *[[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]] * [[လော်ဝေါ်လူမျိုး|လော်ဝေါ်]] * [[အာချန်လူမျိုး|မိုင်းသာ]] *[[မြိတ်လူမျိုး|တနင်္သာရီ(မြိတ်)]] * အခြား [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်လူမျိုးများ]]}} | footnotes = }} '''ဗမာလူမျိုး''' ({{lang-en|Bamar people}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများအနက် လူဦးရေအများဆုံးသော လူမျိုးစုဖြစ်သည်။[[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်]] အုပ်စုခွဲ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ]] စကားပြောအုပ်စု တွင်ပါဝင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လူဦးရေ ၏ ၆၈.၇၈% သို့မဟုတ် ၃၆ သန်းခန့်မျှရှိသည်။<ref>{{cite web|title=မြန်မာ (ဗမာ)လူမျိုးအကြောင်း|url=https://www.mdn.gov.mm/my/mnmaa-bmaa-luumiuakeaang-sikeaangcraa|access-date=27 August 2023|archive-date=27 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230827230329/https://www.mdn.gov.mm/my/mnmaa-bmaa-luumiuakeaang-sikeaangcraa}}</ref>မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း[[ဧရာဝတီမြစ်]]ဝှမ်းတ‌လျှောက်တွင်အခြေချနေထိုင်သူများဖြစ်ကြသည်။[[File: Burmese family portrait.JPG |thumb| Portrait of a Bamar family at the turn of the 20th century, during British rule]] == နောက်ခံ သမိုင်းကြောင်းနှင့် ပေါ်ပေါက်လာပုံ == [[File:Sino-Tibetan Languages Map.png|thumb|တရုတ်-တိဗက်မိသားစုပြန့်နှံတည်ရှိမှု]] ဗမာလူမျိုးတို့သည် '''တိဗက်-ဗမာနွယ်'''(Tibeto-Burman) လူမျိုးနွယ်စုကြီးမှ အကြီးဆုံးသော လူမျိုးဖြစ်သည်။ '''မွန်ဂိုလွိုက်'''(Mongoloid race) ဖြစ်သည်<ref>[http://dictionary.infoplease.com/mongoloid Meaning of Mongoloid | Infoplease<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>{{Cite web |title=Burmese {{!}} Beyond Highbrow - Robert Lindsay<!-- Bot generated title --> |url=http://robertlindsay.wordpress.com/category/raceethnicity/asians/se-asians/burmese/ |accessdate=17 June 2013 |archivedate=26 July 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130726030756/http://robertlindsay.wordpress.com/category/raceethnicity/asians/se-asians/burmese/ }}</ref> ဟု မြန်မာသမိုင်းပညာရှင် သမိုင်းပါမောက္ခဆရာကြီး[[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]] က မှတ်ချက် ပြုသည်။ မြန်မာနိုင်ငံဟု ယနေ့ခေါ်ဆိုသော ဒေသတွင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၄၀၀,၀၀၀ (လေးသိန်း) ခန့်ကပင် လက်နက်ကို အသုံးပြုတတ်သော ရှေးဦးလူသားများ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုကာလသည် ရာသီဥတုမှာ ယခုထက် ပိုမိုအေးမြပြီး မိုးရွာသွန်းမှုမှာ သုံးဆမှ ခြောက်ဆခန့်အထိ ပိုမိုများပြားသဖြင့် "မိုးစွေကာလ" ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည့် အခြေအနေဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name="ISP">"မြန်မာ့သမိုင်းအကျဉ်း"၊ [https://www.myanmarisp.com/History/General_Hsitory/his0011/ Myanmar ISP]၊ ၈ ဇွန် ၂၀၁၃ တွင် ပြန်လည်စစ်ဆေးပြီး။</ref> လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၂၀၀,၀၀၀ ခန့်မှစ၍ ထိုရှေးဦးလူသားများသည် လက်နက်ကိရိယာများ ပြုလုပ်တတ်သော အဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။အလွန်အေးမြသော မြောက်လေကို ကာကွယ်ရန်အတွက် တောင်စောင်းများရှိ တောင်ဘက်သို့ မျက်နှာမူသော ဂူများတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၄၀,၀၀၀ ခန့်မှစ၍ လူအစစ် (Modern Humans) များ ဖြစ်လာခဲ့ကြပြီး၊ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၀,၀၀၀ ခန့်တွင် ရာသီဥတုမှာ ယနေ့ကဲ့သို့ ပုံစံမျိုးသို့ တဖြည်းဖြည်း ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။<ref name="ISP" /> ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ [[ပြဒါးလင်းဂူ]] (Padah-Lin Caves) တွင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၁,၀၀၀ ခန့်က ကျောက်ခေတ်ဟောင်း လူသားများ ရေးဆွဲခဲ့သည့် နံရံပန်းချီများကို ယနေ့တိုင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ယင်းပန်းချီများတွင်ဆင်၊ ဝက်၊ သမင်တို့နှင့် တူသော တိရစ္ဆာန်ပုံများ၊အရိုးကိုသာ ဖော်ပြထားသော ငါးပုံနှင့် လက်ဝါးပုံများ၊ ဂူတွင်းမှ မြင်ရသော နေထွက်ပုံ ရှုခင်းကားများ ပါဝင်သည်။ ဗမာလူမျိုးများ၏ သမိုင်းကြောင်းသည်လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၆၀,၀၀၀ မှ ၁၀၀,၀၀၀ ဝန်းကျင်ခန့်တွင် ခေတ်သစ်လူသား (Homo sapiens) များသည် အာဖရိကတိုက်မှ အုပ်စုလိုက် စတင်ထွက်ခွာလာခဲ့ကြသည်။<ref>Stringer, C. (2012). "Lone Survivors: How We Came to Be the Only Humans on Earth."</ref> ယင်းလူသားများသည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသကို ဖြတ်သန်း၍ ဥရောပနှင့် အာရှတိုက်များသို့ ပြန့်နှံ့သွားခဲ့သည်။ အာရှတိုက်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာသော အုပ်စုများအနက် အရှေ့ဘက်သို့ ဦးတည်လာသူများသည် ယနေ့ခေတ် အရှေ့အာရှသားများနှင့် တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဖွားများ၏ ဘိုးဘေးများ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။ [[file:Yellowrivermap.jpg |right|thumb|250px|မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်းဒေသ]] လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၇,၀၀၀ မှ ၉,၀၀၀ ခန့်တွင် တရုတ်ပြည်အနောက်မြောက်ပိုင်း၊ မြစ်ဝါ (Yellow River) မြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်တွင် တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဖွား (Sino-Tibetan speakers) များ စတင်အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref>Zhang, M., et al. (2019). "Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China." Nature.</ref>နောက်ပိုင်းတွင် လူဦးရေတိုးပွားလာမှုနှင့်အတူ အုပ်စုကြီးနှစ်ခု ကွဲထွက်သွားခဲ့သည်။ အရှေ့ဘက်နှင့် တောင်ဘက်သို့ ဆင်းသွား အုပ်စုသည် ယနေ့ခေတ် ဟန်တရုတ်များ ဖြစ်လာသည်။အုပ်စုတခုမှာ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားများအဖြစ် အနောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်ရှိ ချင်းဟိုင်-ကန်စု (Qinghai-Gansu) ကုန်းမြင့်ဒေသများသို့ ရွှေ့ပြောင်းသွားကြသည်။ [[File:Qinghai Tibet Railway Tibet China 西藏 青藏铁路 - panoramio (4).jpg |right|thumb|250px| ချင်းဟိုင်ပြည်နယ်]] တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားများသည် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာအတွင်း တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြရာ အချို့မှာမြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ အုပ်စုနှစ်ခုအဖြစ် အဓိကဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ရှေးဦးအုပ်စု ပျူလူမျိုးများသည် ဘီစီကာလများတွင် ဝင်ရောက်လာပြီး ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတွင် မြို့ပြနိုင်ငံများ ထူထောင်ခဲ့သည်။ နောက်ကျသောအုပ်စုမှာ ဗမာတို့၏ ဘိုးဘေးများဖြစ်သည်။ အေဒီ ၇ ရာစုမှ ၉ ရာစုအတွင်း တရုတ်ပြည် ယူနန် ဒေသရှိ နန်ကျောက် နိုင်ငံ၏ လက်အောက်တွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Luce1985">Luce, G.H. (1985). "Phases of Pre-Pagan Burma." Oxford University Press.</ref> အေဒီ ၉ ရာစုဝန်းကျင်တွင် ဗမာတို့သည် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ကို ကျော်ဖြတ်၍ ဧရာဝတီမြစ်ကွေ့ရှိ [[ပုဂံ]]ဒေသတွင် အခြေစိုက်ကာ ခိုင်မာသော အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ဗမာတို့သည် ဌာနီ ပျူလူမျိုးများနှင့်လည်းကောင်း၊ တောင်ဘက်မှ [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] များ၏ ယဉ်ကျေးမှုများနှင့်လည်းကောင်း ထိတွေ့ဆက်ဆံရင်း ခေတ်သစ်ဗမာလူမျိုးနှင့် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုပုံစံကို စတင်ပုံဖော်ခဲ့ကြသည်။<ref>Lieberman, V. (2003). "Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context."</ref>မြန်မာတို့သည် ၁၁ ရာစုခန့်မှစ၍ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို လက်ခံခဲ့ကြပြီး ထိုအချိန်မှစ၍ မည်သည့်ကိစ္စကိုမဆို ဗုဒ္ဓသာသနာကို အခြေခံ၍ စဉ်းစားဆောင်ရွက်သော ဓလေ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ ထို့ပြင် မြန်မာတို့သည် မျိုးရိုးဗီဇအရ တိဗက်-တရုတ်နွယ်ဖွားများ နှင့် နီးစပ်သဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံဘက်မှ ဆင်းသက်လာသော ဓလေ့ထုံးတမ်း အများအပြားကိုလည်း ယနေ့တိုင် ဆက်လက်အသုံးပြုနေကြဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name="ISP" /> <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.myanmarisp.com/History/General_Hsitory/his0011/ |accessdate=8 June 2013 |archivedate=8 January 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090108114244/http://www.myanmarisp.com/History/General_Hsitory/his0011 }}</ref> မနုဿသမိုင်းအရ ဗမာလူမျိုးစုတို့သည် ယနေ့ မြန်မာနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်အတွင်းသို့ နာဂ၊ သက်၊ ကမ်းယံ နှင့် ပျူတို့၏ နောက်မှ ဝင်ရောက်လာခြင်း ဖြစ်သော်လည်း၊ [[ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ]]ကို အေဒီ ၈ ရာစုတွင် နန်ကျောက်တို့က တိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီးခြင်း မပြုမီကပင် ရောက်ရှိနေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။<ref name="Luce1985" /> သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် မွန်ဂို၊ တရုတ်၊ ထိုင်း၊ မွန်၊ ရခိုင်၊ ရှမ်းနှင့် ကရင် အစရှိသည့် ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပရန် အမျိုးမျိုးနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသော်လည်း၊ အကြိမ်တိုင်းတွင် ပြည်ထောင်စု၏ ဦးဆောင်သူနေရာသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိနိုင်ခဲ့သည်။ မြန်မာ့သမိုင်းတွင် အဓိက ပြည်ထောင်စုကြီး သုံးခုကို အောင်မြင်စွာ တည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။[[ပုဂံခေတ်|ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော်]] (ပုဂံခေတ်) [[အနော်ရထာ]]မင်းကြီး တည်ထောင်ခဲ့သည်။[[တောင်ငူခေတ်|ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်]] (တောင်ငူခေတ်): [[တပင်ရွှေထီး]]နှင့် [[ဘုရင့်နောင်]]မင်းတရားကြီးတို့ တည်ထောင်ခဲ့ပြီး<ref name="Lieberman2003">Lieberman, Victor B. (2003). Strange Parallels. Cambridge University Press.</ref>[[ကုန်းဘောင်ခေတ်|တတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်]] (ကုန်းဘောင်ခေတ်)ကို[[အလောင်းမင်းတရား]]ကြီး တည်ထောင်ခဲ့သည်။ [[အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲများ]] အပြီးတွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် ဗြိတိသျှ အင်ပါယာအတွင်းသို့ ကျရောက်ခဲ့ကာ ၁၉၃၇ ခုနှစ်အထိ ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ၏ ပြည်နယ်တစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]]နှင့် တိုင်းရင်းသား ခေါင်းဆောင်များ၏ [[ပင်လုံစာချုပ်]]နှင့်တကွ ဦးဆောင်ကြိုးပမ်းမှုများကြောင့် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၄) ရက်နေ့တွင် လွတ်လပ်ရေးရရှိကာ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်အဖြစ် ပြန်လည်ရပ်တည်နိုင်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ပိုင်း စစ်အာဏာသိမ်းမှု အကြိမ်ကြိမ်နှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း ဦးဆောင်သော စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြီး [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ်]]ကို တစ်ပါတီစနစ်ဖြင့် ၂၆ နှစ်ကြာ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ [[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း]]ကြောင့် ဆိုရှယ်လစ်စနစ် ပျက်သုဉ်းခဲ့သော်လည်း စစ်တပ်က ထပ်မံအာဏာသိမ်းကာ [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|နဝတ၊ နအဖ]] အမည်များဖြင့် ၂၀၁၁ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။၂၀၁၀–၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီစနစ်သို့ ကူးပြောင်းကာ လွှတ်တော်အခြေပြု အစိုးရများ ပေါ်ထွန်းခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁) ရက်နေ့တွင် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|စစ်တပ်က ထပ်မံအာဏာသိမ်းယူခဲ့ပြန်သည်။]]<ref>BBC News. (2021). "Myanmar military take control of country in coup."</ref> လက်ရှိတွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် ပြည်တွင်းစစ်ပွဲများနှင့် နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်မှုများအကြား ရှိနေသော်လည်း ကုလသမဂ္ဂ၊ အာဆီယံ၊ WTO နှင့် အခြားနိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းများတွင် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ [[File:Burmese chess players, by Max Ferrars late 1890s.jpg|thumb|ဗမာလူမျိုးအမျိုးသားနှစ်ယောက်]] ==မျိုးရိုးဗီဇ== ဗမာလူမျိုးများသည် တရုတ်–တိဗက် မျိုးရင်းဝင် လူမျိုးများဖြစ်ပြီး ယနေ့မြန်မာမြေပေါ်သို့ တရုတ်နှင့် တိဗက်ဒေသများမှ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် ပြောင်းရွေ့အခြေချလာခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆကြနိုင်ကြောင်းကို ဗမာလူမျိုးများတွင်တွေ့ရသော Y-chromosome မျိုးရိုးဗီဇ (Y-DNA haplogroup) များက ထင်ဟပ်ပြသနေသည်။ ဗမာလူမျိုးများတွင်တွေ့ရအများဆုံး Y-DNA haplogroup သည် O-M175 ဖြစ်ပြီး [[အရှေ့အာရှ]]သားများတွင် တွေ့ရများသော မျိုးရိုးဖြစ်သည်။ ၎င်းအောက်တွင် တရုတ်နှင့် တိဗက်–ဗမာအုပ်စုများနှင့် ဆက်နွယ်သော O2 (O-M122)ကိုအဓိကတွေ့ရပြီး [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်–ခမာ]]အုပ်စု၊ [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ–ဒိုင်အုပ်စု]]များနှင့် ဆက်နွယ်သော O1b1a1a (O-M95)ကိုလည်း သိသိသာသာသာတွေ့ရသည်။<ref>Wang et al., 2021; Karafet et al., 2005</ref><ref>Underhill et al., 2001</ref> ဗမာလူမျိုးများက မြန်မာမြေပေါ်သို့ ပြောင်းရွေ့လာစဉ် ရာစုနှစ်များစွာကြာ မွန် နှင့် ရှမ်း အုပ်စုများ နှင့် ထိတွေ့ပေါင်းသင်းမှုများ ၊မျိုးရိုးပေါင်းစည်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကြောင်းကို ပြသသည်။<ref>Wang et al., 2021; Karafet et al., 2005</ref><ref>Hallast et al., 2021</ref>ထိုအပြင် ဗမာလူမျိုးများတွင် Haplogroup D (အထူးသဖြင့် D1a1) ကို ၁၀% မှ ၂၀% အထိ တွေ့ရှိရပြီး၊ ၎င်းသည် [[တိဗက်လူမျိုးများ|တိဗက်လူမျိုး]]များနှင့် မျိုးရိုးဗီဇအရ တိုက်ရိုက်ထိတွေ့မှုရှိခဲ့ကြောင်း ပြသနေသည်။<ref>{{Cite journal |last=Su |first=B. |year=2000 |title=Y chromosome haplotypes reveal stayed migration of the Tibeto-Burman populations |journal=Anthropological Science |volume=108 |issue=1 |pages=1-13 |doi=10.1537/ase.108.1}}</ref> ဤအချက်သည် ဗမာတို့၏ ဘိုးဘွားများသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်းထောင်ချီက တိဗက်ကုန်းမြင့်မှ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းသို့ ဆင်းသက်လာခဲ့သည်ဟူသော ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ အယူအဆကို မျိုးရိုးဗီဇအရ ထောက်ခံနေခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite journal |last=Wen |first=B. |year=2004 |title=Genetic evidence supports demic diffusion of Han culture to southern China |journal=Nature |volume=431 |pages=302-305 |doi=10.1038/nature02878}}</ref> ဗမာလူမျိုးများတွင် Haplogroup C ကို အနည်းငယ် (၅% မှ ၁၀% ဝန်းကျင်) တွေ့ရှိရပြီး ၎င်းသည် ဒေသတွင်းရှိ ရှေးဦးအခြေချသူ (Hunter-gatherers) များ သို့မဟုတ် ဗဟိုအာရှရှိ အယ်လ်တေးယစ် (Altaic) နွယ်ဝင်များနှင့် သမိုင်းမတင်မီခေတ်က ရောနှောခဲ့မှုကို ညွှန်ပြသည်။<ref>{{Cite journal |last=Zhong |first=H. |year=2010 |title=Extended Y-chromosome haplogroup distribution in the Maya-related populations |journal=Journal of Human Genetics |volume=55 |pages=7-12 |doi=10.1038/jhg.2009.111}}</ref> ဗမာလူမျိုးများတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော C ၏ အကိုင်းအခက်အချို့မှာ C2 (C-M217) ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် အရှေ့မြောက်အာရှနှင့် [[မွန်ဂိုးလီးယားနိုင်ငံ|မွန်ဂိုလီးယား]]ဘက်မှ ဆင်းသက်လာသော အမှတ်အသား ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite journal |last=Hammer |first=M.F. |year=2006 |title=Dual origins of the Japanese: common ground for hunter-gatherer and farmer lineages |journal=Journal of Human Genetics |volume=51 |issue=1 |pages=47-58 |doi=10.1007/s10038-005-0322-0}}</ref>ဗမာလူမျိုးများအတွင်း တွေ့ရှိရသော Haplogroup C (C-M217) သည် ၁၃ ရာစု [[မွန်ဂို-မြန်မာစစ်ပွဲများ|မွန်ဂိုကျူးကျော်မှု]] (Mongol invasions of Burma) နှင့် ဆက်စပ်မှုရှိနိုင်ကြောင်း အချို့သော ပညာရှင်များက ယူဆကြသည်။<ref>{{Cite book |last=Weatherford |first=Jack |title=Genghis Khan and the Making of the Modern World |publisher=Three Rivers Press |year=2004}}</ref> သို့သော် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ အချက်အလက်များအရ ဤအမှတ်အသားသည် တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်များ မြောက်ဘက်မှ ဆင်းသက်လာစဉ်ကတည်းက ပါဝင်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ မွန်ဂိုကျူးကျော်မှုသည် ၎င်းအချိုးအစားကို အနည်းငယ် ပိုမိုအားကောင်းလာစေသည့် အချက်တစ်ချက်သာ ဖြစ်နိုင်သည်ဟု သုံးသပ်ကြသည်။<ref>{{Cite journal |last=Zerjal |first=T. |year=2003 |title=The Genetic Legacy of the Mongols |journal=American Journal of Human Genetics |volume=72 |issue=3 |pages=717-721 |doi=10.1086/367774}}</ref> အညာဒေသ(မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း) နေထိုင်သော ဗမာလူမျိုးများသည် ပုဂံခေတ်အစောပိုင်းမှ စတင်၍ ဗမာယဉ်ကျေးမှုနှင့် နိုင်ငံရေးအလယ်ဗဟိုအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သဖြင့် တိဗက်–ဗမာ မူလအစ မျိုးရိုးဗီဇကို အတော်အတန် ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။ထို့အပြင် C-M217 ကို အနည်းအကျဉ်းတွေ့ရနိုင်ပြီး ယင်းသည် ရှေးဟောင်း [[မွန်ဂိုမျိုးနွယ်စုများ|မွန်ဂို]]နှင့် မြောက်အာရှဒေသမှ ရွေ့ပြောင်းမှုများ၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုဖြစ်နိုင်သည်။<ref>Wang et al., 2021; Karafet et al., 2005</ref>အကြေဒေသ(မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း) ဗမာလူမျိုးများသည် မွန်လူမျိုးများနှင့် ရာစုနှစ်များကြာ နီးစပ်စွာ နေထိုင်ခဲ့ကြသဖြင့် မွန်–ခမာ မျိုးရိုးဗီဇ အလွှာပါဝင်မှု ပိုမိုမြင့်မားသည်။<ref>Wang et al., 2021; Karafet et al., 2005</ref> အဖမျိုးရိုးဘက်တွင် တိဗက်–ဗမာ မျိုးရိုးများ လွှမ်းမိုးနေသော်လည်း မိခင်ဘက် မျိုးရိုးဗီဇ (mtDNA) တွင် အရှေ့အာရှနှင့် အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင်တွေ့ရများသော Haplogroup M နှင့် N (အထူးသဖြင့် M7၊ M21၊ N9) တို့ကို အဓိကတွေ့ရသည်။ ၎င်းသည် ပြောင်းရွေ့လာသော ယောက်ျားသား ဘိုးဘေးများက ဒေသခံ အမျိုးသမီးများနှင့် လက်ထပ်ခဲ့ကြခြင်းကို ထင်ဟပ်စေသည်။<ref>Kivisild et al., 2002</ref> == မြန်မာနိုင်ငံသို့ဝင်ရောက်လာခြင်း == ဗမာလူမျိုးတို့၏ ဘိုးဘွားများသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၄,၀၀၀ ကျော်ခန့်ကပင် [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ [[ကန်းစုပြည်နယ်|ကန်စုဒေသ]]၊ ထောင်မြစ်ဝှမ်း (洮河流域) တွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်များနှင့် မနုဿဗေဒပညာရှင်များက ခန့်မှန်းကြသည်။<ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> ထိုဒေသတွင် တွေ့ရှိရသော ကျောက်ခေတ်နှောင်းပိုင်း အသုံးအဆောင်များသည် ခေတ်ပြိုင်တရုတ်ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရေချိန်ညီသော အဆင့်မြင့်လက်ရာများ ဖြစ်ကြသော်လည်း ယင်းတို့ကို ဗမာတို့၏ ဘိုးဘွားများဟု အတိအကျ သတ်မှတ်ရန် သက်သေအထောက်အထား အကန့်အသတ်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref>သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ။ (၂၀၀၄)။ ''ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်''။ အင်းဝစာအုပ်တိုက်။</ref> တရုတ်တို့၏ နယ်ပယ်ချဲ့ထွင်လာမှုနှင့် လူမျိုးစုအချင်းအချင်း ပဋိပက္ခများကြောင့် အဆိုပါ လူမျိုးစုများသည် တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြသည်။<ref>Lieberman, Victor. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context''. Cambridge University Press.</ref> ဤသို့ နှစ်ပေါင်း ၃,၀၀၀ နီးပါးကြာမြင့်သော ရွှေ့ပြောင်းမှုဖြစ်စဉ်အတွင်း မိမိတို့၏ မူလယဉ်ကျေးမှုများ တိမ်ကောခဲ့ရပြီး၊ လွတ်လပ်စွာ အခြေချနိုင်ရေးအတွက် လမ်းခရီးတစ်လျှောက် တွေ့ကြုံရသော အခြားလူမျိုးစုများ၏ ယဉ်ကျေးမှုများကို လက်ခံရောနှောခဲ့ကြရသည်။<ref>Htin Aung, Maung. (1967). ''A History of Burma''. Columbia University Press.</ref> ရှေ့ပြေးဗမာဘိုးဘေး (Proto-Burmans) များသည် မူလကပင် မြင်းစီးအတတ်နှင့် တိုက်ခိုက်ရေးအတတ်တို့တွင် ကျွမ်းကျင်လှသည့် စစ်သည်တော်မျိုးရိုးများ ဖြစ်ကြပြီး မျိုးနွယ်တူ [[နန်ကျောက်]] (南诏) အင်ပါယာ၏ အောင်နိုင်ရေးစစ်ပွဲများတွင် အဓိကတိုက်ခိုက်ရေးအင်အားစုအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ ခေတ်ပြိုင်တရုတ် [[ထန်မင်းဆက်]] မှတ်တမ်းဖြစ်သော မန်ရှူး (Manshu) ကျမ်းတွင် နန်ကျောက်တို့သည် မြောက်ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်ရှိ တိုက်ခိုက်ရေးကျွမ်းကျင်သော မျိုးနွယ်စုများကို စစ်ရေးအရ အသုံးချခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားရာ အဆိုပါမှတ်တမ်းများက ရှေ့ပြေးဗမာတို့၏ စစ်ရေးစွမ်းရည်ကို သက်သေခံလျက်ရှိသည်။<ref>Fan Chuo, "Manshu" (Book of the Southern Barbarians), Tang Dynasty.</ref> သို့သော် နန်ကျောက်အင်ပါယာ၏ ရေရှည်စစ်ရေးခိုင်းစေမှုများအပေါ် မကျေနပ်မှုများ ရှိလာခဲ့သည့်အပြင် နဂိုကပင် လွတ်လပ်မှုကို အလေးထားသည့်အလျောက် ခရစ်နှစ် ၉ ရာစုမတိုင်မီတွင် နန်ကျောက်အုပ်ချုပ်ရာ နယ်မြေအတွင်းမှ အုပ်စုလိုက် စတင်ထွက်ခွာလာကြသည်။ ၎င်းတို့သည် နန်ကျောက်တပ်မတော်၏ ရှေ့တန်းကင်းထောက်စစ်သည်များအဖြစ် အရှေ့တောင်အာရှတစ်ခွင်သို့ ရောက်ဖူးပြီး ဖြစ်သဖြင့် မိမိတို့၏ မျိုးနွယ်စုများ ရေရှည်ရှင်သန် အခြေစိုက်နိုင်မည့် ဒေသကို ဗျူဟာမြောက် ရွေးချယ်နိုင်စွမ်း ရှိခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် စစ်သည်တော်တို့၏ ကျန်းမာကြံ့ခိုင်မှုကို ထိခိုက်စေနိုင်သည့် ပူပြင်းစိုစွတ်ပြီး [[ငှက်ဖျားရောဂါ]] ကဲ့သို့ ရောဂါဆိုးများရှိရာ ဒေသများကို ရှောင်ရှားကာ၊ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းရှိ ပူအိုက်ခြောက်သွေ့သော်လည်း ရောဂါဘယ ကင်းရှင်းပြီး အချက်အချာကျသည့် ဒေသကို ရွေးချယ်အခြေချခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ။ (၂၀၀၄)။ ''ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်''။ အင်းဝစာအုပ်တိုက်။</ref><ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> ဤရွှေ့ပြောင်းလာသူ အုပ်စုများတွင် တိုက်ခိုက်ရေးကျွမ်းကျင်သော စစ်သည်တော် ယောက်ျားသားများ အဓိကပါဝင်ပြီး ဒေသခံ ပျူအမျိုးသမီးများနှင့် အိမ်ထောင်ပြုကာ မျိုးဆက်သစ်များကို ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="ThantMyintU">Thant Myint-U, "The River of Lost Footsteps", Faber & Faber (2006).</ref> ဗမာတို့သည် [[သံလွင်မြစ်]] လမ်းကြောင်းကို စုန်ဆင်းကာ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းကို ဖြတ်သန်းပြီး မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းသို့ အရှေ့တောင်ဘက်မှ ဗျူဟာမြောက် ဝင်ရောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>Lieberman, Victor. (2003). ''Strange Parallels''. Cambridge University Press.</ref> ထို့နောက် စစ်ရေးအရ အသာစီးရသူများဖြစ်သည့်အလျောက် စိုက်ပျိုးမြေအချက်အချာကျသည့် [[ကျောက်ဆည်]]နှင့် [[မင်းဘူး]]ဒေသများကို မွန်၊ သက်၊ ပလောင် နှင့် ပျူ တို့ထံမှ ရယူကာ အင်ပါယာထူထောင်ရန် ရိက္ခာအင်အားစုအဖြစ် အသုံးချခဲ့သည်။<ref>Htin Aung, Maung. (1967). ''A History of Burma''. Columbia University Press.</ref> ဆက်သွယ်ရေး၊ ရိက္ခာရရှိနိုင်မှု အကောင်းဆုံး ဗဟိုချက်ဖြစ်သော [[ပုဂံ]]ကို မြို့တော်အဖြစ် ခိုင်မာစွာ ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။အေဒီ ၁၁ ရာစုတွင် [[ပုဂံ]]၌ အခြေချနိုင်ခဲ့သော ဗမာတို့၏ ယဉ်ကျေးမှု အဆင့်အတန်းသည် ထိုခေတ် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ယှဉ်လျှင် ကွာခြားမှုများ ရှိနေခဲ့သော်လည်း၊ အခြေချနေထိုင်ပြီးနောက်တွင် ဒေသခံ [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]] နှင့် [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] တို့၏ ယဉ်ကျေးမှုများ၊ အိန္ဒိယ ဒေသမှ ဝင်ရောက်လာသော ဘာသာရေးနှင့် ဗိသုကာ ပညာရပ်များကို၊ မိမိတို့၏ မူလဓလေ့များနှင့် ပေါင်းစပ်ကာ ပိုမိုသစ်လွင် ကောင်းမွန်သော "ပုဂံယဉ်ကျေးမှု" ကို တီထွင်ဖန်တီးနိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref>ကျော်သက်၊ ဒေါက်တာ။ (၁၉၆၁)။ ''ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း''။</ref> ဗမာလူမျိုးတို့၏ ဇစ်မြစ်ကို လေ့လာရာတွင် တောင်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းလာသော ရှေ့ပြေးဗမာဘိုးဘေး (Proto-Burmans) များနှင့် ဒေသခံ [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]] များ ပေါင်းစပ်မှုကို အခြေခံအကျဆုံး အချက်အဖြစ် သမိုင်းပညာရှင်များက လက်ခံထားကြသည်။<ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> ဗမာလူမျိုးတို့သည် မိမိတို့၏ လွတ်မြောက်ရေးအတွက် မူလယဉ်ကျေးမှုအချို့ကို စွန့်လွှတ်ခဲ့ရသော်လည်း၊ ရောက်ရာအရပ်ရှိ ဒေသခံယဉ်ကျေးမှုများကို လက်ခံရောနှောရာတွင် အတုယူရုံသက်သက်မဟုတ်ဘဲ မိမိတို့နှင့် ကိုက်ညီအောင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲယူခဲ့ကြသည်။<ref>သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ။ (၂၀၀၄)။ ''ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်''။ အင်းဝစာအုပ်တိုက်။</ref> တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုသော် [[ပုဂံ]]တွင် အခြေချသည့် အေဒီ ၁၁ ရာစုက ဗမာတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုသည် ခေတ်ပြိုင် [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် များစွာကွာခြားမှု ရှိနေခဲ့သည်။<ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> သို့သော်လည်း ဗမာတို့သည် ရောနှောလာသည့် ယဉ်ကျေးမှုများအပေါ်တွင် လူနေမှုစနစ်နှင့် မကိုက်ညီသည်များကို ဖယ်ထုတ်ပြီး လိုအပ်သည်များကို ဖြည့်စွက်ခဲ့ကြသည်။<ref>Htin Aung, Maung. (1967). ''A History of Burma''. Columbia University Press.</ref> [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]] တို့ထံမှ ဆည်မြောင်းစနစ်နှင့် စိုက်ပျိုးရေးပညာ၊ [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] တို့ထံမှ စာပေနှင့် သာသနာရေးဆိုင်ရာ အခြေခံများကို ရယူကာ ပိုမိုခိုင်မာသော ယဉ်ကျေးမှု အဆင့်အတန်းတစ်ခုကို တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref>ကျော်သက်၊ ဒေါက်တာ။ (၁၉၆၁)။ ''ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း''။</ref> ဤသို့ဖြင့် ဗမာတို့သည် အေဒီ ၁၁ ရာစုအတွင်းမှာပင် မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ဟန်ဖြင့် ဗိသုကာ၊ စာပေနှင့် အနုပညာရပ်များကို ဖန်တီးနိုင်ခဲ့ပြီး အရှေ့တောင်အာရှတွင် ထင်ရှားသော ပုဂံအင်ပါယာကြီးကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။တိုက်ခိုက်ရေးတွင်သာမက နယ်မြေဖော်ထုတ်ရာတွင်လည်း ထက်မြက်သူများဖြစ်၍ တောများကို ခုတ်ထွင်ရှင်းလင်းကာ [[ရွှေဘို]]၊ [[မုံရွာ]]၊ [[ပခုက္ကူ]]၊ [[စစ်ကိုင်း]] နှင့် [[မန္တလေး]] ဒေသများတွင် လယ်ယာများ ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ မြေဩဇာ ညံ့ဖျင်းသည့် အရပ်များတွင် [[ကွမ်း]]၊ [[ထန်း]] စသည့် ဥယျာဉ်ခြံများကို လုပ်ကိုင်ပြီး၊ အခြောက်သွေ့ဆုံး အရပ်များတွင် [[ပြောင်း]]၊ [[နှမ်း]] တို့ကို စိုက်ပျိုးခဲ့ကြရာ<ref>ကျော်သက်၊ ဒေါက်တာ။ (၁၉၆၁)။ ''ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း''။</ref> ဤသို့ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း ခြောက်သွေ့ဒေသကြီးတစ်ခုလုံးကို စုစည်းစိုက်ပျိုးမြေအဖြစ် ပြောင်းလဲနိုင်ခဲ့ခြင်းမှာ ကြီးမားသော အောင်မြင်မှုဖြစ်ပြီး လူဦးရေ အလျင်အမြန် တိုးပွားလာကာ နယ်ပယ်ကျယ်ပြန့်သော အင်ပါယာကြီးအဖြစ်သို့ ဦးတည်စေခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် ဗမာတို့သည် အေဒီ ၁၁ ရာစုအတွင်းမှာပင် မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ဟန်ဖြင့် ဗိသုကာ၊ စာပေနှင့် အနုပညာရပ်များကို ဖန်တီးနိုင်ခဲ့ပြီး အရှေ့တောင်အာရှတွင် ထင်ရှားသော ပုဂံအင်ပါယာကြီးကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ == ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ == === မြန်မာ့ရိုးရာသင်္ကြန်ပွဲတော် === အတာသင်္ကြန်ပွဲတော်သည် [[ဗမာလူမျိုး]]တို့၏ ရိုးရာပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာကုန်ဆုံး၍ နှစ်သစ်သို့ ကူးပြောင်းသည့် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ကျင်းပသော ပွဲတော်ဖြစ်သည်။ သင်္ကြန်ဟူသော စကားလုံးသည် သက္ကတဘာသာစကား "သင်္ကန္တ" မှ ဆင်းသက်လာပြီး "ကူးပြောင်းခြင်း" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ နေမင်းကြီးသည် မိဿရာသီသို့ ကူးပြောင်းဝင်ရောက်သည့် အချိန်ကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ မြန်မာ့သင်္ကြန်သည် အိန္ဒိယမှ နက္ခတ်ဗေဒ နှင့် မြန်မာယဉ်ကျေးမှု ပေါင်းစပ်ကာ မြန်မာ့မြေပေါ်တွင် ဒေသန္တရဓလေ့များဖြင့် ဖွံ့ဖြိုးလာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="origin">ဒေါက်တာသန်းထွန်း၊ "မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုသမိုင်း"၊ ၂၀၀၂။</ref> ပုဂံခေတ်သည် သင်္ကြန်ပွဲတော်ကို စာဖြင့် ရေးထိုးသည့် ကျောက်စာမှတ်တမ်း၊ ရေပက်ကစားသည့် ရာဇဝင်မှတ်တမ်း နှင့် စနစ်တကျ တွက်ချက်သည့် နက္ခတ်ဗေဒမှတ်တမ်း ဟူသော ကဏ္ဍစုံမှ အစောဆုံး တည်ရှိခဲ့သဖြင့် မြန်မာ့သင်္ကြန် သည်အစောဆုံး ကျင်းပသည့် မူလရေသဘင် နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ဖြစ်ကြောင်း အခိုင်အမာဆိုနိုင်ပေမည်။ <ref name="culture">ဦးနု၊ "မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ"၊ ၁၉၆၅။</ref> ပုဂံခေတ် ကျောက်စာတချို့တွင် "သင်္ကြန်" ဟူသော စကားလုံးကို တိုက်ရိုက်ဖော်ပြ ထားပြီး နှစ်သစ်ကူးကာလ အလှူအတန်းများနှင့် ပတ်သက်သော အထောက်အထားများ ရှိသည်။<ref name="bagan">မှန်နန်းရာဇဝင်တော်ကြီး၊ ပုဂံခေတ်အပိုင်း။</ref>အင်းဝခေတ်တွင် သင်္ကြန်ပွဲတော်သည် ပိုမိုခိုင်မာသော စာပေအထောက်အထားများ ရှိလာခဲ့သည်ရှင်မဟာရဌသာရ၏ ပျို့ကဗျာများတွင် တန်ခူးလအမွှမ်းတင် ကဗျာများတွင် သင်္ကြန်အခါသမယ၏ သာယာပုံနှင့် ရေသဘင်ပွဲအကြောင်းများကို ထည့်သွင်းစပ်ဆိုခဲ့သည်။ရှင်မဟာသီလဝံသ၏ မှတ်တမ်းများတွင်လည်း သင်္ကြန်ရက်တွင် သက်ကြီးပူဇော်ပွဲနှင့် ဘုရားရေသပ္ပာယ်ပွဲများ ကျင်းပပုံကို တွေ့ရှိရသည်။<ref name="ava">ရှင်မဟာရဌသာရ၊ "တံတားဦးတည် မိန့်တော်ပြန်ပျို့"။</ref> ကုန်းဘောင်ခေတ်သည် သင်္ကြန်ပွဲတော် အစည်ကားဆုံးနှင့် အထောက်အထား အများဆုံးခေတ်ဖြစ်သည်။ မန္တလေး နန်းတွင်းနှင့် စေတီပုထိုးများတွင် သင်္ကြန်ရက်၌ ဘုရင်ကိုယ်တိုင် ရေသပ္ပာယ်ပုံနှင့် အကျဉ်းသားများကို လွှတ်ပေးပုံ (ဇီဝိတဒါနအလှူ) မှတ်တမ်းများ ရှိသည်။ သင်္ကြန်ကျရက် တွက်ချက်ပုံ၊ သင်္ကြန်စာ ထုတ်ပြန်ပုံနှင့် နန်းတွင်းရေသဘင်ပွဲ ကျင်းပပုံများကို အသေးစိတ် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။<ref name="konbaung">မောင်မောင်တင်၊ "ကုန်းဘောင်ဆက် ရာဇဝင်တော်ကြီး"။</ref> ယခုခေတ်တွင် မဏ္ဍပ်များ၊ တေးဂီတများနှင့်အတူ လူထုပျော်ပွဲရွှင်ပွဲအဖြစ် ကမ္ဘာအနှံ့ သိရှိလာကြသည်။ သင်္ကြန်ကာလတွင် ဗမာလူမျိုးတို့သည် စုပေါင်း၍ မုန့်လုံးရေပေါ် ပြုလုပ်ကာ ကျွေးမွေးကြသည်။ အချို့မုန့်လုံးများထဲတွင် ငရုတ်သီးထည့်၍ နောက်ပြောင်တတ်သော ချစ်စရာ ဓလေ့လည်း ရှိသည်။သင်္ကြန်သီချင်းများနှင့်အတူ ညီညာစွာ ကပြသော သင်္ကြန်ယိမ်းအကသည် ဗမာ့သင်္ကြန်၏ မရှိမဖြစ် အလှတရား ဖြစ်ပြီး ခေတ်ကာလ အခြေအနေများကို ဟာသနှော၍ တိုင်ပင်ညီညာစွာ အော်ဟစ်ကြွေးကြော်သော သံချပ်ထိုးခြင်းသည် ဗမာ့ယဉ်ကျေးမှု၏ လွတ်လပ်သော အနုပညာပြကွက် ဖြစ်သည်။<ref name="art">မောင်ကြည်သန့်၊ "မြန်မာ့ရိုးရာ ဆယ့်နှစ်လရာသီပွဲတော်များ"၊ ၂၀၀၇။</ref> သင်္ကြန်ကာလတွင် ပိတောက်ပန်းမှာ ဗမာတို့၏ သင်္ကြန်သင်္ကေတများ ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် သင်္ကြန်အိုးထဲတွင် အတာပန်း (၇) မျိုး ထည့်၍ သိကြားမင်း လူ့ပြည်သို့ ဆင်းသက်သည်ကို ကြိုဆိုကြသည့် ဓလေ့လည်းရှိသည်။ === ဝတ်စားဆင်ယင်မှု === ဗမာအမျိုးသမီး များသည် ရင်စေ့ ရှပ်အင်္ကျီကို ဝတ်ဆင်ပြီး ပိုးချည်ဖောက်ထားသော ကွင်းလုံချည်ကို ဝတ်ဆင်၍ပခုံးတွင်ပဝါလွှား ရင်တစ်ဖက်တစ်ချက်တွင်ချထားသည်။ ဗမာအမျိုးသမီးများသည်ဆံ ပင်ကိုအထူးဆင်ယင်ထုံးဖွဲ့လေ့ရှိသည်။ အမျိုးသားများမှာ ဦးခေါင်းတွင် ခေါင်းပေါင်းပေါင်း၍ တိုက်ပုံ ရင်စေ့နှင့် ပုဆိုးကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ == ဘာသာရေးနှင့်စာပေ == ===ဘာသာရေး=== {{main|မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု}} {{main|မြန်မာ့မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှု}} ဗမာလူမျိုးစုတို့၏ ဘိုးဘေးများ (Proto-Burmans) သည် မြန်မာနိုင်ငံ မြေပြန့်ဒေသများသို့ မဆင်းလာမီ တရုတ်ပြည် အနောက်မြောက်ဘက်နှင့် တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်တစ်ဝိုက်တွင် ရှိနေစဉ်က ကိုးကွယ်မှုမှာ သဘာဝလွန် အင်အားစုများကို ယုံကြည်သည့် ရိုးရာနတ်ကိုးကွယ်မှု နှင့် ဘိုးဘွားပူဇော်မှု တို့အပေါ် အခြေခံခဲ့သည်။<ref name="Luce1985" />ရှေးဦးဗမာတို့သည် တောတောင်၊ မြစ်ချောင်းနှင့် မိုးလေဝသကို အစိုးရသည်ဟု ယုံကြည်ရသော နတ်များကို ကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်။ ဤယုံကြည်မှုသည် နောင်တွင် မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း အမြစ်တွယ်ကျန်ရစ်ခဲ့သော မိရိုးဖလာနတ်များနှင့် တောစောင့်နတ်၊ တောင်စောင့်နတ် ယုံကြည်မှုများ၏ အစောပိုင်းပုံစံများ ဖြစ်သည်။ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားတို့၏ ထုံးစံအတိုင်း ကွယ်လွန်သွားသော သူများကို နတ်အဖြစ် သတ်မှတ်၍ ပူဇော်သည့်ဓလေ့ ရှိခဲ့သည်။<ref>Elias, N. (1876). Introductory Sketch of the History of the Shans in Upper Burma and Western Yunnan.</ref> ဗမာတို့ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာသည့် လမ်းကြောင်းတွင် ရှိသော နန်ကျောက်ဒေသမှ ရောနှောပါဝင်လာသည့် မဟာယာနနွယ် အယူအဆများနှင့် လူသားနှင့် နတ်လောကကြား ဆက်သွယ်ပေးသည့် ရှေးဟောင်း ဝိညာဉ်ရေးရာ အတတ်ပညာများ ပါရှိနေခဲ့သည်။ နတ်များအတွက် တင်ဆက်ရမည့် ကန်တော့ပွဲ (အုန်း၊ ငှက်ပျော) ပြင်ဆင်ပုံနှင့် နတ်တို့၏ ကျေနပ်မှုကို ရယူကာ ဘေးအန္တရာယ် ကင်းဝေးအောင် ပြုလုပ်သည့် ယတြာအတတ်ပညာများ ပါဝင်သည်။ ဤအတတ်ပညာသည် ဗမာတို့ မြန်မာပြည်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာစဉ်က နန်ကျောက် (ယူနန်) ဒေသမှ တန္တရ အယူအဆများနှင့် ပေါင်းစပ်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး ပုဂံခေတ်ဦးတွင် အထင်ရှားရှိခဲ့သော [[အရည်းကြီး]] အယူအဆများ၏ အခြေခံမူလဇစ်မြစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်အချို့က ယူဆကြသည်။ <ref name="Lieberman2003" /> ဗမာတို့သည် ပုဂံဒေသတွင် အခြေချပြီးနောက်မှသာ ရှေးဦးစွာ အခြေချနေထိုင်နေသော [[ပျူ]] တို့ထံမှ [[ထေရဝါဒ]]အငွေ့အသက်များကို ပိုမိုထိတွေ့ခဲ့ရပြီး၊ [[မဟာယာန]] ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ရိုးရာနတ်နှင့် [[ဟိန္ဒူဘာသာ]]ဆိုင်ရာ နတ်ဘုရားများ ရောထွေးနေသည့် အရောအနှော အယူဝါဒများ ဖြစ်ခဲ့ရာမှ [[အနော်ရထာ]]မင်းကြီး လက်ထက်တွင် သထုံပြည်မှ ပင့်ဆောင်လာသော [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို နိုင်ငံတော်၏ အဓိကဘာသာအဖြစ် ပျိုးထောင်ပေးခဲ့သည်။<ref>Luce, G. H. (1969). Old Burma: Early Pagan. New York: J. J. Augustin.</ref> သို့သော်လည်း ထေရဝါဒဘာသာ ထွန်းကားလာသည့်တိုင်အောင် မဟာယာနနွယ်သော ပွဲကျောင်းအလေ့အထများ၊ ရိုးရာနတ်နှင့်ဟိန္ဒူယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အလေ့အထများသည် [[ညောင်ရမ်းခေတ်]] အထိ မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း နက်ရှိုင်းစွာ အမြစ်တွယ်ကျန်ရစ်ခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ပုဂံခေတ်တွင် [[ကျန်စစ်သား]]မင်းကြီး နန်းသစ်တည်၍ နန်းသိမ်းပွဲကျင်းပရာတွင် ဟိန္ဒူနတ်ဘုရားဖြစ်သည့် [[ဗိဿနိုး]]နတ်ကို ပင့်ဖိတ်ပသခဲ့သည့် မှတ်တမ်းများ ရှိခဲ့သည်။<ref name="Harvey1925">Harvey, G. E. (1925). History of Burma. London: Frank Cass & Co. Ltd.</ref>တောင်ငူမင်းဆက်များအတွင်း တောင်တွင်းရှင် မုန်ယိုဆရာတော်ကဲ့သို့သော ပုဂ္ဂိုလ်များကို အားထားခဲ့ကြသည်။ညောင်ရမ်းမင်းဆက်၏ နောက်ဆုံးကာလများတွင် ဗားမဲ့၊ ဗားမော့ အစရှိသည့် မွန်ဆရာတော်များကို ပင့်ဖိတ်၍ နတ်မေးစေခြင်း၊ ဗေဒင်ယတြာနှင့် အင်းအိုင်ခါးလှည့် အတတ်ပညာများကို အသုံးပြုခဲ့ခြင်းတို့ကို တွေ့ရသည်။<ref>Lieberman, V. B. (1984). Burmese Administrative Cycles. Princeton University Press.</ref> ဤသို့ဖြင့် မြန်မာတို့၏ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုသည် စင်ကြယ်သော ထေရဝါဒအယူအဆအပြင် ရှေးဟောင်းရိုးရာ ယုံကြည်မှုများနှင့် ဟိန္ဒူဗေဒင်ပညာရပ်များ ပေါင်းစပ်နေသည့် "မြန်မာ့နည်းမြန်မာ့ဟန် ကိုးကွယ်မှု" အဖြစ် သမိုင်းတစ်လျှောက် တည်ရှိလာခဲ့သည်။ ===စာပေ=== ဗမာစာပေသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရုံးသုံးစာပေစနစ်ဖြစ်ပြီး တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားမိသားစုဝင် ဗမာဘာသာအား ပုံဖော်ရေးသားထားသော စာပေများကို ရည်ညွှန်းသည်။ ဗမာစာရေးစနစ်သည် အိန္ဒိယမှ ပျံ့နှံ့လာသော ဘရာဟ္မီ (Brahmi) စာလုံးစနစ်မှ ဆင်းသက်လာပြီး မွန်စာရေးစနစ်မှတဆင့် ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့သည်။<ref>Daniels, Peter T. & Bright, William (1996). ''The World's Writing Systems''. Oxford University Press.</ref>ဗမာစာပေ၏အစပြုကာလကို ပုဂံခေတ် (၁၁–၁၃ ရာစု) တွင် တွေ့ရသော ကျောက်စာများမှ စတင်သတ်မှတ်ကြသည်။<ref>Aung-Thwin, Michael (2005). ''The Mists of Rāmañña: The Legend that was Lower Burma''. University of Hawai‘i Press.</ref>ပုဂံခေတ်အတွင်း ဗမာစာပေသည် ဘာသာရေးစာပေများကို အဓိကအဖြစ် ရေးသားခဲ့ပြီး ပါဠိစာပေများကို ဘာသာပြန်ခြင်းနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျမ်းစာများ ဖန်တီးခြင်းတို့ တွင်အဓိကထားခဲ့သည်။ ထို့နောက် အင်းဝ၊ ဟံသာဝတီနှင့် တောင်ငူခေတ်များတွင် ဗမာစာပေသည် ဆက်လက်ဖွံ့ဖြိုးလာပြီး ကဗျာ၊ သမိုင်း၊ ဥပဒေ၊ နန်းတွင်းစာပေများ ထွန်းကားလာခဲ့သည်။<ref>Hall, D. G. E. (1960). ''A History of South-East Asia''. Macmillan.</ref>ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် (၁၈ ရာစုမှ ၁၉ ရာစု) ဗမာစာပေသည် အထူးတိုးတက်လာခဲ့ပြီး ကဗျာ၊ ပြဇာတ်၊ ရာဇဝင်နှင့် သဒ္ဒါစာပေများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခဲ့သည်။ ထိုခေတ်တွင် စာပေသည် နန်းတော်နှင့် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများအတွင်း အဓိကသင်ကြားခဲ့ကြသည်။<ref>Than Tun (1988). ''The Royal Orders of Burma''. Kyoto University.</ref>ကိုလိုနီခေတ်တွင် ပုံနှိပ်နည်းပညာ ဝင်ရောက်လာခြင်းကြောင့် ဗမာစာပေသည် ပြောင်းလဲမှုများ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး သတင်းစာများ၊ ဝတ္ထုများနှင့် ခေတ်ဆန်းစာပေများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။<ref>Hla Pe (1963). ''Burmese Literature''. Oxford University Press.</ref> ယနေ့ခေတ်တွင် ဗမာစာပေသည် ပုံနှိပ်စာပေ၊ ဒစ်ဂျစ်တယ်စာပေနှင့် မီဒီယာများမှတဆင့် ဆက်လက်ဖွံ့ဖြိုးလျက်ရှိပြီး မြန်မာယဉ်ကျေးမှု၏ အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်။ {{main|မြန်မာစာပေ}} ယနေ့ မြန်မာစာပေအရေးအသားမှာ ဗမာစာကိုစံထားပြီး ရုံးသုံးစာအဖြစ်၊ မြန်မာစာအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ဟုဆိုနိုင်သည်။ စာပေအရေးအသားတွင် ဗမာတို့သည် အနွယ်တူသော ပျူတို့ထံမှ မသင်ယူခဲ့ဘဲ မွန်ဘာသာစကားပြောဆိုမှုကို မှီငြမ်းကာ အက္ခရာ အရေးအသားမှာလည်း မွန်တို့ထံမှ ရယူခဲ့သော်ငြား ကိုယ်ပိုင်အက္ခရာကို တီထွင်ပြောဆိုရေးသားခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် မျက်မှောက်ခေတ်တွင် ပျူကျောက်စာ အကြွင်းအကျန်များကို ဖတ်ရှု အဓိပ္ပာယ် ဖော်နိုင်ရန်ခက်ခဲနေရသည်။ ဗမာတို့သည် ခရစ်နှစ် ၁၁၁၃ မှ ၁၁၇၄ အတွင်း၌ မွန်ယဉ်ကျေးမှုကိုမှီငြမ်းပြု၍ သီးခြားယဉ်ကျေးမှု တည်ထောင်ရန် အားထုတ်နေဆဲ ဖြစ်ကြောင်း ဒေါက်တာသန်းထွန်း၏ ခေတ်ဟောင်းမြန်မာ့ရာဇဝင် စာ-၂၅ ၌ တွေ့ရသည်။ မြန်မာ့သမိုင်းဆရာတို့က မြန်မာစာသည် ပျူစာမှဆင်းသက်လာသည်ဟု ယူဆကြသည်။ ပျူစာမှဆင်းသက်ရိုးမှန်လျှင် ပျူစာမှသည် မြန်မာစာဖြစ်လာစေရန် ခေတ်အဆက်ဆက် ဆင့်ကဲဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာခဲ့သော ကြားခံစာပေမျိုး ရှိရမည်။ ယင်းကဲ့သို့မရှိခဲ့ကြောင်းကို ရာဇကုမာရ် ကျောက်စာက သက်သေခံလျက် ရှိသည်။ [[မြစေတီကျောက်စာ|ရာဇကုမာရ်ကျောက်စာ]]၌ ပါဠိ၊ မြန်မာ၊ ပျူ၊ မွန် ဟူ၍ စာပေလေးမျိုးဖြင့် တစ်ပြိုင်တည်း ရေးထိုးထားသည်ကိုတွေ့ရှိနိုင်သည်။ ယင်းကျောက်စာမှာ အကြောင်းအရာတစ်ခုတည်းကို စာပေလေးမျိုးဖြင့် တစ်ခေတ်တည်းတွင် ရေးထိုးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့်မြန်မာစာသည် ပျူစာမှဆင်းသက်လာသည်ဟူသောအဆိုမှာ ခိုင်လုံသောအထောက်အထားမဟုတ်ချေ။ အလားတူစွာ မွန်စာမှဆင်းသက်လာသည်ဟု ဆိုပြန်ရန်လည်း ယင်းကျောက်စာမှာပင် မွန်စာလည်း ပါရှိနေပြီးဖြစ်သောကြောင်းတည်း။ ယနေ့ထိ လူတို့သည် ပျူစာကိုကောင်းစွာ ရေရေလည်လည် ဖတ်တတ်သူဟူ၍ မရှိသေးချေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ပျူတို့သည် ရခိုင်နှင့် မွန်တို့ကဲ့သို့ သီးခြားစာပေဖြင့် ရပ်တည်နေထိုင်လာခဲ့သော လူမျိုးများဖြစ်နေသောကြောင့်တည်း။ ဒေါက်တာသန်းထွန်းက သူ၏ခေတ်ဟောင်း မြန်မာ့ရာဇဝင်စာ-၁၂၂ တွင် ထိုလေးရာစုတွင် စာရေးနည်းပညာကို ပျူတို့ရကြလျက် မွန်နှင့်ရခိုင်တို့က ၆ ရာစုတွင်ရနေပြီးဖြစ်လျက် နောင်အခါ မြန်မာတို့က ပျူ၊ မွန် နှစ်ဦးစလုံး ထံမှ နည်းကိုမှီလျက် ၁၁ ရာစုတွင် ထိုပညာကိုရကြသည်ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်ဟူ၍ ကောက်ချက်ချ ရေးသားခဲ့သည်။ အသစ်တွေ့ရှိထားသည့် [[စောလူးမင်းကျောက်စာ]] (၄၁၅ ခုနှစ်)မှာ နှစ်ပေါင်း ၆၀ ခန့် [[မြစေတီကျောက်စာ|ရာဇကုမာရ်ကျောက်စာ]] ထက် စောခဲ့သည်ဟု ပညာရှင်များက ပြောဆိုသည်။ [[ဘာသာစကား]] ခြောက်မျိုးဖြင့် ရေး ထိုးထားသောကြောင့် ဘာသာအများဆုံးပါရှိသည့် ကျောက်စာတစ်ချပ် ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာဘာသာ]]ဖြင့် ရှစ်ကြောင်း၊ [[ပျူ]]၊[[ပါဠိ]]ဖြင့် ၁၄ ကြောင်းနှင့် ပျူစာစစ်စစ် ခုနစ်ကြောင်း စာကြောင်းရေ စုစုပေါင်း ၂၉ ကြောင်း ပါရှိသည်။ [[မွန်]]စာ အများဆုံးဖြင့် ရေး ထိုးထားရာဘက်၌ ပါဠိဘာသာဖြင့် ရှစ်ကြောင်း၊ မွန်ဘာသာဖြင့် ၁၅ ကြောင်း၊ ကျွမ်း (သို့မဟုတ်) ယွန်းဘာသာဖြင့် လေးကြောင်းဖြင့် စာကြောင်းရေ စုစုပေါင်း ၂၇ ကြောင်း ပါဝင်ကြောင်း သိရသည်။<ref name="autogenerated2">[http://thanlwinriver.blogspot.com/2013/12/blog-post_516.html သံလွင်: သက္ကရာဇ်ရေးထိုး မှတ်တမ်းတင်ထားသော အစောဆုံး ကျောက်စာအဖြစ် ဘာသာစကား ခြောက်မျိုးဖြင့် ရေးထိုးထားသည့် ပုဂံခေတ် စောလူးမင်း၏ကျောက်စာ မြစ်သားမြို့၌ တွေ့ရှိ<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>[http://www.bbc.co.uk/burmese/burma/2014/01/140108_mya_zedi_script_.shtml စောလူးမင်း ကျောက်စာ ပေတော ပရဟိတ ကျောင်းအတွင်းတွေ့ - BBC Burmese - မြန်မာ့ရေးရာ<!-- Bot generated title -->]</ref> ရခိုင်စာ မပါဝင်ကြောင်း သိရသည်။ ==ထင်ရှားသောဗမာလူမျိုးများ== * [[အောင်ဆန်း|အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]] *[[အောင်ဆန်းစုကြည်၊ ဒေါ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] *[[သန့်၊ ဦး|ဦးသန့်(ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်)]] * [[မှိုင်း၊ ကိုယ်တော်၊ သခင်|မြန်မာစာပေပညာရှင် ဆရာကြီး သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း]] * [[နု၊ ဦး|မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု]] * [[မြ၊ သခင်|အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးသခင်မြ]] * [[ဘချို၊ ဦး (ဒီးဒုတ်)|အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီး ဒီးဒုတ်ဦးဘချို]] *[[သခင်စိုး]] *[[သခင်သန်းထွန်း]] *[[ဦးကျော်ငြိမ်း]] *[[ဒေါက်တာဘမော်]] *[[ကိုဗဟိန်း]] *[[ဦးဗဆွေ]] *[[ဦးမြင့်သိန်း]] *[[ကျော်ဇော၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ဇော]] *[[စိန်မှန်၊ ဗိုလ်မှူး|ဗိုလ်မှူး စိန်မှန်]] *[[မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်]] *[[သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာသန်းထွန်း]] * [[အောင်ကြီး၊ ဦး|ဗိုလ်မှူးချုပ်အောင်ကြီး]] * [[တင်ဦး၊ သူရ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး(ငြိမ်း) သူရ ဦးတင်ဦး]] * [[မောင်မောင်၊ ဒေါက်တာ (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဒေါက်တာ မောင်မောင်]] *[[နေဝင်း|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးနေဝင်း]] *[[စောမောင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စောမောင်]] * [[သန်းရွှေ|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ]] * [[သိန်းစိန်၊ ဦး|နိုင်ငံတော် သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး(ငြိမ်း)]] * [[ဝီရသူ (မစိုးရိမ်)|မစိုးရိမ်တိုက်သစ် နာယက ဆရာတော် ဦးဝီရသူ]] *[[လင်းယုန်နီ]] *[[ချစ်ဦးညို]] *[[စွမ်းရည်၊ မောင်၊ စာရေးဆရာ|မောင်စွမ်းရည်]] *[[အောင်သင်း]] *[[ဆရာစံ]] *[[သခင်ဖိုးလှကြီး]] *[[မင်းအောင်လှိုင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်]] *[[ဗိုလ်စံဖဲ]] ==ဗမာလူမျိုးစု== မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား ဗမာလူမျိုးစု (၉)စု ရှိသည်။ အက္ခရာစဉ်အတိုင်း စဉ်ထားသည်။ # [[ကတူးလူမျိုး]] # [[ကနန်းလူမျိုး]] # [[ဆလုံလူမျိုး]] # [[ထားဝယ်လူမျိုး]] # [[ဖွန်းလူမျိုး]] # ဗမာလူမျိုး # [[မြိတ်လူမျိုး]] # [[ယဘိန်းလူမျိုး]] # [[ယောလူမျိုး]] ဘာသာဗေဒအရ ဗမာနွယ်အုပ်စုသည် တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကားမိသားစုအောက်ရှိ အုပ်စုတစ်ခုဖြစ်ပြီး အဓိကအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်တို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။<ref>Bradley, David (1997). "Tibeto-Burman languages and classification". In: Bradley, D. (ed.), Papers in Southeast Asian Linguistics No.14.</ref> ပါဝင်သော လူမျိုးများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် — #[[ဗမာလူမျိုး]] #[[အင်းသားလူမျိုး]] #[[ဖွန်းလူမျိုး]] #[[တောင်ရိုး]] #[[ရခိုင်]] #[[ဓနု]] #[[မရမာ လူမျိုး|မရမာလူမျိုး]] #[[ယော]]၊[[ထားဝယ်]]၊[[မြိတ်လူမျိုး|မြိတ်]] <ref>Okell, John (1969). ''A Reference Grammar of Colloquial Burmese''. Oxford University Press.</ref> == ကျမ်းကိုး == <references/> * မြန်မာသမိုင်းပုံ- [[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]] {{ မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:ဗမာလူမျိုးစု]] fs8zegeq6v692gsxs87i4nlop8qvmhi 0 3776 1029371 1027442 2026-05-04T07:12:11Z ~2026-26932-14 142287 အခြားအမည် 1029371 wikitext text/x-wiki {{Infobox ဘောလုံး ကလပ် | clubname = Manchester United F.C. | current = Manchester United F.C. season 2010-11 | image = [[File:Man_Utd_FC_.svg|200px|Manchester United's emblem]] | fullname = မန်ချက်စတာယူနိုက်တက် ဘောလုံးကလပ် <!-- see discussion --> | nickname = သခင်ကြီး( သရဲနီ ) <ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/page/manchester-united |title=Manchester United Football Club |accessdate=2008-03-02 |publisher=Premier League |archivedate=6 June 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110606075748/http://www.premierleague.com/page/manchester-united }}</ref> | founded = ၁၈၇၈ တွင် ''နယူတန် ဟိသ် LYR ဘောလုံးကလပ်'' အဖြစ်စတင်ခဲ့သည်။ | ground = [[အိုးထရတ်ဒ်ဖို့ဒ်]] | capacity = ၇၅၈၁၁<ref name="pl1112file">{{cite web |title=Manchester United |url=http://www2.premierleague.com/en-gb/clubs/profile.stadium.html/man-utd |work=premierleague.com |publisher=Premier League |accessdate=30 November 2011 |archivedate=21 February 2015 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6WVXhVhVE?url=http://www.premierleague.com/en-gb/clubs/profile.stadium.html/man-utd }}</ref> | owner = မန်ချက်စတာ ယူနိုက်တက် ပီအယ်လ်စီ ကုမ္ပဏီ | chairman = {{အလံ|အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု}} [[ဂျိုအဲဂလေဇာ]] နှင့် [[အာဗရမ် ဂလေဇာ]] | manager = | captain = ဘရူနို:ကျောနံပတ်(8)နိုင်ငံ( ပေါ်တူဂီ) | league = [[ပရီးမီးယားလိဂ်]] | season = ၂၀၂၃-၂၄ | position = [[ပရီးမီးယားလိဂ်]]၊ အဆင့် - ၈ | pattern_la1 = _manutd2425h | pattern_b1 = _manutd2425h | pattern_ra1 = _manutd2425h | pattern_sh1 = _manutd2425h | pattern_so1 = _manutd2425hl | leftarm1 = ff0000 | body1 = ff0000 | rightarm1 = ff0000 | shorts1 = ffffff | socks1 = 000000 | pattern_la2 = _manutd2425a | pattern_b2 = _manutd2425a | pattern_ra2 = _manutd2425a | pattern_sh2 = _manutd2425a | pattern_so2 = _manutd2425al | leftarm2 = 001a67 | body2 = 001a67 | rightarm2 = 001a67 | shorts2 = 001a67 | socks2 = 001a67 | pattern_la3 = _manutd2425t | pattern_b3 = _manutd2425t | pattern_ra3 = _manutd2425t | pattern_sh3 = _manutd2425t | pattern_so3 = _manutd2425tl | leftarm3 = faf9f6 | body3 = faf9f6 | rightarm3 = faf9f6 | shorts3 = faf9f6 | socks3 = faf9f6 | website = https://www.manutd.com/ }} '''မန်ချက်စတာယူနိက်တက် ဘောလုံးကလပ်''' အား မန်ယူနိုက်တက်<ref>[https://uk.reuters.com/article/uk-soccer-england-bou-mun/man-united-must-aim-for-top-four-not-title-challenge-mourinho-idUKKCN1N7169 Man United must aim for top four, not title challenge - Mourinho] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200911192940/https://uk.reuters.com/article/uk-soccer-england-bou-mun/man-united-must-aim-for-top-four-not-title-challenge-mourinho-idUKKCN1N7169 |date=11 September 2020 }}, [[Reuters]], 2 November 2018</ref><ref>[https://www.independent.ie/sport/soccer/premier-league/marcus-rashfords-92nd-minute-winner-enough-for-man-united-to-scrape-a-win-at-bournemouth-37488476.html Marcus Rashford's 92nd minute winner enough for Man United to scrape a win at Bournemouth], ''Irish Independent'', 6 November 2018</ref> သို့မဟုတ် သရဲနီ အသင်း ဟု တစ်လုံးတည်း ခေါ်ဆိုလေ့ ရှိကြပြီး [[အင်္ဂလန်နိုင်ငံ]] ဂရိတ်တား မန်ချက်စတာ၊ ထရတ်ဖို့ဒ်ရှိ အိုးထရတ်ဒ်ဖို့ဒ်ဘောလုံးကွင်းကို အခြေပြုသော အင်္ဂလန် ဘောလုံးကလပ်တစ်ခုဖြစ်ကာ အင်္ဂလိပ် ဘောလုံးကစားနည်း၏ ထိပ်တန်း ဘောလုံးပြိုင်ပွဲဖြစ်သော ပရီးမီးယားလိဂ်တွင် ပါဝင်ကစားနေသော အသင်းဖြစ်သည်။ ''မှင်စာနီများ'' ဟု အမည်ပြောင်ပေးထားသော ကလပ်ကို ၁၈၇၈ ခုနှစ်တွင် နယူတန် ဟိသ် ဘောလုံးကလပ်အဖြစ် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၀၂ ခုနှစ်တွင် မန်ချက်စတာ ယူနိုက်တက်ဟု အမည်ပြောင်းခဲ့ကာ ယခုလက်ရှိ ကစားကွင်းဖြစ်သော အိုးထရတ်ဒ်ဖို့ဒ် ဘောလုံးကွင်းသို့ ၁၉၁၀ တွင် ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့သည်။ မန်ချက်စတာယူနိုက်တက် သည် အင်္ဂလိပ်ဘောလုံးလောကတွင် အခြားကလပ်အသင်းများထက် ဆုဖလား အရေအတွက် ပိုမိုရရှိခဲ့သော အသင်းဖြစ်ပြီး <ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/19653230 |title=Liverpool v Manchester United: The bitter rivalry |work=BBC Sports |first=Phil |last=McNulty |date=21 September 2012 }}</ref> လိဂ်ဖလား ၂၀ကြိမ်၊ အက်ဖ်အေဖလား ၁၃ ကြိမ်၊ အီးအက်ဖ်အယ်လ်ဖလား ၆ကြိမ် နှင့် အက်ဖ်အေ ကွန်မြူနတီဒိုင်း ၂၁ ကြိမ်(၄ကြိမ်ပူးတွဲ) စံချိန်တင် ရရှိခဲ့ဖူးသော အသင်းဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် မန်ချက်စတာယူနိုက်တက်သည် ယူအီးအက်ဖ်အေ ချန်ပီယံလိဂ် ဖလား ၃ကြိမ်၊ ယူအီးအက်ဖ်အေ ယူရိုပါ လိဂ်ဖလား ၁ ကြိမ်၊ ယူအီးအက်ဖ်အေ ဝင်းနား ဖလား ၁ ကြိမ်၊ ယူအီးအက်ဖ်အေ စူပါဖလား ၁ကြိမ်၊ အင်တာကွန်တီနန်တယ် ဖလား ၁ကြိမ် နှင့် ဖီဖာကလပ် ကမ္ဘာ့ဖလား ၁ကြိမ် ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့ဖူးသည်။ ၁၉၉၈-၉၉တွင် မန်ယူ အသင်းသည် သမိုင်းတလျှောက်တွင် ကွန်တီနန်တယ် ဥရောပဖလား ၃ ခု ကို ရာသီတစ်ခုထဲတွင် ဆွတ်ခူးရယူနိုင်ခဲ့သော ပထမဆုံး ကလပ်အသင်းအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/january/14/newsid_3334000/3334059.stm|title=BBC ON THIS DAY - 14 - 1969: Matt Busby retires from Man United|publisher=BBC News}}</ref> ၂၀၁၆-၁၇ တွင် ယူအီးအက်ဖ်အေ ယူရိုပါ လိဂ် ပြိုင်ပွဲတွင် ဖလားရခဲ့ခြင်းကြောင့် ယူအီးအက်ဖ်အေ ကလပ် ပြိုင်ပွဲ ၃ ခုစလုံးကို အောင်နိုင်ခဲ့သော ကလပ်အသင်း ၅ ခုတွင် တစ်ခု အပါအဝင်ဖြစ်လာခဲ့ကာ ပြိုင်၍ရသမျှသော ပြိုင်ပွဲဟူသမျှတွင် ဖလားရခဲ့သော အင်္ဂလိပ် ဘောလုံးကလပ် တစ်ခုအဖြစ်လည်း စာရင်းဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/news/11667/10862214/jose-mourinho-wants-manchester-united-to-close-the-circle-of-trophies-and-win-europa-league|title=Jose Mourinho wants Manchester United to 'close the circle' of trophies and win Europa League|date=4 May 2017|work=Sky Sports|last=Thomas|first=Lyall}}</ref> ၁၉၅၈ ခုနှစ် မြူးနစ်လေယာဉ်ပျက်ကျမှုကြောင့် ကစားသမား ၈ ဦး အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် မတ် ဘတ်စဘီ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် မန်ယူအသင်းသည် ဥရောပဖလားကို ပထမဆုံး အကြိမ် ဆွတ်ခူးသော အင်္ဂလိပ် ဘောလုံးကလပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ [[အဲလက်စ်ဖာဂူဆန်|ဆာ အဲလက်စ် ဖာဂူဆန်]] အငြိမ်းစားယူတော့မည့်ဟု ကြေညာသည့် အချိန်တွင် ပြန်ကြည့်မည် ဆိုပါက ၎င်းမန်နေဂျာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည့် ၁၉၈၆ မှ ၂၀၁၃ အတွင်းတွင် ဖလား ၃၈ ခု ရရှိခဲ့ပြီး ပရီးမီးယားလိဂ် ချန်ပီယံ ၁၃ ကြိမ်၊ အက်ဖ်အေ ဖလား ၅ ကြိမ်၊ ယူအီးအက်ဖ်အေ ချန်ပီယံလိဂ် ၂ ကြိမ် တို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{cite news |title=The 49 trophies of Sir Alex Ferguson - the most successful managerial career Britain has ever known |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/the-49-trophies-of-sir-alex-ferguson-the-most-successful-managerial-career-britain-has-ever-known-8607136.html |work=The Independent |publisher=Independent Print |location=London |date=8 May 2013 |accessdate=30 October 2015 }}</ref><ref>{{cite news |first=Rob |last=Stewart |title=Sir Alex Ferguson successful because he was given time, says Steve Bruce |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/manchester-united/6250406/Sir-Alex-Ferguson-successful-because-he-was-given-time-says-Steve-Bruce.html |work=The Daily Telegraph |publisher=Telegraph Media Group |location=London |date=1 October 2009 |accessdate=11 May 2011 }}</ref><ref>{{cite news |first=Jonathan |last=Northcroft |title=20 glorious years, 20 key decisions |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article625585.ece |work=The Sunday Times |publisher=Times Newspapers |location=London |date=5 November 2006 |accessdate=24 June 2010 |archivedate=9 March 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070309065821/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article625585.ece }}</ref> မန်ချက်စတာ ယူနိုက်တက်သည် ၂၀၁၆-၁၇ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဝင်ငွေအများဆုံး ဘောလုံးကလပ် ဖြစ်ခဲ့ပြီး တစ်နှစ်လုံး ဝင်ငွေ စတာလင်ပေါင် ၆၇၆.၃ သန်းမျှ ရှိကာ <ref>{{cite news |title=Manchester United remain football's top revenue-generator |url=https://www.bbc.com/news/business-42767374 |publisher=BBC News (British Broadcasting Corporation) |date=23 January 2018 |accessdate=14 April 2018 }}</ref> ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် တန်ဖိုးအများဆုံး ဘောလုံးကလပ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရပြီး တန်ဖိုး စတာလင်ပေါင် ၃.၁ ဘီလီယံမျှ ရှိသည်။ <ref>{{cite news |title=Man United Forbes' most valuable soccer team again |url=http://www.euronews.com/2018/06/12/man-united-forbes-most-valuable-soccer-team-again |publisher=Euronews |date=12 June 2018 |accessdate=12 June 2018 }}</ref> ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် တန်ကြေး အမြင့်ဆုံး ဘောလုံးအမှတ်တံဆိပ် အဖြစ် တည်ရှိခဲ့ကာ အမှတ်တံဆိပ်၏ တန်ဖိုးကို ၁.၂ ဘီလီယံဒေါ်လာမျှ ခန့်မှန်းခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |title=Manchester United is 'most valuable football brand' |url=https://www.bbc.co.uk/news/business-33044663 |publisher=BBC News (British Broadcasting Corporation) |date=8 June 2015 |accessdate=8 June 2015 }}</ref><ref name="Forbes_brands">{{cite web |first=Peter J. |last=Schwartz |title=Manchester United Again The World's Most Valuable Soccer Team |url=https://www.forbes.com/sites/mikeozanian/2012/04/18/manchester-united-again-the-worlds-most-valuable-soccer-team/ |work=Forbes Magazine |date=18 April 2012 |accessdate=5 May 2012 }}</ref> လန်ဒန် စတော့အိတ်ချိန်းတွင် ၁၉၉၁ ခုနှစ် အများပိုင် ကုမ္ပဏီအဖြစ် စာရင်းသွင်း ရောင်းချခဲ့သည့် အချိန်နောက်ပိုင်းတွင် မယ်လ်ကွန် ဂလေဇာမှ ၂၀၀၅ ခုနှစ် မေလတွင် စတာလင်ပေါင် သန်း ၈၀၀ ခန့်မျှ တန်ဖိုးဖြင့် ဝယ်ယူခဲ့ပြီး ပုဂ္ဂလိကပိုင် အဖြစ် ပြန်လည် ပြောင်းလဲခဲ့ကာ ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင်မှ အများပိုင် အဖြစ် တစ်ဖန် ပြန်လည် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် နယူးယောက် စတော့အိတ်ချိန်းတွင် ပထမဆုံး အများပိုင် ရောင်းချခြင်း ပြုလုပ်ခဲ့သည့် အချိန်က မန်ချက်စတာ ယူနိုက်တက်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ထောက်ခံမှု အကျယ်ပြန့်ဆုံး ရရှိသည့် ဘောလုံးကလပ်တစ်ခု အဖြစ်တည်ရှိနေခဲ့သည်။<ref name="hamil_126">Hamil (2008), p. 126.</ref> ၎င်း၏ ပြိုင်ဘက် ကလပ်အသင်းများမှာ [[လီဗာပူး ဘောလုံးအသင်း|လီဗာပူး]]၊ [[မန်ချက်စတာ စီးတီး]] ၊ [[အာဆင်နယ်]]၊ ချယ်ဆီး နှင့် လိဒ်ယူနိုက်တက် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ == ဘဏ္ဍာရေး == အသင်းကို မူလက လန်ကက်ရှိုင်းယားနှင့် ယော့(ခ်) ရှိုင်းယား မီးရထား ကုမ္ပဏီက စတင်တည်ထောင်ပေးထားခြင်း ဖြစ်ပြီး ၁၈၉၂ ခုနှစ်တွင် အများပိုင် ကုမ္ပဏီ ဖြစ်လာသည်။ အစုတစ်စု၏ တန်ဖိုးမှာ တစ်ပေါင် (£1) ဖြစ်သည်။ ၁၉၀၂ ခုနှစ်တွင် ဒေဝါလီ ခံရမည့် အရေးမှ သူဌေး (၄) ဦးမှ ပေါင် (၅၀၀) ဖြင့် ဝယ်ယူ ပိုင်ဆိုင်ခဲ့သည်။ ထိုသူဌေး (၄) ဦးတွင် ကလပ်အသင်း၏ မန်နေဂျာ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာမည့် ဂျေ၊ အိတ်ခ်ျ ဒေးဗီး(စ်) လည်း ပါဝင်သည်။ ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် သူ ကွယ်လွန်သည့်အခါ၌ ဒေဝါလီ ခံရမည့် ဒုက္ခကို တွေ့ရပြန်လေတော့သည်။ သို့သော် ၁၉၃၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ဂျိမ်း(စ်) ဒဗလျူ ဂစ်(ဘ်)ဆင်က ပေါင် (၂,၀⁠၀၀) ဖြင့် ကလပ်အသင်းကို ပိုင်ဆိုင်ခဲ့သည်။ နောက် (၃) နှစ်အကြာ ဂစ်(ဘ်)ဆင် ကွယ်လွန်သော်လည်း သူ့မိသားစုကပင် ကလပ်အသင်းကို ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။ ၂၀⁠၀၅-ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်သူဌေး ဂလေဇာ မိသားစုက အသင်းကို ရာနှုန်းပြည့် ပိုင်ဆိုင်သွားသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ၁၈၇၈-ခုနှစ်တွင် မန်ချက်စတာယူနိုက်တက် အသင်းကို [[Newton Heath]] မြို့ရှိ Lancashire and Yorkshire မီးရထား ဘူတာရုံ၏ Carriage and Wagon ဌာနမှ ဝန်ထမ်းများကထူထောင်ခဲ့သည်။ မူလအစက Newton Heath LYR Football Club လို့နာမည်ပေးခဲ့သော်လည်း ၁၉၀၂-ခုနှစ်၊ ဧပြီလ(၂၄)ရက်နေ့တွင် မန်ချက်စတာယူနိုက်တက်ဟု တရားဝင်ပြောင်းလဲခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ ===ဖာဂူဆန်လက်ထက် (၁၉၈၆ မှ ၂၀၁၃ ထိ)=== နည်းပြ Atkinson ထုတ်ခံရပြီး [[အဲလက်စ်ဖာဂူဆန်|ဆာအဲလက်စ်ဖာဂူဆန်]]နှင့် သူ၏လက်ထောက်နည်းပြ Archie Knox တို့ ရောက်ရှိလာပြီး ထိုနှစ်တွင် အဆင့် (၁၁)ဖြစ် အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၇-၁၉၈၈ နှစ်တွင် ဒုတိယရရှိခဲ့သော်လည်း နောက်နှစ်တွင်မူ အဆင့် (၁၁)ဖြင့် အဆုံးသတ်ခဲ့ရသည်။ ၁၉၉၃-ခုနှစ်တွင် အမှတ်ပေးဖလားကို ၁၉၆၇-ခုနှစ် နောက်ပိုင်း ပထမဆုံးအကြိမ် ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၉၈-၁၉၉၉ ခုနှစ် ဘောလုံးရာသီသည် မန်ချက်စတာယူနိုက်တက်အတွက် အအောင်မြင်ဆုံးရာသီဖြစ်ခဲ့သည်။ အင်္ဂလန်ဘောလုံးသမိုင်း တစ်လျှောက်တွင် ပထမဆုံးအကြိမ် Premier League၊ FA ဖလားနှင့် Champion League ဖလားသုံးလုံး တစ်ပြိုင်တည်း ရသော အသင်းဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၁၀-၂၀၁၁ ဘောလုံးရာသီတွင် မန်ချက်စတာအသင်းသည် (၁၉)ကြိမ်မြောက် အမှတ်ပေးဖလားကို ရရှိပြီး ယခင်[[လစ်ဗာပူးလ် ဘောလုံးအသင်း]] ရယူထားခဲ့တဲ့ (၁၈)ကြိမ်မြောက် စံချိန်ကို ချိုးယူခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၁၂-၂၀၁၃ ဘောလုံးရာသီတွင် မန်ချက်စတာအသင်းသည် (၂၀)ကြိမ်မြောက် အမှတ်ပေးဖလားကို ရယူခဲ့ပြီး စံချိန်သစ်တင်ခဲ့သည်။ ==ထောက်ခံအားပေးမှု== မန်ချက်စတာယူနိုက်တက် အသင်းသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အိမ်ကွင်းပရိသတ် အများဆုံးနှင့်အတူ ရေပန်းအစားအဆုံး ဘောလုံးကလပ်တစ်ခုအဖြစ် လူသိများကျော်ကြားသည်။ အားကစားဆိုင်ရာ အကြံပေး အဖွဲ့အစည်းဖြစ်တဲ့ [[Deloitte]] ၏ ခန့်မှန်းချက်အရ မန်ချက်စတာယူနိုက်တက် အသင်းအား အားပေးသူ ၇၅သန်းကျော်ရှိပြီး တစ်ခြား အဖွဲ့အစည်း ခန့်မှန်းချက်အရ သန်း ၃၃၃ ကျော်ရှိကြောင်း သိရှိရသည်။ ==ပထမ အသင်းလူစာရင်း== {{updated|30 August 2016}}<ref>{{cite web |title=First Team |url=http://www.manutd.com/en/Players-And-Staff/First-Team.aspx |website=ManUtd.com |publisher=Manchester United |accessdate=22 July 2016 }}</ref><ref>{{cite news |title=2016/2017 Premier League Squad Numbers |url=http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2016/Jul/Manchester-United-release-Premier-League-squad-numbers-for-201617-season.aspx |website=ManUtd.com |publisher=Manchester United |date=22 July 2016 |accessdate=22 July 2016 }}</ref><ref>{{cite web |title=Manchester United FC |url=http://www.uefa.com/uefaeuropaleague/season=2017/clubs/club=52682/squad/index.html |website=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=3 September 2016 |accessdate=3 September 2016 }}</ref> {{Fs start}} {{football squad player |no=1 |nat=ESP |pos=GK |name=[[ဒေးဗစ် ဒီ ဟေး]] }} {{football squad player |no=2 |nat=SWE |pos=DF | name=[[ဗစ်တာ လင်ဒီလော့]] }} {{football squad player |no=4 |nat=ENG |pos=DF |name=[[ဖေးလ် ဂျုန်းစ်]] }} {{football squad player |no=5 |nat=ENG |pos=DF |name=[[ဟယ်ရီ မက်ဂွားယား]] |other=[[အသင်းခေါင်းဆောင်(ဘောလုံး)#Club captain|အသင်းခေါင်းဆောင်]]}} {{football squad player |no=6 |nat=ARG |pos=DF |name=[[လီဆန်ဒရို မာတီနက်]] {{football squad player |no=8 |nat=POR |pos=MF |name=[[ဘရူနို ဖာနန်ဒက်ဇ်]] }} {{football squad player|no=9 |nat=FRA |pos=FW |name=[[အန်သိုနီ မာစီရယ်]] }} {{football squad player |no=10 |nat=ENG |pos=FW |name=[[မားကပ်ရှ် ရက်ဖို့]] }} {{football squad player|no=11 |nat=ENG |pos=FW |name=[[မေဆွန် ဂရင်းဝု]] }} {{football squad player |no=12 |nat=NED |pos=DF |name=[[တိုင်ရယ် မာလာစီရာ]] }} {{football squad player |no=14 |nat=DEN |pos=MF|name=[[ခရစ်ရှန် အဲရစ်ဆင်]] }} {{football squad player |no=17 |nat=BRA |pos=MF |name=[[​ဖရက်]] }} {{Fs mid}} {{football squad player |no=18 |nat=BRA |pos=MF |name=[[ကတ်စမဲရိုး]] }} {{football squad player |no=19 |nat=FRA |pos=DF |name=[[ရာဖေး ဗာရန်း]] }} {{football squad player |no=20 |nat=POR |pos=DF |name=[[ဒီရေဂို ဒါးလော့]] }} {{football squad player |no=21 |nat=BRA |pos=FW |name=[[အန်သိုနီ]] }} {{football squad player |no=22 |nat=ENG |pos=GK |name=[[တွန်မ် ဟီတန်]] }} {{football squad player |no=23 |nat=ENG |pos=DF |name=[[လုရှော]] }} {{football squad player |no=25 |nat=ENG |pos=FW |name=[[ဂျေဒန် ဆန်ချို]] }} {{football squad player |no=28 |nat=URU |pos=FW |name=[[ဖကန်ဒို ပဲလစ်စထရီ]] }} {{football squad player |no=29 |nat=ENG |pos=DF | name=[[အာရွန် ဝမ်ဘစ်ဆာကာ]] }} {{football squad player |no=30 |nat=ENG |pos=GK | name=[[နသန် ဘစ်ရှော့]] }} {{football squad player |no=33 |nat=ENG |pos=DF |name=[[ဘရန်ဒန် ဝီလျံ]] }} {{football squad player |no=34|nat=NED |pos=MF |name=[[ဒွန်နီ ဗန်ဒီဘိ]] }} {{football squad player |no=35 |nat=ENG |pos=DF |name=[[အက်ဇယ် တွမ်ဇီဘီ]] }} {{football squad player |no=36 |nat=SWE |pos=FW |name=[[အန်သိုနီ အီလန်ဂါ]] }} {{Fs end}} ===အငှား=== {{fs start}} {{football squad player |no= |nat=POR |pos=MF |name=[[နာနီ]]|other= [[စပို့တင်းလစ်စဘွန်း]] တွင် ၃၀ ဇွန် ၂၀၁၅ အထိ အငှားသွားရောက်ကစား}} {{football squad player |no= |nat=POR |pos=MF |name=[[ချီချာရီတို ဟာနန်ဒက်]]|other= [[ရီးရဲမက်ဒရစ်]] တွင် ၃၀ ဇွန် ၂၀၁၅ အထိ အငှားသွားရောက်ကစား}} {{fs end}} ==မန်ချက်စတာယူနိက်တက်အသင်း၏အောင်မြင်မှုများ== *အမှတ်ပေးချန်ပီယံ − (၂၀) ကြိမ် (၁၉၀၈၊ ၁၉၁၁၊ ၁၉၅၂၊ ၁၉၅၆၊ ၁၉၅၇၊ ၁၉၆၅၊ ၁၉၆၇၊ ၁၉၉၃၊ ၁၉၉၄၊ ၁၉၉၆၊ ၁၉၉၇၊ ၁၉၉၉၊ ၂၀၀၀၊ ၂၀၀၁၊ ၂၀၀၃၊ ၂၀၀၇၊ ၂၀၀၈၊ ၂၀၀၉၊ ၂၀၁၁၊ ၂၀၁၂၊ ၂၀၁၃) *အက်ဖ်အေ ဖလားချန်ပီယံ − (၁၁) ကြိမ် (၁၉၀၉၊ ၄၈၊ ၆၃၊ ၇၇၊ ၈၃၊ ၈၅၊ ၉၀၊ ၉၄၊ ၉၆၊ ၉၉၊ ၂၀၀၄။၂၀၁၆) *ကားလင်းဖလား − (၅) ကြိမ် (၁၉၉၂၊ ၂၀၀၆၊ ၂၀၀၉၊ ၂၀၁၀၊၂၀၂၃) *ကွန်မြူနတီဒိုင်းချန်ပီယံ − (၂၀) ကြိမ် (၁၉၀၈၊ ၁၉၁၁၊ ၁၉၅၂၊ ၁၉၅၆၊ ၁၉၅၇၊ ၁၉၆၅၊ ၁၉၆၇၊ ၁၉၇၇၊ ၁၉၈၃၊ ၁၉၉၀၊ ၁၉၉၃၊ ၁၉၉၄၊ ၁၉၉၆၊ ၁၉၉၇၊ ၂၀၀၃၊ ၂၀၀၇၊ ၂၀၀၈၊ ၂၀၁၀၊ ၂၀၁၁၊ ၂၀၁၆) *ချန်ပီယံလိဂ်ဖလား − (၃) ကြိမ် − (၁၉၆၈၊ ၁၉၉၉၊ ၂၀၀၈) *ဥရောပရှုံးထွက်ဖလား − (၁) ကြိမ် (၁၉၉၁) *ဥရောပစူပါဖလား − (၁) ကြိမ် (၁၉၉၁) *ဖီဖာကလပ်ကမ္ဘာ့ဖလား - (၁) ကြိမ် (၂၀၀၈) == ရည်ညွှန်းကိုးကား == {{Reflist}} {{Premier League}} [[Category:မန်ချက်စတာ ယူနိုက်တက်]] [[Category:ကြေးစားဘောလုံးအသင်း]] mymidd1bqbanati99ljeuq030ngyivn 1029373 1029371 2026-05-04T07:13:18Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[Special:Contributions/~2026-26932-14|~2026-26932-14]] ([[User talk:~2026-26932-14|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1029371|1029371]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1029373 wikitext text/x-wiki {{Infobox ဘောလုံး ကလပ် | clubname = Manchester United F.C. | current = Manchester United F.C. season 2010-11 | image = [[File:Man_Utd_FC_.svg|200px|Manchester United's emblem]] | fullname = မန်ချက်စတာယူနိုက်တက် ဘောလုံးကလပ် <!-- see discussion --> | nickname = ဆိုက်ကား ငမွဲ‌ပေါ်ပင်များအားပေးအသင်း <ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/page/manchester-united |title=Manchester United Football Club |accessdate=2008-03-02 |publisher=Premier League |archivedate=6 June 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110606075748/http://www.premierleague.com/page/manchester-united }}</ref> | founded = ၁၈၇၈ တွင် ''နယူတန် ဟိသ် LYR ဘောလုံးကလပ်'' အဖြစ်စတင်ခဲ့သည်။ | ground = [[အိုးထရတ်ဒ်ဖို့ဒ်]] | capacity = ၇၅၈၁၁<ref name="pl1112file">{{cite web |title=Manchester United |url=http://www2.premierleague.com/en-gb/clubs/profile.stadium.html/man-utd |work=premierleague.com |publisher=Premier League |accessdate=30 November 2011 |archivedate=21 February 2015 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6WVXhVhVE?url=http://www.premierleague.com/en-gb/clubs/profile.stadium.html/man-utd }}</ref> | owner = မန်ချက်စတာ ယူနိုက်တက် ပီအယ်လ်စီ ကုမ္ပဏီ | chairman = {{အလံ|အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု}} [[ဂျိုအဲဂလေဇာ]] နှင့် [[အာဗရမ် ဂလေဇာ]] | manager = | captain = ဘရူနို:ကျောနံပတ်(8)နိုင်ငံ( ပေါ်တူဂီ) | league = [[ပရီးမီးယားလိဂ်]] | season = ၂၀၂၃-၂၄ | position = [[ပရီးမီးယားလိဂ်]]၊ အဆင့် - ၈ | pattern_la1 = _manutd2425h | pattern_b1 = _manutd2425h | pattern_ra1 = _manutd2425h | pattern_sh1 = _manutd2425h | pattern_so1 = _manutd2425hl | leftarm1 = ff0000 | body1 = ff0000 | rightarm1 = ff0000 | shorts1 = ffffff | socks1 = 000000 | pattern_la2 = _manutd2425a | pattern_b2 = _manutd2425a | pattern_ra2 = _manutd2425a | pattern_sh2 = _manutd2425a | pattern_so2 = _manutd2425al | leftarm2 = 001a67 | body2 = 001a67 | rightarm2 = 001a67 | shorts2 = 001a67 | socks2 = 001a67 | pattern_la3 = _manutd2425t | pattern_b3 = _manutd2425t | pattern_ra3 = _manutd2425t | pattern_sh3 = _manutd2425t | pattern_so3 = _manutd2425tl | leftarm3 = faf9f6 | body3 = faf9f6 | rightarm3 = faf9f6 | shorts3 = faf9f6 | socks3 = faf9f6 | website = https://www.manutd.com/ }} '''မန်ချက်စတာယူနိက်တက် ဘောလုံးကလပ်''' အား မန်ယူနိုက်တက်<ref>[https://uk.reuters.com/article/uk-soccer-england-bou-mun/man-united-must-aim-for-top-four-not-title-challenge-mourinho-idUKKCN1N7169 Man United must aim for top four, not title challenge - Mourinho] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200911192940/https://uk.reuters.com/article/uk-soccer-england-bou-mun/man-united-must-aim-for-top-four-not-title-challenge-mourinho-idUKKCN1N7169 |date=11 September 2020 }}, [[Reuters]], 2 November 2018</ref><ref>[https://www.independent.ie/sport/soccer/premier-league/marcus-rashfords-92nd-minute-winner-enough-for-man-united-to-scrape-a-win-at-bournemouth-37488476.html Marcus Rashford's 92nd minute winner enough for Man United to scrape a win at Bournemouth], ''Irish Independent'', 6 November 2018</ref> သို့မဟုတ် သရဲနီ အသင်း ဟု တစ်လုံးတည်း ခေါ်ဆိုလေ့ ရှိကြပြီး [[အင်္ဂလန်နိုင်ငံ]] ဂရိတ်တား မန်ချက်စတာ၊ ထရတ်ဖို့ဒ်ရှိ အိုးထရတ်ဒ်ဖို့ဒ်ဘောလုံးကွင်းကို အခြေပြုသော အင်္ဂလန် ဘောလုံးကလပ်တစ်ခုဖြစ်ကာ အင်္ဂလိပ် ဘောလုံးကစားနည်း၏ ထိပ်တန်း ဘောလုံးပြိုင်ပွဲဖြစ်သော ပရီးမီးယားလိဂ်တွင် ပါဝင်ကစားနေသော အသင်းဖြစ်သည်။ ''မှင်စာနီများ'' ဟု အမည်ပြောင်ပေးထားသော ကလပ်ကို ၁၈၇၈ ခုနှစ်တွင် နယူတန် ဟိသ် ဘောလုံးကလပ်အဖြစ် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၀၂ ခုနှစ်တွင် မန်ချက်စတာ ယူနိုက်တက်ဟု အမည်ပြောင်းခဲ့ကာ ယခုလက်ရှိ ကစားကွင်းဖြစ်သော အိုးထရတ်ဒ်ဖို့ဒ် ဘောလုံးကွင်းသို့ ၁၉၁၀ တွင် ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့သည်။ မန်ချက်စတာယူနိုက်တက် သည် အင်္ဂလိပ်ဘောလုံးလောကတွင် အခြားကလပ်အသင်းများထက် ဆုဖလား အရေအတွက် ပိုမိုရရှိခဲ့သော အသင်းဖြစ်ပြီး <ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/19653230 |title=Liverpool v Manchester United: The bitter rivalry |work=BBC Sports |first=Phil |last=McNulty |date=21 September 2012 }}</ref> လိဂ်ဖလား ၂၀ကြိမ်၊ အက်ဖ်အေဖလား ၁၃ ကြိမ်၊ အီးအက်ဖ်အယ်လ်ဖလား ၆ကြိမ် နှင့် အက်ဖ်အေ ကွန်မြူနတီဒိုင်း ၂၁ ကြိမ်(၄ကြိမ်ပူးတွဲ) စံချိန်တင် ရရှိခဲ့ဖူးသော အသင်းဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် မန်ချက်စတာယူနိုက်တက်သည် ယူအီးအက်ဖ်အေ ချန်ပီယံလိဂ် ဖလား ၃ကြိမ်၊ ယူအီးအက်ဖ်အေ ယူရိုပါ လိဂ်ဖလား ၁ ကြိမ်၊ ယူအီးအက်ဖ်အေ ဝင်းနား ဖလား ၁ ကြိမ်၊ ယူအီးအက်ဖ်အေ စူပါဖလား ၁ကြိမ်၊ အင်တာကွန်တီနန်တယ် ဖလား ၁ကြိမ် နှင့် ဖီဖာကလပ် ကမ္ဘာ့ဖလား ၁ကြိမ် ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့ဖူးသည်။ ၁၉၉၈-၉၉တွင် မန်ယူ အသင်းသည် သမိုင်းတလျှောက်တွင် ကွန်တီနန်တယ် ဥရောပဖလား ၃ ခု ကို ရာသီတစ်ခုထဲတွင် ဆွတ်ခူးရယူနိုင်ခဲ့သော ပထမဆုံး ကလပ်အသင်းအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/january/14/newsid_3334000/3334059.stm|title=BBC ON THIS DAY - 14 - 1969: Matt Busby retires from Man United|publisher=BBC News}}</ref> ၂၀၁၆-၁၇ တွင် ယူအီးအက်ဖ်အေ ယူရိုပါ လိဂ် ပြိုင်ပွဲတွင် ဖလားရခဲ့ခြင်းကြောင့် ယူအီးအက်ဖ်အေ ကလပ် ပြိုင်ပွဲ ၃ ခုစလုံးကို အောင်နိုင်ခဲ့သော ကလပ်အသင်း ၅ ခုတွင် တစ်ခု အပါအဝင်ဖြစ်လာခဲ့ကာ ပြိုင်၍ရသမျှသော ပြိုင်ပွဲဟူသမျှတွင် ဖလားရခဲ့သော အင်္ဂလိပ် ဘောလုံးကလပ် တစ်ခုအဖြစ်လည်း စာရင်းဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/news/11667/10862214/jose-mourinho-wants-manchester-united-to-close-the-circle-of-trophies-and-win-europa-league|title=Jose Mourinho wants Manchester United to 'close the circle' of trophies and win Europa League|date=4 May 2017|work=Sky Sports|last=Thomas|first=Lyall}}</ref> ၁၉၅၈ ခုနှစ် မြူးနစ်လေယာဉ်ပျက်ကျမှုကြောင့် ကစားသမား ၈ ဦး အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် မတ် ဘတ်စဘီ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် မန်ယူအသင်းသည် ဥရောပဖလားကို ပထမဆုံး အကြိမ် ဆွတ်ခူးသော အင်္ဂလိပ် ဘောလုံးကလပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ [[အဲလက်စ်ဖာဂူဆန်|ဆာ အဲလက်စ် ဖာဂူဆန်]] အငြိမ်းစားယူတော့မည့်ဟု ကြေညာသည့် အချိန်တွင် ပြန်ကြည့်မည် ဆိုပါက ၎င်းမန်နေဂျာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည့် ၁၉၈၆ မှ ၂၀၁၃ အတွင်းတွင် ဖလား ၃၈ ခု ရရှိခဲ့ပြီး ပရီးမီးယားလိဂ် ချန်ပီယံ ၁၃ ကြိမ်၊ အက်ဖ်အေ ဖလား ၅ ကြိမ်၊ ယူအီးအက်ဖ်အေ ချန်ပီယံလိဂ် ၂ ကြိမ် တို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{cite news |title=The 49 trophies of Sir Alex Ferguson - the most successful managerial career Britain has ever known |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/the-49-trophies-of-sir-alex-ferguson-the-most-successful-managerial-career-britain-has-ever-known-8607136.html |work=The Independent |publisher=Independent Print |location=London |date=8 May 2013 |accessdate=30 October 2015 }}</ref><ref>{{cite news |first=Rob |last=Stewart |title=Sir Alex Ferguson successful because he was given time, says Steve Bruce |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/manchester-united/6250406/Sir-Alex-Ferguson-successful-because-he-was-given-time-says-Steve-Bruce.html |work=The Daily Telegraph |publisher=Telegraph Media Group |location=London |date=1 October 2009 |accessdate=11 May 2011 }}</ref><ref>{{cite news |first=Jonathan |last=Northcroft |title=20 glorious years, 20 key decisions |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article625585.ece |work=The Sunday Times |publisher=Times Newspapers |location=London |date=5 November 2006 |accessdate=24 June 2010 |archivedate=9 March 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070309065821/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article625585.ece }}</ref> မန်ချက်စတာ ယူနိုက်တက်သည် ၂၀၁၆-၁၇ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဝင်ငွေအများဆုံး ဘောလုံးကလပ် ဖြစ်ခဲ့ပြီး တစ်နှစ်လုံး ဝင်ငွေ စတာလင်ပေါင် ၆၇၆.၃ သန်းမျှ ရှိကာ <ref>{{cite news |title=Manchester United remain football's top revenue-generator |url=https://www.bbc.com/news/business-42767374 |publisher=BBC News (British Broadcasting Corporation) |date=23 January 2018 |accessdate=14 April 2018 }}</ref> ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် တန်ဖိုးအများဆုံး ဘောလုံးကလပ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရပြီး တန်ဖိုး စတာလင်ပေါင် ၃.၁ ဘီလီယံမျှ ရှိသည်။ <ref>{{cite news |title=Man United Forbes' most valuable soccer team again |url=http://www.euronews.com/2018/06/12/man-united-forbes-most-valuable-soccer-team-again |publisher=Euronews |date=12 June 2018 |accessdate=12 June 2018 }}</ref> ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် တန်ကြေး အမြင့်ဆုံး ဘောလုံးအမှတ်တံဆိပ် အဖြစ် တည်ရှိခဲ့ကာ အမှတ်တံဆိပ်၏ တန်ဖိုးကို ၁.၂ ဘီလီယံဒေါ်လာမျှ ခန့်မှန်းခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |title=Manchester United is 'most valuable football brand' |url=https://www.bbc.co.uk/news/business-33044663 |publisher=BBC News (British Broadcasting Corporation) |date=8 June 2015 |accessdate=8 June 2015 }}</ref><ref name="Forbes_brands">{{cite web |first=Peter J. |last=Schwartz |title=Manchester United Again The World's Most Valuable Soccer Team |url=https://www.forbes.com/sites/mikeozanian/2012/04/18/manchester-united-again-the-worlds-most-valuable-soccer-team/ |work=Forbes Magazine |date=18 April 2012 |accessdate=5 May 2012 }}</ref> လန်ဒန် စတော့အိတ်ချိန်းတွင် ၁၉၉၁ ခုနှစ် အများပိုင် ကုမ္ပဏီအဖြစ် စာရင်းသွင်း ရောင်းချခဲ့သည့် အချိန်နောက်ပိုင်းတွင် မယ်လ်ကွန် ဂလေဇာမှ ၂၀၀၅ ခုနှစ် မေလတွင် စတာလင်ပေါင် သန်း ၈၀၀ ခန့်မျှ တန်ဖိုးဖြင့် ဝယ်ယူခဲ့ပြီး ပုဂ္ဂလိကပိုင် အဖြစ် ပြန်လည် ပြောင်းလဲခဲ့ကာ ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင်မှ အများပိုင် အဖြစ် တစ်ဖန် ပြန်လည် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် နယူးယောက် စတော့အိတ်ချိန်းတွင် ပထမဆုံး အများပိုင် ရောင်းချခြင်း ပြုလုပ်ခဲ့သည့် အချိန်က မန်ချက်စတာ ယူနိုက်တက်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ထောက်ခံမှု အကျယ်ပြန့်ဆုံး ရရှိသည့် ဘောလုံးကလပ်တစ်ခု အဖြစ်တည်ရှိနေခဲ့သည်။<ref name="hamil_126">Hamil (2008), p. 126.</ref> ၎င်း၏ ပြိုင်ဘက် ကလပ်အသင်းများမှာ [[လီဗာပူး ဘောလုံးအသင်း|လီဗာပူး]]၊ [[မန်ချက်စတာ စီးတီး]] ၊ [[အာဆင်နယ်]]၊ ချယ်ဆီး နှင့် လိဒ်ယူနိုက်တက် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ == ဘဏ္ဍာရေး == အသင်းကို မူလက လန်ကက်ရှိုင်းယားနှင့် ယော့(ခ်) ရှိုင်းယား မီးရထား ကုမ္ပဏီက စတင်တည်ထောင်ပေးထားခြင်း ဖြစ်ပြီး ၁၈၉၂ ခုနှစ်တွင် အများပိုင် ကုမ္ပဏီ ဖြစ်လာသည်။ အစုတစ်စု၏ တန်ဖိုးမှာ တစ်ပေါင် (£1) ဖြစ်သည်။ ၁၉၀၂ ခုနှစ်တွင် ဒေဝါလီ ခံရမည့် အရေးမှ သူဌေး (၄) ဦးမှ ပေါင် (၅၀၀) ဖြင့် ဝယ်ယူ ပိုင်ဆိုင်ခဲ့သည်။ ထိုသူဌေး (၄) ဦးတွင် ကလပ်အသင်း၏ မန်နေဂျာ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာမည့် ဂျေ၊ အိတ်ခ်ျ ဒေးဗီး(စ်) လည်း ပါဝင်သည်။ ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် သူ ကွယ်လွန်သည့်အခါ၌ ဒေဝါလီ ခံရမည့် ဒုက္ခကို တွေ့ရပြန်လေတော့သည်။ သို့သော် ၁၉၃၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ဂျိမ်း(စ်) ဒဗလျူ ဂစ်(ဘ်)ဆင်က ပေါင် (၂,၀⁠၀၀) ဖြင့် ကလပ်အသင်းကို ပိုင်ဆိုင်ခဲ့သည်။ နောက် (၃) နှစ်အကြာ ဂစ်(ဘ်)ဆင် ကွယ်လွန်သော်လည်း သူ့မိသားစုကပင် ကလပ်အသင်းကို ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။ ၂၀⁠၀၅-ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်သူဌေး ဂလေဇာ မိသားစုက အသင်းကို ရာနှုန်းပြည့် ပိုင်ဆိုင်သွားသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ၁၈၇၈-ခုနှစ်တွင် မန်ချက်စတာယူနိုက်တက် အသင်းကို [[Newton Heath]] မြို့ရှိ Lancashire and Yorkshire မီးရထား ဘူတာရုံ၏ Carriage and Wagon ဌာနမှ ဝန်ထမ်းများကထူထောင်ခဲ့သည်။ မူလအစက Newton Heath LYR Football Club လို့နာမည်ပေးခဲ့သော်လည်း ၁၉၀၂-ခုနှစ်၊ ဧပြီလ(၂၄)ရက်နေ့တွင် မန်ချက်စတာယူနိုက်တက်ဟု တရားဝင်ပြောင်းလဲခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ ===ဖာဂူဆန်လက်ထက် (၁၉၈၆ မှ ၂၀၁၃ ထိ)=== နည်းပြ Atkinson ထုတ်ခံရပြီး [[အဲလက်စ်ဖာဂူဆန်|ဆာအဲလက်စ်ဖာဂူဆန်]]နှင့် သူ၏လက်ထောက်နည်းပြ Archie Knox တို့ ရောက်ရှိလာပြီး ထိုနှစ်တွင် အဆင့် (၁၁)ဖြစ် အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၇-၁၉၈၈ နှစ်တွင် ဒုတိယရရှိခဲ့သော်လည်း နောက်နှစ်တွင်မူ အဆင့် (၁၁)ဖြင့် အဆုံးသတ်ခဲ့ရသည်။ ၁၉၉၃-ခုနှစ်တွင် အမှတ်ပေးဖလားကို ၁၉၆၇-ခုနှစ် နောက်ပိုင်း ပထမဆုံးအကြိမ် ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၉၈-၁၉၉၉ ခုနှစ် ဘောလုံးရာသီသည် မန်ချက်စတာယူနိုက်တက်အတွက် အအောင်မြင်ဆုံးရာသီဖြစ်ခဲ့သည်။ အင်္ဂလန်ဘောလုံးသမိုင်း တစ်လျှောက်တွင် ပထမဆုံးအကြိမ် Premier League၊ FA ဖလားနှင့် Champion League ဖလားသုံးလုံး တစ်ပြိုင်တည်း ရသော အသင်းဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၁၀-၂၀၁၁ ဘောလုံးရာသီတွင် မန်ချက်စတာအသင်းသည် (၁၉)ကြိမ်မြောက် အမှတ်ပေးဖလားကို ရရှိပြီး ယခင်[[လစ်ဗာပူးလ် ဘောလုံးအသင်း]] ရယူထားခဲ့တဲ့ (၁၈)ကြိမ်မြောက် စံချိန်ကို ချိုးယူခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၁၂-၂၀၁၃ ဘောလုံးရာသီတွင် မန်ချက်စတာအသင်းသည် (၂၀)ကြိမ်မြောက် အမှတ်ပေးဖလားကို ရယူခဲ့ပြီး စံချိန်သစ်တင်ခဲ့သည်။ ==ထောက်ခံအားပေးမှု== မန်ချက်စတာယူနိုက်တက် အသင်းသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အိမ်ကွင်းပရိသတ် အများဆုံးနှင့်အတူ ရေပန်းအစားအဆုံး ဘောလုံးကလပ်တစ်ခုအဖြစ် လူသိများကျော်ကြားသည်။ အားကစားဆိုင်ရာ အကြံပေး အဖွဲ့အစည်းဖြစ်တဲ့ [[Deloitte]] ၏ ခန့်မှန်းချက်အရ မန်ချက်စတာယူနိုက်တက် အသင်းအား အားပေးသူ ၇၅သန်းကျော်ရှိပြီး တစ်ခြား အဖွဲ့အစည်း ခန့်မှန်းချက်အရ သန်း ၃၃၃ ကျော်ရှိကြောင်း သိရှိရသည်။ ==ပထမ အသင်းလူစာရင်း== {{updated|30 August 2016}}<ref>{{cite web |title=First Team |url=http://www.manutd.com/en/Players-And-Staff/First-Team.aspx |website=ManUtd.com |publisher=Manchester United |accessdate=22 July 2016 }}</ref><ref>{{cite news |title=2016/2017 Premier League Squad Numbers |url=http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2016/Jul/Manchester-United-release-Premier-League-squad-numbers-for-201617-season.aspx |website=ManUtd.com |publisher=Manchester United |date=22 July 2016 |accessdate=22 July 2016 }}</ref><ref>{{cite web |title=Manchester United FC |url=http://www.uefa.com/uefaeuropaleague/season=2017/clubs/club=52682/squad/index.html |website=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=3 September 2016 |accessdate=3 September 2016 }}</ref> {{Fs start}} {{football squad player |no=1 |nat=ESP |pos=GK |name=[[ဒေးဗစ် ဒီ ဟေး]] }} {{football squad player |no=2 |nat=SWE |pos=DF | name=[[ဗစ်တာ လင်ဒီလော့]] }} {{football squad player |no=4 |nat=ENG |pos=DF |name=[[ဖေးလ် ဂျုန်းစ်]] }} {{football squad player |no=5 |nat=ENG |pos=DF |name=[[ဟယ်ရီ မက်ဂွားယား]] |other=[[အသင်းခေါင်းဆောင်(ဘောလုံး)#Club captain|အသင်းခေါင်းဆောင်]]}} {{football squad player |no=6 |nat=ARG |pos=DF |name=[[လီဆန်ဒရို မာတီနက်]] {{football squad player |no=8 |nat=POR |pos=MF |name=[[ဘရူနို ဖာနန်ဒက်ဇ်]] }} {{football squad player|no=9 |nat=FRA |pos=FW |name=[[အန်သိုနီ မာစီရယ်]] }} {{football squad player |no=10 |nat=ENG |pos=FW |name=[[မားကပ်ရှ် ရက်ဖို့]] }} {{football squad player|no=11 |nat=ENG |pos=FW |name=[[မေဆွန် ဂရင်းဝု]] }} {{football squad player |no=12 |nat=NED |pos=DF |name=[[တိုင်ရယ် မာလာစီရာ]] }} {{football squad player |no=14 |nat=DEN |pos=MF|name=[[ခရစ်ရှန် အဲရစ်ဆင်]] }} {{football squad player |no=17 |nat=BRA |pos=MF |name=[[​ဖရက်]] }} {{Fs mid}} {{football squad player |no=18 |nat=BRA |pos=MF |name=[[ကတ်စမဲရိုး]] }} {{football squad player |no=19 |nat=FRA |pos=DF |name=[[ရာဖေး ဗာရန်း]] }} {{football squad player |no=20 |nat=POR |pos=DF |name=[[ဒီရေဂို ဒါးလော့]] }} {{football squad player |no=21 |nat=BRA |pos=FW |name=[[အန်သိုနီ]] }} {{football squad player |no=22 |nat=ENG |pos=GK |name=[[တွန်မ် ဟီတန်]] }} {{football squad player |no=23 |nat=ENG |pos=DF |name=[[လုရှော]] }} {{football squad player |no=25 |nat=ENG |pos=FW |name=[[ဂျေဒန် ဆန်ချို]] }} {{football squad player |no=28 |nat=URU |pos=FW |name=[[ဖကန်ဒို ပဲလစ်စထရီ]] }} {{football squad player |no=29 |nat=ENG |pos=DF | name=[[အာရွန် ဝမ်ဘစ်ဆာကာ]] }} {{football squad player |no=30 |nat=ENG |pos=GK | name=[[နသန် ဘစ်ရှော့]] }} {{football squad player |no=33 |nat=ENG |pos=DF |name=[[ဘရန်ဒန် ဝီလျံ]] }} {{football squad player |no=34|nat=NED |pos=MF |name=[[ဒွန်နီ ဗန်ဒီဘိ]] }} {{football squad player |no=35 |nat=ENG |pos=DF |name=[[အက်ဇယ် တွမ်ဇီဘီ]] }} {{football squad player |no=36 |nat=SWE |pos=FW |name=[[အန်သိုနီ အီလန်ဂါ]] }} {{Fs end}} ===အငှား=== {{fs start}} {{football squad player |no= |nat=POR |pos=MF |name=[[နာနီ]]|other= [[စပို့တင်းလစ်စဘွန်း]] တွင် ၃၀ ဇွန် ၂၀၁၅ အထိ အငှားသွားရောက်ကစား}} {{football squad player |no= |nat=POR |pos=MF |name=[[ချီချာရီတို ဟာနန်ဒက်]]|other= [[ရီးရဲမက်ဒရစ်]] တွင် ၃၀ ဇွန် ၂၀၁၅ အထိ အငှားသွားရောက်ကစား}} {{fs end}} ==မန်ချက်စတာယူနိက်တက်အသင်း၏အောင်မြင်မှုများ== *အမှတ်ပေးချန်ပီယံ − (၂၀) ကြိမ် (၁၉၀၈၊ ၁၉၁၁၊ ၁၉၅၂၊ ၁၉၅၆၊ ၁၉၅၇၊ ၁၉၆၅၊ ၁၉၆၇၊ ၁၉၉၃၊ ၁၉၉၄၊ ၁၉၉၆၊ ၁၉၉၇၊ ၁၉၉၉၊ ၂၀၀၀၊ ၂၀၀၁၊ ၂၀၀၃၊ ၂၀၀၇၊ ၂၀၀၈၊ ၂၀၀၉၊ ၂၀၁၁၊ ၂၀၁၂၊ ၂၀၁၃) *အက်ဖ်အေ ဖလားချန်ပီယံ − (၁၁) ကြိမ် (၁၉၀၉၊ ၄၈၊ ၆၃၊ ၇၇၊ ၈၃၊ ၈၅၊ ၉၀၊ ၉၄၊ ၉၆၊ ၉၉၊ ၂၀၀၄။၂၀၁၆) *ကားလင်းဖလား − (၅) ကြိမ် (၁၉၉၂၊ ၂၀၀၆၊ ၂၀၀၉၊ ၂၀၁၀၊၂၀၂၃) *ကွန်မြူနတီဒိုင်းချန်ပီယံ − (၂၀) ကြိမ် (၁၉၀၈၊ ၁၉၁၁၊ ၁၉၅၂၊ ၁၉၅၆၊ ၁၉၅၇၊ ၁၉၆၅၊ ၁၉၆၇၊ ၁၉၇၇၊ ၁၉၈၃၊ ၁၉၉၀၊ ၁၉၉၃၊ ၁၉၉၄၊ ၁၉၉၆၊ ၁၉၉၇၊ ၂၀၀၃၊ ၂၀၀၇၊ ၂၀၀၈၊ ၂၀၁၀၊ ၂၀၁၁၊ ၂၀၁၆) *ချန်ပီယံလိဂ်ဖလား − (၃) ကြိမ် − (၁၉၆၈၊ ၁၉၉၉၊ ၂၀၀၈) *ဥရောပရှုံးထွက်ဖလား − (၁) ကြိမ် (၁၉၉၁) *ဥရောပစူပါဖလား − (၁) ကြိမ် (၁၉၉၁) *ဖီဖာကလပ်ကမ္ဘာ့ဖလား - (၁) ကြိမ် (၂၀၀၈) == ရည်ညွှန်းကိုးကား == {{Reflist}} {{Premier League}} [[Category:မန်ချက်စတာ ယူနိုက်တက်]] [[Category:ကြေးစားဘောလုံးအသင်း]] 20dfzgvgdb85jbe4pg0s65osj7kxcih 1029374 1029373 2026-05-04T07:13:47Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[Special:Contributions/~2026-25027-43|~2026-25027-43]] ([[User talk:~2026-25027-43|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1027442|1027442]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1029374 wikitext text/x-wiki {{Infobox ဘောလုံး ကလပ် | clubname = Manchester United F.C. | current = Manchester United F.C. season 2010-11 | image = [[File:Man_Utd_FC_.svg|200px|Manchester United's emblem]] | fullname = မန်ချက်စတာယူနိုက်တက် ဘောလုံးကလပ် <!-- see discussion --> | nickname = သရဲနီ<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/page/manchester-united |title=Manchester United Football Club |accessdate=2008-03-02 |publisher=Premier League |archivedate=6 June 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110606075748/http://www.premierleague.com/page/manchester-united }}</ref> | founded = ၁၈၇၈ တွင် ''နယူတန် ဟိသ် LYR ဘောလုံးကလပ်'' အဖြစ်စတင်ခဲ့သည်။ | ground = [[အိုးထရတ်ဒ်ဖို့ဒ်]] | capacity = ၇၅၈၁၁<ref name="pl1112file">{{cite web |title=Manchester United |url=http://www2.premierleague.com/en-gb/clubs/profile.stadium.html/man-utd |work=premierleague.com |publisher=Premier League |accessdate=30 November 2011 |archivedate=21 February 2015 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6WVXhVhVE?url=http://www.premierleague.com/en-gb/clubs/profile.stadium.html/man-utd }}</ref> | owner = မန်ချက်စတာ ယူနိုက်တက် ပီအယ်လ်စီ ကုမ္ပဏီ | chairman = {{အလံ|အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု}} [[ဂျိုအဲဂလေဇာ]] နှင့် [[အာဗရမ် ဂလေဇာ]] | manager = | captain = ဘရူနို:ကျောနံပတ်(8)နိုင်ငံ( ပေါ်တူဂီ) | league = [[ပရီးမီးယားလိဂ်]] | season = ၂၀၂၃-၂၄ | position = [[ပရီးမီးယားလိဂ်]]၊ အဆင့် - ၈ | pattern_la1 = _manutd2425h | pattern_b1 = _manutd2425h | pattern_ra1 = _manutd2425h | pattern_sh1 = _manutd2425h | pattern_so1 = _manutd2425hl | leftarm1 = ff0000 | body1 = ff0000 | rightarm1 = ff0000 | shorts1 = ffffff | socks1 = 000000 | pattern_la2 = _manutd2425a | pattern_b2 = _manutd2425a | pattern_ra2 = _manutd2425a | pattern_sh2 = _manutd2425a | pattern_so2 = _manutd2425al | leftarm2 = 001a67 | body2 = 001a67 | rightarm2 = 001a67 | shorts2 = 001a67 | socks2 = 001a67 | pattern_la3 = _manutd2425t | pattern_b3 = _manutd2425t | pattern_ra3 = _manutd2425t | pattern_sh3 = _manutd2425t | pattern_so3 = _manutd2425tl | leftarm3 = faf9f6 | body3 = faf9f6 | rightarm3 = faf9f6 | shorts3 = faf9f6 | socks3 = faf9f6 | website = https://www.manutd.com/ }} '''မန်ချက်စတာယူနိက်တက် ဘောလုံးကလပ်''' အား မန်ယူနိုက်တက်<ref>[https://uk.reuters.com/article/uk-soccer-england-bou-mun/man-united-must-aim-for-top-four-not-title-challenge-mourinho-idUKKCN1N7169 Man United must aim for top four, not title challenge - Mourinho] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200911192940/https://uk.reuters.com/article/uk-soccer-england-bou-mun/man-united-must-aim-for-top-four-not-title-challenge-mourinho-idUKKCN1N7169 |date=11 September 2020 }}, [[Reuters]], 2 November 2018</ref><ref>[https://www.independent.ie/sport/soccer/premier-league/marcus-rashfords-92nd-minute-winner-enough-for-man-united-to-scrape-a-win-at-bournemouth-37488476.html Marcus Rashford's 92nd minute winner enough for Man United to scrape a win at Bournemouth], ''Irish Independent'', 6 November 2018</ref> သို့မဟုတ် သရဲနီ အသင်း ဟု တစ်လုံးတည်း ခေါ်ဆိုလေ့ ရှိကြပြီး [[အင်္ဂလန်နိုင်ငံ]] ဂရိတ်တား မန်ချက်စတာ၊ ထရတ်ဖို့ဒ်ရှိ အိုးထရတ်ဒ်ဖို့ဒ်ဘောလုံးကွင်းကို အခြေပြုသော အင်္ဂလန် ဘောလုံးကလပ်တစ်ခုဖြစ်ကာ အင်္ဂလိပ် ဘောလုံးကစားနည်း၏ ထိပ်တန်း ဘောလုံးပြိုင်ပွဲဖြစ်သော ပရီးမီးယားလိဂ်တွင် ပါဝင်ကစားနေသော အသင်းဖြစ်သည်။ ''မှင်စာနီများ'' ဟု အမည်ပြောင်ပေးထားသော ကလပ်ကို ၁၈၇၈ ခုနှစ်တွင် နယူတန် ဟိသ် ဘောလုံးကလပ်အဖြစ် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၀၂ ခုနှစ်တွင် မန်ချက်စတာ ယူနိုက်တက်ဟု အမည်ပြောင်းခဲ့ကာ ယခုလက်ရှိ ကစားကွင်းဖြစ်သော အိုးထရတ်ဒ်ဖို့ဒ် ဘောလုံးကွင်းသို့ ၁၉၁၀ တွင် ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့သည်။ မန်ချက်စတာယူနိုက်တက် သည် အင်္ဂလိပ်ဘောလုံးလောကတွင် အခြားကလပ်အသင်းများထက် ဆုဖလား အရေအတွက် ပိုမိုရရှိခဲ့သော အသင်းဖြစ်ပြီး <ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/19653230 |title=Liverpool v Manchester United: The bitter rivalry |work=BBC Sports |first=Phil |last=McNulty |date=21 September 2012 }}</ref> လိဂ်ဖလား ၂၀ကြိမ်၊ အက်ဖ်အေဖလား ၁၃ ကြိမ်၊ အီးအက်ဖ်အယ်လ်ဖလား ၆ကြိမ် နှင့် အက်ဖ်အေ ကွန်မြူနတီဒိုင်း ၂၁ ကြိမ်(၄ကြိမ်ပူးတွဲ) စံချိန်တင် ရရှိခဲ့ဖူးသော အသင်းဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် မန်ချက်စတာယူနိုက်တက်သည် ယူအီးအက်ဖ်အေ ချန်ပီယံလိဂ် ဖလား ၃ကြိမ်၊ ယူအီးအက်ဖ်အေ ယူရိုပါ လိဂ်ဖလား ၁ ကြိမ်၊ ယူအီးအက်ဖ်အေ ဝင်းနား ဖလား ၁ ကြိမ်၊ ယူအီးအက်ဖ်အေ စူပါဖလား ၁ကြိမ်၊ အင်တာကွန်တီနန်တယ် ဖလား ၁ကြိမ် နှင့် ဖီဖာကလပ် ကမ္ဘာ့ဖလား ၁ကြိမ် ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့ဖူးသည်။ ၁၉၉၈-၉၉တွင် မန်ယူ အသင်းသည် သမိုင်းတလျှောက်တွင် ကွန်တီနန်တယ် ဥရောပဖလား ၃ ခု ကို ရာသီတစ်ခုထဲတွင် ဆွတ်ခူးရယူနိုင်ခဲ့သော ပထမဆုံး ကလပ်အသင်းအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/january/14/newsid_3334000/3334059.stm|title=BBC ON THIS DAY - 14 - 1969: Matt Busby retires from Man United|publisher=BBC News}}</ref> ၂၀၁၆-၁၇ တွင် ယူအီးအက်ဖ်အေ ယူရိုပါ လိဂ် ပြိုင်ပွဲတွင် ဖလားရခဲ့ခြင်းကြောင့် ယူအီးအက်ဖ်အေ ကလပ် ပြိုင်ပွဲ ၃ ခုစလုံးကို အောင်နိုင်ခဲ့သော ကလပ်အသင်း ၅ ခုတွင် တစ်ခု အပါအဝင်ဖြစ်လာခဲ့ကာ ပြိုင်၍ရသမျှသော ပြိုင်ပွဲဟူသမျှတွင် ဖလားရခဲ့သော အင်္ဂလိပ် ဘောလုံးကလပ် တစ်ခုအဖြစ်လည်း စာရင်းဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/news/11667/10862214/jose-mourinho-wants-manchester-united-to-close-the-circle-of-trophies-and-win-europa-league|title=Jose Mourinho wants Manchester United to 'close the circle' of trophies and win Europa League|date=4 May 2017|work=Sky Sports|last=Thomas|first=Lyall}}</ref> ၁၉၅၈ ခုနှစ် မြူးနစ်လေယာဉ်ပျက်ကျမှုကြောင့် ကစားသမား ၈ ဦး အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် မတ် ဘတ်စဘီ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် မန်ယူအသင်းသည် ဥရောပဖလားကို ပထမဆုံး အကြိမ် ဆွတ်ခူးသော အင်္ဂလိပ် ဘောလုံးကလပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ [[အဲလက်စ်ဖာဂူဆန်|ဆာ အဲလက်စ် ဖာဂူဆန်]] အငြိမ်းစားယူတော့မည့်ဟု ကြေညာသည့် အချိန်တွင် ပြန်ကြည့်မည် ဆိုပါက ၎င်းမန်နေဂျာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည့် ၁၉၈၆ မှ ၂၀၁၃ အတွင်းတွင် ဖလား ၃၈ ခု ရရှိခဲ့ပြီး ပရီးမီးယားလိဂ် ချန်ပီယံ ၁၃ ကြိမ်၊ အက်ဖ်အေ ဖလား ၅ ကြိမ်၊ ယူအီးအက်ဖ်အေ ချန်ပီယံလိဂ် ၂ ကြိမ် တို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{cite news |title=The 49 trophies of Sir Alex Ferguson - the most successful managerial career Britain has ever known |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/the-49-trophies-of-sir-alex-ferguson-the-most-successful-managerial-career-britain-has-ever-known-8607136.html |work=The Independent |publisher=Independent Print |location=London |date=8 May 2013 |accessdate=30 October 2015 }}</ref><ref>{{cite news |first=Rob |last=Stewart |title=Sir Alex Ferguson successful because he was given time, says Steve Bruce |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/manchester-united/6250406/Sir-Alex-Ferguson-successful-because-he-was-given-time-says-Steve-Bruce.html |work=The Daily Telegraph |publisher=Telegraph Media Group |location=London |date=1 October 2009 |accessdate=11 May 2011 }}</ref><ref>{{cite news |first=Jonathan |last=Northcroft |title=20 glorious years, 20 key decisions |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article625585.ece |work=The Sunday Times |publisher=Times Newspapers |location=London |date=5 November 2006 |accessdate=24 June 2010 |archivedate=9 March 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070309065821/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article625585.ece }}</ref> မန်ချက်စတာ ယူနိုက်တက်သည် ၂၀၁၆-၁၇ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဝင်ငွေအများဆုံး ဘောလုံးကလပ် ဖြစ်ခဲ့ပြီး တစ်နှစ်လုံး ဝင်ငွေ စတာလင်ပေါင် ၆၇၆.၃ သန်းမျှ ရှိကာ <ref>{{cite news |title=Manchester United remain football's top revenue-generator |url=https://www.bbc.com/news/business-42767374 |publisher=BBC News (British Broadcasting Corporation) |date=23 January 2018 |accessdate=14 April 2018 }}</ref> ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် တန်ဖိုးအများဆုံး ဘောလုံးကလပ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရပြီး တန်ဖိုး စတာလင်ပေါင် ၃.၁ ဘီလီယံမျှ ရှိသည်။ <ref>{{cite news |title=Man United Forbes' most valuable soccer team again |url=http://www.euronews.com/2018/06/12/man-united-forbes-most-valuable-soccer-team-again |publisher=Euronews |date=12 June 2018 |accessdate=12 June 2018 }}</ref> ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် တန်ကြေး အမြင့်ဆုံး ဘောလုံးအမှတ်တံဆိပ် အဖြစ် တည်ရှိခဲ့ကာ အမှတ်တံဆိပ်၏ တန်ဖိုးကို ၁.၂ ဘီလီယံဒေါ်လာမျှ ခန့်မှန်းခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |title=Manchester United is 'most valuable football brand' |url=https://www.bbc.co.uk/news/business-33044663 |publisher=BBC News (British Broadcasting Corporation) |date=8 June 2015 |accessdate=8 June 2015 }}</ref><ref name="Forbes_brands">{{cite web |first=Peter J. |last=Schwartz |title=Manchester United Again The World's Most Valuable Soccer Team |url=https://www.forbes.com/sites/mikeozanian/2012/04/18/manchester-united-again-the-worlds-most-valuable-soccer-team/ |work=Forbes Magazine |date=18 April 2012 |accessdate=5 May 2012 }}</ref> လန်ဒန် စတော့အိတ်ချိန်းတွင် ၁၉၉၁ ခုနှစ် အများပိုင် ကုမ္ပဏီအဖြစ် စာရင်းသွင်း ရောင်းချခဲ့သည့် အချိန်နောက်ပိုင်းတွင် မယ်လ်ကွန် ဂလေဇာမှ ၂၀၀၅ ခုနှစ် မေလတွင် စတာလင်ပေါင် သန်း ၈၀၀ ခန့်မျှ တန်ဖိုးဖြင့် ဝယ်ယူခဲ့ပြီး ပုဂ္ဂလိကပိုင် အဖြစ် ပြန်လည် ပြောင်းလဲခဲ့ကာ ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင်မှ အများပိုင် အဖြစ် တစ်ဖန် ပြန်လည် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် နယူးယောက် စတော့အိတ်ချိန်းတွင် ပထမဆုံး အများပိုင် ရောင်းချခြင်း ပြုလုပ်ခဲ့သည့် အချိန်က မန်ချက်စတာ ယူနိုက်တက်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ထောက်ခံမှု အကျယ်ပြန့်ဆုံး ရရှိသည့် ဘောလုံးကလပ်တစ်ခု အဖြစ်တည်ရှိနေခဲ့သည်။<ref name="hamil_126">Hamil (2008), p. 126.</ref> ၎င်း၏ ပြိုင်ဘက် ကလပ်အသင်းများမှာ [[လီဗာပူး ဘောလုံးအသင်း|လီဗာပူး]]၊ [[မန်ချက်စတာ စီးတီး]] ၊ [[အာဆင်နယ်]]၊ ချယ်ဆီး နှင့် လိဒ်ယူနိုက်တက် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ == ဘဏ္ဍာရေး == အသင်းကို မူလက လန်ကက်ရှိုင်းယားနှင့် ယော့(ခ်) ရှိုင်းယား မီးရထား ကုမ္ပဏီက စတင်တည်ထောင်ပေးထားခြင်း ဖြစ်ပြီး ၁၈၉၂ ခုနှစ်တွင် အများပိုင် ကုမ္ပဏီ ဖြစ်လာသည်။ အစုတစ်စု၏ တန်ဖိုးမှာ တစ်ပေါင် (£1) ဖြစ်သည်။ ၁၉၀၂ ခုနှစ်တွင် ဒေဝါလီ ခံရမည့် အရေးမှ သူဌေး (၄) ဦးမှ ပေါင် (၅၀၀) ဖြင့် ဝယ်ယူ ပိုင်ဆိုင်ခဲ့သည်။ ထိုသူဌေး (၄) ဦးတွင် ကလပ်အသင်း၏ မန်နေဂျာ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာမည့် ဂျေ၊ အိတ်ခ်ျ ဒေးဗီး(စ်) လည်း ပါဝင်သည်။ ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် သူ ကွယ်လွန်သည့်အခါ၌ ဒေဝါလီ ခံရမည့် ဒုက္ခကို တွေ့ရပြန်လေတော့သည်။ သို့သော် ၁၉၃၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ဂျိမ်း(စ်) ဒဗလျူ ဂစ်(ဘ်)ဆင်က ပေါင် (၂,၀⁠၀၀) ဖြင့် ကလပ်အသင်းကို ပိုင်ဆိုင်ခဲ့သည်။ နောက် (၃) နှစ်အကြာ ဂစ်(ဘ်)ဆင် ကွယ်လွန်သော်လည်း သူ့မိသားစုကပင် ကလပ်အသင်းကို ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။ ၂၀⁠၀၅-ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်သူဌေး ဂလေဇာ မိသားစုက အသင်းကို ရာနှုန်းပြည့် ပိုင်ဆိုင်သွားသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ၁၈၇၈-ခုနှစ်တွင် မန်ချက်စတာယူနိုက်တက် အသင်းကို [[Newton Heath]] မြို့ရှိ Lancashire and Yorkshire မီးရထား ဘူတာရုံ၏ Carriage and Wagon ဌာနမှ ဝန်ထမ်းများကထူထောင်ခဲ့သည်။ မူလအစက Newton Heath LYR Football Club လို့နာမည်ပေးခဲ့သော်လည်း ၁၉၀၂-ခုနှစ်၊ ဧပြီလ(၂၄)ရက်နေ့တွင် မန်ချက်စတာယူနိုက်တက်ဟု တရားဝင်ပြောင်းလဲခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ ===ဖာဂူဆန်လက်ထက် (၁၉၈၆ မှ ၂၀၁၃ ထိ)=== နည်းပြ Atkinson ထုတ်ခံရပြီး [[အဲလက်စ်ဖာဂူဆန်|ဆာအဲလက်စ်ဖာဂူဆန်]]နှင့် သူ၏လက်ထောက်နည်းပြ Archie Knox တို့ ရောက်ရှိလာပြီး ထိုနှစ်တွင် အဆင့် (၁၁)ဖြစ် အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၇-၁၉၈၈ နှစ်တွင် ဒုတိယရရှိခဲ့သော်လည်း နောက်နှစ်တွင်မူ အဆင့် (၁၁)ဖြင့် အဆုံးသတ်ခဲ့ရသည်။ ၁၉၉၃-ခုနှစ်တွင် အမှတ်ပေးဖလားကို ၁၉၆၇-ခုနှစ် နောက်ပိုင်း ပထမဆုံးအကြိမ် ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၉၈-၁၉၉၉ ခုနှစ် ဘောလုံးရာသီသည် မန်ချက်စတာယူနိုက်တက်အတွက် အအောင်မြင်ဆုံးရာသီဖြစ်ခဲ့သည်။ အင်္ဂလန်ဘောလုံးသမိုင်း တစ်လျှောက်တွင် ပထမဆုံးအကြိမ် Premier League၊ FA ဖလားနှင့် Champion League ဖလားသုံးလုံး တစ်ပြိုင်တည်း ရသော အသင်းဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၁၀-၂၀၁၁ ဘောလုံးရာသီတွင် မန်ချက်စတာအသင်းသည် (၁၉)ကြိမ်မြောက် အမှတ်ပေးဖလားကို ရရှိပြီး ယခင်[[လစ်ဗာပူးလ် ဘောလုံးအသင်း]] ရယူထားခဲ့တဲ့ (၁၈)ကြိမ်မြောက် စံချိန်ကို ချိုးယူခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၁၂-၂၀၁၃ ဘောလုံးရာသီတွင် မန်ချက်စတာအသင်းသည် (၂၀)ကြိမ်မြောက် အမှတ်ပေးဖလားကို ရယူခဲ့ပြီး စံချိန်သစ်တင်ခဲ့သည်။ ==ထောက်ခံအားပေးမှု== မန်ချက်စတာယူနိုက်တက် အသင်းသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အိမ်ကွင်းပရိသတ် အများဆုံးနှင့်အတူ ရေပန်းအစားအဆုံး ဘောလုံးကလပ်တစ်ခုအဖြစ် လူသိများကျော်ကြားသည်။ အားကစားဆိုင်ရာ အကြံပေး အဖွဲ့အစည်းဖြစ်တဲ့ [[Deloitte]] ၏ ခန့်မှန်းချက်အရ မန်ချက်စတာယူနိုက်တက် အသင်းအား အားပေးသူ ၇၅သန်းကျော်ရှိပြီး တစ်ခြား အဖွဲ့အစည်း ခန့်မှန်းချက်အရ သန်း ၃၃၃ ကျော်ရှိကြောင်း သိရှိရသည်။ ==ပထမ အသင်းလူစာရင်း== {{updated|30 August 2016}}<ref>{{cite web |title=First Team |url=http://www.manutd.com/en/Players-And-Staff/First-Team.aspx |website=ManUtd.com |publisher=Manchester United |accessdate=22 July 2016 }}</ref><ref>{{cite news |title=2016/2017 Premier League Squad Numbers |url=http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2016/Jul/Manchester-United-release-Premier-League-squad-numbers-for-201617-season.aspx |website=ManUtd.com |publisher=Manchester United |date=22 July 2016 |accessdate=22 July 2016 }}</ref><ref>{{cite web |title=Manchester United FC |url=http://www.uefa.com/uefaeuropaleague/season=2017/clubs/club=52682/squad/index.html |website=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |date=3 September 2016 |accessdate=3 September 2016 }}</ref> {{Fs start}} {{football squad player |no=1 |nat=ESP |pos=GK |name=[[ဒေးဗစ် ဒီ ဟေး]] }} {{football squad player |no=2 |nat=SWE |pos=DF | name=[[ဗစ်တာ လင်ဒီလော့]] }} {{football squad player |no=4 |nat=ENG |pos=DF |name=[[ဖေးလ် ဂျုန်းစ်]] }} {{football squad player |no=5 |nat=ENG |pos=DF |name=[[ဟယ်ရီ မက်ဂွားယား]] |other=[[အသင်းခေါင်းဆောင်(ဘောလုံး)#Club captain|အသင်းခေါင်းဆောင်]]}} {{football squad player |no=6 |nat=ARG |pos=DF |name=[[လီဆန်ဒရို မာတီနက်]] {{football squad player |no=8 |nat=POR |pos=MF |name=[[ဘရူနို ဖာနန်ဒက်ဇ်]] }} {{football squad player|no=9 |nat=FRA |pos=FW |name=[[အန်သိုနီ မာစီရယ်]] }} {{football squad player |no=10 |nat=ENG |pos=FW |name=[[မားကပ်ရှ် ရက်ဖို့]] }} {{football squad player|no=11 |nat=ENG |pos=FW |name=[[မေဆွန် ဂရင်းဝု]] }} {{football squad player |no=12 |nat=NED |pos=DF |name=[[တိုင်ရယ် မာလာစီရာ]] }} {{football squad player |no=14 |nat=DEN |pos=MF|name=[[ခရစ်ရှန် အဲရစ်ဆင်]] }} {{football squad player |no=17 |nat=BRA |pos=MF |name=[[​ဖရက်]] }} {{Fs mid}} {{football squad player |no=18 |nat=BRA |pos=MF |name=[[ကတ်စမဲရိုး]] }} {{football squad player |no=19 |nat=FRA |pos=DF |name=[[ရာဖေး ဗာရန်း]] }} {{football squad player |no=20 |nat=POR |pos=DF |name=[[ဒီရေဂို ဒါးလော့]] }} {{football squad player |no=21 |nat=BRA |pos=FW |name=[[အန်သိုနီ]] }} {{football squad player |no=22 |nat=ENG |pos=GK |name=[[တွန်မ် ဟီတန်]] }} {{football squad player |no=23 |nat=ENG |pos=DF |name=[[လုရှော]] }} {{football squad player |no=25 |nat=ENG |pos=FW |name=[[ဂျေဒန် ဆန်ချို]] }} {{football squad player |no=28 |nat=URU |pos=FW |name=[[ဖကန်ဒို ပဲလစ်စထရီ]] }} {{football squad player |no=29 |nat=ENG |pos=DF | name=[[အာရွန် ဝမ်ဘစ်ဆာကာ]] }} {{football squad player |no=30 |nat=ENG |pos=GK | name=[[နသန် ဘစ်ရှော့]] }} {{football squad player |no=33 |nat=ENG |pos=DF |name=[[ဘရန်ဒန် ဝီလျံ]] }} {{football squad player |no=34|nat=NED |pos=MF |name=[[ဒွန်နီ ဗန်ဒီဘိ]] }} {{football squad player |no=35 |nat=ENG |pos=DF |name=[[အက်ဇယ် တွမ်ဇီဘီ]] }} {{football squad player |no=36 |nat=SWE |pos=FW |name=[[အန်သိုနီ အီလန်ဂါ]] }} {{Fs end}} ===အငှား=== {{fs start}} {{football squad player |no= |nat=POR |pos=MF |name=[[နာနီ]]|other= [[စပို့တင်းလစ်စဘွန်း]] တွင် ၃၀ ဇွန် ၂၀၁၅ အထိ အငှားသွားရောက်ကစား}} {{football squad player |no= |nat=POR |pos=MF |name=[[ချီချာရီတို ဟာနန်ဒက်]]|other= [[ရီးရဲမက်ဒရစ်]] တွင် ၃၀ ဇွန် ၂၀၁၅ အထိ အငှားသွားရောက်ကစား}} {{fs end}} ==မန်ချက်စတာယူနိက်တက်အသင်း၏အောင်မြင်မှုများ== *အမှတ်ပေးချန်ပီယံ − (၂၀) ကြိမ် (၁၉၀၈၊ ၁၉၁၁၊ ၁၉၅၂၊ ၁၉၅၆၊ ၁၉၅၇၊ ၁၉၆၅၊ ၁၉၆၇၊ ၁၉၉၃၊ ၁၉၉၄၊ ၁၉၉၆၊ ၁၉၉၇၊ ၁၉၉၉၊ ၂၀၀၀၊ ၂၀၀၁၊ ၂၀၀၃၊ ၂၀၀၇၊ ၂၀၀၈၊ ၂၀၀၉၊ ၂၀၁၁၊ ၂၀၁၂၊ ၂၀၁၃) *အက်ဖ်အေ ဖလားချန်ပီယံ − (၁၁) ကြိမ် (၁၉၀၉၊ ၄၈၊ ၆၃၊ ၇၇၊ ၈၃၊ ၈၅၊ ၉၀၊ ၉၄၊ ၉၆၊ ၉၉၊ ၂၀၀၄။၂၀၁၆) *ကားလင်းဖလား − (၅) ကြိမ် (၁၉၉၂၊ ၂၀၀၆၊ ၂၀၀၉၊ ၂၀၁၀၊၂၀၂၃) *ကွန်မြူနတီဒိုင်းချန်ပီယံ − (၂၀) ကြိမ် (၁၉၀၈၊ ၁၉၁၁၊ ၁၉၅၂၊ ၁၉၅၆၊ ၁၉၅၇၊ ၁၉၆၅၊ ၁၉၆၇၊ ၁၉၇၇၊ ၁၉၈၃၊ ၁၉၉၀၊ ၁၉၉၃၊ ၁၉၉၄၊ ၁၉၉၆၊ ၁၉၉၇၊ ၂၀၀၃၊ ၂၀၀၇၊ ၂၀၀၈၊ ၂၀၁၀၊ ၂၀၁၁၊ ၂၀၁၆) *ချန်ပီယံလိဂ်ဖလား − (၃) ကြိမ် − (၁၉၆၈၊ ၁၉၉၉၊ ၂၀၀၈) *ဥရောပရှုံးထွက်ဖလား − (၁) ကြိမ် (၁၉၉၁) *ဥရောပစူပါဖလား − (၁) ကြိမ် (၁၉၉၁) *ဖီဖာကလပ်ကမ္ဘာ့ဖလား - (၁) ကြိမ် (၂၀၀၈) == ရည်ညွှန်းကိုးကား == {{Reflist}} {{Premier League}} [[Category:မန်ချက်စတာ ယူနိုက်တက်]] [[Category:ကြေးစားဘောလုံးအသင်း]] n0jd47lr43r11i9dclvuj371bxh9yrw 0 3824 1029375 1027408 2026-05-04T07:14:38Z ~2026-26932-14 142287 အခြားအမည် 1029375 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | clubname = | image = [[File:Arsenal FC.svg|185px|Arsenal crest]] | image_size = | alt = | caption = | fullname = အာဆင်နယ် ဘောလုံးကလပ် | nickname = ဒုတိယလူ( စည်သူလွင်) ရေပြွတ် | short name = | founded = ''ဒိုင်ယယ် စကွဲယား'' အဖြစ် ၁၈၈၆ခုနှစ်မှစ၍ | dissolved = | American = | ground = [[အီးမရိတ် ဘောလုံးကွင်း]] | capacity = 60,704<ref name="cap2021">{{cite web |title=Premier League Handbook 2020/21 |url=https://resources.premierleague.com/premierleague/document/2021/04/07/6ebff069-a7ee-415d-afbd-15878b6d33b2/2020-21-PL-Handbook-240321.pdf|url-status = live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210412002820/https://resources.premierleague.com/premierleague/document/2021/04/07/6ebff069-a7ee-415d-afbd-15878b6d33b2/2020-21-PL-Handbook-240321.pdf|archive-date=12 April 2021 |publisher=Premier League |access-date=12 April 2021|page=4}}</ref> | coordinates = | owntitle = <!--optional, default: Owner --> | owner = | chrtitle = <!--optional, default: Chairman --> | chairman = ပီတာ ဟေးလ်ဝု({{အလံ | ဂရိတ်ဗြိတိန်နိုင်ငံ}}) ။ | mgrtitle = <!--optional, default: Manager --> | manager = {{flagicon|Spain}}မိခဲလ် အာတက်တာ | coach = | league = [[ပရီးမီးယားလိဂ်]] | season = ၂၀၂၅-၂၀၂၆ | position = အဆင့်၁ | website = http://www.arsenal.com/ | pattern_la1 = _arsenal2526h | pattern_b1 = _arsenal2526h | pattern_ra1 = _arsenal2526h | pattern_sh1 = _arsenal2526h | pattern_so1 = _arsenal2526hl | leftarm1 = FFFFFF | body1 = F00000 | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = F00000 | pattern_la2 = _arsenal2526a | pattern_b2 = _arsenal2526a | pattern_ra2 = _arsenal2526a | pattern_sh2 = _arsenal2526a | pattern_so2 = _adidasredl | leftarm2 = 192B47 | body2 = 192B47 | rightarm2 = 192B47 | shorts2 = 0c1c3e | socks2 = 0c1c3e | pattern_la3 = _arsenal2425T | pattern_b3 = _arsenal2425T | pattern_ra3 = _arsenal2425T | pattern_sh3 = _arsenal2425t | pattern_so3 = _arsenal2425tl | leftarm3 = 9adee9 | body3 = 9adee9 | rightarm3 = 9adee9 | shorts3 = 000040 | socks3 = 000040 | current = အာဆင်နယ်ဘောလုံးအသင်း၏ ၂၀၂၃-၂၀၂၄ ရာသီ }} '''အာဆင်နယ် ဘောလုံးကလပ်''' (Arsenal Football Club) ကို The Gunners ဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်ကြပြီး လန်ဒန်မြောက်ပိုင်း ဟော်လိုဝေး(Holloway, North London) တွင် အခြေစိုက်သော အင်္ဂလိပ်ကြေးစား ဘောလုံးကလပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အာဆင်နယ်သည် [[ပရီးမီးယားလိဂ်]]တွင် ပါဝင်ကစားသော အသင်းတစ်သင်းဖြစ်ပြီး အင်္ဂလိပ်ဘောလုံးလောကတွင် အအောင်မြင်ဆုံး ဘောလုံးကလပ်များတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ပထမတန်း နှင့် [[ပရီးမီးယားလိဂ်]]ဖလား ၄၀ ကြိမ်ရရှိခဲ့ဖူးပြီး ချန်ပီယံလိဂ် ၅လုံးရရှိထားသည် [[အက်ဖ်အေဖလား]]ကို ၆၆ ကြိမ်ရရှိခဲ့ပြီး ကွန်မြူနတီဒိုင်း (Community Shield) ၈၈ ကြိမ်ရရှိထားသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == အာဆင်နယ်ကို ၁၈၈၆ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သော်လည်း ပထမဆုံး အရေးပါသော ဆုတံဆိပ်ကို ၁၉၃၀ နှစ်များတွင် မှရရှိခဲ့ပြီး လိဂ် ချန်ပီယံ ၅ ခါဖြစ်ခဲ့ကာ အက်ဖ်အေဖလား ၂ ခုရရှိခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ်၏ ဆုတ်ယုတ်သော နှစ်များအပြီးတွင် သူတို့သည် ၂၀ရာစုအတွင်း ဖလား ၂ခုတစ်ပြိုင်တည်းရသော ဒုတိယမြောက် ကလပ်အဖြစ် ၁၉၇၀-၇၁ တွင် မှတ်တမ်းတင်နိုင်ခဲ့သည်။ လွန်ခဲ့ပြီးသော အနှစ် ၂၀ အတွင်း အာဆင်နယ်သည် အင်္ဂလိပ်ဘောလုံးလောက၏ အအောင်မြင်ဆုံး ကလပ်များတွင်တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ဆုဖလား ၂ခုရခြင်း နောက်ထပ် ၂ကြိမ်၊ ၂၀၀၃-၂၀၀၄ ပရီးမီးယားလိဂ် ချန်ပီယံ ကို ရှုံးပွဲမရှိရရှိခြင်း နှင့် ၂၀၀၅-၀၆ တွင် လန်ဒန်ရှိကလပ်များထဲမှ ယူအီးအက်ဖ်အေ ချန်ပီယံလိဂ်၏ ဖိုင်နယ်ပွဲကို ပထမဆုံးတက်ရောက်နိုင်သော အသင်းစသည့် မှတ်တမ်းများကို တင်ခဲ့သည်။ [[File:GoldInvinciblesTrophy.jpg|thumb|၃၈ပွဲဆက်ရှုံးပွဲမရှိခြင်းအတွက်ရရှိသည့် ရွှေဖလား]] ကလပ်၏ အရောင်မှာ ပုံမှန်အားဖြင့် အနီနှင့် အဖြူဖြစ်သော်လည်း ဤအရောင်များမှာ သမိုင်းကြောင်းတလျှောက် ပြောင်းလဲလာခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့အတူပင် ကလပ်၏ တည်နေရာကိုလည်း အချိန်နှင့်အမျှ ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့သည်။ ပထမဆုံးအနေဖြင့် လန်ဒန် အရှေ့တောင်ပိုင်း ဝူးလ်ဝစ်ချ်(Woolwich) တွင်စတင်တည်ထောင်ခဲ့သော်လည်း ၁၉၁၃ ခုနှစ်တွင် မြောက်ဘက်ပိုင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းပြီး ဟိုက်ဘူရီ(Highbury) ရှိ အာဆင်နယ် အားကစားရုံသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် သူတို့၏ လက်ရှိ နေရာဖြစ်သော ဟောလိုဝေး(Emirates) အနီးရှိ အဲမရိတ် အားကစားရုံသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။ ==တံဆိပ်== ၁၉၈၈၊ ၁၉၂၂၊ ၁၉၂၅၊ ၁၉၄၉၊ ၂၀၀၁၊ ၂၀၀၂ ခုနှစ်များတွင် တံဆိပ်များ ပြောင်းလဲခဲ့သော်လည်း အာဆင်နယ်၏ အဓိကတံဆိပ်မှာ အမြောက်ပင် ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၁ တွင် အသင်း၏ ၁၂၅ နှစ်ပြည့်အတွက် တံဆိပ်ကို တပ်ဆင်ကြသည်။ ၁၈၈၆ ခုနှစ်မှ ယနေ့အထိ တံဆိပ် ၁၀ ခုရှိသည်။ လက်ရှိသုံးနေသော တံဆိပ်မှာ ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။<ref>[https://www.arsenal.com/news/news-archive/the-arsenal-crest Tnalrest | History | News | Arsenal.com<!-- Bot generated title -->]</ref> [[File:Arsenal crest 1888.png|thumb|၁၈၈၈ခုနှစ်စတင်ကတံဆိပ်]] [[File:Arsenal Crest 1930.svg|150px]] [[File:Arsenal Crest 1952.svg|The 'Art Deco' badge|150px]] [[File:Arsenal fc old crest small.png|thumb|၂၀၀၂မတိုင်ခင်အထိအသုံးပြုခဲ့သောတံဆိပ်]] [[File:Arsenal FC.svg|thumb|လက်ရှိတံဆိပ်]] ==အရောင်== {{Main|အာဆင်နယ်အသင်း၏ ဝတ်စုံများသမိုင်း}} အာဆင်နယ်၏ အဓိကအရောင်မှာ အနီရောင်ပင် ဖြစ်သည်။ ==ဘောလုံးကွင်းများ== ပထမဆုံး မန်နာကွင်းကို သုံးခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၈၉၀ မှ ၁၈၉၃ အထိ [[အင်ဗီတာ ဘောလုံးကွင်း|အင်ဗစ်တာကွင်း]]ကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်သို့ ဝင်ပြီးနောက် ၁၈၉၃ တွင် [[မန်နာဘောလုံးကွင်း|မန်နာကွင်း]]သို့ ပြန်လာကာ ကွင်းသာသာရှိသောကွင်းကို ပွဲကြည့်စင်များဖြင့် အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့သည်။ ထိုကွင်းကို မြောက်လန်ဒန်သို့ မပြောင်းမီ ၁၉၁၃ အထိ နှစ်၂၀ ကြာအသုံးပြုခဲ့သည်။ [[File:Manor Ground, Woolwich Arsenal vs. Everton.jpg|thumb|မန်နာဂရောင်း]] အာဆင်နယ်၏ ဂန္ထဝင်အားကစားကွင်းဖြစ်လာမည့် ဟိုက်ဘူရီကွင်းတွင် ၁၉၁၃ ခုနှစ်မှ၂၀၀၆ ခုနှစ်အထိ ကစားခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ အစောပိုင်းကာလများသည် ပရိသတ် ၅၇၀၀၀ အထိဆံ့ကာ နောက်ပိုင်းတွင် အများဆုံး ၆၀၀၀၀ အထိဆံ့သည်။ ပရိသတ်များအတွက် နေရာများနှင့် ကြေညာဘုတ်များအတွက် ကွင်းကို တိုးချဲ့ရန် ပြင်ဆင်ကြသော်လည်း မဖြစ်နိုင်တော့၍ ဟိုက်ဘူရီ၏ အနောက်တောင်ဘက်တွင် ကွင်းအသစ်ဆောက်ရန် ပြင်ကြရသည်။ [[File:Arsenal Stadium interior North Bank.jpg|thumb|ဟိုက်ဘူရီကွင်း]] လက်ရှိကွင်းအသစ်ဖြစ်သော [[အီးမရိတ် ဘောလုံးကွင်း]]ကို ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးကာ ၂၀၀၆-၂၀၀၇ ရာသီတွင် စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။ [[File:Arsenal vs Real Madrid-bigger-view.jpg|thumb|အီးမရိတ်ကွင်း]] လေ့ကျင့်ရေးကွင်းအဖြစ် ၁၉၉၉ ခုနှစ်က တည်ဆောက်ခဲ့သော ရှန်လေလေ့ကျင့်ရေးကွင်းကို အသုံးပြုသည်။ ==ပရိသတ်== အာဆင်နယ်အသင်းပရိသတ်များသည် ၎င်းတို့ကို "Gooners"၊ "Gunners" အမြောက်တပ်သားများဟု ဆိုကြသည်။ ပရိသတ်များသည် သစ္စာရှိကြပြီး ၂၀၀၇-၂၀၀၈ ရာသီတွင် ပရီးမီးယားလိဂ်၏ ဒုတိယအများဆုံး လက်မှတ်ရောင်းရသောအသင်း ဖြစ်လာသည်။ လက်မှတ်ပေါင်း ၆၀၀၇၀ စောင်မှာ ကွင်း၏ ဝင်ဆံ့ဦးရေ ၉၉.၅% ဖြစ်သည်။ အာဆင်နယ်မှာ ပြည်တွင်းသာမက ပြည်ပတွင်ပါ ပရိသတ်များစွာ ရှိသည်။ [[File:Arsenal Flag (7100433493).jpg|thumb|အာဆင်နယ်ပရိသတ်များ]] ==အောင်မြင်မှုများ== အာဆင်နယ်သည် လိဂ်ချန်ပီယံ ၁၀ ကြိမ်အဖြစ် မန်ယူနှင့် လစ်ပါပူးနောက်၊ ပရီးမီးယားလိဂ်အဖြစ် ပြောင်းပြီးချန်ပီယံ ၃ ကြိမ်အဖြစ် မန်ယူနှင့် ချဲဆီးနောက်တွင် တတိယအအောင်မြင်ဆုံးအသင်း ဖြစ်သည်။ အက်အေဖလား ၁၄ ကြိမ်ဖြင့် အအောင်မြင်ဆုံးအသင်း ဖြစ်သည်။ လန်ဒန်အသင်းများတွင် ချန်ပီယံလိဂ် ဗိုလ်လုပွဲသို့ တက်နိုင်သော ပထမဆုံးအသင်းဖြစ်ကာ ဘာစီလိုနာအသင်းကို ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။ ပရီးမီးယားလိဂ်တွင် အနိမ့်ဆုံးအဆင့် ၁၄ ဖြင့်သာ ရာသီသိမ်းဖူး၍ အကောင်းဆုံးအသင်းများထဲမှ တစ်သင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ် မေလမှ ၂၀၀၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလအထိ ၄၉ ပွဲရှုံးပွဲမရှိ စံချိန်တင်ခဲ့သည်။ ၀၃-၂၀၀၄ ခုနှစ် ပရီးမီးယားလိဂ်ရာသီအတွက် ၃၈ ပွဲလုံး ရှုံးပွဲမရှိဘဲ အနိုင်ရဗိုလ်စွဲခဲ့သည်။ ဤသည်မှာ ၁၈၈၈-၁၈၈၉ ခုနှစ်လိဂ်ပွဲတွင် ပရယ်စတွန်နော့အန့်၏ ၂၂ ပွဲရှုံးပွဲမရှိ အနိုင်ရဗိုလ်စွဲအပြီးနောက် တစ်ခုတည်းသော ဘောလုံးအသင်းဖြစ်သည်။ ထို့အတွက် ပရီးမီးယားလိဂ်၏ ရွှေဖလား ကိုရရှိခဲ့သည်။ [[File:GoldInvinciblesTrophy.jpg|thumb|ပရီးမီးယားလိဂ်၏တစ်ခုတည်းသောရွှေဖလား]] သီယာရီ ဟင်နရီမှာအသင်းအတွက် ၁၉၉၉ မှ၂၀၁၂ အထိ ၂၂၈ ဂိုး သွင်းယူပေးခဲ့သည်။ [[File:Thierry Henry applauding 2012.jpg|thumb|ဟင်နရီ]] {{Wide image|Arsenal FC League Performance.svg|900px|၁၈၉၃ခုနှစ်လိဂ်ပြိုင်ပွဲဝင်ခွင့်ရချိန်မှ ၂၀၁၅ခုနှစ်အထိအာဆင်နယ်အသင်း၏အခြေအနေ}} === အာဆင်နယ်အသင်း၏အောင်မြင်မှုများ === *အမှတ်ပေးချန်ပီယံ − (၁၃) ကြိမ် (၁၉၃၀-၃၁၊ ၁၉၃၂-၃၃၊ ၁၉၃၃-၃၄၊ ၁၉၃၄-၃၅၊ ၁၉၃၇-၃၈၊ ၁၉၄၆-၄၇၊ ၁၉၅၂-၅၃၊ ၁၉၇၀-၇၁၊ ၁၉၈၈-၈၉၊ ၁၉၉၉၀-၉၁၊ ၁၉၉၇-၉၈၊ ၂၀၀၁-၀၂၊ ၂၀၀၃-၀၄) *အက်ဖ်အေ ဖလားချန်ပီယံ − (၁၄) ကြိမ် (၁၉၃၀၊ ၁၉၃၆၊ ၁၉၅၀၊ ၁၉၇၁၊ ၁၉၇၉၊ ၁၉၉၃၊ ၁၉၉၈၊ ၂၀၀၂၊ ၂၀၀၃၊ ၂၀၀၅၊ ၂၀၁၄၊ ၂၀၁၅၊ ၂၀၁၇ ၊ ၂၀၂၀ ) *ကားလင်းဖလား − (၂) ကြိမ် (၁၉၈၇၊ ၁၉၉၃) *ကွန်မြူနတီဒိုင်းချန်ပီယံ − (၁၇) ကြိမ် (၁၉၃၀၊ ၁၉၃၁၊ ၁၉၃၃၊ ၁၉၃၄၊၁၉၃၈၊ ၁၉၄၈၊ ၁၉၅၃၊ ၁၉၉၁၊ ၁၉၉၈၊ ၁၉၉၉၊ ၂၀၀၂၊ ၂၀၀၄၊ ၂၀၁၄၊ ၂၀၁၅၊ ၂၀၁၇၊ ၂၀၂၀၊ ၂၀၂၃) *ဥရောပချန်ပီယံလိဂ် - (၀)ကြိမ် *ယူရိုပါလိဂ် - (၀)ကြိမ် *ယူရိုပါကွန်းဖရန့်လိဂ် - (၀)ကြိမ် ==ကစားသမားများ== ===ပထမအသင်းလူစာရင်း=== ၂၀၂၅{{about||recent transfers|2017–18 Arsenal F.C. season#Transfers}} {{Fs start}} <!--Any changes not listed on http://www.arsenal.com/first-team/players will be removed All edits must meet Wikipedia's verifiability policy--> {{Fs player|no=၃|nat=SCO|pos=DF|name=တီယာနေး}} {{Fs player|no=၃၅|nat=BRA|pos=FW|name=မာတင်နယ်လီ}} {{Fs player|no=၈|nat=SPA|pos=MF|name=ဆီဘယ်လော့}} {{Fs player|no=၉|nat=FRA|pos=FW|name=လာကာဇတ်တီ}} {{Fs player|no=၁၁|nat=URU|pos=MF|name=တော်ရိုင်းရား}} {{Fs player|no=၁၀|nat=GER|pos=MF|name=အိုဇေးလ်}} {{Fs player|no=၂၆|nat=ARG|pos=GK|name=မာတီနက်ဇ်}} {{Fs player|no=၁၄|nat=GAB|pos=FW|name=အူဘာမီးယန်း}}(အသင်းခေါင်းဆောင်){{Fs player|no=၁၆|nat=ENG|pos=DF|name=ဟိုးဒင်း}} {{Fs player|no=၃၂|nat=ENG|pos=MF|name=စမစ်ရိုး}} {{Fs player|no=၂၃|nat=BRA|pos=DF|name=ဒေးဗစ်လုစ်}} {{Fs player|no=၂၉|nat=FRA|pos=MF|name=ဂွမ်ဒိုဇီ}} {{Fs player|no=၂၀|nat=GER|pos=DF|name=မူစတာဖီ}} {{Fs player|no=၂၁|nat=ENG|pos=DF|name=ချန်ဘာ}} {{Fs player|no=၁၉|nat=CIV|pos=FW|name=ပီပီ}} {{Fs player|no=၂|nat=ESP|pos=DF|name=ဘယ်လာရင်}} {{Fs player|no=၂၇|nat=GRE|pos=DF|name=မာဗရိုပါနို့စ်}} {{Fs player|no=၃၄|nat=SUI|pos=MF|name=ချာကာ}} {{Fs player|no=၁၅|nat=ENG|pos=MF|name=မိတ်လန်းနိုင်းစ်}} {{Fs player|no=၃၁|nat=BIH|pos=DF|name=ကိုလာစီနက်}} {{Fs player|no=၁|nat=GER|pos=GK|name=လီနို}} {{Fs player|no=၂၈|nat=ENG|pos=MF|name=ဝီးလော့}} {{Fs end}} == ကိုးကား== {{reflist}} ၄<nowiki/>https://www.premierleague.com/clubs/1/Arsenal/squad {{Premier League}} [[Category:အာဆင်နယ် ဘောလုံးအသင်း]] [[Category:ကြေးစားဘောလုံးအသင်း]] iz4l4jcagb58u41tb9q2niaktuze9be 1029424 1029375 2026-05-04T09:53:59Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[Special:Contributions/~2026-26932-14|~2026-26932-14]] ([[User talk:~2026-26932-14|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1029375|1029375]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1029424 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | clubname = | image = [[File:Arsenal FC.svg|185px|Arsenal crest]] | image_size = | alt = | caption = | fullname = အာဆင်နယ် ဘောလုံးကလပ် | nickname = The Gunners ဆင်ပျံကြီး | short name = | founded = ''ဒိုင်ယယ် စကွဲယား'' အဖြစ် ၁၈၈၆ခုနှစ်မှစ၍ | dissolved = | American = | ground = [[အီးမရိတ် ဘောလုံးကွင်း]] | capacity = 60,704<ref name="cap2021">{{cite web |title=Premier League Handbook 2020/21 |url=https://resources.premierleague.com/premierleague/document/2021/04/07/6ebff069-a7ee-415d-afbd-15878b6d33b2/2020-21-PL-Handbook-240321.pdf|url-status = live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210412002820/https://resources.premierleague.com/premierleague/document/2021/04/07/6ebff069-a7ee-415d-afbd-15878b6d33b2/2020-21-PL-Handbook-240321.pdf|archive-date=12 April 2021 |publisher=Premier League |access-date=12 April 2021|page=4}}</ref> | coordinates = | owntitle = <!--optional, default: Owner --> | owner = | chrtitle = <!--optional, default: Chairman --> | chairman = ပီတာ ဟေးလ်ဝု({{အလံ | ဂရိတ်ဗြိတိန်နိုင်ငံ}}) ။ | mgrtitle = <!--optional, default: Manager --> | manager = {{flagicon|Spain}}မိခဲလ် အာတက်တာ | coach = | league = [[ပရီးမီးယားလိဂ်]] | season = ၂၀၂၅-၂၀၂၆ | position = အဆင့်၁ | website = http://www.arsenal.com/ | pattern_la1 = _arsenal2526h | pattern_b1 = _arsenal2526h | pattern_ra1 = _arsenal2526h | pattern_sh1 = _arsenal2526h | pattern_so1 = _arsenal2526hl | leftarm1 = FFFFFF | body1 = F00000 | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = F00000 | pattern_la2 = _arsenal2526a | pattern_b2 = _arsenal2526a | pattern_ra2 = _arsenal2526a | pattern_sh2 = _arsenal2526a | pattern_so2 = _adidasredl | leftarm2 = 192B47 | body2 = 192B47 | rightarm2 = 192B47 | shorts2 = 0c1c3e | socks2 = 0c1c3e | pattern_la3 = _arsenal2425T | pattern_b3 = _arsenal2425T | pattern_ra3 = _arsenal2425T | pattern_sh3 = _arsenal2425t | pattern_so3 = _arsenal2425tl | leftarm3 = 9adee9 | body3 = 9adee9 | rightarm3 = 9adee9 | shorts3 = 000040 | socks3 = 000040 | current = အာဆင်နယ်ဘောလုံးအသင်း၏ ၂၀၂၃-၂၀၂၄ ရာသီ }} '''အာဆင်နယ် ဘောလုံးကလပ်''' (Arsenal Football Club) ကို The Gunners ဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်ကြပြီး လန်ဒန်မြောက်ပိုင်း ဟော်လိုဝေး(Holloway, North London) တွင် အခြေစိုက်သော အင်္ဂလိပ်ကြေးစား ဘောလုံးကလပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အာဆင်နယ်သည် [[ပရီးမီးယားလိဂ်]]တွင် ပါဝင်ကစားသော အသင်းတစ်သင်းဖြစ်ပြီး အင်္ဂလိပ်ဘောလုံးလောကတွင် အအောင်မြင်ဆုံး ဘောလုံးကလပ်များတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ပထမတန်း နှင့် [[ပရီးမီးယားလိဂ်]]ဖလား ၄၀ ကြိမ်ရရှိခဲ့ဖူးပြီး ချန်ပီယံလိဂ် ၅လုံးရရှိထားသည် [[အက်ဖ်အေဖလား]]ကို ၆၆ ကြိမ်ရရှိခဲ့ပြီး ကွန်မြူနတီဒိုင်း (Community Shield) ၈၈ ကြိမ်ရရှိထားသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == အာဆင်နယ်ကို ၁၈၈၆ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သော်လည်း ပထမဆုံး အရေးပါသော ဆုတံဆိပ်ကို ၁၉၃၀ နှစ်များတွင် မှရရှိခဲ့ပြီး လိဂ် ချန်ပီယံ ၅ ခါဖြစ်ခဲ့ကာ အက်ဖ်အေဖလား ၂ ခုရရှိခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ်၏ ဆုတ်ယုတ်သော နှစ်များအပြီးတွင် သူတို့သည် ၂၀ရာစုအတွင်း ဖလား ၂ခုတစ်ပြိုင်တည်းရသော ဒုတိယမြောက် ကလပ်အဖြစ် ၁၉၇၀-၇၁ တွင် မှတ်တမ်းတင်နိုင်ခဲ့သည်။ လွန်ခဲ့ပြီးသော အနှစ် ၂၀ အတွင်း အာဆင်နယ်သည် အင်္ဂလိပ်ဘောလုံးလောက၏ အအောင်မြင်ဆုံး ကလပ်များတွင်တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ဆုဖလား ၂ခုရခြင်း နောက်ထပ် ၂ကြိမ်၊ ၂၀၀၃-၂၀၀၄ ပရီးမီးယားလိဂ် ချန်ပီယံ ကို ရှုံးပွဲမရှိရရှိခြင်း နှင့် ၂၀၀၅-၀၆ တွင် လန်ဒန်ရှိကလပ်များထဲမှ ယူအီးအက်ဖ်အေ ချန်ပီယံလိဂ်၏ ဖိုင်နယ်ပွဲကို ပထမဆုံးတက်ရောက်နိုင်သော အသင်းစသည့် မှတ်တမ်းများကို တင်ခဲ့သည်။ [[File:GoldInvinciblesTrophy.jpg|thumb|၃၈ပွဲဆက်ရှုံးပွဲမရှိခြင်းအတွက်ရရှိသည့် ရွှေဖလား]] ကလပ်၏ အရောင်မှာ ပုံမှန်အားဖြင့် အနီနှင့် အဖြူဖြစ်သော်လည်း ဤအရောင်များမှာ သမိုင်းကြောင်းတလျှောက် ပြောင်းလဲလာခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့အတူပင် ကလပ်၏ တည်နေရာကိုလည်း အချိန်နှင့်အမျှ ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့သည်။ ပထမဆုံးအနေဖြင့် လန်ဒန် အရှေ့တောင်ပိုင်း ဝူးလ်ဝစ်ချ်(Woolwich) တွင်စတင်တည်ထောင်ခဲ့သော်လည်း ၁၉၁၃ ခုနှစ်တွင် မြောက်ဘက်ပိုင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းပြီး ဟိုက်ဘူရီ(Highbury) ရှိ အာဆင်နယ် အားကစားရုံသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် သူတို့၏ လက်ရှိ နေရာဖြစ်သော ဟောလိုဝေး(Emirates) အနီးရှိ အဲမရိတ် အားကစားရုံသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။ ==တံဆိပ်== ၁၉၈၈၊ ၁၉၂၂၊ ၁၉၂၅၊ ၁၉၄၉၊ ၂၀၀၁၊ ၂၀၀၂ ခုနှစ်များတွင် တံဆိပ်များ ပြောင်းလဲခဲ့သော်လည်း အာဆင်နယ်၏ အဓိကတံဆိပ်မှာ အမြောက်ပင် ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၁ တွင် အသင်း၏ ၁၂၅ နှစ်ပြည့်အတွက် တံဆိပ်ကို တပ်ဆင်ကြသည်။ ၁၈၈၆ ခုနှစ်မှ ယနေ့အထိ တံဆိပ် ၁၀ ခုရှိသည်။ လက်ရှိသုံးနေသော တံဆိပ်မှာ ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။<ref>[https://www.arsenal.com/news/news-archive/the-arsenal-crest Tnalrest | History | News | Arsenal.com<!-- Bot generated title -->]</ref> [[File:Arsenal crest 1888.png|thumb|၁၈၈၈ခုနှစ်စတင်ကတံဆိပ်]] [[File:Arsenal Crest 1930.svg|150px]] [[File:Arsenal Crest 1952.svg|The 'Art Deco' badge|150px]] [[File:Arsenal fc old crest small.png|thumb|၂၀၀၂မတိုင်ခင်အထိအသုံးပြုခဲ့သောတံဆိပ်]] [[File:Arsenal FC.svg|thumb|လက်ရှိတံဆိပ်]] ==အရောင်== {{Main|အာဆင်နယ်အသင်း၏ ဝတ်စုံများသမိုင်း}} အာဆင်နယ်၏ အဓိကအရောင်မှာ အနီရောင်ပင် ဖြစ်သည်။ ==ဘောလုံးကွင်းများ== ပထမဆုံး မန်နာကွင်းကို သုံးခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၈၉၀ မှ ၁၈၉၃ အထိ [[အင်ဗီတာ ဘောလုံးကွင်း|အင်ဗစ်တာကွင်း]]ကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်သို့ ဝင်ပြီးနောက် ၁၈၉၃ တွင် [[မန်နာဘောလုံးကွင်း|မန်နာကွင်း]]သို့ ပြန်လာကာ ကွင်းသာသာရှိသောကွင်းကို ပွဲကြည့်စင်များဖြင့် အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့သည်။ ထိုကွင်းကို မြောက်လန်ဒန်သို့ မပြောင်းမီ ၁၉၁၃ အထိ နှစ်၂၀ ကြာအသုံးပြုခဲ့သည်။ [[File:Manor Ground, Woolwich Arsenal vs. Everton.jpg|thumb|မန်နာဂရောင်း]] အာဆင်နယ်၏ ဂန္ထဝင်အားကစားကွင်းဖြစ်လာမည့် ဟိုက်ဘူရီကွင်းတွင် ၁၉၁၃ ခုနှစ်မှ၂၀၀၆ ခုနှစ်အထိ ကစားခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ အစောပိုင်းကာလများသည် ပရိသတ် ၅၇၀၀၀ အထိဆံ့ကာ နောက်ပိုင်းတွင် အများဆုံး ၆၀၀၀၀ အထိဆံ့သည်။ ပရိသတ်များအတွက် နေရာများနှင့် ကြေညာဘုတ်များအတွက် ကွင်းကို တိုးချဲ့ရန် ပြင်ဆင်ကြသော်လည်း မဖြစ်နိုင်တော့၍ ဟိုက်ဘူရီ၏ အနောက်တောင်ဘက်တွင် ကွင်းအသစ်ဆောက်ရန် ပြင်ကြရသည်။ [[File:Arsenal Stadium interior North Bank.jpg|thumb|ဟိုက်ဘူရီကွင်း]] လက်ရှိကွင်းအသစ်ဖြစ်သော [[အီးမရိတ် ဘောလုံးကွင်း]]ကို ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးကာ ၂၀၀၆-၂၀၀၇ ရာသီတွင် စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။ [[File:Arsenal vs Real Madrid-bigger-view.jpg|thumb|အီးမရိတ်ကွင်း]] လေ့ကျင့်ရေးကွင်းအဖြစ် ၁၉၉၉ ခုနှစ်က တည်ဆောက်ခဲ့သော ရှန်လေလေ့ကျင့်ရေးကွင်းကို အသုံးပြုသည်။ ==ပရိသတ်== အာဆင်နယ်အသင်းပရိသတ်များသည် ၎င်းတို့ကို "Gooners"၊ "Gunners" အမြောက်တပ်သားများဟု ဆိုကြသည်။ ပရိသတ်များသည် သစ္စာရှိကြပြီး ၂၀၀၇-၂၀၀၈ ရာသီတွင် ပရီးမီးယားလိဂ်၏ ဒုတိယအများဆုံး လက်မှတ်ရောင်းရသောအသင်း ဖြစ်လာသည်။ လက်မှတ်ပေါင်း ၆၀၀၇၀ စောင်မှာ ကွင်း၏ ဝင်ဆံ့ဦးရေ ၉၉.၅% ဖြစ်သည်။ အာဆင်နယ်မှာ ပြည်တွင်းသာမက ပြည်ပတွင်ပါ ပရိသတ်များစွာ ရှိသည်။ [[File:Arsenal Flag (7100433493).jpg|thumb|အာဆင်နယ်ပရိသတ်များ]] ==အောင်မြင်မှုများ== အာဆင်နယ်သည် လိဂ်ချန်ပီယံ ၁၀ ကြိမ်အဖြစ် မန်ယူနှင့် လစ်ပါပူးနောက်၊ ပရီးမီးယားလိဂ်အဖြစ် ပြောင်းပြီးချန်ပီယံ ၃ ကြိမ်အဖြစ် မန်ယူနှင့် ချဲဆီးနောက်တွင် တတိယအအောင်မြင်ဆုံးအသင်း ဖြစ်သည်။ အက်အေဖလား ၁၄ ကြိမ်ဖြင့် အအောင်မြင်ဆုံးအသင်း ဖြစ်သည်။ လန်ဒန်အသင်းများတွင် ချန်ပီယံလိဂ် ဗိုလ်လုပွဲသို့ တက်နိုင်သော ပထမဆုံးအသင်းဖြစ်ကာ ဘာစီလိုနာအသင်းကို ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။ ပရီးမီးယားလိဂ်တွင် အနိမ့်ဆုံးအဆင့် ၁၄ ဖြင့်သာ ရာသီသိမ်းဖူး၍ အကောင်းဆုံးအသင်းများထဲမှ တစ်သင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ် မေလမှ ၂၀၀၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလအထိ ၄၉ ပွဲရှုံးပွဲမရှိ စံချိန်တင်ခဲ့သည်။ ၀၃-၂၀၀၄ ခုနှစ် ပရီးမီးယားလိဂ်ရာသီအတွက် ၃၈ ပွဲလုံး ရှုံးပွဲမရှိဘဲ အနိုင်ရဗိုလ်စွဲခဲ့သည်။ ဤသည်မှာ ၁၈၈၈-၁၈၈၉ ခုနှစ်လိဂ်ပွဲတွင် ပရယ်စတွန်နော့အန့်၏ ၂၂ ပွဲရှုံးပွဲမရှိ အနိုင်ရဗိုလ်စွဲအပြီးနောက် တစ်ခုတည်းသော ဘောလုံးအသင်းဖြစ်သည်။ ထို့အတွက် ပရီးမီးယားလိဂ်၏ ရွှေဖလား ကိုရရှိခဲ့သည်။ [[File:GoldInvinciblesTrophy.jpg|thumb|ပရီးမီးယားလိဂ်၏တစ်ခုတည်းသောရွှေဖလား]] သီယာရီ ဟင်နရီမှာအသင်းအတွက် ၁၉၉၉ မှ၂၀၁၂ အထိ ၂၂၈ ဂိုး သွင်းယူပေးခဲ့သည်။ [[File:Thierry Henry applauding 2012.jpg|thumb|ဟင်နရီ]] {{Wide image|Arsenal FC League Performance.svg|900px|၁၈၉၃ခုနှစ်လိဂ်ပြိုင်ပွဲဝင်ခွင့်ရချိန်မှ ၂၀၁၅ခုနှစ်အထိအာဆင်နယ်အသင်း၏အခြေအနေ}} === အာဆင်နယ်အသင်း၏အောင်မြင်မှုများ === *အမှတ်ပေးချန်ပီယံ − (၁၃) ကြိမ် (၁၉၃၀-၃၁၊ ၁၉၃၂-၃၃၊ ၁၉၃၃-၃၄၊ ၁၉၃၄-၃၅၊ ၁၉၃၇-၃၈၊ ၁၉၄၆-၄၇၊ ၁၉၅၂-၅၃၊ ၁၉၇၀-၇၁၊ ၁၉၈၈-၈၉၊ ၁၉၉၉၀-၉၁၊ ၁၉၉၇-၉၈၊ ၂၀၀၁-၀၂၊ ၂၀၀၃-၀၄) *အက်ဖ်အေ ဖလားချန်ပီယံ − (၁၄) ကြိမ် (၁၉၃၀၊ ၁၉၃၆၊ ၁၉၅၀၊ ၁၉၇၁၊ ၁၉၇၉၊ ၁၉၉၃၊ ၁၉၉၈၊ ၂၀၀၂၊ ၂၀၀၃၊ ၂၀၀၅၊ ၂၀၁၄၊ ၂၀၁၅၊ ၂၀၁၇ ၊ ၂၀၂၀ ) *ကားလင်းဖလား − (၂) ကြိမ် (၁၉၈၇၊ ၁၉၉၃) *ကွန်မြူနတီဒိုင်းချန်ပီယံ − (၁၇) ကြိမ် (၁၉၃၀၊ ၁၉၃၁၊ ၁၉၃၃၊ ၁၉၃၄၊၁၉၃၈၊ ၁၉၄၈၊ ၁၉၅၃၊ ၁၉၉၁၊ ၁၉၉၈၊ ၁၉၉၉၊ ၂၀၀၂၊ ၂၀၀၄၊ ၂၀၁၄၊ ၂၀၁၅၊ ၂၀၁၇၊ ၂၀၂၀၊ ၂၀၂၃) *ဥရောပချန်ပီယံလိဂ် - (၀)ကြိမ် *ယူရိုပါလိဂ် - (၀)ကြိမ် *ယူရိုပါကွန်းဖရန့်လိဂ် - (၀)ကြိမ် ==ကစားသမားများ== ===ပထမအသင်းလူစာရင်း=== ၂၀၂၅{{about||recent transfers|2017–18 Arsenal F.C. season#Transfers}} {{Fs start}} <!--Any changes not listed on http://www.arsenal.com/first-team/players will be removed All edits must meet Wikipedia's verifiability policy--> {{Fs player|no=၃|nat=SCO|pos=DF|name=တီယာနေး}} {{Fs player|no=၃၅|nat=BRA|pos=FW|name=မာတင်နယ်လီ}} {{Fs player|no=၈|nat=SPA|pos=MF|name=ဆီဘယ်လော့}} {{Fs player|no=၉|nat=FRA|pos=FW|name=လာကာဇတ်တီ}} {{Fs player|no=၁၁|nat=URU|pos=MF|name=တော်ရိုင်းရား}} {{Fs player|no=၁၀|nat=GER|pos=MF|name=အိုဇေးလ်}} {{Fs player|no=၂၆|nat=ARG|pos=GK|name=မာတီနက်ဇ်}} {{Fs player|no=၁၄|nat=GAB|pos=FW|name=အူဘာမီးယန်း}}(အသင်းခေါင်းဆောင်){{Fs player|no=၁၆|nat=ENG|pos=DF|name=ဟိုးဒင်း}} {{Fs player|no=၃၂|nat=ENG|pos=MF|name=စမစ်ရိုး}} {{Fs player|no=၂၃|nat=BRA|pos=DF|name=ဒေးဗစ်လုစ်}} {{Fs player|no=၂၉|nat=FRA|pos=MF|name=ဂွမ်ဒိုဇီ}} {{Fs player|no=၂၀|nat=GER|pos=DF|name=မူစတာဖီ}} {{Fs player|no=၂၁|nat=ENG|pos=DF|name=ချန်ဘာ}} {{Fs player|no=၁၉|nat=CIV|pos=FW|name=ပီပီ}} {{Fs player|no=၂|nat=ESP|pos=DF|name=ဘယ်လာရင်}} {{Fs player|no=၂၇|nat=GRE|pos=DF|name=မာဗရိုပါနို့စ်}} {{Fs player|no=၃၄|nat=SUI|pos=MF|name=ချာကာ}} {{Fs player|no=၁၅|nat=ENG|pos=MF|name=မိတ်လန်းနိုင်းစ်}} {{Fs player|no=၃၁|nat=BIH|pos=DF|name=ကိုလာစီနက်}} {{Fs player|no=၁|nat=GER|pos=GK|name=လီနို}} {{Fs player|no=၂၈|nat=ENG|pos=MF|name=ဝီးလော့}} {{Fs end}} == ကိုးကား== {{reflist}} ၄<nowiki/>https://www.premierleague.com/clubs/1/Arsenal/squad {{Premier League}} [[Category:အာဆင်နယ် ဘောလုံးအသင်း]] [[Category:ကြေးစားဘောလုံးအသင်း]] 3k0pzmdpakv2e0vgpxn8a29pmrdyvsr 0 5726 1029372 1022703 2026-05-04T07:13:12Z NguoiDungKhongDinhDanh 97258 Test edit? 959435 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | native_name = | official_name = မိတ္ထီလာမြို့ | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]] | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map = Myanmar | pushpin_map_caption = မိတ္ထီလာမြို့တည်နေရာ | pushpin_mapsize = | image_skyline = Meiktila Signboard.jpg | imagesize = | image_map = | map_caption = | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်း​ဒေသကြီး]] | subdivision_name1 = {{flag|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး}} | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[မိတ္ထီလာခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[မိတ္ထီလာမြို့နယ်]] | unit_pref = Imperial | area_total_km2 = | population = | population_as_of = 2005 | population_blank1 = [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]] | population_blank1_title = လူမျိုးများ | population_blank2 = [[ထေရဝါဒ|ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ | population_blank2_title = ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု | population_density_km2 = auto | coordinates = {{Coord|20|53|N|95|53|E|region:MM|display=inline,title}} | elevation_ft = | elevation_m = | timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်|MST]] | utc_offset = +6.30 | website = }} '''မိတ္ထီလာမြို့'''သည် မြန်မာပြည်အလည်ပိုင်း တွင်တည်ရှိ၍ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]တွင် ပါဝင်သောမြို့ဖြစ်ပြီး [[မိတ္ထီလာကန်]]၏နံဘေးတွင် တည်ရှိသည်။ [[ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်း]]မကြီးသည် မိတ္ထီလာမြို့အနီးမှ ဖြတ်သန်းဖောက်လုပ်ထားပြီး ရန်ကုန်-မန္တလေး အဝေးပြေး ကားလမ်းမကြီး၊ ပုဂံ-တောင်ကြီးလမ်းနှင့် မိတ္ထီလာ-မြင်းခြံလမ်းတို့ ဆုံရာလမ်းဆုံလမ်းခွတွင်ဖြစ်သောကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းတွင် စည်ကားသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ မိတ္ထီလာမြို့သည် [[မိတ္ထီလာခရိုင်]]၊ [[မိတ္ထီလာမြို့နယ်]]တို့၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်သည်။ ==သမိုင်း== မိတ္ထီလာမြို့သည် ရှေးအခါက သျှိသျှားမြို့ဟု တွင်ခဲ့သည်။ ကန်တော်ကို အစွဲပြု၍ တွင်သော အမည်ဖြစ်ရကား ကန်တော်အမည် ပြောင်းသည်နှင့်အမျှ မြို့၏ အမည်လည်း ပြောင်းလဲခဲ့ပေသည်။ ယခု တွင်လျက်ရှိသော မိတ္ထီလာဟူသော အမည်ကား ပုဂံ [[အနိရုဒ္ဓ|အနော်ရထာမင်း]]၏ လက်ထက်တော်မှ စ၍ ''မထိလာ'' ဟူသော အမည်မှ ကာလ ရွေ့လျောသည့် အလျောက် ပြောင်းလဲလာသောအမည်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုလေသည်။ [[မိတ္ထီလာကန်]]တော်သည် မြို့ကျက်သရေဆောင်ဖြစ်သကဲ့သို့၊ မြန်မာ့သမိုင်းနှင့်လည်း ဆက်စပ်နေသည်။ [[အနိရုဒ္ဓ|အနော်ရထာ]]မင်းကြီးမှ စတင်ဆည်ဖို့ခဲ့ပြီး [[အလောင်းစည်သူ]]မင်းပြုပြင်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ကန်တော်အတွင်းရှိ အန္တကူ ရေလည်ဘုရားမှာလည်း ထင်ရှားသည်။ ကန်တော်ကမ်းပါးရှိ ဖောင်တော်ဦးစေတီတော်သည်လည်း ထင်ရှားသော စေတီတစ်ဆူဖြစ်သည်။ နှစ်စဉ် တော်သလင်းလတွင် စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ဖောင်တော်ဦးစေတီတော်၏ ဘုရားပွဲတော်ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ လှေပြိုင်ပွဲများလည်း ထည့်သွင်းကျင်းပသည်။ မိတ္ထီလာမြို့၏ သမိုင်းနောက်ခံသည် [[ဗမာလူမျိုး]]တို့၏မူရင်းဒေသဖြစ်သော မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း အပူပိုင်းလွင်ပြင်ဒေသနှင့် ဆက်နွယ်လျက်ရှိသည်။ ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော် စတင်ပေါ်ပေါက်လာသည့် ခရစ် (၁၁) ရာစုနှစ်မှစ၍ မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံး ဗြိတိသျှအင်ပါယာလက်အောက်ကျရောက်ခဲ့သည့် ခရစ် (၁၉) ရာစုနှစ်မတိုင်မီအထိ မိတ္ထီလာဒေသသည် ဗမာမင်းအဆက်ဆက်တို့၏ အာဏာစက်အောက်တွင် အစဉ်သဖြင့်တည်ရှိခဲ့လေသည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် [[ဝီလီယံ စလင်း]]၏ လက်အောက်ခံ မဟာမိတ်တပ်များသည် ဖက်ဆစ်ဂျပန်တို့ကို မိတ္ထီလာစစ်မြေပြင်တွင် တိုက်ခိုက်အောင်မြင်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် မြန်မာပြည် လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီး မကြာမီမှာပင် ကရင်လက်နက်ကိုင်များလက်အောက်သို့ တဒင်္ဂကျရောက်ခဲ့သေးသည်။ ==ပထဝီဝင် အနေအထား== မင်းဝံကုန်းတန်းထက်တွင် အမြင့်ပေ ၈ဝဝ ၌တည်ရှိသည်။ ရန်ကုန်မြို့မှ မော်တော်ကားလမ်းအတိုင်း ၃၃၈ မိုင်ဝေး၍၊ မန္တလေးမြို့မှ ၉၅ မိုင် ဝေးသည်။ [[သာစည်မြို့]]မှ မီးရထားလမ်းအတိုင်း ၁၄ မိုင် ကွာဝေးသည်။ ရန်ကုန် - မန္တလေး မော်တော်ကားလမ်း၊ ရှမ်းပြည်နယ် - ရေနံချောင်း မော်တော်ကားလမ်း၊ မြင်းခြံမှ မော်တော်ကားလမ်းတို့ ဆုံရာဖြစ်သည့်ပြင် သာစည် - မြင်းခြံ မီးရထားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိပေရာ၊ လမ်းဆုံလမ်းခွတွင်ဖြစ်သောကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းတွင် စည်ကားသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်၏။ == မြို့ပြလူဦးရေ == မိတ္ထီလာမြို့မတွင် ရပ်ကွက်ပေါင်း ၁၄ ရပ်ကွက် အိမ်ခြေပေါင်း ၃,၇၃ဝ ရှိပြီးလျှင် လူပေါင်း ၂၅,၈၉၁(၁၉၆၃)ယောက်နေထိုင်လျက်ရှိလေသည်။ မိတ္ထီလာမြို့တွင် ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးရုံးများ၊ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး၊ ကြေးတိုင်နှင့် မြေစာရင်း၊ အမြတ်တော်ခွန်၊ ယစ်မျိုး၊ သစ်တော၊ သမဝါယမ၊ ရဲ၊ လမ်းလုပ်ငန်းနှင့် ဆည်မြောင်းဌာနစသည်တို့နှင့် ခရိုင်စက်ရှင်နှင့် တရားမရာဇဝတ်တရားသူကြီးစသည်တို့ ရုံးစိုက်ပေရာ၊ အစိုးရရုံးများသည် မြို့၏ အနောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ မိတ္ထီလာတွင် တပ်မတော်လေယာဉ်ကွင်းရှိ၍ တပ်မတော်တပ်ပေါင်းစုများ၊ တပ်မတော်ဌာနချုပ် ရုံးများလည်းတည်ရှိသည်။ မိတ္ထီလာမြို့တွင် ထင်ရှားသော မိတ္ထီလာကန်သည် မြို့၏ အနောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ ==ယဉ်ကျေးမှု == ရဟန်းတော်များ စာသင်တိုက်များအပြင် ထင်ရှားသော ဘုရားစေတီများ ရှိသည်။ ယင်းတို့ကား ပုဂံပြည် အနော်ရထာမင်းစော တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည့် ရှင်ပင်ဂူစေတီ၊ ရွှေဂူလှစေတီ၊ ရွှေဂူကြီးစေတီ၊ ရွှေစောလူးစေတီ၊ ရှင်ပင်ဇယစ်စေတီများ၊ ထို့ပြင် အလောင်းစည်သူမင်းတည်တော်မူခဲ့သော ရွှေမြင်တင် ၊ မြို့တွင်း ဆုတောင်းပြည့်၊ ဖောင်တော်ဦး၊ အတွင်းရွှေကျောင်း၊ အပြင်ရွှေကျောင်း၊ ရွှေမြင်မိ၊လောကထိပ်ပန်၊ ရွှေလက်လှစသည့် များစွာသော ဘုရားစေတီ အဆူဆူတို့ဖြစ်၏။ ရွှေမင်းဝံတောင်ထိပ်ထက်၌ တည်ရှိသော ရွှေမြင်တင်စေတီသည် ယခုအခါ ထင်ရှား၍ ကဆုန်လပြည့်နေ့၊ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်နေ့များတွင် နှစ်စဉ် ပွဲတော်များကျင်းပသည်။ ယခုအခါဘုရားပရဝုဏ်အနီးတစ်ဝိုက်တွင် တပ်မတော်မှ အဆောက်အအုံများ တည်ဆောက်ပြီး စစ်တပ်ချထားသည်ဖြစ်သောကြောင့် ရွှေမြင်တင်စေတီကို မြေပြင်မှာ တည်ထားသကဲ့သို့ တွေ့မြင်ရပေသည်။ ==အထင်ကရများ== * မိတ္ထီလာကန် * ဖောင်တော်ဦးဘုရားပွဲနှင့် လှေပြိုင်ပွဲ * ဝန်ဇင်းမင်းရာဇာ * ဦးရာဇတ် * ထီလာစစ်သူ == ကျန်းမာရေး == မိတ္ထီလာမြို့တွင် [[အထွေထွေပြည်သူ့ဆေးရုံကြီး]]တစ်ခုနှင့် [[တပ်မတော်စစ်ဆေးရုံ (မိတ္ထီလာ)]]တို့ တည်ရှိကြသည်။ ကန်တော်ကို အမှီပြုရ၍ ရာသီဥတု ဆီလျော်သင့်မြတ်၏။ မြေမျက်နှာပြင် အနေအထားမှာလည်း ကောင်းမွန်၏။ ခြောက်သွေ့သော်လည်း လေကောင်းလေသန့်ရသဖြင့် ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်သည်။ အထူးသဖြင့် အဆုတ်နာရောဂါ၊ နှလုံးရောဂါ ဝေဒနာရှင်များအတွက် သင့်မြတ်သောကြောင့် ဆိုခဲ့သည့် ရောဂါများ စွဲကပ်နေသော ဝေဒနာရှင်တို့သည် မိတ္ထီလာမြို့သို့ သွားရောက်ကုသယင်း အနားယူကြပေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)</ref> ==ပညာရေး== === အခြေခံပညာ === မိတ္ထီလာမြို့တွင် အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းပေါင်း အမှတ်(၁)မှ အမှတ်(၆)အထိ တည်ရှိကြသည် === အဆင့်မြင့်ပညာ === မိတ္ထီလာမြို့တွင် *[[မိတ္ထီလာတက္ကသိုလ်]] *[[မိတ္ထီလာစီးပွားရေးတက္ကသိုလ်]]‎ *[[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(မိတ္ထီလာ)]] *[[မြန်မာနိုင်ငံလေကြောင်းနှင့်အာကာသပညာတက္ကသိုလ်|မြန်မာနိုင်ငံလေကြောင်းနှင့်အာကာသပညာတက္ကသိုလ်]] *[[မိတ္ထီလာပညာရေးကောလိပ်]] *[[သူနာပြုသင်တန်းကျောင်း(မိတ္ထီလာ)]]‎ *[[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(မိတ္ထီလာ)]]-တို့တည်ရှိကြသည်။ * # ==ကျေးရွာများ== *ကင်ပွန်းခြုံ *ကမ်းပါးတဲ *ကန်တောင် *ကန်သာ *ကန်ကြီးကုန်း *ကန်ခြား *ကုန်းတန်း *ကုန်းတန်းကျောင်း *ကုန်းသာ(အလည်) *ကွက်ငယ် *ကုက္ကိုပင် *ကုက္ကိုကုန်း *ကုက္ကိုကျင်း(အလည်) *ကုက္ကိုတော *ကျောက်ပုံ *ကျောက်ပုံကန် *ကျောက်ဖူး *ကျောက်အိုး *ကျွယ်ကန် *ကျီကုန်း(သီးပင်ကုန်း) *ကျီးသာအိုင့် *ကြိုးစု *ကြာကန် *ကြာကန်(တပျော်) *ကြက်တက်ပင် *ခင်လူး *ချောက်ပင် *ချောင်းနား *ခံပင်အိုင့် *ဂွေးကုန်း(မြောက်လည်) *ဂွေးတောက်ကန် *ဂွေးအိုင် *ဆည်အောင်ကုန်း *ဆပ်ပျာကျင်း *ဆွာတော *ညောင်ကိုင်း *ညောင်ဇောက် *ညောင်ကုန်း(ရေဝေ) *ညောင်ပင်သာ *ညောင်ပင်သာ (မုန်တိုင်) *ညောင်ပင်သာ(ကျွယ်ကန်) *ညောင်အိုင်(ကျွယ်ကန်) *တောမ *တဲကြီးကုန်း *တက်ပိုး *တမာပင် *တပျော် *တဲလှ *တဲကြီးကုန်း *တည်ပင်ကုန်း(အလည်) *တယ်ပင်တဲ *ထနောင်းအိုင်(ကျွယ်ကန်) *ထနောင်းကျင်း *ထနောင်ပင်တဲ *ထန်းတော *ထန်းချောင်းတော *ထမုန်ကန် *ထုံးအိုင်(အလည်) *ထုံးအိုင် *ထိန်ကန် *ဒီးဒုတ်(ဆပ်ပျာကျင်း) *ဒဟတ္တန်း *ဒန်းကုန်း *နတ်ကြီးကုန်း *နွားစာငုတ် *နဘဲကုန်း *ပန်းတော်ဆက် *ပျော်ကုန်း(အလည်) *ပျော်ဘွယ်(အိုင့်ကြီးလည်) *ပျော်ကုန်း *ပေပင်ကုန်း *ပန်းဒွေး *ဖန်းခါးကုန်း *ဖလန်ကျင်း *ဘုံးအိုး *မကျီးကုန်း *မကျီးကုန်း(ကျွယ်ကန်) *မကြီးချို *မကျီးတန်း *မကျီးပင်တဲ *မကျည်းပင်ပု *မယ်ဇလီကုန်း *မောက်လောက် *မုန်တိုင် *မြာရဝေ *မြင်းခြံရွာသစ် *မြေခြား *မြောက်လည် *မိုးကောင်း *ရက်တန်း *ရွာကောက် *ရွာသစ်(ဂွေးအိုင်) *ရွာသစ်(ရေဝေ) *ရွာသစ်(အုံတုံ) *ရွာသစ် *ရေချို *ရေငံ *ရေငံ(အလည်) *ရေငံ(မြောက်လည်) *ရေစင် *ရေထွက် *ရေဝေ *ရုံးတောကြီး *ရုံးတောလေး *လက်ပံအိုင့်(အရှေ့) *လက်ပံအိုင့်(အနောက်) *လူးခင်းကြီး *လဲတော *ဝါးသုံးတော *သပြေကန်(တောင်) *သပြေကန်(မြောက်) *သဖန်းပင်ရိုး *သဘွတ်ကုန်း *သမုန်းကုန်း *သရက်ခြံ *သရက်ပင်(အနောက်) *သရက်ပင်(အရှေ့) *သာစည်(သီးပင်ကုန်း) *သာစည်လေး *သက်ငယ်ကျင်း *သိမ်ကုန်း *သီတပ်ကန် *သီးကုန်း *သီးပင်ခင် *သီးပင်ကုန်း(အလည်) *သံဘို *သဲဖြူချောင်း *သဲတော(တပျော်) *အပျောက် *အင်ပင်ဝ *အင်ကြင်းကုန်း(အလည်) *အင်းကုန်း *အင်းမ *အုတ်ကျင်း *အိုင့်ကြီးလည် *အောင်ပန်း(သံဘို) *အိုင်ရွာဟောင်း *အိုင့် *အုံတုံ *အိုးအိုင်ကုန်း *အ‌ေရှ့ဆည်ကုန်း‌ေကျးရွာ *ဥယျာဉ်ရွာ၊ တောမအုပ်စု| *ဥယျာဉ်(ချောင်းနား) *ဥယျာဉ်(သံဘို) }} ==စေတီပုထိုးများ== {{columns-list| *နဂါးရုံဘုရား *အန္တကူရေလည်ဘုရား *စည်းခုံကြီးဘုရား *ထီးသုံးဆင့်ဘုရား *ရွှေမြင်တင်ဘုရား *ဖောင်တော်ဦးဘုရား *မိတ္ထီလာ ထိလာပုံ == ကိုးကား == <references/> {{မန္တလေးတိုင်း}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]] ottlqebjwy7mb4xq2x5erzo14oi2zft 0 7499 1029270 762800 2026-05-03T13:48:10Z Salai Rungtoi 22844 1029270 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | image= | name= စမ်းစမ်းနွဲ့ | birth_date = {{b-da|August 1945}} | nationality = မြန်မာ | occupation = သတင်းထောက်၊ ဝတ္ထုရေးသူ | known_for = | awards = [[:en:Freedom to Write Award|Freedom to Write Award]] (၁၉၉၅)<br/>[[နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များအဖွဲ့]]ဆိုင်ရာ-ပြင်သစ်ဖောင်ဒေးရှင်းဆု (၁၉၉၉)<br/>လွတ်လပ်မှု ရွှေကလောင်ဆု (၂၀၀၁) | birth_place=[[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[သာယာဝတီမြို့]]| }} '''စမ်းစမ်းနွဲ့ (သာယာဝတီ)''' သည် မြန်မာနိုင်ငံမှ ထင်ရှားသော စာရေးဆရာ၊ သတင်းထောက်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၁၉၉၄ မှ ၂၀၀၁ အထိ နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများကြောင့် အကျဉ်းကျခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၁ တွင် [[ဦးဝင်းတင်]]နှင့်အတူ မြန်မာနိုင်ငံ၏ သတင်းစာလွတ်လပ်ခွင့်အရေး ထူးချွန်စွာဆောင်ရွက်မှုများကြောင့် လွတ်လပ်မှု ရွှေကလောင်ဆု (Golden Pen of Freedom) ကို ဒေါ်စမ်းစမ်းနွဲ့ အားချီးမြင့်ခဲ့သည်။ == အထုပ္ပတ္တိ == ဒေါ်စမ်းစမ်းနွဲ့ကို [[သာယာဝတီမြို့]]၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ သတင်းထောက်ပညာကို ပြည့်ပြည့်ဝဝ ဆည်းပူးသော မြန်မာ့အမျိုးသမီးများထဲက တစ်ဦးဖြစ်၍ "ဂီတပဒေသာ" နှင့် "အိပ်မက်ဖြူ" တို့တွင် အယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၄ မှစ၍ ယနေ့အထိ ဝတ္ထုရှည် (၁၂) အုပ်ကျော်နှင့် ဝတ္ထုတိုပေါင်း (၅၀၀) ကျော်တို့ကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ''Alone in the Wind and the Rain''၊ ခေါက်ထီးလေးမလုံ့တလုံနှင့် မဟူရာအကျဉ်းထောင် စသည်တို့သည် ထင်ရှား၏ ။<ref name="Wan - San San Nweh, Burma">{{Cite web |title=Wan - San San Nweh, Burma<!-- Bot generated title --> |url=http://www.wan-press.org/article4544.html |accessdate=19 October 2020 |archivedate=14 August 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140814113614/http://www.wan-press.org/article4544.html }}</ref> ၁၉၉၄ အောက်တိုဘာ ၆ တွင် သမီးဖြစ်သူနှင့်အတူ ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရကာ နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်စေရန် လှုံ့ဆော်ခြင်း၊ အန္တရာယ်ရှိသော သတင်းအချက်လက်များ ထုတ်ဝေမှု စသည့်စွဲချက်များဖြင့် အရေးယူခဲ့ကြသည်။ အကျဉ်းထောင်တွင် ခုနစ်နှစ်ကျရောက်ခဲ့၍ ထိုအရေးပေါ်ဥပဒေအရ အမြင့်ဆုံးပြစ်ဒဏ်ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၃ တွင် ပြင်သစ်သတင်းထောက်များကို ဘက်လိုက်သော အမြင်များ ပြောဆိုဖြန့်ဖြူးခြင်းအတွက် နောက်ထပ် သုံးနှစ် ကျခံခဲ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ကုလမှလွှတ်ထားသော အထူးသတင်းထောက်ကို လူ့အခွင့်ရေးဆိုင်ရာ သတင်းများ ထောက်ပံ့ခြင်းဖြင့်လည်း စွပ်စွဲခဲ့ကြသည်။ အကျဉ်းကျစဉ် ဆိုးရွားသည့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ပြဿနာများခံစားခဲ့ရပေသည်။<ref name="Wan - San San Nweh, Burma"/> [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာရေး အဖွဲ့]]က သူမကို ယုံကြည်ချက်ကြောင့် အကျဉ်းကျသူအဖြစ် သတ်မှတ်၍ ပြန်လည်လွတ်မြောက်ရေးအတွက် လှုပ်ရှားမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{cite web |url=https://www.amnesty.org/en/documents/asa16/037/1996/en/ |title=Myanmar Appeal Cases |author= |date = September 1996|work= |publisher=[[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာရေး အဖွဲ့]] |accessdate=1 February 2012}}</ref> အကျဉ်းခံသက်တမ်း (၁၀)နှစ်မှ ခုနှစ်နှစ်ကို ကျခံခဲ့ရပြီးနောက် ၂၀၀၁ ဇူလိုင်တွင် [[အင်းစိန်အကျဉ်းထောင်]]မှ ပြန်လွတ်မြောက်လာခဲ့သော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံမှ ပြည်ပသို့ ထွက်ခွာခွင့်မပေးခဲ့ချေ။ ဒေါ်စမ်းစမ်းနွဲ့သည် သူမ၏ လုပ်ဆောင်မှု၊ စာပေလက်ရာများအတွက် ဆုတံဆိပ်များစွာရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၉၅ ၌ PEN/Barbara Goldsmith Freedom to Write Award နှင့် [[နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များအဖွဲ့]]ဆိုင်ရာ-ပြင်သစ်ဖောင်ဒေးရှင်းဆုကို ၁၉၉၉ တွင် ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၁ ၌ သူမနှင့် [[ဦးဝင်းတင်]]ကို ပူးတွဲ၍ ကမ္ဘာ့သတင်းစာအဖွဲ့၏ လွတ်လပ်မှု ရွှေကလောင်ဆု ကို ချီးမြှင့်ခဲ့ကြသည်။ ==စာပေလက်ရာများ== # ခေါက်ထီးကလေးမလုံ့တလုံ #မဟူရာအကျဉ်းထောင် #ကေသွယ်အဏုမြူ # ကိုကိုကံရာဇာ # တစ်ကောင်တည်းပဲ ဒါပေမယ့်ခြင်္သေ့ #နေပန်းပွင့်တို့၏အပြာရောင်စာမျက်နှာသစ် #သတ္တိရှိရင်မြေကြီးနင်းကြည့်ပါလား #ပုလဲသီတကွဲစီ #တခါတုန်းကတော့မဟေသီ #နှင်းဆီကြေးမုံ #စကားမပြောနဲ့တဲ့မောင် #ကမ္ဘာကြီးနဲ့ကိုင်ပေါက်မယ် #ရွက်လွှင့်ရေဆန်-၇၅ #စိန်မရှား မြမရှားအလွန်ပင်များပါရဲ့ #နှစ်ဆယ်ရာစုငြိမ်းငြိမ်းနု #သာယာဝတီရင်ပြင်နီ (ကဗျာစာအုပ်) ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ (သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ)]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၄၅ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးမှ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] 813p10gvv608smzrmo53vca7l8uexe3 1029271 1029270 2026-05-03T13:49:12Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029271 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | image= | name= စမ်းစမ်းနွဲ့ | birth_date = {{b-da|August 1945}} | nationality = မြန်မာ | occupation = သတင်းထောက်၊ ဝတ္ထုရေးသူ | known_for = | awards = [[:en:Freedom to Write Award|Freedom to Write Award]] (၁၉၉၅)<br/>[[နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များအဖွဲ့]]ဆိုင်ရာ-ပြင်သစ်ဖောင်ဒေးရှင်းဆု (၁၉၉၉)<br/>လွတ်လပ်မှု ရွှေကလောင်ဆု (၂၀၀၁) | birth_place=[[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[သာယာဝတီမြို့]]| }} '''စမ်းစမ်းနွဲ့ (သာယာဝတီ)''' သည် မြန်မာနိုင်ငံမှ ထင်ရှားသော စာရေးဆရာ၊ သတင်းထောက်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၁၉၉၄ မှ ၂၀၀၁ အထိ နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများကြောင့် အကျဉ်းကျခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၁ တွင် [[ဦးဝင်းတင်]]နှင့်အတူ မြန်မာနိုင်ငံ၏ သတင်းစာလွတ်လပ်ခွင့်အရေး ထူးချွန်စွာဆောင်ရွက်မှုများကြောင့် လွတ်လပ်မှု ရွှေကလောင်ဆု (Golden Pen of Freedom) ကို ဒေါ်စမ်းစမ်းနွဲ့ အားချီးမြင့်ခဲ့သည်။ == အထုပ္ပတ္တိ == ဒေါ်စမ်းစမ်းနွဲ့ကို [[သာယာဝတီမြို့]]၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ သတင်းထောက်ပညာကို ပြည့်ပြည့်ဝဝ ဆည်းပူးသော မြန်မာ့အမျိုးသမီးများထဲက တစ်ဦးဖြစ်၍ "ဂီတပဒေသာ" နှင့် "အိပ်မက်ဖြူ" တို့တွင် အယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၄ မှစ၍ ယနေ့အထိ ဝတ္ထုရှည် (၁၂) အုပ်ကျော်နှင့် ဝတ္ထုတိုပေါင်း (၅၀၀) ကျော်တို့ကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ''Alone in the Wind and the Rain''၊ ခေါက်ထီးလေးမလုံ့တလုံနှင့် မဟူရာအကျဉ်းထောင် စသည်တို့သည် ထင်ရှား၏ ။<ref name="Wan - San San Nweh, Burma">{{Cite web |title=Wan - San San Nweh, Burma<!-- Bot generated title --> |url=http://www.wan-press.org/article4544.html |accessdate=19 October 2020 |archivedate=14 August 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140814113614/http://www.wan-press.org/article4544.html }}</ref> ၁၉၉၄ အောက်တိုဘာ ၆ တွင် သမီးဖြစ်သူနှင့်အတူ ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရကာ နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်စေရန် လှုံ့ဆော်ခြင်း၊ အန္တရာယ်ရှိသော သတင်းအချက်လက်များ ထုတ်ဝေမှု စသည့်စွဲချက်များဖြင့် အရေးယူခဲ့ကြသည်။ အကျဉ်းထောင်တွင် ခုနစ်နှစ်ကျရောက်ခဲ့၍ ထိုအရေးပေါ်ဥပဒေအရ အမြင့်ဆုံးပြစ်ဒဏ်ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၃ တွင် ပြင်သစ်သတင်းထောက်များကို ဘက်လိုက်သော အမြင်များ ပြောဆိုဖြန့်ဖြူးခြင်းအတွက် နောက်ထပ် သုံးနှစ် ကျခံခဲ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ကုလမှလွှတ်ထားသော အထူးသတင်းထောက်ကို လူ့အခွင့်ရေးဆိုင်ရာ သတင်းများ ထောက်ပံ့ခြင်းဖြင့်လည်း စွပ်စွဲခဲ့ကြသည်။ အကျဉ်းကျစဉ် ဆိုးရွားသည့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ပြဿနာများခံစားခဲ့ရပေသည်။<ref name="Wan - San San Nweh, Burma"/> [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာရေး အဖွဲ့]]က သူမကို ယုံကြည်ချက်ကြောင့် အကျဉ်းကျသူအဖြစ် သတ်မှတ်၍ ပြန်လည်လွတ်မြောက်ရေးအတွက် လှုပ်ရှားမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{cite web |url=https://www.amnesty.org/en/documents/asa16/037/1996/en/ |title=Myanmar Appeal Cases |author= |date = September 1996|work= |publisher=[[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာရေး အဖွဲ့]] |accessdate=1 February 2012}}</ref> အကျဉ်းခံသက်တမ်း (၁၀)နှစ်မှ ခုနှစ်နှစ်ကို ကျခံခဲ့ရပြီးနောက် ၂၀၀၁ ဇူလိုင်တွင် [[အင်းစိန်အကျဉ်းထောင်]]မှ ပြန်လွတ်မြောက်လာခဲ့သော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံမှ ပြည်ပသို့ ထွက်ခွာခွင့်မပေးခဲ့ချေ။ ဒေါ်စမ်းစမ်းနွဲ့သည် သူမ၏ လုပ်ဆောင်မှု၊ စာပေလက်ရာများအတွက် ဆုတံဆိပ်များစွာရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၉၅ ၌ PEN/Barbara Goldsmith Freedom to Write Award နှင့် [[နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များအဖွဲ့]]ဆိုင်ရာ-ပြင်သစ်ဖောင်ဒေးရှင်းဆုကို ၁၉၉၉ တွင် ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၁ ၌ သူမနှင့် [[ဦးဝင်းတင်]]ကို ပူးတွဲ၍ ကမ္ဘာ့သတင်းစာအဖွဲ့၏ လွတ်လပ်မှု ရွှေကလောင်ဆု ကို ချီးမြှင့်ခဲ့ကြသည်။ ==စာပေလက်ရာများ== # ခေါက်ထီးကလေးမလုံ့တလုံ #မဟူရာအကျဉ်းထောင် #ကေသွယ်အဏုမြူ # ကိုကိုကံရာဇာ # တစ်ကောင်တည်းပဲ ဒါပေမယ့်ခြင်္သေ့ #နေပန်းပွင့်တို့၏အပြာရောင်စာမျက်နှာသစ် #သတ္တိရှိရင်မြေကြီးနင်းကြည့်ပါလား #ပုလဲသီတကွဲစီ #တခါတုန်းကတော့မဟေသီ #နှင်းဆီကြေးမုံ #စကားမပြောနဲ့တဲ့မောင် #ကမ္ဘာကြီးနဲ့ကိုင်ပေါက်မယ် #ရွက်လွှင့်ရေဆန်-၇၅ #စိန်မရှား မြမရှားအလွန်ပင်များပါရဲ့ #နှစ်ဆယ်ရာစုငြိမ်းငြိမ်းနု #သာယာဝတီရင်ပြင်နီ (ကဗျာစာအုပ်) ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ (သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ)]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၄၅ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးမှ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ]] d0jrhh586muyevrd29tspygf14qlbeg 0 7875 1029273 769683 2026-05-03T13:52:58Z Salai Rungtoi 22844 /* ငယ်စဉ်ဘဝ */ 1029273 wikitext text/x-wiki {{Infobox နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်း | အခေါ်အဝေါ် အသုံးအနှုံး = ဦး | အမည်(မြန်မာအက္ခရာ) = ဝင်းတင် | အမည်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ) = Win Tin | အမည်(အခြားဘာသာအက္ခရာ) = | အမည်ကွဲ၁ = | အမည်ကွဲ၂ = | အမည်ကွဲ၃ = | ကလောင်အမည်၁= မောင်ဝန်ဇင်း | ကလောင်အမည်၂= ပေါ်သစ် | ကလောင်အမည်၃= ပြည်စိုး | ကလောင်အမည်၄= ဝင်းထင် | ကလောင်အမည်၅= သုတေသီ | ကလောင်အမည်၆= ပုည | ကလောင်အမည်၇= ဝင်းဆွေ | ကလောင်အမည်၈= | ကလောင်အမည်၉= | ကလောင်အမည်၁၀= | ဂုဏ်ထူးဆောင်အမည်၁ = | ဂုဏ်ထူးဆောင်အမည်၂ = | ဂုဏ်ထူးဆောင်အမည်၃ = | ဂုဏ်ထူးဆောင်အမည်၄ = | အမည်ရင်း = | ပုံ = U_win_tin_telephone_305px.jpg | ဓာတ်ပုံစာတမ်း = စစ်အစိုးရက ၁၉ နှစ်ကြာ ဖမ်းဆီးထားခဲ့သည့် သတင်းစာဆရာကြီး ဟံသာဝတီ ဦးဝင်းတင် စက်တင်ဘာလ ၂၃ရက်နေႛ ၂၀၀၈ ခုနှစ် ထောင်မှလွတ်လာခဲ့ပြီးနောက် ထောင်ဝတ်စုံဖြင့်ပင် တွေ့ရစဉ်။ | တာဝန် ထမ်းဆောင်ရာဌာန ၁ = | ရာထူး ၁ = | ရာထူး ၁ စတင်သည့် နေ့ရက် = | ရာထူး ၁ ကုန်ဆုံးသည့် နေ့ရက် = | ဒုတိယ သမ္မတ အဖြစ်(ရှိက) = | ယခင်တာဝန်ထမ်းဆောင်သူ ၁ = | ဆက်လက်တာဝန်ထမ်းဆောင်သူ ၁ = | တာဝန် ထမ်းဆောင်ရာဌာန ၂ = | ရာထူး ၂ = | ရာထူး ၂ စတင်သည့် နေ့ရက် = | ရာထူး ၂ ကုန်ဆုံးသည့် နေ့ရက် = | ယခင်တာဝန်ထမ်းဆောင်သူ ၂ = | ဆက်လက်တာဝန်ထမ်းဆောင်သူ ၂ = | ရာထူး ၃ = | ရာထူး ၃ စတင်သည့် နေ့ရက် = | ရာထူး ၃ ကုန်ဆုံးသည့် နေ့ရက် = | ယခင်တာဝန်ထမ်းဆောင်သူ ၃ = | ဆက်လက်တာဝန်ထမ်းဆောင်သူ ၃ = | စစ်မှုထမ်းရာ ဌာန = | စစ်မှုထမ်း စတင်သည့် နေ့ရက် = | စစ်မှုထမ်း ကုန်ဆုံးသည့် နေ့ရက် = | စစ်မှုထမ်း ရာထူး = | မွေးရက် = ၁၂ မတ်လ ၁၉၃ဝ | မွေးနေ့ = | မိဘများ = ဦးပု နှင့် ဒေါ်အမာ | မောင်ရင်းနှမ = | မွေးရပ်ဇာတိ = ကြို့ပင်ကောက် ပဲခူးတိုင်း | လူမျိုး= | နိုင်ငံသား= | ဘာသာ = ဗုဒ္ဓဘာသာ | ပညာရေး = ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်မှ အင်္ဂလိပ် စာပေ၊ ခေတ်သစ် ရာဇဝင်နှင့် နိုင်ငံရေး သိပ္ပံ ဘာသာ တွဲဖြင့် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ | အလုပ်အကိုင် = | တည်ထောင်ခဲ့သည့် အဖွဲ့အစည်း = | နိုင်ငံရေး ပါတီ = အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် | လူသိများခြင်း= | ကြင်ဖော် = | သားသမီး = | ကွယ်လွန်ရက် = ၂၁ ဧပြီ ၂ဝ၁၄ | ကွယ်လွန်ရာဒေသ = [[ရန်ကုန်]] | သင်္ဂြိုဟ်ရာဒေသ = [[ရန်ကုန်]] | ရရှိခဲ့သော အထူးဆုများ = | လက်မှတ် = | ဝဘ်ဆိုတ် = }} '''ဦးဝင်းတင်''' (၁၂ မတ် ၁၉၃၀ - ၂၁ ဧပြီ ၂၀၁၄) ကို အဖ ဦးပု၊ အမိ ဒေါ်အမာတို့မှ ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်၊ မတ်လ ၁၂ ရက်တွင် ပဲခူးတိုင်း၊ [[ကြို့ပင်ကောက်မြို့]] ၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ သားသမီး သုံးဦးအနက် ဦးဝင်းတင်သည် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ ဦးဝင်းတင်သည် အိမ်ထောင်မပြုဘဲ လူပျိုကြီးအဖြစ် နေထိုင်ခဲ့သူတစ်ဦးဖြစ်သည်။ == ပညာရေး == [[ရန်ကုန်မြို့]] [[မြို့မ အထက်တန်းကျောင်း]] တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ <ref>[http://www.youtube.com/watch?v=_mfVIjHBBrA YouTube<!-- Bot generated title -->]</ref> <ref>[http://www.theguardian.com/world/2014/may/01/win-tin Win Tin obituary | World news | The Guardian<!-- Bot generated title -->]</ref> မြို့မကျောင်းအုပ်ဆရာကြီးဦးဘလွင်၊ မြို့မကျောင်းအုပ်ဆရာကြီးဦးအေးသွယ်တို့၏တပည့်အရင်းတစ်ဦးဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |title= ဟံသာဝတီဦးဝင်းတင် (ကျားရဲ) |last= (အမရပူရ) |first= မောင်ကိုကို |coauthors= သရုပ်ဖော်ဝလုံး |publisher= လွင်ဦးစာပေ (လှည်းတန်း) |location= ၁၆ အေ၊ လှည်းတန်း ၂ လမ်း၊ ကမာရွတ်မြို့နယ်၊ ရန်ကုန်မြို့ |pages= ၉၊ ၁၅၊ ၁၇၊ ၂၀၊ ၂၃}}</ref> ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ အင်္ဂလိပ်စာပေ၊ ခေတ်သစ်သမိုင်းနှင့် နိုင်ငံရေးသိပ္ပံ ဘာသာတွဲကို ယူခဲ့ပြီး ၁၉၅၃-ခုနှစ်၌ ဘွဲ့ရခဲ့သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်းများတွင် ဝင်းတင် အမည်နှင့် [[ကဗျာ]]နှင့် ဝတ္ထုတိုများကို စတင်ရေးသားရင်း ကလောင်သွေးခဲ့သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှာ အရင်းနှီးဆုံး ကလောင်သွေးဖက်သည်[[မင်းယုဝေ]](ခေါ်) ဦးဝင်းမောင် ဖြစ်သည်။ တက္ကသိုလ်မှာ ဦးထွန်းတင် (ရှေ့နေ)၊ [[ကျော်အောင် (စာရေးဆရာ)|စာရေးဆရာ ကျော်အောင်]]၊ [[ကြည်လင်၊ မောင် (စာရေးဆရာ)|ကြည်လင်]]၊ [[မြသန်းတင့်]] စသည့်သူများနှင့်လည်း ခေတ်ပြိုင်ကျောင်းနေဖက်များ ဖြစ်သည်။ == သတင်းစာသမား == အကျိုးဆောင်ဂျာနယ်မှာ လက်ထောက်အယ်ဒီတာအဖြစ် ပထမဆုံး လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်မှာ အေအက်ဖ်ပီနိုင်ငံခြားသတင်းဌာနတွင် ညအယ်ဒီတာ အဖြစ် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ စာပေဗိမာန်၌ လက်ထောက်အယ်ဒီတာအဖြစ် ၁၉၅ဝ မှ ၁၉၅၄ ခုနှစ်ထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ မှာ ဒဂုန်တာရာ ဦးစီးထုတ်တဲ့ ဂန္ထဝင်ဂျာနယ်မှာ လက်ထောက်အယ်ဒီတာအဖြစ် ကိုယ့်ထမင်းကိုယ်စားပြီးလုပ်ရန် ရည်ရွယ်ထားသော်လည်း ဂျာနယ်ရပ်သွားသဖြင့် စာပေဗိမာန်တွင် မြဲနေခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၅၄ မှ ၁၉၅၇ ထိ နယ်သာလန် (ဟော်လန်) နိုင်ငံ၊ အမ်စတာဒမ်မြို့၊ ဂျမ်ဘာတန် (Jambarton) စာအုပ်ထုတ်ဝေရေး ကုမ္ပဏီတွင် စာအုပ်ထုတ်ဝေမှုပညာနှင့် စာနယ်ဇင်းပညာ ဆည်းပူးရင်း တဘက်မှလည်း မြန်မာဘာသာပြန် စာအုပ်စာတမ်းများ ထုတ်ဝေရေးတွင် အကြံပေးအယ်ဒီတာ အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ တဖက်တွင် စာသင်နေရင်း မြန်မာနိုင်ငံသတင်းများ စုစည်းဖော်ပြသည့် 'ဒို့ပြည် သတင်း' သတင်းစာ စောင်ရေ ၅ဝဝ ခန့် ကိုယ့်ငွေနှင့်ကိုယ် ကိုယ်ဘာသာ ရေးသားထုတ်ဝေ၍ ကမ္ဘာ တဝှမ်းရှိ ပြည်ပရောက် မြန်မာများထံ စာတိုက်မှ အခမဲ့ပေးပို့ ဖြန့်ဝေခြင်းကို ၁၉၅၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ မြန်မာနိုင်ငံ ပြန်လာသည့် အချိန်အထိ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဥရောပမှာ ရှိစဉ် [[မင်းယုဝေ]]၊ [[ငွေတာရီ]] ဇနီးမောင်နှံ နှင့်အတူ ပန်းချီ ပြတိုက်တွေကို လှည့်လည် လေ့လာခဲ့သည်။ ထိုကြောင့် နောက်အခါ ပန်းချီဝေဖန်စာများကို ရေးရာမှာ သူ့ အတွေ့အကြုံများကို တည့်သွင်းရေးသားနိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၅၇ ခုနှစ် ကြေးမုံ သတင်းစာ စတင်ထူထောင်သူများတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ကြေးမုံသတင်းစာ အမှုဆောင်အယ်ဒီတာအဖြစ် [[ဇဝန]]၊ အောင်ဗလ (ကြေးမုံ ဦးသောင်း)၊ [[စိန်ခင်မောင်ရီ]] တို့နှင့် အတူဝင်ရောက် လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး ကြေးမုံ သတင်းစာ ချိတ်ပိတ်ခံရသည့် အချိန်တွင် ပြည်သူ့အိုးဝေသို့ ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ထိုမှ ကြေးမုံသို့ ပြန်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၉ မှ ၁၉၆၄ ခုထိ စာနယ်ဇင်းကောင်စီ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်။ ကြေးမုံသတင်းစာ ပြည်သူပိုင် အသိမ်းခံရသည့် နောက်ပိုင်း ၁၉၆၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလမှာ [[မန္တလေးမြို့]]မှာ ထုတ်ဝေတဲ့ ဟံသာဝတီသတင်းစာ အယ်ဒီတာချုပ် အဖြစ် အဲဒီအချိန်က မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ နံပါတ်ဝမ်းကြီး ဖြစ်သည့် ဗိုလ်နေဝင်းက ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်နေဝင်း ဘုန်းမီးနေလတောက်ပစဉ် အချိန်က သူဟာ ဘယ်သူ့ကိုမှ ဂရုစိုက်ခဲ့တဲ့သူ မဟုတ်ပါ။ သို့သော်လည်း ဗိုလ်နေဝင်း မန္တလေးမြို့ကို လာတိုင်း တခြားသူများကို မတွေ့ရင်သာနေမည် ဦးဝင်းတင်ကိုတော့ နန်းတော်ထဲခေါ်ပြီး တလေးတစား တွေ့ဆုံတတ်သည်။ ဦးဝင်းတင်သည် ၁၉၆၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၈ ခုနှစ်ထိ မန္တလေးမြို့ထုတ် ဟံသာဝတီ သတင်းစာအယ်ဒီတာချုပ် အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုကာလအတွင်း အနောက် ဥရောပနှင့် အရှေ့ အာရှ နိုင်ငံပေါင်း ၂ဝ ခန့်သို့ သတင်းစာ ဆရာ တယောက် အဖြစ် လေ့လာရေး ခရီး သွားရောက် ခဲ့သည်။ ထိုခရီးစဉ် အတွင်း ရောက်ရာ အရပ်မှ နေ၍ သတင်းများ ရေးသားပြီး မြန်မာပြည်သို့ ပို့ခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် '''ခြေတွင် စကား လက်ဖြား ကဗျာ မျက်နှာ ဇာတ်လမ်း''' ဆိုသည့် အမည်ဖြင့် စာအုပ် ထုတ်ခဲ့သည်။ [[ဆရာကြီး]] ဦးဝင်းတင်သည် သတင်းစာ ဆရာ ဘဝ ကိုသာ မြတ်နိုးပြီး ရာထူး ဂုဏ်ရှိန် များကို တတ်မက်ခဲ့သူ မဟုတ်ပါ။ ဟံသာဝတီ သတင်းစာမှာ အယ်ဒီတာချုပ် လုပ်ကိုင် နေစဉ်က ဦးဝင်းတင်ကို မဆလ အစိုးက ပြန်ကြားရေး ဌာနမှာ ဒုတိယ ဝန်ကြီး ပေးမယ်လို့ ကမ်းလှမ်း ခဲ့ဖူး သော်လည်း၊ ဦးဝင်းတင်သည် ထို ကမ်းလှမ်းချက်ကို လက်မခံ ခဲ့ပေ။ ၁၉၆၈ ကနေ ၁၉၇၂ အထိ အထက် ဗမာနိုင်ငံ စာရေး ဆရာ အသင်း စာဆိုတော်နေ့ စာတမ်း ဖတ်ပွဲများတွင် လူထု ဦးလှ၊ လူထု ဒေါ်အမာ တို့နှင့် အတူ ပါဝင် ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်။ မန္တလေးတွင် ဟံသာဝတီ သတင်းစာ အယ်ဒီတာချုပ် အဖြစ် တာဝန် ယူရင်းပင် ရန်ကုန်သို့ ဆင်းကာ သတင်းစာ သတင်းများ တွင်လည်း ပို့ချပေး ခဲ့သည်။ သတင်းစာ သမိုင်း ပြုစုရန် ကိုလည်း ဦးထင်ကြီး၊ လူထု ဦးလှ၊ ရွှေဥဒေါင်း တို့နှင့် အတူ အထူး အားထုတ် ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၇ - ၇၈ ခုတွင် မြန်မာ စာပေ လှုပ်ရှားမှု၌ အရေးပါသော မန္တလေး မြို့မှ ဟံသာဝတီ စနေ စာပေဝိုင်းကို ဦးဆောင် ကျင်းပခဲ့ပြီး စာတမ်း ဖတ်ပွဲများ ပြုလုပ် ပေးခဲ့သည်။ ထိုစာတမ်းများကို စာအုပ်အဖြစ်လည်း ရိုက်နှိပ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၁၉၇၈ ခုနှစ်မှာ ဦးဝင်းတင် ဦးဆောင် ကျင်းပတဲ့ စနေ စာပေဝိုင်းမှာ မဆလ တပါတီ လမ်းစဉ်ကို ဝေဖန်တဲ့ စာတမ်း တစောင် တင်သွင်း ဖတ်ကြား ခဲ့သည်။ ထို ဖြစ်ရပ်၏ ရလဒ် အဖြစ် အာဏာပိုင်များက ဟံသာဝတီ သတင်းစာကို ပိတ်ပစ် လိုက်ကာ ဦးဝင်းတင် ကိုလည်း ရာထူးမှ ထုတ်ပယ် ခဲ့သည်။ ဆရာ ဦးဝင်းတင်သည် စာပေ၊ ပန်းချီ၊ သဘင်၊ ဂီတ စသည် တို့နှင့် ပတ်သက်၍ ဆောင်းပါး၊ စာတမ်းနှင့် ဝေဖန် အကဲဖြတ်ချက် များကို 'ပေါ်သစ်' အမည်ဖြင့် ရေးသား ခဲ့ပြီး၊ 'ကွိ'၊ 'ဥတ္တရ အလင်း' စသည့် ဘာသာပြန် စာအုပ်များ ကိုလည်း ရေးသား ခဲ့သည်။ 'ကမ္ဘာနီတွင် တဒင်္ဂ' အမည်ရှိ ကွန်မြူနစ် နိုင်ငံများသို့ ခရီးသွား မှတ်တမ်း စာပေကိုလည်း ရေးသား ခဲ့သည်။ ပန်းချီ အကြောင်း ဖြစ်တဲ့ 'အလှ ရှာပုံတော်' ကိုလည်း ရေးသား ခဲ့သည်။ ဦးဝင်းတင် ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့သည့် အခြား စာအုပ်များမှာ 'ခြေတွင် စကား လက်ဖြား ကဗျာ၊ မျက်နှာ ဇာတ်လမ်း (မြန်မာ ဇာတ်သဘင် ဥရောပ ခရီး)' ဖြစ်သည်။ == နိုင်ငံရေး == ရှစ်လေးလုံး အရေးတော်ပုံအတွင်း အနုပညာရှင်ပေါင်းစုံတို့ လက်မှတ်ထိုး ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် ကြေညာချက် ထွက်ပေါ်လာရေးအတွက် ကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ စာနယ်ဇင်းသမဂ္ဂ ဖွဲ့စည်းလှုပ်ရှားကြသည့် အခါ ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဥက္ကဋ္ဌသည် ဆရာမောင်သော်က (စစ်အစိုးရရဲ့ မတရားဖမ်းဆီး နှိပ်စက်မှု များကြောင့် အကျဉ်းထောင်တွင်းတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့ရသူ) ဖြစ်သည်။ ကျောင်းသားသမဂ္ဂမှ ရှစ်စောင်တိတိ ထုတ်ဝေ ခဲ့သည့် 'သမဂ္ဂ' သတင်းစာတွင် အင်တိုက် အားတိုက် ပါဝင်ရေးသားခဲ့သည်။ ဆန္ဒဖော်သံ သတင်းစာကို ၃ဝ၊ ၈၊ ၈၈ တွင် ကိုယ်တိုင် ဦးစီး ထုတ်ဝေ ခဲ့သည်။ စစ်တပ်က အာဏာ သိမ်းပြီးနောက် စက်တင်ဘာလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် စတင် ဖွဲ့စည်းသည့် အခါ ဗဟို အလုပ်အမှုဆောင် အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် တာဝန် ယူခဲ့သည်။ အမျိုးသား ညီညွတ်ရေး တပ်ပေါင်းစု ၌လည်း ဒေါ်မြင့်မြင့်ခင်နှင့် အတူ နာယက အဖြစ် တာဝန် ယူခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် အဖွဲ့ချုပ်မှ ဦးအောင်ကြီး နုတ်ထွက် ခဲ့ပြီးနောက် ပြန်လည် ဖွဲ့စည်း ခဲ့သည့် ဗဟို အလုပ်အမှုဆောင် ကော်မတီတွင် အတွင်းရေးမှူး (၁) အဖြစ် တာဝန်ယူ ခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေး ပါတီများ၏ လွတ်လပ်စွာ ရေးသား ထုတ်ဖော် စည်းရုံးခွင့်ကို ပိတ်ပင် ချုပ်ချယ်ရန် ရည်ရွယ်၍ စစ်အစိုးရ၏ ပြည်ထဲရေးနှင့် သာသနာရေး ဝန်ကြီး ဌာနမှ ၆၊ ၆၊ ၈၉ နေ့တွင် ကြေညာချက် အမှတ် (၃၈) ကို ထုတ်ပြန် ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် အဖွဲ့ချုပ်မှ ဦးဆောင်၍ နိုင်ငံရေး ပါတီများမှ ထိုအမိန့်ကို ဆန့်ကျင်ရာ၌ သုံးစွဲ ခဲ့သည့် 'အများ ပြည်သူ သဘော မတူတဲ့ အမိန့် အာဏာ ဟူသမျှ တာဝန် အရ ဖီဆန်ကြ' ဟူသော ဆောင်ပုဒ်ကို ရေးသား ခဲ့သည်။ == ထောင်သွင်းအကျဉ်းချခံရခြင်း == ၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် ပြစ်မှုမှ ရှောင်တိမ်း နေသည့် တရားခံ (ထိုစဉ်က အဖွဲ့ချုပ် လူငယ် စိုးသိမ်း) ၏ ဖခင်ထံ တယ်လီဖုန်း ဆက်သွယ် စကားပြောဆို၍ ဟူသော အကြောင်းပြချက်ဖြင့် ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၄ ရက်နေ့တွင် ဆရာ ဦးဝင်းတင် ဖမ်းဆီး ခံရသည်။ အလုပ်ကြမ်းနှင့် ထောင်ဒဏ် ၃ နှစ် ချမှတ် ခံရသည်။ လွတ်ရက် စေ့ကာနီးတွင် ဆရာ ဦးဝင်းတင်အား နိုင်ငံရေးကို စွန့်၍ စစ်အုပ်စုနှင့် လက်တွဲရန် စစ်ထောက်လှမ်းရေးမှ ဗိုလ်မှူးချုပ် သန်းထွန်းက စည်းရုံးခဲ့သည်။ ဆရာက "စစ်လွှမ်းမိုးရေး ဒဿန" ကို သူ အသက်ရှင် နေသရွေ့ အမြစ်ပြတ်အောင် တိုက်မည်ဟု တုံ့ပြန်ခဲ့သဖြင့် ၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်က အများပြည်သူ ဆူပူ အုံကြွအောင် လုပ်ဆောင်ရာတွင် နောက်ကွယ်မှ ကြိုးကိုင် အားပေးခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲကာ အင်းစိန် ထောင်ထဲမှာပင် ထောင်ဒဏ် ၁၁ နှစ် ထပ်မံ ချမှတ် ခံရသည်။ ဦးဝင်းတင်အား ၁၉၈၉ ခု ဇူလိုင်လ ၄ ရက်နေ့ ဖမ်းဆီးချိန်မှ စ၍ အင်းစိန်ထောင် အထူး တိုက်ဝင်း အတွင်း ထားရှိ၍ ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် လုံးဝ အဆက်အသွယ် ဖြတ်တောက် ထားခဲ့သည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ် နှစ်ကုန်ပိုင်းတွင် ဦးဝင်းတင်အား အထူး တိုက်မှ အမှတ် ၃ တိုက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ ထားခဲ့သည်။ အကျဉ်းထောင်တွင်း အာဏာပိုင် များ၏ မတရား ပြုမှုများကို ဆန့်ကျင် တိုက်ပွဲများတွင် အကြံဉာဏ်များ ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၉ဝ ၌ အင်းစိန် ထောင်တွင်း အစာငတ်ခံ တိုက်ပွဲကို ဦးဆောင် ဆင်နွဲခဲ့သည်။ ထောင်တွင်း လွတ်လပ်မှုကို တိုက်ပွဲဝင်ရင်း အပတ်စဉ် မှတ်တမ်းလွှာ တခုကို တိုက်အတွင်း ထုတ်ဝေ နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၂ ခု၊ ဇွန်လမှာ ထောင်ဒဏ် ၁၁ နှစ် တိုးခဲ့သည်။ ၁၉၉၂ ခုနှစ် တွင် Su-SLORC Dialogue Policy ကို ရေးသား ထုတ်ဝေ ခဲ့သည်။ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား ပြန်လွှတ် ပေးရန်၊ အမျိုးသား ညီလာခံကို ဖျက်သိမ်း ပေးရန်၊ စစ်မှန်သော တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးမှုများ စတင်ရန် သဘောထား စာတမ်းကို ရေးသားခဲ့သည်။ ထိုနောက် သုံးပွင့်ဆိုင် ဆွေးနွေးပွဲ စတင်ရန်၊ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၊ နဝတ၊ လူမျိုးစု ခေါင်းဆောင်များ တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးမှ သာလျှင် မြန်မာ နိုင်ငံ၏ အလုံးစုံသော ပြဿနာများ ဖြေရှင်း နိုင်မည် ဖြစ်ကြောင်း ထို့ကြောင့် နိုင်ငံရေး ပေါ်လစီ တရပ် ချမှတ် ထုတ်ပြန် ကြေညာ ခဲ့သည်။ ၁၉၉၄ တွင် အမေရိကန် ကွန်ဂရက် အမတ် ရစ်ချဒ်ဆန်က ထောင်ထဲသို့ ဝင်ပြီး ဦးဝင်းတင်နှင့် တွေ့ဆုံ မေးမြန်းခဲ့သည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် လွတ်မြောက် လာခဲ့ပြီး စစ်မှန်သော တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးပွဲများ အရိပ်အယောင် မတွေ့ရ သဖြင့် Appeal to the World ကမ္ဘာကြီးသို့ ပန်ကြားချက် တစောင်ကို ရေးသား ထုတ်ဝေ ခဲ့သည်။ ထိုစာတွင် စစ်အစိုးရ၏ လုပ်ရပ်များသည် မှန်ကန်မှု မရှိ၍ ကမ္ဘာကြီးမှ စစ်အာဏာရှင် တို့အား ပိတ်ဆို့ အရေးယူ ပေးပါရန် တောင်းဆို ခဲ့သည်။ ရက်ပိုင်း အတွင်း Appeal to the Public ကမ္ဘာ ပြည်သူများသို့ ပန်ကြားချက် တစောင်ကို ရေးသား ထုတ်ဝေ ခဲ့သည်။ ထို ပန်ကြားချက်တွင် စစ်အာဏာရှင် တို့သည် ကမ္ဘာ ပြည်သူများအား အဆိုးဝါးဆုံး လိမ်လည် လှည့်ဖြား နေသည့် အတွက် နည်းမျိုးစုံဖြင့် ဆန့်ကျင် ကန့်ကွက်မှုများ ပြုလုပ် ကြပါရန် တိုက်တွန်းထားသည်။ ထိုကြောင့် ၁၉၉၅ တွင် ထောင်ဒဏ် ၅ နှစ် တိုးကာ စစ်ခွေးတိုက်သို့ အပို့ခံရသည်။ အာဏာပိုင် များ၏ ရိုက်နှက် ညှဉ်းပန်းခြင်း ကိုလည်း ခံခဲ့ရသည်။ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် လွတ်မြောက် လာပြီး နောက်ပိုင်း အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် အနေဖြင့် အမျိုးသား ညီလာခံမှ နုတ်ထွက် သင့်ကြောင်း အကြံ ပြုချက်ကို ထောင်တွင်း နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ အင်အားစု များက လက်မှတ် ရေးထိုး၍ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ထံ ပေးပို့ ခဲ့သည်။ လောလောဆယ် အရေး အကြီးဆုံး အလုပ် ၂ ခုကို လုပ်ရန် လိုအပ်ကြောင်း တိုက်တွန်း ခဲ့သည်။ တခုမှာ ပါတီ ပြုပြင်ရေး (Party Reform) နှင့် ညီလာခံ ပြုပြင် ပြောင်းလဲရေး (NC Reform) တို့ ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် အဖွဲ့အစည်း အသီးသီး ပါသော ထောင်တွင်း လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများ၊ ထောင်တွင်း ဖိနှိပ် ညှဉ်းပန်းမှုများ၊ ရဲဘက် စခန်း များ၏ ငရဲခန်းများ၊ လက်ရှိ မြန်မာ နိုင်ငံ အခြေအနေတို့ ပါဝင်သော ၈၃ မျက်နှာပါ 'ထောင်တွင်း လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများ ဆိုင်ရာ အစီရင်ခံစာ' ကို ကုလ သမဂ္ဂ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးချုပ်ထံ လိပ်မူ၍ ကုလ သမဂ္ဂ အထူး ကိုယ်စားလှယ် ယိုဇိုယိုကိုတာ ထံသို့ လျှို့ဝှက် စာရေးသား ပေးပို့ ခဲ့မှုကြောင့် ၁၉၉၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ပုဒ်မ ၅ (ည) ဖြင့် ထပ်တိုး ထောင်ဒဏ် ၇ နှစ် ချမှတ် ခံရ ပြန်သည်။ ဦးဝင်းတင်သည် ထောင်တွင်းတွင် 'ထ' လေးလုံး ပေါ်လစီ ကိုလည်း ချမှတ် လမ်းညွှန်မှု ပေးခဲ့ ပေသည်။ 'ထူထောင်ရမယ်၊ ထိန်းသိမ်းရမယ်၊ ထိုင်မနေနဲ့၊ ထိတွေ့ရမယ်' ဆိုသည့် ပေါ်လစီပင် ဖြစ်သည်။ ဦးဝင်းတင် အကျဉ်းထောင် ကျနေစဉ် အတွင်း ၂ဝဝ၁ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကို အဖွဲ့ကြီး၏ ယူနက်စကို၊ ဂွီလာရ်မိုကာနို ကမ္ဘာ့ စာနယ်ဇင်း လွတ်လပ်ခွင့်ဆု (UNESCO/ Guillermo Cano World Press Freedom Award) ချီးမြှင့်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ထိုနှစ် တွင်ပင် ကမ္ဘာ့ သတင်းစာများ အသင်းကြီး (World Association of Newspapers, WAN) မှ ချီးမြှင့်သည့် လွတ်လပ်မှု ရွှေကလောင်ဆု (Golden Pen of Freedom Award) အား သာယာဝတီ စမ်းစမ်းနွဲ့ နှင့်အတူ ရရှိ ခဲ့သည်။ ၂ဝဝ၄ ခုနှစ်မှာ ဦးဝင်းတင်၏ ဆုငွေများနှင့် မတည်ပြီး မြန်မာ့ သတင်း သမဂ္ဂမှ ဥဒါန်း မဂ္ဂဇင်းကို ထုတ်ဝေ ခဲ့သည်။ ဦးဝင်းတင်ကို ဂုဏ်ပြုသည့် အနေဖြင့် ပြင်သစ် နိုင်ငံတွင် လမ်းတလမ်းအား "ဝင်းတင် လမ်း" ဟု အမည် ပေးထားသည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်၊ အင်းစိန်ထောင် စစ်ခွေးတိုက် အတွင်း ချုပ်နှောင် ခံနေရစဉ် ဘဝတူ နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသား များကို ဦးဝင်းတင်က သူ့ ခံယူချက်နှင့် ပတ်သက်ပြီး "မြန်မာပြည်မှာ နိုင်ငံရေး လုပ်တော့မယ် ဆိုကတည်းက စစ်အာဏာရှင် တွေနဲ့ ရင်ဆိုင်ရမယ် ဆိုတာ ကျနော်တို့ ကြိုတင် တွက်ဆ ထားရမယ်။ အာဏာရှင်ကို ပလ္လင်ပေါ်က ဆွဲချတဲ့ အခါ အဆင် မသင့်ရင် အသက်တောင် ပေးချင် ပေးရလိမ့်မယ် ဆိုတာလည်း ကျနော်တို့ မြင်ထားဖို့ လိုပါတယ်။ ကျနော်တို့ ခေတ်မှာ ကျနော်တို့ တာဝန် မကျေရင် နောက်လာမယ့် မျိုးဆက် တွေက ကျနော်တို့ကို အပြစ် တင်စရာ ဖြစ်လိမ့်မယ်။ အနည်းဆုံး နောက်တက် လာမယ့် လူငယ် မျိုးဆက်ကို လွတ်လပ်ရေးနဲ့ တရား မျှတမှု အတွက် ဘယ်လမ်းကို လျှောက်ရမယ် ဆိုတာ လောက်တော့ စံနမူနာ ပြနိုင်ရမယ်။ ကျနော်တို့ ကိုယ်တိုင် အလံ မလှဲစတမ်း စွန့်လွှတ် စွန့်စား ပြနိုင်မှ နောက် လူငယ် မျိုးဆက် ကလည်း ဒီအလံကို ဆက်လက် စွဲကိုင် ချီတက် ကြမှာ ဖြစ်တယ်။ ဒါကြောင့် ကျနော်တို့ အနေနဲ့ စစ်လွှမ်းမိုးရေး ဒဿနကို အမြစ်က လှန်နိုင်ဖို့ ဒီပွဲမှာ အလံ မလှဲစတမ်း ယုံကြည်ချက်ကို မြဲမြဲ ဆုပ်ကိုင် ထားကြဖို့ လိုပါတယ်" ဟု ပြောကြား ခဲ့သည်။ ဦးဝင်းတင်နှင့် ၂ဝဝ၃ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ အတွင်းက အကျဉ်းထောင် အတွင်း တွေ့ဆုံခွင့် ရခဲ့သူ မြန်မာ နိုင်ငံဆိုင်ရာ လူ့ အခွင့်အရေး အထူး လေ့လာ စောင့်ကြည့်သူ ကုလ သမဂ္ဂ ကိုယ်စားလှယ် မစ္စတာ ပေါ်လို ဆာဂျီယို ပီညဲရိုးက "ဦးဝင်းတင် ကဲ့သို့ တိုင်းပြည်၏ နား မျက်စိ ဖြစ်သော သတင်းစာ ဆရာကြီး တဦးကို ဆယ်စုနှစ် တခုခွဲ ကြာသည် အထိ စစ်အာဏာပိုင် တို့က အငြိုး တကြီး ထောင်သွင်း ချုပ်နှောင် ထားသည်ကို သူ့ အနေဖြင့် နားမလည် နိုင်အောင် ဖြစ်ရကြောင်း၊ ဦးဝင်းတင် တဦးတည်း တိုက်ပိတ် ခံထားရ သဖြင့် သူ့ မှတ်ဉာဏ်များ ချွတ်ယွင်း မသွား စေရန် သမံ တလင်းနှင့် နံရံ များပေါ်တွင် စာများ ရေးလိုက် ဖတ်လိုက် လုပ်နေရ ပုံကို တွေ့ရှိ ခဲ့ရ၍ သူ လွန်စွာ စိတ် ထိခိုက် ခဲ့ရသည်" ဟု ဘန်ကောက် သတင်းစာ ရှင်းလင်းပွဲတွင် ပြောကြား ခဲ့သည်။ ၂ဝဝ၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလက နအဖ ထောက်လှမ်းရေးမှ မှားယွင်း ဖမ်းဆီး ထားသော အကျဉ်းသား များကို ပြန်လည် လွှတ်ပေးစဉ်က ဦးဝင်းတင်လည်း ပြန်လည် လွတ်မြောက် လာနိုးဖြင့် သူ့ကို လေးစား ချစ်ခင်သူများက မျှော်လင့် ခဲ့သည်။ ဒီအကြောင်းနှင့် ပတ်သက်ပြီး စာပေ အသိုင်းအဝိုင်းနှင့် လူထုက လေးစား ချစ်ခင်သည့် သတင်းစာဆရာမကြီး လည်းဖြစ်၊ စာရေး ဆရာမကြီး လည်းဖြစ်တဲ့ လူထု ဒေါ်အမာ ပြောပြ ခဲ့သည်မှာ၊ "အမေ ကလေ ကိုဝင်းတင်လဲ လွတ်လာတယ် ကြားတော့ ဝမ်းသာပြီး မျှော်နေတာပေါ့။ နောက်တော့ မပါဘူး ဆိုတော့လဲ အရင် ကတည်းက တွက်ထား ပြီးသားပဲလို့ အောက်မေ့ပြီး နေလိုက် တာပါပဲ။ နောက်တာ့ ဒုဝန်ကြီး ကိုယ်တိုင်က လွှတ်ပေးမယ့် လူတွေရဲ့ စာရင်း ထဲမှာ ဦးဝင်းတင် ပါတယ်လို့ ပြောတော့လဲ ပြန်ပြီး မျှော်နေ မိတာ ပေါ့ကွယ်။ ဟုတ်တယ် မို့လား။ ဒုဝန်ကြီး ကိုယ်တိုင်က ပြောနေတာကိုး။ နောက်ဆုံး ကျတော့လည်း လွတ် မလာဘူး။ အမေ့ စိတ်ထဲ ၂ ရက်လောက် စိတ်မကောင်း ဖြစ်သွားတယ်။ စားလို့လဲ မကောင်း အိပ်လိုလဲ မကောင်းနဲ့ အတော် နေမကောင်း ဖြစ်သွား ရတယ်။" ၂ဝဝ၇ မတ်လ ၁၂ ရက်က အသက် (၇၇) နှစ် ပြည့်မြောက်သည့် ဦးဝင်းတင်က သူ့ရဲ့ နိုင်ငံရေး ခံယူချက်များ မပြောင်းလဲ သေးကြောင်း သူ့အား ထောင်ဝင် သွားတွေ့သူ ဦးမောင်မောင်ခင် ကတဆင့် "သူဟာ ၁၂ ရက်နေ့ ဆိုရင် (၇၇) နှစ် ပြည့်ပြီတဲ့၊ အဲဒီ (၇၇) နှစ် ပြည့်တဲ့ အချိန်မှာ ငါ့ သဘောထားကို ပြောပြ ချင်တယ် ကွာတဲ့၊ လူတွေ ကလည်း သိချင်မှာ ပေါ့တဲ့၊ အဲဒါ ဘာလဲ ဆိုတော့ သူဟာ တလျှောက်လုံး သူရပ်တည် ခဲ့တဲ့ သဘောထား ကနေပြီး ရွေ့ မသွား ပါဘူး၊ ဒီအတိုင်း ပါပဲတဲ့။ အဲဒါကတော့ သုံးခု ပေါ့ဗျာ၊ တခု ကတော့ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် နဲ့တကွ နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသား အားလုံးကို လွှတ်ပေးရေး၊ နှစ်က လွှတ်တော် ခေါ်ပေးရေး၊ သုံးက တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးရေး၊ ဒီဟာက လွဲလို့ ငါဘာမှ ကိုင်စွဲ ထားတာ မရှိပါ ဘူးတဲ့၊ ဒီဟာတွေ ကိုင်စွဲ ထားတဲ့ အတွက် ငါ့ကို မလွှတ်လည်း အရေး မကြီးပါ ဘူးတဲ့။" ဟု ပြောကြား ခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ စက်တင်ဘာ ၂၃ တွင် စစ်အာဏာပိုင်များက အကျဉ်းထောင်က လွှတ်ပေးလိုက်သည်။ ဦးဝင်းတင်အဆိုအရ သူ့ကို နေအိမ်သို့ ထောင်အာဏာပိုင်များက အတင်းအကြပ် ပြန်ပို့ပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ==ကွယ်လွန်ခြင်း== သတင်းစာဆရာကြီး ဟံသာဝတီ ဦးဝင်းတင် သည် အသက် ၈၅ နှစ်အရွယ်တွင် ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၁ ရက်နေ့ နံနက် ၆ နာရီခွဲခန့်တွင် ရန်ကုန်ပြည်သူ့ ဆေးရုံကြီးတွင် ကွယ်လွန်သွားသည်။ ဦးဝင်းတင်သည် ကျန်းမာရေး ချွတ်ယွင်းလာမှုကြောင့် မတ်လ ၁၂ ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့ လမ်းမတော် မြို့နယ် လမ်းသစ်လမ်းရှိ Green Cross ဆေးရုံတွင် ၁၅ ရက်ကြာ တက်ရောက်ပြီးနောက် ဝိတိုရိယ ဆေးရုံသို့ ပြောင်းရွေ့ခဲ့ရသည်။ ထို့နောက် ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးသို့ ထပ်မံ ပြောင်းရွှေ့ကုသရသည်။ ဆေးရုံတက်ချိန် ၁ လကျော် ကြာခဲ့သည်။ ဦးဝင်းတင်ကို အနီးကပ် ပြုစုပေးနေတဲ့ ဦးမောင်မောင်နိုင်က “စိုးရိမ်ရပါတယ်၊ တော်တော်စိုးရိမ်ရတဲ့ အနေအထားပါပဲ၊ ဆီးမသွားနိုင်ဘူး။ ကျောက်ကပ်က အလုပ်မလုပ်တော့ စိုးရိမ်ရပါတယ်။ လတ်တလော အခြေအနေကတော့ အချိန်မရွေး ဖောက်နိုင်တာပေါ့။ ကျောက်ကပ်က ဆီးမသွားနိုင်တော့၊ ကျောက်ကပ်ကို ဆေးမလား၊ မဆေးဘူးလားဆိုတာကို ဆရာဝန်ကြီးတွေ တိုင်ပင်နေတာ” ဟု ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဦးဝင်းတင် ကျန်းမာရေး အခြေအနေ စိုးရိမ်ရ<!-- Bot generated title --> |url=http://burma.irrawaddy.org/news/2014/04/18/57627.html |access-date=21 April 2014 |archive-date=21 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140421230206/http://burma.irrawaddy.org/news/2014/04/18/57627.html }}</ref> == ရေးသားပြုစုခဲ့သော စာအုပ်များ == * ကွိ (ဘာသာပြန်)၊ ၁၉၇၅ မတ်လ။ * ဥတ္တရ အလင်း (ဘာသာပြန်) * ကမ္ဘာနီတွင် တဒင်္ဂ (ကွန်မြူနစ် နိုင်ငံများသို့ ခရီးသွား မှတ်တမ်း) * အလှ ရှာပုံတော် (ပန်းချီ အကြောင်း) * ခြေတွင် စကား လက်ဖျား ကဗျာ၊ မျက်နှာ ဇာတ်လမ်း (မြန်မာ ဇာတ်သဘင် ဥရောပ ခရီး) * တိုက်သုံးဟန် * ဘာလဲဟဲ့ လူ့ငရဲ ==ပြင်ပလင့်ခ်များ== http://www.burma-center.org/8888/detail.php?language=english&id=46&page=2&order=&search= http://books.google.com.mm/books?id=ztJgkXwCNDsC&pg=PA408&lpg=PA408&dq=Hanthawaddy+U+Win+Tin&source=bl&ots=siWxEORAjO&sig=ghCuGTRd4qzkJVXlvZglFGwCL-Y&hl=en&sa=X&ei=z7VUU8msCcnJrAeQjYCICA&ved=0CGgQ6AEwDQ#v=onepage&q=Hanthawaddy%20U%20Win%20Tin&f=false == ကိုးကား == <references/> == ရည်ညွှန်း == # မိုးမခမီဒီယာ။ # ဦးဝင်းတင်၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိ - မောင်စွမ်းရည်၊ အာဟာရ စာစောင် အမှတ်စဉ် - ၇၃၊ မတ်လ ၁၁ ရက်၊ ၂ဝဝရ ခု။ # ဦးဝင်းတင်၏ (၇၅) နှစ်မြောက် မွေးနေ့ စိန်ရတု အခမ်းအနား ဖိတ်ကြားလွှာ၊ အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် - လွတ်မြောက်နယ်မြေ။ # မြန်မာပြည်က လာတဲ့စာ အမှတ် ၂ဝ - ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်။ # စစ်အာဏာရှင်များအား ချောက်ချားစေသူ - ဇင်လင်း၊ မတ် ၇ ၂ဝဝ၆၊ ဧရာဝတီ အင်တာနက် မဂ္ဂဇင်း။ # လွတ်လပ်တဲ့ အာရှ အသံ (RFA) ၂ဝဝရ၊ ၃၊ ၁၂ ရက်နေ့ အသံလွှင့် သတင်း။ # ရွေးကောက်ပွဲ (၁၇) နှစ်ပြည့် ဂုဏ်ပြု အစီအစဉ်၊ သတင်းစာ ဆရာကြီး ဦးဝင်းတင် ဒီဗွီဘီ အသံလွှင် အစီအစဉ်၊ ၂၊ မေ၊ ၂ဝဝရ။ # ဟံသာဝတီ ဦးဝင်းတင် ထောင်သက် (၁၆) နှစ်၊ မောင်စွမ်းရည်၊ ၄၊ ဇူလိုင်၊ ၂ဝဝ၅၊ မိုးမခ ကွန်ရက် စာမျက်နှာ။ # မြန်မာ အိုင်အက်စ်ပီ ဝက်ဘ်ဆိုက် [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဂျာနယ်လစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၃၀ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ]] [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးမှ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] ma7u8xqhns1nu9j66hibyaa2z5xrqja 1029341 1029273 2026-05-04T04:53:03Z Zawzawaungthwin 100038 ယနေ့ခေတ်ကာလအတိုင်း မွမ်းမံခဲ့သည် 1029341 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ဝင်းတင် (ဟံသာဝတီ) | image = U_win_tin_telephone_305px.jpg | caption = ၂၀၀၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၃ ရက်နေ့ ထောင်မှလွတ်လာစဉ်က တွေ့ရသည့် ဟံသာဝတီ ဦးဝင်းတင် | birth_name = ဝင်းတင် | birth_date = {{Birth date|1930|3|12}} | birth_place = [[ကြို့ပင်ကောက်မြို့]]၊ [[ပဲခူးတိုင်း]] | death_date = {{Death date and age|2014|4|21|1930|3|12}} | death_place = [[ရန်ကုန်မြို့]] | resting_place = [[ရေဝေးသုသာန်|ရေဝေးသုသာန်]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]] | nationality = [[မြန်မာ]] | occupation = သတင်းစာဆရာ၊ စာရေးဆရာ၊ နိုင်ငံရေးသမား | organization = ဟံသာဝတီ သတင်းစာ၊ [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]] | pseudonym = မောင်ဝန်ဇင်း၊ ပေါ်သစ်၊ ပြည်စိုး၊ ဝင်းထင်၊ သုတေသီ၊ ပုည၊ ဝင်းဆွေ | education = ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (အင်္ဂလိပ်စာပေ၊ ခေတ်သစ်သမိုင်းနှင့် နိုင်ငံရေးသိပ္ပံ)၊ [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] (၁၉၅၃) | alma_mater = [[မြို့မ အထက်တန်းကျောင်း]] | parents = ဦးပု (ဖခင်)၊ ဒေါ်အမာ (မိခင်) | political_party = [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]] | awards = * Golden Pen of Freedom Award (၂၀၀၁) * UNESCO/Guillermo Cano World Press Freedom Award (၂၀၀၁) | known_for = ဝါရင့်သတင်းစာဆရာနှင့် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားဟောင်း }} '''ဟံသာဝတီ ဦးဝင်းတင်''' (၁၂ မတ် ၁၉၃၀ – ၂၁ ဧပြီ ၂၀၁၄) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ဝါရင့်သတင်းစာဆရာ၊ စာရေးဆရာနှင့် နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူသည် [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]] ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည့် ခေါင်းဆောင်များတွင် တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်ပြီး ပါတီ၏ အတွင်းရေးမှူး (၁) အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့်အပြင် ၊ စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို ပြတ်သားစွာ ဆန့်ကျင်ခဲ့မှုကြောင့် ၁၉၈၉ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၈ ခုနှစ်အထိ ၁၉ နှစ်ကြာ ဖမ်းဆီး ထောင်သွင်းအကျဉ်းချခြင်း ခံခဲ့ရသူလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news |last=Mahtani |first=Shibani |date=2014-04-21 |title=Myanmar Dissident Journalist Win Tin Dies |url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052702303825604579514521129105350 |access-date=2026-05-04 |work=Wall Street Journal |language=en-US |issn=0099-9660}}</ref><ref>{{Cite news |title=ဦးဝင်းတင်ရဲ့ နိုင်ငံရေးအမွေ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-43852335 |access-date=2026-05-04 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> သတင်းစာလောကတွင် [[ကြေးမုံ သတင်းစာ]] ကို စတင်တည်ထောင်သူများတွင် ပါဝင်ခဲ့ကဲ့သို့ ဟံသာဝတီ သတင်းစာ ၏ အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ်လည်း ၁၉၆၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၈ ခုနှစ်အထိ တာဝန်ယူခဲ့သည်။ စာပေလောကတွင် ပေါ်သစ်၊ မောင်ဝန်ဇင်း၊ ပြည်စိုး အစရှိသည့် ကလောင်အမည်များစွာဖြင့် အနုပညာဝေဖန်ရေး၊ ခရီးသွားမှတ်တမ်းနှင့် ဘာသာပြန်စာအုပ်များစွာကို ရေးသားခဲ့သည်။၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတကာသတင်းစာများအသင်း (WAN)က လွတ်လပ်မှု ရွှေကလောင်ဆု(Golden Pen of Freedom Award) နှင့် [[ယူနက်စကို]] က ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်ဆု (UNESCO/Guillermo Cano World Press Freedom Award) တို့ကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဆရာ ဟံသာဝတီဦးဝင်းတင်နှင့် ပုံနှိပ်သတင်းစာပညာ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/chraa-hnsaawttiiuuwngttngnng-punnipsttngcaapnnyaa |access-date=2026-05-04 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> == ငယ်ဘဝ == ဦးဝင်းတင် ကို အဖ ဦးပု၊ အမိ ဒေါ်အမာတို့မှ ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်၊ မတ်လ ၁၂ ရက်တွင် ပဲခူးတိုင်း၊ [[ကြို့ပင်ကောက်မြို့]] ၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ သားသမီး သုံးဦးအနက် ဦးဝင်းတင်သည် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ ဦးဝင်းတင်သည် အိမ်ထောင်မပြုဘဲ လူပျိုကြီးအဖြစ် နေထိုင်ခဲ့သူတစ်ဦးဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2014-04-21 |title=ဟံသာဝတီဦးဝင်းတင် ကွယ်လွန် |url=https://burmese.voanews.com/a/u-win-tin-pass-away-/1897479.html |access-date=2026-05-04 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref> == ပညာရေး == [[ရန်ကုန်မြို့]] [[မြို့မ အထက်တန်းကျောင်း]] တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ မြို့မကျောင်းအုပ်ဆရာကြီးဦးဘလွင်၊ မြို့မကျောင်းအုပ်ဆရာကြီးဦးအေးသွယ်တို့၏တပည့်အရင်းတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ အင်္ဂလိပ်စာပေ၊ ခေတ်သစ်သမိုင်းနှင့် နိုင်ငံရေးသိပ္ပံ ဘာသာတွဲကို ယူခဲ့ပြီး ၁၉၅၃-ခုနှစ်၌ ဘွဲ့ရခဲ့သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်းများတွင် ဝင်းတင် အမည်နှင့် [[ကဗျာ]]နှင့် ဝတ္ထုတိုများကို စတင်ရေးသားရင်း ကလောင်သွေးခဲ့သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှာ အရင်းနှီးဆုံး ကလောင်သွေးဖက်သည်[[မင်းယုဝေ]](ခေါ်) ဦးဝင်းမောင် ဖြစ်သည်။ တက္ကသိုလ်မှာ ဦးထွန်းတင် (ရှေ့နေ)၊ [[ကျော်အောင် (စာရေးဆရာ)|စာရေးဆရာ ကျော်အောင်]]၊ [[ကြည်လင်၊ မောင် (စာရေးဆရာ)|ကြည်လင်]]၊ [[မြသန်းတင့်]] စသည့်သူများနှင့်လည်း ခေတ်ပြိုင်ကျောင်းနေဖက်များ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2014-04-21 |title=သတင်းစာဆရာကြီး ဦးဝင်းတင်ကွယ်လွန် |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2014/04/140421_uwintin_passedaway |access-date=2026-05-04 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == သတင်းစာသမား == အကျိုးဆောင်ဂျာနယ် တွင် လက်ထောက်အယ်ဒီတာအဖြစ် ပထမဆုံး လုပ်ကိုင်ခဲ့ခြင်းဖြင့် သတင်းစာပညာလောကသို့ စတင် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ် တွင် အေအက်ဖ်ပီနိုင်ငံခြားသတင်းဌာနတွင် ညအယ်ဒီတာ အဖြစ် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။[[စာပေဗိမာန်]]၌ လက်ထောက်အယ်ဒီတာအဖြစ် ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ် မှ ၁၉၅၄ ခုနှစ်ထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ် တွင် [[ဒဂုန်တာရာ]] ဦးစီးထုတ်သော ဂန္ထဝင်ဂျာနယ် တွင် လက်ထောက်အယ်ဒီတာအဖြစ် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သော်လည်း ဂျာနယ်ရပ်သွားသဖြင့် စာပေဗိမာန်တွင်သာ ဆက်လက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=Calamur |first=Krishnadev |date=2014-04-21 |title=Win Tin, Myanmar's Longest-Serving Political Prisoner, Dies |url=https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2014/04/21/305506442/win-tin-myanmars-longest-serving-political-prisoner-dies |access-date=2026-05-04 |work=NPR |language=en}}</ref> ၁၉၅၄ ခုနှစ် မှ ၁၉၅၇ ခုနှစ် ထိ နယ်သာလန် (ဟော်လန်) နိုင်ငံ၊ အမ်စတာဒမ်မြို့၊ ဂျမ်ဘာတန် (Jambarton) စာအုပ်ထုတ်ဝေရေး ကုမ္ပဏီတွင် စာအုပ်ထုတ်ဝေမှုပညာနှင့် စာနယ်ဇင်းပညာ ဆည်းပူးခဲ့သည်။တစ်ဖက်တွင်လည် မြန်မာဘာသာပြန် စာအုပ်စာတမ်းများ ထုတ်ဝေရေးတွင် အကြံပေးအယ်ဒီတာ အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ပြည်ပတွင် စာသင်နေစဥ် မြန်မာနိုင်ငံသတင်းများ စုစည်းဖော်ပြသည့် 'ဒို့ပြည် သတင်း' သတင်းစာ စောင်ရေ ၅ဝဝ ခန့် ကို ကိုယ်ပိုင်ငွေဖြင့် ရေးသားထုတ်ဝေ၍ ကမ္ဘာတဝှမ်းရှိ ပြည်ပရောက် မြန်မာများထံ စာတိုက်မှ အခမဲ့ပေးပို့ ဖြန့်ဝေခြင်းကို ၁၉၅၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ မြန်မာနိုင်ငံ ပြန်လာသည့် အချိန်အထိ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ဥရောပတွင် ရှိစဉ် [[မင်းယုဝေ]]၊ [[ငွေတာရီ]] ဇနီးမောင်နှံ နှင့်အတူ ပန်းချီ ပြတိုက်တွေကို လှည့်လည် လေ့လာခဲ့သည်။ ထိုကြောင့် နောက်အခါ ပန်းချီဝေဖန်စာများကို ရေးရာတွင် ကိုယ်ပိုင်အတွေ့အကြုံက အထောက်အကူပြုခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=2014-04-23 |title=Win Tin, Myanmar democracy veteran, mourned by thousands |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-27122134 |access-date=2026-05-04 |work=BBC News |language=en-GB}}</ref> ၁၉၅၇ ခုနှစ် ကြေးမုံ သတင်းစာ စတင်ထူထောင်သူများတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ကြေးမုံသတင်းစာ အမှုဆောင်အယ်ဒီတာအဖြစ် [[ဇဝန]]၊ အောင်ဗလ (ကြေးမုံ ဦးသောင်း)၊ [[စိန်ခင်မောင်ရီ]] တို့နှင့် အတူဝင်ရောက် လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး ကြေးမုံ သတင်းစာ ချိတ်ပိတ်ခံရသည့် အချိန်တွင် ပြည်သူ့အိုးဝေသို့ ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ထိုမှ ကြေးမုံသို့ ပြန်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၉ မှ ၁၉၆၄ ခုထိ စာနယ်ဇင်းကောင်စီ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်။ကြေးမုံသတင်းစာ ပြည်သူပိုင် အသိမ်းခံရသည့် နောက်ပိုင်း ၁၉၆၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် [[မန္တလေးမြို့]]၌ ထုတ်ဝေသော ဟံသာဝတီသတင်းစာ အယ်ဒီတာချုပ် အဖြစ် [[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဗိုလ်နေဝင်း]]ကိုယ်တိုင်က ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ဗိုလ်နေဝင်း မန္တလေးမြို့သို့ ရောက်ရှိချိန်တိုင်း ဦးဝင်းတင်ကို မန္တလေးနန်းတွင်း ထဲ ခေါ်ပြီး တလေးတစား တွေ့ဆုံတတ်သည်။ ဦးဝင်းတင်သည် ၁၉၆၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၈ ခုနှစ်ထိ မန္တလေးမြို့ထုတ် ဟံသာဝတီ သတင်းစာအယ်ဒီတာချုပ် အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုကာလအတွင်း အနောက် ဥရောပနှင့် အရှေ့ အာရှ နိုင်ငံပေါင်း ၂ဝ ခန့်သို့ သတင်းစာ ဆရာ တယောက် အဖြစ် လေ့လာရေး ခရီး သွားရောက် ခဲ့သည်။ ထိုခရီးစဉ် အတွင်း ရောက်ရာ အရပ်မှ နေ၍ သတင်းများ ရေးသားပြီး မြန်မာပြည်သို့ ပို့ခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် '''ခြေတွင် စကား လက်ဖြား ကဗျာ မျက်နှာ ဇာတ်လမ်း''' ဆိုသည့် အမည်ဖြင့် စာအုပ် ထုတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Chan |first=Wilfred |date=2014-04-21 |title=Myanmar opposition leader Win Tin dies at 85 |url=https://www.cnn.com/2014/04/21/world/asia/win-tin-mynamar-death |access-date=2026-05-04 |website=CNN |language=en}}</ref> ဦးဝင်းတင်သည် သတင်းစာဆရာဘဝကိုသာ မြတ်နိုးပြီး ရာထူးဂုဏ်ရှိန်များကို တတ်မက်ခဲ့သူမဟုတ်ပေ။ ဟံသာဝတီသတင်းစာတွင် အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် လုပ်ကိုင်နေစဉ်က [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]] (မဆလ) အစိုးရက [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|ပြန်ကြားရေးဌာန]]တွင် ဒုတိယဝန်ကြီးရာထူးပေးရန် ကမ်းလှမ်းခဲ့ဖူးသော်လည်း ၎င်းက လက်မခံခဲ့ဘဲ ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၂ ခုနှစ်အထိ အထက်ဗမာနိုင်ငံ စာရေးဆရာအသင်း၏ စာဆိုတော်နေ့ စာတမ်းဖတ်ပွဲများတွင် [[လူထုဦးလှ]]၊ [[လူထုဒေါ်အမာ]]တို့နှင့်အတူ ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ မန္တလေးတွင် ဟံသာဝတီသတင်းစာ အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူနေစဉ်အတွင်း ရန်ကုန်သို့ဆင်းကာ သတင်းစာပညာရပ်များကို ပို့ချပေးခဲ့သလို သတင်းစာသမိုင်းပြုစုရန်အတွက်လည်း ဦးထင်ကြီး၊ လူထုဦးလှ၊ [[ရွှေဥဒေါင်း]]တို့နှင့်အတူ အထူးအားထုတ်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ၁၉၇၇-၇၈ ခုနှစ်တွင် မြန်မာစာပေလှုပ်ရှားမှု၌ အရေးပါသော မန္တလေးမြို့မှ ဟံသာဝတီ စနေစာပေဝိုင်းကို ဦးဆောင်ကျင်းပခဲ့ပြီး စာတမ်းဖတ်ပွဲများ ပြုလုပ်ပေးခဲ့သည်။ ထိုစာတမ်းများကို စာအုပ်အဖြစ်လည်း ရိုက်နှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် ဦးဝင်းတင် ဦးဆောင်ကျင်းပသည့် စနေစာပေဝိုင်း၌ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ (မဆလ) တစ်ပါတီလမ်းစဉ်ကို ဝေဖန်သည့် စာတမ်းတစ်စောင် တင်သွင်းဖတ်ကြားခဲ့သည်။ ထိုဖြစ်ရပ်၏ ရလဒ်အဖြစ် အာဏာပိုင်များက ဟံသာဝတီသတင်းစာကို ပိတ်ပစ်လိုက်ကာ ဦးဝင်းတင်ကိုလည်း ရာထူးမှ ထုတ်ပယ်ခဲ့သည်။ ဦးဝင်းတင်သည် စာပေ၊ ပန်းချီ၊ သဘင်၊ ဂီတ စသည်တို့နှင့် ပတ်သက်သည့် ဆောင်းပါး၊ စာတမ်းနှင့် ဝေဖန်အကဲဖြတ်ချက်များကို 'ပေါ်သစ်' ကလောင်အမည်ဖြင့် ရေးသားခဲ့ပြီး 'ကွိ' နှင့် 'ဥတ္တရအလင်း' စသည့် ဘာသာပြန်စာအုပ်များကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ကွန်မြူနစ်နိုင်ငံများသို့ သွားရောက်ခဲ့သည့် ခရီးသွားမှတ်တမ်းစာပေဖြစ်သော 'ကမ္ဘာနီတွင် တဒင်္ဂ' နှင့် ပန်းချီအကြောင်း ရေးသားထားသည့် 'အလှရှာပုံတော်' စာအုပ်များကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဦးဝင်းတင် ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည့် အခြားထင်ရှားသော စာအုပ်တစ်အုပ်မှာ 'ခြေတွင် စကား လက်ဖြား ကဗျာ၊ မျက်နှာ ဇာတ်လမ်း (မြန်မာ ဇာတ်သဘင် ဥရောပ ခရီး)' ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ဟံသာဝတီဦးဝင်းတင်နှင့် မောင်မိုးသူ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/hnsaawttiiuuwngttngnng-meaangmiusuu |access-date=2026-05-04 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> == နိုင်ငံရေး == [[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း|ရှစ်လေးလုံး အရေးတော်ပုံ]]အတွင်း အနုပညာရှင်ပေါင်းစုံတို့ လက်မှတ်ထိုး ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် ကြေညာချက် ထွက်ပေါ်လာရေးအတွက် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ စာနယ်ဇင်းသမဂ္ဂ ဖွဲ့စည်းလှုပ်ရှားကြသည့်အခါ ဆရာမောင်သော်က (စစ်အစိုးရ၏ မတရားဖမ်းဆီးနှိပ်စက်မှုများကြောင့် အကျဉ်းထောင်တွင်း၌ ကွယ်လွန်ခဲ့ရသူ) က ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူပြီး ဦးဝင်းတင်က ဒု-ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ကျောင်းသားသမဂ္ဂမှ ရှစ်စောင်တိတိ ထုတ်ဝေခဲ့သည့် 'သမဂ္ဂ' သတင်းစာတွင် အင်တိုက်အားတိုက် ပါဝင်ရေးသားခဲ့သလို ၁၉၈၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် 'ဆန္ဒဖော်သံ' သတင်းစာကို ကိုယ်တိုင်ဦးစီးထုတ်ဝေခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=Calamur |first=Krishnadev |date=2014-04-21 |title=Win Tin, Myanmar's Longest-Serving Political Prisoner, Dies |url=https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2014/04/21/305506442/win-tin-myanmars-longest-serving-political-prisoner-dies |access-date=2026-05-04 |work=NPR |language=en}}</ref> စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ၁၉၈၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]] စတင်ဖွဲ့စည်းသည့်အခါ ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးတပ်ပေါင်းစု၌လည်း ဒေါ်မြင့်မြင့်ခင်နှင့်အတူ နာယကအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် [[အောင်ကြီး|ဦးအောင်ကြီး]] နုတ်ထွက်သွားပြီးနောက် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းသည့် ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်ကော်မတီတွင် အတွင်းရေးမှူး (၁) အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2016-04-21 |title=ဦးဝင်းတင် ကွယ်လွန် တာ ၂ နှစ်ပြည့်ပြီ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2016/04/160421_uwintin_anniversary |access-date=2026-05-04 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> နိုင်ငံရေးပါတီများ၏ လွတ်လပ်စွာ ရေးသားထုတ်ဖော်စည်းရုံးခွင့်ကို ပိတ်ပင်ချုပ်ချယ်ရန် ရည်ရွယ်၍ စစ်အစိုးရက ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဇွန်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ကြေညာချက်အမှတ် (၃၈) ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့ရာ အဖွဲ့ချုပ်က ဦးဆောင်၍ ထိုအမိန့်ကို ဆန့်ကျင်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ဆန့်ကျင်ရာတွင် အသုံးပြုခဲ့သည့် 'အများပြည်သူ သဘောမတူတဲ့ အမိန့်အာဏာဟူသမျှ တာဝန်အရ ဖီဆန်ကြ' ဟူသော ဆောင်ပုဒ်ကို ဦးဝင်းတင်က ရေးသားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ == ထောင်သွင်းအကျဉ်းချခံရခြင်း == ၁၉၈၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ပြစ်မှုမှရှောင်တိမ်းနေသည့် တရားခံ (ထိုစဉ်က အဖွဲ့ချုပ်လူငယ် စိုးသိမ်း) ၏ ဖခင်ထံ တယ်လီဖုန်းဆက်သွယ်စကားပြောဆိုသည်ဟူသော အကြောင်းပြချက်ဖြင့် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၄ ရက်နေ့တွင် ဦးဝင်းတင် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရပြီး အလုပ်ကြမ်းနှင့် ထောင်ဒဏ် ၃ နှစ် ချမှတ်ခံခဲ့ရသည်။ လွတ်ရက်စေ့ကာနီးတွင် ၎င်းအား နိုင်ငံရေးကိုစွန့်၍ စစ်အုပ်စုနှင့်လက်တွဲရန် စစ်ထောက်လှမ်းရေးမှ ဗိုလ်မှူးချုပ်သန်းထွန်းက စည်းရုံးခဲ့သော်လည်း ဦးဝင်းတင်က "စစ်လွှမ်းမိုးရေးဒဿန" ကို သူအသက်ရှင်နေသရွေ့ အမြစ်ပြတ်အောင်တိုက်မည်ဟု တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ၁၉၉၂ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်က အများပြည်သူ ဆူပူအုံကြွအောင်လုပ်ဆောင်ရာတွင် နောက်ကွယ်မှ ကြိုးကိုင်အားပေးခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲကာ အင်းစိန်ထောင်ထဲမှာပင် ထောင်ဒဏ် ၁၁ နှစ် ထပ်မံချမှတ်ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite news |last=Jagan |first=Larry |date=2014-05-01 |title=Win Tin obituary |url=https://www.theguardian.com/world/2014/may/01/win-tin |access-date=2026-05-04 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> ဦးဝင်းတင်အား ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၄ ရက်နေ့ ဖမ်းဆီးချိန်မှစ၍ အင်းစိန်ထောင် အထူးတိုက်ဝင်းအတွင်း ထားရှိကာ ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် လုံးဝအဆက်အသွယ် ဖြတ်တောက်ထားခဲ့သည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ် နှစ်ကုန်ပိုင်းတွင် အထူးတိုက်မှ အမှတ် (၃) တိုက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ထားခဲ့သည်။ အကျဉ်းထောင်တွင်း အာဏာပိုင်များ၏ မတရားပြုမူမှုများကို ဆန့်ကျင်သည့်တိုက်ပွဲများတွင် အကြံဉာဏ်များပေးခဲ့သလို ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် အင်းစိန်ထောင်တွင်း အစာငတ်ခံတိုက်ပွဲကို ဦးဆောင်ဆင်နွှဲခဲ့သည်။ ထောင်တွင်းလွတ်လပ်မှုအတွက် တိုက်ပွဲဝင်ရင်း အပတ်စဉ်မှတ်တမ်းလွှာတစ်ခုကိုလည်း တိုက်အတွင်း ထုတ်ဝေနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2014-04-21 |title=Myanmar Opposition Party Co-Founder Win Tin Dies at 85 |url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/journalist-04212014165744.html |access-date=2026-05-04 |website=Radio Free Asia |language=en}}</ref> ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် Su-SLORC Dialogue Policy ကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား ပြန်လွှတ်ပေးရန်၊ အမျိုးသားညီလာခံကို ဖျက်သိမ်းပေးရန်နှင့် စစ်မှန်သော တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုများ စတင်ရန် သဘောထားစာတမ်းကို ရေးသားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၊ နဝတနှင့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုခေါင်းဆောင်များ ပါဝင်သည့် သုံးပွင့်ဆိုင်တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပွဲမှသာ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းနိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း နိုင်ငံရေးပေါ်လစီတစ်ရပ် ချမှတ်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ကွန်ဂရက်အမတ် ရစ်ချဒ်ဆန်သည် အကျဉ်းထောင်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်၍ ဦးဝင်းတင်နှင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းခဲ့သည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာသော်လည်း စစ်မှန်သော တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပွဲများ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းမရှိသဖြင့် "Appeal to the World" (ကမ္ဘာကြီးသို့ ပန်ကြားချက်) ကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=Calamur |first=Krishnadev |date=2014-04-21 |title=Win Tin, Myanmar's Longest-Serving Political Prisoner, Dies |url=https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2014/04/21/305506442/win-tin-myanmars-longest-serving-political-prisoner-dies |access-date=2026-05-04 |work=NPR |language=en}}</ref> ထိုစာတွင် စစ်အစိုးရ၏ လုပ်ရပ်များသည် မှန်ကန်မှုမရှိသဖြင့် နိုင်ငံတကာအနေဖြင့် စစ်အာဏာရှင်များအပေါ် ပိတ်ဆို့အရေးယူပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ ယင်းနောက် ရက်ပိုင်းအတွင်းမှာပင် "Appeal to the Public" (ကမ္ဘာ့ပြည်သူများသို့ ပန်ကြားချက်) ကို ထပ်မံထုတ်ဝေခဲ့ပြီး စစ်အာဏာရှင်များသည် ကမ္ဘာ့ပြည်သူများကို အဆိုးဝါးဆုံး လိမ်လည်လှည့်ဖြားနေသည့်အတွက် နည်းမျိုးစုံဖြင့် ဆန့်ကျင်ကန့်ကွက်ကြရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ ထိုသို့လုပ်ဆောင်မှုများကြောင့် ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ထောင်ဒဏ် ၅ နှစ် ထပ်တိုးခံရကာ စစ်ခွေးတိုက်သို့ အပို့ခံခဲ့ရသလို အာဏာပိုင်များ၏ ရိုက်နှက်ညှဉ်းပန်းခြင်းကိုလည်း ခံခဲ့ရသည်။ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် လွတ်မြောက်လာပြီးနောက် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်အနေဖြင့် အမျိုးသားညီလာခံမှ နုတ်ထွက်သင့်ကြောင်း အကြံပြုချက်ကို ထောင်တွင်းနိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများက လက်မှတ်ရေးထိုး၍ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ထံ ပေးပို့ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က အရေးကြီးဆုံးလုပ်ဆောင်ရမည့် အချက်နှစ်ချက်အဖြစ် ပါတီပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး (Party Reform) နှင့် ညီလာခံပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး (NC Reform) တို့ကို တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ်အတွင်းမှာပင် ထောင်တွင်းလူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများ၊ ဖိနှိပ်ညှဉ်းပန်းမှုများ၊ ရဲဘက်စခန်းများ၏ အခြေအနေနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ လက်ရှိအခြေအနေများ ပါဝင်သည့် ၈၃ မျက်နှာပါ 'ထောင်တွင်းလူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများဆိုင်ရာ အစီရင်ခံစာ' ကို ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်ထံ လိပ်မူ၍ အထူးကိုယ်စားလှယ် ယိုဇိုယိုကိုတာထံသို့ လျှို့ဝှက်စာရေးသားပေးပို့ခဲ့သည်။ ထိုသို့ ပေးပို့ခဲ့မှုကြောင့် ၁၉၉၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ပုဒ်မ ၅ (ည) ဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၇ နှစ် ထပ်မံချမှတ်ခံခဲ့ရပြန်သည်။ ဦးဝင်းတင်သည် ထောင်တွင်း၌ 'ထ' လေးလုံး ပေါ်လစီဖြစ်သည့် 'ထူထောင်ရမယ်၊ ထိန်းသိမ်းရမယ်၊ ထိုင်မနေနဲ့၊ ထိတွေ့ရမယ်' ဆိုသည့် လမ်းညွှန်မှုကို ချမှတ်ပေးခဲ့သည်။၎င်းသည် အကျဉ်းကျနေစဉ်အတွင်း ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကို၏ ဂွီလာရ်မိုကာနို ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်ဆု (UNESCO/Guillermo Cano World Press Freedom Award) ကို ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ ထိုနှစ်တွင်ပင် ကမ္ဘာ့သတင်းစာများအသင်း (WAN) မှ ချီးမြှင့်သည့် လွတ်လပ်မှု ရွှေကလောင်ဆု (Golden Pen of Freedom Award) ကိုလည်း သာယာဝတီ စမ်းစမ်းနွဲ့နှင့်အတူ ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ဦးဝင်းတင်၏ ဆုငွေများကို မတည်၍ မြန်မာ့သတင်းသမဂ္ဂမှ 'ဥဒါန်းမဂ္ဂဇင်း' ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဦးဝင်းတင်ကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံရှိ လမ်းတစ်လမ်းကို "ဝင်းတင်လမ်း" ဟု အမည်ပေးထားသည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ် အင်းစိန်ထောင် စစ်ခွေးတိုက်အတွင်း ချုပ်နှောင်ခံထားရစဉ် ဘဝတူနိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများကို ၎င်း၏ခံယူချက်နှင့် ပတ်သက်၍ အောက်ပါအတိုင်း ပြောကြားခဲ့သည် -<blockquote>"မြန်မာပြည်မှာ နိုင်ငံရေးလုပ်တော့မယ်ဆိုကတည်းက စစ်အာဏာရှင်တွေနဲ့ ရင်ဆိုင်ရမယ်ဆိုတာ ကျနော်တို့ ကြိုတင်တွက်ဆထားရမယ်။ အာဏာရှင်ကို ပလ္လင်ပေါ်က ဆွဲချတဲ့အခါ အဆင်မသင့်ရင် အသက်တောင်ပေးချင်ပေးရလိမ့်မယ်ဆိုတာလည်း ကျနော်တို့ မြင်ထားဖို့လိုပါတယ်။ ကျနော်တို့ခေတ်မှာ ကျနော်တို့ တာဝန်မကျေရင် နောက်လာမယ့်မျိုးဆက်တွေက ကျနော်တို့ကို အပြစ်တင်စရာဖြစ်လိမ့်မယ်။ အနည်းဆုံး နောက်တက်လာမယ့် လူငယ်မျိုးဆက်ကို လွတ်လပ်ရေးနဲ့ တရားမျှတမှုအတွက် ဘယ်လမ်းကိုလျှောက်ရမယ်ဆိုတာလောက်တော့ စံနမူနာပြနိုင်ရမယ်။ ကျနော်တို့ကိုယ်တိုင် အလံမလှဲစတမ်း စွန့်လွှတ်စွန့်စားပြနိုင်မှ နောက်လူငယ်မျိုးဆက်ကလည်း ဒီအလံကို ဆက်လက်စွဲကိုင်ချီတက်ကြမှာဖြစ်တယ်။ ဒါကြောင့် ကျနော်တို့အနေနဲ့ စစ်လွှမ်းမိုးရေးဒဿနကို အမြစ်ကလှန်နိုင်ဖို့ ဒီပွဲမှာ အလံမလှဲစတမ်း ယုံကြည်ချက်ကို မြဲမြဲဆုပ်ကိုင်ထားကြဖို့ လိုပါတယ်"။</blockquote>ဦးဝင်းတင်နှင့် ၂၀၀၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလအတွင်းက အကျဉ်းထောင်အတွင်း တွေ့ဆုံခွင့်ရခဲ့သူ ကုလသမဂ္ဂ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ လူ့အခွင့်အရေး အထူးကိုယ်စားလှယ် မစ္စတာ ပေါ်လို ဆာဂျီယို ပီညဲရိုးက "ဦးဝင်းတင်ကဲ့သို့ တိုင်းပြည်၏ နားမျက်စိဖြစ်သော သတင်းစာဆရာကြီးတစ်ဦးကို ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုခွဲကြာသည်အထိ စစ်အာဏာပိုင်တို့က အငြိုးတကြီး ထောင်သွင်းချုပ်နှောင်ထားသည်ကို နားမလည်နိုင်အောင် ဖြစ်ရကြောင်း၊ ဦးဝင်းတင်တစ်ဦးတည်း တိုက်ပိတ်ခံထားရသဖြင့် ၎င်း၏မှတ်ဉာဏ်များ ချွတ်ယွင်းမသွားစေရန် သမံတလင်းနှင့် နံရံများပေါ်တွင် စာများရေးလိုက် ဖတ်လိုက်လုပ်နေရသည်ကို တွေ့ရှိခဲ့ရ၍ လွန်စွာစိတ်ထိခိုက်ခဲ့ရကြောင်း" ဘန်ကောက်သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် နအဖ ထောက်လှမ်းရေးက မှားယွင်းဖမ်းဆီးထားသော အကျဉ်းသားများကို ပြန်လည်လွှတ်ပေးစဉ်က ဦးဝင်းတင် ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာလိမ့်မည်ဟု လူထုက မျှော်လင့်ခဲ့ကြသည်။ ထိုဖြစ်ရပ်နှင့် ပတ်သက်၍ လူထုဒေါ်အမာက "အမေကလေ ကိုဝင်းတင်လဲ လွတ်လာတယ် ကြားတော့ ဝမ်းသာပြီး မျှော်နေတာပေါ့။ နောက်တော့ မပါဘူး ဆိုတော့လဲ အရင်ကတည်းက တွက်ထားပြီးသားပဲလို့ အောက်မေ့ပြီး နေလိုက်တာပါပဲ။ နောက်တော့ ဒုဝန်ကြီးကိုယ်တိုင်က လွှတ်ပေးမယ့်လူတွေရဲ့ စာရင်းထဲမှာ ဦးဝင်းတင်ပါတယ်လို့ ပြောတော့လဲ ပြန်ပြီး မျှော်နေမိတာပေါ့ကွယ်။ ဟုတ်တယ်မို့လား။ ဒုဝန်ကြီးကိုယ်တိုင်က ပြောနေတာကိုး။ နောက်ဆုံးကျတော့လည်း လွတ်မလာဘူး။ အမေ့စိတ်ထဲ ၂ ရက်လောက် စိတ်မကောင်းဖြစ်သွားတယ်။ စားလို့လဲမကောင်း အိပ်လို့လဲမကောင်းနဲ့ အတော်နေမကောင်းဖြစ်သွားရတယ်" ဟု ပြောပြခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ် မတ်လ ၁၂ ရက်တွင် အသက် (၇၇) နှစ် ပြည့်မြောက်ခဲ့သည့် ဦးဝင်းတင်က ၎င်း၏ နိုင်ငံရေးခံယူချက်များ ပြောင်းလဲခြင်းမရှိကြောင်း ၎င်းအား ထောင်ဝင်စာသွားတွေ့သူ ဦးမောင်မောင်ခင်မှတစ်ဆင့် "သူဟာ ၁၂ ရက်နေ့ဆိုရင် (၇၇) နှစ် ပြည့်ပြီတဲ့၊ အဲဒီ (၇၇) နှစ် ပြည့်တဲ့အချိန်မှာ ငါ့သဘောထားကို ပြောပြချင်တယ်ကွာတဲ့၊ လူတွေကလည်း သိချင်မှာပေါ့တဲ့၊ အဲဒါဘာလဲဆိုတော့ သူဟာ တလျှောက်လုံး သူရပ်တည်ခဲ့တဲ့ သဘောထားကနေပြီး ရွေ့မသွားပါဘူး၊ ဒီအတိုင်းပါပဲတဲ့။ အဲဒါကတော့ သုံးခုပေါ့ဗျာ၊ တစ်ခုကတော့ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နဲ့တကွ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားအားလုံးကို လွှတ်ပေးရေး၊ နှစ်က လွှတ်တော်ခေါ်ပေးရေး၊ သုံးက တွေ့ဆုံဆွေးနွေးရေး၊ ဒီဟာကလွဲလို့ ငါဘာမှ ကိုင်စွဲထားတာ မရှိပါဘူးတဲ့၊ ဒီဟာတွေ ကိုင်စွဲထားတဲ့အတွက် ငါ့ကို မလွှတ်လည်း အရေးမကြီးပါဘူးတဲ့" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် စစ်အာဏာပိုင်များက အကျဉ်းထောင်မှ လွှတ်ပေးခဲ့ပြီး ဦးဝင်းတင်၏ အဆိုအရ ၎င်းကို နေအိမ်သို့ ထောင်အာဏာပိုင်များက အတင်းအကြပ် ပြန်လည်ပို့ဆောင်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news |date=2014-04-21 |title=Myanmar democracy veteran Win Tin dies at 85 |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-27100059 |access-date=2026-05-04 |work=BBC News |language=en-GB}}</ref> ==ကွယ်လွန်ခြင်း== သတင်းစာဆရာကြီး ဟံသာဝတီ ဦးဝင်းတင်သည် အသက် ၈၅ နှစ်အရွယ် ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၁ ရက်နေ့ နံနက် ၆ နာရီခွဲခန့်တွင် ရန်ကုန်ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီး၌ ကွယ်လွန်သွားသည်။ဦးဝင်းတင်သည် ကျန်းမာရေးချွတ်ယွင်းလာမှုကြောင့် ၂၀၁၄ ခုနှစ် မတ်လ ၁၂ ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့ လမ်းမတော်မြို့နယ်၊ လမ်းသစ်လမ်းရှိ Green Cross ဆေးရုံ၌ ၁၅ ရက်ကြာ တက်ရောက်ကုသခဲ့ပြီးနောက် ဝိတိုရိယဆေးရုံသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ရသည်။ ထို့နောက် ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးသို့ ထပ်မံပြောင်းရွှေ့ခဲ့ရကာ ဆေးရုံတက်ရောက်ကုသချိန် စုစုပေါင်း တစ်လကျော် ကြာမြင့်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဦးဝင်းတင် ကျန်းမာရေး အခြေအနေ စိုးရိမ်ရ<!-- Bot generated title --> |url=http://burma.irrawaddy.org/news/2014/04/18/57627.html |access-date=21 April 2014 |archive-date=21 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140421230206/http://burma.irrawaddy.org/news/2014/04/18/57627.html }}</ref>ထို့နောက် ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဧပြီ ၂၁ ရက် တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=News |first=V. O. A. |date=2014-04-21 |title=Veteran Burmese Pro-Democracy Campaigner Dies |url=https://www.voanews.com/a/veteran-burmese-prodemocracy-campaigner-dies/1897520.html |access-date=2026-05-04 |website=Voice of America |language=en}}</ref> == ရေးသားပြုစုခဲ့သော စာအုပ်များ == * ကွိ (ဘာသာပြန်)၊ ၁၉၇၅ မတ်လ။ * ဥတ္တရ အလင်း (ဘာသာပြန်) * ကမ္ဘာနီတွင် တဒင်္ဂ (ကွန်မြူနစ် နိုင်ငံများသို့ ခရီးသွား မှတ်တမ်း) * အလှ ရှာပုံတော် (ပန်းချီ အကြောင်း) * ခြေတွင် စကား လက်ဖျား ကဗျာ၊ မျက်နှာ ဇာတ်လမ်း (မြန်မာ ဇာတ်သဘင် ဥရောပ ခရီး) * တိုက်သုံးဟန် * ဘာလဲဟဲ့ လူ့ငရဲ ==ကိုးကား== <references/> {{Lifetime|၁၉၃၀|၂၀၁၄}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၃၀ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဂျာနယ်လစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ]] [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးမှ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] hbv46slwvdh06hs36sw8ba3egz0057b 1029342 1029341 2026-05-04T04:53:39Z Zawzawaungthwin 100038 [[ဝင်းတင်၊ ဦး (ဟံသာဝတီ)]] စာမျက်နှာကို [[ဝင်းတင် (ဟံသာဝတီ)]] သို့ Zawzawaungthwinက ရွှေ့ခဲ့သည်: မလိုအပ်သော စကားဘညှပ်၊ သံတူကြောင်းကွဲများ ဖယ်ရှားခြင်း 1029341 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ဝင်းတင် (ဟံသာဝတီ) | image = U_win_tin_telephone_305px.jpg | caption = ၂၀၀၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၃ ရက်နေ့ ထောင်မှလွတ်လာစဉ်က တွေ့ရသည့် ဟံသာဝတီ ဦးဝင်းတင် | birth_name = ဝင်းတင် | birth_date = {{Birth date|1930|3|12}} | birth_place = [[ကြို့ပင်ကောက်မြို့]]၊ [[ပဲခူးတိုင်း]] | death_date = {{Death date and age|2014|4|21|1930|3|12}} | death_place = [[ရန်ကုန်မြို့]] | resting_place = [[ရေဝေးသုသာန်|ရေဝေးသုသာန်]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]] | nationality = [[မြန်မာ]] | occupation = သတင်းစာဆရာ၊ စာရေးဆရာ၊ နိုင်ငံရေးသမား | organization = ဟံသာဝတီ သတင်းစာ၊ [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]] | pseudonym = မောင်ဝန်ဇင်း၊ ပေါ်သစ်၊ ပြည်စိုး၊ ဝင်းထင်၊ သုတေသီ၊ ပုည၊ ဝင်းဆွေ | education = ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (အင်္ဂလိပ်စာပေ၊ ခေတ်သစ်သမိုင်းနှင့် နိုင်ငံရေးသိပ္ပံ)၊ [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] (၁၉၅၃) | alma_mater = [[မြို့မ အထက်တန်းကျောင်း]] | parents = ဦးပု (ဖခင်)၊ ဒေါ်အမာ (မိခင်) | political_party = [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]] | awards = * Golden Pen of Freedom Award (၂၀၀၁) * UNESCO/Guillermo Cano World Press Freedom Award (၂၀၀၁) | known_for = ဝါရင့်သတင်းစာဆရာနှင့် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားဟောင်း }} '''ဟံသာဝတီ ဦးဝင်းတင်''' (၁၂ မတ် ၁၉၃၀ – ၂၁ ဧပြီ ၂၀၁၄) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ဝါရင့်သတင်းစာဆရာ၊ စာရေးဆရာနှင့် နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူသည် [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]] ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည့် ခေါင်းဆောင်များတွင် တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်ပြီး ပါတီ၏ အတွင်းရေးမှူး (၁) အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့်အပြင် ၊ စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို ပြတ်သားစွာ ဆန့်ကျင်ခဲ့မှုကြောင့် ၁၉၈၉ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၈ ခုနှစ်အထိ ၁၉ နှစ်ကြာ ဖမ်းဆီး ထောင်သွင်းအကျဉ်းချခြင်း ခံခဲ့ရသူလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news |last=Mahtani |first=Shibani |date=2014-04-21 |title=Myanmar Dissident Journalist Win Tin Dies |url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052702303825604579514521129105350 |access-date=2026-05-04 |work=Wall Street Journal |language=en-US |issn=0099-9660}}</ref><ref>{{Cite news |title=ဦးဝင်းတင်ရဲ့ နိုင်ငံရေးအမွေ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-43852335 |access-date=2026-05-04 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> သတင်းစာလောကတွင် [[ကြေးမုံ သတင်းစာ]] ကို စတင်တည်ထောင်သူများတွင် ပါဝင်ခဲ့ကဲ့သို့ ဟံသာဝတီ သတင်းစာ ၏ အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ်လည်း ၁၉၆၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၈ ခုနှစ်အထိ တာဝန်ယူခဲ့သည်။ စာပေလောကတွင် ပေါ်သစ်၊ မောင်ဝန်ဇင်း၊ ပြည်စိုး အစရှိသည့် ကလောင်အမည်များစွာဖြင့် အနုပညာဝေဖန်ရေး၊ ခရီးသွားမှတ်တမ်းနှင့် ဘာသာပြန်စာအုပ်များစွာကို ရေးသားခဲ့သည်။၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတကာသတင်းစာများအသင်း (WAN)က လွတ်လပ်မှု ရွှေကလောင်ဆု(Golden Pen of Freedom Award) နှင့် [[ယူနက်စကို]] က ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်ဆု (UNESCO/Guillermo Cano World Press Freedom Award) တို့ကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဆရာ ဟံသာဝတီဦးဝင်းတင်နှင့် ပုံနှိပ်သတင်းစာပညာ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/chraa-hnsaawttiiuuwngttngnng-punnipsttngcaapnnyaa |access-date=2026-05-04 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> == ငယ်ဘဝ == ဦးဝင်းတင် ကို အဖ ဦးပု၊ အမိ ဒေါ်အမာတို့မှ ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်၊ မတ်လ ၁၂ ရက်တွင် ပဲခူးတိုင်း၊ [[ကြို့ပင်ကောက်မြို့]] ၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ သားသမီး သုံးဦးအနက် ဦးဝင်းတင်သည် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ ဦးဝင်းတင်သည် အိမ်ထောင်မပြုဘဲ လူပျိုကြီးအဖြစ် နေထိုင်ခဲ့သူတစ်ဦးဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2014-04-21 |title=ဟံသာဝတီဦးဝင်းတင် ကွယ်လွန် |url=https://burmese.voanews.com/a/u-win-tin-pass-away-/1897479.html |access-date=2026-05-04 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref> == ပညာရေး == [[ရန်ကုန်မြို့]] [[မြို့မ အထက်တန်းကျောင်း]] တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ မြို့မကျောင်းအုပ်ဆရာကြီးဦးဘလွင်၊ မြို့မကျောင်းအုပ်ဆရာကြီးဦးအေးသွယ်တို့၏တပည့်အရင်းတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ အင်္ဂလိပ်စာပေ၊ ခေတ်သစ်သမိုင်းနှင့် နိုင်ငံရေးသိပ္ပံ ဘာသာတွဲကို ယူခဲ့ပြီး ၁၉၅၃-ခုနှစ်၌ ဘွဲ့ရခဲ့သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်းများတွင် ဝင်းတင် အမည်နှင့် [[ကဗျာ]]နှင့် ဝတ္ထုတိုများကို စတင်ရေးသားရင်း ကလောင်သွေးခဲ့သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှာ အရင်းနှီးဆုံး ကလောင်သွေးဖက်သည်[[မင်းယုဝေ]](ခေါ်) ဦးဝင်းမောင် ဖြစ်သည်။ တက္ကသိုလ်မှာ ဦးထွန်းတင် (ရှေ့နေ)၊ [[ကျော်အောင် (စာရေးဆရာ)|စာရေးဆရာ ကျော်အောင်]]၊ [[ကြည်လင်၊ မောင် (စာရေးဆရာ)|ကြည်လင်]]၊ [[မြသန်းတင့်]] စသည့်သူများနှင့်လည်း ခေတ်ပြိုင်ကျောင်းနေဖက်များ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2014-04-21 |title=သတင်းစာဆရာကြီး ဦးဝင်းတင်ကွယ်လွန် |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2014/04/140421_uwintin_passedaway |access-date=2026-05-04 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == သတင်းစာသမား == အကျိုးဆောင်ဂျာနယ် တွင် လက်ထောက်အယ်ဒီတာအဖြစ် ပထမဆုံး လုပ်ကိုင်ခဲ့ခြင်းဖြင့် သတင်းစာပညာလောကသို့ စတင် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ် တွင် အေအက်ဖ်ပီနိုင်ငံခြားသတင်းဌာနတွင် ညအယ်ဒီတာ အဖြစ် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။[[စာပေဗိမာန်]]၌ လက်ထောက်အယ်ဒီတာအဖြစ် ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ် မှ ၁၉၅၄ ခုနှစ်ထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ် တွင် [[ဒဂုန်တာရာ]] ဦးစီးထုတ်သော ဂန္ထဝင်ဂျာနယ် တွင် လက်ထောက်အယ်ဒီတာအဖြစ် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သော်လည်း ဂျာနယ်ရပ်သွားသဖြင့် စာပေဗိမာန်တွင်သာ ဆက်လက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=Calamur |first=Krishnadev |date=2014-04-21 |title=Win Tin, Myanmar's Longest-Serving Political Prisoner, Dies |url=https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2014/04/21/305506442/win-tin-myanmars-longest-serving-political-prisoner-dies |access-date=2026-05-04 |work=NPR |language=en}}</ref> ၁၉၅၄ ခုနှစ် မှ ၁၉၅၇ ခုနှစ် ထိ နယ်သာလန် (ဟော်လန်) နိုင်ငံ၊ အမ်စတာဒမ်မြို့၊ ဂျမ်ဘာတန် (Jambarton) စာအုပ်ထုတ်ဝေရေး ကုမ္ပဏီတွင် စာအုပ်ထုတ်ဝေမှုပညာနှင့် စာနယ်ဇင်းပညာ ဆည်းပူးခဲ့သည်။တစ်ဖက်တွင်လည် မြန်မာဘာသာပြန် စာအုပ်စာတမ်းများ ထုတ်ဝေရေးတွင် အကြံပေးအယ်ဒီတာ အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ပြည်ပတွင် စာသင်နေစဥ် မြန်မာနိုင်ငံသတင်းများ စုစည်းဖော်ပြသည့် 'ဒို့ပြည် သတင်း' သတင်းစာ စောင်ရေ ၅ဝဝ ခန့် ကို ကိုယ်ပိုင်ငွေဖြင့် ရေးသားထုတ်ဝေ၍ ကမ္ဘာတဝှမ်းရှိ ပြည်ပရောက် မြန်မာများထံ စာတိုက်မှ အခမဲ့ပေးပို့ ဖြန့်ဝေခြင်းကို ၁၉၅၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ မြန်မာနိုင်ငံ ပြန်လာသည့် အချိန်အထိ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ဥရောပတွင် ရှိစဉ် [[မင်းယုဝေ]]၊ [[ငွေတာရီ]] ဇနီးမောင်နှံ နှင့်အတူ ပန်းချီ ပြတိုက်တွေကို လှည့်လည် လေ့လာခဲ့သည်။ ထိုကြောင့် နောက်အခါ ပန်းချီဝေဖန်စာများကို ရေးရာတွင် ကိုယ်ပိုင်အတွေ့အကြုံက အထောက်အကူပြုခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=2014-04-23 |title=Win Tin, Myanmar democracy veteran, mourned by thousands |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-27122134 |access-date=2026-05-04 |work=BBC News |language=en-GB}}</ref> ၁၉၅၇ ခုနှစ် ကြေးမုံ သတင်းစာ စတင်ထူထောင်သူများတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ကြေးမုံသတင်းစာ အမှုဆောင်အယ်ဒီတာအဖြစ် [[ဇဝန]]၊ အောင်ဗလ (ကြေးမုံ ဦးသောင်း)၊ [[စိန်ခင်မောင်ရီ]] တို့နှင့် အတူဝင်ရောက် လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး ကြေးမုံ သတင်းစာ ချိတ်ပိတ်ခံရသည့် အချိန်တွင် ပြည်သူ့အိုးဝေသို့ ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ထိုမှ ကြေးမုံသို့ ပြန်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၉ မှ ၁၉၆၄ ခုထိ စာနယ်ဇင်းကောင်စီ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်။ကြေးမုံသတင်းစာ ပြည်သူပိုင် အသိမ်းခံရသည့် နောက်ပိုင်း ၁၉၆၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် [[မန္တလေးမြို့]]၌ ထုတ်ဝေသော ဟံသာဝတီသတင်းစာ အယ်ဒီတာချုပ် အဖြစ် [[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဗိုလ်နေဝင်း]]ကိုယ်တိုင်က ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ဗိုလ်နေဝင်း မန္တလေးမြို့သို့ ရောက်ရှိချိန်တိုင်း ဦးဝင်းတင်ကို မန္တလေးနန်းတွင်း ထဲ ခေါ်ပြီး တလေးတစား တွေ့ဆုံတတ်သည်။ ဦးဝင်းတင်သည် ၁၉၆၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၈ ခုနှစ်ထိ မန္တလေးမြို့ထုတ် ဟံသာဝတီ သတင်းစာအယ်ဒီတာချုပ် အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုကာလအတွင်း အနောက် ဥရောပနှင့် အရှေ့ အာရှ နိုင်ငံပေါင်း ၂ဝ ခန့်သို့ သတင်းစာ ဆရာ တယောက် အဖြစ် လေ့လာရေး ခရီး သွားရောက် ခဲ့သည်။ ထိုခရီးစဉ် အတွင်း ရောက်ရာ အရပ်မှ နေ၍ သတင်းများ ရေးသားပြီး မြန်မာပြည်သို့ ပို့ခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် '''ခြေတွင် စကား လက်ဖြား ကဗျာ မျက်နှာ ဇာတ်လမ်း''' ဆိုသည့် အမည်ဖြင့် စာအုပ် ထုတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Chan |first=Wilfred |date=2014-04-21 |title=Myanmar opposition leader Win Tin dies at 85 |url=https://www.cnn.com/2014/04/21/world/asia/win-tin-mynamar-death |access-date=2026-05-04 |website=CNN |language=en}}</ref> ဦးဝင်းတင်သည် သတင်းစာဆရာဘဝကိုသာ မြတ်နိုးပြီး ရာထူးဂုဏ်ရှိန်များကို တတ်မက်ခဲ့သူမဟုတ်ပေ။ ဟံသာဝတီသတင်းစာတွင် အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် လုပ်ကိုင်နေစဉ်က [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]] (မဆလ) အစိုးရက [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|ပြန်ကြားရေးဌာန]]တွင် ဒုတိယဝန်ကြီးရာထူးပေးရန် ကမ်းလှမ်းခဲ့ဖူးသော်လည်း ၎င်းက လက်မခံခဲ့ဘဲ ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၂ ခုနှစ်အထိ အထက်ဗမာနိုင်ငံ စာရေးဆရာအသင်း၏ စာဆိုတော်နေ့ စာတမ်းဖတ်ပွဲများတွင် [[လူထုဦးလှ]]၊ [[လူထုဒေါ်အမာ]]တို့နှင့်အတူ ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ မန္တလေးတွင် ဟံသာဝတီသတင်းစာ အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူနေစဉ်အတွင်း ရန်ကုန်သို့ဆင်းကာ သတင်းစာပညာရပ်များကို ပို့ချပေးခဲ့သလို သတင်းစာသမိုင်းပြုစုရန်အတွက်လည်း ဦးထင်ကြီး၊ လူထုဦးလှ၊ [[ရွှေဥဒေါင်း]]တို့နှင့်အတူ အထူးအားထုတ်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ၁၉၇၇-၇၈ ခုနှစ်တွင် မြန်မာစာပေလှုပ်ရှားမှု၌ အရေးပါသော မန္တလေးမြို့မှ ဟံသာဝတီ စနေစာပေဝိုင်းကို ဦးဆောင်ကျင်းပခဲ့ပြီး စာတမ်းဖတ်ပွဲများ ပြုလုပ်ပေးခဲ့သည်။ ထိုစာတမ်းများကို စာအုပ်အဖြစ်လည်း ရိုက်နှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် ဦးဝင်းတင် ဦးဆောင်ကျင်းပသည့် စနေစာပေဝိုင်း၌ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ (မဆလ) တစ်ပါတီလမ်းစဉ်ကို ဝေဖန်သည့် စာတမ်းတစ်စောင် တင်သွင်းဖတ်ကြားခဲ့သည်။ ထိုဖြစ်ရပ်၏ ရလဒ်အဖြစ် အာဏာပိုင်များက ဟံသာဝတီသတင်းစာကို ပိတ်ပစ်လိုက်ကာ ဦးဝင်းတင်ကိုလည်း ရာထူးမှ ထုတ်ပယ်ခဲ့သည်။ ဦးဝင်းတင်သည် စာပေ၊ ပန်းချီ၊ သဘင်၊ ဂီတ စသည်တို့နှင့် ပတ်သက်သည့် ဆောင်းပါး၊ စာတမ်းနှင့် ဝေဖန်အကဲဖြတ်ချက်များကို 'ပေါ်သစ်' ကလောင်အမည်ဖြင့် ရေးသားခဲ့ပြီး 'ကွိ' နှင့် 'ဥတ္တရအလင်း' စသည့် ဘာသာပြန်စာအုပ်များကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ကွန်မြူနစ်နိုင်ငံများသို့ သွားရောက်ခဲ့သည့် ခရီးသွားမှတ်တမ်းစာပေဖြစ်သော 'ကမ္ဘာနီတွင် တဒင်္ဂ' နှင့် ပန်းချီအကြောင်း ရေးသားထားသည့် 'အလှရှာပုံတော်' စာအုပ်များကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဦးဝင်းတင် ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည့် အခြားထင်ရှားသော စာအုပ်တစ်အုပ်မှာ 'ခြေတွင် စကား လက်ဖြား ကဗျာ၊ မျက်နှာ ဇာတ်လမ်း (မြန်မာ ဇာတ်သဘင် ဥရောပ ခရီး)' ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ဟံသာဝတီဦးဝင်းတင်နှင့် မောင်မိုးသူ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/hnsaawttiiuuwngttngnng-meaangmiusuu |access-date=2026-05-04 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> == နိုင်ငံရေး == [[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း|ရှစ်လေးလုံး အရေးတော်ပုံ]]အတွင်း အနုပညာရှင်ပေါင်းစုံတို့ လက်မှတ်ထိုး ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် ကြေညာချက် ထွက်ပေါ်လာရေးအတွက် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ စာနယ်ဇင်းသမဂ္ဂ ဖွဲ့စည်းလှုပ်ရှားကြသည့်အခါ ဆရာမောင်သော်က (စစ်အစိုးရ၏ မတရားဖမ်းဆီးနှိပ်စက်မှုများကြောင့် အကျဉ်းထောင်တွင်း၌ ကွယ်လွန်ခဲ့ရသူ) က ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူပြီး ဦးဝင်းတင်က ဒု-ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ကျောင်းသားသမဂ္ဂမှ ရှစ်စောင်တိတိ ထုတ်ဝေခဲ့သည့် 'သမဂ္ဂ' သတင်းစာတွင် အင်တိုက်အားတိုက် ပါဝင်ရေးသားခဲ့သလို ၁၉၈၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် 'ဆန္ဒဖော်သံ' သတင်းစာကို ကိုယ်တိုင်ဦးစီးထုတ်ဝေခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=Calamur |first=Krishnadev |date=2014-04-21 |title=Win Tin, Myanmar's Longest-Serving Political Prisoner, Dies |url=https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2014/04/21/305506442/win-tin-myanmars-longest-serving-political-prisoner-dies |access-date=2026-05-04 |work=NPR |language=en}}</ref> စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ၁၉၈၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]] စတင်ဖွဲ့စည်းသည့်အခါ ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးတပ်ပေါင်းစု၌လည်း ဒေါ်မြင့်မြင့်ခင်နှင့်အတူ နာယကအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် [[အောင်ကြီး|ဦးအောင်ကြီး]] နုတ်ထွက်သွားပြီးနောက် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းသည့် ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်ကော်မတီတွင် အတွင်းရေးမှူး (၁) အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2016-04-21 |title=ဦးဝင်းတင် ကွယ်လွန် တာ ၂ နှစ်ပြည့်ပြီ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2016/04/160421_uwintin_anniversary |access-date=2026-05-04 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> နိုင်ငံရေးပါတီများ၏ လွတ်လပ်စွာ ရေးသားထုတ်ဖော်စည်းရုံးခွင့်ကို ပိတ်ပင်ချုပ်ချယ်ရန် ရည်ရွယ်၍ စစ်အစိုးရက ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဇွန်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ကြေညာချက်အမှတ် (၃၈) ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့ရာ အဖွဲ့ချုပ်က ဦးဆောင်၍ ထိုအမိန့်ကို ဆန့်ကျင်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ဆန့်ကျင်ရာတွင် အသုံးပြုခဲ့သည့် 'အများပြည်သူ သဘောမတူတဲ့ အမိန့်အာဏာဟူသမျှ တာဝန်အရ ဖီဆန်ကြ' ဟူသော ဆောင်ပုဒ်ကို ဦးဝင်းတင်က ရေးသားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ == ထောင်သွင်းအကျဉ်းချခံရခြင်း == ၁၉၈၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ပြစ်မှုမှရှောင်တိမ်းနေသည့် တရားခံ (ထိုစဉ်က အဖွဲ့ချုပ်လူငယ် စိုးသိမ်း) ၏ ဖခင်ထံ တယ်လီဖုန်းဆက်သွယ်စကားပြောဆိုသည်ဟူသော အကြောင်းပြချက်ဖြင့် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၄ ရက်နေ့တွင် ဦးဝင်းတင် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရပြီး အလုပ်ကြမ်းနှင့် ထောင်ဒဏ် ၃ နှစ် ချမှတ်ခံခဲ့ရသည်။ လွတ်ရက်စေ့ကာနီးတွင် ၎င်းအား နိုင်ငံရေးကိုစွန့်၍ စစ်အုပ်စုနှင့်လက်တွဲရန် စစ်ထောက်လှမ်းရေးမှ ဗိုလ်မှူးချုပ်သန်းထွန်းက စည်းရုံးခဲ့သော်လည်း ဦးဝင်းတင်က "စစ်လွှမ်းမိုးရေးဒဿန" ကို သူအသက်ရှင်နေသရွေ့ အမြစ်ပြတ်အောင်တိုက်မည်ဟု တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ၁၉၉၂ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်က အများပြည်သူ ဆူပူအုံကြွအောင်လုပ်ဆောင်ရာတွင် နောက်ကွယ်မှ ကြိုးကိုင်အားပေးခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲကာ အင်းစိန်ထောင်ထဲမှာပင် ထောင်ဒဏ် ၁၁ နှစ် ထပ်မံချမှတ်ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite news |last=Jagan |first=Larry |date=2014-05-01 |title=Win Tin obituary |url=https://www.theguardian.com/world/2014/may/01/win-tin |access-date=2026-05-04 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> ဦးဝင်းတင်အား ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၄ ရက်နေ့ ဖမ်းဆီးချိန်မှစ၍ အင်းစိန်ထောင် အထူးတိုက်ဝင်းအတွင်း ထားရှိကာ ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် လုံးဝအဆက်အသွယ် ဖြတ်တောက်ထားခဲ့သည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ် နှစ်ကုန်ပိုင်းတွင် အထူးတိုက်မှ အမှတ် (၃) တိုက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ထားခဲ့သည်။ အကျဉ်းထောင်တွင်း အာဏာပိုင်များ၏ မတရားပြုမူမှုများကို ဆန့်ကျင်သည့်တိုက်ပွဲများတွင် အကြံဉာဏ်များပေးခဲ့သလို ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် အင်းစိန်ထောင်တွင်း အစာငတ်ခံတိုက်ပွဲကို ဦးဆောင်ဆင်နွှဲခဲ့သည်။ ထောင်တွင်းလွတ်လပ်မှုအတွက် တိုက်ပွဲဝင်ရင်း အပတ်စဉ်မှတ်တမ်းလွှာတစ်ခုကိုလည်း တိုက်အတွင်း ထုတ်ဝေနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2014-04-21 |title=Myanmar Opposition Party Co-Founder Win Tin Dies at 85 |url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/journalist-04212014165744.html |access-date=2026-05-04 |website=Radio Free Asia |language=en}}</ref> ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် Su-SLORC Dialogue Policy ကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား ပြန်လွှတ်ပေးရန်၊ အမျိုးသားညီလာခံကို ဖျက်သိမ်းပေးရန်နှင့် စစ်မှန်သော တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုများ စတင်ရန် သဘောထားစာတမ်းကို ရေးသားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၊ နဝတနှင့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုခေါင်းဆောင်များ ပါဝင်သည့် သုံးပွင့်ဆိုင်တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပွဲမှသာ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းနိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း နိုင်ငံရေးပေါ်လစီတစ်ရပ် ချမှတ်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ကွန်ဂရက်အမတ် ရစ်ချဒ်ဆန်သည် အကျဉ်းထောင်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်၍ ဦးဝင်းတင်နှင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းခဲ့သည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာသော်လည်း စစ်မှန်သော တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပွဲများ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းမရှိသဖြင့် "Appeal to the World" (ကမ္ဘာကြီးသို့ ပန်ကြားချက်) ကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=Calamur |first=Krishnadev |date=2014-04-21 |title=Win Tin, Myanmar's Longest-Serving Political Prisoner, Dies |url=https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2014/04/21/305506442/win-tin-myanmars-longest-serving-political-prisoner-dies |access-date=2026-05-04 |work=NPR |language=en}}</ref> ထိုစာတွင် စစ်အစိုးရ၏ လုပ်ရပ်များသည် မှန်ကန်မှုမရှိသဖြင့် နိုင်ငံတကာအနေဖြင့် စစ်အာဏာရှင်များအပေါ် ပိတ်ဆို့အရေးယူပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ ယင်းနောက် ရက်ပိုင်းအတွင်းမှာပင် "Appeal to the Public" (ကမ္ဘာ့ပြည်သူများသို့ ပန်ကြားချက်) ကို ထပ်မံထုတ်ဝေခဲ့ပြီး စစ်အာဏာရှင်များသည် ကမ္ဘာ့ပြည်သူများကို အဆိုးဝါးဆုံး လိမ်လည်လှည့်ဖြားနေသည့်အတွက် နည်းမျိုးစုံဖြင့် ဆန့်ကျင်ကန့်ကွက်ကြရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ ထိုသို့လုပ်ဆောင်မှုများကြောင့် ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ထောင်ဒဏ် ၅ နှစ် ထပ်တိုးခံရကာ စစ်ခွေးတိုက်သို့ အပို့ခံခဲ့ရသလို အာဏာပိုင်များ၏ ရိုက်နှက်ညှဉ်းပန်းခြင်းကိုလည်း ခံခဲ့ရသည်။ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် လွတ်မြောက်လာပြီးနောက် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်အနေဖြင့် အမျိုးသားညီလာခံမှ နုတ်ထွက်သင့်ကြောင်း အကြံပြုချက်ကို ထောင်တွင်းနိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများက လက်မှတ်ရေးထိုး၍ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ထံ ပေးပို့ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က အရေးကြီးဆုံးလုပ်ဆောင်ရမည့် အချက်နှစ်ချက်အဖြစ် ပါတီပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး (Party Reform) နှင့် ညီလာခံပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး (NC Reform) တို့ကို တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ်အတွင်းမှာပင် ထောင်တွင်းလူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများ၊ ဖိနှိပ်ညှဉ်းပန်းမှုများ၊ ရဲဘက်စခန်းများ၏ အခြေအနေနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ လက်ရှိအခြေအနေများ ပါဝင်သည့် ၈၃ မျက်နှာပါ 'ထောင်တွင်းလူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများဆိုင်ရာ အစီရင်ခံစာ' ကို ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်ထံ လိပ်မူ၍ အထူးကိုယ်စားလှယ် ယိုဇိုယိုကိုတာထံသို့ လျှို့ဝှက်စာရေးသားပေးပို့ခဲ့သည်။ ထိုသို့ ပေးပို့ခဲ့မှုကြောင့် ၁၉၉၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ပုဒ်မ ၅ (ည) ဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၇ နှစ် ထပ်မံချမှတ်ခံခဲ့ရပြန်သည်။ ဦးဝင်းတင်သည် ထောင်တွင်း၌ 'ထ' လေးလုံး ပေါ်လစီဖြစ်သည့် 'ထူထောင်ရမယ်၊ ထိန်းသိမ်းရမယ်၊ ထိုင်မနေနဲ့၊ ထိတွေ့ရမယ်' ဆိုသည့် လမ်းညွှန်မှုကို ချမှတ်ပေးခဲ့သည်။၎င်းသည် အကျဉ်းကျနေစဉ်အတွင်း ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကို၏ ဂွီလာရ်မိုကာနို ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်ဆု (UNESCO/Guillermo Cano World Press Freedom Award) ကို ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ ထိုနှစ်တွင်ပင် ကမ္ဘာ့သတင်းစာများအသင်း (WAN) မှ ချီးမြှင့်သည့် လွတ်လပ်မှု ရွှေကလောင်ဆု (Golden Pen of Freedom Award) ကိုလည်း သာယာဝတီ စမ်းစမ်းနွဲ့နှင့်အတူ ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ဦးဝင်းတင်၏ ဆုငွေများကို မတည်၍ မြန်မာ့သတင်းသမဂ္ဂမှ 'ဥဒါန်းမဂ္ဂဇင်း' ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဦးဝင်းတင်ကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံရှိ လမ်းတစ်လမ်းကို "ဝင်းတင်လမ်း" ဟု အမည်ပေးထားသည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ် အင်းစိန်ထောင် စစ်ခွေးတိုက်အတွင်း ချုပ်နှောင်ခံထားရစဉ် ဘဝတူနိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများကို ၎င်း၏ခံယူချက်နှင့် ပတ်သက်၍ အောက်ပါအတိုင်း ပြောကြားခဲ့သည် -<blockquote>"မြန်မာပြည်မှာ နိုင်ငံရေးလုပ်တော့မယ်ဆိုကတည်းက စစ်အာဏာရှင်တွေနဲ့ ရင်ဆိုင်ရမယ်ဆိုတာ ကျနော်တို့ ကြိုတင်တွက်ဆထားရမယ်။ အာဏာရှင်ကို ပလ္လင်ပေါ်က ဆွဲချတဲ့အခါ အဆင်မသင့်ရင် အသက်တောင်ပေးချင်ပေးရလိမ့်မယ်ဆိုတာလည်း ကျနော်တို့ မြင်ထားဖို့လိုပါတယ်။ ကျနော်တို့ခေတ်မှာ ကျနော်တို့ တာဝန်မကျေရင် နောက်လာမယ့်မျိုးဆက်တွေက ကျနော်တို့ကို အပြစ်တင်စရာဖြစ်လိမ့်မယ်။ အနည်းဆုံး နောက်တက်လာမယ့် လူငယ်မျိုးဆက်ကို လွတ်လပ်ရေးနဲ့ တရားမျှတမှုအတွက် ဘယ်လမ်းကိုလျှောက်ရမယ်ဆိုတာလောက်တော့ စံနမူနာပြနိုင်ရမယ်။ ကျနော်တို့ကိုယ်တိုင် အလံမလှဲစတမ်း စွန့်လွှတ်စွန့်စားပြနိုင်မှ နောက်လူငယ်မျိုးဆက်ကလည်း ဒီအလံကို ဆက်လက်စွဲကိုင်ချီတက်ကြမှာဖြစ်တယ်။ ဒါကြောင့် ကျနော်တို့အနေနဲ့ စစ်လွှမ်းမိုးရေးဒဿနကို အမြစ်ကလှန်နိုင်ဖို့ ဒီပွဲမှာ အလံမလှဲစတမ်း ယုံကြည်ချက်ကို မြဲမြဲဆုပ်ကိုင်ထားကြဖို့ လိုပါတယ်"။</blockquote>ဦးဝင်းတင်နှင့် ၂၀၀၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလအတွင်းက အကျဉ်းထောင်အတွင်း တွေ့ဆုံခွင့်ရခဲ့သူ ကုလသမဂ္ဂ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ လူ့အခွင့်အရေး အထူးကိုယ်စားလှယ် မစ္စတာ ပေါ်လို ဆာဂျီယို ပီညဲရိုးက "ဦးဝင်းတင်ကဲ့သို့ တိုင်းပြည်၏ နားမျက်စိဖြစ်သော သတင်းစာဆရာကြီးတစ်ဦးကို ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုခွဲကြာသည်အထိ စစ်အာဏာပိုင်တို့က အငြိုးတကြီး ထောင်သွင်းချုပ်နှောင်ထားသည်ကို နားမလည်နိုင်အောင် ဖြစ်ရကြောင်း၊ ဦးဝင်းတင်တစ်ဦးတည်း တိုက်ပိတ်ခံထားရသဖြင့် ၎င်း၏မှတ်ဉာဏ်များ ချွတ်ယွင်းမသွားစေရန် သမံတလင်းနှင့် နံရံများပေါ်တွင် စာများရေးလိုက် ဖတ်လိုက်လုပ်နေရသည်ကို တွေ့ရှိခဲ့ရ၍ လွန်စွာစိတ်ထိခိုက်ခဲ့ရကြောင်း" ဘန်ကောက်သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် နအဖ ထောက်လှမ်းရေးက မှားယွင်းဖမ်းဆီးထားသော အကျဉ်းသားများကို ပြန်လည်လွှတ်ပေးစဉ်က ဦးဝင်းတင် ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာလိမ့်မည်ဟု လူထုက မျှော်လင့်ခဲ့ကြသည်။ ထိုဖြစ်ရပ်နှင့် ပတ်သက်၍ လူထုဒေါ်အမာက "အမေကလေ ကိုဝင်းတင်လဲ လွတ်လာတယ် ကြားတော့ ဝမ်းသာပြီး မျှော်နေတာပေါ့။ နောက်တော့ မပါဘူး ဆိုတော့လဲ အရင်ကတည်းက တွက်ထားပြီးသားပဲလို့ အောက်မေ့ပြီး နေလိုက်တာပါပဲ။ နောက်တော့ ဒုဝန်ကြီးကိုယ်တိုင်က လွှတ်ပေးမယ့်လူတွေရဲ့ စာရင်းထဲမှာ ဦးဝင်းတင်ပါတယ်လို့ ပြောတော့လဲ ပြန်ပြီး မျှော်နေမိတာပေါ့ကွယ်။ ဟုတ်တယ်မို့လား။ ဒုဝန်ကြီးကိုယ်တိုင်က ပြောနေတာကိုး။ နောက်ဆုံးကျတော့လည်း လွတ်မလာဘူး။ အမေ့စိတ်ထဲ ၂ ရက်လောက် စိတ်မကောင်းဖြစ်သွားတယ်။ စားလို့လဲမကောင်း အိပ်လို့လဲမကောင်းနဲ့ အတော်နေမကောင်းဖြစ်သွားရတယ်" ဟု ပြောပြခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ် မတ်လ ၁၂ ရက်တွင် အသက် (၇၇) နှစ် ပြည့်မြောက်ခဲ့သည့် ဦးဝင်းတင်က ၎င်း၏ နိုင်ငံရေးခံယူချက်များ ပြောင်းလဲခြင်းမရှိကြောင်း ၎င်းအား ထောင်ဝင်စာသွားတွေ့သူ ဦးမောင်မောင်ခင်မှတစ်ဆင့် "သူဟာ ၁၂ ရက်နေ့ဆိုရင် (၇၇) နှစ် ပြည့်ပြီတဲ့၊ အဲဒီ (၇၇) နှစ် ပြည့်တဲ့အချိန်မှာ ငါ့သဘောထားကို ပြောပြချင်တယ်ကွာတဲ့၊ လူတွေကလည်း သိချင်မှာပေါ့တဲ့၊ အဲဒါဘာလဲဆိုတော့ သူဟာ တလျှောက်လုံး သူရပ်တည်ခဲ့တဲ့ သဘောထားကနေပြီး ရွေ့မသွားပါဘူး၊ ဒီအတိုင်းပါပဲတဲ့။ အဲဒါကတော့ သုံးခုပေါ့ဗျာ၊ တစ်ခုကတော့ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နဲ့တကွ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားအားလုံးကို လွှတ်ပေးရေး၊ နှစ်က လွှတ်တော်ခေါ်ပေးရေး၊ သုံးက တွေ့ဆုံဆွေးနွေးရေး၊ ဒီဟာကလွဲလို့ ငါဘာမှ ကိုင်စွဲထားတာ မရှိပါဘူးတဲ့၊ ဒီဟာတွေ ကိုင်စွဲထားတဲ့အတွက် ငါ့ကို မလွှတ်လည်း အရေးမကြီးပါဘူးတဲ့" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် စစ်အာဏာပိုင်များက အကျဉ်းထောင်မှ လွှတ်ပေးခဲ့ပြီး ဦးဝင်းတင်၏ အဆိုအရ ၎င်းကို နေအိမ်သို့ ထောင်အာဏာပိုင်များက အတင်းအကြပ် ပြန်လည်ပို့ဆောင်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news |date=2014-04-21 |title=Myanmar democracy veteran Win Tin dies at 85 |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-27100059 |access-date=2026-05-04 |work=BBC News |language=en-GB}}</ref> ==ကွယ်လွန်ခြင်း== သတင်းစာဆရာကြီး ဟံသာဝတီ ဦးဝင်းတင်သည် အသက် ၈၅ နှစ်အရွယ် ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၁ ရက်နေ့ နံနက် ၆ နာရီခွဲခန့်တွင် ရန်ကုန်ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီး၌ ကွယ်လွန်သွားသည်။ဦးဝင်းတင်သည် ကျန်းမာရေးချွတ်ယွင်းလာမှုကြောင့် ၂၀၁၄ ခုနှစ် မတ်လ ၁၂ ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့ လမ်းမတော်မြို့နယ်၊ လမ်းသစ်လမ်းရှိ Green Cross ဆေးရုံ၌ ၁၅ ရက်ကြာ တက်ရောက်ကုသခဲ့ပြီးနောက် ဝိတိုရိယဆေးရုံသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ရသည်။ ထို့နောက် ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးသို့ ထပ်မံပြောင်းရွှေ့ခဲ့ရကာ ဆေးရုံတက်ရောက်ကုသချိန် စုစုပေါင်း တစ်လကျော် ကြာမြင့်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဦးဝင်းတင် ကျန်းမာရေး အခြေအနေ စိုးရိမ်ရ<!-- Bot generated title --> |url=http://burma.irrawaddy.org/news/2014/04/18/57627.html |access-date=21 April 2014 |archive-date=21 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140421230206/http://burma.irrawaddy.org/news/2014/04/18/57627.html }}</ref>ထို့နောက် ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဧပြီ ၂၁ ရက် တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=News |first=V. O. A. |date=2014-04-21 |title=Veteran Burmese Pro-Democracy Campaigner Dies |url=https://www.voanews.com/a/veteran-burmese-prodemocracy-campaigner-dies/1897520.html |access-date=2026-05-04 |website=Voice of America |language=en}}</ref> == ရေးသားပြုစုခဲ့သော စာအုပ်များ == * ကွိ (ဘာသာပြန်)၊ ၁၉၇၅ မတ်လ။ * ဥတ္တရ အလင်း (ဘာသာပြန်) * ကမ္ဘာနီတွင် တဒင်္ဂ (ကွန်မြူနစ် နိုင်ငံများသို့ ခရီးသွား မှတ်တမ်း) * အလှ ရှာပုံတော် (ပန်းချီ အကြောင်း) * ခြေတွင် စကား လက်ဖျား ကဗျာ၊ မျက်နှာ ဇာတ်လမ်း (မြန်မာ ဇာတ်သဘင် ဥရောပ ခရီး) * တိုက်သုံးဟန် * ဘာလဲဟဲ့ လူ့ငရဲ ==ကိုးကား== <references/> {{Lifetime|၁၉၃၀|၂၀၁၄}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၃၀ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဂျာနယ်လစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ]] [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးမှ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] hbv46slwvdh06hs36sw8ba3egz0057b 0 8417 1029413 1029205 2026-05-04T09:28:19Z Ninjastrikers 22896 [[Special:Contributions/U Naing Htet Lin|U Naing Htet Lin]] ([[User talk:U Naing Htet Lin|ဆွေးနွေး]]) ၏ ပြင်ဆင်မှုများကို [[User:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ၏ နောက်ဆုံးတည်းဖြတ်မူသို့ နောက်ပြန် ပြန်ပြင်ခဲ့သည် 1028812 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[မဟာသီရိသုဓမ္မ]] | name = ဒေါ်ခင်ကြည် | honorific_suffix = | image = Khin Kyi portrait.jpg | alt = | caption = | order = အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီး | term_start = ၁၉၆၀ | term_end = ၁၉၆၇ | prime_minister = [[ဦးနု]]<br />[[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးနေဝင်း]] | successor = | order1 = လူမှုဝန်ထမ်းဝန်ကြီး | term_start1 = ၁၉၅၃ | term_end1 = ၁၉၆၀ | prime_minister1 = [[ဦးနု]]<br />[[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးနေဝင်း]] | predecessor1 = မရှိ | successor1 = | order2 = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ် | constituency2 = [[လမ်းမတော်မြို့နယ်]] | majority2 = | term_start2 = ၁၉၄၇ | term_end2 = ၁၉၄၈ | successor2 = | party = | birth_date = {{birth date|1912|4|16|df=y}} | birth_place = [[မြောင်းမြမြို့]] | death_date = {{Death date and age|27|12|1988|16|4|1912}} | death_place = [[ရန်ကုန်မြို့]] | death_cause = လေဖြတ်ခြင်း | resting_place = | other_names = | occupation = သံအမတ်၊ နိုင်ငံရေးသမား | spouse = {{marriage|[[အောင်ဆန်း]]<br />|September 1942|19 July 1947|reason=ကွယ်လွန်}} | children = [[အောင်ဆန်းဦး]]<br/>[[အောင်ဆန်းစုကြည်]] | parents = | relatives = | alma_mater = ဆရာအတတ်သင်ကောလိပ်<br/>အေဘီအမ် မိန်းကလေးကျောင်း }} [[မဟာသီရိသုဓမ္မ]]'''ဒေါ်ခင်ကြည်''' (၁၉၁၂ − ၁၉၈၈) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား မူလတန်းပြဆရာမ၊ သူနာပြု၊ လွှတ်တော်အမတ် ဖြစ်ပြီး ၁၉၅၃ မှ ၁၉၆၀ထိ လူမှုဝန်ထမ်းဝန်ကြီးဌာနဝန်ကြီး အဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။ သူမသည် ၁၉၆၀ မှ ၁၉၆၇ထိ သံအမတ်ကြီး ဖြစ်တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ သူမသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ပထမဆုံး မြန်မာအမျိုးသမီး သံအမတ်ကြီးလည်းဖြစ်သည်။ မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးခေါင်းဆောင် [[အောင်ဆန်း|ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]]၏ ဇနီးလည်းဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝ == ဒေါ်ခင်ကြည်ကို[[ဧရာဝတီတိုင်း]]၊ [[မြောင်းမြမြို့]]၌ လမ်းဗိုလ် ဦးဖိုးညှင်း၊ ဒေါ်ဖွားစုတို့မှ ၁၉၁၂ ခု၊ ဧပြီလ ၁၆ ရက် အင်္ဂါနေ့တွင် ဖွားသည်။ {{efn|သမီးဖြစ်သူ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ The Mainichi Japan သတင်းစာပါ ဆောင်းပါးတစ်ခုတွင် မိခင်ဒေါ်ခင်ကြည်၏ မှတ်ပုံတင်၊ ပတ်စ်ပို့၊ အခြားစာရွက်စာတမ်းများမှ မွေးနှစ်သည် ၁၉၁၂ ဖြစ်၍ အမှန်စင်စစ်အားဖြင့် ဒေါ်ခင်ကြည်ကို ၁၉၁၃ တွင် မွေးဖွားသည်ဟုဆိုသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ်ကို အင်္ဂလိပ်သက္ကရာဇ်သို့ ပြောင်းရာ၌ မှားယွင်း၍ ဖြစ်ခဲ့သည်ဟု ရေးသားထားသည်။<ref name="assk"/>}}<ref>"ဖဆပလ သတင်းစဉ်"၊ အတွဲ (၁) အမှတ် (၃၇)။ ၁၉၄၇ ခု၊ ဩဂုတ် ၂၃။</ref> မွေးချင်းများမှာ ဦးဘလွင်၊ ဒေါ် ခင်သောင်း၊ ဦး မောင် (ငယ်စဉ်က လွန်)၊ ဦးဘကျော်၊ ဒေါ်ခင်ကြီး (နောင်တွင် [[သခင်သန်းထွန်း]]၏ ဇနီး)၊ ဒေါ်ခင်တင့် (ဦးသိန်းလှ ဇနီး)၊ ဒေါ်ခင်ကြည်၊ ဦးသိန်း (ခေါ်) ဦးလှမောင်၊ ဒေါ်မမကြီး (ခေါ်) ဒေါ် အမာ (ကောက်ပဲသီးနှံမင်းကြီး ဦးတင်အောင် (ခေါ်) ဦးဂျော်နီ၏ ဇနီး)တို့ ဖြစ်သည်။ == ပညာရေး == ငယ်စဉ်က မြောင်းမြမြို့တွင် (၆) တန်းအထိ ပညာသင်ခဲ့သည်။ [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ ကြည့်မြင်တိုင် အေဘီအမ် မိန်းကလေးကျောင်းမှ (ယခု အထက (၁) ကြည့်မြင်တိုင်) မှ (၇) တန်းနှင့် (၈) တန်း အောင်သည်။ (၉) တန်းကို မြောင်းမြ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း၌ ပြန်နေသည်။ ထို့နောက် [[မော်လမြိုင်မြို့]]ရှိ [[စကော့တလန်နိုင်ငံ|စကော့]]လူမျိုး အမျိုးသမီးများအုပ်ချုပ်သော အေဘီအမ်ကျောင်း (မော်တင်လိန်း ဆရာဖြစ်သင်တန်းကျောင်း) မှ မူလတန်းဆရာဖြစ်လက်မှတ် ရသည်။<ref name="assk">{{cite news|url=http://mainichi.jp/english/english/features/news/20120427p2a00m0na020000c.html |title=Letter from Burma: Flowers in her hair |last=Aung San Suu Kyi |date=29 April 2012 |work=The Mainichi |accessdate=1 May 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120502091420/http://mainichi.jp/english/english/features/news/20120427p2a00m0na020000c.html |archivedate= 2 May 2012 }}</ref> == မူလတန်းပြဆရာမ၊ သူနာပြု == မြောင်းမြ အမျိုးသားအထက်တန်းကျောင်း၌ စေတနာဝန်ထမ်းအဖြစ် ဦးဘထွန်းလှိုက်လက်အောက်တွင် နှစ်အတန်ကြာ လုပ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် သူနာပြုအလုပ်ကို လုပ်ကိုင်ရန် [[ရန်ကုန် ဗဟို အမျိုးသမီး ဆေးရုံ|ရန်ကုန် ဒပ်ဖရင်ဆေးရုံ]]၌ ဝမ်းဆွဲသင်တန်း၊ ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး၌ သူနာပြုသင်တန်းများကို တနှစ်ကြာ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ စစ်မဖြစ်မီ ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး၌ သူနာပြုအဖြစ် နှစ်အနည်းငယ် ထမ်းရွက်သည်။ ၁၉၄၁ ခု၊ ဒီဇင်ဘာလ (၂၃) ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့ဗုံးချခံရပြီး ဒဏ်ရာရလူနာများ [[ကာလကတ္တားမြို့|ကာလကတ္တား]]သို့ပို့ ဆောင်ရေးတွင် သူနာပြုအဖြစ် စေတနာဝန်ထမ်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ယင်းနောက် အိန္ဒိယမှမြန်မာနိုင်ငံသို့ နောက်ဆုံးထွက်သည့်သင်္ဘောနှင့် ပြန်လာသည်။ [[File:20120501p2a00m0na002000p size5.jpg|thumb|left|150px|ဒေါ်ခင်ကြည် ငယ်ရွယ်စဉ်က တွေ့ရစဉ်]]၁၉၄၂ တွင် ရန်ကုန်မြို့ ဂေါ်ရာကုန်းမြေ ဒိုင်အိုစီဇင်မိန်းကလေးကျောင်း၌ [[ဘသန်း (ခွဲစိတ်ဆရာဝန်)|ဒေါက်တာဘသန်း]] (နောင်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး[[နေဝင်း၊ ဦး|နေဝင်း]]၏ယောက္ခမ) ဦးဆောင်၍ ဆေးရုံ ဖွင့်လှစ်သည်။ ထိုဘီဒီအေဆေးရုံတွင် အစ်မဖြစ်သူဒေါ်ခင်ကြီးနှင့်အတူ သူနာပြုအဖြစ် အစောဆုံးဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဒေါ်ခင်ကြီးမှာ စစ်မဖြစ်မီ သူနာပြု ၂၄၆ သင်တန်းဆင်းဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးကိုဂျပန်တပ်များတပ်ခွဲထားရာ ဘီဒီအေဆေးရုံသည် နိုင်ငံတော်အဓိပတိ [[ဘမော်|ဒေါက်တာဘမော်]]၏ အုပ်ချုပ်ရေးခေတ်တွင် ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး ဖြစ်လာသည်။ ဒေါက်တာဘသန်း၏ ဦးဆောင်မှုအောက်တွင် [[လှရွှေ (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာလှရွှေ]] (ရဲဘော်သုံးကျိပ် [[လက်ျာ၊ ဗိုလ် (ရဲဘော် သုံးကျိပ်)|ဗိုလ်လက်ျာ]]၏ညီ၊ ၁၉၃၈ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်) ဒေါက်တာကြည်ပေါ၊ ဒေါက်တာဦးအေး၊ [[မှတ်မိသေးတယ် ဂျပန်ခေတ်ဆေးရုံကြီးဝယ် (စာအုပ်)|ဒေါက်တာမြင့်ဆွေ]]၊ ဒေါက်တာဒေါ်ရင်မေ၊ သူနာပြု ကယ်လီ၊ မတင်ထွေး (ဒေါက်တာမြင့်ဆွေ၏ဇနီး) တို့နှင့်အတူ သူနာပြုချုပ်အဖြစ် အမှုထမ်းသည်။ == ဗိုလ်ချုပ်ကတော် == [[File:Aung San and Khin Kyi wedding.jpg|thumb|လက်ထပ်ထိမ်းမြားစဉ်]] ဘီဒီအေ စစ်သေနာပတိ ဗိုလ်ချုပ် ဗိုလ်တေဇ ဆေးရုံလာတက်ရာ မေတ္တာမျှသည်။ ၁၉၄၂ ခု၊ စက်တင်ဘာ ၆ တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ဂျပန်ခေတ် ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးအရှေ့ဘက် အစွန်ဆုံး ခန်းမဆောင်တွင် လက်ထပ်ထိမ်းမြားခဲ့သည်။ သားကြီး [[အောင်ဆန်းဦး]]နှင့် အောင်ဆန်းလင်းတို့ကို (၆) မိုင်ခွဲအိမ်၌ လည်းကောင်း၊ သမီး [[အောင်ဆန်းစုကြည်၊ ဒေါ်|အောင်ဆန်းစုကြည်]]ကို ကန်တော်ကြီးစောင်း နေအိမ်၌ လည်းကောင်း မွေးသည်။ အထွေးဆုံးကလေးကို ၁၉၄၆ ခု၊ စက်တင်ဘာလ ၂၂ ရက်တွင် တာဝါလိန်းအိမ် (ယခု ဗိုလ်ချုပ်ပြတိုက်) ၌ ထွန်းကားသော်လည်း အဖတ်မတင်ဘဲ ၅ ရက်အကြာတွင် တိမ်းပါးသွားသည်။ သားလတ် အောင်ဆန်းလင်းမှာလည်း တာဝါလိန်းအိမ်ရှိ ရေကန်တွင် ၁၉၅၃ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၆ ရက်တွင် ရေနစ်သေဆုံးသွားခဲ့သည်။ ဒေါ်ခင်ကြည်သည် ၁၉၄၇ ဇူလိုင် ၁၉ ရက် နံနက် ၁၀း ၃၅ နာရီတွင် ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် အခြား ဝန်ကြီးများနှင့်အတူ ကျဆုံးခဲ့ပြီးနောက် ခင်ပွန်းဖြစ်သူချမှတ်ခဲ့သော တိုင်းပြုပြည်ပြုလုပ်ငန်းများကို ကိုယ်စွမ်း ဉာဏ်စွမ်း ရှိသမျှ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ ဩဂုတ်၂ တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကတော်ဒေါ်ခင်ကြည်သည် အဓိဋ္ဌန်ပြုချက်နဲ့အတူ လူထုပန်ကြားလွှာကိုထုတ်ပြန်၍ လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုသမိုင်းပေးတာဝန်ကို ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်။ ဒေါ်ခင်ကြည်၏ပန်ကြားလွှာတွင် ... "ကျမရဲ့ခင်ပွန်းသည်ဖြစ်တဲ့ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းဟာ တိုင်းပြည်နှင့်လူမျိုးအတွက်ကြိုးပမ်းရင်း လမ်းခုလပ်တွင် ကျဆုံးခဲ့ရပါပြီ။ အခု သူကွယ်လွန်သွားတော့ သူ့ကိုပြုစုရမဲ့အစား သူချခဲ့တဲ့လမ်းစဉ်တွင်ပါဝင်နိုင်တဲ့ဘက်တွင်ပါဝင်ပြီး သူချန်ခဲ့တဲ့ သူသွေး သူ့သား မိမိရဲ့ရင်သွေးကလေးတွေကို အဖေသားပီပီ ခြေရာနင်းနိုင်အောင် ပျိုးထောင်ပေးတော့ မယ်လို့ဆုံးဖြတ်ပါတယ်။ လူထုကို ကျမပြောလိုတာကတော့ မိမိတို့အားကိုး ယုံကြည်လေးစားသောခေါင်းဆောင်ကြီးကို ရက်စက်စွာလုပ်ကြံမှုကြောင့် ဒေါသထွက်စိတ်ဆိုး၍ စိတ်လိုက်မာန်ပါ လုပ်မှုကိုင်မှုကိုရှောင်ကြဉ်၍ သူချခဲ့သောလမ်းစဉ်အတိုင်း တသေဝမတိမ်း လိုက်နာကျင့်ဆောင်ကြပါ။ သူပျိုးထောင်ခဲ့သော ဖဆပလအဖွဲ့ကြီးကို ဆထက်တပိုး အားပေးထောက်ခံကြပါ။ သူရည်မှန်းခဲ့သော လွတ်လပ်ရေးကို မရမ‌ေနကြိုးပမ်းကြပါ"ဟု တိုင်းပြည်ကို တိုက်တွန်းခဲ့လေသည်။ [[စော၊ ဦး (ဂဠုန်)|ဂဠုန်ဦးစော]]သည် ကြိုးမိန့်ကျပြီးနောက် ကျဆုံးခဲ့ရသော အာဇာနည်ကိုးဦးအား အသက် လျော်ကြေးပေးရန် ၎င်းပိုင် လက်ဝတ်ရတနာများ ကိုရောင်းချ၍ ရရှိငွေကို အညီအမျှခွဲဝေပေးရန် ဇနီးဖြစ်သူဒေါ်သန်းခင်အား ထောင်တွင်းမှ မှာကြားခဲ့သည်။ ဒေါ်သန်းခင်သည် ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ဦးစော၏ဆန္ဒအတိုင်း ပုဂ္ဂိုလ်ရှစ်ဦးအား လိုက်လံပေးပြီးနောက် ဒေါ်ခင်ကြည်အား အကျိုးအကြောင်းပြောပြီး အသက်လျော်ကြေးပေးရသောအခါ ဒေါ်ခင်ကြည်က "ရှင့်ယောက်ျား ကျမယောက်ျားကိုလုပ်ကြံလို့ ကျမမုဆိုးမဘဝရောက်ခဲ့ရပါပြီ။ ရှင်လည်း မကြာမီ မုဆိုးမဖြစ်တော့မှာမို့ မုဆိုးမဘဝတူချင်းမို့ အဲ့ဒီလျော်ကြေးငွေကိုမယူပါရစေနဲ့။ ဦးစောအတွက်သာ ဘဝကူးကောင်းအောင် ကုသိုလ်ဒါန တစ်ခုခုပြုလုပ်ပေးပါ" ဟုပြောကြားခဲ့ကြောင်း သိရပေသည်။ == နိုင်ငံ့တာဝန်ထမ်းရွက်မှု == ဒေါ်ခင်ကြည်သည် သူ့ခေတ်သူ့အခါက မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဩဇာအကြီးဆုံး အမျိုးသမီးတစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဖဆပလ၏တာဝန်ပေးခြင်းအရ လမ်းမတော်အလယ်ပိုင်း မဲဆန္ဒနယ်တွင် အရွေးခံရာ ၁၉၄၇ မှ ၁၉၅၁ အထိ အမတ်အဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ဒေါ်ခင်ကြည်သည် ၁၉၄၇ - ၅၃ တွင် [[မြန်မာအမျိုးသမီးများအသင်း]] ညွှန်ကြားရေးဝန်၊ ၁၉၅၃ - ၅၈တွင် လူမှုဝန်ထမ်းစီမံကိန်းကော်မရှင်[[ဥက္ကဋ္ဌ]]အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ ထိုသို့တာဝန်ယူဆောင်ရွက်နေစဉ် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ လူမှုဝန်ထမ်းကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ မိခင်နဲ့ ကလေးစောင့်ရှောင့်ရေးဥက္ကဋ္ဌ၊ ကလေးသူငယ်စောင့်ရှောက်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ ကျန်းမာရေးနှင့်ပြည်ရေးပြည်ရာအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ၊ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသမီး အသင်းများကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ ဒီမိုကရေစီသဘောတရား တိုးတက်ပြန်ပွားရေးအသင်းဥက္ကဋ္ဌ၊ မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသမီးကင်းထောက်အသင်း၏ ကင်းထောက်ချုပ်၊ မြန်မာနိုင်ငံ သူနာပြုတင် ကားတပ်ဖွဲ့ဝင် အမျိုးသမီးအုပ်ချုပ်ရေးမှူး ရာမာခရစ်ရှ်နာ သာသနာပြု ဆေးရုံနှင့် စာကြည့်တိုက် ဒုဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြောက်ခံရသည်။ ဒေါ်ခင်ကြည်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် သူနာပြုလုပ်ငန်းများကို မွန်မြတ် သောပရဟိတလုပ်ငန်းအဖြစ် အများကစိတ်ဝင်စားစွာ ခံယူလုပ်ဆောင်စေရန် ရှေးဦးစွာစည်းရုံးခဲ့သူတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။[[File:Daw Khin Kyi Women's Hospital.jpg|thumb|ဒေါ်ခင်ကြည် အမျိုးသမီးဆေးရုံ၊ ဗဟန်း]] ဒေါ်ခင်ကြည်သည် နိုင်ငံကို ကိုယ်စားပြု၍ ပြည်ပနိုင်ငံများသို့ လှည့်လည် သွားရောက်ခဲ့ရသည်။ ဒေါ်ခင်ကြည်သည် ကျန်းမာရေး၊ လူမှုရေးလုပ်ငန်းများထမ်းဆောင်နေစဉ် ၁၉၄၉ တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ နယူးဒေလီ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့၏ ဒေသဆိုင်ရာညီလာခံ၊ ၁၉၅၀ တွင် ကိုလံဘိုကမ္ဘာ့ ကျန်းမာရေးအဖွဲ့၏ ဒေသဆိုင်ရာညီလာခံများကို မြန်မာကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ကိုဦးဆောင်၍ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅ဝ၊ ၁၉၅၁ နှင့် ၁၉၅၂ ခုနှစ်တို့တွင် [[ဂျနီဗာမြို့|ဂျီနီဗာ]]မြို့၌ ကျင်းပသော ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးညီလာခံများသို့လည်း မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို ဦးဆောင်တက်ရောက်ခဲ့ရပြီး သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ [[ကိုလံဘိုမြို့|ကိုလံဘို]]မြို့၌ကျင်းပသော ညီလာခံတွင် သဘာပတိအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသည်။ ထို့အပြင် အနောက်ဥရောပ၊ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၊ ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် ဗီယက်နမ်စသောနိုင်ငံများသို့ နိုင်ငံတာဝန်နှင့် ခရီးလှည့်လည်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၉ - ၆၀ နှစ်များတွင် ဦးနုဦးဆောင်သော ပြည်ထောင်စုပါတီ (ပထစ) အတွက် စည်းရုံးရေးတာဝန်များကို ဖိဖိစီးစီး တာဝန်ယူဆောင်ရွက် ပေးခဲ့သည်။ သို့အတွက် ဦးနုဦးဆောင်သော သန့်ရှင်း ဖဆပလတဖြစ်လည်း ပြည်ထောင်စုပါတီသည် ရွေးကောက်ပွဲတွင်အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ဒေါ်ခင်ကြည်သည် ပထစပါတီအား မဲဆွယ်စည်း ရုံးပေးခဲ့သော်လည်း ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်အရွေးမခံခဲ့ချေ။ === မြန်မာသံအမတ်ကြီး === ဝန်ကြီးချူပ်[[နု၊ ဦး|ဦးနု]] ဦးဆောင်သော ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့သည် ဒေါ်ခင်ကြည်အား ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ် မေလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံ အမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဇွန်လတွင် [[နီပေါနိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲတာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ မြန်မာအမျိုးသမီးလောကတွင် ပထမဆုံးနှင့် ယနေ့အချိန်အထိ တစ်ဦးတည်းသော မြန်မာအမျိုးသမီး သံအမတ်ကြီးအဖြစ် မော်ကွန်း တင်ခံရသည်။ အိန္ဒိယနိင်ငံ၊ နယူးဒေလီမြို့တွင် ရုံးထိုင်၍ သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ၇ နှစ်တာမျှ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၆၇ ဇွန်လ တွင် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။ == ဘဝနိဂုံး == အငြိမ်းစားယူပြီးနောက် ရန်ကန်မြို့ တက္ကသိုလ်ရိပ်သာလိမ်းအမှတ် (၅၄-၅၆) နေအိမ်၌ ရိုးရိုးကုတ်ကုတ် နေထိုင်ခဲ့သည်။ ဝန်ကြီးလုပ်သက်၊ သံအမတ်ပင်စင်များကိုမယူပဲ အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးများ၏ ဇနီးထောက်ပံ့ငွေ ကိုသာ ခံစားခဲ့သည်။ ဤသို့ ဒေါ်ခင်ကြည်သည် နေအိမ်ခြံအတွင်း ပန်းမာန်ပင်များစိုက်ပျိုးပြုပြင်လျက် ဘဝကိုအေးချမ်းစွာကုန်ဆုံးနေစဉ်အတွင်း ၁၉၈၇၊ ဧပြီလတွင် နိုင်ငံတော်၏ထောက်ပံ့မှုဖြင့် အင်္ဂလန်ပြည်တွင် မျက်စိခွဲစိတ်ကုသခဲ့သည်။ လန်ဒန်မြို့တွင်၂ လကြာကုသခဲ့ပြီးနောက် ဒေါ်ခင်ကြည်သည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ပြန်လည် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ယင်းနောက် ၁၀ လ အကြာ ၁၉၈၈ မတ်လ အကုန်ပိုင်းတွင် ပြင်းထန်သော လေဖြတ်ရောဂါ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ သူမသည် ဒုတိယအကြိမ် လေဖြတ်ခြင်း ဝေဒနာကို ခံစားရပြီးနောက်၊ ၁၉၈၈ ဒီဇင်ဘာလ ၂၇ ရက်နံနက် ၇ နာရီ ၁၇ မိနစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ တက္ကသိုလ်ရိပ်သာလမ်းနေအိမ်တွင် သမီးဖြစ်သူ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏လက်ပေါ်၌ပင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၇၆ နှစ် အရွယ်ရှိပြီ ဖြစ်သည်။ [https://web.archive.org/web/20090915180623/http://www.voanews.com/burmese/archive/2003-01/a-2003-01-07-3-1.cfm] ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သားဖြစ်သူ [[ဦးအောင်ဆန်းဦး]]နှင့် သမီးဖြစ်သူ [[ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] (အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်) တို့ကျန်ရစ်သည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂)</ref> ==ဂူဗိမာန်== ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ၂ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ဇနီး မဟာသီရိသုဓမ္မ ဒေါ်ခင်ကြည်၏ ကြွင်းကျန် သောရုပ်ကလာပ်ကို ရွှေတိဂုံဘုရား တောင်ဘက်မုခ်အနီး ရွှေတိဂုံဘုရားလမ်းရှိ ငြိမ်းချမ်းရေနှင့် မျိုးချစ်စာဆိုဆရာကြီး [[သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း|သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း]] ဂူဗိမာန်နှင့် သီပေါမင်း၏ မိဘုရားခေါင်ကြီး [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]]၏ နောက်ဆုံး အဂ္ဂမဟေသီ [[စုဖုရားလတ်|စုဘုရားလတ်]] ဂူဗိမာန်တို့အကြား မြေကွက်လပ်၌ ဂူဗိမာန်တည်ဆောက် သဂြိုဟ်ခဲ့လေသည်။ ထိုနေရာတွင်ကုလသမဂ္ဂ အတွင်းရေးမှူးချုပ်ဦး[[သန့်၊ ဦး|သန့်]]၊ စုဖုရားလတ်နှင့် ဆရာကြီးသခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း တို့၏ အုတ်ဂူများလည်း တည်ရှိသည်။ == ဂုဏ်ပြုချီးကျူးခံရခြင်း == ဒေါ်ခင်ကြည်သည် ဘဝတစ်လျှောက်လုံး တိုင်းကျိုးပြည်ပြု စွမ်းစွမ်းတမံဆောင်ရွက်ခဲ့မှုကြောင့် ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]မှ ပေးအပ်ချီးမြှင့်သော မြန်မာမိခင်ဘွဲ့တံဆိပ် ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရကချီးမြှင့်သော [[မဟာသီရိသုဓမ္မ]]ဘွဲ့၊ ၁၉၅၅ ခုနှစ် တွင် [[ယူဂိုစလားဗီးယားနိုင်ငံ]]မှချီးမြင့်သော မာရှယ်တီးတိုးယူဂိုဆလပ်ကြယ် (ဒုတိယဆင့်) နှင့် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၏ နိုဘယ်အော်ဒါဘွဲ့(ဝါ) ဘုရင့်မြင့်မြတ်သော ဆုတံဆိပ်တို့ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ==မှတ်စု== {{notelist}} == ကိုးကား == <references/> {{lifetime|၁၉၁၂|၁၉၈၈}} [[Category:မြန်မာလူမျိုးများ အတ္ထုပ္ပတ္တိ‎]] [[Category:ပထမ မြန်မာများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသမီး နိုင်ငံရေးသမားများ]] [[Category:မြန်မာ သံအမတ်ကြီးများ]] [[Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး သံအမတ်ကြီးများ]] [[ကဏ္ဍ:ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးမှ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] jcjikxw3fufb5dcx0lv91fub683wtvu 0 9753 1029311 957704 2026-05-03T15:43:52Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1029311 wikitext text/x-wiki [[မြန်မာပြည်|မြန်မာနိုင်ငံ]]ရှိ အိပ်(ခ်ျ)အိုင်ဗွီ/[[AIDS|အေအိုင်ဒီအက်(စ်)]]ကို ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနမှ အလေးဂရုပြုသင့်သည့်ရောဂါတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားခဲ့သည်။ ယင်းသည် နေရာအနှံ့တွင် [[လိင်လုပ်သား]]များ၊ သွေးပြန်ကြောများအတွင်းဆေးသွင်းအသုံးပြုသူများ အကြားတွင် အများအပြားပြန့်နှံ့နေပါသည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ယူအင်(န်)အေအိုင်ဒီအက်(စ်) အဆိုအရ၊ မြန်မာနိုင်ငံရှိ အရွယ်ရောက်သူ [[HIV/AIDS|အိပ်(ခ်ျ)အိုင်ဗွီ]] ပျံ့နှံ့မှုနှုန်း သည် ၁.၃% (၂၀၀,၀၀၀-၅၇၀,၀၀၀ လူဦးရေ) ဖြစ်၍၊ စောစောပိုင်းညွှန်ပြမှုများအရ ယင်းကပ်ရောဂါသည် ဆက်လက်ပြန့်ပွားသွားမည်ဖြစ်သော်လည်း တိုင်းပြည်အတွင်း ဆုတ်ယုတ်ဖွယ် ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြနေပါသည်။ မည်သို့ဆိုစေ မြန်မာနိုင်ငံရှိ နိုင်ငံတော် အေအိုင်ဒီအက်(စ်) အစီအစဉ်သည် ၃၂% သော လိင်လုပ်သားများနှင့် ၄၃% သော သွေးပြန်ကြောအတွင်း ဆေးသွင်းအသုံးပြုသူများ၌ အိပ်(ခ်ျ)အိုင်ဗွီ ရှိနေကြောင်း ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ == နိုင်ငံတကာမှလှုဒါန်းသူများ == ၂၀၀၅ ခုနှစ်၌ နိုင်ငံတကာလှူဒါန်းသူများ (နော်ဝေးနိုင်ငံအစိုးရ၊ သည် နယ်သာလန်၊ [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်]] နှင့် ဆွီဒင်) တို့က ယူအက်(စ်)ဒေါ်လာ ၂၇,၇၁၁,၈၁၃ ကို မြန်မာနိုင်ငံ အိပ်(ခ်ျ)အိုင်ဗွီ အစီအစဉ်သို့ လှူဒါန်းခဲ့ရာတွင် နိုင်ငံတော်အစိုးရက ယူအက်(စ်)ဒေါ်လာ ၁၃၇,၁၂၀ (ကျပ် ၁၅၀,၈၃၁,၆၀၀) ကို အိပ်(ခ်ျ)အိုင်ဗွီအတွက် အသုံးပြုခဲ့သည်။ အာရှတိုက်၏ အရွယ်ရောက်သူ အိပ်(ခ်ျ)အိုင်ဗွီပျံ့နှံ့မှုနှုန်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် (၁၆၆ နိုင်ငံအနက် အမှတ်စဉ် ၅၁) အမြင့်မားဆုံးသော နိုင်ငံတစ်နိုင်တွင် ပါဝင်နေပြီး [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ]]နှင့် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]တို့ကနောက်မှ လိုက်ပါလာသည်။ ခန့်မှန်းခြေ ၂၀,၀၀၀ (၁၁၀၀၀ မှ ၃၅၀၀၀ အတိုင်းအတာအတွင်း)သည် အိပ်(ချ)အိုင်ဗွီ/အေအိုင်ဒီအက်(စ်) ကြောင့် နှစ်စဉ်သေဆုံး နေကြသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.unicef.org/infobycountry/myanmar_statistics.html#25 |title=At a glance: Myanmar - statistics |accessdate=2007-01-09 |work=UNICEF |archivedate=1 September 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100901015340/http://www.unicef.org/infobycountry/myanmar_statistics.html#25 }}</ref><ref name="UNAIDSasia">{{cite web |url=http://data.unaids.org/UNA-docs/REPORT_ICAAP_01July05_en.pdf |title=A scaled-up response to AIDS in Asia and the Pacific |accessdate=2007-01-10 |date=2005-07-01 |format=PDF |work=UNAIDS |archivedate=23 February 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070223010935/http://data.unaids.org/UNA-docs/report_icaap_01july05_en.pdf }}</ref><ref name="06decUNAIDS">{{cite web |url=http://data.unaids.org/pub/EpiReport/2006/05-Asia_2006_EpiUpdate_eng.pdf |title=Asia |accessdate=2007-01-09 |format=PDF |work=UNAIDS |month=December |year=2006 |archivedate=16 January 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070116033206/http://data.unaids.org/pub/EpiReport/2006/05-Asia_2006_EpiUpdate_eng.pdf }}</ref>.<ref>{{cite report |title=HIV and National Security: Where are the Links? |last=Garrett |first=Laurie |year=2005 |publisher=Council of Foreign Relations |url=http://www.cfr.org/content/publications/attachments/HIV_National_Security.pdf }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> ပထဝီဝင်အနေအထားအရ အိပ်(ခ်ျ)အိုင်ဗွီ ဖြစ်မှု အနည်းဆုံးနှုန်းသည် အနောက် ([[ရခိုင်ပြည်နယ်]]နှင့် [[ချင်းပြည်နယ်]])တွင် ဖြစ်၍၊ အလယ်အလတ်နှုန်းများအနေဖြင့် အလယ်ပိုင်းဒေသ (မန္တလေးတိုင်း၊ မကွေးတိုင်း၊ စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ပဲခူးတိုင်း) များဖြစ်ပြီး အမြင့်မားဆုံး ရောဂါကူးစက်မှုနှုန်းသည် မြောက်ဘက် ([[ကချင်ပြည်နယ်]])၊ အရှေ့ဘက် ([[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]])နှင့် တောင်ဘက် ([[မွန်ပြည်နယ်]]၊ တနင်္သာရီ တိုင်း)တို့တွင် ဖြစ်ပေါ်နေပါသည်။.<ref name="06decUNAIDS"/><ref>{{cite journal |coauthors=Chris Beyrer, Voravit Suwanvanichkij, Nicole Franck Masenior and Thaung Htun |year=2008 |title=HIV AIDS in Burma: Public Health Constrained |journal=Public Health Aspects of HIV/AIDS in Low and Middle Income Countries |publisher=Springerlink |volume= |issue= |pages= |url=http://www.springerlink.com/content/l912j57q2x706515/fulltext.html |doi=10.1007/978-0-387-72711-0_19 }}{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> လေးမျိုးသော ကွဲပြားခြားနားသည့် အိပ်(ခ်ျ)အိုင်ဗွီမျိုးသစ်များသည် မြောက်ဘက်၊ အရှေ့ဘက်နှင့် အနောက်ဘက် မြန်မာနိုင်ငံတို့မှ ဘိန်းဖြူ သယ်ယူမှုလမ်းကြောင်းတလျှောက်ဖြင့်အတူ မြန်မာပြည်မှ အစပြုခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ရမည်ဖြစ်သည်။<ref>[http://www.tni.org/sites/www.tni.org/files/download/brief17.pdf Search results | Transnational Institute<!-- Bot generated title -->]</ref> == အစိုးရဆောင်ရွက်မှု == [[File:Red Ribbon.svg|thumb|250px|right|တစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ AIDS တိုက်ဖျက်ရေး အထိမ်းအမှတ် သင်္ကေတ]] [[ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန]]သည် [[၁၉၈၅]] ခုနှစ်က မြန်မာနိုင်ငံတွင် အိပ်(ခ်ျ)အိုင်ဗွီ/ အေအိုင်ဒီအက်(စ်)ရောဂါကို စတင် လေ့လာမှုပြုခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://data.unaids.org/pub/Report/2006/fham_annual_progress_report_2005_pp_v281106.pdf |title=Fund for HIV/AIDS in Myanmar - Annual Progress Report |accessdate=2007-01-09 |format=PDF |work=UNAIDS |date=2005-04-01 |archivedate=23 February 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070223034007/http://data.unaids.org/pub/Report/2006/fham_annual_progress_report_2005_pp_v281106.pdf }}</ref>မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးသော အိပ်(ခ်ျ)အိုင်ဗွီ ရောဂါအကြောင်းကို [[၁၉၈၈]] ခုနှစ်တွင် အစီရင်ခံခဲ့ပြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံမှ ပထမအေအိုင်ဒီအက်(စ်) လူနာကို [[၁၉၉၁]] ခုနှစ်တွင် အစီရင်ခံခဲ့သည်။ အိပ်(ခ်ျ)အိုင်ဗွီ စောင့်ကြည့်လေ့လာခြင်းကို နောက်နှစ်တွင် စတင်ခဲ့၍၊ မိခင်မှ ကလေးသို့ ကူးစက်ခြင်း ကာကွယ်မှုအစီအစဉ်ကို ယင်းနောက် [[၂၀၀၀]] ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည်။ [[၂၀၀၅]] ခုနှစ်တွင် ရောဂါပိုးမွှားများ ကူးစက်မှုကိုဆေးဝါးဖြင့် ထိန်းချုပ်ခြင်း ကုသမှုကို ပြည်သူ့ကဏ္ဍသို့ အစပျိုးဝင်ရောက်စေသော်လည်း၊ ၃ ရာခိုင်နှုန်းသော အိပ်(ခ်ျ)အိုင်ဗွီ/အေအိုင်ဒီအက်(စ်) လူနာများသည်သာ ယင်းသို့ ကုသမှုကို လက်ခံရရှိခဲ့သည်။ ယခုအချိန် အခါတွင် အေအိုင်ဒီအက်(စ်)သည် နိုင်ငံတော် ကျန်းမာရေးစီမံချက်များတွင် ဦးစားပေးရောဂါများအနက် တစ်ခုဖြစ်နေပါသည်။<ref name="moh"/><ref name="UNAIDSasia"/> [[၂၀၀၅]] ခုနှစ်၊ [[ဩဂုတ်]]လ [[၁၈]] ရက်နေ့တွင် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အေအိုင်ဒီအက်(စ်)၊ တီဘီ ခေါ် [[အဆုတ်နာရောဂါ သို့မဟုတ် တီဘီ|အဆုတ်နာရောဂါ]]နှင့် [[ငှက်ဖျားရောဂါ]] တိုက်ဖျက်မှုရန်ပုံငွေအဖွဲ့မှ မြန်မာနိုင်ငံသို့ပေးခဲ့သည့် ယူအက်(စ်) ဒေါ်လာ ၉၈,၄၀၀,၀၀၀ အထောက်အပံ့ (အိပ်(ခ်ျ)အိုင်ဗွီ/အေအိုင်ဒီအက်(စ်)သို့ ရှေ့ရှုသည့် ယူအက်(စ်) ဒေါ်လာ ၁၉,၂၀၀,၀၀၀) ကို ပယ်ဖျက် ရပ်ဆိုင်းခဲ့သည်။ ယင်းသည် နိုင်ငံတော်အစိုးရမှ ယခင်အခါက လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည့် သဘောတူညီချက်များကို ဆန့်ကျင်၍ ၎င်း၏ဝန်ထမ်းများ ခရီးသွားလာခြင်းကို ကန့်သတ်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့၍ ဖြစ်သည်။<ref name="myUN2004epid">{{cite web |url=http://data.unaids.org/Publications/Fact-Sheets01/Myanmar_EN.pdf |title=Myanmar: Epidemiological Fact Sheets |accessdate=2007-01-10 |year=2004 |format=PDF |work=UNAIDS |archivedate=23 February 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070223070156/http://data.unaids.org/Publications/Fact-Sheets01/Myanmar_EN.pdf }}</ref> == ပြဿနာများ == [[နယ်စည်းမခြား ဆရာဝန်များ]] ([[Doctors Without Borders]]) (အမ်အက်(စ်)အက်(ဖ်) ဟု လည်း သိခဲ့ကြသော) မှ ထုတ်ဝေခဲ့သည့် `ရှောင်ကြဉ်သင့်သော ကံကြမ္မာ´ ဟူသည့် အစီရင်ခံစာအရမူ ၂၅,၀၀၀ သော မြန်မာပြည်သူပြည်သား အေအိုင်ဒီအက်(စ်)လူနာများသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ်အတွင်း သေဆုံးခဲ့ကြသည်ဟုဆိုသည်။ ယင်းသေဆုံးမှုများမှ လူများစွာတို့ကို ရောဂါပိုးမွှားများ ကူးစက် ထိန်းချုပ်မှု ဆေးဝါးများ နှင့် သင့်တော်သည့် ပြုစုစောင့်ရှောက်မှုများဖြင့် ကာကွယ်မှုပြုနိုင်ခဲ့မည် ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် အစိုးရထံမှ သို့မဟုတ် ပြင်ပလှူဒါန်းသူများထံမှ လုံလောက်သည့်ငွေများ ဝင်ရောက်ရရှိလာခြင်း မရှိ၍ဟု ရိုးစင်းစွာဆိုရမည်ဖြစ်သည့်ပြင်၊ လူအများသည် လွန်စွာဆင်းရဲပြီး သူတို့ကိုယ်တိုင် ယင်းသို့ကုသမှုများခံယူရန် တတ်နိုင်ခြင်း မရှိကြ၍ ဖြစ်သည်။<ref name="autogenerated1">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.msf.org/source/countries/asia/myanmar/2008/PreventableFate/PreventableFatereport.pdf |accessdate=16 September 2010 |archivedate=25 February 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090225081933/http://www.msf.org/source/countries/asia/myanmar/2008/PreventableFate/PreventableFatereport.pdf }}</ref> အမ်အက်(စ်)အက်(ဖ်) မှ [[၂၀၀၈]]ခုနှစ်တွင် ၎င်းတို့မြန်မာနိုင်ငံ၌ ကုသမှုပြုနိုင်မည့် အသစ် အမှုကိစ္စ အရေ အတွက်များကို ကန့်သတ်ခဲ့ရသည်။ <ref>{{cite news| url=http://www.nytimes.com/2009/04/01/world/asia/01iht-myanmar.html?_r=1&ref=asia | work=The New York Times | title=Dying, and Alone, in Myanmar | first=Seth | last=Mydans | date=2009-04-01 | accessdate=2010-05-04}}</ref> အခြားသော စိတ်ဝင်စားသည့် ထောက်ပံ့သူများမှ ပေးကမ်းလာသည့် ကုသမှု ချို့ယွင်းခြင်းများက ဤကန့်သတ်ချက်သို့ တွန်းပို့ပေးခဲ့၍ အမ်အက်(စ်)အက်(ဖ်)သည် ယခုအခါတွင် ဆုံးဖြတ်ချက်ကို နာကျင်စွာပြုလုပ် ခဲ့ရပြီး ၎င်းတို့ ကုသနိုင်မည့် လူနာအသစ်များ အရေအတွက်အား များပြားစွာ လျှော့ချခဲ့ရသည်။၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် မြန်မာပြည်၌ အမ်အက်(စ်)အက်(ဖ်)သည် ရောဂါပိုးမွှားများ ကူးစက်မှုကို ဆေးဝါးဖြင့်ထိမ်းချုပ်ခြင်း ကုသမှု (အေ အာ(ရ်)တီ) ဆေးဝါးများနှင့် ပြုစုကုသမှုများကို အများဆုံးပေးခဲ့သည့် ကျန်းမာရေး ထောက်ပံ့သူအဖြစ် တည်ရှိလာခဲ့သည်။ အစိုးရ သို့မဟုတ် ပြည်သူလူထု တစ်စုံတစ်ရာ၊ သို့မဟုတ် ပုဂ္ဂလိက ဆေးဝါးအဖွဲ့ အစည်းများမှ မူမဟုတ်ခဲ့ပါ။ ၎င်းသည် အေအိုင်ဒီအက်(စ်) ရောဂါဝေဒနာရှင်များ အသက်ရှင်နိုင်ရေးအတွက် လိုအပ်သည့် ရောဂါပိုးမွှားများကူးစက်မှုကို ဆေးဝါးဖြင့် ထိမ်းချုပ်ကုသမှုကို လူပေါင်း ရ၀,၀၀၀ ကျော်သည် ယင်းကုသမှု လိုအပ် နေစဉ်တွင် လူပေါင်း ၁၁,၀၀၀ ခန့်အတွက် ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ မည်သို့ဆိုစေ ၂၀% သော အိပ်(ခ်ျ)အိုင်ဗွီ/ အေအိုင်ဒီအက် (စ်) လူနာများသည် လိုအပ်သည့် ကုသမှုကို ရရှိခဲ့ကြသည်။<ref name="autogenerated1" /> == ထောက်ပံ့မှုနှင့်သယ်ယူပို့ဆောင်မှု ပြတ်လတ်ခြင်းများ == မြန်မာနိုင်ငံ၏အစိုးရသည် [[ကမ္ဘာ]]ပေါ်ရှိနိုင်ငံများတွင် ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုများတွင် ၎င်း၏ [[ဂျီဒီပီ]]ကို ရာခိုင်နှုန်း အနည်းဆုံး အသုံးပြုပါသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံမှအပ အခြားမည်သည့် နိုင်ငံများကိုမဆို ပေးသောငွေနှင့် ယှဉ်လျင် နိုင်ငံတကာ အလှူရှင်များက မြန်မာနိုင်ငံအား ပေးသောငွေသည် နည်းပါသည်။ အေအာ(ရ်)တီ ကို ထောက်ပံ့မှုနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်မှု ပြတ်လတ်ခြင်းများက ဆေးဝါးခံနိုင်ရည်ရှိမှုနှင့် အိပ်(ခ်ျ)အိုင်ဗွီ မျိုးသစ်ဖြစ်ပွားခြင်းသို့ ရှေ့ရှုစေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌ လိင်ကိစ္စအရောင်းအဝယ်လုပ်ခြင်း၏ ရာဇဝတ်မှု သဘောသဘာဝသည် [[၁၉၄၉]] ခုနှစ်က ပြည့်တန်ဆာနှိမ်နင်းရေး အက်ဥပဒေမှ ထားမြစ်ကန့်သတ်ထားသကဲ့သို့ အိပ်(ခ်ျ)အိုင်ဗွီ/ အေအိုင်ဒီအက်(စ်)နှင့် ကွန်ဒုံးအသုံးပြုခြင်းကို နားလည်သဘောပေါက်ခြင်းတို့နှင့် ပတ်သက်၍ အကျိုးသက် ရောက်မှုရှိစေခြင်းကိုလည်း မြန်မာနိုင်ငံရှိ လိင်လုပ်သားများ သိရှိစေရန် လုပ်ဆောင် ပေးပါသည်။<ref>{{cite book |title=War in the blood: sex, politics and AIDS in Southeast Asia |url=https://archive.org/details/warinbloodsexpol00beyr |last=Beyrer |first=Chris |year=1998 |publisher=Palgrave Macmillan |location= |isbn=9781856495325 |page=[https://archive.org/details/warinbloodsexpol00beyr/page/36 36] |accessdate=2010-09-15}}</ref> <ref name="sexwork">{{cite journal |last=Talikowski |first=Luke |authorlink= |coauthors=Sue Gillieatt |year=2005 |month= |title=http://www.acewh.dal.ca/pdf/GBA%20Scenarios/Female_sex_work_in_Yangon_%20Myanmar.pdf |journal=Sexual Health |volume=2 |issue=3 |pages=193–202 |id= |url=http://www.acewh.dal.ca/pdf/GBA%20Scenarios/Female_sex_work_in_Yangon_%20Myanmar.pdf |accessdate=2009-04-07 |quote= |pmid=16335547 |archive-date=1 May 2011 |access-date=16 September 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110501014252/http://www.acewh.dal.ca/pdf/GBA%20Scenarios/Female_sex_work_in_Yangon_%20Myanmar.pdf |url-status=dead }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.acewh.dal.ca/pdf/GBA%20Scenarios/Female_sex_work_in_Yangon_%20Myanmar.pdf |access-date=16 September 2010 |archive-date=1 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110501014252/http://www.acewh.dal.ca/pdf/GBA%20Scenarios/Female_sex_work_in_Yangon_%20Myanmar.pdf }}</ref> [[ရန်ကုန်မြို့]]တွင် [[ပြည့်တန်ဆာ]]အိမ်ပေါင်း ၁၀၀ ကျော်နှင့် လိင်လုပ်သား ၁၀,၀၀၀ အထိရှိ၍ များသောအားဖြင့် မြန်မာမျိုးနွယ်စုအုပ်စုများမှ ဖြစ်ပြီး ၇၀ မှ ၉၀% အကြားရှိသူများသည် လိင်ဆက်ဆံခြင်းမှတဆင့် ကူးစက်သောရောဂါများ ဖြစ်ပွားထားသော ရာဇဝင်ရှိသူများဖြစ်၍၊ ၂၅% ထက်နည်းသော သူတို့သည် အိပ်(ခ်ျ)အိုင်ဗီအတွက်စမ်းသပ်ခံရပြီးသူများဖြစ်သည်။ လေ့လာသူများမှ ရန်ကုန်ရှိတစ်ဝက်နီးပါးမျှသောလိင်လုပ်သားတို့တွင် အိပ်(ခ်ျ)အိုင်ဗီ/ အေအိုင်ဒီအက်(စ်) ရှိနေသည်ဟု ရှာဖွေတွေ့ရှိကြသည်။ ထို့အပြင် မြန်မာနိုင်ငံ HIV/ AIDS ရောဂါ ကူးစက် ခံရ သူများ စာရင်းတွင် အသက် ၁၅ နှစ်အထက် အမျိုးသား ၁၅၂၀၀၀ ဦး၊ အမျိုးသမီး ၈၁၀၀၀၀ ဦးနှင့် မိခင်မှ တစ်ဆင့် ကူးစက် ခံရသူ ကလေးငယ် ၄၆၀၀ ဦး၊ စုစုပေါင်း ၂၃၇၆၀၀ ဦး ရှိကြောင်း သိရသည်။ == ကိုးကား == <references/> http://myanmar-myanmar.net/index.php?option=com_content&view=article&catid=54%3Amyanmar-health-news&id=11991%3Ahivaids---&Itemid=549{{Dead link|date=January 2021 }} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [http://www.gng.org/currents/myanmar/mya_hiv.html CURRENTS: HIV/AIDS in Myanmar | global nomads group] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060821223009/http://www.gng.org/currents/myanmar/mya_hiv.html |date=21 August 2006 }} * [http://www.usaid.gov/our_work/global_health/aids/Countries/asia/burma_profile.pdf HIV/AIDS Health Profile - Burma 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090807113424/http://www.usaid.gov/our_work/global_health/aids/Countries/asia/burma_profile.pdf |date=7 August 2009 }} {{Myanmar}} {{မြန်မာနိုင်ငံ}} {{DEFAULTSORT:H}} [[Category:ကျန်းမာရေး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ]] 0ra0eoywisdpcc4dzyf6cq8joc7koqj 0 11325 1029336 714100 2026-05-04T03:50:55Z Zawzawaungthwin 100038 မွမ်းမံခြင်း 1029336 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = ဝင်းတင် (EFA) | image = U Win Tin EFA.jpg | caption = ဝင်းတင် EFA | birth_name = ဝင်းတင် | birth_date = {{Birth date and age|1948|4|18}} | birth_place = [[ရန်ကုန်မြို့]] | occupation = စာရေးဆရာ၊ ထုတ်ဝေသူ | nationality = မြန်မာ | education =[[ရန်ကုန်ပညာရေးတက္ကသိုလ်|ရန်ကုန်ပညာရေးတက္ကသိုလ်]] B.Ed | notable_works = English For All၊ Global English မဂ္ဂဇင်းများ | pseudonym = အောင်စံဖြိုး၊ မင်းကျော်စွာ | spouse = | parents = တင်မောင်+အုန်းတင် | death_date = | death_place = }} '''ဦးဝင်းတင် (EFA)''' (၁၈ ဧပြီ ၁၉၄၈ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား စာရေးဆရာ၊ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားဆိုင်ရာ မဂ္ဂဇင်းများ ထုတ်ဝေသူနှင့် လောကသစ်စာပေကို တည်ထောင်သူဖြစ်သည်။ သူသည် <nowiki>''English For All'' နှင့် ''Global English''</nowiki> မဂ္ဂဇင်းများကို ထုတ်ဝေခဲ့သူအဖြစ် လူသိများပြီး စာပေလောကတွင် '''အောင်စံဖြိုး''' နှင့် '''မင်းကျော်စွာ''' ကလောင်အမည်များဖြင့်လည်း ဝတ္ထုနှင့် ဘာသာပြန်စာအုပ်များစွာကို ရေးသားခဲ့သူဖြစ်သည်။<ref>{{Cite book |last=မင်းကျော်စွာ |title=နယ်လ်ဆင်မင်းဒဲလား၏ကိုယ်တိုင်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိ ဒုတိယတွဲ |url=https://library.myasakkyar.com/bib/6806 |publisher=လောကသစ်စာပေ၊ |location=ရန်ကုန် ၊}}</ref> == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ဦးဝင်းတင် EFA ကို ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးတင်မောင် အမိ ဒေါ်အုန်းတင်တို့မှ ရန်ကုန်မြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် အထက (၂) တာမွေမှ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းအောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် [[ရန်ကုန်ပညာရေးတက္ကသိုလ်]] မှ ဘီအီးဒီ ဘွဲ့ရသည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်အထိ အထက တွန်းဖန်(ချင်းပြည်နယ်)၊ အလက ချောင်ကြီး(ကျောက်ကုန်းမြို့နယ်)၊ အထက လှည်းဆိပ်(ထန်းတပင်မြို့နယ်)၊ အထက (၁) သာကေတ တို့တွင် အထက်တန်းပြဆရာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ == စာပေဘဝဖြတ်သန်းမှု == စစ်ပြန်၊ [[ငွေတာရီ မဂ္ဂဇင်း|ငွေတာရီ]]၊ [[မြဝတီစာပေတိုက်|မြဝတီ]]၊ ပညာတန်ဆောင် မဂ္ဂဇင်းတို့တွင် အောင်စံဖြိုး အမည်ဖြင့် ဝတ္ထုများ၊ ပညာရေးဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ဦးမြင့်ဦး(ဆုစာပေ)နှင့် တွဲဖက်လျှက် English For All မဂ္ဂဇင်းကို ထုတ်ဝေသည်။၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် တွင် လောကသစ်စာပေကို တည်ထောင်သည်။၂၀၀၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလမှ စပြီး Global English မဂ္ဂဇင်းကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ဦးဝင်းတင်သည် Media English(၁ မှ ၅)စာအုပ်တွဲများ၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦး၏ သမီးထံပေးစာများ၊ ကိုယ်သာလျှင် ကိုယ့်ဘဝသခင်၊ ကမ္ဘာကျော်မိန့်ခွန်းများ(မင်းကျော်စွာ အမည်ဖြင့်)နှင့် နယ်လ်ဆင်မင်ဒဲလာ၏ ကိုယ်တိုင်ရေးအတ္ထုပတ္တိ (မင်းကျော်စွာ အမည်ဖြင့်)တို့ကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။ == ကိုးကား == <references/> {{Lifetime|၁၉၄၈|}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ]] 2nqnx8xibfj7vihcouz2w0ylccz6fg5 1029337 1029336 2026-05-04T03:51:24Z Zawzawaungthwin 100038 [[ဝင်းတင်၊ ဦး (EFA)]] စာမျက်နှာကို [[ဝင်းတင် (EFA)]] သို့ Zawzawaungthwinက ရွှေ့ခဲ့သည်: မလိုအပ်သော စကားဘညှပ်၊ သံတူကြောင်းကွဲများ ဖယ်ရှားခြင်း 1029336 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = ဝင်းတင် (EFA) | image = U Win Tin EFA.jpg | caption = ဝင်းတင် EFA | birth_name = ဝင်းတင် | birth_date = {{Birth date and age|1948|4|18}} | birth_place = [[ရန်ကုန်မြို့]] | occupation = စာရေးဆရာ၊ ထုတ်ဝေသူ | nationality = မြန်မာ | education =[[ရန်ကုန်ပညာရေးတက္ကသိုလ်|ရန်ကုန်ပညာရေးတက္ကသိုလ်]] B.Ed | notable_works = English For All၊ Global English မဂ္ဂဇင်းများ | pseudonym = အောင်စံဖြိုး၊ မင်းကျော်စွာ | spouse = | parents = တင်မောင်+အုန်းတင် | death_date = | death_place = }} '''ဦးဝင်းတင် (EFA)''' (၁၈ ဧပြီ ၁၉၄၈ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား စာရေးဆရာ၊ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားဆိုင်ရာ မဂ္ဂဇင်းများ ထုတ်ဝေသူနှင့် လောကသစ်စာပေကို တည်ထောင်သူဖြစ်သည်။ သူသည် <nowiki>''English For All'' နှင့် ''Global English''</nowiki> မဂ္ဂဇင်းများကို ထုတ်ဝေခဲ့သူအဖြစ် လူသိများပြီး စာပေလောကတွင် '''အောင်စံဖြိုး''' နှင့် '''မင်းကျော်စွာ''' ကလောင်အမည်များဖြင့်လည်း ဝတ္ထုနှင့် ဘာသာပြန်စာအုပ်များစွာကို ရေးသားခဲ့သူဖြစ်သည်။<ref>{{Cite book |last=မင်းကျော်စွာ |title=နယ်လ်ဆင်မင်းဒဲလား၏ကိုယ်တိုင်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိ ဒုတိယတွဲ |url=https://library.myasakkyar.com/bib/6806 |publisher=လောကသစ်စာပေ၊ |location=ရန်ကုန် ၊}}</ref> == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ဦးဝင်းတင် EFA ကို ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးတင်မောင် အမိ ဒေါ်အုန်းတင်တို့မှ ရန်ကုန်မြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် အထက (၂) တာမွေမှ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းအောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် [[ရန်ကုန်ပညာရေးတက္ကသိုလ်]] မှ ဘီအီးဒီ ဘွဲ့ရသည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်အထိ အထက တွန်းဖန်(ချင်းပြည်နယ်)၊ အလက ချောင်ကြီး(ကျောက်ကုန်းမြို့နယ်)၊ အထက လှည်းဆိပ်(ထန်းတပင်မြို့နယ်)၊ အထက (၁) သာကေတ တို့တွင် အထက်တန်းပြဆရာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ == စာပေဘဝဖြတ်သန်းမှု == စစ်ပြန်၊ [[ငွေတာရီ မဂ္ဂဇင်း|ငွေတာရီ]]၊ [[မြဝတီစာပေတိုက်|မြဝတီ]]၊ ပညာတန်ဆောင် မဂ္ဂဇင်းတို့တွင် အောင်စံဖြိုး အမည်ဖြင့် ဝတ္ထုများ၊ ပညာရေးဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ဦးမြင့်ဦး(ဆုစာပေ)နှင့် တွဲဖက်လျှက် English For All မဂ္ဂဇင်းကို ထုတ်ဝေသည်။၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် တွင် လောကသစ်စာပေကို တည်ထောင်သည်။၂၀၀၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလမှ စပြီး Global English မဂ္ဂဇင်းကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ဦးဝင်းတင်သည် Media English(၁ မှ ၅)စာအုပ်တွဲများ၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦး၏ သမီးထံပေးစာများ၊ ကိုယ်သာလျှင် ကိုယ့်ဘဝသခင်၊ ကမ္ဘာကျော်မိန့်ခွန်းများ(မင်းကျော်စွာ အမည်ဖြင့်)နှင့် နယ်လ်ဆင်မင်ဒဲလာ၏ ကိုယ်တိုင်ရေးအတ္ထုပတ္တိ (မင်းကျော်စွာ အမည်ဖြင့်)တို့ကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။ == ကိုးကား == <references/> {{Lifetime|၁၉၄၈|}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ]] 2nqnx8xibfj7vihcouz2w0ylccz6fg5 1 11346 1029339 52176 2026-05-04T03:51:24Z Zawzawaungthwin 100038 [[ဆွေးနွေးချက်:ဝင်းတင်၊ ဦး (EFA)]] စာမျက်နှာကို [[ဆွေးနွေးချက်:ဝင်းတင် (EFA)]] သို့ Zawzawaungthwinက ရွှေ့ခဲ့သည်: မလိုအပ်သော စကားဘညှပ်၊ သံတူကြောင်းကွဲများ ဖယ်ရှားခြင်း 52176 wikitext text/x-wiki မွေးခုနှစ်က ၁၉၈၄ လို့ ရေးထားလို့ မဖြစ်နိုင်ဘူးထင်လို့ ၁၉၄၈လို့ ပြင်လိုက်တယ်။ h10sd26my98htviadnay9gk4ld7l12y 0 11475 1029422 52175 2026-05-04T09:42:28Z EmausBot 5629 [[ဝင်းတင် (EFA)]] သို့ ပြန်ညွှန်းနှစ်ထပ်ဖြစ်နေသည်ကို ပြင်နေသည် 1029422 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဝင်းတင် (EFA)]] 3m7ssvcsbu6wttbnjp4v0euoo5aqf3x 1 11476 1029423 52177 2026-05-04T09:42:37Z EmausBot 5629 [[ဆွေးနွေးချက်:ဝင်းတင် (EFA)]] သို့ ပြန်ညွှန်းနှစ်ထပ်ဖြစ်နေသည်ကို ပြင်နေသည် 1029423 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဆွေးနွေးချက်:ဝင်းတင် (EFA)]] q42b79bipi0hi4k8eodz8hyww8iq95s 0 13195 1029379 855024 2026-05-04T07:18:07Z ~2026-26932-14 142287 အခြားအမည် 1029379 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | clubname = ဘာစီလိုနာ | image = [[File:FCB.png|200px]] | fullname = Futbol Club Barcelona<!--in Catalan, futbol does not have an accent over "u"--> | nickname = ငမွဲ တောကြိုက် | motto = Més que un club | founded = ၁၈၉၉ နိုဝင်ဘာ ၂၉ (''Foot-Ball Club Barcelona'' အမည်ဖြင့်) | ground = ''ကမ့်ပ် နော''ကွင်း၊ [[ဘာစီလိုနာမြို့]] | capacity = ၉၉,၃၅၄<ref name="info">{{cite web |url=http://www.fcbarcelona.cat/web/english/club/club_avui/informacio_corporativa/barca_enxifres/barca_enxifres.html |title=Information |publisher=FC Barcelona |accessdate=27 November 2010 |archivedate=26 February 2012 |archiveurl=https://www.webcitation.org/65kaqGgwF?url=http://arxiu.fcbarcelona.cat/web/english/club/club_avui/informacio_corporativa/barca_enxifres/barca_enxifres.html }}</ref> | chrtitle = President | chairman = [[:en:Josep Maria Bartomeu|Josep Maria Bartomeu]] | manager = [[:en:Quique Setien|Quique Setien]] | league = [[လာ လီဂါ]] | season = [[:en:2018–19 La Liga|2018–19]] | position = La Liga, 1st | current = ၂၀၁၈–၁၉ ဘာစီလိုနာအသင်း ဘောလုံးရာသီ | pattern_la1 = _fcbarcelona2425h | pattern_b1 = _fcbarcelona2425h | pattern_ra1 = _fcbarcelona2425h | pattern_sh1 = _fcbarcelona2425h | leftarm1 = BF0030 | body1 = 00009F | rightarm1 = BF0030 | shorts1 = 00006A | socks1 = 00006A | pattern_la2 = _fcbarcelona2425a | pattern_b2 = _fcbarcelona2425a | pattern_ra2 = _fcbarcelona2425a | pattern_sh2 = _fcbarcelona2425a | leftarm2 = 000000 | body2 = 000000 | rightarm2 = 000000 | shorts2 = 000000 | socks2 = 000000 | pattern_la3 = _fcbarcelona2425t | pattern_b3 = _fcbarcelona2425t | pattern_ra3 = _fcbarcelona2425t | pattern_sh3 = _fcbarcelona2425t | leftarm3 = B8F09B | body3 = B8F09B | rightarm3 = B8F09B | shorts3 = B8F09B | socks3 = B8F09B }} '''ဘာစီလိုနာ ဘောလုံးအသင်း'''သည် စပိန်ကြေးစား ဘောလုံးကလပ် တစ်ခု ဖြစ်ပြီး [[စပိန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကက်တလိုနီးယားနိုင်ငံ|ကက်တလိုနီးယားဒေသ]]ရှိ [[ဘာစီလိုနာမြို့]] တွင် အခြေစိုက်ကာ ဒေသအရပ်အခေါ်အဝေါ်အားဖြင့် ''ဘာဆာ'' (Barca') အမည်ဖြင့် ကျော်ကြားသည်။ ၎င်းသည် [[လာ လီဂါ]] တွင် ကစားပြီး အောက်တန်းသို့ မဆင်းရသော အသင်း ၃ သင်းတွင် တစ်သင်း အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ဘာစီလိုနာ ဘောလုံးအသင်းကို ၁၈၉၉ ခုနှစ်တွင် ဂျုံး ဂန့်ပါ ဦးဆောင်သော ဆွစ်ဇာလန်၊ အင်္ဂလိပ်နှင့် စပိန် ဘောလုံးသမားများက တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဘာစီလိုနာ ဘောလုံးကလပ်သည် ကတ်တလန် ယဉ်ကျေးမှု၏ ပြယုဂ်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အခြား ဘောလုံးကလပ်များနှင့် မတူညီသည့် အချက်မှာ အသင်း၏ ပရိသတ်များက အသင်းကို ပိုင်ဆိုင်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ အမြတ်အစွန်း အားဖြင့် ကြည့်လျှင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒုတိယမြောက် အချမ်းသာဆုံး ဘောလုံးကလပ်ဖြစ်ပြီး နှစ်စဉ်လည်ပတ်နေသည့် ငွေပမာဏမှာ ယူရိုဒေါ်လာ ၃၉၈ သန်းမျှ ရှိသည်။<ref>{{cite web|title=The World's Most Valuable Soccer Teams 2015|url=http://www.forbes.com/pictures/flfd45ffkj/2-barcelona/|website=Forbes.com}}</ref><ref name="Deloitte">{{cite web | title = Deloitte Football Money League 2016 | url =http://www2.deloitte.com/content/dam/Deloitte/uk/Documents/sports-business-group/uk-deloitte-sport-football-money-league-2016.pdf| publisher = Deloitte UK | accessdate =21 January 2016}}</ref> အချိန်ကာလ ရှည်လျားစွာပင် [[ရီးယဲလ် မဒရစ်]] အသင်းနှင့် အပြိုင်အဆိုင်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ထိုအသင်းနှစ်သင်း ယှဉ်ပြိုင်သောပွဲကို အယ်ကလာစီကို (El Clásico) ဟု ရည်ညွှန်းလေ့ ရှိသည်။<ref>{{cite web| url=http://www.fcbarcelona.cat/web/english/club/historia/simbols/himne.html|title= FC Barcelona Hymn| publisher=FC Barcelona}}</ref> ဘာစီလိုနာ ဘောလုံးအသင်းသည် စပိန်ဘောလုံးတွင် ရရှိသော ဆုတံဆိပ်အားဖြင့် ဒုတိယမြောက် အအောင်မြင်ဆုံး အသင်းဖြစ်သည်။ လာလီဂါ ချန်ပီယံ ၂၅ ကြိမ်ရရှိခဲ့ပြီး စံချိန်အဖြစ် ကိုပါဒယ်ရေး ၃၀ ခု၊ စပိန်စူပါဖလား ၁၃ ခု ခုရရှိခဲ့သည်။ ဥရောပရှိ အောင်မြင်သော ဘောလုံးအသင်းများတွင် တစ်သင်း အပါအဝင် ဖြစ်ပြီး ယူအီးအက်ဖ်အေ ပြိုင်ပွဲတွင် ဆယ်ကြိမ်မျှ အနိုင်ရခဲ့ဖူးသည်။ ၁၉၅၅ ခုနှစ်မှစ၍ ရာသီတိုင်းတွင် ဥရောပပြိုင်ပွဲကို ကစားနိုင်သော တစ်ခုတည်းသော အသင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ဘာစီလိုနာသည် စပိန်တွင် ပထမဆုံး အကြိမ် အဖြစ် လာလီဂါ၊ ကိုပါဒယ္ေရး နှင့် ချန်ပီယံလိဂ် ဖလားသုံးခုကို တစ်နှစ်တည်းတွင် ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်တစ်နှစ်တည်းမှာပင် တစ်နှစ်အတွင်း ဖလား ခြောက်ခု ကစားပြီး ခြောက်ခုစလုံး ရရှိသည့် အသင်းအဖြစ် စံချိန်တင်နိုင်ခဲ့သည်။ အခြား ဖလား ၃ ခုမှာ စပိန် စူပါဖလား၊ ယူအီးအက်ဖ်အေ စူပါဖလား နှင့် ဖီဖာ ကလပ် ကမ္ဘာ့ဖလား တို့ဖြစ်သည်။ ဘာစီလိုနာသည် ၂၀၁၄-၁၅ခုနှစ် ၎င်းတို့၏ ၅ခုမြောက် ချန်ပီယံလိဂ်ဖလားအား ရယူခဲ့သည်။ ဗိုလ်စွဲခဲ့ရာတွင် ဆီမီးဖိုင်နယ်၌ ဂျာမန်အင်အားကြီးကလပ် ဘိုင်ယန်မြူးနစ်ကို နှစ်ကျော့ပေါင်းရလဒ် ၅ - ၃ ဖြင့် အနိုင်ယူ၍ ဖိုင်နယ်သို့တက်ခဲ့ပြီး ဗိုလ်လုပွဲတွင် [[အီတလီနိုင်ငံ|အီတလီ]] ချန်ပီယံ ဂျူဗင်တပ် အသင်းအား အိုင်ဗန်ရာကီတစ်၊ လူးဝစ်ဆွာရက်၊နေမာ တို့၏ သွင်းဂိုးများဖြင့် ၃-၁ဖြင့် အနိုင်ရဗိုလ်စွဲခဲ့သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:ဘာစီလိုနာ ဘောလုံးအသင်း]] [[Category:ကြေးစားဘောလုံးအသင်း]] {{Sport-stub}} qhiaj1wq96ctibpyk6luulxb3zmmxys 1029383 1029379 2026-05-04T07:36:52Z Zawzawaungthwin 100038 [[Special:Contributions/~2026-26932-14|~2026-26932-14]] ([[User talk:~2026-26932-14|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1029379|1029379]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1029383 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | clubname = ဘာစီလိုနာ | image = [[File:FCB.png|200px]] | fullname = Futbol Club Barcelona<!--in Catalan, futbol does not have an accent over "u"--> | nickname = ''Barça'' or ''Blaugrana'' (team)<br />''Culés'' or ''Barcelonistas'' (supporters)<br />''Blaugranes'' or ''Azulgranas''<!-- in Catalan, it is always blaugrana (singular) or blaugranes (plural), while in Spanish the Catalan word "blaugrana" is often used as well as the Spanish word "azulgrana" --> (supporters) | motto = Més que un club | founded = ၁၈၉၉ နိုဝင်ဘာ ၂၉ (''Foot-Ball Club Barcelona'' အမည်ဖြင့်) | ground = ''ကမ့်ပ် နော''ကွင်း၊ [[ဘာစီလိုနာမြို့]] | capacity = ၉၉,၃၅၄<ref name="info">{{cite web |url=http://www.fcbarcelona.cat/web/english/club/club_avui/informacio_corporativa/barca_enxifres/barca_enxifres.html |title=Information |publisher=FC Barcelona |accessdate=27 November 2010 |archivedate=26 February 2012 |archiveurl=https://www.webcitation.org/65kaqGgwF?url=http://arxiu.fcbarcelona.cat/web/english/club/club_avui/informacio_corporativa/barca_enxifres/barca_enxifres.html }}</ref> | chrtitle = President | chairman = [[:en:Josep Maria Bartomeu|Josep Maria Bartomeu]] | manager = [[:en:Quique Setien|Quique Setien]] | league = [[လာ လီဂါ]] | season = [[:en:2018–19 La Liga|2018–19]] | position = La Liga, 1st | current = ၂၀၁၈–၁၉ ဘာစီလိုနာအသင်း ဘောလုံးရာသီ | pattern_la1 = _fcbarcelona2425h | pattern_b1 = _fcbarcelona2425h | pattern_ra1 = _fcbarcelona2425h | pattern_sh1 = _fcbarcelona2425h | leftarm1 = BF0030 | body1 = 00009F | rightarm1 = BF0030 | shorts1 = 00006A | socks1 = 00006A | pattern_la2 = _fcbarcelona2425a | pattern_b2 = _fcbarcelona2425a | pattern_ra2 = _fcbarcelona2425a | pattern_sh2 = _fcbarcelona2425a | leftarm2 = 000000 | body2 = 000000 | rightarm2 = 000000 | shorts2 = 000000 | socks2 = 000000 | pattern_la3 = _fcbarcelona2425t | pattern_b3 = _fcbarcelona2425t | pattern_ra3 = _fcbarcelona2425t | pattern_sh3 = _fcbarcelona2425t | leftarm3 = B8F09B | body3 = B8F09B | rightarm3 = B8F09B | shorts3 = B8F09B | socks3 = B8F09B }} '''ဘာစီလိုနာ ဘောလုံးအသင်း'''သည် စပိန်ကြေးစား ဘောလုံးကလပ် တစ်ခု ဖြစ်ပြီး [[စပိန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကက်တလိုနီးယားနိုင်ငံ|ကက်တလိုနီးယားဒေသ]]ရှိ [[ဘာစီလိုနာမြို့]] တွင် အခြေစိုက်ကာ ဒေသအရပ်အခေါ်အဝေါ်အားဖြင့် ''ဘာဆာ'' (Barca') အမည်ဖြင့် ကျော်ကြားသည်။ ၎င်းသည် [[လာ လီဂါ]] တွင် ကစားပြီး အောက်တန်းသို့ မဆင်းရသော အသင်း ၃ သင်းတွင် တစ်သင်း အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ဘာစီလိုနာ ဘောလုံးအသင်းကို ၁၈၉၉ ခုနှစ်တွင် ဂျုံး ဂန့်ပါ ဦးဆောင်သော ဆွစ်ဇာလန်၊ အင်္ဂလိပ်နှင့် စပိန် ဘောလုံးသမားများက တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဘာစီလိုနာ ဘောလုံးကလပ်သည် ကတ်တလန် ယဉ်ကျေးမှု၏ ပြယုဂ်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အခြား ဘောလုံးကလပ်များနှင့် မတူညီသည့် အချက်မှာ အသင်း၏ ပရိသတ်များက အသင်းကို ပိုင်ဆိုင်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ အမြတ်အစွန်း အားဖြင့် ကြည့်လျှင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒုတိယမြောက် အချမ်းသာဆုံး ဘောလုံးကလပ်ဖြစ်ပြီး နှစ်စဉ်လည်ပတ်နေသည့် ငွေပမာဏမှာ ယူရိုဒေါ်လာ ၃၉၈ သန်းမျှ ရှိသည်။<ref>{{cite web|title=The World's Most Valuable Soccer Teams 2015|url=http://www.forbes.com/pictures/flfd45ffkj/2-barcelona/|website=Forbes.com}}</ref><ref name="Deloitte">{{cite web | title = Deloitte Football Money League 2016 | url =http://www2.deloitte.com/content/dam/Deloitte/uk/Documents/sports-business-group/uk-deloitte-sport-football-money-league-2016.pdf| publisher = Deloitte UK | accessdate =21 January 2016}}</ref> အချိန်ကာလ ရှည်လျားစွာပင် [[ရီးယဲလ် မဒရစ်]] အသင်းနှင့် အပြိုင်အဆိုင်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ထိုအသင်းနှစ်သင်း ယှဉ်ပြိုင်သောပွဲကို အယ်ကလာစီကို (El Clásico) ဟု ရည်ညွှန်းလေ့ ရှိသည်။<ref>{{cite web| url=http://www.fcbarcelona.cat/web/english/club/historia/simbols/himne.html|title= FC Barcelona Hymn| publisher=FC Barcelona}}</ref> ဘာစီလိုနာ ဘောလုံးအသင်းသည် စပိန်ဘောလုံးတွင် ရရှိသော ဆုတံဆိပ်အားဖြင့် ဒုတိယမြောက် အအောင်မြင်ဆုံး အသင်းဖြစ်သည်။ လာလီဂါ ချန်ပီယံ ၂၅ ကြိမ်ရရှိခဲ့ပြီး စံချိန်အဖြစ် ကိုပါဒယ်ရေး ၃၀ ခု၊ စပိန်စူပါဖလား ၁၃ ခု ခုရရှိခဲ့သည်။ ဥရောပရှိ အောင်မြင်သော ဘောလုံးအသင်းများတွင် တစ်သင်း အပါအဝင် ဖြစ်ပြီး ယူအီးအက်ဖ်အေ ပြိုင်ပွဲတွင် ဆယ်ကြိမ်မျှ အနိုင်ရခဲ့ဖူးသည်။ ၁၉၅၅ ခုနှစ်မှစ၍ ရာသီတိုင်းတွင် ဥရောပပြိုင်ပွဲကို ကစားနိုင်သော တစ်ခုတည်းသော အသင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ဘာစီလိုနာသည် စပိန်တွင် ပထမဆုံး အကြိမ် အဖြစ် လာလီဂါ၊ ကိုပါဒယ္ေရး နှင့် ချန်ပီယံလိဂ် ဖလားသုံးခုကို တစ်နှစ်တည်းတွင် ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်တစ်နှစ်တည်းမှာပင် တစ်နှစ်အတွင်း ဖလား ခြောက်ခု ကစားပြီး ခြောက်ခုစလုံး ရရှိသည့် အသင်းအဖြစ် စံချိန်တင်နိုင်ခဲ့သည်။ အခြား ဖလား ၃ ခုမှာ စပိန် စူပါဖလား၊ ယူအီးအက်ဖ်အေ စူပါဖလား နှင့် ဖီဖာ ကလပ် ကမ္ဘာ့ဖလား တို့ဖြစ်သည်။ ဘာစီလိုနာသည် ၂၀၁၄-၁၅ခုနှစ် ၎င်းတို့၏ ၅ခုမြောက် ချန်ပီယံလိဂ်ဖလားအား ရယူခဲ့သည်။ ဗိုလ်စွဲခဲ့ရာတွင် ဆီမီးဖိုင်နယ်၌ ဂျာမန်အင်အားကြီးကလပ် ဘိုင်ယန်မြူးနစ်ကို နှစ်ကျော့ပေါင်းရလဒ် ၅ - ၃ ဖြင့် အနိုင်ယူ၍ ဖိုင်နယ်သို့တက်ခဲ့ပြီး ဗိုလ်လုပွဲတွင် [[အီတလီနိုင်ငံ|အီတလီ]] ချန်ပီယံ ဂျူဗင်တပ် အသင်းအား အိုင်ဗန်ရာကီတစ်၊ လူးဝစ်ဆွာရက်၊နေမာ တို့၏ သွင်းဂိုးများဖြင့် ၃-၁ဖြင့် အနိုင်ရဗိုလ်စွဲခဲ့သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:ဘာစီလိုနာ ဘောလုံးအသင်း]] [[Category:ကြေးစားဘောလုံးအသင်း]] {{Sport-stub}} tkon09x31cwkpk8ttih6a6wuaf1wgwr 0 15714 1029378 956745 2026-05-04T07:17:00Z ~2026-26932-14 142287 အခြားအမည် 1029378 wikitext text/x-wiki {{Infobox ဘောလုံး ကလပ် | clubname = မန်ချက်စတာစီးတီး | current = ၂၀၂၃–၂၄ Manchester City F.C. season | image = [[File:Manchester City.svg|200px|Manchester City crest|alt=A crest depicting a shield with a eagle behind it. ON the shield is a picture of a ship, the initials M.C.F.C. and three diagonal stripes. Below the shield is a ribbon with the motto "Superbia in Proelia". Above the eagle are three stars.]] | fullname = Manchester City Football Club | nickname = နို့ဘူး ဂေါက်တီး တာကူဖန်များသာအားပေး | motto = Superbia in Proelia (Latin for: Pride in Battle) | founded = ၁၈၈၀ <br />as ''St Mark's (West Gorton)'' | ground = [[City of Manchester Stadium]] | capacity = 47,726<ref>{{cite web | title=Stadium History| work=Manchester City Football Club| url=http://www.mcfc.co.uk/default.sps?pagegid={20E7C2B7-4832-46D1-B772-AB8CCA2FD0D5}| archiveurl=http://web.archive.org/web/20080208223557/http://www.mcfc.co.uk/default.sps?pagegid={20E7C2B7-4832-46D1-B772-AB8CCA2FD0D5}| archivedate=8 February 2008| accessdate=21 October 2009}}</ref> | owner = [[Sheikh]] [[Mansour bin Zayed Al Nahyan]] | chairman = [[Khaldoon Al Mubarak]] | manager = {{flagicon|Spain}}[[ပက် ဂဝါးဒရီယိုးလာ]] | league = [[ပရီးမီးယားလိဂ်]] | season = ၂၀⁠၂၂-၂၃ | position = [[ပရီးမီးယားလိဂ်]]၊ ချန်ပီယံ | pattern_la1 = _mancity2324h | pattern_b1 = _mancity2324h | pattern_ra1 = _mancity2324h | pattern_sh1 = _mancity2324h | pattern_so1 = _mancity2324hl | leftarm1 = 99C5EA | body1 = 99C5EA | rightarm1 = 99C5EA | shorts1 = FFFFFF | socks1 = 99C5EA | pattern_la2 = _mancity2324a | pattern_b2 = _mancity2324a | pattern_ra2 = _mancity2324a | pattern_sh2 = _mancity2324a | pattern_so2 = | leftarm2 = E7E7E7 | body2 = E7E7E7 | rightarm2 = E7E7E7 | shorts2 = 522f36 | socks2 = E7E7E7 | pattern_la3 = _mancity2324t | pattern_b3 = _mancity2324t | pattern_ra3 = _mancity2324t | pattern_sh3 = _mancity2324t | pattern_so3 = _mancity2324tl | leftarm3 = 000000 | body3 = 000000 | rightarm3 = 000000 | shorts3 = 000000 | socks3 = 000000 | coordinates = {{Coord|53.4832|-2.2003}} | website = {{URL|https://www.mancity.com}} }} '''မန်ချက်စတာ စီးတီး ဘောလုံးကလပ်'''သည် အင်္ဂလိပ် [[ပရီးမီးယားလိဂ်]]တွင် ကစားသော ဘောလုံးကလပ် တစ်ခုဖြစ်ပြီး မန်ချက်စတာမြို့ ကစားကွင်းတွင် အခြေစိုက်သော အသင်းဖြစ်သည်။ မြန်မာဘောလုံးပရိသတ်များကြားတွင်မူ City ဟုလူသိများထင်ရှားလေသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ၁၈၈၀ ခုနှစ်တွင် စိန့်မတ်ခ် (ဝက်စ် ဂေါ်တွန်) (St. Mark's (West Gorton)) အမည်ဖြင့် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် အာ့ဒ်ဝစ်ခ် အသင်း (Ardwick Association) အမည် ဖြစ်လာကာ ၁၈၉၄ ခုနှစ်တွင်မှ လက်ရှိ အမည်သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။</br> ကလပ်၏ အအောင်မြင်ဆုံး အချိန်ကာလများမှာ ၁၉၆၀ ခုနှစ်များ နှောင်းပိုင်း နှင့် ၁၉၇၀ နှစ်များ အစောပိုင်းတို့ ဖြစ်ပြီး ထိုအချိန်များတွင် သူတို့သည် လိဂ် ချန်ပီယံရှစ်၊ အက်ဖ်အေဖလား၊ လိဂ်ဖလားတို့ကို ရရှိခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က အသင်းအုပ်ချုပ်သူများမှာ ဂျိုးမာဆာနှင့် မယ်လ်ကွန် အယ်လစ်ဆန် တို့ဖြစ်ပြီး နာမည်ကျော် ကစားသမားများမှာ ကောလင်းဘဲလ်၊ မိုက်ခ် ဆမ်းမားဘီး နှင့် ဖရန်စစ် လီး တို့ ဖြစ်ကြသည်။</br> ၁၉၇၆ ခုနှစ် လိဂ်ဖလား ရရှိပြီးသည့် နောက်ပိုင်းတွင် ကလပ် အနေနှင့် နာမည်ကျော် ဖလား တစ်ခုမှ မရရှိတော့ပေ။ ၁၈၈၀ ခုနှစ် ကလပ် စတင်တည်ထောင်သည့် အချိန်မှစ၍ ဖလားမရသည့် နှစ် အကြာရှည်ဆုံး ကာလပင် ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်များတွင် ၃ နှစ်အတွင်း နှစ်ကြိမ်မျှ အောက်တန်း ဆင်းရပြီး ၁၉၉၈-၉၉ ခုနှစ်တွင် ၁၃၁ ခုနှစ် ကလပ် သမိုင်းကာလ အတွင်း ပထမဆုံး နှင့် တစ်ကြိမ်တည်းသော အကြိမ်အဖြစ် တတိယတန်းတွင် ကစားခဲ့ရသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ကလပ်၏ ခြေစွမ်းပြန်တက်လာခဲ့ပြီး သူတို့၏ သမိုင်းကြောင်းတွင် တောက်ပခဲ့သော အချိန်ကာလများ တွင် ရှိခဲ့သော ခြေစွမ်းကဲ့သို့ ပြန်ဖြစ်လာခဲ့သည်။</br> ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဩဂတ်လတွင် အဘူဒါဘီယူနိုက်တက်အုပ်စုမှ ဝယ်ယူခဲ့ပြီးနောက် ကမ္ဘာအချမ်းသားဆုံးကလပ်အသင်းဖြစ်လာခဲ့သည်။ မန်ချက်စတာ စီးတီးအသင်းသည် ၂၀၁၁ခုနှစ်တွင် ချန်ပီယံလိဂ်ဖလားဝင်ခွင့်ရရှိခဲ့ပြီး ရာသီကုန်တွင် အက်ဖ်အေ ဖလားကိုရယူနိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၁-၁၂ ဘောလုံးရာသီတွင် မန်ချက်စတာ စီးတီးအသင်းသည် နှစ်ပေါင်း(၄၄) နှစ်ကြာဝေးကွာနေသော ပရီးမီးယားလိဂ် ဖလားကိုရယူနိုင်ခဲ့သည်။ == ပထမ အသင်းလူစာရင်း == {{updated|2nd September2012.}}<ref>{{cite web |title=First Team |url=http://www.mcfc.co.uk/Players |publisher=Manchester City F.C |accessdate=2nd September2012 |archivedate=20 July 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140720195937/http://www.mcfc.co.uk/players }}</ref> {{fs start}} {{football squad player| no= 1| nat=BRA| pos=GK| name=[[အန်ဒါဆန်]]}} {{football squad player| no= 2| nat=ENG| pos=DF| name=[[မီကာရစ်ချတ်]]|other=ဒုတိယအသင်းခေါင်းဆောင်}} {{football squad player| no= 3| nat=BRA| pos=DF| name=[[မိုင်ကွန်]]}} {{football squad player| no= 4| nat=BEL| pos=DF| name=[[ကွန်ပနီ]]|other=[[အသင်းခေါင်းဆောင် (ဘောလုံး)#Club captain|အသင်းခေါင်းဆောင်]] }} {{football squad player| no= 5| nat=ARG| pos=DF| name=[[ဇာဘလက်တာ]]}} {{football squad player| no= 6| nat=ENG| pos=DF| name=[[လက်စကော့စ်]]}} {{football squad player| no= 7| nat=ENG| pos=MF| name=[[မီလ်နာ]]}} {{football squad player| no= 8| nat=FRA| pos=MF| name=[[နာဆရီ]]}} {{football squad player| no=10| nat=BIH| pos=FW| name=[[ဇီကို]]}} {{football squad player| no=11| nat=ENG| pos=MF| name=[[ဆင်ကလဲယား]]}} {{football squad player| no=13| nat=SER| pos=DF| name=[[ကိုလာရော့]]}} {{football squad player| no=14| nat=ESP| pos=FW| name=[[ဂျာဗီဂါဆီယာ]]}} {{football squad player| no=15| nat=MNE| pos=DF| name=[[စတီဗင်ဆာဗစ်]]}} {{football squad player| no=16| nat=ARG| pos=FW| name=[[အဂူရို]]}} {{fs mid}} {{football squad player| no=17| nat=ENG| pos=MF| name=[[ရော့ဝဲလ်]]}} {{football squad player| no=18| nat=ENG| pos=MF| name=[[ဘယ်ရီ]]}} {{football squad player| no=21| nat=ESP| pos=MF| name=[[ဒေးဗစ်ဆေးလ်ဗား]]}} {{football squad player| no=22| nat=FRA| pos=DF| name=[[ကလစ်ချီ]]}} {{football squad player| no=28| nat=CIV| pos=DF| name=[[ကလိုတိုရေး]]}} {{football squad player| no=29| nat=ENG| pos=GK| name=[[ရစ်ချတ်]]}} {{football squad player| no=30| nat=ROM| pos=GK| name=[[ပန်တီလီမွန်]]}} {{football squad player| no=42| nat=CIV| pos=MF| name=[[ယာယာတိုရေး]]}} {{football squad player| no=43| nat=ENG| pos=FW| name=[[နီမလီ]]}} {{football squad player| no=45| nat=ITA| pos=FW| name=[[ဘာလိုတယ်လီ]]}} {{football squad player| no=60| nat=SWE| pos=FW| name=[[ဂျွန်ဂူဒီတီ]]}} {{football squad player| no=62| nat=CIV| pos=MF| name=[[ရာဇတ်]]}} {{football squad player| no=—| nat=ENG| pos=MF| name=[[မိုက်ကယ်ဂျွန်ဆင်]]}} {{fs end}} === အငှား === {{fs start}} {{football squad player| no=38| nat=BEL| pos=DF| name=[[ဘိုယတာ]] |other= [[အက်ဖ်စီတွမ်တီး]] တွင် ရာသီကုန်အထိ အငှားသွားရောက်ကစား}} {{football squad player| no=50| nat=NOR| pos=MF| name=[[အီဗရာဟမ်]] |other= [[စတရောင်း]] တွင် ရာသီကုန်အထိ အငှားသွားရောက်ကစား}} {{fs mid}} {{football squad player| no=| nat=PAR| pos=FW| name=[[ဆန်တာခရုဇ်]] |other= [[မာလာဂါ]] တွင် ရာသီကုန်အထိ အငှားသွားရောက်ကစား}} {{football squad player| no= | nat=ENG| pos=DF| name=[[ဝိမ်းဘရစ်]] |other= [[ဘရိုက်တန်]] တွင် ရာသီကုန်အထိ အငှားသွားရောက်ကစား}} {{fs end}} == မန်ချက်စတာ စီးတီးအသင်း၏အောင်မြင်မှုများ == *Champion ship - (၇)ကြိမ် (၁၉၉၈-၁၉၉၉) (၁၉၀၂-၁၉၀၃) (၁၉၀၉-၁၉၁၀) (၁၉၂၇-၁၉၂၈) (၁၉၄၆-၁၉၄၇) (၁၉၆၅-၁၉၆၆) (၂၀၀၁-၂၀၀၂) *အမှတ်ပေးချန်ပီယံ − (၉) ကြိမ် (၁၉၃၆-၃၇၊ ၁၉၆၇-၆၈၊ ၂၀၁၁-၁၂၊၂၀၁၃-၂၀၁၄၊၂၀၁၇-၂၀၁၈၊၂၀၁၈-၂၀၁၉၊၂၀၂၀-၂၀၂၁၊၂၀၂၁-၂၀၂၂၊၂၀၂၂-၂၀၂၃ *အက်ဖ်အေ ဖလားချန်ပီယံ − (၆) ကြိမ် (၁၉၀၄၊ ၁၉၃၄၊ ၁၉၅၆၊ ၁၉၆၉၊၂၀၁၁၊၂၀၂၃) *ကားလင်းဖလား − (၂) ကြိမ် (၁၉၇၀၊ ၁၉၇၆) *ကွန်မြူနတီဒိုင်းချန်ပီယံ − (၆) ကြိမ် (၁၉၃၇၊ ၁၉၆၈၊ ၁၉၇၂၊ ၂၀၁၂၊၂၀၁၉၊၂၀၂၀) *ဥရောပရှုံးထွက်ဖလား − (၁) ကြိမ် (၁၉၇၀) *ချန်ပီယံလိဂ်ဖလား - ၁ ကြိမ် (၂၀၂၃) *ဥရောပစူပါဖလား - ၁ ကြိမ် (၂၀၂၃) *ဖီဖာကလပ်ကမ္ဘာ့ဖလား - ၁ ကြိမ် (၂၀၂၃) == ကိုးကား == {{reflist}} {{Premier League}} [[Category:ကြေးစားဘောလုံးအသင်း]] jk8n3g7fd9jq14mmyzllrl3avdmtd6n 1029382 1029378 2026-05-04T07:36:24Z Zawzawaungthwin 100038 [[Special:Contributions/~2026-26932-14|~2026-26932-14]] ([[User talk:~2026-26932-14|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1029378|1029378]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1029382 wikitext text/x-wiki {{Infobox ဘောလုံး ကလပ် | clubname = မန်ချက်စတာစီးတီး | current = ၂၀၂၃–၂၄ Manchester City F.C. season | image = [[File:Manchester City.svg|200px|Manchester City crest|alt=A crest depicting a shield with a eagle behind it. ON the shield is a picture of a ship, the initials M.C.F.C. and three diagonal stripes. Below the shield is a ribbon with the motto "Superbia in Proelia". Above the eagle are three stars.]] | fullname = Manchester City Football Club | nickname = The Citizens, The Blues, City | motto = Superbia in Proelia (Latin for: Pride in Battle) | founded = ၁၈၈၀ <br />as ''St Mark's (West Gorton)'' | ground = [[City of Manchester Stadium]] | capacity = 47,726<ref>{{cite web | title=Stadium History| work=Manchester City Football Club| url=http://www.mcfc.co.uk/default.sps?pagegid={20E7C2B7-4832-46D1-B772-AB8CCA2FD0D5}| archiveurl=http://web.archive.org/web/20080208223557/http://www.mcfc.co.uk/default.sps?pagegid={20E7C2B7-4832-46D1-B772-AB8CCA2FD0D5}| archivedate=8 February 2008| accessdate=21 October 2009}}</ref> | owner = [[Sheikh]] [[Mansour bin Zayed Al Nahyan]] | chairman = [[Khaldoon Al Mubarak]] | manager = {{flagicon|Spain}}[[ပက် ဂဝါးဒရီယိုးလာ]] | league = [[ပရီးမီးယားလိဂ်]] | season = ၂၀⁠၂၂-၂၃ | position = [[ပရီးမီးယားလိဂ်]]၊ ချန်ပီယံ | pattern_la1 = _mancity2324h | pattern_b1 = _mancity2324h | pattern_ra1 = _mancity2324h | pattern_sh1 = _mancity2324h | pattern_so1 = _mancity2324hl | leftarm1 = 99C5EA | body1 = 99C5EA | rightarm1 = 99C5EA | shorts1 = FFFFFF | socks1 = 99C5EA | pattern_la2 = _mancity2324a | pattern_b2 = _mancity2324a | pattern_ra2 = _mancity2324a | pattern_sh2 = _mancity2324a | pattern_so2 = | leftarm2 = E7E7E7 | body2 = E7E7E7 | rightarm2 = E7E7E7 | shorts2 = 522f36 | socks2 = E7E7E7 | pattern_la3 = _mancity2324t | pattern_b3 = _mancity2324t | pattern_ra3 = _mancity2324t | pattern_sh3 = _mancity2324t | pattern_so3 = _mancity2324tl | leftarm3 = 000000 | body3 = 000000 | rightarm3 = 000000 | shorts3 = 000000 | socks3 = 000000 | coordinates = {{Coord|53.4832|-2.2003}} | website = {{URL|https://www.mancity.com}} }} '''မန်ချက်စတာ စီးတီး ဘောလုံးကလပ်'''သည် အင်္ဂလိပ် [[ပရီးမီးယားလိဂ်]]တွင် ကစားသော ဘောလုံးကလပ် တစ်ခုဖြစ်ပြီး မန်ချက်စတာမြို့ ကစားကွင်းတွင် အခြေစိုက်သော အသင်းဖြစ်သည်။ မြန်မာဘောလုံးပရိသတ်များကြားတွင်မူ City ဟုလူသိများထင်ရှားလေသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ၁၈၈၀ ခုနှစ်တွင် စိန့်မတ်ခ် (ဝက်စ် ဂေါ်တွန်) (St. Mark's (West Gorton)) အမည်ဖြင့် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် အာ့ဒ်ဝစ်ခ် အသင်း (Ardwick Association) အမည် ဖြစ်လာကာ ၁၈၉၄ ခုနှစ်တွင်မှ လက်ရှိ အမည်သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။</br> ကလပ်၏ အအောင်မြင်ဆုံး အချိန်ကာလများမှာ ၁၉၆၀ ခုနှစ်များ နှောင်းပိုင်း နှင့် ၁၉၇၀ နှစ်များ အစောပိုင်းတို့ ဖြစ်ပြီး ထိုအချိန်များတွင် သူတို့သည် လိဂ် ချန်ပီယံရှစ်၊ အက်ဖ်အေဖလား၊ လိဂ်ဖလားတို့ကို ရရှိခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က အသင်းအုပ်ချုပ်သူများမှာ ဂျိုးမာဆာနှင့် မယ်လ်ကွန် အယ်လစ်ဆန် တို့ဖြစ်ပြီး နာမည်ကျော် ကစားသမားများမှာ ကောလင်းဘဲလ်၊ မိုက်ခ် ဆမ်းမားဘီး နှင့် ဖရန်စစ် လီး တို့ ဖြစ်ကြသည်။</br> ၁၉၇၆ ခုနှစ် လိဂ်ဖလား ရရှိပြီးသည့် နောက်ပိုင်းတွင် ကလပ် အနေနှင့် နာမည်ကျော် ဖလား တစ်ခုမှ မရရှိတော့ပေ။ ၁၈၈၀ ခုနှစ် ကလပ် စတင်တည်ထောင်သည့် အချိန်မှစ၍ ဖလားမရသည့် နှစ် အကြာရှည်ဆုံး ကာလပင် ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်များတွင် ၃ နှစ်အတွင်း နှစ်ကြိမ်မျှ အောက်တန်း ဆင်းရပြီး ၁၉၉၈-၉၉ ခုနှစ်တွင် ၁၃၁ ခုနှစ် ကလပ် သမိုင်းကာလ အတွင်း ပထမဆုံး နှင့် တစ်ကြိမ်တည်းသော အကြိမ်အဖြစ် တတိယတန်းတွင် ကစားခဲ့ရသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ကလပ်၏ ခြေစွမ်းပြန်တက်လာခဲ့ပြီး သူတို့၏ သမိုင်းကြောင်းတွင် တောက်ပခဲ့သော အချိန်ကာလများ တွင် ရှိခဲ့သော ခြေစွမ်းကဲ့သို့ ပြန်ဖြစ်လာခဲ့သည်။</br> ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဩဂတ်လတွင် အဘူဒါဘီယူနိုက်တက်အုပ်စုမှ ဝယ်ယူခဲ့ပြီးနောက် ကမ္ဘာအချမ်းသားဆုံးကလပ်အသင်းဖြစ်လာခဲ့သည်။ မန်ချက်စတာ စီးတီးအသင်းသည် ၂၀၁၁ခုနှစ်တွင် ချန်ပီယံလိဂ်ဖလားဝင်ခွင့်ရရှိခဲ့ပြီး ရာသီကုန်တွင် အက်ဖ်အေ ဖလားကိုရယူနိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၁-၁၂ ဘောလုံးရာသီတွင် မန်ချက်စတာ စီးတီးအသင်းသည် နှစ်ပေါင်း(၄၄) နှစ်ကြာဝေးကွာနေသော ပရီးမီးယားလိဂ် ဖလားကိုရယူနိုင်ခဲ့သည်။ == ပထမ အသင်းလူစာရင်း == {{updated|2nd September2012.}}<ref>{{cite web |title=First Team |url=http://www.mcfc.co.uk/Players |publisher=Manchester City F.C |accessdate=2nd September2012 |archivedate=20 July 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140720195937/http://www.mcfc.co.uk/players }}</ref> {{fs start}} {{football squad player| no= 1| nat=BRA| pos=GK| name=[[အန်ဒါဆန်]]}} {{football squad player| no= 2| nat=ENG| pos=DF| name=[[မီကာရစ်ချတ်]]|other=ဒုတိယအသင်းခေါင်းဆောင်}} {{football squad player| no= 3| nat=BRA| pos=DF| name=[[မိုင်ကွန်]]}} {{football squad player| no= 4| nat=BEL| pos=DF| name=[[ကွန်ပနီ]]|other=[[အသင်းခေါင်းဆောင် (ဘောလုံး)#Club captain|အသင်းခေါင်းဆောင်]] }} {{football squad player| no= 5| nat=ARG| pos=DF| name=[[ဇာဘလက်တာ]]}} {{football squad player| no= 6| nat=ENG| pos=DF| name=[[လက်စကော့စ်]]}} {{football squad player| no= 7| nat=ENG| pos=MF| name=[[မီလ်နာ]]}} {{football squad player| no= 8| nat=FRA| pos=MF| name=[[နာဆရီ]]}} {{football squad player| no=10| nat=BIH| pos=FW| name=[[ဇီကို]]}} {{football squad player| no=11| nat=ENG| pos=MF| name=[[ဆင်ကလဲယား]]}} {{football squad player| no=13| nat=SER| pos=DF| name=[[ကိုလာရော့]]}} {{football squad player| no=14| nat=ESP| pos=FW| name=[[ဂျာဗီဂါဆီယာ]]}} {{football squad player| no=15| nat=MNE| pos=DF| name=[[စတီဗင်ဆာဗစ်]]}} {{football squad player| no=16| nat=ARG| pos=FW| name=[[အဂူရို]]}} {{fs mid}} {{football squad player| no=17| nat=ENG| pos=MF| name=[[ရော့ဝဲလ်]]}} {{football squad player| no=18| nat=ENG| pos=MF| name=[[ဘယ်ရီ]]}} {{football squad player| no=21| nat=ESP| pos=MF| name=[[ဒေးဗစ်ဆေးလ်ဗား]]}} {{football squad player| no=22| nat=FRA| pos=DF| name=[[ကလစ်ချီ]]}} {{football squad player| no=28| nat=CIV| pos=DF| name=[[ကလိုတိုရေး]]}} {{football squad player| no=29| nat=ENG| pos=GK| name=[[ရစ်ချတ်]]}} {{football squad player| no=30| nat=ROM| pos=GK| name=[[ပန်တီလီမွန်]]}} {{football squad player| no=42| nat=CIV| pos=MF| name=[[ယာယာတိုရေး]]}} {{football squad player| no=43| nat=ENG| pos=FW| name=[[နီမလီ]]}} {{football squad player| no=45| nat=ITA| pos=FW| name=[[ဘာလိုတယ်လီ]]}} {{football squad player| no=60| nat=SWE| pos=FW| name=[[ဂျွန်ဂူဒီတီ]]}} {{football squad player| no=62| nat=CIV| pos=MF| name=[[ရာဇတ်]]}} {{football squad player| no=—| nat=ENG| pos=MF| name=[[မိုက်ကယ်ဂျွန်ဆင်]]}} {{fs end}} === အငှား === {{fs start}} {{football squad player| no=38| nat=BEL| pos=DF| name=[[ဘိုယတာ]] |other= [[အက်ဖ်စီတွမ်တီး]] တွင် ရာသီကုန်အထိ အငှားသွားရောက်ကစား}} {{football squad player| no=50| nat=NOR| pos=MF| name=[[အီဗရာဟမ်]] |other= [[စတရောင်း]] တွင် ရာသီကုန်အထိ အငှားသွားရောက်ကစား}} {{fs mid}} {{football squad player| no=| nat=PAR| pos=FW| name=[[ဆန်တာခရုဇ်]] |other= [[မာလာဂါ]] တွင် ရာသီကုန်အထိ အငှားသွားရောက်ကစား}} {{football squad player| no= | nat=ENG| pos=DF| name=[[ဝိမ်းဘရစ်]] |other= [[ဘရိုက်တန်]] တွင် ရာသီကုန်အထိ အငှားသွားရောက်ကစား}} {{fs end}} == မန်ချက်စတာ စီးတီးအသင်း၏အောင်မြင်မှုများ == *Champion ship - (၇)ကြိမ် (၁၉၉၈-၁၉၉၉) (၁၉၀၂-၁၉၀၃) (၁၉၀၉-၁၉၁၀) (၁၉၂၇-၁၉၂၈) (၁၉၄၆-၁၉၄၇) (၁၉၆၅-၁၉၆၆) (၂၀၀၁-၂၀၀၂) *အမှတ်ပေးချန်ပီယံ − (၉) ကြိမ် (၁၉၃၆-၃၇၊ ၁၉၆၇-၆၈၊ ၂၀၁၁-၁၂၊၂၀၁၃-၂၀၁၄၊၂၀၁၇-၂၀၁၈၊၂၀၁၈-၂၀၁၉၊၂၀၂၀-၂၀၂၁၊၂၀၂၁-၂၀၂၂၊၂၀၂၂-၂၀၂၃ *အက်ဖ်အေ ဖလားချန်ပီယံ − (၆) ကြိမ် (၁၉၀၄၊ ၁၉၃၄၊ ၁၉၅၆၊ ၁၉၆၉၊၂၀၁၁၊၂၀၂၃) *ကားလင်းဖလား − (၂) ကြိမ် (၁၉၇၀၊ ၁၉၇၆) *ကွန်မြူနတီဒိုင်းချန်ပီယံ − (၆) ကြိမ် (၁၉၃၇၊ ၁၉၆၈၊ ၁၉၇၂၊ ၂၀၁၂၊၂၀၁၉၊၂၀၂၀) *ဥရောပရှုံးထွက်ဖလား − (၁) ကြိမ် (၁၉၇၀) *ချန်ပီယံလိဂ်ဖလား - ၁ ကြိမ် (၂၀၂၃) *ဥရောပစူပါဖလား - ၁ ကြိမ် (၂၀၂၃) *ဖီဖာကလပ်ကမ္ဘာ့ဖလား - ၁ ကြိမ် (၂၀၂၃) == ကိုးကား == {{reflist}} {{Premier League}} [[Category:ကြေးစားဘောလုံးအသင်း]] ogp0coqcyctusqxwjmcrxeqn9h4a4ua 0 19445 1029418 103732 2026-05-04T09:41:47Z EmausBot 5629 [[တင်ညွန့် (ဝန်ကြီး)]] သို့ ပြန်ညွှန်းနှစ်ထပ်ဖြစ်နေသည်ကို ပြင်နေသည် 1029418 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[တင်ညွန့် (ဝန်ကြီး)]] odbyfe8ca5trx912ycf0r80jop01gqf 0 19813 1029380 917611 2026-05-04T07:32:33Z Zawzawaungthwin 100038 {{main|လက်ယက်ကုန်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု}} 1029380 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = ဒီပဲယင်းမြို့နယ် |native_name = |settlement_type=[[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |image_skyline = Tabayin tsp in Shwebo district.svg |imagesize = |image_caption = ​ရွှေဘိုခရိုင်အတွင်း တည်နေရာ | image_map = Tabayin Township.svg | mapsize = | map_caption =စစ်ကိုင်းတိုင်းအတွင်း တည်နေရာ |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာပြမြေပုံ |seat = [[ဒီပဲယင်းမြို့]] |seat_type = မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့ |subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = {{flag|စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[ရေဦးခရိုင်]] |area_total_km2 = |population = ၁၄၀,၈၁၅ |population_as_of = ၂၀၁၄ |population_footnotes = <ref name="census-2014">{{cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၅၂|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref> |population_density_km2 = auto |coordinates_display = inline,title |coordinates_region = MM |latNS = N |latd = 22 |latm = 42 |lats = |longEW = E |longd = 95 |longm = 20 |longs = |elevation_ft = |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6.30 |website = }} '''ဒီပဲယင်းမြို့နယ်''' (ယခင်အမည် '''တပယင်း''') သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရေဦးခရိုင်]]ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="MIMU001">[http://www.burmalibrary.org/docs6/MIMU001_A3_SD%20&%20Township%20Overview.pdf "Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map"] Myanmar Information Management Unit (MIMU)</ref> မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ [[ဒီပဲယင်းမြို့]] ဖြစ်သည်။ == သမိုင်းများ == === ၂၀၂၂ === {{main|လက်ယက်ကုန်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု}} ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့ နေ့လယ်ပိုင်းတွင် ဒီပဲယင်းမြို့နယ်၊ လက်ယက်ကုန်းကျေးရွာ၌ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ကျေးရွာဘုန်းကြီးကျောင်းအတွင်းရှိ ကိုယ်ထူကိုယ်ထစာသင်ကျောင်းကို တပ်မတော်(လေ)က တိုက်ခိုက်ရေးရဟတ်ယာဉ် Mi-35 နှစ်စီးဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် ကျောင်းသားကျောင်းသူ ၆ ဦးအပါအဝင် စုစုပေါင်း ၁၃ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၂၇ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ထို့အပြင် ဒဏ်ရာရရှိသူများနှင့် ဆရာ၊ ဆရာမများအပါအဝင် လူ ၂၀ ဦးကျော်သည်လည်း တပ်မတော်၏ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခြင်းကိုခံခဲ့သည်။စစ်ကောင်စီပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဗိုလ်ချုပ်ဇော်မင်းထွန်းကမူ လက်ယက်ကုန်းကျေးရွာတွင် ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (KIA) နှင့် ဒေသခံပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ် (PDF) များ ရှိနေသည်ဟု သတင်းရရှိသဖြင့် လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း စက်တင်ဘာလ ၂၀ ရက်နေ့ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2022-09-21 |title=လက်ယက်ကုန်းစာသင်ကျောင်း တိုက်ခိုက်ခံရမှု ကုလအတွင်းရေးမှူးချုပ် ရှုတ်ချ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/letyetkone-school-attack-09212022041400.html |access-date=2026-05-04 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> === ၂၀၂၄ === ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၈ ရက် တွင် ဒီပဲယင်းမြို့နယ်တစ်ခုလုံးအား တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များက တိုက်ခိုက်သိမ်းယူခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240819074140/https://www.tachileik.net/mm/news/37091|archivedate=19 August 2024|accessdate=15 May 2025|title=တော်လှန်ရေးတပ်များသိမ်းပိုက်လိုက်သည့် ဒီပဲယင်းမြို့ဓာတ်ပုံများ|url=https://www.tachileik.net/mm/news/37091|publisher=Tachileik News Agency}}</ref> [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] လက်အောက်ခံ ခရိုင်တပ်ရင်းများ၊ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ (ပကဖ) နှင့် ဒေသတွင်း တော်လှန်ရေးအင်အားစုက အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် အခြေစိုက်ရာ မုံရွာမြို့နှင့် မိုင် ၄၀ ကျော်သာ ကွာဝေးသည့် ဒီပဲယင်းမြို့ကို ဩဂုတ် ၁၅ ရက် ညနေပိုင်းမှ စတင်တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် သုံးရက်အကြာတွင် မြို့ကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/56573/|title=အသိမ်းခံရသည့် ဒီပဲယင်းမြို့ကို စစ်ကောင်စီပြန်လည်ထိန်းချုပ်|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240820164837/https://myanmar-now.org/mm/news/56573/|archivedate=20 August 2024|publisher=Myanmar Now|accessdate=15 May 2025}}</ref> === ၂၀၂၅ === {{main|အိုးထိမ်းတွင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု}} ၂၀၂၅ ခုနှစ် မေလ ၁၂ ရက် နေ့တွင် ဒီပဲယင်းမြို့နယ်၊ အိုးထိမ်းတွင်းရွာ စာသင်ကျောင်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှုတွင် သေဆုံးသူအရေအတွက်သည် ဆရာမအပါအဝင် ကျောင်းသား/သူ ၂၂ ဦး ရှိနေခဲ့ရာမှ နောက်ရက်များတွင် ဒဏ်ရာပြင်းထန်ခဲ့သည့် ကလေးငယ် ၂ ဦး ထပ်မံသေဆုံးခဲ့သည်။ဤသို့ဖြင့် သေဆုံးသူဦးရေသည် စုစုပေါင်း ၂၄ ဦးအထိ ရှိသွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/63682/|title=ဒီပဲယင်းစာသင်ကျောင်း ဗုံးကြဲခံရမှုတွင် ဒဏ်ရာရကလေး ၂ ဦး သေဆုံး၊ သေဆုံးသူ ၂၄ ဦးရှိလာ|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250515030205/https://myanmar-now.org/mm/news/63682/|archivedate=15 May 2025|publisher=Myanmar Now|accessdate=15 May 2025}}</ref> == ကျော်ကြားသောပုဂ္ဂိုလ်များ == စစ်သူကြီး [[မဟာဗန္ဓုလ]]သည် ဒီပဲယင်းမြို့တော်ဝန် ဖြစ်ခဲ့ဖူးသည်။ ဖွားရာဇာတိမှာလည်း ဒီပဲယင်းအနီး ငပယင်းရွာ ဖြစ်သည်။ ရဟန်းစာဆို ရှင်အဂ္ဂသမာဓိအကျော်၏ ဖွားရာဇာတိမှာလည်း ဒီပဲယင်းအနီးက ကန်ဖျားရွာဖြစ်သည်။ [[လယ်တီဆရာတော်]] ဘုရားကြီးသည် ဒီပဲယင်းအနီး စိုင်းပြင်ရွာဇာတိ ဖြစ်သည်။ ဒီပဲယင်းဆရာတော်ဟု နာမည်ကျော်ကြားသည့် ဒုတိယရွှေကျင် သာသနာပိုင် ဆရာတော်ကြီးသည်လည်း ဒီပဲယင်းအနီး ကန်ဖျားရွာ ဇာတိဖြစ်သည်။ အလားတူ တောင်တန်းသာသနာပြု ဆရာတော် [[ဦးဥတ္တမသာရ]] ဆရာတော်ကြီးသည်လည်း ဒီပဲယင်းနယ်မှ ဆရာတော်ကြီး တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ [[ဂဠုန်ဆရာစံ]]၏ ဖွားရာဇာတိမှာ ဒီပဲယင်းအနီး သရက်ကန်ရွာ ဖြစ်သည်။ အလောင်းမင်းတရားကြီး ဦးအောင်ဇေယျ၏ ဆရာ သာသနာပိုင်ဆရာတော် အတုလယသသည် ဒီပဲယင်းနယ် ဥသျှစ်ကျေးရွာဇာတိဖြစ်သည်။ ယခု ဥသျှစ်ကျေးရွာသည် အရာတော်နယ်မှ ဖြစ်နေသည်။ == ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန် == * [[ဒီပဲယင်းအရေးအခင်း|ဒီပဲယင်းမြို့အရေးအခင်း (၂၀၀၃ ခုနှစ်)]] ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{စစ်ကိုင်းတိုင်း}} [[Category:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့နယ်များ]] {{Myanmar-geo-stub}} ayfuv9skz89bu4377z5d30cafvaoc3a 0 21379 1029353 1028193 2026-05-04T05:58:54Z Salai Rungtoi 22844 /* ကွယ်လွန်သူများ */ 1029353 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" | align=right |- | {{ဧပြီလ}} |} [[ဧပြီ]]လ၊ (၂၁)ရက်နေ့ သည် [[ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်]]အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၁၁)ရက်မြောက် ([[ရက်ထပ်နှစ်]]ဖြစ်လျှင် (၁၁၂)ရက်မြောက်)) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၂၅၄) ရက် ကျန်သေးသည်။ == ဖြစ်စဉ်များ == *[[၂၀၂၆]] - စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(လေ) ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းဝင်း]] သည် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]] ဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-21 |title=အေအေ ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းမြတ်နိုင်နဲ့ ချင်း CPU ခေါင်းဆောင်တွေ ရခိုင်မှာတွေ့ဆုံ -၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၂၁ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်း တိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/clyxrv7g29gt |access-date=2026-04-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * * == မွေးဖွားသူများ == * * * == ကွယ်လွန်သူများ == * [[၁၉၉၆]] - [[ကြည်၊ ကို (ပြင်ဦးလွင်)|ကိုကြည် (ပြင်ဦးလွင်)]]၊ အငြိမ်းစား တပ်မတော်ဗိုလ်ကြီး၊ ဘာသာပြန်စာရေးဆရာ ([[၁၉၄၅]] မွေးဖွား) * [[၂၀၁၄]] - ဟံသာဝတီ ဦး[[ဝင်းတင် (ဟံသာဝတီ)|ဝင်းတင်]]၊ ဝါရင့်သတင်းစာဆရာ၊ စာရေးဆရာနှင့် နိုင်ငံရေးသမား ([[၁၉၂၉]] မွေးဖွား) * [[၂၀၂၅]] &ndash; [[ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဖရန်စစ်]]၊ [[ကက်သလစ် အသင်းတော်|ရိုမန်ကက်သလစ်အသင်းတော်]]၏ ၂၆၆ ဦးမြောက် [[ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး]] ([[၁၉၃၆]] မွေးဖွား) == ပွဲတော်ရက်များ == * * * == ပြင်ပလင့်ခ်များ == {{Reflist}} {{လများ}} [[Category:ရက်စွဲများ]][[Category:ဧပြီ]] lqsvjtwdbmkojzbgqxme01cl0cldxdu 0 21391 1029351 450740 2026-05-04T05:57:08Z Salai Rungtoi 22844 /* ဖြစ်စဉ်များ */ 1029351 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" | align=right |- | {{မေလ}} |} [[မေ]]လ၊ (၄)ရက်နေ့ သည် [[ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်]]အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၂၄)ရက်မြောက် ([[ရက်ထပ်နှစ်]]ဖြစ်လျှင် (၁၂၅)ရက်မြောက်)) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၂၄၁) ရက် ကျန်သေးသည်။ == ဖြစ်စဉ်များ == *[[၁၉၅၉]] - ပထမအကြိမ် [[ဂရမ်မီဆု|ဂရမ်မီတေးဂီတဆု]]ပေးပွဲ ကျင်းပခဲ့သည်။ * * == မွေးဖွားသူများ == * * * == ကွယ်လွန်သူများ == * * * == ပွဲတော်ရက်များ == * * * == ပြင်ပလင့်ခ်များ == {{လများ}} [[Category:ရက်စွဲများ]][[Category:မေ]] kba0sgoy2yoovwvjnoegsrde71ws2xg 1029386 1029351 2026-05-04T07:58:23Z Salai Rungtoi 22844 /* ဖြစ်စဉ်များ */ 1029386 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" | align=right |- | {{မေလ}} |} [[မေ]]လ၊ (၄)ရက်နေ့ သည် [[ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်]]အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၂၄)ရက်မြောက် ([[ရက်ထပ်နှစ်]]ဖြစ်လျှင် (၁၂၅)ရက်မြောက်)) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၂၄၁) ရက် ကျန်သေးသည်။ == ဖြစ်စဉ်များ == *[[၁၉၅၉]] - ပထမအကြိမ် [[ဂရမ်မီဆု|ဂရမ်မီတေးဂီတဆု]]ပေးပွဲ ကျင်းပခဲ့သည်။ *[[၂၀၁၉]] - ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဒသမရာမဘုရင် [[မဟာဝဇိရာလင်္ကရဏ|မဟာဝဇိရာလင်္ကာရဏ]] ဘိသိတ်နန်းတက်ပွဲ ကျင်းပသည်။ * == မွေးဖွားသူများ == * * * == ကွယ်လွန်သူများ == * * * == ပွဲတော်ရက်များ == * * * == ပြင်ပလင့်ခ်များ == {{လများ}} [[Category:ရက်စွဲများ]][[Category:မေ]] 7sg7yc4njua224aa39is54abosg3a5o 0 21638 1029421 210589 2026-05-04T09:42:17Z EmausBot 5629 [[ဝင်းတင် (ဟံသာဝတီ)]] သို့ ပြန်ညွှန်းနှစ်ထပ်ဖြစ်နေသည်ကို ပြင်နေသည် 1029421 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဝင်းတင် (ဟံသာဝတီ)]] 0w01hpdib5x7g8g8os49nvlji198btp 0 23292 1029401 1028427 2026-05-04T08:31:15Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1029401 wikitext text/x-wiki {{Short description|Group of the Sino-Tibetan language family}} '''တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ''' (Tibeto-Burman languages) သည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် မိသားစု]]ကြီးအတွင်း [[တရုတ်နွယ်ဘာသာစကားများ]] မပါဝင်သည့် ကျန်ရှိသော ဘာသာစကားအစုအဖွဲ့အားလုံးကို စုပေါင်းခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤအုပ်စုတွင် [[တိဘက်လူမျိုးများ|တိဗက်ဘာသာစကား]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား|ဗမာဘာသာစကား]] နှင့် [[လီဆူဘာသာစကား|ယီဘာသာစကား]] တို့ကဲ့သို့သော အဓိကဘာသာစကားများ ပါဝင်ပြီး [[ဘူတန်နိုင်ငံ]] နှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] တို့၏ တရားဝင် ရုံးသုံးဘာသာစကားများသည်လည်း ဤအုပ်စုမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref name="Thurgood2003">Thurgood, G., & LaPolla, R. J. (2003). ''The Sino-Tibetan Languages''. Routledge.</ref> မိသားစုဝင် ဘာသာစကား အမျိုးကွဲပေါင်း ၄၀၀ ကျော်သည် အရှေ့အာရှ၊ တောင်အာရှ နှင့် အရှေ့တောင်အာရှရှိ ကုန်းမြင့်ဒေသများအပြင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြေပြန့်လွင်ပြင်များတွင်ပါ ကျယ်ပြန့်စွာ ပြောဆိုကြသည်။ <ref name="Zhang2020">Zhang, H., et al. (2020). "Phylogenetic evidence for the origin and expansion of Sino-Tibetan languages". ''Nature'', 583(7817).</ref> {{Infobox language family |name = တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ |region = [[အရှေ့တောင်အာရှ]]၊ [[အရှေ့အာရှ]]၊ [[တောင်အာရှ]] |familycolor = Sino-Tibetan |protoname = ရှေးဦး တိဗက်-ဗမာ |child1 = ''[[ဂေါင်ဒပ်ဘာသာစကား|ဂေါင်ဒပ်]]''၊ ''[[လော့ပူဘာသာစကား|လော့ပူ]]''၊ ''[[အိုလီဘာသာစကား|အိုလီ]]''၊ ''[[လက်ပ်ချာဘာသာစကား|လက်ပ်ချာ]]''၊ [[တာနီဘာသာစကားများ|တာနီ]] |child2 = '''[[အနောက်ပိုင်း တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|အနောက်ပိုင်း]]''': [[ဗောဒစ်ဘာသာစကားများ|ဗောဒစ်]]၊ ''[[ဆန်ဂလာဘာသာစကား|ဆန်ဂလာ]]''၊ [[တာမန်ဂစ်ဘာသာစကားများ|တာမန်ဂစ်]]၊ [[အနောက်ဟိမဝန္တာနွယ် ဘာသာစကားများ|အနောက်ဟိမဝန္တာနွယ်]]၊ [[မဂရစ်နွယ် ဘာသာစကားများ|မဂရစ်နွယ်]]၊ [[နယူးဝါးရီဘာသာစကား|နယူးဝါးရီ]]၊ [[ကီရန်တီဘာသာစကားများ|ကီရန်တီ]] |child3 = '''[[အလယ်ပိုင်း တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|အလယ်ပိုင်း]]''': [[ဆောလ်ဘာသာစကားများ|ဆောလ် (Sal)]]၊ ''[[ပျူဘာသာစကား|ပျူ]]''၊ [[ကူကီး-ချင်း–နာဂ ဘာသာစကားများ|ကူကီး-ချင်း–နာဂ]] ([[အိုဘာသာစကားများ|အို]]၊ [[အင်္ဂါမီ–ပိုချူရီ ဘာသာစကားများ|အင်္ဂါမီ–ပိုချူရီ]]၊ ''[[ကသည်းဘာသာစကား|ကသည်း (Meitei)]]''၊ [[တန်ခူးလ်ဘာသာစကားများ|တန်ခူးလ်]]၊ [[ဇီးမီးဘာသာစကားများ|ဇီးမီး]]၊ [[ကူကီး-ချင်း-မီဇို ဘာသာစကားများ|ကူကီး-ချင်း-မီဇို]]၊ ''[[ကာဘီဘာသာစကား|ကာဘီ]]''), [[မြူအစ်ဘာသာစကားများ|မြူအစ်]]၊ ''[[မီဂျူးဘာသာစကားများ|မီဂျူး]]'' |child4 = '''အရှေ့ပိုင်း''': [[ဗမာ-ချမ်းနွယ် ဘာသာစကားများ|ဗမာ-ချမ်းနွယ် (Burmo-Qiangic)]]၊ [[ကရင်ဘာသာစကား|ကရင်]]၊ [[နွန်နွယ် ဘာသာစကားများ|နွန်နွယ် (Nungish)]]၊ ''[[ထူကျားဘာသာစကား|ထူကျား]]'' |child5 = '''အခြား''': [[ဒီဂါရိုဘာသာစကားများ|ဒီဂါရို]]၊ [[ရုရှစ်ဘာသာစကားများ|ရုရှစ်]]၊ [[ခို-ဗွာ ဘာသာစကားများ|ခို-ဗွာ]]၊ ''[[ပူရွိုက်ဘာသာစကား|ပူရွိုက်]]''၊ [[စီယန်ဂစ်ဘာသာစကားများ|စီယန်ဂစ်]]၊ [[မီဂျူးဘာသာစကားများ|မီဂျူး]] |iso5 = tbq |glotto = none |map = Lenguas tibeto-birmanas.png |mapcaption= တိဗက်-ဗမာနွယ်၏ ပင်မကိုင်းခွဲများ- {{col-begin}} {{col-3}} {{legend|#32CD32|[[တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်နွယ်]]}} {{legend|#FFD700|[[ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|ဗမာနွယ်]]}} {{legend|#FF0000|[[ကရင်ဘာသာစကား|ကရင်နွယ်]]}} {{legend|#FF4500|[[ရွန်ဘာသာစကားများ|ရွန် (Rung)]]}} {{col-3}} {{legend|#8B4513|[[တာနီဘာသာစကားများ|တာနီ]]}} {{legend|#800000|[[ချမ်းနွယ် ဘာသာစကားများ|ချမ်းနွယ် (Qiang)]]}} {{legend|#0000FF|[[ဗိုဒို–ဂါရို ဘာသာစကားများ|ဗိုဒို–ဂါရို]]}} {{legend|#1E90FF|[[ကွန်ညပ်ဘာသာစကားများ|ကွန်ညပ် (Konyak)]]}} {{col-3}} {{legend|#9400D3|[[နာဂဘာသာစကားများ|နာဂ]]}} {{legend|#FF69B4|[[ကသည်းဘာသာစကား|ကသည်း]]}} {{legend|#FF1493|[[ကူကီး-ချင်း ဘာသာစကားများ|ကူကီး-ချင်း-မီဇို]]}} {{col-end}} }} အစဉ်အလာအရ တရုတ်-တိဗက် မိသားစုကြီးကို တရုတ်နွယ် (Sinitic) နှင့် တိဗက်-ဗမာနွယ် (Tibeto-Burman) ဟူ၍ ပင်မကိုင်းခွဲကြီး နှစ်ခုအဖြစ် ခွဲခြားဖော်ပြလေ့ ရှိသော်လည်း၊ တရုတ်နွယ်မဟုတ်သော ဘာသာစကားများ၏ မူလအစနှင့် ပတ်သက်၍ ရှင်းလင်းတင်ပြထားခြင်း မရှိသေးသလို ဤသို့ ခွဲခြားဖော်ပြခြင်းကို လက်မခံသော သုတေသနပညာရှင် ဦးရေမှာလည်း ပိုမိုများပြားလာနေသည်။ <ref name="Sagart2019">Sagart, L., et al. (2019). "Dated language phylogenies shed light on the ancestry of Sino-Tibetan languages". ''PNAS'', 116(21).</ref>အထူးသဖြင့် မော်လီကျူး ဗီဇဗေဒဆိုင်ရာ လေ့လာချက်များအရ O3 (O2a2b1a1) DNA သည် တရုတ်-တိဗက်ဘာသာစကား ပြောဆိုသူများ၏ အဖမျိုးရိုးဗီဇတွင် အများဆုံး တွေ့ရှိရသည့် Haplogroup ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် ရှေးဦးလူသားတို့၏ မူလရွှေ့ပြောင်းသွားလာမှုနှင့် အခြေချနေထိုင်မှု သမိုင်းကြောင်းကို ပြန်လည်ပုံဖော်ရာတွင် အဓိက အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လျက်ရှိသည်။ <ref name="Wang2021">Wang, C. C., et al. (2021). "Genomic insights into the formation of human populations in East Asia". ''Nature'', 591(7849).</ref> == အုပ်စုသတ်မှတ်မှု == တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစုသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ပြောဆိုသူဦးရေ ဒုတိယအများဆုံး ဘာသာစကားအုပ်စုဖြစ်ပြီး ပညာရှင်များက ၎င်းတို့၏ မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ ဆက်နွှယ်မှုများကို ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ လေ့လာခဲ့ကြသည်။၁၉ ရာစုတွင် ဥရောပ ဘာသာဗေဒပညာရှင်များသည် အရှေ့တောင်အာရှ ဘာသာစကားများကို စတင်လေ့လာခဲ့ကြသည်။ ထိုစဉ်က ဘာသာစကားများကို ၎င်းတို့၏ '''ဖွဲ့စည်းပုံ (Structure)''' အပေါ် အခြေခံ၍ အုပ်စုဖွဲ့ခဲ့ကြသည်။ * '''Monosyllabic Theory:''' အစောပိုင်း ပညာရှင်များက စကားလုံး တစ်လုံးချင်း အသံထွက်သော (Monosyllabic) နှင့် အသံနိမ့်အသံမြင့် ရှိသော (Tonal) ဘာသာစကားများဖြစ်သည့် တရုတ်၊ ထိုင်း နှင့် ဗီယက်နမ် ဘာသာစကားများကို အုပ်စုတစ်ခုတည်းဟု မှားယွင်းစွာ ယူဆခဲ့ကြဖူးသည်။ ၁၉၂၀ ကျော်ကာလများတွင် ပြင်သစ်ပညာရှင် '''Jean Przyluski''' က "Sino-Tibetan" ဆိုသည့် အသုံးအနှုန်းကို စတင်သုံးစွဲခဲ့ပြီး ဤမိသားစုကို အဓိက အကိုင်းအခက် (၃) ခု ခွဲခြားခဲ့သည် - # '''Tibeto-Burman''' (တိဗက်-ဗမာ) # '''Chinese''' (တရုတ်) # '''Tai-Kadai''' (တိုင်-ကဒိုင်) - နောင်တွင် တိုင်''-''ကဒိုင်သည် သီးခြားမိသားစုဖြစ်ကြောင်း သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၀ ဝန်းကျင်တွင် ပညာရှင် '''Paul Benedict''' က "Sino-Tibetan Philology" စီမံကိန်းဖြင့် ပိုမိုစနစ်တကျ ခွဲခြားခဲ့သည်။ ၎င်း၏ အဓိက အောင်မြင်မှုမှာ - * '''တိုင်-ကဒိုင် (Tai-Kadai)''' နှင့် '''မြောင်-ယောင် (Hmong-Mien)''' ဘာသာစကားများသည် တရုတ်-တိဗက် မိသားစုဝင်များ မဟုတ်ကြောင်း ဖယ်ထုတ်နိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ * ၎င်းက တရုတ်-တိဗက် မိသားစုကို '''တရုတ်(Chinese)''' နှင့် '''တိဗက်-ကရင်(Tibeto-Karen)''' ဟူ၍ အဓိက အကိုင်းကြီး နှစ်ခု ခွဲခြားခဲ့ပြီး၊ဤအုပ်စုအောက်တွင် ဗမာဘာသာစကားကိုထားရှိခဲ့သည်။ ခေတ်သစ် ဘာသာဗေဒတွင် '''James Matisoff''' က Sino-Tibetan Etymological Dictionary and Thesaurus (STEDT) စီမံကိန်းဖြင့် ရှေးဦးဘာသာစကား (Proto-Sino-Tibetan) ကို ပြန်လည်ဖော်ထုတ်ခဲ့ရာမှ - * တရုတ်ဘာသာစကား (Sinitic) နှင့် တိဗက်-ဗမာ (Tibeto-Burman) တို့သည် တူညီသော ဘိုးဘွားဘာသာစကားတစ်ခုတည်းမှ ဆင်းသက်လာကြောင်း ခိုင်မာစွာ သက်သေပြခဲ့သည်။ ယခုအခါ ပညာရှင်အချို့ (ဥပမာ- George van Driem) က "Sino-Tibetan" အမည်အစား '''"Trans-Himalayan"'''ဟု ခေါ်ဆိုရန် အဆိုပြုကြသည်။ ဤယူဆချက်အရ တရုတ်ဘာသာစကားသည် သီးခြားအကိုင်းတစ်ခုမဟုတ်ဘဲ တိဗက်-ဗမာ အကိုင်းအခက်များထဲမှ တစ်ခုသာဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ လက်ရှိတွင် အများစုက တရုတ်-တိဗက် မိသားစုကို အောက်ပါအတိုင်း အခြေခံခွဲခြားထားသည် - {| class="wikitable" | valign="top" |'''အုပ်စုအမည်''' | valign="top" |'''အဓိကဘာသာစကားများ''' |- | valign="top" |'''Sinitic (တရုတ်နွယ်)''' | valign="top" |မန်ဒရင်း၊ ကန်တုံ၊ ဝူ စသည့် တရုတ်ဘာသာစကားစုများ |- | valign="top" |'''Tibeto-Burman (တိဗက်-ဗမာ)''' | valign="top" |ဗမာ၊ တိဗက်၊ ကရင်၊ ကချင် (ဂျိန်းဖော)၊ လီဆူ၊ နာဂ စသည်ဖြင့် |} == မျိုးရိုးဗီဇနှင့် စတင်ရာဒေသ == တိဗက်–ဗမာလူမျိုးများသည် တရုတ်–တိဗက် ဘာသာမိသားစု၏ အဓိက အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ဤအဖွဲ့အစည်းတွင် [[ဗမာလူမျိုး|မြန်မာ(ဗမာ)]]၊ [[တိဘက်လူမျိုးများ|တိဗက်]]၊ [[နာဂလူမျိုး|နာဂ]]၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]]၊ [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]]၊ [[ချင်းလူမျိုး|ချင်း]] နှင့် တခြား တိဗက်-ဗမာ ဘာသာပြောလူမျိုးများ ပါဝင်သည်။ သမိုင်းနှင့် ဘာသာဗေဒအခြေခံသုတေသနများအရ တိဗက်–ဗမာလူမျိုးများ၏ မူရင်းစတင်ရာဒေသကို တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်း ([[ယူနန်ပြည်နယ်]]၊ [[စီချွမ်|စီချွမ်ပြည်နယ်]]) နှင့် [[တိဗက်|တိဘက်မြောက်ပိုင်း]]၊ [[ဟိမဝန္တာ တောင်တန်း|ဟိမဝန္တာတောင်တန်းဒေသ]]များတွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိနိုင်ကြောင်း အများအားဖြင့် ယူဆနိုင်သည်။<ref>Van Driem, George (2001). ''Languages of the Himalayas: An Ethnolinguistic Handbook of the Greater Himalayan Region''. Leiden: Brill.</ref> ထိုဒေသမှတဆင့် အဆင့်ဆင့်ခွဲဖြာထွက်လာပြီး ယနေ့ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံ၊တရုတ်နိုင်ငံ၊အိန္ဒိယအရှေ့မြောက်ပိုင်း ဒေသ အထိပြန့်နှံ့ လာခဲ့သည်ဟု ယူဆရသည်။ {| align = center |{{Multiple image | image1 = The origin and spread of the Sino-Tibetan language family.png | caption1 = Hypothesised homeland and dispersal according to Sagart et al. (2019){{sfnp|Sagart|Jacques|Lai|Ryder|2019|pp=10319–10320}} | image2 = Homeland and dispersal of the Sino-Tibetan languages (2).svg | caption2 = Hypothesised homeland and dispersal according to van Driem (2005){{sfnp|van Driem|2005|pp=94–97}} | image3 = Homeland and dispersal of the Sino-Tibetan languages.svg | caption3 = Hypothesised homeland and dispersal according to Blench (2009){{sfnp|Blench|2009|p=14}}<ref>{{Cite web|last1=Blench|first1=Roger|last2=Post|first2=Mark|date=2010|title=NE Indian languages and NE Indian languages and the origin of Sino the origin of Sino-Tibetan|url=https://www.rogerblench.info/Language/Sino-Tibetan/Blench%20ICSTLL42%20Chiang%20Mai%20paper.pdf|access-date=2021-10-28|website=rogerblench.info|page=20|archive-date=27 May 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250527064203/https://www.rogerblench.info/Language/Sino-Tibetan/Blench%20ICSTLL42%20Chiang%20Mai%20paper.pdf|url-status=dead}}</ref> | alt1 = Sagart et al တွေးဆထားသော တရုတ်-တိဗက်-ဗမာအုပ်စု၏ မွေးရပ်မြေနှင့် ပြန့်နှံ့မှုမြေပုံ (၂၀၁၉) | alt2 = van Driem တွေးဆထားသော တရုတ်-တိဗက်-ဗမာအုပ်စု၏ မွေးရပ်မြေနှင့် ပြန့်နှံ့မှုမြေပုံ (၂၀၁၅) | alt3 = Blench တွေးဆထားသော တရုတ်-တိဗက်-ဗမာအုပ်စု၏ မွေးရပ်မြေနှင့် ပြန့်နှံ့မှုမြေပုံ (၂၀၀၉) | width1 = 280 | width2 = 294 | width3 = 294 }} |} ပုံမှန်အားဖြင့် တိဗက်–ဗမာလူမျိုးများတွင် အချို့ Haplogroup များ ထင်ရှားစွာ တွေ့ရသည်။ဖခင်ဘက်မှမျိုးရိုးလိုင်းတွင်အဓိကတွေ့ရသော Haplogroup O-M175 သည် အရှေ့အာရှလူမျိုးအများစုတွင် တွေ့ရသည့် Haplogroup ဖြစ်ပြီး၊ တိဗက်–ဗမာလူမျိုးများတွင်လည်း အများဆုံး ရှိနေသည်။<ref>Karmin, Monika et al. (2015). "A recent bottleneck of Y chromosome diversity coincides with a global change in culture". ''Genome Research''.</ref> Haplogroup D-M174 သည် တိဘက်လူမျိုးများ နှင့် တောင်ပိုင်း တိဗက်–ဗမာအစုများတွင် သီးခြားထင်ရှားသည်။ ဤ Haplogroup သည် ဂျပန်တွင်လည်း တွေ့ရသဖြင့် သမိုင်းအရ အနက်ပါအရာများကို ညွှန်းနိုင်သည်။<ref>Zhong, Hai et al. (2010). "Extended Y Chromosome Investigation Suggests Postglacial Migrations of Modern Humans into East Asia via the Northern Route". ''Molecular Biology and Evolution''.</ref> Haplogroup N နှင့် Haplogroup C တို့သည် ရာခိုင်အနှုန်းအနည်းငယ်သာ တွေ့ရသော်လည်း တချို့ တိဗက်–ဗမာ အုပ်စုများတွင် သက်ဆိုင်မှုရှိကြောင်း သုတေသနများ ဖော်ပြထားသည်။ မိခင်မျိုးရိုးလိုင်းတွင် Haplogroup M နှင့် N ၏အခွဲများနှင့် အရှေ့အာရှနှင့် တောင်အာရှတို့၏ မူရင်းမိခင်မျိုးရိုး အနက်သက်ဆိုင်မှုများကို ဖော်ပြပေးသည်။၎င်းအပြင် Haplogroup A, G, D တိဘက်မြင့်တန်းနေထိုင်သူများတွင် တွေ့ရပြီး အအေးဒဏ်ဒေသသို့ လိုက်လျောညီထွေ ဖြစ်စေသည်ဟု ယူဆသည်။<ref>Kang, Longli et al. (2013). "High-altitude adaptation of the mitochondrial genome in Tibetans". ''Proceedings of the National Academy of Sciences''.</ref> တိဗက်–ဗမာလူမျိုးများ၏ မျိုးရိုးဗီဇပုံစံများသည် တိဘက်ကုန်းမြေမြင့်တွင် အလွန်ထင်ရှားသော အဆင့်မြင့်နေထိုင်နိုင်စွမ်းများ နှင့် ဆက်စပ်ပြီး ဥပမာအားဖြင့် EPAS1 မျိုးရိုးဗီဇ သည် သွေးတွင်းအောက်စီဂျင်ပမာဏ အနည်းငယ်ဖြင့်နေထိုင်နိုင်သည့် ဗီဇဖြစ်ပြီး တိဘက်လူမျိုးများတွင်သာ ထင်ရှားပါသည်။<ref>Yi, Xin et al. (2010). "Sequencing of 50 human exomes reveals adaptation to high altitude". ''Science''.</ref> == သဒ္ဒါအသုံးပြုပုံ == တိဗက်-ဗမာစကားများတွင် သဒ္ဒါပုံစံများသည် အခြား အာရှဘာသာများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်သော်လည်း ထူးခြားမှုရှိသည်။ အများအားဖြင့် SOV (ကတ္တား–ကံ–ကြိယာ) စာကြောင်းဖွဲ့စည်းပုံကို အသုံးပြုကြသည်။ဥပမာ “ငါသူ့ကိုပြောတယ်” ဟူသောစာကြောင်းတွင် “ငါ”သည် ကတ္တားဖြစ်ပြီး “သူ”သည်ကံဖြစ်သည် “ပြောတယ်၊ပြောသည်”သည် ကြိယာဖြစ်သည်။ <ref>Bradley (1997); Matisoff (2003); Thurgood & LaPolla (2003)</ref> ဥပမာ အားဖြင့်မြန်မာဘာသာစကားတွင် "ငါ သစ်သီး စားတယ်။"၊ တိဗက်ဘာသာတွင် "Nga za za yin" (ငါ သစ်သီး စားသည်) ။ နာဂဘာသာများတွင်လည်း သဘောတူပုံစံတူသည်။ မြန်မာ – "ငါ၏ စာအုပ်"။ တိဗက် – "Nga’i deb" (ငါ၏ စာအုပ်)။ ကချင် – "Nga ai kaw" (ငါ၏ စာအုပ်)။ ==တိဗက်-ဗမာ အုပ်စုဝင်များ== * တိဗက်အုပ်စု (Tibetic) ** တိဗက် (Amdo, Kham, Ü-Tsang) ** Dzongkha (ဘူတန်) ** ဆစ်ခ်ကင်း, Sherpa(ရှဲပါ့) * လိုလို-ဗမာအုပ်စု (Lolo-Burmese) ** ဗမာနှင့် ဗမာနွယ်ဝင်များ၊အာချန်(မိုင်းသာ)၊လော်ဝေါ် or မရူ ( mainstream linguistics အရ Sal အုပ်စု) ** လိုလို (ယီ), လီဆူ, နရှီး, အာခါ * ကရင်အုပ်စု (Karenic) ** စကောကရင် ** ပိုးကရင် ** ကယား (ကရင်နီ) ** ပအိုဝ်း ** ကယန်း * Qiangic အုပ်စု ** Qiang ** Pumi ** Muya ** Ersu, etc. (စီချွမ်ကုန်းမြင့်) * နာဂ-ကူကီး-ချင်း အုပ်စု ** နာဂများ ** ကူကီး, ဇိုမီး ** ချင်း (တီးတိန်,ဟားခါး, etc.) ** ကသည်း * နုံ အုပ်စု (Nungish) ** ရဝမ် ** ထရုံ * ဆယ်လ် အုပ်စု(Sal) ** ဂျိန်းဖော (ကချင်) ** ဇိုင်ဝါး (historical classification အရ လိုလို-ဗမာအုပ်စု) ** လာချိဒ် (historical classification အရ လိုလို-ဗမာအုပ်စု) ** Luish (သက်,ကတူး, Andro-Sengmai) * Tani အုပ်စု ** Galo ** Apatani ** Nyishi ** အခြား Tani ဘာသာစကားများ (Arunachal Pradesh ပြည်နယ်) * Bodic အုပ်စု ** Tamang ** Gurung ** Magar ** Thakali ** Chepangic, Raji-Raute, Dura * Kiranti အုပ်စု ** Rai များ (Bantawa, Chamling, Kulung, etc.) ** Limbu * Newaric / Himalayish ** Newar (Nepal Bhasa) ** Baram * အခြား သေးငယ်သော အုပ်စုများ ** Dhimalic (Dhimal, Toto) ** Lepcha ** Dhambojiya [[File:Lenguas tibeto-birmanas.png|တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားများ]] ဘာသာစကား၏ အမည်မှာ အဓိက စကားပြောသူများ ဖြစ်သည့် ၃၅ သန်းကျော်သော မြန်မာဘာသာစကား ပြောသူ နှင့် ၈ သန်းကျော်သော တိဗက်စကား ပြောသူများကို အစွဲပြု၍ မှည့်ခေါ်ထားသည်။ ထို တိဘက်-ဗမာအနွယ်ဝင် ယီ(လိုလို) ဘာသာစကားပြောသူအရေအတွက် ၁၀သန်းခန့် ရှိသည်။ တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသည်။ အခြားဘာသာစကားများမှာ လူနည်းစု အဖွဲ့အစည်းများမှ အသုံးပြုကြသည်။ တိဘက်- မြန်မာစကား ဘာသာစကားအုပ်စုတွင် ပြောဆိုသူအရေအတွက်သည် ၆၁သန်းနီးပါးရှိ၍ ဗမာဘာသာသည် ထိုအရေအတွက်၏ ၅၀%ကျော်ရှိသည်။ == သမိုင်း == 18 ရာစုအတွင်းတွင် ကျယ်ပြန့်သော စာပေထုံးတမ်းစဉ်လာများရှိသည့် ဘာသာစကားနှစ်ခု ဖြစ်သည့် တိဗက်နှင့် ဗမာအကြား တူညီသည်ကို ပညာရှင်အများအပြား သတိပြုမိခဲ့ကြသည်။နောက်ရာစုနှစ်များတွင် Brian Houghton Hodgson သည် ဟိမဝန္တာတောင်တန်းများနှင့် အိန္ဒိယအရှေ့မြောက်ဘက်ရှိ ဘာသာစကားများအကြောင်း အချက်အလက်များစွာကို စုဆောင်းခဲ့ပြီး လေ့လာခဲ့ရာ အများစုမှာ တိဗက်နှင့် ဗမာ ဘာသာစကား တို့နှင့် ဆက်စပ်မှုများရှိကြောင်း သတိပြုမိလာခဲ့သည်။ {{Sfnp|Hodgson|1853}}အချို့သော အရှေ့တောင်အာရှကုန်းမြင့်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံအနောက်တောင်ပိုင်းရှိ ဆက်စပ်ဘာသာစကားများကို ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။"တိဗက်-ဗမာ" ဟူသောအမည်ကို 1856 ခုနှစ်တွင် ပညာရှင် James Logan မှ ပထမဆုံးအသုံးပြုခဲ့ပြီး၊ကရင်ဘာသာစကားများကိုလည်းထိုအဖွဲ့တွင်ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ {{Sfnp|Logan|1856}} {{Sfnp|Logan|1858}}Charles Forbes က မိသားစုသည် Max Muller 's Turanian ၏ Gangetic နှင့် Lohitic အကိုင်းအခက်များကို ပေါင်းစည်းခြင်းအဖြစ် ရှုမြင်သုံးသပ်ခဲ့ပြီး ဆီးမိုက် ၊ "အာရီယန်" ( [[အင်ဒို-ဥရောပနွယ် ဘာသာစကားများ|အင်ဒို-ဥရောပ]] ) နှင့် တရုတ်ဘာသာစကားများမှလွဲ၍ Eurasian ဘာသာစကားများအားလုံးပါဝင်သော ဧရာမမိသားစုကြီးဖြစ်သည်။ {{Sfnp|Forbes|1878}}''အိန္ဒိယဘာသာဗေဒစစ်တမ်း'' ၏ တတိယမြောက်အတွဲကို ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ၏ တိဘက်-ဗမာဘာသာစကားများ အကြောင်းရှင်းလင်းထားသည်။ ဂျာမန်လူမျိုး ဘာသာဗေဒပညာရှင်၊ သမိုင်းပညာရှင်၊ လူမျိုးရေးဆရာ Julius Klaproth က ဗမာ၊ တိဗက်နှင့် တရုတ်အားလုံးတွင် တူညီသော အခြေခံ [[ဝေါဟာရ|ဝေါဟာရများကို]] မျှဝေကြသည်၊ သို့သော် [[ထိုင်းဘာသာစကား|ထိုင်း]] ၊ [[မွန်ဘာသာစကား|မွန်]] နှင့် [[ဗီယက်နမ်ဘာသာစကား|ဗီယက်နမ်တို့]] သည် အတော်လေး ကွဲပြားကြောင်း ၁၈၂၃ ခုနှစ်တွင် မှတ်ချက်ချခဲ့သည်။ {{Sfnp|van Driem|2001}}1883 ခုနှစ်တွင် Ernst Kuhn နှင့် 1896 ခုနှစ် ဂျာမန် ဘာသာဗေဒပညာရှင် August Conrady အပါအဝင် စာရေးဆရာအများအပြားသည် တိဗက်-ဗမာ နှင့် ထိုင်းတရုတ် ဟူ၍ ကိုင်းဆက်နှစ်ခုပါရှိသော "အင်ဒို-ချိုင်းနား" ဘာသာစကားမိသားစုကို ဖော်ပြခဲ့သည်။ {{Sfnp|van Driem|2001}}[[တိုင်ဘာသာစကားများ|တိုင် ဘာသာစကားများကို]] တရုတ်နှင့် မျှဝေထားသော ဝေါဟာရနှင့် typological features များကို အခြေခံ၍ ထည့်သွင်းထားခဲ့ပြီးJean Przyluski သည် ''Sino-Tibétain'' (Sino-Tibetan) ဟူသော ဝေါဟာရကို Antoine Meillet နှင့် Marcel Cohen 's ''Les Langues du Monde'' တွင် 1924 ခုနှစ်တွင် အဖွဲ့၏အခန်းခေါင်းစဉ်အဖြစ် မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည်။ {{Sfnp|Sapir|1925}} ဒုတိယကမ္ဘာစစ်နောက်ပိုင်း အနောက်တိုင်းအကောင့်အများစုတွင် တိုင် ဘာသာစကားများကို တရုတ်-တိဗက်ဘာသာစကားများ တွင်မထည့်သွင်းကြတော့သော်လည်း တရုတ်ဘာသာဗေဒပညာရှင်အများအပြားက ၎င်းတို့ကို ထည့်သွင်းထားဆဲဖြစ်သည်။၁၉၇၇ခုနှစ် တွင် Li Fang-Kuei နှင့် Laurent Sagart တို့က တိုင်ဘာသာစကားများ နှင့် တရုတ်-တိဗက်ဘာသာစကားများ အကြား၌ regular sound correspondences မရှိကြောင်း ပြသသည်။၁၉၉၀ကျော်ခုနှစ်များတွင် တိုင်နှင့် တရုတ်စကားအကြား အခြေခံဝေါဟာရတူညီမှုများ မရှိကြောင်း၊ ဝေါဟာရတူမှုများသည် “loanwords” ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြထားသည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.ethnologue.com/show_family.asp?subid=818-16|title=Ethnologue Tai–Kadai family tree}}</ref>တိဗက်-ဗမာ နှင့် တရုတ်တို့ကြား ဆက်စပ်မှုကို ယခုအခါ ဘာသာဗေဒ ပညာရှင် အများစု က Roy Andrew Miller နှင့် Christopher Beckwith ကဲ့သို့သော လက်ခံထားသည်။ {{Sfnp|Miller|1974}} {{Sfnp|Beckwith|1996}} {{Sfnp|Beckwith|2002}}မကြာသေးမီက အငြင်းပွားမှုများသည် တရုတ်-တိဗက်ကို တရုတ်နှင့် တိဗက်-ဗမာ အုပ်စုခွဲများအဖြစ် အဆိုပြုထားခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ဒီခွဲခြားမှုစနစ်ဟာ Kuhn နဲ့ Conrady တို့က ပထမဦးဆုံးတင်ပြခဲ့တာဖြစ်ပြီး၊ နောက်ပိုင်းမှာလည်း Paul Benedict (1972) နဲ့ James Matisoff တို့က ထပ်မံကျယ်ပြန့်အောင်တိုက်ပွဲလုပ်ခဲ့ပေမဲ့ “Tibeto-Burman” ဆိုတဲ့အုပ်စုသည် သီးသန့်အုပ်စု တစ်ခုဖြစ်တယ်ဆိုတာကို သက်သေပြနိုင်ဖူးသေးတာ မရှိပါ။ {{Sfnp|Handel|2008}} == ခြုံငုံသုံးသပ်ချက် == တိဗက်-ဗမာဘာသာစကား အများစုသည် သွားလာရန်ခက်ခဲသော တောင်တန်းဒေသများတွင် ပြောဆိုကြသောကြောင့် ထိုဘာသာစကားများကို လေ့လာရာတွင် အခက်အခဲများရှိခဲ့သည်။ ထိုဘာသာစကားအများစုသည် အရေးအသားစနစ်မရှိကြသေးပါ။အခြားဘာသာစကားများနှင့်တိကျသောဆက်နွယ်မှုကို ဆုံးဖြတ်ရန်ထက် တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားကို ယေဘူယျအားဖြင့် ခွဲခြားသတ်မှတ်ရန် ပိုမိုလွယ်ကူသည်။ {{Sfnp|Handel|2008}}ဘာသာစကား အုပ်စုခွဲ ဒါဇင်ပေါင်းများစွာရှိပြီး ပြောဆိုသူသန်းပေါင်းများစွာရှိသောလည်း အချို့သော တိဗက်-ဗမာအုပ်စုဝင်ဘာသာစကားများသည် ပျောက်ကွယ်သွားမည့် အန္တရာယ်နှင့်ရင်ဆိုင်ရမှုများရှိသည် {{Sfnp|van Driem|2011a}}။ဤအုပ်စုခွဲများကို ဤနေရာတွင် ပထဝီဝင်အနေအထားအရ စစ်တမ်းကောက်ယူထားပါသည်။ === အရှေ့တောင်အာရှနှင့် တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်တောင်ပိုင်း === [[File:Ethnolinguistic_map_of_Burma_1972_en.svg|right|thumb|[[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာ]] နိုင်ငံ၏ ဘာသာစကား မိသားစုများ]] တိဗက်-ဗမာဘာသာစကား၏ တောင်ဘက်အကျဆုံးအုပ်စုဖြစ်သော [[ကရင်နွယ်ဘာသာစကားများ|ကရင်ဘာသာစကား]]များကို မြန်မာ-ထိုင်းနယ်စပ် နှစ်ဖက်စလုံးတွင် လူသုံးသန်း နီးပါးပြောဆိုကြသည်။ ကရင်ဘာသာစကားသည် [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ]] နှင့် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ]] နှင့် ထိတွေ့မှုကြောင့် ရည်ညွှန်းထားသည့် ကတ္တား-ကြိယာ-ကံ စကားလုံးအစီအစဉ်ရှိခြင်းတွင် အခြားတိဗက်-ဗမာဘာသာစကားများ (Bai မှလွဲ၍) နှင့် ကွဲပြားသည်။ {{Sfnp|Thurgood|2003}} တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားအုပ်စု၏ အကျယ်ပြန့်ဆုံးသော ဘာသာစကားမှာ [[မြန်မာဘာသာစကား|ဗမာ]] ဘာသာစကားဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏တရားဝင်ရုံးသုံးဘာသာစကားအဖြစ် စံသတ်မှတ်ကာ မြန်မာဘာသာစကားအဖြစ် ပြောဆိုသူပေါင်း ၃၂ သန်းကျော်ရှိပြီး ၁၂ ရာစုအစောပိုင်းကတည်းက စာပေအစဉ်အလာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဗမာဘာသာစကားသည် မြန်မာနှင့် ထိုင်း၊ လာအို၊ ဗီယက်နမ်၊ နှင့် [[တရုတ် အနောက်တောင်ပိုင်း|အနောက်တောင်တရုတ်]] ကုန်းမြင့်တို့တွင် ဘာသာစကား ၁၀၀ ခန့် ပြောဆိုသော ဘာသာစကား 100 ခန့် ပါဝင်သည့် [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာအုပ်စု]]တွင်ပါဝင်ပြီး အပြင်းအထန်လေ့လာပြီး ကောင်းစွာသတ်မှတ်ထားသော အုပ်စုတစ်ခုဖြစ်သည် ။ အဓိကဘာသာစကားများတွင် [[လိုလိုနွယ် ဘာသာစကားများ]] ပါဝင်ပြီး အနောက်ဘက် [[စီချွမ်]] နှင့် [[ယူနန်ပြည်နယ်|ယူနန်]] မြောက်ပိုင်းတွင် ပြောဆိုသူ နှစ်သန်း၊ အာခါဘာသာစကား နှင့် ဟာနီဘာသာစကားများ ပါဝင်ပြီး ယူနန်တောင်ပိုင်း၊ မြန်မာအရှေ့ပိုင်း၊ လာအိုနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့တွင် ပြောဆိုသူ နှစ်သန်းနှင့် ယူနန်၊ မြန်မာမြောက်ပိုင်းနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းရှိ [[လီဆူဘာသာစကား|လီဆူ]] နှင့် လားဟူ တို့ဖြစ်သည်။ လိုလို အုပ်စုခွဲရှိ ဘာသာစကားအားလုံးသည် ဩစထြိုအေးရှားတစ်ဘာသာစကား၏ လွှမ်းမိုးမှုကို သိသိသာသာပြသသည်။ {{Sfnp|Thurgood|2003}}၁ ရာစုတွင် တရုတ်အက္ခရာဖြင့် ရေးထားသော [[ပိုင်လင်ဘာသာစကား|ပါလန်]] သီချင်းများသည် လိုလို-ဗမာဘာသာစကားမှ စကားလုံးများကို မှတ်တမ်းတင်ထားပုံရပြီး တရုတ်အစီအစဉ်ဖြင့် စီစဉ်သည်။ {{Sfnp|Coblin|1979}} [[File:Ethnolinguistic map of China 1983.png|thumb|right|Language families of China, with Tibeto-Burman in orange{{efn|Source: United States Central Intelligence Agency, 1983. The map shows the distribution of ethnolinguistic groups according to the historical majority ethnic groups by region. Note this is different from the current distribution due to ongoing internal migration and assimilation.}}]] တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်တောင်ပိုင်းရှိ တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကားများသည် ကာလကြာရှည်စွာ တရုတ်၏ လွှမ်းမိုးမှု ကြီးမားသောကြောင့် ဆက်နွယ်မှုကို ဆုံးဖြတ်ရန် ခက်ခဲစေသည်။ ယူနန်ပြည်နယ်တွင် စကားပြောသူတစ်သန်းဖြင့် ဘိုင်ဘာသာစကား သည် အငြင်းပွားဖွယ်ဖြစ်ပြီး အလုပ်သမားအချို့က တရုတ်ဘာသာစကားများ၏ ညီမ ဘာသာစကားဖြစ်သည်ဟု အကြံပြုကြသည်။ ယူနန်မြောက်ပိုင်းရှိ နာဇီဘာသာစကားကို လိုလို-ဗမာနွယ်ဘာသာစကားများ တွင် ထည့်သွင်းလေ့ရှိသော်လည်း အခြားပညာရှင်များက ၎င်းကို အမျိုးအစားခွဲခြားမထားဘဲ ထားလိုကြသည်။ {{Sfnp|Thurgood|2003}} စီချွမ်ပြည်နယ် အနောက်မြောက်ပိုင်းရှိ တောင်ကုန်းများသည် ရှေးဟောင်းအင်္ဂါရပ်များစွာကို ထိန်းသိမ်းထားသည့် [[ချန်းဘာသာစကားအုပ်စု|Qiangic]] နှင့် Rgyalrongic ဘာသာစကားအုပ်စုငယ်များနေထိုင်ရာ နေရာဖြစ်သည်။ တိဘက်-ဗမာဘာသာစကားများတွင် ဟူနန်၊ ဟူဘေး၊ ကွေ့ကျိုးနှင့် ချုံကင်းနယ်နိမိတ်ရှိ ဝူလင်တောင်တန်းများ တွင် ပြောဆိုသော Tujia သည် အရှေ့ဘက်အကျဆုံးဘာသာစကားဖြစ်သည်။ ပျူနှင့်တန်ဂွတ်ကဲ့သို့ သမိုင်းဝင်ဘာသာစကားနှစ်ခုကိုလည်း တိဗက်-ဗမာဟု ယူဆကြသော်လည်း တိကျသောဆက်နွယ်မှုမှာ မသေချာပါ။ ပထမရာစုနှစ်များက မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းရှိ [[ပျူဘာသာစကား|ပျူဘာသာစကားကို]] ဂုပတ္တအက္ခရာ ပုံစံတစ်မျိုးဖြင့် ကမ္ပည်းစာများမှ လူသိများသည်။ ၁၂ ရာစု တရုတ်နိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းရှိ [[အနောက်ရှားနယ်|အနောက် Xia]] ၏ [[တန်ဂု ဘာသာစကား|တန်ဂွတ်ဘာသာစကားကို]] တရုတ် တန်ဂတ်အက္ခရာ ဖြင့် ရေးသားထားသော စာသားများစွာဖြင့် ထိန်းသိမ်းထားသည်။ {{Sfnp|Thurgood|2003}} === တိဗက်နှင့် တောင်အာရှ === [[File:South_Asian_Language_Families.png|right|thumb|လိမ္မော်ရောင်ဖြင့် တိဗက်-ဗမာနှင့် တောင်အာရှ ဘာသာစကား မိသားစုများ]] Baltistan ၊ Ladakh ၊ [[နီပေါနိုင်ငံ]] ၊ [[ဆစ်ကင်ပြည်နယ်]] နှင့် [[ဘူတန်နိုင်ငံ]] ရှိ တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့် နှင့် အိမ်နီးချင်းဒေသများတွင် လူပေါင်း ရှစ်သန်းကျော်သည် တိဗက်ဘာသာစကား များစွာကို ဆက်စပ်ပြောဆိုကြသည်။ 8 ရာစုမှစတင်ခဲ့သော Classical Tibetan တွင် ကျယ်ပြောလှသော စာပေတစ်ခုအဖြစ်ရှိခဲ့သည်။ တိဗက်ဘာသာစကားများကို အများအားဖြင့် Bodish အုပ်စုအဖြစ် ဘူတန်နှင့် [[အရုဏာစလပဒေသပြည်နယ်|အရုဏာရှယ်ပါရာဒေ့ရှ်]] တို့၏ သေးငယ်သော အရှေ့ Bodish ဘာသာစကားများ ဖြင့် အုပ်စုဖွဲ့ထားသည်။ ဟိမဝန္တာတောင်ဘက် တောင်စောင်းများတွင်လည်း တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကား အများအပြားကို ပြောဆိုကြသည်။ဖော်ထုတ်နိုင်သော အရွယ်အစားကြီးမားသောအုပ်စုများမှာ [[ဟိမာစလပဒေသပြည်နယ်|ဟိမာရှယ်ပရာဒေ့ရှ်]] နှင့် နီပေါနိုင်ငံတို့၏ အနောက်ဟိမဝန္တာဘာသာစကားများ ၊ Tamang တစ်သန်းရှိသော ဘာသာစကားများအပါအဝင် အနောက်နီပေါ၏ Tamangic ဘာသာစကားများ နှင့် နီပေါအရှေ့ပိုင်း Kiranti ဘာသာစကားများ ဖြစ်သည်။ကျန်အုပ်စုများသည် သေးငယ်ပြီး သီးခြားခွဲထားမှုများရှိသည်။နီပေါအလယ်ပိုင်းရှိ နေဝါရီ ဘာသာစကား (Nepal Bhasa) တွင် 12 ရာစုမှ စတင်ခဲ့သော စပီကာနှင့် စာပေပေါင်း တစ်သန်းရှိပြီး လူတစ်သန်းနီးပါးသည် Magaric ဘာသာစကားများကို ပြောဆိုကြသော်လည်း ကျန်ဘာသာစကားများမှာ သေးငယ်သော စကားပြောအသိုင်းအဝိုင်းများရှိသည်။နီပေါရှိ အခြားအထီးကျန်များနှင့် အုပ်စုငယ်များမှာ Dura ၊ Raji-Raute ၊ Chepangic နှင့် Dhimalish တို့ဖြစ်သည်။Lepcha ကို နီပေါအရှေ့ပိုင်းမှ ဘူတန်အနောက်ဘက်အထိ ဒေသတစ်ခုတွင် ပြောဆိုကြသည်။ {{Sfnp|van Driem|2007}}ဘူတန်၏ဘာသာစကားအများစုမှာ Bodish ဖြစ်သော်လည်း၊ 'Ole ("Black Mountain Monpa")၊ Lhokpu နှင့် Gongduk နှင့် Tshangla ၏ပို၍ကျယ်ပြောသောအသိုက်အဝန်းကြီးသုံးခုလည်းရှိသည်။ {{Sfnp|van Driem|2011a}} တနိုင်းဘာသာစကားများ ကို အရုဏာရှယ်ပရာဒေ့ရှ်ပြည်နယ် ၏ တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားအများစုနှင့် တိဗက်၏ ကပ်လျက်ဒေသများ ပြောဆိုကြသည်။ {{Sfnp|Burling|2003}}အရုဏာရှယ်ပရာဒေ့ရှ်ပြည်နယ် ၏ ကျန်ရှိသော ဘာသာစကားများသည် Siangic ၊ Kho-Bwa (သို့မဟုတ် Kamengic)၊ Hruso ၊ Miju နှင့် Digaro ဘာသာစကားများ (သို့မဟုတ် Mishmic) အုပ်စုငယ်များမှ ကွဲပြားပါသည်။ {{Sfnp|Burling|2003}}ဤအုပ်စုများသည် တိဗက်-ဗမာ ဝေါဟာရအတော်လေးနည်းပါးကြပြီး၊ Bench နှင့် Post တို့သည် တရုတ်-တိဗက်တွင် ၎င်းတို့၏ပါဝင်မှုကို အငြင်းပွားကြသည်။ {{Sfnp|Blench|Post|2011}} ဘာသာစကားမျိုးစုံနှင့် အုပ်စုခွဲများကို မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းမှ အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ဘက်အထိ ကုန်းမြင့်များတွင် တွေ့ရှိရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းသည် [[နမ်းဘာသာစကားအနွယ်များ|နုံဘာသာစကားများ]] အုပ်စုငယ်အပြင် Jingpho-Luish ဘာသာစကားများဖြစ်သည့် Jingpho-Luish ဘာသာစကားများ [[ကချင်ဘာသာစကား|နေထိုင်ရာ]] နေရာဖြစ်သည်။Brahmaputran သို့မဟုတ် [[ဆယ်လ်ဘာသာစကားများ|Sal ဘာသာစကားများတွင်]] အနည်းဆုံး [[ဘိုရို-ဂါရို ဘာသာစကားများ|Boro-Garo]] နှင့် Konyak ဘာသာစကားများ ပါဝင်ပြီး အိန္ဒိယပြည်နယ်များမှတဆင့် [[နာဂလန်ပြည်နယ်]] ၊ [[မေဃာလယပြည်နယ်]] နှင့် [[တြိပူရပြည်နယ်]] တို့ကို ဖြတ်၍ မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းမှ ကျယ်ပြန့်သော ဒေသတွင် ပြောဆိုကြပြီး Jingpho-Luish အဖွဲ့တွင် ပါဝင်သည်ဟု ယူဆလေ့ရှိသည်။ {{Sfnp|Thurgood|2003}} {{Sfnp|Burling|2003}} [[နာဂလန်ပြည်နယ်|နာဂလန်း]] ၊ [[မဏိပူရပြည်နယ်|မဏိပူရ]] နှင့် မြန်မာနိုင်ငံအနောက်ဘက်ရှိ ကုန်းမြင့်ဒေသများသည် Ao ၊ Angami-Pochuri ၊ Tangkhulic နှင့် Zeme ဘာသာစကားအုပ်စုငယ်များအပြင် ကာဘီဘာသာစကား ဖြင့် နေထိုင်ကြသည်။ပြောဆိုသူ ၁.၄ သန်းရှိသော မဏိပူရပြည်နယ်၏ အဓိကဘာသာစကားဖြစ်သော [[ကသည်းဘာသာစကား]] သည် တစ်ခါတစ်ရံတွင် [[ကူကီး-ချင်းနွယ် ဘာသာစကားများ|ကူကီးချင်းဘာသာစကား]] ၅၀ သို့မဟုတ် [[မီဇိုရမ်ပြည်နယ်]] နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ [[ချင်းပြည်နယ်]] တို့တွင် ပြောဆိုနေကြပါသည်။ [[မြို(မရူစာ)ဘာသာစကား|မရူဘာသာစကားကို]] ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နှင့် မြန်မာကြား [[စစ်တကောင်းတောင်တန်းဒေသ|စစ်တကောင်းတောင်တန်းဒေသရှိ]] လူတစ်စုက ပြောဆိုကြသည်။ {{Sfnp|Thurgood|2003}} {{Sfnp|Burling|2003}} ==ကိုးကား== [[ကဏ္ဍ:တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|*]] <references /> jzgap2ul85f89dx7h3hb42id2k4zj1h 1029404 1029401 2026-05-04T08:35:31Z Chenzeyan29 141880 /* တိဗက်-ဗမာ အုပ်စုဝင်များ */ 1029404 wikitext text/x-wiki {{Short description|Group of the Sino-Tibetan language family}} '''တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ''' (Tibeto-Burman languages) သည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် မိသားစု]]ကြီးအတွင်း [[တရုတ်နွယ်ဘာသာစကားများ]] မပါဝင်သည့် ကျန်ရှိသော ဘာသာစကားအစုအဖွဲ့အားလုံးကို စုပေါင်းခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤအုပ်စုတွင် [[တိဘက်လူမျိုးများ|တိဗက်ဘာသာစကား]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား|ဗမာဘာသာစကား]] နှင့် [[လီဆူဘာသာစကား|ယီဘာသာစကား]] တို့ကဲ့သို့သော အဓိကဘာသာစကားများ ပါဝင်ပြီး [[ဘူတန်နိုင်ငံ]] နှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] တို့၏ တရားဝင် ရုံးသုံးဘာသာစကားများသည်လည်း ဤအုပ်စုမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref name="Thurgood2003">Thurgood, G., & LaPolla, R. J. (2003). ''The Sino-Tibetan Languages''. Routledge.</ref> မိသားစုဝင် ဘာသာစကား အမျိုးကွဲပေါင်း ၄၀၀ ကျော်သည် အရှေ့အာရှ၊ တောင်အာရှ နှင့် အရှေ့တောင်အာရှရှိ ကုန်းမြင့်ဒေသများအပြင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြေပြန့်လွင်ပြင်များတွင်ပါ ကျယ်ပြန့်စွာ ပြောဆိုကြသည်။ <ref name="Zhang2020">Zhang, H., et al. (2020). "Phylogenetic evidence for the origin and expansion of Sino-Tibetan languages". ''Nature'', 583(7817).</ref> {{Infobox language family |name = တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ |region = [[အရှေ့တောင်အာရှ]]၊ [[အရှေ့အာရှ]]၊ [[တောင်အာရှ]] |familycolor = Sino-Tibetan |protoname = ရှေးဦး တိဗက်-ဗမာ |child1 = ''[[ဂေါင်ဒပ်ဘာသာစကား|ဂေါင်ဒပ်]]''၊ ''[[လော့ပူဘာသာစကား|လော့ပူ]]''၊ ''[[အိုလီဘာသာစကား|အိုလီ]]''၊ ''[[လက်ပ်ချာဘာသာစကား|လက်ပ်ချာ]]''၊ [[တာနီဘာသာစကားများ|တာနီ]] |child2 = '''[[အနောက်ပိုင်း တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|အနောက်ပိုင်း]]''': [[ဗောဒစ်ဘာသာစကားများ|ဗောဒစ်]]၊ ''[[ဆန်ဂလာဘာသာစကား|ဆန်ဂလာ]]''၊ [[တာမန်ဂစ်ဘာသာစကားများ|တာမန်ဂစ်]]၊ [[အနောက်ဟိမဝန္တာနွယ် ဘာသာစကားများ|အနောက်ဟိမဝန္တာနွယ်]]၊ [[မဂရစ်နွယ် ဘာသာစကားများ|မဂရစ်နွယ်]]၊ [[နယူးဝါးရီဘာသာစကား|နယူးဝါးရီ]]၊ [[ကီရန်တီဘာသာစကားများ|ကီရန်တီ]] |child3 = '''[[အလယ်ပိုင်း တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|အလယ်ပိုင်း]]''': [[ဆောလ်ဘာသာစကားများ|ဆောလ် (Sal)]]၊ ''[[ပျူဘာသာစကား|ပျူ]]''၊ [[ကူကီး-ချင်း–နာဂ ဘာသာစကားများ|ကူကီး-ချင်း–နာဂ]] ([[အိုဘာသာစကားများ|အို]]၊ [[အင်္ဂါမီ–ပိုချူရီ ဘာသာစကားများ|အင်္ဂါမီ–ပိုချူရီ]]၊ ''[[ကသည်းဘာသာစကား|ကသည်း (Meitei)]]''၊ [[တန်ခူးလ်ဘာသာစကားများ|တန်ခူးလ်]]၊ [[ဇီးမီးဘာသာစကားများ|ဇီးမီး]]၊ [[ကူကီး-ချင်း-မီဇို ဘာသာစကားများ|ကူကီး-ချင်း-မီဇို]]၊ ''[[ကာဘီဘာသာစကား|ကာဘီ]]''), [[မြူအစ်ဘာသာစကားများ|မြူအစ်]]၊ ''[[မီဂျူးဘာသာစကားများ|မီဂျူး]]'' |child4 = '''အရှေ့ပိုင်း''': [[ဗမာ-ချမ်းနွယ် ဘာသာစကားများ|ဗမာ-ချမ်းနွယ် (Burmo-Qiangic)]]၊ [[ကရင်ဘာသာစကား|ကရင်]]၊ [[နွန်နွယ် ဘာသာစကားများ|နွန်နွယ် (Nungish)]]၊ ''[[ထူကျားဘာသာစကား|ထူကျား]]'' |child5 = '''အခြား''': [[ဒီဂါရိုဘာသာစကားများ|ဒီဂါရို]]၊ [[ရုရှစ်ဘာသာစကားများ|ရုရှစ်]]၊ [[ခို-ဗွာ ဘာသာစကားများ|ခို-ဗွာ]]၊ ''[[ပူရွိုက်ဘာသာစကား|ပူရွိုက်]]''၊ [[စီယန်ဂစ်ဘာသာစကားများ|စီယန်ဂစ်]]၊ [[မီဂျူးဘာသာစကားများ|မီဂျူး]] |iso5 = tbq |glotto = none |map = Lenguas tibeto-birmanas.png |mapcaption= တိဗက်-ဗမာနွယ်၏ ပင်မကိုင်းခွဲများ- {{col-begin}} {{col-3}} {{legend|#32CD32|[[တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်နွယ်]]}} {{legend|#FFD700|[[ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|ဗမာနွယ်]]}} {{legend|#FF0000|[[ကရင်ဘာသာစကား|ကရင်နွယ်]]}} {{legend|#FF4500|[[ရွန်ဘာသာစကားများ|ရွန် (Rung)]]}} {{col-3}} {{legend|#8B4513|[[တာနီဘာသာစကားများ|တာနီ]]}} {{legend|#800000|[[ချမ်းနွယ် ဘာသာစကားများ|ချမ်းနွယ် (Qiang)]]}} {{legend|#0000FF|[[ဗိုဒို–ဂါရို ဘာသာစကားများ|ဗိုဒို–ဂါရို]]}} {{legend|#1E90FF|[[ကွန်ညပ်ဘာသာစကားများ|ကွန်ညပ် (Konyak)]]}} {{col-3}} {{legend|#9400D3|[[နာဂဘာသာစကားများ|နာဂ]]}} {{legend|#FF69B4|[[ကသည်းဘာသာစကား|ကသည်း]]}} {{legend|#FF1493|[[ကူကီး-ချင်း ဘာသာစကားများ|ကူကီး-ချင်း-မီဇို]]}} {{col-end}} }} အစဉ်အလာအရ တရုတ်-တိဗက် မိသားစုကြီးကို တရုတ်နွယ် (Sinitic) နှင့် တိဗက်-ဗမာနွယ် (Tibeto-Burman) ဟူ၍ ပင်မကိုင်းခွဲကြီး နှစ်ခုအဖြစ် ခွဲခြားဖော်ပြလေ့ ရှိသော်လည်း၊ တရုတ်နွယ်မဟုတ်သော ဘာသာစကားများ၏ မူလအစနှင့် ပတ်သက်၍ ရှင်းလင်းတင်ပြထားခြင်း မရှိသေးသလို ဤသို့ ခွဲခြားဖော်ပြခြင်းကို လက်မခံသော သုတေသနပညာရှင် ဦးရေမှာလည်း ပိုမိုများပြားလာနေသည်။ <ref name="Sagart2019">Sagart, L., et al. (2019). "Dated language phylogenies shed light on the ancestry of Sino-Tibetan languages". ''PNAS'', 116(21).</ref>အထူးသဖြင့် မော်လီကျူး ဗီဇဗေဒဆိုင်ရာ လေ့လာချက်များအရ O3 (O2a2b1a1) DNA သည် တရုတ်-တိဗက်ဘာသာစကား ပြောဆိုသူများ၏ အဖမျိုးရိုးဗီဇတွင် အများဆုံး တွေ့ရှိရသည့် Haplogroup ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် ရှေးဦးလူသားတို့၏ မူလရွှေ့ပြောင်းသွားလာမှုနှင့် အခြေချနေထိုင်မှု သမိုင်းကြောင်းကို ပြန်လည်ပုံဖော်ရာတွင် အဓိက အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လျက်ရှိသည်။ <ref name="Wang2021">Wang, C. C., et al. (2021). "Genomic insights into the formation of human populations in East Asia". ''Nature'', 591(7849).</ref> == အုပ်စုသတ်မှတ်မှု == တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစုသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ပြောဆိုသူဦးရေ ဒုတိယအများဆုံး ဘာသာစကားအုပ်စုဖြစ်ပြီး ပညာရှင်များက ၎င်းတို့၏ မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ ဆက်နွှယ်မှုများကို ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ လေ့လာခဲ့ကြသည်။၁၉ ရာစုတွင် ဥရောပ ဘာသာဗေဒပညာရှင်များသည် အရှေ့တောင်အာရှ ဘာသာစကားများကို စတင်လေ့လာခဲ့ကြသည်။ ထိုစဉ်က ဘာသာစကားများကို ၎င်းတို့၏ '''ဖွဲ့စည်းပုံ (Structure)''' အပေါ် အခြေခံ၍ အုပ်စုဖွဲ့ခဲ့ကြသည်။ * '''Monosyllabic Theory:''' အစောပိုင်း ပညာရှင်များက စကားလုံး တစ်လုံးချင်း အသံထွက်သော (Monosyllabic) နှင့် အသံနိမ့်အသံမြင့် ရှိသော (Tonal) ဘာသာစကားများဖြစ်သည့် တရုတ်၊ ထိုင်း နှင့် ဗီယက်နမ် ဘာသာစကားများကို အုပ်စုတစ်ခုတည်းဟု မှားယွင်းစွာ ယူဆခဲ့ကြဖူးသည်။ ၁၉၂၀ ကျော်ကာလများတွင် ပြင်သစ်ပညာရှင် '''Jean Przyluski''' က "Sino-Tibetan" ဆိုသည့် အသုံးအနှုန်းကို စတင်သုံးစွဲခဲ့ပြီး ဤမိသားစုကို အဓိက အကိုင်းအခက် (၃) ခု ခွဲခြားခဲ့သည် - # '''Tibeto-Burman''' (တိဗက်-ဗမာ) # '''Chinese''' (တရုတ်) # '''Tai-Kadai''' (တိုင်-ကဒိုင်) - နောင်တွင် တိုင်''-''ကဒိုင်သည် သီးခြားမိသားစုဖြစ်ကြောင်း သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၀ ဝန်းကျင်တွင် ပညာရှင် '''Paul Benedict''' က "Sino-Tibetan Philology" စီမံကိန်းဖြင့် ပိုမိုစနစ်တကျ ခွဲခြားခဲ့သည်။ ၎င်း၏ အဓိက အောင်မြင်မှုမှာ - * '''တိုင်-ကဒိုင် (Tai-Kadai)''' နှင့် '''မြောင်-ယောင် (Hmong-Mien)''' ဘာသာစကားများသည် တရုတ်-တိဗက် မိသားစုဝင်များ မဟုတ်ကြောင်း ဖယ်ထုတ်နိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ * ၎င်းက တရုတ်-တိဗက် မိသားစုကို '''တရုတ်(Chinese)''' နှင့် '''တိဗက်-ကရင်(Tibeto-Karen)''' ဟူ၍ အဓိက အကိုင်းကြီး နှစ်ခု ခွဲခြားခဲ့ပြီး၊ဤအုပ်စုအောက်တွင် ဗမာဘာသာစကားကိုထားရှိခဲ့သည်။ ခေတ်သစ် ဘာသာဗေဒတွင် '''James Matisoff''' က Sino-Tibetan Etymological Dictionary and Thesaurus (STEDT) စီမံကိန်းဖြင့် ရှေးဦးဘာသာစကား (Proto-Sino-Tibetan) ကို ပြန်လည်ဖော်ထုတ်ခဲ့ရာမှ - * တရုတ်ဘာသာစကား (Sinitic) နှင့် တိဗက်-ဗမာ (Tibeto-Burman) တို့သည် တူညီသော ဘိုးဘွားဘာသာစကားတစ်ခုတည်းမှ ဆင်းသက်လာကြောင်း ခိုင်မာစွာ သက်သေပြခဲ့သည်။ ယခုအခါ ပညာရှင်အချို့ (ဥပမာ- George van Driem) က "Sino-Tibetan" အမည်အစား '''"Trans-Himalayan"'''ဟု ခေါ်ဆိုရန် အဆိုပြုကြသည်။ ဤယူဆချက်အရ တရုတ်ဘာသာစကားသည် သီးခြားအကိုင်းတစ်ခုမဟုတ်ဘဲ တိဗက်-ဗမာ အကိုင်းအခက်များထဲမှ တစ်ခုသာဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ လက်ရှိတွင် အများစုက တရုတ်-တိဗက် မိသားစုကို အောက်ပါအတိုင်း အခြေခံခွဲခြားထားသည် - {| class="wikitable" | valign="top" |'''အုပ်စုအမည်''' | valign="top" |'''အဓိကဘာသာစကားများ''' |- | valign="top" |'''Sinitic (တရုတ်နွယ်)''' | valign="top" |မန်ဒရင်း၊ ကန်တုံ၊ ဝူ စသည့် တရုတ်ဘာသာစကားစုများ |- | valign="top" |'''Tibeto-Burman (တိဗက်-ဗမာ)''' | valign="top" |ဗမာ၊ တိဗက်၊ ကရင်၊ ကချင် (ဂျိန်းဖော)၊ လီဆူ၊ နာဂ စသည်ဖြင့် |} == မျိုးရိုးဗီဇနှင့် စတင်ရာဒေသ == တိဗက်–ဗမာလူမျိုးများသည် တရုတ်–တိဗက် ဘာသာမိသားစု၏ အဓိက အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ဤအဖွဲ့အစည်းတွင် [[ဗမာလူမျိုး|မြန်မာ(ဗမာ)]]၊ [[တိဘက်လူမျိုးများ|တိဗက်]]၊ [[နာဂလူမျိုး|နာဂ]]၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]]၊ [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]]၊ [[ချင်းလူမျိုး|ချင်း]] နှင့် တခြား တိဗက်-ဗမာ ဘာသာပြောလူမျိုးများ ပါဝင်သည်။ သမိုင်းနှင့် ဘာသာဗေဒအခြေခံသုတေသနများအရ တိဗက်–ဗမာလူမျိုးများ၏ မူရင်းစတင်ရာဒေသကို တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်း ([[ယူနန်ပြည်နယ်]]၊ [[စီချွမ်|စီချွမ်ပြည်နယ်]]) နှင့် [[တိဗက်|တိဘက်မြောက်ပိုင်း]]၊ [[ဟိမဝန္တာ တောင်တန်း|ဟိမဝန္တာတောင်တန်းဒေသ]]များတွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိနိုင်ကြောင်း အများအားဖြင့် ယူဆနိုင်သည်။<ref>Van Driem, George (2001). ''Languages of the Himalayas: An Ethnolinguistic Handbook of the Greater Himalayan Region''. Leiden: Brill.</ref> ထိုဒေသမှတဆင့် အဆင့်ဆင့်ခွဲဖြာထွက်လာပြီး ယနေ့ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံ၊တရုတ်နိုင်ငံ၊အိန္ဒိယအရှေ့မြောက်ပိုင်း ဒေသ အထိပြန့်နှံ့ လာခဲ့သည်ဟု ယူဆရသည်။ {| align = center |{{Multiple image | image1 = The origin and spread of the Sino-Tibetan language family.png | caption1 = Hypothesised homeland and dispersal according to Sagart et al. (2019){{sfnp|Sagart|Jacques|Lai|Ryder|2019|pp=10319–10320}} | image2 = Homeland and dispersal of the Sino-Tibetan languages (2).svg | caption2 = Hypothesised homeland and dispersal according to van Driem (2005){{sfnp|van Driem|2005|pp=94–97}} | image3 = Homeland and dispersal of the Sino-Tibetan languages.svg | caption3 = Hypothesised homeland and dispersal according to Blench (2009){{sfnp|Blench|2009|p=14}}<ref>{{Cite web|last1=Blench|first1=Roger|last2=Post|first2=Mark|date=2010|title=NE Indian languages and NE Indian languages and the origin of Sino the origin of Sino-Tibetan|url=https://www.rogerblench.info/Language/Sino-Tibetan/Blench%20ICSTLL42%20Chiang%20Mai%20paper.pdf|access-date=2021-10-28|website=rogerblench.info|page=20|archive-date=27 May 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250527064203/https://www.rogerblench.info/Language/Sino-Tibetan/Blench%20ICSTLL42%20Chiang%20Mai%20paper.pdf|url-status=dead}}</ref> | alt1 = Sagart et al တွေးဆထားသော တရုတ်-တိဗက်-ဗမာအုပ်စု၏ မွေးရပ်မြေနှင့် ပြန့်နှံ့မှုမြေပုံ (၂၀၁၉) | alt2 = van Driem တွေးဆထားသော တရုတ်-တိဗက်-ဗမာအုပ်စု၏ မွေးရပ်မြေနှင့် ပြန့်နှံ့မှုမြေပုံ (၂၀၁၅) | alt3 = Blench တွေးဆထားသော တရုတ်-တိဗက်-ဗမာအုပ်စု၏ မွေးရပ်မြေနှင့် ပြန့်နှံ့မှုမြေပုံ (၂၀၀၉) | width1 = 280 | width2 = 294 | width3 = 294 }} |} ပုံမှန်အားဖြင့် တိဗက်–ဗမာလူမျိုးများတွင် အချို့ Haplogroup များ ထင်ရှားစွာ တွေ့ရသည်။ဖခင်ဘက်မှမျိုးရိုးလိုင်းတွင်အဓိကတွေ့ရသော Haplogroup O-M175 သည် အရှေ့အာရှလူမျိုးအများစုတွင် တွေ့ရသည့် Haplogroup ဖြစ်ပြီး၊ တိဗက်–ဗမာလူမျိုးများတွင်လည်း အများဆုံး ရှိနေသည်။<ref>Karmin, Monika et al. (2015). "A recent bottleneck of Y chromosome diversity coincides with a global change in culture". ''Genome Research''.</ref> Haplogroup D-M174 သည် တိဘက်လူမျိုးများ နှင့် တောင်ပိုင်း တိဗက်–ဗမာအစုများတွင် သီးခြားထင်ရှားသည်။ ဤ Haplogroup သည် ဂျပန်တွင်လည်း တွေ့ရသဖြင့် သမိုင်းအရ အနက်ပါအရာများကို ညွှန်းနိုင်သည်။<ref>Zhong, Hai et al. (2010). "Extended Y Chromosome Investigation Suggests Postglacial Migrations of Modern Humans into East Asia via the Northern Route". ''Molecular Biology and Evolution''.</ref> Haplogroup N နှင့် Haplogroup C တို့သည် ရာခိုင်အနှုန်းအနည်းငယ်သာ တွေ့ရသော်လည်း တချို့ တိဗက်–ဗမာ အုပ်စုများတွင် သက်ဆိုင်မှုရှိကြောင်း သုတေသနများ ဖော်ပြထားသည်။ မိခင်မျိုးရိုးလိုင်းတွင် Haplogroup M နှင့် N ၏အခွဲများနှင့် အရှေ့အာရှနှင့် တောင်အာရှတို့၏ မူရင်းမိခင်မျိုးရိုး အနက်သက်ဆိုင်မှုများကို ဖော်ပြပေးသည်။၎င်းအပြင် Haplogroup A, G, D တိဘက်မြင့်တန်းနေထိုင်သူများတွင် တွေ့ရပြီး အအေးဒဏ်ဒေသသို့ လိုက်လျောညီထွေ ဖြစ်စေသည်ဟု ယူဆသည်။<ref>Kang, Longli et al. (2013). "High-altitude adaptation of the mitochondrial genome in Tibetans". ''Proceedings of the National Academy of Sciences''.</ref> တိဗက်–ဗမာလူမျိုးများ၏ မျိုးရိုးဗီဇပုံစံများသည် တိဘက်ကုန်းမြေမြင့်တွင် အလွန်ထင်ရှားသော အဆင့်မြင့်နေထိုင်နိုင်စွမ်းများ နှင့် ဆက်စပ်ပြီး ဥပမာအားဖြင့် EPAS1 မျိုးရိုးဗီဇ သည် သွေးတွင်းအောက်စီဂျင်ပမာဏ အနည်းငယ်ဖြင့်နေထိုင်နိုင်သည့် ဗီဇဖြစ်ပြီး တိဘက်လူမျိုးများတွင်သာ ထင်ရှားပါသည်။<ref>Yi, Xin et al. (2010). "Sequencing of 50 human exomes reveals adaptation to high altitude". ''Science''.</ref> == သဒ္ဒါအသုံးပြုပုံ == တိဗက်-ဗမာစကားများတွင် သဒ္ဒါပုံစံများသည် အခြား အာရှဘာသာများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်သော်လည်း ထူးခြားမှုရှိသည်။ အများအားဖြင့် SOV (ကတ္တား–ကံ–ကြိယာ) စာကြောင်းဖွဲ့စည်းပုံကို အသုံးပြုကြသည်။ဥပမာ “ငါသူ့ကိုပြောတယ်” ဟူသောစာကြောင်းတွင် “ငါ”သည် ကတ္တားဖြစ်ပြီး “သူ”သည်ကံဖြစ်သည် “ပြောတယ်၊ပြောသည်”သည် ကြိယာဖြစ်သည်။ <ref>Bradley (1997); Matisoff (2003); Thurgood & LaPolla (2003)</ref> ဥပမာ အားဖြင့်မြန်မာဘာသာစကားတွင် "ငါ သစ်သီး စားတယ်။"၊ တိဗက်ဘာသာတွင် "Nga za za yin" (ငါ သစ်သီး စားသည်) ။ နာဂဘာသာများတွင်လည်း သဘောတူပုံစံတူသည်။ မြန်မာ – "ငါ၏ စာအုပ်"။ တိဗက် – "Nga’i deb" (ငါ၏ စာအုပ်)။ ကချင် – "Nga ai kaw" (ငါ၏ စာအုပ်)။ ==တိဗက်-ဗမာ အုပ်စုဝင်များ== [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် မိသားစု]]၏ အဓိက ဌာနခွဲတစ်ခုဖြစ်သော တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများကို အောက်ပါအတိုင်း အုပ်စုခွဲခြားနိုင်သည် - === အဓိက ဘာသာစကားအုပ်စုများ === * '''တိဗက်အုပ်စု (Tibetic):''' ** [[တိဗက်ဘာသာစကား]] (Amdo, Kham, Ü-Tsang) ** [[ဒရွန်ခါဘာသာစကား|Dzongkha]] (ဘူတန်နိုင်ငံသုံး) ** ဆစ်ခ်ကင်း (Sikkimese) နှင့် ရှဲပါ့ (Sherpa) * '''လိုလို-ဗမာအုပ်စု (Lolo-Burmese):''' ** [[ဗမာဘာသာစကား]] နှင့် ဗမာနွယ်ဝင်များ (အာချန်/မိုင်းသာ၊ လော်ဝေါ် သို့မဟုတ် မရူ) ** [[ယီဘာသာစကား|လိုလို (ယီ)]]၊ လီဆူ၊ နရှီး၊ အာခါ * '''ကရင်အုပ်စု (Karenic):''' ** [[စကောကရင်ဘာသာစကား|စကောကရင်]]၊ [[ပိုးကရင်ဘာသာစကား|ပိုးကရင်]] ** [[ကယားဘာသာစကား|ကယား (ကရင်နီ)]]၊ [[ပအိုဝ်းဘာသာစကား|ပအိုဝ်း]]၊ ကယန်း * '''ချင်း-ကူကီး-နာဂအုပ်စု (Kuki-Chin-Naga):''' ** [[ချင်းဘာသာစကား|ချင်း]] (တီးတိန်၊ ဟားခါး စသည်)၊ ကူကီး၊ ဇိုမီး ** [[နာဂဘာသာစကား|နာဂများ]] ** ကသည်း (Meitei) * '''ဆယ်လ်အုပ်စု (Sal):''' ** [[ဂျိန်းဖောဘာသာစကား|ဂျိန်းဖော (ကချင်)]] ** ဇိုင်ဝါး နှင့် လာချိဒ် (ယခင်က လိုလို-ဗမာအုပ်စုဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်) ** [[Luish အုပ်စု]]: သက်၊ ကတူး၊ Andro-Sengmai * '''နုံအုပ်စု (Nungish):''' ** [[ရဝမ်ဘာသာစကား|ရဝမ်]]၊ ထရုံ * '''Qiangic အုပ်စု:''' ** Qiang၊ Pumi၊ Muya၊ Ersu (စီချွမ်ကုန်းမြင့်ဒေသသုံး) * '''Tani အုပ်စု:''' ** Galo, Apatani, Nyishi (အာရုဏာချာပရာဒေ့ရှ်ပြည်နယ်သုံး) * '''အခြား ဟိမဝန္တာဒေသစုများ:''' ** '''Bodic အုပ်စု:''' Tamang, Gurung, Magar, Thakali ** '''Kiranti အုပ်စု:''' Rai များ (Bantawa, Chamling စသည်)၊ Limbu ** '''Newaric:''' Newar (Nepal Bhasa), Baram ** '''အခြား:''' Lepcha, Dhimalic, Dhambojiya == ပြောဆိုသူဦးရေနှင့် အခြေအနေ == [[File:Lenguas tibeto-birmanas.png|thumb|right|300px|တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားများ ပြန့်နှံ့တည်ရှိပုံပြမြေပုံ]] "တိဗက်-ဗမာ" ဟူသော အမည်သည် ဤအုပ်စုအတွင်း ပြောဆိုသူ အများဆုံးဖြစ်သည့် ဗမာနှင့် တိဗက်ဘာသာစကားနှစ်ခုကို အစွဲပြု၍ မှည့်ခေါ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" ! ဘာသာစကား !! ပြောဆိုသူဦးရေ (ခန့်မှန်းခြေ) !! အဓိကတည်နေရာ |- | [[ဗမာဘာသာစကား]] || ၃၅ သန်းကျော် || [[မြန်မာနိုင်ငံ]] |- | [[ယီဘာသာစကား|လိုလို (ယီ)]] || ၁၀ သန်းခန့် || တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်း |- | [[တိဗက်ဘာသာစကား]] || ၈ သန်းကျော် || တိဗက်ကုန်းမြင့်ဒေသ |- | အခြားဘာသာစကားများ || ၈ သန်းခန့် || ဟိမဝန္တာနှင့် အရှေ့တောင်အာရှ |- | '''စုစုပေါင်း''' || '''၆၁ သန်းခန့်''' || |} တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကား ပြောဆိုသူ စုစုပေါင်း ၆၁ သန်းနီးပါး ရှိသည့်အနက် [[ဗမာဘာသာစကား]] ပြောဆိုသူအရေအတွက်သည် ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်ဖြင့် အများဆုံး ဖြစ်သည်။ အခြားသော ဘာသာစကား အများစုမှာ လူနည်းစု အဖွဲ့အစည်းငယ်များအဖြစ်သာ တည်ရှိကြသည်။ == သမိုင်း == 18 ရာစုအတွင်းတွင် ကျယ်ပြန့်သော စာပေထုံးတမ်းစဉ်လာများရှိသည့် ဘာသာစကားနှစ်ခု ဖြစ်သည့် တိဗက်နှင့် ဗမာအကြား တူညီသည်ကို ပညာရှင်အများအပြား သတိပြုမိခဲ့ကြသည်။နောက်ရာစုနှစ်များတွင် Brian Houghton Hodgson သည် ဟိမဝန္တာတောင်တန်းများနှင့် အိန္ဒိယအရှေ့မြောက်ဘက်ရှိ ဘာသာစကားများအကြောင်း အချက်အလက်များစွာကို စုဆောင်းခဲ့ပြီး လေ့လာခဲ့ရာ အများစုမှာ တိဗက်နှင့် ဗမာ ဘာသာစကား တို့နှင့် ဆက်စပ်မှုများရှိကြောင်း သတိပြုမိလာခဲ့သည်။ {{Sfnp|Hodgson|1853}}အချို့သော အရှေ့တောင်အာရှကုန်းမြင့်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံအနောက်တောင်ပိုင်းရှိ ဆက်စပ်ဘာသာစကားများကို ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။"တိဗက်-ဗမာ" ဟူသောအမည်ကို 1856 ခုနှစ်တွင် ပညာရှင် James Logan မှ ပထမဆုံးအသုံးပြုခဲ့ပြီး၊ကရင်ဘာသာစကားများကိုလည်းထိုအဖွဲ့တွင်ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ {{Sfnp|Logan|1856}} {{Sfnp|Logan|1858}}Charles Forbes က မိသားစုသည် Max Muller 's Turanian ၏ Gangetic နှင့် Lohitic အကိုင်းအခက်များကို ပေါင်းစည်းခြင်းအဖြစ် ရှုမြင်သုံးသပ်ခဲ့ပြီး ဆီးမိုက် ၊ "အာရီယန်" ( [[အင်ဒို-ဥရောပနွယ် ဘာသာစကားများ|အင်ဒို-ဥရောပ]] ) နှင့် တရုတ်ဘာသာစကားများမှလွဲ၍ Eurasian ဘာသာစကားများအားလုံးပါဝင်သော ဧရာမမိသားစုကြီးဖြစ်သည်။ {{Sfnp|Forbes|1878}}''အိန္ဒိယဘာသာဗေဒစစ်တမ်း'' ၏ တတိယမြောက်အတွဲကို ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ၏ တိဘက်-ဗမာဘာသာစကားများ အကြောင်းရှင်းလင်းထားသည်။ ဂျာမန်လူမျိုး ဘာသာဗေဒပညာရှင်၊ သမိုင်းပညာရှင်၊ လူမျိုးရေးဆရာ Julius Klaproth က ဗမာ၊ တိဗက်နှင့် တရုတ်အားလုံးတွင် တူညီသော အခြေခံ [[ဝေါဟာရ|ဝေါဟာရများကို]] မျှဝေကြသည်၊ သို့သော် [[ထိုင်းဘာသာစကား|ထိုင်း]] ၊ [[မွန်ဘာသာစကား|မွန်]] နှင့် [[ဗီယက်နမ်ဘာသာစကား|ဗီယက်နမ်တို့]] သည် အတော်လေး ကွဲပြားကြောင်း ၁၈၂၃ ခုနှစ်တွင် မှတ်ချက်ချခဲ့သည်။ {{Sfnp|van Driem|2001}}1883 ခုနှစ်တွင် Ernst Kuhn နှင့် 1896 ခုနှစ် ဂျာမန် ဘာသာဗေဒပညာရှင် August Conrady အပါအဝင် စာရေးဆရာအများအပြားသည် တိဗက်-ဗမာ နှင့် ထိုင်းတရုတ် ဟူ၍ ကိုင်းဆက်နှစ်ခုပါရှိသော "အင်ဒို-ချိုင်းနား" ဘာသာစကားမိသားစုကို ဖော်ပြခဲ့သည်။ {{Sfnp|van Driem|2001}}[[တိုင်ဘာသာစကားများ|တိုင် ဘာသာစကားများကို]] တရုတ်နှင့် မျှဝေထားသော ဝေါဟာရနှင့် typological features များကို အခြေခံ၍ ထည့်သွင်းထားခဲ့ပြီးJean Przyluski သည် ''Sino-Tibétain'' (Sino-Tibetan) ဟူသော ဝေါဟာရကို Antoine Meillet နှင့် Marcel Cohen 's ''Les Langues du Monde'' တွင် 1924 ခုနှစ်တွင် အဖွဲ့၏အခန်းခေါင်းစဉ်အဖြစ် မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည်။ {{Sfnp|Sapir|1925}} ဒုတိယကမ္ဘာစစ်နောက်ပိုင်း အနောက်တိုင်းအကောင့်အများစုတွင် တိုင် ဘာသာစကားများကို တရုတ်-တိဗက်ဘာသာစကားများ တွင်မထည့်သွင်းကြတော့သော်လည်း တရုတ်ဘာသာဗေဒပညာရှင်အများအပြားက ၎င်းတို့ကို ထည့်သွင်းထားဆဲဖြစ်သည်။၁၉၇၇ခုနှစ် တွင် Li Fang-Kuei နှင့် Laurent Sagart တို့က တိုင်ဘာသာစကားများ နှင့် တရုတ်-တိဗက်ဘာသာစကားများ အကြား၌ regular sound correspondences မရှိကြောင်း ပြသသည်။၁၉၉၀ကျော်ခုနှစ်များတွင် တိုင်နှင့် တရုတ်စကားအကြား အခြေခံဝေါဟာရတူညီမှုများ မရှိကြောင်း၊ ဝေါဟာရတူမှုများသည် “loanwords” ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြထားသည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.ethnologue.com/show_family.asp?subid=818-16|title=Ethnologue Tai–Kadai family tree}}</ref>တိဗက်-ဗမာ နှင့် တရုတ်တို့ကြား ဆက်စပ်မှုကို ယခုအခါ ဘာသာဗေဒ ပညာရှင် အများစု က Roy Andrew Miller နှင့် Christopher Beckwith ကဲ့သို့သော လက်ခံထားသည်။ {{Sfnp|Miller|1974}} {{Sfnp|Beckwith|1996}} {{Sfnp|Beckwith|2002}}မကြာသေးမီက အငြင်းပွားမှုများသည် တရုတ်-တိဗက်ကို တရုတ်နှင့် တိဗက်-ဗမာ အုပ်စုခွဲများအဖြစ် အဆိုပြုထားခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ဒီခွဲခြားမှုစနစ်ဟာ Kuhn နဲ့ Conrady တို့က ပထမဦးဆုံးတင်ပြခဲ့တာဖြစ်ပြီး၊ နောက်ပိုင်းမှာလည်း Paul Benedict (1972) နဲ့ James Matisoff တို့က ထပ်မံကျယ်ပြန့်အောင်တိုက်ပွဲလုပ်ခဲ့ပေမဲ့ “Tibeto-Burman” ဆိုတဲ့အုပ်စုသည် သီးသန့်အုပ်စု တစ်ခုဖြစ်တယ်ဆိုတာကို သက်သေပြနိုင်ဖူးသေးတာ မရှိပါ။ {{Sfnp|Handel|2008}} == ခြုံငုံသုံးသပ်ချက် == တိဗက်-ဗမာဘာသာစကား အများစုသည် သွားလာရန်ခက်ခဲသော တောင်တန်းဒေသများတွင် ပြောဆိုကြသောကြောင့် ထိုဘာသာစကားများကို လေ့လာရာတွင် အခက်အခဲများရှိခဲ့သည်။ ထိုဘာသာစကားအများစုသည် အရေးအသားစနစ်မရှိကြသေးပါ။အခြားဘာသာစကားများနှင့်တိကျသောဆက်နွယ်မှုကို ဆုံးဖြတ်ရန်ထက် တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားကို ယေဘူယျအားဖြင့် ခွဲခြားသတ်မှတ်ရန် ပိုမိုလွယ်ကူသည်။ {{Sfnp|Handel|2008}}ဘာသာစကား အုပ်စုခွဲ ဒါဇင်ပေါင်းများစွာရှိပြီး ပြောဆိုသူသန်းပေါင်းများစွာရှိသောလည်း အချို့သော တိဗက်-ဗမာအုပ်စုဝင်ဘာသာစကားများသည် ပျောက်ကွယ်သွားမည့် အန္တရာယ်နှင့်ရင်ဆိုင်ရမှုများရှိသည် {{Sfnp|van Driem|2011a}}။ဤအုပ်စုခွဲများကို ဤနေရာတွင် ပထဝီဝင်အနေအထားအရ စစ်တမ်းကောက်ယူထားပါသည်။ === အရှေ့တောင်အာရှနှင့် တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်တောင်ပိုင်း === [[File:Ethnolinguistic_map_of_Burma_1972_en.svg|right|thumb|[[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာ]] နိုင်ငံ၏ ဘာသာစကား မိသားစုများ]] တိဗက်-ဗမာဘာသာစကား၏ တောင်ဘက်အကျဆုံးအုပ်စုဖြစ်သော [[ကရင်နွယ်ဘာသာစကားများ|ကရင်ဘာသာစကား]]များကို မြန်မာ-ထိုင်းနယ်စပ် နှစ်ဖက်စလုံးတွင် လူသုံးသန်း နီးပါးပြောဆိုကြသည်။ ကရင်ဘာသာစကားသည် [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ]] နှင့် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ]] နှင့် ထိတွေ့မှုကြောင့် ရည်ညွှန်းထားသည့် ကတ္တား-ကြိယာ-ကံ စကားလုံးအစီအစဉ်ရှိခြင်းတွင် အခြားတိဗက်-ဗမာဘာသာစကားများ (Bai မှလွဲ၍) နှင့် ကွဲပြားသည်။ {{Sfnp|Thurgood|2003}} တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားအုပ်စု၏ အကျယ်ပြန့်ဆုံးသော ဘာသာစကားမှာ [[မြန်မာဘာသာစကား|ဗမာ]] ဘာသာစကားဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏တရားဝင်ရုံးသုံးဘာသာစကားအဖြစ် စံသတ်မှတ်ကာ မြန်မာဘာသာစကားအဖြစ် ပြောဆိုသူပေါင်း ၃၂ သန်းကျော်ရှိပြီး ၁၂ ရာစုအစောပိုင်းကတည်းက စာပေအစဉ်အလာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဗမာဘာသာစကားသည် မြန်မာနှင့် ထိုင်း၊ လာအို၊ ဗီယက်နမ်၊ နှင့် [[တရုတ် အနောက်တောင်ပိုင်း|အနောက်တောင်တရုတ်]] ကုန်းမြင့်တို့တွင် ဘာသာစကား ၁၀၀ ခန့် ပြောဆိုသော ဘာသာစကား 100 ခန့် ပါဝင်သည့် [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာအုပ်စု]]တွင်ပါဝင်ပြီး အပြင်းအထန်လေ့လာပြီး ကောင်းစွာသတ်မှတ်ထားသော အုပ်စုတစ်ခုဖြစ်သည် ။ အဓိကဘာသာစကားများတွင် [[လိုလိုနွယ် ဘာသာစကားများ]] ပါဝင်ပြီး အနောက်ဘက် [[စီချွမ်]] နှင့် [[ယူနန်ပြည်နယ်|ယူနန်]] မြောက်ပိုင်းတွင် ပြောဆိုသူ နှစ်သန်း၊ အာခါဘာသာစကား နှင့် ဟာနီဘာသာစကားများ ပါဝင်ပြီး ယူနန်တောင်ပိုင်း၊ မြန်မာအရှေ့ပိုင်း၊ လာအိုနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့တွင် ပြောဆိုသူ နှစ်သန်းနှင့် ယူနန်၊ မြန်မာမြောက်ပိုင်းနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းရှိ [[လီဆူဘာသာစကား|လီဆူ]] နှင့် လားဟူ တို့ဖြစ်သည်။ လိုလို အုပ်စုခွဲရှိ ဘာသာစကားအားလုံးသည် ဩစထြိုအေးရှားတစ်ဘာသာစကား၏ လွှမ်းမိုးမှုကို သိသိသာသာပြသသည်။ {{Sfnp|Thurgood|2003}}၁ ရာစုတွင် တရုတ်အက္ခရာဖြင့် ရေးထားသော [[ပိုင်လင်ဘာသာစကား|ပါလန်]] သီချင်းများသည် လိုလို-ဗမာဘာသာစကားမှ စကားလုံးများကို မှတ်တမ်းတင်ထားပုံရပြီး တရုတ်အစီအစဉ်ဖြင့် စီစဉ်သည်။ {{Sfnp|Coblin|1979}} [[File:Ethnolinguistic map of China 1983.png|thumb|right|Language families of China, with Tibeto-Burman in orange{{efn|Source: United States Central Intelligence Agency, 1983. The map shows the distribution of ethnolinguistic groups according to the historical majority ethnic groups by region. Note this is different from the current distribution due to ongoing internal migration and assimilation.}}]] တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်တောင်ပိုင်းရှိ တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကားများသည် ကာလကြာရှည်စွာ တရုတ်၏ လွှမ်းမိုးမှု ကြီးမားသောကြောင့် ဆက်နွယ်မှုကို ဆုံးဖြတ်ရန် ခက်ခဲစေသည်။ ယူနန်ပြည်နယ်တွင် စကားပြောသူတစ်သန်းဖြင့် ဘိုင်ဘာသာစကား သည် အငြင်းပွားဖွယ်ဖြစ်ပြီး အလုပ်သမားအချို့က တရုတ်ဘာသာစကားများ၏ ညီမ ဘာသာစကားဖြစ်သည်ဟု အကြံပြုကြသည်။ ယူနန်မြောက်ပိုင်းရှိ နာဇီဘာသာစကားကို လိုလို-ဗမာနွယ်ဘာသာစကားများ တွင် ထည့်သွင်းလေ့ရှိသော်လည်း အခြားပညာရှင်များက ၎င်းကို အမျိုးအစားခွဲခြားမထားဘဲ ထားလိုကြသည်။ {{Sfnp|Thurgood|2003}} စီချွမ်ပြည်နယ် အနောက်မြောက်ပိုင်းရှိ တောင်ကုန်းများသည် ရှေးဟောင်းအင်္ဂါရပ်များစွာကို ထိန်းသိမ်းထားသည့် [[ချန်းဘာသာစကားအုပ်စု|Qiangic]] နှင့် Rgyalrongic ဘာသာစကားအုပ်စုငယ်များနေထိုင်ရာ နေရာဖြစ်သည်။ တိဘက်-ဗမာဘာသာစကားများတွင် ဟူနန်၊ ဟူဘေး၊ ကွေ့ကျိုးနှင့် ချုံကင်းနယ်နိမိတ်ရှိ ဝူလင်တောင်တန်းများ တွင် ပြောဆိုသော Tujia သည် အရှေ့ဘက်အကျဆုံးဘာသာစကားဖြစ်သည်။ ပျူနှင့်တန်ဂွတ်ကဲ့သို့ သမိုင်းဝင်ဘာသာစကားနှစ်ခုကိုလည်း တိဗက်-ဗမာဟု ယူဆကြသော်လည်း တိကျသောဆက်နွယ်မှုမှာ မသေချာပါ။ ပထမရာစုနှစ်များက မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းရှိ [[ပျူဘာသာစကား|ပျူဘာသာစကားကို]] ဂုပတ္တအက္ခရာ ပုံစံတစ်မျိုးဖြင့် ကမ္ပည်းစာများမှ လူသိများသည်။ ၁၂ ရာစု တရုတ်နိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းရှိ [[အနောက်ရှားနယ်|အနောက် Xia]] ၏ [[တန်ဂု ဘာသာစကား|တန်ဂွတ်ဘာသာစကားကို]] တရုတ် တန်ဂတ်အက္ခရာ ဖြင့် ရေးသားထားသော စာသားများစွာဖြင့် ထိန်းသိမ်းထားသည်။ {{Sfnp|Thurgood|2003}} === တိဗက်နှင့် တောင်အာရှ === [[File:South_Asian_Language_Families.png|right|thumb|လိမ္မော်ရောင်ဖြင့် တိဗက်-ဗမာနှင့် တောင်အာရှ ဘာသာစကား မိသားစုများ]] Baltistan ၊ Ladakh ၊ [[နီပေါနိုင်ငံ]] ၊ [[ဆစ်ကင်ပြည်နယ်]] နှင့် [[ဘူတန်နိုင်ငံ]] ရှိ တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့် နှင့် အိမ်နီးချင်းဒေသများတွင် လူပေါင်း ရှစ်သန်းကျော်သည် တိဗက်ဘာသာစကား များစွာကို ဆက်စပ်ပြောဆိုကြသည်။ 8 ရာစုမှစတင်ခဲ့သော Classical Tibetan တွင် ကျယ်ပြောလှသော စာပေတစ်ခုအဖြစ်ရှိခဲ့သည်။ တိဗက်ဘာသာစကားများကို အများအားဖြင့် Bodish အုပ်စုအဖြစ် ဘူတန်နှင့် [[အရုဏာစလပဒေသပြည်နယ်|အရုဏာရှယ်ပါရာဒေ့ရှ်]] တို့၏ သေးငယ်သော အရှေ့ Bodish ဘာသာစကားများ ဖြင့် အုပ်စုဖွဲ့ထားသည်။ ဟိမဝန္တာတောင်ဘက် တောင်စောင်းများတွင်လည်း တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကား အများအပြားကို ပြောဆိုကြသည်။ဖော်ထုတ်နိုင်သော အရွယ်အစားကြီးမားသောအုပ်စုများမှာ [[ဟိမာစလပဒေသပြည်နယ်|ဟိမာရှယ်ပရာဒေ့ရှ်]] နှင့် နီပေါနိုင်ငံတို့၏ အနောက်ဟိမဝန္တာဘာသာစကားများ ၊ Tamang တစ်သန်းရှိသော ဘာသာစကားများအပါအဝင် အနောက်နီပေါ၏ Tamangic ဘာသာစကားများ နှင့် နီပေါအရှေ့ပိုင်း Kiranti ဘာသာစကားများ ဖြစ်သည်။ကျန်အုပ်စုများသည် သေးငယ်ပြီး သီးခြားခွဲထားမှုများရှိသည်။နီပေါအလယ်ပိုင်းရှိ နေဝါရီ ဘာသာစကား (Nepal Bhasa) တွင် 12 ရာစုမှ စတင်ခဲ့သော စပီကာနှင့် စာပေပေါင်း တစ်သန်းရှိပြီး လူတစ်သန်းနီးပါးသည် Magaric ဘာသာစကားများကို ပြောဆိုကြသော်လည်း ကျန်ဘာသာစကားများမှာ သေးငယ်သော စကားပြောအသိုင်းအဝိုင်းများရှိသည်။နီပေါရှိ အခြားအထီးကျန်များနှင့် အုပ်စုငယ်များမှာ Dura ၊ Raji-Raute ၊ Chepangic နှင့် Dhimalish တို့ဖြစ်သည်။Lepcha ကို နီပေါအရှေ့ပိုင်းမှ ဘူတန်အနောက်ဘက်အထိ ဒေသတစ်ခုတွင် ပြောဆိုကြသည်။ {{Sfnp|van Driem|2007}}ဘူတန်၏ဘာသာစကားအများစုမှာ Bodish ဖြစ်သော်လည်း၊ 'Ole ("Black Mountain Monpa")၊ Lhokpu နှင့် Gongduk နှင့် Tshangla ၏ပို၍ကျယ်ပြောသောအသိုက်အဝန်းကြီးသုံးခုလည်းရှိသည်။ {{Sfnp|van Driem|2011a}} တနိုင်းဘာသာစကားများ ကို အရုဏာရှယ်ပရာဒေ့ရှ်ပြည်နယ် ၏ တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားအများစုနှင့် တိဗက်၏ ကပ်လျက်ဒေသများ ပြောဆိုကြသည်။ {{Sfnp|Burling|2003}}အရုဏာရှယ်ပရာဒေ့ရှ်ပြည်နယ် ၏ ကျန်ရှိသော ဘာသာစကားများသည် Siangic ၊ Kho-Bwa (သို့မဟုတ် Kamengic)၊ Hruso ၊ Miju နှင့် Digaro ဘာသာစကားများ (သို့မဟုတ် Mishmic) အုပ်စုငယ်များမှ ကွဲပြားပါသည်။ {{Sfnp|Burling|2003}}ဤအုပ်စုများသည် တိဗက်-ဗမာ ဝေါဟာရအတော်လေးနည်းပါးကြပြီး၊ Bench နှင့် Post တို့သည် တရုတ်-တိဗက်တွင် ၎င်းတို့၏ပါဝင်မှုကို အငြင်းပွားကြသည်။ {{Sfnp|Blench|Post|2011}} ဘာသာစကားမျိုးစုံနှင့် အုပ်စုခွဲများကို မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းမှ အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ဘက်အထိ ကုန်းမြင့်များတွင် တွေ့ရှိရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းသည် [[နမ်းဘာသာစကားအနွယ်များ|နုံဘာသာစကားများ]] အုပ်စုငယ်အပြင် Jingpho-Luish ဘာသာစကားများဖြစ်သည့် Jingpho-Luish ဘာသာစကားများ [[ကချင်ဘာသာစကား|နေထိုင်ရာ]] နေရာဖြစ်သည်။Brahmaputran သို့မဟုတ် [[ဆယ်လ်ဘာသာစကားများ|Sal ဘာသာစကားများတွင်]] အနည်းဆုံး [[ဘိုရို-ဂါရို ဘာသာစကားများ|Boro-Garo]] နှင့် Konyak ဘာသာစကားများ ပါဝင်ပြီး အိန္ဒိယပြည်နယ်များမှတဆင့် [[နာဂလန်ပြည်နယ်]] ၊ [[မေဃာလယပြည်နယ်]] နှင့် [[တြိပူရပြည်နယ်]] တို့ကို ဖြတ်၍ မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းမှ ကျယ်ပြန့်သော ဒေသတွင် ပြောဆိုကြပြီး Jingpho-Luish အဖွဲ့တွင် ပါဝင်သည်ဟု ယူဆလေ့ရှိသည်။ {{Sfnp|Thurgood|2003}} {{Sfnp|Burling|2003}} [[နာဂလန်ပြည်နယ်|နာဂလန်း]] ၊ [[မဏိပူရပြည်နယ်|မဏိပူရ]] နှင့် မြန်မာနိုင်ငံအနောက်ဘက်ရှိ ကုန်းမြင့်ဒေသများသည် Ao ၊ Angami-Pochuri ၊ Tangkhulic နှင့် Zeme ဘာသာစကားအုပ်စုငယ်များအပြင် ကာဘီဘာသာစကား ဖြင့် နေထိုင်ကြသည်။ပြောဆိုသူ ၁.၄ သန်းရှိသော မဏိပူရပြည်နယ်၏ အဓိကဘာသာစကားဖြစ်သော [[ကသည်းဘာသာစကား]] သည် တစ်ခါတစ်ရံတွင် [[ကူကီး-ချင်းနွယ် ဘာသာစကားများ|ကူကီးချင်းဘာသာစကား]] ၅၀ သို့မဟုတ် [[မီဇိုရမ်ပြည်နယ်]] နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ [[ချင်းပြည်နယ်]] တို့တွင် ပြောဆိုနေကြပါသည်။ [[မြို(မရူစာ)ဘာသာစကား|မရူဘာသာစကားကို]] ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နှင့် မြန်မာကြား [[စစ်တကောင်းတောင်တန်းဒေသ|စစ်တကောင်းတောင်တန်းဒေသရှိ]] လူတစ်စုက ပြောဆိုကြသည်။ {{Sfnp|Thurgood|2003}} {{Sfnp|Burling|2003}} ==ကိုးကား== [[ကဏ္ဍ:တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|*]] <references /> m6fjaffyuum8y4yoxe1f07boomija2m 0 27396 1029246 884004 2026-05-03T12:01:44Z Zawzawaungthwin 100038 စာလုံးပေါင်း ပြင်ဆင် 1029246 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = သာဒါ |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = သာဒါ တည်နေရာ၊ မြန်မာ။ |pushpin_mapsize = 300 |subdivision_type = နိုင်ငံ |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ ပြည်နယ်များ|ပြည်နယ်]] |subdivision_name1 = [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[စစ်တွေခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 =မင်းပြားမြို့နယ် |subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]] |subdivision_name4 = ခြိတ်တောင်<ref>GAD, Feb 2011.</ref> |coordinates = {{Coord|20.3910293579102|93.2576370239258|region:MM|format=dms|display=inline,title}} |P-code = 196997 }} '''သာဒါရွာ''' သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[မင်းပြားမြို့နယ်]]ရှိ ရွာတစ်ရွာ ဖြစ်ပြီး ခြိတ်တောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ပါဝင်သည်။ မင်းပြားမြို့၏ မြောက်ဘက် ၄ မိုင်ကျော်ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ == ၂၀၂၄ ဖြစ်ရပ် == {{main|သာဒါရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု}} ၂၀၂၄ ခုနှစ် မတ်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီလေတပ်က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ရွာခံ ၉ ဦးနှင့် [[ဆင်ကြီးပြင် (ကုလား)ရွာ|ဆင်ကြီးပြင်ရွာ]]မှ စစ်ရှောင်ရောက်နေသူ ၁၂ ဦး၊ စုစုပေါင်း ၂၁ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၃၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=မိုးဦး |first1=ခင်ငြိမ်းချမ်း |title=မင်းပြားတွင် ညအချိန် လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲ၍ ၂၁ ဦးအထိသေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/50238/ |access-date=၁ မေ ၂၀၂၄ |work=Myanmar Now |date=၁၈ မတ် ၂၀၂၄ |accessdate=1 May 2024 |archivedate=1 May 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240501040305/https://myanmar-now.org/mm/news/50238/ }}</ref><ref>{{cite web |last1=AA |first1=ULA / |title=မင်းပြားမြို့၊သာဒါရွာအားSACမှဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့်သေဆုံးသူ(၂၂)ဦးနှင့်ဒဏ်ရာရရှိသူ(၂၉)ဦးအထိရှိ |url=https://www.arakanarmy.net/post/%E1%80%99%E1%80%84-%E1%80%95-%E1%80%99-%E1%80%9E-%E1%80%92-%E1%80%9B-%E1%80%A1-sac%E1%80%99-%E1%80%97-%E1%80%80-%E1%80%90-%E1%80%80-%E1%80%81-%E1%80%80-%E1%80%99-%E1%80%80-%E1%80%84-%E1%80%9E-%E1%80%86-%E1%80%9E-%E1%81%82%E1%81%82-%E1%80%A6-%E1%80%94-%E1%80%84-%E1%80%92%E1%80%8F-%E1%80%9B-%E1%80%9B%E1%80%9B-%E1%80%9E-%E1%81%82%E1%81%89-%E1%80%A6-%E1%80%A1%E1%80%91-%E1%80%9B |website=ARAKAN ARMY |access-date=၁ မေ ၂၀၂၄ |language=en |date=20 မတ် 2024}}</ref> ==ကိုးကား== <references/> [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ ရွာများ]] [[Category:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ရွာများ]] [[Category:BotUpload]] 42pbla07qjyj8l5nydragb47x7ekr2e 0 47602 1029314 744066 2026-05-03T16:37:51Z Zawzawaungthwin 100038 သတင်းလွတ်လပ်ခွင့် အဆင့်သတ်မှတ်ချက် (၂၀၁၉–၂၀၂၆) update လုပ်ဆောင်ခဲ့သည် 1029314 wikitext text/x-wiki '''ကမ္ဘာ့ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုနိုင်ခွင့် ညွှန်းကိန်း''' ဆိုသည်မှာ [[နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များအဖွဲ့]]၏ နှစ်စဉ် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများတွင် ရေးသားထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်များ မည်မျှတိုးတက်လာပုံကို ယမန်နှစ် ကိန်းဂဏန်းများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ကာ အမှတ်ပေးသည့် ပုံစံမျိုးဖြစ်သည်။ အမှတ်အနည်းဆုံးရရှိသည့်နိုင်ငံသည် လွတ်လပ်ခွင့်အများဆုံးရရှိသည့် နိုင်ငံများဖြစ်သည်။ နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များအဖွဲ့သည် သတင်းထုတ်ဖော်ရေးသားပြောဆိုနိုင်ခွင့်ကိုသာ ဦးစားပေးနှိုင်းယှဉ်လေ့ရှိပြီး၊ သတင်းများ၏ အရည်အသွေးကို လေ့လာကာ အမှတ်ပေးခြင်းမျိုးမဟုတ်ပေ။<ref>{{Cite web |title=အန္တရာယ်ကြားက လျှောက်လှမ်းနေဆဲ မြန်မာ့သတင်းသမားများ |url=https://burmese.dvb.no/post/955333 |access-date=2026-05-03 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> သတင်းမီဒီယာ လွတ်လပ်ခွင့်နှင့် ပတ်သက်၍ အမြဲထိပ်ဆုံးတွင်ရှိနေခဲ့ကြသည့် ဥရောပတိုက်မှ [[ဖင်လန်]]၊ [[နယ်သာလန်]] နှင့် [[နော်ဝေ]] နိုင်ငံတို့သည် ကမ္ဘာ့ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုနိုင်ခွင့် ညွှန်းကိန်း ၌ နံပါတ် ၁၊ ၂ နှင့် ၃ နေရာများ၌ ထိပ်ဆုံးအဖြစ် နေရာယူခဲ့ကြသည်။ လွတ်လပ်ခွင့်အရှိဆုံးနိုင်ငံများမှ အဆိုးဆုံးနိုင်ငံများအထိ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံပေါင်း ၁၈၀ နိုင်ငံအား အစဉ်လိုက်ဖော်ပြထားရာတွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် အဆင့် ၁၆၆ နေရာ၌ ရရှိခဲ့ပြီး၊ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၌ ရရှိခဲ့သည့် အဆင့် ၁၃၈ နှင့် ယှဉ်ကြည့်ပါမူ ၂၈ နေရာ လျော့ကျသွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-03 |title=မေ ၃ ရက် သတင်းအနှစ်ချုပ် - ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို မိသားစု၊ ရှေ့နေတွေနဲ့တွေ့ခွင့်ပေးဖို့ EU တိုက်တွန်း |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c1j20r01d52o |access-date=2026-05-03 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> [[File:Press freedom 2026.svg|thumb|400x400px|'''၂၀၂၆ ကမ္ဘာ့သတင်းလွတ်လပ်ခွင့် အညွှန်းကိန်း<ref name=":3" />''' {{legend|#005F9A|ကောင်းမွန်သည်: >၈၅ မှတ်}} {{legend|#8EB0D6|ကျေနပ်ဖွယ်ရှိသည်: ၇၀–၈၅ မှတ်}} {{legend|#FFB035|ပြဿနာရှိသည်: ၅၅–၇၀ မှတ်}} {{legend|#FF3022|ဆိုးရွားသည်: ၄၀–၅၅ မှတ်}} {{legend|#83000B|အလွန်ဆိုးရွားသည်: <၄၀ မှတ်}} {{legend|#DCDCDC|အဆင့်မသတ်မှတ်ထားပါ}}]] == အဆင့်များနှင့် ရမှတ်များ == နိုင်ငံပေါင်း ၁၈၀ ကို ၀ မှ ၁၀၀ မှတ်အထိ အောက်ပါအတိုင်း အဆင့်သတ်မှတ်ထားသည်။.<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Press Freedom Index warns disinformation poses major threat |url=https://www.dw.com/en/press-freedom-index-warns-disinformation-poses-major-threat/a-65498253 |access-date=2025-08-21 |website=[[Deutsche-Welle]] |language=en|date=3 May 2023}}</ref><ref>{{Cite news |date=2017-04-26 |title=Canada drops four spots on the World Press Freedom Index |url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-39727155 |access-date=2025-08-21 |work=BBC News |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite news |last= |first= |date=2016-04-20 |title='Era of propaganda': press freedom in decline, says Reporters Without Borders |url=https://www.theguardian.com/media/2016/apr/20/era-of-propaganda-press-freedom-in-decline-says-reporters-without-borders |access-date=2025-08-21 |work=[[Agence France-Presse]] |language=en-GB |issn=0261-3077|via=[[The Guardian]]}}</ref> {| class="wikitable" style="font-size:85%; width:auto; margin:1em 0; text-align:center;" |+ '''သတင်းလွတ်လပ်ခွင့် အဆင့်သတ်မှတ်ချက် (၂၀၁၉–၂၀၂၆)''' |- ! အမှတ် !! အခြေအနေ !! အရောင် |- | style="width:6em;" | ၈၅–၁၀၀ | style="width:10em;" | ကောင်းမွန်သည် | style="background:#98FB98; width:3em;" | |- | ၇၀–၈၅ | ကျေနပ်ဖွယ်ရှိသည် | style="background:#CFC;" | |- | ၅၅–၇၀ | ပြဿနာရှိသည် | style="background:#FF6;" | |- | ၄၀–၅၅ | ဆိုးရွားသည် | style="background:#FDD;" | |- | ၀–၄၀ | အလွန်ဆိုးရွားသည် | style="background:#F99;" | |} {| class="wikitable sortable mw-datatable sticky-header" style="text-align:right;" |- ! style="width:13em" | Country ! ၂၀၂၆<br><ref name=":3">{{Cite web |title=Index 2026 – Global score |url=https://rsf.org/en/index?year=2026 |access-date=2026-05-01 |website=[[Reporters Without Borders]] |language=en}}</ref> ! ၂၀၂၅<br><ref>{{Cite web |title=RSF World Press Freedom Index 2025: economic fragility a leading threat to press freedom {{!}} RSF |url=https://rsf.org/en/rsf-world-press-freedom-index-2025-economic-fragility-leading-threat-press-freedom |access-date=2025-05-02 |website=rsf.org |language=en}}</ref> ! ၂၀၂၄<br><ref>{{cite web|url=https://rsf.org/en/index?year=2024|title=Index 2024 – Global score|website=[[Reporters Without Borders]]|access-date=3 May 2024}}</ref> ! ၂၀၂၃<br><ref>{{cite web|url=https://rsf.org/en/index?year=2023|title=Index 2023 – Global score|website=[[Reporters Without Borders]]|access-date=3 May 2023|archive-date=10 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230510151133/https://rsf.org/en/index?year=2023|url-status=live}}</ref> ! ၂၀၂၂<br><ref>{{cite web|url=https://rsf.org/en/index?year=2022|title=Index 2022 – Global score|website=Reporters Without Borders|access-date=8 December 2022|archive-date=8 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220908180457/https://rsf.org/en/index?year=2022|url-status=live}}</ref> ! ၂၀၂၁<br><ref>{{cite web|url=https://rsf.org/en/index?year=2021|title=Index 2021 – Global score|website=Reporters Without Borders|access-date=8 December 2022|archive-date=1 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220901142648/https://rsf.org/en/index?year=2021|url-status=live}}</ref> ! ၂၀၂၀<br><ref>{{cite web|url=https://rsf.org/en/index?year=2020|title=Index 2020 – Global score|website=Reporters Without Borders|access-date=16 August 2022|archive-date=5 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220905152525/https://rsf.org/en/index?year=2020|url-status=live}}</ref> ! ၂၀၁၉<br><ref>{{cite web|url=https://rsf.org/en/index?year=2019|title=Index 2019 – Global score|website=Reporters Without Borders|access-date=16 August 2022|archive-date=3 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220903165135/https://rsf.org/en/index?year=2019|url-status=live}}</ref> |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Norway}} | style="background:#98FB98" | (001)<br>92.72 | style="background:#98FB98" | (001)<br>92.31 | style="background:#98FB98" | (001)<br>91.89 | style="background:#98FB98" | (001)<br>95.18 | style="background:#98FB98" | (001)<br>92.65 | style="background:#98FB98" | (001)<br>93.28 | style="background:#98FB98" | (001)<br>92.16 | style="background:#98FB98" | (001)<br>92.18 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Netherlands}} | style="background:#CFC" | (002)<br>88.92 | style="background:#CFC" | (003)<br>88.64 | style="background:#CFC" | (004)<br>87.73 | style="background:#CFC" | (006)<br>87.00 | style="background:#CFF" | (028)<br>77.93 | style="background:#98FB98" | (006)<br>90.33 | style="background:#98FB98" | (005)<br>90.04 | style="background:#98FB98" | (004)<br>91.37 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Estonia}} | style="background:#CFC" | (003)<br>88.54 | style="background:#CFC" | (002)<br>89.46 | style="background:#CFC" | (006)<br>86.44 | style="background:#CFC" | (008)<br>85.31 | style="background:#CFC" | (004)<br>88.83 | style="background:#CFC" | (015)<br>84.75 | style="background:#CFC" | (014)<br>87.39 | style="background:#CFC" | (011)<br>87.73 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Denmark}} | style="background:#CFC" | (004)<br>88.47 | style="background:#CFC" | (006)<br>86.93 | style="background:#CFC" | (002)<br>89.60 | style="background:#CFC" | (003)<br>89.48 | style="background:#98FB98" | (002)<br>90.27 | style="background:#98FB98" | (004)<br>91.43 | style="background:#98FB98" | (003)<br>91.87 | style="background:#98FB98" | (005)<br>90.13 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Sweden}} | style="background:#CFC" | (005)<br>87.61 | style="background:#CFC" | (004)<br>88.13 | style="background:#CFC" | (003)<br>88.32 | style="background:#CFC" | (004)<br>88.15 | style="background:#CFC" | (003)<br>88.84 | style="background:#98FB98" | (003)<br>92.76 | style="background:#98FB98" | (004)<br>90.75 | style="background:#98FB98" | (003)<br>91.69 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Finland}} | style="background:#CFC" | (006)<br>86.22 | style="background:#CFC" | (005)<br>87.18 | style="background:#CFC" | (005)<br>86.55 | style="background:#CFC" | (005)<br>87.94 | style="background:#CFC" | (005)<br>88.42 | style="background:#98FB98" | (002)<br>93.01 | style="background:#98FB98" | (002)<br>92.07 | style="background:#98FB98" | (002)<br>92.10 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Ireland}} | style="background:#CFC" | (007)<br>85.93 | style="background:#CFC" | (007)<br>86.92 | style="background:#CFC" | (008)<br>85.59 | style="background:#CFC" | (002)<br>89.91 | style="background:#CFC" | (006)<br>88.3 | style="background:#CFC" | (012)<br>88.09 | style="background:#CFC" | (013)<br>87.40 | style="background:#CFC" | (015)<br>85.00 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Switzerland}} | style="background:#CFF" | (008)<br>84.83 | style="background:#CFF" | (009)<br>83.98 | style="background:#CFF" | (009)<br>84.01 | style="background:#CFF" | (012)<br>84.40 | style="background:#CFF" | (014)<br>82.72 | style="background:#CFC" | (010)<br>89.45 | style="background:#CFC" | (008)<br>89.38 | style="background:#CFC" | (006)<br>89.48 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Luxembourg}} | style="background:#CFF" | (009)<br>84.14 | style="background:#CFF" | (013)<br>83.04 | style="background:#CFF" | (011)<br>83.80 | style="background:#CFF" | (020)<br>81.98 | style="background:#CFF" | (021)<br>79.81 | style="background:#CFF" | (020)<br>82.44 | style="background:#CFF" | (017)<br>84.54 | style="background:#CFF" | (017)<br>84.34 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Portugal}} | style="background:#CFF" | (010)<br>83.71 | style="background:#CFF" | (008)<br>84.26 | style="background:#CFC" | (007)<br>85.90 | style="background:#CFF" | (009)<br>84.60 | style="background:#CFC" | (007)<br>87.07 | style="background:#CFC" | (009)<br>89.89 | style="background:#CFC" | (010)<br>88.17 | style="background:#CFC" | (012)<br>87.37 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Czech Republic}} | style="background:#CFF" | (011)<br>83.01 | style="background:#CFF" | (010)<br>83.96 | style="background:#CFF" | (017)<br>80.14 | style="background:#CFF" | (014)<br>83.58 | style="background:#CFF" | (020)<br>80.54 | style="background:#CFF" | (040)<br>76.62 | style="background:#CFF" | (040)<br>76.43 | style="background:#CFF" | (040)<br>75.11 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Iceland}} | style="background:#CFF" | (012)<br>82.77 | style="background:#CFF" | (017)<br>81.36 | style="background:#CFF" | (018)<br>80.13 | style="background:#CFF" | (018)<br>83.19 | style="background:#CFF" | (015)<br>82.69 | style="background:#CFF" | (016)<br>84.63 | style="background:#CFF" | (015)<br>84.88 | style="background:#CFC" | (014)<br>85.29 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Liechtenstein}} | style="background:#CFF" | (013)<br>82.62 | style="background:#CFF" | (012)<br>83.42 | style="background:#CFF" | (015)<br>81.52 | style="background:#CFF" | (011)<br>84.47 | style="background:#CFF" | (010)<br>84.03 | style="background:#CFF" | (023)<br>80.51 | style="background:#CFF" | (024)<br>80.48 | style="background:#CFF" | (026)<br>79.51 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Germany}} | style="background:#CFF" | (014)<br>82.17 | style="background:#CFF" | (011)<br>83.85 | style="background:#CFF" | (010)<br>83.84 | style="background:#CFF" | (021)<br>81.91 | style="background:#CFF" | (016)<br>82.04 | style="background:#CFF" | (013)<br>84.76 | style="background:#CFC" | (011)<br>87.84 | style="background:#CFC" | (013)<br>85.40 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Lithuania}} | style="background:#CFF" | (015)<br>81.34 | style="background:#CFF" | (014)<br>82.27 | style="background:#CFF" | (013)<br>81.73 | style="background:#CFC" | (007)<br>86.79 | style="background:#CFF" | (009)<br>84.14 | style="background:#CFF" | (028)<br>79.95 | style="background:#CFF" | (028)<br>78.81 | style="background:#CFF" | (030)<br>77.94 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Belgium}} | style="background:#CFF" | (016)<br>81.17 | style="background:#CFF" | (018)<br>80.12 | style="background:#CFF" | (016)<br>81.49 | style="background:#CFF" | (031)<br>76.47 | style="background:#CFF" | (023)<br>78.86 | style="background:#CFC" | (011)<br>88.31 | style="background:#CFC" | (012)<br>87.43 | style="background:#CFC" | (009)<br>87.93 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Latvia}} | style="background:#CFF" | (017)<br>81.00 | style="background:#CFF" | (015)<br>81.82 | style="background:#CFF" | (012)<br>82.90 | style="background:#CFF" | (016)<br>83.27 | style="background:#CFF" | (022)<br>79.17 | style="background:#CFF" | (022)<br>80.74 | style="background:#CFF" | (022)<br>81.44 | style="background:#CFF" | (024)<br>80.47 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|United Kingdom}} | style="background:#CFF" | (018)<br>79.45 | style="background:#CFF" | (020)<br>78.89 | style="background:#CFF" | (023)<br>77.51 | style="background:#CFF" | (026)<br>78.51 | style="background:#CFF" | (024)<br>78.71 | style="background:#CFF" | (033)<br>78.41 | style="background:#CFF" | (035)<br>77.07 | style="background:#CFF" | (033)<br>77.77 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Austria}} | style="background:#CFF" | (019)<br>79.43 | style="background:#CFF" | (022)<br>78.12 | style="background:#FFD" | (032)<br>74.69 | style="background:#CFF" | (029)<br>77.30 | style="background:#CFF" | (031)<br>76.74 | style="background:#CFF" | (017)<br>83.66 | style="background:#CFF" | (018)<br>84.22 | style="background:#CFF" | (016)<br>84.67 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Canada}} | style="background:#CFF" | (020)<br>78.76 | style="background:#CFF" | (021)<br>78.75 | style="background:#CFF" | (014)<br>81.70 | style="background:#CFF" | (015)<br>83.53 | style="background:#CFF" | (019)<br>81.74 | style="background:#CFF" | (013)<br>84.75 | style="background:#CFF" | (016)<br>84.71 | style="background:#CFF" | (018)<br>84.31 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|South Africa}} | style="background:#CFF" | (021)<br>77.95 | style="background:#CFF" | (027)<br>75.71 | style="background:#FFD" | (038)<br>73.73 | style="background:#CFF" | (025)<br>78.60 | style="background:#CFF" | (035)<br>75.56 | style="background:#CFF" | (032)<br>78.41 | style="background:#CFF" | (031)<br>77.59 | style="background:#CFF" | (031)<br>77.81 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|New Zealand}} | style="background:#CFF" | (022)<br>77.38 | style="background:#CFF" | (016)<br>81.37 | style="background:#CFF" | (019)<br>79.72 | style="background:#CFF" | (013)<br>84.23 | style="background:#CFF" | (011)<br>83.54 | style="background:#CFC" | (008)<br>89.96 | style="background:#CFC" | (009)<br>89.31 | style="background:#CFC" | (007)<br>89.25 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Namibia}} | style="background:#CFF" | (023)<br>76.97 | style="background:#CFF" | (028)<br>75.35 | style="background:#FFD" | (034)<br>74.16 | style="background:#CFF" | (022)<br>80.91 | style="background:#CFF" | (018)<br>81.84 | style="background:#CFF" | (024)<br>80.28 | style="background:#CFF" | (023)<br>80.75 | style="background:#CFF" | (023)<br>81.05 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Fiji}} | style="background:#CFF" | (024)<br>76.76 | style="background:#FFD" | (040)<br>71.20 | style="background:#FFD" | (044)<br>71.23 | style="background:#FF6" | (089)<br>59.27 | style="background:#FF6" | (102)<br>56.91 | style="background:#FFD" | (055)<br>72.08 | style="background:#FFD" | (052)<br>72.59 | style="background:#FFD" | (052)<br>72.82 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|France}} | style="background:#CFF" | (025)<br>76.68 | style="background:#CFF" | (025)<br>76.62 | style="background:#CFF" | (021)<br>78.65 | style="background:#CFF" | (024)<br>78.72 | style="background:#CFF" | (026)<br>78.53 | style="background:#CFF" | (034)<br>77.4 | style="background:#CFF" | (034)<br>77.08 | style="background:#CFF" | (032)<br>77.79 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Jamaica}} | style="background:#CFF" | (026)<br>75.87 | style="background:#CFF" | (026)<br>75.83 | style="background:#CFF" | (024)<br>77.30 | style="background:#CFF" | (032)<br>75.89 | style="background:#CFF" | (012)<br>83.35 | style="background:#98FB98" | (007)<br>90.04 | style="background:#CFC" | (006)<br>89.49 | style="background:#CFC" | (008)<br>88.87 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Poland}} | style="background:#CFF" | (027)<br>75.52 | style="background:#FFD" | (031)<br>74.79 | style="background:#FFD" | (047)<br>69.17 | style="background:#FFD" | (057)<br>67.66 | style="background:#FFD" | (066)<br>65.64 | style="background:#FFD" | (064)<br>71.16 | style="background:#FFD" | (062)<br>71.35 | style="background:#FFD" | (059)<br>71.11 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Taiwan}} | style="background:#CFF" | (028)<br>75.44 | style="background:#CFF" | (024)<br>77.04 | style="background:#CFF" | (027)<br>76.13 | style="background:#CFF" | (035)<br>75.54 | style="background:#FFD" | (038)<br>74.08 | style="background:#CFF" | (043)<br>76.14 | style="background:#CFF" | (043)<br>76.24 | style="background:#CFF" | (042)<br>75.02 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Spain}} | style="background:#CFF" | (029)<br>75.42 | style="background:#CFF" | (023)<br>77.35 | style="background:#CFF" | (030)<br>76.01 | style="background:#CFF" | (036)<br>75.37 | style="background:#CFF" | (032)<br>76.71 | style="background:#CFF" | (029)<br>79.56 | style="background:#CFF" | (029)<br>77.84 | style="background:#CFF" | (029)<br>78.01 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|East Timor}} | style="background:#CFF" | (030)<br>75.29 | style="background:#FFD" | (039)<br>71.79 | style="background:#CFF" | (020)<br>78.92 | style="background:#CFF" | (010)<br>84.49 | style="background:#CFF" | (017)<br>81.89 | style="background:#FFD" | (071)<br>70.89 | style="background:#FFD" | (078)<br>70.10 | style="background:#FFD" | (084)<br>70.07 |- | style="text-align:left" | {{Flagu|မော်လ်ဒိုဗာနိုင်ငံ}} | style="background:#FFD" | (031)<br>74.77 | style="background:#FFD" | (035)<br>73.36 | style="background:#FFD" | (031)<br>74.86 | style="background:#CFF" | (028)<br>77.62 | style="background:#FFD" | (040)<br>73.47 | style="background:#FFD" | (089)<br>68.39 | style="background:#FFD" | (091)<br>68.84 | style="background:#FFD" | (091)<br>68.79 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Trinidad and Tobago}} | style="background:#FFD" | (032)<br>74.70 | style="background:#CFF" | (019)<br>79.71 | style="background:#CFF" | (025)<br>76.69 | style="background:#CFF" | (030)<br>76.54 | style="background:#CFF" | (025)<br>78.68 | style="background:#CFF" | (031)<br>78.45 | style="background:#CFF" | (036)<br>76.78 | style="background:#CFF" | (039)<br>75.26 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Australia}} | style="background:#FFD" | (033)<br>74.58 | style="background:#CFF" | (029)<br>75.15 | style="background:#FFD" | (039)<br>73.42 | style="background:#CFF" | (027)<br>78.24 | style="background:#FFD" | (039)<br>73.77 | style="background:#CFF" | (025)<br>80.21 | style="background:#CFF" | (026)<br>79.79 | style="background:#CFF" | (021)<br>83.45 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Suriname}} | style="background:#FFD" | (034)<br>73.20 | style="background:#FFD" | (032)<br>74.49 | style="background:#CFF" | (028)<br>76.11 | style="background:#FFD" | (048)<br>70.62 | style="background:#FFD" | (052)<br>68.95 | style="background:#CFF" | (019)<br>83.05 | style="background:#CFF" | (020)<br>82.50 | style="background:#CFF" | (020)<br>83.62 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Seychelles}} | style="background:#FFD" | (035)<br>73.04 | style="background:#FFD" | (045)<br>68.56 | style="background:#FFD" | (037)<br>73.75 | style="background:#CFF" | (034)<br>75.71 | style="background:#CFF" | (013)<br>83.33 | style="background:#FFD" | (052)<br>74.34 | style="background:#FFD" | (063)<br>71.34 | style="background:#FFD" | (069)<br>70.59 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Slovenia}} | style="background:#FFD" | (036)<br>72.88 | style="background:#FFD" | (033)<br>74.06 | style="background:#FFD" | (042)<br>72.60 | style="background:#FFD" | (050)<br>70.59 | style="background:#FFD" | (054)<br>68.54 | style="background:#CFF" | (036)<br>76.9 | style="background:#CFF" | (032)<br>77.36 | style="background:#CFF" | (034)<br>77.69 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Slovakia}} | style="background:#FFD" | (037)<br>72.71 | style="background:#FFD" | (038)<br>72.83 | style="background:#CFF" | (029)<br>76.03 | style="background:#CFF" | (017)<br>83.22 | style="background:#CFF" | (027)<br>78.37 | style="background:#CFF" | (035)<br>76.98 | style="background:#CFF" | (033)<br>77.33 | style="background:#CFF" | (035)<br>76.42 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Costa Rica}} | style="background:#FFD" | (038)<br>72.35 | style="background:#FFD" | (036)<br>73.09 | style="background:#CFF" | (026)<br>76.13 | style="background:#CFF" | (023)<br>80.20 | style="background:#CFC" | (008)<br>85.92 | style="background:#98FB98" | (005)<br>91.24 | style="background:#CFC" | (007)<br>89.47 | style="background:#CFC" | (010)<br>87.76 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Ghana}} | style="background:#FFD" | (039)<br>72.20 | style="background:#FFD" | (052)<br>67.13 | style="background:#FFD" | (050)<br>67.71 | style="background:#FFD" | (062)<br>65.93 | style="background:#FFD" | (060)<br>67.43 | style="background:#CFF" | (030)<br>78.67 | style="background:#CFF" | (030)<br>77.74 | style="background:#CFF" | (027)<br>79.19 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Cape Verde}} | style="background:#FFD" | (040)<br>71.98 | style="background:#FFD" | (030)<br>74.98 | style="background:#FFD" | (041)<br>72.77 | style="background:#CFF" | (033)<br>75.72 | style="background:#CFF" | (036)<br>75.37 | style="background:#CFF" | (027)<br>79.91 | style="background:#CFF" | (025)<br>79.85 | style="background:#CFF" | (025)<br>80.19 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Montenegro}} | style="background:#FFD" | (041)<br>71.80 | style="background:#FFD" | (037)<br>72.83 | style="background:#FFD" | (040)<br>73.21 | style="background:#FFD" | (039)<br>74.28 | style="background:#FFD" | (063)<br>66.54 | style="background:#FFD" | (104)<br>65.67 | style="background:#FFD" | (105)<br>66.17 | style="background:#FFD" | (104)<br>67.26 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Mauritius}} | style="background:#FFD" | (042)<br>70.92 | style="background:#FFD" | (051)<br>67.31 | style="background:#FFD" | (057)<br>65.55 | style="background:#FFD" | (063)<br>65.56 | style="background:#FFD" | (064)<br>66.07 | style="background:#FFD" | (061)<br>71.26 | style="background:#FFD" | (056)<br>72.00 | style="background:#FFD" | (058)<br>71.54 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Gabon}} | style="background:#FFD" | (043)<br>70.57 | style="background:#FFD" | (041)<br>70.65 | style="background:#FFD" | (056)<br>65.83 | style="background:#FF6" | (094)<br>58.12 | style="background:#FF6" | (105)<br>56 | style="background:#FF6" | (117)<br>61.4 | style="background:#FF6" | (121)<br>62.80 | style="background:#FF6" | (115)<br>64.40 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Dominican Republic}} | style="background:#FFD" | (044)<br>69.73 | style="background:#FFD" | (043)<br>69.87 | style="background:#FFD" | (035)<br>73.89 | style="background:#FFD" | (043)<br>71.88 | style="background:#CFF" | (030)<br>76.9 | style="background:#FFD" | (050)<br>74.4 | style="background:#FFD" | (055)<br>72.10 | style="background:#FFD" | (055)<br>72.10 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|North Macedonia}} | style="background:#FFD" | (045)<br>69.49 | style="background:#FFD" | (042)<br>70.44 | style="background:#FFD" | (036)<br>73.78 | style="background:#FFD" | (038)<br>74.35 | style="background:#FFD" | (057)<br>68.44 | style="background:#FFD" | (090)<br>68.33 | style="background:#FFD" | (092)<br>68.72 | style="background:#FFD" | (095)<br>68.34 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Gambia}} | style="background:#FFD" | (046)<br>69.42 | style="background:#FFD" | (058)<br>65.49 | style="background:#FFD" | (058)<br>65.53 | style="background:#FFD" | (046)<br>71.06 | style="background:#FFD" | (050)<br>69.25 | style="background:#FFD" | (085)<br>69.24 | style="background:#FFD" | (087)<br>69.38 | style="background:#FFD" | (092)<br>68.65 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|South Korea}} | style="background:#FFD" | (047)<br>69.12 | style="background:#FF6" | (061)<br>64.06 | style="background:#FF6" | (062)<br>64.87 | style="background:#FFD" | (047)<br>70.83 | style="background:#FFD" | (043)<br>72.11 | style="background:#CFF" | (042)<br>76.57 | style="background:#CFF" | (042)<br>76.30 | style="background:#CFF" | (041)<br>75.06 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Uruguay}} | style="background:#FFD" | (048)<br>68.72 | style="background:#FFD" | (059)<br>65.18 | style="background:#FFD" | (051)<br>67.70 | style="background:#FFD" | (052)<br>70.33 | style="background:#FFD" | (044)<br>72.03 | style="background:#CFF" | (018)<br>83.62 | style="background:#CFF" | (019)<br>84.21 | style="background:#CFF" | (019)<br>83.94 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Romania}} | style="background:#FFD" | (049)<br>67.71 | style="background:#FFD" | (055)<br>66.42 | style="background:#FFD" | (049)<br>68.45 | style="background:#FFD" | (053)<br>69.04 | style="background:#FFD" | (056)<br>68.46 | style="background:#CFF" | (048)<br>75.09 | style="background:#FFD" | (048)<br>74.09 | style="background:#FFD" | (047)<br>74.33 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Armenia}} | style="background:#FFD" | (050)<br>67.02 | style="background:#FFD" | (034)<br>73.96 | style="background:#FFD" | (043)<br>71.60 | style="background:#FFD" | (049)<br>70.61 | style="background:#FFD" | (051)<br>68.97 | style="background:#FFD" | (063)<br>71.17 | style="background:#FFD" | (061)<br>71.40 | style="background:#FFD" | (061)<br>71.02 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Tonga}} | style="background:#FFD" | (051)<br>66.62 | style="background:#FFD" | (046)<br>68.39 | style="background:#FFD" | (045)<br>70.11 | style="background:#FFD" | (044)<br>71.29 | style="background:#FFD" | (049)<br>69.74 | style="background:#CFF" | (046)<br>75.41 | style="background:#FFD" | (050)<br>72.73 | style="background:#FFD" | (045)<br>74.59 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Brazil}} | style="background:#FFD" | (052)<br>66.37 | style="background:#FF6" | (063)<br>63.8 | style="background:#FF6" | (082)<br>58.59 | style="background:#FF6" | (092)<br>58.67 | style="background:#FF6" | (110)<br>55.36 | style="background:#FF6" | (111)<br>63.75 | style="background:#FFD" | (107)<br>65.95 | style="background:#FFD" | (105)<br>67.21 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Croatia}} | style="background:#FFD" | (053)<br>66.31 | style="background:#FF6" | (060)<br>64.20 | style="background:#FFD" | (048)<br>68.79 | style="background:#FFD" | (042)<br>71.95 | style="background:#FFD" | (048)<br>70.42 | style="background:#FFD" | (056)<br>72.05 | style="background:#FFD" | (059)<br>71.49 | style="background:#FFD" | (064)<br>70.97 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Côte d'Ivoire}} | style="background:#FFD" | (054)<br>66.27 | style="background:#FF6" | (064)<br>63.69 | style="background:#FFD" | (053)<br>66.89 | style="background:#FFD" | (054)<br>68.83 | style="background:#FFD" | (037)<br>74.46 | style="background:#FFD" | (066)<br>71.13 | style="background:#FFD" | (068)<br>71.06 | style="background:#FFD" | (071)<br>70.48 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Ukraine}} | style="background:#FFD" | (055)<br>66.10 | style="background:#FF6" | (062)<br>63.93 | style="background:#FFD" | (061)<br>65.00 | style="background:#FF6" | (079)<br>61.19 | style="background:#FF6" | (106)<br>55.76 | style="background:#FFD" | (097)<br>67.04 | style="background:#FFD" | (096)<br>67.48 | style="background:#FFD" | (102)<br>67.54 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Italy}} | style="background:#FFD" | (056)<br>65.16 | style="background:#FFD" | (049)<br>68.01 | style="background:#FFD" | (046)<br>69.80 | style="background:#FFD" | (041)<br>72.05 | style="background:#FFD" | (058)<br>68.16 | style="background:#CFF" | (041)<br>76.61 | style="background:#CFF" | (041)<br>76.31 | style="background:#CFF" | (043)<br>75.02 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Liberia}} | style="background:#FF6" | (058)<br>64.54 | style="background:#FFD" | (054)<br>66.75 | style="background:#FFD" | (060)<br>65.13 | style="background:#FF6" | (066)<br>64.34 | style="background:#FF6" | (075)<br>62.77 | style="background:#FFD" | (098)<br>66.64 | style="background:#FFD" | (095)<br>67.75 | style="background:#FFD" | (093)<br>68.51 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Samoa}} | style="background:#FF6" | (059)<br>64.53 | style="background:#FFD" | (044)<br>69.28 | style="background:#CFF" | (022)<br>78.41 | style="background:#CFF" | (019)<br>82.15 | style="background:#FFD" | (045)<br>71.39 | style="background:#CFF" | (021)<br>80.76 | style="background:#CFF" | (021)<br>81.75 | style="background:#CFF" | (022)<br>81.75 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Andorra}} | style="background:#FF6" | (060)<br>63.91 | style="background:#FF6" | (065)<br>63.30 | style="background:#FF6" | (072)<br>61.44 | style="background:#CFF" | (037)<br>75.05 | style="background:#FFD" | (053)<br>68.79 | style="background:#CFF" | (039)<br>76.68 | style="background:#CFF" | (037)<br>76.77 | style="background:#CFF" | (037)<br>75.37 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Mauritania}} | style="background:#FF6" | (061)<br>63.36 | style="background:#FFD" | (050)<br>67.52 | style="background:#FFD" | (033)<br>74.20 | style="background:#FF6" | (086)<br>59.45 | style="background:#FF6" | (097)<br>58.1 | style="background:#FFD" | (094)<br>67.75 | style="background:#FFD" | (097)<br>67.46 | style="background:#FFD" | (094)<br>68.35 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Japan}} | style="background:#FF6" | (062)<br>62.90 | style="background:#FF6" | (066)<br>63.14 | style="background:#FF6" | (070)<br>62.12 | style="background:#FF6" | (068)<br>63.95 | style="background:#FF6" | (071)<br>64.37 | style="background:#FFD" | (067)<br>71.12 | style="background:#FFD" | (066)<br>71.14 | style="background:#FFD" | (067)<br>70.64 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Botswana}} | style="background:#FF6" | (063)<br>62.89 | style="background:#FF6" | (081)<br>57.64 | style="background:#FF6" | (079)<br>59.78 | style="background:#FF6" | (065)<br>64.61 | style="background:#FF6" | (095)<br>58.49 | style="background:#CFF" | (038)<br>76.75 | style="background:#CFF" | (039)<br>76.44 | style="background:#FFD" | (044)<br>74.91 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|United States}} | style="background:#FF6" | (064)<br>62.61 | style="background:#FFD" | (057)<br>65.49 | style="background:#FFD" | (055)<br>66.59 | style="background:#FFD" | (045)<br>71.22 | style="background:#FFD" | (042)<br>72.74 | style="background:#CFF" | (044)<br>76.07 | style="background:#CFF" | (045)<br>76.15 | style="background:#FFD" | (048)<br>74.31 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Panama}} | style="background:#FF6" | (065)<br>62.14 | style="background:#FFD" | (053)<br>66.75 | style="background:#FF6" | (083)<br>58.55 | style="background:#FF6" | (069)<br>63.67 | style="background:#FF6" | (074)<br>62.78 | style="background:#FFD" | (077)<br>70.06 | style="background:#FFD" | (076)<br>70.22 | style="background:#FFD" | (079)<br>70.22 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Belize}} | style="background:#FF6" | (066)<br>61.66 | style="background:#FFD" | (047)<br>68.32 | style="background:#FFD" | (054)<br>66.85 | style="background:#FFD" | (051)<br>70.49 | style="background:#FFD" | (047)<br>70.67 | style="background:#FFD" | (053)<br>72.39 | style="background:#FFD" | (053)<br>72.50 | style="background:#FFD" | (053)<br>72.50 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Malta}} | style="background:#FF6" | (067)<br>61.44 | style="background:#FF6" | (067)<br>62.96 | style="background:#FF6" | (073)<br>60.96 | style="background:#FF6" | (084)<br>59.76 | style="background:#FF6" | (078)<br>61.55 | style="background:#FFD" | (081)<br>69.54 | style="background:#FFD" | (081)<br>69.84 | style="background:#FFD" | (077)<br>70.26 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Republic of the Congo}} | style="background:#FF6" | (068)<br>61.21 | style="background:#FF6" | (071)<br>60.58 | style="background:#FF6" | (069)<br>62.57 | style="background:#FF6" | (081)<br>60.42 | style="background:#FF6" | (093)<br>58.64 | style="background:#FF6" | (118)<br>61.17 | style="background:#FF6" | (118)<br>63.44 | style="background:#FF6" | (117)<br>63.96 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Malawi}} | style="background:#FF6" | (069)<br>60.96 | style="background:#FF6" | (076)<br>59.20 | style="background:#FF6" | (063)<br>64.46 | style="background:#FF6" | (082)<br>60.34 | style="background:#FF6" | (080)<br>61.4 | style="background:#FFD" | (062)<br>71.2 | style="background:#FFD" | (069)<br>70.68 | style="background:#FFD" | (068)<br>70.64 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Chile}} | style="background:#FF6" | (070)<br>60.84 | style="background:#FF6" | (069)<br>62.25 | style="background:#FFD" | (052)<br>67.32 | style="background:#FF6" | (083)<br>60.09 | style="background:#FF6" | (082)<br>60.61 | style="background:#FFD" | (054)<br>72.11 | style="background:#FFD" | (051)<br>72.69 | style="background:#FFD" | (046)<br>74.35 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Bulgaria}} | style="background:#FF6" | (071)<br>60.28 | style="background:#FF6" | (070)<br>60.78 | style="background:#FFD" | (059)<br>65.32 | style="background:#FF6" | (071)<br>62.98 | style="background:#FF6" | (091)<br>59.12 | style="background:#FF6" | (112)<br>62.71 | style="background:#FF6" | (111)<br>64.94 | style="background:#FF6" | (111)<br>64.89 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Comoros}} | style="background:#FF6" | (072)<br>60.23 | style="background:#FF6" | (075)<br>59.27 | style="background:#FF6" | (071)<br>61.47 | style="background:#FF6" | (075)<br>62.25 | style="background:#FF6" | (083)<br>60.16 | style="background:#FFD" | (084)<br>69.35 | style="background:#FFD" | (075)<br>70.23 | style="background:#FFD" | (056)<br>72.09 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Papua New Guinea}} | style="background:#FF6" | (073)<br>60.11 | style="background:#FF6" | (078)<br>58.35 | style="background:#FF6" | (091)<br>56.02 | style="background:#FFD" | (059)<br>67.62 | style="background:#FFD" | (062)<br>66.66 | style="background:#CFF" | (047)<br>75.12 | style="background:#CFF" | (046)<br>76.07 | style="background:#CFF" | (038)<br>75.30 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Hungary}} | style="background:#FF6" | (074)<br>59.85 | style="background:#FF6" | (068)<br>62.82 | style="background:#FF6" | (067)<br>62.98 | style="background:#FF6" | (072)<br>62.96 | style="background:#FF6" | (085)<br>59.8 | style="background:#FFD" | (092)<br>68.24 | style="background:#FFD" | (089)<br>69.16 | style="background:#FFD" | (087)<br>69.56 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Qatar}} | style="background:#FF6" | (075)<br>59.79 | style="background:#FF6" | (079)<br>58.25 | style="background:#FF6" | (084)<br>58.48 | style="background:#FF6" | (105)<br>55.28 | style="background:#FDD" | (119)<br>49.03 | style="background:#FF6" | (128)<br>57.4 | style="background:#FF6" | (129)<br>57.49 | style="background:#FF6" | (128)<br>57.49 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Guyana}} | style="background:#FF6" | (076)<br>59.58 | style="background:#FF6" | (073)<br>60.12 | style="background:#FF6" | (077)<br>60.10 | style="background:#FFD" | (060)<br>67.50 | style="background:#CFF" | (034)<br>76.41 | style="background:#FFD" | (051)<br>74.39 | style="background:#FFD" | (049)<br>73.37 | style="background:#FFD" | (051)<br>73.37 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Zambia}} | style="background:#FF6" | (077)<br>58.58 | style="background:#FF6" | (082)<br>57.33 | style="background:#FF6" | (095)<br>55.38 | style="background:#FF6" | (087)<br>59.41 | style="background:#FF6" | (109)<br>55.4 | style="background:#FF6" | (115)<br>61.79 | style="background:#FF6" | (120)<br>63.00 | style="background:#FF6" | (119)<br>63.62 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Senegal}} | style="background:#FF6" | (078)<br>58.11 | style="background:#FF6" | (074)<br>59.43 | style="background:#FF6" | (094)<br>55.44 | style="background:#FF6" | (104)<br>55.82 | style="background:#FF6" | (073)<br>63.07 | style="background:#FFD" | (049)<br>74.78 | style="background:#CFF" | (047)<br>76.01 | style="background:#FFD" | (049)<br>74.19 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Sierra Leone}} | style="background:#FF6" | (079)<br>57.06 | style="background:#FFD" | (056)<br>66.36 | style="background:#FF6" | (064)<br>64.27 | style="background:#FF6" | (074)<br>62.55 | style="background:#FFD" | (046)<br>71.03 | style="background:#FFD" | (075)<br>70.39 | style="background:#FFD" | (085)<br>69.72 | style="background:#FFD" | (086)<br>69.64 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Cyprus}} | style="background:#FF6" | (080)<br>56.91 | style="background:#FF6" | (077)<br>59.04 | style="background:#FF6" | (065)<br>63.14 | style="background:#FFD" | (055)<br>68.62 | style="background:#FFD" | (065)<br>65.97 | style="background:#CFF" | (026)<br>80.15 | style="background:#CFF" | (027)<br>79.55 | style="background:#CFF" | (028)<br>78.26 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Central African Republic}} | style="background:#FF6" | (081)<br>56.73 | style="background:#FF6" | (072)<br>60.15 | style="background:#FF6" | (076)<br>60.12 | style="background:#FF6" | (098)<br>57.56 | style="background:#FF6" | (101)<br>56.96 | style="background:#FF6" | (126)<br>58.08 | style="background:#FF6" | (132)<br>57.13 | style="background:#FF6" | (145)<br>52.73 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Northern Cyprus}} | style="background:#FF6" | (082)<br>56.57 | style="background:#FF6" | (091)<br>54.84 | style="background:#FF6" | (090)<br>56.72 | style="background:#FF6" | (076)<br>61.73 | style="background:#FF6" | (081)<br>61.08 | style="background:#FFD" | (076)<br>70.18 | style="background:#FFD" | (077)<br>70.21 | style="background:#FFD" | (074)<br>70.33 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Albania}} | style="background:#FF6" | (083)<br>56.52 | style="background:#FF6" | (080)<br>58.18 | style="background:#FF6" | (099)<br>54.10 | style="background:#FF6" | (096)<br>57.86 | style="background:#FF6" | (103)<br>56.41 | style="background:#FFD" | (083)<br>69.41 | style="background:#FFD" | (084)<br>69.75 | style="background:#FFD" | (082)<br>70.16 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Kosovo}} | style="background:#FF6" | (084)<br>55.89 | style="background:#FF6" | (099)<br>52.73 | style="background:#FF6" | (075)<br>60.19 | style="background:#FFD" | (056)<br>68.38 | style="background:#FFD" | (061)<br>67 | style="background:#FFD" | (078)<br>69.68 | style="background:#FFD" | (070)<br>70.67 | style="background:#FFD" | (075)<br>70.32 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Mongolia}} | style="background:#FF6" | (085)<br>55.79 | style="background:#FF6" | (102)<br>52.57 | style="background:#FF6" | (109)<br>51.34 | style="background:#FF6" | (088)<br>59.33 | style="background:#FF6" | (090)<br>59.17 | style="background:#FFD" | (068)<br>71.03 | style="background:#FFD" | (073)<br>70.39 | style="background:#FFD" | (070)<br>70.49 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Greece}} | style="background:#FF6" | (086)<br>55.05 | style="background:#FF6" | (089)<br>55.37 | style="background:#FF6" | (088)<br>57.15 | style="background:#FF6" | (107)<br>55.20 | style="background:#FF6" | (108)<br>55.52 | style="background:#FFD" | (070)<br>70.99 | style="background:#FFD" | (065)<br>71.20 | style="background:#FFD" | (065)<br>70.92 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Nepal}} | style="background:#FF6" | (087)<br>54.80 | style="background:#FF6" | (090)<br>55.20 | style="background:#FF6" | (074)<br>60.52 | style="background:#FF6" | (095)<br>57.89 | style="background:#FF6" | (076)<br>62.67 | style="background:#FFD" | (106)<br>65.38 | style="background:#FF6" | (112)<br>64.90 | style="background:#FFD" | (106)<br>66.60 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Paraguay}} | style="background:#FF6" | (088)<br>54.67 | style="background:#FF6" | (084)<br>56.84 | style="background:#FF6" | (115)<br>50.48 | style="background:#FF6" | (103)<br>55.96 | style="background:#FF6" | (096)<br>58.36 | style="background:#FFD" | (100)<br>66.48 | style="background:#FFD" | (100)<br>67.03 | style="background:#FFD" | (099)<br>67.60 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Lesotho}} | style="background:#FF6" | (089)<br>54.37 | style="background:#FF6" | (107)<br>52.07 | style="background:#FDD" | (122)<br>48.92 | style="background:#FF6" | (067)<br>64.29 | style="background:#FF6" | (088)<br>59.39 | style="background:#FFD" | (088)<br>68.30 | style="background:#FFD" | (086)<br>69.55 | style="background:#FFD" | (078)<br>70.26 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Bosnia and Herzegovina}} | style="background:#FF6" | (090)<br>54.29 | style="background:#FF6" | (086)<br>56.33 | style="background:#FF6" | (081)<br>58.85 | style="background:#FFD" | (064)<br>65.43 | style="background:#FFD" | (067)<br>65.64 | style="background:#FFD" | (058)<br>71.66 | style="background:#FFD" | (058)<br>71.49 | style="background:#FFD" | (063)<br>70.98 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Bolivia}} | style="background:#FF6" | (091)<br>54.25 | style="background:#FF6" | (093)<br>54.09 | style="background:#FDD" | (124)<br>48.88 | style="background:#FF6" | (117)<br>51.09 | style="background:#FDD" | (126)<br>47.58 | style="background:#FF6" | (110)<br>64.53 | style="background:#FF6" | (114)<br>64.63 | style="background:#FF6" | (113)<br>64.62 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Thailand}} | style="background:#FF6" | (092)<br>53.97 | style="background:#FF6" | (085)<br>56.72 | style="background:#FF6" | (087)<br>58.12 | style="background:#FF6" | (106)<br>55.24 | style="background:#FF6" | (115)<br>50.15 | style="background:#FF6" | (137)<br>54.78 | style="background:#FF6" | (140)<br>55.06 | style="background:#FF6" | (136)<br>55.90 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Chad}} | style="background:#FF6" | (093)<br>53.90 | style="background:#FF6" | (108)<br>51.89 | style="background:#FF6" | (096)<br>54.81 | style="background:#FF6" | (109)<br>53.73 | style="background:#FF6" | (104)<br>56.18 | style="background:#FF6" | (123)<br>59.8 | style="background:#FF6" | (123)<br>60.30 | style="background:#FF6" | (122)<br>63.29 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Equatorial Guinea}} | style="background:#FF6" | (094)<br>52.79 | style="background:#FDD" | (118)<br>48.68 | style="background:#FDD" | (127)<br>46.49 | style="background:#FF6" | (120)<br>50.35 | style="background:#FDD" | (141)<br>43.96 | style="background:#FDD" | (164)<br>44.33 | style="background:#FDD" | (165)<br>43.62 | style="background:#FDD" | (165)<br>41.65 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Malaysia}} | style="background:#FF6" | (095)<br>52.73 | style="background:#FF6" | (088)<br>56.09 | style="background:#FF6" | (107)<br>52.07 | style="background:#FF6" | (073)<br>62.83 | style="background:#FF6" | (113)<br>51.55 | style="background:#FF6" | (119)<br>60.53 | style="background:#FFD" | (101)<br>66.88 | style="background:#FF6" | (123)<br>63.26 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Brunei}} | style="background:#FF6" | (096)<br>52.58 | style="background:#FF6" | (097)<br>53.47 | style="background:#FF6" | (117)<br>50.09 | style="background:#FDD" | (142)<br>44.20 | style="background:#FDD" | (144)<br>42.53 | style="background:#FF6" | (154)<br>50.09 | style="background:#FF6" | (152)<br>50.35 | style="background:#FDD" | (152)<br>48.52 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Togo}} | style="background:#FF6" | (097)<br>52.56 | style="background:#FDD" | (121)<br>48.03 | style="background:#FF6" | (113)<br>50.89 | style="background:#FF6" | (070)<br>63.06 | style="background:#FF6" | (100)<br>57.17 | style="background:#FFD" | (074)<br>70.41 | style="background:#FFD" | (071)<br>70.67 | style="background:#FFD" | (076)<br>70.31 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Argentina}} | style="background:#FF6" | (098)<br>52.44 | style="background:#FF6" | (087)<br>56.14 | style="background:#FF6" | (066)<br>63.13 | style="background:#FFD" | (040)<br>73.36 | style="background:#CFF" | (029)<br>77.28 | style="background:#FFD" | (069)<br>71.01 | style="background:#FFD" | (064)<br>71.22 | style="background:#FFD" | (057)<br>71.70 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Mozambique}} | style="background:#FF6" | (099)<br>52.27 | style="background:#FF6" | (101)<br>52.63 | style="background:#FF6" | (105)<br>52.42 | style="background:#FF6" | (102)<br>56.13 | style="background:#FDD" | (116)<br>49.89 | style="background:#FF6" | (108)<br>64.61 | style="background:#FFD" | (104)<br>66.21 | style="background:#FFD" | (103)<br>67.34 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Guinea-Bissau}} | style="background:#FF6" | (100)<br>51.99 | style="background:#FF6" | (110)<br>51.36 | style="background:#FF6" | (092)<br>55.95 | style="background:#FF6" | (078)<br>61.57 | style="background:#FF6" | (092)<br>58.79 | style="background:#FFD" | (095)<br>67.32 | style="background:#FFD" | (094)<br>67.94 | style="background:#FFD" | (089)<br>69.05 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Eswatini}} | style="background:#FF6" | (101)<br>51.94 | style="background:#FF6" | (098)<br>52.86 | style="background:#FF6" | (085)<br>58.31 | style="background:#FF6" | (111)<br>52.66 | style="background:#FDD" | (131)<br>46.42 | style="background:#FF6" | (141)<br>53.66 | style="background:#FF6" | (141)<br>54.85 | style="background:#FF6" | (147)<br>50.91 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Colombia}} | style="background:#FF6" | (102)<br>51.66 | style="background:#FDD" | (115)<br>49.8 | style="background:#FDD" | (119)<br>49.63 | style="background:#FDD" | (139)<br>45.23 | style="background:#FDD" | (145)<br>42.43 | style="background:#FF6" | (134)<br>56.26 | style="background:#FF6" | (130)<br>57.34 | style="background:#FF6" | (129)<br>57.18 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Madagascar}} | style="background:#FF6" | (103)<br>50.95 | style="background:#FF6" | (113)<br>50.80 | style="background:#FF6" | (100)<br>54.07 | style="background:#FF6" | (101)<br>56.66 | style="background:#FF6" | (098)<br>58.02 | style="background:#FFD" | (057)<br>71.76 | style="background:#FFD" | (054)<br>72.32 | style="background:#FFD" | (054)<br>72.24 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Serbia}} | style="background:#FF6" | (104)<br>50.79 | style="background:#FF6" | (096)<br>53.55 | style="background:#FF6" | (098)<br>54.48 | style="background:#FF6" | (091)<br>59.16 | style="background:#FF6" | (079)<br>61.51 | style="background:#FFD" | (093)<br>67.97 | style="background:#FFD" | (093)<br>68.38 | style="background:#FFD" | (090)<br>68.82 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Morocco}} | style="background:#FF6" | (105)<br>50.55 | style="background:#FDD" | (120)<br>48.04 | style="background:#FDD" | (129)<br>45.97 | style="background:#FDD" | (144)<br>43.69 | style="background:#FDD" | (135)<br>45.42 | style="background:#FF6" | (136)<br>56.06 | style="background:#FF6" | (133)<br>57.12 | style="background:#FF6" | (135)<br>56.02 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Kenya}} | style="background:#FF6" | (106)<br>50.51 | style="background:#FDD" | (117)<br>49.41 | style="background:#FF6" | (102)<br>53.22 | style="background:#FF6" | (116)<br>51.15 | style="background:#FF6" | (069)<br>64.59 | style="background:#FFD" | (102)<br>66.35 | style="background:#FFD" | (103)<br>66.28 | style="background:#FFD" | (100)<br>67.56 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Haiti}} | style="background:#FF6" | (107)<br>50.32 | style="background:#FF6" | (111)<br>51.06 | style="background:#FF6" | (093)<br>55.92 | style="background:#FF6" | (099)<br>57.38 | style="background:#FF6" | (070)<br>64.55 | style="background:#FFD" | (087)<br>68.88 | style="background:#FFD" | (083)<br>69.80 | style="background:#FFD" | (062)<br>71.00 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Maldives}} | style="background:#FDD" | (108)<br>49.23 | style="background:#FF6" | (104)<br>52.46 | style="background:#FF6" | (106)<br>52.36 | style="background:#FF6" | (100)<br>56.93 | style="background:#FF6" | (087)<br>59.55 | style="background:#FFD" | (072)<br>70.87 | style="background:#FFD" | (079)<br>70.07 | style="background:#FFD" | (098)<br>67.84 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Angola}} | style="background:#FDD" | (109)<br>48.82 | style="background:#FF6" | (100)<br>52.67 | style="background:#FF6" | (104)<br>52.44 | style="background:#FDD" | (125)<br>48.30 | style="background:#FF6" | (099)<br>57.17 | style="background:#FFD" | (103)<br>65.94 | style="background:#FFD" | (106)<br>66.08 | style="background:#FFD" | (109)<br>65.04 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Burkina Faso}} | style="background:#FDD" | (110)<br>48.52 | style="background:#FF6" | (105)<br>52.25 | style="background:#FF6" | (086)<br>58.24 | style="background:#FFD" | (058)<br>67.64 | style="background:#FFD" | (041)<br>73.12 | style="background:#CFF" | (037)<br>76.83 | style="background:#CFF" | (038)<br>76.53 | style="background:#CFF" | (036)<br>75.47 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Guinea}} | style="background:#FDD" | (111)<br>48.45 | style="background:#FF6" | (103)<br>52.53 | style="background:#FF6" | (078)<br>59.97 | style="background:#FF6" | (085)<br>59.51 | style="background:#FF6" | (084)<br>59.82 | style="background:#FFD" | (109)<br>64.58 | style="background:#FFD" | (110)<br>65.66 | style="background:#FFD" | (107)<br>66.51 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Nigeria}} | style="background:#FDD" | (112)<br>48.11 | style="background:#FDD" | (122)<br>46.81 | style="background:#FF6" | (112)<br>51.03 | style="background:#FDD" | (123)<br>49.56 | style="background:#FDD" | (129)<br>46.79 | style="background:#FF6" | (120)<br>60.31 | style="background:#FF6" | (115)<br>64.37 | style="background:#FF6" | (120)<br>63.50 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Benin}} | style="background:#FDD" | (113)<br>47.39 | style="background:#FF6" | (092)<br>54.60 | style="background:#FF6" | (089)<br>56.73 | style="background:#FF6" | (112)<br>52.44 | style="background:#FDD" | (121)<br>48.39 | style="background:#FF6" | (114)<br>61.82 | style="background:#FF6" | (113)<br>64.89 | style="background:#FFD" | (096)<br>68.26 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Philippines}} | style="background:#FDD" | (114)<br>46.79 | style="background:#FDD" | (116)<br>49.57 | style="background:#FDD" | (134)<br>43.36 | style="background:#FDD" | (132)<br>46.21 | style="background:#FDD" | (147)<br>41.84 | style="background:#FF6" | (138)<br>54.36 | style="background:#FF6" | (136)<br>56.46 | style="background:#FF6" | (134)<br>56.09 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Lebanon}} | style="background:#FDD" | (115)<br>46.49 | style="background:#FDD" | (132)<br>42.62 | style="background:#FDD" | (140)<br>41.91 | style="background:#FF6" | (119)<br>50.46 | style="background:#FDD" | (130)<br>46.58 | style="background:#FF6" | (107)<br>65.07 | style="background:#FFD" | (102)<br>66.81 | style="background:#FFD" | (101)<br>67.56 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Israel}} | style="background:#FDD" | (116)<br>46.46 | style="background:#FF6" | (112)<br>51.06 | style="background:#FF6" | (101)<br>53.23 | style="background:#FF6" | (097)<br>57.57 | style="background:#FF6" | (086)<br>59.62 | style="background:#FFD" | (086)<br>69.1 | style="background:#FFD" | (088)<br>69.16 | style="background:#FFD" | (088)<br>69.20 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Tanzania}} | style="background:#FDD" | (117)<br>46.22 | style="background:#FF6" | (095)<br>53.68 | style="background:#FF6" | (097)<br>54.80 | style="background:#FDD" | (143)<br>44.02 | style="background:#FDD" | (123)<br>48.28 | style="background:#FF6" | (124)<br>59.31 | style="background:#FF6" | (124)<br>59.75 | style="background:#FF6" | (118)<br>63.72 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|South Sudan}} | style="background:#FDD" | (118)<br>46.16 | style="background:#FF6" | (109)<br>51.63 | style="background:#FDD" | (136)<br>42.57 | style="background:#FF6" | (118)<br>50.62 | style="background:#FDD" | (128)<br>47.06 | style="background:#FF6" | (139)<br>54.22 | style="background:#FF6" | (138)<br>55.51 | style="background:#FF6" | (139)<br>54.35 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Burundi}} | style="background:#FDD" | (119)<br>46.14 | style="background:#FDD" | (125)<br>45.44 | style="background:#FF6" | (108)<br>51.78 | style="background:#FF6" | (114)<br>52.14 | style="background:#FF6" | (107)<br>55.74 | style="background:#FF6" | (147)<br>52.43 | style="background:#FDD" | (160)<br>44.67 | style="background:#FDD" | (159)<br>47.11 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Niger}} | style="background:#FDD" | (120)<br>46.02 | style="background:#FF6" | (083)<br>57.05 | style="background:#FF6" | (080)<br>59.71 | style="background:#FFD" | (061)<br>66.84 | style="background:#FFD" | (059)<br>67.8 | style="background:#FFD" | (059)<br>71.56 | style="background:#FFD" | (057)<br>71.75 | style="background:#FFD" | (066)<br>70.74 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Mali}} | style="background:#FDD" | (121)<br>45.63 | style="background:#FDD" | (119)<br>48.23 | style="background:#FF6" | (114)<br>50.56 | style="background:#FF6" | (113)<br>52.29 | style="background:#FF6" | (111)<br>54.48 | style="background:#FFD" | (099)<br>66.5 | style="background:#FFD" | (108)<br>65.88 | style="background:#FF6" | (112)<br>64.77 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Mexico}} | style="background:#FDD" | (122)<br>45.23 | style="background:#FDD" | (124)<br>45.55 | style="background:#FDD" | (121)<br>49.01 | style="background:#FDD" | (128)<br>47.98 | style="background:#FDD" | (127)<br>47.57 | style="background:#FF6" | (143)<br>53.29 | style="background:#FF6" | (143)<br>54.55 | style="background:#FF6" | (144)<br>53.22 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Singapore}} | style="background:#FDD" | (123)<br>44.57 | style="background:#FDD" | (123)<br>45.78 | style="background:#FDD" | (126)<br>47.19 | style="background:#FDD" | (129)<br>47.88 | style="background:#FDD" | (139)<br>44.23 | style="background:#FDD" | (160)<br>44.8 | style="background:#FDD" | (158)<br>44.77 | style="background:#FDD" | (151)<br>48.59 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Zimbabwe}} | style="background:#FDD" | (124)<br>44.37 | style="background:#FF6" | (106)<br>52.10 | style="background:#FF6" | (116)<br>50.31 | style="background:#FDD" | (126)<br>48.17 | style="background:#FDD" | (137)<br>44.94 | style="background:#FF6" | (130)<br>56.88 | style="background:#FF6" | (126)<br>59.05 | style="background:#FF6" | (127)<br>57.77 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Ecuador}} | style="background:#FDD" | (125)<br>44.37 | style="background:#FF6" | (094)<br>53.76 | style="background:#FF6" | (110)<br>51.30 | style="background:#FF6" | (080)<br>60.51 | style="background:#FF6" | (068)<br>64.61 | style="background:#FFD" | (096)<br>67.17 | style="background:#FFD" | (098)<br>67.38 | style="background:#FFD" | (097)<br>68.12 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Somalia}} | style="background:#FDD" | (126)<br>43.84 | style="background:#FDD" | (136)<br>40.49 | style="background:#FDD" | (145)<br>39.40 | style="background:#FDD" | (141)<br>44.24 | style="background:#FDD" | (140)<br>44.01 | style="background:#FDD" | (161)<br>44.53 | style="background:#FDD" | (163)<br>44.55 | style="background:#FDD" | (164)<br>42.76 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Oman}} | style="background:#FDD" | (127)<br>43.67 | style="background:#FDD" | (134)<br>42.29 | style="background:#FDD" | (137)<br>42.52 | style="background:#FDD" | (155)<br>37.87 | style="background:#FDD" | (163)<br>35.99 | style="background:#FF6" | (133)<br>56.63 | style="background:#FF6" | (135)<br>56.58 | style="background:#FF6" | (132)<br>56.58 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Guatemala}} | style="background:#FDD" | (128)<br>43.21 | style="background:#FDD" | (138)<br>40.32 | style="background:#FDD" | (138)<br>42.28 | style="background:#FDD" | (127)<br>48.12 | style="background:#FDD" | (124)<br>47.94 | style="background:#FF6" | (116)<br>61.55 | style="background:#FF6" | (116)<br>64.26 | style="background:#FF6" | (116)<br>64.06 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Indonesia}} | style="background:#FDD" | (129)<br>43.02 | style="background:#FDD" | (127)<br>44.13 | style="background:#FF6" | (111)<br>51.15 | style="background:#FF6" | (108)<br>54.83 | style="background:#FDD" | (117)<br>49.27 | style="background:#FF6" | (113)<br>62.6 | style="background:#FF6" | (119)<br>63.18 | style="background:#FF6" | (124)<br>63.23 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Democratic Republic of the Congo}} | style="background:#FDD" | (130)<br>42.16 | style="background:#FDD" | (133)<br>42.31 | style="background:#FDD" | (123)<br>48.91 | style="background:#FDD" | (124)<br>48.55 | style="background:#FDD" | (125)<br>47.66 | style="background:#FF6" | (149)<br>51.41 | style="background:#FF6" | (150)<br>50.91 | style="background:#FDD" | (154)<br>48.29 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Uganda}} | style="background:#FDD" | (131)<br>41.98 | style="background:#FDD" | (143)<br>37.61 | style="background:#FDD" | (128)<br>46.00 | style="background:#FDD" | (133)<br>46.08 | style="background:#FDD" | (132)<br>46.35 | style="background:#FF6" | (125)<br>58.81 | style="background:#FF6" | (125)<br>59.05 | style="background:#FF6" | (125)<br>60.58 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Honduras}} | style="background:#FDD" | (132)<br>41.02 | style="background:#FDD" | (142)<br>38.51 | style="background:#FDD" | (146)<br>38.18 | style="background:#FDD" | (169)<br>32.65 | style="background:#FDD" | (165)<br>34.61 | style="background:#FF6" | (151)<br>50.65 | style="background:#FF6" | (148)<br>51.80 | style="background:#FF6" | (146)<br>51.47 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Cameroon}} | style="background:#FDD" | (133)<br>40.88 | style="background:#FDD" | (131)<br>42.75 | style="background:#FDD" | (130)<br>44.95 | style="background:#FDD" | (138)<br>45.58 | style="background:#FDD" | (118)<br>49.1 | style="background:#FF6" | (135)<br>56.22 | style="background:#FF6" | (134)<br>56.72 | style="background:#FF6" | (131)<br>56.68 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Sri Lanka}} | style="background:#FDD" | (134)<br>40.77 | style="background:#FDD" | (139)<br>39.93 | style="background:#FDD" | (150)<br>35.21 | style="background:#FDD" | (135)<br>45.85 | style="background:#FDD" | (146)<br>42.13 | style="background:#FF6" | (127)<br>57.8 | style="background:#FF6" | (127)<br>58.06 | style="background:#FF6" | (126)<br>60.39 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Georgia}} | style="background:#FDD" | (135)<br>40.77 | style="background:#FF6" | (114)<br>50.53 | style="background:#FF6" | (103)<br>53.05 | style="background:#FF6" | (077)<br>61.69 | style="background:#FF6" | (089)<br>59.3 | style="background:#FFD" | (060)<br>71.36 | style="background:#FFD" | (060)<br>71.41 | style="background:#FFD" | (060)<br>71.02 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Kuwait}} | style="background:#FDD" | (136)<br>40.44 | style="background:#FDD" | (128)<br>44.06 | style="background:#FDD" | (131)<br>44.66 | style="background:#FDD" | (154)<br>38.84 | style="background:#FDD" | (158)<br>37.87 | style="background:#FFD" | (105)<br>65.64 | style="background:#FFD" | (109)<br>65.70 | style="background:#FFD" | (108)<br>66.14 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Tunisia}} | style="background:#FDD" | (137)<br>40.43 | style="background:#FDD" | (129)<br>43.48 | style="background:#FDD" | (118)<br>49.97 | style="background:#FF6" | (121)<br>50.11 | style="background:#FF6" | (094)<br>58.49 | style="background:#FFD" | (073)<br>70.47 | style="background:#FFD" | (072)<br>70.55 | style="background:#FFD" | (072)<br>70.39 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Libya}} | style="background:#FDD" | (138)<br>40.34 | style="background:#FDD" | (137)<br>40.42 | style="background:#FDD" | (143)<br>40.59 | style="background:#FDD" | (149)<br>40.22 | style="background:#FDD" | (143)<br>43.16 | style="background:#FDD" | (165)<br>44.27 | style="background:#FDD" | (164)<br>44.23 | style="background:#FDD" | (162)<br>44.23 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Rwanda}} | style="background:#FDD" | (139)<br>39.58 | style="background:#FDD" | (146)<br>35.84 | style="background:#FDD" | (144)<br>40.54 | style="background:#FDD" | (131)<br>46.58 | style="background:#FDD" | (136)<br>45.18 | style="background:#FDD" | (156)<br>49.34 | style="background:#FDD" | (155)<br>49.66 | style="background:#FDD" | (155)<br>47.57 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Hong Kong}} | style="background:#FDD" | (140)<br>39.49 | style="background:#FDD" | (140)<br>39.86 | style="background:#FDD" | (135)<br>43.06 | style="background:#FDD" | (140)<br>44.86 | style="background:#FDD" | (148)<br>41.64 | style="background:#FFD" | (080)<br>69.56 | style="background:#FFD" | (080)<br>69.99 | style="background:#FFD" | (073)<br>70.35 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Syria}} | style="background:#FDD" | (141)<br>39.44 | style="background:#F9D" | (177)<br>15.82 | style="background:#F9D" | (179)<br>17.41 | style="background:#F9D" | (175)<br>27.22 | style="background:#F9D" | (171)<br>28.94 | style="background:#F9D" | (173)<br>29.37 | style="background:#F9D" | (174)<br>27.43 | style="background:#F9D" | (174)<br>28.22 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Jordan}} | style="background:#FDD" | (142)<br>39.33 | style="background:#FDD" | (147)<br>35.25 | style="background:#FDD" | (132)<br>44.30 | style="background:#FDD" | (146)<br>42.79 | style="background:#FDD" | (120)<br>48.66 | style="background:#FF6" | (129)<br>57.11 | style="background:#FF6" | (128)<br>57.92 | style="background:#FF6" | (130)<br>56.89 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|El Salvador}} | style="background:#FDD" | (143)<br>38.88 | style="background:#FDD" | (135)<br>41.19 | style="background:#FDD" | (133)<br>44.01 | style="background:#FF6" | (115)<br>51.36 | style="background:#FF6" | (112)<br>54.09 | style="background:#FFD" | (082)<br>69.51 | style="background:#FFD" | (074)<br>70.30 | style="background:#FFD" | (081)<br>70.19 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Peru}} | style="background:#FDD" | (144)<br>37.86 | style="background:#FDD" | (130)<br>42.88 | style="background:#FDD" | (125)<br>47.76 | style="background:#FF6" | (110)<br>52.74 | style="background:#FF6" | (077)<br>61.75 | style="background:#FFD" | (091)<br>68.29 | style="background:#FFD" | (090)<br>69.06 | style="background:#FFD" | (085)<br>69.78 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Algeria}} | style="background:#FDD" | (145)<br>37.38 | style="background:#FDD" | (126)<br>44.64 | style="background:#FDD" | (139)<br>41.98 | style="background:#FDD" | (136)<br>45.74 | style="background:#FDD" | (134)<br>45.53 | style="background:#FF6" | (146)<br>52.74 | style="background:#FF6" | (146)<br>54.48 | style="background:#FF6" | (141)<br>54.25 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Kyrgyzstan}} | style="background:#FDD" | (146)<br>35.06 | style="background:#FDD" | (144)<br>37.46 | style="background:#FDD" | (120)<br>49.11 | style="background:#FDD" | (122)<br>49.91 | style="background:#FF6" | (072)<br>64.25 | style="background:#FFD" | (079)<br>69.63 | style="background:#FFD" | (082)<br>69.81 | style="background:#FFD" | (083)<br>70.08 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Uzbekistan}} | style="background:#FDD" | (147)<br>34.95 | style="background:#FDD" | (148)<br>35.24 | style="background:#FDD" | (148)<br>37.27 | style="background:#FDD" | (137)<br>45.73 | style="background:#FDD" | (133)<br>46.35 | style="background:#FDD" | (157)<br>49.26 | style="background:#FDD" | (156)<br>46.93 | style="background:#FDD" | (160)<br>46.48 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Ethiopia}} | style="background:#FDD" | (148)<br>34.66 | style="background:#FDD" | (145)<br>36.92 | style="background:#FDD" | (141)<br>41.37 | style="background:#FDD" | (130)<br>47.70 | style="background:#FF6" | (114)<br>50.53 | style="background:#FFD" | (101)<br>66.37 | style="background:#FFD" | (099)<br>67.18 | style="background:#FF6" | (110)<br>64.89 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Kazakhstan}} | style="background:#FDD" | (149)<br>34.41 | style="background:#FDD" | (141)<br>39.34 | style="background:#FDD" | (142)<br>41.11 | style="background:#FDD" | (134)<br>45.87 | style="background:#FDD" | (122)<br>48.28 | style="background:#FDD" | (155)<br>49.72 | style="background:#FDD" | (157)<br>45.89 | style="background:#FDD" | (158)<br>47.18 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Bhutan}} | style="background:#FDD" | (150)<br>33.50 | style="background:#FDD" | (152)<br>32.62 | style="background:#FDD" | (147)<br>37.29 | style="background:#FF6" | (090)<br>59.25 | style="background:#CFF" | (033)<br>76.46 | style="background:#FFD" | (065)<br>71.14 | style="background:#FFD" | (067)<br>71.10 | style="background:#FFD" | (080)<br>70.19 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Cambodia}} | style="background:#FDD" | (151)<br>33.28 | style="background:#F9D" | (161)<br>28.18 | style="background:#FDD" | (151)<br>34.28 | style="background:#FDD" | (147)<br>42.02 | style="background:#FDD" | (142)<br>43.48 | style="background:#FF6" | (144)<br>53.16 | style="background:#FF6" | (144)<br>54.54 | style="background:#FF6" | (143)<br>54.10 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Bangladesh}} | style="background:#FDD" | (152)<br>33.05 | style="background:#FDD" | (149)<br>33.71 | style="background:#F9D" | (165)<br>27.64 | style="background:#FDD" | (163)<br>35.31 | style="background:#FDD" | (162)<br>36.63 | style="background:#FF6" | (152)<br>50.29 | style="background:#FF6" | (151)<br>50.63 | style="background:#FDD" | (150)<br>49.26 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Pakistan}} | style="background:#FDD" | (153)<br>32.61 | style="background:#F9D" | (158)<br>29.62 | style="background:#FDD" | (152)<br>33.90 | style="background:#FDD" | (150)<br>39.95 | style="background:#FDD" | (157)<br>37.99 | style="background:#FF6" | (145)<br>53.14 | style="background:#FF6" | (145)<br>54.48 | style="background:#FF6" | (142)<br>54.17 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Laos}} | style="background:#FDD" | (154)<br>32.54 | style="background:#FDD" | (150)<br>33.22 | style="background:#FDD" | (153)<br>33.76 | style="background:#FDD" | (160)<br>36.66 | style="background:#FDD" | (161)<br>36.64 | style="background:#F9D" | (172)<br>29.44 | style="background:#FDD" | (172)<br>35.72 | style="background:#FDD" | (171)<br>35.51 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Tajikistan}} | style="background:#FDD" | (155)<br>32.22 | style="background:#FDD" | (153)<br>32.21 | style="background:#FDD" | (155)<br>33.31 | style="background:#FDD" | (153)<br>39.06 | style="background:#FDD" | (152)<br>40.26 | style="background:#FDD" | (162)<br>44.48 | style="background:#FDD" | (161)<br>44.66 | style="background:#FDD" | (161)<br>45.98 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Palestine}} | style="background:#FDD" | (156)<br>32.09 | style="background:#F9D" | (163)<br>27.41 | style="background:#FDD" | (157)<br>31.92 | style="background:#FDD" | (156)<br>37.86 | style="background:#F9D" | (170)<br>28.98 | style="background:#FF6" | (132)<br>56.82 | style="background:#FF6" | (137)<br>55.91 | style="background:#FF6" | (137)<br>55.32 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|India}} | style="background:#FDD" | (157)<br>31.96 | style="background:#FDD" | (151)<br>32.96 | style="background:#FDD" | (159)<br>31.28 | style="background:#FDD" | (161)<br>36.62 | style="background:#FDD" | (150)<br>41 | style="background:#FF6" | (142)<br>53.44 | style="background:#FF6" | (142)<br>54.67 | style="background:#FF6" | (140)<br>54.33 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|United Arab Emirates}} | style="background:#FDD" | (158)<br>30.86 | style="background:#F9D" | (164)<br>26.91 | style="background:#FDD" | (160)<br>30.62 | style="background:#FDD" | (145)<br>42.99 | style="background:#FDD" | (138)<br>44.46 | style="background:#FF6" | (131)<br>56.87 | style="background:#FF6" | (131)<br>57.31 | style="background:#FF6" | (133)<br>56.37 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Venezuela}} | style="background:#FDD" | (159)<br>30.48 | style="background:#F9D" | (160)<br>29.21 | style="background:#FDD" | (156)<br>33.06 | style="background:#FDD" | (159)<br>36.99 | style="background:#FDD" | (159)<br>37.78 | style="background:#FF6" | (148)<br>52.4 | style="background:#FF6" | (147)<br>54.34 | style="background:#FF6" | (148)<br>50.90 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Cuba}} | style="background:#F9D" | (160)<br>29.22 | style="background:#F9D" | (165)<br>26.03 | style="background:#F9D" | (168)<br>25.63 | style="background:#F9D" | (172)<br>29.00 | style="background:#F9D" | (173)<br>27.32 | style="background:#FDD" | (171)<br>36.06 | style="background:#FDD" | (171)<br>36.19 | style="background:#FDD" | (169)<br>36.19 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Sudan}} | style="background:#F9D" | (161)<br>29.02 | style="background:#FDD" | (156)<br>30.34 | style="background:#FDD" | (149)<br>35.73 | style="background:#FDD" | (148)<br>40.83 | style="background:#FDD" | (151)<br>40.96 | style="background:#FDD" | (159)<br>47.07 | style="background:#FDD" | (159)<br>44.67 | style="background:#F9D" | (175)<br>27.55 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Iraq}} | style="background:#F9D" | (162)<br>28.85 | style="background:#FDD" | (155)<br>30.69 | style="background:#F9D" | (169)<br>25.48 | style="background:#FDD" | (167)<br>32.94 | style="background:#F9D" | (172)<br>28.59 | style="background:#FDD" | (163)<br>44.43 | style="background:#FDD" | (162)<br>44.63 | style="background:#FDD" | (156)<br>47.40 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Turkey}} | style="background:#F9D" | (163)<br>27.94 | style="background:#F9D" | (159)<br>29.40 | style="background:#FDD" | (158)<br>31.60 | style="background:#FDD" | (165)<br>33.97 | style="background:#FDD" | (149)<br>41.25 | style="background:#FF6" | (153)<br>50.21 | style="background:#FDD" | (154)<br>49.98 | style="background:#FDD" | (157)<br>47.19 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Yemen}} | style="background:#F9D" | (164)<br>27.89 | style="background:#FDD" | (154)<br>31.45 | style="background:#FDD" | (154)<br>33.67 | style="background:#FDD" | (168)<br>32.78 | style="background:#F9D" | (169)<br>29.14 | style="background:#FDD" | (169)<br>37.65 | style="background:#FDD" | (167)<br>41.75 | style="background:#FDD" | (168)<br>38.34 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Belarus}} | style="background:#F9D" | (165)<br>27.72 | style="background:#F9D" | (166)<br>25.73 | style="background:#F9D" | (167)<br>26.80 | style="background:#FDD" | (157)<br>37.17 | style="background:#FDD" | (153)<br>39.62 | style="background:#FDD" | (158)<br>49.18 | style="background:#FF6" | (153)<br>50.25 | style="background:#FDD" | (153)<br>48.34 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Myanmar}} | style="background:#F9D" | (166)<br>26.38 | style="background:#F9D" | (169)<br>25.32 | style="background:#F9D" | (171)<br>24.41 | style="background:#F9D" | (173)<br>28.26 | style="background:#F9D" | (176)<br>25.03 | style="background:#FF6" | (140)<br>53.86 | style="background:#FF6" | (139)<br>55.23 | style="background:#FF6" | (138)<br>55.08 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Djibouti}} | style="background:#F9D" | (167)<br>25.04 | style="background:#F9D" | (168)<br>25.36 | style="background:#FDD" | (161)<br>30.14 | style="background:#FDD" | (162)<br>35.87 | style="background:#FDD" | (164)<br>35.75 | style="background:#F9D" | (176)<br>21.38 | style="background:#F9D" | (176)<br>23.27 | style="background:#F9D" | (173)<br>28.64 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Nicaragua}} | style="background:#F9D" | (168)<br>24.98 | style="background:#F9D" | (172)<br>22.83 | style="background:#F9D" | (163)<br>29.20 | style="background:#FDD" | (158)<br>37.09 | style="background:#FDD" | (160)<br>37.09 | style="background:#FF6" | (121)<br>60.02 | style="background:#FF6" | (117)<br>64.19 | style="background:#FF6" | (114)<br>64.47 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Egypt}} | style="background:#F9D" | (169)<br>24.92 | style="background:#F9D" | (170)<br>24.74 | style="background:#F9D" | (170)<br>25.10 | style="background:#FDD" | (166)<br>33.37 | style="background:#FDD" | (168)<br>30.23 | style="background:#FDD" | (166)<br>43.83 | style="background:#FDD" | (166)<br>43.18 | style="background:#FDD" | (163)<br>43.53 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Bahrain}} | style="background:#F9D" | (170)<br>24.84 | style="background:#FDD" | (157)<br>30.24 | style="background:#F9D" | (173)<br>23.21 | style="background:#FDD" | (171)<br>30.59 | style="background:#FDD" | (167)<br>30.97 | style="background:#FDD" | (168)<br>38.9 | style="background:#FDD" | (169)<br>39.87 | style="background:#FDD" | (167)<br>38.69 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Azerbaijan}} | style="background:#F9D" | (171)<br>23.95 | style="background:#F9D" | (167)<br>25.47 | style="background:#F9D" | (164)<br>27.99 | style="background:#FDD" | (151)<br>39.93 | style="background:#FDD" | (154)<br>39.4 | style="background:#FDD" | (167)<br>41.23 | style="background:#FDD" | (168)<br>41.52 | style="background:#FDD" | (166)<br>40.87 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Russia}} | style="background:#F9D" | (172)<br>23.15 | style="background:#F9D" | (171)<br>24.57 | style="background:#F9D" | (162)<br>29.86 | style="background:#FDD" | (164)<br>34.77 | style="background:#FDD" | (155)<br>38.82 | style="background:#FF6" | (150)<br>51.29 | style="background:#FF6" | (149)<br>51.08 | style="background:#FDD" | (149)<br>49.69 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Turkmenistan}} | style="background:#F9D" | (173)<br>23.06 | style="background:#F9D" | (174)<br>19.14 | style="background:#F9D" | (175)<br>22.01 | style="background:#F9D" | (176)<br>25.82 | style="background:#F9D" | (177)<br>25.01 | style="background:#F9D" | (178)<br>19.97 | style="background:#F9D" | (179)<br>14.56 | style="background:#F9D" | (180)<br>14.56 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Vietnam}} | style="background:#F9D" | (174)<br>21.15 | style="background:#F9D" | (173)<br>19.74 | style="background:#F9D" | (174)<br>22.31 | style="background:#F9D" | (178)<br>24.58 | style="background:#F9D" | (174)<br>26.11 | style="background:#F9D" | (175)<br>21.54 | style="background:#F9D" | (175)<br>25.29 | style="background:#F9D" | (176)<br>25.07 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Afghanistan}} | style="background:#F9D" | (175)<br>19.51 | style="background:#F9D" | (175)<br>17.88 | style="background:#F9D" | (178)<br>19.09 | style="background:#FDD" | (152)<br>39.75 | style="background:#FDD" | (156)<br>38.27 | style="background:#FF6" | (122)<br>59.81 | style="background:#FF6" | (122)<br>62.30 | style="background:#FF6" | (121)<br>63.45 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Saudi Arabia}} | style="background:#F9D" | (176)<br>19.11 | style="background:#F9D" | (162)<br>27.94 | style="background:#F9D" | (166)<br>27.14 | style="background:#FDD" | (170)<br>32.43 | style="background:#FDD" | (166)<br>33.71 | style="background:#FDD" | (170)<br>37.27 | style="background:#FDD" | (170)<br>37.86 | style="background:#FDD" | (172)<br>34.12 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Iran}} | style="background:#F9D" | (177)<br>17.45 | style="background:#F9D" | (176)<br>16.22 | style="background:#F9D" | (176)<br>21.30 | style="background:#F9D" | (177)<br>24.81 | style="background:#F9D" | (178)<br>23.22 | style="background:#F9D" | (174)<br>27.3 | style="background:#FDD" | (173)<br>35.19 | style="background:#FDD" | (170)<br>35.59 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|China}} | style="background:#F9D" | (178)<br>13.85 | style="background:#F9D" | (178)<br>14.80 | style="background:#F9D" | (172)<br>23.36 | style="background:#F9D" | (179)<br>22.97 | style="background:#F9D" | (175)<br>25.17 | style="background:#F9D" | (177)<br>21.28 | style="background:#F9D" | (177)<br>21.52 | style="background:#F9D" | (177)<br>21.08 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|North Korea}} | style="background:#F9D" | (179)<br>12.67 | style="background:#F9D" | (179)<br>12.64 | style="background:#F9D" | (177)<br>20.66 | style="background:#F9D" | (180)<br>21.72 | style="background:#F9D" | (180)<br>13.92 | style="background:#F9D" | (179)<br>18.72 | style="background:#F9D" | (180)<br>14.18 | style="background:#F9D" | (179)<br>16.60 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Eritrea}} | style="background:#F9D" | (180)<br>10.24 | style="background:#F9D" | (180)<br>11.32 | style="background:#F9D" | (180)<br>16.64 | style="background:#F9D" | (174)<br>27.86 | style="background:#F9D" | (179)<br>19.62 | style="background:#F9D" | (180)<br>18.55 | style="background:#F9D" | (178)<br>16.50 | style="background:#F9D" | (178)<br>19.74 |} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:နိုင်ငံတကာ အဆင့်များ]] kwlw9amtk3e0i4pswgvxatut718j1jw 1029315 1029314 2026-05-03T16:41:01Z Zawzawaungthwin 100038 ကိုးကားချက် ထည့်သွင်း 1029315 wikitext text/x-wiki '''ကမ္ဘာ့ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုနိုင်ခွင့် ညွှန်းကိန်း''' ဆိုသည်မှာ [[နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များအဖွဲ့]]၏ နှစ်စဉ် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများတွင် ရေးသားထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်များ မည်မျှတိုးတက်လာပုံကို ယမန်နှစ် ကိန်းဂဏန်းများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ကာ အမှတ်ပေးသည့် ပုံစံမျိုးဖြစ်သည်။ အမှတ်အနည်းဆုံးရရှိသည့်နိုင်ငံသည် လွတ်လပ်ခွင့်အများဆုံးရရှိသည့် နိုင်ငံများဖြစ်သည်။ နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များအဖွဲ့သည် သတင်းထုတ်ဖော်ရေးသားပြောဆိုနိုင်ခွင့်ကိုသာ ဦးစားပေးနှိုင်းယှဉ်လေ့ရှိပြီး၊ သတင်းများ၏ အရည်အသွေးကို လေ့လာကာ အမှတ်ပေးခြင်းမျိုးမဟုတ်ပေ။<ref>{{Cite web |title=အန္တရာယ်ကြားက လျှောက်လှမ်းနေဆဲ မြန်မာ့သတင်းသမားများ |url=https://burmese.dvb.no/post/955333 |access-date=2026-05-03 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Editor |first=Nordic |date=2026-04-30 |title=Press Freedom Index: Press freedom at a record low, Norway number one |url=https://unric.org/en/press-freedom-index/ |access-date=2026-05-03 |website=United Nations Western Europe |language=en-US}}</ref> သတင်းမီဒီယာ လွတ်လပ်ခွင့်နှင့် ပတ်သက်၍ အမြဲထိပ်ဆုံးတွင်ရှိနေခဲ့ကြသည့် ဥရောပတိုက်မှ [[ဖင်လန်]]၊ [[နယ်သာလန်]] နှင့် [[နော်ဝေ]] နိုင်ငံတို့သည် ကမ္ဘာ့ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုနိုင်ခွင့် ညွှန်းကိန်း ၌ နံပါတ် ၁၊ ၂ နှင့် ၃ နေရာများ၌ ထိပ်ဆုံးအဖြစ် နေရာယူခဲ့ကြသည်။ လွတ်လပ်ခွင့်အရှိဆုံးနိုင်ငံများမှ အဆိုးဆုံးနိုင်ငံများအထိ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံပေါင်း ၁၈၀ နိုင်ငံအား အစဉ်လိုက်ဖော်ပြထားရာတွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် အဆင့် ၁၆၆ နေရာ၌ ရရှိခဲ့ပြီး၊ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၌ ရရှိခဲ့သည့် အဆင့် ၁၃၈ နှင့် ယှဉ်ကြည့်ပါမူ ၂၈ နေရာ လျော့ကျသွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-03 |title=မေ ၃ ရက် သတင်းအနှစ်ချုပ် - ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို မိသားစု၊ ရှေ့နေတွေနဲ့တွေ့ခွင့်ပေးဖို့ EU တိုက်တွန်း |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c1j20r01d52o |access-date=2026-05-03 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> [[File:Press freedom 2026.svg|thumb|400x400px|'''၂၀၂၆ ကမ္ဘာ့သတင်းလွတ်လပ်ခွင့် အညွှန်းကိန်း<ref name=":3" />''' {{legend|#005F9A|ကောင်းမွန်သည်: >၈၅ မှတ်}} {{legend|#8EB0D6|ကျေနပ်ဖွယ်ရှိသည်: ၇၀–၈၅ မှတ်}} {{legend|#FFB035|ပြဿနာရှိသည်: ၅၅–၇၀ မှတ်}} {{legend|#FF3022|ဆိုးရွားသည်: ၄၀–၅၅ မှတ်}} {{legend|#83000B|အလွန်ဆိုးရွားသည်: <၄၀ မှတ်}} {{legend|#DCDCDC|အဆင့်မသတ်မှတ်ထားပါ}}]] == အဆင့်များနှင့် ရမှတ်များ == နိုင်ငံပေါင်း ၁၈၀ ကို ၀ မှ ၁၀၀ မှတ်အထိ အောက်ပါအတိုင်း အဆင့်သတ်မှတ်ထားသည်။<ref>{{Cite web |title=Press Freedom Index warns disinformation poses major threat |url=https://www.dw.com/en/press-freedom-index-warns-disinformation-poses-major-threat/a-65498253 |access-date=2025-08-21 |website=[[Deutsche-Welle]] |language=en|date=3 May 2023}}</ref><ref>{{Cite news |date=2017-04-26 |title=Canada drops four spots on the World Press Freedom Index |url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-39727155 |access-date=2025-08-21 |work=BBC News |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite news |last= |first= |date=2016-04-20 |title='Era of propaganda': press freedom in decline, says Reporters Without Borders |url=https://www.theguardian.com/media/2016/apr/20/era-of-propaganda-press-freedom-in-decline-says-reporters-without-borders |access-date=2025-08-21 |work=Agence France-Presse |language=en-GB |issn=0261-3077|via=[[The Guardian]]}}</ref> {| class="wikitable" style="font-size:85%; width:auto; margin:1em 0; text-align:center;" |+ '''သတင်းလွတ်လပ်ခွင့် အဆင့်သတ်မှတ်ချက် (၂၀၁၉–၂၀၂၆)''' |- ! အမှတ် !! အခြေအနေ !! အရောင် |- | style="width:6em;" | ၈၅–၁၀၀ | style="width:10em;" | ကောင်းမွန်သည် | style="background:#98FB98; width:3em;" | |- | ၇၀–၈၅ | ကျေနပ်ဖွယ်ရှိသည် | style="background:#CFC;" | |- | ၅၅–၇၀ | ပြဿနာရှိသည် | style="background:#FF6;" | |- | ၄၀–၅၅ | ဆိုးရွားသည် | style="background:#FDD;" | |- | ၀–၄၀ | အလွန်ဆိုးရွားသည် | style="background:#F99;" | |} {| class="wikitable sortable mw-datatable sticky-header" style="text-align:right;" |- ! style="width:13em" | Country ! ၂၀၂၆<br><ref name=":3">{{Cite web |title=Index 2026 – Global score |url=https://rsf.org/en/index?year=2026 |access-date=2026-05-01 |website=[[Reporters Without Borders]] |language=en}}</ref> ! ၂၀၂၅<br><ref>{{Cite web |title=RSF World Press Freedom Index 2025: economic fragility a leading threat to press freedom {{!}} RSF |url=https://rsf.org/en/rsf-world-press-freedom-index-2025-economic-fragility-leading-threat-press-freedom |access-date=2025-05-02 |website=rsf.org |language=en}}</ref> ! ၂၀၂၄<br><ref>{{cite web|url=https://rsf.org/en/index?year=2024|title=Index 2024 – Global score|website=[[Reporters Without Borders]]|access-date=3 May 2024}}</ref> ! ၂၀၂၃<br><ref>{{cite web|url=https://rsf.org/en/index?year=2023|title=Index 2023 – Global score|website=[[Reporters Without Borders]]|access-date=3 May 2023|archive-date=10 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230510151133/https://rsf.org/en/index?year=2023|url-status=live}}</ref> ! ၂၀၂၂<br><ref>{{cite web|url=https://rsf.org/en/index?year=2022|title=Index 2022 – Global score|website=Reporters Without Borders|access-date=8 December 2022|archive-date=8 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220908180457/https://rsf.org/en/index?year=2022|url-status=live}}</ref> ! ၂၀၂၁<br><ref>{{cite web|url=https://rsf.org/en/index?year=2021|title=Index 2021 – Global score|website=Reporters Without Borders|access-date=8 December 2022|archive-date=1 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220901142648/https://rsf.org/en/index?year=2021|url-status=live}}</ref> ! ၂၀၂၀<br><ref>{{cite web|url=https://rsf.org/en/index?year=2020|title=Index 2020 – Global score|website=Reporters Without Borders|access-date=16 August 2022|archive-date=5 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220905152525/https://rsf.org/en/index?year=2020|url-status=live}}</ref> ! ၂၀၁၉<br><ref>{{cite web|url=https://rsf.org/en/index?year=2019|title=Index 2019 – Global score|website=Reporters Without Borders|access-date=16 August 2022|archive-date=3 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220903165135/https://rsf.org/en/index?year=2019|url-status=live}}</ref> |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Norway}} | style="background:#98FB98" | (001)<br>92.72 | style="background:#98FB98" | (001)<br>92.31 | style="background:#98FB98" | (001)<br>91.89 | style="background:#98FB98" | (001)<br>95.18 | style="background:#98FB98" | (001)<br>92.65 | style="background:#98FB98" | (001)<br>93.28 | style="background:#98FB98" | (001)<br>92.16 | style="background:#98FB98" | (001)<br>92.18 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Netherlands}} | style="background:#CFC" | (002)<br>88.92 | style="background:#CFC" | (003)<br>88.64 | style="background:#CFC" | (004)<br>87.73 | style="background:#CFC" | (006)<br>87.00 | style="background:#CFF" | (028)<br>77.93 | style="background:#98FB98" | (006)<br>90.33 | style="background:#98FB98" | (005)<br>90.04 | style="background:#98FB98" | (004)<br>91.37 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Estonia}} | style="background:#CFC" | (003)<br>88.54 | style="background:#CFC" | (002)<br>89.46 | style="background:#CFC" | (006)<br>86.44 | style="background:#CFC" | (008)<br>85.31 | style="background:#CFC" | (004)<br>88.83 | style="background:#CFC" | (015)<br>84.75 | style="background:#CFC" | (014)<br>87.39 | style="background:#CFC" | (011)<br>87.73 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Denmark}} | style="background:#CFC" | (004)<br>88.47 | style="background:#CFC" | (006)<br>86.93 | style="background:#CFC" | (002)<br>89.60 | style="background:#CFC" | (003)<br>89.48 | style="background:#98FB98" | (002)<br>90.27 | style="background:#98FB98" | (004)<br>91.43 | style="background:#98FB98" | (003)<br>91.87 | style="background:#98FB98" | (005)<br>90.13 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Sweden}} | style="background:#CFC" | (005)<br>87.61 | style="background:#CFC" | (004)<br>88.13 | style="background:#CFC" | (003)<br>88.32 | style="background:#CFC" | (004)<br>88.15 | style="background:#CFC" | (003)<br>88.84 | style="background:#98FB98" | (003)<br>92.76 | style="background:#98FB98" | (004)<br>90.75 | style="background:#98FB98" | (003)<br>91.69 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Finland}} | style="background:#CFC" | (006)<br>86.22 | style="background:#CFC" | (005)<br>87.18 | style="background:#CFC" | (005)<br>86.55 | style="background:#CFC" | (005)<br>87.94 | style="background:#CFC" | (005)<br>88.42 | style="background:#98FB98" | (002)<br>93.01 | style="background:#98FB98" | (002)<br>92.07 | style="background:#98FB98" | (002)<br>92.10 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Ireland}} | style="background:#CFC" | (007)<br>85.93 | style="background:#CFC" | (007)<br>86.92 | style="background:#CFC" | (008)<br>85.59 | style="background:#CFC" | (002)<br>89.91 | style="background:#CFC" | (006)<br>88.3 | style="background:#CFC" | (012)<br>88.09 | style="background:#CFC" | (013)<br>87.40 | style="background:#CFC" | (015)<br>85.00 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Switzerland}} | style="background:#CFF" | (008)<br>84.83 | style="background:#CFF" | (009)<br>83.98 | style="background:#CFF" | (009)<br>84.01 | style="background:#CFF" | (012)<br>84.40 | style="background:#CFF" | (014)<br>82.72 | style="background:#CFC" | (010)<br>89.45 | style="background:#CFC" | (008)<br>89.38 | style="background:#CFC" | (006)<br>89.48 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Luxembourg}} | style="background:#CFF" | (009)<br>84.14 | style="background:#CFF" | (013)<br>83.04 | style="background:#CFF" | (011)<br>83.80 | style="background:#CFF" | (020)<br>81.98 | style="background:#CFF" | (021)<br>79.81 | style="background:#CFF" | (020)<br>82.44 | style="background:#CFF" | (017)<br>84.54 | style="background:#CFF" | (017)<br>84.34 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Portugal}} | style="background:#CFF" | (010)<br>83.71 | style="background:#CFF" | (008)<br>84.26 | style="background:#CFC" | (007)<br>85.90 | style="background:#CFF" | (009)<br>84.60 | style="background:#CFC" | (007)<br>87.07 | style="background:#CFC" | (009)<br>89.89 | style="background:#CFC" | (010)<br>88.17 | style="background:#CFC" | (012)<br>87.37 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Czech Republic}} | style="background:#CFF" | (011)<br>83.01 | style="background:#CFF" | (010)<br>83.96 | style="background:#CFF" | (017)<br>80.14 | style="background:#CFF" | (014)<br>83.58 | style="background:#CFF" | (020)<br>80.54 | style="background:#CFF" | (040)<br>76.62 | style="background:#CFF" | (040)<br>76.43 | style="background:#CFF" | (040)<br>75.11 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Iceland}} | style="background:#CFF" | (012)<br>82.77 | style="background:#CFF" | (017)<br>81.36 | style="background:#CFF" | (018)<br>80.13 | style="background:#CFF" | (018)<br>83.19 | style="background:#CFF" | (015)<br>82.69 | style="background:#CFF" | (016)<br>84.63 | style="background:#CFF" | (015)<br>84.88 | style="background:#CFC" | (014)<br>85.29 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Liechtenstein}} | style="background:#CFF" | (013)<br>82.62 | style="background:#CFF" | (012)<br>83.42 | style="background:#CFF" | (015)<br>81.52 | style="background:#CFF" | (011)<br>84.47 | style="background:#CFF" | (010)<br>84.03 | style="background:#CFF" | (023)<br>80.51 | style="background:#CFF" | (024)<br>80.48 | style="background:#CFF" | (026)<br>79.51 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Germany}} | style="background:#CFF" | (014)<br>82.17 | style="background:#CFF" | (011)<br>83.85 | style="background:#CFF" | (010)<br>83.84 | style="background:#CFF" | (021)<br>81.91 | style="background:#CFF" | (016)<br>82.04 | style="background:#CFF" | (013)<br>84.76 | style="background:#CFC" | (011)<br>87.84 | style="background:#CFC" | (013)<br>85.40 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Lithuania}} | style="background:#CFF" | (015)<br>81.34 | style="background:#CFF" | (014)<br>82.27 | style="background:#CFF" | (013)<br>81.73 | style="background:#CFC" | (007)<br>86.79 | style="background:#CFF" | (009)<br>84.14 | style="background:#CFF" | (028)<br>79.95 | style="background:#CFF" | (028)<br>78.81 | style="background:#CFF" | (030)<br>77.94 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Belgium}} | style="background:#CFF" | (016)<br>81.17 | style="background:#CFF" | (018)<br>80.12 | style="background:#CFF" | (016)<br>81.49 | style="background:#CFF" | (031)<br>76.47 | style="background:#CFF" | (023)<br>78.86 | style="background:#CFC" | (011)<br>88.31 | style="background:#CFC" | (012)<br>87.43 | style="background:#CFC" | (009)<br>87.93 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Latvia}} | style="background:#CFF" | (017)<br>81.00 | style="background:#CFF" | (015)<br>81.82 | style="background:#CFF" | (012)<br>82.90 | style="background:#CFF" | (016)<br>83.27 | style="background:#CFF" | (022)<br>79.17 | style="background:#CFF" | (022)<br>80.74 | style="background:#CFF" | (022)<br>81.44 | style="background:#CFF" | (024)<br>80.47 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|United Kingdom}} | style="background:#CFF" | (018)<br>79.45 | style="background:#CFF" | (020)<br>78.89 | style="background:#CFF" | (023)<br>77.51 | style="background:#CFF" | (026)<br>78.51 | style="background:#CFF" | (024)<br>78.71 | style="background:#CFF" | (033)<br>78.41 | style="background:#CFF" | (035)<br>77.07 | style="background:#CFF" | (033)<br>77.77 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Austria}} | style="background:#CFF" | (019)<br>79.43 | style="background:#CFF" | (022)<br>78.12 | style="background:#FFD" | (032)<br>74.69 | style="background:#CFF" | (029)<br>77.30 | style="background:#CFF" | (031)<br>76.74 | style="background:#CFF" | (017)<br>83.66 | style="background:#CFF" | (018)<br>84.22 | style="background:#CFF" | (016)<br>84.67 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Canada}} | style="background:#CFF" | (020)<br>78.76 | style="background:#CFF" | (021)<br>78.75 | style="background:#CFF" | (014)<br>81.70 | style="background:#CFF" | (015)<br>83.53 | style="background:#CFF" | (019)<br>81.74 | style="background:#CFF" | (013)<br>84.75 | style="background:#CFF" | (016)<br>84.71 | style="background:#CFF" | (018)<br>84.31 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|South Africa}} | style="background:#CFF" | (021)<br>77.95 | style="background:#CFF" | (027)<br>75.71 | style="background:#FFD" | (038)<br>73.73 | style="background:#CFF" | (025)<br>78.60 | style="background:#CFF" | (035)<br>75.56 | style="background:#CFF" | (032)<br>78.41 | style="background:#CFF" | (031)<br>77.59 | style="background:#CFF" | (031)<br>77.81 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|New Zealand}} | style="background:#CFF" | (022)<br>77.38 | style="background:#CFF" | (016)<br>81.37 | style="background:#CFF" | (019)<br>79.72 | style="background:#CFF" | (013)<br>84.23 | style="background:#CFF" | (011)<br>83.54 | style="background:#CFC" | (008)<br>89.96 | style="background:#CFC" | (009)<br>89.31 | style="background:#CFC" | (007)<br>89.25 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Namibia}} | style="background:#CFF" | (023)<br>76.97 | style="background:#CFF" | (028)<br>75.35 | style="background:#FFD" | (034)<br>74.16 | style="background:#CFF" | (022)<br>80.91 | style="background:#CFF" | (018)<br>81.84 | style="background:#CFF" | (024)<br>80.28 | style="background:#CFF" | (023)<br>80.75 | style="background:#CFF" | (023)<br>81.05 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Fiji}} | style="background:#CFF" | (024)<br>76.76 | style="background:#FFD" | (040)<br>71.20 | style="background:#FFD" | (044)<br>71.23 | style="background:#FF6" | (089)<br>59.27 | style="background:#FF6" | (102)<br>56.91 | style="background:#FFD" | (055)<br>72.08 | style="background:#FFD" | (052)<br>72.59 | style="background:#FFD" | (052)<br>72.82 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|France}} | style="background:#CFF" | (025)<br>76.68 | style="background:#CFF" | (025)<br>76.62 | style="background:#CFF" | (021)<br>78.65 | style="background:#CFF" | (024)<br>78.72 | style="background:#CFF" | (026)<br>78.53 | style="background:#CFF" | (034)<br>77.4 | style="background:#CFF" | (034)<br>77.08 | style="background:#CFF" | (032)<br>77.79 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Jamaica}} | style="background:#CFF" | (026)<br>75.87 | style="background:#CFF" | (026)<br>75.83 | style="background:#CFF" | (024)<br>77.30 | style="background:#CFF" | (032)<br>75.89 | style="background:#CFF" | (012)<br>83.35 | style="background:#98FB98" | (007)<br>90.04 | style="background:#CFC" | (006)<br>89.49 | style="background:#CFC" | (008)<br>88.87 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Poland}} | style="background:#CFF" | (027)<br>75.52 | style="background:#FFD" | (031)<br>74.79 | style="background:#FFD" | (047)<br>69.17 | style="background:#FFD" | (057)<br>67.66 | style="background:#FFD" | (066)<br>65.64 | style="background:#FFD" | (064)<br>71.16 | style="background:#FFD" | (062)<br>71.35 | style="background:#FFD" | (059)<br>71.11 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Taiwan}} | style="background:#CFF" | (028)<br>75.44 | style="background:#CFF" | (024)<br>77.04 | style="background:#CFF" | (027)<br>76.13 | style="background:#CFF" | (035)<br>75.54 | style="background:#FFD" | (038)<br>74.08 | style="background:#CFF" | (043)<br>76.14 | style="background:#CFF" | (043)<br>76.24 | style="background:#CFF" | (042)<br>75.02 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Spain}} | style="background:#CFF" | (029)<br>75.42 | style="background:#CFF" | (023)<br>77.35 | style="background:#CFF" | (030)<br>76.01 | style="background:#CFF" | (036)<br>75.37 | style="background:#CFF" | (032)<br>76.71 | style="background:#CFF" | (029)<br>79.56 | style="background:#CFF" | (029)<br>77.84 | style="background:#CFF" | (029)<br>78.01 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|East Timor}} | style="background:#CFF" | (030)<br>75.29 | style="background:#FFD" | (039)<br>71.79 | style="background:#CFF" | (020)<br>78.92 | style="background:#CFF" | (010)<br>84.49 | style="background:#CFF" | (017)<br>81.89 | style="background:#FFD" | (071)<br>70.89 | style="background:#FFD" | (078)<br>70.10 | style="background:#FFD" | (084)<br>70.07 |- | style="text-align:left" | {{Flagu|မော်လ်ဒိုဗာနိုင်ငံ}} | style="background:#FFD" | (031)<br>74.77 | style="background:#FFD" | (035)<br>73.36 | style="background:#FFD" | (031)<br>74.86 | style="background:#CFF" | (028)<br>77.62 | style="background:#FFD" | (040)<br>73.47 | style="background:#FFD" | (089)<br>68.39 | style="background:#FFD" | (091)<br>68.84 | style="background:#FFD" | (091)<br>68.79 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Trinidad and Tobago}} | style="background:#FFD" | (032)<br>74.70 | style="background:#CFF" | (019)<br>79.71 | style="background:#CFF" | (025)<br>76.69 | style="background:#CFF" | (030)<br>76.54 | style="background:#CFF" | (025)<br>78.68 | style="background:#CFF" | (031)<br>78.45 | style="background:#CFF" | (036)<br>76.78 | style="background:#CFF" | (039)<br>75.26 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Australia}} | style="background:#FFD" | (033)<br>74.58 | style="background:#CFF" | (029)<br>75.15 | style="background:#FFD" | (039)<br>73.42 | style="background:#CFF" | (027)<br>78.24 | style="background:#FFD" | (039)<br>73.77 | style="background:#CFF" | (025)<br>80.21 | style="background:#CFF" | (026)<br>79.79 | style="background:#CFF" | (021)<br>83.45 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Suriname}} | style="background:#FFD" | (034)<br>73.20 | style="background:#FFD" | (032)<br>74.49 | style="background:#CFF" | (028)<br>76.11 | style="background:#FFD" | (048)<br>70.62 | style="background:#FFD" | (052)<br>68.95 | style="background:#CFF" | (019)<br>83.05 | style="background:#CFF" | (020)<br>82.50 | style="background:#CFF" | (020)<br>83.62 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Seychelles}} | style="background:#FFD" | (035)<br>73.04 | style="background:#FFD" | (045)<br>68.56 | style="background:#FFD" | (037)<br>73.75 | style="background:#CFF" | (034)<br>75.71 | style="background:#CFF" | (013)<br>83.33 | style="background:#FFD" | (052)<br>74.34 | style="background:#FFD" | (063)<br>71.34 | style="background:#FFD" | (069)<br>70.59 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Slovenia}} | style="background:#FFD" | (036)<br>72.88 | style="background:#FFD" | (033)<br>74.06 | style="background:#FFD" | (042)<br>72.60 | style="background:#FFD" | (050)<br>70.59 | style="background:#FFD" | (054)<br>68.54 | style="background:#CFF" | (036)<br>76.9 | style="background:#CFF" | (032)<br>77.36 | style="background:#CFF" | (034)<br>77.69 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Slovakia}} | style="background:#FFD" | (037)<br>72.71 | style="background:#FFD" | (038)<br>72.83 | style="background:#CFF" | (029)<br>76.03 | style="background:#CFF" | (017)<br>83.22 | style="background:#CFF" | (027)<br>78.37 | style="background:#CFF" | (035)<br>76.98 | style="background:#CFF" | (033)<br>77.33 | style="background:#CFF" | (035)<br>76.42 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Costa Rica}} | style="background:#FFD" | (038)<br>72.35 | style="background:#FFD" | (036)<br>73.09 | style="background:#CFF" | (026)<br>76.13 | style="background:#CFF" | (023)<br>80.20 | style="background:#CFC" | (008)<br>85.92 | style="background:#98FB98" | (005)<br>91.24 | style="background:#CFC" | (007)<br>89.47 | style="background:#CFC" | (010)<br>87.76 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Ghana}} | style="background:#FFD" | (039)<br>72.20 | style="background:#FFD" | (052)<br>67.13 | style="background:#FFD" | (050)<br>67.71 | style="background:#FFD" | (062)<br>65.93 | style="background:#FFD" | (060)<br>67.43 | style="background:#CFF" | (030)<br>78.67 | style="background:#CFF" | (030)<br>77.74 | style="background:#CFF" | (027)<br>79.19 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Cape Verde}} | style="background:#FFD" | (040)<br>71.98 | style="background:#FFD" | (030)<br>74.98 | style="background:#FFD" | (041)<br>72.77 | style="background:#CFF" | (033)<br>75.72 | style="background:#CFF" | (036)<br>75.37 | style="background:#CFF" | (027)<br>79.91 | style="background:#CFF" | (025)<br>79.85 | style="background:#CFF" | (025)<br>80.19 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Montenegro}} | style="background:#FFD" | (041)<br>71.80 | style="background:#FFD" | (037)<br>72.83 | style="background:#FFD" | (040)<br>73.21 | style="background:#FFD" | (039)<br>74.28 | style="background:#FFD" | (063)<br>66.54 | style="background:#FFD" | (104)<br>65.67 | style="background:#FFD" | (105)<br>66.17 | style="background:#FFD" | (104)<br>67.26 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Mauritius}} | style="background:#FFD" | (042)<br>70.92 | style="background:#FFD" | (051)<br>67.31 | style="background:#FFD" | (057)<br>65.55 | style="background:#FFD" | (063)<br>65.56 | style="background:#FFD" | (064)<br>66.07 | style="background:#FFD" | (061)<br>71.26 | style="background:#FFD" | (056)<br>72.00 | style="background:#FFD" | (058)<br>71.54 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Gabon}} | style="background:#FFD" | (043)<br>70.57 | style="background:#FFD" | (041)<br>70.65 | style="background:#FFD" | (056)<br>65.83 | style="background:#FF6" | (094)<br>58.12 | style="background:#FF6" | (105)<br>56 | style="background:#FF6" | (117)<br>61.4 | style="background:#FF6" | (121)<br>62.80 | style="background:#FF6" | (115)<br>64.40 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Dominican Republic}} | style="background:#FFD" | (044)<br>69.73 | style="background:#FFD" | (043)<br>69.87 | style="background:#FFD" | (035)<br>73.89 | style="background:#FFD" | (043)<br>71.88 | style="background:#CFF" | (030)<br>76.9 | style="background:#FFD" | (050)<br>74.4 | style="background:#FFD" | (055)<br>72.10 | style="background:#FFD" | (055)<br>72.10 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|North Macedonia}} | style="background:#FFD" | (045)<br>69.49 | style="background:#FFD" | (042)<br>70.44 | style="background:#FFD" | (036)<br>73.78 | style="background:#FFD" | (038)<br>74.35 | style="background:#FFD" | (057)<br>68.44 | style="background:#FFD" | (090)<br>68.33 | style="background:#FFD" | (092)<br>68.72 | style="background:#FFD" | (095)<br>68.34 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Gambia}} | style="background:#FFD" | (046)<br>69.42 | style="background:#FFD" | (058)<br>65.49 | style="background:#FFD" | (058)<br>65.53 | style="background:#FFD" | (046)<br>71.06 | style="background:#FFD" | (050)<br>69.25 | style="background:#FFD" | (085)<br>69.24 | style="background:#FFD" | (087)<br>69.38 | style="background:#FFD" | (092)<br>68.65 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|South Korea}} | style="background:#FFD" | (047)<br>69.12 | style="background:#FF6" | (061)<br>64.06 | style="background:#FF6" | (062)<br>64.87 | style="background:#FFD" | (047)<br>70.83 | style="background:#FFD" | (043)<br>72.11 | style="background:#CFF" | (042)<br>76.57 | style="background:#CFF" | (042)<br>76.30 | style="background:#CFF" | (041)<br>75.06 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Uruguay}} | style="background:#FFD" | (048)<br>68.72 | style="background:#FFD" | (059)<br>65.18 | style="background:#FFD" | (051)<br>67.70 | style="background:#FFD" | (052)<br>70.33 | style="background:#FFD" | (044)<br>72.03 | style="background:#CFF" | (018)<br>83.62 | style="background:#CFF" | (019)<br>84.21 | style="background:#CFF" | (019)<br>83.94 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Romania}} | style="background:#FFD" | (049)<br>67.71 | style="background:#FFD" | (055)<br>66.42 | style="background:#FFD" | (049)<br>68.45 | style="background:#FFD" | (053)<br>69.04 | style="background:#FFD" | (056)<br>68.46 | style="background:#CFF" | (048)<br>75.09 | style="background:#FFD" | (048)<br>74.09 | style="background:#FFD" | (047)<br>74.33 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Armenia}} | style="background:#FFD" | (050)<br>67.02 | style="background:#FFD" | (034)<br>73.96 | style="background:#FFD" | (043)<br>71.60 | style="background:#FFD" | (049)<br>70.61 | style="background:#FFD" | (051)<br>68.97 | style="background:#FFD" | (063)<br>71.17 | style="background:#FFD" | (061)<br>71.40 | style="background:#FFD" | (061)<br>71.02 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Tonga}} | style="background:#FFD" | (051)<br>66.62 | style="background:#FFD" | (046)<br>68.39 | style="background:#FFD" | (045)<br>70.11 | style="background:#FFD" | (044)<br>71.29 | style="background:#FFD" | (049)<br>69.74 | style="background:#CFF" | (046)<br>75.41 | style="background:#FFD" | (050)<br>72.73 | style="background:#FFD" | (045)<br>74.59 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Brazil}} | style="background:#FFD" | (052)<br>66.37 | style="background:#FF6" | (063)<br>63.8 | style="background:#FF6" | (082)<br>58.59 | style="background:#FF6" | (092)<br>58.67 | style="background:#FF6" | (110)<br>55.36 | style="background:#FF6" | (111)<br>63.75 | style="background:#FFD" | (107)<br>65.95 | style="background:#FFD" | (105)<br>67.21 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Croatia}} | style="background:#FFD" | (053)<br>66.31 | style="background:#FF6" | (060)<br>64.20 | style="background:#FFD" | (048)<br>68.79 | style="background:#FFD" | (042)<br>71.95 | style="background:#FFD" | (048)<br>70.42 | style="background:#FFD" | (056)<br>72.05 | style="background:#FFD" | (059)<br>71.49 | style="background:#FFD" | (064)<br>70.97 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Côte d'Ivoire}} | style="background:#FFD" | (054)<br>66.27 | style="background:#FF6" | (064)<br>63.69 | style="background:#FFD" | (053)<br>66.89 | style="background:#FFD" | (054)<br>68.83 | style="background:#FFD" | (037)<br>74.46 | style="background:#FFD" | (066)<br>71.13 | style="background:#FFD" | (068)<br>71.06 | style="background:#FFD" | (071)<br>70.48 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Ukraine}} | style="background:#FFD" | (055)<br>66.10 | style="background:#FF6" | (062)<br>63.93 | style="background:#FFD" | (061)<br>65.00 | style="background:#FF6" | (079)<br>61.19 | style="background:#FF6" | (106)<br>55.76 | style="background:#FFD" | (097)<br>67.04 | style="background:#FFD" | (096)<br>67.48 | style="background:#FFD" | (102)<br>67.54 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Italy}} | style="background:#FFD" | (056)<br>65.16 | style="background:#FFD" | (049)<br>68.01 | style="background:#FFD" | (046)<br>69.80 | style="background:#FFD" | (041)<br>72.05 | style="background:#FFD" | (058)<br>68.16 | style="background:#CFF" | (041)<br>76.61 | style="background:#CFF" | (041)<br>76.31 | style="background:#CFF" | (043)<br>75.02 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Liberia}} | style="background:#FF6" | (058)<br>64.54 | style="background:#FFD" | (054)<br>66.75 | style="background:#FFD" | (060)<br>65.13 | style="background:#FF6" | (066)<br>64.34 | style="background:#FF6" | (075)<br>62.77 | style="background:#FFD" | (098)<br>66.64 | style="background:#FFD" | (095)<br>67.75 | style="background:#FFD" | (093)<br>68.51 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Samoa}} | style="background:#FF6" | (059)<br>64.53 | style="background:#FFD" | (044)<br>69.28 | style="background:#CFF" | (022)<br>78.41 | style="background:#CFF" | (019)<br>82.15 | style="background:#FFD" | (045)<br>71.39 | style="background:#CFF" | (021)<br>80.76 | style="background:#CFF" | (021)<br>81.75 | style="background:#CFF" | (022)<br>81.75 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Andorra}} | style="background:#FF6" | (060)<br>63.91 | style="background:#FF6" | (065)<br>63.30 | style="background:#FF6" | (072)<br>61.44 | style="background:#CFF" | (037)<br>75.05 | style="background:#FFD" | (053)<br>68.79 | style="background:#CFF" | (039)<br>76.68 | style="background:#CFF" | (037)<br>76.77 | style="background:#CFF" | (037)<br>75.37 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Mauritania}} | style="background:#FF6" | (061)<br>63.36 | style="background:#FFD" | (050)<br>67.52 | style="background:#FFD" | (033)<br>74.20 | style="background:#FF6" | (086)<br>59.45 | style="background:#FF6" | (097)<br>58.1 | style="background:#FFD" | (094)<br>67.75 | style="background:#FFD" | (097)<br>67.46 | style="background:#FFD" | (094)<br>68.35 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Japan}} | style="background:#FF6" | (062)<br>62.90 | style="background:#FF6" | (066)<br>63.14 | style="background:#FF6" | (070)<br>62.12 | style="background:#FF6" | (068)<br>63.95 | style="background:#FF6" | (071)<br>64.37 | style="background:#FFD" | (067)<br>71.12 | style="background:#FFD" | (066)<br>71.14 | style="background:#FFD" | (067)<br>70.64 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Botswana}} | style="background:#FF6" | (063)<br>62.89 | style="background:#FF6" | (081)<br>57.64 | style="background:#FF6" | (079)<br>59.78 | style="background:#FF6" | (065)<br>64.61 | style="background:#FF6" | (095)<br>58.49 | style="background:#CFF" | (038)<br>76.75 | style="background:#CFF" | (039)<br>76.44 | style="background:#FFD" | (044)<br>74.91 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|United States}} | style="background:#FF6" | (064)<br>62.61 | style="background:#FFD" | (057)<br>65.49 | style="background:#FFD" | (055)<br>66.59 | style="background:#FFD" | (045)<br>71.22 | style="background:#FFD" | (042)<br>72.74 | style="background:#CFF" | (044)<br>76.07 | style="background:#CFF" | (045)<br>76.15 | style="background:#FFD" | (048)<br>74.31 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Panama}} | style="background:#FF6" | (065)<br>62.14 | style="background:#FFD" | (053)<br>66.75 | style="background:#FF6" | (083)<br>58.55 | style="background:#FF6" | (069)<br>63.67 | style="background:#FF6" | (074)<br>62.78 | style="background:#FFD" | (077)<br>70.06 | style="background:#FFD" | (076)<br>70.22 | style="background:#FFD" | (079)<br>70.22 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Belize}} | style="background:#FF6" | (066)<br>61.66 | style="background:#FFD" | (047)<br>68.32 | style="background:#FFD" | (054)<br>66.85 | style="background:#FFD" | (051)<br>70.49 | style="background:#FFD" | (047)<br>70.67 | style="background:#FFD" | (053)<br>72.39 | style="background:#FFD" | (053)<br>72.50 | style="background:#FFD" | (053)<br>72.50 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Malta}} | style="background:#FF6" | (067)<br>61.44 | style="background:#FF6" | (067)<br>62.96 | style="background:#FF6" | (073)<br>60.96 | style="background:#FF6" | (084)<br>59.76 | style="background:#FF6" | (078)<br>61.55 | style="background:#FFD" | (081)<br>69.54 | style="background:#FFD" | (081)<br>69.84 | style="background:#FFD" | (077)<br>70.26 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Republic of the Congo}} | style="background:#FF6" | (068)<br>61.21 | style="background:#FF6" | (071)<br>60.58 | style="background:#FF6" | (069)<br>62.57 | style="background:#FF6" | (081)<br>60.42 | style="background:#FF6" | (093)<br>58.64 | style="background:#FF6" | (118)<br>61.17 | style="background:#FF6" | (118)<br>63.44 | style="background:#FF6" | (117)<br>63.96 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Malawi}} | style="background:#FF6" | (069)<br>60.96 | style="background:#FF6" | (076)<br>59.20 | style="background:#FF6" | (063)<br>64.46 | style="background:#FF6" | (082)<br>60.34 | style="background:#FF6" | (080)<br>61.4 | style="background:#FFD" | (062)<br>71.2 | style="background:#FFD" | (069)<br>70.68 | style="background:#FFD" | (068)<br>70.64 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Chile}} | style="background:#FF6" | (070)<br>60.84 | style="background:#FF6" | (069)<br>62.25 | style="background:#FFD" | (052)<br>67.32 | style="background:#FF6" | (083)<br>60.09 | style="background:#FF6" | (082)<br>60.61 | style="background:#FFD" | (054)<br>72.11 | style="background:#FFD" | (051)<br>72.69 | style="background:#FFD" | (046)<br>74.35 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Bulgaria}} | style="background:#FF6" | (071)<br>60.28 | style="background:#FF6" | (070)<br>60.78 | style="background:#FFD" | (059)<br>65.32 | style="background:#FF6" | (071)<br>62.98 | style="background:#FF6" | (091)<br>59.12 | style="background:#FF6" | (112)<br>62.71 | style="background:#FF6" | (111)<br>64.94 | style="background:#FF6" | (111)<br>64.89 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Comoros}} | style="background:#FF6" | (072)<br>60.23 | style="background:#FF6" | (075)<br>59.27 | style="background:#FF6" | (071)<br>61.47 | style="background:#FF6" | (075)<br>62.25 | style="background:#FF6" | (083)<br>60.16 | style="background:#FFD" | (084)<br>69.35 | style="background:#FFD" | (075)<br>70.23 | style="background:#FFD" | (056)<br>72.09 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Papua New Guinea}} | style="background:#FF6" | (073)<br>60.11 | style="background:#FF6" | (078)<br>58.35 | style="background:#FF6" | (091)<br>56.02 | style="background:#FFD" | (059)<br>67.62 | style="background:#FFD" | (062)<br>66.66 | style="background:#CFF" | (047)<br>75.12 | style="background:#CFF" | (046)<br>76.07 | style="background:#CFF" | (038)<br>75.30 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Hungary}} | style="background:#FF6" | (074)<br>59.85 | style="background:#FF6" | (068)<br>62.82 | style="background:#FF6" | (067)<br>62.98 | style="background:#FF6" | (072)<br>62.96 | style="background:#FF6" | (085)<br>59.8 | style="background:#FFD" | (092)<br>68.24 | style="background:#FFD" | (089)<br>69.16 | style="background:#FFD" | (087)<br>69.56 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Qatar}} | style="background:#FF6" | (075)<br>59.79 | style="background:#FF6" | (079)<br>58.25 | style="background:#FF6" | (084)<br>58.48 | style="background:#FF6" | (105)<br>55.28 | style="background:#FDD" | (119)<br>49.03 | style="background:#FF6" | (128)<br>57.4 | style="background:#FF6" | (129)<br>57.49 | style="background:#FF6" | (128)<br>57.49 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Guyana}} | style="background:#FF6" | (076)<br>59.58 | style="background:#FF6" | (073)<br>60.12 | style="background:#FF6" | (077)<br>60.10 | style="background:#FFD" | (060)<br>67.50 | style="background:#CFF" | (034)<br>76.41 | style="background:#FFD" | (051)<br>74.39 | style="background:#FFD" | (049)<br>73.37 | style="background:#FFD" | (051)<br>73.37 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Zambia}} | style="background:#FF6" | (077)<br>58.58 | style="background:#FF6" | (082)<br>57.33 | style="background:#FF6" | (095)<br>55.38 | style="background:#FF6" | (087)<br>59.41 | style="background:#FF6" | (109)<br>55.4 | style="background:#FF6" | (115)<br>61.79 | style="background:#FF6" | (120)<br>63.00 | style="background:#FF6" | (119)<br>63.62 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Senegal}} | style="background:#FF6" | (078)<br>58.11 | style="background:#FF6" | (074)<br>59.43 | style="background:#FF6" | (094)<br>55.44 | style="background:#FF6" | (104)<br>55.82 | style="background:#FF6" | (073)<br>63.07 | style="background:#FFD" | (049)<br>74.78 | style="background:#CFF" | (047)<br>76.01 | style="background:#FFD" | (049)<br>74.19 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Sierra Leone}} | style="background:#FF6" | (079)<br>57.06 | style="background:#FFD" | (056)<br>66.36 | style="background:#FF6" | (064)<br>64.27 | style="background:#FF6" | (074)<br>62.55 | style="background:#FFD" | (046)<br>71.03 | style="background:#FFD" | (075)<br>70.39 | style="background:#FFD" | (085)<br>69.72 | style="background:#FFD" | (086)<br>69.64 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Cyprus}} | style="background:#FF6" | (080)<br>56.91 | style="background:#FF6" | (077)<br>59.04 | style="background:#FF6" | (065)<br>63.14 | style="background:#FFD" | (055)<br>68.62 | style="background:#FFD" | (065)<br>65.97 | style="background:#CFF" | (026)<br>80.15 | style="background:#CFF" | (027)<br>79.55 | style="background:#CFF" | (028)<br>78.26 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Central African Republic}} | style="background:#FF6" | (081)<br>56.73 | style="background:#FF6" | (072)<br>60.15 | style="background:#FF6" | (076)<br>60.12 | style="background:#FF6" | (098)<br>57.56 | style="background:#FF6" | (101)<br>56.96 | style="background:#FF6" | (126)<br>58.08 | style="background:#FF6" | (132)<br>57.13 | style="background:#FF6" | (145)<br>52.73 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Northern Cyprus}} | style="background:#FF6" | (082)<br>56.57 | style="background:#FF6" | (091)<br>54.84 | style="background:#FF6" | (090)<br>56.72 | style="background:#FF6" | (076)<br>61.73 | style="background:#FF6" | (081)<br>61.08 | style="background:#FFD" | (076)<br>70.18 | style="background:#FFD" | (077)<br>70.21 | style="background:#FFD" | (074)<br>70.33 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Albania}} | style="background:#FF6" | (083)<br>56.52 | style="background:#FF6" | (080)<br>58.18 | style="background:#FF6" | (099)<br>54.10 | style="background:#FF6" | (096)<br>57.86 | style="background:#FF6" | (103)<br>56.41 | style="background:#FFD" | (083)<br>69.41 | style="background:#FFD" | (084)<br>69.75 | style="background:#FFD" | (082)<br>70.16 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Kosovo}} | style="background:#FF6" | (084)<br>55.89 | style="background:#FF6" | (099)<br>52.73 | style="background:#FF6" | (075)<br>60.19 | style="background:#FFD" | (056)<br>68.38 | style="background:#FFD" | (061)<br>67 | style="background:#FFD" | (078)<br>69.68 | style="background:#FFD" | (070)<br>70.67 | style="background:#FFD" | (075)<br>70.32 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Mongolia}} | style="background:#FF6" | (085)<br>55.79 | style="background:#FF6" | (102)<br>52.57 | style="background:#FF6" | (109)<br>51.34 | style="background:#FF6" | (088)<br>59.33 | style="background:#FF6" | (090)<br>59.17 | style="background:#FFD" | (068)<br>71.03 | style="background:#FFD" | (073)<br>70.39 | style="background:#FFD" | (070)<br>70.49 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Greece}} | style="background:#FF6" | (086)<br>55.05 | style="background:#FF6" | (089)<br>55.37 | style="background:#FF6" | (088)<br>57.15 | style="background:#FF6" | (107)<br>55.20 | style="background:#FF6" | (108)<br>55.52 | style="background:#FFD" | (070)<br>70.99 | style="background:#FFD" | (065)<br>71.20 | style="background:#FFD" | (065)<br>70.92 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Nepal}} | style="background:#FF6" | (087)<br>54.80 | style="background:#FF6" | (090)<br>55.20 | style="background:#FF6" | (074)<br>60.52 | style="background:#FF6" | (095)<br>57.89 | style="background:#FF6" | (076)<br>62.67 | style="background:#FFD" | (106)<br>65.38 | style="background:#FF6" | (112)<br>64.90 | style="background:#FFD" | (106)<br>66.60 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Paraguay}} | style="background:#FF6" | (088)<br>54.67 | style="background:#FF6" | (084)<br>56.84 | style="background:#FF6" | (115)<br>50.48 | style="background:#FF6" | (103)<br>55.96 | style="background:#FF6" | (096)<br>58.36 | style="background:#FFD" | (100)<br>66.48 | style="background:#FFD" | (100)<br>67.03 | style="background:#FFD" | (099)<br>67.60 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Lesotho}} | style="background:#FF6" | (089)<br>54.37 | style="background:#FF6" | (107)<br>52.07 | style="background:#FDD" | (122)<br>48.92 | style="background:#FF6" | (067)<br>64.29 | style="background:#FF6" | (088)<br>59.39 | style="background:#FFD" | (088)<br>68.30 | style="background:#FFD" | (086)<br>69.55 | style="background:#FFD" | (078)<br>70.26 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Bosnia and Herzegovina}} | style="background:#FF6" | (090)<br>54.29 | style="background:#FF6" | (086)<br>56.33 | style="background:#FF6" | (081)<br>58.85 | style="background:#FFD" | (064)<br>65.43 | style="background:#FFD" | (067)<br>65.64 | style="background:#FFD" | (058)<br>71.66 | style="background:#FFD" | (058)<br>71.49 | style="background:#FFD" | (063)<br>70.98 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Bolivia}} | style="background:#FF6" | (091)<br>54.25 | style="background:#FF6" | (093)<br>54.09 | style="background:#FDD" | (124)<br>48.88 | style="background:#FF6" | (117)<br>51.09 | style="background:#FDD" | (126)<br>47.58 | style="background:#FF6" | (110)<br>64.53 | style="background:#FF6" | (114)<br>64.63 | style="background:#FF6" | (113)<br>64.62 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Thailand}} | style="background:#FF6" | (092)<br>53.97 | style="background:#FF6" | (085)<br>56.72 | style="background:#FF6" | (087)<br>58.12 | style="background:#FF6" | (106)<br>55.24 | style="background:#FF6" | (115)<br>50.15 | style="background:#FF6" | (137)<br>54.78 | style="background:#FF6" | (140)<br>55.06 | style="background:#FF6" | (136)<br>55.90 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Chad}} | style="background:#FF6" | (093)<br>53.90 | style="background:#FF6" | (108)<br>51.89 | style="background:#FF6" | (096)<br>54.81 | style="background:#FF6" | (109)<br>53.73 | style="background:#FF6" | (104)<br>56.18 | style="background:#FF6" | (123)<br>59.8 | style="background:#FF6" | (123)<br>60.30 | style="background:#FF6" | (122)<br>63.29 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Equatorial Guinea}} | style="background:#FF6" | (094)<br>52.79 | style="background:#FDD" | (118)<br>48.68 | style="background:#FDD" | (127)<br>46.49 | style="background:#FF6" | (120)<br>50.35 | style="background:#FDD" | (141)<br>43.96 | style="background:#FDD" | (164)<br>44.33 | style="background:#FDD" | (165)<br>43.62 | style="background:#FDD" | (165)<br>41.65 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Malaysia}} | style="background:#FF6" | (095)<br>52.73 | style="background:#FF6" | (088)<br>56.09 | style="background:#FF6" | (107)<br>52.07 | style="background:#FF6" | (073)<br>62.83 | style="background:#FF6" | (113)<br>51.55 | style="background:#FF6" | (119)<br>60.53 | style="background:#FFD" | (101)<br>66.88 | style="background:#FF6" | (123)<br>63.26 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Brunei}} | style="background:#FF6" | (096)<br>52.58 | style="background:#FF6" | (097)<br>53.47 | style="background:#FF6" | (117)<br>50.09 | style="background:#FDD" | (142)<br>44.20 | style="background:#FDD" | (144)<br>42.53 | style="background:#FF6" | (154)<br>50.09 | style="background:#FF6" | (152)<br>50.35 | style="background:#FDD" | (152)<br>48.52 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Togo}} | style="background:#FF6" | (097)<br>52.56 | style="background:#FDD" | (121)<br>48.03 | style="background:#FF6" | (113)<br>50.89 | style="background:#FF6" | (070)<br>63.06 | style="background:#FF6" | (100)<br>57.17 | style="background:#FFD" | (074)<br>70.41 | style="background:#FFD" | (071)<br>70.67 | style="background:#FFD" | (076)<br>70.31 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Argentina}} | style="background:#FF6" | (098)<br>52.44 | style="background:#FF6" | (087)<br>56.14 | style="background:#FF6" | (066)<br>63.13 | style="background:#FFD" | (040)<br>73.36 | style="background:#CFF" | (029)<br>77.28 | style="background:#FFD" | (069)<br>71.01 | style="background:#FFD" | (064)<br>71.22 | style="background:#FFD" | (057)<br>71.70 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Mozambique}} | style="background:#FF6" | (099)<br>52.27 | style="background:#FF6" | (101)<br>52.63 | style="background:#FF6" | (105)<br>52.42 | style="background:#FF6" | (102)<br>56.13 | style="background:#FDD" | (116)<br>49.89 | style="background:#FF6" | (108)<br>64.61 | style="background:#FFD" | (104)<br>66.21 | style="background:#FFD" | (103)<br>67.34 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Guinea-Bissau}} | style="background:#FF6" | (100)<br>51.99 | style="background:#FF6" | (110)<br>51.36 | style="background:#FF6" | (092)<br>55.95 | style="background:#FF6" | (078)<br>61.57 | style="background:#FF6" | (092)<br>58.79 | style="background:#FFD" | (095)<br>67.32 | style="background:#FFD" | (094)<br>67.94 | style="background:#FFD" | (089)<br>69.05 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Eswatini}} | style="background:#FF6" | (101)<br>51.94 | style="background:#FF6" | (098)<br>52.86 | style="background:#FF6" | (085)<br>58.31 | style="background:#FF6" | (111)<br>52.66 | style="background:#FDD" | (131)<br>46.42 | style="background:#FF6" | (141)<br>53.66 | style="background:#FF6" | (141)<br>54.85 | style="background:#FF6" | (147)<br>50.91 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Colombia}} | style="background:#FF6" | (102)<br>51.66 | style="background:#FDD" | (115)<br>49.8 | style="background:#FDD" | (119)<br>49.63 | style="background:#FDD" | (139)<br>45.23 | style="background:#FDD" | (145)<br>42.43 | style="background:#FF6" | (134)<br>56.26 | style="background:#FF6" | (130)<br>57.34 | style="background:#FF6" | (129)<br>57.18 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Madagascar}} | style="background:#FF6" | (103)<br>50.95 | style="background:#FF6" | (113)<br>50.80 | style="background:#FF6" | (100)<br>54.07 | style="background:#FF6" | (101)<br>56.66 | style="background:#FF6" | (098)<br>58.02 | style="background:#FFD" | (057)<br>71.76 | style="background:#FFD" | (054)<br>72.32 | style="background:#FFD" | (054)<br>72.24 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Serbia}} | style="background:#FF6" | (104)<br>50.79 | style="background:#FF6" | (096)<br>53.55 | style="background:#FF6" | (098)<br>54.48 | style="background:#FF6" | (091)<br>59.16 | style="background:#FF6" | (079)<br>61.51 | style="background:#FFD" | (093)<br>67.97 | style="background:#FFD" | (093)<br>68.38 | style="background:#FFD" | (090)<br>68.82 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Morocco}} | style="background:#FF6" | (105)<br>50.55 | style="background:#FDD" | (120)<br>48.04 | style="background:#FDD" | (129)<br>45.97 | style="background:#FDD" | (144)<br>43.69 | style="background:#FDD" | (135)<br>45.42 | style="background:#FF6" | (136)<br>56.06 | style="background:#FF6" | (133)<br>57.12 | style="background:#FF6" | (135)<br>56.02 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Kenya}} | style="background:#FF6" | (106)<br>50.51 | style="background:#FDD" | (117)<br>49.41 | style="background:#FF6" | (102)<br>53.22 | style="background:#FF6" | (116)<br>51.15 | style="background:#FF6" | (069)<br>64.59 | style="background:#FFD" | (102)<br>66.35 | style="background:#FFD" | (103)<br>66.28 | style="background:#FFD" | (100)<br>67.56 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Haiti}} | style="background:#FF6" | (107)<br>50.32 | style="background:#FF6" | (111)<br>51.06 | style="background:#FF6" | (093)<br>55.92 | style="background:#FF6" | (099)<br>57.38 | style="background:#FF6" | (070)<br>64.55 | style="background:#FFD" | (087)<br>68.88 | style="background:#FFD" | (083)<br>69.80 | style="background:#FFD" | (062)<br>71.00 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Maldives}} | style="background:#FDD" | (108)<br>49.23 | style="background:#FF6" | (104)<br>52.46 | style="background:#FF6" | (106)<br>52.36 | style="background:#FF6" | (100)<br>56.93 | style="background:#FF6" | (087)<br>59.55 | style="background:#FFD" | (072)<br>70.87 | style="background:#FFD" | (079)<br>70.07 | style="background:#FFD" | (098)<br>67.84 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Angola}} | style="background:#FDD" | (109)<br>48.82 | style="background:#FF6" | (100)<br>52.67 | style="background:#FF6" | (104)<br>52.44 | style="background:#FDD" | (125)<br>48.30 | style="background:#FF6" | (099)<br>57.17 | style="background:#FFD" | (103)<br>65.94 | style="background:#FFD" | (106)<br>66.08 | style="background:#FFD" | (109)<br>65.04 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Burkina Faso}} | style="background:#FDD" | (110)<br>48.52 | style="background:#FF6" | (105)<br>52.25 | style="background:#FF6" | (086)<br>58.24 | style="background:#FFD" | (058)<br>67.64 | style="background:#FFD" | (041)<br>73.12 | style="background:#CFF" | (037)<br>76.83 | style="background:#CFF" | (038)<br>76.53 | style="background:#CFF" | (036)<br>75.47 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Guinea}} | style="background:#FDD" | (111)<br>48.45 | style="background:#FF6" | (103)<br>52.53 | style="background:#FF6" | (078)<br>59.97 | style="background:#FF6" | (085)<br>59.51 | style="background:#FF6" | (084)<br>59.82 | style="background:#FFD" | (109)<br>64.58 | style="background:#FFD" | (110)<br>65.66 | style="background:#FFD" | (107)<br>66.51 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Nigeria}} | style="background:#FDD" | (112)<br>48.11 | style="background:#FDD" | (122)<br>46.81 | style="background:#FF6" | (112)<br>51.03 | style="background:#FDD" | (123)<br>49.56 | style="background:#FDD" | (129)<br>46.79 | style="background:#FF6" | (120)<br>60.31 | style="background:#FF6" | (115)<br>64.37 | style="background:#FF6" | (120)<br>63.50 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Benin}} | style="background:#FDD" | (113)<br>47.39 | style="background:#FF6" | (092)<br>54.60 | style="background:#FF6" | (089)<br>56.73 | style="background:#FF6" | (112)<br>52.44 | style="background:#FDD" | (121)<br>48.39 | style="background:#FF6" | (114)<br>61.82 | style="background:#FF6" | (113)<br>64.89 | style="background:#FFD" | (096)<br>68.26 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Philippines}} | style="background:#FDD" | (114)<br>46.79 | style="background:#FDD" | (116)<br>49.57 | style="background:#FDD" | (134)<br>43.36 | style="background:#FDD" | (132)<br>46.21 | style="background:#FDD" | (147)<br>41.84 | style="background:#FF6" | (138)<br>54.36 | style="background:#FF6" | (136)<br>56.46 | style="background:#FF6" | (134)<br>56.09 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Lebanon}} | style="background:#FDD" | (115)<br>46.49 | style="background:#FDD" | (132)<br>42.62 | style="background:#FDD" | (140)<br>41.91 | style="background:#FF6" | (119)<br>50.46 | style="background:#FDD" | (130)<br>46.58 | style="background:#FF6" | (107)<br>65.07 | style="background:#FFD" | (102)<br>66.81 | style="background:#FFD" | (101)<br>67.56 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Israel}} | style="background:#FDD" | (116)<br>46.46 | style="background:#FF6" | (112)<br>51.06 | style="background:#FF6" | (101)<br>53.23 | style="background:#FF6" | (097)<br>57.57 | style="background:#FF6" | (086)<br>59.62 | style="background:#FFD" | (086)<br>69.1 | style="background:#FFD" | (088)<br>69.16 | style="background:#FFD" | (088)<br>69.20 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Tanzania}} | style="background:#FDD" | (117)<br>46.22 | style="background:#FF6" | (095)<br>53.68 | style="background:#FF6" | (097)<br>54.80 | style="background:#FDD" | (143)<br>44.02 | style="background:#FDD" | (123)<br>48.28 | style="background:#FF6" | (124)<br>59.31 | style="background:#FF6" | (124)<br>59.75 | style="background:#FF6" | (118)<br>63.72 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|South Sudan}} | style="background:#FDD" | (118)<br>46.16 | style="background:#FF6" | (109)<br>51.63 | style="background:#FDD" | (136)<br>42.57 | style="background:#FF6" | (118)<br>50.62 | style="background:#FDD" | (128)<br>47.06 | style="background:#FF6" | (139)<br>54.22 | style="background:#FF6" | (138)<br>55.51 | style="background:#FF6" | (139)<br>54.35 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Burundi}} | style="background:#FDD" | (119)<br>46.14 | style="background:#FDD" | (125)<br>45.44 | style="background:#FF6" | (108)<br>51.78 | style="background:#FF6" | (114)<br>52.14 | style="background:#FF6" | (107)<br>55.74 | style="background:#FF6" | (147)<br>52.43 | style="background:#FDD" | (160)<br>44.67 | style="background:#FDD" | (159)<br>47.11 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Niger}} | style="background:#FDD" | (120)<br>46.02 | style="background:#FF6" | (083)<br>57.05 | style="background:#FF6" | (080)<br>59.71 | style="background:#FFD" | (061)<br>66.84 | style="background:#FFD" | (059)<br>67.8 | style="background:#FFD" | (059)<br>71.56 | style="background:#FFD" | (057)<br>71.75 | style="background:#FFD" | (066)<br>70.74 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Mali}} | style="background:#FDD" | (121)<br>45.63 | style="background:#FDD" | (119)<br>48.23 | style="background:#FF6" | (114)<br>50.56 | style="background:#FF6" | (113)<br>52.29 | style="background:#FF6" | (111)<br>54.48 | style="background:#FFD" | (099)<br>66.5 | style="background:#FFD" | (108)<br>65.88 | style="background:#FF6" | (112)<br>64.77 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Mexico}} | style="background:#FDD" | (122)<br>45.23 | style="background:#FDD" | (124)<br>45.55 | style="background:#FDD" | (121)<br>49.01 | style="background:#FDD" | (128)<br>47.98 | style="background:#FDD" | (127)<br>47.57 | style="background:#FF6" | (143)<br>53.29 | style="background:#FF6" | (143)<br>54.55 | style="background:#FF6" | (144)<br>53.22 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Singapore}} | style="background:#FDD" | (123)<br>44.57 | style="background:#FDD" | (123)<br>45.78 | style="background:#FDD" | (126)<br>47.19 | style="background:#FDD" | (129)<br>47.88 | style="background:#FDD" | (139)<br>44.23 | style="background:#FDD" | (160)<br>44.8 | style="background:#FDD" | (158)<br>44.77 | style="background:#FDD" | (151)<br>48.59 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Zimbabwe}} | style="background:#FDD" | (124)<br>44.37 | style="background:#FF6" | (106)<br>52.10 | style="background:#FF6" | (116)<br>50.31 | style="background:#FDD" | (126)<br>48.17 | style="background:#FDD" | (137)<br>44.94 | style="background:#FF6" | (130)<br>56.88 | style="background:#FF6" | (126)<br>59.05 | style="background:#FF6" | (127)<br>57.77 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Ecuador}} | style="background:#FDD" | (125)<br>44.37 | style="background:#FF6" | (094)<br>53.76 | style="background:#FF6" | (110)<br>51.30 | style="background:#FF6" | (080)<br>60.51 | style="background:#FF6" | (068)<br>64.61 | style="background:#FFD" | (096)<br>67.17 | style="background:#FFD" | (098)<br>67.38 | style="background:#FFD" | (097)<br>68.12 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Somalia}} | style="background:#FDD" | (126)<br>43.84 | style="background:#FDD" | (136)<br>40.49 | style="background:#FDD" | (145)<br>39.40 | style="background:#FDD" | (141)<br>44.24 | style="background:#FDD" | (140)<br>44.01 | style="background:#FDD" | (161)<br>44.53 | style="background:#FDD" | (163)<br>44.55 | style="background:#FDD" | (164)<br>42.76 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Oman}} | style="background:#FDD" | (127)<br>43.67 | style="background:#FDD" | (134)<br>42.29 | style="background:#FDD" | (137)<br>42.52 | style="background:#FDD" | (155)<br>37.87 | style="background:#FDD" | (163)<br>35.99 | style="background:#FF6" | (133)<br>56.63 | style="background:#FF6" | (135)<br>56.58 | style="background:#FF6" | (132)<br>56.58 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Guatemala}} | style="background:#FDD" | (128)<br>43.21 | style="background:#FDD" | (138)<br>40.32 | style="background:#FDD" | (138)<br>42.28 | style="background:#FDD" | (127)<br>48.12 | style="background:#FDD" | (124)<br>47.94 | style="background:#FF6" | (116)<br>61.55 | style="background:#FF6" | (116)<br>64.26 | style="background:#FF6" | (116)<br>64.06 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Indonesia}} | style="background:#FDD" | (129)<br>43.02 | style="background:#FDD" | (127)<br>44.13 | style="background:#FF6" | (111)<br>51.15 | style="background:#FF6" | (108)<br>54.83 | style="background:#FDD" | (117)<br>49.27 | style="background:#FF6" | (113)<br>62.6 | style="background:#FF6" | (119)<br>63.18 | style="background:#FF6" | (124)<br>63.23 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Democratic Republic of the Congo}} | style="background:#FDD" | (130)<br>42.16 | style="background:#FDD" | (133)<br>42.31 | style="background:#FDD" | (123)<br>48.91 | style="background:#FDD" | (124)<br>48.55 | style="background:#FDD" | (125)<br>47.66 | style="background:#FF6" | (149)<br>51.41 | style="background:#FF6" | (150)<br>50.91 | style="background:#FDD" | (154)<br>48.29 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Uganda}} | style="background:#FDD" | (131)<br>41.98 | style="background:#FDD" | (143)<br>37.61 | style="background:#FDD" | (128)<br>46.00 | style="background:#FDD" | (133)<br>46.08 | style="background:#FDD" | (132)<br>46.35 | style="background:#FF6" | (125)<br>58.81 | style="background:#FF6" | (125)<br>59.05 | style="background:#FF6" | (125)<br>60.58 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Honduras}} | style="background:#FDD" | (132)<br>41.02 | style="background:#FDD" | (142)<br>38.51 | style="background:#FDD" | (146)<br>38.18 | style="background:#FDD" | (169)<br>32.65 | style="background:#FDD" | (165)<br>34.61 | style="background:#FF6" | (151)<br>50.65 | style="background:#FF6" | (148)<br>51.80 | style="background:#FF6" | (146)<br>51.47 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Cameroon}} | style="background:#FDD" | (133)<br>40.88 | style="background:#FDD" | (131)<br>42.75 | style="background:#FDD" | (130)<br>44.95 | style="background:#FDD" | (138)<br>45.58 | style="background:#FDD" | (118)<br>49.1 | style="background:#FF6" | (135)<br>56.22 | style="background:#FF6" | (134)<br>56.72 | style="background:#FF6" | (131)<br>56.68 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Sri Lanka}} | style="background:#FDD" | (134)<br>40.77 | style="background:#FDD" | (139)<br>39.93 | style="background:#FDD" | (150)<br>35.21 | style="background:#FDD" | (135)<br>45.85 | style="background:#FDD" | (146)<br>42.13 | style="background:#FF6" | (127)<br>57.8 | style="background:#FF6" | (127)<br>58.06 | style="background:#FF6" | (126)<br>60.39 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Georgia}} | style="background:#FDD" | (135)<br>40.77 | style="background:#FF6" | (114)<br>50.53 | style="background:#FF6" | (103)<br>53.05 | style="background:#FF6" | (077)<br>61.69 | style="background:#FF6" | (089)<br>59.3 | style="background:#FFD" | (060)<br>71.36 | style="background:#FFD" | (060)<br>71.41 | style="background:#FFD" | (060)<br>71.02 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Kuwait}} | style="background:#FDD" | (136)<br>40.44 | style="background:#FDD" | (128)<br>44.06 | style="background:#FDD" | (131)<br>44.66 | style="background:#FDD" | (154)<br>38.84 | style="background:#FDD" | (158)<br>37.87 | style="background:#FFD" | (105)<br>65.64 | style="background:#FFD" | (109)<br>65.70 | style="background:#FFD" | (108)<br>66.14 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Tunisia}} | style="background:#FDD" | (137)<br>40.43 | style="background:#FDD" | (129)<br>43.48 | style="background:#FDD" | (118)<br>49.97 | style="background:#FF6" | (121)<br>50.11 | style="background:#FF6" | (094)<br>58.49 | style="background:#FFD" | (073)<br>70.47 | style="background:#FFD" | (072)<br>70.55 | style="background:#FFD" | (072)<br>70.39 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Libya}} | style="background:#FDD" | (138)<br>40.34 | style="background:#FDD" | (137)<br>40.42 | style="background:#FDD" | (143)<br>40.59 | style="background:#FDD" | (149)<br>40.22 | style="background:#FDD" | (143)<br>43.16 | style="background:#FDD" | (165)<br>44.27 | style="background:#FDD" | (164)<br>44.23 | style="background:#FDD" | (162)<br>44.23 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Rwanda}} | style="background:#FDD" | (139)<br>39.58 | style="background:#FDD" | (146)<br>35.84 | style="background:#FDD" | (144)<br>40.54 | style="background:#FDD" | (131)<br>46.58 | style="background:#FDD" | (136)<br>45.18 | style="background:#FDD" | (156)<br>49.34 | style="background:#FDD" | (155)<br>49.66 | style="background:#FDD" | (155)<br>47.57 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Hong Kong}} | style="background:#FDD" | (140)<br>39.49 | style="background:#FDD" | (140)<br>39.86 | style="background:#FDD" | (135)<br>43.06 | style="background:#FDD" | (140)<br>44.86 | style="background:#FDD" | (148)<br>41.64 | style="background:#FFD" | (080)<br>69.56 | style="background:#FFD" | (080)<br>69.99 | style="background:#FFD" | (073)<br>70.35 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Syria}} | style="background:#FDD" | (141)<br>39.44 | style="background:#F9D" | (177)<br>15.82 | style="background:#F9D" | (179)<br>17.41 | style="background:#F9D" | (175)<br>27.22 | style="background:#F9D" | (171)<br>28.94 | style="background:#F9D" | (173)<br>29.37 | style="background:#F9D" | (174)<br>27.43 | style="background:#F9D" | (174)<br>28.22 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Jordan}} | style="background:#FDD" | (142)<br>39.33 | style="background:#FDD" | (147)<br>35.25 | style="background:#FDD" | (132)<br>44.30 | style="background:#FDD" | (146)<br>42.79 | style="background:#FDD" | (120)<br>48.66 | style="background:#FF6" | (129)<br>57.11 | style="background:#FF6" | (128)<br>57.92 | style="background:#FF6" | (130)<br>56.89 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|El Salvador}} | style="background:#FDD" | (143)<br>38.88 | style="background:#FDD" | (135)<br>41.19 | style="background:#FDD" | (133)<br>44.01 | style="background:#FF6" | (115)<br>51.36 | style="background:#FF6" | (112)<br>54.09 | style="background:#FFD" | (082)<br>69.51 | style="background:#FFD" | (074)<br>70.30 | style="background:#FFD" | (081)<br>70.19 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Peru}} | style="background:#FDD" | (144)<br>37.86 | style="background:#FDD" | (130)<br>42.88 | style="background:#FDD" | (125)<br>47.76 | style="background:#FF6" | (110)<br>52.74 | style="background:#FF6" | (077)<br>61.75 | style="background:#FFD" | (091)<br>68.29 | style="background:#FFD" | (090)<br>69.06 | style="background:#FFD" | (085)<br>69.78 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Algeria}} | style="background:#FDD" | (145)<br>37.38 | style="background:#FDD" | (126)<br>44.64 | style="background:#FDD" | (139)<br>41.98 | style="background:#FDD" | (136)<br>45.74 | style="background:#FDD" | (134)<br>45.53 | style="background:#FF6" | (146)<br>52.74 | style="background:#FF6" | (146)<br>54.48 | style="background:#FF6" | (141)<br>54.25 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Kyrgyzstan}} | style="background:#FDD" | (146)<br>35.06 | style="background:#FDD" | (144)<br>37.46 | style="background:#FDD" | (120)<br>49.11 | style="background:#FDD" | (122)<br>49.91 | style="background:#FF6" | (072)<br>64.25 | style="background:#FFD" | (079)<br>69.63 | style="background:#FFD" | (082)<br>69.81 | style="background:#FFD" | (083)<br>70.08 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Uzbekistan}} | style="background:#FDD" | (147)<br>34.95 | style="background:#FDD" | (148)<br>35.24 | style="background:#FDD" | (148)<br>37.27 | style="background:#FDD" | (137)<br>45.73 | style="background:#FDD" | (133)<br>46.35 | style="background:#FDD" | (157)<br>49.26 | style="background:#FDD" | (156)<br>46.93 | style="background:#FDD" | (160)<br>46.48 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Ethiopia}} | style="background:#FDD" | (148)<br>34.66 | style="background:#FDD" | (145)<br>36.92 | style="background:#FDD" | (141)<br>41.37 | style="background:#FDD" | (130)<br>47.70 | style="background:#FF6" | (114)<br>50.53 | style="background:#FFD" | (101)<br>66.37 | style="background:#FFD" | (099)<br>67.18 | style="background:#FF6" | (110)<br>64.89 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Kazakhstan}} | style="background:#FDD" | (149)<br>34.41 | style="background:#FDD" | (141)<br>39.34 | style="background:#FDD" | (142)<br>41.11 | style="background:#FDD" | (134)<br>45.87 | style="background:#FDD" | (122)<br>48.28 | style="background:#FDD" | (155)<br>49.72 | style="background:#FDD" | (157)<br>45.89 | style="background:#FDD" | (158)<br>47.18 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Bhutan}} | style="background:#FDD" | (150)<br>33.50 | style="background:#FDD" | (152)<br>32.62 | style="background:#FDD" | (147)<br>37.29 | style="background:#FF6" | (090)<br>59.25 | style="background:#CFF" | (033)<br>76.46 | style="background:#FFD" | (065)<br>71.14 | style="background:#FFD" | (067)<br>71.10 | style="background:#FFD" | (080)<br>70.19 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Cambodia}} | style="background:#FDD" | (151)<br>33.28 | style="background:#F9D" | (161)<br>28.18 | style="background:#FDD" | (151)<br>34.28 | style="background:#FDD" | (147)<br>42.02 | style="background:#FDD" | (142)<br>43.48 | style="background:#FF6" | (144)<br>53.16 | style="background:#FF6" | (144)<br>54.54 | style="background:#FF6" | (143)<br>54.10 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Bangladesh}} | style="background:#FDD" | (152)<br>33.05 | style="background:#FDD" | (149)<br>33.71 | style="background:#F9D" | (165)<br>27.64 | style="background:#FDD" | (163)<br>35.31 | style="background:#FDD" | (162)<br>36.63 | style="background:#FF6" | (152)<br>50.29 | style="background:#FF6" | (151)<br>50.63 | style="background:#FDD" | (150)<br>49.26 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Pakistan}} | style="background:#FDD" | (153)<br>32.61 | style="background:#F9D" | (158)<br>29.62 | style="background:#FDD" | (152)<br>33.90 | style="background:#FDD" | (150)<br>39.95 | style="background:#FDD" | (157)<br>37.99 | style="background:#FF6" | (145)<br>53.14 | style="background:#FF6" | (145)<br>54.48 | style="background:#FF6" | (142)<br>54.17 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Laos}} | style="background:#FDD" | (154)<br>32.54 | style="background:#FDD" | (150)<br>33.22 | style="background:#FDD" | (153)<br>33.76 | style="background:#FDD" | (160)<br>36.66 | style="background:#FDD" | (161)<br>36.64 | style="background:#F9D" | (172)<br>29.44 | style="background:#FDD" | (172)<br>35.72 | style="background:#FDD" | (171)<br>35.51 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Tajikistan}} | style="background:#FDD" | (155)<br>32.22 | style="background:#FDD" | (153)<br>32.21 | style="background:#FDD" | (155)<br>33.31 | style="background:#FDD" | (153)<br>39.06 | style="background:#FDD" | (152)<br>40.26 | style="background:#FDD" | (162)<br>44.48 | style="background:#FDD" | (161)<br>44.66 | style="background:#FDD" | (161)<br>45.98 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Palestine}} | style="background:#FDD" | (156)<br>32.09 | style="background:#F9D" | (163)<br>27.41 | style="background:#FDD" | (157)<br>31.92 | style="background:#FDD" | (156)<br>37.86 | style="background:#F9D" | (170)<br>28.98 | style="background:#FF6" | (132)<br>56.82 | style="background:#FF6" | (137)<br>55.91 | style="background:#FF6" | (137)<br>55.32 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|India}} | style="background:#FDD" | (157)<br>31.96 | style="background:#FDD" | (151)<br>32.96 | style="background:#FDD" | (159)<br>31.28 | style="background:#FDD" | (161)<br>36.62 | style="background:#FDD" | (150)<br>41 | style="background:#FF6" | (142)<br>53.44 | style="background:#FF6" | (142)<br>54.67 | style="background:#FF6" | (140)<br>54.33 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|United Arab Emirates}} | style="background:#FDD" | (158)<br>30.86 | style="background:#F9D" | (164)<br>26.91 | style="background:#FDD" | (160)<br>30.62 | style="background:#FDD" | (145)<br>42.99 | style="background:#FDD" | (138)<br>44.46 | style="background:#FF6" | (131)<br>56.87 | style="background:#FF6" | (131)<br>57.31 | style="background:#FF6" | (133)<br>56.37 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Venezuela}} | style="background:#FDD" | (159)<br>30.48 | style="background:#F9D" | (160)<br>29.21 | style="background:#FDD" | (156)<br>33.06 | style="background:#FDD" | (159)<br>36.99 | style="background:#FDD" | (159)<br>37.78 | style="background:#FF6" | (148)<br>52.4 | style="background:#FF6" | (147)<br>54.34 | style="background:#FF6" | (148)<br>50.90 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Cuba}} | style="background:#F9D" | (160)<br>29.22 | style="background:#F9D" | (165)<br>26.03 | style="background:#F9D" | (168)<br>25.63 | style="background:#F9D" | (172)<br>29.00 | style="background:#F9D" | (173)<br>27.32 | style="background:#FDD" | (171)<br>36.06 | style="background:#FDD" | (171)<br>36.19 | style="background:#FDD" | (169)<br>36.19 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Sudan}} | style="background:#F9D" | (161)<br>29.02 | style="background:#FDD" | (156)<br>30.34 | style="background:#FDD" | (149)<br>35.73 | style="background:#FDD" | (148)<br>40.83 | style="background:#FDD" | (151)<br>40.96 | style="background:#FDD" | (159)<br>47.07 | style="background:#FDD" | (159)<br>44.67 | style="background:#F9D" | (175)<br>27.55 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Iraq}} | style="background:#F9D" | (162)<br>28.85 | style="background:#FDD" | (155)<br>30.69 | style="background:#F9D" | (169)<br>25.48 | style="background:#FDD" | (167)<br>32.94 | style="background:#F9D" | (172)<br>28.59 | style="background:#FDD" | (163)<br>44.43 | style="background:#FDD" | (162)<br>44.63 | style="background:#FDD" | (156)<br>47.40 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Turkey}} | style="background:#F9D" | (163)<br>27.94 | style="background:#F9D" | (159)<br>29.40 | style="background:#FDD" | (158)<br>31.60 | style="background:#FDD" | (165)<br>33.97 | style="background:#FDD" | (149)<br>41.25 | style="background:#FF6" | (153)<br>50.21 | style="background:#FDD" | (154)<br>49.98 | style="background:#FDD" | (157)<br>47.19 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Yemen}} | style="background:#F9D" | (164)<br>27.89 | style="background:#FDD" | (154)<br>31.45 | style="background:#FDD" | (154)<br>33.67 | style="background:#FDD" | (168)<br>32.78 | style="background:#F9D" | (169)<br>29.14 | style="background:#FDD" | (169)<br>37.65 | style="background:#FDD" | (167)<br>41.75 | style="background:#FDD" | (168)<br>38.34 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Belarus}} | style="background:#F9D" | (165)<br>27.72 | style="background:#F9D" | (166)<br>25.73 | style="background:#F9D" | (167)<br>26.80 | style="background:#FDD" | (157)<br>37.17 | style="background:#FDD" | (153)<br>39.62 | style="background:#FDD" | (158)<br>49.18 | style="background:#FF6" | (153)<br>50.25 | style="background:#FDD" | (153)<br>48.34 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Myanmar}} | style="background:#F9D" | (166)<br>26.38 | style="background:#F9D" | (169)<br>25.32 | style="background:#F9D" | (171)<br>24.41 | style="background:#F9D" | (173)<br>28.26 | style="background:#F9D" | (176)<br>25.03 | style="background:#FF6" | (140)<br>53.86 | style="background:#FF6" | (139)<br>55.23 | style="background:#FF6" | (138)<br>55.08 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Djibouti}} | style="background:#F9D" | (167)<br>25.04 | style="background:#F9D" | (168)<br>25.36 | style="background:#FDD" | (161)<br>30.14 | style="background:#FDD" | (162)<br>35.87 | style="background:#FDD" | (164)<br>35.75 | style="background:#F9D" | (176)<br>21.38 | style="background:#F9D" | (176)<br>23.27 | style="background:#F9D" | (173)<br>28.64 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Nicaragua}} | style="background:#F9D" | (168)<br>24.98 | style="background:#F9D" | (172)<br>22.83 | style="background:#F9D" | (163)<br>29.20 | style="background:#FDD" | (158)<br>37.09 | style="background:#FDD" | (160)<br>37.09 | style="background:#FF6" | (121)<br>60.02 | style="background:#FF6" | (117)<br>64.19 | style="background:#FF6" | (114)<br>64.47 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Egypt}} | style="background:#F9D" | (169)<br>24.92 | style="background:#F9D" | (170)<br>24.74 | style="background:#F9D" | (170)<br>25.10 | style="background:#FDD" | (166)<br>33.37 | style="background:#FDD" | (168)<br>30.23 | style="background:#FDD" | (166)<br>43.83 | style="background:#FDD" | (166)<br>43.18 | style="background:#FDD" | (163)<br>43.53 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Bahrain}} | style="background:#F9D" | (170)<br>24.84 | style="background:#FDD" | (157)<br>30.24 | style="background:#F9D" | (173)<br>23.21 | style="background:#FDD" | (171)<br>30.59 | style="background:#FDD" | (167)<br>30.97 | style="background:#FDD" | (168)<br>38.9 | style="background:#FDD" | (169)<br>39.87 | style="background:#FDD" | (167)<br>38.69 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Azerbaijan}} | style="background:#F9D" | (171)<br>23.95 | style="background:#F9D" | (167)<br>25.47 | style="background:#F9D" | (164)<br>27.99 | style="background:#FDD" | (151)<br>39.93 | style="background:#FDD" | (154)<br>39.4 | style="background:#FDD" | (167)<br>41.23 | style="background:#FDD" | (168)<br>41.52 | style="background:#FDD" | (166)<br>40.87 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Russia}} | style="background:#F9D" | (172)<br>23.15 | style="background:#F9D" | (171)<br>24.57 | style="background:#F9D" | (162)<br>29.86 | style="background:#FDD" | (164)<br>34.77 | style="background:#FDD" | (155)<br>38.82 | style="background:#FF6" | (150)<br>51.29 | style="background:#FF6" | (149)<br>51.08 | style="background:#FDD" | (149)<br>49.69 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Turkmenistan}} | style="background:#F9D" | (173)<br>23.06 | style="background:#F9D" | (174)<br>19.14 | style="background:#F9D" | (175)<br>22.01 | style="background:#F9D" | (176)<br>25.82 | style="background:#F9D" | (177)<br>25.01 | style="background:#F9D" | (178)<br>19.97 | style="background:#F9D" | (179)<br>14.56 | style="background:#F9D" | (180)<br>14.56 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Vietnam}} | style="background:#F9D" | (174)<br>21.15 | style="background:#F9D" | (173)<br>19.74 | style="background:#F9D" | (174)<br>22.31 | style="background:#F9D" | (178)<br>24.58 | style="background:#F9D" | (174)<br>26.11 | style="background:#F9D" | (175)<br>21.54 | style="background:#F9D" | (175)<br>25.29 | style="background:#F9D" | (176)<br>25.07 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Afghanistan}} | style="background:#F9D" | (175)<br>19.51 | style="background:#F9D" | (175)<br>17.88 | style="background:#F9D" | (178)<br>19.09 | style="background:#FDD" | (152)<br>39.75 | style="background:#FDD" | (156)<br>38.27 | style="background:#FF6" | (122)<br>59.81 | style="background:#FF6" | (122)<br>62.30 | style="background:#FF6" | (121)<br>63.45 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Saudi Arabia}} | style="background:#F9D" | (176)<br>19.11 | style="background:#F9D" | (162)<br>27.94 | style="background:#F9D" | (166)<br>27.14 | style="background:#FDD" | (170)<br>32.43 | style="background:#FDD" | (166)<br>33.71 | style="background:#FDD" | (170)<br>37.27 | style="background:#FDD" | (170)<br>37.86 | style="background:#FDD" | (172)<br>34.12 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Iran}} | style="background:#F9D" | (177)<br>17.45 | style="background:#F9D" | (176)<br>16.22 | style="background:#F9D" | (176)<br>21.30 | style="background:#F9D" | (177)<br>24.81 | style="background:#F9D" | (178)<br>23.22 | style="background:#F9D" | (174)<br>27.3 | style="background:#FDD" | (173)<br>35.19 | style="background:#FDD" | (170)<br>35.59 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|China}} | style="background:#F9D" | (178)<br>13.85 | style="background:#F9D" | (178)<br>14.80 | style="background:#F9D" | (172)<br>23.36 | style="background:#F9D" | (179)<br>22.97 | style="background:#F9D" | (175)<br>25.17 | style="background:#F9D" | (177)<br>21.28 | style="background:#F9D" | (177)<br>21.52 | style="background:#F9D" | (177)<br>21.08 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|North Korea}} | style="background:#F9D" | (179)<br>12.67 | style="background:#F9D" | (179)<br>12.64 | style="background:#F9D" | (177)<br>20.66 | style="background:#F9D" | (180)<br>21.72 | style="background:#F9D" | (180)<br>13.92 | style="background:#F9D" | (179)<br>18.72 | style="background:#F9D" | (180)<br>14.18 | style="background:#F9D" | (179)<br>16.60 |- | style="text-align:left" | {{flagcountry|Eritrea}} | style="background:#F9D" | (180)<br>10.24 | style="background:#F9D" | (180)<br>11.32 | style="background:#F9D" | (180)<br>16.64 | style="background:#F9D" | (174)<br>27.86 | style="background:#F9D" | (179)<br>19.62 | style="background:#F9D" | (180)<br>18.55 | style="background:#F9D" | (178)<br>16.50 | style="background:#F9D" | (178)<br>19.74 |} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:နိုင်ငံတကာ အဆင့်များ]] k6qw23oxauy8oslzltnmilat12op25s 0 47606 1029267 841314 2026-05-03T13:41:35Z Salai Rungtoi 22844 /* ကိုးကား */ 1029267 wikitext text/x-wiki {{Infobox Organization |name = |image = Reporters Without Borders.png |image_border = |size = 200px |caption = |map = |msize = |mcaption = |motto = |formation = ၁၉၈၅ |extinction = |type = Research institute, think tank, non-governmental organization |headquarters = ပါရီမြို့၊ {{flag|ပြင်သစ်}} |membership = |leader_title = |leader_name = |key_people = |num_staff = ၁၂၀ ဝန်းကျင် |budget = |website = [http://en.rsf.org/ en.rsf.org] }} [[File:Siège de RSF.jpeg|thumb|မိခင်ဌာန]] {{ဖြတ်တောက်ခြင်း}} '''နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များအဖွဲ့ ''' '''''Reporters Without Borders''''' ('''RWB''') သည် ပြင်သစ်အခြေစိုက် အစိုးရမဟုတ်သည့် အပြည်အပြည်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ သတင်းထုတ်ဖော်ရေးသားနိုင်ခွင့် အခွင့်အရေးများနှင့် သတင်းအချက်အလက် လွတ်လပ်ခွင့်များ ရရှိစေရန် အဓိက ဆောင်ရွက်လုပ်ကိုင်သည်။ ထို့အပြင် [[ကုလသမဂ္ဂ]]သို့ ၎င်းကိစ္စရပ်များနှင့်ပတ်သက်၍ အကြံပေးအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအနေဖြင့်လည်း နေရာရရှိထားသည်။<ref name="en.rsf.org">{{cite web |url=http://en.rsf.org/introduction-24-03-2011,32617.html |title=Introduction |publisher=Reports Without Borders |accessdate=2012-03-03 |archivedate=13 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160313214808/http://en.rsf.org/introduction-24-03-2011,32617.html }}</ref> == လုပ်ဆောင်မှုများ == === စာနယ်ဇင်လွတ်လပ်ခွင့်ဆု === ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သော နယ်စည်းမခြားသတင်းထောက်များအဖွဲ့ (RSF) ၏ နှစ်ပတ်လည် သတင်းလွတ်လပ်ခွင့်ဆုသည် မိမိတို့၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များကြောင့် ခြိမ်းခြောက်ခံရခြင်း သို့မဟုတ် ထောင်သွန်းအကျဉ်းချခံရခြင်းများရှိသော်လည်း၊ အာဏာအလွဲသုံးစားမှုများကို ရဲဝံ့စွာ စိန်ခေါ်ခဲ့ကြသည့် သီးခြားလွတ်လပ်သော သတင်းသမားများကို ဂုဏ်ပြုချီးမြှင့်ခြင်းဖြစ်သည်။ ယခင်က TV5Monde နှင့် Le Monde တို့သည် အဆိုပါဆုအတွက် မိတ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများအဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ * {| class="wikitable sortable" !နှစ် !ဆုရှင်များ |- |1992 |{{flag|Bosnia and Herzegovina}} Zlatko Dizdarevic |- |1993 |{{flag|China}} Wang Juntao |- |1994 |{{flag|Rwanda}} André Sibomana |- |1995 |{{flag|Nigeria}} Christina Anyanwu |- |1996 |{{flag|Turkey}} Isik Yurtçu |- |1997 |{{flag|Cuba}} Raúl Rivero |- |1998 |{{flag|Syria}} Nizar Nayyouf |- |1999 |{{flag|Myanmar}} San San Nweh |- |2000 |{{flag|Spain}} Carmen Gurruchaga |- |2001 |{{flag|Iran}} Reza Alijani |- |2002 |{{flag|Russia}} Grigory Pasko |- |2003 |{{flag|Morocco}} Ali Lmrabet; {{flag|Zimbabwe}} The Daily News; {{flag|Haiti}} Michèle Montas |- |2004 |{{flag|Algeria}} Hafnaoui Ghoul;<ref>[၁]</ref> {{flag|Mexico}} Zeta; {{flag|China}} Liu Xiaobo |- |2005 |{{flag|China}} Zhao Yan; {{flag|Afghanistan}} Tolo TV; {{flag|Somalia}} National Union of Somalian Journalists; {{flag|Syria}} Massoud Hamid |- |2006 |{{flag|Myanmar}} [[ဝင်းတင်၊ ဦး (ဟံသာဝတီ)|ဦးဝင်းတင်]]; {{flag|Russia}} Novaya Gazeta; {{flag|Cuba}} Guillermo Fariñas Hernández |- |2007 |{{flag|Eritrea}} Seyoum Tsehaye; {{flag|Myanmar}} Democratic Voice of Burma; {{flag|Egypt}} Kareem Amer; {{flag|China}} Hu Jia, Zeng Jinyan |- |2008 |{{flag|Cuba}} Ricardo Gonzales Alfonso; {{flag|North Korea}} Radio Free NK;<ref>[၂]</ref> {{flag|Myanmar}} [[ဇာဂနာ(ရုပ်ရှင်နှင့် သဘင်ပညာရှင်)|ဇာဂန]] နှင့် [[နေဘုန်းလတ်]] |- |2009 |{{flag|Israel}} Amira Hass; {{flag|Chechnya}} Dosh<ref>[၃]</ref> |- |2010 |{{flag|Iran}} Abdolreza Tajik;<ref>[၄]</ref> {{flag|Somalia}} Radio Shabelle |- |2011 |{{flag|Syria}} Ali Ferzat; {{flag|Myanmar}} Weekly Eleven News |- |2012 |{{flag|Syria}} Mazen Darwish; {{flag|Afghanistan}} 8Sobh |- |2013 |{{flag|Uzbekistan}} Muhammad Bekjanov;<ref>[၅]</ref> {{flag|Sri Lanka}} Uthayan |- |2014 |{{flag|Mexico}} Sanjuana Martínez; {{flag|Liberia}} FrontPage Africa; {{flag|Saudi Arabia}} Raif Badawi |- |2015 |{{flag|Syria}} Zeina Erhaim; {{flag|Ethiopia}} Zone9; {{flag|Turkey}} Cumhuriyet |- |2016 |{{flag|Syria}} Hadi Abdullah; {{flag|China}} 64Tianwang; {{flag|China}} Lu Yuyu and Li Tingyu<ref>[၆]</ref> |- |2017 |{{flag|Poland}} Tomasz Piątek; {{flag|Turkey}} Medyascope; {{flag|Iran}} Soheil Arabi |- |2018 |{{flag|India}} Swati Chaturvedi; {{flag|Malta}} Matthew Caruana Galizia; {{flag|Philippines}} Inday Espina-Varona; {{flag|United Kingdom}} Carole Cadwalladr |- |2019 |{{flag|Saudi Arabia}} Eman al Nafjan; {{flag|Vietnam}} Pham Doan Trang; {{flag|Malta}} Caroline Muscat<ref>[၇]</ref> |- |2020 |{{flag|Egypt}} Lina Attalah; {{flag|Belarus}} Elena Milashina; {{flag|Hong Kong}} Jimmy Lai |- |2021 |{{flag|China}} Zhang Zhan; {{flag|France}} Pegasus Project (Forbidden Stories); {{flag|Palestine}} Majdoleen Hassona |- |2022 |{{flag|Iran}} Narges Mohammadi (for Courage); {{flag|Ukraine}} Mstyslav Chernov and Yevhen Maloletka (for Impact); {{flag|Morocco}} Omar Radi (for Independence)<ref>[၈]</ref> |- |2023 |{{flag|Colombia}} Juan Pablo Barrientos (for Impact); {{flag|Egypt}} Mohamed Ibrahim Radwan (Mohamed Oxygen) (for Courage); {{flag|Guatemala}} Jose Rubén Zamora (for Independence); {{flag|France}} Karine Pierre (for Photography)<ref>[၉]</ref><ref>[၁၀]</ref> |} ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[Category:နိုင်ငံတကာ လူ့အခွင့်ရေး အဖွဲ့အစည်းများ]] 38hllg541jru4nilsjlyrfjcvz9jwnl 1029268 1029267 2026-05-03T13:43:46Z Salai Rungtoi 22844 1029268 wikitext text/x-wiki {{Infobox Organization |name = |image = Reporters Without Borders.png |image_border = |size = 200px |caption = |map = |msize = |mcaption = |motto = |formation = ၁၉၈၅ |extinction = |type = Research institute, think tank, non-governmental organization |headquarters = ပါရီမြို့၊ {{flag|ပြင်သစ်}} |membership = |leader_title = |leader_name = |key_people = |num_staff = ၁၂၀ ဝန်းကျင် |budget = |website = [http://en.rsf.org/ en.rsf.org] }} [[File:Siège de RSF.jpeg|thumb|မိခင်ဌာန]] {{ဖြတ်တောက်ခြင်း}} '''နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များအဖွဲ့ ''' '''''Reporters Without Borders''''' ('''RWB''') သည် ပြင်သစ်အခြေစိုက် အစိုးရမဟုတ်သည့် အပြည်အပြည်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ သတင်းထုတ်ဖော်ရေးသားနိုင်ခွင့် အခွင့်အရေးများနှင့် သတင်းအချက်အလက် လွတ်လပ်ခွင့်များ ရရှိစေရန် အဓိက ဆောင်ရွက်လုပ်ကိုင်သည်။ ထို့အပြင် [[ကုလသမဂ္ဂ]]သို့ ၎င်းကိစ္စရပ်များနှင့်ပတ်သက်၍ အကြံပေးအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအနေဖြင့်လည်း နေရာရရှိထားသည်။<ref name="en.rsf.org">{{cite web |url=http://en.rsf.org/introduction-24-03-2011,32617.html |title=Introduction |publisher=Reports Without Borders |accessdate=2012-03-03 |archivedate=13 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160313214808/http://en.rsf.org/introduction-24-03-2011,32617.html }}</ref> == လုပ်ဆောင်မှုများ == === စာနယ်ဇင်လွတ်လပ်ခွင့်ဆု === ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သော နယ်စည်းမခြားသတင်းထောက်များအဖွဲ့ (RSF) ၏ နှစ်ပတ်လည် သတင်းလွတ်လပ်ခွင့်ဆုသည် မိမိတို့၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များကြောင့် ခြိမ်းခြောက်ခံရခြင်း သို့မဟုတ် ထောင်သွန်းအကျဉ်းချခံရခြင်းများရှိသော်လည်း၊ အာဏာအလွဲသုံးစားမှုများကို ရဲဝံ့စွာ စိန်ခေါ်ခဲ့ကြသည့် သီးခြားလွတ်လပ်သော သတင်းသမားများကို ဂုဏ်ပြုချီးမြှင့်ခြင်းဖြစ်သည်။ ယခင်က TV5Monde နှင့် Le Monde တို့သည် အဆိုပါဆုအတွက် မိတ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများအဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ * {| class="wikitable sortable" !နှစ် !ဆုရှင်များ |- |1992 |{{flag|Bosnia and Herzegovina}} Zlatko Dizdarevic |- |1993 |{{flag|China}} Wang Juntao |- |1994 |{{flag|Rwanda}} André Sibomana |- |1995 |{{flag|Nigeria}} Christina Anyanwu |- |1996 |{{flag|Turkey}} Isik Yurtçu |- |1997 |{{flag|Cuba}} Raúl Rivero |- |1998 |{{flag|Syria}} Nizar Nayyouf |- |1999 |{{flag|Myanmar}} San San Nweh |- |2000 |{{flag|Spain}} Carmen Gurruchaga |- |2001 |{{flag|Iran}} Reza Alijani |- |2002 |{{flag|Russia}} Grigory Pasko |- |2003 |{{flag|Morocco}} Ali Lmrabet; {{flag|Zimbabwe}} The Daily News; {{flag|Haiti}} Michèle Montas |- |2004 |{{flag|Algeria}} Hafnaoui Ghoul;<ref>[၁]</ref> {{flag|Mexico}} Zeta; {{flag|China}} Liu Xiaobo |- |2005 |{{flag|China}} Zhao Yan; {{flag|Afghanistan}} Tolo TV; {{flag|Somalia}} National Union of Somalian Journalists; {{flag|Syria}} Massoud Hamid |- |2006 |{{flag|Myanmar}} [[ဝင်းတင်၊ ဦး (ဟံသာဝတီ)|ဦးဝင်းတင်]]; {{flag|Russia}} Novaya Gazeta; {{flag|Cuba}} Guillermo Fariñas Hernández |- |2007 |{{flag|Eritrea}} Seyoum Tsehaye; {{flag|Myanmar}} Democratic Voice of Burma; {{flag|Egypt}} Kareem Amer; {{flag|China}} Hu Jia, Zeng Jinyan |- |2008 |{{flag|Cuba}} Ricardo Gonzales Alfonso; {{flag|North Korea}} Radio Free NK;<ref>[၂]</ref> {{flag|Myanmar}} [[ဇာဂနာ(ရုပ်ရှင်နှင့် သဘင်ပညာရှင်)|ဇာဂန]] နှင့် [[နေဘုန်းလတ်]] |- |2009 |{{flag|Israel}} Amira Hass; {{flag|Russia}} Dosh<ref>[၃]</ref> |- |2010 |{{flag|Iran}} Abdolreza Tajik;<ref>[၄]</ref> {{flag|Somalia}} Radio Shabelle |- |2011 |{{flag|Syria}} Ali Ferzat; {{flag|Myanmar}} Weekly Eleven News |- |2012 |{{flag|Syria}} Mazen Darwish; {{flag|Afghanistan}} 8Sobh |- |2013 |{{flag|Uzbekistan}} Muhammad Bekjanov;<ref>[၅]</ref> {{flag|Sri Lanka}} Uthayan |- |2014 |{{flag|Mexico}} Sanjuana Martínez; {{flag|Liberia}} FrontPage Africa; {{flag|Saudi Arabia}} Raif Badawi |- |2015 |{{flag|Syria}} Zeina Erhaim; {{flag|Ethiopia}} Zone9; {{flag|Turkey}} Cumhuriyet |- |2016 |{{flag|Syria}} Hadi Abdullah; {{flag|China}} 64Tianwang; {{flag|China}} Lu Yuyu and Li Tingyu<ref>[၆]</ref> |- |2017 |{{flag|Poland}} Tomasz Piątek; {{flag|Turkey}} Medyascope; {{flag|Iran}} Soheil Arabi |- |2018 |{{flag|India}} Swati Chaturvedi; {{flag|Malta}} Matthew Caruana Galizia; {{flag|Philippines}} Inday Espina-Varona; {{flag|United Kingdom}} Carole Cadwalladr |- |2019 |{{flag|Saudi Arabia}} Eman al Nafjan; {{flag|Vietnam}} Pham Doan Trang; {{flag|Malta}} Caroline Muscat<ref>[၇]</ref> |- |2020 |{{flag|Egypt}} Lina Attalah; {{flag|Belarus}} Elena Milashina; {{flag|Hong Kong}} Jimmy Lai |- |2021 |{{flag|China}} Zhang Zhan; {{flag|France}} Pegasus Project (Forbidden Stories); {{flag|Palestine}} Majdoleen Hassona |- |2022 |{{flag|Iran}} Narges Mohammadi (for Courage); {{flag|Ukraine}} Mstyslav Chernov and Yevhen Maloletka (for Impact); {{flag|Morocco}} Omar Radi (for Independence)<ref>[၈]</ref> |- |2023 |{{flag|Colombia}} Juan Pablo Barrientos (for Impact); {{flag|Egypt}} Mohamed Ibrahim Radwan (Mohamed Oxygen) (for Courage); {{flag|Guatemala}} Jose Rubén Zamora (for Independence); {{flag|France}} Karine Pierre (for Photography)<ref>[၉]</ref><ref>[၁၀]</ref> |} ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[Category:နိုင်ငံတကာ လူ့အခွင့်ရေး အဖွဲ့အစည်းများ]] 9bt08zutvr94evcvyzwg69p2g8q3ynm 1029269 1029268 2026-05-03T13:45:40Z Salai Rungtoi 22844 1029269 wikitext text/x-wiki {{Infobox Organization |name = |image = Reporters Without Borders.png |image_border = |size = 200px |caption = |map = |msize = |mcaption = |motto = |formation = ၁၉၈၅ |extinction = |type = Research institute, think tank, non-governmental organization |headquarters = ပါရီမြို့၊ {{flag|ပြင်သစ်}} |membership = |leader_title = |leader_name = |key_people = |num_staff = ၁၂၀ ဝန်းကျင် |budget = |website = [http://en.rsf.org/ en.rsf.org] }} [[File:Siège de RSF.jpeg|thumb|မိခင်ဌာန]] {{ဖြတ်တောက်ခြင်း}} '''နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များအဖွဲ့ ''' '''''Reporters Without Borders''''' ('''RWB''') သည် ပြင်သစ်အခြေစိုက် အစိုးရမဟုတ်သည့် အပြည်အပြည်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ သတင်းထုတ်ဖော်ရေးသားနိုင်ခွင့် အခွင့်အရေးများနှင့် သတင်းအချက်အလက် လွတ်လပ်ခွင့်များ ရရှိစေရန် အဓိက ဆောင်ရွက်လုပ်ကိုင်သည်။ ထို့အပြင် [[ကုလသမဂ္ဂ]]သို့ ၎င်းကိစ္စရပ်များနှင့်ပတ်သက်၍ အကြံပေးအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအနေဖြင့်လည်း နေရာရရှိထားသည်။<ref name="en.rsf.org">{{cite web |url=http://en.rsf.org/introduction-24-03-2011,32617.html |title=Introduction |publisher=Reports Without Borders |accessdate=2012-03-03 |archivedate=13 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160313214808/http://en.rsf.org/introduction-24-03-2011,32617.html }}</ref> == လုပ်ဆောင်မှုများ == === စာနယ်ဇင်လွတ်လပ်ခွင့်ဆု === ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သော နယ်စည်းမခြားသတင်းထောက်များအဖွဲ့ (RSF) ၏ နှစ်ပတ်လည် သတင်းလွတ်လပ်ခွင့်ဆုသည် မိမိတို့၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များကြောင့် ခြိမ်းခြောက်ခံရခြင်း သို့မဟုတ် ထောင်သွန်းအကျဉ်းချခံရခြင်းများရှိသော်လည်း၊ အာဏာအလွဲသုံးစားမှုများကို ရဲဝံ့စွာ စိန်ခေါ်ခဲ့ကြသည့် သီးခြားလွတ်လပ်သော သတင်းသမားများကို ဂုဏ်ပြုချီးမြှင့်ခြင်းဖြစ်သည်။ ယခင်က TV5Monde နှင့် Le Monde တို့သည် အဆိုပါဆုအတွက် မိတ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများအဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ * {| class="wikitable sortable" !နှစ် !ဆုရှင်များ |- |1992 |{{flag|Bosnia and Herzegovina}} Zlatko Dizdarevic |- |1993 |{{flag|China}} Wang Juntao |- |1994 |{{flag|Rwanda}} André Sibomana |- |1995 |{{flag|Nigeria}} Christina Anyanwu |- |1996 |{{flag|Turkey}} Isik Yurtçu |- |1997 |{{flag|Cuba}} Raúl Rivero |- |1998 |{{flag|Syria}} Nizar Nayyouf |- |1999 |{{flag|Myanmar}} [[စမ်းစမ်းနွဲ့ (သာယာဝတီ)|စမ်းစမ်းနွဲ့]] |- |2000 |{{flag|Spain}} Carmen Gurruchaga |- |2001 |{{flag|Iran}} Reza Alijani |- |2002 |{{flag|Russia}} Grigory Pasko |- |2003 |{{flag|Morocco}} Ali Lmrabet; {{flag|Zimbabwe}} The Daily News; {{flag|Haiti}} Michèle Montas |- |2004 |{{flag|Algeria}} Hafnaoui Ghoul;<ref>[၁]</ref> {{flag|Mexico}} Zeta; {{flag|China}} Liu Xiaobo |- |2005 |{{flag|China}} Zhao Yan; {{flag|Afghanistan}} Tolo TV; {{flag|Somalia}} National Union of Somalian Journalists; {{flag|Syria}} Massoud Hamid |- |2006 |{{flag|Myanmar}} [[ဝင်းတင်၊ ဦး (ဟံသာဝတီ)|ဦးဝင်းတင်]]; {{flag|Russia}} Novaya Gazeta; {{flag|Cuba}} Guillermo Fariñas Hernández |- |2007 |{{flag|Eritrea}} Seyoum Tsehaye; {{flag|Myanmar}} Democratic Voice of Burma; {{flag|Egypt}} Kareem Amer; {{flag|China}} Hu Jia, Zeng Jinyan |- |2008 |{{flag|Cuba}} Ricardo Gonzales Alfonso; {{flag|North Korea}} Radio Free NK;<ref>[၂]</ref> {{flag|Myanmar}} [[ဇာဂနာ(ရုပ်ရှင်နှင့် သဘင်ပညာရှင်)|ဇာဂန]] နှင့် [[နေဘုန်းလတ်]] |- |2009 |{{flag|Israel}} Amira Hass; {{flag|Russia}} Dosh<ref>[၃]</ref> |- |2010 |{{flag|Iran}} Abdolreza Tajik;<ref>[၄]</ref> {{flag|Somalia}} Radio Shabelle |- |2011 |{{flag|Syria}} Ali Ferzat; {{flag|Myanmar}} Weekly Eleven News |- |2012 |{{flag|Syria}} Mazen Darwish; {{flag|Afghanistan}} 8Sobh |- |2013 |{{flag|Uzbekistan}} Muhammad Bekjanov;<ref>[၅]</ref> {{flag|Sri Lanka}} Uthayan |- |2014 |{{flag|Mexico}} Sanjuana Martínez; {{flag|Liberia}} FrontPage Africa; {{flag|Saudi Arabia}} Raif Badawi |- |2015 |{{flag|Syria}} Zeina Erhaim; {{flag|Ethiopia}} Zone9; {{flag|Turkey}} Cumhuriyet |- |2016 |{{flag|Syria}} Hadi Abdullah; {{flag|China}} 64Tianwang; {{flag|China}} Lu Yuyu and Li Tingyu<ref>[၆]</ref> |- |2017 |{{flag|Poland}} Tomasz Piątek; {{flag|Turkey}} Medyascope; {{flag|Iran}} Soheil Arabi |- |2018 |{{flag|India}} Swati Chaturvedi; {{flag|Malta}} Matthew Caruana Galizia; {{flag|Philippines}} Inday Espina-Varona; {{flag|United Kingdom}} Carole Cadwalladr |- |2019 |{{flag|Saudi Arabia}} Eman al Nafjan; {{flag|Vietnam}} Pham Doan Trang; {{flag|Malta}} Caroline Muscat<ref>[၇]</ref> |- |2020 |{{flag|Egypt}} Lina Attalah; {{flag|Belarus}} Elena Milashina; {{flag|Hong Kong}} Jimmy Lai |- |2021 |{{flag|China}} Zhang Zhan; {{flag|France}} Pegasus Project (Forbidden Stories); {{flag|Palestine}} Majdoleen Hassona |- |2022 |{{flag|Iran}} Narges Mohammadi (for Courage); {{flag|Ukraine}} Mstyslav Chernov and Yevhen Maloletka (for Impact); {{flag|Morocco}} Omar Radi (for Independence)<ref>[၈]</ref> |- |2023 |{{flag|Colombia}} Juan Pablo Barrientos (for Impact); {{flag|Egypt}} Mohamed Ibrahim Radwan (Mohamed Oxygen) (for Courage); {{flag|Guatemala}} Jose Rubén Zamora (for Independence); {{flag|France}} Karine Pierre (for Photography)<ref>[၉]</ref><ref>[၁၀]</ref> |} ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[Category:နိုင်ငံတကာ လူ့အခွင့်ရေး အဖွဲ့အစည်းများ]] 42y8w47ijibmh9uaixp3d1z81yjrht1 1029310 1029269 2026-05-03T15:02:32Z Salai Rungtoi 22844 1029310 wikitext text/x-wiki {{Infobox Organization |name = |image = Reporters Without Borders.png |image_border = |size = 200px |caption = |map = |msize = |mcaption = |motto = |formation = ၁၉၈၅ |extinction = |type = Research institute, think tank, non-governmental organization |headquarters = ပါရီမြို့၊ {{flag|ပြင်သစ်}} |membership = |leader_title = |leader_name = |key_people = |num_staff = ၁၂၀ ဝန်းကျင် |budget = |website = [http://en.rsf.org/ en.rsf.org] }} [[File:Siège de RSF.jpeg|thumb|မိခင်ဌာန]] {{ဖြတ်တောက်ခြင်း}} '''နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များအဖွဲ့ ''' '''''Reporters Without Borders''''' ('''RWB''') သည် ပြင်သစ်အခြေစိုက် အစိုးရမဟုတ်သည့် အပြည်အပြည်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ သတင်းထုတ်ဖော်ရေးသားနိုင်ခွင့် အခွင့်အရေးများနှင့် သတင်းအချက်အလက် လွတ်လပ်ခွင့်များ ရရှိစေရန် အဓိက ဆောင်ရွက်လုပ်ကိုင်သည်။ ထို့အပြင် [[ကုလသမဂ္ဂ]]သို့ ၎င်းကိစ္စရပ်များနှင့်ပတ်သက်၍ အကြံပေးအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအနေဖြင့်လည်း နေရာရရှိထားသည်။<ref name="en.rsf.org">{{cite web |url=http://en.rsf.org/introduction-24-03-2011,32617.html |title=Introduction |publisher=Reports Without Borders |accessdate=2012-03-03 |archivedate=13 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160313214808/http://en.rsf.org/introduction-24-03-2011,32617.html }}</ref> == လုပ်ဆောင်မှုများ == === စာနယ်ဇင်လွတ်လပ်ခွင့်ဆု === ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သော နယ်စည်းမခြားသတင်းထောက်များအဖွဲ့ (RSF) ၏ နှစ်ပတ်လည် သတင်းလွတ်လပ်ခွင့်ဆုသည် မိမိတို့၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များကြောင့် ခြိမ်းခြောက်ခံရခြင်း သို့မဟုတ် ထောင်သွန်းအကျဉ်းချခံရခြင်းများရှိသော်လည်း၊ အာဏာအလွဲသုံးစားမှုများကို ရဲဝံ့စွာ စိန်ခေါ်ခဲ့ကြသည့် သီးခြားလွတ်လပ်သော သတင်းသမားများကို ဂုဏ်ပြုချီးမြှင့်ခြင်းဖြစ်သည်။ ယခင်က TV5Monde နှင့် Le Monde တို့သည် အဆိုပါဆုအတွက် မိတ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများအဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ * {| class="wikitable sortable" !နှစ် !ဆုရှင်များ |- |1992 |{{flag|Bosnia and Herzegovina}} Zlatko Dizdarevic |- |1993 |{{flag|China}} Wang Juntao |- |1994 |{{flag|Rwanda}} André Sibomana |- |1995 |{{flag|Nigeria}} Christina Anyanwu |- |1996 |{{flag|Turkey}} Isik Yurtçu |- |1997 |{{flag|Cuba}} Raúl Rivero |- |1998 |{{flag|Syria}} Nizar Nayyouf |- |1999 |{{flag|Myanmar}} [[စမ်းစမ်းနွဲ့ (သာယာဝတီ)|စမ်းစမ်းနွဲ့]] |- |2000 |{{flag|Spain}} Carmen Gurruchaga |- |2001 |{{flag|Iran}} Reza Alijani |- |2002 |{{flag|Russia}} Grigory Pasko |- |2003 |{{flag|Morocco}} Ali Lmrabet; {{flag|Zimbabwe}} The Daily News; {{flag|Haiti}} Michèle Montas |- |2004 |{{flag|Algeria}} Hafnaoui Ghoul;<ref>[၁]</ref> {{flag|Mexico}} Zeta; {{flag|China}} Liu Xiaobo |- |2005 |{{flag|China}} Zhao Yan; {{flag|Afghanistan}} Tolo TV; {{flag|Somalia}} National Union of Somalian Journalists; {{flag|Syria}} Massoud Hamid |- |2006 |{{flag|Myanmar}} [[ဝင်းတင်၊ ဦး (ဟံသာဝတီ)|ဦးဝင်းတင်]]; {{flag|Russia}} Novaya Gazeta; {{flag|Cuba}} Guillermo Fariñas Hernández |- |2007 |{{flag|Eritrea}} Seyoum Tsehaye; {{flag|Myanmar}} Democratic Voice of Burma; {{flag|Egypt}} Kareem Amer; {{flag|China}} Hu Jia, Zeng Jinyan |- |2008 |{{flag|Cuba}} Ricardo Gonzales Alfonso; {{flag|North Korea}} Radio Free NK;<ref>[၂]</ref> {{flag|Myanmar}} [[ဇာဂနာ(ရုပ်ရှင်နှင့် သဘင်ပညာရှင်)|ဇာဂန]] နှင့် [[နေဘုန်းလတ်]] |- |2009 |{{flag|Israel}} Amira Hass; {{flag|Russia}} Dosh<ref>[၃]</ref> |- |2010 |{{flag|Iran}} Abdolreza Tajik;<ref>[၄]</ref> {{flag|Somalia}} Radio Shabelle |- |2011 |{{flag|Syria}} Ali Ferzat; {{flag|Myanmar}} Weekly Eleven News |- |2012 |{{flag|Syria}} Mazen Darwish; {{flag|Afghanistan}} 8Sobh |- |2013 |{{flag|Uzbekistan}} Muhammad Bekjanov;<ref>[၅]</ref> {{flag|Sri Lanka}} Uthayan |- |2014 |{{flag|Mexico}} Sanjuana Martínez; {{flag|Liberia}} FrontPage Africa; {{flag|Saudi Arabia}} Raif Badawi |- |2015 |{{flag|Syria}} Zeina Erhaim; {{flag|Ethiopia}} Zone9; {{flag|Turkey}} Cumhuriyet |- |2016 |{{flag|Syria}} Hadi Abdullah; {{flag|China}} 64Tianwang; {{flag|China}} Lu Yuyu and Li Tingyu<ref>[၆]</ref> |- |2017 |{{flag|Poland}} Tomasz Piątek; {{flag|Turkey}} Medyascope; {{flag|Iran}} Soheil Arabi |- |2018 |{{flag|India}} Swati Chaturvedi; {{flag|Malta}} Matthew Caruana Galizia; {{flag|Philippines}} Inday Espina-Varona; {{flag|United Kingdom}} Carole Cadwalladr |- |2019 |{{flag|Saudi Arabia}} Eman al Nafjan; {{flag|Vietnam}} Pham Doan Trang; {{flag|Malta}} Caroline Muscat<ref>[၇]</ref> |- |2020 |{{flag|Egypt}} Lina Attalah; {{flag|Belarus}} Elena Milashina; {{flag|Hong Kong}} Jimmy Lai |- |2021 |{{flag|China}} Zhang Zhan; {{flag|France}} Pegasus Project (Forbidden Stories); {{flag|Palestine}} Majdoleen Hassona |- |2022 |{{flag|Iran}} Narges Mohammadi (for Courage); {{flag|Ukraine}} Mstyslav Chernov and Yevhen Maloletka (for Impact); {{flag|Morocco}} Omar Radi (for Independence)<ref>[၈]</ref> |- |2023 |{{flag|Colombia}} Juan Pablo Barrientos (for Impact); {{flag|Egypt}} Mohamed Ibrahim Radwan (Mohamed Oxygen) (for Courage); {{flag|Guatemala}} Jose Rubén Zamora (for Independence); {{flag|France}} Karine Pierre (for Photography)<ref>[၉]</ref><ref>[၁၀]</ref> |- |2024<ref>{{Cite web |date=2024-12-04 |title=RSF Press Freedom Awards: the 2024 laureates {{!}} RSF |url=https://rsf.org/en/rsf-press-freedom-awards-2024-laureates |access-date=2026-05-03 |website=rsf.org |language=en}}</ref> |{{အလံ|Palestine}} Waël al-Dahdouh for the Courage Prize {{အလံ|Ukraine}} Natalya Gumenyuk for the Impact Prize {{အလံ|India}} Ravish Kumar for the Independence Prize {{အလံ|Burkina Faso}} Mariam Ouédraogo for the Mohamed Maïga Prize for African Investigative Journalism {{အလံ|Belgium}} Gaël Turine for the Lucas Dolega-SAIF Photo Prize |- |2025<ref>{{Cite web |date=2025-11-15 |title=RSF Press Freedom Awards: the 2025 laureates {{!}} RSF |url=https://rsf.org/en/rsf-press-freedom-awards-2025-laureates |access-date=2026-05-03 |website=rsf.org |language=en}}</ref> |{{အလံ|Azerbaijan}} Sevinj Vagifgizi for the Courage Prize {{flag|Palestine}} Bisan Owda for the Impact Prize{{flag|Myanmar}} ရှင်ဒေဝီ for Independence Prize {{အလံ|Burkina Faso}} Atiana Serge Oulon for the Mohamed Maïga Prize for African Investigative Journalism {{အလံ|France}} Robin Tutenges for the Lucas Dolega-SAIF Photo Prize |} ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[Category:နိုင်ငံတကာ လူ့အခွင့်ရေး အဖွဲ့အစည်းများ]] g50oe9mxmfudn5p67u6gqp2ki3o3sa8 1029334 1029310 2026-05-04T03:15:42Z Zawzawaungthwin 100038 ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် 1029334 wikitext text/x-wiki {{Infobox Organization |name = |image = Reporters Without Borders.png |image_border = |size = 200px |caption = |map = |msize = |mcaption = |motto = |formation = ၁၉၈၅ |extinction = |type = Research institute, think tank, non-governmental organization |headquarters = ပါရီမြို့၊ {{flag|ပြင်သစ်}} |membership = |leader_title = |leader_name = |key_people = |num_staff = ၁၂၀ ဝန်းကျင် |budget = |website = [http://en.rsf.org/ en.rsf.org] }} [[File:Siège de RSF.jpeg|thumb|မိခင်ဌာန]] {{ဖြတ်တောက်ခြင်း}} '''နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များအဖွဲ့ ''' '''''Reporters Without Borders''''' ('''RWB''') သည် ပြင်သစ်အခြေစိုက် အစိုးရမဟုတ်သည့် အပြည်အပြည်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ သတင်းထုတ်ဖော်ရေးသားနိုင်ခွင့် အခွင့်အရေးများနှင့် သတင်းအချက်အလက် လွတ်လပ်ခွင့်များ ရရှိစေရန် အဓိက ဆောင်ရွက်လုပ်ကိုင်သည်။ ထို့အပြင် [[ကုလသမဂ္ဂ]]သို့ ၎င်းကိစ္စရပ်များနှင့်ပတ်သက်၍ အကြံပေးအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအနေဖြင့်လည်း နေရာရရှိထားသည်။<ref name="en.rsf.org">{{cite web |url=http://en.rsf.org/introduction-24-03-2011,32617.html |title=Introduction |publisher=Reports Without Borders |accessdate=2012-03-03 |archivedate=13 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160313214808/http://en.rsf.org/introduction-24-03-2011,32617.html }}</ref> == လုပ်ဆောင်မှုများ == === စာနယ်ဇင်လွတ်လပ်ခွင့်ဆု === ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သော နယ်စည်းမခြားသတင်းထောက်များအဖွဲ့ (RSF) ၏ နှစ်ပတ်လည် သတင်းလွတ်လပ်ခွင့်ဆုသည် မိမိတို့၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များကြောင့် ခြိမ်းခြောက်ခံရခြင်း သို့မဟုတ် ထောင်သွန်းအကျဉ်းချခံရခြင်းများရှိသော်လည်း၊ အာဏာအလွဲသုံးစားမှုများကို ရဲဝံ့စွာ စိန်ခေါ်ခဲ့ကြသည့် သီးခြားလွတ်လပ်သော သတင်းသမားများကို ဂုဏ်ပြုချီးမြှင့်ခြင်းဖြစ်သည်။ ယခင်က TV5Monde နှင့် Le Monde တို့သည် အဆိုပါဆုအတွက် မိတ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများအဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ * {| class="wikitable sortable" !နှစ် !ဆုရှင်များ |- |1992 |{{flag|Bosnia and Herzegovina}} Zlatko Dizdarevic |- |1993 |{{flag|China}} Wang Juntao |- |1994 |{{flag|Rwanda}} André Sibomana |- |1995 |{{flag|Nigeria}} Christina Anyanwu |- |1996 |{{flag|Turkey}} Isik Yurtçu |- |1997 |{{flag|Cuba}} Raúl Rivero |- |1998 |{{flag|Syria}} Nizar Nayyouf |- |1999 |{{flag|Myanmar}} [[စမ်းစမ်းနွဲ့ (သာယာဝတီ)|စမ်းစမ်းနွဲ့]] |- |2000 |{{flag|Spain}} Carmen Gurruchaga |- |2001 |{{flag|Iran}} Reza Alijani |- |2002 |{{flag|Russia}} Grigory Pasko |- |2003 |{{flag|Morocco}} Ali Lmrabet; {{flag|Zimbabwe}} The Daily News; {{flag|Haiti}} Michèle Montas |- |2004 |{{flag|Algeria}} Hafnaoui Ghoul;<ref>[၁]</ref> {{flag|Mexico}} Zeta; {{flag|China}} Liu Xiaobo |- |2005 |{{flag|China}} Zhao Yan; {{flag|Afghanistan}} Tolo TV; {{flag|Somalia}} National Union of Somalian Journalists; {{flag|Syria}} Massoud Hamid |- |2006 |{{flag|Myanmar}} [[ဝင်းတင်၊ ဦး (ဟံသာဝတီ)|ဦးဝင်းတင်]]; {{flag|Russia}} Novaya Gazeta; {{flag|Cuba}} Guillermo Fariñas Hernández |- |2007 |{{flag|Eritrea}} Seyoum Tsehaye; {{flag|Myanmar}} Democratic Voice of Burma; {{flag|Egypt}} Kareem Amer; {{flag|China}} Hu Jia, Zeng Jinyan |- |2008 |{{flag|Cuba}} Ricardo Gonzales Alfonso; {{flag|North Korea}} Radio Free NK;<ref>[၂]</ref> {{flag|Myanmar}} [[ဇာဂနာ(ရုပ်ရှင်နှင့် သဘင်ပညာရှင်)|ဇာဂန]] နှင့် [[နေဘုန်းလတ်]] |- |2009 |{{flag|Israel}} Amira Hass; {{flag|Russia}} Dosh<ref>[၃]</ref> |- |2010 |{{flag|Iran}} Abdolreza Tajik;<ref>[၄]</ref> {{flag|Somalia}} Radio Shabelle |- |2011 |{{flag|Syria}} Ali Ferzat; {{flag|Myanmar}} Weekly Eleven News |- |2012 |{{flag|Syria}} Mazen Darwish; {{flag|Afghanistan}} 8Sobh |- |2013 |{{flag|Uzbekistan}} Muhammad Bekjanov;<ref>[၅]</ref> {{flag|Sri Lanka}} Uthayan |- |2014 |{{flag|Mexico}} Sanjuana Martínez; {{flag|Liberia}} FrontPage Africa; {{flag|Saudi Arabia}} Raif Badawi |- |2015 |{{flag|Syria}} Zeina Erhaim; {{flag|Ethiopia}} Zone9; {{flag|Turkey}} Cumhuriyet |- |2016 |{{flag|Syria}} Hadi Abdullah; {{flag|China}} 64Tianwang; {{flag|China}} Lu Yuyu and Li Tingyu<ref>[၆]</ref> |- |2017 |{{flag|Poland}} Tomasz Piątek; {{flag|Turkey}} Medyascope; {{flag|Iran}} Soheil Arabi |- |2018 |{{flag|India}} Swati Chaturvedi; {{flag|Malta}} Matthew Caruana Galizia; {{flag|Philippines}} Inday Espina-Varona; {{flag|United Kingdom}} Carole Cadwalladr |- |2019 |{{flag|Saudi Arabia}} Eman al Nafjan; {{flag|Vietnam}} Pham Doan Trang; {{flag|Malta}} Caroline Muscat<ref>[၇]</ref> |- |2020 |{{flag|Egypt}} Lina Attalah; {{flag|Belarus}} Elena Milashina; {{flag|Hong Kong}} Jimmy Lai |- |2021 |{{flag|China}} Zhang Zhan; {{flag|France}} Pegasus Project (Forbidden Stories); {{flag|Palestine}} Majdoleen Hassona |- |2022 |{{flag|Iran}} Narges Mohammadi (for Courage); {{flag|Ukraine}} Mstyslav Chernov and Yevhen Maloletka (for Impact); {{flag|Morocco}} Omar Radi (for Independence)<ref>[၈]</ref> |- |2023 |{{flag|Colombia}} Juan Pablo Barrientos (for Impact); {{flag|Egypt}} Mohamed Ibrahim Radwan (Mohamed Oxygen) (for Courage); {{flag|Guatemala}} Jose Rubén Zamora (for Independence); {{flag|France}} Karine Pierre (for Photography)<ref>[၉]</ref><ref>[၁၀]</ref> |- |2024<ref>{{Cite web |date=2024-12-04 |title=RSF Press Freedom Awards: the 2024 laureates {{!}} RSF |url=https://rsf.org/en/rsf-press-freedom-awards-2024-laureates |access-date=2026-05-03 |website=rsf.org |language=en}}</ref> |{{အလံ|Palestine}} Waël al-Dahdouh for the Courage Prize {{အလံ|Ukraine}} Natalya Gumenyuk for the Impact Prize {{အလံ|India}} Ravish Kumar for the Independence Prize {{အလံ|Burkina Faso}} Mariam Ouédraogo for the Mohamed Maïga Prize for African Investigative Journalism {{အလံ|Belgium}} Gaël Turine for the Lucas Dolega-SAIF Photo Prize |- |2025<ref>{{Cite web |date=2025-11-15 |title=RSF Press Freedom Awards: the 2025 laureates {{!}} RSF |url=https://rsf.org/en/rsf-press-freedom-awards-2025-laureates |access-date=2026-05-03 |website=rsf.org |language=en}}</ref> |{{အလံ|Azerbaijan}} Sevinj Vagifgizi for the Courage Prize {{flag|Palestine}} Bisan Owda for the Impact Prize{{flag|Myanmar}} ရှင်ဒေဝီ for Independence Prize {{အလံ|Burkina Faso}} Atiana Serge Oulon for the Mohamed Maïga Prize for African Investigative Journalism {{အလံ|France}} Robin Tutenges for the Lucas Dolega-SAIF Photo Prize |} == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == * [[ကမ္ဘာ့ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုနိုင်ခွင့် ညွှန်းကိန်း]]<br /> ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[Category:နိုင်ငံတကာ လူ့အခွင့်ရေး အဖွဲ့အစည်းများ]] mxca6v0h4f717a9j94cl8usodegmccb 1029469 1029334 2026-05-04T11:10:54Z Salai Rungtoi 22844 /* စာနယ်ဇင်လွတ်လပ်ခွင့်ဆု */ 1029469 wikitext text/x-wiki {{Infobox Organization |name = |image = Reporters Without Borders.png |image_border = |size = 200px |caption = |map = |msize = |mcaption = |motto = |formation = ၁၉၈၅ |extinction = |type = Research institute, think tank, non-governmental organization |headquarters = ပါရီမြို့၊ {{flag|ပြင်သစ်}} |membership = |leader_title = |leader_name = |key_people = |num_staff = ၁၂၀ ဝန်းကျင် |budget = |website = [http://en.rsf.org/ en.rsf.org] }} [[File:Siège de RSF.jpeg|thumb|မိခင်ဌာန]] {{ဖြတ်တောက်ခြင်း}} '''နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များအဖွဲ့ ''' '''''Reporters Without Borders''''' ('''RWB''') သည် ပြင်သစ်အခြေစိုက် အစိုးရမဟုတ်သည့် အပြည်အပြည်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ သတင်းထုတ်ဖော်ရေးသားနိုင်ခွင့် အခွင့်အရေးများနှင့် သတင်းအချက်အလက် လွတ်လပ်ခွင့်များ ရရှိစေရန် အဓိက ဆောင်ရွက်လုပ်ကိုင်သည်။ ထို့အပြင် [[ကုလသမဂ္ဂ]]သို့ ၎င်းကိစ္စရပ်များနှင့်ပတ်သက်၍ အကြံပေးအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအနေဖြင့်လည်း နေရာရရှိထားသည်။<ref name="en.rsf.org">{{cite web |url=http://en.rsf.org/introduction-24-03-2011,32617.html |title=Introduction |publisher=Reports Without Borders |accessdate=2012-03-03 |archivedate=13 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160313214808/http://en.rsf.org/introduction-24-03-2011,32617.html }}</ref> == လုပ်ဆောင်မှုများ == === '''ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့် ညွှန်းကိန်း''' === {{Main|ကမ္ဘာ့ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုနိုင်ခွင့် ညွှန်းကိန်း}} နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များအဖွဲ့၏ နှစ်စဉ် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများတွင် ရေးသားထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်များ မည်မျှတိုးတက်လာပုံကို ယမန်နှစ် ကိန်းဂဏန်းများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ကာ အမှတ်ပေးသည့် ပုံစံမျိုးဖြစ်သည်။ အမှတ်အနည်းဆုံးရရှိသည့်နိုင်ငံသည် လွတ်လပ်ခွင့်အများဆုံးရရှိသည့် နိုင်ငံများဖြစ်သည်။ === စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်ဆု === ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သော နယ်စည်းမခြားသတင်းထောက်များအဖွဲ့ (RSF) ၏ နှစ်ပတ်လည် စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်ဆုသည် မိမိတို့၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များကြောင့် ခြိမ်းခြောက်ခံရခြင်း သို့မဟုတ် ထောင်သွန်းအကျဉ်းချခံရခြင်းများရှိသော်လည်း၊ အာဏာအလွဲသုံးစားမှုများကို ရဲဝံ့စွာ စိန်ခေါ်ခဲ့ကြသည့် သီးခြားလွတ်လပ်သော သတင်းသမားများကို ဂုဏ်ပြုချီးမြှင့်ခြင်းဖြစ်သည်။ ယခင်က TV5Monde နှင့် Le Monde တို့သည် အဆိုပါဆုအတွက် မိတ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများအဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ * {| class="wikitable sortable" !နှစ် !ဆုရှင်များ |- |1992 |{{flag|Bosnia and Herzegovina}} Zlatko Dizdarevic |- |1993 |{{flag|China}} Wang Juntao |- |1994 |{{flag|Rwanda}} André Sibomana |- |1995 |{{flag|Nigeria}} Christina Anyanwu |- |1996 |{{flag|Turkey}} Isik Yurtçu |- |1997 |{{flag|Cuba}} Raúl Rivero |- |1998 |{{flag|Syria}} Nizar Nayyouf |- |1999 |{{flag|Myanmar}} [[စမ်းစမ်းနွဲ့ (သာယာဝတီ)|စမ်းစမ်းနွဲ့]] |- |2000 |{{flag|Spain}} Carmen Gurruchaga |- |2001 |{{flag|Iran}} Reza Alijani |- |2002 |{{flag|Russia}} Grigory Pasko |- |2003 |{{flag|Morocco}} Ali Lmrabet; {{flag|Zimbabwe}} The Daily News; {{flag|Haiti}} Michèle Montas |- |2004 |{{flag|Algeria}} Hafnaoui Ghoul;<ref>[၁]</ref> {{flag|Mexico}} Zeta; {{flag|China}} Liu Xiaobo |- |2005 |{{flag|China}} Zhao Yan; {{flag|Afghanistan}} Tolo TV; {{flag|Somalia}} National Union of Somalian Journalists; {{flag|Syria}} Massoud Hamid |- |2006 |{{flag|Myanmar}} [[ဝင်းတင်၊ ဦး (ဟံသာဝတီ)|ဦးဝင်းတင်]]; {{flag|Russia}} Novaya Gazeta; {{flag|Cuba}} Guillermo Fariñas Hernández |- |2007 |{{flag|Eritrea}} Seyoum Tsehaye; {{flag|Myanmar}} Democratic Voice of Burma; {{flag|Egypt}} Kareem Amer; {{flag|China}} Hu Jia, Zeng Jinyan |- |2008 |{{flag|Cuba}} Ricardo Gonzales Alfonso; {{flag|North Korea}} Radio Free NK;<ref>[၂]</ref> {{flag|Myanmar}} [[ဇာဂနာ(ရုပ်ရှင်နှင့် သဘင်ပညာရှင်)|ဇာဂန]] နှင့် [[နေဘုန်းလတ်]] |- |2009 |{{flag|Israel}} Amira Hass; {{flag|Russia}} Dosh<ref>[၃]</ref> |- |2010 |{{flag|Iran}} Abdolreza Tajik;<ref>[၄]</ref> {{flag|Somalia}} Radio Shabelle |- |2011 |{{flag|Syria}} Ali Ferzat; {{flag|Myanmar}} Weekly Eleven News |- |2012 |{{flag|Syria}} Mazen Darwish; {{flag|Afghanistan}} 8Sobh |- |2013 |{{flag|Uzbekistan}} Muhammad Bekjanov;<ref>[၅]</ref> {{flag|Sri Lanka}} Uthayan |- |2014 |{{flag|Mexico}} Sanjuana Martínez; {{flag|Liberia}} FrontPage Africa; {{flag|Saudi Arabia}} Raif Badawi |- |2015 |{{flag|Syria}} Zeina Erhaim; {{flag|Ethiopia}} Zone9; {{flag|Turkey}} Cumhuriyet |- |2016 |{{flag|Syria}} Hadi Abdullah; {{flag|China}} 64Tianwang; {{flag|China}} Lu Yuyu and Li Tingyu<ref>[၆]</ref> |- |2017 |{{flag|Poland}} Tomasz Piątek; {{flag|Turkey}} Medyascope; {{flag|Iran}} Soheil Arabi |- |2018 |{{flag|India}} Swati Chaturvedi; {{flag|Malta}} Matthew Caruana Galizia; {{flag|Philippines}} Inday Espina-Varona; {{flag|United Kingdom}} Carole Cadwalladr |- |2019 |{{flag|Saudi Arabia}} Eman al Nafjan; {{flag|Vietnam}} Pham Doan Trang; {{flag|Malta}} Caroline Muscat<ref>[၇]</ref> |- |2020 |{{flag|Egypt}} Lina Attalah; {{flag|Belarus}} Elena Milashina; {{flag|Hong Kong}} Jimmy Lai |- |2021 |{{flag|China}} Zhang Zhan; {{flag|France}} Pegasus Project (Forbidden Stories); {{flag|Palestine}} Majdoleen Hassona |- |2022 |{{flag|Iran}} Narges Mohammadi (for Courage); {{flag|Ukraine}} Mstyslav Chernov and Yevhen Maloletka (for Impact); {{flag|Morocco}} Omar Radi (for Independence)<ref>[၈]</ref> |- |2023 |{{flag|Colombia}} Juan Pablo Barrientos (for Impact); {{flag|Egypt}} Mohamed Ibrahim Radwan (Mohamed Oxygen) (for Courage); {{flag|Guatemala}} Jose Rubén Zamora (for Independence); {{flag|France}} Karine Pierre (for Photography)<ref>[၉]</ref><ref>[၁၀]</ref> |- |2024<ref>{{Cite web |date=2024-12-04 |title=RSF Press Freedom Awards: the 2024 laureates {{!}} RSF |url=https://rsf.org/en/rsf-press-freedom-awards-2024-laureates |access-date=2026-05-03 |website=rsf.org |language=en}}</ref> |{{အလံ|Palestine}} Waël al-Dahdouh for the Courage Prize {{အလံ|Ukraine}} Natalya Gumenyuk for the Impact Prize {{အလံ|India}} Ravish Kumar for the Independence Prize {{အလံ|Burkina Faso}} Mariam Ouédraogo for the Mohamed Maïga Prize for African Investigative Journalism {{အလံ|Belgium}} Gaël Turine for the Lucas Dolega-SAIF Photo Prize |- |2025<ref>{{Cite web |date=2025-11-15 |title=RSF Press Freedom Awards: the 2025 laureates {{!}} RSF |url=https://rsf.org/en/rsf-press-freedom-awards-2025-laureates |access-date=2026-05-03 |website=rsf.org |language=en}}</ref> |{{အလံ|Azerbaijan}} Sevinj Vagifgizi for the Courage Prize {{flag|Palestine}} Bisan Owda for the Impact Prize {{flag|Myanmar}} ရှင်ဒေဝီ for Independence Prize {{အလံ|Burkina Faso}} Atiana Serge Oulon for the Mohamed Maïga Prize for African Investigative Journalism {{အလံ|France}} Robin Tutenges for the Lucas Dolega-SAIF Photo Prize |} ==== မြန်မာနိုင်ငံမှ ဆုရှင်များ ==== * [[စမ်းစမ်းနွဲ့ (သာယာဝတီ)|စမ်းစမ်းနွဲ့]] (၁၉၉၉) * ဟံသာဝတီ ဦး[[ဝင်းတင် (ဟံသာဝတီ)|ဝင်းတင်]] (၂၀၀၆) * [[ဒီမိုကရက်တစ် မြန်မာ့အသံ]] (၂၀၀၇) * Weekly Eleven (၂၀၁၁) * ရှင်ဒေဝီ (၂၀၂၅) == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == * [[ကမ္ဘာ့ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုနိုင်ခွင့် ညွှန်းကိန်း]]<br /> ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[Category:နိုင်ငံတကာ လူ့အခွင့်ရေး အဖွဲ့အစည်းများ]] 6jsf79nqrtql5nz3xiwsb8lm7cln9rv 0 47931 1029470 1019933 2026-05-04T11:11:17Z Salai Rungtoi 22844 1029470 wikitext text/x-wiki {{Infobox broadcasting network |network_name = ဒီမိုကရက်တစ် မြန်မာ့အသံ <br />Democratic Voice of Burma (DVB) |network_logo = [[Image:Democratic Voice of Burma.png|137px|Democratic of Burma]] |country = [[နော်ဝေနိုင်ငံ]] |network_type = [[ရေဒီယို]] နှင့် [[ရုပ်မြင်သံကြား]] ထုတ်လွှင့်ခြင်း |available = ပြည်တွင်း<br/>နိုင်ငံတကာ&nbsp; [[မြန်မာ]] |owner = |key_people =Executive Director/Chief Editor အေးချမ်းနိုင်၊ Deputy Executive Director ခင်မောင်ဝင်း |launch_date = ဇူလိုင် ၁၉၉၂ (ရေဒီယို)<br/><br/>မေ ၂၈၊ ၂၀၀၅ (ရုပ်မြင်သံကြား) |founder = အေးချမ်းနိုင် |slogan = |motto = |past_names = |website = [http://www.dvb.no/ www.dvb.no] }} '''ဒီမိုကရက်တစ် မြန်မာ့အသံ''' (အတိုကောက် '''ဒီဗွီဘီ (dvb)''') ဖြစ်ပြီး အကျိုးအမြတ်မရှာဖွေသော မီဒီယာ တခုဖြစ်သည်။ ဒီဗီဘီမှ မြန်မာနိုင်ငံ၏ သတင်းများ နှင့် သတင်းအချက်အလက်များကို ထုတ်လွှင့်ပေးလျက်ရှိသည်။ ဒီဗွီဘီသည် [[နော်ဝေးနိုင်ငံ]]၊ [[အော့စလိုမြို့]]တွင်တည်ရှိပြီး ရေဒီယိုနှင့် တယ်လီဗေးရှင်းများကို မြန်မာဝန်ထမ်းများဖြင့် ထုတ်လွှင့်ပေးလျက်ရှိသည်။ ၁၉၉၂-ခုနှစ် ဇူလိုင်လ တွင်ရေဒီယိုလိုင်းတိုမီတာ ဖြင့်စတင်ခဲ့ပြီး သန်းပေါင်းများစွာသော နားဆင်သူများနှင့် အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ် မေလ တွင် ဂြိုဟ်တု ရုပ်သံလှိုင်းဖြင့် ထုတ်လွှင့်နှိုင်ခဲ့သည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[Category:မြန်မာ မီဒီယာများ]] [[Category:မြန်မာ သတင်းဝဘ်ဆိုဒ်များ]] 3f7ejiqx8x6irkqv2xxivy7fjun04wp 1029482 1029470 2026-05-04T11:24:33Z Salai Rungtoi 22844 1029482 wikitext text/x-wiki {{Infobox broadcasting network |network_name = ဒီမိုကရက်တစ် မြန်မာ့အသံ <br />Democratic Voice of Burma (DVB) |network_logo = [[Image:Democratic Voice of Burma.png|137px|Democratic of Burma]] |country = [[နော်ဝေနိုင်ငံ]] |network_type = [[ရေဒီယို]] နှင့် [[ရုပ်မြင်သံကြား]] ထုတ်လွှင့်ခြင်း |available = ပြည်တွင်း<br/>နိုင်ငံတကာ&nbsp; [[မြန်မာ]] |owner = |key_people =Executive Director/Chief Editor အေးချမ်းနိုင်၊ Deputy Executive Director ခင်မောင်ဝင်း |launch_date = ဇူလိုင် ၁၉၉၂ (ရေဒီယို)<br/><br/>မေ ၂၈၊ ၂၀၀၅ (ရုပ်မြင်သံကြား) |founder = အေးချမ်းနိုင် |slogan = |motto = |past_names = |website = [http://www.dvb.no/ www.dvb.no] }} '''ဒီမိုကရက်တစ် မြန်မာ့အသံ''' (Democratic Voice of Burma, အတိုကောက် ဒီဗွီဘီ - DVB) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးသော လွတ်လပ်သည့် အကျိုးမဖက် မီဒီယာအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ၁၉၉၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် နော်ဝေးနိုင်ငံ [[အော့စလိုမြို့]]၌ ရေဒီယိုလှိုင်းတိုဖြင့် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ကာ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ဂြိုဟ်တုရုပ်သံလိုင်းအဖြစ် တိုးချဲ့နိုင်ခဲ့သည်။ ပြည်ပရောက် မြန်မာများဖြင့် စုဖွဲ့ကာ ပိတ်ဆို့မှုမရှိသော သတင်းနှင့် အချက်အလက်များကို ထုတ်လွှင့်ပေးခဲ့သည့် ဤအဖွဲ့အစည်းသည် ၂၀၁၂ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ပြန်လည်အခြေစိုက်၍ လူသိများပြီး သြဇာရှိသော ရုပ်သံလိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သော်လည်း၊ ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လတွင် စစ်အာဏာသိမ်းအဖွဲ့၏ ပိတ်ပင်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသဖြင့် လက်ရှိတွင် လျှို့ဝှက်နည်းလမ်းများဖြင့် သတင်းလုပ်ငန်းများကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်လျက် ရှိပါသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ဒီမိုကရက်တစ် မြန်မာ့အသံ (DVB) သည် ၁၉၉၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် နော်ဝေးနိုင်ငံ၊ အော့စလိုမြို့ရှိ စတူဒီယိုမှတစ်ဆင့် Kvitsøy တာဝါတိုင်ကို အသုံးပြု၍ ရေဒီယိုလှိုင်းတိုဖြင့် စတင်ထုတ်လွှင့်ခဲ့ပြီး၊ ယခုအခါ ဂြိုဟ်တုနှင့် ဒီဂျစ်တယ်ရုပ်သံလိုင်းများဖြင့်ပါ တိုးချဲ့ထုတ်လွှင့်လျက်ရှိသည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ် မေလ ၂၈ ရက်တွင် နယ်သာလန်အခြေစိုက် Free Voice၊ National Endowment for Democracy နှင့် Freedom of Expression Foundation စသည့် အစိုးရမဟုတ်သောအဖွဲ့အစည်းများ၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် ပထမဆုံးသော လွတ်လပ်သည့် မြန်မာဘာသာ ရုပ်သံလိုင်းကို ဂြိုဟ်တုမှတစ်ဆင့် စတင်ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ <ref>{{cite web |title=DVB |url=http://www.dvb.no/about |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121022142244/http://www.dvb.no/about |archive-date=2012-10-22 |access-date=2012-11-04 |publisher=Dvb.no}}</ref> ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း၌ မာလ်တီမီဒီယာလုပ်ငန်းများကို လူသိထင်ရှား စတင်လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် MRTV ၏ DVB-T2 စနစ်ဖြင့် အခမဲ့ရုပ်သံလိုင်းအဖြစ် ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။ သို့သော် ၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းပြီးနောက် မတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် ဒီဗွီဘီ (DVB) သည် အခြားသော မီဒီယာကွန်ရက်လေးခုဖြစ်သည့် [[မြန်မာနောင်း|Myanmar Now၊]] [[မဇ္ဈိမ သတင်းဌာန|မဇ္ဈိမ]] (Mizzima News)၊ [[ရန်ကုန်ခေတ်သစ် မီဒီယာ|ရန်ကုန်ခေတ်သစ်]] (Khit Thit Media) နှင့် [[၇ ရက် နေ့စဉ်သတင်းစာ|၇ ရက် သတင်းစာ]] (7Day News) တို့နှင့်အတူ စစ်ကောင်စီ၏ ပိတ်ပင်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2023-07-10 |title=ဒီဗွီဘီနဲ့ မဇ္ဈိမ သတင်းဌာနကို တရားစွဲမယ်လို့ စစ်ကောင်စီပြော |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/dvb-mizzima-07102023022710.html |access-date=2026-05-04 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> ဝန်ထမ်းအချို့ ဖမ်းဆီးနှိပ်စက်ခံရခြင်းနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်း ရောက်ရှိနေသည့် သတင်းထောက်အချို့မှာလည်း လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဥပဒေဖြင့် ဖမ်းဆီးခံရခြင်းစသည့် စိန်ခေါ်မှုများစွာကို ရင်ဆိုင်နေရပါသည်။<ref>{{Cite web |last=ဗွီအိုအေ (မြန်မာပိုင်း) |date=2021-05-11 |title=ထိုင်းမှာ ဖမ်းခံရသူ DVB သတင်းထောက်တွေကို လွဲှပေးဖို့ UNHCR တောင်းဆိုထား |url=https://burmese.voanews.com/a/thailand-seeking-humanitarian-solution-for-detainded-mm--dvb-journalists/5886322.html |access-date=2026-05-04 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=Arrest of journalists a litmus test for how Thailand treats those fleeing persecution in Myanmar |url=https://edition.cnn.com/2021/05/11/media/myanmar-thailand-arrested-journalists-intl-hnk/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210513023726/https://edition.cnn.com/2021/05/11/media/myanmar-thailand-arrested-journalists-intl-hnk/index.html |archive-date=2021-05-13 |access-date=2021-05-13}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[Category:မြန်မာ မီဒီယာများ]] [[Category:မြန်မာ သတင်းဝဘ်ဆိုဒ်များ]] mpg8rv99wz36j19vyy7kp2alds8z438 0 49311 1029419 210588 2026-05-04T09:41:57Z EmausBot 5629 [[ဝင်းတင် (ဟံသာဝတီ)]] သို့ ပြန်ညွှန်းနှစ်ထပ်ဖြစ်နေသည်ကို ပြင်နေသည် 1029419 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဝင်းတင် (ဟံသာဝတီ)]] 0w01hpdib5x7g8g8os49nvlji198btp 0 54989 1029483 518322 2026-05-04T11:25:55Z Salai Rungtoi 22844 /* ကိုးကား */ 1029483 wikitext text/x-wiki {{Infobox newspaper | name = ၇ ရက် နေ့စဉ်သတင်းစာ | school = | logo = Logo of 7 Day Daily.svg | logo_size = | logo_alt = | image = | image_size = | image_alt = | caption = | motto = Insight, In Depth & Independence | type = နေ့စဉ်ထုတ် သတင်းစာ | format = ပုံနှိပ် | owner = [[အင်ဖော်မေးရှင်း မက်ထရစ် ကုမ္ပဏီလိမီတက်]] | founder = <!-- or |founders= --> | publisher = | president = | editor = | chiefeditor = | depeditor = | assoceditor = | maneditor = | generalmanager = | newseditor = | managingeditordesign = | campuseditor = | campuschief = | metroeditor = | metrochief = | opeditor = | sportseditor = | photoeditor = | staff = | launched = ၂၅ ဧပြီ ၂၀၁၃ <ref>{{cite web|url=https://www.facebook.com/7daynews/info?tab=page_info|title=Page Info|publisher=7Day News Journal|accessdate=၁၁ ဧပြီ ၂၀၁၅}}</ref> | political = | language = [[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာ]] | ceased publication =၈ မတ် ၂၀၂၁ | relaunched = | headquarters = [[ဗိုလ်တထောင်မြို့နယ်]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]] | circulation = | circulation_date = | circulation_ref = | readership = | sister newspapers = [[၇ ရက် သတင်းဂျာနယ်]] | ISSN = | oclc = | RNI = | website = {{url|https://7day.news/}} | free = | dirinteractive = | publishing_country = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | publishing_city = }} '''၇ ရက် နေ့စဉ်သတင်းစာ''' (7Day Daily) သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထုတ်ဝေလျက်ရှိသော နေ့စဉ်ထုတ် [[သတင်းစာ]]ဖြစ်သည်။ [[အင်ဖော်မေးရှင်း မက်ထရစ် ကုမ္ပဏီလိမီတက်]] (Information Matrix Co., Ltd.) မှ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဧပြီ ၂၅ ရက်နေ့တွင် စတင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ == ပိတ်သိမ်းခံရခြင်း == ၂၀၂၁ မတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် မီဒီယာကွန်ရက်လေးခုဖြစ်သည့် ဒီဗွီဘီ (DVB) ၊ [[မြန်မာနောင်း|Myanmar Now၊]] [[မဇ္ဈိမ သတင်းဌာန|မဇ္ဈိမ]] (Mizzima News)၊ [[ရန်ကုန်ခေတ်သစ် မီဒီယာ|ရန်ကုန်ခေတ်သစ်]] (Khit Thit Media) နှင့် ၇ ရက် သတင်းစာ (7Day News) တို့နှင့်အတူ စစ်ကောင်စီ၏ ပိတ်ပင်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web |title=Myanmar: military revokes licences of five media outlets in blow to press freedom |url=https://www.theguardian.com/world/2021/mar/08/myanmar-un-chief-urges-release-of-trapped-protesters |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308231722/https://www.theguardian.com/world/2021/mar/08/myanmar-un-chief-urges-release-of-trapped-protesters |archive-date=8 March 2021 |access-date=9 March 2021 |website=The Guardian}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == *[http://informationmatrix.com အင်ဖော်မေးရှင်း မက်ထရစ် ကုမ္ပဏီလိမီတက်] [[Category:မြန်မာ သတင်းစာများ]] {{Myanmar-newspaper-stub}} dzu1khlxxnzxl36198pjhd1raipwcoo 0 88937 1029277 1028416 2026-05-03T13:54:44Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1029277 wikitext text/x-wiki '''မီချေးလင်း လမ်းညွှန်'''မှာ ပြင်သစ်တာယာကုမ္ပဏီ [[မီချေးလင်း|မီ​ချေးလင်း]]မှရာစုနှစ်တစ်ခုကြာ​အောင်ထွက်ရှိ​ထားသော လမ်းညွှန်စာအုပ်များဖြစ်သည်။ဥ​ရောပ၏သက်တမ်းအကြာဆုံး ဟိုတယ်နှင့်စား​သောက်ဆိုင်များပါဝင်​သော အနီ​ရောင်လမ်းညွှန်မှာ ထို​နေရာများ၏​ကောင်းမွန်​သောအစားအ​သောက်များအတွက်ကြယ် ၁ပွင့်မှ ၃ပွင့်အထိ​ပေးသည်။ အခြားနိုင်ငံများအတ့က်အစိမ်း​ရောင်လမ်းညွှန်ရှိသည်။ == ကြယ်များ == မီ​ချေးလင်းမှသုံးသပ်သူများသည် မိမိကိုယ်ကို မည်သူမည်ဝါမှန်းမ​ဖော်ပြဘဲသာမန်လူအ​နေဖြင့် စား​သောက်ဆိုင်များသို့သွား​ရောက်ကာအမှတ်​ပေးကြသည်။{{Quote|Michelin has gone to extraordinary lengths to maintain the anonymity of its inspectors. Many of the company's top executives have never met an inspector; inspectors themselves are advised not to disclose their line of work, even to their parents (who might be tempted to boast about it); and, in all the years that it has been putting out the guide, Michelin has refused to allow its inspectors to speak to journalists. The inspectors write reports that are distilled, in annual "stars meetings" at the guide's various national offices, into the ranking of three stars, two stars, or one star—or no stars. (Establishments that Michelin deems unworthy of a visit are not included in the guide.)<ref name=lunch>Colapinta, John. [http://www.newyorker.com/reporting/2009/11/23/091123fa_fact_colapinto#ixzz29X2IhNIo "Lunch with M – Undercover with a Michelin inspector"], ''[[The New Yorker]]'', 23 November 2009</ref>|text=Michelin has gone to extraordinary lengths to maintain the anonymity of its inspectors. Many of the company's top executives have never met an inspector; inspectors themselves are advised not to disclose their line of work, even to their parents (who might be tempted to boast about it); and, in all the years that it has been putting out the guide, Michelin has refused to allow its inspectors to speak to journalists. The inspectors write reports that are distilled, in annual "stars meetings" at the guide's various national offices, into the ranking of three stars, two stars, or one star—or no stars. (Establishments that Michelin deems unworthy of a visit are not included in the guide.)<ref name=lunch/>}} [[File:A_culinary_journey_to_the_Finnish_archipelago.jpg|thumb|မီ​ချေးလင်းအသိအမှတ်ပြုခံရ​သော ဖင်လန်နိုင်ငံစား​သောက်ဆိုင်တစ်ခုမှ မီနူးများ]] [[File:Carte_Printemps_Spring_menu_Switzerland_Michelin_starred_restaurant.jpg|thumb|မီ​ချေးလင်းအသိအမှတ်ပြုခံရ​သော ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံစား​သောက်ဆိုင်တစ်ခုမှ မီနူးများ]] [[File:Italian_Restaurant_Antica_Osteria_Del_Ponte_2_Michelin_Star.jpg|thumb|မီ​ချေးလင်းအသိအမှတ်ပြုခံရ​သော ဂျပန်နိုင်ငံစား​သောက်ဆိုင်တစ်ခုမှ မီနူးများ]] == ဥ​ရောပမှမီ​ချေးလင်းအသိအမှတ်ပြုဆိုင်များ == {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! Country<ref name="France">{{fr icon}} "[http://www.michelin-boutique.com/guides-cartes/guides-dhebergements-restauration/europe-c-33_54_57.html Achetez en ligne votre Guide Michelin Europe] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20160207190957/http://www.michelin-boutique.com/guides-cartes/guides-dhebergements-restauration/europe-c-33_54_57.html |date=7 February 2016 }}", Michelin.</ref> ! Release date ! {{Michelin stars|3}} ! {{Michelin stars|2}} ! {{Michelin stars|1}} ! {{lang|fr|Bib Gourmand}} ! Establishments |- ! France | 2017 Edition<ref>{{cite web|url=https://www.michelin.com/eng/media-room/press-and-news/press-releases/Products-Services/MICHELIN-guide-Yannick-Alleno-s-1947-restaurant-Courchevel-awarded-3-stars-in-the-2017-MICHELIN-guide-France/|title=Michelin Guide - Yannic Alleno's 1947 restaurant (Courchevel) awarded 3 stars in the 2017 Michelin Guide France|last=|first=|date=9 February 2017|work=www.michelin.com|format=|access-date=|accessdate=23 May 2018|archivedate=27 October 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171027074744/https://www.michelin.com/eng/media-room/press-and-news/press-releases/Products-Services/MICHELIN-guide-Yannick-Alleno-s-1947-restaurant-Courchevel-awarded-3-stars-in-the-2017-MICHELIN-guide-France/}}</ref> | 27 | 86 | 503 | 645<br/>(€32, €36 in Paris area)<ref>{{Cite news|url=https://www.eater.com/2017/1/5/14179656/michelin-france-bib-gourmand|title=Michelin Unveils France’s Bib Gourmands for 2017|work=Eater|access-date=2017-10-27}}</ref> | over 3,222 hotels and guest houses,<br/>4,362 restaurants |- ! Belgium and Luxembourg | 2012 Edition<ref>{{cite web |url=http://www.michelin.com/corporate/EN/news/products/article?articleID=NMICHELIN-Guide-Belgium-Luxembourg-2012 |title=Michelin Group: news from the tyre and mobility leader |work=michelin.com |accessdate=23 May 2018 |archivedate=27 November 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111127182226/http://www.michelin.com/corporate/EN/news/products/article?articleID=NMICHELIN-Guide-Belgium-Luxembourg-2012 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.michelin.com/corporate/EN/content/newsAndPress/products_and_services/Travel%2520Services//MICHELIN-Guide-Belgium-Luxembourg-2012.pdf |title=Les publications Michelin pour les investisseurs institutionnels |format=PDF |work=michelin.com }}{{Dead link|date=December 2020 }}</ref> | 3 | 16 | 99 | 140 (€35 or less) | over 700 hotels and guest houses,<br/>1,100 restaurants |- ! Germany |2016 Edition<ref>"[http://www.michelin.com/corporate/EN/news/products/article?articleID=NMICHELIN-guide-Germany-2016 Deutschland 2016 Michelin Guide]{{Dead link|date=December 2020 }}</ref> | 10 | 39 | 241 | 471<br/>(€35 or less) | over 4,200 hotels and guest houses,<br/>2,100 restaurants, 4,287 hotels |- ! Great Britain and Ireland | 2018 Edition<ref>{{cite web |url=https://www.leadingrestaurants.co.uk/data/full-lists/michelin-guide/ |title=All Current UK and Ireland Michelin Star Restaurants |date=2 October 2017 |accessdate=2 October 2017}}</ref> | 5 | 20 | 150 | 145<br/>([[Pound sterling|£]]28 or €40) | over 1,100 hotels, [[guest house]]s,<br/>2,100 restaurants, [[pub]]s |- ! Italy |2012 Edition<ref>{{cite web |url=http://www.michelin.com/corporate/EN/content/newsAndPress/products_and_services/Travel%2520Services/MICHELIN-Guide-Italy-2012.pdf |title=Les publications Michelin pour les investisseurs institutionnels |format=PDF |work=michelin.com }}{{Dead link|date=December 2020 }}</ref> | 7 | 38 | 250 | 260 (€35) | over 3,700 hotels and guest houses,<br/>2,700 restaurants |- ! Netherlands | 2012 Edition<ref>{{cite web |url=http://www.michelin.com/corporate/EN/news/products/article?articleID=Nguide_netherlands_2012 |title=Michelin Group: news from the tyre and mobility leader - Michelin |work=michelin.com |accessdate=23 May 2018 |archivedate=3 February 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120203083333/http://www.michelin.com/corporate/EN/news/products/article?articleID=Nguide_netherlands_2012 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://en.dinnersite.nl/toprestaurants/michelin |title=Michelin Star Restaurants 2014 / 2015 - dinnersite.nl restaurant guide |work=dinnersite.nl |accessdate=23 May 2018 |archivedate=27 June 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120627044637/http://en.dinnersite.nl/toprestaurants/michelin }}</ref> | 2 | 16 | 84 | 102<br/>(€35)<ref>"[http://www.michelin.com/corporate/news/products/article?articleID=CP_GM_Pays_Bas_2011 Michelin Guide Netherlands 2011] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101204232436/http://www.michelin.com/corporate/news/products/article?articleID=CP_GM_Pays_Bas_2011 |date=4 December 2010 }}", Michelin, 26 November 2010.</ref> | over 600 hotels and guest houses,<br/>700 restaurants |- ! Spain and Portugal |2018 Edition<ref>{{es icon}} {{cite web|url=http://www.expansion.com/fueradeserie/gastro/2017/11/23/5a168708e5fdea611f8b463b.html|title=Guía Michelin 2018|last=|first=|date=|website=|accessdate=December 7, 2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.bonviveur.es/noticias/lista-de-restaurantes-bib-gourmand-2018-las-promesas-de-la-guia-michelin|title=Lista Bib Gourmand 2018|last=|first=|date=|website=|access-date=}}</ref> | 11 | 25 | 177 | 253<br/>(€35 or less) | over 1,775 hotels and guest houses,<br/>1,549 restaurants, 130 [[tapas]] bars |- ! Switzerland |2012 Edition<ref>{{cite web|url=http://www.michelin.com/corporate/EN/news/products/article?articleID=NMICHELIN-Guide-Switzerland-2012|title=Michelin Group: news from the tyre and mobility leader - Michelin|work=michelin.com|accessdate=23 May 2018|archivedate=3 February 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120203083743/http://www.michelin.com/corporate/EN/news/products/article?articleID=NMICHELIN-Guide-Switzerland-2012}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.michelin.com.au/content/download/4487/204986/file/MICHELIN%2520Guide%2520Switzerland%25202012%2520Summary.pdf |title=Michelin news: all recent news from the Group |format=PDF |publisher=Michelin Australia |accessdate=2 February 2016 |archivedate=23 March 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120323192811/http://www.michelin.com.au/content/download/4487/204986/file/MICHELIN%20Guide%20Switzerland%202012%20Summary.pdf }}</ref> | 2 | 18 | 76 | 87<br/>(€35)<ref>"[http://www.michelin.com/corporate/news/products/article?articleID=CP_GM_Suisse_2011 Michelin Stars Rain Down on Switzerland] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101204232200/http://www.michelin.com/corporate/news/products/article?articleID=CP_GM_Suisse_2011 |date=4 December 2010 }}", Michelin, 16 November 2010.</ref> | over 800 hotels and guest houses,<br/>800 restaurants |} {| class="wikitable" style="text-align:center" ! City<ref name="France"/> ! Release date ! {{Michelin stars|3}} ! {{Michelin stars|2}} ! {{Michelin stars|1}} ! {{lang|fr|Bib Gourmand}} ! Establishments |- ! Paris |2012 Edition<ref>{{cite web|url=http://www.michelin.com/corporate/EN/news/products/article?articleID=NThe-2012-MICHELIN-guide-France|title=Michelin Group: news from the tyre and mobility leader - Michelin|work=michelin.com|accessdate=23 May 2018|archivedate=24 March 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120324065928/http://www.michelin.com/corporate/EN/news/products/article?articleID=NThe-2012-MICHELIN-guide-France}}</ref> | 10 | 17 | 50 | 70 (€35) | 60 hotels, 453 restaurants<ref name="michelinus20100301">"{{cite web|url=http://vocuspr.vocus.com/vocuspr30/Newsroom/MultiQuery.aspx?SiteName=Michelin&Entity=PRAsset&SF_PRAsset_PRAssetID_EQ=535757&XSL=Release&IncludeChildren=True|title=The Michelin Guide France 2010 Selection|date=1 March 2010|publisher=Michelin North America|archive-url=https://web.archive.org/web/20101031014837/http://vocuspr.vocus.com/vocuspr30/Newsroom/MultiQuery.aspx?SiteName=michelin&Entity=PRAsset&SF_PRAsset_PRAssetID_EQ=535757&XSL=Release&IncludeChildren=True|archive-date=31 October 2010|dead-url=yes}}</ref> |- ! Chicago |2017 Edition<ref>{{cite web |url=http://www.chicagotribune.com/dining/restaurants/ct-michelin-stars-chicago-restaurants--2016-20161102-story.html |title=Michelin awards Chicago restaurants record number of stars |work=chicagotribune.com |accessdate=23 May 2018 |archivedate=22 May 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180522204132/http://www.chicagotribune.com/dining/restaurants/ct-michelin-stars-chicago-restaurants--2016-20161102-story.html }}</ref> | 2 | 5 | 19 | 52 ([[United States dollar|$]]40)<ref>{{cite web|last1=Vettel|first1=Phil|title=Bib Gourmand Awards recognize 52 Chicago restaurants|url=http://www.chicagotribune.com/dining/restaurants/ct-bib-gourmand-awards-recognize-53-chicago-restaurants-20161026-story.html|website=Chicagotribune.com|accessdate=11 June 2017|archivedate=27 October 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161027113549/http://www.chicagotribune.com/dining/restaurants/ct-bib-gourmand-awards-recognize-53-chicago-restaurants-20161026-story.html}}</ref> | 400 restaurants<ref>{{cite web |url=http://www.michelintravel.com/shop/michelin-guide-chicago-2015/ |title=Michelin Guide Chicago 2015 - Michelin Travel & Lifestyle |work=michelintravel.com }}</ref> |- ! Hong Kong and Macau | 2012 Edition<ref>{{cite web|url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:rOYqjmPnq0IJ:www.michelin.com/corporate/FR/content/newsAndPress/ProductsAndServices/Travel%2520Services/Le-Guide-MICHELIN-Hong-Kong-Macau-2012.pdf|title=Redirecting...|work=google.com}}</ref> | 5 | 13 | 51 | 64 ([[Hong Kong Dollar|HK$]]300 or [[Macanese pataca|MOP$]]300) | 272 restaurants, 60 hotels<ref name=michelin20101203>{{ja icon}} "[http://www.michelin.co.jp/Home/News-Promotions/News/20101203 「ミシュランガイド香港・マカオ2011」を発行] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160403114108/http://www.michelin.co.jp/Home/News-Promotions/News/20101203 |date=3 April 2016 }}", Michelin Japan, 12 March 2010.</ref> |- ! Kyoto, Osaka, Kobe, Nara | 2012 Edition<ref>{{cite web|url=http://www.michelin.com.au/content/download/4430/204405/file/MICHELIN%2520Guide%2520Kyoto,%2520Osaka,%2520Kobe%2520and%2520Nara%25202012%2520Summary.pdf|title=Michelin news: all recent news from the Group - Michelin|author=|date=|work=michelin.com.au|accessdate=2 February 2016|archivedate=23 March 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120323191118/http://www.michelin.com.au/content/download/4430/204405/file/MICHELIN%20Guide%20Kyoto,%20Osaka,%20Kobe%20and%20Nara%202012%20Summary.pdf}}</ref> | 15 | 61 | 224 | 40<br/>(coins, [[Japanese yen|¥]]5000)<ref name="michelin20101019">{{ja icon}} [http://web-cache.stream.ne.jp/www09/michelin/guide/kyoto/ ”「ミシュランガイド京都・大阪・神戸2011」12 軒のレストランが三つ星 44軒のレストランと2軒の旅館 が二つ星 183軒のレストランと2軒の旅館が一つ星”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101106012220/http://web-cache.stream.ne.jp/www09/michelin/guide/kyoto/ |date=6 November 2010 }}, Michelin Japan, 19 October 2010.</ref> |296 restaurants, 48 hotels, 41 [[Ryokan (Japanese inn)|ryokans]] |- ! Las Vegas (suspended) | 21 October 2008<ref>Jinae West "[http://www.lasvegassun.com/blogs/culture/2009/jun/26/michelin-bad-economy-means-no-2010-guide-las-vegas/ Michelin: Bad economy means no 2010 guide in Las Vegas], Las Vegas Sun, 26 June 2009.</ref> | 1 | 3 | 13 | | 127 restaurants, 30 hotels (2007) |- ! London | 2012 Edition<ref>{{cite web|url=http://www.londonandpartners.com/media-centre/press-releases/2011/111007-restaurants-go-for-gold-as-2012-michelin-stars-are-announced|title=Restaurants go for Gold as 2012 Michelin Stars are announced|work=londonandpartners.com|accessdate=23 May 2018|archivedate=3 February 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190203004028/https://www.londonandpartners.com/media-centre/press-releases/2011/111007-restaurants-go-for-gold-as-2012-michelin-stars-are-announced}}</ref> | 2 | 7 | 46 | 45 (£28) | 450 restaurants, 50 hotels |- ! Los Angeles (suspended) | 21 October 2008<ref>Phil Vettel "[http://articles.chicagotribune.com/2010-11-16/entertainment/ct-live-1116-michelin-predictions-20101116_1_michelin-guide-michelin-stars-three-star/2 And the crystal ball says …] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110806200534/http://articles.chicagotribune.com/2010-11-16/entertainment/ct-live-1116-michelin-predictions-20101116_1_michelin-guide-michelin-stars-three-star/2 |date=6 August 2011 }}", Michelin North America, 16 November 2010.</ref> | 0 | 4 | 16 | | 263 restaurants, 27 hotels (2007) |- ! Main Cities of Europe | 17 March 2010<ref>"[http://www.michelin.com/corporate/content/newsAndPress/9943-MICHCORP-NEWS2010.pdf Michelin Guide Main Cities of Europe 2010 to go on sale on March 17] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110629175217/http://www.michelin.com/corporate/content/newsAndPress/9943-MICHCORP-NEWS2010.pdf |date=29 June 2011 }}", Michelin, 16 March 2010. covering Austria (Vienna, Salzburg) – Belgium (Brussels, Antwerp) – Czech Republic (Prague) – Denmark (Copenhagen) – Finland (Helsinki) – France (Paris, Lyons, Strasbourg, Toulouse) – Germany (Berlin, Cologne, Frankfurt, Hamburg, Munich, Stuttgart) – Greece (Athens) – Hungary (Budapest) – Ireland (Dublin) – Italy (Rome, Milan, Turin, Florence) – Luxembourg (Luxembourg) – Netherlands (Amsterdam, Rotterdam, The Hague) – Norway (Oslo) – Poland (Warsaw, Cracow) – Portugal (Lisbon) – Spain (Madrid, Barcelona, Valencia) – Sweden (Stockholm, Gothenburg) – Switzerland (Bern, Geneva, Zurich) – United Kingdom (London, Birmingham, Edinburgh, Glasgow)</ref> | 15 | 55 | 271 | 231 | 1,715 restaurants, 1,542 hotels |- ! New York City | 2017 Edition<ref name=":1">{{cite web|url=http://www.prnewswire.com/news-releases/michelin-releases-2017-edition-of-its-famed-guide-to-new-yorks-best-restaurants-300363599.html|title=Michelin Releases 2017 Edition of Its Famed Guide to New York's Best Restaurants|last=|first=|date=|publisher=|access-date=|work=}}</ref> | 6 | 10 | 61 | 132 ($40) |857<ref name=":1" /> |- ! Rio de Janeiro and São Paulo |2017 edition <ref>{{cite web|url=https://www.finedininglovers.com/blog/news-trends/michelin-guide-brazil-2017/|title= Michelin Guide to Brazil 2017- The Full list|author=Cole, Holly|website= Fine Dining Lovers|date=2017-05-09|access-date=2018-03-01}}</ref> |0 |1 |18 |33 ([[Brazilian real|R$]] 90) <ref> {{cite web|url=http://www1.folha.uol.com.br/ilustrada/2017/05/1882293-8-casas-boas-e-baratas-do-rio-e-de-sp-ganham-mencao-no-guia-michelin.shtml|title= 8 casas boas e baratas do Rio e de SP ganham menção no Guia Michelin|author=Flores, Magê|publisher= Folha de S. Paulo|date=2017-05-18|access-date= 2018-03-01}}</ref> | |- ! San Francisco and Bay Area |2017 Edition<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.prnewswire.com/news-releases/michelin-awards-coveted-three-stars-to-quince-in-2017-edition-of-famed-san-francisco-restaurant-guide-300351068.html|title=Michelin Awards Coveted Three Stars to Quince in 2017 Edition of Famed San Francisco Restaurant Guide|last=|first=|date=|website=|publisher=|access-date=}}</ref> |6 | 7 | 41 | 75 ($40)<ref name=":0" /> | 513 restaurants<ref name=":0" /> |- ! Seoul |2018 Edition<ref>{{Cite web |title=Michelin Guide Seoul |url=http://guide.michelin.co.kr/en/restaurant/ |accessdate=23 May 2018 |archivedate=8 November 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161108052152/http://guide.michelin.co.kr/en/restaurant/ }}</ref> | 2 | 4 | 18 | 48 ([[South Korean won|₩]]35,000 or less)<ref>{{Cite web |title=Bib Gourmand Seoul 2017 |url=https://guide.michelin.co.kr/en/restaurant/?aw%5B%5D=23 |accessdate=23 May 2018 |archivedate=7 December 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171207140418/https://guide.michelin.co.kr/en/restaurant/?aw%5B%5D=23 }}</ref> | 174 restaurants, 36 hotels |- ! Shanghai |2017 Edition<ref name="shanghaidaily.com">"[http://www.shanghaidaily.com/metro/entertainment-and-culture/Tang-Court-is-Shanghais-first-3star-Michelin-restaurant/shdaily.shtml T'ang Court is Shanghai's first 3-star Michelin restaurant]", Shanghai Daily, September 21, 2016.</ref> | 1 | 7 | 18 | 25 ([[Renminbi|￥]]200 or less)<ref name="shanghaidaily.com"/> | TBC |- !Singapore |2017 Edition<ref>"[https://guide.michelin.sg/en/2017-MICHELIN-guide-Singapore-full-results-restaurants Singapore restaurant stalwarts, Australian and Italian cuisine celebrated in the 2017 MICHELIN guide Singapore] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170716221859/https://guide.michelin.sg/en/2017-MICHELIN-guide-Singapore-full-results-restaurants |date=16 July 2017 }}", Michelin Guide Singapore, 29 June 2017.</ref><ref>"[https://guide.michelin.sg/en/singapore-bib-gourmand-2017 The Results: Bib Gourmand Awards For The 2017 MICHELIN guide Singapore] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170711143953/https://guide.michelin.sg/en/singapore-bib-gourmand-2017 |date=11 July 2017 }}", Michelin Guide Singapore, 22 June 2017.</ref> |1 |7 |30 |38 (S$45) |TBC |- ! Tokyo, Yokohama<br/>and Shonan |2012 Edition<ref>{{cite web |url=http://www.michelin.com/corporate/EN/content/newsAndPress/products_and_services/Travel%2520Services/MICHELIN-Guide-Tokyo-Yokohama-Shonan%25202012.pdf |title=Les publications Michelin pour les investisseurs institutionnels |format=PDF |work=michelin.com |accessdate=23 May 2018 |archivedate=18 December 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111218132739/http://www.michelin.com/corporate/EN/content/newsAndPress/products_and_services/Travel%20Services/MICHELIN-Guide-Tokyo-Yokohama-Shonan%202012.pdf }}</ref> | 17 | 57 | 219 | 95<br/>(coins, ¥5000)<ref name="michelin20101124">{{ja icon}} [http://web-cache.stream.ne.jp/www09/michelin/guide/tokyo/ "「ミシュランガイド東京・横浜・鎌倉2011」を発行　三つ星が14軒、二つ星が54軒、一つ星が198軒に"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101129012353/http://web-cache.stream.ne.jp/www09/michelin/guide/tokyo/ |date=29 November 2010 }}, Michelin Japan, 24 November 2010.</ref> | 292 restaurants, 54 hotels and 10 [[Ryokan (Japanese inn)|ryokans]] |- !Washington, DC |2018 Edition<ref>"[https://www.washingtonian.com/2017/10/17/here-are-the-2018-michelin-star-restaurant-rankings-for-dc/ Here Are the 2018 Michelin Star Restaurant Rankings for DC]", Washingtonian, 17 October 2017</ref> | 0 | 3 | 11 | 19<br/>($40)<ref name="michelinbibdc20170925"> [https://www.washingtonian.com/2016/10/06/michelin-releases-bib-gourmand-list-dc/ "Michelin Releases Its Bib Gourmand List for DC"], Washingtonian, 16 October 2016.</ref> | 102 restaurants, 440 hotels and inns |- !Bangkok |2018 Edition<ref>"[http://thebangkokfaq.com/index.php/2017/12/07/michelin-stars-restaurants-bangkok/ Michelin stars restaurants in Bangkok] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180519060745/http://thebangkokfaq.com/index.php/2017/12/07/michelin-stars-restaurants-bangkok/ |date=19 May 2018 }}", The Bangkok FAQ, 7 December 2017</ref> | 0 | 3 | 14 | 35 <br> ([[฿]]1,000) | |- !Taipei |2018 Edition<ref>{{Cite web|url=https://guide.michelin.com/tw/en/taipei/restaurants|title=Bib Gourmand Michelin Restaurants in Taipei – the Michelin Guide|last=|first=|date=|website=guide.michelin.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20190404174046/https://guide.michelin.com/tw/en/taipei/restaurants|archive-date=4 April 2019|dead-url=|access-date=2018-03-18}}</ref> |1 |2 |17 |36 (TWD1,500 or less) |126 restaurants, 25 hotels (2018) |} == ကိုးကား == {{Reflist|30em}} [[Category:ဟိုတယ်လမ်းညွှန် စာအုပ်များ]] hwzmyc9jjkcreauvodacke4lpifaift 0 90192 1029335 1018232 2026-05-04T03:49:56Z Lthar854 80699 1029335 wikitext text/x-wiki အောက်ပါတို့မှာ '''[[မြန်မာနိုင်ငံ]]နှင့်သင့်ဆိုင်သော အလံများ''' ဖြစ်သည်။ ==နိုင်ငံတော်အလံ== {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- | [[File:Flag of Myanmar.svg|border|150px]] || rowspan="2" | ၂၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၀ || [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အလံတော်|နိုင်ငံတော်အလံ]] || အဝါ၊ အစိမ်း၊ အနီ ရေပြင်ညီလိုင်း ၃ လိုင်းနှင့် အလယ်တွင် ထောင့် ၅ ထောင့်ရှိသောကြယ်ဖြူကြီးတစ်လုံး |- | [[FIle:Flag of Myanmar (vertical).svg|border|100px]]||နိုင်ငံတော်အလံဒေါင်လိုက်ချိတ်ဆွဲပုံ||အဝါရောင်လိုင်းကိုဘယ်ဘက်တွင်ရှိ‌စေရန်နှင့် ကြယ်ဖြူ၏ထိပ်ကိုလက်ဝဲဘက်သို့မျက်နှာမူစေရန် <ref>{{cite web |title=President Obama Promises Support for the People of Burma |date=19 November 2012 |url=https://obamawhitehouse.archives.gov/blog/2012/11/19/president-obama-promises-support-people-burma |website=obamawhitehouse.archives.gov}}</ref> |} ==အုပ်ချုပ်ရေးဒေသအလံများ== ===ပြည်နယ်များ=== {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- |[[File:Flag of Kachin State.svg|border|150px]]|| ၂၀၁၀ ||[[ကချင်ပြည်နယ်|ကချင်ပြည်နယ်အလံ]]|| အစိမ်းနုရောင်နောက်ခံ၊ အလယ်၌တောင်နှင့်[[မနောပွဲ|မနောတိုင်]]ပုံ |- | [[File:Flag of Kayah State.svg|border|150px]]|| ||[[ကယားပြည်နယ်|ကယားပြည်နယ်အလံ]]|| အနီ၊ အပြာ၊ အစိမ်း ရေပြင်ညီမျဉ်းသုံးကြောင်း၊ အလယ်၌ [[ကိန္နရီ]]/ကိန္နရာ ရုပ်ပုံ |- |[[File:Flag of Kayin State.svg|border|150px]]|| ၂၀၁၀ ||[[ကရင်ပြည်နယ်|ကရင်ပြည်နယ်အလံ]]|| အပြာ၊ အဖြူ၊ အနီ ရေပြင်ညီမျဉ်းသုံးကြောင်း၊ လက်ဝဲဖက်ထောင့်၌ ကြယ်အဖြူတစ်လုံး |- | [[File:Flag of Chin State.svg|border|150px]]|| ၁၉၈၆<ref>{{cite news |last1= |first1= |title=ချင်းပြည်နယ်အလံဒီဇိုင်းရေးဆွဲသူ ဒေါက်တာတမ်အောင်လိန်းကွယ်လွန် |url=https://www.zalen.info/%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%B6-%E1%80%92%E1%80%AE%E1%80%87%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA/ |accessdate= |work=Zalen Media |date=20 November 2020 |language= မြန်မာဘာသာ}}</ref> ||[[ချင်းပြည်နယ်‌|ချင်းပြည်နယ်အလံ]]|| အပြာ၊ အနီ၊ အစိမ်း ရေပြင်ညီမျဉ်းသုံးကြောင်း၊ အလယ်၌စက်ဝိုင်းနှင့် [[အောက်ချင်းငှက်]]၊ ထိုစက်ဝိုင်းကိုဝန်းရံထားသော ကြယ် ၉ လုံး |- |[[File:Flag of Mon State (2018).svg|border|150px]]|| ၈ ဇွန် ၂၀၁၈<ref>{{cite news |last1=Khant |first1=Naung |title=Mon State Hluttaw approves picture of golden hamsa on red background as Mon State flag |url=https://www.bnionline.net/en/news/mon-state-hluttaw-approves-picture-golden-hamsa-red-background-mon-state-flag |accessdate=21 August 2018 |work=Burma News International |date=8 June 2018 |language=en}}</ref> ||[[မွန်ပြည်နယ်၏ အလံတော်|မွန်ပြည်နယ်အလံ]]||အနီရောင်နောက်ခံနှင့် ရွှေ[[ဟင်္သာ]]ပုံ |- |[[File:Flag of Rakhine.svg|border|150px]]|| ||[[ရခိုင်ပြည်နယ်အလံ]]|| အဖြူနှင့်အနီ ရေပြင်ညီမျဉ်းနှစ်ကြောင်း၊ အလယ်၌[[သီရိဝစ္ဆ]]တံဆိပ် |- |[[File:Flag of the Shan State.svg|border|150px]]|| ၁၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၇ ||[[ရှမ်းပြည်နယ်၏အလံ|ရှမ်းပြည်နယ်အလံ]]|| အဝါ၊ အစိမ်း၊ အနီ ရေပြင်ညီမျဉ်းသုံးကြောင်းနှင့် အလယ်၌စက်ဝိုင်း |} ===တိုင်းဒေသကြီးများ=== {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- |[[File:Flag of Sagaing Region (2019).svg|border|150px]]|| ၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၉<ref>{{Cite news|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2019/10/08/205827.html|title=စစ်ကိုင်းတိုင်းအလံနှင့်လိုဂိုအသစ် ယခုနှစ်အတွင်းပြောင်းလဲအသုံးပြုမည်|work=ဧရာဝတီ|language=မြန်မာ|date=၈ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၉}}</ref>||[[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၏ အလံတော်|စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအလံ]]|| အဝါ၊ အပြာ၊ အနီ ရေပြင်ညီမျဉ်း ၃ ကြောင်းနှင့် တိုင်းဒေသကြီးတံဆိပ် |- | [[ဖိုင်:Flag of Tanintharyi Region.svg|border|150x150px]]|| ၂၀၁၀ ||[[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]အလံ||အနီ၊ အပြာ၊ အစိမ်း ရေပြင်ညီမျဉ်းသုံးကြောင်း၊ အလယ်၌ နဂါး ရုပ်ပုံ နှင့် ၎င်းအထက်တွင် ကြယ်ဖြူငယ် |- | [[File:Flag of Bago Region.png|border|150px]]|| ||[[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၏အလံ|ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအလံ]]||အပြာရောင်နောက်ခံ၊ အလယ်တွင် အစိမ်းရောင်ဘောင်ရှိအဖြူရောင်စက်ဝိုင်းပေါ်၌ ရွှေဟင်္သာနှစ်ကောင်ဆင့်လျက်နေပုံ နှင့် ၎င်းအထက်တွင် "ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး" ဟူသော စာသား |- |[[File:Flag of Magway Region.svg|border|150px]]|| ၂၀၂၁ခန့် ||[[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]အလံ|| ရွှေဝါရောင်နောက်ခံနှင့် တိုင်းဒေသကြီးတံဆိပ် |- |[[File:Flag of Mandalay Region.svg|border|150px]]|| ၂၀၂၂ ||[[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]အလံ|| ကောင်းကင်ပြာနောက်ခံနှင့် တိုင်းဒေသကြီးတံဆိပ် |- |[[File:Flag of Yangon Region.svg|border|150px]] || ၂၀၂၂ ||[[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]အလံ|| အဝါ၊ အစိမ်း၊ အနီ ရေပြင်ညီမျဉ်းသုံးကြောင်းနှင့် တိုင်းဒေသကြီးတံဆိပ်ပုံစံ |- |[[File:Flag of Ayeyarwady Region.svg|border|150px]]|| ၂၀၂၂ ||[[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]]အလံ||ကောင်းကင်ပြာနောက်ခံနှင့် တိုင်းဒေသကြီးတံဆိပ် |} === ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ === {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- |[[File:Flag of Naypyidaw Union Territory.svg|border|150px]]|| ||[[နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ|နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ၏အလံ]]||ကောင်းကင်ပြာနောက်ခံနှင့် နေပြည်တော်ကောင်စီ၏တံဆိပ် |- |} ===ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများ=== [[ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများ]]ကို သက်ဆိုင်ရာတိုင်းရင်းသားအလံများဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည်။ {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- |[[File:Flag of Kokang Self-Administered Zone.svg|border|150px]]|| ||[[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအလံ]]|| |- |[[File:Flag of the Danu people.svg|border|150px]]||၂၀၁၇<ref>{{Cite news|title=ဓနုအမျိုးသားနေ့နဲ့ ရိုးရာဝတ်စုံသတ်မှတ်|date=၂၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၇|url=https://www.bbc.com/burmese/burma-42162919|work=[[ဘီဘီစီ]]}}</ref>||[[ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအလံ]]||အပြာ၊ အဝါ ရေပြင်ညီမျဉ်းနှစ်ကြောင်း၊ အလယ်တွင် စက်ဝိုင်းအဖြူနှင့်ရှစ်မြှောင့်ကြယ် |- |[[File:Flag of Naga Self-Administered Zone.png|border|150px]]|| ||[[နာဂ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအလံ]]|| |- |[[File:Flag of the Palaung people.svg|border|150px]]|| ||[[ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအလံ]]||အပြာ အဝါ၊ အစိမ်း ရေပြင်ညီမျဉ်းသုံးကြောင်းနှင့် အလယ်တွင် စက်ဝိုင်းနီ |- |[[File:Flag of the Pa-O National Organisation.svg|border|150px]]||၁၉၅၅ ||[[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအလံ]]|| |- |[[File:Flag of Wa State.svg|border|150px]]|| ||[[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း|ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းအလံ]]|| |} ==ဝန်ကြီးဌာနအလံများ== {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- | [[File: Education Flag of Myanmar.svg|border|150px]]|| || [[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]]အလံ|| အစိမ်းရောင်နောက်ခံနှင့် အလယ်၌ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနတံဆိပ် |- | [[File:Myanmar MOHA Flag.svg|border|150px]]|| || [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန]]အလံ||အပြာ၊ အဝါနှင့် အစိမ်းရောင် မျဉ်းသုံးကြောင်း၊ အလယ်၌ "ပြည်ထဲရေး" စာတန်း |- | [[File:Flag of the Ministry of Defense (Myanmar).svg|border|150px]]|| || [[ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]အလံ<ref name="mnp">{{cite web |url= https://myanmar.gov.mm/my/ministries |title= ဝန်ကြီးဌာနများ |website= Myanmar National Portal |access-date= 14 April 2022 |archive-date= 4 April 2022 |archive-url= https://web.archive.org/web/20220404121435/https://myanmar.gov.mm/my/ministries }}</ref>||အနီရောင်နောက်ခံနှင့် အလယ်တွင် တပ်မတော်လိုဂို |} ==စစ်ဖက်သုံးအလံများ== {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- |[[File:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|border|150px]]|| ||[[တပ်မတော်|တပ်မတော်အလံ]]|| အနီ၊ အဖြူ၊ အပြာနု ရေပြင်ညီမျဉ်း ၃ ကြောင်း၊ အလယ်၌ ရွှေရောင်ကြယ် |- |[[File:Flag of the Commander-in-Chief of Defence Services (Myanmar).svg|border|150px]]|| rowspan="5" |၂၀၁၅||[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]|| အနီ၊ အပြာရင့်၊ အပြာနု ရေပြင်ညီမျဉ်း ၃ ကြောင်း၊ အလယ်၌ တပ်မတော်တံဆိပ်နှင့် ကြယ်ငါးလုံး |- |[[File:Flag of the Deputy Commander-in-Chief of Defence Services (Myanmar).svg|border|150px]]||[[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]|| အနီ၊ အပြာရင့်၊ အပြာနု ရေပြင်ညီမျဉ်း ၃ ကြောင်း၊ အလယ်၌ တပ်မတော်တံဆိပ်နှင့် ကြယ်လေးလုံး |- |[[File:Commander in Chief (Army) flag of Myanmar.svg|border|150px]]||[[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)]]|| အနီရောင်နောက်ခံ၊ အလယ်၌ တပ်မတော်တံဆိပ်နှင့် ကြယ်လေးလုံး |- |[[File:Commander in Chief (Navy) flag of Myanmar.svg|border|150px]]||[[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)]]|| အပြာရင့်နောက်ခံ၊ အလယ်၌ တပ်မတော်တံဆိပ်နှင့် ကြယ်လေးလုံး |- |[[File:Commander in Chief (Air Force) flag of Myanmar.svg|border|150px]]||[[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]]|| အပြာနုနောက်ခံ၊ အလယ်၌ တပ်မတော်တံဆိပ်နှင့် ကြယ်လေးလုံး |- |[[File:Army Flag of Myanmar.svg|border|150px]] || rowspan="2" | ၁၉၉၄ခန့် ||[[တပ်မတော် (ကြည်း)|တပ်မတော် (ကြည်း) အလံ]]|| အနီရောင်နောက်ခံ၊ အလယ်၌ အပြာရင့်ရောင်မျဉ်းနှင့် ကြယ်ဖြူတစ်လုံး |- |[[File:Myanmar Army Guidon.svg|border|150px]]|| ၁၉၉၄ခန့် || တပ်မတော်(ကြည်း)၏ [[တပ်မတော်နေ့]] စစ်ရေးပြအခမ်းအနားသုံး မြင်းစီးစစ်သည်ကိုင်အလံ<ref>{{Cite news|url=https://www.bangkokpost.com/world/1435894/myanmar-army-chief-tells-rebels-to-stop-demanding-impossible|date=၂၇ မတ် ၂၀၁၈|title=Myanmar army chief tells rebels to stop demanding 'impossible'|author=|publisher=Bangkok Post}}</ref>||တပ်မတော် (ကြည်း) အလံ ပုံစံကွဲ |- | [[File:Air Force Ensign of Myanmar.svg|border|150px]] || ၂၀၁၀ခန့် || [[တပ်မတော် (လေ)]] ၏ လေတပ်အလံ || မိုးပြာရောင်အောက်ခံတွင် ဘယ်ဘက်အထက်တွင် ကြယ်ဖြူနှင့်ညာဘက်ထောင့်တွင် လေတပ်အမှတ်တံဆိပ် |- | [[File:Naval ensign of Myanmar.svg|border|150px]] || ၁၉၉၄ ||[[တပ်မတော် (ရေ)]] ၏ ရေတပ်အလံ || နောက်ခံအဖြူရောင်၏ ဘယ်ဘက်ထိပ်တွင်အနီရောင်နောက်ခံအကွက်၌ အဖြူရောင်ကြယ်နှင့်ညာဘက်အောက်ထောင့်တွင် အပြာရောင်ကျောက်ဆူး<ref>[http://www.flags.net/MYAN.htm Burmese Flags (Myanmar) from The World Flag Database]. Flags.net (21 October 2010). Retrieved on 2011-05-27.</ref> |- | [[File:Myanmar Navy commissioning pennant.svg|border|150px]]|| ||တပ်မတော် (ရေ) တပ်တော်ဝင်အလံ|| |} === တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များ === {{gallery|mode=nolines|whitebg=y|height=100 |File:Mm-northern-rmc.svg|[[မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |File:Mm-north-western-rmc.svg|[[အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |File:Mm-north-eastern-rmc.svg|[[အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |File:Mm-eastern-rmc.svg|[[အရှေ့ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |File:Myanmar Eastern Central RMC Flag.svg|[[အရှေ့အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |File:Mm-triangle-rmc.svg|[[တြိဂံဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |File:MM Western RMC Flag.svg|[[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |File:Myanmar Naypyitaw RMC Flag.svg|[[နေပြည်တော်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |File:Mm-central-rmc.svg|[[အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |File:Mm-southern-rmc.svg|[[တောင်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |File:Mm-south-western-rmc.svg|[[အနောက်တောင်တိုင်း စစ်ဌာနချုပ်|အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |File:Mm-yangon-rmc.svg|[[ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |File:Mm-south-eastern-rmc.svg|[[အရှေ့တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |File:Mm-coastal-rmc.svg|[[ကမ်းရိုးတန်းဒေသတိုင်း စစ်ဌာနချုပ်|ကမ်းရိုးတန်းဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] }} === ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်များ === {{gallery|mode=nolines|whitebg=y|height=100 |File:Mm-lid-11.svg|[[အမှတ်(၁၁)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်]] |File:Mm-lid-22.svg|[[အမှတ်(၂၂)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်]] |File:Mm-lid-33.svg|[[အမှတ်(၃၃)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်]] |File:Mm-lid-44.svg|[[အမှတ်(၄၄)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်]] |File:Mm-lid-55.svg|[[အမှတ်(၅၅)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်]] |File:Mm-lid-66.svg|[[အမှတ်(၆၆)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်]] |File:Mm-lid-77.svg|[[အမှတ်(၇၇)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်]] |File:Mm-lid-88.svg|[[အမှတ်(၈၈)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်]] |File:Mm-lid-99.svg|[[အမှတ်(၉၉)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|အမှတ်(၉၉)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်]] |File:Mm-lid-101.svg|[[အမှတ်(၁၀၁)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်]] }} === အခြားတပ်မတော်ဆိုင်ရာအလံများ === {{gallery|mode=nolines|whitebg=y|height=100|row=4 |File:Mm-army-4.svg|[[ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး|ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေးတပ်ဖွဲ့]] |File:Myanmar Directorate of Defence Industries Flag.svg|[[ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေး အရာရှိချုပ်ရုံး|ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] |File:Flag of Infantry Divisions of Myanmar Army.svg|ခြေမြန်တပ်/ခြေလျင်တပ်ဖွဲ့ |File:Flag of Myanmar Artillery.svg|[[အမြောက်တပ်ဖွဲ့]] |File:Myanmar Military Engineers Flag.svg|[[စစ်အင်ဂျင်နီယာတပ်ဖွဲ့]] |File:Flag of the Myanmar Army Signal Corps.svg|[[ဆက်သွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] |File:Flag of the Myanmar Army Armoured Corps.svg|[[သံချပ်ကာယန္တရားတပ်ဖွဲ့]] |File:Flag of the Myanmar Army Medical Corps.svg|[[တပ်မတော် ဆေးတပ်ဖွဲ့|ဆေးဝန်ထမ်းတပ်ဖွဲ့]] |File:Flag of the Myanmar Army Corps of Supply and Transport.svg|[[ထောက်ပံ့နှင့် ပို့ဆောင်ရေးတပ်ဖွဲ့]] |File:Myanmar Ordnance Services Flag.svg|[[စစ်လက်နက်ပစ္စည်း ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|စစ်လက်နက်ပစ္စည်းတပ်ဖွဲ့]] |File:Flag of the Myanmar Army Corps of Electrical and Mechanical Engineering.svg|[[လျှပ်စစ်နှင့်စက်မှု အင်ဂျင်နီယာ ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|လျှပ်စစ်နှင့်စက်မှုအင်ဂျင်နီယာတပ်ဖွဲ့]] |File:Mm-army-2.svg|[[လုံခြုံရေးနှင့်ဆိုင်သော ပုံနှိပ်လုပ်ငန်း ညွှန်ကြားရေးမှူး|လုံခြုံရေးနှင့်ဆိုင်သော ပုံနှိပ်လုပ်ငန်းများတပ်ဖွဲ့]] |File:Myanmar Resettlement Unit Flag.svg|[[ပြန်လည်နေရာချထားရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|ပြန်လည်နေရာချထားရေးတပ်ဖွဲ့]] |File:Flag of Myanmar Border Guard Forces.png|[[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့]] }} === ခြေလျင်တပ်ရင်းများ === {{gallery|mode=nolines|whitebg=y|height=100 |File:Flag of Kha La Ya 14.png|အမှတ်(၁၄)ခြေလျင်တပ်ရင်း }} ==ဥပဒေထိန်းသိမ်းရေးအဖွဲ့အလံများ== {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- | [[File:Flag of the Myanmar Police Force.svg|border|150px]] || || [[မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့|မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့အလံ]] || အဝါ၊ အပြာ၊ အနီရောင် ဒေါင်လိုက်မျဉ်းများပေါ်တွင် ကြယ်တစ်လုံး |- | [[File:Myannmar Police Force1.svg|border|150px]]|| || [[မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့|မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့အလံမူကွဲ]]|| အနည်းငယ်ကျဉ်း‌သော အပြာရောင်အစင်း၊ လက်ဝဲအထက်ထောင့်၌ သက်ဆိုင်ရာဌာန၏တံဆိပ်<ref>{{Cite news|title=မန္တလေးတွင် မြို့နယ်ရဲတပ်ဖွဲ့မှူး သင်တန်းဆင်းပွဲကျင်းပ|author=အောင်ကိုဦး|date=၂၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၇|url=https://mizzimaburmese.com/article/35542|language=မြန်မာဘာသာ|work=[[မဇ္ဈိမ နေ့စဉ်သတင်းစာ|မဇ္ဈိမ]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/mm-pol.html#var|title=Myanmar (Burma): Police flags|work=CRW Flags}}</ref> |- |[[ဖိုင်:Ensign of the Myanmar Coast Guard.svg|border|150x150px]]||၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၁|| [[ကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့|ကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့အလံ]]||နောက်ခံအဖြူရောင်၏ ဘယ်ဘက်ထိပ်တွင်အပြာရောင်နောက်ခံအကွက်၌ အဖြူရောင်ကြယ်နှင့်ညာဘက်အောက်ထောင့်တွင် အပြာရောင်ကျောက်ဆူးနှစ်ခု |} == ဘာသာရေးအလံများ == {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- | [[File:Burmese buddhist flag.svg|border|150px]]|| ၁၉၅၆ || rowspan="2" |[[သာသနာ့ အလံ|သာသနာ့အလံတော်]]|| အပြာရင့်ရောင်၊ အဝါရင့်ရောင်၊ အနီရောင်၊ အဖြူရောင်၊ ပန်းနုရောင် ဒေါင်လိုက်မျဉ်းများနှင့် ထိုအရောင်ငါးမျိုးပေါင်းထားသောမျဉ်းတစ်ကြောင်း<ref>{{cite book |title=သာသနာ့အလံတော် |author=အရှင်စန္ဒောဘာသ (ရွှေဘို) |date=၁၃၅၇ |publisher=ရွှေပုရပိုက်စာပေ |language= |url=https://spsuygn.edu.mm/book/bdhhgen-81/detail |access-date=29 March 2022 |archive-date=6 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240606021051/https://spsuygn.edu.mm/book/bdhhgen-81/detail |url-status=dead }}</ref> |- |[[File:Sasana Flag – Buddhist flag in Myanmar.png|border|100px]]|| ||ပန်းနုရောင်အစား ပန်းရောင်ကို အသုံးပြုသော မူကွဲ |- |[[File:Flag of the Burma YMBA.svg|border|150px]]||||[[ဗုဒ္ဓဘာသာ ကလျာဏယုဝအသင်း]]အလံ||ဝါ၊ စိမ်း၊ နီ သုံးရောင်ခြယ်နှင့် အဖွဲ့၏တံဆိပ်ပုံစံ<ref name="PM">{{cite web |url=https://www.peoplemediamyanmar.com/ymba-%E1%80%A1%E1%80%9E%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%B0-%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%B1%E1%80%94%E1%80%BB%E1%80%96%E1%80%84%E1%80%B9/ |title=YMBA အသင်းသူ/သားများအနေဖြင့် YMBA ဗဟိုအမှုဆောင်များအား ကြိုတင်အသိပေးတင်ပြခြင်းမရှိဘဲ မိမိသဘောဆန္ဒအလျောက် မီဒီယာများကိုဖြေကြားခွင့်မပြု |language= |author=<!--Not stated--> |work=People Media |date=၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၁ |access-date=14 April 2022 |archive-date=19 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220519181140/https://www.peoplemediamyanmar.com/ymba-%E1%80%A1%E1%80%9E%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%B0-%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%B1%E1%80%94%E1%80%BB%E1%80%96%E1%80%84%E1%80%B9/ }}</ref> |- | [[File:Flag of Myanmar Islamic Religious Affairs Council.png|border|150px]] || ၁၉၅၄ || ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အစ္စလာမ်သာသနာရေးရာကောင်စီ အလံ ||အနီရောင်နောက်ခံ၊ လက်ဝဲဘက်အထက်ထောင့်၌ အစိမ်းရင့်အခန်း၊ ထိုအစိမ်းရင့်အခန်း၌ အစ္စလာမ်ဘာသာ‌ရေးစာသား<ref>[https://m.facebook.com/irac.myanmar/photos/a.209936725712517/209936729045850/?type=3&source=54&ref=page_internal Islamic Religious Affairs Council Myanmar]</ref> |} == နိုင်ငံရေးအလံများ == {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- | [[File:Flag of the Ta'ang National Party.svg|border|150px]]|| ||[[တအောင်း(ပလောင်)အမျိုးသားပါတီ|တအောင်းအမျိုးသားပါတီ၏အလံ]]||ကောင်းကင်ပြာနှင့် အနီရောင်နေလုံး |- | [[File:Flag of the Union Solidarity and Development Party.svg|border|150px]]|| ||[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ၏အလံ]]|| |- | [[File:ABFSU Flag.svg|border|150px]]|| ၂၇ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၈ || [[ဗကသ|ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားသမဂ္ဂများအဖွဲ့ချုပ်၏အလံ]]||[[ခွပ်ဒေါင်းအလံ]] |- | [[File:Flag of the Mon Unity Party.svg|border|150px]]|| ||[[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ|မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ၏အလံ]]|| |- | [[File:Flag of Shan Nationalities League for Democracy.svg|border|150px]]|| ||[[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်၏အလံ]]|| |- | [[File:Flag of National League for Democracy.svg|border|150px]]|| ၂၇ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၈ ||[[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်၏အလံ]]|| အနီရောင်နောက်ခံ၊ ကြယ်ဖြူနှင့် [[ခွပ်ဒေါင်းအလံ|ခွပ်ဒေါင်းရုပ်]] |} ==သမိုင်းဝင်အလံများ== ===ပဒေသရာဇ်ခေတ်အလံများ=== {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- |[[File:Golden Hintar flag of Burma.svg|border|150px]]|| ၁၃၀၀ခန့် – ၁၅၀၀ခန့် ||ဟံသာဝတီခေတ်အလံတော် || |- |[[File:Flag of Konbaung Dynasty (Nonrectangular).svg|border|150px]]|| ၁၈၂၆ခန့် – ၁၈၈၅ ||[[ကုန်းဘောင်ခေတ် အလံများ|ကုန်းဘောင်ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံအလံတော်]]<ref>{{cite book |url=http://www.myanmarbookshop.com/MyanmarBooks/BookDetails/20045 |title=မြန်မာ့သမိုင်းဝင်အလံများနှင့် မြန်မာခေါင်းဆောင်မျာ |author=ဝရဇိန် (ဆရာစံမြေ) |date=စက်တင်ဘာ ၂၀၁၁ |access-date=14 April 2022 |archive-date=6 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106040621/http://www.myanmarbookshop.com/MyanmarBooks/BookDetails/20045 |url-status=dead }}</ref><ref>[https://m.facebook.com/photo.php?fbid=475026862992950&id=100014569205043&set=a.136703043492002&source=48 စာမျက်နှာ ၆]၊ ဒုတိယပိုင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံတွင်ခေတ်အဆက်ဆက်သတ်မှတ်အသုံးပြုခဲ့သော နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ် တံဆိပ်များနှင့် နိုင်ငံတော် အလံများ <br>(၅-၂-၂၀၁၄) <br>တင်ပြသူ = ဒေါ်ရီရီညွန့်၊ ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ ပြည်ထောင်စုတိုင်းရင်းသားလူငယ်များစွမ်းရည်ဖွံ့ဖြိုးရေးဒီဂရီကောလိပ် စစ်ကိုင်း၊ ပညာရေးနှင့်လေ့ကျင့်ရေးဦးစီးဌာန၊ နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရ</ref>||အဖြူရောင်နောက်ခံ၊ အလယ်၌အနီရောင်စက်ဝိုင်းနှင့် ပန်းခက်ကိုက်ထားသောအစိမ်းရောင်ဒေါင်းရုပ်<ref>{{cite book |url=http://www.myanmarbookshop.com/%28X%281%29%29/MyanmarBooks/BookDetails/16017 |title=ဒေါင်းဋီကာ |author=[[သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း|မစ္စတာမောင်မှိုင်း]] |date=၁၉၁၄ |access-date=14 April 2022 |archive-date=6 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106040612/http://www.myanmarbookshop.com/(X(1))/MyanmarBooks/BookDetails/16017 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite book |url=https://heavenmall.net/products/product_category_name-book-15537 |title=မြန်မာနိုင်ငံတော်သမိုင်း |author=[[ဗန်းမော်တင်အောင်]] |access-date=14 April 2022 |archive-date=10 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210051452/https://heavenmall.net/products/product_category_name-book-15537 |url-status=dead }}</ref> |- |} ====မင်းခမ်းသုံးအလံများ==== {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- | [[File:Royal Standard of Konbaung Dynasty (1753-1885).svg|border|150px]]||၁၈၈၅ ထိ||[[ကုန်းဘောင်ခေတ်]] မင်းခမ်းမင်းနားသုံးအလံ<ref>{{cite web |url=https://myawady.net.mm/content/%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%B6%E1%80%A1%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%90%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%96%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%91%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%AB |title=နိုင်ငံတော်အလံအား ချစ်ခင်မြတ်နိုးတန်ဖိုးထားပါ |website=myawady.net.mm}}</ref>||အဖြူရောင်ပိုးသား နှင့် အလယ်တွင် အနီရောင်ဒေါင်းရုပ် |- |} ===ကိုလိုနီခေတ်အလံများ=== {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- | rowspan="2" |[[File:Flag of the United Kingdom.svg|border|150px]]||၂၉ နိုဝင်ဘာ ၁၈၈၅ - ၁၉၄၂၊ || rowspan="2" |[[ကိုလိုနီခေတ်]] နိုင်ငံတော်အလံ|| rowspan="2" |[[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ၏ အလံတော်|ဗြိတိသျှပြည်ထောင်စုဘုရင့်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်အလံ ယူနီယံဂျက်]]။ ။ အင်္ဂလန်ပြည်၏ အလံ (နောက်ခံ အဖြူပေါ်တွင် စိန်ဂျော့၏ ကြက်ခြေနီ)၊ စကော့တလန်ပြည် အလံ (အပြာရောင် နောက်ခံပေါ်တွင် စိန်အန်ဒြူး၏ ဒေါင်လိုက် ကြက်ခြေဖြူ) နှင့် အိုင်ယာလန်ပြည် အလံ (အဖြူ ရောင် အောက်ခံပေါ်တွင် စိန်ပက်ထရစ်၏ ဒေါင်လိုက် ကြက်ခြေနီ) တို့ကို ပေါင်းစပ်ထားခြင်း |- | ၁၉၄၅ - ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈<ref name="BP">{{cite AV media | date =1948 | title =Burma Celebrates Independence 1948 | type = | language =en | url = https://www.britishpathe.com/video/burma-celebrates-independence | publisher =British Pathé | id =VLVA9I02D6F29HT6UH95ALQGCYMK | isbn = | oclc = | quote = | ref = }}</ref>|| |- |[[File:British Raj Red Ensign.svg|border|150px]]|| ၁၈၈၆–၁၉၃၇ ||ဗြိတိသျှအိန္ဒိယအင်ပါယာ၊ မြန်မာပြည်နယ်၏ အရပ်သားအလံ||[[ဗြိတိသျှအိန္ဒိယအင်ပါယာ]]၏ အမျိုးသားအလံနှင့် အရပ်သားအလံ ။ ။ အနီရောင်နောက်ခံ၊ လက်ဝဲဘက်‌အထက်ထောင့်၌ယူနီယံဂျက်၊ လက်ယာဘက်၌ သရဖူဆောင်းထားသော အိန္ဒိယကြယ်တံဆိပ် |- | rowspan="2" |[[File:British Burma 1937 flag.svg|border|150px]]|| ၆ ဖေ‌ဖော်ဝါရီ ၁၉၃၉<ref name="HHN2">{{cite web |title=Myanmar Burma Part 2 |url=http://www.hubert-herald.nl/Myanmar1.htm |website=hubert-herald.nl |author=Hubert de Vries |date=27 March 2012}}</ref> - ၁၉၄၁၊ || rowspan="2" |[[ကိုလိုနီခေတ်|ဗြိတိသျှမြန်မာနိုင်ငံ]]၏ အမျိုးသားအလံ|| rowspan="2" |အပြာရင့်နောက်ခံ၊ လက်ဝဲဘက်အထက်ထောင့်၌ယူနီယံဂျက်၊ လက်ယာဘက်‌၌ဒေါင်းရုပ် |- | ၁၉၄၅ – ၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈ |- |[[File:Flag of Burma (1941–1942).svg|border|150px]]|| ၁၉၄၁–၁၉၄၂ <ref name="HHN2"/>||ဗြိတိသျှမြန်မာနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားအလံ||အပြာရင့်နောက်ခံနှင့် အလယ်တွင်ဒေါင်းရုပ် |- |[[File:Flag of Japan.svg|border|150px]]||၁၉၄၂–၁၉၄၃ ||[[ဂျပန်ကိုလိုနီခေတ်|ဂျပန်စစ်အုပ်ချုပ်ရေးခေတ်မြန်မာ]]နိုင်ငံအလံ|| [[ဂျပန်နိုင်ငံ]] ၏ နိုင်ငံတော်အလံ ။ ။ အဖြူရောင်နောက်ခံနှင့် အလယ်တွင်အနီရောင်စက်ဝိုင်း |- |[[File:Flag of Burma 1943.svg|border|150px]]||၁ ဩဂုတ် ၁၉၄၃<ref name="HHN2"/> – ၁၉၄၅|| [[ဂျပန်ခေတ်မြန်မာပြည်|ဗမာနိုင်ငံတော်]]အလံ|| ဝါ၊ စိမ်း၊ နီ သုံးရောင်ခြယ်နှင့် ဒေါင်းရုပ် |- |[[File:Flag of the State of Burma (Stylized version).svg|border|150px]]|| ၁၉၄၃ – ၁၉၄၅ || [[ဂျပန်ခေတ်မြန်မာပြည်|ဗမာနိုင်ငံတော်]]အလံ ရိုးရှင်းပုံစံ|| ဝါ၊ စိမ်း၊ နီ သုံးရောင်ခြယ်နှင့် ဒေါင်းရုပ် |- |} ===လွတ်လပ်ပြီးခေတ်အလံများ=== {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- |[[File:Flag of Burma (1948–1974).svg|border|150px]]|| rowspan="2" | ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈<ref name="BP"/> – ၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၇၄<ref name=dd>{{cite book |title=ဒီဟာအစ ဒီလိုဗျ |author=မောင်အုန်းဖေ |date=မေ ၂၀၀၄ |url=http://www.myanmarbookshop.com/%28X%281%29%29/MyanmarBooks/BookDetails/135 |access-date=14 April 2022 |archive-date=21 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221221085453/http://www.myanmarbookshop.com/(X(1))/MyanmarBooks/BookDetails/135 |url-status=dead }}</ref>||[[လွတ်လပ်ပြီးခေတ်မြန်မာနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ]] နိုင်ငံတော်အလံ<ref name="BAM"/><ref name="Pedersen"/>|| အနီရောင်နောက်ခံ၊ လက်ဝဲဘက်အထက်ထောင့်၌ အပြာရင့်အခန်း၊ ထိုအပြာရင့်အခန်း၌ ကြယ်ဖြူကြီးနှင့် ၎င်း၏ရောင်ခြည်လက်များထဲ၌ ကြယ်ငယ် ၅ လုံး |- |[[File:Vertical flag of Burma (1948–1974).svg|border|150px]]||နိုင်ငံတော်အလံကို ထောင်လိုက်ချိတ်ဆွဲပုံ <ref name="BAM">{{cite book |url=https://m.facebook.com/shwethwayjournal/posts/692795517793258?locale2=ms_MY |title=နိုင်ငံတော်အလံနှင့်နေ့ထူးများ THE NATIONAL FLAG AND THE SIGNIFICANT DAYS OF THE UNION OF BURMA |author=ဗိုလ်အေးမောင် |language= |publisher=ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန်မြို့ |date=၁၉၅၅}}</ref>||အပြာရင့်ရောင်အခန်းကို လက်ဝဲဘက်အထက်ထောင့်တွင်ရှိစေရန်နှင့် ၎င်းအခန်းအတွင်းရှိကြယ်များ၏ထိပ်ဖျားသည် လက်ဝဲဘက်သို့ညွှန်ပြနေ‌စေရန် | |- |[[File:Civil Ensign of Burma (1952-1974).svg|border|150px]]||၁၉၅၂–၁၉၇၄ ||ပြည်​ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ​တော်ဆိုင်ရာ အရပ်သားသ​​​င်္ဘောသုံးအလံ<ref name="Pedersen"/>||နိုင်ငံတော်အလံပါ အပြာရင့်ခန်းကို အလျားအပြည့်ထိချဲ့ထား |- | rowspan="2" |[[File:Flag of Myanmar (1974–2010).svg|border|150px]]|| ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၇၄<ref name=dd/>–၁၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၈၊ ||ပြည်ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်အလံ|| rowspan="2" |အနီရောင်နောက်ခံ၊ လက်ဝဲဘက်အထက်ထောင့်၌ အပြာရင့်အခန်း၊ ထိုအပြာရင့်အခန်း၌ စပါးနှံနှင့်စက်သွားတို့ကို ဝန်းရံနေသောကြယ်ငယ် ၁၄ လုံး |- |၁၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၈ – ၂၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၀||ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်အလံ |- | rowspan="2" |[[File:Civil Ensign of Myanmar (1974-2010).svg|border|150px]]|| ၁၉၇၄–၁၉၈၈ ||ပြည်​ထောင်စုဆိုရှယ်လစ်သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံ​တော် အရပ်သားသင်္ဘောသုံးအလံ|| rowspan="2" |နိုင်ငံတော်အလံပါ အပြာရင့်ခန်းကို အလျားအပြည့်ထိချဲ့ထား |- |၁၉၈၈–၂၀၁၀||ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ‌တော်ဆိုင်ရာ အရပ်သားသင်္ဘောသုံးအလံ |} === အစိုးရဆိုင်ရာ === {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- |[[File:Flag of the Governor-General of India (1885–1947).svg|border|150px]]||၁၈၈၅–၁၉၃၇||အိန္ဒိယဘုရင်ခံချုပ်၏အလံ<ref name="HHN1">{{cite web |title=Myanmar Burma Part 1 |url=http://www.hubert-herald.nl/Myanmar.htm |website=hubert-herald.nl |author=Hubert de Vries |date=11 June 2010}}</ref>||[[ယူနီယံဂျက်အလံ|ယူနီယံဂျက်]]အလယ်၌ [[ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ]]တံဆိပ် |- |[[File:Flag of the Governor of Burma (1939–1948).svg|border|150px]]||၁၉၃၇–၁၉၄၈||[[မြန်မာပြည်၏ ဗြိတိသျှဘုရင်ခံ|ဗြိတိသျှမြန်မာပြည်ဘုရင်ခံ]]၏အလံ<ref name="HHN1"/>||[[ယူနီယံဂျက်အလံ|ယူနီယံဂျက်]]အလယ်၌ ဒေါင်းရုပ်ပုံစံ |- |[[File:Flag of the Synyethe-Wunthann Party of Burma.svg|border|150px]]||၁၉၄၂–၁၉၄၃||[[ဒေါက်တာဘမော်]]၏ [[ဆင်းရဲသား ဝံသာနု အဖွဲ့|ဆင်းရဲသားဝံသာနုအဖွဲ့]]အစိုးရ|| |- |[[File:Presidential Flag of Burma (1948-1962).svg|border|150px]]||၁၉၄၈–၁၉၆၂||[[လွတ်လပ်ပြီးခေတ်မြန်မာနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]]သုံးအလံ<ref name = "Pedersen">{{cite book |last= Pedersen |first= Christian Fogd |author-link= |editor-last1= Bedells |editor-first1= John |date= 1971 |title= The International Flag Book in Colour |url= |location= London |language = English |publisher= |page= 72 |isbn= 07137 0536 1 }}</ref><ref name="HHN1"/>||လိမ္မော်ရောင်နောက်ခံနှင့် အလယ်၌ဒေါင်းရုပ် |- |[[File: Government Ensign of Burma (1948–1974).svg|border|150px]]||၁၉၄၈–၁၉၇၄||ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အစိုးရသင်္ဘောသုံးအလံ<ref name = "Pedersen" />||အပြာရင့်ရောင်နောက်ခံနှင့် လက်ဝဲဖက်ထောင့်၌ နိုင်ငံတော်အလံ |- |[[File:Flag of the National Coalition Government of the Union of Burma.svg|border|150px]]||၁၉၉၂–၂၀၁၂||[[ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ]]၏ အလံပုံစံ<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2010/10/101025_flag_ncgub.amp|title=နိုင်ငံတော်အလံသစ် ညွန့်ပေါင်းအစိုးရအလံသာဖြစ်|date=၂၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၀|author=|publisher=[[ဘီဘီစီ]]|access-date=20 December 2021|archive-date=20 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211220073246/https://www.bbc.com/burmese/burma/2010/10/101025_flag_ncgub.amp}}</ref>||[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အလံတော်]] |} === သံရုံး === {| class="wikitable" |- bgcolor="#efefef"" ! ! width="110"|Flag!!width="100"|Date!!width="250"|Use!!width="250"| Description |- | [[File:Flag of Burmese Embassy, Nanjing (1949).png|border|150px]] || ၁၉၄၉ || နန်ကျင်းမြို့ကို တရုတ်ကွန်မြူနစ်တပ်နီများဝိုင်းထားချိန်တွင် နန်ကျင်းမြို့ရှိ တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံသံရုံးတွင် လွှင့်ထူသော အလံ <ref>{{cite web |title=ဒီမိုကရက်တစ် တရားမျှတမှုကို ကိုယ်တိုင် ကျင့်ဆောင်ခဲ့တဲ့ တရားဝန်ကြီးချုပ် |website=BBC |url=https://www.bbc.com/burmese/53765310 |date=13 August 2010}}</ref> || ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်အလံ၏ လက်ယာဘက်၌ နန်းမြို့ရိုးပြာသာဒ်ပုံ ဖြည့်ဆွဲထားခြင်း |} === စစ်ဖက်သုံးအလံများ === ====ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်==== {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- |[[File:Commander in Chief flag of Myanmar (2010).svg|border|150px]]|| ၂၀၁၀ အထိ ||တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အလံဟောင်း<ref name="HHN3">{{cite web |title=Myanmar Burma Part 3 |url=http://www.hubert-herald.nl/MyanmarAF.htm |website=hubert-herald.nl |author=Hubert de Vries |date=5 April 2012}}</ref>|| အပြာနု၊ အနီ၊ အပြာရင့် ရေပြင်ညီမျဉ်း ၃ ကြောင်း၊ အလယ်၌ ရွှေရောင်ကြယ်<ref>{{Cite news|url=https://www.asianews.it/news-en/Senior-General-Than-Shwe-in-India-to-discuss-trade-and-security-18985.html|title=Senior General Than Shwe in India to discuss trade and security|date=၂၀ ဇူလိုင် ၂၀၁၀|author=|publisher=PIME AsiaNews}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://southeastasiaglobe.com/whatever-happened-to-than-shwe|title=Whatever happened to the tyrant Than Shwe?|date=၁၈ ဇူလိုင် ၂၀၁၇|author=Sean Gleeson|publisher=Southeast Asia Globe|archive-date=20 January 2022|access-date=20 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220120115828/https://southeastasiaglobe.com/whatever-happened-to-than-shwe/|url-status=dead}}</ref> |- ||[[File:Commander in Chief flag of Myanmar (Old)2.svg|border|150px]]||၂၀၁၁–၂၀၁၄ ||တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အလံဟောင်း<ref name="HHN1"/>|| ၂၀၁၀ အလံကို ၂၀၁၀ နိုင်ငံတော်အလံ၏ အချိုးအစားပုံစံကဲ့သို့ပြောင်းထား |- |[[File:Flag of Commander-in-Chief of the Burma Army.png|border|150px]]|| ၁၉၄၈ – ၁၉၉၄ခန့် ||[[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)]] အလံဟောင်း<ref name = "Pedersen"/>||တပ်မတော် (ကြည်း) အလံဟောင်း ပုံစံကွဲ |- |[[File:Former flag of Chief of Air Staff (Myanmar).png|border|150px]]|| ၁၉၄၈–၁၉၇၄ ||[[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]] အလံဟောင်း <ref name="HHN3"/>||နက်ပြာရောင်နောက်ခံနှင့် အလယ်တွင် လေတပ်အမှတ်အသား |- |} ====ကြည်းတပ်==== {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ !အမည် ! style="width:100px;" |ခုနှစ်!! style="width:250px;" |အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- |[[File:War Flag of Konbaung Dynasty.svg|border|150px]] | သတ္တရုမြဇမ္ဗူ|| rowspan="11" |၁၇၈၄ခန့် – ၁၈၈၅|| rowspan="11" |[[ကုန်းဘောင်ခေတ်]] [[မြန်မာဘုရင့်တပ်မတော်]]၏ ကြည်းကြောင်းချီအလံများ<ref>{{cite book |author=နတ်မောက် ဘုန်းကျော် |date=March 2014 |title=ရှေးခေတ်မြန်မာ့တပ်မတော်မှတ်စုများ |url=|language=my |location= |publisher= |page= |isbn=}}</ref>||ရွှေ‌ရောင်နောက်ခံနှင့် အလယ်တွင်အနီရောင်စက်ဝိုင်းပေါ်ရှိ ရွှေရောင်ဒေါင်းရုပ် |- | | သတ္တရုဇေယ||ရွှေရောင်နောက်ခံနှင့် အလယ်တွင်အစိမ်းရောင်စက်ဝိုင်းပေါ်ရှိ နို့နှစ်ရောင်ယုန်ရုပ် |- | | မဟာသတ္တရု||နို့နှစ်ရောင်နောက်ခံပေါ်တွင် လက်နှစ်ဖက်တွင်လက်နက်ကိုင်လျက်မြှောက်နေသောဘီလူးရုပ် |- |[[File:War Flag of Konbaung Dynasty (Chinthe).png|border|150px]] | သတ္တရုဇမ္ဗူ||အနီ၊ နို့နှစ်ရောင်၊ အနီ ရေပြင်ညီမျဉ်းသုံးကြောင်းနှင့် နို့နှစ်ရောင်မျဉ်းထဲတွင် အနီရောင်အနားသတ်ခြင်္သေ့ရုပ် |- |[[File:War Flag of Konbaung Dynasty (Red-Blue-Red).png|border|150px]] | ရွှေပြည်လက်ဝဲ||အနီ၊ အပြာရင့်၊ အနီ ရေပြင်ညီမျဉ်းသုံးကြောင်း |- |[[File:War Flag of Konbaung Dynasty (Blue-Red-Blue).png|border|150px]] | ရွှေပြည်ဝရဇိန်||အပြာရင့်၊ အနီ၊ အပြာရင့် ရေပြင်ညီမျဉ်းသုံးကြောင်း |- |[[File:War Flag of Konbaung Dynasty (Red-Mallard-Red).png|border|150px]] | ရွှေပြည်တမွတ်စံ||အနီ၊ အစိမ်းရင့်၊ အနီ ရေပြင်ညီမျဉ်းသုံးကြောင်း |- |[[File:War Flag of Konbaung Dynasty (Red-William-Red).png|border|150px]] | ရွှေပြည်မှန်ကင်း|| |- |[[File:War Flag of Konbaung Dynasty (Red-Falu Red-Red).png|border|150px]] | ရွှေပြည်နတ်|| |- |[[File:War Flag of Konbaung Dynasty (Yellow-White-Yellow).png|border|150px]] | ရွှေပြည်စက်ထိ||အဝါ၊ အဖြူ၊ အဝါ ရေပြင်ညီမျဉ်းသုံးကြောင်း |- |[[File:War Flag of Konbaung Dynasty (Green-Yellow-Green).png|border|150px]] | ရွှေပြည်တံဆိပ်||အစိမ်း၊ အဝါ၊ အစိမ်း ရေပြင်ညီမျဉ်းသုံးကြောင်း |- |[[File:Flag of Burmese Empire (1853-1876).svg|border|150px]] | ||၁၈၅၃–၁၈၇၆ ||ကုန်းဘောင်ခေတ်အမြောက်တပ်ရင်း၌ အနောက်တိုင်းသားများအသုံးပြုသည့်အလံ||အနီရောင်နောက်ခံနှင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာကိုယ်စားပြု ကြက်ခြေခတ် |- |[[File:First flag of the Burma Independence Army.svg|border|150px]] | ||၁၉၄၁||[[ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]] (ဘီအိုင်အေ) ပထမအလံ|| အဖြူရောင်နောက်ခံနှင့် အနီရောင်ဒေါင်းရုပ်<ref>{{cite book |last= Jowett |first= Phillip |author-link= |editor-last1= Windrow |editor-first1= Martin |date=25 June 2020 |title= Japan’s Asian Allies 1941–45 |url= |location= |publisher= Osprey publishing |page= 17 |isbn= }}</ref> |- |[[File:Flag of Burma Independence Army (1942).png|border|150px]] | ||၁၉၄၂||ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (ဘီအိုင်အေ) ဒုတိယအလံ|| အစိမ်းရောင်နောက်ခံ၊ အလယ်၌ဒေါင်းရုပ်နှင့် ထောင့်များ၌မိုးကြိုးများ<ref>{{cite book |last= Jowett |first= Phillip |author-link= |editor-last1= Windrow |editor-first1= Martin |date=25 June 2020 |title= Japan’s Asian Allies 1941–45 |url= |location= |publisher= Osprey publishing |page= 27 |isbn= }}</ref> |- | [[File:Flag of Burma 1943.svg|border|150px]] |သုံးရောင်ခြယ်||၁၉၄၂||ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (ဘီအိုင်အေ) တတိယအလံ|| ဝါ၊ စိမ်း၊ နီ၊ သုံးရောင်ခြယ်နှင့်ဒေါင်းရုပ် |- | [[File:Burma Defence Army Flag.svg|border|150px]] | ||၁၉၄၂||[[ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (ဘီဒီအေ) အလံ|| ဝါ၊ စိမ်း၊ နီ၊ သုံးရောင်ခြယ်နှင့်ဒေါင်းရုပ် |- | [[File:Flag of the AFPFL.svg|border|150px]] |တော်လှန်ရေးအလံ||၁၉၄၅||ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးပြောက်ကျားများ၊ [[ဗမာ့အမျိုးသားတပ်မတော်]]နှင့် မျိုးချစ်ဗမာ့တပ်မတော်အလံ||အနီရောင်နောက်ခံ၊ လက်ဝဲဖက်ထောင့်၌ကြယ်ဖြူ <ref name="BAM" /> |- | [[File:Former army flag of Myanmar.png|border|150px]] | ||၁၉၄၈-၁၉၉၄ခန့်||တပ်မတော် (ကြည်း) အလံဟောင်း||အနီရောင်နောက်ခံ၊ အလယ်၌ အပြာရင့်ရောင်မျဉ်းနှင့် ၎င်းမျဉ်းထဲ၌ ကြယ်ဖြူငယ်တစ်လုံး |- |} ====ရေတပ်==== {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- |[[File:Naval Ensign of Burma (1948-1974).svg|border|150px]]||၁၉၄၈–၁၉၇၄||ပြည်​ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ​ ရေတပ်အလံဟောင်း<ref name="Pedersen"/>|| စိန့်ဂျော့၏ကြက်ခြေခတ်ပုံစံ၊ လက်ဝဲဖက်ထောင့်၌ နိုင်ငံတော်အလံ၏ အပြာရင့်ခန်းနှင့်ကြယ်လုံးများ<ref>{{cite book |last= Barraclough |first= E.M.C |author-link= |editor-last1= |editor-first1= |date= 1966 |title= Flags of the World |edition= |url= https://archive.org/details/flagsofworld00barr |location= Great Britain |publisher= Frederick Warne |page= |isbn= }}</ref> |- |[[File:Naval Ensign of Burma (1974–1994).svg|border|150px]]||၁၉၇၄–၁၉၉၄||ပြည်​ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံ​တော် ရေတပ်အလံဟောင်း|| အပြာနုနှင့်အပြာရင့် ရေပြင်ညီမျဉ်းနှစ်ကြောင်း၊ အလယ်၌ကြယ်ဖြူ<ref>{{cite book |last= Jane |first= Fred T |author-link= |editor-last1= Saunders |editor-first1= Stephen |date= 2004 |title= Jane's Fighting Ships (2004-2005) |edition= 107th |url= |location= |publisher= |page= 488 |isbn= 0 7106 2623 1 }}</ref> |} ====လေတပ်==== {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- |[[File:Air_Force_Ensign_of_Burma_(1948-1974).svg|border|150px]]||၁၉၄၈–၁၉၇၄ ||တပ်မတော်(လေ) အလံဟောင်း <ref name="Pedersen"/><ref name="HHN3"/> ||ကောင်းကင်ပြာနောက်ခံ၊ လက်ဝဲဖက်အထက်ထောင့်၌ နိုင်ငံတော်အလံ၊ အလံညာဖက်၌ လေတပ်အမှတ်အသား |- |[[File:Former_Ensign_of_Myanmar_Air_Force.png|border|150px]]||၁၉၇၄–၂၀၁၀ခန့် ||တပ်မတော်(လေ) အလံဟောင်း <ref name="HHN3"/> ||အပြာရင့်‌ရောင်နောက်ခံ၊ လက်ဝဲဖက်အထက်ထောင့်၌ ကြယ်ဖြူ၊ အလံညာဖက်၌ လေတပ်အမှတ်အသား |- |} === တိုင်းနှင့်ပြည်နယ်အလံများ === ==== ပြည်နယ်များ ==== {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- |[[File:Rakhinestateflag.png|border|150px]]|| ၂၀၀၂ခန့် အထိ ||ရခိုင်ပြည်နယ်၏ အလံဟောငး|| |- |[[File:Flag of Kayah State (1974–2010).svg|border|150px]] ||၁၉၇၄–၂၀၁၀||ကယားပြည်နယ်၏ အလံဟောင်း|| |- |[[File:Former flag of Kachin State (1974-2010).jpg|border|150px]] ||၂၀၁၀ထိ||ကချင်ပြည်နယ်၏ အလံဟောင်း|| |- |[[File:Flag of Mon State (old).svg|border|150px]]||၁၉၇၄ – ၈ ဇွန် ၂၀၁၈ ထိ|| [[မွန်ပြည်နယ်၏ အလံတော်|မွန်ပြည်နယ်၏ အလံဟောင်း]]|| အပြာရောင်နောက်ခံ၊ အလယ်တွင် ဟင်္သာအဝါနှင့် [[မွန်ပြည်နယ်]]စာတမ်း |} ==== တိုင်းဒေသကြီးများ ==== {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- |[[File:Flag of Sagaing Region (1974–2010).svg|border|150px]]|| ၂၀၁၀ အထိ|| စစ်ကိုင်းတိုင်း၏ အလံဟောင်း|| အစိမ်းရောင်နောက်ခံ၊ အလယ်တွင် ခြင်္သေ့ရုပ်နှင့် အထက်၌ စစ်ကိုင်းတိုင်းစာတမ်း |- |[[File:Flag of Sagaing Region (2010–2019).svg|border|150px]]|| ၂၀၁၀ – ၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၉ အထိ|| စစ်ကိုင်းတိုင်း၏ အလံဟောင်း|| အနီရောင်နောက်ခံ၊ အလယ်တွင် ခြင်္သေ့ရုပ်နှင့် အထက်၌ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးစာတမ်း |- |[[File:Flag of Tanintharyi Division.svg|border|150px]]||၂၀၁၀ အထိ||တနင်္သာရီတိုင်း၏ အလံဟောင်း|| |- |[[File:Flag of Bago Division.svg|border|150px]]||၁၉၇၄–၂၀၁၀||ပဲခူးတိုင်း၏ အလံဟောင်း|| |- |[[File:Former flag of Bago Region.png|border|150px]]||၂၀၁၀ – ၂၀၁၉ ခန့် အထိ||ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၏ အလံဟောင်း|| |- |[[File:Flag of Magway Division.svg|border|150px]]||၂၀၁၀ အထိ|| မကွေးတိုင်း၏ အလံဟောင်း|| |- | || ၂၀၁၀-၂၀၂၁ခန့် ||[[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]အလံ|| ရွှေဝါရောင်နောက်ခံနှင့် တိုင်းဒေသကြီးတံဆိပ်ဟောင်း(၂၀၁၀-၂၀၂၁ခန့်) |- |[[File:Flag of Mandalay Division.svg|border|150px]]||၂၀၁၀ အထိ ||မန္တလေးတိုင်း၏ အလံဟောင်း|| |- |[[File:Flag of Mandalay Region (2010-2021).svg|border|150px]]||၂၀၁၀–၂၀၂၁ ||မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၏ အလံဟောင်း||အနီရောင်နောက်ခံနှင့် တိုင်းဒေသကြီးတံဆိပ် |- |[[File:Flag of Yangon Division.svg|border|150px]]||၂၀၁၀ အထိ||ရန်ကုန်တိုင်း၏ အလံဟောင်း||အပြာရင့်ရောင်နောက်ခံနှင့် ရန်ကုန်တိုင်းတံဆိပ် |- |[[File:Flag of Yangon Region (2011–2022).svg|border|150px]]||၂၀၁၁–၂၀၂၂||ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၏ အလံဟောင်း||ကောင်းကင်ပြာနောက်ခံနှင့် တိုင်းဒေသကြီးတံဆိပ် |- |[[File:Flag of Ayeyarwaddy Division.svg|border|150px]]||၂၀၁၀ အထိ||ဧရာဝတီတိုင်း၏ အလံဟောင်း|| |- |[[File:Flag of Ayeyarwady Region (2010–2021).svg|border|150px]]||၂၀၁၀–၂၀၂၂||ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၏ အလံဟောင်း||အဖြူရောင်နောက်ခံနှင့် တိုင်းဒေသကြီးတံဆိပ် |} === နိုင်ငံရေးအလံများ === {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- |[[File:Burmese Nationalist Flag.svg|border|150px]]||၁၉၃၀–၁၉၃၅||[[တို့ဗမာအစည်းအရုံး]]၏ သုံးရောင်ခြယ်အလံ<ref name="BAM"/>||ဝါ၊ စိမ်း၊ နီ သုံးရောင်ခြယ် |- |[[File:Flag of the AFPFL.svg|border|150px]]||၁၉၄၅–၁၉၅၈ ||[[ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ်|ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေးပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့ချုပ်]]အလံ||အနီရောင်နောက်ခံ၊ လက်ဝဲဖက်ထောင့်၌ကြယ်ဖြူ |- |[[File:Communist Party of Burma flag (1939-1946) and (1946-1970).svg|border|150px]]||၁၉၃၉–၁၉၄၆၊ ၁၉၄၆–၁၉၇၀||[[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]]၏အလံ၊ [[အလံနီ ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ကွန်မြူနစ်ပါတီ (ဗမာပြည်)]]၏အလံ|| |- |[[File:Communist Party of Burma flag (1946-1969).svg|border|150px]]||၁၉၄၆–၁၉၆၉||[[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]]၏အလံ|| |- |[[File:Communist Party of Burma flag (1970).svg|border|150px]]||၁၉၇၀–၁၉၈၉||[[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]]၏အလံ|| |- |[[File:Flag of the Burma Socialist Programme Party (1962–1988).svg|border|150px]]||၁၉၆၂–၁၉၈၈||[[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]]၏အလံ||အနီရောင်နောက်ခံ၊ လက်ဝဲဖက်ထောင့်၌ကြယ်ဖြူနှစ်လုံး |- |} ==အလံသစ်အဆိုပြုမှုများ== {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- |[[File:Flag of Myanmar (2006 proposal).svg|border|150px]]||၂၀၀၆||၂၀၀၆ ခုနှစ် အမျိုးသားညီလာခံ မျက်နှာစုံညီအစည်းအဝေးတွင် အဆိုပြုအလံ|| |- |[[File:Flag of Myanmar (2019 proposal).svg|border|150px]]||၂၀၁၉||[[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]မှ တင်သွင်းသော အဆိုပြုအလံ||အနီရောင်နောက်ခံနှင့် လက်ဝဲဖက်ထောင့်၌ အပြာရင့်အခန်း၊ ထိုအခန်းတွင် ကြယ်ဖြူကြီးတစ်လုံးနှင့် ဝန်းရံနေသော ကြယ်ဖြူငယ် ၁၄ လုံး |- |[[File:Flag of Myanmar - Shan Nationalities League for Democracy (SNLD)'s proposal 2019.svg|border|150px]]||၂၀၁၉||[[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]မှ တင်သွင်းသော အဆိုပြုအလံ|| |- |[[File:Flag of Myanmar - The National United Democratic Party (NUDP)'s proposal 2019.svg|border|150px]]||၂၀၁၉||အမျိုးသားညီညွတ်သောဒီမိုကရက်တစ်ပါတီမှ တင်သွင်းသော အဆိုပြုအလံ||ကာကီရောင်နောက်ခံနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏မြေပုံ |- |[[File:Flag of Myanmar - Zomi Congress for Democracy (ZCD)'s proposal 2019.svg|border|150px]]||၂၀၁၉||[[ဇိုမီးဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]မှ တင်သွင်းသော အဆိုပြုအလံ||အပြာရောင်နောက်ခံနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏မြေပုံ |} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ အလံများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ စာရင်းဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးများ]] [[ကဏ္ဍ:အလံဆိုင်ရာ စာရင်းများနှင့် ပြခန်းများ]] 1bdl67o8o3gqo8btaynob9l5zhzdn6u 1029347 1029335 2026-05-04T04:59:26Z Zawzawaungthwin 100038 [[Special:Contributions/Lthar854|Lthar854]] ([[User talk:Lthar854|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1029335|1029335]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1029347 wikitext text/x-wiki အောက်ပါတို့မှာ '''[[မြန်မာနိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာ အလံများ''' ဖြစ်သည်။ ထာဝယ်အလံ ==နိုင်ငံတော်အလံ== {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- | [[File:Flag of Myanmar.svg|border|150px]] || rowspan="2" | ၂၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၀ || ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အလံတော်|နိုင်ငံတော်အလံ]] || အဝါ၊ အစိမ်း၊ အနီ ရေပြင်ညီလိုင်း ၃ လိုင်းနှင့် အလယ်တွင် ထောင့် ၅ ထောင့်ရှိသောကြယ်ဖြူကြီးတစ်လုံး |- | [[FIle:Flag of Myanmar (vertical).svg|border|100px]]||နိုင်ငံတော်အလံဒေါင်လိုက်ချိတ်ဆွဲပုံ||အဝါရောင်လိုင်းကိုဘယ်ဘက်တွင်ရှိ‌စေရန်နှင့် ကြယ်ဖြူ၏ထိပ်ကိုလက်ဝဲဘက်သို့မျက်နှာမူစေရန် <ref>{{cite web |title=President Obama Promises Support for the People of Burma |date=19 November 2012 |url=https://obamawhitehouse.archives.gov/blog/2012/11/19/president-obama-promises-support-people-burma |website=obamawhitehouse.archives.gov}}</ref> |} ==အုပ်ချုပ်ရေးဒေသအလံများ== ===ပြည်နယ်များ=== {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- |[[File:Flag of Kachin State.svg|border|150px]]|| ၂၀၁၀ ||[[ကချင်ပြည်နယ်|ကချင်ပြည်နယ်အလံ]]|| အစိမ်းနုရောင်နောက်ခံ၊ အလယ်၌တောင်နှင့်[[မနောပွဲ|မနောတိုင်]]ပုံ |- | [[File:Flag of Kayah State.svg|border|150px]]|| ||[[ကယားပြည်နယ်|ကယားပြည်နယ်အလံ]]|| အနီ၊ အပြာ၊ အစိမ်း ရေပြင်ညီမျဉ်းသုံးကြောင်း၊ အလယ်၌ [[ကိန္နရီ]]/ကိန္နရာ ရုပ်ပုံ |- |[[File:Flag of Kayin State.svg|border|150px]]|| ၂၀၁၀ ||[[ကရင်ပြည်နယ်|ကရင်ပြည်နယ်အလံ]]|| အပြာ၊ အဖြူ၊ အနီ ရေပြင်ညီမျဉ်းသုံးကြောင်း၊ လက်ဝဲဖက်ထောင့်၌ ကြယ်အဖြူတစ်လုံး |- | [[File:Flag of Chin State.svg|border|150px]]|| ၁၉၈၆<ref>{{cite news |last1= |first1= |title=ချင်းပြည်နယ်အလံဒီဇိုင်းရေးဆွဲသူ ဒေါက်တာတမ်အောင်လိန်းကွယ်လွန် |url=https://www.zalen.info/%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%B6-%E1%80%92%E1%80%AE%E1%80%87%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA/ |accessdate= |work=Zalen Media |date=20 November 2020 |language= မြန်မာဘာသာ}}</ref> ||[[ချင်းပြည်နယ်‌|ချင်းပြည်နယ်အလံ]]|| အပြာ၊ အနီ၊ အစိမ်း ရေပြင်ညီမျဉ်းသုံးကြောင်း၊ အလယ်၌စက်ဝိုင်းနှင့် [[အောက်ချင်းငှက်]]၊ ထိုစက်ဝိုင်းကိုဝန်းရံထားသော ကြယ် ၉ လုံး |- |[[File:Flag of Mon State (2018).svg|border|150px]]|| ၈ ဇွန် ၂၀၁၈<ref>{{cite news |last1=Khant |first1=Naung |title=Mon State Hluttaw approves picture of golden hamsa on red background as Mon State flag |url=https://www.bnionline.net/en/news/mon-state-hluttaw-approves-picture-golden-hamsa-red-background-mon-state-flag |accessdate=21 August 2018 |work=Burma News International |date=8 June 2018 |language=en}}</ref> ||[[မွန်ပြည်နယ်၏ အလံတော်|မွန်ပြည်နယ်အလံ]]||အနီရောင်နောက်ခံနှင့် ရွှေ[[ဟင်္သာ]]ပုံ |- |[[File:Flag of Rakhine.svg|border|150px]]|| ||[[ရခိုင်ပြည်နယ်အလံ]]|| အဖြူနှင့်အနီ ရေပြင်ညီမျဉ်းနှစ်ကြောင်း၊ အလယ်၌[[သီရိဝစ္ဆ]]တံဆိပ် |- |[[File:Flag of the Shan State.svg|border|150px]]|| ၁၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၇ ||[[ရှမ်းပြည်နယ်၏အလံ|ရှမ်းပြည်နယ်အလံ]]|| အဝါ၊ အစိမ်း၊ အနီ ရေပြင်ညီမျဉ်းသုံးကြောင်းနှင့် အလယ်၌စက်ဝိုင်း |} ===တိုင်းဒေသကြီးများ=== {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- |[[File:Flag of Sagaing Region (2019).svg|border|150px]]|| ၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၉<ref>{{Cite news|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2019/10/08/205827.html|title=စစ်ကိုင်းတိုင်းအလံနှင့်လိုဂိုအသစ် ယခုနှစ်အတွင်းပြောင်းလဲအသုံးပြုမည်|work=ဧရာဝတီ|language=မြန်မာ|date=၈ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၉}}</ref>||[[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၏ အလံတော်|စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအလံ]]|| အဝါ၊ အပြာ၊ အနီ ရေပြင်ညီမျဉ်း ၃ ကြောင်းနှင့် တိုင်းဒေသကြီးတံဆိပ် |- | [[ဖိုင်:Flag of Tanintharyi Region.svg|border|150x150px]]|| ၂၀၁၀ ||[[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]အလံ||အနီ၊ အပြာ၊ အစိမ်း ရေပြင်ညီမျဉ်းသုံးကြောင်း၊ အလယ်၌ နဂါး ရုပ်ပုံ နှင့် ၎င်းအထက်တွင် ကြယ်ဖြူငယ် |- | [[File:Flag of Bago Region.png|border|150px]]|| ||[[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၏အလံ|ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအလံ]]||အပြာရောင်နောက်ခံ၊ အလယ်တွင် အစိမ်းရောင်ဘောင်ရှိအဖြူရောင်စက်ဝိုင်းပေါ်၌ ရွှေဟင်္သာနှစ်ကောင်ဆင့်လျက်နေပုံ နှင့် ၎င်းအထက်တွင် "ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး" ဟူသော စာသား |- |[[File:Flag of Magway Region.svg|border|150px]]|| ၂၀၂၁ခန့် ||[[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]အလံ|| ရွှေဝါရောင်နောက်ခံနှင့် တိုင်းဒေသကြီးတံဆိပ် |- |[[File:Flag of Mandalay Region.svg|border|150px]]|| ၂၀၂၂ ||[[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]အလံ|| ကောင်းကင်ပြာနောက်ခံနှင့် တိုင်းဒေသကြီးတံဆိပ် |- |[[File:Flag of Yangon Region.svg|border|150px]] || ၂၀၂၂ ||[[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]အလံ|| အဝါ၊ အစိမ်း၊ အနီ ရေပြင်ညီမျဉ်းသုံးကြောင်းနှင့် တိုင်းဒေသကြီးတံဆိပ်ပုံစံ |- |[[File:Flag of Ayeyarwady Region.svg|border|150px]]|| ၂၀၂၂ ||[[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]]အလံ||ကောင်းကင်ပြာနောက်ခံနှင့် တိုင်းဒေသကြီးတံဆိပ် |} === ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ === {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- |[[File:Flag of Naypyidaw Union Territory.svg|border|150px]]|| ||[[နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ|နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ၏အလံ]]||ကောင်းကင်ပြာနောက်ခံနှင့် နေပြည်တော်ကောင်စီ၏တံဆိပ် |- |} ===ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများ=== [[ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများ]]ကို သက်ဆိုင်ရာတိုင်းရင်းသားအလံများဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည်။ {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- |[[File:Flag of Kokang Self-Administered Zone.svg|border|150px]]|| ||[[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအလံ]]|| |- |[[File:Flag of the Danu people.svg|border|150px]]||၂၀၁၇<ref>{{Cite news|title=ဓနုအမျိုးသားနေ့နဲ့ ရိုးရာဝတ်စုံသတ်မှတ်|date=၂၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၇|url=https://www.bbc.com/burmese/burma-42162919|work=[[ဘီဘီစီ]]}}</ref>||[[ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအလံ]]||အပြာ၊ အဝါ ရေပြင်ညီမျဉ်းနှစ်ကြောင်း၊ အလယ်တွင် စက်ဝိုင်းအဖြူနှင့်ရှစ်မြှောင့်ကြယ် |- |[[File:Flag of Naga Self-Administered Zone.png|border|150px]]|| ||[[နာဂ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအလံ]]|| |- |[[File:Flag of the Palaung people.svg|border|150px]]|| ||[[ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအလံ]]||အပြာ အဝါ၊ အစိမ်း ရေပြင်ညီမျဉ်းသုံးကြောင်းနှင့် အလယ်တွင် စက်ဝိုင်းနီ |- |[[File:Flag of the Pa-O National Organisation.svg|border|150px]]||၁၉၅၅ ||[[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအလံ]]|| |- |[[File:Flag of Wa State.svg|border|150px]]|| ||[[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း|ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းအလံ]]|| |} ==ဝန်ကြီးဌာနအလံများ== {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- | [[File: Education Flag of Myanmar.svg|border|150px]]|| || [[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]]အလံ|| အစိမ်းရောင်နောက်ခံနှင့် အလယ်၌ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနတံဆိပ် |- | [[File:Myanmar MOHA Flag.svg|border|150px]]|| || [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန]]အလံ||အပြာ၊ အဝါနှင့် အစိမ်းရောင် မျဉ်းသုံးကြောင်း၊ အလယ်၌ "ပြည်ထဲရေး" စာတန်း |- | [[File:Flag of the Ministry of Defense (Myanmar).svg|border|150px]]|| || [[ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]အလံ<ref name="mnp">{{cite web |url= https://myanmar.gov.mm/my/ministries |title= ဝန်ကြီးဌာနများ |website= Myanmar National Portal |access-date= 14 April 2022 |archive-date= 4 April 2022 |archive-url= https://web.archive.org/web/20220404121435/https://myanmar.gov.mm/my/ministries }}</ref>||အနီရောင်နောက်ခံနှင့် အလယ်တွင် တပ်မတော်လိုဂို |} ==စစ်ဖက်သုံးအလံများ== {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- |[[File:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|border|150px]]|| ||[[တပ်မတော်|တပ်မတော်အလံ]]|| အနီ၊ အဖြူ၊ အပြာနု ရေပြင်ညီမျဉ်း ၃ ကြောင်း၊ အလယ်၌ ရွှေရောင်ကြယ် |- |[[File:Flag of the Commander-in-Chief of Defence Services (Myanmar).svg|border|150px]]|| rowspan="5" |၂၀၁၅||[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]|| အနီ၊ အပြာရင့်၊ အပြာနု ရေပြင်ညီမျဉ်း ၃ ကြောင်း၊ အလယ်၌ တပ်မတော်တံဆိပ်နှင့် ကြယ်ငါးလုံး |- |[[File:Flag of the Deputy Commander-in-Chief of Defence Services (Myanmar).svg|border|150px]]||[[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]|| အနီ၊ အပြာရင့်၊ အပြာနု ရေပြင်ညီမျဉ်း ၃ ကြောင်း၊ အလယ်၌ တပ်မတော်တံဆိပ်နှင့် ကြယ်လေးလုံး |- |[[File:Commander in Chief (Army) flag of Myanmar.svg|border|150px]]||[[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)]]|| အနီရောင်နောက်ခံ၊ အလယ်၌ တပ်မတော်တံဆိပ်နှင့် ကြယ်လေးလုံး |- |[[File:Commander in Chief (Navy) flag of Myanmar.svg|border|150px]]||[[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)]]|| အပြာရင့်နောက်ခံ၊ အလယ်၌ တပ်မတော်တံဆိပ်နှင့် ကြယ်လေးလုံး |- |[[File:Commander in Chief (Air Force) flag of Myanmar.svg|border|150px]]||[[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]]|| အပြာနုနောက်ခံ၊ အလယ်၌ တပ်မတော်တံဆိပ်နှင့် ကြယ်လေးလုံး |- |[[File:Army Flag of Myanmar.svg|border|150px]] || rowspan="2" | ၁၉၉၄ခန့် ||[[တပ်မတော် (ကြည်း)|တပ်မတော် (ကြည်း) အလံ]]|| အနီရောင်နောက်ခံ၊ အလယ်၌ အပြာရင့်ရောင်မျဉ်းနှင့် ကြယ်ဖြူတစ်လုံး |- |[[File:Myanmar Army Guidon.svg|border|150px]]|| ၁၉၉၄ခန့် || တပ်မတော်(ကြည်း)၏ [[တပ်မတော်နေ့]] စစ်ရေးပြအခမ်းအနားသုံး မြင်းစီးစစ်သည်ကိုင်အလံ<ref>{{Cite news|url=https://www.bangkokpost.com/world/1435894/myanmar-army-chief-tells-rebels-to-stop-demanding-impossible|date=၂၇ မတ် ၂၀၁၈|title=Myanmar army chief tells rebels to stop demanding 'impossible'|author=|publisher=Bangkok Post}}</ref>||တပ်မတော် (ကြည်း) အလံ ပုံစံကွဲ |- | [[File:Air Force Ensign of Myanmar.svg|border|150px]] || ၂၀၁၀ခန့် || [[တပ်မတော် (လေ)]] ၏ လေတပ်အလံ || မိုးပြာရောင်အောက်ခံတွင် ဘယ်ဘက်အထက်တွင် ကြယ်ဖြူနှင့်ညာဘက်ထောင့်တွင် လေတပ်အမှတ်တံဆိပ် |- | [[File:Naval ensign of Myanmar.svg|border|150px]] || ၁၉၉၄ ||[[တပ်မတော် (ရေ)]] ၏ ရေတပ်အလံ || နောက်ခံအဖြူရောင်၏ ဘယ်ဘက်ထိပ်တွင်အနီရောင်နောက်ခံအကွက်၌ အဖြူရောင်ကြယ်နှင့်ညာဘက်အောက်ထောင့်တွင် အပြာရောင်ကျောက်ဆူး<ref>[http://www.flags.net/MYAN.htm Burmese Flags (Myanmar) from The World Flag Database]. Flags.net (21 October 2010). Retrieved on 2011-05-27.</ref> |- | [[File:Myanmar Navy commissioning pennant.svg|border|150px]]|| ||တပ်မတော် (ရေ) တပ်တော်ဝင်အလံ|| |} === တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များ === {{gallery|mode=nolines|whitebg=y|height=100 |File:Mm-northern-rmc.svg|[[မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |File:Mm-north-western-rmc.svg|[[အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |File:Mm-north-eastern-rmc.svg|[[အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |File:Mm-eastern-rmc.svg|[[အရှေ့ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |File:Myanmar Eastern Central RMC Flag.svg|[[အရှေ့အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |File:Mm-triangle-rmc.svg|[[တြိဂံဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |File:MM Western RMC Flag.svg|[[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |File:Myanmar Naypyitaw RMC Flag.svg|[[နေပြည်တော်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |File:Mm-central-rmc.svg|[[အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |File:Mm-southern-rmc.svg|[[တောင်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |File:Mm-south-western-rmc.svg|[[အနောက်တောင်တိုင်း စစ်ဌာနချုပ်|အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |File:Mm-yangon-rmc.svg|[[ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |File:Mm-south-eastern-rmc.svg|[[အရှေ့တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |File:Mm-coastal-rmc.svg|[[ကမ်းရိုးတန်းဒေသတိုင်း စစ်ဌာနချုပ်|ကမ်းရိုးတန်းဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] }} === ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်များ === {{gallery|mode=nolines|whitebg=y|height=100 |File:Mm-lid-11.svg|[[အမှတ်(၁၁)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်]] |File:Mm-lid-22.svg|[[အမှတ်(၂၂)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်]] |File:Mm-lid-33.svg|[[အမှတ်(၃၃)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်]] |File:Mm-lid-44.svg|[[အမှတ်(၄၄)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်]] |File:Mm-lid-55.svg|[[အမှတ်(၅၅)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်]] |File:Mm-lid-66.svg|[[အမှတ်(၆၆)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်]] |File:Mm-lid-77.svg|[[အမှတ်(၇၇)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်]] |File:Mm-lid-88.svg|[[အမှတ်(၈၈)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်]] |File:Mm-lid-99.svg|[[အမှတ်(၉၉)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|အမှတ်(၉၉)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်]] |File:Mm-lid-101.svg|[[အမှတ်(၁၀၁)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်]] }} === အခြားတပ်မတော်ဆိုင်ရာအလံများ === {{gallery|mode=nolines|whitebg=y|height=100|row=4 |File:Mm-army-4.svg|[[ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး|ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေးတပ်ဖွဲ့]] |File:Myanmar Directorate of Defence Industries Flag.svg|[[ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေး အရာရှိချုပ်ရုံး|ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] |File:Flag of Infantry Divisions of Myanmar Army.svg|ခြေမြန်တပ်/ခြေလျင်တပ်ဖွဲ့ |File:Flag of Myanmar Artillery.svg|[[အမြောက်တပ်ဖွဲ့]] |File:Myanmar Military Engineers Flag.svg|[[စစ်အင်ဂျင်နီယာတပ်ဖွဲ့]] |File:Flag of the Myanmar Army Signal Corps.svg|[[ဆက်သွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] |File:Flag of the Myanmar Army Armoured Corps.svg|[[သံချပ်ကာယန္တရားတပ်ဖွဲ့]] |File:Flag of the Myanmar Army Medical Corps.svg|[[တပ်မတော် ဆေးတပ်ဖွဲ့|ဆေးဝန်ထမ်းတပ်ဖွဲ့]] |File:Flag of the Myanmar Army Corps of Supply and Transport.svg|[[ထောက်ပံ့နှင့် ပို့ဆောင်ရေးတပ်ဖွဲ့]] |File:Myanmar Ordnance Services Flag.svg|[[စစ်လက်နက်ပစ္စည်း ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|စစ်လက်နက်ပစ္စည်းတပ်ဖွဲ့]] |File:Flag of the Myanmar Army Corps of Electrical and Mechanical Engineering.svg|[[လျှပ်စစ်နှင့်စက်မှု အင်ဂျင်နီယာ ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|လျှပ်စစ်နှင့်စက်မှုအင်ဂျင်နီယာတပ်ဖွဲ့]] |File:Mm-army-2.svg|[[လုံခြုံရေးနှင့်ဆိုင်သော ပုံနှိပ်လုပ်ငန်း ညွှန်ကြားရေးမှူး|လုံခြုံရေးနှင့်ဆိုင်သော ပုံနှိပ်လုပ်ငန်းများတပ်ဖွဲ့]] |File:Myanmar Resettlement Unit Flag.svg|[[ပြန်လည်နေရာချထားရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|ပြန်လည်နေရာချထားရေးတပ်ဖွဲ့]] |File:Flag of Myanmar Border Guard Forces.png|[[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့]] }} === ခြေလျင်တပ်ရင်းများ === {{gallery|mode=nolines|whitebg=y|height=100 |File:Flag of Kha La Ya 14.png|အမှတ်(၁၄)ခြေလျင်တပ်ရင်း }} ==ဥပဒေထိန်းသိမ်းရေးအဖွဲ့အလံများ== {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- | [[File:Flag of the Myanmar Police Force.svg|border|150px]] || || [[မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့|မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့အလံ]] || အဝါ၊ အပြာ၊ အနီရောင် ဒေါင်လိုက်မျဉ်းများပေါ်တွင် ကြယ်တစ်လုံး |- | [[File:Myannmar Police Force1.svg|border|150px]]|| || [[မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့|မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့အလံမူကွဲ]]|| အနည်းငယ်ကျဉ်း‌သော အပြာရောင်အစင်း၊ လက်ဝဲအထက်ထောင့်၌ သက်ဆိုင်ရာဌာန၏တံဆိပ်<ref>{{Cite news|title=မန္တလေးတွင် မြို့နယ်ရဲတပ်ဖွဲ့မှူး သင်တန်းဆင်းပွဲကျင်းပ|author=အောင်ကိုဦး|date=၂၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၇|url=https://mizzimaburmese.com/article/35542|language=မြန်မာဘာသာ|work=[[မဇ္ဈိမ နေ့စဉ်သတင်းစာ|မဇ္ဈိမ]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/mm-pol.html#var|title=Myanmar (Burma): Police flags|work=CRW Flags}}</ref> |- |[[ဖိုင်:Ensign of the Myanmar Coast Guard.svg|border|150x150px]]||၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၁|| [[ကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့|ကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့အလံ]]||နောက်ခံအဖြူရောင်၏ ဘယ်ဘက်ထိပ်တွင်အပြာရောင်နောက်ခံအကွက်၌ အဖြူရောင်ကြယ်နှင့်ညာဘက်အောက်ထောင့်တွင် အပြာရောင်ကျောက်ဆူးနှစ်ခု |} == ဘာသာရေးအလံများ == {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- | [[File:Burmese buddhist flag.svg|border|150px]]|| ၁၉၅၆ || rowspan="2" |[[သာသနာ့ အလံ|သာသနာ့အလံတော်]]|| အပြာရင့်ရောင်၊ အဝါရင့်ရောင်၊ အနီရောင်၊ အဖြူရောင်၊ ပန်းနုရောင် ဒေါင်လိုက်မျဉ်းများနှင့် ထိုအရောင်ငါးမျိုးပေါင်းထားသောမျဉ်းတစ်ကြောင်း<ref>{{cite book |title=သာသနာ့အလံတော် |author=အရှင်စန္ဒောဘာသ (ရွှေဘို) |date=၁၃၅၇ |publisher=ရွှေပုရပိုက်စာပေ |language= |url=https://spsuygn.edu.mm/book/bdhhgen-81/detail |access-date=29 March 2022 |archive-date=6 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240606021051/https://spsuygn.edu.mm/book/bdhhgen-81/detail |url-status=dead }}</ref> |- |[[File:Sasana Flag – Buddhist flag in Myanmar.png|border|100px]]|| ||ပန်းနုရောင်အစား ပန်းရောင်ကို အသုံးပြုသော မူကွဲ |- |[[File:Flag of the Burma YMBA.svg|border|150px]]||||[[ဗုဒ္ဓဘာသာ ကလျာဏယုဝအသင်း]]အလံ||ဝါ၊ စိမ်း၊ နီ သုံးရောင်ခြယ်နှင့် အဖွဲ့၏တံဆိပ်ပုံစံ<ref name="PM">{{cite web |url=https://www.peoplemediamyanmar.com/ymba-%E1%80%A1%E1%80%9E%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%B0-%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%B1%E1%80%94%E1%80%BB%E1%80%96%E1%80%84%E1%80%B9/ |title=YMBA အသင်းသူ/သားများအနေဖြင့် YMBA ဗဟိုအမှုဆောင်များအား ကြိုတင်အသိပေးတင်ပြခြင်းမရှိဘဲ မိမိသဘောဆန္ဒအလျောက် မီဒီယာများကိုဖြေကြားခွင့်မပြု |language= |author=<!--Not stated--> |work=People Media |date=၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၁ |access-date=14 April 2022 |archive-date=19 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220519181140/https://www.peoplemediamyanmar.com/ymba-%E1%80%A1%E1%80%9E%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%B0-%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%B1%E1%80%94%E1%80%BB%E1%80%96%E1%80%84%E1%80%B9/ }}</ref> |- | [[File:Flag of Myanmar Islamic Religious Affairs Council.png|border|150px]] || ၁၉၅၄ || ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အစ္စလာမ်သာသနာရေးရာကောင်စီ အလံ ||အနီရောင်နောက်ခံ၊ လက်ဝဲဘက်အထက်ထောင့်၌ အစိမ်းရင့်အခန်း၊ ထိုအစိမ်းရင့်အခန်း၌ အစ္စလာမ်ဘာသာ‌ရေးစာသား<ref>[https://m.facebook.com/irac.myanmar/photos/a.209936725712517/209936729045850/?type=3&source=54&ref=page_internal Islamic Religious Affairs Council Myanmar]</ref> |} == နိုင်ငံရေးအလံများ == {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- | [[File:Flag of the Ta'ang National Party.svg|border|150px]]|| ||[[တအောင်း(ပလောင်)အမျိုးသားပါတီ|တအောင်းအမျိုးသားပါတီ၏အလံ]]||ကောင်းကင်ပြာနှင့် အနီရောင်နေလုံး |- | [[File:Flag of the Union Solidarity and Development Party.svg|border|150px]]|| ||[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ၏အလံ]]|| |- | [[File:ABFSU Flag.svg|border|150px]]|| ၂၇ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၈ || [[ဗကသ|ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားသမဂ္ဂများအဖွဲ့ချုပ်၏အလံ]]||[[ခွပ်ဒေါင်းအလံ]] |- | [[File:Flag of the Mon Unity Party.svg|border|150px]]|| ||[[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ|မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ၏အလံ]]|| |- | [[File:Flag of Shan Nationalities League for Democracy.svg|border|150px]]|| ||[[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်၏အလံ]]|| |- | [[File:Flag of National League for Democracy.svg|border|150px]]|| ၂၇ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၈ ||[[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်၏အလံ]]|| အနီရောင်နောက်ခံ၊ ကြယ်ဖြူနှင့် [[ခွပ်ဒေါင်းအလံ|ခွပ်ဒေါင်းရုပ်]] |} ==သမိုင်းဝင်အလံများ== ===ပဒေသရာဇ်ခေတ်အလံများ=== {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- |[[File:Golden Hintar flag of Burma.svg|border|150px]]|| ၁၃၀၀ခန့် – ၁၅၀၀ခန့် ||ဟံသာဝတီခေတ်အလံတော် || |- |[[File:Flag of Konbaung Dynasty (Nonrectangular).svg|border|150px]]|| ၁၈၂၆ခန့် – ၁၈၈၅ ||[[ကုန်းဘောင်ခေတ် အလံများ|ကုန်းဘောင်ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံအလံတော်]]<ref>{{cite book |url=http://www.myanmarbookshop.com/MyanmarBooks/BookDetails/20045 |title=မြန်မာ့သမိုင်းဝင်အလံများနှင့် မြန်မာခေါင်းဆောင်မျာ |author=ဝရဇိန် (ဆရာစံမြေ) |date=စက်တင်ဘာ ၂၀၁၁ |access-date=14 April 2022 |archive-date=6 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106040621/http://www.myanmarbookshop.com/MyanmarBooks/BookDetails/20045 |url-status=dead }}</ref><ref>[https://m.facebook.com/photo.php?fbid=475026862992950&id=100014569205043&set=a.136703043492002&source=48 စာမျက်နှာ ၆]၊ ဒုတိယပိုင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံတွင်ခေတ်အဆက်ဆက်သတ်မှတ်အသုံးပြုခဲ့သော နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ် တံဆိပ်များနှင့် နိုင်ငံတော် အလံများ <br>(၅-၂-၂၀၁၄) <br>တင်ပြသူ = ဒေါ်ရီရီညွန့်၊ ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ ပြည်ထောင်စုတိုင်းရင်းသားလူငယ်များစွမ်းရည်ဖွံ့ဖြိုးရေးဒီဂရီကောလိပ် စစ်ကိုင်း၊ ပညာရေးနှင့်လေ့ကျင့်ရေးဦးစီးဌာန၊ နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရ</ref>||အဖြူရောင်နောက်ခံ၊ အလယ်၌အနီရောင်စက်ဝိုင်းနှင့် ပန်းခက်ကိုက်ထားသောအစိမ်းရောင်ဒေါင်းရုပ်<ref>{{cite book |url=http://www.myanmarbookshop.com/%28X%281%29%29/MyanmarBooks/BookDetails/16017 |title=ဒေါင်းဋီကာ |author=[[သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း|မစ္စတာမောင်မှိုင်း]] |date=၁၉၁၄ |access-date=14 April 2022 |archive-date=6 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106040612/http://www.myanmarbookshop.com/(X(1))/MyanmarBooks/BookDetails/16017 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite book |url=https://heavenmall.net/products/product_category_name-book-15537 |title=မြန်မာနိုင်ငံတော်သမိုင်း |author=[[ဗန်းမော်တင်အောင်]] |access-date=14 April 2022 |archive-date=10 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210051452/https://heavenmall.net/products/product_category_name-book-15537 |url-status=dead }}</ref> |- |} ====မင်းခမ်းသုံးအလံများ==== {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- | [[File:Royal Standard of Konbaung Dynasty (1753-1885).svg|border|150px]]||၁၈၈၅ ထိ||[[ကုန်းဘောင်ခေတ်]] မင်းခမ်းမင်းနားသုံးအလံ<ref>{{cite web |url=https://myawady.net.mm/content/%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%B6%E1%80%A1%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%90%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%96%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%91%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%AB |title=နိုင်ငံတော်အလံအား ချစ်ခင်မြတ်နိုးတန်ဖိုးထားပါ |website=myawady.net.mm}}</ref>||အဖြူရောင်ပိုးသား နှင့် အလယ်တွင် အနီရောင်ဒေါင်းရုပ် |- |} ===ကိုလိုနီခေတ်အလံများ=== {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- | rowspan="2" |[[File:Flag of the United Kingdom.svg|border|150px]]||၂၉ နိုဝင်ဘာ ၁၈၈၅ - ၁၉၄၂၊ || rowspan="2" |[[ကိုလိုနီခေတ်]] နိုင်ငံတော်အလံ|| rowspan="2" |[[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ၏ အလံတော်|ဗြိတိသျှပြည်ထောင်စုဘုရင့်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်အလံ ယူနီယံဂျက်]]။ ။ အင်္ဂလန်ပြည်၏ အလံ (နောက်ခံ အဖြူပေါ်တွင် စိန်ဂျော့၏ ကြက်ခြေနီ)၊ စကော့တလန်ပြည် အလံ (အပြာရောင် နောက်ခံပေါ်တွင် စိန်အန်ဒြူး၏ ဒေါင်လိုက် ကြက်ခြေဖြူ) နှင့် အိုင်ယာလန်ပြည် အလံ (အဖြူ ရောင် အောက်ခံပေါ်တွင် စိန်ပက်ထရစ်၏ ဒေါင်လိုက် ကြက်ခြေနီ) တို့ကို ပေါင်းစပ်ထားခြင်း |- | ၁၉၄၅ - ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈<ref name="BP">{{cite AV media | date =1948 | title =Burma Celebrates Independence 1948 | type = | language =en | url = https://www.britishpathe.com/video/burma-celebrates-independence | publisher =British Pathé | id =VLVA9I02D6F29HT6UH95ALQGCYMK | isbn = | oclc = | quote = | ref = }}</ref>|| |- |[[File:British Raj Red Ensign.svg|border|150px]]|| ၁၈၈၆–၁၉၃၇ ||ဗြိတိသျှအိန္ဒိယအင်ပါယာ၊ မြန်မာပြည်နယ်၏ အရပ်သားအလံ||[[ဗြိတိသျှအိန္ဒိယအင်ပါယာ]]၏ အမျိုးသားအလံနှင့် အရပ်သားအလံ ။ ။ အနီရောင်နောက်ခံ၊ လက်ဝဲဘက်‌အထက်ထောင့်၌ယူနီယံဂျက်၊ လက်ယာဘက်၌ သရဖူဆောင်းထားသော အိန္ဒိယကြယ်တံဆိပ် |- | rowspan="2" |[[File:British Burma 1937 flag.svg|border|150px]]|| ၆ ဖေ‌ဖော်ဝါရီ ၁၉၃၉<ref name="HHN2">{{cite web |title=Myanmar Burma Part 2 |url=http://www.hubert-herald.nl/Myanmar1.htm |website=hubert-herald.nl |author=Hubert de Vries |date=27 March 2012}}</ref> - ၁၉၄၁၊ || rowspan="2" |[[ကိုလိုနီခေတ်|ဗြိတိသျှမြန်မာနိုင်ငံ]]၏ အမျိုးသားအလံ|| rowspan="2" |အပြာရင့်နောက်ခံ၊ လက်ဝဲဘက်အထက်ထောင့်၌ယူနီယံဂျက်၊ လက်ယာဘက်‌၌ဒေါင်းရုပ် |- | ၁၉၄၅ – ၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈ |- |[[File:Flag of Burma (1941–1942).svg|border|150px]]|| ၁၉၄၁–၁၉၄၂ <ref name="HHN2"/>||ဗြိတိသျှမြန်မာနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားအလံ||အပြာရင့်နောက်ခံနှင့် အလယ်တွင်ဒေါင်းရုပ် |- |[[File:Flag of Japan.svg|border|150px]]||၁၉၄၂–၁၉၄၃ ||[[ဂျပန်ကိုလိုနီခေတ်|ဂျပန်စစ်အုပ်ချုပ်ရေးခေတ်မြန်မာ]]နိုင်ငံအလံ|| [[ဂျပန်နိုင်ငံ]] ၏ နိုင်ငံတော်အလံ ။ ။ အဖြူရောင်နောက်ခံနှင့် အလယ်တွင်အနီရောင်စက်ဝိုင်း |- |[[File:Flag of Burma 1943.svg|border|150px]]||၁ ဩဂုတ် ၁၉၄၃<ref name="HHN2"/> – ၁၉၄၅|| [[ဂျပန်ခေတ်မြန်မာပြည်|ဗမာနိုင်ငံတော်]]အလံ|| ဝါ၊ စိမ်း၊ နီ သုံးရောင်ခြယ်နှင့် ဒေါင်းရုပ် |- |[[File:Flag of the State of Burma (Stylized version).svg|border|150px]]|| ၁၉၄၃ – ၁၉၄၅ || [[ဂျပန်ခေတ်မြန်မာပြည်|ဗမာနိုင်ငံတော်]]အလံ ရိုးရှင်းပုံစံ|| ဝါ၊ စိမ်း၊ နီ သုံးရောင်ခြယ်နှင့် ဒေါင်းရုပ် |- |} ===လွတ်လပ်ပြီးခေတ်အလံများ=== {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- |[[File:Flag of Burma (1948–1974).svg|border|150px]]|| rowspan="2" | ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈<ref name="BP"/> – ၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၇၄<ref name=dd>{{cite book |title=ဒီဟာအစ ဒီလိုဗျ |author=မောင်အုန်းဖေ |date=မေ ၂၀၀၄ |url=http://www.myanmarbookshop.com/%28X%281%29%29/MyanmarBooks/BookDetails/135 |access-date=14 April 2022 |archive-date=21 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221221085453/http://www.myanmarbookshop.com/(X(1))/MyanmarBooks/BookDetails/135 |url-status=dead }}</ref>||[[လွတ်လပ်ပြီးခေတ်မြန်မာနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ]] နိုင်ငံတော်အလံ<ref name="BAM"/><ref name="Pedersen"/>|| အနီရောင်နောက်ခံ၊ လက်ဝဲဘက်အထက်ထောင့်၌ အပြာရင့်အခန်း၊ ထိုအပြာရင့်အခန်း၌ ကြယ်ဖြူကြီးနှင့် ၎င်း၏ရောင်ခြည်လက်များထဲ၌ ကြယ်ငယ် ၅ လုံး |- |[[File:Vertical flag of Burma (1948–1974).svg|border|150px]]||နိုင်ငံတော်အလံကို ထောင်လိုက်ချိတ်ဆွဲပုံ <ref name="BAM">{{cite book |url=https://m.facebook.com/shwethwayjournal/posts/692795517793258?locale2=ms_MY |title=နိုင်ငံတော်အလံနှင့်နေ့ထူးများ THE NATIONAL FLAG AND THE SIGNIFICANT DAYS OF THE UNION OF BURMA |author=ဗိုလ်အေးမောင် |language= |publisher=ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန်မြို့ |date=၁၉၅၅}}</ref>||အပြာရင့်ရောင်အခန်းကို လက်ဝဲဘက်အထက်ထောင့်တွင်ရှိစေရန်နှင့် ၎င်းအခန်းအတွင်းရှိကြယ်များ၏ထိပ်ဖျားသည် လက်ဝဲဘက်သို့ညွှန်ပြနေ‌စေရန် | |- |[[File:Civil Ensign of Burma (1952-1974).svg|border|150px]]||၁၉၅၂–၁၉၇၄ ||ပြည်​ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ​တော်ဆိုင်ရာ အရပ်သားသ​​​င်္ဘောသုံးအလံ<ref name="Pedersen"/>||နိုင်ငံတော်အလံပါ အပြာရင့်ခန်းကို အလျားအပြည့်ထိချဲ့ထား |- | rowspan="2" |[[File:Flag of Myanmar (1974–2010).svg|border|150px]]|| ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၇၄<ref name=dd/>–၁၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၈၊ ||ပြည်ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်အလံ|| rowspan="2" |အနီရောင်နောက်ခံ၊ လက်ဝဲဘက်အထက်ထောင့်၌ အပြာရင့်အခန်း၊ ထိုအပြာရင့်အခန်း၌ စပါးနှံနှင့်စက်သွားတို့ကို ဝန်းရံနေသောကြယ်ငယ် ၁၄ လုံး |- |၁၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၈ – ၂၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၀||ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်အလံ |- | rowspan="2" |[[File:Civil Ensign of Myanmar (1974-2010).svg|border|150px]]|| ၁၉၇၄–၁၉၈၈ ||ပြည်​ထောင်စုဆိုရှယ်လစ်သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံ​တော် အရပ်သားသင်္ဘောသုံးအလံ|| rowspan="2" |နိုင်ငံတော်အလံပါ အပြာရင့်ခန်းကို အလျားအပြည့်ထိချဲ့ထား |- |၁၉၈၈–၂၀၁၀||ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ‌တော်ဆိုင်ရာ အရပ်သားသင်္ဘောသုံးအလံ |} === အစိုးရဆိုင်ရာ === {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- |[[File:Flag of the Governor-General of India (1885–1947).svg|border|150px]]||၁၈၈၅–၁၉၃၇||အိန္ဒိယဘုရင်ခံချုပ်၏အလံ<ref name="HHN1">{{cite web |title=Myanmar Burma Part 1 |url=http://www.hubert-herald.nl/Myanmar.htm |website=hubert-herald.nl |author=Hubert de Vries |date=11 June 2010}}</ref>||[[ယူနီယံဂျက်အလံ|ယူနီယံဂျက်]]အလယ်၌ [[ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ]]တံဆိပ် |- |[[File:Flag of the Governor of Burma (1939–1948).svg|border|150px]]||၁၉၃၇–၁၉၄၈||[[မြန်မာပြည်၏ ဗြိတိသျှဘုရင်ခံ|ဗြိတိသျှမြန်မာပြည်ဘုရင်ခံ]]၏အလံ<ref name="HHN1"/>||[[ယူနီယံဂျက်အလံ|ယူနီယံဂျက်]]အလယ်၌ ဒေါင်းရုပ်ပုံစံ |- |[[File:Flag of the Synyethe-Wunthann Party of Burma.svg|border|150px]]||၁၉၄၂–၁၉၄၃||[[ဒေါက်တာဘမော်]]၏ [[ဆင်းရဲသား ဝံသာနု အဖွဲ့|ဆင်းရဲသားဝံသာနုအဖွဲ့]]အစိုးရ|| |- |[[File:Presidential Flag of Burma (1948-1962).svg|border|150px]]||၁၉၄၈–၁၉၆၂||[[လွတ်လပ်ပြီးခေတ်မြန်မာနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]]သုံးအလံ<ref name = "Pedersen">{{cite book |last= Pedersen |first= Christian Fogd |author-link= |editor-last1= Bedells |editor-first1= John |date= 1971 |title= The International Flag Book in Colour |url= |location= London |language = English |publisher= |page= 72 |isbn= 07137 0536 1 }}</ref><ref name="HHN1"/>||လိမ္မော်ရောင်နောက်ခံနှင့် အလယ်၌ဒေါင်းရုပ် |- |[[File: Government Ensign of Burma (1948–1974).svg|border|150px]]||၁၉၄၈–၁၉၇၄||ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အစိုးရသင်္ဘောသုံးအလံ<ref name = "Pedersen" />||အပြာရင့်ရောင်နောက်ခံနှင့် လက်ဝဲဖက်ထောင့်၌ နိုင်ငံတော်အလံ |- |[[File:Flag of the National Coalition Government of the Union of Burma.svg|border|150px]]||၁၉၉၂–၂၀၁၂||[[ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ]]၏ အလံပုံစံ<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2010/10/101025_flag_ncgub.amp|title=နိုင်ငံတော်အလံသစ် ညွန့်ပေါင်းအစိုးရအလံသာဖြစ်|date=၂၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၀|author=|publisher=[[ဘီဘီစီ]]|access-date=20 December 2021|archive-date=20 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211220073246/https://www.bbc.com/burmese/burma/2010/10/101025_flag_ncgub.amp}}</ref>||[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အလံတော်]] |} === သံရုံး === {| class="wikitable" |- bgcolor="#efefef"" ! ! width="110"|Flag!!width="100"|Date!!width="250"|Use!!width="250"| Description |- | [[File:Flag of Burmese Embassy, Nanjing (1949).png|border|150px]] || ၁၉၄၉ || နန်ကျင်းမြို့ကို တရုတ်ကွန်မြူနစ်တပ်နီများဝိုင်းထားချိန်တွင် နန်ကျင်းမြို့ရှိ တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံသံရုံးတွင် လွှင့်ထူသော အလံ <ref>{{cite web |title=ဒီမိုကရက်တစ် တရားမျှတမှုကို ကိုယ်တိုင် ကျင့်ဆောင်ခဲ့တဲ့ တရားဝန်ကြီးချုပ် |website=BBC |url=https://www.bbc.com/burmese/53765310 |date=13 August 2010}}</ref> || ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်အလံ၏ လက်ယာဘက်၌ နန်းမြို့ရိုးပြာသာဒ်ပုံ ဖြည့်ဆွဲထားခြင်း |} === စစ်ဖက်သုံးအလံများ === ====ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်==== {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- |[[File:Commander in Chief flag of Myanmar (2010).svg|border|150px]]|| ၂၀၁၀ အထိ ||တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အလံဟောင်း<ref name="HHN3">{{cite web |title=Myanmar Burma Part 3 |url=http://www.hubert-herald.nl/MyanmarAF.htm |website=hubert-herald.nl |author=Hubert de Vries |date=5 April 2012}}</ref>|| အပြာနု၊ အနီ၊ အပြာရင့် ရေပြင်ညီမျဉ်း ၃ ကြောင်း၊ အလယ်၌ ရွှေရောင်ကြယ်<ref>{{Cite news|url=https://www.asianews.it/news-en/Senior-General-Than-Shwe-in-India-to-discuss-trade-and-security-18985.html|title=Senior General Than Shwe in India to discuss trade and security|date=၂၀ ဇူလိုင် ၂၀၁၀|author=|publisher=PIME AsiaNews}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://southeastasiaglobe.com/whatever-happened-to-than-shwe|title=Whatever happened to the tyrant Than Shwe?|date=၁၈ ဇူလိုင် ၂၀၁၇|author=Sean Gleeson|publisher=Southeast Asia Globe|archive-date=20 January 2022|access-date=20 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220120115828/https://southeastasiaglobe.com/whatever-happened-to-than-shwe/|url-status=dead}}</ref> |- ||[[File:Commander in Chief flag of Myanmar (Old)2.svg|border|150px]]||၂၀၁၁–၂၀၁၄ ||တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အလံဟောင်း<ref name="HHN1"/>|| ၂၀၁၀ အလံကို ၂၀၁၀ နိုင်ငံတော်အလံ၏ အချိုးအစားပုံစံကဲ့သို့ပြောင်းထား |- |[[File:Flag of Commander-in-Chief of the Burma Army.png|border|150px]]|| ၁၉၄၈ – ၁၉၉၄ခန့် ||[[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)]] အလံဟောင်း<ref name = "Pedersen"/>||တပ်မတော် (ကြည်း) အလံဟောင်း ပုံစံကွဲ |- |[[File:Former flag of Chief of Air Staff (Myanmar).png|border|150px]]|| ၁၉၄၈–၁၉၇၄ ||[[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]] အလံဟောင်း <ref name="HHN3"/>||နက်ပြာရောင်နောက်ခံနှင့် အလယ်တွင် လေတပ်အမှတ်အသား |- |} ====ကြည်းတပ်==== {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ !အမည် ! style="width:100px;" |ခုနှစ်!! style="width:250px;" |အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- |[[File:War Flag of Konbaung Dynasty.svg|border|150px]] | သတ္တရုမြဇမ္ဗူ|| rowspan="11" |၁၇၈၄ခန့် – ၁၈၈၅|| rowspan="11" |[[ကုန်းဘောင်ခေတ်]] [[မြန်မာဘုရင့်တပ်မတော်]]၏ ကြည်းကြောင်းချီအလံများ<ref>{{cite book |author=နတ်မောက် ဘုန်းကျော် |date=March 2014 |title=ရှေးခေတ်မြန်မာ့တပ်မတော်မှတ်စုများ |url=|language=my |location= |publisher= |page= |isbn=}}</ref>||ရွှေ‌ရောင်နောက်ခံနှင့် အလယ်တွင်အနီရောင်စက်ဝိုင်းပေါ်ရှိ ရွှေရောင်ဒေါင်းရုပ် |- | | သတ္တရုဇေယ||ရွှေရောင်နောက်ခံနှင့် အလယ်တွင်အစိမ်းရောင်စက်ဝိုင်းပေါ်ရှိ နို့နှစ်ရောင်ယုန်ရုပ် |- | | မဟာသတ္တရု||နို့နှစ်ရောင်နောက်ခံပေါ်တွင် လက်နှစ်ဖက်တွင်လက်နက်ကိုင်လျက်မြှောက်နေသောဘီလူးရုပ် |- |[[File:War Flag of Konbaung Dynasty (Chinthe).png|border|150px]] | သတ္တရုဇမ္ဗူ||အနီ၊ နို့နှစ်ရောင်၊ အနီ ရေပြင်ညီမျဉ်းသုံးကြောင်းနှင့် နို့နှစ်ရောင်မျဉ်းထဲတွင် အနီရောင်အနားသတ်ခြင်္သေ့ရုပ် |- |[[File:War Flag of Konbaung Dynasty (Red-Blue-Red).png|border|150px]] | ရွှေပြည်လက်ဝဲ||အနီ၊ အပြာရင့်၊ အနီ ရေပြင်ညီမျဉ်းသုံးကြောင်း |- |[[File:War Flag of Konbaung Dynasty (Blue-Red-Blue).png|border|150px]] | ရွှေပြည်ဝရဇိန်||အပြာရင့်၊ အနီ၊ အပြာရင့် ရေပြင်ညီမျဉ်းသုံးကြောင်း |- |[[File:War Flag of Konbaung Dynasty (Red-Mallard-Red).png|border|150px]] | ရွှေပြည်တမွတ်စံ||အနီ၊ အစိမ်းရင့်၊ အနီ ရေပြင်ညီမျဉ်းသုံးကြောင်း |- |[[File:War Flag of Konbaung Dynasty (Red-William-Red).png|border|150px]] | ရွှေပြည်မှန်ကင်း|| |- |[[File:War Flag of Konbaung Dynasty (Red-Falu Red-Red).png|border|150px]] | ရွှေပြည်နတ်|| |- |[[File:War Flag of Konbaung Dynasty (Yellow-White-Yellow).png|border|150px]] | ရွှေပြည်စက်ထိ||အဝါ၊ အဖြူ၊ အဝါ ရေပြင်ညီမျဉ်းသုံးကြောင်း |- |[[File:War Flag of Konbaung Dynasty (Green-Yellow-Green).png|border|150px]] | ရွှေပြည်တံဆိပ်||အစိမ်း၊ အဝါ၊ အစိမ်း ရေပြင်ညီမျဉ်းသုံးကြောင်း |- |[[File:Flag of Burmese Empire (1853-1876).svg|border|150px]] | ||၁၈၅၃–၁၈၇၆ ||ကုန်းဘောင်ခေတ်အမြောက်တပ်ရင်း၌ အနောက်တိုင်းသားများအသုံးပြုသည့်အလံ||အနီရောင်နောက်ခံနှင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာကိုယ်စားပြု ကြက်ခြေခတ် |- |[[File:First flag of the Burma Independence Army.svg|border|150px]] | ||၁၉၄၁||[[ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]] (ဘီအိုင်အေ) ပထမအလံ|| အဖြူရောင်နောက်ခံနှင့် အနီရောင်ဒေါင်းရုပ်<ref>{{cite book |last= Jowett |first= Phillip |author-link= |editor-last1= Windrow |editor-first1= Martin |date=25 June 2020 |title= Japan’s Asian Allies 1941–45 |url= |location= |publisher= Osprey publishing |page= 17 |isbn= }}</ref> |- |[[File:Flag of Burma Independence Army (1942).png|border|150px]] | ||၁၉၄၂||ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (ဘီအိုင်အေ) ဒုတိယအလံ|| အစိမ်းရောင်နောက်ခံ၊ အလယ်၌ဒေါင်းရုပ်နှင့် ထောင့်များ၌မိုးကြိုးများ<ref>{{cite book |last= Jowett |first= Phillip |author-link= |editor-last1= Windrow |editor-first1= Martin |date=25 June 2020 |title= Japan’s Asian Allies 1941–45 |url= |location= |publisher= Osprey publishing |page= 27 |isbn= }}</ref> |- | [[File:Flag of Burma 1943.svg|border|150px]] |သုံးရောင်ခြယ်||၁၉၄၂||ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (ဘီအိုင်အေ) တတိယအလံ|| ဝါ၊ စိမ်း၊ နီ၊ သုံးရောင်ခြယ်နှင့်ဒေါင်းရုပ် |- | [[File:Burma Defence Army Flag.svg|border|150px]] | ||၁၉၄၂||[[ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (ဘီဒီအေ) အလံ|| ဝါ၊ စိမ်း၊ နီ၊ သုံးရောင်ခြယ်နှင့်ဒေါင်းရုပ် |- | [[File:Flag of the AFPFL.svg|border|150px]] |တော်လှန်ရေးအလံ||၁၉၄၅||ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးပြောက်ကျားများ၊ [[ဗမာ့အမျိုးသားတပ်မတော်]]နှင့် မျိုးချစ်ဗမာ့တပ်မတော်အလံ||အနီရောင်နောက်ခံ၊ လက်ဝဲဖက်ထောင့်၌ကြယ်ဖြူ <ref name="BAM" /> |- | [[File:Former army flag of Myanmar.png|border|150px]] | ||၁၉၄၈-၁၉၉၄ခန့်||တပ်မတော် (ကြည်း) အလံဟောင်း||အနီရောင်နောက်ခံ၊ အလယ်၌ အပြာရင့်ရောင်မျဉ်းနှင့် ၎င်းမျဉ်းထဲ၌ ကြယ်ဖြူငယ်တစ်လုံး |- |} ====ရေတပ်==== {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- |[[File:Naval Ensign of Burma (1948-1974).svg|border|150px]]||၁၉၄၈–၁၉၇၄||ပြည်​ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ​ ရေတပ်အလံဟောင်း<ref name="Pedersen"/>|| စိန့်ဂျော့၏ကြက်ခြေခတ်ပုံစံ၊ လက်ဝဲဖက်ထောင့်၌ နိုင်ငံတော်အလံ၏ အပြာရင့်ခန်းနှင့်ကြယ်လုံးများ<ref>{{cite book |last= Barraclough |first= E.M.C |author-link= |editor-last1= |editor-first1= |date= 1966 |title= Flags of the World |edition= |url= https://archive.org/details/flagsofworld00barr |location= Great Britain |publisher= Frederick Warne |page= |isbn= }}</ref> |- |[[File:Naval Ensign of Burma (1974–1994).svg|border|150px]]||၁၉၇၄–၁၉၉၄||ပြည်​ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံ​တော် ရေတပ်အလံဟောင်း|| အပြာနုနှင့်အပြာရင့် ရေပြင်ညီမျဉ်းနှစ်ကြောင်း၊ အလယ်၌ကြယ်ဖြူ<ref>{{cite book |last= Jane |first= Fred T |author-link= |editor-last1= Saunders |editor-first1= Stephen |date= 2004 |title= Jane's Fighting Ships (2004-2005) |edition= 107th |url= |location= |publisher= |page= 488 |isbn= 0 7106 2623 1 }}</ref> |} ====လေတပ်==== {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- |[[File:Air_Force_Ensign_of_Burma_(1948-1974).svg|border|150px]]||၁၉၄၈–၁၉၇၄ ||တပ်မတော်(လေ) အလံဟောင်း <ref name="Pedersen"/><ref name="HHN3"/> ||ကောင်းကင်ပြာနောက်ခံ၊ လက်ဝဲဖက်အထက်ထောင့်၌ နိုင်ငံတော်အလံ၊ အလံညာဖက်၌ လေတပ်အမှတ်အသား |- |[[File:Former_Ensign_of_Myanmar_Air_Force.png|border|150px]]||၁၉၇၄–၂၀၁၀ခန့် ||တပ်မတော်(လေ) အလံဟောင်း <ref name="HHN3"/> ||အပြာရင့်‌ရောင်နောက်ခံ၊ လက်ဝဲဖက်အထက်ထောင့်၌ ကြယ်ဖြူ၊ အလံညာဖက်၌ လေတပ်အမှတ်အသား |- |} === တိုင်းနှင့်ပြည်နယ်အလံများ === ==== ပြည်နယ်များ ==== {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- |[[File:Rakhinestateflag.png|border|150px]]|| ၂၀၀၂ခန့် အထိ ||ရခိုင်ပြည်နယ်၏ အလံဟောငး|| |- |[[File:Flag of Kayah State (1974–2010).svg|border|150px]] ||၁၉၇၄–၂၀၁၀||ကယားပြည်နယ်၏ အလံဟောင်း|| |- |[[File:Former flag of Kachin State (1974-2010).jpg|border|150px]] ||၂၀၁၀ထိ||ကချင်ပြည်နယ်၏ အလံဟောင်း|| |- |[[File:Flag of Mon State (old).svg|border|150px]]||၁၉၇၄ – ၈ ဇွန် ၂၀၁၈ ထိ|| [[မွန်ပြည်နယ်၏ အလံတော်|မွန်ပြည်နယ်၏ အလံဟောင်း]]|| အပြာရောင်နောက်ခံ၊ အလယ်တွင် ဟင်္သာအဝါနှင့် [[မွန်ပြည်နယ်]]စာတမ်း |} ==== တိုင်းဒေသကြီးများ ==== {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- |[[File:Flag of Sagaing Region (1974–2010).svg|border|150px]]|| ၂၀၁၀ အထိ|| စစ်ကိုင်းတိုင်း၏ အလံဟောင်း|| အစိမ်းရောင်နောက်ခံ၊ အလယ်တွင် ခြင်္သေ့ရုပ်နှင့် အထက်၌ စစ်ကိုင်းတိုင်းစာတမ်း |- |[[File:Flag of Sagaing Region (2010–2019).svg|border|150px]]|| ၂၀၁၀ – ၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၉ အထိ|| စစ်ကိုင်းတိုင်း၏ အလံဟောင်း|| အနီရောင်နောက်ခံ၊ အလယ်တွင် ခြင်္သေ့ရုပ်နှင့် အထက်၌ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးစာတမ်း |- |[[File:Flag of Tanintharyi Division.svg|border|150px]]||၂၀၁၀ အထိ||တနင်္သာရီတိုင်း၏ အလံဟောင်း|| |- |[[File:Flag of Bago Division.svg|border|150px]]||၁၉၇၄–၂၀၁၀||ပဲခူးတိုင်း၏ အလံဟောင်း|| |- |[[File:Former flag of Bago Region.png|border|150px]]||၂၀၁၀ – ၂၀၁၉ ခန့် အထိ||ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၏ အလံဟောင်း|| |- |[[File:Flag of Magway Division.svg|border|150px]]||၂၀၁၀ အထိ|| မကွေးတိုင်း၏ အလံဟောင်း|| |- | || ၂၀၁၀-၂၀၂၁ခန့် ||[[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]အလံ|| ရွှေဝါရောင်နောက်ခံနှင့် တိုင်းဒေသကြီးတံဆိပ်ဟောင်း(၂၀၁၀-၂၀၂၁ခန့်) |- |[[File:Flag of Mandalay Division.svg|border|150px]]||၂၀၁၀ အထိ ||မန္တလေးတိုင်း၏ အလံဟောင်း|| |- |[[File:Flag of Mandalay Region (2010-2021).svg|border|150px]]||၂၀၁၀–၂၀၂၁ ||မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၏ အလံဟောင်း||အနီရောင်နောက်ခံနှင့် တိုင်းဒေသကြီးတံဆိပ် |- |[[File:Flag of Yangon Division.svg|border|150px]]||၂၀၁၀ အထိ||ရန်ကုန်တိုင်း၏ အလံဟောင်း||အပြာရင့်ရောင်နောက်ခံနှင့် ရန်ကုန်တိုင်းတံဆိပ် |- |[[File:Flag of Yangon Region (2011–2022).svg|border|150px]]||၂၀၁၁–၂၀၂၂||ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၏ အလံဟောင်း||ကောင်းကင်ပြာနောက်ခံနှင့် တိုင်းဒေသကြီးတံဆိပ် |- |[[File:Flag of Ayeyarwaddy Division.svg|border|150px]]||၂၀၁၀ အထိ||ဧရာဝတီတိုင်း၏ အလံဟောင်း|| |- |[[File:Flag of Ayeyarwady Region (2010–2021).svg|border|150px]]||၂၀၁၀–၂၀၂၂||ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၏ အလံဟောင်း||အဖြူရောင်နောက်ခံနှင့် တိုင်းဒေသကြီးတံဆိပ် |} === နိုင်ငံရေးအလံများ === {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- |[[File:Burmese Nationalist Flag.svg|border|150px]]||၁၉၃၀–၁၉၃၅||[[တို့ဗမာအစည်းအရုံး]]၏ သုံးရောင်ခြယ်အလံ<ref name="BAM"/>||ဝါ၊ စိမ်း၊ နီ သုံးရောင်ခြယ် |- |[[File:Flag of the AFPFL.svg|border|150px]]||၁၉၄၅–၁၉၅၈ ||[[ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ်|ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေးပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့ချုပ်]]အလံ||အနီရောင်နောက်ခံ၊ လက်ဝဲဖက်ထောင့်၌ကြယ်ဖြူ |- |[[File:Communist Party of Burma flag (1939-1946) and (1946-1970).svg|border|150px]]||၁၉၃၉–၁၉၄၆၊ ၁၉၄၆–၁၉၇၀||[[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]]၏အလံ၊ [[အလံနီ ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ကွန်မြူနစ်ပါတီ (ဗမာပြည်)]]၏အလံ|| |- |[[File:Communist Party of Burma flag (1946-1969).svg|border|150px]]||၁၉၄၆–၁၉၆၉||[[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]]၏အလံ|| |- |[[File:Communist Party of Burma flag (1970).svg|border|150px]]||၁၉၇၀–၁၉၈၉||[[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]]၏အလံ|| |- |[[File:Flag of the Burma Socialist Programme Party (1962–1988).svg|border|150px]]||၁၉၆၂–၁၉၈၈||[[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]]၏အလံ||အနီရောင်နောက်ခံ၊ လက်ဝဲဖက်ထောင့်၌ကြယ်ဖြူနှစ်လုံး |- |} ==အလံသစ်အဆိုပြုမှုများ== {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- |[[File:Flag of Myanmar (2006 proposal).svg|border|150px]]||၂၀၀၆||၂၀၀၆ ခုနှစ် အမျိုးသားညီလာခံ မျက်နှာစုံညီအစည်းအဝေးတွင် အဆိုပြုအလံ|| |- |[[File:Flag of Myanmar (2019 proposal).svg|border|150px]]||၂၀၁၉||[[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]မှ တင်သွင်းသော အဆိုပြုအလံ||အနီရောင်နောက်ခံနှင့် လက်ဝဲဖက်ထောင့်၌ အပြာရင့်အခန်း၊ ထိုအခန်းတွင် ကြယ်ဖြူကြီးတစ်လုံးနှင့် ဝန်းရံနေသော ကြယ်ဖြူငယ် ၁၄ လုံး |- |[[File:Flag of Myanmar - Shan Nationalities League for Democracy (SNLD)'s proposal 2019.svg|border|150px]]||၂၀၁၉||[[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]မှ တင်သွင်းသော အဆိုပြုအလံ|| |- |[[File:Flag of Myanmar - The National United Democratic Party (NUDP)'s proposal 2019.svg|border|150px]]||၂၀၁၉||အမျိုးသားညီညွတ်သောဒီမိုကရက်တစ်ပါတီမှ တင်သွင်းသော အဆိုပြုအလံ||ကာကီရောင်နောက်ခံနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏မြေပုံ |- |[[File:Flag of Myanmar - Zomi Congress for Democracy (ZCD)'s proposal 2019.svg|border|150px]]||၂၀၁၉||[[ဇိုမီးဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]မှ တင်သွင်းသော အဆိုပြုအလံ||အပြာရောင်နောက်ခံနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏မြေပုံ |} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ အလံများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ စာရင်းဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးများ]] [[ကဏ္ဍ:အလံဆိုင်ရာ စာရင်းများနှင့် ပြခန်းများ]] 8hqewhes30fp8rmwsnt2tmnh6d7asvn 1029348 1029347 2026-05-04T05:00:34Z Zawzawaungthwin 100038 စာလုံးပေါင်း ပြင်ဆင် 1029348 wikitext text/x-wiki အောက်ပါတို့မှာ '''[[မြန်မာနိုင်ငံ]] နှင့် သက်ဆိုင်သော အလံများ''' ဖြစ်သည်။ ==နိုင်ငံတော်အလံ== {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- | [[File:Flag of Myanmar.svg|border|150px]] || rowspan="2" | ၂၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၀ || ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အလံတော်|နိုင်ငံတော်အလံ]] || အဝါ၊ အစိမ်း၊ အနီ ရေပြင်ညီလိုင်း ၃ လိုင်းနှင့် အလယ်တွင် ထောင့် ၅ ထောင့်ရှိသောကြယ်ဖြူကြီးတစ်လုံး |- | [[FIle:Flag of Myanmar (vertical).svg|border|100px]]||နိုင်ငံတော်အလံဒေါင်လိုက်ချိတ်ဆွဲပုံ||အဝါရောင်လိုင်းကိုဘယ်ဘက်တွင်ရှိ‌စေရန်နှင့် ကြယ်ဖြူ၏ထိပ်ကိုလက်ဝဲဘက်သို့မျက်နှာမူစေရန် <ref>{{cite web |title=President Obama Promises Support for the People of Burma |date=19 November 2012 |url=https://obamawhitehouse.archives.gov/blog/2012/11/19/president-obama-promises-support-people-burma |website=obamawhitehouse.archives.gov}}</ref> |} ==အုပ်ချုပ်ရေးဒေသအလံများ== ===ပြည်နယ်များ=== {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- |[[File:Flag of Kachin State.svg|border|150px]]|| ၂၀၁၀ ||[[ကချင်ပြည်နယ်|ကချင်ပြည်နယ်အလံ]]|| အစိမ်းနုရောင်နောက်ခံ၊ အလယ်၌တောင်နှင့်[[မနောပွဲ|မနောတိုင်]]ပုံ |- | [[File:Flag of Kayah State.svg|border|150px]]|| ||[[ကယားပြည်နယ်|ကယားပြည်နယ်အလံ]]|| အနီ၊ အပြာ၊ အစိမ်း ရေပြင်ညီမျဉ်းသုံးကြောင်း၊ အလယ်၌ [[ကိန္နရီ]]/ကိန္နရာ ရုပ်ပုံ |- |[[File:Flag of Kayin State.svg|border|150px]]|| ၂၀၁၀ ||[[ကရင်ပြည်နယ်|ကရင်ပြည်နယ်အလံ]]|| အပြာ၊ အဖြူ၊ အနီ ရေပြင်ညီမျဉ်းသုံးကြောင်း၊ လက်ဝဲဖက်ထောင့်၌ ကြယ်အဖြူတစ်လုံး |- | [[File:Flag of Chin State.svg|border|150px]]|| ၁၉၈၆<ref>{{cite news |last1= |first1= |title=ချင်းပြည်နယ်အလံဒီဇိုင်းရေးဆွဲသူ ဒေါက်တာတမ်အောင်လိန်းကွယ်လွန် |url=https://www.zalen.info/%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%B6-%E1%80%92%E1%80%AE%E1%80%87%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA/ |accessdate= |work=Zalen Media |date=20 November 2020 |language= မြန်မာဘာသာ}}</ref> ||[[ချင်းပြည်နယ်‌|ချင်းပြည်နယ်အလံ]]|| အပြာ၊ အနီ၊ အစိမ်း ရေပြင်ညီမျဉ်းသုံးကြောင်း၊ အလယ်၌စက်ဝိုင်းနှင့် [[အောက်ချင်းငှက်]]၊ ထိုစက်ဝိုင်းကိုဝန်းရံထားသော ကြယ် ၉ လုံး |- |[[File:Flag of Mon State (2018).svg|border|150px]]|| ၈ ဇွန် ၂၀၁၈<ref>{{cite news |last1=Khant |first1=Naung |title=Mon State Hluttaw approves picture of golden hamsa on red background as Mon State flag |url=https://www.bnionline.net/en/news/mon-state-hluttaw-approves-picture-golden-hamsa-red-background-mon-state-flag |accessdate=21 August 2018 |work=Burma News International |date=8 June 2018 |language=en}}</ref> ||[[မွန်ပြည်နယ်၏ အလံတော်|မွန်ပြည်နယ်အလံ]]||အနီရောင်နောက်ခံနှင့် ရွှေ[[ဟင်္သာ]]ပုံ |- |[[File:Flag of Rakhine.svg|border|150px]]|| ||[[ရခိုင်ပြည်နယ်အလံ]]|| အဖြူနှင့်အနီ ရေပြင်ညီမျဉ်းနှစ်ကြောင်း၊ အလယ်၌[[သီရိဝစ္ဆ]]တံဆိပ် |- |[[File:Flag of the Shan State.svg|border|150px]]|| ၁၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၇ ||[[ရှမ်းပြည်နယ်၏အလံ|ရှမ်းပြည်နယ်အလံ]]|| အဝါ၊ အစိမ်း၊ အနီ ရေပြင်ညီမျဉ်းသုံးကြောင်းနှင့် အလယ်၌စက်ဝိုင်း |} ===တိုင်းဒေသကြီးများ=== {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- |[[File:Flag of Sagaing Region (2019).svg|border|150px]]|| ၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၉<ref>{{Cite news|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2019/10/08/205827.html|title=စစ်ကိုင်းတိုင်းအလံနှင့်လိုဂိုအသစ် ယခုနှစ်အတွင်းပြောင်းလဲအသုံးပြုမည်|work=ဧရာဝတီ|language=မြန်မာ|date=၈ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၉}}</ref>||[[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၏ အလံတော်|စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအလံ]]|| အဝါ၊ အပြာ၊ အနီ ရေပြင်ညီမျဉ်း ၃ ကြောင်းနှင့် တိုင်းဒေသကြီးတံဆိပ် |- | [[ဖိုင်:Flag of Tanintharyi Region.svg|border|150x150px]]|| ၂၀၁၀ ||[[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]အလံ||အနီ၊ အပြာ၊ အစိမ်း ရေပြင်ညီမျဉ်းသုံးကြောင်း၊ အလယ်၌ နဂါး ရုပ်ပုံ နှင့် ၎င်းအထက်တွင် ကြယ်ဖြူငယ် |- | [[File:Flag of Bago Region.png|border|150px]]|| ||[[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၏အလံ|ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအလံ]]||အပြာရောင်နောက်ခံ၊ အလယ်တွင် အစိမ်းရောင်ဘောင်ရှိအဖြူရောင်စက်ဝိုင်းပေါ်၌ ရွှေဟင်္သာနှစ်ကောင်ဆင့်လျက်နေပုံ နှင့် ၎င်းအထက်တွင် "ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး" ဟူသော စာသား |- |[[File:Flag of Magway Region.svg|border|150px]]|| ၂၀၂၁ခန့် ||[[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]အလံ|| ရွှေဝါရောင်နောက်ခံနှင့် တိုင်းဒေသကြီးတံဆိပ် |- |[[File:Flag of Mandalay Region.svg|border|150px]]|| ၂၀၂၂ ||[[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]အလံ|| ကောင်းကင်ပြာနောက်ခံနှင့် တိုင်းဒေသကြီးတံဆိပ် |- |[[File:Flag of Yangon Region.svg|border|150px]] || ၂၀၂၂ ||[[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]အလံ|| အဝါ၊ အစိမ်း၊ အနီ ရေပြင်ညီမျဉ်းသုံးကြောင်းနှင့် တိုင်းဒေသကြီးတံဆိပ်ပုံစံ |- |[[File:Flag of Ayeyarwady Region.svg|border|150px]]|| ၂၀၂၂ ||[[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]]အလံ||ကောင်းကင်ပြာနောက်ခံနှင့် တိုင်းဒေသကြီးတံဆိပ် |} === ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ === {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- |[[File:Flag of Naypyidaw Union Territory.svg|border|150px]]|| ||[[နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ|နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ၏အလံ]]||ကောင်းကင်ပြာနောက်ခံနှင့် နေပြည်တော်ကောင်စီ၏တံဆိပ် |- |} ===ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများ=== [[ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများ]]ကို သက်ဆိုင်ရာတိုင်းရင်းသားအလံများဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည်။ {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- |[[File:Flag of Kokang Self-Administered Zone.svg|border|150px]]|| ||[[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအလံ]]|| |- |[[File:Flag of the Danu people.svg|border|150px]]||၂၀၁၇<ref>{{Cite news|title=ဓနုအမျိုးသားနေ့နဲ့ ရိုးရာဝတ်စုံသတ်မှတ်|date=၂၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၇|url=https://www.bbc.com/burmese/burma-42162919|work=[[ဘီဘီစီ]]}}</ref>||[[ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအလံ]]||အပြာ၊ အဝါ ရေပြင်ညီမျဉ်းနှစ်ကြောင်း၊ အလယ်တွင် စက်ဝိုင်းအဖြူနှင့်ရှစ်မြှောင့်ကြယ် |- |[[File:Flag of Naga Self-Administered Zone.png|border|150px]]|| ||[[နာဂ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအလံ]]|| |- |[[File:Flag of the Palaung people.svg|border|150px]]|| ||[[ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအလံ]]||အပြာ အဝါ၊ အစိမ်း ရေပြင်ညီမျဉ်းသုံးကြောင်းနှင့် အလယ်တွင် စက်ဝိုင်းနီ |- |[[File:Flag of the Pa-O National Organisation.svg|border|150px]]||၁၉၅၅ ||[[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအလံ]]|| |- |[[File:Flag of Wa State.svg|border|150px]]|| ||[[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း|ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းအလံ]]|| |} ==ဝန်ကြီးဌာနအလံများ== {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- | [[File: Education Flag of Myanmar.svg|border|150px]]|| || [[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]]အလံ|| အစိမ်းရောင်နောက်ခံနှင့် အလယ်၌ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနတံဆိပ် |- | [[File:Myanmar MOHA Flag.svg|border|150px]]|| || [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန]]အလံ||အပြာ၊ အဝါနှင့် အစိမ်းရောင် မျဉ်းသုံးကြောင်း၊ အလယ်၌ "ပြည်ထဲရေး" စာတန်း |- | [[File:Flag of the Ministry of Defense (Myanmar).svg|border|150px]]|| || [[ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]အလံ<ref name="mnp">{{cite web |url= https://myanmar.gov.mm/my/ministries |title= ဝန်ကြီးဌာနများ |website= Myanmar National Portal |access-date= 14 April 2022 |archive-date= 4 April 2022 |archive-url= https://web.archive.org/web/20220404121435/https://myanmar.gov.mm/my/ministries }}</ref>||အနီရောင်နောက်ခံနှင့် အလယ်တွင် တပ်မတော်လိုဂို |} ==စစ်ဖက်သုံးအလံများ== {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- |[[File:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|border|150px]]|| ||[[တပ်မတော်|တပ်မတော်အလံ]]|| အနီ၊ အဖြူ၊ အပြာနု ရေပြင်ညီမျဉ်း ၃ ကြောင်း၊ အလယ်၌ ရွှေရောင်ကြယ် |- |[[File:Flag of the Commander-in-Chief of Defence Services (Myanmar).svg|border|150px]]|| rowspan="5" |၂၀၁၅||[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]|| အနီ၊ အပြာရင့်၊ အပြာနု ရေပြင်ညီမျဉ်း ၃ ကြောင်း၊ အလယ်၌ တပ်မတော်တံဆိပ်နှင့် ကြယ်ငါးလုံး |- |[[File:Flag of the Deputy Commander-in-Chief of Defence Services (Myanmar).svg|border|150px]]||[[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]|| အနီ၊ အပြာရင့်၊ အပြာနု ရေပြင်ညီမျဉ်း ၃ ကြောင်း၊ အလယ်၌ တပ်မတော်တံဆိပ်နှင့် ကြယ်လေးလုံး |- |[[File:Commander in Chief (Army) flag of Myanmar.svg|border|150px]]||[[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)]]|| အနီရောင်နောက်ခံ၊ အလယ်၌ တပ်မတော်တံဆိပ်နှင့် ကြယ်လေးလုံး |- |[[File:Commander in Chief (Navy) flag of Myanmar.svg|border|150px]]||[[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)]]|| အပြာရင့်နောက်ခံ၊ အလယ်၌ တပ်မတော်တံဆိပ်နှင့် ကြယ်လေးလုံး |- |[[File:Commander in Chief (Air Force) flag of Myanmar.svg|border|150px]]||[[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]]|| အပြာနုနောက်ခံ၊ အလယ်၌ တပ်မတော်တံဆိပ်နှင့် ကြယ်လေးလုံး |- |[[File:Army Flag of Myanmar.svg|border|150px]] || rowspan="2" | ၁၉၉၄ခန့် ||[[တပ်မတော် (ကြည်း)|တပ်မတော် (ကြည်း) အလံ]]|| အနီရောင်နောက်ခံ၊ အလယ်၌ အပြာရင့်ရောင်မျဉ်းနှင့် ကြယ်ဖြူတစ်လုံး |- |[[File:Myanmar Army Guidon.svg|border|150px]]|| ၁၉၉၄ခန့် || တပ်မတော်(ကြည်း)၏ [[တပ်မတော်နေ့]] စစ်ရေးပြအခမ်းအနားသုံး မြင်းစီးစစ်သည်ကိုင်အလံ<ref>{{Cite news|url=https://www.bangkokpost.com/world/1435894/myanmar-army-chief-tells-rebels-to-stop-demanding-impossible|date=၂၇ မတ် ၂၀၁၈|title=Myanmar army chief tells rebels to stop demanding 'impossible'|author=|publisher=Bangkok Post}}</ref>||တပ်မတော် (ကြည်း) အလံ ပုံစံကွဲ |- | [[File:Air Force Ensign of Myanmar.svg|border|150px]] || ၂၀၁၀ခန့် || [[တပ်မတော် (လေ)]] ၏ လေတပ်အလံ || မိုးပြာရောင်အောက်ခံတွင် ဘယ်ဘက်အထက်တွင် ကြယ်ဖြူနှင့်ညာဘက်ထောင့်တွင် လေတပ်အမှတ်တံဆိပ် |- | [[File:Naval ensign of Myanmar.svg|border|150px]] || ၁၉၉၄ ||[[တပ်မတော် (ရေ)]] ၏ ရေတပ်အလံ || နောက်ခံအဖြူရောင်၏ ဘယ်ဘက်ထိပ်တွင်အနီရောင်နောက်ခံအကွက်၌ အဖြူရောင်ကြယ်နှင့်ညာဘက်အောက်ထောင့်တွင် အပြာရောင်ကျောက်ဆူး<ref>[http://www.flags.net/MYAN.htm Burmese Flags (Myanmar) from The World Flag Database]. Flags.net (21 October 2010). Retrieved on 2011-05-27.</ref> |- | [[File:Myanmar Navy commissioning pennant.svg|border|150px]]|| ||တပ်မတော် (ရေ) တပ်တော်ဝင်အလံ|| |} === တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များ === {{gallery|mode=nolines|whitebg=y|height=100 |File:Mm-northern-rmc.svg|[[မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |File:Mm-north-western-rmc.svg|[[အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |File:Mm-north-eastern-rmc.svg|[[အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |File:Mm-eastern-rmc.svg|[[အရှေ့ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |File:Myanmar Eastern Central RMC Flag.svg|[[အရှေ့အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |File:Mm-triangle-rmc.svg|[[တြိဂံဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |File:MM Western RMC Flag.svg|[[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |File:Myanmar Naypyitaw RMC Flag.svg|[[နေပြည်တော်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |File:Mm-central-rmc.svg|[[အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |File:Mm-southern-rmc.svg|[[တောင်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |File:Mm-south-western-rmc.svg|[[အနောက်တောင်တိုင်း စစ်ဌာနချုပ်|အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |File:Mm-yangon-rmc.svg|[[ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |File:Mm-south-eastern-rmc.svg|[[အရှေ့တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |File:Mm-coastal-rmc.svg|[[ကမ်းရိုးတန်းဒေသတိုင်း စစ်ဌာနချုပ်|ကမ်းရိုးတန်းဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] }} === ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်များ === {{gallery|mode=nolines|whitebg=y|height=100 |File:Mm-lid-11.svg|[[အမှတ်(၁၁)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်]] |File:Mm-lid-22.svg|[[အမှတ်(၂၂)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်]] |File:Mm-lid-33.svg|[[အမှတ်(၃၃)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်]] |File:Mm-lid-44.svg|[[အမှတ်(၄၄)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်]] |File:Mm-lid-55.svg|[[အမှတ်(၅၅)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်]] |File:Mm-lid-66.svg|[[အမှတ်(၆၆)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်]] |File:Mm-lid-77.svg|[[အမှတ်(၇၇)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်]] |File:Mm-lid-88.svg|[[အမှတ်(၈၈)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်]] |File:Mm-lid-99.svg|[[အမှတ်(၉၉)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|အမှတ်(၉၉)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်]] |File:Mm-lid-101.svg|[[အမှတ်(၁၀၁)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်]] }} === အခြားတပ်မတော်ဆိုင်ရာအလံများ === {{gallery|mode=nolines|whitebg=y|height=100|row=4 |File:Mm-army-4.svg|[[ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး|ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေးတပ်ဖွဲ့]] |File:Myanmar Directorate of Defence Industries Flag.svg|[[ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေး အရာရှိချုပ်ရုံး|ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] |File:Flag of Infantry Divisions of Myanmar Army.svg|ခြေမြန်တပ်/ခြေလျင်တပ်ဖွဲ့ |File:Flag of Myanmar Artillery.svg|[[အမြောက်တပ်ဖွဲ့]] |File:Myanmar Military Engineers Flag.svg|[[စစ်အင်ဂျင်နီယာတပ်ဖွဲ့]] |File:Flag of the Myanmar Army Signal Corps.svg|[[ဆက်သွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] |File:Flag of the Myanmar Army Armoured Corps.svg|[[သံချပ်ကာယန္တရားတပ်ဖွဲ့]] |File:Flag of the Myanmar Army Medical Corps.svg|[[တပ်မတော် ဆေးတပ်ဖွဲ့|ဆေးဝန်ထမ်းတပ်ဖွဲ့]] |File:Flag of the Myanmar Army Corps of Supply and Transport.svg|[[ထောက်ပံ့နှင့် ပို့ဆောင်ရေးတပ်ဖွဲ့]] |File:Myanmar Ordnance Services Flag.svg|[[စစ်လက်နက်ပစ္စည်း ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|စစ်လက်နက်ပစ္စည်းတပ်ဖွဲ့]] |File:Flag of the Myanmar Army Corps of Electrical and Mechanical Engineering.svg|[[လျှပ်စစ်နှင့်စက်မှု အင်ဂျင်နီယာ ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|လျှပ်စစ်နှင့်စက်မှုအင်ဂျင်နီယာတပ်ဖွဲ့]] |File:Mm-army-2.svg|[[လုံခြုံရေးနှင့်ဆိုင်သော ပုံနှိပ်လုပ်ငန်း ညွှန်ကြားရေးမှူး|လုံခြုံရေးနှင့်ဆိုင်သော ပုံနှိပ်လုပ်ငန်းများတပ်ဖွဲ့]] |File:Myanmar Resettlement Unit Flag.svg|[[ပြန်လည်နေရာချထားရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|ပြန်လည်နေရာချထားရေးတပ်ဖွဲ့]] |File:Flag of Myanmar Border Guard Forces.png|[[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့]] }} === ခြေလျင်တပ်ရင်းများ === {{gallery|mode=nolines|whitebg=y|height=100 |File:Flag of Kha La Ya 14.png|အမှတ်(၁၄)ခြေလျင်တပ်ရင်း }} ==ဥပဒေထိန်းသိမ်းရေးအဖွဲ့အလံများ== {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- | [[File:Flag of the Myanmar Police Force.svg|border|150px]] || || [[မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့|မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့အလံ]] || အဝါ၊ အပြာ၊ အနီရောင် ဒေါင်လိုက်မျဉ်းများပေါ်တွင် ကြယ်တစ်လုံး |- | [[File:Myannmar Police Force1.svg|border|150px]]|| || [[မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့|မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့အလံမူကွဲ]]|| အနည်းငယ်ကျဉ်း‌သော အပြာရောင်အစင်း၊ လက်ဝဲအထက်ထောင့်၌ သက်ဆိုင်ရာဌာန၏တံဆိပ်<ref>{{Cite news|title=မန္တလေးတွင် မြို့နယ်ရဲတပ်ဖွဲ့မှူး သင်တန်းဆင်းပွဲကျင်းပ|author=အောင်ကိုဦး|date=၂၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၇|url=https://mizzimaburmese.com/article/35542|language=မြန်မာဘာသာ|work=[[မဇ္ဈိမ နေ့စဉ်သတင်းစာ|မဇ္ဈိမ]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/mm-pol.html#var|title=Myanmar (Burma): Police flags|work=CRW Flags}}</ref> |- |[[ဖိုင်:Ensign of the Myanmar Coast Guard.svg|border|150x150px]]||၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၁|| [[ကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့|ကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့အလံ]]||နောက်ခံအဖြူရောင်၏ ဘယ်ဘက်ထိပ်တွင်အပြာရောင်နောက်ခံအကွက်၌ အဖြူရောင်ကြယ်နှင့်ညာဘက်အောက်ထောင့်တွင် အပြာရောင်ကျောက်ဆူးနှစ်ခု |} == ဘာသာရေးအလံများ == {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- | [[File:Burmese buddhist flag.svg|border|150px]]|| ၁၉၅၆ || rowspan="2" |[[သာသနာ့ အလံ|သာသနာ့အလံတော်]]|| အပြာရင့်ရောင်၊ အဝါရင့်ရောင်၊ အနီရောင်၊ အဖြူရောင်၊ ပန်းနုရောင် ဒေါင်လိုက်မျဉ်းများနှင့် ထိုအရောင်ငါးမျိုးပေါင်းထားသောမျဉ်းတစ်ကြောင်း<ref>{{cite book |title=သာသနာ့အလံတော် |author=အရှင်စန္ဒောဘာသ (ရွှေဘို) |date=၁၃၅၇ |publisher=ရွှေပုရပိုက်စာပေ |language= |url=https://spsuygn.edu.mm/book/bdhhgen-81/detail |access-date=29 March 2022 |archive-date=6 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240606021051/https://spsuygn.edu.mm/book/bdhhgen-81/detail |url-status=dead }}</ref> |- |[[File:Sasana Flag – Buddhist flag in Myanmar.png|border|100px]]|| ||ပန်းနုရောင်အစား ပန်းရောင်ကို အသုံးပြုသော မူကွဲ |- |[[File:Flag of the Burma YMBA.svg|border|150px]]||||[[ဗုဒ္ဓဘာသာ ကလျာဏယုဝအသင်း]]အလံ||ဝါ၊ စိမ်း၊ နီ သုံးရောင်ခြယ်နှင့် အဖွဲ့၏တံဆိပ်ပုံစံ<ref name="PM">{{cite web |url=https://www.peoplemediamyanmar.com/ymba-%E1%80%A1%E1%80%9E%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%B0-%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%B1%E1%80%94%E1%80%BB%E1%80%96%E1%80%84%E1%80%B9/ |title=YMBA အသင်းသူ/သားများအနေဖြင့် YMBA ဗဟိုအမှုဆောင်များအား ကြိုတင်အသိပေးတင်ပြခြင်းမရှိဘဲ မိမိသဘောဆန္ဒအလျောက် မီဒီယာများကိုဖြေကြားခွင့်မပြု |language= |author=<!--Not stated--> |work=People Media |date=၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၁ |access-date=14 April 2022 |archive-date=19 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220519181140/https://www.peoplemediamyanmar.com/ymba-%E1%80%A1%E1%80%9E%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%B0-%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%B1%E1%80%94%E1%80%BB%E1%80%96%E1%80%84%E1%80%B9/ }}</ref> |- | [[File:Flag of Myanmar Islamic Religious Affairs Council.png|border|150px]] || ၁၉၅၄ || ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အစ္စလာမ်သာသနာရေးရာကောင်စီ အလံ ||အနီရောင်နောက်ခံ၊ လက်ဝဲဘက်အထက်ထောင့်၌ အစိမ်းရင့်အခန်း၊ ထိုအစိမ်းရင့်အခန်း၌ အစ္စလာမ်ဘာသာ‌ရေးစာသား<ref>[https://m.facebook.com/irac.myanmar/photos/a.209936725712517/209936729045850/?type=3&source=54&ref=page_internal Islamic Religious Affairs Council Myanmar]</ref> |} == နိုင်ငံရေးအလံများ == {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- | [[File:Flag of the Ta'ang National Party.svg|border|150px]]|| ||[[တအောင်း(ပလောင်)အမျိုးသားပါတီ|တအောင်းအမျိုးသားပါတီ၏အလံ]]||ကောင်းကင်ပြာနှင့် အနီရောင်နေလုံး |- | [[File:Flag of the Union Solidarity and Development Party.svg|border|150px]]|| ||[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ၏အလံ]]|| |- | [[File:ABFSU Flag.svg|border|150px]]|| ၂၇ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၈ || [[ဗကသ|ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားသမဂ္ဂများအဖွဲ့ချုပ်၏အလံ]]||[[ခွပ်ဒေါင်းအလံ]] |- | [[File:Flag of the Mon Unity Party.svg|border|150px]]|| ||[[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ|မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ၏အလံ]]|| |- | [[File:Flag of Shan Nationalities League for Democracy.svg|border|150px]]|| ||[[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်၏အလံ]]|| |- | [[File:Flag of National League for Democracy.svg|border|150px]]|| ၂၇ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၈ ||[[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်၏အလံ]]|| အနီရောင်နောက်ခံ၊ ကြယ်ဖြူနှင့် [[ခွပ်ဒေါင်းအလံ|ခွပ်ဒေါင်းရုပ်]] |} ==သမိုင်းဝင်အလံများ== ===ပဒေသရာဇ်ခေတ်အလံများ=== {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- |[[File:Golden Hintar flag of Burma.svg|border|150px]]|| ၁၃၀၀ခန့် – ၁၅၀၀ခန့် ||ဟံသာဝတီခေတ်အလံတော် || |- |[[File:Flag of Konbaung Dynasty (Nonrectangular).svg|border|150px]]|| ၁၈၂၆ခန့် – ၁၈၈၅ ||[[ကုန်းဘောင်ခေတ် အလံများ|ကုန်းဘောင်ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံအလံတော်]]<ref>{{cite book |url=http://www.myanmarbookshop.com/MyanmarBooks/BookDetails/20045 |title=မြန်မာ့သမိုင်းဝင်အလံများနှင့် မြန်မာခေါင်းဆောင်မျာ |author=ဝရဇိန် (ဆရာစံမြေ) |date=စက်တင်ဘာ ၂၀၁၁ |access-date=14 April 2022 |archive-date=6 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106040621/http://www.myanmarbookshop.com/MyanmarBooks/BookDetails/20045 |url-status=dead }}</ref><ref>[https://m.facebook.com/photo.php?fbid=475026862992950&id=100014569205043&set=a.136703043492002&source=48 စာမျက်နှာ ၆]၊ ဒုတိယပိုင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံတွင်ခေတ်အဆက်ဆက်သတ်မှတ်အသုံးပြုခဲ့သော နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ် တံဆိပ်များနှင့် နိုင်ငံတော် အလံများ <br>(၅-၂-၂၀၁၄) <br>တင်ပြသူ = ဒေါ်ရီရီညွန့်၊ ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ ပြည်ထောင်စုတိုင်းရင်းသားလူငယ်များစွမ်းရည်ဖွံ့ဖြိုးရေးဒီဂရီကောလိပ် စစ်ကိုင်း၊ ပညာရေးနှင့်လေ့ကျင့်ရေးဦးစီးဌာန၊ နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရ</ref>||အဖြူရောင်နောက်ခံ၊ အလယ်၌အနီရောင်စက်ဝိုင်းနှင့် ပန်းခက်ကိုက်ထားသောအစိမ်းရောင်ဒေါင်းရုပ်<ref>{{cite book |url=http://www.myanmarbookshop.com/%28X%281%29%29/MyanmarBooks/BookDetails/16017 |title=ဒေါင်းဋီကာ |author=[[သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း|မစ္စတာမောင်မှိုင်း]] |date=၁၉၁၄ |access-date=14 April 2022 |archive-date=6 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106040612/http://www.myanmarbookshop.com/(X(1))/MyanmarBooks/BookDetails/16017 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite book |url=https://heavenmall.net/products/product_category_name-book-15537 |title=မြန်မာနိုင်ငံတော်သမိုင်း |author=[[ဗန်းမော်တင်အောင်]] |access-date=14 April 2022 |archive-date=10 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210051452/https://heavenmall.net/products/product_category_name-book-15537 |url-status=dead }}</ref> |- |} ====မင်းခမ်းသုံးအလံများ==== {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- | [[File:Royal Standard of Konbaung Dynasty (1753-1885).svg|border|150px]]||၁၈၈၅ ထိ||[[ကုန်းဘောင်ခေတ်]] မင်းခမ်းမင်းနားသုံးအလံ<ref>{{cite web |url=https://myawady.net.mm/content/%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%B6%E1%80%A1%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%90%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%96%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%91%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%AB |title=နိုင်ငံတော်အလံအား ချစ်ခင်မြတ်နိုးတန်ဖိုးထားပါ |website=myawady.net.mm}}</ref>||အဖြူရောင်ပိုးသား နှင့် အလယ်တွင် အနီရောင်ဒေါင်းရုပ် |- |} ===ကိုလိုနီခေတ်အလံများ=== {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- | rowspan="2" |[[File:Flag of the United Kingdom.svg|border|150px]]||၂၉ နိုဝင်ဘာ ၁၈၈၅ - ၁၉၄၂၊ || rowspan="2" |[[ကိုလိုနီခေတ်]] နိုင်ငံတော်အလံ|| rowspan="2" |[[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ၏ အလံတော်|ဗြိတိသျှပြည်ထောင်စုဘုရင့်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်အလံ ယူနီယံဂျက်]]။ ။ အင်္ဂလန်ပြည်၏ အလံ (နောက်ခံ အဖြူပေါ်တွင် စိန်ဂျော့၏ ကြက်ခြေနီ)၊ စကော့တလန်ပြည် အလံ (အပြာရောင် နောက်ခံပေါ်တွင် စိန်အန်ဒြူး၏ ဒေါင်လိုက် ကြက်ခြေဖြူ) နှင့် အိုင်ယာလန်ပြည် အလံ (အဖြူ ရောင် အောက်ခံပေါ်တွင် စိန်ပက်ထရစ်၏ ဒေါင်လိုက် ကြက်ခြေနီ) တို့ကို ပေါင်းစပ်ထားခြင်း |- | ၁၉၄၅ - ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈<ref name="BP">{{cite AV media | date =1948 | title =Burma Celebrates Independence 1948 | type = | language =en | url = https://www.britishpathe.com/video/burma-celebrates-independence | publisher =British Pathé | id =VLVA9I02D6F29HT6UH95ALQGCYMK | isbn = | oclc = | quote = | ref = }}</ref>|| |- |[[File:British Raj Red Ensign.svg|border|150px]]|| ၁၈၈၆–၁၉၃၇ ||ဗြိတိသျှအိန္ဒိယအင်ပါယာ၊ မြန်မာပြည်နယ်၏ အရပ်သားအလံ||[[ဗြိတိသျှအိန္ဒိယအင်ပါယာ]]၏ အမျိုးသားအလံနှင့် အရပ်သားအလံ ။ ။ အနီရောင်နောက်ခံ၊ လက်ဝဲဘက်‌အထက်ထောင့်၌ယူနီယံဂျက်၊ လက်ယာဘက်၌ သရဖူဆောင်းထားသော အိန္ဒိယကြယ်တံဆိပ် |- | rowspan="2" |[[File:British Burma 1937 flag.svg|border|150px]]|| ၆ ဖေ‌ဖော်ဝါရီ ၁၉၃၉<ref name="HHN2">{{cite web |title=Myanmar Burma Part 2 |url=http://www.hubert-herald.nl/Myanmar1.htm |website=hubert-herald.nl |author=Hubert de Vries |date=27 March 2012}}</ref> - ၁၉၄၁၊ || rowspan="2" |[[ကိုလိုနီခေတ်|ဗြိတိသျှမြန်မာနိုင်ငံ]]၏ အမျိုးသားအလံ|| rowspan="2" |အပြာရင့်နောက်ခံ၊ လက်ဝဲဘက်အထက်ထောင့်၌ယူနီယံဂျက်၊ လက်ယာဘက်‌၌ဒေါင်းရုပ် |- | ၁၉၄၅ – ၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈ |- |[[File:Flag of Burma (1941–1942).svg|border|150px]]|| ၁၉၄၁–၁၉၄၂ <ref name="HHN2"/>||ဗြိတိသျှမြန်မာနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားအလံ||အပြာရင့်နောက်ခံနှင့် အလယ်တွင်ဒေါင်းရုပ် |- |[[File:Flag of Japan.svg|border|150px]]||၁၉၄၂–၁၉၄၃ ||[[ဂျပန်ကိုလိုနီခေတ်|ဂျပန်စစ်အုပ်ချုပ်ရေးခေတ်မြန်မာ]]နိုင်ငံအလံ|| [[ဂျပန်နိုင်ငံ]] ၏ နိုင်ငံတော်အလံ ။ ။ အဖြူရောင်နောက်ခံနှင့် အလယ်တွင်အနီရောင်စက်ဝိုင်း |- |[[File:Flag of Burma 1943.svg|border|150px]]||၁ ဩဂုတ် ၁၉၄၃<ref name="HHN2"/> – ၁၉၄၅|| [[ဂျပန်ခေတ်မြန်မာပြည်|ဗမာနိုင်ငံတော်]]အလံ|| ဝါ၊ စိမ်း၊ နီ သုံးရောင်ခြယ်နှင့် ဒေါင်းရုပ် |- |[[File:Flag of the State of Burma (Stylized version).svg|border|150px]]|| ၁၉၄၃ – ၁၉၄၅ || [[ဂျပန်ခေတ်မြန်မာပြည်|ဗမာနိုင်ငံတော်]]အလံ ရိုးရှင်းပုံစံ|| ဝါ၊ စိမ်း၊ နီ သုံးရောင်ခြယ်နှင့် ဒေါင်းရုပ် |- |} ===လွတ်လပ်ပြီးခေတ်အလံများ=== {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- |[[File:Flag of Burma (1948–1974).svg|border|150px]]|| rowspan="2" | ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈<ref name="BP"/> – ၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၇၄<ref name=dd>{{cite book |title=ဒီဟာအစ ဒီလိုဗျ |author=မောင်အုန်းဖေ |date=မေ ၂၀၀၄ |url=http://www.myanmarbookshop.com/%28X%281%29%29/MyanmarBooks/BookDetails/135 |access-date=14 April 2022 |archive-date=21 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221221085453/http://www.myanmarbookshop.com/(X(1))/MyanmarBooks/BookDetails/135 |url-status=dead }}</ref>||[[လွတ်လပ်ပြီးခေတ်မြန်မာနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ]] နိုင်ငံတော်အလံ<ref name="BAM"/><ref name="Pedersen"/>|| အနီရောင်နောက်ခံ၊ လက်ဝဲဘက်အထက်ထောင့်၌ အပြာရင့်အခန်း၊ ထိုအပြာရင့်အခန်း၌ ကြယ်ဖြူကြီးနှင့် ၎င်း၏ရောင်ခြည်လက်များထဲ၌ ကြယ်ငယ် ၅ လုံး |- |[[File:Vertical flag of Burma (1948–1974).svg|border|150px]]||နိုင်ငံတော်အလံကို ထောင်လိုက်ချိတ်ဆွဲပုံ <ref name="BAM">{{cite book |url=https://m.facebook.com/shwethwayjournal/posts/692795517793258?locale2=ms_MY |title=နိုင်ငံတော်အလံနှင့်နေ့ထူးများ THE NATIONAL FLAG AND THE SIGNIFICANT DAYS OF THE UNION OF BURMA |author=ဗိုလ်အေးမောင် |language= |publisher=ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |location=ရန်ကုန်မြို့ |date=၁၉၅၅}}</ref>||အပြာရင့်ရောင်အခန်းကို လက်ဝဲဘက်အထက်ထောင့်တွင်ရှိစေရန်နှင့် ၎င်းအခန်းအတွင်းရှိကြယ်များ၏ထိပ်ဖျားသည် လက်ဝဲဘက်သို့ညွှန်ပြနေ‌စေရန် | |- |[[File:Civil Ensign of Burma (1952-1974).svg|border|150px]]||၁၉၅၂–၁၉၇၄ ||ပြည်​ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ​တော်ဆိုင်ရာ အရပ်သားသ​​​င်္ဘောသုံးအလံ<ref name="Pedersen"/>||နိုင်ငံတော်အလံပါ အပြာရင့်ခန်းကို အလျားအပြည့်ထိချဲ့ထား |- | rowspan="2" |[[File:Flag of Myanmar (1974–2010).svg|border|150px]]|| ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၇၄<ref name=dd/>–၁၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၈၊ ||ပြည်ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်အလံ|| rowspan="2" |အနီရောင်နောက်ခံ၊ လက်ဝဲဘက်အထက်ထောင့်၌ အပြာရင့်အခန်း၊ ထိုအပြာရင့်အခန်း၌ စပါးနှံနှင့်စက်သွားတို့ကို ဝန်းရံနေသောကြယ်ငယ် ၁၄ လုံး |- |၁၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၈ – ၂၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၀||ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်အလံ |- | rowspan="2" |[[File:Civil Ensign of Myanmar (1974-2010).svg|border|150px]]|| ၁၉၇၄–၁၉၈၈ ||ပြည်​ထောင်စုဆိုရှယ်လစ်သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံ​တော် အရပ်သားသင်္ဘောသုံးအလံ|| rowspan="2" |နိုင်ငံတော်အလံပါ အပြာရင့်ခန်းကို အလျားအပြည့်ထိချဲ့ထား |- |၁၉၈၈–၂၀၁၀||ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ‌တော်ဆိုင်ရာ အရပ်သားသင်္ဘောသုံးအလံ |} === အစိုးရဆိုင်ရာ === {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- |[[File:Flag of the Governor-General of India (1885–1947).svg|border|150px]]||၁၈၈၅–၁၉၃၇||အိန္ဒိယဘုရင်ခံချုပ်၏အလံ<ref name="HHN1">{{cite web |title=Myanmar Burma Part 1 |url=http://www.hubert-herald.nl/Myanmar.htm |website=hubert-herald.nl |author=Hubert de Vries |date=11 June 2010}}</ref>||[[ယူနီယံဂျက်အလံ|ယူနီယံဂျက်]]အလယ်၌ [[ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ]]တံဆိပ် |- |[[File:Flag of the Governor of Burma (1939–1948).svg|border|150px]]||၁၉၃၇–၁၉၄၈||[[မြန်မာပြည်၏ ဗြိတိသျှဘုရင်ခံ|ဗြိတိသျှမြန်မာပြည်ဘုရင်ခံ]]၏အလံ<ref name="HHN1"/>||[[ယူနီယံဂျက်အလံ|ယူနီယံဂျက်]]အလယ်၌ ဒေါင်းရုပ်ပုံစံ |- |[[File:Flag of the Synyethe-Wunthann Party of Burma.svg|border|150px]]||၁၉၄၂–၁၉၄၃||[[ဒေါက်တာဘမော်]]၏ [[ဆင်းရဲသား ဝံသာနု အဖွဲ့|ဆင်းရဲသားဝံသာနုအဖွဲ့]]အစိုးရ|| |- |[[File:Presidential Flag of Burma (1948-1962).svg|border|150px]]||၁၉၄၈–၁၉၆၂||[[လွတ်လပ်ပြီးခေတ်မြန်မာနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]]သုံးအလံ<ref name = "Pedersen">{{cite book |last= Pedersen |first= Christian Fogd |author-link= |editor-last1= Bedells |editor-first1= John |date= 1971 |title= The International Flag Book in Colour |url= |location= London |language = English |publisher= |page= 72 |isbn= 07137 0536 1 }}</ref><ref name="HHN1"/>||လိမ္မော်ရောင်နောက်ခံနှင့် အလယ်၌ဒေါင်းရုပ် |- |[[File: Government Ensign of Burma (1948–1974).svg|border|150px]]||၁၉၄၈–၁၉၇၄||ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အစိုးရသင်္ဘောသုံးအလံ<ref name = "Pedersen" />||အပြာရင့်ရောင်နောက်ခံနှင့် လက်ဝဲဖက်ထောင့်၌ နိုင်ငံတော်အလံ |- |[[File:Flag of the National Coalition Government of the Union of Burma.svg|border|150px]]||၁၉၉၂–၂၀၁၂||[[ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ]]၏ အလံပုံစံ<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2010/10/101025_flag_ncgub.amp|title=နိုင်ငံတော်အလံသစ် ညွန့်ပေါင်းအစိုးရအလံသာဖြစ်|date=၂၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၀|author=|publisher=[[ဘီဘီစီ]]|access-date=20 December 2021|archive-date=20 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211220073246/https://www.bbc.com/burmese/burma/2010/10/101025_flag_ncgub.amp}}</ref>||[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အလံတော်]] |} === သံရုံး === {| class="wikitable" |- bgcolor="#efefef"" ! ! width="110"|Flag!!width="100"|Date!!width="250"|Use!!width="250"| Description |- | [[File:Flag of Burmese Embassy, Nanjing (1949).png|border|150px]] || ၁၉၄၉ || နန်ကျင်းမြို့ကို တရုတ်ကွန်မြူနစ်တပ်နီများဝိုင်းထားချိန်တွင် နန်ကျင်းမြို့ရှိ တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံသံရုံးတွင် လွှင့်ထူသော အလံ <ref>{{cite web |title=ဒီမိုကရက်တစ် တရားမျှတမှုကို ကိုယ်တိုင် ကျင့်ဆောင်ခဲ့တဲ့ တရားဝန်ကြီးချုပ် |website=BBC |url=https://www.bbc.com/burmese/53765310 |date=13 August 2010}}</ref> || ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်အလံ၏ လက်ယာဘက်၌ နန်းမြို့ရိုးပြာသာဒ်ပုံ ဖြည့်ဆွဲထားခြင်း |} === စစ်ဖက်သုံးအလံများ === ====ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်==== {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- |[[File:Commander in Chief flag of Myanmar (2010).svg|border|150px]]|| ၂၀၁၀ အထိ ||တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အလံဟောင်း<ref name="HHN3">{{cite web |title=Myanmar Burma Part 3 |url=http://www.hubert-herald.nl/MyanmarAF.htm |website=hubert-herald.nl |author=Hubert de Vries |date=5 April 2012}}</ref>|| အပြာနု၊ အနီ၊ အပြာရင့် ရေပြင်ညီမျဉ်း ၃ ကြောင်း၊ အလယ်၌ ရွှေရောင်ကြယ်<ref>{{Cite news|url=https://www.asianews.it/news-en/Senior-General-Than-Shwe-in-India-to-discuss-trade-and-security-18985.html|title=Senior General Than Shwe in India to discuss trade and security|date=၂၀ ဇူလိုင် ၂၀၁၀|author=|publisher=PIME AsiaNews}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://southeastasiaglobe.com/whatever-happened-to-than-shwe|title=Whatever happened to the tyrant Than Shwe?|date=၁၈ ဇူလိုင် ၂၀၁၇|author=Sean Gleeson|publisher=Southeast Asia Globe|archive-date=20 January 2022|access-date=20 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220120115828/https://southeastasiaglobe.com/whatever-happened-to-than-shwe/|url-status=dead}}</ref> |- ||[[File:Commander in Chief flag of Myanmar (Old)2.svg|border|150px]]||၂၀၁၁–၂၀၁၄ ||တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အလံဟောင်း<ref name="HHN1"/>|| ၂၀၁၀ အလံကို ၂၀၁၀ နိုင်ငံတော်အလံ၏ အချိုးအစားပုံစံကဲ့သို့ပြောင်းထား |- |[[File:Flag of Commander-in-Chief of the Burma Army.png|border|150px]]|| ၁၉၄၈ – ၁၉၉၄ခန့် ||[[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)]] အလံဟောင်း<ref name = "Pedersen"/>||တပ်မတော် (ကြည်း) အလံဟောင်း ပုံစံကွဲ |- |[[File:Former flag of Chief of Air Staff (Myanmar).png|border|150px]]|| ၁၉၄၈–၁၉၇၄ ||[[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]] အလံဟောင်း <ref name="HHN3"/>||နက်ပြာရောင်နောက်ခံနှင့် အလယ်တွင် လေတပ်အမှတ်အသား |- |} ====ကြည်းတပ်==== {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ !အမည် ! style="width:100px;" |ခုနှစ်!! style="width:250px;" |အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- |[[File:War Flag of Konbaung Dynasty.svg|border|150px]] | သတ္တရုမြဇမ္ဗူ|| rowspan="11" |၁၇၈၄ခန့် – ၁၈၈၅|| rowspan="11" |[[ကုန်းဘောင်ခေတ်]] [[မြန်မာဘုရင့်တပ်မတော်]]၏ ကြည်းကြောင်းချီအလံများ<ref>{{cite book |author=နတ်မောက် ဘုန်းကျော် |date=March 2014 |title=ရှေးခေတ်မြန်မာ့တပ်မတော်မှတ်စုများ |url=|language=my |location= |publisher= |page= |isbn=}}</ref>||ရွှေ‌ရောင်နောက်ခံနှင့် အလယ်တွင်အနီရောင်စက်ဝိုင်းပေါ်ရှိ ရွှေရောင်ဒေါင်းရုပ် |- | | သတ္တရုဇေယ||ရွှေရောင်နောက်ခံနှင့် အလယ်တွင်အစိမ်းရောင်စက်ဝိုင်းပေါ်ရှိ နို့နှစ်ရောင်ယုန်ရုပ် |- | | မဟာသတ္တရု||နို့နှစ်ရောင်နောက်ခံပေါ်တွင် လက်နှစ်ဖက်တွင်လက်နက်ကိုင်လျက်မြှောက်နေသောဘီလူးရုပ် |- |[[File:War Flag of Konbaung Dynasty (Chinthe).png|border|150px]] | သတ္တရုဇမ္ဗူ||အနီ၊ နို့နှစ်ရောင်၊ အနီ ရေပြင်ညီမျဉ်းသုံးကြောင်းနှင့် နို့နှစ်ရောင်မျဉ်းထဲတွင် အနီရောင်အနားသတ်ခြင်္သေ့ရုပ် |- |[[File:War Flag of Konbaung Dynasty (Red-Blue-Red).png|border|150px]] | ရွှေပြည်လက်ဝဲ||အနီ၊ အပြာရင့်၊ အနီ ရေပြင်ညီမျဉ်းသုံးကြောင်း |- |[[File:War Flag of Konbaung Dynasty (Blue-Red-Blue).png|border|150px]] | ရွှေပြည်ဝရဇိန်||အပြာရင့်၊ အနီ၊ အပြာရင့် ရေပြင်ညီမျဉ်းသုံးကြောင်း |- |[[File:War Flag of Konbaung Dynasty (Red-Mallard-Red).png|border|150px]] | ရွှေပြည်တမွတ်စံ||အနီ၊ အစိမ်းရင့်၊ အနီ ရေပြင်ညီမျဉ်းသုံးကြောင်း |- |[[File:War Flag of Konbaung Dynasty (Red-William-Red).png|border|150px]] | ရွှေပြည်မှန်ကင်း|| |- |[[File:War Flag of Konbaung Dynasty (Red-Falu Red-Red).png|border|150px]] | ရွှေပြည်နတ်|| |- |[[File:War Flag of Konbaung Dynasty (Yellow-White-Yellow).png|border|150px]] | ရွှေပြည်စက်ထိ||အဝါ၊ အဖြူ၊ အဝါ ရေပြင်ညီမျဉ်းသုံးကြောင်း |- |[[File:War Flag of Konbaung Dynasty (Green-Yellow-Green).png|border|150px]] | ရွှေပြည်တံဆိပ်||အစိမ်း၊ အဝါ၊ အစိမ်း ရေပြင်ညီမျဉ်းသုံးကြောင်း |- |[[File:Flag of Burmese Empire (1853-1876).svg|border|150px]] | ||၁၈၅၃–၁၈၇၆ ||ကုန်းဘောင်ခေတ်အမြောက်တပ်ရင်း၌ အနောက်တိုင်းသားများအသုံးပြုသည့်အလံ||အနီရောင်နောက်ခံနှင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာကိုယ်စားပြု ကြက်ခြေခတ် |- |[[File:First flag of the Burma Independence Army.svg|border|150px]] | ||၁၉၄၁||[[ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]] (ဘီအိုင်အေ) ပထမအလံ|| အဖြူရောင်နောက်ခံနှင့် အနီရောင်ဒေါင်းရုပ်<ref>{{cite book |last= Jowett |first= Phillip |author-link= |editor-last1= Windrow |editor-first1= Martin |date=25 June 2020 |title= Japan’s Asian Allies 1941–45 |url= |location= |publisher= Osprey publishing |page= 17 |isbn= }}</ref> |- |[[File:Flag of Burma Independence Army (1942).png|border|150px]] | ||၁၉၄၂||ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (ဘီအိုင်အေ) ဒုတိယအလံ|| အစိမ်းရောင်နောက်ခံ၊ အလယ်၌ဒေါင်းရုပ်နှင့် ထောင့်များ၌မိုးကြိုးများ<ref>{{cite book |last= Jowett |first= Phillip |author-link= |editor-last1= Windrow |editor-first1= Martin |date=25 June 2020 |title= Japan’s Asian Allies 1941–45 |url= |location= |publisher= Osprey publishing |page= 27 |isbn= }}</ref> |- | [[File:Flag of Burma 1943.svg|border|150px]] |သုံးရောင်ခြယ်||၁၉၄၂||ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (ဘီအိုင်အေ) တတိယအလံ|| ဝါ၊ စိမ်း၊ နီ၊ သုံးရောင်ခြယ်နှင့်ဒေါင်းရုပ် |- | [[File:Burma Defence Army Flag.svg|border|150px]] | ||၁၉၄၂||[[ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (ဘီဒီအေ) အလံ|| ဝါ၊ စိမ်း၊ နီ၊ သုံးရောင်ခြယ်နှင့်ဒေါင်းရုပ် |- | [[File:Flag of the AFPFL.svg|border|150px]] |တော်လှန်ရေးအလံ||၁၉၄၅||ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးပြောက်ကျားများ၊ [[ဗမာ့အမျိုးသားတပ်မတော်]]နှင့် မျိုးချစ်ဗမာ့တပ်မတော်အလံ||အနီရောင်နောက်ခံ၊ လက်ဝဲဖက်ထောင့်၌ကြယ်ဖြူ <ref name="BAM" /> |- | [[File:Former army flag of Myanmar.png|border|150px]] | ||၁၉၄၈-၁၉၉၄ခန့်||တပ်မတော် (ကြည်း) အလံဟောင်း||အနီရောင်နောက်ခံ၊ အလယ်၌ အပြာရင့်ရောင်မျဉ်းနှင့် ၎င်းမျဉ်းထဲ၌ ကြယ်ဖြူငယ်တစ်လုံး |- |} ====ရေတပ်==== {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- |[[File:Naval Ensign of Burma (1948-1974).svg|border|150px]]||၁၉၄၈–၁၉၇၄||ပြည်​ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ​ ရေတပ်အလံဟောင်း<ref name="Pedersen"/>|| စိန့်ဂျော့၏ကြက်ခြေခတ်ပုံစံ၊ လက်ဝဲဖက်ထောင့်၌ နိုင်ငံတော်အလံ၏ အပြာရင့်ခန်းနှင့်ကြယ်လုံးများ<ref>{{cite book |last= Barraclough |first= E.M.C |author-link= |editor-last1= |editor-first1= |date= 1966 |title= Flags of the World |edition= |url= https://archive.org/details/flagsofworld00barr |location= Great Britain |publisher= Frederick Warne |page= |isbn= }}</ref> |- |[[File:Naval Ensign of Burma (1974–1994).svg|border|150px]]||၁၉၇၄–၁၉၉၄||ပြည်​ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံ​တော် ရေတပ်အလံဟောင်း|| အပြာနုနှင့်အပြာရင့် ရေပြင်ညီမျဉ်းနှစ်ကြောင်း၊ အလယ်၌ကြယ်ဖြူ<ref>{{cite book |last= Jane |first= Fred T |author-link= |editor-last1= Saunders |editor-first1= Stephen |date= 2004 |title= Jane's Fighting Ships (2004-2005) |edition= 107th |url= |location= |publisher= |page= 488 |isbn= 0 7106 2623 1 }}</ref> |} ====လေတပ်==== {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- |[[File:Air_Force_Ensign_of_Burma_(1948-1974).svg|border|150px]]||၁၉၄၈–၁၉၇၄ ||တပ်မတော်(လေ) အလံဟောင်း <ref name="Pedersen"/><ref name="HHN3"/> ||ကောင်းကင်ပြာနောက်ခံ၊ လက်ဝဲဖက်အထက်ထောင့်၌ နိုင်ငံတော်အလံ၊ အလံညာဖက်၌ လေတပ်အမှတ်အသား |- |[[File:Former_Ensign_of_Myanmar_Air_Force.png|border|150px]]||၁၉၇၄–၂၀၁၀ခန့် ||တပ်မတော်(လေ) အလံဟောင်း <ref name="HHN3"/> ||အပြာရင့်‌ရောင်နောက်ခံ၊ လက်ဝဲဖက်အထက်ထောင့်၌ ကြယ်ဖြူ၊ အလံညာဖက်၌ လေတပ်အမှတ်အသား |- |} === တိုင်းနှင့်ပြည်နယ်အလံများ === ==== ပြည်နယ်များ ==== {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- |[[File:Rakhinestateflag.png|border|150px]]|| ၂၀၀၂ခန့် အထိ ||ရခိုင်ပြည်နယ်၏ အလံဟောငး|| |- |[[File:Flag of Kayah State (1974–2010).svg|border|150px]] ||၁၉၇၄–၂၀၁၀||ကယားပြည်နယ်၏ အလံဟောင်း|| |- |[[File:Former flag of Kachin State (1974-2010).jpg|border|150px]] ||၂၀၁၀ထိ||ကချင်ပြည်နယ်၏ အလံဟောင်း|| |- |[[File:Flag of Mon State (old).svg|border|150px]]||၁၉၇၄ – ၈ ဇွန် ၂၀၁၈ ထိ|| [[မွန်ပြည်နယ်၏ အလံတော်|မွန်ပြည်နယ်၏ အလံဟောင်း]]|| အပြာရောင်နောက်ခံ၊ အလယ်တွင် ဟင်္သာအဝါနှင့် [[မွန်ပြည်နယ်]]စာတမ်း |} ==== တိုင်းဒေသကြီးများ ==== {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- |[[File:Flag of Sagaing Region (1974–2010).svg|border|150px]]|| ၂၀၁၀ အထိ|| စစ်ကိုင်းတိုင်း၏ အလံဟောင်း|| အစိမ်းရောင်နောက်ခံ၊ အလယ်တွင် ခြင်္သေ့ရုပ်နှင့် အထက်၌ စစ်ကိုင်းတိုင်းစာတမ်း |- |[[File:Flag of Sagaing Region (2010–2019).svg|border|150px]]|| ၂၀၁၀ – ၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၉ အထိ|| စစ်ကိုင်းတိုင်း၏ အလံဟောင်း|| အနီရောင်နောက်ခံ၊ အလယ်တွင် ခြင်္သေ့ရုပ်နှင့် အထက်၌ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးစာတမ်း |- |[[File:Flag of Tanintharyi Division.svg|border|150px]]||၂၀၁၀ အထိ||တနင်္သာရီတိုင်း၏ အလံဟောင်း|| |- |[[File:Flag of Bago Division.svg|border|150px]]||၁၉၇၄–၂၀၁၀||ပဲခူးတိုင်း၏ အလံဟောင်း|| |- |[[File:Former flag of Bago Region.png|border|150px]]||၂၀၁၀ – ၂၀၁၉ ခန့် အထိ||ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၏ အလံဟောင်း|| |- |[[File:Flag of Magway Division.svg|border|150px]]||၂၀၁၀ အထိ|| မကွေးတိုင်း၏ အလံဟောင်း|| |- | || ၂၀၁၀-၂၀၂၁ခန့် ||[[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]အလံ|| ရွှေဝါရောင်နောက်ခံနှင့် တိုင်းဒေသကြီးတံဆိပ်ဟောင်း(၂၀၁၀-၂၀၂၁ခန့်) |- |[[File:Flag of Mandalay Division.svg|border|150px]]||၂၀၁၀ အထိ ||မန္တလေးတိုင်း၏ အလံဟောင်း|| |- |[[File:Flag of Mandalay Region (2010-2021).svg|border|150px]]||၂၀၁၀–၂၀၂၁ ||မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၏ အလံဟောင်း||အနီရောင်နောက်ခံနှင့် တိုင်းဒေသကြီးတံဆိပ် |- |[[File:Flag of Yangon Division.svg|border|150px]]||၂၀၁၀ အထိ||ရန်ကုန်တိုင်း၏ အလံဟောင်း||အပြာရင့်ရောင်နောက်ခံနှင့် ရန်ကုန်တိုင်းတံဆိပ် |- |[[File:Flag of Yangon Region (2011–2022).svg|border|150px]]||၂၀၁၁–၂၀၂၂||ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၏ အလံဟောင်း||ကောင်းကင်ပြာနောက်ခံနှင့် တိုင်းဒေသကြီးတံဆိပ် |- |[[File:Flag of Ayeyarwaddy Division.svg|border|150px]]||၂၀၁၀ အထိ||ဧရာဝတီတိုင်း၏ အလံဟောင်း|| |- |[[File:Flag of Ayeyarwady Region (2010–2021).svg|border|150px]]||၂၀၁၀–၂၀၂၂||ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၏ အလံဟောင်း||အဖြူရောင်နောက်ခံနှင့် တိုင်းဒေသကြီးတံဆိပ် |} === နိုင်ငံရေးအလံများ === {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- |[[File:Burmese Nationalist Flag.svg|border|150px]]||၁၉၃၀–၁၉၃၅||[[တို့ဗမာအစည်းအရုံး]]၏ သုံးရောင်ခြယ်အလံ<ref name="BAM"/>||ဝါ၊ စိမ်း၊ နီ သုံးရောင်ခြယ် |- |[[File:Flag of the AFPFL.svg|border|150px]]||၁၉၄၅–၁၉၅၈ ||[[ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ်|ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေးပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့ချုပ်]]အလံ||အနီရောင်နောက်ခံ၊ လက်ဝဲဖက်ထောင့်၌ကြယ်ဖြူ |- |[[File:Communist Party of Burma flag (1939-1946) and (1946-1970).svg|border|150px]]||၁၉၃၉–၁၉၄၆၊ ၁၉၄၆–၁၉၇၀||[[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]]၏အလံ၊ [[အလံနီ ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ကွန်မြူနစ်ပါတီ (ဗမာပြည်)]]၏အလံ|| |- |[[File:Communist Party of Burma flag (1946-1969).svg|border|150px]]||၁၉၄၆–၁၉၆၉||[[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]]၏အလံ|| |- |[[File:Communist Party of Burma flag (1970).svg|border|150px]]||၁၉၇၀–၁၉၈၉||[[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]]၏အလံ|| |- |[[File:Flag of the Burma Socialist Programme Party (1962–1988).svg|border|150px]]||၁၉၆၂–၁၉၈၈||[[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]]၏အလံ||အနီရောင်နောက်ခံ၊ လက်ဝဲဖက်ထောင့်၌ကြယ်ဖြူနှစ်လုံး |- |} ==အလံသစ်အဆိုပြုမှုများ== {| class="wikitable" width="100%" |- ! style="width:100px;"|အလံ!!style="width:100px;"|ခုနှစ်!!style="width:250px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:250px"|ဖော်ပြချက် |- |[[File:Flag of Myanmar (2006 proposal).svg|border|150px]]||၂၀၀၆||၂၀၀၆ ခုနှစ် အမျိုးသားညီလာခံ မျက်နှာစုံညီအစည်းအဝေးတွင် အဆိုပြုအလံ|| |- |[[File:Flag of Myanmar (2019 proposal).svg|border|150px]]||၂၀၁၉||[[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]မှ တင်သွင်းသော အဆိုပြုအလံ||အနီရောင်နောက်ခံနှင့် လက်ဝဲဖက်ထောင့်၌ အပြာရင့်အခန်း၊ ထိုအခန်းတွင် ကြယ်ဖြူကြီးတစ်လုံးနှင့် ဝန်းရံနေသော ကြယ်ဖြူငယ် ၁၄ လုံး |- |[[File:Flag of Myanmar - Shan Nationalities League for Democracy (SNLD)'s proposal 2019.svg|border|150px]]||၂၀၁၉||[[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]မှ တင်သွင်းသော အဆိုပြုအလံ|| |- |[[File:Flag of Myanmar - The National United Democratic Party (NUDP)'s proposal 2019.svg|border|150px]]||၂၀၁၉||အမျိုးသားညီညွတ်သောဒီမိုကရက်တစ်ပါတီမှ တင်သွင်းသော အဆိုပြုအလံ||ကာကီရောင်နောက်ခံနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏မြေပုံ |- |[[File:Flag of Myanmar - Zomi Congress for Democracy (ZCD)'s proposal 2019.svg|border|150px]]||၂၀၁၉||[[ဇိုမီးဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]မှ တင်သွင်းသော အဆိုပြုအလံ||အပြာရောင်နောက်ခံနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏မြေပုံ |} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ အလံများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ စာရင်းဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးများ]] [[ကဏ္ဍ:အလံဆိုင်ရာ စာရင်းများနှင့် ပြခန်းများ]] 2yylf8bud6b8xtajhrz8cwuimo2519a 0 99808 1029262 957674 2026-05-03T12:38:48Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1029262 wikitext text/x-wiki {{Infobox diplomatic mission|name=Embassy of the Republic of Singapore in Manila<br />Kedutaan Republik Singapura di Manila<br />在马尼拉新加坡共和国大使馆<br />மணிலாவில் சிங்கப்பூர் குடியரசின் தூதரகம்|image=|caption=|coordinates={{coord|14|32|46.6872|N|121|02|47.9292|E|type:landmark|display=inline,title}}|jurisdiction={{flag|Philippines}}|location=Taguig, Metro Manila|address=505 Rizal Drive<br />Barangay Fort Bonifacio<br />1634 Taguig<br />Metro Manila|ambassador=Kok Li Peng|website={{URL|https://www.mfa.gov.sg/manila}}}} မနီလာမြို့ရှိ ဖိလစ်ပိုင်နိင်ငံဆိုင်ရာ စင်ကာပူသံရုံးသည် စင်ကာပူနိုင်ငံနှင့် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံအကြား သံတမန်ဆက်သွယ်ရေး လုပ်ငန်းဆောင်တာများ ဆောင်ရွက်ရန် ဖြစ်သည်။ မနီလာမြို့ Taguid ရှိ၊ ဘိုနီဖာဆီယိုဂလိုဘယ် စီးတီး အမှတ် ၅၀၅၊ ရီဇယ်ဒရိုက်ဗ်တွင် တည်ရှိသည်။ == နောက်ခံသမိုင်းကြောင်း == ၁၉၆၉ ခုမေလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံနှင့် စင်ကာပူနိုင်ငံတို့အကြား သံတမန်ဆက်ဆံရေး စတင်ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news|title=Philippine envoy to S'pore|url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19710402-1.2.60.aspx|accessdate=2 October 2016|publisher=The Straits Times|date=2 April 1971}}</ref> သံရုံးမထူထောင်မီက ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံရှိ စင်ကာပူနိုင်ငံဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များကို မလေးရှားသံရုံးက ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=MANILA READY TO SET UP EMBASSY IN S'PORE|url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19671201-1.2.37.aspx|accessdate=2 October 2016|publisher=The Straits Times|date=1 December 1967}}</ref><ref>{{cite news|title=EMBASSY LEVEL TIES WITH MANILA|url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19690516-1.2.70.aspx|accessdate=2 October 2016|publisher=The Straits Times|date=16 May 1969}}</ref> ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသို့ ပထမဦးဆုံးပို့လွှတ်သော ဌာနေသံအမတ်ကြီးမှာ ဟာဂျီ ယာကွတ် ဘင် မိုဟာမက်ဖြစ်ပြီး ထိုအချိန်က ဖိလစ်ပိုင်သမ္မတ ဖာဒီနတ်မားကိုစ် ထံသို့ သံတမန်ခန့်အပ်လွှာကို ၁၉၆၉ အောက်တိုဘာလ ၁၆ တွင် ပေးအပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=Haji Ya'acob bin Mohamed|url=http://eresources.nlb.gov.sg/infopedia/articles/SIP_1197_2010-10-25.html|website=Singapore Infopedia|publisher=National Library Board of Singapore|accessdate=2 October 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Official Week in Review: October 10 – October 16, 1969|url=http://www.gov.ph/1969/10/20/official-week-in-review-october-10-october-16-1969/|website=Official Gazette of the Republic of the Philippines|publisher=Office of the President of the Philippines|accessdate=2 October 2016|archivedate=2 October 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161002193702/http://www.gov.ph/1969/10/20/official-week-in-review-october-10-october-16-1969/}}</ref> သံရုံးကို ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ == သံရုံး == လက်ရှိတွင် သံရုံးကို သံအမတ်ကြီး ကော့လိပိန်းက ဦးဆောင်နေပြီး၊ ဝန်ထမ်းအကြီးအကဲများ၊ သံမှူးများ၊ စစ်သံမှူး၊ ပထမအတွင်းဝန်၊ ဒုတိယအတွင်းဝန် စသည်ဖြင့် သံဝန်ထမ်းများဖြင့် လည်ပတ်နေပါသည်။<ref>{{cite web|title=About the Embassy|url=https://www.mfa.gov.sg/content/mfa/overseasmission/manila/about_the_embassy.html|website=Embassy of the Republic of Singapore, Manila|publisher=Ministry of Foreign Affairs, Singapore|accessdate=2 October 2016|archive-date=1 February 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130201114638/http://www.mfa.gov.sg/content/mfa/overseasmission/manila/about_the_embassy.html|url-status=dead}}</ref> လက်ရှိ သံရုံးအဆောက်အဦးကို စင်ကာပူနိုင်ငံမှ ပိသုကာပညာရှင်များနှင့် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံမှ ပိသုကာပညာရှင်များ ပူးပေါင်း ဒီဇိုင်းရေးဆွဲခဲ့ကာ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် အပြီးသတ်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite news|last1=Alcazaren|first1=Paulo|url=http://www.philstar.com/modern-living/435709/singapore-shade|accessdate=2 October 2016|title=Singapore in the shade|publisher=Philstar.com|date=31 January 2009}}</ref><ref>{{cite web|title=CHANCERY IN MANILA, PHILIPPINES|url=http://www.forum-architects.com/chancery-in-manila-philippines.html|website=Forum Architects|publisher=Forum Architects|accessdate=2 October 2016}}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> ယခင်က စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ အများစုတည်ရှိသည့် Makati Central Business District ရှိ အတန်တာပရိုက်စင်တာ တာဝါ အမှတ် ၁ တွင် လုပ်ငန်းလည်ပတ်ခဲ့သည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} [[Category:စင်ကာပူနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး]] 0f76gvtb4wkyvgmpvhtvkjkjjf7ah18 0 105640 1029514 870403 2026-05-04T11:48:02Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကပ်လျက်ဘူတာများ */ 1029514 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ခိုင်းခိုနိုယရှိရိုဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|蚕ノ社駅|かいこのやしろ}} | native_name_lang = ja | image = 嵐電蚕ノ社駅.JPG | alt = Tracks leading up to station platforms, 2008 | caption = Tracks leading up to station platforms, 2008 | address = [[Ukyo-ku]], [[Kyoto]] | borough = [[Kyoto Prefecture]] | country = [[Japan]] | coordinates = {{coord|35.0118817|N|135.7130290|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = 3.7km from {{STN|Shijō-Ōmiya|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = At-grade | parking = | bicycle = | accessible = | code = A6 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/kaikonoyashiro.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|1910|03|25}} | closed = <!-- N/A --> | passengers = 0.3 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} ''' ခိုင်းခိုနိုယရှိရိုဘူတာ ''' (蚕 ノ 社 駅'' ခိုင်းခိုနိုယရှိရို - အဲခိ '') သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤမီးရထားဘူတာသည် ရှိဂျောအိုးမိယဘူတာတွင် စတင်ပြီး အရရှိယာမဘူတာတွင် ခရီးစဉ်အဆုံးသတ်သည့် ရန်ဒန်အရရှိယာရထားလိုင်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။<ref name="discover-kyoto" /> ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် မြေပြင်ညီစင်္ကြံနှစ်ခု ပါရှိသည်။ စင်္ကြံအမှတ် (၁) သည် အရရှိယာမဘူတာသို့ သွားသည့် ရထားများအတွက်ဖြစ်ပြီး စင်္ကြန်အမှတ် (၂) သည် အိုးမိယဘူတာသို့သွားသည့် ရထားများအတွက် ဖြစ်သည်။ ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်း}}]]|col=#9d2917|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[ရန်ဒန်တန်းဂျင်းဂဝဘူတာ|ရန်ဒန်တန်းဂျင်းဂဝ]] (A5)|next=[[အုဇုမဆခိုးရူးဂျိဘူတာ|အုဇုမဆခိုးရူးဂျိ]] (A7)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Kaikonoyashiro Station}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/kaikonoyashiro.php | script-title=ja:蚕ノ社 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/335664383 | title = Node: Kaikonoyashiro (335664383) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=蚕ノ社&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] fl0votyu0kh84azlnwc2bdtr13b98mz 1029515 1029514 2026-05-04T11:48:44Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029515 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ခိုင်းခိုနိုယရှိရိုဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|蚕ノ社駅|かいこのやしろ}} | native_name_lang = ja | image = 嵐電蚕ノ社駅.JPG | alt = Tracks leading up to station platforms, 2008 | caption = Tracks leading up to station platforms, 2008 | address = [[Ukyo-ku]], [[Kyoto]] | borough = [[Kyoto Prefecture]] | country = [[Japan]] | coordinates = {{coord|35.0118817|N|135.7130290|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = 3.7km from {{STN|Shijō-Ōmiya|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = At-grade | parking = | bicycle = | accessible = | code = A6 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/kaikonoyashiro.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|1910|03|25}} | closed = <!-- N/A --> | passengers = 0.3 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} ''' ခိုင်းခိုနိုယရှိရိုဘူတာ ''' (蚕 ノ 社 駅'' ခိုင်းခိုနိုယရှိရို - အဲခိ '') သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤမီးရထားဘူတာသည် ရှိဂျောအိုးမိယဘူတာတွင် စတင်ပြီး အရရှိယာမဘူတာတွင် ခရီးစဉ်အဆုံးသတ်သည့် ရန်ဒန်အရရှိယာရထားလိုင်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။<ref name="discover-kyoto" /> ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် မြေပြင်ညီစင်္ကြံနှစ်ခု ပါရှိသည်။ စင်္ကြံအမှတ် (၁) သည် အရရှိယာမဘူတာသို့ သွားသည့် ရထားများအတွက်ဖြစ်ပြီး စင်္ကြန်အမှတ် (၂) သည် အိုးမိယဘူတာသို့သွားသည့် ရထားများအတွက် ဖြစ်သည်။ ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်း}}]]|col=#9d2917|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[ရန်ဒန်တန်းဂျင်းဂဝဘူတာ|ရန်ဒန်တန်းဂျင်းဂဝ]] (A5)|next=[[အုဇုမဆခိုးရူးဂျိဘူတာ|အုဇုမဆခိုးရူးဂျိ]] (A7)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Kaikonoyashiro Station}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/kaikonoyashiro.php | script-title=ja:蚕ノ社 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/335664383 | title = Node: Kaikonoyashiro (335664383) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=蚕ノ社&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] saymnrqgyzaulvoxy5m70wn0e35142q 1029516 1029515 2026-05-04T11:48:57Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029516 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ခိုင်းခိုနိုယရှိရိုဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|蚕ノ社駅|かいこのやしろ}} | native_name_lang = ja | image = 嵐電蚕ノ社駅.JPG | alt = Tracks leading up to station platforms, 2008 | caption = Tracks leading up to station platforms, 2008 | address = [[Ukyo-ku]], [[Kyoto]] | borough = [[Kyoto Prefecture]] | country = [[Japan]] | coordinates = {{coord|35.0118817|N|135.7130290|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = 3.7km from {{STN|Shijō-Ōmiya|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = At-grade | parking = | bicycle = | accessible = | code = A6 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/kaikonoyashiro.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|1910|03|25}} | closed = <!-- N/A --> | passengers = 0.3 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} ''' ခိုင်းခိုနိုယရှိရိုဘူတာ ''' (蚕 ノ 社 駅'' ခိုင်းခိုနိုယရှိရို - အဲခိ '') သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤမီးရထားဘူတာသည် ရှိဂျောအိုးမိယဘူတာတွင် စတင်ပြီး အရရှိယာမဘူတာတွင် ခရီးစဉ်အဆုံးသတ်သည့် ရန်ဒန်အရရှိယာရထားလိုင်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။<ref name="discover-kyoto" /> ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် မြေပြင်ညီစင်္ကြံနှစ်ခု ပါရှိသည်။ စင်္ကြံအမှတ် (၁) သည် အရရှိယာမဘူတာသို့ သွားသည့် ရထားများအတွက်ဖြစ်ပြီး စင်္ကြန်အမှတ် (၂) သည် အိုးမိယဘူတာသို့သွားသည့် ရထားများအတွက် ဖြစ်သည်။ ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်း}}]]|col=#9d2917|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[ရန်ဒန်တန်းဂျင်းဂဝဘူတာ|ရန်ဒန်တန်းဂျင်းဂဝ]] (A5)|next=[[အုဇုမဆခိုးရူးဂျိဘူတာ|အုဇုမဆခိုးရူးဂျိ]] (A7)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Kaikonoyashiro Station}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/kaikonoyashiro.php | script-title=ja:蚕ノ社 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/335664383 | title = Node: Kaikonoyashiro (335664383) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=蚕ノ社&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] kh69mhfdfgs3iignroebs3czdl7dat1 1029517 1029516 2026-05-04T11:49:12Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029517 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ခိုင်းခိုနိုယရှိရိုဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|蚕ノ社駅|かいこのやしろ}} | native_name_lang = ja | image = 嵐電蚕ノ社駅.JPG | alt = Tracks leading up to station platforms, 2008 | caption = Tracks leading up to station platforms, 2008 | address = [[Ukyo-ku]], [[Kyoto]] | borough = [[Kyoto Prefecture]] | country = [[Japan]] | coordinates = {{coord|35.0118817|N|135.7130290|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = 3.7km from {{STN|Shijō-Ōmiya|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = At-grade | parking = | bicycle = | accessible = | code = A6 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/kaikonoyashiro.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|1910|03|25}} | closed = <!-- N/A --> | passengers = 0.3 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} ''' ခိုင်းခိုနိုယရှိရိုဘူတာ ''' (蚕 ノ 社 駅'' ခိုင်းခိုနိုယရှိရို - အဲခိ '') သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤမီးရထားဘူတာသည် ရှိဂျောအိုးမိယဘူတာတွင် စတင်ပြီး အရရှိယာမဘူတာတွင် ခရီးစဉ်အဆုံးသတ်သည့် ရန်ဒန်အရရှိယာရထားလိုင်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။<ref name="discover-kyoto" /> ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် မြေပြင်ညီစင်္ကြံနှစ်ခု ပါရှိသည်။ စင်္ကြံအမှတ် (၁) သည် အရရှိယာမဘူတာသို့ သွားသည့် ရထားများအတွက်ဖြစ်ပြီး စင်္ကြန်အမှတ် (၂) သည် အိုးမိယဘူတာသို့သွားသည့် ရထားများအတွက် ဖြစ်သည်။ ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်း}}]]|col=#9d2917|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[ရန်ဒန်တန်းဂျင်းဂဝဘူတာ|ရန်ဒန်တန်းဂျင်းဂဝ]] (A5)|next=[[အုဇုမဆခိုးရူးဂျိဘူတာ|အုဇုမဆခိုးရူးဂျိ]] (A7)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Kaikonoyashiro Station}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/kaikonoyashiro.php | script-title=ja:蚕ノ社 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/335664383 | title = Node: Kaikonoyashiro (335664383) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=蚕ノ社&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]] k02uq8fsvoeo5zlhz96c5874tr9ykjc 1029518 1029517 2026-05-04T11:49:31Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၁၉၁၀ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029518 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ခိုင်းခိုနိုယရှိရိုဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|蚕ノ社駅|かいこのやしろ}} | native_name_lang = ja | image = 嵐電蚕ノ社駅.JPG | alt = Tracks leading up to station platforms, 2008 | caption = Tracks leading up to station platforms, 2008 | address = [[Ukyo-ku]], [[Kyoto]] | borough = [[Kyoto Prefecture]] | country = [[Japan]] | coordinates = {{coord|35.0118817|N|135.7130290|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = 3.7km from {{STN|Shijō-Ōmiya|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = At-grade | parking = | bicycle = | accessible = | code = A6 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/kaikonoyashiro.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|1910|03|25}} | closed = <!-- N/A --> | passengers = 0.3 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} ''' ခိုင်းခိုနိုယရှိရိုဘူတာ ''' (蚕 ノ 社 駅'' ခိုင်းခိုနိုယရှိရို - အဲခိ '') သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤမီးရထားဘူတာသည် ရှိဂျောအိုးမိယဘူတာတွင် စတင်ပြီး အရရှိယာမဘူတာတွင် ခရီးစဉ်အဆုံးသတ်သည့် ရန်ဒန်အရရှိယာရထားလိုင်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။<ref name="discover-kyoto" /> ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် မြေပြင်ညီစင်္ကြံနှစ်ခု ပါရှိသည်။ စင်္ကြံအမှတ် (၁) သည် အရရှိယာမဘူတာသို့ သွားသည့် ရထားများအတွက်ဖြစ်ပြီး စင်္ကြန်အမှတ် (၂) သည် အိုးမိယဘူတာသို့သွားသည့် ရထားများအတွက် ဖြစ်သည်။ ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်း}}]]|col=#9d2917|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[ရန်ဒန်တန်းဂျင်းဂဝဘူတာ|ရန်ဒန်တန်းဂျင်းဂဝ]] (A5)|next=[[အုဇုမဆခိုးရူးဂျိဘူတာ|အုဇုမဆခိုးရူးဂျိ]] (A7)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Kaikonoyashiro Station}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/kaikonoyashiro.php | script-title=ja:蚕ノ社 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/335664383 | title = Node: Kaikonoyashiro (335664383) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=蚕ノ社&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၁၀ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] nvm2hb98fwpaa953m508m950o0cy07j 1029519 1029518 2026-05-04T11:50:48Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပြင်ပလင့်များ */ 1029519 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ခိုင်းခိုနိုယရှိရိုဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|蚕ノ社駅|かいこのやしろ}} | native_name_lang = ja | image = 嵐電蚕ノ社駅.JPG | alt = Tracks leading up to station platforms, 2008 | caption = Tracks leading up to station platforms, 2008 | address = [[Ukyo-ku]], [[Kyoto]] | borough = [[Kyoto Prefecture]] | country = [[Japan]] | coordinates = {{coord|35.0118817|N|135.7130290|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = 3.7km from {{STN|Shijō-Ōmiya|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = At-grade | parking = | bicycle = | accessible = | code = A6 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/kaikonoyashiro.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|1910|03|25}} | closed = <!-- N/A --> | passengers = 0.3 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} ''' ခိုင်းခိုနိုယရှိရိုဘူတာ ''' (蚕 ノ 社 駅'' ခိုင်းခိုနိုယရှိရို - အဲခိ '') သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤမီးရထားဘူတာသည် ရှိဂျောအိုးမိယဘူတာတွင် စတင်ပြီး အရရှိယာမဘူတာတွင် ခရီးစဉ်အဆုံးသတ်သည့် ရန်ဒန်အရရှိယာရထားလိုင်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။<ref name="discover-kyoto" /> ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် မြေပြင်ညီစင်္ကြံနှစ်ခု ပါရှိသည်။ စင်္ကြံအမှတ် (၁) သည် အရရှိယာမဘူတာသို့ သွားသည့် ရထားများအတွက်ဖြစ်ပြီး စင်္ကြန်အမှတ် (၂) သည် အိုးမိယဘူတာသို့သွားသည့် ရထားများအတွက် ဖြစ်သည်။ ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်း}}]]|col=#9d2917|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[ရန်ဒန်တန်းဂျင်းဂဝဘူတာ|ရန်ဒန်တန်းဂျင်းဂဝ]] (A5)|next=[[အုဇုမဆခိုးရူးဂျိဘူတာ|အုဇုမဆခိုးရူးဂျိ]] (A7)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Kaikonoyashiro Station}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} {{Randen Arashiyama Line}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/kaikonoyashiro.php | script-title=ja:蚕ノ社 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/335664383 | title = Node: Kaikonoyashiro (335664383) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=蚕ノ社&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၁၀ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] ngprazx3t0eipmjcc0pji6t2ifwesmt 0 106848 1029526 1028754 2026-05-04T11:55:49Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကပ်လျက်ဘူတာများ */ 1029526 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|帷子ノ辻駅|かたびらのつじ}} | native_name_lang = ja | image = Katabiranotsuji Station (01) IMG 7776 R 20141130.JPG | alt = Station platforms, 2014 | caption = Station platforms, 2014 | address = [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]], [[ကျိုတိုမြို့]] | borough = [[ကျိုတိုစီရင်စု]] | country = [[ဂျပန်]] | coordinates = {{coord|35.0152384|N|135.7002836|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်း]] | line = {{Unbulleted list|[[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|Randen Arashiyama Line]]|[[Keifuku Electric Railroad#Kitano Line|Randen Kitano Line]]}} | distance = {{ubl|{{convert|5.2|km|abbr=on}} from {{STN|Shijō-Ōmiya|x}}|{{convert|3.8|km|abbr=on}} from {{STN|Kitano-Hakubaichō|x}}}} | platforms = 3 | tracks = 4 | train_operators = | connections = [[JR West]] [[ဆဂနိုရထားလိုင်း]]<br />(JR-E07:[[အုဇုမဆဘူတာ]]) | structure = At-grade | parking = | bicycle = | code = A8 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/katabiranotsuji.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|1926|03|10}} | closed = <!-- N/A --> | passengers = 1.4 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} ''' ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ ''' (帷子ノ辻駅'' ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ - အဲခိ '') သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤမီးရထားဘူတာသည် ရှိဂျောအိုးမိယဘူတာတွင် စတင်ပြီး အရရှိယာမဘူတာတွင် ခရီးစဉ်အဆုံးသတ်သည့် ရန်ဒန်အရရှိယာရထားလိုင်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ဤဘူတာသည် အုခယောရပ်ကွက်မှ ခိတရပ်ကွက်သို့ ချိတ်ဆက်ထားသည့် ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း၏ အနောက်ဘက်ရှိ ဂိတ်ဆုံးဘူတာလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုရထားလိုင်းသည် [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ]]တွင် ခရီးဆုံးသည်။ ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် မြေပြင်ညီတွင် တည်ဆောက်ထားသည့် ပလက်ဖောင်း (၄) ခု ပါရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၁) နှင့် (၂) သည် အရရှိယာမရထားလိုင်းအတွက် ဖြစ်သည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၃) နှင့် (၄) သည် ခိတနိုရထားလိုင်းအတွက်ဖြစ်ကာ ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာသို့ ပြေးဆွဲပေးသည်။ ပလက်ဖောင်းများတွင် ဝှီးချဲများဖြင့် ဝင်ရောက်နိုင်သည့်အပြင် လက်မှတ်ဂိတ်များလည်း ရှိသည်။<ref name="planner" /> ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်း}}]]|col=#9d2917|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[အုဇုမဆခိုးရူးဂျိဘူတာ|အုဇုမဆခိုးရူးဂျိ]] (A7)|next=[[အရိဆုဂဝဘူတာ|အရိဆုဂဝ]] (A9)}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Kitano Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း}}]]|col=#32536d|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=''ခရီးဆုံး''|next={{STN|Satsueisho-mae|x}} (B1)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Katabiranotsuji Station}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} {{Randen Arashiyama Line}} {{Randen Kitano Line}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/katabiranotsuji.php | script-title=ja:帷子ノ辻 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/4095203264 | title = Node: Katabiranotsuji (4095203264) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=帷子ノ辻&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] 3vevx78i11llstpl4gdr67pncvq0zsd 1029527 1029526 2026-05-04T11:57:49Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကပ်လျက်ဘူတာများ */ 1029527 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|帷子ノ辻駅|かたびらのつじ}} | native_name_lang = ja | image = Katabiranotsuji Station (01) IMG 7776 R 20141130.JPG | alt = Station platforms, 2014 | caption = Station platforms, 2014 | address = [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]], [[ကျိုတိုမြို့]] | borough = [[ကျိုတိုစီရင်စု]] | country = [[ဂျပန်]] | coordinates = {{coord|35.0152384|N|135.7002836|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်း]] | line = {{Unbulleted list|[[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|Randen Arashiyama Line]]|[[Keifuku Electric Railroad#Kitano Line|Randen Kitano Line]]}} | distance = {{ubl|{{convert|5.2|km|abbr=on}} from {{STN|Shijō-Ōmiya|x}}|{{convert|3.8|km|abbr=on}} from {{STN|Kitano-Hakubaichō|x}}}} | platforms = 3 | tracks = 4 | train_operators = | connections = [[JR West]] [[ဆဂနိုရထားလိုင်း]]<br />(JR-E07:[[အုဇုမဆဘူတာ]]) | structure = At-grade | parking = | bicycle = | code = A8 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/katabiranotsuji.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|1926|03|10}} | closed = <!-- N/A --> | passengers = 1.4 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} ''' ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ ''' (帷子ノ辻駅'' ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ - အဲခိ '') သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤမီးရထားဘူတာသည် ရှိဂျောအိုးမိယဘူတာတွင် စတင်ပြီး အရရှိယာမဘူတာတွင် ခရီးစဉ်အဆုံးသတ်သည့် ရန်ဒန်အရရှိယာရထားလိုင်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ဤဘူတာသည် အုခယောရပ်ကွက်မှ ခိတရပ်ကွက်သို့ ချိတ်ဆက်ထားသည့် ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း၏ အနောက်ဘက်ရှိ ဂိတ်ဆုံးဘူတာလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုရထားလိုင်းသည် [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ]]တွင် ခရီးဆုံးသည်။ ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် မြေပြင်ညီတွင် တည်ဆောက်ထားသည့် ပလက်ဖောင်း (၄) ခု ပါရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၁) နှင့် (၂) သည် အရရှိယာမရထားလိုင်းအတွက် ဖြစ်သည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၃) နှင့် (၄) သည် ခိတနိုရထားလိုင်းအတွက်ဖြစ်ကာ ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာသို့ ပြေးဆွဲပေးသည်။ ပလက်ဖောင်းများတွင် ဝှီးချဲများဖြင့် ဝင်ရောက်နိုင်သည့်အပြင် လက်မှတ်ဂိတ်များလည်း ရှိသည်။<ref name="planner" /> ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်း}}]]|col=#9d2917|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[အုဇုမဆခိုးရူးဂျိဘူတာ|အုဇုမဆခိုးရူးဂျိ]] (A7)|next=[[အရိဆုဂဝဘူတာ|အရိဆုဂဝ]] (A9)}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Kitano Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း}}]]|col=#32536d|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=''ခရီးဆုံး''|next=[[ဆဆွတ်အဲအိရှောမအဲဘူတာ|ဆဆွတ်အဲအိရှောမအဲ]] (B1)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Katabiranotsuji Station}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} {{Randen Arashiyama Line}} {{Randen Kitano Line}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/katabiranotsuji.php | script-title=ja:帷子ノ辻 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/4095203264 | title = Node: Katabiranotsuji (4095203264) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=帷子ノ辻&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] cl3yqvg43fz1mwr31p2uml8padvqpy0 0 126754 1029481 916655 2026-05-04T11:23:53Z Salai Rungtoi 22844 /* မတ် */ 1029481 wikitext text/x-wiki {{Events by month|၂၀၂၁}} {{Year nav|2021}} {{Year article header|2021}} ၂၀၂၁ ခုနှစ်သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် အလှည့်အပြောင်းများသော နှစ်ဖြစ်သည်။ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်အပေါ် တပ်မတော်က မဲမသာမှုကိုအကြောင်း စွပ်စွဲပြီး၊ နိုင်ငံတော်အာဏာသိမ်းမှု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ထို့နောက် တစ်နိုင်ငံတွင် စစ်အာဏာဆန့်ကျင်မှုများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ထိုနော့် စစ်ပြိုင်အစိုးရတစ်ခု ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး၊ စစ်ခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင်ဦးဆောင်သော နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဖွဲ့စည်းကာ အစိုးရအသစ်ကိုနှင့်အတူ မြန်မာ့ပဋိပက္ခများ စတင် ဖြစ်ပွားသည်။ စစ်အာဏာရှင်တော်လှန်ရေးက အကြမ်း မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်းတွင် အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ အပြောင်းလဲဖြစ် == ဖြစ်ရပ်များ == === ဇန်နဝါရီ === * [[၆ ဇန်နဝါရီ]] - [[၂၀၂၁ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကာပီတယ်လ် အဆောက်အအုံကို စီးနင်းခြင်း]]: [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]၏ သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်]]ကို ထောက်ခံအားပေးသော ဆူပူဆန္ဒပြလူအုပ်စုကြီးတစ်စုသည် နိုင်ငံ၏လွှတ်တော် အဆောက်အဦဖြစ်သော ကာပီတယ်လ် (The Capitol) ကို လုံခြုံရေး ချိုးဖောက်ဝင်ရောက်ကာ အဆောက်အဦ၏ အစိတ်အပိုင်းများကို နာရီအနည်းငယ်ကြာ သိမ်းပိုက်ထားလျှက် အင်အားဖြင့်ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ကြသည်။ ဤအဓိကရုဏ်းကြောင့် အမျိုးသမီးတစ်ဦးနှင့် ရဲအရာရှိတစ်ဦးအပါအဝင် ငါးဦးသေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://www.washingtonpost.com/dc-md-va/2021/01/06/dc-protests-trump-rally-live-updates/ |title=Woman dies after shooting in U.S. Capitol; D.C. National Guard activated after mob breaches building |website=The Washington Post |date=6 January 2021 |accessdate=6 January 2021}}</ref><ref>{{cite web |title=Police Confirm Death Of Officer Injured During Attack On Capitol |url=amazon.com/a/c/r?k=c8ba8cc0612347af877324d412f76d65-d861 |website=NPR News |publisher=National Public Radio, Inc. |access-date=8 January 2021}}</ref> ဤဖြစ်ရပ်အား ပြည်တွင်းအကြမ်းဖက်မှုတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://www.theguardian.com/us-news/2021/jan/06/trump-blows-up-us-democracy-the-world-watches-on-in-horror |title=World leaders react with horror to 'disgraceful' storming of US Capitol |website=The Guardian |date=7 January 2021 |accessdate=7 January 2021}}</ref> * [[၁၉ ဇန်နဝါရီ]] - တေးရေး၊ တေးဆို [[လာဇရု (အဆိုတော်)|လာဇရု]] ကွယ်လွန်။ === ဖေဖော်ဝါရီ === * [[၁ ဖေဖော်ဝါရီ]] &ndash; မြန်မာနိုင်ငံတွင် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|စစ်အာဏာသိမ်းမှု]] ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော် အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်[[အောင်ဆန်းစုကြည်]]နှင့်တကွ အစိုးရဝန်ကြီးများ ထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web |title=Military takes control of Myanmar; Suu Kyi reported detained |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/reports-military-coup-myanmar-suu-kyi-detained-75602314 |website=ABC |access-date=1 February 2021 |date=1 February 2021}}</ref> * [[၂ ဖေဖော်ဝါရီ]]&ndash; [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ကို ဖွဲ့စည်းကြောင်း တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံးက ထုတ်ပြန်ကြေညာသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/11296|title=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး အမိန့်အမှတ်(၉/၂၀၂၁)|publisher=Ministry of Information|accessdate=7 August 2025|date=02/02/2021}}</ref> * [[၅ ဖေဖော်ဝါရီ]]&ndash; [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီ]]ကို ၂၀၂၀ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ အနိုင်ရ [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] ပါတီဝင်များက ဦးဆောင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ * [[၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ]] - ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီသည် အမိန့်အမှတ် ၄၇/၂၀၂၁ ဖြင့် [[ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ|ရန်ကုန်မြို့တော်စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီ]]ကို ဥက္ကဋ္ဌ (မြို့တော်ဝန်)၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ (ဒုတိယမြို့တော်ဝန်)၊ အဖွဲ့ဝင်လေးဦးနှင့် အတွင်းရေးမှူးတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ * [[၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ]] - စစ်ကောင်စီ အမိန့်အမှတ် ၅၂/၂၀၂၁ အားဖြင့် ဦး[[ကျော်မျိုးထွဋ်]]အား နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးသည်။ ===မတ်=== * [[၈ မတ်]] - ** [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အတိုင်ပင်ခံကောင်စီ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]] (National Unity Consultative Council, NUCC) ကို ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://progressivevoicemyanmar.org/2021/11/16/%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%8A%E1%80%AE%E1%80%8A%E1%80%BD%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF/|title=အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ (National Unity Consultative Council – NUCC) ၏ ဖွဲ့စည်းမှု၊ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုတို့နှင့် စပ်လျဉ်းသည့် ထုတ်ပြန်ကြေညာချက် (တိုင်းရင်းသားဘာသာစကား) – ကချင်၊ ကယန်း၊ ကရင်၊ တအာင်း၊ ပအို့ပ်၊ မွန်၊ ရှမ်း|accessdate=2025-7-12|publisher=Progressive Voice}}</ref> ** မီဒီယာကွန်ရက်လေးခုဖြစ်သည့် ဒီဗွီဘီ (DVB) ၊ [[မြန်မာနောင်း|Myanmar Now၊]] [[မဇ္ဈိမ သတင်းဌာန|မဇ္ဈိမ]] (Mizzima News)၊ [[ရန်ကုန်ခေတ်သစ် မီဒီယာ|ရန်ကုန်ခေတ်သစ်]] (Khit Thit Media) နှင့် [[၇ ရက် နေ့စဉ်သတင်းစာ|၇ ရက် သတင်းစာ]] (7Day News) တို့နှင့်အတူ စစ်ကောင်စီ၏ ပိတ်ပင်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web|title=ဒီဗွီဘီနဲ့ မဇ္ဈိမ သတင်းဌာနကို တရားစွဲမယ်လို့ စစ်ကောင်စီပြော|url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/dvb-mizzima-07102023022710.html|website=မြန်မာဌာန|date=2023-07-10|access-date=2026-05-04|language=my|first=R. F. A.|last=Burmese}}</ref> ===ဧပြီ=== * [[၇ ဧပြီ]] &ndash; လန်ဒန်မြို့ရှိ မြန်မာသံရုံး၏ သံအမတ် [[ကျော်စွာမင်း|ဦးကျော်စွာမင်း]]အား တာဝန်မှ ရပ်နားခိုင်းပြီး သံမှူးကြီး [[ချစ်ဝင်း (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာချစ်ဝင်း]]ကို သံအမတ်ခန့်အပ်သည်။ === မေ === * [[၅ မေ]] - [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရအဖွဲ့|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]သည် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ <ref>[https://burmese.voanews.com/a/nug-people-defence-force/5879011.html ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်ဖွဲ့စည်းကြောင်းကြေညာ။] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210506062554/https://burmese.voanews.com/a/nug-people-defence-force/5879011.html|date=6 May 2021}} ၅ မေ ၂၀၂၁</ref> === ဩဂုတ် === *[[၄ ဩဂုတ်]] - [[၂၀၁၉-၂၀ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ဖြစ်ပွားမှု|ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါ]]: ကမ္ဘာတစ်ဝန်း ကိုဗစ်-၁၉ ဖြစ်ပွားသူအရေအတွက် သန်း ၂၀၀ ကျော်လွန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|date=2021-08-04|title=Covid cases surpass 200 million around the globe as delta variant spreads|url=https://www.nbcnews.com/news/world/covid-cases-surpass-200-million-around-globe-delta-variant-spreads-n1275980|access-date=2021-08-06|website=NBC}}</ref> *[[၁၄ ဩဂုတ်]] – ဟေတီနိုင်ငံတွင် [[၂၀၂၁ ဟေတီငလျင်|ပြင်းအား ၇.၂ မဂ္ဂနီကျူ့ရှိ ငလျင်တစ်ခု]]လှုပ်ခတ်ခဲ့ကာ လူ ၂,၁၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|date=14 August 2021|title=High casualties feared as 7.2-magnitude earthquake strikes near Haiti|url=https://apnews.com/article/caribbean-haiti-7dd9920a35433df7d1f18ad2599d94f1|access-date=19 August 2021|publisher=APnews}}</ref> *[[၂၄ ဩဂုတ်]]–[[၅ စက်တင်ဘာ]] – [[၂၀၂၀ နွေရာသီ မသန်စွမ်းအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ]]ကို ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုမြို့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ မူလက ၂၀၂၀ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၂၅ မှ စက်တင်ဘာ ၆ အထိ ကျင်းပရန် စီစဉ်ခဲ့သော်လည်း [[၂၀၁၉-၂၀ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ဖြစ်ပွားမှု|ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါ]]ကြောင့် ရွှေ့ဆိုင်းကျင်းပခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-08-16|title=Tokyo 2020 Paralympics briefing: two more weeks of glory and despair|url=http://www.theguardian.com/sport/2021/aug/16/tokyo-2020-paralympics-briefing-intercalated-email|access-date=2021-08-30|website=the Guardian|language=en}}</ref> *[[၃၀ ဩဂုတ်]] **ခဲဓာတ်ပါဝင်သော လောင်စာဆီအား စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး နှစ်တစ်ရာအကြာတွင် ယင်းအား လမ်းပေါ်တွင် သွားလာလျက်ရှိသော ယာဉ်များတွင် သုံးစွဲခြင်းအား တကမ္ဘာလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ရပ်ဆိုင်းခဲ့ပြီဖြစ်ကြောင်း [[ကုလသမဂ္ဂ ပတ်ဝန်းကျင်အစီအစဉ်]]က ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Highly polluting leaded petrol now eradicated from the world, says UN |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-58388810 |website=BBC News |date=31 August 2021|access-date=31 August 2021}}</ref><ref>{{cite web|title=Inside the 20-year campaign to rid the world of leaded fuel|url=https://www.unep.org/news-and-stories/story/inside-20-year-campaign-rid-world-leaded-fuel|website=UN Environment Programme|date=30 August 2021|access-date=30 August 2021|accessdate=11 September 2021|archivedate=1 September 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210901205923/https://www.unep.org/news-and-stories/story/inside-20-year-campaign-rid-world-leaded-fuel}}</ref> **[[ကဘူးလ်မြို့]] ဟာမင်ကာဇိုင်းအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်တွင် နောက်ဆုံးကျန်ရှိသော တပ်များအား [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]က ရုပ်သိမ်းလိုက်ခြင်းဖြင့် [[အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ]]တွင်း နှစ် ၂၀ ကြာစစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများကို အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=After 20 years, last US flight departs Kabul, leaving Afghanistan to its fate |url=https://www.theguardian.com/us-news/2021/aug/30/pentagon-kabul-drone-strike-islamic-state |website=The Guardian |date=31 August 2021|access-date=31 August 2021}}</ref><ref>{{cite web |title=Afghanistan: Last US military flight departs ending America's longest war |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-58390085 |website=BBC News |date=31 August 2021|access-date=31 August 2021}}</ref> === စက်တင်ဘာ === * [[၇ စက်တင်ဘာ]] &ndash; နိုင်ငံတော်အား အရေးပေါ် အခြေအနေအဖြစ် သတ်မှတ်ကြောင်း [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] ယာယီသမ္မတ [[ဒူဝါလရှီးလ]] ကြေညာခဲ့သည်။ * [[၁၀ စက်တင်ဘာ]] &ndash; ၂၀၂၁ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲရလဒ်အရ [[အဇစ် ဇက်ခနို့]]သည် [[မော်ရိုကိုနိုင်ငံ]] ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာသည်။ === ဒီဇင်ဘာ === * [[၁၆ ဒီဇင်ဘာ]] - အလင်္ကာကျော်စွာ၊​ စည်သူ [[ဗိုလ်ကလေးတင့်အောင်|ဗိုလ်ကလေးတင့်အောင်]]သည် အသက် ၉၉ နှစ်၌ [[ရန်ကုန်မြို့]]တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။​ * [[၂၄ ဒီဇင်ဘာ]] &ndash; [[မိုဆို လူသတ်ပွဲ]]တွင် ၄၄ ဦး သေဆုံးပြီး ၁၃ ဦး ပျောက်ဆုံးခဲ့သည်။ == ကွယ်လွန်သူများ == * [[၁၉ ဇန်နဝါရီ]] - [[လာဇရု (အဆိုတော်)|လာဇရု]]၊ တေးရေး၊ တေးဆို အနုပညာရှင် ([[၁၉၇၀]] မွေးဖွား) * [[၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[တဲရင့်စ်စမွိုင်းနီခွဲ]] - [[ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီး ([[၁၉၅၆]] မွေးဖွား) * [[၃ မတ်]] - [[ကြယ်စင် သေဆုံးမှု|ကြယ်စင်]]၊ [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ တပ်မတော်အာဏာသိမ်းမှု]] ဆန္ဒပြပွဲတွင် အသတ်ခံရသူ ([[၂၀၀၂]] မွေးဖွား) * [[၂၄ မေ]] - [[အောင်တိုး]]၊ [[တရားရုံးချုပ်]] [[ပြည်ထောင်စု တရားသူကြီးချုပ်|တရားသူကြီးချုပ်]] (ငြိမ်း) ([[၁၉၂၅]] မွေးဖွား) *[[၂၉ ဇူလိုင်]] - [[မင်းယုဝေ]]၊ အမျိုးသားစာပေဆုရှင်၊ ဝါရင့်စာရေးဆရာ ([[၁၉၂၈]] မွေးဖွား) * [[၃ ဩဂုတ်]] - ဒေါက်တာ[[ခင်မောင်ဝင်း (သင်္ချာ)|ခင်မောင်ဝင်း]]၊ သင်္ချာပါမေက္ခ၊​ စာရေးဆရာ ([[၁၉၄၀]] မွေးဖွား) * [[၆ ဩဂုတ်]] - [[မော်သန်း]]၊ [[ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်]] (၂၀၁၆-၂၀၂၁) ([[၁၉၃၉]] မွေးဖွား) * [[၈ ဩဂုတ်]] - [[ခင်စောတင့်]]၊ တက္ကသိုလ်ကထိက၊ စာရေးဆရာမ ([[၁၉၃၇]] မွေးဖွား) * [[၃၀ စက်တင်ဘာ]] - [[ခင်ခင်ထွေး (အပြေးမယ်)|ခင်ခင်ထွေး၊]] မြန်မာနိုင်ငံ ရွှေတံဆိပ်ဂုဏ်​ဆောင် ပြေးခုန်ပစ် အားကစားသမား ([[၁၉၆၇]] မွေးဖွား) * [[၁၈ အောက်တိုဘာ]] - [[ကောလင်း ပေါင်ဝဲလ်]]၊ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]၏ ၆၅ ဦးမြောက် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ([[၁၉၃၇]] မွေးဖွား) * [[၁၆ ဒီဇင်ဘာ]] - [[ဗိုလ်ကလေးတင့်အောင်|ဗိုလ်ကလေးတင့်အောင်]]၊ [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု|မြန်မာ့ရုပ်ရှင် တစ်သက်တာ ထူးချွန်ဆု]]ရ ဒါရိုက်တာကြီး ([[၁၉၂၂]] မွေးဖွား) ==ခန့်မှန်းနှင့် စီစဉ်ထားသော ဖြစ်ရပ်များ== * [[၃၀ မတ်]] – လွှတ်တင်ရန် ကြိမ်ဖန်များစွာ နှောင့်နှေးပြီးနောက် [[ဂျိန်းစ်ဝဘ် အာကာသ တယ်လီစကုပ်]] ကို လွှတ်တင်ရန် စီစဉ်ထားသည်။<ref>{{cite news|title=New launch date for James Webb Space Telescope|url=https://www.esa.int/Our_Activities/Space_Science/New_launch_date_for_James_Webb_Space_Telescope|publisher=[[ဥရောပ အာကာသ အေဂျင်စီ]]|date=June 28, 2018|accessdate=July 15, 2018}}</ref> * [[၂၆ မေ]] – ၂၁ ရာစုနှစ်၏ အချိန်အတိုဆုံး လအပြည့်ကြတ်ခြင်း ဖြစ်ပေါ်မည်ဟု ခန့်မှန်းထားပြီး ၁၄ မိနစ်နှင့် ၃၀ စက္ကန့် ကြာမြင့်မည် ဖြစ်သည်။ * [[၁၁ ဇူလိုင်]] – [[၁ ဩဂုတ်]] – UEFA အမျိုးသမီး ယူရို ၂၀၂၁ ပွဲစဉ်များကို အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ကျင်းပမည် ဖြစ်သည်။ * [[၂၄ အောက်တိုဘာ]] - ဂျမနီနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပမည် ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:၂၀၂၁}} [[Category:၂၀၂၁| ]] 2tpl50hkpqsg6911gc8cpcus6zlun90 0 187742 1029390 1015404 2026-05-04T08:07:31Z Zawzawaungthwin 100038 {{main|ကနန်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု}} 1029390 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = ကနန် |official_name = ကနန်ရွာ |native_name = |other_name = |postal_code = |postal_code_type = Postal codes |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ |image_skyline = |image_map = |map_caption = |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]] |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = {{flag|စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[တမူးခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[တမူးမြို့နယ်]] |subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]] |subdivision_name4 = ကနန် |unit_pref = imperial |area_total_km2 = |population = |population_as_of = |population_density_km2 = auto |coordinates_display = |coordinates_region = MM |coordinates = {{Coord|23.803840637207|94.1446914672852|region:MM|format=dms|display=inline,title}} |elevation_ft = |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6.30 |website = }} '''ကနန်ရွာ''' ({{Lang-en|Kanan}})သည် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တမူးခရိုင်]]၊ [[တမူးမြို့နယ်]]၊ [[ကနန်ကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၀၅၁ ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=20 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}</ref> == ၂၀၂၄ ဖြစ်ရပ် == {{main|ကနန်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု}} ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် ကနန်ရွာ St. Peter Baptist ဘုရားကျောင်းအနီး နေရာ သုံးနေရာကို [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်ကောင်စီ]]ဘက်က လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် ကလေးငယ် ၉ ဦး အပါအဝင် အနည်းဆုံး ၁၇ ဦးသေဆုံးကာ ၂၀ ခန့် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ခမ်းပတ်လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု စစ်ရာဇဝတ်မှုအဖြစ် စုံစမ်းဖို့ AI အဖွဲ့တောင်းဆို |url=https://burmese.voanews.com/a/ai-team-requests-to-investigate-khampa-airstrike-as-a-war-crime/7479160.html |access-date=၁၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ |work=ဗွီအိုအေ |date=၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ |language=my}}</ref> သို့သော်လည်း သတင်းမှားသာဖြစ်ကြောင်း စစ်ကောင်စီက ငြင်းဆိုထားသည်။<ref>{{cite news |title=An air attack in Myanmar kills 17, including children, but the military has denied responsibility |url=https://apnews.com/article/myanmar-conflict-sagaing-chin-airstrike-school-religion-711fcd7dcfdd2b899ba311c57e909bd2 |access-date=၁၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ |work=AP News |date=၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ |language=en}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = ကနန် |North = - |Northeast = - |East = - |Southeast = - |South = - |Southwest = - |West = - |Northwest = - }} {{တမူးမြို့နယ်}} [[ကဏ္ဍ:တမူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]] {{Sagaing-geo-stub}} tdfkrw9rhaj5ej1bd9c5z3hp71rhjkn 0 202687 1029317 1026202 2026-05-03T16:58:45Z Mgkaungmyatlwin 128048 1029317 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = ၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံအာဏာသိမ်းခံရခြင်း | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ|မြန်မာ့နိုင်ငံရေးပဋိပက္ခများသမိုင်း]] | image = Aung San Suu Kyi & Min Aung Hlaing collage.jpg | image_size = | alt = | caption = ဖမ်းဆီးခံရသော အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် [[အောင်ဆန်းစုကြည်|​ဒါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] (ဝဲ) နှင့် <br/>အာဏာသိမ်းပိုက်ခဲ့သောခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] (ယာ) | date = ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | place = [[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာ]] | map_type = | map_relief = | map_size = | map_marksize = | map_caption = | map_label = | territory = | result = တပ်မတော်မှ အာဏာသိမ်းမှုအောင်မြင် * [[NLD]] အစိုးရ ဖျက်ချခံရ၊ [[တပ်မတော်အစိုးရ (၂၀၂၁)|စစ်အစိုးရ]] စတင် * ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် ဦးဝင်းမြင့်ဖမ်းဆီးခံရ * ဝန်ကြီး ၂၄ ဦး ဖမ်းဆီးခံရ<ref name="bbc1">{{cite news|date=2021-02-01|title=Myanmar coup: Aung San Suu Kyi detained as military seizes control|language=en-GB|work=[[ဘီဘီစီ]]|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489|access-date=2021-02-01|accessdate=1 February 2021|archivedate=31 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210131232954/https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489}}</ref> * [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]] ရလဒ်များ ဖျက်သိမ်းခံရ<ref name="NPR Prime Minister">{{cite news |title=Myanmar's Military Leader Declares Himself Prime Minister And Promises Elections |url=https://www.npr.org/2021/08/02/1023782084/myanmar-military-leader-prime-minister-elections |access-date=10 August 2021 |work=[[Associated Press]] |agency=[[NPR]] |date=2 August 2021 |archive-date=10 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210810025127/https://www.npr.org/2021/08/02/1023782084/myanmar-military-leader-prime-minister-elections |url-status=live }}</ref> * [[ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်|လွှတ်တော်]]ဖျက်သိမ်း၊<ref>{{cite web |title=Amid Coup, Myanmar's NLD Lawmakers Form Committee to Serve as Legitimate Parliament |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/amid-coup-myanmars-nld-lawmakers-form-committee-serve-legitimate-parliament.html |website=The Irrawaddy |access-date=7 April 2021 |date=8 February 2021 |archive-date=27 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211227061607/https://www.irrawaddy.com/news/burma/amid-coup-myanmars-nld-lawmakers-form-committee-serve-legitimate-parliament.html |url-status=live }}</ref> ရွေးကောက်ထားသည့်အစိုးရသစ် မဖွဲ့စည်းနိုင် * နိုင်ငံတော်အရေးပေါ်အခြေအနေ တစ်နှစ်ကြေညာ (သုံးနှစ် အထိ သက်တမ်းတိုးခဲ့)<ref>{{cite news |last1=Strangio |first1=Sebastian |title=Myanmar Junta Extends State of Emergency for Fourth Time |url=https://thediplomat.com/2023/08/myanmar-junta-extends-state-of-emergency-for-fourth-time/ |access-date=5 August 2023 |work=[[The Diplomat]] |date=1 August 2023}}</ref> * [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ကိုဖွဲ့စည်း * ထိုကောင်စီကို ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး[[မင်းအောင်လှိုင်]]မှဦးဆောင် * [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]]ကို ယာယီသမ္မတ အဖြစ်ထားရှိ * စစ်အစိုးရကို ဆန့်ကျင်သောအားဖြင့် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံဆန္ဒပြမှုများ|ဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြမှုများ]]နှင့် [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] ဖြစ်ပေါ်<ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s)/no by-line.--> |title=The deadly battles that tipped Myanmar into civil war |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-60144957/ |work=The BBC |agency=The BBC |date=1 February 2022 |access-date=2 February 2022 |archive-date=10 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220210065357/https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-60144957 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Hutt |first1=David |title=The World Must Respond to Myanmar's Civil War Rather Than Its Coup |url=https://thediplomat.com/2022/09/the-world-must-respond-to-myanmars-civil-war-rather-than-its-coup/ |access-date=21 September 2022 |work=[[The Diplomat]] |date=14 September 2022 |archive-date=21 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220921070825/https://thediplomat.com/2022/09/the-world-must-respond-to-myanmars-civil-war-rather-than-its-coup/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Tharoor |first1=Ishaan |title=Myanmar's junta can't win the civil war it started |url=https://www.washingtonpost.com/world/2022/07/21/mynanmar-junta-military-civil-war-coup/ |access-date=21 September 2022 |newspaper=[[The Washington Post]] |date=21 July 2022 |archive-date=16 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220816114829/https://www.washingtonpost.com/world/2022/07/21/mynanmar-junta-military-civil-war-coup/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Ebbighausen |first1=Rodion |title=Who is winning Myanmar's civil war? |url=https://www.dw.com/en/who-is-winning-myanmars-civil-war/a-62326822 |access-date=21 September 2022 |work=[[Deutsche Welle]] |date=1 July 2022 |archive-date=21 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220921190522/https://www.dw.com/en/who-is-winning-myanmars-civil-war/a-62326822 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Davis |first1=Anthony |title=Is Myanmar's military starting to lose the war? |url=https://asiatimes.com/2022/05/is-myanmars-military-starting-to-lose-the-war/ |access-date=21 September 2022 |work=[[Asia Times]] |date=30 May 2022 |archive-date=21 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220921190524/https://asiatimes.com/2022/05/is-myanmars-military-starting-to-lose-the-war/ |url-status=live }}</ref> | status = | combatants_header = အစိုးရ-တပ်မတော် | combatant1 = {{flagdeco|MYA}} [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး|မြန်မာအစိုးရ]] * {{flagicon image|Flag_of_National_League_for_Democracy.svg}} [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] | combatant2 = {{armed forces|MYA}} * {{flagicon image|Flag_of_the_Union_Solidarity_and_Development_Party.svg}} [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | combatant3 = | commander1 = {{flagdeco|MYA}} [[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးဝင်းမြင့်]] <br> <small> ([[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတ]]) </small> <br>{{flagdeco|MYA}} [[အောင်ဆန်းစုကြည်]] <br> <small> ([[နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်|နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်]]) </small> | commander2 = {{flagdeco|MYA|military}} [[မင်းအောင်လှိုင်]] <br> <small> ([[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]) </small> <br> {{flagdeco|MYA}} [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]] <br> <small> ([[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|မြန်မာနိုင်ငံဒုသမ္မတ]]) </small> | commander3 = | units1 = | units2 = | units3 = | strength1 = | strength2 = | strength3 = | casualties1 = | casualties2 = | casualties3 = | notes = | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} }} {{မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမိုင်းဆိုင်ရာ}} ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ အာဏာသိမ်းယူမှုဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ မနက်ပိုင်းအချိန်တွင် [[မြန်မာ့တပ်မတော်|တပ်မတော်]]သည် နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် [[ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]နှင့် သမ္မတဦး[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]]အပါအဝင် အခြားသောပါတီဝင်များကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite news|last=Beech|first=Hannah|date=31 January 2021|title=Myanmar’s Leader, Daw Aung San Suu Kyi, Is Detained Amid Coup|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/01/31/world/asia/myanmar-coup-suu-kyi.html|access-date=31 January 2021|issn=0362-4331|accessdate=1 February 2021|archivedate=31 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210131235036/https://www.nytimes.com/2021/01/31/world/asia/myanmar-coup-suu-kyi.html}}</ref><ref>{{cite news |last1=Mahtani |first1=Shibani |last2=Lynn |first2=Kyaw Ye |title=Myanmar military seizes power in coup after detaining Aung San Suu Kyi |url=https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/myanmar-aung-sun-suu-kyi-arrest/2021/01/31/c780ce6a-6419-11eb-886d-5264d4ceb46d_story.html |access-date=1 February 2021 |work=The Washington Post |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182106/https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/myanmar-aung-sun-suu-kyi-arrest/2021/01/31/c780ce6a-6419-11eb-886d-5264d4ceb46d_story.html }}</ref> ထို့နောက် ယာယီသမ္မတ[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]]သည် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ(ကာလုံ)အစည်းအဝေး ခေါ်ယူကာ နိုင်ငံ‌တော်အရေးပေါ်အခြေအနေကို ကြေညာခဲ့ပြီး တပ်မ‌တော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]ထံ အာဏာလွှဲပြောင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://news.trust.org/item/20210201014444-5u7cm|title=Myanmar military seizes power, detains elected leader Aung San Suu Kyi|first=Thomson Reuters|last=Foundation|website=news.trust.org|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201053645/https://news.trust.org/item/20210201014444-5u7cm}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.xinhuanet.com/english/2021-02/01/c_139712581.htm|title=Myanmar gov't declares 1-year state of emergency: President's Office|website=www.xinhuanet.com|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201102057/http://www.xinhuanet.com/english/2021-02/01/c_139712581.htm}}</ref><ref>{{cite web |title=Myanmar Leader Aung San Suu Kyi, Others Detained by Military |url=https://www.voanews.com/east-asia-pacific/myanmar-leader-aung-san-suu-kyi-others-detained-military |date=February 1, 2021 |website=voanews.com |publisher=VOA (Voice of America) |access-date=1 February 2021 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131316/https://www.voanews.com/east-asia-pacific/myanmar-leader-aung-san-suu-kyi-others-detained-military }}</ref> အာဏာသိမ်းယူမှု ဖြစ်ပွားပြီး မကြာမီတွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို ဝေါ်ကီတော်ကီပိုင်ဆိုင်မှုဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဦးဝင်းမြင့်ကို [[ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဖြစ်ပွားမှု (မြန်မာနိုင်ငံ)|ကိုဗစ်ကာလ]]၌ ကျန်းမာရေးထုတ်ပြန်ချက်များကို မလိုက်နာခြင်း‌ကြောင့်ဟု စွပ်စွဲ၍ လည်းကောင်း တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|last1=Whatan|first1=Thura|last2=Whatan|firs21=Myat|5=|date=2021-02-03|title=Myanmar State Counsellor and President charged, detained for 2 more weeks|language=en-UK|work=Myanmar Times|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-state-counsellor-and-president-charged-detained-2-more-weeks.html|access-date=2021-02-04|12=|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204191912/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-state-counsellor-and-president-charged-detained-2-more-weeks.html}}</ref><ref>{{Cite news|last=Adange|first=Christy|date=2021-02-04|title=Myanmar Coup: Aung San Suu Kyi charged with military for “transceiver and handshake”|language=en-NZ|work=Wall Street Journal|url=https://eminetra.co.nz/myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-charged-with-military-for-transceiver-and-handshake/165536/|access-date=2021-02-04|accessdate=5 February 2021|archivedate=17 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210217063650/https://eminetra.co.nz/myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-charged-with-military-for-transceiver-and-handshake/165536/}}</ref><ref>{{Cite news|last=Quint|first=The|date=2021-02-04|title=Days After Coup, Aung San Suu Kyi Charged for Breaching Import Law|language=en-IN|work=The Quint|url=https://www.thequint.com/news/world/days-after-coup-aung-san-suu-kyi-charged-for-breaching-import-law|access-date=2021-02-04|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204045614/https://www.thequint.com/news/world/days-after-coup-aung-san-suu-kyi-charged-for-breaching-import-law}}</ref><ref>{{Cite news|last=Solomon|first=Feliz|date=2021-02-03|title=After Myanmar Coup, Aung San Suu Kyi Accused of Illegally Importing Walkie Talkies|language=en-US|work=Eminetra|url=https://www.wsj.com/articles/after-myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-accused-of-illegally-importing-walkie-talkies-11612361563|access-date=2021-02-04|issn=0099-9660|accessdate=4 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203182100/https://www.wsj.com/articles/after-myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-accused-of-illegally-importing-walkie-talkies-11612361563}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အားလည်း ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာထုတ်ပြန်ချက်များကို မလိုက်နာခြင်းကြောင့်ဟု စွပ်စွဲကာ ထပ်မံတရားစွဲခဲ့ပြန်သည်။<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-56074429|title=Myanmar coup: Aung San Suu Kyi faces new charge amid protests|publisher=BBC News|date=February 16, 2021|accessdate=February 17, 2020|archivedate=15 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210215220440/https://www.bbc.com/news/world-asia-56074429}}</ref>၂၀၂၁ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၀ ရက်နေ့ထိ စစ်အစိုးရအားဆန့်ကျင်သူများအား အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီမှ အကြမ်းဖက်ဖြိုခွင်းပစ်ခတ်ဖမ်းဆီးခြင်း ညှင်းပန်းနှိပ်စက်ခံရခြင်းတို့ကြောင့် သေဆုံးသူ ၉၂၀ ကျော်ရှိပြီး ဖမ်းဆီးခံရသူ၆၈၀၀ကျော်ရှိသည်ဟု AAPP<ref>{{Cite web|title=Daily Briefing in Relation to the Military Coup|url=https://aappb.org/?p=16627|access-date=2021-07-20|website=AAPP|accessdate=24 July 2021|archivedate=23 July 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210723233135/https://aappb.org/?p=16627}}</ref>နှင့် နိုင်ငံတကာသတင်းဌာနများနှင့် ပြည်တွင်းသတင်းဌာနများတွင်တွေ့ရသော်လည်း အာဏာသိမ်းတပ်မ‌‌တော်အစိုးရမှာငြင်းဆန်နေဆဲဖြစ်သည်။ စစ်အာဏာသိမ်းဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြမှုများအား [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်အစိုးရ]]၏ ဖြိုခွင်းမှုများကို တုံ့ပြန်သော အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၊ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်၏ [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ဆန့်ကျင်မှုများ]] နိုင်ငံအဝှမ်းတွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။<ref name="voanews.com">{{cite news |title=Myanmar Violence Escalates With Rise of 'Self-defense' Groups, Report Says |url=https://www.voanews.com/a/east-asia-pacific_myanmar-violence-escalates-rise-self-defense-groups-report-says/6207546.html |agency=Agence France-Presse |publisher=voanews.com |date=27 June 2021 |access-date=13 April 2023 |archive-date=8 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220108225946/https://www.voanews.com/a/east-asia-pacific_myanmar-violence-escalates-rise-self-defense-groups-report-says/6207546.html |url-status=live }}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂၉ ရက်နေ့အထိ ကလေးသူငယ်များအပါအဝင် အရပ်သား ၁,၇၁၉ ဦး သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရပြီး ၉,၉၈၄ ဦး ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web|url=https://aappb.org/|title=AAPP Assistance Association for Political Prisoners|access-date=4 February 2021|archive-date=6 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210206105846/https://aappb.org/|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လအတွင်း ထင်ရှားသော NLD ပါတီဝင် သုံးဦးမှာ ဖမ်းဆီးစစ်ဆေးခံနေရစဉ်အတွင်း သေဆုံးခဲ့သလို<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-56312147 |title=Myanmar coup: Party official dies in custody after security raids |work=BBC News |date=7 March 2021 |access-date=7 March 2021 |archive-date=7 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307130252/https://www.bbc.com/news/world-asia-56312147 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/APAC/idUSKBN2B005P?il=0|title=Second Myanmar official dies after arrest, junta steps up media crackdown|newspaper=Reuters|date=9 March 2021|url-status=live|access-date=10 March 2021|archive-date=17 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210317031629/https://www.reuters.com/article/APAC/idUSKBN2B005P?il=0}}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ဒီမိုကရေစီအရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ လေးဦးကိုလည်း စစ်အစိုးရက သေဒဏ်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=Paddock |first=Richard C. |date=2022-07-25 |title=Myanmar Executes Four Pro-Democracy Activists, Defying Foreign Leaders |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2022/07/25/world/asia/myanmar-executions.html |access-date=2023-03-27 |issn=0362-4331 |archive-date=16 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221116125614/https://www.nytimes.com/2022/07/25/world/asia/myanmar-executions.html |url-status=live }}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ကျရောက်သော မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၇၆ ကြိမ်မြောက် လွတ်လပ်ရေးနေ့အား ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် အကျဉ်းသား ၉,၀၀၀ ကျော်အား လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-01-04 |title=Myanmar junta to release more than 9,000 prisoners in Independence Day amnesty |url=https://www.france24.com/en/asia-pacific/20240104-myanmar-junta-to-release-more-than-9-000-prisoners-in-independence-day-amnesty |access-date=2024-01-04 |website=France 24 |language=en}}</ref> ==နောက်ခံသမိုင်းကြောင်း== [[File:Map_Pyithu_Hluttaw_Election_Results_2020_IFES_MIMU1707v02_24Nov2020_A3.pdf|thumb|left|[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀| ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]မှ အနိုင်ရရှိထားပုံ]] မြန်မာနိုင်ငံသည် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင်[[လွတ်လပ်ရေးနေ့ (မြန်မာနိုင်ငံ)|လွှတ်လပ်ရေး]]ရပြီးနောက် တိုင်းပြည်အတွင်း မတည်ငြိမ်မှုများဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၅၈ နှင့် ၁၉၆၀ အကြားတွင် တပ်မတော်သည် ဝန်ကြီးချုပ်[[ဦးနု]]အစား တိုင်းပြည်ကို‌ခေတ္တအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2020-09-26|title=On This Day, The Day Myanmar’s Elected Prime Minister Handed Over Power|url=https://www.irrawaddy.com/specials/on-this-day/day-myanmars-elected-prime-minister-handed-power.html|access-date=2021-02-01|website=[[The Irrawaddy]]|language=en-US|accessdate=2 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201010110/https://www.irrawaddy.com/specials/on-this-day/day-myanmars-elected-prime-minister-handed-power.html}}</ref> ၁၉၆၀ တွင် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၆၀|ရွေးကောက်ပွဲ]]ကို ကျင်းပပေးခဲ့သော်လည်း<ref>{{cite journal|last=Butwell|first=Richard|author2=von der Mehden, Fred|year=1960|title=The 1960 Election in Burma|url=https://archive.org/details/sim_pacific-affairs_1960-06_33_2/page/144|journal=Pacific Affairs|publisher=Pacific Affairs, University of British Columbia|volume=33|issue=2|pages=144–157|jstor=2752941}}</ref> ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်[[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|နေဝင်း]]သည် [[၁၉၆၂ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|အာဏာသိမ်းပိုက်ပိုက်ခဲ့‌]]သည်။<ref>{{Cite book|last=Taylor|first=Robert|url=http://dx.doi.org/10.1355/9789814620147|title=General Ne Win|date=2015-05-25|publisher=ISEAS Publishing|isbn=978-981-4620-14-7|access-date=2 February 2021|archive-date=3 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210203131316/https://www.degruyter.com/document/doi/10.1355/9789814620147/html|url-status=live}}</ref> ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် [[၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး)|အရေးအခင်းကြီး]]ဖြစ်ခဲ့ရာ ဦးနေဝင်းအစိုးရကို ဖြုတ်ချနိုင်ခဲ့လေသည်။ သို့သော် တပ်မတော်ဦးစီးသော [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] သည် ချက်ချင်းအာဏာသိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=How A Failed Uprising Set The Stage For Myanmar's Future|url=https://time.com/5360637/myanmar-8888-uprising-30-anniversary-democracy/|access-date=2021-02-01|website=Time magazine]|accessdate=2 February 2021|archivedate=19 September 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200919162950/https://time.com/5360637/myanmar-8888-uprising-30-anniversary-democracy/}}</ref> ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် [[ပါတီစုံ ဒီမိုကရေစီ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၉၀|ရွှေးကောက်ပွဲ]]ကို ပြန်လည်ကျင်းပခဲ့ရာ ဒေါ်ဆောင်ဆန်းစုကြည်ဦးဆောင်သော အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်သည် အနိုင်ရခဲ့လေသည်။ သို့သော်တပ်မတော်သည် ထိုရလဒ်များကို အသိအမှတ်မပြုဘဲ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ချခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Burma: 20 Years After 1990 Elections, Democracy Still Denied |url=https://www.hrw.org/news/2010/05/26/burma-20-years-after-1990-elections-democracy-still-denied# |website=Human Rights Watch |access-date=1 February 2021 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=26 September 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200926222650/https://www.hrw.org/news/2010/05/26/burma-20-years-after-1990-elections-democracy-still-denied }}</ref><ref>[[Dieter Nohlen]], Florian Grotz & Christof Hartmann (2001) ''Elections in Asia: A data handbook, Volume I'', p611 {{ISBN|0-19-924958-X}}</ref><ref>{{cite web |last1=Yan Aung |first1=Wei |title=Myanmar’s 1990 Election: Born of a Democratic Uprising, Ignored by the Military |url=https://www.irrawaddy.com/elections-in-history/myanmars-1990-election-born-democratic-uprising-ignored-military.html |publisher=ဧရာဝတီသတင်းဌာန |access-date=1 February 2021 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=31 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210131234239/https://www.irrawaddy.com/elections-in-history/myanmars-1990-election-born-democratic-uprising-ignored-military.html }}</ref> စစ်တပ်အစိုးရသည် ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင်ပြီးဆုံးခဲ့သော်လည်း အရပ်သားအစိုးရ၏ပါတီမှာ စစ်တပ်ကသာဖွဲ့စည်းထားခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|title=How Myanmar's Fragile Push for Democracy Collapsed in a Military Coup|url=https://time.com/5934896/myanmar-aung-san-suu-kyi-detained-coup/|access-date=2021-02-01|website=Time|accessdate=2 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201014938/https://time.com/5934896/myanmar-aung-san-suu-kyi-detained-coup/}}</ref> [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ ခုနှစ်၏ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်သည်ထပ်မံ၍ အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ သို့သော် [[ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်|လွှတ်တော်]]၏ နေရာများအနက် ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းကိုတပ်မတော်က ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေအရ နေရာယူထားသည်။<ref name=":0" /><ref>{{Cite news |title=As Myanmar opens to the world, the mess inside becomes more apparent |work=Bloomberg.com |url=https://www.bloomberg.com/quicktake/myanmars-transition |access-date=1 February 2021 |archive-date=16 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201016104957/https://www.bloomberg.com/quicktake/myanmars-transition |url-status=live |accessdate=1 February 2021 |archivedate=16 October 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201016104957/https://www.bloomberg.com/quicktake/myanmars-transition }}</ref> [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ ခုနှစ်၏ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင်လည်း အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်သည် လွှတ်တော်နေရာ ၄၇၆ နေရာအနက် ၃၉၆ နေရာကိုအနိုင်ရရှိခဲ့ရာ ၂၀၁၅ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ထက်ပင် ပို၍များပြားသည်။ တပ်မတော်၏ ကျောထောက်နောက်ခံ ပါတီဖြစ်သော [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]ကမူ နေရာ ၃၃ နေရာသာ အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။<ref name=":0" /> ထိုအခါတပ်မတော်သည် မဲပေးခွင့်ရှိသူ ဦးရေးထက် မဲစာရင်းထုတ်ပြန်ရာတွင် ၁၀ သန်းကျော်ပိုမိုများပြားနေခြင်း ကြိုတင်ဆန္ဒမဲပေးချိန်များတွင်လဲ မလျှော်ကန်သော (ဥပဒေနှင့် မညီညွှတ်သော) မဲပေးခြင်းများ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သို့ အကြိမ်ကြိမ်သတိပေးခဲ့သော်လည်း တစ်စုံတစ်ရာ ဆောင်ရွက်ခြင်းများမရှိခဲ့ခြင်း စသည်ဖြင့်အကြောင်းပြချက်အမျိုးမျိုးပြကာ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်များကို အမှန်မဟုတ်ကြောင်းစွပ်စွဲခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အာဏာမသိမ်းဘူးလို့ ‘မပြောနိုင်’ ဟု တပ်မတော် ခြိမ်းခြောက် |url=https://www.myanmar-now.org/mm/multimedia/5594 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=5 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205163627/https://www.myanmar-now.org/mm/multimedia/5594 }}</ref> သို့ဖြစ်ရာ [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ|ပြင်သစ်]]၊ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]]နှင့် [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ]]တို့သည် အာဏာသိမ်းပိုက်နိုင်သည့်အကြောင်းနှင့်ပတ်သက်၍ စိုးရိမ်ခဲ့ကြသည်။<ref name=":0" /><ref>{{cite web |author1=ABC |author2=Reuters |title=Australia joins list of countries warning Myanmar military against staging coup amid fraud claims |url=https://www.abc.net.au/news/2021-01-29/australian-government-worried-about-myanmar-military-coup/13104328 |website=ABC News (Australia) |access-date=2 February 2021 |language=English |date=Jan 30, 2021 |accessdate=2 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201123624/https://www.abc.net.au/news/2021-01-29/australian-government-worried-about-myanmar-military-coup/13104328 }}</ref> ==ဖြစ်ရပ်များ== {{နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဆောင်းပါးများ}} ၂၀၂၁ခုနှစ် ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၁ရက်​နေ့တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၊ ဦးဝင်းမြင့်နှင့် အခြားသောပါတီခေါင်းဆောင်များကို ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်ဟု [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]၏ပြောရေး‌ဆိုခွင့်ရှိသူ [[မျိုးညွန့်|ဒေါက်တာမျိုးညွန့်]]က ဆိုသည်။<ref>[https://burmese.voanews.com/a/myanmamr-ruling-nld-spoleperson-coup/5758855.html စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြီလို့ ယူဆ - NLD ပြောခွင့်ရသူ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210205142547/https://burmese.voanews.com/amp/myanmamr-ruling-nld-spoleperson-coup/5758855.html |date=5 February 2021 }}။ VOA Burmese။</ref> မိမိကိုလည်း တပ်မတော်မှ လာရောက်ဖမ်းဆီးနိုင်ချေ ရှိကြောင်းလည်းပြောဆိုခဲ့သည်။<ref name=":1">{{Cite web|last=Foundation|first=Thomson Reuters|title=Aung San Suu Kyi and other leaders arrested, party spokesman says|url=https://news.trust.org/item/20210131230656-kkg7f|access-date=1 February 2021|website=news.trust.org|archive-date=1 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201003325/https://news.trust.org/item/20210131230656-kkg7f|url-status=live|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201003325/https://news.trust.org/item/20210131230656-kkg7f}}</ref> ထို့အပြင် အင်တာနက်လိုင်းနှင့် ဖုန်းလိုင်းများမှာလည်း ရုတ်တရက်ပျောက်ဆုံးသွားလေသည်။<ref>{{Cite web|date=31 January 2021|title=Internet disrupted in Myanmar amid apparent military uprising|url=https://netblocks.org/reports/internet-disrupted-in-myanmar-amid-apparent-military-uprising-JBZrmlB6|access-date=1 February 2021|website=NetBlocks|language=en-US|archive-date=1 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201002842/https://netblocks.org/reports/internet-disrupted-in-myanmar-amid-apparent-military-uprising-JBZrmlB6|url-status=live|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201002842/https://netblocks.org/reports/internet-disrupted-in-myanmar-amid-apparent-military-uprising-JBZrmlB6}}</ref><ref>[https://www.bbc.com/burmese/burma-55883505 ရန်ကုန်၊ နေပြည်တော် အပါအဝင် မြို့ကြီးအများစု အဆက်သွယ်ပြတ်နေ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210201053831/https://www.bbc.com/burmese/burma-55883505 |date=1 February 2021 }}။ [[ဘီဘီစီ]]မြန်မာ။</ref><ref>{{Cite web|date=2021-02-02|title=Myanmar Military Blocks Internet During Coup|url=https://www.hrw.org/news/2021/02/02/myanmar-military-blocks-internet-during-coup|access-date=2021-02-04|website=Human Rights Watch|language=en|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204035539/https://www.hrw.org/news/2021/02/02/myanmar-military-blocks-internet-during-coup}}</ref> ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ်များ အယောက် ၄၀၀ ခန့်ကို နေပြည်တော်ရှိ စည်ပင်ဧည့်ရိပ်သာ၌ အကျယ်ချုပ်ချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=Hundreds of Myanmar MPs under house arrest|url=https://www.thenews.com.pk/print/784319-hundreds-of-myanmar-mps-under-house-arrest|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-02-04|website=The News|language=en|accessdate=5 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203070626/https://www.thenews.com.pk/print/784319-hundreds-of-myanmar-mps-under-house-arrest}}</ref> ထိုအခါ NLD သည် ထိုဖမ်းဆီးခံရသောသူတို့အား ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်နေ့အထိ နေထိုင်နိုင်အောင်စီစဉ်ပေးခဲ့သည်။<ref name=":14">{{Cite web|date=2021-02-03|title=Myanmar Military Give MPs 24 Hours to Leave Naypyitaw|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-give-mps-24-hours-leave-naypyitaw.html|access-date=2021-02-04|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=5 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203140839/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-give-mps-24-hours-leave-naypyitaw.html}}</ref> ဆိုရှယ်မီဒီယာအသုံးပြုသူများသည် ထိုကိုယ်စားလှယ်များကိုရိပ်သာအတွင်း၌သာ လွှတ်တော်အစည်းအဝေးစတင်ရန် ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။ သို့ဖြစ်ရာတပ်မတော်သည် ထိုကိုယ်စားလှယ်များအား ၂၄ နာရီအတွင်း စည်ပင်ဧည့်ရိပ်သာမှ ထွက်ခွာရန်အမိန့်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=၄ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁|title=​နေပြည်​တော်စည်ပင်ဧည့်ရိပ်သာရှိကိုယ်စားလှယ်များအား ၂၄နာရီအတွင်းထွက်ခွာရန်ညွှန်ကြား|url=https://myanmar.mmtimes.com/news/150883.html|language=my|accessdate=1 March 2021|archivedate=19 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210219100553/https://myanmar.mmtimes.com/news/150883.html}}</ref><ref name=":14" /> ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် NLD လွှတ်တော်အမတ်အယောက် ၇၀ တို့သည် စစ်အစိုးရကိုဆန့်ကျင်သောအားဖြင့် လွတ်တော်အစည်းအဝေးစတင်သကဲ့သို့ သစ္စာဆိုကတိပြုခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-04|title=NLD lawmakers in Nay Pyi Taw defy military, take oath of office|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/nld-lawmakers-in-nay-pyi-taw-defy-military-take-oath-of-office/|access-date=2021-02-04|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204125351/https://www.frontiermyanmar.net/en/nld-lawmakers-in-nay-pyi-taw-defy-military-take-oath-of-office/}}</ref> ထို့အပြင် တပ်မတော်သည် ၂၀၀၇ [[ရွှေဝါရောင်တော်လှန်ရေး]]တွင် ပါဝင်ခဲ့ကြသော မြဝ‌တီမင်းကြီးကျောင်း ဆရာတော်နှင့် [[ရွှေညဝါ ဆရာတော်|ရွှေညဝါဆရာတော်]]တို့အား ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref name=":16">{{Cite web|date=2021-02-04|title=Statement on Recent Detainees in Relation to the Military Coup|url=https://aappb.org/2021/02/statement-on-recent-detainees-in-relation-to-the-military-coup/|access-date=2021-02-04|website=AAPP (Assistance Association for Political Prisoners)|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204124343/https://aappb.org/2021/02/statement-on-recent-detainees-in-relation-to-the-military-coup/}}</ref><ref>{{Cite web|title=Three Saffron Revolution monks among those detained in February 1 raids|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/three-saffron-revolution-monks-among-those-detained-in-february-1-raids|access-date=2021-02-04|website=Myanmar NOW|language=en|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204065724/https://www.myanmar-now.org/en/news/three-saffron-revolution-monks-among-those-detained-in-february-1-raids}}</ref> [[၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး)|ရှစ်လေးလုံး]]တွင်ပါဝင်ခဲ့သူ ကိုမြအေးအားလည်း ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Coup plunges Myanmar further into a climate of religious nationalism - UCA News|url=https://www.ucanews.com/news/coup-plunges-myanmar-further-into-a-climate-of-religious-nationalism/91256|access-date=2021-02-04|website=ucanews.com|language=en|accessdate=5 February 2021|archivedate=5 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205073223/https://www.ucanews.com/news/coup-plunges-myanmar-further-into-a-climate-of-religious-nationalism/91256}}</ref> [[နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ ကူညီစောင့်ရှောက်ရေး အသင်း]] (Assistance Association for Political Prisoners) အဖွဲ့၏အဆိုအရ လွှတ်တော်အမတ် ၁၃၃ ဦးနှင့် ပြည်သူလှုပ်ရှားမှုအတွက်တက်ကြွသူ ၁၄ ဦးတို့ကိုဖမ်းဆီးထားသည်။<ref name=":16" /> [[File:Military blocked Mandalay Region Government Office.jpg|thumb|[[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့]]ရုံးအနီးတွင် ပိတ်ဆို့ထားစဉ်]] [[နေပြည်တော်]]နှင့် [[ရန်ကုန်]]မြို့များတွင် တပ်မတော်စစ်သားများကို တွေ့မြင်ခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite news|date=1 February 2021|title=Myanmar's Aung San Suu Kyi 'detained by military', NLD party says|work=[[ဘီဘီစီ]]|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489|access-date=1 February 2021|archive-date=31 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210131232954/https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489|url-status=live|accessdate=1 February 2021|archivedate=31 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210131232954/https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489}}</ref> နံနက် ၁၀နာရီခန့်မှစ၍ [[မြဝတီရုပ်မြင်သံကြား]]မှစစ်တပ်သည်တိုင်းပြည်ကို စတင်အုပ်ချုပ်ပြီဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=1 February 2021|title=Myanmar military says it is taking control of the country|url=https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-myanmar-dda3d013897e14d5d0bd44d19eac9cd1|access-date=1 February 2021|website=AP NEWS|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201004828/https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-myanmar-dda3d013897e14d5d0bd44d19eac9cd1}}</ref><ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်ကို အရေးပေါ်အခြေအနေ တစ်နှစ်ကြေညာ၊ တပ်မတော်ဗိုလ်ချုပ်ဟောင်း လက်ရှိဒုသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေက ယာယီသမ္မတအဖြစ်တာဝန်ယူ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-55883030 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201053833/https://www.bbc.com/burmese/burma-55883030 }}</ref> ဒုသမ္မတဦးမြင့်ဆွေသည် [[ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ|ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရ တရားဝင်အာဏာလွှဲပြောင်းမှုမရှိသော်လည်း ယာယီသမ္မတဖြစ်လာခဲ့ပြီး ၁ ရက် ၂ လ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ]] အခန်း(၁၁) ပုဒ်မ ၄၁၇အရ [[နိုင်ငံတော် အရေးပေါ်အခြေအနေ|နိုင်ငံတော်ကိုအရေးပေါ်အခြေအနေအဖြစ်]]ကြေညာခဲ့ပြီး ပုဒ်မ ၄၁၈ အရ နိုင်ငံတော်၏ ဥပဒေပြုရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးတို့ကို ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး‌မင်းအောင်လှိုင်အား အာဏာလွှဲပြောင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-01|title=Myanmar military stages coup, declares state of emergency for a year|url=https://www.deccanherald.com/international/world-news-politics/myanmar-military-stages-coup-declares-state-of-emergency-for-a-year-945864.html|access-date=2021-02-01|website=Deccan Herald|language=en|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201032705/https://www.deccanherald.com/international/world-news-politics/myanmar-military-stages-coup-declares-state-of-emergency-for-a-year-945864.html}}</ref> [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]သည်တိုင်းပြည်ကို တစ်နှစ်မျှ အုပ်ချုပ်မည်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် စစ်ဆေးဆောင်ရွက်ရန်ရှိသည်များဆောင်ရွက်ပြီး သည့်နောက် နိုင်ငံတော်သမ္မတ အား ပုဒ်မ ၄၂၂ အရ အာဏာ ပြန်လည်လွှဲအပ်ပြီးနောက် (၆) လအတွင်း ရွေးကောက်ပွဲကို ပြန်လည်ကျင်းပမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-01|title=Myanmar to clarify voter fraud, hold new round of elections|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-clarify-voter-fraud-hold-new-round-elections.html|access-date=2021-02-01|website=The Myanmar Times|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201060130/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-clarify-voter-fraud-hold-new-round-elections.html}}</ref><ref>{{cite web|date=1 February 2021|title=Telecommunications disruptions shut down Myanmar banks|url=https://www.mmtimes.com/news/telecommunications-disruptions-shut-down-myanmar-banks.html|access-date=1 February 2021|website=[[The Myanmar Times]]|accessdate=2 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201075108/https://www.mmtimes.com/news/telecommunications-disruptions-shut-down-myanmar-banks.html}}</ref> ညပိုင်းတွင် တပ်မတော်သည် ပြည်​ထောင်စုဝန်ကြီးအသစ် ၁၁ ဦး ကို ခန့်အပ်ကြောင်းကြေညာခဲ့သည်။<ref name="bbc1" /> ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်မင်းအောင်လှိုင်သည် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|last=|first=|date=|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး အမိန့်အမှတ်(၉/၂၀၂၁) ၁၃၈၂ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၆ ရက် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်|url=http://dsinfo.org/node/957|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2 February 2021|website=Tatmadaw Information Team|language=my|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131316/http://dsinfo.org/node/957}}</ref><ref>{{cite web|date=2 February 2021|title=Myanmar military announces new State Administrative Council|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-military-announces-new-state-administrative-council.html|access-date=2 February 2021|website=The Myanmar Times|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131316/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-military-announces-new-state-administrative-council.html}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏နေအိမ်ကို ရဲတပ်ဖွဲ့ကဝင်စီးခဲ့ရာ ‌သူမအားနိုင်ငံခြားမှဆက်သွယ်ရေးကိရိယာများ ([[:en:Icom Incorporated|ICOM စကားပြောစက်]] ၁၀ လုံးနှင့် Jumber တစ်လုံး) ကို တရားမဝင်တင်သွင်းသည်ဟု တရားစွဲ၍ရမန်ယူခဲ့သည်။<ref name=":10">{{Cite web|date=2021-02-03|title=Aung San Suu Kyi, Win Myint to face charges as NLD calls for ‘unconditional’ release|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/aung-san-suu-kyi-win-myint-to-face-charges-as-nld-calls-for-unconditional-release/|access-date=2021-02-04|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=4 February 2021|archivedate=17 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210217063731/https://www.frontiermyanmar.net/en/aung-san-suu-kyi-win-myint-to-face-charges-as-nld-calls-for-unconditional-release/}}</ref><ref name= "charges">{{cite web |author1=Stephen Coates |author2=Grant McCool |author3=Matthew Tostevin |title=Myanmar police file charges against Aung San Suu Kyi after coup |url=https://www.theage.com.au/world/asia/myanmar-police-file-charges-against-aung-san-suu-kyi-after-coup-20210203-p56zcc.html |website=The Age |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 3, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131413/https://www.theage.com.au/world/asia/myanmar-police-file-charges-against-aung-san-suu-kyi-after-coup-20210203-p56zcc.html }}</ref><ref>{{cite web |author1=Agencies/rw |title=Myanmar police file charges against ousted leader Aung San Suu Kyi under import-export law |url=https://www.channelnewsasia.com/news/asia/myanmar-police-file-charges-against-aung-san-suu-kyi-14102504 |website=ChannelNewsAsia |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 3, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131344/https://www.channelnewsasia.com/news/asia/myanmar-police-file-charges-against-aung-san-suu-kyi-14102504 }}</ref><ref>{{cite web |author1=AFP |author2=Reuters |title=Myanmar police charge ousted leader Aung San Suu Kyi, days after military coup |url=https://www.sbs.com.au/news/myanmar-police-charge-ousted-leader-aung-san-suu-kyi-days-after-military-coup |website=SBS |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 3, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131326/https://www.sbs.com.au/news/myanmar-police-charge-ousted-leader-aung-san-suu-kyi-days-after-military-coup }}</ref> ထိုအမှု၏ပြစ်ဒဏ်သည် ထောင်ဒဏ် ၃ နှစ် အပြင် ဒဏ်ကြေးပါပေးဆောင်ရမည်ဖြစ်သည်။<ref name=":10" /><ref>{{Cite web|title=Myanmar Detained a Team of Journalists for Flying a Drone|url=https://time.com/5002002/myanmar-arrests-journalists-drone/|access-date=2021-02-04|website=Time|accessdate=4 February 2021|archivedate=12 November 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201112031908/https://time.com/5002002/myanmar-arrests-journalists-drone/}}</ref> နိုင်ငံတော် သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်အား ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလ နေပြည်တော်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော Car Campaign တွင် လက်ပြနှုတ်ဆက်ခဲ့သည်ကို လူစုလူဝေးပြုလုပ်သည်ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ မဲဆွယ်စည်းရုံးရေး ကာလများတွင် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ထုတ်ပြန်ချက် ဥပဒေစည်းကမ်းများကို လိုက်နာရန် ပျက်ကွက်သည်ဟူ၍ လည်းကောင်း သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ကာကွယ်ရေး ဥပဒေဖြင့် တရားစွဲ၍ရမန်ယူခဲ့သည်။<ref name= "charges" /><ref name=":10" /> ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ဩစတြေးလျန်းလူမျိုး စီးပွားရေးအကြံပေးဖြစ်သူ [[ရှောင် တာနယ်]] (Sean Turnell) အားဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |author1=Agencies/kg |title=Myanmar detains Australian adviser to Aung San Suu Kyi; first known arrest of foreign national since coup |url=https://www.channelnewsasia.com/news/asia/myanmar-coup-australian-adviser-aung-san-suu-kyi-detained-14126558 |website=ChannelNewsAsia |access-date=7 February 2021 |language=English |date=Feb 6, 2021 |accessdate=7 February 2021 |archivedate=6 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210206110939/https://www.channelnewsasia.com/news/asia/myanmar-coup-australian-adviser-aung-san-suu-kyi-detained-14126558 }}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၈ ရက်နှင့် ၉ ရက်တို့တွင် တပ်မတော်သည် ညဘက်အပြင်မထွက်ရနှင့် လူ ၅ ဦးနှင့်အထက် စည်းဝေးခြင်းမပြုရအမိန့်တို့ကို ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Facebook|url=https://www.facebook.com/TatmadawInformationTeam/photos/a.111448600598777/246134033796899|access-date=2021-02-10|website=www.facebook.com|accessdate=10 February 2021|archivedate=17 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210217063632/https://www.facebook.com/TatmadawInformationTeam/photos/a.111448600598777/246134033796899}}</ref><ref>{{Cite web|title=Facebook|url=https://www.facebook.com/TatmadawInformationTeam/photos/a.111448600598777/246127480464221|access-date=2021-02-10|website=www.facebook.com|accessdate=10 February 2021|archivedate=17 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210217063632/https://www.facebook.com/TatmadawInformationTeam/photos/a.111448600598777/246127480464221}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-02-09|title=Myanmar Military Govt Bans Gatherings of Five or More in Yangon, Other Areas|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-govt-bans-gatherings-five-yangon-areas.html|access-date=2021-02-10|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=10 February 2021|archivedate=10 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210210021006/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-govt-bans-gatherings-five-yangon-areas.html}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် မြန်မာ့ရဲတပ်ဖွဲ့သည် ရန်ကုန်မြို့ရှိ NLD ရုံးချုပ်ကို ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2021/02/10/asia-pacific/myanmar-protests-resume/|title=Myanmar anti-coup protests resume despite bloodshed|date=10 February 2021|website=The Japan Times|accessdate=10 February 2021|archivedate=17 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210217063733/https://www.japantimes.co.jp/news/2021/02/10/asia-pacific/myanmar-protests-resume/}}</ref> ထို့အပြင်တပ်မတော်သည် ဆိုက်ဘာဥပဒေမူကြမ်းကိုရေးဆွဲခဲ့သည်။ ထိုဥပဒေမူကြမ်းကို နည်းပညာသမားများသည် လူ့အခွင့်အရေးကိုချိုးဖောက်သည်ဟုဆိုကာ အပြင်းအထန်ရှုတ်ချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-11|title=Civil society, businesses condemn junta’s draft Cyber Security Law|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/civil-society-businesses-condemn-juntas-draft-cyber-security-law/|access-date=2021-02-13|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=14 February 2021|archivedate=12 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210212190616/https://www.frontiermyanmar.net/en/civil-society-businesses-condemn-juntas-draft-cyber-security-law/}}</ref> မြန်မာ့အင်တာနက်အတွင်း [[မီးတံတိုင်း (တွက်ချက်ခြင်း)|Firewall]] ကို တရုတ်မှကူညီ၍ တည်ဆောက်မည့်အကြောင်းကို သံသယဖြစ်လာခဲ့ကြသဖြင့် တရုတ်သံရုံးရှေ့တွင် ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။ သို့သော်တရုတ်သည် ထိုအကြောင်းကို ကောလဟာလဟူ၍ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-11|title=China Denies Helping Myanmar Military Regime Build Internet Firewall|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/china-denies-helping-myanmar-military-regime-build-internet-firewall.html|access-date=2021-02-13|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=14 February 2021|archivedate=16 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210216015801/https://www.irrawaddy.com/news/burma/china-denies-helping-myanmar-military-regime-build-internet-firewall.html}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် [[ကယားပြည်နယ်]]၌ ရဲသားများသည်လည်း ဆန္ဒပြသူများနှင့် ပူးပေါင်းပါဝင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="CTVM">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.ctvnews.ca/world/in-rural-myanmar-residents-protect-police-who-reject-coup-1.5304416 |accessdate=16 February 2021 |archivedate=11 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210211073456/https://www.ctvnews.ca/world/in-rural-myanmar-residents-protect-police-who-reject-coup-1.5304416 }}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့ ညသန်းခေါင်အချိန်၌ တပ်မတော်နှင့်မြန်မာ့ရဲတပ်ဖွဲ့သည် အစိုးရဝန်ထမ်းများ၊ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ဝန်ထမ်းများ၊ NLD အဖွဲ့ဝင်များ၊ ဆန္ဒပြသူများနှင့် အငြိမ်းစားဗိုလ်ချုပ်ကြီး[[သူရဦးရွှေမန်း]]ကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Military casts a wide net with a series of late-night raids|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-casts-a-wide-net-with-a-series-of-late-night-raids|access-date=2021-02-12|website=Myanmar NOW|language=en|accessdate=12 February 2021|archivedate=14 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210214215216/https://www.myanmar-now.org/en/news/military-casts-a-wide-net-with-a-series-of-late-night-raids}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် စစ်အစိုးရမှသတင်းမီဒီယာအား "အာဏာသိမ်းအစိုးရ" (အင်္ဂလိပ်အားဖြင့် "junta"၊ "regime") စသောအခေါ်အဝေါ်များကို အသုံးမပြုရန်တားမြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-13|title=Myanmar Military Bans Use of ‘Regime’, ‘Junta’ by Media|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-bans-use-regime-junta-media.html|access-date=2021-02-13|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=14 February 2021|archivedate=14 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210214215216/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-bans-use-regime-junta-media.html}}</ref> ထို့အပြင်[[မင်းကိုနိုင်]]အားလည်း ဖေ့စဘွတ်ပေါ်တွင်ပို့စ်များရေးတင်ခဲ့ရာ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ချမ်းရေးကို ထိခိုက်စေသည်ဟုဆိုကာ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ကိုမင်းကိုနိုင်၊ ကိုဂျင်မီ၊ အဆိုတော်လင်းလင်း ၊ အင်းစိန်အောင်စိုး၊ ကိုမျိုးရန်နောင်သိမ်း၊ ပန်ဆယ်လို နှင့် မောင်မောင်အေး တို့အား ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၅၀၅(ခ)ဖြင့် တရားစွဲထားပြီး ဖမ်းဝရမ်းထုတ်ထားကြောင်း တပ်မတော် ကြေညာ|url=https://news-eleven.com/article/204606|access-date=2021-02-13|website=Eleven Media Group Co., Ltd|language=my|accessdate=14 February 2021|archivedate=14 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210214215241/https://news-eleven.com/article/204606}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်သည် ပြည်သူများအားဖိနှိပ်ရန် တင့်ကားများ၊ သံချပ်ကာကားများစသည်တို့ကို မြို့ကြီးများတစ်ခွင်ပို့ချထားသည်။ ပြည်သူများသည် ​ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အားလွှတ်ပေးရန် ဆက်လက်ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite_web|url=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-detention-charges-b1802284.html|title=Myanmar coup: Armoured vehicles deployed to cities amid protests as junta extends Aung San Suu Kyi detention|accessdate=15 February 2021|website=The Independent|archivedate=15 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210215153504/https://www.independent.co.uk/news/world/asia/myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-detention-charges-b1802284.html}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်သည် ‌ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား ထပ်မံတရားစွဲရမန်ယူခဲ့သည်။<ref name=newcharge>{{cite news|url=https://apnews.com/article/myanmar-aung-san-suu-kyi-new-charge-2e6f38a2f9916a3ae2ba81248f1f0b5c|title=New charge filed on Suu Kyi as Myanmar crackdown intensifies|publisher=Associated Press|date=February 17, 2020|accessdate=February 17, 2020|archivedate=16 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210216155441/https://apnews.com/article/myanmar-aung-san-suu-kyi-new-charge-2e6f38a2f9916a3ae2ba81248f1f0b5c}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် နာမည်​​ကျော် ဆယ်လီဘရစ်တီ ၆ ဦးအား CDM ပြုလုပ်ရန်လှုံ့ဆော်မှုကြောင့် ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Six Myanmar celebrities face arrest upon civil disobedience movement |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/six-myanmar-celebrities-face-arrest-support-civil-disobedience-movement.html |accessdate=19 February 2021 |archivedate=18 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210218045636/https://www.irrawaddy.com/news/burma/six-myanmar-celebrities-face-arrest-support-civil-disobedience-movement.html }}</ref> ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ကုလသမဂ္ဂမြန်မာသံအမတ် ဦး[[ကျော်မိုးထွန်း]]သည် စစ်အာဏာသိမ်းပိုက်မှုကို ငြင်းဆန်ကြောင်းပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://news.un.org/en/story/2021/02/1085902 |title=Myanmar Ambassador to UN denounces military coup, as envoy warns democratic processes have been 'pushed aside' |access-date=1 March 2021 |archive-date=1 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210301065202/https://news.un.org/en/story/2021/02/1085902 |url-status=live |accessdate=19 June 2021 |archivedate=1 March 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210301065202/https://news.un.org/en/story/2021/02/1085902 }}</ref> နောက်နေ့တွင် တပ်မ‌တော်မှသူ့အား ရာထူးနေရာမှ ဖြုတ်ချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://www.ctvnews.ca/world/myanmar-ambassador-to-the-united-nations-has-been-fired-state-tv-1.5327022 |title=Myanmar ambassador to the United Nations has been fired: state TV |access-date=1 March 2021 |archive-date=27 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210227173843/https://www.ctvnews.ca/world/myanmar-ambassador-to-the-united-nations-has-been-fired-state-tv-1.5327022 |url-status=live |accessdate=19 June 2021 |archivedate=27 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210227173843/https://www.ctvnews.ca/world/myanmar-ambassador-to-the-united-nations-has-been-fired-state-tv-1.5327022 }}</ref> စမ်းချောင်းမြို့နယ် ရဲစခန်းမှ ဂျပန်သတင်းထောက် ယူကီ ကီတာဇူမီ (Yuki Kitazumi) အား ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့ပြီး နာရီအနည်းငယ်အကြာတွင် ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref name="Arrest">{{Cite web |url=https://english.kyodonews.net/news/2021/02/611f231b2633-breaking-news-japanese-journalist-covering-protest-in-myanmar-detained-report.html |title=Japanese journalist briefly detained in Myanmar while covering protests |access-date=5 March 2021 |archive-date=26 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226233627/https://english.kyodonews.net/news/2021/02/611f231b2633-breaking-news-japanese-journalist-covering-protest-in-myanmar-detained-report.html |url-status=live |accessdate=19 June 2021 |archivedate=26 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210226233627/https://english.kyodonews.net/news/2021/02/611f231b2633-breaking-news-japanese-journalist-covering-protest-in-myanmar-detained-report.html }}</ref> ၂၀၂၁ မတ်လ ၈ ရက်တွင် MRTV သည် မစ္ဈိမ၊ [[Myanmar Now]]၊ DVB၊ 7 Day News နှင့် ခေတ်သစ်မီဒီယာ ဟူသောသတင်းမီဒီယာတို့ကို ထုတ်ဝေခွင့်ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီ သတင်းဌာန ၅ ခုကို ထုတ်‌ဝေခွင့်ပိတ် – ဘီဘီစီ မြန်မာ {{!}} အထူးသတင်း {{!}} နောက်ဆုံးရ သတင်း {{!}} နောက်ဆုံးရခေါင်းစဉ် သတင်း {{!}}မြန်မာသတင်း|url=http://www.bbc.com/burmese/live/burma-56245583|access-date=8 March 2021|website=BBC News မြန်မာ|language=my-MM|archive-date=7 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210307222929/https://www.bbc.com/burmese/live/burma-56245583|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=7 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210307222929/https://www.bbc.com/burmese/live/burma-56245583}}</ref> မတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် ယူကေသံအမတ် ကျော်စွာမင်းသည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား လွှတ်ပေးရန်တောင်းဆိုမှုကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်ခေါ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web|url=https://news.sky.com/story/myanmar-recalls-ambassador-in-uk-after-he-called-for-release-of-detained-leader-aung-san-suu-kyi-12240972|title=Myanmar recalls ambassador in UK after he called for release of detained leader Aung San Suu Kyi|website=Sky News|access-date=11 March 2021|archive-date=9 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210309202923/https://news.sky.com/story/myanmar-recalls-ambassador-in-uk-after-he-called-for-release-of-detained-leader-aung-san-suu-kyi-12240972|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=9 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210309202923/https://news.sky.com/story/myanmar-recalls-ambassador-in-uk-after-he-called-for-release-of-detained-leader-aung-san-suu-kyi-12240972}}</ref> ===နိုင်ငံတော်သမ္မတအား ထိန်းသိမ်းခြင်း=== ၂၀၂၁ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် တရားရုံး၌ ဦးဝင်းမြင့်၏ ထွက်ဆိုချက်များအရ ၂၀၂၁ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁ရက်နေ့ နံနက် (၅)နာရီခန့်တွင် [[သမ္မတအိမ်တော် (နေပြည်တော်)|သမ္မတအိမ်တော်]]ရှိ အိပ်ခန်းသို့ စစ်သားများက တံခါးလာခေါက်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် အိမ်တော်အတွင်း အကြမ်းဖက်တိုက်ဖျက်ရေးဝတ်စုံများ ဝတ်ဆင်ထားသော စစ်သားများ ရောက်ရှိနှင့်နေပြီဖြစ်သည်။ ထို့နောက် စစ်သားများက အိမ်တော်အရှေ့ပိုင်းရှိ သမ္မတရုံးခန်းသို့ ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး (သို့မဟုတ်) ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး အဆင့်ရှိသူတစ်ဦးမှ ကျန်းမာရေးအကြောင်းပြ၍ ရာထူးမှနုတ်ထွက်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ သမ္မတမှ ငြင်းဆိုသဖြင့် အနောက်ပိုင်းရှိ အိမ်တော်သို့ ပြန်ပို့ခဲ့သည်။ ထို့နောက် သမ္မတနှင့် မိသားစု၏ လက်ကိုင်ဖုန်းများကို သိမ်းဆည်းလိုက်ကြသည်။ ထိုနေ့ နေ့လယ်ပိုင်းတွင် သမ္မတအိမ်တော်မှ (၃)ရက်အတွင်း ဖယ်ရှားရန် ပြောခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီ (၄)ရက်နေ့ညတွင် သမ္မတအိမ်တော်အနီးရှိ ဝန်ကြီးအိမ်တော်များမှ တစ်လုံးတွင် နေရာချပေးခဲ့ပြီး ၂၀၂၁ခုနှစ် မေလ (၂၃)ရက်နေ့တွင် နောက်ထပ်နေရာတစ်ခုသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma-58887525|title=စစ်တပ်အရာရှိကြီး နှစ်ဦးရုံးထဲ ဝင်လာပြီး နုတ်ထွက်ခိုင်း - သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်|accessdate=12 October 2021|archivedate=12 October 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211012145818/https://www.bbc.com/burmese/burma-58887525}}</ref> ===အရေးပေါ်အခြေအနေ သက်တမ်းတိုးခြင်း=== ၂၀၂၁ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်အား အရေးပေါ်အခြေအနေကြေညာခဲ့ရာမှ တစ်နှစ်ပြည့်မြောက်သဖြင့် ယာယီသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေ၏ [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]က ၂၀၂၂ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၃၁ရက်နေ့နှင့် ၂၀၂၂ခုနှစ် ဇူလိုင်လ (၃၁)ရက်နေ့တို့တွင် တစ်ကြိမ်လျှင်(၆)လစီ သက်တမ်းတိုးမြှင့်ခဲ့သည်။<ref name="2022ndsc">{{cite news|url=https://cincds.gov.mm/node/16370|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီအစည်းအဝေး(၁/၂၀၂၂) ကျင်းပ}}</ref><ref name="sixmonths">{{cite news|url=https://cincds.gov.mm/node/16371|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ ကြေညာချက်အမှတ် ၁/၂၀၂၂}}</ref><ref name="2022ndsc2nd">{{cite news|url=https://news-eleven.com/article/234923|title=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ(ကာလုံ) အစည်းအဝေးကျင်းပပြီး အရေးပေါ်ကာလအား ခြောက်လသက်တမ်းတိုး}}</ref> အခြေခံဥပဒေအရ အရေးပေါ်ကာလကို သာမန်အားဖြင့် (၆)လ ၂ကြိမ်သက်တမ်းတိုးနိုင်သော်လည်း ၂၀၂၃ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလအထိတွင် တိုင်းပြည်သည် သာမန်အခြေအနေမဟုတ်သဖြင့် နောက်ထပ် (၆)လ သက်တမ်းတိုးကြောင်း ၂၀၂၃ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ (၃၁)ရက်​နေ့တွင် ယာယီသမ္မတက အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီမှတဆင့် ကြေညာခဲ့သည်။ အခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံးအား သဘောထားတောင်းခံခဲ့ရာ ဖွဲ့စည်းပုံအ​ခြေခံဥပ​ဒေနှင့် ညီညွတ်​ကြောင်း သ​ဘောထားပြန်ခဲ့သည်။<ref name="2023ndsc1st">{{cite news|url=https://news-eleven.com/article/243866|title=သာမန်အခြေအနေမဟုတ်သည့်အတွက် အရေးပေါ်ကာလကို နောက်ထပ်ခြောက်လသက်တမ်းတိုးရန် ကာလုံအစည်းအဝေးဆုံးဖြတ်}}</ref> ၂၀၂၃ခုနှစ် ဇူလိုင်လ (၃၁)ရက်​နေ့တွင် ​နောက်ထပ် (၆)လ သက်တမ်းတိုးမြှင့်ခဲ့သည်။<ref name="2023ndsc2nd">{{cite news|url=https://www.cincds.gov.mm/node/23119|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ ကြေညာချက်အမှတ် ၂/၂၀၂၃}}</ref> === နောက်ပိုင်း အဖြစ်အပျက်များ === ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၇) ရက်နေ့တွင် ကျရောက်သော မြန်မာနှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့၌ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်အား အကျဉ်းချထားရာ တောင်ငူအကျဉ်းထောင်မှ မိသားစုထံသို့ ပြန်လည်စေလွှတ်ခဲ့သည်။ ဦးဝင်းမြင့်အား စစ်တပ်က အဂတိလိုက်စားမှုဆိုင်ရာ ပုဒ်မများနှင့် ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၁၃၀ (က) တို့ဖြင့် စွဲဆိုတရားစွဲခဲ့ပြီး စုစုပေါင်း ထောင်ဒဏ် ၉ နှစ်နှင့် ၆ လ ချမှတ်ကာ အကျဉ်းချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-17 |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့် မိသားစုထံပြန်လည်ရောက်ရှိ - New Day Myanmar |url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%94%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%84%e1%80%b6%e1%80%90%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%99%e1%80%b9%e1%80%99%e1%80%90-%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%9d%e1%80%84%e1%80%ba-2/ |access-date=2026-04-17 |language=en-US}}</ref> ==သိမ်းပိုက်ခြင်းအကြောင်းအရင်း== တပ်မတော်မှ အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်း အကြောင်းအရင်းကို သေချာစွာမသိရသေးပေ။ တပ်မတော်သည် မဲစာရင်းမှားယွင်းမှုသည် နိုင်ငံတော်၏အချုပ်အခြာအာဏာကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်ဟုဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|date=1 February 2021|title=Tatmadaw seizes power under state of emergency, to rule for a year|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/tatmadaw-seizes-power-under-state-of-emergency-to-rule-for-a-year/|access-date=2 February 2021|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=3 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201093858/https://www.frontiermyanmar.net/en/tatmadaw-seizes-power-under-state-of-emergency-to-rule-for-a-year/}}</ref> အာဏာမသိမ်းပိုက်မီ ရက်အနည်းငယ်အကြာတွင် [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]သည် စစ်တပ်၏စွပ်စွဲမှုကို သက်သေပြနိုင်ခြင်းမရှိသောကြောင့် ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|date=29 January 2021|title=Myanmar election commission rejects military’s fraud claims|url=https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-elections-myanmar-cc1b225b806c27dda748d3ab51d0e47f|access-date=2 February 2021|website=AP NEWS|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131321/https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-elections-myanmar-cc1b225b806c27dda748d3ab51d0e47f}}</ref> ထိုသို့အာဏာသိမ်းပိုက်ရခြင်း၏ အကြောင်းအရင်းမှာ တပ်မတော်မှနိုင်ငံကို ဆက်လက်အုပ်ချုပ်လိုခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်ဟုဆိုကြသည်။<ref>{{cite web|date=1 February 2021|title=Min Aung Hlaing: the heir to Myanmar’s military junta|url=https://www.france24.com/en/asia-pacific/20210201-min-aung-hlaing-the-heir-to-myanmar-s-military-junta|access-date=2 February 2021|website=France 24|language=en|accessdate=3 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201211206/https://www.france24.com/en/asia-pacific/20210201-min-aung-hlaing-the-heir-to-myanmar-s-military-junta}}</ref><ref>{{Cite web|title=Myanmar military appoints ministers after ousting Suu Kyi in coup|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-military-appoints-ministers-after-ousting-Suu-Kyi-in-coup|access-date=2021-02-02|website=Nikkei Asia|language=en-GB|accessdate=3 February 2021|archivedate=2 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210202111108/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-military-appoints-ministers-after-ousting-Suu-Kyi-in-coup}}</ref> တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် အသက် ၆၅ နှစ် ပြည့်သောအခါတွင် ရာထူးမှအနားယူရမည်ဖြစ်ရာ လက်ရှိတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသော ဗိုလ်ချုပ်မင်းအောင်လှိုင်သည် ၂၀၂၁ ဇူလိုင်လတွင် အနားယူရတော့မည်ဖြစ်သည်။<ref name=":4" >{{cite web|date=12 January 2021|title=Could Min Aung Hlaing’s retirement break the political deadlock?|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/could-min-aung-hlaings-retirement-break-the-political-deadlock/|access-date=2 February 2021|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=3 February 2021|archivedate=30 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210130143558/https://www.frontiermyanmar.net/en/could-min-aung-hlaings-retirement-break-the-political-deadlock/}}</ref> ဗိုလ်ချုပ်မင်းအောင်လှိုင်အားဆက်ခံမည့်သူသည် ဖွဲ့စည်းပုံဥပဒေအရ နိုင်ငံတော်သမ္မတကသာလျှင် ရွေးချယ်တင်မြှောက်နိုင်သည်။<ref name=":4" /> သို့ဖြစ်ရာမင်းအောင်လှိုင်အနားယူသောအခါ နိုင်ငံတကာတရားရုံးများမှသူ့အား [[ရိုဟင်ဂျာ]]ပြဿနာများနှင့် အခြားစစ်ရာဇဝတ်မှုများဖြင့် တရားစွဲနိုင်မည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news|last=Editor|first=Richard Lloyd Parry, Asia|title=Senior General Min Aung Hlaing’s secret motive for Burma coup|language=en|url=https://www.thetimes.co.uk/article/senior-general-min-aung-hlaings-secret-motive-behind-burma-coup-tb32gxtxb|access-date=2 February 2021|issn=0140-0460|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131340/https://www.thetimes.co.uk/article/senior-general-min-aung-hlaings-secret-motive-behind-burma-coup-tb32gxtxb}}</ref><ref name=":5">{{cite web|title=General Min Aung Hlaing is the ambitious army chief and international pariah who seized power in Myanmar|url=https://www.sbs.com.au/news/general-min-aung-hlaing-is-the-ambitious-army-chief-and-international-pariah-who-seized-power-in-myanmar|access-date=2 February 2021|website=SBS News|language=en|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203032940/https://www.sbs.com.au/news/general-min-aung-hlaing-is-the-ambitious-army-chief-and-international-pariah-who-seized-power-in-myanmar}}</ref> ရာထူးမှအနားယူပြီးနောက်သူသည် နိုင်ငံရေးကိုဆက်လက်လုပ်ဆောင်မည်ဟုလည်း အရိပ်အမြွှက်ပြခဲ့သည်။<ref name=":5" /> Justice For Myanmar အဖွဲ့သည် မင်းအောင်လှိုင်မိသားစုတွင် စီးပွားရေးကိစ္စရပ်များရှိ‌သောကြောင့် စီးပွားရေး အဆင်မပြေမှု မဖြစ်စေရန် အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်ဟုဆိုခဲ့သည်။<ref name=":6">{{cite web|last=|first=|date=|title=Who profits from a coup? The power and greed of Senior General Min Aung Hlaing|url=https://www.justiceformyanmar.org/stories/who-profits-from-a-coup-the-power-and-greed-of-senior-general-min-aung-hlaing|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2 February 2021|website=Justice for Myanmar|accessdate=3 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201043550/https://www.justiceformyanmar.org/stories/who-profits-from-a-coup-the-power-and-greed-of-senior-general-min-aung-hlaing}}</ref> မင်းအောင်လှိုင်သည် စစ်တပ်ပိုင်ဖြစ်သော မြန်မာ့စီးပွားရေးကော်ပိုရေးရှင်းနှင့် [[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်|ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်]]တို့ကို ချုပ်ကိုင်ထားသည်။ <ref>{{Cite web|last=Pierson|first=David|date=2021-02-02|title=Myanmar's military upended its comfortable status quo by staging a coup. Why?|url=https://www.latimes.com/world-nation/story/2021-02-02/myanmar-military-coup-upended-comfortable-status-quo|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-02-02|website=Los Angeles Times|language=en-US|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131325/https://www.latimes.com/world-nation/story/2021-02-02/myanmar-military-coup-upended-comfortable-status-quo}}</ref> သူ၏ သားသမီးများသည်လည်း စီးပွားရေးဆိုင်ရာနယ်ပယ်အချို့ကို ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။<ref name=":6" /> အာဏာမသိမ်းမီ ရက်အနည်းငယ်အကြာက International Monetary Fund သည် ကိုဗစ်‌ရောဂါကာကွယ်နိုင်ရန်အတွက် [[မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်]]အား အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၅၀ မီလီယံ ပေးအပ်ခဲ့သည်။<ref name=":17">{{Cite news|last=Lawder|first=David|date=2021-02-03|title=Days before coup, IMF sent Myanmar $350 million in emergency aid; no precedent for refund|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-imf-idUSKBN2A303R|access-date=2021-02-05|accessdate=6 February 2021|archivedate=5 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205170611/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-imf-idUSKBN2A303R}}</ref> ထိုရန်ပုံငွေကို ထိုအဖွဲ့မှပြန်ယူခြင်းမရှိဘဲ ပေးအပ်ထားသည်။<ref name=":17" /> နိုင်ငံရေးအခြေအနေနှင့်ပတ်သက်၍ မေးမြန်းခံရသောအခါ IMF သည် အစိုးရပြည်သူ၏အလိုအတိုင်း ငွေကိုသုံးဆောင်သွားမည် ဟူ၍သာဆိုခဲ့သည်။<ref name=":18">{{Cite news|last=Lawder|first=David|date=2021-02-05|title=IMF says members to guide decision on whether to recognize Myanmar's military leaders|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/myanmar-politics-imf-int-idUSKBN2A426Y|access-date=2021-02-05|accessdate=6 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204203122/https://www.reuters.com/article/myanmar-politics-imf-int-idUSKBN2A426Y}}</ref> ဗဟိုဘဏ်၏အကြီးအကဲဖြစ်သူသည် စစ်တပ်မှဖြစ်ကြောင်းနှင့်ပက်သက်၍ ပြောဆိုခြင်းမရှိခဲ့ပေ။<ref name=":18" /><ref>{{Cite web|title=Transcript of IMF Press Briefing|url=https://www.imf.org/en/News/Articles/2021/02/04/tr020421-transcript-of-imf-press-briefing|access-date=2021-02-05|website=IMF|language=en|accessdate=6 February 2021|archivedate=5 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205075030/https://www.imf.org/en/News/Articles/2021/02/04/tr020421-transcript-of-imf-press-briefing}}</ref> အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီ၏ လော်ဘီသတင်းထောက်သည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သည် တရုတ်နိုင်ငံနှင့်အလွန် နီးစပ်လျက်ရှိနေသောကြောင့် အာဏာသိမ်းရခြင်းဖြစ်ကြောင်း၊ သို့ဖြစ်ရာတပ်မတော်အနေဖြင့် အမေရိကန်ကဲ့သို့သော အနောက်တိုင်းနိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံရေးကောင်းမွန်ရန် ဆောင်ရွက်လိုကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-lobbyist/lobbyist-says-myanmar-junta-wants-to-improve-relations-with-the-west-spurn-china-idUSKBN2AY0K0 |title=Lobbyist says Myanmar junta wants to improve relations with the West, spurn China |author=Simon Lewis |access-date=7 March 2021 |archive-date=7 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307193541/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-lobbyist/lobbyist-says-myanmar-junta-wants-to-improve-relations-with-the-west-spurn-china-idUSKBN2AY0K0 |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=7 March 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210307193541/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-lobbyist/lobbyist-says-myanmar-junta-wants-to-improve-relations-with-the-west-spurn-china-idUSKBN2AY0K0 }}</ref> ===နိုင်ငံရေးပထဝီဝင်အားဖြင့်ကြည့်ခြင်း=== အနောက်တိုင်းမီဒီယာများ၏ ဖော်ပြချက်များအရ တရုတ်နိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံအား လွှမ်းမိုးခြယ်လှယ်နိုင်သည်။<ref name="cnbc-lee">{{Cite web |url=https://www.cnbc.com/2021/04/05/myanmar-coup-chinas-non-interference-could-hurt-china-says-analyst.html |title=China's 'laissez-faire' approach toward Myanmar's coup puts its own interests at risk, says analyst |author=Yen Nee Lee |access-date=13 April 2021 |archive-date=13 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210413021022/https://www.cnbc.com/2021/04/05/myanmar-coup-chinas-non-interference-could-hurt-china-says-analyst.html |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=13 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210413021022/https://www.cnbc.com/2021/04/05/myanmar-coup-chinas-non-interference-could-hurt-china-says-analyst.html }}</ref><ref name="guardian-tisdall">{{Cite web |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2021/mar/14/a-child-screams-in-myanmar-and-china-pretends-not-to-hear |title=A child screams in Myanmar … and China pretends not to hear |author=Simon Tisdall |access-date=13 April 2021 |archive-date=12 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412231633/https://www.theguardian.com/commentisfree/2021/mar/14/a-child-screams-in-myanmar-and-china-pretends-not-to-hear |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=12 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210412231633/https://www.theguardian.com/commentisfree/2021/mar/14/a-child-screams-in-myanmar-and-china-pretends-not-to-hear }}</ref><ref name="ft-">{{Cite web |url=https://www.ft.com/content/79930fb8-05f9-4466-acf8-00607d8dfd0d |title=China holds the key to stabilising Myanmar |access-date=13 April 2021 |archive-date=13 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210413021023/https://www.ft.com/content/79930fb8-05f9-4466-acf8-00607d8dfd0d |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=13 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210413021023/https://www.ft.com/content/79930fb8-05f9-4466-acf8-00607d8dfd0d }}</ref> [[ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ]]၏ အစည်းအဝေးများတွင် မြန်မာ့တပ်မတော်အား အရေးယူမည့်ဥပဒေမူကြမ်းတို့ကို တရုတ်နှင့်ရုရှားနိုင်ငံတို့သာလျှင် ဗီတိုအာဏာသုံး၍ ငြင်းဆန်ခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် ထိုနှစ်နိုင်ငံတို့သည် မြန်မာ့စစ်တပ်အား လက်နက်ထောက်ပံ့ရာ၌ အဓိကနိုင်ငံများဖြစ်ကြသည်။<ref name="borrell">{{Cite web |url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-eu-idUSKBN2BY0CO |title=China, Russia undermine international Myanmar response, EU's top diplomat says |author=Kate Abnett |access-date=13 April 2021 |archive-date=13 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210413021022/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-eu-idUSKBN2BY0CO |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=13 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210413021022/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-eu-idUSKBN2BY0CO }}</ref> ၂၀၁၉ တွင် တရုတ်နိုင်ငံမှ မြန်မာနိုင်ငံအား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားသော‌ငွေ‌ကြေးမှာ ဒေါ်လာ ၁၉ ဘီလီယံရှိခဲ့၍ ဥရောပမှ မြှုပ်နှံထားသော‌ငွေ‌ကြေးမှာ ဒေါ်လာ ၇၀၀ မီလီယံသာ ရှိခဲ့သည်။<ref name="borrell"/> ရုရှားနိုင်ငံသည်လည်း မြန်မာနိုင်ငံအား စစ်လက်နက်ရောင်းရသဖြင့် ပိုမိုရောင်းရရန် စစ်အာဏာသိမ်းပိုက်မှုကို ထောက်ခံသည်။<ref name="ft-russia">{{Cite web|url=https://www.ft.com/content/2d3168b9-e4eb-48b3-b5a4-d9919dfcc96a|title=Russia strides into diplomatic void after Myanmar coup|access-date=13 April 2021|archive-date=13 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210413025711/https://www.ft.com/content/2d3168b9-e4eb-48b3-b5a4-d9919dfcc96a|url-status=live|accessdate=18 June 2021|archivedate=13 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210413025711/https://www.ft.com/content/2d3168b9-e4eb-48b3-b5a4-d9919dfcc96a}}</ref> အစ္စရေးနိုင်ငံသည်လည်း မြန်မာ့စစ်တပ်အား စစ်လက်နက်နှင့် စစ်ဖက်သုံးကိရိယာများကို ထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|last=GDC|date=2021-07-14|title=Myanmar Army used Israeli drones, armored vehicles and spyware during the military coup|url=https://www.globaldefensecorp.com/2021/07/14/myanmar-army-used-israeli-drones-armored-vehicles-and-spyware-during-the-military-coup/|access-date=2021-07-14|website=Global Defense Corp|language=en-US|accessdate=14 July 2021|archivedate=14 July 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210714053734/https://www.globaldefensecorp.com/2021/07/14/myanmar-army-used-israeli-drones-armored-vehicles-and-spyware-during-the-military-coup/}}</ref><ref>{{Cite news|last=Beech|first=Hannah|date=2021-03-01|title=Myanmar’s Military Deploys Digital Arsenal of Repression in Crackdown|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/03/01/world/asia/myanmar-coup-military-surveillance.html|access-date=2021-07-14|issn=0362-4331|accessdate=14 July 2021|archivedate=16 July 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210716231825/https://www.nytimes.com/2021/03/01/world/asia/myanmar-coup-military-surveillance.html}}</ref> အစ္စရေးတရားရုံးမှ မြန်မာနိုင်ငံအား စစ်လက်နက်ရောင်းဝယ်မှုပိတ်ဆို့ရန် အမိန်ထုတ်ခဲ့သော်လည်း မြန်မာစစ်တပ်သည် အခြားအစ္စရေးကုမ္ပဏီများမှ လက်နက်များကို လက်ခံရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Israel's top court just ruled about arms sales to Myanmar. But we're not allowed to tell you the verdict|url=https://www.haaretz.com/israel-news/israel-s-top-court-just-ruled-about-arms-sales-to-myanmar-but-we-re-not-allowed-to-say-more-1.5453954|access-date=2021-07-14|website=Haaretz.com|language=en|accessdate=14 July 2021|archivedate=8 January 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180108104131/https://www.haaretz.com/israel-news/1.814626}}</ref><ref>{{Cite web|date=2017-09-04|title=Israel refuses to halt arms supply to Myanmar army|url=https://www.dhakatribune.com/world/2017/09/04/israel-refuses-halt-arms-supply-myanmar-army|access-date=2021-07-14|website=Dhaka Tribune|accessdate=14 July 2021|archivedate=7 September 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210907144847/https://www.dhakatribune.com/world/2017/09/04/israel-refuses-halt-arms-supply-myanmar-army}}</ref> တပ်မတော်အရာရှိများသည် အစ္စရေးလက်နက်ပြပွဲများကိုလည်း တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2019-06-04|title=Despite int'l sanctions, Myanmar officials attend Tel Aviv weapons expo|url=https://www.972mag.com/myanmar-genocide-weapons-israel/|access-date=2021-07-14|website=+972 Magazine|language=en-US|accessdate=14 July 2021|archivedate=14 July 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210714055238/https://www.972mag.com/myanmar-genocide-weapons-israel/}}</ref> ==ဥပဒေအရသုံးသပ်မှု== တပ်မှ အာဏာသိမ်းခြင်းသည် ဥပဒေနှင့်ကိုက်ညီသည် မညီသည်ကို ဥပဒေပညာရှင်များက မေးခွန်းထုတ်ခဲ့ကြသည်။<ref name=":7" /> NLD အစိုးရသည် တပ်မတော်၏ ဥပဒေအသုံးချမှုကို ငြင်းပယ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-01|title=‘The constitution is invalid now’: NLD patron fires back at military|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/the-constitution-is-invalid-now-nld-patron-fires-back-at-military/|access-date=2021-02-02|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=3 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201143119/https://www.frontiermyanmar.net/en/the-constitution-is-invalid-now-nld-patron-fires-back-at-military/}}</ref><ref name=":8">{{Cite web|date=2021-02-02|title=After coup, medical workers spearhead civil disobedience campaign|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/after-coup-medical-workers-spearhead-civil-disobedience-campaign/|access-date=2021-02-02|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131438/https://www.frontiermyanmar.net/en/after-coup-medical-workers-spearhead-civil-disobedience-campaign/}}</ref> တပ်မတော်သည် [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ]]မှ ဥပဒေပုဒ်မ ၄၁၇ နှင့် ၄၁၈ တို့ကိုအသုံးပြုခဲ့၍ အာဏာသိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|last=|first=|date=2021-02-01|title=Statement from Myanmar military on state of emergency|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-military-text-idUSKBN2A11A2|url-status=live|access-date=2021-02-02|accessdate=2 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201085507/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-military-text-idUSKBN2A11A2}}</ref> သို့သော်ဥပဒေပုဒ်မ ၄၁၇ အရ နိုင်ငံတော်သမ္မတကသာလျှင် နိုင်ငံတော်အရေးပေါ်အခြေအနေကို [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]နှင့်တိုင်ပင်ပြီးမှသာ ကြေညာနိုင်စွမ်းရှိသည်။<ref name=":3">{{Cite web|date=2021-02-01|title=Emergency Powers in Myanmar|url=https://melissacrouch.com/2021/02/01/emergency-powers-in-myanmar/|access-date=2021-02-02|website=Melissa Crouch|language=en|accessdate=2 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201025214/https://melissacrouch.com/2021/02/01/emergency-powers-in-myanmar/}}</ref> ထို့သို့ကြေညာပြီးမှသာလျှင် ဥပဒေပုဒ်မ ၄၁၈ အရ တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ကို အာဏာလွှဲနိုင်မည်ဖြစ်သည်။<ref name=":3" /> အာဏာမသိမ်းပိုက်ခင် အချိန်တွင် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]အဖွဲ့ဝင်များမှာ ပြည်သူများကရွေးကောက်တင်မြှောက်ထားသည့် အဖွဲ့ဝင်များပင်ဖြစ်သည်။ သို့သော်တပ်မတော်သည် ထိုကောင်စီကို ဗိုလ်ချုပ်မင်းအောင်လှိုင်ကသာ ဦးဆောင်သည်ဟုဆိုခဲ့ရာ ဥပဒေပုဒ်မ ၄၁၇ နှင့် ၄၁၈ တို့ကိုအသုံးချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Myanmar latest: NLD calls for Suu Kyi's release|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-latest-NLD-calls-for-Suu-Kyi-s-release|access-date=2021-02-02|website=Nikkei Asia|language=en-GB|accessdate=2 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131350/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-coup-latest-Police-charges-Suu-Kyi-for-importing-walkie-talkies}}</ref> ထိုသို့ ဥပဒေများကို အသုံးချခဲ့သော်လည်း အစိုးရ၏ တရားဝင် အတည်ပြုမှုမပါရှိခဲ့သောကြောင့် တပ်မတော်အနေဖြင့် ထိုသို့ပြုလုပ်ရန်တရားဝင်သည် မဝင်သည်မှာ ဝေခွဲမရဖြစ်နေသည်။<ref>{{Cite news|date=2021-02-01|title=Myanmar coup: Aung San Suu Kyi detained as military seizes control|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489|access-date=2021-02-02|accessdate=1 February 2021|archivedate=31 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210131232954/https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489}}</ref><ref name=":7" >{{Cite web|last=Crouch|first=Melissa|date=2021-02-02|title=The power and ambition behind Myanmar’s coup|url=https://www.theage.com.au/national/the-power-and-ambition-behind-myanmar-s-coup-20210202-p56yor.html|access-date=2021-02-02|website=The Age|language=en|accessdate=2 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131431/https://www.theage.com.au/national/the-power-and-ambition-behind-myanmar-s-coup-20210202-p56yor.html}}</ref> နိုင်ငံတကာ ဥပဒေပညာရှင်များကော်မရှင် International Commission of Jurists အဖွဲ့က စစ်တပ်၏အာဏာသိမ်းခြင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံကို ချိုးဖောက်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု တွေ့ရှိကာ စွပ်စွဲထားသော ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ မဲစာရင်းပုံမှန်မဟုတ်ခြင်းသည် အရေးပေါ်အခြေနေကြေညာရန်အတွက် ဖွဲ့စည်းပုံအရ လုံလောက်မျှတသော အနေအထားမဟုတ်ကြောင်းလည်း ပြောဆိုခဲ့ပေသည်။ ထို့အပြင် အဆိုပါဖော်ပြချက်တွင် ဥပဒေပညာရှင်များအဖွဲ့က စစ်တပ်၏လုပ်ဆောင်ချက်များသည် တရားဥပဒေစိုးမိုးမှု၊ နိုင်ငံတကာဥပဒေနှင့် မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံ သုံးခုစလုံးကို ဖောက်ဖျက်သည်ဟုလည်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref name=":20">{{Cite web|date=2021-02-08|title=Myanmar: Military Coup d'état violates principles of rule of law, international law and Myanmar’s Constitution|url=https://www.icj.org/myanmar-military-coup-detat-violates-principles-of-rule-of-law-international-law-and-myanmars-constitution/|access-date=2021-02-09|website=International Commission of Jurists|language=en-US|accessdate=10 February 2021|archivedate=9 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210209053601/https://www.icj.org/myanmar-military-coup-detat-violates-principles-of-rule-of-law-international-law-and-myanmars-constitution/}}</ref> ==တုံ့ပြန်မှုများ== ===ပြည်တွင်း=== ====ဆန္ဒပြမှုများ==== {{main|၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံဆန္ဒပြမှုများ}} [[File:2021 Myanmar Protest in Hleden.jpg|thumb|[[ရန်ကုန်မြို့]]၊ လှည်းတန်း၌ ဆန္ဒပြနေကြပုံ]] ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ကျန်းမာရေးလုပ်သားများနှင့် အခြားအလုပ်သမားများသည် "[[အာဏာဖီဆန်ရေး ပြည်သူ့လှုပ်ရှားမှု‎|ပြည်သူများမလိုက်နာခြင်း]]"ကို စတင်ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|date=2 February 2021|title=Nay Pyi Taw, Mandalay healthcare staff to join 'Civil Disobedience Campaign'|url=https://www.mmtimes.com/news/nay-pyi-taw-mandalay-healthcare-staff-join-civil-disobedience-campaign.html|access-date=2 February 2021|website=The Myanmar Times|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131330/https://www.mmtimes.com/news/nay-pyi-taw-mandalay-healthcare-staff-join-civil-disobedience-campaign.html}}</ref><ref>{{cite web|date=2 February 2021|title=Myanmar Medics Prepare Civil Disobedience Against Military Rule|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-medics-prepare-civil-disobedience-military-rule.html|access-date=2 February 2021|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131324/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-medics-prepare-civil-disobedience-military-rule.html}}</ref> ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်လူမှုကွန်ရက်၌လည်း "Civil Disobedience Movement" အဖွဲ့ကိုဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ follower ပေါင်း ၂၀၀,၀၀၀ ကျော်မျှပါဝင်ခဲ့ကြသည်။<ref name=":11">{{Cite web|date=2021-02-03|title=Teachers, students join anti-coup campaign as hospital staff stop work|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/teachers-students-join-anti-coup-campaign-as-hospital-staff-stop-work/|access-date=2021-02-03|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=4 February 2021|archivedate=19 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210219062245/https://www.frontiermyanmar.net/en/teachers-students-join-anti-coup-campaign-as-hospital-staff-stop-work/}}</ref><ref name=":8" /> အစိုးရ၌လုပ်ကိုင်ကြသော အလုပ်သမားများသည် ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်နေ့တွင် အနုနည်းဖြင့်ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref name=":8" /><ref>{{cite web |author1=Matthew Tostevin |author2=Grant McCool |author3=Stephen Coates |title=Myanmar doctors stop work to protest coup as UN considers response |url=https://www.afr.com/world/asia/myanmar-doctors-stop-work-to-protest-coup-as-un-considers-response-20210203-p56z7z |website=Financial Review |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 3, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131358/https://www.afr.com/world/asia/myanmar-doctors-stop-work-to-protest-coup-as-un-considers-response-20210203-p56z7z }}</ref> ဆေးရုံနှင့် ကျန်းမာရေးအေဂျင်စီ ၁၁၀ ကျော်မှ အလုပ်သမားများပါဝင်ခဲ့ကြသည်။<ref name=":12">{{Cite web|date=2021-02-03|title=Myanmar’s Medics Launch Civil Disobedience Campaign Against Coup|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmars-medics-launch-civil-disobedience-campaign-coup.html|access-date=2021-02-04|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=4 February 2021|archivedate=23 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210223072851/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmars-medics-launch-civil-disobedience-campaign-coup.html}}</ref><ref name=":11" /> ဆရာဆရာမပေါင်း ၁၀၀,၀၀၀ ကျော်နှင့်<ref name=":11" /> [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]မှ အဖွဲ့ဝင်‌ဟောင်းများသည်လည်း ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။<ref name=":12" /> နေပြည်တော်၏ [[စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန]]မှ အလုပ်သမားများသည်လည်း ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=စစ်အစိုးရကို နေပြည်တော်က နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းတွေ ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/nld-government-staff-against-military-coup-02042021030530.html|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-02-04|website=Radio Free Asia|language=my|accessdate=5 February 2021|archivedate=18 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210218191412/https://www.rfa.org/burmese/news/nld-government-staff-against-military-coup-02042021030530.html}}</ref> [[၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး)|ရှစ်လေးလုံး]]တွင်ပါဝင်ခဲ့သူ [[မင်းကိုနိုင်]]သည်လည်း ထိုသို့[[စစ်အာဏာရှင်စနစ်]]ကို ဆန့်ကျင်ရန်အတွက် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Veteran activist calls for civil disobedience in wake of coup|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/veteran-activist-calls-for-civil-disobedience-in-wake-of-coup|access-date=2021-02-04|website=Myanmar NOW|language=en|accessdate=5 February 2021|archivedate=18 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210218191353/https://www.myanmar-now.org/en/news/veteran-activist-calls-for-civil-disobedience-in-wake-of-coup}}</ref> ဆန္ဒပြသရာတွင် လက်သုံးချောင်းထောင်ထားခြင်းကို သင်္ကေတပြုခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web |author1=AP |author2=ABC News (Australia) |title=Myanmar blocks Facebook as resistance grows to military coup |url=https://www.abc.net.au/news/2021-02-05/myanmar-blocks-facebook-as-resistance-grows-to-military-coup/13124148 |website=ABC News (Australia) |access-date=5 February 2021 |language=English |date=Feb 5, 2021 |accessdate=5 February 2021 |archivedate=8 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210208220741/https://www.abc.net.au/news/2021-02-05/myanmar-blocks-facebook-as-resistance-grows-to-military-coup/13124148 }}</ref> အချို့သော အင်တာနက် အသုံးပြုသူများသည် အာရှ၏ အွန်လိုင်း ဒီမိုကရေစီလှုပ်ရှားမှုဖြစ်သော [[နို့လက်ဖက်ရည်မဟာမိတ်]] (Milk Tea Alliance) ဖြင့်ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-04|title=#MilkTeaAlliance has a new target brewing: Myanmar’s military|url=https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3120526/asias-milkteaalliance-has-new-target-brewing-generals-behind|access-date=2021-02-05|website=South China Morning Post|language=en|accessdate=5 February 2021|archivedate=23 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210223094651/https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3120526/asias-milkteaalliance-has-new-target-brewing-generals-behind}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း]]သည် Civil Disobedience တွင်စတင်ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-05|title=Civilian Disobedience Campaign' takes flight in Myanmar|url=https://www.mmtimes.com/news/civilian-disobedience-campaign-takes-flight-myanmar.html|access-date=2021-02-05|website=The Myanmar Times|accessdate=5 February 2021|archivedate=5 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205055420/https://www.mmtimes.com/news/civilian-disobedience-campaign-takes-flight-myanmar.html}}</ref> "[[ကမ္ဘာမကြေဘူး]]" နှင့် "[[အရေးကြီးပြီ]]" ဟူသောသီချင်းတို့ကိုသီဆိုခြင်းဖြင့်လည်း ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref name=":23">{{Cite web|date=2018-08-09|title=Songwriter Who Provided ‘Theme Song’ to 8888 Uprising Finally Honored|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/songwriter-provided-theme-song-8888-uprising-finally-honored.html|access-date=2021-02-04|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=5 February 2021|archivedate=22 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210222024548/https://www.irrawaddy.com/news/burma/songwriter-provided-theme-song-8888-uprising-finally-honored.html}}</ref> [[File:Protesters riding Motorcycles in Mandalay after 2021 Myanmar coup.jpg|thumb|[[မန္တလေး ဘူတာကြီး]]အနီး ၇၈ လမ်း၌ ဆိုင်ကယ်စီး၍ ဆန္ဒပြနေကြစဉ်]] ရန်ကုန်မြို့ ကဲ့သို့‌သော မြို့ကြီးများ၌ ‌ညနေ ၈ နာရီ အချိန်တိုင်းတွင် အိမ်တွင်း၌ "cacerolazo" ခေါ် အိုးများနှင့်သံပုံးများကို ရိုက်ခတ်ခြင်းဖြင့် စစ်အစိုးရကိုဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-04|title=Myanmar coup: army blocks Facebook access as civil disobedience grows|url=http://www.theguardian.com/global-development/2021/feb/04/myanmar-coup-army-blocks-facebook-access-as-civil-disobedience-grows|access-date=2021-02-04|website=the Guardian|language=en}}</ref><ref>{{cite web |author1=Reuters Staff |title=Anti-coup protests ring out in Myanmar's main city |url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics/anti-coup-protests-ring-out-in-myanmars-main-city-idUSKBN2A139S |website=Reuters |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 2, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131442/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics/anti-coup-protests-ring-out-in-myanmars-main-city-idUSKBN2A139S }}</ref><ref>{{Cite web|title=Myanmar coup latest: UN Security Council stops short of issuing statement|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-coup-latest-UN-Security-Council-stops-short-of-issuing-statement|access-date=2021-02-02|website=Nikkei Asia|language=en-GB|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203015938/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-coup-latest-UN-Security-Council-stops-short-of-issuing-statement}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်နေ့တွင် စစ်တပ်၏ ထုတ်ကုန်များကို အားမပေးခြင်းလုပ်ငန်းကိုလည်း စတင်ခဲ့သည်။<ref name=":13">{{Cite web|date=2021-02-03|title=Myanmar calls for boycott of Tatmadaw linked products and services|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-calls-boycott-tatmadaw-linked-products-and-services.html|access-date=2021-02-03|website=The Myanmar Times|accessdate=4 February 2021|archivedate=21 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210221154215/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-calls-boycott-tatmadaw-linked-products-and-services.html}}</ref> ထိုအားမပေးသောထုတ်ကုန်များတွင် [[မိုင်တဲလ် မြန်မာ|Mytel]]၊ မြန်မာဘီယာ၊ မန္တလေးဘီယာ၊ ဒဂုံဘီယာ၊ [[သတ္တမမြောက်အာရုံ]] စသည်တို့ပါဝင်ကြသည်။<ref name=":22">{{Cite web|title=Military Chief’s Family Members Spend Big on Blockbuster Movies, Beauty Pageants|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-chiefs-family-members-spend-big-on-blockbuster-movies-beauty-pageants|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201215082136/https://www.myanmar-now.org/en/news/military-chiefs-family-members-spend-big-on-blockbuster-movies-beauty-pageants|archive-date=15 December 2020|access-date=11 January 2021|website=Myanmar NOW|language=en|accessdate=4 February 2021|archivedate=15 December 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201215082136/https://www.myanmar-now.org/en/news/military-chiefs-family-members-spend-big-on-blockbuster-movies-beauty-pageants}}</ref> စစ်ကိုင်းတိုင်း Mytel ၌ အလုပ်သမား ၇၁ ဦးသည် လုပ်ငန်းမှထွက်ခွာခဲ့ကြသည်။<ref name=":11" /> [[File:Protest against military coup (9 Feb 2021, Hpa-An, Kayin State, Myanmar) (3).jpg|thumb|left|[[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[ဘားအံမြို့]]၌ ဆရာမများ ဆန္ဒပြနေကြစဉ်]] ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့ ညနေ ၈ နာရီ၌ အချို့သောရန်ကုန်သားများသည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အားစေလွှတ်ရန် ၁၅ မိနစ်မျှထွက်ရောက်ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|title=စစ်အာဏာသိမ်းမှုကို အနုနည်းအာဏာဖီဆန်မှု တချို့ရှိလာခြင်း|url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-civil-disobedience-movement-/5762587.html|access-date=2021-02-02|website=ဗွီအိုအေ|language=my|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131338/https://burmese.voanews.com/a/myanmar-civil-disobedience-movement-/5762587.html}}</ref> [[မန္တလေးမြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ|မန္တလေးစည်ပင်]]မှ အဖွဲ့ဝင် ၆ ယောက်သည် ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်တွင် လုပ်ငန်းမှထွက်ခွာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-03|title=Mandalay vice mayor, MCDC members resign|url=https://www.mmtimes.com/news/mandalay-vice-mayor-mcdc-members-resign.html|access-date=2021-02-03|website=The Myanmar Times|accessdate=4 February 2021|archivedate=8 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210208020329/https://www.mmtimes.com/news/mandalay-vice-mayor-mcdc-members-resign.html}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် [[ဆေးတက္ကသိုလ် (မန္တလေး)|မန္တလေးဆေးတက္ကသိုလ်]]ရှေ့၌ လူအယောက် ၃၀ ဆန္ဒပြခဲ့ကြရာ ဖမ်းဆီးခြင်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-04|title=Mandalay citizens protest against Tatmadaw rule|url=https://www.mmtimes.com/news/mandalay-citizens-protest-against-tatmadaw-rule.html|access-date=2021-02-04|website=The Myanmar Times|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204113803/https://www.mmtimes.com/news/mandalay-citizens-protest-against-tatmadaw-rule.html}}</ref><ref>{{Cite web|title=Four arrested in Mandalay after street protest against military coup|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/four-arrested-in-mandalay-after-street-protest-against-military-coup|access-date=2021-02-04|website=Myanmar NOW|language=en|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204184904/https://www.myanmar-now.org/en/news/four-arrested-in-mandalay-after-street-protest-against-military-coup}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ လူအယောက်နှစ်သောင်းခန့် လမ်းပေါ်ထွက်ခဲ့၍ အောင်ဆန်းစုကြည်အား လွတ်‌ပေးရန် ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=search<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --> |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/2/6/thousands-of-myanmar-protesters-face-off-with-police-in-yangon |accessdate=7 February 2021 |archivedate=6 February 2021 |archiveurl=https://archive.today/20210206120408/https://www.aljazeera.com/news/2021/2/6/thousands-of-myanmar-protesters-face-off-with-police-in-yangon }}</ref> ထို့အပြင် မန္တလေးနှင့် ပျဉ်းမနားမြို့တို့၌လည်း ဆန္ဒထုတ်ဖော်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=Thousands Take to Streets of Myanmar to Protest Military Takeover<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --> |url=https://www.irrawaddy.com/news/thousands-take-to-streets-of-myanmar-to-protest-military-takeover.html |accessdate=7 February 2021 |archivedate=6 February 2021 |archiveurl=https://archive.today/20210206212943/https://www.irrawaddy.com/news/thousands-take-to-streets-of-myanmar-to-protest-military-takeover.html }}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်သည် အကြမ်းဖက်အားကိုသုံး၍ ဆန္ဒပြသူများကို လူစုခွဲစေခဲ့သည်။ ဆန္ဒပြသူ ၆ ဦးမှာ ဒဏ်ရာ ရရှိခဲ့သည့်အပြင် အသက် ၂၀ အရွယ်ရှိသော မိန်းကလေးတစ်ဦးသည်လည်း ဦးခေါင်း၌ကျည်ဆန်မှန်ခဲ့ကာ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-09|title=Six Protesters Injured After Myanmar Police Fire on Protest|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/six-protesters-injured-myanmar-police-fire-protest.html|access-date=2021-02-10|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=10 February 2021|archivedate=10 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210210055534/https://www.irrawaddy.com/news/burma/six-protesters-injured-myanmar-police-fire-protest.html}}</ref> ဆန္ဒပြသူအယောက် ၁၀၀ ခန့်မှာ ဖမ်းဆီးခြင်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-09|title=Protest crackdown begins in Myanmar, over 100 nabbed in Mandalay|url=https://www.mmtimes.com/news/protest-crackdown-begins-myanmar-over-100-nabbed-mandalay.html|access-date=2021-02-10|website=The Myanmar Times|accessdate=10 February 2021|archivedate=9 November 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211109190256/https://www.mmtimes.com/news/protest-crackdown-begins-myanmar-over-100-nabbed-mandalay.html}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ဖမ်းဆီးခံရသူအများစုကို ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-10|title=Arrested protesters released in Mandalay|url=https://www.mmtimes.com/news/arrested-protesters-released-mandalay.html|access-date=2021-02-10|website=The Myanmar Times|accessdate=10 February 2021|archivedate=17 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210217063638/https://www.mmtimes.com/news/arrested-protesters-released-mandalay.html}}</ref> [[File:Our Legitimate Government CRPH.jpg|thumb|[[ရန်ကုန်မြို့]]၌ ကျွန်ုပ်တို့၏ တရားဝင်အစိုးရသည် [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ဖြစ်သည်ဟု ဗီနိုင်းများကိုင်ဆောင်၍ ဆန္ဒထုတ်ဖော်နေကြစဉ်။|link=Special:https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1f/Our_Legitimate_Government_CRPH.jpg]] လူငယ်များသည် ရိုးရာဝတ်စုံများ၊ စကတ်များ၊ မင်္ဂလာဆောင်ဝတ်စုံများ စသည်တို့ကိုဝတ်ဆင်ပြီး တစ်မူထူးခြားစွာဆန္ဒပြခြင်းဖြင့် ပြည်တွင်းသာမက နိုင်ငံတကာမီဒီယာများကို တွေ့မြင်စေရန်ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite news|date=2021-02-08|title=Myanmar coup: 'My ex is bad but military is worse'|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-55982001|access-date=2021-02-11|accessdate=12 February 2021|archivedate=12 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210212214437/https://www.bbc.com/news/world-asia-55982001}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-02-11|title=Princesses and bodybuilders: The new generation of Myanmar protesters|url=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/myanmar-coup-protests-princesses-bodybuilders-b1800498.html|access-date=2021-02-11|website=The Independent|language=en|accessdate=12 February 2021|archivedate=16 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210216143255/https://www.independent.co.uk/news/world/asia/myanmar-coup-protests-princesses-bodybuilders-b1800498.html}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့ ([[ပြည်ထောင်စုနေ့]]) တွင် [[မော်လမြိုင်မြို့]]၌ ရဲများသည် သေနတ်များပစ်ခတ်ခြင်းဖြင့် ဆန္ဒပြသူများကိုလူစုခွဲစေခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|last=Limited|first=Bangkok Post Public Company|title=Protesters defy Myanmar junta, shots fired in Mawlamyine|work=Bangkok Post|url=https://www.bangkokpost.com/world/2067231/protesters-defy-myanmar-junta-shots-fired-in-mawlamyine|access-date=2021-02-12}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် [[မြစ်ကြီးနားမြို့]]၌ ဆန္ဒပြသူများအား သေနတ်ပစ်ခတ်ခြင်းဖြင့် လူစုခွဲစေခဲ့သည်။ ထို့အပြင် သတင်းထောက် ၅ ဦးလည်း ဖမ်းဆီးခြင်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite news|date=2021-02-14|title=Myanmar coup: Troops on the streets as internet cut off|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-56062955|access-date=2021-02-15|archive-date=15 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210215050610/https://www.bbc.com/news/world-asia-56062955|url-status=live|accessdate=17 February 2021|archivedate=15 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210215050610/https://www.bbc.com/news/world-asia-56062955}}</ref> မန္တလေးမြို့တွင်လည်း စစ်သားများသည်ရဲတပ်ဖွဲ့နှင့်ပူးပေါင်းခဲ့ပြီး ရာဘာကျည်ဆန်များအပြင် လောက်လေးခွများဖြင့် ပစ်ခတ်ခြင်းများပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-15|title=Myanmar: troops and police forcefully disperse marchers in Mandalay|url=http://www.theguardian.com/world/2021/feb/15/myanmar-internet-restored-protesters-army-presence-aung-san-suu-kyi|access-date=2021-02-15|website=the Guardian|language=en|archive-date=15 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210215142518/https://www.theguardian.com/world/2021/feb/15/myanmar-internet-restored-protesters-army-presence-aung-san-suu-kyi|url-status=live|accessdate=17 February 2021|archivedate=15 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210215142518/https://www.theguardian.com/world/2021/feb/15/myanmar-internet-restored-protesters-army-presence-aung-san-suu-kyi}}</ref> ====အင်တာနက်ဖြတ်တောက်မှု==== ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်သည် ဖေ့စဘွတ်လူမှုကွန်ရက်ကို "တိုင်းပြည် တည်ငြိမ်လို‌သောကြောင့်" ဖေဖော်ဝါရီ ၇ ရက်နေ့အထိပိတ်ပင်ရန် အင်တာနက်ပေးစွမ်းသူများကို အမိန့်ပေးခဲ့သည်။<ref name=":15">{{Cite news|last=Staff|first=Reuters|date=2021-02-03|title=Myanmar internet providers block Facebook services after government order|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-facebook-idUSKBN2A32ZE|access-date=2021-02-04}}</ref> [[မြန်မာ့ဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်း|MPT]] သည်လည်း [[Facebook Messenger|Facebook messenger၊]] [[အင်စတာဂရမ်]] နှင့် [[WhatsApp]] တို့ကိုပိတ်ပင်ခဲ့သည်။ [[တယ်လီနော မြန်မာ|တယ်လီနော]]ကမူ ဖေ့စဘွတ်ကိုသာ ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-03|title=Directive to block social media service|url=https://www.telenor.com/directive-to-block-social-media-service/|access-date=2021-02-04|website=Telenor Group|language=en|archive-date=5 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211205103134/https://www.telenor.com/directive-to-block-social-media-service/}}</ref><ref name=":15" /> ဖေ့စဘွတ်ကို ပြည်သူများမလိုက်နာခြင်းလှုပ်ရှားမှု ပြုလုပ်ရန်အတွက်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref name=":15" /> ဖေ့စဘွတ်အပိတ်ပင်ခံရသောအခါ အသုံးပြုသူများသည် တွစ်တာသို့ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့ရာ #RespectOurVotes၊ #HearTheVoiceofMyanmar၊ #SaveMyanmar. စသည်တို့ကိုရေးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite news|last=Potkin|first=Fanny|date=2021-02-05|title=After Facebook ban, thousands in Myanmar take to Twitter to plead #RespectOurVotes|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-twitter-idUSKBN2A5189|access-date=2021-02-06}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်သည် [[တွစ်တာ]]ကိုပါပိတ်ပင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Myanmar’s new military government is now blocking Twitter and Instagram|url=https://social.techcrunch.com/2021/02/05/myanmar-military-government-is-now-blocking-twitter/|access-date=2021-02-06|website=TechCrunch|language=en-US}}{{Dead link|date=September 2023 }}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-02-05|title=Directive to block social media services Twitter and Instagram in Myanmar|url=https://www.telenor.com/directive-to-block-social-media-services-twitter-and-instagram-in-myanmar/|access-date=2021-02-06|website=Telenor Group|language=en|archive-date=5 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211205103134/https://www.telenor.com/directive-to-block-social-media-services-twitter-and-instagram-in-myanmar/}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်တွင် အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုကို ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-06|title=Myanmar junta blocks internet access as coup protests expand|url=https://apnews.com/article/united-nations-myanmar-media-social-media-yangon-e7765d3459d386219ee1dca8ad1e089c|access-date=2021-02-06|website=AP NEWS}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် [[ကုလသမဂ္ဂ]]မှ အင်တာနက် ပြန်ဖွင့်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သောကြောင့် အင်တာနက် လိုင်းများကိုနေ့လယ်တွင်ပြန်ဖွင့်ပေးခဲ့သည်။ သို့သော် လူမှုကွန်ရက်များကိုမူ ဆက်လက်ပိတ်ပင်ထားသည်။<ref>{{Cite web|title=Internet access partially restored in Myanmar as protests grow against military coup|url=https://www.channelnewsasia.com/news/asia/internet-access-partially-restored-in-myanmar-as-protests-grow-14131802|access-date=2021-02-07|website=CNA|language=en|archive-date=14 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210614233403/https://www.channelnewsasia.com/news/asia/internet-access-partially-restored-in-myanmar-as-protests-grow-14131802}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်မှစ၍ အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုကို မနက် ၁ နာရီမှ ၉ နာရီအထိပိတ်ပင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-14|title=Myanmar: tanks roll into cities as internet shut down|url=http://www.theguardian.com/world/2021/feb/14/tanks-on-streets-of-myanmar-city-prompt-us-embassy-warning|access-date=2021-02-15|website=the Guardian|language=en|accessdate=15 February 2021|archivedate=15 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210215035232/https://www.theguardian.com/world/2021/feb/14/tanks-on-streets-of-myanmar-city-prompt-us-embassy-warning}}</ref><ref>{{Cite news|last=Beech|first=Hannah|date=2021-02-14|title=Military Imposes Full Grip on Myanmar in Overnight Crackdown|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/02/14/world/asia/myanmar-military-crackdown.html|access-date=2021-02-15|issn=0362-4331|accessdate=15 February 2021|archivedate=15 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210215152313/https://www.nytimes.com/2021/02/14/world/asia/myanmar-military-crackdown.html}}</ref> စစ်အစိုးရ၏ အင်တာနက်နှင့်ပတ်သက်ပြီး နေ့စွဲအလိုက်စေခိုင်းမှုများကို [[တယ်လီနော မြန်မာ]] မှ ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Directives from authorities in Myanmar - February 2021 |url=https://www.telenor.com/sustainability/responsible-business/human-rights/mitigate/human-rights-in-myanmar/directives-from-authorities-in-myanmar-february-2021/ |website=Telenor Group |access-date=၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |language=en |accessdate=15 February 2021 |archivedate=15 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210215082607/https://www.telenor.com/sustainability/responsible-business/human-rights/mitigate/human-rights-in-myanmar/directives-from-authorities-in-myanmar-february-2021/ }}</ref> ====စီးပွားရေး==== ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အကြီးမားဆုံး အိမ်ရာတိုးတက်ရေး စီးပွားရေးဖြစ်သော Amata Corporation သည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ တစ်ဘီလီယံကုန်ကျသော စက်မှုတိုးတက်ရေးဇုန်တည်ဆောက်ခြင်းကို အာဏာသိမ်းပိုက်မှုကြောင့်ရပ်ဆိုင်းထားသည်။<ref name=":9">{{Cite web|title=Thailand's Amata halts $1bn Myanmar property project after coup|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Thailand-s-Amata-halts-1bn-Myanmar-property-project-after-coup|access-date=2021-02-02|website=Nikkei Asia|language=en-GB|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203020504/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Thailand-s-Amata-halts-1bn-Myanmar-property-project-after-coup}}</ref><ref>{{Cite web|title=Thai developer invests $1bn to put Myanmar industry on global map|url=https://asia.nikkei.com/Business/Companies/Thai-developer-invests-1bn-to-put-Myanmar-industry-on-global-map|access-date=2021-02-02|website=Nikkei Asia|language=en-GB|accessdate=3 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201132726/https://asia.nikkei.com/Business/Companies/Thai-developer-invests-1bn-to-put-Myanmar-industry-on-global-map}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ကားထုတ်လုပ်မှု အကြီးဆုံးဖြစ်သော [[စူဇူကီး]]သည်လည်း ပြည်တွင်းကားထုတ်လုပ်မှုကို ရပ်ဆိုင်းထားသည်။<ref name=":9" /> ရန်ကုန် စတော့အိတ်စချိန်းသည်လည်း ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးကို ရပ်ဆိုင်းထားသည်။<ref name=":9" /> မြန်မာနိုင်ငံ၏ အိမ်ရောင်းဝယ်ရေးလုပ်ငန်းစီးပွားရေးသည်လည်း ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါး ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-05|title=Myanmar's real estate sector crashes|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmars-real-estate-sector-crashes.html|access-date=2021-02-05|website=The Myanmar Times|accessdate=5 February 2021|archivedate=5 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205065856/https://www.mmtimes.com/news/myanmars-real-estate-sector-crashes.html}}</ref> ပြင်သစ်ရေနံကုမ္ပဏီဖြစ်သော Total SE သည် မိမိ၏ပံ့ပိုးမှုအပေါ် အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်း၏အကျိုးသက်ရောက်မှုကို လေ့လာနေသည်ဟုဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|last=Staff|first=Reuters|date=2021-02-04|title=Total assessing impact of Myanmar coup on its projects|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/myanmar-politics-total-int-idUSKBN2A4120|access-date=2021-02-07|accessdate=7 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204144308/https://www.reuters.com/article/myanmar-politics-total-int-idUSKBN2A4120}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် ကီရင် ကုမ္ပဏီ (Kirin Company) သည် [[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်]]နှင့် အဆက်အသွယ်ဖြတ်တောက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |author1=Erin Handley |title=Kirin, parent company of Australian beer company Lion, cuts ties with Myanmar military after coup |url=https://www.abc.net.au/news/2021-02-05/myanmar-kirin-parent-company-lion-cuts-ties-military-coup/13125778 |website=ABC (Australian Broadcasting Network) |access-date=10 February 2021 |language=English |date=Feb 5, 2021 |accessdate=5 February 2021 |archivedate=7 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210207194258/https://www.abc.net.au/news/2021-02-05/myanmar-kirin-parent-company-lion-cuts-ties-military-coup/13125778 }}</ref><ref>{{cite web |author1=Ben Doherty |author2=Ben Butler |title=Kirin beer company cuts brewery ties with Myanmar military over coup |url=https://www.theguardian.com/world/2021/feb/05/kirin-beer-company-cuts-brewery-ties-with-myanmar-military-over-coup |website=The Guardian |access-date=10 February 2021 |language=English |date=Feb 5, 2021 |accessdate=5 February 2021 |archivedate=10 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210210035719/https://www.theguardian.com/world/2021/feb/05/kirin-beer-company-cuts-brewery-ties-with-myanmar-military-over-coup }}</ref><ref name=":19">{{Cite web|last=|first=|date=|title=Japan's Kirin ends Myanmar beer tie-up with army-owned partner after coup|url=https://news.trust.org/item/20210205070108-ktqjw/|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-02-08|website=Thomson Reuters Foundation|accessdate=10 February 2021|archivedate=5 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205091809/http://news.trust.org/item/20210205070108-ktqjw/}}</ref> ထိုကုမ္ပဏီသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ဘီယာထုတ်လုပ်မှုတွင် ဈေးကွက်ရှယ်ရာ ၈၀% (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၇ ဘီလီယံ) ကိုပိုင်ဆိုင်ထားသည်။<ref name=":19" /> ဖေဖော်ဝါရီလ ၈ ရက်နေ့တွင် Razer ကို တွဲဖက်တည်ထောင်သူ သည် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်မှ ရှယ်ယာအများစုပိုင်ဖြစ်သော Virginia Tobacco ဆေးလိပ်ကုမ္ပဏီသို့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုရပ်ဆိုင်းမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|last=hermesauto|date=2021-02-09|title=Razer co-founder and director Lim Kaling pulls out of Myanmar joint venture|url=https://www.straitstimes.com/business/companies-markets/razer-co-founder-and-director-lim-kaling-pulls-out-of-myanmar-joint|access-date=2021-02-09|website=The Straits Times|language=en|accessdate=10 February 2021|archivedate=20 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210220104458/https://www.straitstimes.com/business/companies-markets/razer-co-founder-and-director-lim-kaling-pulls-out-of-myanmar-joint}}</ref> ဗိုလ်ချုပ်မင်းအောင်လှိုင်သည်လည်း နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့်ပက်သက်၍ နိုင်ငံတကာစီးပွားရေးနှင့်လုပ်ဆောင်မည် ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Myanmar junta chief Min Aung Hlaing says this coup is 'different'|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-junta-chief-Min-Aung-Hlaing-says-this-coup-is-different|access-date=2021-02-09|website=Nikkei Asia|language=en-GB|accessdate=10 February 2021|archivedate=9 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210209073807/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-junta-chief-Min-Aung-Hlaing-says-this-coup-is-different}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်သမ္မတ [[ဂျိုး ဘိုင်ဒင်]] မြန်မာနိုင်ငံအားထောက်ပံ့မည့်ငွေ ဒေါ်လာ ၁ ဘီလီယံ ပေးအပ်ခြင်းကိုရပ်ဆိုင်းမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|last=Times|first=The New York|title=Video: Biden Imposes New Sanctions on Leaders of Myanmar Military Coup|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/video/us/politics/100000007598187/biden-myanmar-sanctions.html|access-date=2021-02-11|issn=0362-4331|accessdate=12 February 2021|archivedate=11 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210211053918/https://www.nytimes.com/video/us/politics/100000007598187/biden-myanmar-sanctions.html}}</ref> ====တပ်တွင်းပုန်ကန်မှုများ==== ဆန္ဒပြမှုများစပြီးမကြာမီတွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့|မြန်မာ့ရဲတပ်ဖွဲ့]]မှ ပုန်ကန်မှုများပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ မတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် ရဲအရာရှိ ၁၁ ဦးသည် ဆန္ဒပြသူများအား မသတ်ဖြတ်လိုသောကြောင့် မြန်မာ–အိန္ဒိယနယ်စပ်ရှိ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်သို့ မိသားစုများနှင့် ထွက်ပြေးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |url=https://www.themizorampost.net/page-view?date=06-03-2121&page_no=1&edition_id=NULL |title=Archived copy |access-date=11 March 2021 |archive-date=10 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210310201711/https://www.themizorampost.net/page-view?date=06-03-2121&page_no=1&edition_id=NULL |url-status=live |accessdate=19 June 2021 |archivedate=10 March 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210310201711/https://www.themizorampost.net/page-view?date=06-03-2121&page_no=1&edition_id=NULL }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-56309338|title=Myanmar coup: India asked to return police officers who crossed border|work=BBC News|date=7 March 2021|via=www.bbc.com|access-date=11 March 2021|archive-date=10 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210310193532/https://www.bbc.com/news/world-asia-56309338|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=10 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210310193532/https://www.bbc.com/news/world-asia-56309338}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/rest-of-world/19-myanmar-cops-take-shelter-in-mizoram/articleshow/81340117.cms|title=Myanmar protest: '19 Myanmar cops take shelter in Mizoram' &#124; World News – Times of India|website=The Times of India|access-date=11 March 2021|archive-date=17 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210317031623/https://timesofindia.indiatimes.com/world/rest-of-world/19-myanmar-cops-take-shelter-in-mizoram/articleshow/81340117.cms|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=17 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210317031623/https://timesofindia.indiatimes.com/world/rest-of-world/19-myanmar-cops-take-shelter-in-mizoram/articleshow/81340117.cms}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2021/03/10/asia-pacific/myanmar-police-fled-india/|title='Shoot till they are dead': Some Myanmar police flee to India after refusing orders|first=Devjyot|last=Ghoshal|date=10 March 2021|website=The Japan Times|access-date=11 March 2021|archive-date=11 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210311063436/https://www.japantimes.co.jp/news/2021/03/10/asia-pacific/myanmar-police-fled-india/|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=11 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210311063436/https://www.japantimes.co.jp/news/2021/03/10/asia-pacific/myanmar-police-fled-india/}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-56343982|title=Myanmar coup: 'We were told to shoot protesters', say police who fled|work=BBC News|date=10 March 2021|via=www.bbc.com|access-date=11 March 2021|archive-date=11 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210311060041/https://www.bbc.com/news/world-asia-56343982|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=11 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210311060041/https://www.bbc.com/news/world-asia-56343982}}</ref> စစ်ကောင်စီသည် မီဇိုရမ်ဒေသရှိ ရဲအရာရှိများအား မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်ပို့ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/current-affairs/mizoram-is-waiting-for-govt-s-direction-on-myanmar-refugees-state-minister-121030801200_1.html|title=Mizoram is waiting for govt's direction on Myanmar refugees: state minister|first=Press Trust of|last=India|newspaper=Business Standard India|date=8 March 2021|via=Business Standard|access-date=11 March 2021|archive-date=10 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210310062454/https://www.business-standard.com/article/current-affairs/mizoram-is-waiting-for-govt-s-direction-on-myanmar-refugees-state-minister-121030801200_1.html|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=10 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210310062454/https://www.business-standard.com/article/current-affairs/mizoram-is-waiting-for-govt-s-direction-on-myanmar-refugees-state-minister-121030801200_1.html}}</ref> အာသံရိုင်ဖယ်တက်ဖွဲ့ကိုမူ နှစ်နိုင်ငံနယ်စပ်၏ လုံခြုံရေးကို ကျပ်မတ်စေရန် အိန္ဒိယအစိုးရမှ အမိန့်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|last=IANS|title=India orders Assam Rifles to prevent influx from Myanmar|url=https://telanganatoday.com/india-orders-assam-rifles-to-prevent-influx-from-myanmar|access-date=12 March 2021|website=Telangana Today|language=en-US|archive-date=8 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308120557/https://telanganatoday.com/india-orders-assam-rifles-to-prevent-influx-from-myanmar|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=8 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210308120557/https://telanganatoday.com/india-orders-assam-rifles-to-prevent-influx-from-myanmar}}</ref> ၂၀၂၁ မတ်လ ၅ ရက်နေ့အထိ ရဲသားများ ၆၀၀ ကျော်မျှ စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို ဆန့်ကျင်၍ ရာထူးမှနုတ်ထွက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-03-05|title=More Than 600 Police Join Myanmar's Anti-Regime Protest Movement|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/600-police-join-myanmars-anti-regime-protest-movement.html|access-date=2021-04-25|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=19 June 2021|archivedate=7 September 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210907144847/https://www.irrawaddy.com/news/burma/600-police-join-myanmars-anti-regime-protest-movement.html}}</ref> မတ်လ ၁၀ ရက်မှစ၍ နယ်စပ်၌ဖြတ်သန်းမှုကို ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://thefederal.com/news/india-in-diplomatic-spot-as-myanmar-urges-return-of-cops-who-fled-across-border/|title=India in diplomatic spot as Myanmar urges return of cops who fled|first=Super|last=User|date=7 March 2021|website=The Federal|access-date=11 March 2021|archive-date=7 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210307061024/https://thefederal.com/news/india-in-diplomatic-spot-as-myanmar-urges-return-of-cops-who-fled-across-border/|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=7 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210307061024/https://thefederal.com/news/india-in-diplomatic-spot-as-myanmar-urges-return-of-cops-who-fled-across-border/}}</ref> မြန်မာ့တပ်မတော်၌လည်း တပ်တွင်းပုန်ကန်မှုများရှိခဲ့သည်။ တပ်မ ၇၇ မှ အရာရှိ ထွန်းမြတ်အောင်နှင့် တပ်မ ၉၉ မှ ဗိုလ်မှူးဟိန်းသော်ဦးတို့အပါအဝင် စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို ဆန့်ကျင်သည့် စစ်သားများသည် မိမိတို့ရာထူးမှနုတ်ထွက်ခဲ့ကြသည်။<ref name=":21">{{Cite web|title=အာဏာမသိမ်းခင်ကတည်းက တပ်ပျက်နေကြောင်း ပုန်ကန်သူတပ်အရာရှိပြောကြား|url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/6442|access-date=2021-04-25|website=Myanmar NOW|language=my|archive-date=25 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210425224334/https://www.myanmar-now.org/mm/news/6442|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=25 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210425224334/https://www.myanmar-now.org/mm/news/6442}}</ref><ref name=":24">{{Cite news|last=Beech|first=Hannah|date=2021-03-28|title=Inside Myanmar's Army: 'They See Protesters as Criminals'|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/03/28/world/asia/myanmar-army-protests.html|access-date=2021-04-25|issn=0362-4331|archive-date=26 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210426094628/https://www.nytimes.com/2021/03/28/world/asia/myanmar-army-protests.html|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=26 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210426094628/https://www.nytimes.com/2021/03/28/world/asia/myanmar-army-protests.html}}</ref><ref name=":25">{{Cite web|title=Interview: 'Military Leaders Are Afraid of Letting Their Power Go'|url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/hein-thaw-oo-04202021170420.html|access-date=2021-04-25|website=Radio Free Asia|language=en|archive-date=25 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210425224332/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/hein-thaw-oo-04202021170420.html|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=25 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210425224332/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/hein-thaw-oo-04202021170420.html}}</ref> ထိုတပ်အရာရှိတို့သည် တပ်မတော်အတွင်း၌ မတည်ငြိမ်မှုများ ရှိနေပြီဖြစ်ကြောင်း ထောက်ပြပြောဆိုခဲ့သည်။<ref name=":21" /><ref name=":24" /><ref name=":25" /> ===နိုင်ငံတကာ=== ====ပြင်ပဆန္ဒပြမှုများ==== [[File:Protesters demanding Aung San Suu Kyi's release at Kasumigaseki, Tokyo after the February 2021 Myanmar coup.jpg|thumb|[[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[တိုကျိုမြို့]]၌ လူယောက် ၃၀၀၀ ခန့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အားလွှတ်ပေးရန် ဆန္ဒပြကြစဉ်<ref>{{Cite web |title=3,000 Myanmar protesters rally in Tokyo for Suu Kyi’s release : The Asahi Shimbun<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --> |url=http://www.asahi.com/ajw/articles/14162323 |accessdate=4 February 2021 |archivedate=4 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204095353/http://www.asahi.com/ajw/articles/14162323 }}</ref>]] ထိုင်းနိုင်ငံရောက် မြန်မာလူမျိုးအယောက် ၂၀၀ ခန့်နှင့် အချို့သော ထိုင်းဒီမိုကရေစီလှုပ်ရှားမှုအတွက် တက်ကြွသူများသည် [[ဘန်ကောက်မြို့]]ရှိ မြန်မာသံရုံးတွင် ဆန္ဒထုတ်ဖော်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Thaiprotest">{{Cite web|date=1 February 2021|title=ด่วน! ชาว 'เมียนมา' ชู 3 นิ้วบุกประท้วงหน้าสถานทูต ต้านรัฐประหารในประเทศ|url=https://www.bangkokbiznews.com/news/detail/920306|access-date=1 February 2021|website=Bangkok Biz News|language=th|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182031/https://www.bangkokbiznews.com/news/detail/920306}}</ref> ထိုဆန္ဒပြပွဲကို ရဲတပ်ဖွဲ့က ဝင်ရောက်ဖမ်းဆီးခဲ့ရာ နှစ်ဦး ဒဏ်ရာ ရရှိခဲ့ပြီး နှစ်ဦး ဖမ်းဆီး ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar’s military stages coup d’etat: Live news |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/2/1/myanmar-military-stages-coup-against-aung-san-suu-kyi-live |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182055/https://www.aljazeera.com/news/2021/2/1/myanmar-military-stages-coup-against-aung-san-suu-kyi-live }}</ref> [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[တိုကျိုမြို့]]တွင်လည်း မြန်မာနိုင်ငံသားများသည် [[ကုလသမဂ္ဂ တက္ကသိုလ်]]၌ အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်းကို ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-01|title=Myanmar workers in Japan protest against Tatmadaw’s actions|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-workers-japan-protest-against-tatmadaws-actions.html|access-date=2021-02-01|website=The Myanmar Times|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182053/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-workers-japan-protest-against-tatmadaws-actions.html}}</ref> ‌ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်နေ့တွင် [[ဝါရှင်တန်ဒီစီ]]၏ မြန်မာသံရုံးရှေ့၌ မြန်မာ-အမေရိကန်လူများ အယောက် ၁၅၀ ကျော် ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=ဝါရှင်တန်ဒီစီက မြန်မာစစ်သံရုံးရှေ့မှာ အမေရိကန်ရောက် မြန်မာတွေဆန္ဒပြ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/myanmar-protest-against-military-coup-in-washington-dc-02032021193807.html|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-02-04|website=Radio Free Asia|language=my|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204043631/https://www.rfa.org/burmese/news/myanmar-protest-against-military-coup-in-washington-dc-02032021193807.html}}</ref> စင်္ကာပူရဲတပ်ဖွဲ့သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ဆန္ဒဖော်ထုတ်ခြင်းမပြုလုပ်ရန် သတိပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |last1=Netto |first1=Stephen |title=Police issues warning against plans to protest in Singapore over current situation in Myanmar |url=https://www.theonlinecitizen.com/2021/02/05/police-issues-warning-against-plans-to-protest-in-singapore-over-current-situation-in-myanmar/ |website=The Online Citizen |access-date=5 February 2021 |language=English |date=Feb 5, 2021 |accessdate=5 February 2021 |archivedate=5 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205075814/https://www.theonlinecitizen.com/2021/02/05/police-issues-warning-against-plans-to-protest-in-singapore-over-current-situation-in-myanmar/ }}</ref><ref>{{cite web |author1=CNA/ga(ta) |author2=Channel News Asia |title=Police warn against plans to protest in Singapore over situation in Myanmar |url=https://www.channelnewsasia.com/news/singapore/police-warn-against-protest-plans-singapore-over-myanmar-14119078 |website=ChannelNewsAsia |access-date=5 February 2021 |language=English |date=Feb 5, 2021 |accessdate=5 February 2021 |archivedate=5 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205072243/https://www.channelnewsasia.com/news/singapore/police-warn-against-protest-plans-singapore-over-myanmar-14119078 }}</ref> ထိုရဲတပ်ဖွဲ့သည် မြန်မာသံရုံးရှေ့၌ နိုင်ငံခြားသားဆန္ဒပြသူ ၃ ဦးကို ဆန္ဒပြခွင့်မယူထားသောကြောင့် ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.channelnewsasia.com/news/singapore/myanmar-men-investigated-allegedly-protest-embassy-police-14195396 |accessdate=15 February 2021 |archivedate=14 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210214235721/https://www.channelnewsasia.com/news/singapore/myanmar-men-investigated-allegedly-protest-embassy-police-14195396 }}</ref> ====နိုင်ငံခြားအစိုးရများ==== [[File:Reacció al cop d'estat de Myanmar de 2021.svg|thumb| {{legend|#0000ff|မြန်မာ}} {{legend|#4daf4a|အာဏာသိမ်းပိုက်မှုကိုဆန့်ကျင်}}{{legend|#80c87d|အလွန်စိုးရိမ်သည်ဟုဆို}}{{legend|#fee000|ကြားနေ}} {{legend|#c0c0c0|အဆိုပြုမှုမရှိ}}]] [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယ]]၊<ref>{{Cite web|last=Feb 1|first=TIMESOFINDIA COM /|last2=2021|last3=Ist|first3=09:36|title=Deeply concerned by developments in Myanmar, says India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/deeply-concerned-by-developments-in-myanmar-says-india/articleshow/80623041.cms|access-date=2021-02-01|website=The Times of India|language=en|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182036/https://timesofindia.indiatimes.com/india/deeply-concerned-by-developments-in-myanmar-says-india/articleshow/80623041.cms}}</ref> [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ|ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်]]၊<ref>{{cite news |title=Bangladesh wants democratic process upheld in Myanmar |url=https://www.dhakatribune.com/world/south-east-asia/2021/02/01/military-coup-in-myanmar-not-necessarily-to-affect-rohingya-repatriation |access-date=1 February 2021 |work=Dhaka Tribune |publisher=2A Media Limited. |date=1 February 2021 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201063550/https://www.dhakatribune.com/world/south-east-asia/2021/02/01/military-coup-in-myanmar-not-necessarily-to-affect-rohingya-repatriation }}</ref> [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ|အင်ဒိုနီးရှား]]၊<ref>{{citeweb|title=Indonesia Urges All Parties in Myanmar to Exercise Self-Restraint|url=https://kemlu.go.id/portal/en/read/2118/siaran_pers/indonesia-urges-all-parties-in-myanmar-to-exercise-self-restraint|publisher=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Indonesia|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182046/https://kemlu.go.id/portal/en/read/2118/siaran_pers/indonesia-urges-all-parties-in-myanmar-to-exercise-self-restraint}}</ref> [[တရုတ်နိုင်ငံ|တရုတ်]]၊<ref>{{cite web|year=1 February 2021|title=China 'notes' Myanmar coup, hopes for stability|publication-place=REUTERS|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-china/china-notes-myanmar-coup-hopes-for-stability-idUSKBN2A11P2?il=0|access-date=1 February 2021|accessdate=2 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131344/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-china/china-notes-myanmar-coup-hopes-for-stability-idUSKBN2A11P2?il=0}}</ref> [[မလေးရှားနိုင်ငံ|မလေးရှား]]၊<ref>{{citeweb|title=Press Release: Latest Situation in Myanmar|url=https://twitter.com/MalaysiaMFA/status/1356122970159104000|publisher=Ministry of Foreign Affairs (Malaysia)|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182040/https://twitter.com/MalaysiaMFA/status/1356122970159104000}}</ref> [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ|ပါကစ္စတန်]]၊<ref>{{Cite web|title=Pakistan hopes from all sides in Myanmar to be restraint, work for peace: Zahid Hafeez|url=https://www.radio.gov.pk/01-02-2021/pakistan-hopes-from-all-sides-in-myanmar-to-be-restraint-work-for-peace-zahid-hafeez|access-date=2021-02-01|website=www.radio.gov.pk|language=en|accessdate=2 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201144030/https://www.radio.gov.pk/01-02-2021/pakistan-hopes-from-all-sides-in-myanmar-to-be-restraint-work-for-peace-zahid-hafeez}}</ref> [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ|ဖိလစ်ပိုင်]]၊<ref>{{cite news |last1=Lee-Brago |first1=Pia |title=Philippines following Myanmar situation with deep concern |url=https://www.philstar.com/headlines/2021/02/03/2074984/philippines-following-myanmar-situation-deep-concern |access-date=2 February 2021 |work=Philstar.com |date=3 February 2021 |archive-date=3 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210203131356/https://www.philstar.com/headlines/2021/02/03/2074984/philippines-following-myanmar-situation-deep-concern |url-status=live |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131356/https://www.philstar.com/headlines/2021/02/03/2074984/philippines-following-myanmar-situation-deep-concern }}</ref> [[တောင်ကိုရီးယား]]၊<ref>{{cite web|url=https://en.yna.co.kr/view/AEN20210201009200325|title=S. Korea expresses concerns over Myanmar coup|website=[[Yonhap News Agency]]|date=February 1, 2021|accessdate=February 1, 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201100350/https://en.yna.co.kr/view/AEN20210201009200325}}</ref> [[စင်္ကာပူ]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mfa.gov.sg/Newsroom/Press-Statements-Transcripts-and-Photos/2021/02/20210201-Myanmar|title=MFA Spokesperson's Comments in Response to Media Queries on the Detention of Myanmar Leaders and Officials|date=1 February 2021|website=Ministry of Foreign Affairs Singapore|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182043/https://www.mfa.gov.sg/Newsroom/Press-Statements-Transcripts-and-Photos/2021/02/20210201-Myanmar}}</ref> စသောနိုင်ငံများသည် အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်းကို စိုးရိမ်ပါ‌ကြောင်းနှင့် အစိုးရနှင့်တပ်မတော်တို့သည် ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးသင့်ကြောင်း တိုက်တွန်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|last=Goldman|first=Russell|date=2021-02-01|title=Myanmar’s Coup, Explained|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/02/01/world/asia/myanmar-coup.html|access-date=2021-02-02|issn=0362-4331|accessdate=2 February 2021|archivedate=2 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210202084031/https://www.nytimes.com/2021/02/01/world/asia/myanmar-coup.html}}</ref> [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ|ဩစတြေးလျ]]၊<ref>{{cite web |last1=Tillett |first1=Andrew |title=Australia joins global condemnation of Myanmar generals |url=https://www.afr.com/world/asia/myanmar-leader-aung-san-suu-kyi-detained-20210201-p56ycy |website=Financial Review |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 1, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201020736/https://www.afr.com/world/asia/myanmar-leader-aung-san-suu-kyi-detained-20210201-p56ycy }}</ref><ref>{{cite web|last=|first=|date=|title=Statement on Myanmar|url=https://www.foreignminister.gov.au/minister/marise-payne/media-release/statement-myanmar|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=|website=Minister for Foreign Affairs – Minister for Women – Senator the Hon Marise Payne|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201093854/https://www.foreignminister.gov.au/minister/marise-payne/media-release/statement-myanmar}}</ref> [[ကနေဒါနိုင်ငံ|ကနေဒါ]]၊<ref>{{cite web|url=https://cultmtl.com/2021/02/justin-trudeau-on-myanmar-the-democratic-process-must-be-respected/|title=Justin Trudeau on Myanmar: “The democratic process must be respected”|date=2 February 2021|website=Cult MTL|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131331/https://cultmtl.com/2021/02/justin-trudeau-on-myanmar-the-democratic-process-must-be-respected/}}</ref> [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ|ပြင်သစ်]]၊<ref>{{Cite web |title=France calls on Myanmar military to release Suu Kyi, respect election results<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --> |url=https://uk.sports.yahoo.com/news/myanmar-aung-san-suu-kyi-072052284.html |accessdate=2 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131433/https://consent.yahoo.com/v2/collectConsent?sessionId=2_cc-session_74704c41-a143-4ae4-8f5b-1e4af6cd3535 }}</ref> [[ဂျာမနီနိုင်ငံ|ဂျာမနီ]]၊<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/germany-condemns-myanmar-coup-in-strongest-terms-/2129847 |accessdate=2 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201104100/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/germany-condemns-myanmar-coup-in-strongest-terms-/2129847 }}</ref> [[ဂျပန်နိုင်ငံ|ဂျပန်]]<ref>{{cite news |title=Japan urges Myanmar military to free Suu Kyi, restore democracy |url=https://mb.com.ph/2021/02/01/japan-urges-myanmar-military-to-free-suu-kyi-restore-democracy/ |access-date=2 February 2021 |work=Manila Bulletin |agency=Agence France-Presse |date=1 February 2021 |archive-date=1 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201094835/https://mb.com.ph/2021/02/01/japan-urges-myanmar-military-to-free-suu-kyi-restore-democracy/ |url-status=live |accessdate=6 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201094835/https://mb.com.ph/2021/02/01/japan-urges-myanmar-military-to-free-suu-kyi-restore-democracy/ }}</ref> [[နယူးဇီလန်နိုင်ငံ|နယူးဇီလန်]]၊<ref>{{Cite web|last=Mahuta|first=Nanaia|date=1 February 2021|title=New Zealand statement on Myanmar|url=https://www.beehive.govt.nz/release/new-zealand-statement-myanmar|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=1 February 2021|website=via beehive.gov.nz|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201051939/https://www.beehive.govt.nz/release/new-zealand-statement-myanmar}}</ref> [[စပိန်နိုင်ငံ|စပိန်]]၊<ref>{{Cite web|date=2021-02-01|title=Sánchez condena el golpe de Estado en Myanmar y pide vuelta a la democracia|url=https://www.lavanguardia.com/politica/20210201/6213485/sanchez-condena-golpe-myanmar-pide-vuelta-democracia.html|access-date=2021-02-01|website=La Vanguardia|language=es|accessdate=2 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131521/https://www.lavanguardia.com/politica/20210201/6213485/sanchez-condena-golpe-myanmar-pide-vuelta-democracia.html}}</ref> [[ဆွီဒင်နိုင်ငံ|ဆွီဒင်]]၊<ref>{{cite web|url=https://sverigesradio.se/artikel/foreign-minister-condemns-military-coup-in-myanmar|title=Foreign Minister condemns military coup in Myanmar|publisher=Sveriges Radio|website=sverigesradio.se|accessdate=3 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201221458/https://sverigesradio.se/artikel/foreign-minister-condemns-military-coup-in-myanmar}}</ref> [[တူရကီနိုင်ငံ|တူရကီ]]၊<ref>{{cite news |last1=Bir |first1=Burak |title=Turkey condemns, 'deeply concerned' by coup in Myanmar |url=https://www.aa.com.tr/en/turkey/turkey-condemns-deeply-concerned-by-coup-in-myanmar/2129572 |access-date=1 February 2021 |work=Anadolu Agency |date=1 February 2021 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182117/https://www.aa.com.tr/en/turkey/turkey-condemns-deeply-concerned-by-coup-in-myanmar/2129572 }}</ref> [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/uk-condemns-military-coup-in-myanmar/2129749|title=UK condemns military coup in Myanmar|date=1 February 2021|work=Anadolu Agency|language=en|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182110/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/uk-condemns-military-coup-in-myanmar/2129749}}</ref> နှင့် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]]နိုင်ငံများ<ref>{{Cite web|url=https://www.whitehouse.gov/briefing-room/statements-releases/2021/01/31/statement-by-white-house-spokesperson-jen-psaki-on-burma/|title=Statement by White House Spokesperson Jen Psaki on Burma|date=1 February 2021|website=The White House|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201072432/https://www.whitehouse.gov/briefing-room/statements-releases/2021/01/31/statement-by-white-house-spokesperson-jen-psaki-on-burma/}}</ref> သည် ဖမ်းဆီးခံရသူတို့ကို လွှတ်ပေးသင့်ကြောင်း ရာဇသံအမိန့်ဖြင့် ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |title=‘Serious blow to democracy’: World condemns Myanmar military coup |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/2/1/world-reacts-to-military-coup-in-myanmar |access-date=1 February 2021 |work=Al Jazeera |date=1 February 2021 |language=en |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201175726/https://www.aljazeera.com/news/2021/2/1/world-reacts-to-military-coup-in-myanmar }}</ref><ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.aa.com.tr/fr/monde/la-maison-blanche-menace-les-auteurs-du-coup-d%c3%a9tat-militaire-du-myanmar-de-sanctions/2129551 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182127/https://www.aa.com.tr/fr/monde/la-maison-blanche-menace-les-auteurs-du-coup-d%C3%A9tat-militaire-du-myanmar-de-sanctions/2129551 }}</ref> အမေရိကန်သမ္မတ [[ဂျိုး ဘိုင်ဒင်]]သည်လည်း အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်းသည် နိုင်ငံတော်၏ [[ဒီမိုကရေစီ]]ကို တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြစ်ကြောင်းနှင့် တပ်မတော်အား လိုအပ်လာလျှင် ပြစ်ဒဏ် ချမှတ်မည် ဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=Biden threatens sanctions on Myanmar after military coup|url=https://apnews.com/article/joe-biden-politics-aung-san-suu-kyi-myanmar-democracy-f28e6bc37c38417d19a86b524a14de0d|author=Lee, Matthew|website=APNews.com|date=February 1, 2021|access-date=February 1, 2021|accessdate=2 February 2021|archivedate=2 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210202013132/https://apnews.com/article/joe-biden-politics-aung-san-suu-kyi-myanmar-democracy-f28e6bc37c38417d19a86b524a14de0d}}</ref><ref>{{cite web|title=Statement by President Joseph R. Biden, Jr. on the Situation in Burma|url=https://www.whitehouse.gov/briefing-room/statements-releases/2021/02/01/statement-by-president-joseph-r-biden-jr-on-the-situation-in-burma/|website=WhiteHouse.gov|date=February 1, 2021|access-date=February 1, 2021|accessdate=2 February 2021|archivedate=2 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210202023944/https://www.whitehouse.gov/briefing-room/statements-releases/2021/02/01/statement-by-president-joseph-r-biden-jr-on-the-situation-in-burma/}}</ref> နယူးဇီလန်နိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ် ဂျက်ဆင်တာ အာဒန် (Jacinta Ardern) သည် အာဏာသိမ်းပိုက်မှုကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဆက်ဆံရေးကို ရပ်တန့် ထားသည့်အပြင် ရာထူးကြီးဗိုလ်ချုပ်များကိုလည်း ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.channelnewsasia.com/news/world/new-zealand-suspends-ties-with-myanmar--to-ban-visits-from-military-leaders-14144806|title=New Zealand suspends ties with Myanmar; to ban visits from military leaders|website=CNA|accessdate=10 February 2021|archivedate=9 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210209090828/https://www.channelnewsasia.com/news/world/new-zealand-suspends-ties-with-myanmar--to-ban-visits-from-military-leaders-14144806}}</ref> [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ|ကမ္ဘောဒီးယား]]၊ [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ|ဗီယက်နမ်]] နှင့် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]တို့သည် ထိုအာဏာသိမ်းခြင်းကိစ္စကို ပြည်တွင်း ပြဿနာ အဖြစ်နှင့်သာ ယူဆ၍ ဝင်ရောက်မစွက်ဖက်လိုကြောင်း ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |title=West condemns Myanmar coup but Thailand, Cambodia shrug |url=https://www.bangkokpost.com/world/2060651/west-condemns-myanmar-coup-but-thailand-cambodia-shrug |access-date=1 February 2021 |work=Bangkok Post |publisher=Bangkok Post Public Company Ltd. |date=1 February 2021 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=16 June 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210616050210/https://www.bangkokpost.com/world/2060651/west-condemns-myanmar-coup-but-thailand-cambodia-shrug }}</ref><ref>{{cite news |title=Myanmar's army seizes power, detains Aung San Suu Kyi |url=https://nationalpost.com/pmn/news-pmn/myanmars-army-seizes-power-detains-aung-san-suu-kyi-5 |access-date=1 February 2021 |work=National Post |agency=Reuters |date=1 February 2021 |language=en-CA |accessdate=1 February 2021 |archivedate=16 June 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210616050210/https://nationalpost.com/pmn/news-pmn/myanmars-army-seizes-power-detains-aung-san-suu-kyi-5 }}</ref><ref>{{cite news|title= Myanmar military coup: Nordic and Asian reactions|date= 2 February 2021|url= https://scandasia.com/myanmar-military-coup-nordic-and-asian-reactions/|work= ScandAsia|accessdate= 2 February 2021|archivedate= 3 February 2021|archiveurl= https://web.archive.org/web/20210203131348/https://scandasia.com/myanmar-military-coup-nordic-and-asian-reactions/}}</ref> [[ကုလသမဂ္ဂ]]၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်ဖြစ်သူ [[အန်တိုနီရို ဂူတာရက်စ်]]သည် ထိုသို့အာဏာသိမ်းခြင်းသည် မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီကို ထိခိုက်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Statement attributable to the Spokesperson for the Secretary General - on Myanmar |url=https://www.un.org/sg/en/content/sg/statement/2021-01-31/statement-attributable-the-spokesperson-for-the-secretary-general-myanmar |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182155/https://www.un.org/sg/en/content/sg/statement/2021-01-31/statement-attributable-the-spokesperson-for-the-secretary-general-myanmar }}</ref> ထို့အပြင် [[အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း|အာဆီယံအဖွဲ့]]သည်လည်း နိုင်ငံများအစည်းဝေးခေါ်ယူခဲ့၍ ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=ASEAN calls for "return to normalcy" in Myanmar after coup {{!}} Reuters<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --> |url=https://www.reuters.com/article/myanmar-politics-asean-int/asean-calls-for-return-to-normalcy-in-myanmar-after-coup-idUSKBN2A124A |accessdate=1 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131337/https://www.reuters.com/article/myanmar-politics-asean-int/asean-calls-for-return-to-normalcy-in-myanmar-after-coup-idUSKBN2A124A }}</ref><ref>{{Cite web |title=Negara-negara ASEAN Bahas Kudeta Militer di Myanmar<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --> |url=https://news.detik.com/internasional/d-5357097/negara-negara-asean-bahas-kudeta-militer-di-myanmar |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182144/https://news.detik.com/internasional/d-5357097/negara-negara-asean-bahas-kudeta-militer-di-myanmar }}</ref> [[ဥရောပ သမဂ္ဂ]]သည်လည်း ထိုသို့ အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်းနှင့်ပက်သက်၍ ဝေဖန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://twitter.com/vonderleyen/status/1356154420459933696 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201081644/https://twitter.com/vonderleyen/status/1356154420459933696 }}</ref><ref name=politcoeu>{{cite news|url=https://www.politico.eu/article/europe-reacts-to-myanmar-military-coup/|title=EU leaders condemn military coup in Myanmar|last=Adkins|first=William|date=1 February 2021|work=Politico|accessdate=1 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131434/https://www.politico.eu/article/europe-reacts-to-myanmar-military-coup/}}</ref> [[ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ]]တွင် ယူကေမှဦးစီး၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ဒီမိုကရေစီ ပြန်လည်ဖော်ယူရေးနှင့် တပ်မတော်အား ပစ်ဒဏ်ပေးနိုင်ရေးအတွက် အစည်း‌အဝေးခေါ်ယူခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |title=UNSC takes no action on coup in Myanmar |url=https://www.gulftoday.ae/news/2021/02/03/unsc-takes-no-action-on-coup-in-myanmar |access-date=3 February 2021 |work=Gulf Today |date=3 February 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131416/https://www.gulftoday.ae/news/2021/02/03/unsc-takes-no-action-on-coup-in-myanmar }}</ref><ref>{{cite web |author1=AFP |author2=jt |title=UN Security Council searches for unity on Myanmar |url=https://www.channelnewsasia.com/news/world/myanmar-un-security-council-emergency-meeting-uk-china-14097148 |website=Channel News Asia |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 2, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131415/https://www.channelnewsasia.com/news/world/myanmar-un-security-council-emergency-meeting-uk-china-14097148 }}</ref><ref>{{cite web |author1=AL JAZEERA AND NEWS AGENCIES |title=Security Council fails to agree statement condemning Myanmar coup |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/2/3/security-council-fails-to-agree-statement-condemning-myanmar-coup |website=Al Jazeera |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 3, 2021 |quote=The UN Security Council has failed to agree on a joint statement condemning Monday’s coup in Myanmar, after a two hour long emergency meeting failed to secure the support of China, a key Myanmar ally and a veto-holding permanent member of the council. |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203041029/https://www.aljazeera.com/news/2021/2/3/security-council-fails-to-agree-statement-condemning-myanmar-coup }}</ref><ref>{{cite web |author1=AP |title=UN Security Council takes no action on Myanmar coup |url=https://www.euronews.com/2021/02/03/un-security-council-takes-no-action-on-myanmar-coup |website=Euronews |access-date=3 February 2021 |language=English |date=February 3, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131406/https://www.euronews.com/2021/02/03/un-security-council-takes-no-action-on-myanmar-coup }}</ref> သို့သော် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ၁၅ နိုင်ငံလုံးမှ သဘောတူညီချက်မရရှိခဲ့ပေ။ တရုတ်နှင့်ရုရှားနိုင်ငံတို့သည် အစိုးရနှင့်ပြန်လည်ဆွေးနွှေးလိုသည်ဟုဆိုကာ သဘောတူပေးရန်ငြင်းဆိုခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အမြဲတမ်း အဖွဲ့ဝင် များဖြစ်ကြသော တရုတ်နှင့် ရုရှားနိုင်ငံတို့သည် [[ဗီတို|ဗီတိုအာဏာ]]ကိုအသုံးပြုခဲ့၍ ထိုသို့ပြုလုပ်ရန်ပိတ်ပင်ခဲ့သည့်အပြင် တရုတ်သည် "အစိုးရပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခြင်း" သာဖြစ်သည်ဟုဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web |author1= |title=Myanmar coup: China blocks UN condemnation as protest grows |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-55913947 |website=BBC News |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 3, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203101508/https://www.bbc.com/news/world-asia-55913947 }}</ref> အမြဲတမ်းအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများမဟုတ်ကြသော အိန္ဒိယနှင့်ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့သည် ထိုသို့ဒီမိုကရေစီပြန်လည်ဖော်ယူရေးကို ပြုလုပ်ပေးရန်တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news|work=The Guardian|title=Aung San Suu Kyi could face two years in jail over ‘illegal’ walkie-talkies|date=3 February 2021|url=https://www.theguardian.com/world/2021/feb/03/myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-workers-hospitals-civil-disobedience-aung-san-suu-kyi|accessdate=5 February 2021|archivedate=23 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210223034039/https://www.theguardian.com/world/2021/feb/03/myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-workers-hospitals-civil-disobedience-aung-san-suu-kyi}}</ref> ၂၀၂၁ မတ် လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် ဖမ်းဆီးခံရသူများအား ပြန်လွတ်ပေးရန်၊ အာဆီယံအနေဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအားကူညီပေးရန်၊ စစ်တပ်နှင့်ပြည်သူနှစ်ဖက်လုံးမှ ဆွေးနွှေးတိုင်ပင်ကြရန်သာ ကြေညာချက်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref name="un_calls_for_reversal_2021_03_10_ap">[https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-asia-pacific-myanmar-united-nations-4d0b4e78b8b740784c7ed5adb0aec3b4 "UN calls for reversal of Myanmar coup and condemns violence"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411053758/https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-asia-pacific-myanmar-united-nations-4d0b4e78b8b740784c7ed5adb0aec3b4|date=11 April 2021}} March 10, 2021, [[Associated Press]] (also at: ''[https://www.usnews.com/news/world/articles/2021-03-10/diplomats-un-to-condemn-violence-against-myanmar-protesters U.S. News and World Report] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411053756/https://www.usnews.com/news/world/articles/2021-03-10/diplomats-un-to-condemn-violence-against-myanmar-protesters|date=11 April 2021}}'' and [https://www.ctvnews.ca/world/un-calls-for-reversal-of-myanmar-coup-and-condemns-violence-1.5342124 CTV News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411053756/https://www.ctvnews.ca/world/un-calls-for-reversal-of-myanmar-coup-and-condemns-violence-1.5342124|date=11 April 2021}}, retrieved April 9, 2021</ref><ref name="unsc_agrees_to_condemn_2021_03_10_reuters">[https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-un/u-n-security-council-agrees-to-condemn-myanmar-violence-urge-military-restraint-idUSKBN2B22D8 "U.N. Security Council agrees to condemn Myanmar violence, urge military restraint,"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411053756/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-un/u-n-security-council-agrees-to-condemn-myanmar-violence-urge-military-restraint-idUSKBN2B22D8|date=11 April 2021}} March 10, 2021, [[Reuters News Service]], (also in the ''[https://www.straitstimes.com/world/united-states/un-security-council-agrees-to-condemn-myanmar-violence-urge-military-restraint Straits Times] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411055920/https://www.straitstimes.com/world/united-states/un-security-council-agrees-to-condemn-myanmar-violence-urge-military-restraint|date=11 April 2021}}'') retrieved April 9, 2021</ref><ref name="unsc_strongly_condemns_2021_03_11_afp_thehindu">[https://www.thehindu.com/news/international/un-security-council-strongly-condemns-myanmar-militarys-violence/article34040125.ece "U.N. Security Council Strongly Condemns Myanmar Military's Violence,"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210616050212/https://www.thehindu.com/news/international/un-security-council-strongly-condemns-myanmar-militarys-violence/article34040125.ece|date=16 June 2021}} March 11, 2021, [[Agence France-Presse]] in ''[[The Hindu]]''</ref><ref name="press_release_sc14462_2021_03_10_unsc">[https://www.un.org/press/en/2021/sc14462.doc.htm "Issuing Presidential Statement, Security Council Expresses Deep Concern about Developments in Myanmar,"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411055134/https://www.un.org/press/en/2021/sc14462.doc.htm|date=11 April 2021}} Press Release SC/14462, March 10, 2021, [[United Nations Security Council]], retrieved April 9, 2021</ref> ၂၀၂၁ မတ် ၂၇ တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်နေ့အခမ်းအနားကို နိုင်ငံရှစ်နိုင်ငံမှ ကိုယ်စားလှယ်များ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |title=On Bloodiest Day for Myanmar Civilians, India Attends Military Parade by Coup Leaders |url=https://thewire.in/diplomacy/india-china-russia-pakistan-attend-myanmar-armed-forces-day-parade |work=[[The Wire (India)|The Wire]] |date=28 March 2021 |access-date=28 March 2021 |archive-date=28 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210328071814/https://thewire.in/diplomacy/india-china-russia-pakistan-attend-myanmar-armed-forces-day-parade |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=28 March 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210328071814/https://thewire.in/diplomacy/india-china-russia-pakistan-attend-myanmar-armed-forces-day-parade }}</ref> [[File:2021 Special ASEAN Summit on Myanmar's coup d'état (2).jpg|thumb|၂၀၂၁ ဧပြီ ၂၄ရက်​နေ့တွင် ကျင်းပသော အာဆီယံခေါင်းဆောင်များ အစည်းအဝေး]] ၂၀၂၁ ဧပြီ ၂၄ တွင် [[အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း|အာဆီယံအသင်း]]မှ မင်းအောင်လှိုင်အား အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ [[ဂျာကာတာမြို့]]ရှိ အာဆီယံခေါင်းဆောင်များစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက်ရန်ဖိတ်ခေါ်ခဲ့သည်။ စစ်အာဏာသိမ်းပိုက်မှုကို ဆန့်ကျင်သောနိုင်ငံရေးသမားများမှ ဖွဲ့စည်းခဲ့သော [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရအဖွဲ့]]သည် အာဆီယံအား ဆက်သွယ်နိုင်ခဲ့သော်လည်း အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရအား ထိုအစည်းအဝေးသို့ ဖိတ်ခေါ်ခြင်းမပြုခဲ့ပေ။<ref>{{Cite web|date=2021-04-20|title=Myanmar's National Unity Government must be invited to this week's ASEAN Special Summit, MPs say|url=https://aseanmp.org/2021/04/20/myanmars-national-unity-government-must-be-invited-to-this-weeks-asean-special-summit-mps-say/|access-date=2021-04-22|website=ASEAN Parliamentarians for Human Rights|language=en-US|archive-date=28 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210428023046/https://aseanmp.org/2021/04/20/myanmars-national-unity-government-must-be-invited-to-this-weeks-asean-special-summit-mps-say/|url-status=live|accessdate=18 June 2021|archivedate=28 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210428023046/https://aseanmp.org/2021/04/20/myanmars-national-unity-government-must-be-invited-to-this-weeks-asean-special-summit-mps-say/}}</ref><ref>{{cite news |last1=Allard |first1=Tom |title=Southeast Asian leaders to press Myanmar junta to end violence, allow aid - sources |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/regional-ngos-urge-asean-include-ousted-myanmar-lawmakers-crisis-summit-2021-04-23/ |access-date=April 24, 2021 |work=Reuters |date=April 24, 2021 |archive-date=23 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210423194011/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/regional-ngos-urge-asean-include-ousted-myanmar-lawmakers-crisis-summit-2021-04-23/ |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=23 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210423194011/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/regional-ngos-urge-asean-include-ousted-myanmar-lawmakers-crisis-summit-2021-04-23/ }}</ref> ထိုအစည်းအဝေးတွင် မင်းအောင်လှိုင်အား နိုင်ငံခေါင်းဆောင်ဟူ၍ ခေါ်ဆိုခြင်းမရှိခဲ့ပေ။<ref>{{cite news |title=ASEAN leaders meet Myanmar coup leader Min Aung Hlaing in Indonesia, amid killings |url=https://www.thehindu.com/news/international/asean-leaders-meet-myanmar-coup-leader-min-aung-hlaing-in-indonesia-amid-killings/article34399476.ece |access-date=24 April 2021 |work=The Hindu |date=24 April 2021 |language=en-IN |archive-date=24 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210424081626/https://www.thehindu.com/news/international/asean-leaders-meet-myanmar-coup-leader-min-aung-hlaing-in-indonesia-amid-killings/article34399476.ece |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=24 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210424081626/https://www.thehindu.com/news/international/asean-leaders-meet-myanmar-coup-leader-min-aung-hlaing-in-indonesia-amid-killings/article34399476.ece }}</ref> အာဆီယံသည် အချက်ငါးချက်ပါ သဘောတူညီမှု (five-point consensus) ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့၍ မင်းအောင်လှိုင်အား ပြည်သူတို့အပေါ် အကြမ်းဖက်မှုများကို လျှော့ချပေးရန်သာတောင်းဆိုခဲ့၍ အခြားထိရောက်‌သော ဆောင်ရွက်ချက်များကို ပေးစွမ်းခြင်းမပြုခဲ့ပေ။<ref>{{Cite web|date=2021-04-24|title=Chairman's Statement on the ASEAN Leaders' Meeting.|url=http://asean2021.bn/Theme/news/news-24.04.21-csalm.aspx|access-date=2021-04-24|website=ASEAN Summit 2021|language=en-US|archive-date=24 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424135206/http://asean2021.bn/Theme/news/news-24.04.21-csalm.aspx|url-status=live|accessdate=18 June 2021|archivedate=24 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210424135206/http://asean2021.bn/Theme/news/news-24.04.21-csalm.aspx}}</ref> =====အာဆီယံအထူးကိုယ်စားလှယ်များ===== အာဆီယံ၏ သဘောတူညီထားသော အချက် (၅)ချက်အရ အလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌ၏ အထူးကိုယ်စားလှယ်များ ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ခုနှစ်တွင် ဘရူနိုင်းနိုင်ငံခြားရေးဒုဝန်ကြီး [[အီရိဝမ် ယူစွပ်ဖ်]]၊ ၂၀၂၂ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး [[ပရက် ဆိုခွန်]]၊ ၂၀၂၃ခုနှစ်တွင် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး [[ရတ်နို မာဆုဒီ]] တို့က အထူးကိုယ်စားလှယ်များအဖြစ် ဆောင်ရွက်ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-04-24|title=အာဆီယံ အထူးကိုယ်စားလှယ်ရဲ့ မြန်မာ့အရေး ချဉ်းကပ်မှုပုံစံအသစ်|url=https://news-eleven.com/article/243121}}</ref> ==ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန်== {{wikisource|ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့် ၁/၂၀၂၁}} * [[အောင်ဆန်းစုကြည်]] * [[၁၉၆၂ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] * [[၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး)|ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း]] * [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံဆန္ဒပြမှုများ]] * [[တပ်မတော်အစိုးရ (၂၀၂၁)]] * [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] ==ကိုးကားချက်== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ စစ်ဘက်အာဏာသိမ်းမှုများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ် အာဏာသိမ်းခြင်းနှင့် အာဏာသိမ်းရန်ကြိုးပမ်းမှုများ]] {{တပ်မတော်}} {{မြန်မာနိုင်ငံ}} saapg3kwiecxefmnb6464ftokbpwg8u 1029330 1029317 2026-05-04T03:10:50Z Zawzawaungthwin 100038 [[Special:Contributions/Mgkaungmyatlwin|Mgkaungmyatlwin]] ([[User talk:Mgkaungmyatlwin|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1029317|1029317]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1029330 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = ၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံအာဏာသိမ်းခံရခြင်း | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ|မြန်မာ့နိုင်ငံရေးပဋိပက္ခများသမိုင်း]] | image = Aung San Suu Kyi & Min Aung Hlaing collage.jpg | image_size = | alt = | caption = ဖမ်းဆီးခံရသော အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် [[အောင်ဆန်းစုကြည်|​ဒါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] (ဝဲ) နှင့် <br/>အာဏာသိမ်းပိုက်ခဲ့သောခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] (ယာ) | date = ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | place = [[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာ]] | map_type = | map_relief = | map_size = | map_marksize = | map_caption = | map_label = | territory = | result = တပ်မတော်မှ အာဏာသိမ်းမှုအောင်မြင် * [[NLD]] အစိုးရ ဖျက်ချခံရ၊ [[တပ်မတော်အစိုးရ (၂၀၂၁)|စစ်အစိုးရ]] စတင် * ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် ဦးဝင်းမြင့်ဖမ်းဆီးခံရ * ဝန်ကြီး ၂၄ ဦး ဖမ်းဆီးခံရ<ref name="bbc1">{{cite news|date=2021-02-01|title=Myanmar coup: Aung San Suu Kyi detained as military seizes control|language=en-GB|work=[[ဘီဘီစီ]]|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489|access-date=2021-02-01|accessdate=1 February 2021|archivedate=31 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210131232954/https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489}}</ref> * [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]] ရလဒ်များ ဖျက်သိမ်းခံရ<ref name="NPR Prime Minister">{{cite news |title=Myanmar's Military Leader Declares Himself Prime Minister And Promises Elections |url=https://www.npr.org/2021/08/02/1023782084/myanmar-military-leader-prime-minister-elections |access-date=10 August 2021 |work=[[Associated Press]] |agency=[[NPR]] |date=2 August 2021 |archive-date=10 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210810025127/https://www.npr.org/2021/08/02/1023782084/myanmar-military-leader-prime-minister-elections |url-status=live }}</ref> * [[ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်|လွှတ်တော်]]ဖျက်သိမ်း၊<ref>{{cite web |title=Amid Coup, Myanmar's NLD Lawmakers Form Committee to Serve as Legitimate Parliament |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/amid-coup-myanmars-nld-lawmakers-form-committee-serve-legitimate-parliament.html |website=The Irrawaddy |access-date=7 April 2021 |date=8 February 2021 |archive-date=27 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211227061607/https://www.irrawaddy.com/news/burma/amid-coup-myanmars-nld-lawmakers-form-committee-serve-legitimate-parliament.html |url-status=live }}</ref> ရွေးကောက်ထားသည့်အစိုးရသစ် မဖွဲ့စည်းနိုင် * နိုင်ငံတော်အရေးပေါ်အခြေအနေ တစ်နှစ်ကြေညာ (သုံးနှစ် အထိ သက်တမ်းတိုးခဲ့)<ref>{{cite news |last1=Strangio |first1=Sebastian |title=Myanmar Junta Extends State of Emergency for Fourth Time |url=https://thediplomat.com/2023/08/myanmar-junta-extends-state-of-emergency-for-fourth-time/ |access-date=5 August 2023 |work=[[The Diplomat]] |date=1 August 2023}}</ref> * [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ကိုဖွဲ့စည်း * ထိုကောင်စီကို ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး[[မင်းအောင်လှိုင်]]မှဦးဆောင် * [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]]ကို ယာယီသမ္မတ အဖြစ်ထားရှိ * စစ်အစိုးရကို ဆန့်ကျင်သောအားဖြင့် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံဆန္ဒပြမှုများ|ဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြမှုများ]]နှင့် [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] ဖြစ်ပေါ်<ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s)/no by-line.--> |title=The deadly battles that tipped Myanmar into civil war |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-60144957/ |work=The BBC |agency=The BBC |date=1 February 2022 |access-date=2 February 2022 |archive-date=10 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220210065357/https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-60144957 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Hutt |first1=David |title=The World Must Respond to Myanmar's Civil War Rather Than Its Coup |url=https://thediplomat.com/2022/09/the-world-must-respond-to-myanmars-civil-war-rather-than-its-coup/ |access-date=21 September 2022 |work=[[The Diplomat]] |date=14 September 2022 |archive-date=21 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220921070825/https://thediplomat.com/2022/09/the-world-must-respond-to-myanmars-civil-war-rather-than-its-coup/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Tharoor |first1=Ishaan |title=Myanmar's junta can't win the civil war it started |url=https://www.washingtonpost.com/world/2022/07/21/mynanmar-junta-military-civil-war-coup/ |access-date=21 September 2022 |newspaper=[[The Washington Post]] |date=21 July 2022 |archive-date=16 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220816114829/https://www.washingtonpost.com/world/2022/07/21/mynanmar-junta-military-civil-war-coup/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Ebbighausen |first1=Rodion |title=Who is winning Myanmar's civil war? |url=https://www.dw.com/en/who-is-winning-myanmars-civil-war/a-62326822 |access-date=21 September 2022 |work=[[Deutsche Welle]] |date=1 July 2022 |archive-date=21 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220921190522/https://www.dw.com/en/who-is-winning-myanmars-civil-war/a-62326822 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Davis |first1=Anthony |title=Is Myanmar's military starting to lose the war? |url=https://asiatimes.com/2022/05/is-myanmars-military-starting-to-lose-the-war/ |access-date=21 September 2022 |work=[[Asia Times]] |date=30 May 2022 |archive-date=21 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220921190524/https://asiatimes.com/2022/05/is-myanmars-military-starting-to-lose-the-war/ |url-status=live }}</ref> | status = | combatants_header = အစိုးရ-တပ်မတော် | combatant1 = {{flagdeco|MYA}} [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး|မြန်မာအစိုးရ]] * {{flagicon image|Flag_of_National_League_for_Democracy.svg}} [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] | combatant2 = {{armed forces|MYA}} * {{flagicon image|Flag_of_the_Union_Solidarity_and_Development_Party.svg}} [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | combatant3 = | commander1 = {{flagdeco|MYA}} [[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးဝင်းမြင့်]] <br> <small> ([[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတ]]) </small> <br>{{flagdeco|MYA}} [[အောင်ဆန်းစုကြည်]] <br> <small> ([[နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်|နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်]]) </small> | commander2 = {{flagdeco|MYA|military}} [[မင်းအောင်လှိုင်]] <br> <small> ([[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]) </small> <br> {{flagdeco|MYA}} [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]] <br> <small> ([[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|မြန်မာနိုင်ငံဒုသမ္မတ]]) </small> | commander3 = | units1 = | units2 = | units3 = | strength1 = | strength2 = | strength3 = | casualties1 = | casualties2 = | casualties3 = | notes = | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} }} {{မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမိုင်းဆိုင်ရာ}} ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ အာဏာသိမ်းယူမှုဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ မနက်ပိုင်းအချိန်တွင် [[မြန်မာ့တပ်မတော်|တပ်မတော်]]သည် နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် [[ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]နှင့် သမ္မတဦး[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]]အပါအဝင် အခြားသောပါတီဝင်များကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite news|last=Beech|first=Hannah|date=31 January 2021|title=Myanmar’s Leader, Daw Aung San Suu Kyi, Is Detained Amid Coup|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/01/31/world/asia/myanmar-coup-suu-kyi.html|access-date=31 January 2021|issn=0362-4331|accessdate=1 February 2021|archivedate=31 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210131235036/https://www.nytimes.com/2021/01/31/world/asia/myanmar-coup-suu-kyi.html}}</ref><ref>{{cite news |last1=Mahtani |first1=Shibani |last2=Lynn |first2=Kyaw Ye |title=Myanmar military seizes power in coup after detaining Aung San Suu Kyi |url=https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/myanmar-aung-sun-suu-kyi-arrest/2021/01/31/c780ce6a-6419-11eb-886d-5264d4ceb46d_story.html |access-date=1 February 2021 |work=The Washington Post |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182106/https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/myanmar-aung-sun-suu-kyi-arrest/2021/01/31/c780ce6a-6419-11eb-886d-5264d4ceb46d_story.html }}</ref> ထို့နောက် ယာယီသမ္မတ[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]]သည် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ(ကာလုံ)အစည်းအဝေး ခေါ်ယူကာ နိုင်ငံ‌တော်အရေးပေါ်အခြေအနေကို ကြေညာခဲ့ပြီး တပ်မ‌တော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]ထံ အာဏာလွှဲပြောင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://news.trust.org/item/20210201014444-5u7cm|title=Myanmar military seizes power, detains elected leader Aung San Suu Kyi|first=Thomson Reuters|last=Foundation|website=news.trust.org|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201053645/https://news.trust.org/item/20210201014444-5u7cm}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.xinhuanet.com/english/2021-02/01/c_139712581.htm|title=Myanmar gov't declares 1-year state of emergency: President's Office|website=www.xinhuanet.com|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201102057/http://www.xinhuanet.com/english/2021-02/01/c_139712581.htm}}</ref><ref>{{cite web |title=Myanmar Leader Aung San Suu Kyi, Others Detained by Military |url=https://www.voanews.com/east-asia-pacific/myanmar-leader-aung-san-suu-kyi-others-detained-military |date=February 1, 2021 |website=voanews.com |publisher=VOA (Voice of America) |access-date=1 February 2021 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131316/https://www.voanews.com/east-asia-pacific/myanmar-leader-aung-san-suu-kyi-others-detained-military }}</ref> အာဏာသိမ်းယူမှု ဖြစ်ပွားပြီး မကြာမီတွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို ဝေါ်ကီတော်ကီပိုင်ဆိုင်မှုဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဦးဝင်းမြင့်ကို [[ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဖြစ်ပွားမှု (မြန်မာနိုင်ငံ)|ကိုဗစ်ကာလ]]၌ ကျန်းမာရေးထုတ်ပြန်ချက်များကို မလိုက်နာခြင်း‌ကြောင့်ဟု စွပ်စွဲ၍ လည်းကောင်း တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|last1=Whatan|first1=Thura|last2=Whatan|firs21=Myat|5=|date=2021-02-03|title=Myanmar State Counsellor and President charged, detained for 2 more weeks|language=en-UK|work=Myanmar Times|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-state-counsellor-and-president-charged-detained-2-more-weeks.html|access-date=2021-02-04|12=|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204191912/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-state-counsellor-and-president-charged-detained-2-more-weeks.html}}</ref><ref>{{Cite news|last=Adange|first=Christy|date=2021-02-04|title=Myanmar Coup: Aung San Suu Kyi charged with military for “transceiver and handshake”|language=en-NZ|work=Wall Street Journal|url=https://eminetra.co.nz/myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-charged-with-military-for-transceiver-and-handshake/165536/|access-date=2021-02-04|accessdate=5 February 2021|archivedate=17 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210217063650/https://eminetra.co.nz/myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-charged-with-military-for-transceiver-and-handshake/165536/}}</ref><ref>{{Cite news|last=Quint|first=The|date=2021-02-04|title=Days After Coup, Aung San Suu Kyi Charged for Breaching Import Law|language=en-IN|work=The Quint|url=https://www.thequint.com/news/world/days-after-coup-aung-san-suu-kyi-charged-for-breaching-import-law|access-date=2021-02-04|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204045614/https://www.thequint.com/news/world/days-after-coup-aung-san-suu-kyi-charged-for-breaching-import-law}}</ref><ref>{{Cite news|last=Solomon|first=Feliz|date=2021-02-03|title=After Myanmar Coup, Aung San Suu Kyi Accused of Illegally Importing Walkie Talkies|language=en-US|work=Eminetra|url=https://www.wsj.com/articles/after-myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-accused-of-illegally-importing-walkie-talkies-11612361563|access-date=2021-02-04|issn=0099-9660|accessdate=4 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203182100/https://www.wsj.com/articles/after-myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-accused-of-illegally-importing-walkie-talkies-11612361563}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အားလည်း ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာထုတ်ပြန်ချက်များကို မလိုက်နာခြင်းကြောင့်ဟု စွပ်စွဲကာ ထပ်မံတရားစွဲခဲ့ပြန်သည်။<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-56074429|title=Myanmar coup: Aung San Suu Kyi faces new charge amid protests|publisher=BBC News|date=February 16, 2021|accessdate=February 17, 2020|archivedate=15 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210215220440/https://www.bbc.com/news/world-asia-56074429}}</ref>၂၀၂၁ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၀ ရက်နေ့ထိ စစ်အစိုးရအားဆန့်ကျင်သူများအား အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီမှ အကြမ်းဖက်ဖြိုခွင်းပစ်ခတ်ဖမ်းဆီးခြင်း ညှင်းပန်းနှိပ်စက်ခံရခြင်းတို့ကြောင့် သေဆုံးသူ ၉၂၀ ကျော်ရှိပြီး ဖမ်းဆီးခံရသူ၆၈၀၀ကျော်ရှိသည်ဟု AAPP<ref>{{Cite web|title=Daily Briefing in Relation to the Military Coup|url=https://aappb.org/?p=16627|access-date=2021-07-20|website=AAPP|accessdate=24 July 2021|archivedate=23 July 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210723233135/https://aappb.org/?p=16627}}</ref>နှင့် နိုင်ငံတကာသတင်းဌာနများနှင့် ပြည်တွင်းသတင်းဌာနများတွင်တွေ့ရသော်လည်း အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီမှာငြင်းဆန်နေဆဲဖြစ်သည်။ စစ်အာဏာသိမ်းဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြမှုများအား [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်အစိုးရ]]၏ ဖြိုခွင်းမှုများကို တုံ့ပြန်သော အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၊ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်၏ [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ဆန့်ကျင်မှုများ]] နိုင်ငံအဝှမ်းတွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။<ref name="voanews.com">{{cite news |title=Myanmar Violence Escalates With Rise of 'Self-defense' Groups, Report Says |url=https://www.voanews.com/a/east-asia-pacific_myanmar-violence-escalates-rise-self-defense-groups-report-says/6207546.html |agency=Agence France-Presse |publisher=voanews.com |date=27 June 2021 |access-date=13 April 2023 |archive-date=8 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220108225946/https://www.voanews.com/a/east-asia-pacific_myanmar-violence-escalates-rise-self-defense-groups-report-says/6207546.html |url-status=live }}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂၉ ရက်နေ့အထိ ကလေးသူငယ်များအပါအဝင် အရပ်သား ၁,၇၁၉ ဦး သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရပြီး ၉,၉၈၄ ဦး ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web|url=https://aappb.org/|title=AAPP Assistance Association for Political Prisoners|access-date=4 February 2021|archive-date=6 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210206105846/https://aappb.org/|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လအတွင်း ထင်ရှားသော NLD ပါတီဝင် သုံးဦးမှာ ဖမ်းဆီးစစ်ဆေးခံနေရစဉ်အတွင်း သေဆုံးခဲ့သလို<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-56312147 |title=Myanmar coup: Party official dies in custody after security raids |work=BBC News |date=7 March 2021 |access-date=7 March 2021 |archive-date=7 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307130252/https://www.bbc.com/news/world-asia-56312147 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/APAC/idUSKBN2B005P?il=0|title=Second Myanmar official dies after arrest, junta steps up media crackdown|newspaper=Reuters|date=9 March 2021|url-status=live|access-date=10 March 2021|archive-date=17 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210317031629/https://www.reuters.com/article/APAC/idUSKBN2B005P?il=0}}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ဒီမိုကရေစီအရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ လေးဦးကိုလည်း စစ်အစိုးရက ကွပ်မျက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=Paddock |first=Richard C. |date=2022-07-25 |title=Myanmar Executes Four Pro-Democracy Activists, Defying Foreign Leaders |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2022/07/25/world/asia/myanmar-executions.html |access-date=2023-03-27 |issn=0362-4331 |archive-date=16 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221116125614/https://www.nytimes.com/2022/07/25/world/asia/myanmar-executions.html |url-status=live }}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ကျရောက်သော မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၇၆ ကြိမ်မြောက် လွတ်လပ်ရေးနေ့အား ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် အကျဉ်းသား ၉,၀၀၀ ကျော်အား လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-01-04 |title=Myanmar junta to release more than 9,000 prisoners in Independence Day amnesty |url=https://www.france24.com/en/asia-pacific/20240104-myanmar-junta-to-release-more-than-9-000-prisoners-in-independence-day-amnesty |access-date=2024-01-04 |website=France 24 |language=en}}</ref> ==နောက်ခံသမိုင်းကြောင်း== [[File:Map_Pyithu_Hluttaw_Election_Results_2020_IFES_MIMU1707v02_24Nov2020_A3.pdf|thumb|left|[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀| ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]မှ အနိုင်ရရှိထားပုံ]] မြန်မာနိုင်ငံသည် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင်[[လွတ်လပ်ရေးနေ့ (မြန်မာနိုင်ငံ)|လွှတ်လပ်ရေး]]ရပြီးနောက် တိုင်းပြည်အတွင်း မတည်ငြိမ်မှုများဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၅၈ နှင့် ၁၉၆၀ အကြားတွင် တပ်မတော်သည် ဝန်ကြီးချုပ်[[ဦးနု]]အစား တိုင်းပြည်ကို‌ခေတ္တအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2020-09-26|title=On This Day, The Day Myanmar’s Elected Prime Minister Handed Over Power|url=https://www.irrawaddy.com/specials/on-this-day/day-myanmars-elected-prime-minister-handed-power.html|access-date=2021-02-01|website=[[The Irrawaddy]]|language=en-US|accessdate=2 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201010110/https://www.irrawaddy.com/specials/on-this-day/day-myanmars-elected-prime-minister-handed-power.html}}</ref> ၁၉၆၀ တွင် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၆၀|ရွေးကောက်ပွဲ]]ကို ကျင်းပပေးခဲ့သော်လည်း<ref>{{cite journal|last=Butwell|first=Richard|author2=von der Mehden, Fred|year=1960|title=The 1960 Election in Burma|url=https://archive.org/details/sim_pacific-affairs_1960-06_33_2/page/144|journal=Pacific Affairs|publisher=Pacific Affairs, University of British Columbia|volume=33|issue=2|pages=144–157|jstor=2752941}}</ref> ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်[[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|နေဝင်း]]သည် [[၁၉၆၂ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|အာဏာသိမ်းပိုက်ပိုက်ခဲ့‌]]သည်။<ref>{{Cite book|last=Taylor|first=Robert|url=http://dx.doi.org/10.1355/9789814620147|title=General Ne Win|date=2015-05-25|publisher=ISEAS Publishing|isbn=978-981-4620-14-7|access-date=2 February 2021|archive-date=3 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210203131316/https://www.degruyter.com/document/doi/10.1355/9789814620147/html|url-status=live}}</ref> ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် [[၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး)|အရေးအခင်းကြီး]]ဖြစ်ခဲ့ရာ ဦးနေဝင်းအစိုးရကို ဖြုတ်ချနိုင်ခဲ့လေသည်။ သို့သော် တပ်မတော်ဦးစီးသော [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] သည် ချက်ချင်းအာဏာသိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=How A Failed Uprising Set The Stage For Myanmar's Future|url=https://time.com/5360637/myanmar-8888-uprising-30-anniversary-democracy/|access-date=2021-02-01|website=Time magazine]|accessdate=2 February 2021|archivedate=19 September 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200919162950/https://time.com/5360637/myanmar-8888-uprising-30-anniversary-democracy/}}</ref> ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် [[ပါတီစုံ ဒီမိုကရေစီ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၉၀|ရွှေးကောက်ပွဲ]]ကို ပြန်လည်ကျင်းပခဲ့ရာ ဒေါ်ဆောင်ဆန်းစုကြည်ဦးဆောင်သော အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်သည် အနိုင်ရခဲ့လေသည်။ သို့သော်တပ်မတော်သည် ထိုရလဒ်များကို အသိအမှတ်မပြုဘဲ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ချခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Burma: 20 Years After 1990 Elections, Democracy Still Denied |url=https://www.hrw.org/news/2010/05/26/burma-20-years-after-1990-elections-democracy-still-denied# |website=Human Rights Watch |access-date=1 February 2021 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=26 September 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200926222650/https://www.hrw.org/news/2010/05/26/burma-20-years-after-1990-elections-democracy-still-denied }}</ref><ref>[[Dieter Nohlen]], Florian Grotz & Christof Hartmann (2001) ''Elections in Asia: A data handbook, Volume I'', p611 {{ISBN|0-19-924958-X}}</ref><ref>{{cite web |last1=Yan Aung |first1=Wei |title=Myanmar’s 1990 Election: Born of a Democratic Uprising, Ignored by the Military |url=https://www.irrawaddy.com/elections-in-history/myanmars-1990-election-born-democratic-uprising-ignored-military.html |publisher=ဧရာဝတီသတင်းဌာန |access-date=1 February 2021 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=31 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210131234239/https://www.irrawaddy.com/elections-in-history/myanmars-1990-election-born-democratic-uprising-ignored-military.html }}</ref> စစ်တပ်အစိုးရသည် ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင်ပြီးဆုံးခဲ့သော်လည်း အရပ်သားအစိုးရ၏ပါတီမှာ စစ်တပ်ကသာဖွဲ့စည်းထားခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|title=How Myanmar's Fragile Push for Democracy Collapsed in a Military Coup|url=https://time.com/5934896/myanmar-aung-san-suu-kyi-detained-coup/|access-date=2021-02-01|website=Time|accessdate=2 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201014938/https://time.com/5934896/myanmar-aung-san-suu-kyi-detained-coup/}}</ref> [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ ခုနှစ်၏ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်သည်ထပ်မံ၍ အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ သို့သော် [[ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်|လွှတ်တော်]]၏ နေရာများအနက် ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းကိုတပ်မတော်က ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေအရ နေရာယူထားသည်။<ref name=":0" /><ref>{{Cite news |title=As Myanmar opens to the world, the mess inside becomes more apparent |work=Bloomberg.com |url=https://www.bloomberg.com/quicktake/myanmars-transition |access-date=1 February 2021 |archive-date=16 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201016104957/https://www.bloomberg.com/quicktake/myanmars-transition |url-status=live |accessdate=1 February 2021 |archivedate=16 October 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201016104957/https://www.bloomberg.com/quicktake/myanmars-transition }}</ref> [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ ခုနှစ်၏ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင်လည်း အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်သည် လွှတ်တော်နေရာ ၄၇၆ နေရာအနက် ၃၉၆ နေရာကိုအနိုင်ရရှိခဲ့ရာ ၂၀၁၅ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ထက်ပင် ပို၍များပြားသည်။ တပ်မတော်၏ ကျောထောက်နောက်ခံ ပါတီဖြစ်သော [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]ကမူ နေရာ ၃၃ နေရာသာ အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။<ref name=":0" /> ထိုအခါတပ်မတော်သည် မဲပေးခွင့်ရှိသူ ဦးရေးထက် မဲစာရင်းထုတ်ပြန်ရာတွင် ၁၀ သန်းကျော်ပိုမိုများပြားနေခြင်း ကြိုတင်ဆန္ဒမဲပေးချိန်များတွင်လဲ မလျှော်ကန်သော (ဥပဒေနှင့် မညီညွှတ်သော) မဲပေးခြင်းများ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သို့ အကြိမ်ကြိမ်သတိပေးခဲ့သော်လည်း တစ်စုံတစ်ရာ ဆောင်ရွက်ခြင်းများမရှိခဲ့ခြင်း စသည်ဖြင့်အကြောင်းပြချက်အမျိုးမျိုးပြကာ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်များကို အမှန်မဟုတ်ကြောင်းစွပ်စွဲခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အာဏာမသိမ်းဘူးလို့ ‘မပြောနိုင်’ ဟု တပ်မတော် ခြိမ်းခြောက် |url=https://www.myanmar-now.org/mm/multimedia/5594 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=5 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205163627/https://www.myanmar-now.org/mm/multimedia/5594 }}</ref> သို့ဖြစ်ရာ [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ|ပြင်သစ်]]၊ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]]နှင့် [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ]]တို့သည် အာဏာသိမ်းပိုက်နိုင်သည့်အကြောင်းနှင့်ပတ်သက်၍ စိုးရိမ်ခဲ့ကြသည်။<ref name=":0" /><ref>{{cite web |author1=ABC |author2=Reuters |title=Australia joins list of countries warning Myanmar military against staging coup amid fraud claims |url=https://www.abc.net.au/news/2021-01-29/australian-government-worried-about-myanmar-military-coup/13104328 |website=ABC News (Australia) |access-date=2 February 2021 |language=English |date=Jan 30, 2021 |accessdate=2 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201123624/https://www.abc.net.au/news/2021-01-29/australian-government-worried-about-myanmar-military-coup/13104328 }}</ref> ==ဖြစ်ရပ်များ== {{နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဆောင်းပါးများ}} ၂၀၂၁ခုနှစ် ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၁ရက်​နေ့တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၊ ဦးဝင်းမြင့်နှင့် အခြားသောပါတီခေါင်းဆောင်များကို ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်ဟု [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]၏ပြောရေး‌ဆိုခွင့်ရှိသူ [[မျိုးညွန့်|ဒေါက်တာမျိုးညွန့်]]က ဆိုသည်။<ref>[https://burmese.voanews.com/a/myanmamr-ruling-nld-spoleperson-coup/5758855.html စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြီလို့ ယူဆ - NLD ပြောခွင့်ရသူ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210205142547/https://burmese.voanews.com/amp/myanmamr-ruling-nld-spoleperson-coup/5758855.html |date=5 February 2021 }}။ VOA Burmese။</ref> မိမိကိုလည်း တပ်မတော်မှ လာရောက်ဖမ်းဆီးနိုင်ချေ ရှိကြောင်းလည်းပြောဆိုခဲ့သည်။<ref name=":1">{{Cite web|last=Foundation|first=Thomson Reuters|title=Aung San Suu Kyi and other leaders arrested, party spokesman says|url=https://news.trust.org/item/20210131230656-kkg7f|access-date=1 February 2021|website=news.trust.org|archive-date=1 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201003325/https://news.trust.org/item/20210131230656-kkg7f|url-status=live|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201003325/https://news.trust.org/item/20210131230656-kkg7f}}</ref> ထို့အပြင် အင်တာနက်လိုင်းနှင့် ဖုန်းလိုင်းများမှာလည်း ရုတ်တရက်ပျောက်ဆုံးသွားလေသည်။<ref>{{Cite web|date=31 January 2021|title=Internet disrupted in Myanmar amid apparent military uprising|url=https://netblocks.org/reports/internet-disrupted-in-myanmar-amid-apparent-military-uprising-JBZrmlB6|access-date=1 February 2021|website=NetBlocks|language=en-US|archive-date=1 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201002842/https://netblocks.org/reports/internet-disrupted-in-myanmar-amid-apparent-military-uprising-JBZrmlB6|url-status=live|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201002842/https://netblocks.org/reports/internet-disrupted-in-myanmar-amid-apparent-military-uprising-JBZrmlB6}}</ref><ref>[https://www.bbc.com/burmese/burma-55883505 ရန်ကုန်၊ နေပြည်တော် အပါအဝင် မြို့ကြီးအများစု အဆက်သွယ်ပြတ်နေ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210201053831/https://www.bbc.com/burmese/burma-55883505 |date=1 February 2021 }}။ [[ဘီဘီစီ]]မြန်မာ။</ref><ref>{{Cite web|date=2021-02-02|title=Myanmar Military Blocks Internet During Coup|url=https://www.hrw.org/news/2021/02/02/myanmar-military-blocks-internet-during-coup|access-date=2021-02-04|website=Human Rights Watch|language=en|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204035539/https://www.hrw.org/news/2021/02/02/myanmar-military-blocks-internet-during-coup}}</ref> ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ်များ အယောက် ၄၀၀ ခန့်ကို နေပြည်တော်ရှိ စည်ပင်ဧည့်ရိပ်သာ၌ အကျယ်ချုပ်ချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=Hundreds of Myanmar MPs under house arrest|url=https://www.thenews.com.pk/print/784319-hundreds-of-myanmar-mps-under-house-arrest|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-02-04|website=The News|language=en|accessdate=5 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203070626/https://www.thenews.com.pk/print/784319-hundreds-of-myanmar-mps-under-house-arrest}}</ref> ထိုအခါ NLD သည် ထိုဖမ်းဆီးခံရသောသူတို့အား ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်နေ့အထိ နေထိုင်နိုင်အောင်စီစဉ်ပေးခဲ့သည်။<ref name=":14">{{Cite web|date=2021-02-03|title=Myanmar Military Give MPs 24 Hours to Leave Naypyitaw|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-give-mps-24-hours-leave-naypyitaw.html|access-date=2021-02-04|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=5 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203140839/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-give-mps-24-hours-leave-naypyitaw.html}}</ref> ဆိုရှယ်မီဒီယာအသုံးပြုသူများသည် ထိုကိုယ်စားလှယ်များကိုရိပ်သာအတွင်း၌သာ လွှတ်တော်အစည်းအဝေးစတင်ရန် ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။ သို့ဖြစ်ရာတပ်မတော်သည် ထိုကိုယ်စားလှယ်များအား ၂၄ နာရီအတွင်း စည်ပင်ဧည့်ရိပ်သာမှ ထွက်ခွာရန်အမိန့်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=၄ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁|title=​နေပြည်​တော်စည်ပင်ဧည့်ရိပ်သာရှိကိုယ်စားလှယ်များအား ၂၄နာရီအတွင်းထွက်ခွာရန်ညွှန်ကြား|url=https://myanmar.mmtimes.com/news/150883.html|language=my|accessdate=1 March 2021|archivedate=19 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210219100553/https://myanmar.mmtimes.com/news/150883.html}}</ref><ref name=":14" /> ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် NLD လွှတ်တော်အမတ်အယောက် ၇၀ တို့သည် စစ်အစိုးရကိုဆန့်ကျင်သောအားဖြင့် လွတ်တော်အစည်းအဝေးစတင်သကဲ့သို့ သစ္စာဆိုကတိပြုခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-04|title=NLD lawmakers in Nay Pyi Taw defy military, take oath of office|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/nld-lawmakers-in-nay-pyi-taw-defy-military-take-oath-of-office/|access-date=2021-02-04|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204125351/https://www.frontiermyanmar.net/en/nld-lawmakers-in-nay-pyi-taw-defy-military-take-oath-of-office/}}</ref> ထို့အပြင် တပ်မတော်သည် ၂၀၀၇ [[ရွှေဝါရောင်တော်လှန်ရေး]]တွင် ပါဝင်ခဲ့ကြသော မြဝ‌တီမင်းကြီးကျောင်း ဆရာတော်နှင့် [[ရွှေညဝါ ဆရာတော်|ရွှေညဝါဆရာတော်]]တို့အား ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref name=":16">{{Cite web|date=2021-02-04|title=Statement on Recent Detainees in Relation to the Military Coup|url=https://aappb.org/2021/02/statement-on-recent-detainees-in-relation-to-the-military-coup/|access-date=2021-02-04|website=AAPP (Assistance Association for Political Prisoners)|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204124343/https://aappb.org/2021/02/statement-on-recent-detainees-in-relation-to-the-military-coup/}}</ref><ref>{{Cite web|title=Three Saffron Revolution monks among those detained in February 1 raids|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/three-saffron-revolution-monks-among-those-detained-in-february-1-raids|access-date=2021-02-04|website=Myanmar NOW|language=en|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204065724/https://www.myanmar-now.org/en/news/three-saffron-revolution-monks-among-those-detained-in-february-1-raids}}</ref> [[၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး)|ရှစ်လေးလုံး]]တွင်ပါဝင်ခဲ့သူ ကိုမြအေးအားလည်း ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Coup plunges Myanmar further into a climate of religious nationalism - UCA News|url=https://www.ucanews.com/news/coup-plunges-myanmar-further-into-a-climate-of-religious-nationalism/91256|access-date=2021-02-04|website=ucanews.com|language=en|accessdate=5 February 2021|archivedate=5 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205073223/https://www.ucanews.com/news/coup-plunges-myanmar-further-into-a-climate-of-religious-nationalism/91256}}</ref> [[နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ ကူညီစောင့်ရှောက်ရေး အသင်း]] (Assistance Association for Political Prisoners) အဖွဲ့၏အဆိုအရ လွှတ်တော်အမတ် ၁၃၃ ဦးနှင့် ပြည်သူလှုပ်ရှားမှုအတွက်တက်ကြွသူ ၁၄ ဦးတို့ကိုဖမ်းဆီးထားသည်။<ref name=":16" /> [[File:Military blocked Mandalay Region Government Office.jpg|thumb|[[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့]]ရုံးအနီးတွင် ပိတ်ဆို့ထားစဉ်]] [[နေပြည်တော်]]နှင့် [[ရန်ကုန်]]မြို့များတွင် တပ်မတော်စစ်သားများကို တွေ့မြင်ခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite news|date=1 February 2021|title=Myanmar's Aung San Suu Kyi 'detained by military', NLD party says|work=[[ဘီဘီစီ]]|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489|access-date=1 February 2021|archive-date=31 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210131232954/https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489|url-status=live|accessdate=1 February 2021|archivedate=31 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210131232954/https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489}}</ref> နံနက် ၁၀နာရီခန့်မှစ၍ [[မြဝတီရုပ်မြင်သံကြား]]မှစစ်တပ်သည်တိုင်းပြည်ကို စတင်အုပ်ချုပ်ပြီဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=1 February 2021|title=Myanmar military says it is taking control of the country|url=https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-myanmar-dda3d013897e14d5d0bd44d19eac9cd1|access-date=1 February 2021|website=AP NEWS|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201004828/https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-myanmar-dda3d013897e14d5d0bd44d19eac9cd1}}</ref><ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်ကို အရေးပေါ်အခြေအနေ တစ်နှစ်ကြေညာ၊ တပ်မတော်ဗိုလ်ချုပ်ဟောင်း လက်ရှိဒုသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေက ယာယီသမ္မတအဖြစ်တာဝန်ယူ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-55883030 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201053833/https://www.bbc.com/burmese/burma-55883030 }}</ref> ဒုသမ္မတဦးမြင့်ဆွေသည် [[ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ|ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရ တရားဝင်အာဏာလွှဲပြောင်းမှုမရှိသော်လည်း ယာယီသမ္မတဖြစ်လာခဲ့ပြီး ၁ ရက် ၂ လ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ]] အခန်း(၁၁) ပုဒ်မ ၄၁၇အရ [[နိုင်ငံတော် အရေးပေါ်အခြေအနေ|နိုင်ငံတော်ကိုအရေးပေါ်အခြေအနေအဖြစ်]]ကြေညာခဲ့ပြီး ပုဒ်မ ၄၁၈ အရ နိုင်ငံတော်၏ ဥပဒေပြုရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးတို့ကို ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး‌မင်းအောင်လှိုင်အား အာဏာလွှဲပြောင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-01|title=Myanmar military stages coup, declares state of emergency for a year|url=https://www.deccanherald.com/international/world-news-politics/myanmar-military-stages-coup-declares-state-of-emergency-for-a-year-945864.html|access-date=2021-02-01|website=Deccan Herald|language=en|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201032705/https://www.deccanherald.com/international/world-news-politics/myanmar-military-stages-coup-declares-state-of-emergency-for-a-year-945864.html}}</ref> [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]သည်တိုင်းပြည်ကို တစ်နှစ်မျှ အုပ်ချုပ်မည်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် စစ်ဆေးဆောင်ရွက်ရန်ရှိသည်များဆောင်ရွက်ပြီး သည့်နောက် နိုင်ငံတော်သမ္မတ အား ပုဒ်မ ၄၂၂ အရ အာဏာ ပြန်လည်လွှဲအပ်ပြီးနောက် (၆) လအတွင်း ရွေးကောက်ပွဲကို ပြန်လည်ကျင်းပမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-01|title=Myanmar to clarify voter fraud, hold new round of elections|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-clarify-voter-fraud-hold-new-round-elections.html|access-date=2021-02-01|website=The Myanmar Times|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201060130/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-clarify-voter-fraud-hold-new-round-elections.html}}</ref><ref>{{cite web|date=1 February 2021|title=Telecommunications disruptions shut down Myanmar banks|url=https://www.mmtimes.com/news/telecommunications-disruptions-shut-down-myanmar-banks.html|access-date=1 February 2021|website=[[The Myanmar Times]]|accessdate=2 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201075108/https://www.mmtimes.com/news/telecommunications-disruptions-shut-down-myanmar-banks.html}}</ref> ညပိုင်းတွင် တပ်မတော်သည် ပြည်​ထောင်စုဝန်ကြီးအသစ် ၁၁ ဦး ကို ခန့်အပ်ကြောင်းကြေညာခဲ့သည်။<ref name="bbc1" /> ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်မင်းအောင်လှိုင်သည် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|last=|first=|date=|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး အမိန့်အမှတ်(၉/၂၀၂၁) ၁၃၈၂ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၆ ရက် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်|url=http://dsinfo.org/node/957|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2 February 2021|website=Tatmadaw Information Team|language=my|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131316/http://dsinfo.org/node/957}}</ref><ref>{{cite web|date=2 February 2021|title=Myanmar military announces new State Administrative Council|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-military-announces-new-state-administrative-council.html|access-date=2 February 2021|website=The Myanmar Times|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131316/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-military-announces-new-state-administrative-council.html}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏နေအိမ်ကို ရဲတပ်ဖွဲ့ကဝင်စီးခဲ့ရာ ‌သူမအားနိုင်ငံခြားမှဆက်သွယ်ရေးကိရိယာများ ([[:en:Icom Incorporated|ICOM စကားပြောစက်]] ၁၀ လုံးနှင့် Jumber တစ်လုံး) ကို တရားမဝင်တင်သွင်းသည်ဟု တရားစွဲ၍ရမန်ယူခဲ့သည်။<ref name=":10">{{Cite web|date=2021-02-03|title=Aung San Suu Kyi, Win Myint to face charges as NLD calls for ‘unconditional’ release|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/aung-san-suu-kyi-win-myint-to-face-charges-as-nld-calls-for-unconditional-release/|access-date=2021-02-04|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=4 February 2021|archivedate=17 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210217063731/https://www.frontiermyanmar.net/en/aung-san-suu-kyi-win-myint-to-face-charges-as-nld-calls-for-unconditional-release/}}</ref><ref name= "charges">{{cite web |author1=Stephen Coates |author2=Grant McCool |author3=Matthew Tostevin |title=Myanmar police file charges against Aung San Suu Kyi after coup |url=https://www.theage.com.au/world/asia/myanmar-police-file-charges-against-aung-san-suu-kyi-after-coup-20210203-p56zcc.html |website=The Age |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 3, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131413/https://www.theage.com.au/world/asia/myanmar-police-file-charges-against-aung-san-suu-kyi-after-coup-20210203-p56zcc.html }}</ref><ref>{{cite web |author1=Agencies/rw |title=Myanmar police file charges against ousted leader Aung San Suu Kyi under import-export law |url=https://www.channelnewsasia.com/news/asia/myanmar-police-file-charges-against-aung-san-suu-kyi-14102504 |website=ChannelNewsAsia |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 3, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131344/https://www.channelnewsasia.com/news/asia/myanmar-police-file-charges-against-aung-san-suu-kyi-14102504 }}</ref><ref>{{cite web |author1=AFP |author2=Reuters |title=Myanmar police charge ousted leader Aung San Suu Kyi, days after military coup |url=https://www.sbs.com.au/news/myanmar-police-charge-ousted-leader-aung-san-suu-kyi-days-after-military-coup |website=SBS |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 3, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131326/https://www.sbs.com.au/news/myanmar-police-charge-ousted-leader-aung-san-suu-kyi-days-after-military-coup }}</ref> ထိုအမှု၏ပြစ်ဒဏ်သည် ထောင်ဒဏ် ၃ နှစ် အပြင် ဒဏ်ကြေးပါပေးဆောင်ရမည်ဖြစ်သည်။<ref name=":10" /><ref>{{Cite web|title=Myanmar Detained a Team of Journalists for Flying a Drone|url=https://time.com/5002002/myanmar-arrests-journalists-drone/|access-date=2021-02-04|website=Time|accessdate=4 February 2021|archivedate=12 November 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201112031908/https://time.com/5002002/myanmar-arrests-journalists-drone/}}</ref> နိုင်ငံတော် သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်အား ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလ နေပြည်တော်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော Car Campaign တွင် လက်ပြနှုတ်ဆက်ခဲ့သည်ကို လူစုလူဝေးပြုလုပ်သည်ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ မဲဆွယ်စည်းရုံးရေး ကာလများတွင် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ထုတ်ပြန်ချက် ဥပဒေစည်းကမ်းများကို လိုက်နာရန် ပျက်ကွက်သည်ဟူ၍ လည်းကောင်း သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ကာကွယ်ရေး ဥပဒေဖြင့် တရားစွဲ၍ရမန်ယူခဲ့သည်။<ref name= "charges" /><ref name=":10" /> ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ဩစတြေးလျန်းလူမျိုး စီးပွားရေးအကြံပေးဖြစ်သူ [[ရှောင် တာနယ်]] (Sean Turnell) အားဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |author1=Agencies/kg |title=Myanmar detains Australian adviser to Aung San Suu Kyi; first known arrest of foreign national since coup |url=https://www.channelnewsasia.com/news/asia/myanmar-coup-australian-adviser-aung-san-suu-kyi-detained-14126558 |website=ChannelNewsAsia |access-date=7 February 2021 |language=English |date=Feb 6, 2021 |accessdate=7 February 2021 |archivedate=6 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210206110939/https://www.channelnewsasia.com/news/asia/myanmar-coup-australian-adviser-aung-san-suu-kyi-detained-14126558 }}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၈ ရက်နှင့် ၉ ရက်တို့တွင် တပ်မတော်သည် ညဘက်အပြင်မထွက်ရနှင့် လူ ၅ ဦးနှင့်အထက် စည်းဝေးခြင်းမပြုရအမိန့်တို့ကို ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Facebook|url=https://www.facebook.com/TatmadawInformationTeam/photos/a.111448600598777/246134033796899|access-date=2021-02-10|website=www.facebook.com|accessdate=10 February 2021|archivedate=17 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210217063632/https://www.facebook.com/TatmadawInformationTeam/photos/a.111448600598777/246134033796899}}</ref><ref>{{Cite web|title=Facebook|url=https://www.facebook.com/TatmadawInformationTeam/photos/a.111448600598777/246127480464221|access-date=2021-02-10|website=www.facebook.com|accessdate=10 February 2021|archivedate=17 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210217063632/https://www.facebook.com/TatmadawInformationTeam/photos/a.111448600598777/246127480464221}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-02-09|title=Myanmar Military Govt Bans Gatherings of Five or More in Yangon, Other Areas|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-govt-bans-gatherings-five-yangon-areas.html|access-date=2021-02-10|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=10 February 2021|archivedate=10 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210210021006/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-govt-bans-gatherings-five-yangon-areas.html}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် မြန်မာ့ရဲတပ်ဖွဲ့သည် ရန်ကုန်မြို့ရှိ NLD ရုံးချုပ်ကို ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2021/02/10/asia-pacific/myanmar-protests-resume/|title=Myanmar anti-coup protests resume despite bloodshed|date=10 February 2021|website=The Japan Times|accessdate=10 February 2021|archivedate=17 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210217063733/https://www.japantimes.co.jp/news/2021/02/10/asia-pacific/myanmar-protests-resume/}}</ref> ထို့အပြင်တပ်မတော်သည် ဆိုက်ဘာဥပဒေမူကြမ်းကိုရေးဆွဲခဲ့သည်။ ထိုဥပဒေမူကြမ်းကို နည်းပညာသမားများသည် လူ့အခွင့်အရေးကိုချိုးဖောက်သည်ဟုဆိုကာ အပြင်းအထန်ရှုတ်ချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-11|title=Civil society, businesses condemn junta’s draft Cyber Security Law|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/civil-society-businesses-condemn-juntas-draft-cyber-security-law/|access-date=2021-02-13|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=14 February 2021|archivedate=12 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210212190616/https://www.frontiermyanmar.net/en/civil-society-businesses-condemn-juntas-draft-cyber-security-law/}}</ref> မြန်မာ့အင်တာနက်အတွင်း [[မီးတံတိုင်း (တွက်ချက်ခြင်း)|Firewall]] ကို တရုတ်မှကူညီ၍ တည်ဆောက်မည့်အကြောင်းကို သံသယဖြစ်လာခဲ့ကြသဖြင့် တရုတ်သံရုံးရှေ့တွင် ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။ သို့သော်တရုတ်သည် ထိုအကြောင်းကို ကောလဟာလဟူ၍ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-11|title=China Denies Helping Myanmar Military Regime Build Internet Firewall|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/china-denies-helping-myanmar-military-regime-build-internet-firewall.html|access-date=2021-02-13|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=14 February 2021|archivedate=16 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210216015801/https://www.irrawaddy.com/news/burma/china-denies-helping-myanmar-military-regime-build-internet-firewall.html}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် [[ကယားပြည်နယ်]]၌ ရဲသားများသည်လည်း ဆန္ဒပြသူများနှင့် ပူးပေါင်းပါဝင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="CTVM">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.ctvnews.ca/world/in-rural-myanmar-residents-protect-police-who-reject-coup-1.5304416 |accessdate=16 February 2021 |archivedate=11 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210211073456/https://www.ctvnews.ca/world/in-rural-myanmar-residents-protect-police-who-reject-coup-1.5304416 }}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့ ညသန်းခေါင်အချိန်၌ တပ်မတော်နှင့်မြန်မာ့ရဲတပ်ဖွဲ့သည် အစိုးရဝန်ထမ်းများ၊ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ဝန်ထမ်းများ၊ NLD အဖွဲ့ဝင်များ၊ ဆန္ဒပြသူများနှင့် အငြိမ်းစားဗိုလ်ချုပ်ကြီး[[သူရဦးရွှေမန်း]]ကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Military casts a wide net with a series of late-night raids|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-casts-a-wide-net-with-a-series-of-late-night-raids|access-date=2021-02-12|website=Myanmar NOW|language=en|accessdate=12 February 2021|archivedate=14 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210214215216/https://www.myanmar-now.org/en/news/military-casts-a-wide-net-with-a-series-of-late-night-raids}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် စစ်အစိုးရမှသတင်းမီဒီယာအား "အာဏာသိမ်းအစိုးရ" (အင်္ဂလိပ်အားဖြင့် "junta"၊ "regime") စသောအခေါ်အဝေါ်များကို အသုံးမပြုရန်တားမြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-13|title=Myanmar Military Bans Use of ‘Regime’, ‘Junta’ by Media|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-bans-use-regime-junta-media.html|access-date=2021-02-13|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=14 February 2021|archivedate=14 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210214215216/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-bans-use-regime-junta-media.html}}</ref> ထို့အပြင်[[မင်းကိုနိုင်]]အားလည်း ဖေ့စဘွတ်ပေါ်တွင်ပို့စ်များရေးတင်ခဲ့ရာ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ချမ်းရေးကို ထိခိုက်စေသည်ဟုဆိုကာ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ကိုမင်းကိုနိုင်၊ ကိုဂျင်မီ၊ အဆိုတော်လင်းလင်း ၊ အင်းစိန်အောင်စိုး၊ ကိုမျိုးရန်နောင်သိမ်း၊ ပန်ဆယ်လို နှင့် မောင်မောင်အေး တို့အား ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၅၀၅(ခ)ဖြင့် တရားစွဲထားပြီး ဖမ်းဝရမ်းထုတ်ထားကြောင်း တပ်မတော် ကြေညာ|url=https://news-eleven.com/article/204606|access-date=2021-02-13|website=Eleven Media Group Co., Ltd|language=my|accessdate=14 February 2021|archivedate=14 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210214215241/https://news-eleven.com/article/204606}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်သည် ပြည်သူများအားဖိနှိပ်ရန် တင့်ကားများ၊ သံချပ်ကာကားများစသည်တို့ကို မြို့ကြီးများတစ်ခွင်ပို့ချထားသည်။ ပြည်သူများသည် ​ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အားလွှတ်ပေးရန် ဆက်လက်ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite_web|url=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-detention-charges-b1802284.html|title=Myanmar coup: Armoured vehicles deployed to cities amid protests as junta extends Aung San Suu Kyi detention|accessdate=15 February 2021|website=The Independent|archivedate=15 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210215153504/https://www.independent.co.uk/news/world/asia/myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-detention-charges-b1802284.html}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်သည် ‌ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား ထပ်မံတရားစွဲရမန်ယူခဲ့သည်။<ref name=newcharge>{{cite news|url=https://apnews.com/article/myanmar-aung-san-suu-kyi-new-charge-2e6f38a2f9916a3ae2ba81248f1f0b5c|title=New charge filed on Suu Kyi as Myanmar crackdown intensifies|publisher=Associated Press|date=February 17, 2020|accessdate=February 17, 2020|archivedate=16 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210216155441/https://apnews.com/article/myanmar-aung-san-suu-kyi-new-charge-2e6f38a2f9916a3ae2ba81248f1f0b5c}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် နာမည်​​ကျော် ဆယ်လီဘရစ်တီ ၆ ဦးအား CDM ပြုလုပ်ရန်လှုံ့ဆော်မှုကြောင့် ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Six Myanmar celebrities face arrest upon civil disobedience movement |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/six-myanmar-celebrities-face-arrest-support-civil-disobedience-movement.html |accessdate=19 February 2021 |archivedate=18 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210218045636/https://www.irrawaddy.com/news/burma/six-myanmar-celebrities-face-arrest-support-civil-disobedience-movement.html }}</ref> ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ကုလသမဂ္ဂမြန်မာသံအမတ် ဦး[[ကျော်မိုးထွန်း]]သည် စစ်အာဏာသိမ်းပိုက်မှုကို ငြင်းဆန်ကြောင်းပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://news.un.org/en/story/2021/02/1085902 |title=Myanmar Ambassador to UN denounces military coup, as envoy warns democratic processes have been 'pushed aside' |access-date=1 March 2021 |archive-date=1 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210301065202/https://news.un.org/en/story/2021/02/1085902 |url-status=live |accessdate=19 June 2021 |archivedate=1 March 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210301065202/https://news.un.org/en/story/2021/02/1085902 }}</ref> နောက်နေ့တွင် တပ်မ‌တော်မှသူ့အား ရာထူးနေရာမှ ဖြုတ်ချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://www.ctvnews.ca/world/myanmar-ambassador-to-the-united-nations-has-been-fired-state-tv-1.5327022 |title=Myanmar ambassador to the United Nations has been fired: state TV |access-date=1 March 2021 |archive-date=27 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210227173843/https://www.ctvnews.ca/world/myanmar-ambassador-to-the-united-nations-has-been-fired-state-tv-1.5327022 |url-status=live |accessdate=19 June 2021 |archivedate=27 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210227173843/https://www.ctvnews.ca/world/myanmar-ambassador-to-the-united-nations-has-been-fired-state-tv-1.5327022 }}</ref> စမ်းချောင်းမြို့နယ် ရဲစခန်းမှ ဂျပန်သတင်းထောက် ယူကီ ကီတာဇူမီ (Yuki Kitazumi) အား ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့ပြီး နာရီအနည်းငယ်အကြာတွင် ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref name="Arrest">{{Cite web |url=https://english.kyodonews.net/news/2021/02/611f231b2633-breaking-news-japanese-journalist-covering-protest-in-myanmar-detained-report.html |title=Japanese journalist briefly detained in Myanmar while covering protests |access-date=5 March 2021 |archive-date=26 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226233627/https://english.kyodonews.net/news/2021/02/611f231b2633-breaking-news-japanese-journalist-covering-protest-in-myanmar-detained-report.html |url-status=live |accessdate=19 June 2021 |archivedate=26 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210226233627/https://english.kyodonews.net/news/2021/02/611f231b2633-breaking-news-japanese-journalist-covering-protest-in-myanmar-detained-report.html }}</ref> ၂၀၂၁ မတ်လ ၈ ရက်တွင် MRTV သည် မစ္ဈိမ၊ [[Myanmar Now]]၊ DVB၊ 7 Day News နှင့် ခေတ်သစ်မီဒီယာ ဟူသောသတင်းမီဒီယာတို့ကို ထုတ်ဝေခွင့်ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီ သတင်းဌာန ၅ ခုကို ထုတ်‌ဝေခွင့်ပိတ် – ဘီဘီစီ မြန်မာ {{!}} အထူးသတင်း {{!}} နောက်ဆုံးရ သတင်း {{!}} နောက်ဆုံးရခေါင်းစဉ် သတင်း {{!}}မြန်မာသတင်း|url=http://www.bbc.com/burmese/live/burma-56245583|access-date=8 March 2021|website=BBC News မြန်မာ|language=my-MM|archive-date=7 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210307222929/https://www.bbc.com/burmese/live/burma-56245583|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=7 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210307222929/https://www.bbc.com/burmese/live/burma-56245583}}</ref> မတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် ယူကေသံအမတ် ကျော်စွာမင်းသည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား လွှတ်ပေးရန်တောင်းဆိုမှုကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်ခေါ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web|url=https://news.sky.com/story/myanmar-recalls-ambassador-in-uk-after-he-called-for-release-of-detained-leader-aung-san-suu-kyi-12240972|title=Myanmar recalls ambassador in UK after he called for release of detained leader Aung San Suu Kyi|website=Sky News|access-date=11 March 2021|archive-date=9 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210309202923/https://news.sky.com/story/myanmar-recalls-ambassador-in-uk-after-he-called-for-release-of-detained-leader-aung-san-suu-kyi-12240972|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=9 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210309202923/https://news.sky.com/story/myanmar-recalls-ambassador-in-uk-after-he-called-for-release-of-detained-leader-aung-san-suu-kyi-12240972}}</ref> ===နိုင်ငံတော်သမ္မတအား ထိန်းသိမ်းခြင်း=== ၂၀၂၁ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် တရားရုံး၌ ဦးဝင်းမြင့်၏ ထွက်ဆိုချက်များအရ ၂၀၂၁ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁ရက်နေ့ နံနက် (၅)နာရီခန့်တွင် [[သမ္မတအိမ်တော် (နေပြည်တော်)|သမ္မတအိမ်တော်]]ရှိ အိပ်ခန်းသို့ စစ်သားများက တံခါးလာခေါက်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် အိမ်တော်အတွင်း အကြမ်းဖက်တိုက်ဖျက်ရေးဝတ်စုံများ ဝတ်ဆင်ထားသော စစ်သားများ ရောက်ရှိနှင့်နေပြီဖြစ်သည်။ ထို့နောက် စစ်သားများက အိမ်တော်အရှေ့ပိုင်းရှိ သမ္မတရုံးခန်းသို့ ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး (သို့မဟုတ်) ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး အဆင့်ရှိသူတစ်ဦးမှ ကျန်းမာရေးအကြောင်းပြ၍ ရာထူးမှနုတ်ထွက်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ သမ္မတမှ ငြင်းဆိုသဖြင့် အနောက်ပိုင်းရှိ အိမ်တော်သို့ ပြန်ပို့ခဲ့သည်။ ထို့နောက် သမ္မတနှင့် မိသားစု၏ လက်ကိုင်ဖုန်းများကို သိမ်းဆည်းလိုက်ကြသည်။ ထိုနေ့ နေ့လယ်ပိုင်းတွင် သမ္မတအိမ်တော်မှ (၃)ရက်အတွင်း ဖယ်ရှားရန် ပြောခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီ (၄)ရက်နေ့ညတွင် သမ္မတအိမ်တော်အနီးရှိ ဝန်ကြီးအိမ်တော်များမှ တစ်လုံးတွင် နေရာချပေးခဲ့ပြီး ၂၀၂၁ခုနှစ် မေလ (၂၃)ရက်နေ့တွင် နောက်ထပ်နေရာတစ်ခုသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma-58887525|title=စစ်တပ်အရာရှိကြီး နှစ်ဦးရုံးထဲ ဝင်လာပြီး နုတ်ထွက်ခိုင်း - သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်|accessdate=12 October 2021|archivedate=12 October 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211012145818/https://www.bbc.com/burmese/burma-58887525}}</ref> ===အရေးပေါ်အခြေအနေ သက်တမ်းတိုးခြင်း=== ၂၀၂၁ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်အား အရေးပေါ်အခြေအနေကြေညာခဲ့ရာမှ တစ်နှစ်ပြည့်မြောက်သဖြင့် ယာယီသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေ၏ [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]က ၂၀၂၂ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၃၁ရက်နေ့နှင့် ၂၀၂၂ခုနှစ် ဇူလိုင်လ (၃၁)ရက်နေ့တို့တွင် တစ်ကြိမ်လျှင်(၆)လစီ သက်တမ်းတိုးမြှင့်ခဲ့သည်။<ref name="2022ndsc">{{cite news|url=https://cincds.gov.mm/node/16370|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီအစည်းအဝေး(၁/၂၀၂၂) ကျင်းပ}}</ref><ref name="sixmonths">{{cite news|url=https://cincds.gov.mm/node/16371|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ ကြေညာချက်အမှတ် ၁/၂၀၂၂}}</ref><ref name="2022ndsc2nd">{{cite news|url=https://news-eleven.com/article/234923|title=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ(ကာလုံ) အစည်းအဝေးကျင်းပပြီး အရေးပေါ်ကာလအား ခြောက်လသက်တမ်းတိုး}}</ref> အခြေခံဥပဒေအရ အရေးပေါ်ကာလကို သာမန်အားဖြင့် (၆)လ ၂ကြိမ်သက်တမ်းတိုးနိုင်သော်လည်း ၂၀၂၃ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလအထိတွင် တိုင်းပြည်သည် သာမန်အခြေအနေမဟုတ်သဖြင့် နောက်ထပ် (၆)လ သက်တမ်းတိုးကြောင်း ၂၀၂၃ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ (၃၁)ရက်​နေ့တွင် ယာယီသမ္မတက အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီမှတဆင့် ကြေညာခဲ့သည်။ အခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံးအား သဘောထားတောင်းခံခဲ့ရာ ဖွဲ့စည်းပုံအ​ခြေခံဥပ​ဒေနှင့် ညီညွတ်​ကြောင်း သ​ဘောထားပြန်ခဲ့သည်။<ref name="2023ndsc1st">{{cite news|url=https://news-eleven.com/article/243866|title=သာမန်အခြေအနေမဟုတ်သည့်အတွက် အရေးပေါ်ကာလကို နောက်ထပ်ခြောက်လသက်တမ်းတိုးရန် ကာလုံအစည်းအဝေးဆုံးဖြတ်}}</ref> ၂၀၂၃ခုနှစ် ဇူလိုင်လ (၃၁)ရက်​နေ့တွင် ​နောက်ထပ် (၆)လ သက်တမ်းတိုးမြှင့်ခဲ့သည်။<ref name="2023ndsc2nd">{{cite news|url=https://www.cincds.gov.mm/node/23119|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ ကြေညာချက်အမှတ် ၂/၂၀၂၃}}</ref> === နောက်ပိုင်း အဖြစ်အပျက်များ === ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၇) ရက်နေ့တွင် ကျရောက်သော မြန်မာနှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့၌ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်အား အကျဉ်းချထားရာ တောင်ငူအကျဉ်းထောင်မှ မိသားစုထံသို့ ပြန်လည်စေလွှတ်ခဲ့သည်။ ဦးဝင်းမြင့်အား စစ်တပ်က အဂတိလိုက်စားမှုဆိုင်ရာ ပုဒ်မများနှင့် ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၁၃၀ (က) တို့ဖြင့် စွဲဆိုတရားစွဲခဲ့ပြီး စုစုပေါင်း ထောင်ဒဏ် ၉ နှစ်နှင့် ၆ လ ချမှတ်ကာ အကျဉ်းချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-17 |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့် မိသားစုထံပြန်လည်ရောက်ရှိ - New Day Myanmar |url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%94%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%84%e1%80%b6%e1%80%90%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%99%e1%80%b9%e1%80%99%e1%80%90-%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%9d%e1%80%84%e1%80%ba-2/ |access-date=2026-04-17 |language=en-US}}</ref> ==သိမ်းပိုက်ခြင်းအကြောင်းအရင်း== တပ်မတော်မှ အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်း အကြောင်းအရင်းကို သေချာစွာမသိရသေးပေ။ တပ်မတော်သည် မဲစာရင်းမှားယွင်းမှုသည် နိုင်ငံတော်၏အချုပ်အခြာအာဏာကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်ဟုဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|date=1 February 2021|title=Tatmadaw seizes power under state of emergency, to rule for a year|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/tatmadaw-seizes-power-under-state-of-emergency-to-rule-for-a-year/|access-date=2 February 2021|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=3 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201093858/https://www.frontiermyanmar.net/en/tatmadaw-seizes-power-under-state-of-emergency-to-rule-for-a-year/}}</ref> အာဏာမသိမ်းပိုက်မီ ရက်အနည်းငယ်အကြာတွင် [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]သည် စစ်တပ်၏စွပ်စွဲမှုကို သက်သေပြနိုင်ခြင်းမရှိသောကြောင့် ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|date=29 January 2021|title=Myanmar election commission rejects military’s fraud claims|url=https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-elections-myanmar-cc1b225b806c27dda748d3ab51d0e47f|access-date=2 February 2021|website=AP NEWS|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131321/https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-elections-myanmar-cc1b225b806c27dda748d3ab51d0e47f}}</ref> ထိုသို့အာဏာသိမ်းပိုက်ရခြင်း၏ အကြောင်းအရင်းမှာ တပ်မတော်မှနိုင်ငံကို ဆက်လက်အုပ်ချုပ်လိုခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်ဟုဆိုကြသည်။<ref>{{cite web|date=1 February 2021|title=Min Aung Hlaing: the heir to Myanmar’s military junta|url=https://www.france24.com/en/asia-pacific/20210201-min-aung-hlaing-the-heir-to-myanmar-s-military-junta|access-date=2 February 2021|website=France 24|language=en|accessdate=3 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201211206/https://www.france24.com/en/asia-pacific/20210201-min-aung-hlaing-the-heir-to-myanmar-s-military-junta}}</ref><ref>{{Cite web|title=Myanmar military appoints ministers after ousting Suu Kyi in coup|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-military-appoints-ministers-after-ousting-Suu-Kyi-in-coup|access-date=2021-02-02|website=Nikkei Asia|language=en-GB|accessdate=3 February 2021|archivedate=2 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210202111108/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-military-appoints-ministers-after-ousting-Suu-Kyi-in-coup}}</ref> တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် အသက် ၆၅ နှစ် ပြည့်သောအခါတွင် ရာထူးမှအနားယူရမည်ဖြစ်ရာ လက်ရှိတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသော ဗိုလ်ချုပ်မင်းအောင်လှိုင်သည် ၂၀၂၁ ဇူလိုင်လတွင် အနားယူရတော့မည်ဖြစ်သည်။<ref name=":4" >{{cite web|date=12 January 2021|title=Could Min Aung Hlaing’s retirement break the political deadlock?|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/could-min-aung-hlaings-retirement-break-the-political-deadlock/|access-date=2 February 2021|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=3 February 2021|archivedate=30 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210130143558/https://www.frontiermyanmar.net/en/could-min-aung-hlaings-retirement-break-the-political-deadlock/}}</ref> ဗိုလ်ချုပ်မင်းအောင်လှိုင်အားဆက်ခံမည့်သူသည် ဖွဲ့စည်းပုံဥပဒေအရ နိုင်ငံတော်သမ္မတကသာလျှင် ရွေးချယ်တင်မြှောက်နိုင်သည်။<ref name=":4" /> သို့ဖြစ်ရာမင်းအောင်လှိုင်အနားယူသောအခါ နိုင်ငံတကာတရားရုံးများမှသူ့အား [[ရိုဟင်ဂျာ]]ပြဿနာများနှင့် အခြားစစ်ရာဇဝတ်မှုများဖြင့် တရားစွဲနိုင်မည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news|last=Editor|first=Richard Lloyd Parry, Asia|title=Senior General Min Aung Hlaing’s secret motive for Burma coup|language=en|url=https://www.thetimes.co.uk/article/senior-general-min-aung-hlaings-secret-motive-behind-burma-coup-tb32gxtxb|access-date=2 February 2021|issn=0140-0460|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131340/https://www.thetimes.co.uk/article/senior-general-min-aung-hlaings-secret-motive-behind-burma-coup-tb32gxtxb}}</ref><ref name=":5">{{cite web|title=General Min Aung Hlaing is the ambitious army chief and international pariah who seized power in Myanmar|url=https://www.sbs.com.au/news/general-min-aung-hlaing-is-the-ambitious-army-chief-and-international-pariah-who-seized-power-in-myanmar|access-date=2 February 2021|website=SBS News|language=en|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203032940/https://www.sbs.com.au/news/general-min-aung-hlaing-is-the-ambitious-army-chief-and-international-pariah-who-seized-power-in-myanmar}}</ref> ရာထူးမှအနားယူပြီးနောက်သူသည် နိုင်ငံရေးကိုဆက်လက်လုပ်ဆောင်မည်ဟုလည်း အရိပ်အမြွှက်ပြခဲ့သည်။<ref name=":5" /> Justice For Myanmar အဖွဲ့သည် မင်းအောင်လှိုင်မိသားစုတွင် စီးပွားရေးကိစ္စရပ်များရှိ‌သောကြောင့် စီးပွားရေး အဆင်မပြေမှု မဖြစ်စေရန် အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်ဟုဆိုခဲ့သည်။<ref name=":6">{{cite web|last=|first=|date=|title=Who profits from a coup? The power and greed of Senior General Min Aung Hlaing|url=https://www.justiceformyanmar.org/stories/who-profits-from-a-coup-the-power-and-greed-of-senior-general-min-aung-hlaing|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2 February 2021|website=Justice for Myanmar|accessdate=3 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201043550/https://www.justiceformyanmar.org/stories/who-profits-from-a-coup-the-power-and-greed-of-senior-general-min-aung-hlaing}}</ref> မင်းအောင်လှိုင်သည် စစ်တပ်ပိုင်ဖြစ်သော မြန်မာ့စီးပွားရေးကော်ပိုရေးရှင်းနှင့် [[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်|ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်]]တို့ကို ချုပ်ကိုင်ထားသည်။ <ref>{{Cite web|last=Pierson|first=David|date=2021-02-02|title=Myanmar's military upended its comfortable status quo by staging a coup. Why?|url=https://www.latimes.com/world-nation/story/2021-02-02/myanmar-military-coup-upended-comfortable-status-quo|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-02-02|website=Los Angeles Times|language=en-US|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131325/https://www.latimes.com/world-nation/story/2021-02-02/myanmar-military-coup-upended-comfortable-status-quo}}</ref> သူ၏ သားသမီးများသည်လည်း စီးပွားရေးဆိုင်ရာနယ်ပယ်အချို့ကို ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။<ref name=":6" /> အာဏာမသိမ်းမီ ရက်အနည်းငယ်အကြာက International Monetary Fund သည် ကိုဗစ်‌ရောဂါကာကွယ်နိုင်ရန်အတွက် [[မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်]]အား အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၅၀ မီလီယံ ပေးအပ်ခဲ့သည်။<ref name=":17">{{Cite news|last=Lawder|first=David|date=2021-02-03|title=Days before coup, IMF sent Myanmar $350 million in emergency aid; no precedent for refund|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-imf-idUSKBN2A303R|access-date=2021-02-05|accessdate=6 February 2021|archivedate=5 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205170611/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-imf-idUSKBN2A303R}}</ref> ထိုရန်ပုံငွေကို ထိုအဖွဲ့မှပြန်ယူခြင်းမရှိဘဲ ပေးအပ်ထားသည်။<ref name=":17" /> နိုင်ငံရေးအခြေအနေနှင့်ပတ်သက်၍ မေးမြန်းခံရသောအခါ IMF သည် အစိုးရပြည်သူ၏အလိုအတိုင်း ငွေကိုသုံးဆောင်သွားမည် ဟူ၍သာဆိုခဲ့သည်။<ref name=":18">{{Cite news|last=Lawder|first=David|date=2021-02-05|title=IMF says members to guide decision on whether to recognize Myanmar's military leaders|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/myanmar-politics-imf-int-idUSKBN2A426Y|access-date=2021-02-05|accessdate=6 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204203122/https://www.reuters.com/article/myanmar-politics-imf-int-idUSKBN2A426Y}}</ref> ဗဟိုဘဏ်၏အကြီးအကဲဖြစ်သူသည် စစ်တပ်မှဖြစ်ကြောင်းနှင့်ပက်သက်၍ ပြောဆိုခြင်းမရှိခဲ့ပေ။<ref name=":18" /><ref>{{Cite web|title=Transcript of IMF Press Briefing|url=https://www.imf.org/en/News/Articles/2021/02/04/tr020421-transcript-of-imf-press-briefing|access-date=2021-02-05|website=IMF|language=en|accessdate=6 February 2021|archivedate=5 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205075030/https://www.imf.org/en/News/Articles/2021/02/04/tr020421-transcript-of-imf-press-briefing}}</ref> အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီ၏ လော်ဘီသတင်းထောက်သည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သည် တရုတ်နိုင်ငံနှင့်အလွန် နီးစပ်လျက်ရှိနေသောကြောင့် အာဏာသိမ်းရခြင်းဖြစ်ကြောင်း၊ သို့ဖြစ်ရာတပ်မတော်အနေဖြင့် အမေရိကန်ကဲ့သို့သော အနောက်တိုင်းနိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံရေးကောင်းမွန်ရန် ဆောင်ရွက်လိုကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-lobbyist/lobbyist-says-myanmar-junta-wants-to-improve-relations-with-the-west-spurn-china-idUSKBN2AY0K0 |title=Lobbyist says Myanmar junta wants to improve relations with the West, spurn China |author=Simon Lewis |access-date=7 March 2021 |archive-date=7 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307193541/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-lobbyist/lobbyist-says-myanmar-junta-wants-to-improve-relations-with-the-west-spurn-china-idUSKBN2AY0K0 |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=7 March 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210307193541/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-lobbyist/lobbyist-says-myanmar-junta-wants-to-improve-relations-with-the-west-spurn-china-idUSKBN2AY0K0 }}</ref> ===နိုင်ငံရေးပထဝီဝင်အားဖြင့်ကြည့်ခြင်း=== အနောက်တိုင်းမီဒီယာများ၏ ဖော်ပြချက်များအရ တရုတ်နိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံအား လွှမ်းမိုးခြယ်လှယ်နိုင်သည်။<ref name="cnbc-lee">{{Cite web |url=https://www.cnbc.com/2021/04/05/myanmar-coup-chinas-non-interference-could-hurt-china-says-analyst.html |title=China's 'laissez-faire' approach toward Myanmar's coup puts its own interests at risk, says analyst |author=Yen Nee Lee |access-date=13 April 2021 |archive-date=13 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210413021022/https://www.cnbc.com/2021/04/05/myanmar-coup-chinas-non-interference-could-hurt-china-says-analyst.html |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=13 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210413021022/https://www.cnbc.com/2021/04/05/myanmar-coup-chinas-non-interference-could-hurt-china-says-analyst.html }}</ref><ref name="guardian-tisdall">{{Cite web |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2021/mar/14/a-child-screams-in-myanmar-and-china-pretends-not-to-hear |title=A child screams in Myanmar … and China pretends not to hear |author=Simon Tisdall |access-date=13 April 2021 |archive-date=12 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412231633/https://www.theguardian.com/commentisfree/2021/mar/14/a-child-screams-in-myanmar-and-china-pretends-not-to-hear |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=12 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210412231633/https://www.theguardian.com/commentisfree/2021/mar/14/a-child-screams-in-myanmar-and-china-pretends-not-to-hear }}</ref><ref name="ft-">{{Cite web |url=https://www.ft.com/content/79930fb8-05f9-4466-acf8-00607d8dfd0d |title=China holds the key to stabilising Myanmar |access-date=13 April 2021 |archive-date=13 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210413021023/https://www.ft.com/content/79930fb8-05f9-4466-acf8-00607d8dfd0d |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=13 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210413021023/https://www.ft.com/content/79930fb8-05f9-4466-acf8-00607d8dfd0d }}</ref> [[ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ]]၏ အစည်းအဝေးများတွင် မြန်မာ့တပ်မတော်အား အရေးယူမည့်ဥပဒေမူကြမ်းတို့ကို တရုတ်နှင့်ရုရှားနိုင်ငံတို့သာလျှင် ဗီတိုအာဏာသုံး၍ ငြင်းဆန်ခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် ထိုနှစ်နိုင်ငံတို့သည် မြန်မာ့စစ်တပ်အား လက်နက်ထောက်ပံ့ရာ၌ အဓိကနိုင်ငံများဖြစ်ကြသည်။<ref name="borrell">{{Cite web |url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-eu-idUSKBN2BY0CO |title=China, Russia undermine international Myanmar response, EU's top diplomat says |author=Kate Abnett |access-date=13 April 2021 |archive-date=13 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210413021022/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-eu-idUSKBN2BY0CO |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=13 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210413021022/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-eu-idUSKBN2BY0CO }}</ref> ၂၀၁၉ တွင် တရုတ်နိုင်ငံမှ မြန်မာနိုင်ငံအား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားသော‌ငွေ‌ကြေးမှာ ဒေါ်လာ ၁၉ ဘီလီယံရှိခဲ့၍ ဥရောပမှ မြှုပ်နှံထားသော‌ငွေ‌ကြေးမှာ ဒေါ်လာ ၇၀၀ မီလီယံသာ ရှိခဲ့သည်။<ref name="borrell"/> ရုရှားနိုင်ငံသည်လည်း မြန်မာနိုင်ငံအား စစ်လက်နက်ရောင်းရသဖြင့် ပိုမိုရောင်းရရန် စစ်အာဏာသိမ်းပိုက်မှုကို ထောက်ခံသည်။<ref name="ft-russia">{{Cite web|url=https://www.ft.com/content/2d3168b9-e4eb-48b3-b5a4-d9919dfcc96a|title=Russia strides into diplomatic void after Myanmar coup|access-date=13 April 2021|archive-date=13 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210413025711/https://www.ft.com/content/2d3168b9-e4eb-48b3-b5a4-d9919dfcc96a|url-status=live|accessdate=18 June 2021|archivedate=13 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210413025711/https://www.ft.com/content/2d3168b9-e4eb-48b3-b5a4-d9919dfcc96a}}</ref> အစ္စရေးနိုင်ငံသည်လည်း မြန်မာ့စစ်တပ်အား စစ်လက်နက်နှင့် စစ်ဖက်သုံးကိရိယာများကို ထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|last=GDC|date=2021-07-14|title=Myanmar Army used Israeli drones, armored vehicles and spyware during the military coup|url=https://www.globaldefensecorp.com/2021/07/14/myanmar-army-used-israeli-drones-armored-vehicles-and-spyware-during-the-military-coup/|access-date=2021-07-14|website=Global Defense Corp|language=en-US|accessdate=14 July 2021|archivedate=14 July 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210714053734/https://www.globaldefensecorp.com/2021/07/14/myanmar-army-used-israeli-drones-armored-vehicles-and-spyware-during-the-military-coup/}}</ref><ref>{{Cite news|last=Beech|first=Hannah|date=2021-03-01|title=Myanmar’s Military Deploys Digital Arsenal of Repression in Crackdown|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/03/01/world/asia/myanmar-coup-military-surveillance.html|access-date=2021-07-14|issn=0362-4331|accessdate=14 July 2021|archivedate=16 July 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210716231825/https://www.nytimes.com/2021/03/01/world/asia/myanmar-coup-military-surveillance.html}}</ref> အစ္စရေးတရားရုံးမှ မြန်မာနိုင်ငံအား စစ်လက်နက်ရောင်းဝယ်မှုပိတ်ဆို့ရန် အမိန်ထုတ်ခဲ့သော်လည်း မြန်မာစစ်တပ်သည် အခြားအစ္စရေးကုမ္ပဏီများမှ လက်နက်များကို လက်ခံရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Israel's top court just ruled about arms sales to Myanmar. But we're not allowed to tell you the verdict|url=https://www.haaretz.com/israel-news/israel-s-top-court-just-ruled-about-arms-sales-to-myanmar-but-we-re-not-allowed-to-say-more-1.5453954|access-date=2021-07-14|website=Haaretz.com|language=en|accessdate=14 July 2021|archivedate=8 January 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180108104131/https://www.haaretz.com/israel-news/1.814626}}</ref><ref>{{Cite web|date=2017-09-04|title=Israel refuses to halt arms supply to Myanmar army|url=https://www.dhakatribune.com/world/2017/09/04/israel-refuses-halt-arms-supply-myanmar-army|access-date=2021-07-14|website=Dhaka Tribune|accessdate=14 July 2021|archivedate=7 September 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210907144847/https://www.dhakatribune.com/world/2017/09/04/israel-refuses-halt-arms-supply-myanmar-army}}</ref> တပ်မတော်အရာရှိများသည် အစ္စရေးလက်နက်ပြပွဲများကိုလည်း တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2019-06-04|title=Despite int'l sanctions, Myanmar officials attend Tel Aviv weapons expo|url=https://www.972mag.com/myanmar-genocide-weapons-israel/|access-date=2021-07-14|website=+972 Magazine|language=en-US|accessdate=14 July 2021|archivedate=14 July 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210714055238/https://www.972mag.com/myanmar-genocide-weapons-israel/}}</ref> ==ဥပဒေအရသုံးသပ်မှု== တပ်မှ အာဏာသိမ်းခြင်းသည် ဥပဒေနှင့်ကိုက်ညီသည် မညီသည်ကို ဥပဒေပညာရှင်များက မေးခွန်းထုတ်ခဲ့ကြသည်။<ref name=":7" /> NLD အစိုးရသည် တပ်မတော်၏ ဥပဒေအသုံးချမှုကို ငြင်းပယ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-01|title=‘The constitution is invalid now’: NLD patron fires back at military|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/the-constitution-is-invalid-now-nld-patron-fires-back-at-military/|access-date=2021-02-02|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=3 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201143119/https://www.frontiermyanmar.net/en/the-constitution-is-invalid-now-nld-patron-fires-back-at-military/}}</ref><ref name=":8">{{Cite web|date=2021-02-02|title=After coup, medical workers spearhead civil disobedience campaign|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/after-coup-medical-workers-spearhead-civil-disobedience-campaign/|access-date=2021-02-02|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131438/https://www.frontiermyanmar.net/en/after-coup-medical-workers-spearhead-civil-disobedience-campaign/}}</ref> တပ်မတော်သည် [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ]]မှ ဥပဒေပုဒ်မ ၄၁၇ နှင့် ၄၁၈ တို့ကိုအသုံးပြုခဲ့၍ အာဏာသိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|last=|first=|date=2021-02-01|title=Statement from Myanmar military on state of emergency|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-military-text-idUSKBN2A11A2|url-status=live|access-date=2021-02-02|accessdate=2 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201085507/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-military-text-idUSKBN2A11A2}}</ref> သို့သော်ဥပဒေပုဒ်မ ၄၁၇ အရ နိုင်ငံတော်သမ္မတကသာလျှင် နိုင်ငံတော်အရေးပေါ်အခြေအနေကို [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]နှင့်တိုင်ပင်ပြီးမှသာ ကြေညာနိုင်စွမ်းရှိသည်။<ref name=":3">{{Cite web|date=2021-02-01|title=Emergency Powers in Myanmar|url=https://melissacrouch.com/2021/02/01/emergency-powers-in-myanmar/|access-date=2021-02-02|website=Melissa Crouch|language=en|accessdate=2 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201025214/https://melissacrouch.com/2021/02/01/emergency-powers-in-myanmar/}}</ref> ထို့သို့ကြေညာပြီးမှသာလျှင် ဥပဒေပုဒ်မ ၄၁၈ အရ တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ကို အာဏာလွှဲနိုင်မည်ဖြစ်သည်။<ref name=":3" /> အာဏာမသိမ်းပိုက်ခင် အချိန်တွင် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]အဖွဲ့ဝင်များမှာ ပြည်သူများကရွေးကောက်တင်မြှောက်ထားသည့် အဖွဲ့ဝင်များပင်ဖြစ်သည်။ သို့သော်တပ်မတော်သည် ထိုကောင်စီကို ဗိုလ်ချုပ်မင်းအောင်လှိုင်ကသာ ဦးဆောင်သည်ဟုဆိုခဲ့ရာ ဥပဒေပုဒ်မ ၄၁၇ နှင့် ၄၁၈ တို့ကိုအသုံးချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Myanmar latest: NLD calls for Suu Kyi's release|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-latest-NLD-calls-for-Suu-Kyi-s-release|access-date=2021-02-02|website=Nikkei Asia|language=en-GB|accessdate=2 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131350/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-coup-latest-Police-charges-Suu-Kyi-for-importing-walkie-talkies}}</ref> ထိုသို့ ဥပဒေများကို အသုံးချခဲ့သော်လည်း အစိုးရ၏ တရားဝင် အတည်ပြုမှုမပါရှိခဲ့သောကြောင့် တပ်မတော်အနေဖြင့် ထိုသို့ပြုလုပ်ရန်တရားဝင်သည် မဝင်သည်မှာ ဝေခွဲမရဖြစ်နေသည်။<ref>{{Cite news|date=2021-02-01|title=Myanmar coup: Aung San Suu Kyi detained as military seizes control|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489|access-date=2021-02-02|accessdate=1 February 2021|archivedate=31 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210131232954/https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489}}</ref><ref name=":7" >{{Cite web|last=Crouch|first=Melissa|date=2021-02-02|title=The power and ambition behind Myanmar’s coup|url=https://www.theage.com.au/national/the-power-and-ambition-behind-myanmar-s-coup-20210202-p56yor.html|access-date=2021-02-02|website=The Age|language=en|accessdate=2 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131431/https://www.theage.com.au/national/the-power-and-ambition-behind-myanmar-s-coup-20210202-p56yor.html}}</ref> နိုင်ငံတကာ ဥပဒေပညာရှင်များကော်မရှင် International Commission of Jurists အဖွဲ့က စစ်တပ်၏အာဏာသိမ်းခြင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံကို ချိုးဖောက်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု တွေ့ရှိကာ စွပ်စွဲထားသော ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ မဲစာရင်းပုံမှန်မဟုတ်ခြင်းသည် အရေးပေါ်အခြေနေကြေညာရန်အတွက် ဖွဲ့စည်းပုံအရ လုံလောက်မျှတသော အနေအထားမဟုတ်ကြောင်းလည်း ပြောဆိုခဲ့ပေသည်။ ထို့အပြင် အဆိုပါဖော်ပြချက်တွင် ဥပဒေပညာရှင်များအဖွဲ့က စစ်တပ်၏လုပ်ဆောင်ချက်များသည် တရားဥပဒေစိုးမိုးမှု၊ နိုင်ငံတကာဥပဒေနှင့် မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံ သုံးခုစလုံးကို ဖောက်ဖျက်သည်ဟုလည်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref name=":20">{{Cite web|date=2021-02-08|title=Myanmar: Military Coup d'état violates principles of rule of law, international law and Myanmar’s Constitution|url=https://www.icj.org/myanmar-military-coup-detat-violates-principles-of-rule-of-law-international-law-and-myanmars-constitution/|access-date=2021-02-09|website=International Commission of Jurists|language=en-US|accessdate=10 February 2021|archivedate=9 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210209053601/https://www.icj.org/myanmar-military-coup-detat-violates-principles-of-rule-of-law-international-law-and-myanmars-constitution/}}</ref> ==တုံ့ပြန်မှုများ== ===ပြည်တွင်း=== ====ဆန္ဒပြမှုများ==== {{main|၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံဆန္ဒပြမှုများ}} [[File:2021 Myanmar Protest in Hleden.jpg|thumb|[[ရန်ကုန်မြို့]]၊ လှည်းတန်း၌ ဆန္ဒပြနေကြပုံ]] ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ကျန်းမာရေးလုပ်သားများနှင့် အခြားအလုပ်သမားများသည် "[[အာဏာဖီဆန်ရေး ပြည်သူ့လှုပ်ရှားမှု‎|ပြည်သူများမလိုက်နာခြင်း]]"ကို စတင်ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|date=2 February 2021|title=Nay Pyi Taw, Mandalay healthcare staff to join 'Civil Disobedience Campaign'|url=https://www.mmtimes.com/news/nay-pyi-taw-mandalay-healthcare-staff-join-civil-disobedience-campaign.html|access-date=2 February 2021|website=The Myanmar Times|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131330/https://www.mmtimes.com/news/nay-pyi-taw-mandalay-healthcare-staff-join-civil-disobedience-campaign.html}}</ref><ref>{{cite web|date=2 February 2021|title=Myanmar Medics Prepare Civil Disobedience Against Military Rule|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-medics-prepare-civil-disobedience-military-rule.html|access-date=2 February 2021|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131324/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-medics-prepare-civil-disobedience-military-rule.html}}</ref> ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်လူမှုကွန်ရက်၌လည်း "Civil Disobedience Movement" အဖွဲ့ကိုဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ follower ပေါင်း ၂၀၀,၀၀၀ ကျော်မျှပါဝင်ခဲ့ကြသည်။<ref name=":11">{{Cite web|date=2021-02-03|title=Teachers, students join anti-coup campaign as hospital staff stop work|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/teachers-students-join-anti-coup-campaign-as-hospital-staff-stop-work/|access-date=2021-02-03|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=4 February 2021|archivedate=19 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210219062245/https://www.frontiermyanmar.net/en/teachers-students-join-anti-coup-campaign-as-hospital-staff-stop-work/}}</ref><ref name=":8" /> အစိုးရ၌လုပ်ကိုင်ကြသော အလုပ်သမားများသည် ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်နေ့တွင် အနုနည်းဖြင့်ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref name=":8" /><ref>{{cite web |author1=Matthew Tostevin |author2=Grant McCool |author3=Stephen Coates |title=Myanmar doctors stop work to protest coup as UN considers response |url=https://www.afr.com/world/asia/myanmar-doctors-stop-work-to-protest-coup-as-un-considers-response-20210203-p56z7z |website=Financial Review |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 3, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131358/https://www.afr.com/world/asia/myanmar-doctors-stop-work-to-protest-coup-as-un-considers-response-20210203-p56z7z }}</ref> ဆေးရုံနှင့် ကျန်းမာရေးအေဂျင်စီ ၁၁၀ ကျော်မှ အလုပ်သမားများပါဝင်ခဲ့ကြသည်။<ref name=":12">{{Cite web|date=2021-02-03|title=Myanmar’s Medics Launch Civil Disobedience Campaign Against Coup|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmars-medics-launch-civil-disobedience-campaign-coup.html|access-date=2021-02-04|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=4 February 2021|archivedate=23 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210223072851/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmars-medics-launch-civil-disobedience-campaign-coup.html}}</ref><ref name=":11" /> ဆရာဆရာမပေါင်း ၁၀၀,၀၀၀ ကျော်နှင့်<ref name=":11" /> [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]မှ အဖွဲ့ဝင်‌ဟောင်းများသည်လည်း ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။<ref name=":12" /> နေပြည်တော်၏ [[စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန]]မှ အလုပ်သမားများသည်လည်း ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=စစ်အစိုးရကို နေပြည်တော်က နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းတွေ ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/nld-government-staff-against-military-coup-02042021030530.html|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-02-04|website=Radio Free Asia|language=my|accessdate=5 February 2021|archivedate=18 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210218191412/https://www.rfa.org/burmese/news/nld-government-staff-against-military-coup-02042021030530.html}}</ref> [[၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး)|ရှစ်လေးလုံး]]တွင်ပါဝင်ခဲ့သူ [[မင်းကိုနိုင်]]သည်လည်း ထိုသို့[[စစ်အာဏာရှင်စနစ်]]ကို ဆန့်ကျင်ရန်အတွက် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Veteran activist calls for civil disobedience in wake of coup|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/veteran-activist-calls-for-civil-disobedience-in-wake-of-coup|access-date=2021-02-04|website=Myanmar NOW|language=en|accessdate=5 February 2021|archivedate=18 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210218191353/https://www.myanmar-now.org/en/news/veteran-activist-calls-for-civil-disobedience-in-wake-of-coup}}</ref> ဆန္ဒပြသရာတွင် လက်သုံးချောင်းထောင်ထားခြင်းကို သင်္ကေတပြုခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web |author1=AP |author2=ABC News (Australia) |title=Myanmar blocks Facebook as resistance grows to military coup |url=https://www.abc.net.au/news/2021-02-05/myanmar-blocks-facebook-as-resistance-grows-to-military-coup/13124148 |website=ABC News (Australia) |access-date=5 February 2021 |language=English |date=Feb 5, 2021 |accessdate=5 February 2021 |archivedate=8 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210208220741/https://www.abc.net.au/news/2021-02-05/myanmar-blocks-facebook-as-resistance-grows-to-military-coup/13124148 }}</ref> အချို့သော အင်တာနက် အသုံးပြုသူများသည် အာရှ၏ အွန်လိုင်း ဒီမိုကရေစီလှုပ်ရှားမှုဖြစ်သော [[နို့လက်ဖက်ရည်မဟာမိတ်]] (Milk Tea Alliance) ဖြင့်ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-04|title=#MilkTeaAlliance has a new target brewing: Myanmar’s military|url=https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3120526/asias-milkteaalliance-has-new-target-brewing-generals-behind|access-date=2021-02-05|website=South China Morning Post|language=en|accessdate=5 February 2021|archivedate=23 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210223094651/https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3120526/asias-milkteaalliance-has-new-target-brewing-generals-behind}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း]]သည် Civil Disobedience တွင်စတင်ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-05|title=Civilian Disobedience Campaign' takes flight in Myanmar|url=https://www.mmtimes.com/news/civilian-disobedience-campaign-takes-flight-myanmar.html|access-date=2021-02-05|website=The Myanmar Times|accessdate=5 February 2021|archivedate=5 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205055420/https://www.mmtimes.com/news/civilian-disobedience-campaign-takes-flight-myanmar.html}}</ref> "[[ကမ္ဘာမကြေဘူး]]" နှင့် "[[အရေးကြီးပြီ]]" ဟူသောသီချင်းတို့ကိုသီဆိုခြင်းဖြင့်လည်း ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref name=":23">{{Cite web|date=2018-08-09|title=Songwriter Who Provided ‘Theme Song’ to 8888 Uprising Finally Honored|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/songwriter-provided-theme-song-8888-uprising-finally-honored.html|access-date=2021-02-04|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=5 February 2021|archivedate=22 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210222024548/https://www.irrawaddy.com/news/burma/songwriter-provided-theme-song-8888-uprising-finally-honored.html}}</ref> [[File:Protesters riding Motorcycles in Mandalay after 2021 Myanmar coup.jpg|thumb|[[မန္တလေး ဘူတာကြီး]]အနီး ၇၈ လမ်း၌ ဆိုင်ကယ်စီး၍ ဆန္ဒပြနေကြစဉ်]] ရန်ကုန်မြို့ ကဲ့သို့‌သော မြို့ကြီးများ၌ ‌ညနေ ၈ နာရီ အချိန်တိုင်းတွင် အိမ်တွင်း၌ "cacerolazo" ခေါ် အိုးများနှင့်သံပုံးများကို ရိုက်ခတ်ခြင်းဖြင့် စစ်အစိုးရကိုဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-04|title=Myanmar coup: army blocks Facebook access as civil disobedience grows|url=http://www.theguardian.com/global-development/2021/feb/04/myanmar-coup-army-blocks-facebook-access-as-civil-disobedience-grows|access-date=2021-02-04|website=the Guardian|language=en}}</ref><ref>{{cite web |author1=Reuters Staff |title=Anti-coup protests ring out in Myanmar's main city |url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics/anti-coup-protests-ring-out-in-myanmars-main-city-idUSKBN2A139S |website=Reuters |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 2, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131442/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics/anti-coup-protests-ring-out-in-myanmars-main-city-idUSKBN2A139S }}</ref><ref>{{Cite web|title=Myanmar coup latest: UN Security Council stops short of issuing statement|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-coup-latest-UN-Security-Council-stops-short-of-issuing-statement|access-date=2021-02-02|website=Nikkei Asia|language=en-GB|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203015938/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-coup-latest-UN-Security-Council-stops-short-of-issuing-statement}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်နေ့တွင် စစ်တပ်၏ ထုတ်ကုန်များကို အားမပေးခြင်းလုပ်ငန်းကိုလည်း စတင်ခဲ့သည်။<ref name=":13">{{Cite web|date=2021-02-03|title=Myanmar calls for boycott of Tatmadaw linked products and services|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-calls-boycott-tatmadaw-linked-products-and-services.html|access-date=2021-02-03|website=The Myanmar Times|accessdate=4 February 2021|archivedate=21 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210221154215/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-calls-boycott-tatmadaw-linked-products-and-services.html}}</ref> ထိုအားမပေးသောထုတ်ကုန်များတွင် [[မိုင်တဲလ် မြန်မာ|Mytel]]၊ မြန်မာဘီယာ၊ မန္တလေးဘီယာ၊ ဒဂုံဘီယာ၊ [[သတ္တမမြောက်အာရုံ]] စသည်တို့ပါဝင်ကြသည်။<ref name=":22">{{Cite web|title=Military Chief’s Family Members Spend Big on Blockbuster Movies, Beauty Pageants|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-chiefs-family-members-spend-big-on-blockbuster-movies-beauty-pageants|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201215082136/https://www.myanmar-now.org/en/news/military-chiefs-family-members-spend-big-on-blockbuster-movies-beauty-pageants|archive-date=15 December 2020|access-date=11 January 2021|website=Myanmar NOW|language=en|accessdate=4 February 2021|archivedate=15 December 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201215082136/https://www.myanmar-now.org/en/news/military-chiefs-family-members-spend-big-on-blockbuster-movies-beauty-pageants}}</ref> စစ်ကိုင်းတိုင်း Mytel ၌ အလုပ်သမား ၇၁ ဦးသည် လုပ်ငန်းမှထွက်ခွာခဲ့ကြသည်။<ref name=":11" /> [[File:Protest against military coup (9 Feb 2021, Hpa-An, Kayin State, Myanmar) (3).jpg|thumb|left|[[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[ဘားအံမြို့]]၌ ဆရာမများ ဆန္ဒပြနေကြစဉ်]] ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့ ညနေ ၈ နာရီ၌ အချို့သောရန်ကုန်သားများသည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အားစေလွှတ်ရန် ၁၅ မိနစ်မျှထွက်ရောက်ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|title=စစ်အာဏာသိမ်းမှုကို အနုနည်းအာဏာဖီဆန်မှု တချို့ရှိလာခြင်း|url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-civil-disobedience-movement-/5762587.html|access-date=2021-02-02|website=ဗွီအိုအေ|language=my|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131338/https://burmese.voanews.com/a/myanmar-civil-disobedience-movement-/5762587.html}}</ref> [[မန္တလေးမြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ|မန္တလေးစည်ပင်]]မှ အဖွဲ့ဝင် ၆ ယောက်သည် ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်တွင် လုပ်ငန်းမှထွက်ခွာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-03|title=Mandalay vice mayor, MCDC members resign|url=https://www.mmtimes.com/news/mandalay-vice-mayor-mcdc-members-resign.html|access-date=2021-02-03|website=The Myanmar Times|accessdate=4 February 2021|archivedate=8 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210208020329/https://www.mmtimes.com/news/mandalay-vice-mayor-mcdc-members-resign.html}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် [[ဆေးတက္ကသိုလ် (မန္တလေး)|မန္တလေးဆေးတက္ကသိုလ်]]ရှေ့၌ လူအယောက် ၃၀ ဆန္ဒပြခဲ့ကြရာ ဖမ်းဆီးခြင်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-04|title=Mandalay citizens protest against Tatmadaw rule|url=https://www.mmtimes.com/news/mandalay-citizens-protest-against-tatmadaw-rule.html|access-date=2021-02-04|website=The Myanmar Times|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204113803/https://www.mmtimes.com/news/mandalay-citizens-protest-against-tatmadaw-rule.html}}</ref><ref>{{Cite web|title=Four arrested in Mandalay after street protest against military coup|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/four-arrested-in-mandalay-after-street-protest-against-military-coup|access-date=2021-02-04|website=Myanmar NOW|language=en|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204184904/https://www.myanmar-now.org/en/news/four-arrested-in-mandalay-after-street-protest-against-military-coup}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ လူအယောက်နှစ်သောင်းခန့် လမ်းပေါ်ထွက်ခဲ့၍ အောင်ဆန်းစုကြည်အား လွတ်‌ပေးရန် ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=search<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --> |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/2/6/thousands-of-myanmar-protesters-face-off-with-police-in-yangon |accessdate=7 February 2021 |archivedate=6 February 2021 |archiveurl=https://archive.today/20210206120408/https://www.aljazeera.com/news/2021/2/6/thousands-of-myanmar-protesters-face-off-with-police-in-yangon }}</ref> ထို့အပြင် မန္တလေးနှင့် ပျဉ်းမနားမြို့တို့၌လည်း ဆန္ဒထုတ်ဖော်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=Thousands Take to Streets of Myanmar to Protest Military Takeover<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --> |url=https://www.irrawaddy.com/news/thousands-take-to-streets-of-myanmar-to-protest-military-takeover.html |accessdate=7 February 2021 |archivedate=6 February 2021 |archiveurl=https://archive.today/20210206212943/https://www.irrawaddy.com/news/thousands-take-to-streets-of-myanmar-to-protest-military-takeover.html }}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်သည် အကြမ်းဖက်အားကိုသုံး၍ ဆန္ဒပြသူများကို လူစုခွဲစေခဲ့သည်။ ဆန္ဒပြသူ ၆ ဦးမှာ ဒဏ်ရာ ရရှိခဲ့သည့်အပြင် အသက် ၂၀ အရွယ်ရှိသော မိန်းကလေးတစ်ဦးသည်လည်း ဦးခေါင်း၌ကျည်ဆန်မှန်ခဲ့ကာ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-09|title=Six Protesters Injured After Myanmar Police Fire on Protest|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/six-protesters-injured-myanmar-police-fire-protest.html|access-date=2021-02-10|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=10 February 2021|archivedate=10 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210210055534/https://www.irrawaddy.com/news/burma/six-protesters-injured-myanmar-police-fire-protest.html}}</ref> ဆန္ဒပြသူအယောက် ၁၀၀ ခန့်မှာ ဖမ်းဆီးခြင်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-09|title=Protest crackdown begins in Myanmar, over 100 nabbed in Mandalay|url=https://www.mmtimes.com/news/protest-crackdown-begins-myanmar-over-100-nabbed-mandalay.html|access-date=2021-02-10|website=The Myanmar Times|accessdate=10 February 2021|archivedate=9 November 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211109190256/https://www.mmtimes.com/news/protest-crackdown-begins-myanmar-over-100-nabbed-mandalay.html}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ဖမ်းဆီးခံရသူအများစုကို ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-10|title=Arrested protesters released in Mandalay|url=https://www.mmtimes.com/news/arrested-protesters-released-mandalay.html|access-date=2021-02-10|website=The Myanmar Times|accessdate=10 February 2021|archivedate=17 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210217063638/https://www.mmtimes.com/news/arrested-protesters-released-mandalay.html}}</ref> [[File:Our Legitimate Government CRPH.jpg|thumb|[[ရန်ကုန်မြို့]]၌ ကျွန်ုပ်တို့၏ တရားဝင်အစိုးရသည် [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ဖြစ်သည်ဟု ဗီနိုင်းများကိုင်ဆောင်၍ ဆန္ဒထုတ်ဖော်နေကြစဉ်။|link=Special:https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1f/Our_Legitimate_Government_CRPH.jpg]] လူငယ်များသည် ရိုးရာဝတ်စုံများ၊ စကတ်များ၊ မင်္ဂလာဆောင်ဝတ်စုံများ စသည်တို့ကိုဝတ်ဆင်ပြီး တစ်မူထူးခြားစွာဆန္ဒပြခြင်းဖြင့် ပြည်တွင်းသာမက နိုင်ငံတကာမီဒီယာများကို တွေ့မြင်စေရန်ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite news|date=2021-02-08|title=Myanmar coup: 'My ex is bad but military is worse'|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-55982001|access-date=2021-02-11|accessdate=12 February 2021|archivedate=12 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210212214437/https://www.bbc.com/news/world-asia-55982001}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-02-11|title=Princesses and bodybuilders: The new generation of Myanmar protesters|url=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/myanmar-coup-protests-princesses-bodybuilders-b1800498.html|access-date=2021-02-11|website=The Independent|language=en|accessdate=12 February 2021|archivedate=16 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210216143255/https://www.independent.co.uk/news/world/asia/myanmar-coup-protests-princesses-bodybuilders-b1800498.html}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့ ([[ပြည်ထောင်စုနေ့]]) တွင် [[မော်လမြိုင်မြို့]]၌ ရဲများသည် သေနတ်များပစ်ခတ်ခြင်းဖြင့် ဆန္ဒပြသူများကိုလူစုခွဲစေခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|last=Limited|first=Bangkok Post Public Company|title=Protesters defy Myanmar junta, shots fired in Mawlamyine|work=Bangkok Post|url=https://www.bangkokpost.com/world/2067231/protesters-defy-myanmar-junta-shots-fired-in-mawlamyine|access-date=2021-02-12}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် [[မြစ်ကြီးနားမြို့]]၌ ဆန္ဒပြသူများအား သေနတ်ပစ်ခတ်ခြင်းဖြင့် လူစုခွဲစေခဲ့သည်။ ထို့အပြင် သတင်းထောက် ၅ ဦးလည်း ဖမ်းဆီးခြင်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite news|date=2021-02-14|title=Myanmar coup: Troops on the streets as internet cut off|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-56062955|access-date=2021-02-15|archive-date=15 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210215050610/https://www.bbc.com/news/world-asia-56062955|url-status=live|accessdate=17 February 2021|archivedate=15 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210215050610/https://www.bbc.com/news/world-asia-56062955}}</ref> မန္တလေးမြို့တွင်လည်း စစ်သားများသည်ရဲတပ်ဖွဲ့နှင့်ပူးပေါင်းခဲ့ပြီး ရာဘာကျည်ဆန်များအပြင် လောက်လေးခွများဖြင့် ပစ်ခတ်ခြင်းများပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-15|title=Myanmar: troops and police forcefully disperse marchers in Mandalay|url=http://www.theguardian.com/world/2021/feb/15/myanmar-internet-restored-protesters-army-presence-aung-san-suu-kyi|access-date=2021-02-15|website=the Guardian|language=en|archive-date=15 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210215142518/https://www.theguardian.com/world/2021/feb/15/myanmar-internet-restored-protesters-army-presence-aung-san-suu-kyi|url-status=live|accessdate=17 February 2021|archivedate=15 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210215142518/https://www.theguardian.com/world/2021/feb/15/myanmar-internet-restored-protesters-army-presence-aung-san-suu-kyi}}</ref> ====အင်တာနက်ဖြတ်တောက်မှု==== ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်သည် ဖေ့စဘွတ်လူမှုကွန်ရက်ကို "တိုင်းပြည် တည်ငြိမ်လို‌သောကြောင့်" ဖေဖော်ဝါရီ ၇ ရက်နေ့အထိပိတ်ပင်ရန် အင်တာနက်ပေးစွမ်းသူများကို အမိန့်ပေးခဲ့သည်။<ref name=":15">{{Cite news|last=Staff|first=Reuters|date=2021-02-03|title=Myanmar internet providers block Facebook services after government order|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-facebook-idUSKBN2A32ZE|access-date=2021-02-04}}</ref> [[မြန်မာ့ဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်း|MPT]] သည်လည်း [[Facebook Messenger|Facebook messenger၊]] [[အင်စတာဂရမ်]] နှင့် [[WhatsApp]] တို့ကိုပိတ်ပင်ခဲ့သည်။ [[တယ်လီနော မြန်မာ|တယ်လီနော]]ကမူ ဖေ့စဘွတ်ကိုသာ ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-03|title=Directive to block social media service|url=https://www.telenor.com/directive-to-block-social-media-service/|access-date=2021-02-04|website=Telenor Group|language=en|archive-date=5 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211205103134/https://www.telenor.com/directive-to-block-social-media-service/}}</ref><ref name=":15" /> ဖေ့စဘွတ်ကို ပြည်သူများမလိုက်နာခြင်းလှုပ်ရှားမှု ပြုလုပ်ရန်အတွက်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref name=":15" /> ဖေ့စဘွတ်အပိတ်ပင်ခံရသောအခါ အသုံးပြုသူများသည် တွစ်တာသို့ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့ရာ #RespectOurVotes၊ #HearTheVoiceofMyanmar၊ #SaveMyanmar. စသည်တို့ကိုရေးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite news|last=Potkin|first=Fanny|date=2021-02-05|title=After Facebook ban, thousands in Myanmar take to Twitter to plead #RespectOurVotes|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-twitter-idUSKBN2A5189|access-date=2021-02-06}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်သည် [[တွစ်တာ]]ကိုပါပိတ်ပင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Myanmar’s new military government is now blocking Twitter and Instagram|url=https://social.techcrunch.com/2021/02/05/myanmar-military-government-is-now-blocking-twitter/|access-date=2021-02-06|website=TechCrunch|language=en-US}}{{Dead link|date=September 2023 }}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-02-05|title=Directive to block social media services Twitter and Instagram in Myanmar|url=https://www.telenor.com/directive-to-block-social-media-services-twitter-and-instagram-in-myanmar/|access-date=2021-02-06|website=Telenor Group|language=en|archive-date=5 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211205103134/https://www.telenor.com/directive-to-block-social-media-services-twitter-and-instagram-in-myanmar/}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်တွင် အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုကို ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-06|title=Myanmar junta blocks internet access as coup protests expand|url=https://apnews.com/article/united-nations-myanmar-media-social-media-yangon-e7765d3459d386219ee1dca8ad1e089c|access-date=2021-02-06|website=AP NEWS}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် [[ကုလသမဂ္ဂ]]မှ အင်တာနက် ပြန်ဖွင့်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သောကြောင့် အင်တာနက် လိုင်းများကိုနေ့လယ်တွင်ပြန်ဖွင့်ပေးခဲ့သည်။ သို့သော် လူမှုကွန်ရက်များကိုမူ ဆက်လက်ပိတ်ပင်ထားသည်။<ref>{{Cite web|title=Internet access partially restored in Myanmar as protests grow against military coup|url=https://www.channelnewsasia.com/news/asia/internet-access-partially-restored-in-myanmar-as-protests-grow-14131802|access-date=2021-02-07|website=CNA|language=en|archive-date=14 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210614233403/https://www.channelnewsasia.com/news/asia/internet-access-partially-restored-in-myanmar-as-protests-grow-14131802}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်မှစ၍ အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုကို မနက် ၁ နာရီမှ ၉ နာရီအထိပိတ်ပင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-14|title=Myanmar: tanks roll into cities as internet shut down|url=http://www.theguardian.com/world/2021/feb/14/tanks-on-streets-of-myanmar-city-prompt-us-embassy-warning|access-date=2021-02-15|website=the Guardian|language=en|accessdate=15 February 2021|archivedate=15 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210215035232/https://www.theguardian.com/world/2021/feb/14/tanks-on-streets-of-myanmar-city-prompt-us-embassy-warning}}</ref><ref>{{Cite news|last=Beech|first=Hannah|date=2021-02-14|title=Military Imposes Full Grip on Myanmar in Overnight Crackdown|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/02/14/world/asia/myanmar-military-crackdown.html|access-date=2021-02-15|issn=0362-4331|accessdate=15 February 2021|archivedate=15 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210215152313/https://www.nytimes.com/2021/02/14/world/asia/myanmar-military-crackdown.html}}</ref> စစ်အစိုးရ၏ အင်တာနက်နှင့်ပတ်သက်ပြီး နေ့စွဲအလိုက်စေခိုင်းမှုများကို [[တယ်လီနော မြန်မာ]] မှ ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Directives from authorities in Myanmar - February 2021 |url=https://www.telenor.com/sustainability/responsible-business/human-rights/mitigate/human-rights-in-myanmar/directives-from-authorities-in-myanmar-february-2021/ |website=Telenor Group |access-date=၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |language=en |accessdate=15 February 2021 |archivedate=15 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210215082607/https://www.telenor.com/sustainability/responsible-business/human-rights/mitigate/human-rights-in-myanmar/directives-from-authorities-in-myanmar-february-2021/ }}</ref> ====စီးပွားရေး==== ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အကြီးမားဆုံး အိမ်ရာတိုးတက်ရေး စီးပွားရေးဖြစ်သော Amata Corporation သည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ တစ်ဘီလီယံကုန်ကျသော စက်မှုတိုးတက်ရေးဇုန်တည်ဆောက်ခြင်းကို အာဏာသိမ်းပိုက်မှုကြောင့်ရပ်ဆိုင်းထားသည်။<ref name=":9">{{Cite web|title=Thailand's Amata halts $1bn Myanmar property project after coup|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Thailand-s-Amata-halts-1bn-Myanmar-property-project-after-coup|access-date=2021-02-02|website=Nikkei Asia|language=en-GB|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203020504/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Thailand-s-Amata-halts-1bn-Myanmar-property-project-after-coup}}</ref><ref>{{Cite web|title=Thai developer invests $1bn to put Myanmar industry on global map|url=https://asia.nikkei.com/Business/Companies/Thai-developer-invests-1bn-to-put-Myanmar-industry-on-global-map|access-date=2021-02-02|website=Nikkei Asia|language=en-GB|accessdate=3 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201132726/https://asia.nikkei.com/Business/Companies/Thai-developer-invests-1bn-to-put-Myanmar-industry-on-global-map}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ကားထုတ်လုပ်မှု အကြီးဆုံးဖြစ်သော [[စူဇူကီး]]သည်လည်း ပြည်တွင်းကားထုတ်လုပ်မှုကို ရပ်ဆိုင်းထားသည်။<ref name=":9" /> ရန်ကုန် စတော့အိတ်စချိန်းသည်လည်း ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးကို ရပ်ဆိုင်းထားသည်။<ref name=":9" /> မြန်မာနိုင်ငံ၏ အိမ်ရောင်းဝယ်ရေးလုပ်ငန်းစီးပွားရေးသည်လည်း ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါး ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-05|title=Myanmar's real estate sector crashes|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmars-real-estate-sector-crashes.html|access-date=2021-02-05|website=The Myanmar Times|accessdate=5 February 2021|archivedate=5 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205065856/https://www.mmtimes.com/news/myanmars-real-estate-sector-crashes.html}}</ref> ပြင်သစ်ရေနံကုမ္ပဏီဖြစ်သော Total SE သည် မိမိ၏ပံ့ပိုးမှုအပေါ် အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်း၏အကျိုးသက်ရောက်မှုကို လေ့လာနေသည်ဟုဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|last=Staff|first=Reuters|date=2021-02-04|title=Total assessing impact of Myanmar coup on its projects|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/myanmar-politics-total-int-idUSKBN2A4120|access-date=2021-02-07|accessdate=7 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204144308/https://www.reuters.com/article/myanmar-politics-total-int-idUSKBN2A4120}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် ကီရင် ကုမ္ပဏီ (Kirin Company) သည် [[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်]]နှင့် အဆက်အသွယ်ဖြတ်တောက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |author1=Erin Handley |title=Kirin, parent company of Australian beer company Lion, cuts ties with Myanmar military after coup |url=https://www.abc.net.au/news/2021-02-05/myanmar-kirin-parent-company-lion-cuts-ties-military-coup/13125778 |website=ABC (Australian Broadcasting Network) |access-date=10 February 2021 |language=English |date=Feb 5, 2021 |accessdate=5 February 2021 |archivedate=7 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210207194258/https://www.abc.net.au/news/2021-02-05/myanmar-kirin-parent-company-lion-cuts-ties-military-coup/13125778 }}</ref><ref>{{cite web |author1=Ben Doherty |author2=Ben Butler |title=Kirin beer company cuts brewery ties with Myanmar military over coup |url=https://www.theguardian.com/world/2021/feb/05/kirin-beer-company-cuts-brewery-ties-with-myanmar-military-over-coup |website=The Guardian |access-date=10 February 2021 |language=English |date=Feb 5, 2021 |accessdate=5 February 2021 |archivedate=10 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210210035719/https://www.theguardian.com/world/2021/feb/05/kirin-beer-company-cuts-brewery-ties-with-myanmar-military-over-coup }}</ref><ref name=":19">{{Cite web|last=|first=|date=|title=Japan's Kirin ends Myanmar beer tie-up with army-owned partner after coup|url=https://news.trust.org/item/20210205070108-ktqjw/|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-02-08|website=Thomson Reuters Foundation|accessdate=10 February 2021|archivedate=5 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205091809/http://news.trust.org/item/20210205070108-ktqjw/}}</ref> ထိုကုမ္ပဏီသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ဘီယာထုတ်လုပ်မှုတွင် ဈေးကွက်ရှယ်ရာ ၈၀% (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၇ ဘီလီယံ) ကိုပိုင်ဆိုင်ထားသည်။<ref name=":19" /> ဖေဖော်ဝါရီလ ၈ ရက်နေ့တွင် Razer ကို တွဲဖက်တည်ထောင်သူ သည် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်မှ ရှယ်ယာအများစုပိုင်ဖြစ်သော Virginia Tobacco ဆေးလိပ်ကုမ္ပဏီသို့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုရပ်ဆိုင်းမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|last=hermesauto|date=2021-02-09|title=Razer co-founder and director Lim Kaling pulls out of Myanmar joint venture|url=https://www.straitstimes.com/business/companies-markets/razer-co-founder-and-director-lim-kaling-pulls-out-of-myanmar-joint|access-date=2021-02-09|website=The Straits Times|language=en|accessdate=10 February 2021|archivedate=20 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210220104458/https://www.straitstimes.com/business/companies-markets/razer-co-founder-and-director-lim-kaling-pulls-out-of-myanmar-joint}}</ref> ဗိုလ်ချုပ်မင်းအောင်လှိုင်သည်လည်း နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့်ပက်သက်၍ နိုင်ငံတကာစီးပွားရေးနှင့်လုပ်ဆောင်မည် ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Myanmar junta chief Min Aung Hlaing says this coup is 'different'|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-junta-chief-Min-Aung-Hlaing-says-this-coup-is-different|access-date=2021-02-09|website=Nikkei Asia|language=en-GB|accessdate=10 February 2021|archivedate=9 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210209073807/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-junta-chief-Min-Aung-Hlaing-says-this-coup-is-different}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်သမ္မတ [[ဂျိုး ဘိုင်ဒင်]] မြန်မာနိုင်ငံအားထောက်ပံ့မည့်ငွေ ဒေါ်လာ ၁ ဘီလီယံ ပေးအပ်ခြင်းကိုရပ်ဆိုင်းမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|last=Times|first=The New York|title=Video: Biden Imposes New Sanctions on Leaders of Myanmar Military Coup|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/video/us/politics/100000007598187/biden-myanmar-sanctions.html|access-date=2021-02-11|issn=0362-4331|accessdate=12 February 2021|archivedate=11 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210211053918/https://www.nytimes.com/video/us/politics/100000007598187/biden-myanmar-sanctions.html}}</ref> ====တပ်တွင်းပုန်ကန်မှုများ==== ဆန္ဒပြမှုများစပြီးမကြာမီတွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့|မြန်မာ့ရဲတပ်ဖွဲ့]]မှ ပုန်ကန်မှုများပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ မတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် ရဲအရာရှိ ၁၁ ဦးသည် ဆန္ဒပြသူများအား မသတ်ဖြတ်လိုသောကြောင့် မြန်မာ–အိန္ဒိယနယ်စပ်ရှိ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်သို့ မိသားစုများနှင့် ထွက်ပြေးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |url=https://www.themizorampost.net/page-view?date=06-03-2121&page_no=1&edition_id=NULL |title=Archived copy |access-date=11 March 2021 |archive-date=10 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210310201711/https://www.themizorampost.net/page-view?date=06-03-2121&page_no=1&edition_id=NULL |url-status=live |accessdate=19 June 2021 |archivedate=10 March 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210310201711/https://www.themizorampost.net/page-view?date=06-03-2121&page_no=1&edition_id=NULL }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-56309338|title=Myanmar coup: India asked to return police officers who crossed border|work=BBC News|date=7 March 2021|via=www.bbc.com|access-date=11 March 2021|archive-date=10 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210310193532/https://www.bbc.com/news/world-asia-56309338|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=10 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210310193532/https://www.bbc.com/news/world-asia-56309338}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/rest-of-world/19-myanmar-cops-take-shelter-in-mizoram/articleshow/81340117.cms|title=Myanmar protest: '19 Myanmar cops take shelter in Mizoram' &#124; World News – Times of India|website=The Times of India|access-date=11 March 2021|archive-date=17 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210317031623/https://timesofindia.indiatimes.com/world/rest-of-world/19-myanmar-cops-take-shelter-in-mizoram/articleshow/81340117.cms|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=17 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210317031623/https://timesofindia.indiatimes.com/world/rest-of-world/19-myanmar-cops-take-shelter-in-mizoram/articleshow/81340117.cms}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2021/03/10/asia-pacific/myanmar-police-fled-india/|title='Shoot till they are dead': Some Myanmar police flee to India after refusing orders|first=Devjyot|last=Ghoshal|date=10 March 2021|website=The Japan Times|access-date=11 March 2021|archive-date=11 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210311063436/https://www.japantimes.co.jp/news/2021/03/10/asia-pacific/myanmar-police-fled-india/|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=11 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210311063436/https://www.japantimes.co.jp/news/2021/03/10/asia-pacific/myanmar-police-fled-india/}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-56343982|title=Myanmar coup: 'We were told to shoot protesters', say police who fled|work=BBC News|date=10 March 2021|via=www.bbc.com|access-date=11 March 2021|archive-date=11 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210311060041/https://www.bbc.com/news/world-asia-56343982|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=11 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210311060041/https://www.bbc.com/news/world-asia-56343982}}</ref> စစ်ကောင်စီသည် မီဇိုရမ်ဒေသရှိ ရဲအရာရှိများအား မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်ပို့ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/current-affairs/mizoram-is-waiting-for-govt-s-direction-on-myanmar-refugees-state-minister-121030801200_1.html|title=Mizoram is waiting for govt's direction on Myanmar refugees: state minister|first=Press Trust of|last=India|newspaper=Business Standard India|date=8 March 2021|via=Business Standard|access-date=11 March 2021|archive-date=10 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210310062454/https://www.business-standard.com/article/current-affairs/mizoram-is-waiting-for-govt-s-direction-on-myanmar-refugees-state-minister-121030801200_1.html|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=10 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210310062454/https://www.business-standard.com/article/current-affairs/mizoram-is-waiting-for-govt-s-direction-on-myanmar-refugees-state-minister-121030801200_1.html}}</ref> အာသံရိုင်ဖယ်တက်ဖွဲ့ကိုမူ နှစ်နိုင်ငံနယ်စပ်၏ လုံခြုံရေးကို ကျပ်မတ်စေရန် အိန္ဒိယအစိုးရမှ အမိန့်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|last=IANS|title=India orders Assam Rifles to prevent influx from Myanmar|url=https://telanganatoday.com/india-orders-assam-rifles-to-prevent-influx-from-myanmar|access-date=12 March 2021|website=Telangana Today|language=en-US|archive-date=8 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308120557/https://telanganatoday.com/india-orders-assam-rifles-to-prevent-influx-from-myanmar|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=8 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210308120557/https://telanganatoday.com/india-orders-assam-rifles-to-prevent-influx-from-myanmar}}</ref> ၂၀၂၁ မတ်လ ၅ ရက်နေ့အထိ ရဲသားများ ၆၀၀ ကျော်မျှ စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို ဆန့်ကျင်၍ ရာထူးမှနုတ်ထွက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-03-05|title=More Than 600 Police Join Myanmar's Anti-Regime Protest Movement|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/600-police-join-myanmars-anti-regime-protest-movement.html|access-date=2021-04-25|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=19 June 2021|archivedate=7 September 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210907144847/https://www.irrawaddy.com/news/burma/600-police-join-myanmars-anti-regime-protest-movement.html}}</ref> မတ်လ ၁၀ ရက်မှစ၍ နယ်စပ်၌ဖြတ်သန်းမှုကို ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://thefederal.com/news/india-in-diplomatic-spot-as-myanmar-urges-return-of-cops-who-fled-across-border/|title=India in diplomatic spot as Myanmar urges return of cops who fled|first=Super|last=User|date=7 March 2021|website=The Federal|access-date=11 March 2021|archive-date=7 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210307061024/https://thefederal.com/news/india-in-diplomatic-spot-as-myanmar-urges-return-of-cops-who-fled-across-border/|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=7 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210307061024/https://thefederal.com/news/india-in-diplomatic-spot-as-myanmar-urges-return-of-cops-who-fled-across-border/}}</ref> မြန်မာ့တပ်မတော်၌လည်း တပ်တွင်းပုန်ကန်မှုများရှိခဲ့သည်။ တပ်မ ၇၇ မှ အရာရှိ ထွန်းမြတ်အောင်နှင့် တပ်မ ၉၉ မှ ဗိုလ်မှူးဟိန်းသော်ဦးတို့အပါအဝင် စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို ဆန့်ကျင်သည့် စစ်သားများသည် မိမိတို့ရာထူးမှနုတ်ထွက်ခဲ့ကြသည်။<ref name=":21">{{Cite web|title=အာဏာမသိမ်းခင်ကတည်းက တပ်ပျက်နေကြောင်း ပုန်ကန်သူတပ်အရာရှိပြောကြား|url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/6442|access-date=2021-04-25|website=Myanmar NOW|language=my|archive-date=25 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210425224334/https://www.myanmar-now.org/mm/news/6442|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=25 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210425224334/https://www.myanmar-now.org/mm/news/6442}}</ref><ref name=":24">{{Cite news|last=Beech|first=Hannah|date=2021-03-28|title=Inside Myanmar's Army: 'They See Protesters as Criminals'|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/03/28/world/asia/myanmar-army-protests.html|access-date=2021-04-25|issn=0362-4331|archive-date=26 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210426094628/https://www.nytimes.com/2021/03/28/world/asia/myanmar-army-protests.html|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=26 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210426094628/https://www.nytimes.com/2021/03/28/world/asia/myanmar-army-protests.html}}</ref><ref name=":25">{{Cite web|title=Interview: 'Military Leaders Are Afraid of Letting Their Power Go'|url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/hein-thaw-oo-04202021170420.html|access-date=2021-04-25|website=Radio Free Asia|language=en|archive-date=25 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210425224332/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/hein-thaw-oo-04202021170420.html|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=25 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210425224332/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/hein-thaw-oo-04202021170420.html}}</ref> ထိုတပ်အရာရှိတို့သည် တပ်မတော်အတွင်း၌ မတည်ငြိမ်မှုများ ရှိနေပြီဖြစ်ကြောင်း ထောက်ပြပြောဆိုခဲ့သည်။<ref name=":21" /><ref name=":24" /><ref name=":25" /> ===နိုင်ငံတကာ=== ====ပြင်ပဆန္ဒပြမှုများ==== [[File:Protesters demanding Aung San Suu Kyi's release at Kasumigaseki, Tokyo after the February 2021 Myanmar coup.jpg|thumb|[[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[တိုကျိုမြို့]]၌ လူယောက် ၃၀၀၀ ခန့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အားလွှတ်ပေးရန် ဆန္ဒပြကြစဉ်<ref>{{Cite web |title=3,000 Myanmar protesters rally in Tokyo for Suu Kyi’s release : The Asahi Shimbun<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --> |url=http://www.asahi.com/ajw/articles/14162323 |accessdate=4 February 2021 |archivedate=4 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204095353/http://www.asahi.com/ajw/articles/14162323 }}</ref>]] ထိုင်းနိုင်ငံရောက် မြန်မာလူမျိုးအယောက် ၂၀၀ ခန့်နှင့် အချို့သော ထိုင်းဒီမိုကရေစီလှုပ်ရှားမှုအတွက် တက်ကြွသူများသည် [[ဘန်ကောက်မြို့]]ရှိ မြန်မာသံရုံးတွင် ဆန္ဒထုတ်ဖော်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Thaiprotest">{{Cite web|date=1 February 2021|title=ด่วน! ชาว 'เมียนมา' ชู 3 นิ้วบุกประท้วงหน้าสถานทูต ต้านรัฐประหารในประเทศ|url=https://www.bangkokbiznews.com/news/detail/920306|access-date=1 February 2021|website=Bangkok Biz News|language=th|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182031/https://www.bangkokbiznews.com/news/detail/920306}}</ref> ထိုဆန္ဒပြပွဲကို ရဲတပ်ဖွဲ့က ဝင်ရောက်ဖမ်းဆီးခဲ့ရာ နှစ်ဦး ဒဏ်ရာ ရရှိခဲ့ပြီး နှစ်ဦး ဖမ်းဆီး ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar’s military stages coup d’etat: Live news |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/2/1/myanmar-military-stages-coup-against-aung-san-suu-kyi-live |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182055/https://www.aljazeera.com/news/2021/2/1/myanmar-military-stages-coup-against-aung-san-suu-kyi-live }}</ref> [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[တိုကျိုမြို့]]တွင်လည်း မြန်မာနိုင်ငံသားများသည် [[ကုလသမဂ္ဂ တက္ကသိုလ်]]၌ အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်းကို ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-01|title=Myanmar workers in Japan protest against Tatmadaw’s actions|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-workers-japan-protest-against-tatmadaws-actions.html|access-date=2021-02-01|website=The Myanmar Times|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182053/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-workers-japan-protest-against-tatmadaws-actions.html}}</ref> ‌ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်နေ့တွင် [[ဝါရှင်တန်ဒီစီ]]၏ မြန်မာသံရုံးရှေ့၌ မြန်မာ-အမေရိကန်လူများ အယောက် ၁၅၀ ကျော် ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=ဝါရှင်တန်ဒီစီက မြန်မာစစ်သံရုံးရှေ့မှာ အမေရိကန်ရောက် မြန်မာတွေဆန္ဒပြ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/myanmar-protest-against-military-coup-in-washington-dc-02032021193807.html|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-02-04|website=Radio Free Asia|language=my|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204043631/https://www.rfa.org/burmese/news/myanmar-protest-against-military-coup-in-washington-dc-02032021193807.html}}</ref> စင်္ကာပူရဲတပ်ဖွဲ့သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ဆန္ဒဖော်ထုတ်ခြင်းမပြုလုပ်ရန် သတိပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |last1=Netto |first1=Stephen |title=Police issues warning against plans to protest in Singapore over current situation in Myanmar |url=https://www.theonlinecitizen.com/2021/02/05/police-issues-warning-against-plans-to-protest-in-singapore-over-current-situation-in-myanmar/ |website=The Online Citizen |access-date=5 February 2021 |language=English |date=Feb 5, 2021 |accessdate=5 February 2021 |archivedate=5 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205075814/https://www.theonlinecitizen.com/2021/02/05/police-issues-warning-against-plans-to-protest-in-singapore-over-current-situation-in-myanmar/ }}</ref><ref>{{cite web |author1=CNA/ga(ta) |author2=Channel News Asia |title=Police warn against plans to protest in Singapore over situation in Myanmar |url=https://www.channelnewsasia.com/news/singapore/police-warn-against-protest-plans-singapore-over-myanmar-14119078 |website=ChannelNewsAsia |access-date=5 February 2021 |language=English |date=Feb 5, 2021 |accessdate=5 February 2021 |archivedate=5 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205072243/https://www.channelnewsasia.com/news/singapore/police-warn-against-protest-plans-singapore-over-myanmar-14119078 }}</ref> ထိုရဲတပ်ဖွဲ့သည် မြန်မာသံရုံးရှေ့၌ နိုင်ငံခြားသားဆန္ဒပြသူ ၃ ဦးကို ဆန္ဒပြခွင့်မယူထားသောကြောင့် ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.channelnewsasia.com/news/singapore/myanmar-men-investigated-allegedly-protest-embassy-police-14195396 |accessdate=15 February 2021 |archivedate=14 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210214235721/https://www.channelnewsasia.com/news/singapore/myanmar-men-investigated-allegedly-protest-embassy-police-14195396 }}</ref> ====နိုင်ငံခြားအစိုးရများ==== [[File:Reacció al cop d'estat de Myanmar de 2021.svg|thumb| {{legend|#0000ff|မြန်မာ}} {{legend|#4daf4a|အာဏာသိမ်းပိုက်မှုကိုဆန့်ကျင်}}{{legend|#80c87d|အလွန်စိုးရိမ်သည်ဟုဆို}}{{legend|#fee000|ကြားနေ}} {{legend|#c0c0c0|အဆိုပြုမှုမရှိ}}]] [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယ]]၊<ref>{{Cite web|last=Feb 1|first=TIMESOFINDIA COM /|last2=2021|last3=Ist|first3=09:36|title=Deeply concerned by developments in Myanmar, says India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/deeply-concerned-by-developments-in-myanmar-says-india/articleshow/80623041.cms|access-date=2021-02-01|website=The Times of India|language=en|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182036/https://timesofindia.indiatimes.com/india/deeply-concerned-by-developments-in-myanmar-says-india/articleshow/80623041.cms}}</ref> [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ|ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်]]၊<ref>{{cite news |title=Bangladesh wants democratic process upheld in Myanmar |url=https://www.dhakatribune.com/world/south-east-asia/2021/02/01/military-coup-in-myanmar-not-necessarily-to-affect-rohingya-repatriation |access-date=1 February 2021 |work=Dhaka Tribune |publisher=2A Media Limited. |date=1 February 2021 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201063550/https://www.dhakatribune.com/world/south-east-asia/2021/02/01/military-coup-in-myanmar-not-necessarily-to-affect-rohingya-repatriation }}</ref> [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ|အင်ဒိုနီးရှား]]၊<ref>{{citeweb|title=Indonesia Urges All Parties in Myanmar to Exercise Self-Restraint|url=https://kemlu.go.id/portal/en/read/2118/siaran_pers/indonesia-urges-all-parties-in-myanmar-to-exercise-self-restraint|publisher=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Indonesia|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182046/https://kemlu.go.id/portal/en/read/2118/siaran_pers/indonesia-urges-all-parties-in-myanmar-to-exercise-self-restraint}}</ref> [[တရုတ်နိုင်ငံ|တရုတ်]]၊<ref>{{cite web|year=1 February 2021|title=China 'notes' Myanmar coup, hopes for stability|publication-place=REUTERS|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-china/china-notes-myanmar-coup-hopes-for-stability-idUSKBN2A11P2?il=0|access-date=1 February 2021|accessdate=2 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131344/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-china/china-notes-myanmar-coup-hopes-for-stability-idUSKBN2A11P2?il=0}}</ref> [[မလေးရှားနိုင်ငံ|မလေးရှား]]၊<ref>{{citeweb|title=Press Release: Latest Situation in Myanmar|url=https://twitter.com/MalaysiaMFA/status/1356122970159104000|publisher=Ministry of Foreign Affairs (Malaysia)|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182040/https://twitter.com/MalaysiaMFA/status/1356122970159104000}}</ref> [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ|ပါကစ္စတန်]]၊<ref>{{Cite web|title=Pakistan hopes from all sides in Myanmar to be restraint, work for peace: Zahid Hafeez|url=https://www.radio.gov.pk/01-02-2021/pakistan-hopes-from-all-sides-in-myanmar-to-be-restraint-work-for-peace-zahid-hafeez|access-date=2021-02-01|website=www.radio.gov.pk|language=en|accessdate=2 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201144030/https://www.radio.gov.pk/01-02-2021/pakistan-hopes-from-all-sides-in-myanmar-to-be-restraint-work-for-peace-zahid-hafeez}}</ref> [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ|ဖိလစ်ပိုင်]]၊<ref>{{cite news |last1=Lee-Brago |first1=Pia |title=Philippines following Myanmar situation with deep concern |url=https://www.philstar.com/headlines/2021/02/03/2074984/philippines-following-myanmar-situation-deep-concern |access-date=2 February 2021 |work=Philstar.com |date=3 February 2021 |archive-date=3 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210203131356/https://www.philstar.com/headlines/2021/02/03/2074984/philippines-following-myanmar-situation-deep-concern |url-status=live |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131356/https://www.philstar.com/headlines/2021/02/03/2074984/philippines-following-myanmar-situation-deep-concern }}</ref> [[တောင်ကိုရီးယား]]၊<ref>{{cite web|url=https://en.yna.co.kr/view/AEN20210201009200325|title=S. Korea expresses concerns over Myanmar coup|website=[[Yonhap News Agency]]|date=February 1, 2021|accessdate=February 1, 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201100350/https://en.yna.co.kr/view/AEN20210201009200325}}</ref> [[စင်္ကာပူ]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mfa.gov.sg/Newsroom/Press-Statements-Transcripts-and-Photos/2021/02/20210201-Myanmar|title=MFA Spokesperson's Comments in Response to Media Queries on the Detention of Myanmar Leaders and Officials|date=1 February 2021|website=Ministry of Foreign Affairs Singapore|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182043/https://www.mfa.gov.sg/Newsroom/Press-Statements-Transcripts-and-Photos/2021/02/20210201-Myanmar}}</ref> စသောနိုင်ငံများသည် အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်းကို စိုးရိမ်ပါ‌ကြောင်းနှင့် အစိုးရနှင့်တပ်မတော်တို့သည် ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးသင့်ကြောင်း တိုက်တွန်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|last=Goldman|first=Russell|date=2021-02-01|title=Myanmar’s Coup, Explained|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/02/01/world/asia/myanmar-coup.html|access-date=2021-02-02|issn=0362-4331|accessdate=2 February 2021|archivedate=2 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210202084031/https://www.nytimes.com/2021/02/01/world/asia/myanmar-coup.html}}</ref> [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ|ဩစတြေးလျ]]၊<ref>{{cite web |last1=Tillett |first1=Andrew |title=Australia joins global condemnation of Myanmar generals |url=https://www.afr.com/world/asia/myanmar-leader-aung-san-suu-kyi-detained-20210201-p56ycy |website=Financial Review |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 1, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201020736/https://www.afr.com/world/asia/myanmar-leader-aung-san-suu-kyi-detained-20210201-p56ycy }}</ref><ref>{{cite web|last=|first=|date=|title=Statement on Myanmar|url=https://www.foreignminister.gov.au/minister/marise-payne/media-release/statement-myanmar|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=|website=Minister for Foreign Affairs – Minister for Women – Senator the Hon Marise Payne|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201093854/https://www.foreignminister.gov.au/minister/marise-payne/media-release/statement-myanmar}}</ref> [[ကနေဒါနိုင်ငံ|ကနေဒါ]]၊<ref>{{cite web|url=https://cultmtl.com/2021/02/justin-trudeau-on-myanmar-the-democratic-process-must-be-respected/|title=Justin Trudeau on Myanmar: “The democratic process must be respected”|date=2 February 2021|website=Cult MTL|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131331/https://cultmtl.com/2021/02/justin-trudeau-on-myanmar-the-democratic-process-must-be-respected/}}</ref> [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ|ပြင်သစ်]]၊<ref>{{Cite web |title=France calls on Myanmar military to release Suu Kyi, respect election results<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --> |url=https://uk.sports.yahoo.com/news/myanmar-aung-san-suu-kyi-072052284.html |accessdate=2 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131433/https://consent.yahoo.com/v2/collectConsent?sessionId=2_cc-session_74704c41-a143-4ae4-8f5b-1e4af6cd3535 }}</ref> [[ဂျာမနီနိုင်ငံ|ဂျာမနီ]]၊<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/germany-condemns-myanmar-coup-in-strongest-terms-/2129847 |accessdate=2 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201104100/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/germany-condemns-myanmar-coup-in-strongest-terms-/2129847 }}</ref> [[ဂျပန်နိုင်ငံ|ဂျပန်]]<ref>{{cite news |title=Japan urges Myanmar military to free Suu Kyi, restore democracy |url=https://mb.com.ph/2021/02/01/japan-urges-myanmar-military-to-free-suu-kyi-restore-democracy/ |access-date=2 February 2021 |work=Manila Bulletin |agency=Agence France-Presse |date=1 February 2021 |archive-date=1 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201094835/https://mb.com.ph/2021/02/01/japan-urges-myanmar-military-to-free-suu-kyi-restore-democracy/ |url-status=live |accessdate=6 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201094835/https://mb.com.ph/2021/02/01/japan-urges-myanmar-military-to-free-suu-kyi-restore-democracy/ }}</ref> [[နယူးဇီလန်နိုင်ငံ|နယူးဇီလန်]]၊<ref>{{Cite web|last=Mahuta|first=Nanaia|date=1 February 2021|title=New Zealand statement on Myanmar|url=https://www.beehive.govt.nz/release/new-zealand-statement-myanmar|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=1 February 2021|website=via beehive.gov.nz|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201051939/https://www.beehive.govt.nz/release/new-zealand-statement-myanmar}}</ref> [[စပိန်နိုင်ငံ|စပိန်]]၊<ref>{{Cite web|date=2021-02-01|title=Sánchez condena el golpe de Estado en Myanmar y pide vuelta a la democracia|url=https://www.lavanguardia.com/politica/20210201/6213485/sanchez-condena-golpe-myanmar-pide-vuelta-democracia.html|access-date=2021-02-01|website=La Vanguardia|language=es|accessdate=2 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131521/https://www.lavanguardia.com/politica/20210201/6213485/sanchez-condena-golpe-myanmar-pide-vuelta-democracia.html}}</ref> [[ဆွီဒင်နိုင်ငံ|ဆွီဒင်]]၊<ref>{{cite web|url=https://sverigesradio.se/artikel/foreign-minister-condemns-military-coup-in-myanmar|title=Foreign Minister condemns military coup in Myanmar|publisher=Sveriges Radio|website=sverigesradio.se|accessdate=3 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201221458/https://sverigesradio.se/artikel/foreign-minister-condemns-military-coup-in-myanmar}}</ref> [[တူရကီနိုင်ငံ|တူရကီ]]၊<ref>{{cite news |last1=Bir |first1=Burak |title=Turkey condemns, 'deeply concerned' by coup in Myanmar |url=https://www.aa.com.tr/en/turkey/turkey-condemns-deeply-concerned-by-coup-in-myanmar/2129572 |access-date=1 February 2021 |work=Anadolu Agency |date=1 February 2021 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182117/https://www.aa.com.tr/en/turkey/turkey-condemns-deeply-concerned-by-coup-in-myanmar/2129572 }}</ref> [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/uk-condemns-military-coup-in-myanmar/2129749|title=UK condemns military coup in Myanmar|date=1 February 2021|work=Anadolu Agency|language=en|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182110/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/uk-condemns-military-coup-in-myanmar/2129749}}</ref> နှင့် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]]နိုင်ငံများ<ref>{{Cite web|url=https://www.whitehouse.gov/briefing-room/statements-releases/2021/01/31/statement-by-white-house-spokesperson-jen-psaki-on-burma/|title=Statement by White House Spokesperson Jen Psaki on Burma|date=1 February 2021|website=The White House|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201072432/https://www.whitehouse.gov/briefing-room/statements-releases/2021/01/31/statement-by-white-house-spokesperson-jen-psaki-on-burma/}}</ref> သည် ဖမ်းဆီးခံရသူတို့ကို လွှတ်ပေးသင့်ကြောင်း ရာဇသံအမိန့်ဖြင့် ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |title=‘Serious blow to democracy’: World condemns Myanmar military coup |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/2/1/world-reacts-to-military-coup-in-myanmar |access-date=1 February 2021 |work=Al Jazeera |date=1 February 2021 |language=en |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201175726/https://www.aljazeera.com/news/2021/2/1/world-reacts-to-military-coup-in-myanmar }}</ref><ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.aa.com.tr/fr/monde/la-maison-blanche-menace-les-auteurs-du-coup-d%c3%a9tat-militaire-du-myanmar-de-sanctions/2129551 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182127/https://www.aa.com.tr/fr/monde/la-maison-blanche-menace-les-auteurs-du-coup-d%C3%A9tat-militaire-du-myanmar-de-sanctions/2129551 }}</ref> အမေရိကန်သမ္မတ [[ဂျိုး ဘိုင်ဒင်]]သည်လည်း အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်းသည် နိုင်ငံတော်၏ [[ဒီမိုကရေစီ]]ကို တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြစ်ကြောင်းနှင့် တပ်မတော်အား လိုအပ်လာလျှင် ပြစ်ဒဏ် ချမှတ်မည် ဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=Biden threatens sanctions on Myanmar after military coup|url=https://apnews.com/article/joe-biden-politics-aung-san-suu-kyi-myanmar-democracy-f28e6bc37c38417d19a86b524a14de0d|author=Lee, Matthew|website=APNews.com|date=February 1, 2021|access-date=February 1, 2021|accessdate=2 February 2021|archivedate=2 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210202013132/https://apnews.com/article/joe-biden-politics-aung-san-suu-kyi-myanmar-democracy-f28e6bc37c38417d19a86b524a14de0d}}</ref><ref>{{cite web|title=Statement by President Joseph R. Biden, Jr. on the Situation in Burma|url=https://www.whitehouse.gov/briefing-room/statements-releases/2021/02/01/statement-by-president-joseph-r-biden-jr-on-the-situation-in-burma/|website=WhiteHouse.gov|date=February 1, 2021|access-date=February 1, 2021|accessdate=2 February 2021|archivedate=2 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210202023944/https://www.whitehouse.gov/briefing-room/statements-releases/2021/02/01/statement-by-president-joseph-r-biden-jr-on-the-situation-in-burma/}}</ref> နယူးဇီလန်နိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ် ဂျက်ဆင်တာ အာဒန် (Jacinta Ardern) သည် အာဏာသိမ်းပိုက်မှုကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဆက်ဆံရေးကို ရပ်တန့် ထားသည့်အပြင် ရာထူးကြီးဗိုလ်ချုပ်များကိုလည်း ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.channelnewsasia.com/news/world/new-zealand-suspends-ties-with-myanmar--to-ban-visits-from-military-leaders-14144806|title=New Zealand suspends ties with Myanmar; to ban visits from military leaders|website=CNA|accessdate=10 February 2021|archivedate=9 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210209090828/https://www.channelnewsasia.com/news/world/new-zealand-suspends-ties-with-myanmar--to-ban-visits-from-military-leaders-14144806}}</ref> [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ|ကမ္ဘောဒီးယား]]၊ [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ|ဗီယက်နမ်]] နှင့် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]တို့သည် ထိုအာဏာသိမ်းခြင်းကိစ္စကို ပြည်တွင်း ပြဿနာ အဖြစ်နှင့်သာ ယူဆ၍ ဝင်ရောက်မစွက်ဖက်လိုကြောင်း ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |title=West condemns Myanmar coup but Thailand, Cambodia shrug |url=https://www.bangkokpost.com/world/2060651/west-condemns-myanmar-coup-but-thailand-cambodia-shrug |access-date=1 February 2021 |work=Bangkok Post |publisher=Bangkok Post Public Company Ltd. |date=1 February 2021 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=16 June 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210616050210/https://www.bangkokpost.com/world/2060651/west-condemns-myanmar-coup-but-thailand-cambodia-shrug }}</ref><ref>{{cite news |title=Myanmar's army seizes power, detains Aung San Suu Kyi |url=https://nationalpost.com/pmn/news-pmn/myanmars-army-seizes-power-detains-aung-san-suu-kyi-5 |access-date=1 February 2021 |work=National Post |agency=Reuters |date=1 February 2021 |language=en-CA |accessdate=1 February 2021 |archivedate=16 June 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210616050210/https://nationalpost.com/pmn/news-pmn/myanmars-army-seizes-power-detains-aung-san-suu-kyi-5 }}</ref><ref>{{cite news|title= Myanmar military coup: Nordic and Asian reactions|date= 2 February 2021|url= https://scandasia.com/myanmar-military-coup-nordic-and-asian-reactions/|work= ScandAsia|accessdate= 2 February 2021|archivedate= 3 February 2021|archiveurl= https://web.archive.org/web/20210203131348/https://scandasia.com/myanmar-military-coup-nordic-and-asian-reactions/}}</ref> [[ကုလသမဂ္ဂ]]၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်ဖြစ်သူ [[အန်တိုနီရို ဂူတာရက်စ်]]သည် ထိုသို့အာဏာသိမ်းခြင်းသည် မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီကို ထိခိုက်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Statement attributable to the Spokesperson for the Secretary General - on Myanmar |url=https://www.un.org/sg/en/content/sg/statement/2021-01-31/statement-attributable-the-spokesperson-for-the-secretary-general-myanmar |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182155/https://www.un.org/sg/en/content/sg/statement/2021-01-31/statement-attributable-the-spokesperson-for-the-secretary-general-myanmar }}</ref> ထို့အပြင် [[အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း|အာဆီယံအဖွဲ့]]သည်လည်း နိုင်ငံများအစည်းဝေးခေါ်ယူခဲ့၍ ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=ASEAN calls for "return to normalcy" in Myanmar after coup {{!}} Reuters<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --> |url=https://www.reuters.com/article/myanmar-politics-asean-int/asean-calls-for-return-to-normalcy-in-myanmar-after-coup-idUSKBN2A124A |accessdate=1 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131337/https://www.reuters.com/article/myanmar-politics-asean-int/asean-calls-for-return-to-normalcy-in-myanmar-after-coup-idUSKBN2A124A }}</ref><ref>{{Cite web |title=Negara-negara ASEAN Bahas Kudeta Militer di Myanmar<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --> |url=https://news.detik.com/internasional/d-5357097/negara-negara-asean-bahas-kudeta-militer-di-myanmar |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182144/https://news.detik.com/internasional/d-5357097/negara-negara-asean-bahas-kudeta-militer-di-myanmar }}</ref> [[ဥရောပ သမဂ္ဂ]]သည်လည်း ထိုသို့ အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်းနှင့်ပက်သက်၍ ဝေဖန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://twitter.com/vonderleyen/status/1356154420459933696 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201081644/https://twitter.com/vonderleyen/status/1356154420459933696 }}</ref><ref name=politcoeu>{{cite news|url=https://www.politico.eu/article/europe-reacts-to-myanmar-military-coup/|title=EU leaders condemn military coup in Myanmar|last=Adkins|first=William|date=1 February 2021|work=Politico|accessdate=1 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131434/https://www.politico.eu/article/europe-reacts-to-myanmar-military-coup/}}</ref> [[ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ]]တွင် ယူကေမှဦးစီး၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ဒီမိုကရေစီ ပြန်လည်ဖော်ယူရေးနှင့် တပ်မတော်အား ပစ်ဒဏ်ပေးနိုင်ရေးအတွက် အစည်း‌အဝေးခေါ်ယူခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |title=UNSC takes no action on coup in Myanmar |url=https://www.gulftoday.ae/news/2021/02/03/unsc-takes-no-action-on-coup-in-myanmar |access-date=3 February 2021 |work=Gulf Today |date=3 February 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131416/https://www.gulftoday.ae/news/2021/02/03/unsc-takes-no-action-on-coup-in-myanmar }}</ref><ref>{{cite web |author1=AFP |author2=jt |title=UN Security Council searches for unity on Myanmar |url=https://www.channelnewsasia.com/news/world/myanmar-un-security-council-emergency-meeting-uk-china-14097148 |website=Channel News Asia |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 2, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131415/https://www.channelnewsasia.com/news/world/myanmar-un-security-council-emergency-meeting-uk-china-14097148 }}</ref><ref>{{cite web |author1=AL JAZEERA AND NEWS AGENCIES |title=Security Council fails to agree statement condemning Myanmar coup |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/2/3/security-council-fails-to-agree-statement-condemning-myanmar-coup |website=Al Jazeera |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 3, 2021 |quote=The UN Security Council has failed to agree on a joint statement condemning Monday’s coup in Myanmar, after a two hour long emergency meeting failed to secure the support of China, a key Myanmar ally and a veto-holding permanent member of the council. |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203041029/https://www.aljazeera.com/news/2021/2/3/security-council-fails-to-agree-statement-condemning-myanmar-coup }}</ref><ref>{{cite web |author1=AP |title=UN Security Council takes no action on Myanmar coup |url=https://www.euronews.com/2021/02/03/un-security-council-takes-no-action-on-myanmar-coup |website=Euronews |access-date=3 February 2021 |language=English |date=February 3, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131406/https://www.euronews.com/2021/02/03/un-security-council-takes-no-action-on-myanmar-coup }}</ref> သို့သော် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ၁၅ နိုင်ငံလုံးမှ သဘောတူညီချက်မရရှိခဲ့ပေ။ တရုတ်နှင့်ရုရှားနိုင်ငံတို့သည် အစိုးရနှင့်ပြန်လည်ဆွေးနွှေးလိုသည်ဟုဆိုကာ သဘောတူပေးရန်ငြင်းဆိုခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အမြဲတမ်း အဖွဲ့ဝင် များဖြစ်ကြသော တရုတ်နှင့် ရုရှားနိုင်ငံတို့သည် [[ဗီတို|ဗီတိုအာဏာ]]ကိုအသုံးပြုခဲ့၍ ထိုသို့ပြုလုပ်ရန်ပိတ်ပင်ခဲ့သည့်အပြင် တရုတ်သည် "အစိုးရပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခြင်း" သာဖြစ်သည်ဟုဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web |author1= |title=Myanmar coup: China blocks UN condemnation as protest grows |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-55913947 |website=BBC News |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 3, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203101508/https://www.bbc.com/news/world-asia-55913947 }}</ref> အမြဲတမ်းအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများမဟုတ်ကြသော အိန္ဒိယနှင့်ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့သည် ထိုသို့ဒီမိုကရေစီပြန်လည်ဖော်ယူရေးကို ပြုလုပ်ပေးရန်တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news|work=The Guardian|title=Aung San Suu Kyi could face two years in jail over ‘illegal’ walkie-talkies|date=3 February 2021|url=https://www.theguardian.com/world/2021/feb/03/myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-workers-hospitals-civil-disobedience-aung-san-suu-kyi|accessdate=5 February 2021|archivedate=23 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210223034039/https://www.theguardian.com/world/2021/feb/03/myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-workers-hospitals-civil-disobedience-aung-san-suu-kyi}}</ref> ၂၀၂၁ မတ် လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် ဖမ်းဆီးခံရသူများအား ပြန်လွတ်ပေးရန်၊ အာဆီယံအနေဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအားကူညီပေးရန်၊ စစ်တပ်နှင့်ပြည်သူနှစ်ဖက်လုံးမှ ဆွေးနွှေးတိုင်ပင်ကြရန်သာ ကြေညာချက်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref name="un_calls_for_reversal_2021_03_10_ap">[https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-asia-pacific-myanmar-united-nations-4d0b4e78b8b740784c7ed5adb0aec3b4 "UN calls for reversal of Myanmar coup and condemns violence"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411053758/https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-asia-pacific-myanmar-united-nations-4d0b4e78b8b740784c7ed5adb0aec3b4|date=11 April 2021}} March 10, 2021, [[Associated Press]] (also at: ''[https://www.usnews.com/news/world/articles/2021-03-10/diplomats-un-to-condemn-violence-against-myanmar-protesters U.S. News and World Report] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411053756/https://www.usnews.com/news/world/articles/2021-03-10/diplomats-un-to-condemn-violence-against-myanmar-protesters|date=11 April 2021}}'' and [https://www.ctvnews.ca/world/un-calls-for-reversal-of-myanmar-coup-and-condemns-violence-1.5342124 CTV News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411053756/https://www.ctvnews.ca/world/un-calls-for-reversal-of-myanmar-coup-and-condemns-violence-1.5342124|date=11 April 2021}}, retrieved April 9, 2021</ref><ref name="unsc_agrees_to_condemn_2021_03_10_reuters">[https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-un/u-n-security-council-agrees-to-condemn-myanmar-violence-urge-military-restraint-idUSKBN2B22D8 "U.N. Security Council agrees to condemn Myanmar violence, urge military restraint,"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411053756/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-un/u-n-security-council-agrees-to-condemn-myanmar-violence-urge-military-restraint-idUSKBN2B22D8|date=11 April 2021}} March 10, 2021, [[Reuters News Service]], (also in the ''[https://www.straitstimes.com/world/united-states/un-security-council-agrees-to-condemn-myanmar-violence-urge-military-restraint Straits Times] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411055920/https://www.straitstimes.com/world/united-states/un-security-council-agrees-to-condemn-myanmar-violence-urge-military-restraint|date=11 April 2021}}'') retrieved April 9, 2021</ref><ref name="unsc_strongly_condemns_2021_03_11_afp_thehindu">[https://www.thehindu.com/news/international/un-security-council-strongly-condemns-myanmar-militarys-violence/article34040125.ece "U.N. Security Council Strongly Condemns Myanmar Military's Violence,"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210616050212/https://www.thehindu.com/news/international/un-security-council-strongly-condemns-myanmar-militarys-violence/article34040125.ece|date=16 June 2021}} March 11, 2021, [[Agence France-Presse]] in ''[[The Hindu]]''</ref><ref name="press_release_sc14462_2021_03_10_unsc">[https://www.un.org/press/en/2021/sc14462.doc.htm "Issuing Presidential Statement, Security Council Expresses Deep Concern about Developments in Myanmar,"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411055134/https://www.un.org/press/en/2021/sc14462.doc.htm|date=11 April 2021}} Press Release SC/14462, March 10, 2021, [[United Nations Security Council]], retrieved April 9, 2021</ref> ၂၀၂၁ မတ် ၂၇ တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်နေ့အခမ်းအနားကို နိုင်ငံရှစ်နိုင်ငံမှ ကိုယ်စားလှယ်များ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |title=On Bloodiest Day for Myanmar Civilians, India Attends Military Parade by Coup Leaders |url=https://thewire.in/diplomacy/india-china-russia-pakistan-attend-myanmar-armed-forces-day-parade |work=[[The Wire (India)|The Wire]] |date=28 March 2021 |access-date=28 March 2021 |archive-date=28 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210328071814/https://thewire.in/diplomacy/india-china-russia-pakistan-attend-myanmar-armed-forces-day-parade |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=28 March 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210328071814/https://thewire.in/diplomacy/india-china-russia-pakistan-attend-myanmar-armed-forces-day-parade }}</ref> [[File:2021 Special ASEAN Summit on Myanmar's coup d'état (2).jpg|thumb|၂၀၂၁ ဧပြီ ၂၄ရက်​နေ့တွင် ကျင်းပသော အာဆီယံခေါင်းဆောင်များ အစည်းအဝေး]] ၂၀၂၁ ဧပြီ ၂၄ တွင် [[အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း|အာဆီယံအသင်း]]မှ မင်းအောင်လှိုင်အား အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ [[ဂျာကာတာမြို့]]ရှိ အာဆီယံခေါင်းဆောင်များစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက်ရန်ဖိတ်ခေါ်ခဲ့သည်။ စစ်အာဏာသိမ်းပိုက်မှုကို ဆန့်ကျင်သောနိုင်ငံရေးသမားများမှ ဖွဲ့စည်းခဲ့သော [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရအဖွဲ့]]သည် အာဆီယံအား ဆက်သွယ်နိုင်ခဲ့သော်လည်း အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရအား ထိုအစည်းအဝေးသို့ ဖိတ်ခေါ်ခြင်းမပြုခဲ့ပေ။<ref>{{Cite web|date=2021-04-20|title=Myanmar's National Unity Government must be invited to this week's ASEAN Special Summit, MPs say|url=https://aseanmp.org/2021/04/20/myanmars-national-unity-government-must-be-invited-to-this-weeks-asean-special-summit-mps-say/|access-date=2021-04-22|website=ASEAN Parliamentarians for Human Rights|language=en-US|archive-date=28 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210428023046/https://aseanmp.org/2021/04/20/myanmars-national-unity-government-must-be-invited-to-this-weeks-asean-special-summit-mps-say/|url-status=live|accessdate=18 June 2021|archivedate=28 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210428023046/https://aseanmp.org/2021/04/20/myanmars-national-unity-government-must-be-invited-to-this-weeks-asean-special-summit-mps-say/}}</ref><ref>{{cite news |last1=Allard |first1=Tom |title=Southeast Asian leaders to press Myanmar junta to end violence, allow aid - sources |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/regional-ngos-urge-asean-include-ousted-myanmar-lawmakers-crisis-summit-2021-04-23/ |access-date=April 24, 2021 |work=Reuters |date=April 24, 2021 |archive-date=23 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210423194011/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/regional-ngos-urge-asean-include-ousted-myanmar-lawmakers-crisis-summit-2021-04-23/ |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=23 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210423194011/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/regional-ngos-urge-asean-include-ousted-myanmar-lawmakers-crisis-summit-2021-04-23/ }}</ref> ထိုအစည်းအဝေးတွင် မင်းအောင်လှိုင်အား နိုင်ငံခေါင်းဆောင်ဟူ၍ ခေါ်ဆိုခြင်းမရှိခဲ့ပေ။<ref>{{cite news |title=ASEAN leaders meet Myanmar coup leader Min Aung Hlaing in Indonesia, amid killings |url=https://www.thehindu.com/news/international/asean-leaders-meet-myanmar-coup-leader-min-aung-hlaing-in-indonesia-amid-killings/article34399476.ece |access-date=24 April 2021 |work=The Hindu |date=24 April 2021 |language=en-IN |archive-date=24 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210424081626/https://www.thehindu.com/news/international/asean-leaders-meet-myanmar-coup-leader-min-aung-hlaing-in-indonesia-amid-killings/article34399476.ece |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=24 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210424081626/https://www.thehindu.com/news/international/asean-leaders-meet-myanmar-coup-leader-min-aung-hlaing-in-indonesia-amid-killings/article34399476.ece }}</ref> အာဆီယံသည် အချက်ငါးချက်ပါ သဘောတူညီမှု (five-point consensus) ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့၍ မင်းအောင်လှိုင်အား ပြည်သူတို့အပေါ် အကြမ်းဖက်မှုများကို လျှော့ချပေးရန်သာတောင်းဆိုခဲ့၍ အခြားထိရောက်‌သော ဆောင်ရွက်ချက်များကို ပေးစွမ်းခြင်းမပြုခဲ့ပေ။<ref>{{Cite web|date=2021-04-24|title=Chairman's Statement on the ASEAN Leaders' Meeting.|url=http://asean2021.bn/Theme/news/news-24.04.21-csalm.aspx|access-date=2021-04-24|website=ASEAN Summit 2021|language=en-US|archive-date=24 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424135206/http://asean2021.bn/Theme/news/news-24.04.21-csalm.aspx|url-status=live|accessdate=18 June 2021|archivedate=24 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210424135206/http://asean2021.bn/Theme/news/news-24.04.21-csalm.aspx}}</ref> =====အာဆီယံအထူးကိုယ်စားလှယ်များ===== အာဆီယံ၏ သဘောတူညီထားသော အချက် (၅)ချက်အရ အလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌ၏ အထူးကိုယ်စားလှယ်များ ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ခုနှစ်တွင် ဘရူနိုင်းနိုင်ငံခြားရေးဒုဝန်ကြီး [[အီရိဝမ် ယူစွပ်ဖ်]]၊ ၂၀၂၂ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး [[ပရက် ဆိုခွန်]]၊ ၂၀၂၃ခုနှစ်တွင် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး [[ရတ်နို မာဆုဒီ]] တို့က အထူးကိုယ်စားလှယ်များအဖြစ် ဆောင်ရွက်ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-04-24|title=အာဆီယံ အထူးကိုယ်စားလှယ်ရဲ့ မြန်မာ့အရေး ချဉ်းကပ်မှုပုံစံအသစ်|url=https://news-eleven.com/article/243121}}</ref> ==ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန်== {{wikisource|ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့် ၁/၂၀၂၁}} * [[အောင်ဆန်းစုကြည်]] * [[၁၉၆၂ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] * [[၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး)|ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း]] * [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံဆန္ဒပြမှုများ]] * [[တပ်မတော်အစိုးရ (၂၀၂၁)]] * [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] ==ကိုးကားချက်== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ စစ်ဘက်အာဏာသိမ်းမှုများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ် အာဏာသိမ်းခြင်းနှင့် အာဏာသိမ်းရန်ကြိုးပမ်းမှုများ]] {{တပ်မတော်}} {{မြန်မာနိုင်ငံ}} i60fclj70o4n76e5ckbsw61lz76pz0a 0 204721 1029301 1023401 2026-05-03T14:17:46Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1029301 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = မေတာဝိန ဩပါသ ဣအမ္မကာဇရဏ | image = Metawin-opas-iakajorn-at-world-fashion-spring-summer-2025-at-siam-paragon.jpg | imagesize = | alt = | caption = | birth_name = | native_name = {{Lang|th|เมธวิน โอภาสเอี่ยมขจร}} | native_name_lang = th | birth_date = {{Birth date and age|1999|2|21|df=y}} | birth_place = [[:en:Bangkok, Thailand|ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဘန်ကောက်မြို့]] | nationality = ထိုင်း၊ တရုတ် | alma_mater = | height = {{height|ft=6|in=0.8}} | other_names = Win | occupation = ထိုင်းသရုပ်ဆောင် | years_active = 2019–present | known_for = {{plainlist| * Tine in ''[[2gether: The Series (ထိုင်း ရုပ်သံ ဇာတ်လမ်းတွဲ)|2gether: The Series]]'' and ''[[Still 2gether]]'' }} | agent = [[GMMTV]] | relatives = <!-- Names of siblings or other relatives; include only if independently notable and particularly relevant. --> | website = }} '''Win''' ({{lang-th|วิน}}) ဟူသော အမည်နှင့် လူသိများသည့် '''မေတာဝိန ဩပါသ ဣအမ္မကာဇရဏ''' ({{lang-th|เมธวิน โอภาสเอี่ยมขจร}}, {{lang-en|Metawin Opas-iamkajorn}}, အသံထွက်: ​မေထာဝိ(န်) အိုဖာ့တ်အီယမ်ခကျောန်း; ၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၉ မွေး) သည် ထိုင်း-တရုတ်နွယ်ဖွား ထိုင်းသရုပ်ဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ ပွဲဦးထွက်ဇာတ်ကား ''[[2gether: The Series (ထိုင်း ရုပ်သံ ဇာတ်လမ်းတွဲ)|2gether: The Series]]'' နှင့် ''[[Still 2gether]]'' တို့မှ ခေါင်းဆောင်မင်းသား Tine အဖြစ် သိကြသည်။<ref>{{cite web |title=Biodata Aktor Thailand Win Metawin Opa-iamkajorn |url=https://dianiopiari.com/biodata-aktor-thailand-win-metawin-opas-iamkajorn/ |website=dianiopiari.com |publisher=Diani Opiari |access-date=20 March 2020 |language=id |date=16 March 2020}}</ref><ref>{{cite web |title="วิน" ตีบทแตกซีรีส์เรื่องแรก แฟนๆ เอ็นดูติดแฮชแท็ก #ทีมแม่ไทน์ ใน "เพราะเราคู่กัน" |url=https://www.sanook.com/movie/96441/ |website=sanook.com |publisher=Sanook |access-date=20 March 2020 |language=th |date=20 March 2020}}</ref><ref name="Daradaily">{{cite web |title=ส่องประวัติ "วิน เมธวิน" หรือ "ไทน์" ใน "เพราะเราคู่กัน" |url=https://www.daradaily.com/news/89519/read |website=daradaily.com |publisher=Daradaily |access-date=20 March 2020 |language=th |date=20 March 2020}}</ref> ၂၀၂၁ အတွင်း ထွက်ရှိလာမည့် ''[[:en:F4 Thailand: Boys Over Flowers|F4 Thailand]]'' ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် F4 အဖွဲ့ဝင် Kavin (နိရှိကာဒို ဆိုဂျီရို) အဖြစ် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ထားသည်။ ==ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး== မေတာဝိနကို ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဘန်ကောက်မြို့တွင် မွေးဖွားသည်။ မွေးချင်းလေးယောက်အနက် တတိယမြောက်သား ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |title=หน้าตาดียกบ้าน เปิดภาพ 4 พี่น้องของหนุ่มฮ็อต วิน เมธวิน โอภาสเอี่ยมขจร |url=https://praew.com/people/311146.html |website=praew.com |publisher=Praew |access-date=5 October 2020 |language=th |date=22 April 2020}}</ref> ပညာရတကျောင်းမှ အထက်တန်းအောင်ပြီး၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အိုင်အိုဝါရှိ [[:en:Belmond–Klemme Community School District|Belmond–Klemme Community School District]] တွင် နိုင်ငံတကာ exchange ကျောင်းသားအဖြစ် သွားရောက်သင်ကြားရသည်။<ref>{{cite web |title= #FantalkwithWin|url=https://twitter.com/winmetawin/status/1244628358228365315 |website=twitter.com |publisher=@winmetawin |access-date=31 March 2020}}</ref> ထိုစဉ်ကာလအတွင်း ကျောင်း၏နာမည်ကြီး စည်းချက်တူရိယာတီး ဓမ္မတေးအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Musicians get lots of 'ones' |url=http://www.belmondnews.com/news/musicians-get-lots-of-ones/article_808c1cb8-b7a9-540d-802e-eb040d634a79.html |website=belmondnews.com |publisher=The Belmond Independent |access-date=16 April 2020 |language=English |date=14 April 2016 |archive-date=11 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210711184801/http://www.belmondnews.com/news/musicians-get-lots-of-ones/article_808c1cb8-b7a9-540d-802e-eb040d634a79.html |url-status=dead }}</ref> [[:en:General Educational Development|General Educational Development]] (GED) စာမေးပွဲလည်း အောင်မြင်ခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် ဓမ္မသတ် တက္ကသိုလ်၌ စီးပွားရေးပညာ ဘွဲ့ကြိုတန်း တက်ရောက်လျက်ရှိသည်။<ref name="Daradaily"/><ref>{{cite web |title=ประวัติ "วิน เมธวิน" นักแสดงดาวรุ่งหนุ่มหล่อความสูง 185 ซม. จากรั้วธรรมศาสตร์อินเตอร์ |url=https://www.sanook.com/campus/1399827/ |website=sanook.com |publisher=Sanook |access-date=31 March 2020 |language=th |date=25 March 2020}}</ref> ==ရိုက်ကူးမှုစာရင်း== ===ရုပ်သံ=== {| class="wikitable" !Year !Title !Role !Notes !Number of episode !{{abbr|Ref.|Reference}} |- |2018 |''Wife'' | style="text-align: center;"|''uncredited appearance'' | style="text-align: center;"|Walk on role | style="text-align: center;"|1 (Ep.27) | style="text-align: center;" |<ref>{{cite AV media |date=29 August 2018 |url=https://www.youtube.com/watch?v=WxMpwOIJ9bc |title=เมีย 2018 {{!}} EP.27 (Full HD) {{!}} 27 ส.ค. 61 |publisher=ช่อง one31 |via=[[YouTube]] |access-date=2 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220929011532/https://www.youtube.com/watch?v=WxMpwOIJ9bc |archive-date=29 September 2022 |url-status=live}}</ref> |- | rowspan="2" |2020 |''2gether: The Series'' |{{Center|Tine Teepakorn Aekaranwong}} | style="text-align: center;"|Main role | style="text-align: center;"|13 | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|date=7 February 2020|title=#คั่นกู "เพราะเราคู่กัน 2gether The Series" เป็นกระแส ตั้งแต่ทีเซอร์ล่าสุด คั่นกู EP1 รอดู ไบร์ทวิน #สารวัตร #ไทน์คนชิค|url=https://medhubnews.com/%E0%B8%94%E0%B8%B9%E0%B8%9A%E0%B8%97%E0%B8%84%E0%B8%A7%E0%B8%B2%E0%B8%A1-64752-%E0%B8%84%E0%B8%B1%E0%B9%88%E0%B8%99%E0%B8%81%E0%B8%B9-%E0%B9%80%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%B0%E0%B9%80%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%84%E0%B8%B9%E0%B9%88%E0%B8%81%E0%B8%B1%E0%B8%99-2gether-the-series-%E0%B9%80%E0%B8%9B%E0%B9%87%E0%B8%99%E0%B8%81.html|website=medhubnews.com|publisher=Med Hub News|language=th|access-date=21 March 2020|archive-date=27 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200627093530/https://medhubnews.com/%E0%B8%94%E0%B8%B9%E0%B8%9A%E0%B8%97%E0%B8%84%E0%B8%A7%E0%B8%B2%E0%B8%A1-64752-%E0%B8%84%E0%B8%B1%E0%B9%88%E0%B8%99%E0%B8%81%E0%B8%B9-%E0%B9%80%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%B0%E0%B9%80%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%84%E0%B8%B9%E0%B9%88%E0%B8%81%E0%B8%B1%E0%B8%99-2gether-the-series-%E0%B9%80%E0%B8%9B%E0%B9%87%E0%B8%99%E0%B8%81.html}}</ref> |- |''[[Still 2gether]]'' |{{Center|Tine Teepakorn Aekaranwong}} | style="text-align: center;"|Main role | style="text-align: center;"|6 | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web |last=Lastrilla |first=Gary Ann |title=Hit Thai BL series '2gether' to release 5 special episodes |url=https://push.abs-cbn.com/2020/6/2/fresh-scoops/hit-thai-bl-series-2gether-to-release-5-special-27408 |access-date=2021-08-09 |website=Push |language=en}}</ref> |- |2021 |''[[F4 Thailand: Boys Over Flowers]]'' |{{Center|Kavin Taemiyaklin Kittiyangkul}} | style="text-align: center;"|Main role | style="text-align: center;"|16 | style="text-align: center;" | <ref>{{Cite web|last=タイランドハイパーリンクス|date=2021-12-03|title=『F4 Thailand／Boys Over Flowers』がタイと日本で同時放送スタート決定！ {{!}} タイランドハイパーリンクス：Thai Hyper|url=https://www.thaich.net/news/20211203f4.htm|access-date=2021-12-04|language=ja}}</ref> |- | rowspan="2" |2022 |''Devil Sister'' |{{Center|Namcha Chanawee Chaiwat}} | style="text-align: center;"|Main role | style="text-align: center;"|18 | style="text-align: center;" |<ref>{{cite AV media |date=20 October 2021 |url=https://www.youtube.com/watch?v=V7g-zEXZqBo |title="มิน" จิ้น "วิน" ในรักของนางร้าย? I เล็กซ์ซี่ขยี้บันเทิง |publisher=MAYA HOTNEWS |via=[[YouTube]] |access-date=2 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220929055406/https://www.youtube.com/watch?v=V7g-zEXZqBo |archive-date=29 September 2022 |url-status=live}}</ref> |- |''Good Old Days'' |{{Center|Maew}} | style="text-align: center;"|Main role | style="text-align: center;"|3 (Ep.1, 9,10) | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web |date=2022-07-28 |title=Good Old Days ร้านซื้อขายความทรงจำ เตรียมเปิดประตูร้านขายของเก่ากับเรื่องราวผ่านสิ่งของที่ถูกทิ้ง ในซีรีส์ 6 ตอน 10 ส.ค. นี้ |url=https://thestandard.co/good-old-days/ |access-date=2025-01-16 |website=THE STANDARD |language=th}}</ref> |- | style="text-align: center;" |2023 |''Enigma'' | style="text-align: center;" |Ajin Nakaritta | style="text-align: center;" |Main role | style="text-align: center;"|4 | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web |date=2023-07-01 |title=น่าดูมาก! "วิน เมธวิน" ทำแฟนคลับเหมือนโดนสะกด หลังปล่อย Trailer "Enigma คน มนตร์ เวท" {{!}} daradaily |url=https://www.daradaily.com/news/128529/read |access-date=2025-01-16 |website=www.daradaily.com}}</ref> |- | style="text-align: center;" |2024 |''Beauty Newbie'' | style="text-align: center;" |Guy Karin Sayapisit | style="text-align: center;"|Main role | style="text-align: center;"|14 | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web |last=Frater |first=Patrick |date=2023-03-29 |title=Wattpad and Thailand's GMMTV Team For 'Beauty Newbie' Webtoon Adaptation |url=https://variety.com/2023/tv/news/wattpad-gmmtv-beauty-newbie-webtoon-adaptation-1235567611/ |access-date=2023-04-01 |website=Variety |language=en-US}}</ref> |- | style="text-align: center;"|2025 |''Break Up Service'' | style="text-align: center;"|Baimai | style="text-align: center;"|Guest role | style="text-align: center;"|1 (Ep.4) | style="text-align: center;"|<ref>{{Cite web |title=[Official Trailer] Break up service บริษัทลดรักเลิก |url=https://www.gmm-tv.com/contents/8QbR0 |access-date=2025-03-17 |website=www.gmm-tv.com |language=th-th}}</ref> |- | style="background-color:#bce0c8; text-align:center;"|TBA | style="background-color:#bce0c8;" |''Enigma 2'' | style="background-color:#bce0c8; text-align:center;" |Ajin Nakaritta | style="background-color:#bce0c8; text-align:center;" |Main role | style="background-color:#bce0c8; text-align:center;" |5 | style="background-color:#bce0c8; text-align:center;" |<ref>{{Cite web |title=Enigma2บุหงาหมื่นภมร Archives |url=https://nineentertain.mcot.net/tag/enigma2%E0%B8%9A%E0%B8%B8%E0%B8%AB%E0%B8%87%E0%B8%B2%E0%B8%AB%E0%B8%A1%E0%B8%B7%E0%B9%88%E0%B8%99%E0%B8%A0%E0%B8%A1%E0%B8%A3 |access-date=2025-01-16 |website=NineEntertain ข่าวบันเทิงอันดับ 1 ของไทย |language=en-US}}</ref> |- | style="background-color:#e5e4b3; text-align:center;" |TBA | style="background-color:#e5e4b3;" |''Scarlet Heart Thailand'' | style="background-color:#e5e4b3; text-align:center;"|Lord Mueang Fah | style="background-color:#e5e4b3; text-align:center;"|Main role | style="background-color:#e5e4b3; text-align:center;"|16 | style="background-color:#e5e4b3; text-align:center;"|<ref>{{Cite web |date=2024-04-23 |title=ขนลุก 'Moon Lovers' ซีรีส์เกาหลี รีเมคสู่ไทย 'Scarlet Heart Thailand' |url=https://www.komchadluek.net/entertainment/thai-entertainment/573485 |access-date=2024-04-23 |website=komchadluek |language=th}}</ref> |} ===တေးသရုပ်ဖော်=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" | Year ! scope="col" | Song title ! scope="col" | Artist(s) ! scope="col" | Role ! scope="col" class="unsortable" | Notes ! scope="col" class="unsortable" | {{Abbr|Ref.|Reference(s)}} |- ! scope="row" rowspan="6" | 2020 | "ติดกับ" (Tit Kap) | Natthawut Jenmana (Max) | Tine | ''2gether: The Series]]'' opening theme | style="text-align: center;" | <ref>{{cite web |title=ลงตัว! แม็กซ์ ถ่ายทอด ติดกับ ประกอบซีรีส์ เพราะเราคู่กัน 2gether The Series คว้า ไบร์ท-วิน เล่น MV (มีคลิป) |url=https://music.trueid.net/detail/MGzAV48gpRe3 |website=trueid.net |publisher=TrueID |access-date=2 June 2020 |language=th |date=27 March 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=ติดกับ Ost.เพราะเราคู่กัน 2gether The Series - แม็กซ์ เจนมานะ |url=https://www.youtube.com/watch?v=dQaI3VkSCi0 |website=youtube.com |publisher=GMMTV Records |access-date=24 March 2020 |date=18 February 2020}}</ref> |- | "คั่นกู" (Kan Goo) | [[ဝဆီရာဝိတ ဆီဝါရီ]] (Bright) | Tine | ''2gether: The Series'' ending theme | style="text-align: center;" | <ref>{{cite web |title="ไบร์ท วชิรวิชญ์" สวีต "วิน" ในเอ็มวีเพลงใหม่ "คั่นกู" จนยอดวิวถล่มทลาย |url=https://www.sanook.com/music/2417345/ |website=sanook.com |publisher=Sanook.com |access-date=2 June 2020 |language=th |date=11 March 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=คั่นกู Ost.เพราะเราคู่กัน 2gether The Series - ไบร์ท วชิรวิชญ์ |url=https://www.youtube.com/watch?v=leevExpA8ec |website=youtube.com |publisher=GMMTV Records |access-date=24 March 2020 |date=10 March 2020}}</ref> |- | "ตกลงฉันคิดไปเองใช่ไหม"<br/>(Tok Long Chan Khit Pai Eng Chai Mai) | ဝဆီရာဝိတ ဆီဝါရီ (Bright) | Tine | OST. ''2gether: The Series'' | style="text-align: center;" | <ref>{{cite web |title=ฟินไม่หยุด!! เพลงใหม่ จาก 'ไบร์ท-วชิรวิชญ์' |url=https://www.naewna.com/entertain/495950 |website=naewna.com |publisher=Naewna |access-date=2 June 2020 |language=th |date=29 May 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=ตกลงฉันคิดไปเองใช่ไหม Ost.เพราะเราคู่กัน 2gether The Series - ไบร์ท วชิรวิชญ์ |url=https://www.youtube.com/watch?v=av2N1O0J39w |website=youtube.com |publisher=GMMTV Records |access-date=24 May 2020 |date=15 May 2020}}</ref> |- | "Thank You To My Silent Heroes" | Ada Chunhavajira<br/>Vachirawit Chiva-aree (Bright)<br/>Metawin Opas-iamkajorn (Win) | Himself | Special Olympics Thailand | style="text-align: center;" | <ref>{{cite web |title="ไบร์ท-วิน-เอด้า" ร้องเพลงใหม่ "Thank you my Silent Heroes" ขอบคุณแพทย์ที่สู้โรคระบาด |url=https://www.sanook.com/music/2420265/ |website=sanook.com |publisher=Sanook.com |access-date=2 June 2020 |language=th |date=25 May 2020}}</ref><ref name="thankyou">{{cite web |title=Thank you my Silent Heroes #Bright #Win #Ada #TogetherSpecial |url=https://www.youtube.com/watch?v=iJ5heWUSHMs |website=youtube.com |publisher=Special Olympics Thailand |access-date=31 May 2020 |date=24 May 2020}}</ref> |- | "ยังคู่กัน" (Yang Khu Kan) | Vachirawit Chiva-aree (Bright)<br/>Metawin Opas-iamkajorn (Win) | Tine | OST. ''Still 2gether'' | style="text-align: center;" | <ref name="still2getherost">{{cite news |title=วิเคราะห์เพลง 'ยังคู่กัน' ไบร์ท-วิน เพราะเรายังคู่กัน |url=https://thethaiger.com/thai/entertainment-th/songs-th/thai-songs-th/วิเคราะห์เพลง-ยังคู่กั |access-date=4 August 2020 |work=The Thaiger |date=4 August 2020 |language=th }}{{Dead link|date=April 2023 }}</ref> |- | "คนนั้นต้องเป็นเธอ" (Kon Nan Taung Pen Tur) | Metawin Opas-iamkajorn (Win) | Tine | OST. ''Still 2gether'' | style="text-align: center;" | <ref>{{cite web |title=คนนั้นต้องเป็นเธอ Ost.เพราะเรา(ยัง)คู่กัน Still 2gether - วิน เมธวิน |url=https://www.youtube.com/watch?v=v5gMMsjox6E |website=youtube.com |publisher=GMMTV Records |access-date=18 September 2020 |date=18 September 2020}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="1" | 2021 | "Ten Years Later" | Metawin Opas-iamkajorn (Win) | Himself,<br/>Tine | OST. ''2gether: The Movie'' | style="text-align: center;" | <ref>{{Cite web|date=30 March 2021|title=Ten Years Later Ost. ภาพยนตร์ เพราะเราคู่กัน The Movie - WIN METAWIN|url=https://www.youtube.com/watch?v=V-yWp2nm-n8|url-status=live|access-date=30 March 2021|website=youtube.com|publisher=GMMTV Records}}</ref> |} ==တေးသံသွင်း== {| class="wikitable" !Year !Song Title !Notes !Ref. |- | rowspan="5" |2020 |"Thank You To My Silent Heroes" |Special Olympics Thailand Theme Song |<ref>{{cite AV media |date=24 May 2020 |url=https://www.youtube.com/watch?v=iJ5heWUSHMs |title=Thank you my Silent Heroes #Bright #Win #Ada #TogetherSpecial |publisher=Special Olympics Thailand |via=[[YouTube]] |access-date=2 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220715002753/https://www.youtube.com/watch?v=iJ5heWUSHMs |archive-date=15 July 2022 |url-status=live}}</ref> |- |"Still2gether" |''[[Still 2gether]]'' OST |<ref>{{Cite web|title=Thaiger ข่าวไทย : รายงานข่าวล่าสุด อัปเดตข่าวด่วนทันเหตุการณ์|url=https://thethaiger.com/th/|website=Thaiger ข่าวไทย|language=th-TH|access-date=2021-08-09}}</ref> |- |"That Person Must be You" |''[[Still 2gether]]'' OST |<ref>{{Cite web|title="วิน เมธวิน" เผยมุมมองความรักผ่านเพลงใหม่ "คนนั้นต้องเป็นเธอ" ส่งท้าย "เพราะเรา(ยัง)คู่กัน"|url=https://www.sanook.com/music/2424245/|website=www.sanook.com/music|date=11 September 2020 |language=th|access-date=2021-08-09}}</ref> |- |"Dub Dub Jub Jub OK!" |MAMA OK! Theme Song |<ref>{{Cite web |date=2020-12-09 |title="มาม่า OK" จัดปาร์ตี้คอนเสิร์ตส่งท้ายปลายปี ดึง 6 หนุ่มพรีเซนเตอร์สุดปัง |url=https://www.bangkokbiznews.com/pr-news/biz2u/274841 |access-date=2025-01-16 |website=bangkokbiznews |language=th}}</ref> |- |"From The Heart" |Special Olympics Thailand Theme Song |<ref>{{cite AV media |date=20 January 2021 |url=https://www.youtube.com/watch?v=zk2LK9GMqpo |title=ขอบคุณที่ร่วมทาง From The Heart Official MV - Artists Version |publisher=Special Olympics Thailand |via=[[YouTube]] |access-date=2 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220713172543/https://www.youtube.com/watch?v=zk2LK9GMqpo |archive-date=13 July 2022 |url-status=live}}</ref> |- | rowspan="4" |2021 |"Ten Years Later" |''2gether: The Movie'' OST |<ref>{{Cite web |title=อีก 10 ปีก็ยังรัก! "Ten Years Later" ซิงเกิลใหม่จาก "วิน เมธวิน" เพลงประกอบ ภ."เพราะเราคู่กัน The Movie" {{!}} daradaily |url=https://today.line.me/th/v2/article/Rllegj |access-date=2025-01-16 |website=LINE TODAY |language=th}}</ref> |- |"Closer" |VIVO V215G Ads |<ref>{{Cite web|title=น่ารักเกินไป! "แค่ไหนก็ใกล้" ซิงเกิลใหม่ของ "วิน เมธวิน" |url=http://www.daradaily.com/news/99199/read|website=www.daradaily.com|date=20 May 2021 |access-date=2021-08-09}}</ref> |- |"Who am I" |''[[F4 Thailand: Boys Over Flowers]]'' OST |<ref>{{Cite web |date=2021-12-16 |title=ไบร์ท-วิน-ดิว-นานิ ส่ง Who am I เพลงประกอบซีรีส์เพลงแรกของ F4 Thailand มองไปในหัวใจแล้วตอบคำถาม ฉันคือใคร? ไปพร้อมกัน |url=https://thestandard.co/f4-thailand-who-am-i/ |access-date=2025-01-16 |website=THE STANDARD |language=th}}</ref> |- |"Shooting Star" |''[[F4 Thailand: Boys Over Flowers]]'' OST |<ref>{{Cite web |title=ไบร์ท-วิน-ดิว-นานิ ถ่ายทอดโมเมนต์อินเลิฟผ่าน ‘Shooting Star’ อีกเพลงจากซีรีส์ F4 THAILAND |url=https://workpointtoday.com/f4-thailand-shooting-star/ |access-date=2025-01-16 |website=workpointTODAY |language=th |archive-date=17 March 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250317144910/https://workpointtoday.com/f4-thailand-shooting-star/ |url-status=dead }}</ref> |- | rowspan="3" |2022 |"Silhouette" |''[[F4 Thailand: Boys Over Flowers]]'' OST |<ref>{{Cite web |title=‘วิน เมธวิน’ ถ่ายทอดอารมณ์กลัวความรักผ่านซิงเกิลใหม่ ‘แสงที่ปลายฟ้า (Silhouette)’ เพลงประกอบซีรีส์ ‘F4 Thailand’ |url=https://workpointtoday.com/win-silhouette/ |access-date=2025-01-16 |website=workpointTODAY |language=th |archive-date=18 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250518224506/https://workpointtoday.com/win-silhouette/ |url-status=dead }}</ref> |- |"Expect Nothing" |''Devil Sister'' OST |<ref>{{Cite web |title=‘วิน เมธวิน’ โชว์ความน่ารักผ่านซิงเกิลใหม่ ‘ไม่คาดหวัง ไม่ผิดหวัง’ เพลงประกอบซีรีส์ Devil Sister แอ๊บร้ายให้นายไม่รัก {{!}} |url=https://workpointtoday.com/win-ost-devil-sister/ |access-date=2025-01-16 |website=workpointTODAY |language=th |archive-date=1 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250501025317/https://workpointtoday.com/win-ost-devil-sister/ |url-status=dead }}</ref> |- |"Law of Attraction" |Love Out Loud Fan Festival 2022 Theme Song |<ref>{{Cite web |title=หยุดยิ้มไม่ได้เลย! เพลงเพราะทำใจฟู ซิงเกิ้ลพิเศษ "กฎของแรงดึงดูด" จาก "คริส-สิงโต-ออฟ-กัน-เต-นิว-ไบร์ท-วิน" |url=https://www.thaiticketmajor.com/variety/ent/14591/ |website=thaiticketmajor}}</ref> |} ==ဆုများနှင့် ဆန်ခါတင်စာရင်း== {| class="wikitable" |- ! scope="col" style="width:1em;" | Year ! scope="col" style="width:25em;" | Award ! scope="col" style="width:25em;" | Category ! scope="col" style="width:5em;" | Result ! scope="col" style="width:1em;" class="unsortable" | Ref. |- | rowspan="2" | '''2020''' | Kazz Awards 2020 | Kazz Magazine's Favorite | {{won}} | style="text-align: center;" | <ref>{{cite web |title=สุดปัง! ฉลองครบรอบ 14 ปี Kazz Magazine ศิลปินขวัญใจวัยรุ่นตบเท้ารับรางวัลในงาน 'Kazz Awards 2020' |url=https://kazz-magazine.com/8585588-2/ |website=kazz-magazine.com |access-date=24 August 2020 |language=th |date=24 August 2020}}</ref> |- | LINE Thailand People's Choice Awards 2020 | Best Couple | {{won}} | style="text-align: center;" | <ref>{{cite news |title=ควงคู่ขึ้นรับรางวัล Line Thailand "ไบร์ท-วิน" ขอบคุณแฟนๆ ที่รักกันเสมอมา |url=https://www.newtv.co.th/news/65471 |access-date=23 September 2020 |work=NEW18 |date=23 September 2020 |language=th}}</ref> |- | rowspan="11" |'''2021''' | rowspan="2" |Sanook's Top of the Year Awards 2021 |Couple of the Year | {{won}} | rowspan="2" style="text-align: center;" | <ref>{{Cite web|title=สนุกสุดจัด! ชวน โหวตเรื่อง คู่จิ้นแห่งปี 2020|url=https://season.sanook.com/topoftheyear/boylove/|access-date=2021-08-03|website=season.sanook.com/topoftheyear/|archive-date=3 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210803223655/https://season.sanook.com/topoftheyear/boylove/}}</ref> |- |Thai Song of the Year | {{won}} |- |Thailand Zocial Awards 2021 |Couple of the Year | {{won}} | style="text-align: center;" | <ref>{{Cite web|title=Thailand Zocial Awards 2021|url=https://thailand.zocialawards.com/2021/|access-date=2021-08-03|language=en-US|archive-date=8 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211108204435/https://thailand.zocialawards.com/2021/|url-status=dead}}</ref> |- |JOOX Thailand Music Awards 2021 |Top Social Artist of the Year | {{nom}} | style="text-align: center;" | <ref>{{Cite web|title=ผลรางวัล JOOX Thailand Music Awards 2021|url=https://www.pptvhd36.com/news/%E0%B8%82%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%9A%E0%B8%B1%E0%B8%99%E0%B9%80%E0%B8%97%E0%B8%B4%E0%B8%87/148433|website=pptvhd36.com|date=28 May 2021 |language=th|access-date=2021-08-10}}</ref> |- |Line TV Awards 2021 | Best Rising Star | {{won}} | style="text-align: center;"|<ref>{{cite web |date=7 July 2021 |title="เปิดลิสต์ 8 คู่จิ้นสุดฮอตร่วมลุ้นรางวัลคู่จิ้นขวัญใจมหาชน ในงาน Line TV Awards 2021 ชวนแฟนร่วมกดตุ่มโหวต" |url=https://www.newsplus.co.th/cluby/102822/ |access-date=11 July 2021 |website=newsplus.co.th |language=th |archive-date=11 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210711195656/https://www.newsplus.co.th/cluby/102822/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title="จีเอ็มเอ็มทีวี" คว้า 4 รางวัล "Line TV Awards 2021"" เพราะเราคู่กัน 2gether The Series" กวาด 3 รางวัลที่มียอดสูงสุดด้านคอนเทนต์ซีรีส์ "วิน" คว้ารางวัล "Line TV Best Rising Star" |url=http://www.starupdate.com/?p=605784 |access-date=2021-08-05 |website=StarUpdate |language=en-US |archive-date=5 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210805154434/http://www.starupdate.com/?p=605784 |url-status=dead }}</ref> |- |Nataraja Awards 2021 |Best Cast | {{nom}} | style="text-align: center;" | <ref>{{Cite web|title=รายชื่อผลงานเข้าประกวด|url=https://natarajaawards2021.com/all-candidate-and-awards/|website=Natarajaawards 2021|language=th|access-date=2021-08-11|archive-date=11 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210811014406/https://natarajaawards2021.com/all-candidate-and-awards/}}</ref> |- | rowspan="4" |Kazz Awards 2021 |Attractive Young Man of the Year | {{won}} | rowspan="4" style="text-align: center;"|<ref>{{Cite web|last=Petshoo|first=Purichaya|date=2021-10-22|title=จัดเต็ม! ฉลองครบรอบ 15 ปี 'Kazz Magazine' ศิลปินขวัญใจวัยรุ่นร่วมรับรางวัลในงาน "Kazz Awards 2021"|url=https://kazz-magazine.com/142728-2/|access-date=2021-10-23|website=Kazz Magazine|language=th}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-10-22|title="GMMTV" กวาด 12 รางวัล "Kazz Awards 2021" "เพราะเราคู่กัน 2gether The Series" คว้ารางวัล "The Best Scene" "ไบร์ท-วิน-ลี-แจน-ไซซี-ปุยเมฆ-เลิฟ" ตบเท้ารับรางวัลที่สุดแห่งปี "เต" คว้ารางวัล "ขวัญใจ Kazz Magazine" - Twentyfour-news|url=https://www.twentyfour-news.com/gmmtv-12-kazz-awards-2021/|access-date=2021-10-23|language=th}}</ref><ref>{{Cite web|title=ปังมาก! "ไบร์ท-วิน" นำทีมนักแสดง "GMMTV" คว้า 12 รางวัลจาก "Kazz Awards 2021"|url=http://www.daradaily.com/news/106043/read|access-date=2021-10-23|website=www.daradaily.com|date=22 October 2021 }}</ref> |- |Popular Male Teenage Award | {{won}} |- |Imaginary Couple of the year | {{won}} |- |Best Scene | {{won}} |- |Asia Artist Awards (AAA) 2021 |Asia Celebrity Award (Television/Film) | {{won}} | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web|last=Adhya|first=Arpita|date=2021-12-02|title=AAA 2021 full winners list: BTS, EXO & more triumph at Asia Artist Awards|url=https://www.hitc.com/en-gb/2021/12/02/aaa-2021-full-winners-list-bts-exo-more-triumph-at-asia-artist-awards/|access-date=2021-12-02|website=HITC|language=en-GB|archive-date=2 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211202095155/https://www.hitc.com/en-gb/2021/12/02/aaa-2021-full-winners-list-bts-exo-more-triumph-at-asia-artist-awards/}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-12-02|title="ไบร์ท-วิน" ฮอตข้ามประเทศ!!! คว้ารางวัล "Asia Celebrity Award" งานประกาศรางวัลเกาหลีสุดยิ่งใหญ่ "Asia Artist Awards (AAA)" ปี 2021 - Twentyfour-news|url=https://www.twentyfour-news.com/aaa/|access-date=2021-12-02|language=th}}</ref><ref>{{Cite web|title=Asia Artist Awards|url=https://www.asiaartistawards.com/|access-date=2021-12-11|website=www.asiaartistawards.com|language=ko}}</ref> |- | rowspan="8" |'''2022''' |Asia Dramatic TV Award |Best Couple | {{won}} | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web|title=タイ俳優♡推し♡アワード～♡を届けよう！～|url=https://www.asiadramatictv.com/award/|access-date=2022-01-17|website=タイ俳優♡推し♡アワード～♡を届けよう！～|language=ja}}</ref> |- |Thairath Awards 2021 |Couple of the Year | {{won}} | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web|title=Thairath ที่สุดแห่งปี 2021|url=https://www.thairath.co.th/campaign/vote|access-date=2022-02-15|website=www.thairath.co.th|language=th}}</ref> |- |JOOX Thailand Music awards |Top Social Thai Artist of the Year |{{nom}} | style="text-align: center;" |<ref>{{cite tweet |user=JOOXTH |number=1500765355429400576 |date=7 March 2022 |title=ประกาศรายชื่อผู้เข้าชิง Top Social Thai Artist of the Year 🏆 ที่สุดของศิลปินไทยที่ได้ใจคนทั้งประเทศ #JTMA2022nominee #JOOX #JTMA2022 #JTMA2022LiveYourMusic https://t.co/1S4UGyQ87D |trans-title=Announcing the list of nominees for Top Social Thai Artist of The Year 🏆 The best of Thai artists who win the hearts of the whole country. #JTMA2022nominee #JOOX #JTMA2022 #JTMA2022LiveYourMusic |language=th |access-date=2 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220926181509/https://twitter.com/jooxth/status/1500765355429400576 |archive-date=26 September 2022 |url-status=live}}</ref> |- |Kazz Awards 2022 |Superstar Award |{{won}} |<ref>{{Cite web |title=Vote KB Popular Male Teenage Award – KAZZ Market Worldwide |url=https://worldwide.kazzmarket.com/product/vote-kb-kazz-awards-2022/ |access-date=2022-03-01 |language=en-US |archive-date=1 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220301014353/https://worldwide.kazzmarket.com/product/vote-kb-kazz-awards-2022/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Vote KB รางวัล วัยรุ่นชายยอดนิยมแห่งปี |url=https://kazzmarket.com/product/vote/vote-kb-kazz-awards-2022/ |access-date=2022-03-01 |language=th |archive-date=1 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220301021045/https://kazzmarket.com/product/vote/vote-kb-kazz-awards-2022/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=ยืนหนึ่งความปัง!!! "GMMTV" กวาดสูงสุด 14 รางวัล "Kazz Awards 2022" "แค่เพื่อนครับเพื่อน" คว้ารางวัล "The Best Scene" "ไบร์ท-วิน-ตู-โอม-นนน-ปอนด์-ภูวิน-แจน-เลิฟ" ตบเท้ารับรางวัลแห่งปี |url=http://www.a-roundent.com/archives/21079 |access-date=2022-07-21 |language=th}}</ref> |- |Bangkok Critics Assembly Awards |Best Movie Song |{{nom}} | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web |title=ประกาศรายชื่อผู้เข้าชิงรางวัล ชมวิจารณ์บันเทิง ครั้งที่ 30 ประจำปี 2564 |url=https://web.facebook.com/trueinsidehd/posts/6021770134504806 |website=True Inside}}</ref><ref>{{Cite web |title=งานประกาศผลและมอบรางวัลภาพยนตร์ไทยยอดเยี่ยม "ชมรมวิจารณ์บันเทิง ครั้งที่ 30 ประจำปี 2564 |url=https://web.facebook.com/BangkokCritics/posts/1990050961184732 |website=ชมรมวิจารณ์บันเทิง}}</ref><ref>{{Cite web |title=สรุปผล "ผู้ได้รับรางวัล" ภาพยนตร์ไทยยอดเยี่ยม ชมรมวิจารณ์บันเทิง ครั้งที่ 30 ประจำปี 2564 |url=https://web.facebook.com/BangkokCritics/posts/2004116569778171 |website=BangkokCritics}}</ref> |- |Manee Mekhala 2022 |Outstanding Supporting Actor |{{won}} | style="text-align: center;"|<ref>{{Cite web |title=Live งานประกาศรางวัลเกียรติยศ มณีเมขลา ครั้งที่ 3 ประจำปี2565 |url=https://web.facebook.com/ManeeMaekkala2022/videos/1148002762449908/ |website=มณีเมขลา2565}}</ref> |- |Suphannahong National Film Awards |Best Original Song |{{nom}} | style="text-align: center;"|<ref>{{cite tweet |author=Major Group |user=MajorGroup |number=1568594994570883072 |date=10 September 2022 |title=จะรักฉันอย่างนี้ อย่างนี้ ตลอดไปใช่ไหม อีกสิบปีก็ยังจะรัก ใช่หรือเปล่า ~ @winmetawin "Ten Years Later" จาก #เพราะเราคู่กันTheMovie กับการเข้าชิง #สุพรรณหงส์ครั้งที่30 รางวัลเพลงนำภาพยนตร์ยอดเยี่ยม รอลุ้นกันการประกาศรางวัล 25 กันยายนนี้ #winmetawin #วินเมธวิน #MajorCineplex https://t.co/dqXczKpRmo |trans-title=You'll love me like this, like this, forever, right? ~ @winmetawin "Ten Years Later" from #Because we are togetherTheMovie with the nomination #Suphannahong No.30 Best Leading Movie Song Award Let's wait for the prize announcement on 25 September. #winmetawin #WINmethwin #MajorCineplex |language=th |access-date=2 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220910140327/https://twitter.com/majorgroup/status/1568594994570883072 |archive-date=10 September 2022 |url-status=live}}</ref> |- |Asian Academy Creative Awards 2022 |Best Theme Song or Title Theme |{{won}} | style="text-align: center;"|<ref>{{Cite web |title=Home |url=https://www.asianacademycreativeawards.com/ |access-date=2022-09-30 |website=Asian Academy Creative Awards |language=en-US}}</ref> |- | rowspan="4" |'''2023''' |Sanook's Top of the Year Awards 2022 |Actor of the Year |{{won}} | style="text-align: center;"|<ref>{{Cite web |title=Winner #สนุกสุดจัด2022 สาขา "นักแสดงชายยอดนิยมแห่งปี" |url=https://twitter.com/Sanook/status/1619893369710444544 |website=Sanook.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-01-30 |title=Sanook's Top of the Year Awards 2022 |url=https://www.nationthailand.com/blogs/world/40024471 |access-date=2023-02-07 |website=nationthailand |language=en}}</ref> |- |11th Thailand Social Awards |Best Creator Performance on Social Media |{{nom}} | style="text-align: center;"|<ref>{{Cite web |title=The Finalists – 11th Thailand Social Awards |url=https://thailandsocialawards.com/the-finalists/ |access-date=2023-02-16 |website=thailandsocialawards.com |archive-date=16 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230216235426/https://thailandsocialawards.com/the-finalists/ }}</ref> |- |Nataraja Awards 2023 |Best Cast |{{nom}} | style="text-align: center;"|<ref>{{Cite web |title=✨เปิดเผยรายชื่อ ผู้เข้าชิงรางวัลนาฏราช ครั้งที่ 14 📍 |url=https://pantip.com/topic/42195658? |access-date=2025-01-16 |website=Pantip |language=th}}</ref> |- |28th Asian Television Awards |Best Actor in a Leading Role |{{nom}} | style="text-align: center;"|<ref>{{Cite web |title=Nominees |url=https://www.asiantelevisionawards.net/nominees/ |website=Asian Television Awards |access-date=27 May 2025 |archive-date=16 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241016153820/https://www.asiantelevisionawards.net/nominees/ }}</ref> |- | rowspan="6" |'''2024''' |The 17th Asian Film Awards |AFA Rising Star Award |{{won}} | style="text-align: center;"|<ref>{{Cite web |title=Thai Heartthrob Win Metawin to Receive AFA Rising Star Award – Asian Film Awards Academy |url=https://www.afa-academy.com/20240205_en/ |access-date=2024-02-06 |language=en-US}}</ref> |- |Nataraja Awards 2024 |Best Leading Actor (Short Form) |{{nom}} | style="text-align: center;"|<ref>{{Cite news |last=ป่าน |date=2024-04-24 |title=แย้มผลงานเข้ารอบสุดท้าย 'นาฎราช' เตรียมถ่ายทอดสด 12 พ.ค. นี้! |url=https://www.thaipost.net/entertainment-news/575607/ |access-date=2024-04-24 |language=th}}</ref> |- |Seoul International Drama Awards 2024 |Outstanding Asian Star (Thailand) |{{won}} | style="text-align: center;"|<ref>{{Cite web |title=เริ่ดเกิน! 'บยอนอูซอก-คิมฮเยยุน-วิน' คว้ารางวัลใน Seoul International Drama Awards 2024 |url=https://www.mintmagth.compeople/byeonwooseok-kimhyeyoon-winmetawin-seoul-international-drama-awards-2024-outstanding-asian-star-vote/ |access-date=2024-07-16 |website=Mint Magazine Thailand |language=th }}{{Dead link|date=May 2025 }}</ref> |- |Maya Awards 2024 |Actor of the Year |{{won}} | style="text-align: center;"|<ref>{{Cite web |title=วิน-เมธวิน โอภาสเอี่ยมขจร ที่ได้รับรางวัล ดารานำชายแห่งปี (ACTOR OF THE YEAR) จากซีรีส์ Enigma คน มนตร์ เวท ช่อง GMM 25 |url=https://x.com/mayaonline2002/status/1839320370983457109 |website=MAYA TV Official}}</ref> |- | rowspan="2" |Asia Contents Awards & Global OTT Awards |Best Newcomer Actor (Male) |{{nom}} | rowspan="2" style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web |title=ACA & G.OTT | url=https://www.globalottawards.org/kor/addon/10000001/page.asp?page_num=6025 |access-date=2024-08-30 |website=ACA & G.OTT}}</ref><ref>{{Cite web |title=Announcing the Nominees and Jury of the Asia Contents Awards & Global OTT Awards 2024 |url=https://www.biff.kr/eng/artyboard/mboard.asp?Action=view&strBoardID=9611_05&intPage=1&intCategory=0&strSearchCategory=&#124;s_name&#124;s_subject&#124;&strSearchWord=&intSeq=94316 |website=biff.kr}}</ref> |- |People's Choice Award (Male) |{{nom}} |- | rowspan="4" |'''2025''' |2024 TAG Victorious Awards Chicago |Best Actor (Film) |{{won}} | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web |title=WIN METAWIN (Under Parallel Skies) Best Actor, Film |url=https://x.com/tagmediachicago/status/1879513287445934175 |website=TAG Media Chicago}}</ref> |- | rowspan="2" |Thailand Box Office Awards 2024 |Line Today Outstanding Audience Vote Award (Movie) |{{won}} | style="text-align: center;"|<ref name=":5">{{Cite web |title=สรุปผลรางวัลภาพยนตร์และซีรีส์แห่งปี Thailand Box Office Awards 2024 – Thailand Box Office And Entertainment |url=https://thailandboxoffice.com/2025/03/05/tbo2024-sum/ |access-date=2025-03-05 |language=en-US}}</ref> |- |Line Today Outstanding Audience Vote Award (Series) |{{won}} | style="text-align: center;"|<ref name=":5" /> |- |The Guitar Mag Awards 2025 |Star Single Hits of the Year |{{won}} | style="text-align: center;"|<ref>{{Cite web |title=ขอแสดงความยินดีกับเพลง "ดึกมากแล้ว" ของ "วิน เมธวิน" ที่ได้รับรางวัล STAR SINGLE HITS OF THE YEAR ในงานประกาศรางวัลทางดนตรีที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในประเทศ "The Guitar Mag Awards 2025 Music Infinite ดนตรีไร้ขีดจำกัด" |url=https://x.com/NGnewsgen/status/1899503372736385141 |website=Newsgen Update}}</ref> |} ==ကိုယ်ပိုင်ဘဝ== Velence တံဆပ်ဖြင့် T-shirt များ ရောင်းချသော ကုမ္ပဏီ၏ CEO တစ်ယောက်ဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၀ ဇွန်လမှစတင်ကာ သူ၏အစ်မ မင်တြာနှင့် ပူးတွဲကာ Souri အမည်ဖြင့် မုန့်လုပ်ငန်းလည်း လုပ်ကိုင်သည်။<ref>{{cite web |title=ขยันไม่หยุด! "วิน-เมธวิน" เผยแม้งานในวงการบันเทิงจะแน่น แต่ก็ทำธุรกิจส่วนตัวด้วย |url=https://praew.com/people/praew-interview/338711.html |website=praew.com |publisher=Praew |access-date=5 October 2020 |language=th |date=21 September 2020}}</ref><ref>{{cite news |title=ทำมาเท่าไหร่ก็เกลี้ยง !! "วิน เมธวิน" ดี๊ด๊า "Velence" คอลเลกชั่นแรกขายดีไม่มีเหลือ |url=https://www.newtv.co.th/news/60999 |access-date=5 October 2020 |work=NEW18 |language=th}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} ==ပြင်ပလင့်ခ်များ== * {{Instagram|winmetawin}} * {{Twitter|winmetawin}} * {{IMDb name|11456309}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၉၉ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ထိုင်း အမျိုးသား သရုပ်ဆောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:ထိုင်း အဆိုတော်များ]] [[ကဏ္ဍ:GMMTV အနုပညာရှင်များ]] 2wxz49hqsunqamc91u3o6ca324950kb 14 224037 1029485 882129 2026-05-04T11:29:49Z Salai Rungtoi 22844 1029485 wikitext text/x-wiki [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း|လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] {{Main|မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ}} h6d3ncdxczpq865w5vltbi5p7szb17o 1029486 1029485 2026-05-04T11:30:23Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029486 wikitext text/x-wiki [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း|လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများ]] {{Main|မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ}} cebfw90j7z92ylhbmjjopr6iyn57zww 1029496 1029486 2026-05-04T11:36:44Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ စစ်ရာဇဝတ်မှုများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029496 wikitext text/x-wiki [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း|လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ စစ်ရာဇဝတ်မှုများ]] {{Main|မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ}} gass1mx5po4hmaj1n4r54nll5l3aoi5 0 228694 1029305 763974 2026-05-03T14:20:10Z Junosang 140613 /* သမိုင်းကြောင်း */ archive citation 1029305 wikitext text/x-wiki {{Infobox district |name = အမရပူရခရိုင် |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_label_position =left |pushpin_map_caption = |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |image_skyline = File:U Bein Bridge, Mandalay.jpg |image_map = Amarapura district in Mandalay region.svg |map_caption = မန္တလေးတိုင်းအတွင်းတည်နေရာ |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name = {{flagcountry|Burma}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = {{flag|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်ပေါင်း]] |subdivision_name2 = ၁ |subdivision_type3 = မြို့တော် |subdivision_name3 = [[အမရပူရမြို့]] |unit_pref = Imperial |area_total_km2 = |population = |population_as_of = |population_footnotes = |population_density_km2 = auto |coordinates_display = inline,title |coordinates_region = MM |latNS = N |latd = 21 |latm = 58 |lats = |longEW = E |longd = 96 |longm = 6 |longs = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6:30 |elevation_footnotes = |elevation_m = |elevation_ft = |website = |footnotes = }} '''အမရပူရခရိုင်''' ({{lang-en|Amarapura District}})သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] တွင် ပါဝင်သော ခရိုင်ဖြစ်သည်။ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာ [[အမရပူရမြို့]]ဧရိယာသည် [[မန္တလေးမြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ]]နှင့် [[မန္တလေးမြို့]]၏ လက်အောက်တွင် တစိတ်တပိုင်း ပါဝင်သည်။ ၂၀၂၂ခုနှစ် ဧပြီလတွင်မှ အသစ်ထပ်မံဖွဲ့စည်းခဲ့သော ခရိုင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ==ပါဝင်သောမြို့နယ်များ== [[File:Amarapura district.svg|thumb|အမရပူရခရိုင်မြို့နယ်များ {{legend|#E31A1C|အမရပူရမြို့နယ်}}]] အမရပူရခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များနှင့် မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။<ref name="mdy">{{cite web|url=https://www.mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=17846|title=မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ ခရိုင်အမည်များ တိုးချဲ့ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း|access-date=21 June 2022|archive-date=3 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221003032901/https://www.mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=17846}}</ref> *[[အမရပူရမြို့နယ်]] **[[အမရပူရမြို့]] **[[မြစ်ငယ်မြို့]] ==သမိုင်းကြောင်း== ၂၀၂၂ခုနှစ် ဧပြီလ (၃၀) ရက်နေ့တွင် ခရိုင်အသစ်များ တိုးချဲ့ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ မန္တလေးခရိုင်မှ [[အမရပူရမြို့နယ်]] ကို ခရိုင်အဆင့် တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။<ref name=new>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/229873|title=နေပြည်တော်၊ တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်များတွင် ခရိုင် ၄၆ ခရိုင် အသစ်တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းသည့်အတွက် စုစုပေါင်းခရိုင် ၁၂၁ ခရိုင်ရှိလာ|archive-date=22 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220922070505/https://news-eleven.com/article/229873}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိခရိုင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] 5zxtymywm7xkyi9ptsprlmsso251ij7 0 229927 1029325 1012081 2026-05-03T23:14:13Z Cicihwahyuni6 112955 /* */ 1029325 wikitext text/x-wiki {{About|ဗီဒီယိုဂိမ်း|လုပ်ငန်း|မိုင်းခရပ်ဖ် (လုပ်ငန်း)}} {{Infobox video game | title = မိုင်းခရပ်ဖ် <br /> Minecraft | image = Minecraft cover.png Omz | alt = The default player skin, Steve, running across a grassy plain while carrying a Iron pickaxe. Alongside him is a tamed wolf. In the background, there is a pig, a chicken, a cow, a skeleton, a zombie, and a creeper. Mountains and cliffs fill the background, and the sky is blue, filled with clouds. Hovering over the scene is the Minecraft logo. | developer = [[မိုဂျန်း စတူဒီယိုစ်|မိုဂျန်း]]{{Efn|Ports to consoles developed by [[4J Studios]];<ref>{{Cite web|url=https://www.polygon.com/2014/11/6/7167349/microsoft-owns-minecraft-mojang-acquisition-closes|title=Microsoft officially owns Minecraft and developer Mojang now|last=Sarkar|first=Samit|date=6 November 2006|website=Polygon|language=en|accessdate=19 March 2020}}</ref> New Nintendo 3DS port developed by [[Other Ocean Interactive]]<ref>{{Cite web |url=https://www.nintendo.com/games/detail/minecraft-new-nintendo-3ds-edition |title=Minecraft: New Nintendo 3DS Edition |website=www.nintendo.com|accessdate=3 February 2019}}</ref>}} | publisher = {{Unbulleted list | [[မိုဂျန်း စတူဒီယိုစ်|မိုဂျန်း]]{{Efn|PC/Java, Android, iOS, Wii U, Nintendo 3DS, Nintendo Switch}} | [[အိတ်စ်ဘောက်စ် ဂိမ်း စတူဒီီယိုစ်]]{{Efn|Xbox 360, Xbox One, Windows Phone, Windows 10 Edition}} ||[[Sony Interactive Entertainment]]{{Efn|PlayStation 3, PlayStation 4, PlayStation Vita}} }} | series = ''[[မိုင်းခရပ်ဖ် (လုပ်ငန်း)|မိုင်းခရပ်ဖ်]]'' | designer = {{Unbulleted list | [[မားကက်စ် ပါစင်]]{{Efn|2009–2011}} | [[ဂျန်းစ် ဘာဂန်စတန်]]{{Efn|2011–present}} }} | programmer = <!-- Leave blank for Wikidata suppression. --> | engine = <!-- Leave blank for Wikidata suppression. --> | artist = {{Unbulleted list | မားကက်စ် တွိုင်ဗုန်နန် | ဂျက်စ်ပါ ဘိုအဲစတရာ }} | composer = [[C418]]{{Efn|Samuel Åberg, [[Gareth Coker]], [[Lena Raine]], and [[Kumi Tanioka]] have also contributed since release.}} | released = {{Collapsible list | title = {{nobold|၁၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၁}}{{Efn|''Minecraft'' was first publicly available on 17 May 2009,<ref>{{cite web |url=http://notch.tumblr.com/post/109000107/minecraft-0-0-11a-for-public-consumption |title=Minecraft 0.0.11a for public consumption : The Word of Notch |last=Persson |first=Markus |date=17 May 2009 |website=[[Tumblr]] |access-date=1 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150716115516/http://notch.tumblr.com/post/109000107/minecraft-0-0-11a-for-public-consumption |url-status=dead |archive-date=July 16, 2015 |accessdate=22 July 2022 |archivedate=16 July 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150716115516/http://notch.tumblr.com/post/109000107/minecraft-0-0-11a-for-public-consumption}}</ref> and was fully released on 18 November 2011.}} | '''[[မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ဝင်းဒိုးစ်|ဝင်းဒိုးစ်]]''', '''macOS''', '''[[လင်းနပ်စ်]]''' | {{Video game release|WW|<!-- Don't change this to 2009, this is the full release date; read the Development section -->18 November 2011<ref name="PC release date">{{cite web |title=Minecraft |url=http://www.gamespot.com/minecraft/ |website=[[GameSpot]] |publisher=[[CBS Interactive]] |access-date=21 October 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121015224527/http://www.gamespot.com/minecraft/ |archive-date=15 October 2012}}</ref>}} | '''Android''' | {{Video game release|WW|7 October 2011<ref name="Android release date">{{cite web |title=Minecraft – Pocket Edition – Android |url=https://www.ign.com/games/minecraft/android-101490 |website=[[IGN]] |access-date=21 October 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121116020619/http://www.ign.com/games/minecraft/android-101490 |archive-date=16 November 2012}}</ref>}} | '''iOS''' | {{Video game release|WW|17 November 2011<ref name="iOS release date">{{cite web |title=Minecraft: Pocket Edition |url=http://www.gamespot.com/minecraft-pocket-edition/ |website=[[GameSpot]] |publisher=[[CBS Interactive]] |access-date=21 October 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121023031722/http://www.gamespot.com/minecraft-pocket-edition/ |archive-date=23 October 2012}}</ref>}} | '''Xbox 360''' | {{Video game release|WW|9 May 2012<ref name="Xbox 360 release date">{{cite web |url=https://www.wired.co.uk/news/archive/2012-03/22/minecraft-xbox-360-dated |title=Minecraft for Xbox 360 release date announced, amongst others |magazine=[[Wired UK]] |date=22 March 2012 |access-date=22 October 2012 |last=Brown |first=Mark |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121218065518/http://www.wired.co.uk/news/archive/2012-03/22/minecraft-xbox-360-dated |archive-date=18 December 2012 |accessdate=22 July 2022 |archivedate=18 December 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121218065518/http://www.wired.co.uk/news/archive/2012-03/22/minecraft-xbox-360-dated}}</ref>}} | '''Raspberry Pi''' | {{Video game release|WW|11 February 2013<ref name="Raspberry Pi Release Date">{{cite web |title=Minecraft Raspberry Pi |url=http://www.mojang.com/2013/02/minecraft-pi-edition-is-available-for-download |publisher=[[Mojang]] |access-date=27 March 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130327003305/http://mojang.com/2013/02/minecraft-pi-edition-is-available-for-download/ |archive-date=27 March 2013}}</ref>}} | '''PlayStation 3''' | {{Video game release|NA|17 December 2013|EU|18 December 2013}} | '''Fire OS''' | {{Video game release|WW|2 April 2014<ref>{{Cite news |url=https://www.engadget.com/2014/04/02/amazons-fire-tv-game-lineup/ |title=Amazon's first Fire TV games include in-house titles and Minecraft (update: video) |work=Engadget|access-date=25 September 2018}}</ref>}} | '''PlayStation 4''' | {{Video game release|WW|4 September 2014<ref name="PS4">{{cite web |last1=Pitcher |first1=Jenna |title=Minecraft PS4 Edition Release Date Confirmed |url=https://www.ign.com/articles/2014/09/04/minecraft-ps4-edition-release-date-confirmed |website=IGN |publisher=IGN Entertainment, Inc. |access-date=3 October 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141001124534/http://www.ign.com/articles/2014/09/04/minecraft-ps4-edition-release-date-confirmed |archive-date=1 October 2014 |date=3 September 2014}}</ref>}} | '''Xbox One''' | {{Video game release|WW|5 September 2014<ref>{{cite web |url=https://www.cnet.com/news/minecraft-for-xbox-one-to-launch-on-friday/ |title=Minecraft for Xbox One to launch on Friday |website=CNET |access-date=13 October 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141007081727/http://www.cnet.com/news/minecraft-for-xbox-one-to-launch-on-friday/ |archive-date=7 October 2014}}</ref>}} | '''PlayStation Vita''' | {{Video game release|NA|14 October 2014<ref>{{cite web |url=https://www.ign.com/articles/2014/10/10/minecraft-ps-vita-edition-release-date-revealed-for-north-america |title=Minecraft: PS Vita Edition Release Date Revealed for North America |website=IGN |access-date=13 October 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141012184258/http://www.ign.com/articles/2014/10/10/minecraft-ps-vita-edition-release-date-revealed-for-north-america |archive-date=12 October 2014 |date=10 October 2014}}</ref>|EU|15 October 2014}} | '''Windows Phone''' | {{Video game release|WW|10 December 2014<ref>{{cite web |url=https://www.mojang.com/2014/12/pocket-edition-comes-to-windows-phones |title=Minecraft Comes to Windows Phones |website=Mojang |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141230104436/https://mojang.com/2014/12/pocket-edition-comes-to-windows-phones/ |archive-date=30 December 2014 |date=17 July 2019}}</ref>}} | '''Windows 10''' | {{Video game release|WW|29 July 2015<ref>{{cite web |url=https://www.cnet.com/news/minecraft-for-xbox-one-to-launch-on-friday/ |title=Announcing Minecraft Windows 10 Edition Beta |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150709070948/http://www.cnet.com/news/minecraft-for-xbox-one-to-launch-on-friday/ |archive-date=9 July 2015}}</ref>}} | '''Wii U''' | {{Video game release|WW|17 December 2015<ref name="WiiU">{{cite web |url=http://www.gamespot.com/articles/minecraft-wii-u-confirmed-coming-very-soon/1100-6432876/ |title=Minecraft Wii U Confirmed, Coming Very Soon |last=Makuch |first=Eddie |website=[[GameSpot]] |publisher=[[CBS Interactive]] |date=7 December 2015 |access-date=8 December 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151207140300/http://www.gamespot.com/articles/minecraft-wii-u-confirmed-coming-very-soon/1100-6432876/ |archive-date=7 December 2015}}</ref>}} | '''tvOS''' | {{Video game release|WW|19 December 2016<ref name="AppleTV">{{cite web |first=Owen|last=Jones|url=https://minecraft.net/en/article/apple-tv-edition-released |title=minecraft.net – Apple TV Edition released! |access-date=30 December 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161227200120/https://minecraft.net/en/article/apple-tv-edition-released |archive-date=27 December 2016 |date=19 December 2016}}</ref>}} | '''Nintendo Switch''' | {{Video game release|NA|11 May 2017|PAL|12 May 2017}} | '''New Nintendo 3DS''' | {{Video game release|WW|13 September 2017<ref name="New3DS">{{cite web |url=https://www.gamespot.com/articles/new-3ds-version-of-minecraft-announced-release-dat/1100-6453329/ |title=New 3DS Version Of Minecraft Announced, Release Date Set For Today |last=Pereira |first=Chris |date=13 September 2017 |website=GameSpot |access-date=13 September 2017}}</ref>|EU|20 September 2018}} }} | genre = [[ဆန်းဘောက်စ် ဗီဒီယိုဂိမ်း|ဆန်းဘောက်စ်]]၊ [[စာဗိုင်ဗယ်လ် ဗီဒီယိုဂိမ်း|စာဗိုင်ဗယ်လ်]] | modes = [[တစ်ယောက်တည်းဆော့သော ဂိမ်း]] (single-player)၊ [[အများနှင့်ဆော့သော ဂိမ်း]] (multiplayer) | platforms = {{Collapsible list | title = {{Nobold|[[Microsoft Windows|Windows]], [[macOS]], [[Linux]]}} | [[Android (operating system)|Android]] | [[iOS]] | [[iPadOS]] | [[Xbox 360]] | [[Raspberry Pi]] | [[Windows Phone]] | [[PlayStation 3]] | [[Fire OS]] | [[PlayStation 4]] | [[Xbox One]] | [[PlayStation Vita]] | [[Wii U]] | [[Apple TV]] | [[tvOS]] | [[Nintendo Switch]] | [[New Nintendo 3DS]] }} }} '''မိုင်းခရပ်ဖ်ဂိမ်း''' (အင်္ဂလိပ်: Minecraft) သ[[မိုဂျန်း စတူဒီယိုစ်|မိုဂျန်း စတူဒီယို]] (Mojang Studios) မှ ဖန်တီးထားသော ဆန်းဒ်ဘောက်စ် [[ဗီဒီယိုဂိမ်း]]ဖြစ်သည်။ ဤဂိမ်းကို [[ဂျာဗား (ပရိုဂရမ်မင်းဘာသာစကား)|ဂျာဗား]] (Java) ပရိုဂရမ်းမင်းဘာသာစကားဖြင့် "နော့ချ် (Notch)" ဟူ၍ အွန်လိုင်းတွင် လူသိများသော မားကက်စ် ပါစင် (Markus Persson) မှ ဖန်တီးခဲ့ခြင်းးဖြစ်သည်။ အစောပိုင်း ကိုယ်ပိုင်စမ်းသပ်ဗားရှင်းများစွာကို စမ်းသပ်ပြီးနောက်၊ ၎င်းကို ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် အပြည့်အဝ မဖြန့်ချိမီတွင် နော့ချ်မှ နုတ်ထွက်ကာ "ဂျက်ဘ် (Jeb)" ဟူ၍ အွန်လိုင်းတွင် လူသိများသော ဂျန်းစ် ဘာဂန်စတန် (Jens Bergensten) က ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအား တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ Minecraft သည် နောက်ပိုင်းတွင် အခြား ပလက်ဖောင်းများစွာသို့ သယ်ဆောင်လာခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်အထိ ကော်ပီ (copies) ပေါင်း ၂၃၈ သန်းကျော် ရောင်းချခဲ့ရပြီး လစဉ်အသုံးပြုသူ သန်း ၁၄၀ နီးပါးဖြင့် အရောင်းရဆုံး ဗီဒီယိုဂိမ်းဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် Mojang နှင့် Minecraft ၏ မူပိုင်ခွင့်ကို [[မိုက်ခရိုဆော့ဖ်|Microsoft]] က အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂.၅ ဘီလီယံဖြင့် ဝယ်ယူခဲ့သည်။ Minecraft တွင် ဂိမ်းဆော့သူများသည် အဆုံးမရှိနီးပါး မြေပြင်အနေအထားဖြင့် ဘလောက်တုံးများ (blocks) နှင့် စီမံဖန်တီးထားသော 3D ကမ္ဘာကို စူးစမ်းရှာဖွေကာ ကုန်ကြမ်းများ (resources)၊ လက်မှုကိရိယာများ (tools) နှင့် ပစ္စည်းများ (items) ကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ကာ အဆောက်အအုံများ (structures)၊ မြေထုထည်များ (terrain) နှင့် ရိုးရှင်းသောစက်များ (simple machines) ကို တည်ဆောက်နိုင်သည်။ ဂိမ်းမုဒ် (game modes) ပေါ် မူတည်၍ ဂိမ်းဆော့သူများသည် ကွန်ပျူတာဖြင့် ထိန်းချုပ်ထားသော အကောင်များ (AI-controlled mobs) ကို တိုက်ထုတ်နိုင်သည့်အပြင် တူညီသောကမ္ဘာရှိ အခြားဆော့သူများနှင့် ပူးပေါင်းဆော့နိုင်ခြင်း (multiplayer) ဖြစ်နိုင်သည်။ Minecraft သည် အကဲဖြတ်သူများ၏ ချီးကျူးဂုဏ်ပြု ခံရပြီး ဆုများစွာကို ရရှိခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ခေတ်အဆက်ဆက် အကောင်းဆုံး ဗီဒီယိုဂိမ်းများထဲမှ တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခံခဲ့ရသည်။ ဆိုရှယ်မီဒီယာ (social media)၊ ပြောင်လှောင်မှု (parodies)၊ ရောင်းကုန်များနှင့် နှစ်စဉ် ကျင်းပသော မိုင်ကွန် (Minecon) အစည်းအဝေးကြီးများသည် ဂိမ်းကို ရေပန်းစားလာစေရန် ကြီးမားသောအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဓာတုဗေဒ (chemistry)၊ ကွန်ပြူတာအကူအညီပေးသည့် ဒီဇိုင်း (computer-aided design) နှင့် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ (computer science) တို့ကို သင်ကြားရန် ပညာရေးဆိုင်ရာ ပတ်ဝန်းကျင်များတွင်လည်း ဂိမ်းကို အသုံးပြုထားသည်။ ==ဂိမ်းကစားခြင်း== ''မိုင်းခရပ်ဖ်''သည် ပြီးမြောက်ရန်လိုသော အဆင့်များ၊ ရည်မှန်းချက်များ မပါရှိသော 3D [[ဆန်းဒ်ဘောက်စ် ဗီဒီယိုဂိမ်း]]ဖြစ်ပြီး ဆော့သူများအား ဂိမ်းကစားနည်းကို ရွေးချယ်ရာတွင် များစွာသော လွတ်လပ်မှုကို ပေးစွမ်းနိုင်မည်ဖြစ်သည်။<ref>https://www.ign.com/articles/2011/11/24/minecraft-review</ref>သို့သော်၊ ဂိမ်း၏ ဂျာဗားဗားရှင်းတွင် "advancements" ဟုလူသိများသောအောင်မြင်မှုစနစ်တစ်ခုရှိပြီး PlayStation ports များတွင် "ဆုဖလားများ" ရှိသည်။ ဂိမ်းရှိကမ္ဘာသည် အခြေခံအားဖြင့် အဆုံးမရှိဖြစ်သည်။ သို့သော်၊ ဆော့သူများသည် ၎င်းတို့၏ ကမ္ဘာကိုဖန်တီးသည့်အခါ ၎င်းတို့ပေါက်ဖွားသည့်နေရာမှ ဘလောက်ပေါင်း ၃၀,၀၀၀,၀၀၀ ထက်ကျော်လွန်သောနေရာများသို့ ဖြတ်သန်းသွားလာခြင်းမပြုရန် အတားအဆီးတစ်ခုရှိသည်။ ဂိမ်းသည် ဆော့သူများအနီးတွ င်ရှိသည့်အခါတွင်သာ ဖန်တီးထားသည့် သို့မဟုတ် ဒေါင်းလုဒ်လုပ်ထားသည့် ကမ္ဘာဒေတာကို "chuncks" ဟုခေါ်သော အပိုင်းငယ်များခွဲခြင်းဖြင့် ဖော်ပြပါ အတားအဆီးများဖြစ်စေသည်။<ref>https://web.archive.org/web/20110312082752/http://notch.tumblr.com/post/3746989361/terrain-generation-part-1</ref>ကမ္ဘာကြီးကို သဲကန္တာရမှ တောတောင်များအထိ နှင်းခင်းများအထိ ဇီဝမွှားအဖြစ် ပိုင်းခြားထားသည်။<ref>https://www.rockpapershotgun.com/biomeshock-the-new-minecraft-worlds</ref> မြေမျက်နှာသွင်ပြင်တွင် လွင်ပြင်များ၊ တောင်များ၊ သစ်တောများ၊ ဂူများ၊ နှင့် ချော်ရည်များ/ရေများ ပါဝင်သည်။ ဂိမ်းတွင်းအချိန်စနစ်သည် နေ့နှင့်ည စက်ဝန်းကို လိုက်နာပြီး လည်ပတ်မှုတစ်ခုသည် လက်တွေ့တွင် မိနစ် (၂၀) ကြာပါသည်။ ဂိမ်းတွင် ကမ္ဘာသစ်တစ်ခုကို စတင်သောအခါ ဆော့သူများသည် ငြိမ်းချမ်းမှု (peaceful) အဆင်မှ့ အလွန်ခက်ခဲအဆင့် (hardcore)ဟူ၍ ဂိမ်းမုဒ်ငါးခုအနက်မှ တစ်ခုကို ရွေးချယ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ဂိမ်း၏အခက်အခဲကို တိုးလာခြင်းသည် ဆောသူသည် ဂိမ်းရှိအကောင်များမှ ထိခိုက်မှုပိုမိုရရှိစေသည့်အပြင် အခြားအခက်အခဲများနှင့် အထူးသက်ရောက်မှုများပါရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ ငြိမ်းချမ်းသောအခက်အခဲသည် ရန်လိုသောလူအုပ်များပေါက်ပွားခြင်းမှကာကွယ်ပေးသည်၊ ခက်ခဲသောအခက်အခဲသည် ဆော့သူများအား ၎င်းတို့၏ဆာလောင်မှုပြသင်္ကေတ (hunger bar) ကုန်သွားပါက ငတ်သေသွားစေသည်။ ရွေးချယ်ပြီးသည်နှင့် အခက်အခဲကို ပြောင်းလဲနိုင်သော်လည်း ဂိမ်းမုဒ်ကို လော့ခ်ချထားပြီး မသမာနည်း (cheats) ဖြင့်သာ ပြောင်းလဲနိုင်သည်။ ဆော့သူသည် "ပြီးဆုံးစေသော နဂါး" (Ender Dragon) ကို အောင်မြင်စွာ တိုက်ခိုက်ပြီးမှသာလျှင် ဂိမ်းပြီးမြောက်သည်ဟု လူအများကခံယူကြသည်။ == မှတ်စုများ == {{Notelist}} == ပြင်ပလင့်ခ် == * {{Official website|https://www.minecraft.net}} * [https://minecraft.fandom.com/wiki/Minecraft_Wiki Minecraft Wiki] * {{url|https://classic.minecraft.net/|Minecraft Classic}} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဗွီဒီယိုဂိမ်းများ]] [[ကဏ္ဍ:အန်းဒရွိုက်ဂိမ်းများ]] [[ကဏ္ဍ:အိုင်အိုအက်စ် ဂိမ်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ဝင်းဒိုး ဂိမ်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ပလေးစတေရှင်ဂိမ်းများ]] [[ကဏ္ဍ:အိတ်ဇ်ဘောက်ဇ် ဂိမ်းများ]] akpb6o37ht3ix6ig1mas8uezdmb9ce6 1029331 1029325 2026-05-04T03:12:06Z Zawzawaungthwin 100038 [[Special:Contributions/Cicihwahyuni6|Cicihwahyuni6]] ([[User talk:Cicihwahyuni6|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1029325|1029325]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1029331 wikitext text/x-wiki {{About|ဗီဒီယိုဂိမ်း|လုပ်ငန်း|မိုင်းခရပ်ဖ် (လုပ်ငန်း)}} {{Infobox video game | title = မိုင်းခရပ်ဖ် <br /> Minecraft | image = Minecraft cover.png Omz | alt = The default player skin, Steve, running across a grassy plain while carrying a Iron pickaxe. Alongside him is a tamed wolf. In the background, there is a pig, a chicken, a cow, a skeleton, a zombie, and a creeper. Mountains and cliffs fill the background, and the sky is blue, filled with clouds. Hovering over the scene is the Minecraft logo. | developer = [[မိုဂျန်း စတူဒီယိုစ်|မိုဂျန်း]]{{Efn|Ports to consoles developed by [[4J Studios]];<ref>{{Cite web|url=https://www.polygon.com/2014/11/6/7167349/microsoft-owns-minecraft-mojang-acquisition-closes|title=Microsoft officially owns Minecraft and developer Mojang now|last=Sarkar|first=Samit|date=6 November 2006|website=Polygon|language=en|accessdate=19 March 2020}}</ref> New Nintendo 3DS port developed by [[Other Ocean Interactive]]<ref>{{Cite web |url=https://www.nintendo.com/games/detail/minecraft-new-nintendo-3ds-edition |title=Minecraft: New Nintendo 3DS Edition |website=www.nintendo.com|accessdate=3 February 2019}}</ref>}} | publisher = {{Unbulleted list | [[မိုဂျန်း စတူဒီယိုစ်|မိုဂျန်း]]{{Efn|PC/Java, Android, iOS, Wii U, Nintendo 3DS, Nintendo Switch}} | [[အိတ်စ်ဘောက်စ် ဂိမ်း စတူဒီီယိုစ်]]{{Efn|Xbox 360, Xbox One, Windows Phone, Windows 10 Edition}} ||[[Sony Interactive Entertainment]]{{Efn|PlayStation 3, PlayStation 4, PlayStation Vita}} }} | series = ''[[မိုင်းခရပ်ဖ် (လုပ်ငန်း)|မိုင်းခရပ်ဖ်]]'' | designer = {{Unbulleted list | [[မားကက်စ် ပါစင်]]{{Efn|2009–2011}} | [[ဂျန်းစ် ဘာဂန်စတန်]]{{Efn|2011–present}} }} | programmer = <!-- Leave blank for Wikidata suppression. --> | engine = <!-- Leave blank for Wikidata suppression. --> | artist = {{Unbulleted list | မားကက်စ် တွိုင်ဗုန်နန် | ဂျက်စ်ပါ ဘိုအဲစတရာ }} | composer = [[C418]]{{Efn|Samuel Åberg, [[Gareth Coker]], [[Lena Raine]], and [[Kumi Tanioka]] have also contributed since release.}} | released = {{Collapsible list | title = {{nobold|၁၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၁}}{{Efn|''Minecraft'' was first publicly available on 17 May 2009,<ref>{{cite web |url=http://notch.tumblr.com/post/109000107/minecraft-0-0-11a-for-public-consumption |title=Minecraft 0.0.11a for public consumption : The Word of Notch |last=Persson |first=Markus |date=17 May 2009 |website=[[Tumblr]] |access-date=1 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150716115516/http://notch.tumblr.com/post/109000107/minecraft-0-0-11a-for-public-consumption |url-status=dead |archive-date=July 16, 2015 |accessdate=22 July 2022 |archivedate=16 July 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150716115516/http://notch.tumblr.com/post/109000107/minecraft-0-0-11a-for-public-consumption }}</ref> and was fully released on 18 November 2011.}} | '''[[မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ဝင်းဒိုးစ်|ဝင်းဒိုးစ်]]''', '''macOS''', '''[[လင်းနပ်စ်]]''' | {{Video game release|WW|<!-- Don't change this to 2009, this is the full release date; read the Development section -->18 November 2011<ref name="PC release date">{{cite web |title=Minecraft |url=http://www.gamespot.com/minecraft/ |website=[[GameSpot]] |publisher=[[CBS Interactive]] |access-date=21 October 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121015224527/http://www.gamespot.com/minecraft/ |archive-date=15 October 2012}}</ref>}} | '''Android''' | {{Video game release|WW|7 October 2011<ref name="Android release date">{{cite web |title=Minecraft – Pocket Edition – Android |url=https://www.ign.com/games/minecraft/android-101490 |website=[[IGN]] |access-date=21 October 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121116020619/http://www.ign.com/games/minecraft/android-101490 |archive-date=16 November 2012}}</ref>}} | '''iOS''' | {{Video game release|WW|17 November 2011<ref name="iOS release date">{{cite web |title=Minecraft: Pocket Edition |url=http://www.gamespot.com/minecraft-pocket-edition/ |website=[[GameSpot]] |publisher=[[CBS Interactive]] |access-date=21 October 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121023031722/http://www.gamespot.com/minecraft-pocket-edition/ |archive-date=23 October 2012}}</ref>}} | '''Xbox 360''' | {{Video game release|WW|9 May 2012<ref name="Xbox 360 release date">{{cite web |url=https://www.wired.co.uk/news/archive/2012-03/22/minecraft-xbox-360-dated |title=Minecraft for Xbox 360 release date announced, amongst others |magazine=[[Wired UK]] |date=22 March 2012 |access-date=22 October 2012 |last=Brown |first=Mark |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121218065518/http://www.wired.co.uk/news/archive/2012-03/22/minecraft-xbox-360-dated |archive-date=18 December 2012 |accessdate=22 July 2022 |archivedate=18 December 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121218065518/http://www.wired.co.uk/news/archive/2012-03/22/minecraft-xbox-360-dated }}</ref>}} | '''Raspberry Pi''' | {{Video game release|WW|11 February 2013<ref name="Raspberry Pi Release Date">{{cite web |title=Minecraft Raspberry Pi |url=http://www.mojang.com/2013/02/minecraft-pi-edition-is-available-for-download |publisher=[[Mojang]] |access-date=27 March 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130327003305/http://mojang.com/2013/02/minecraft-pi-edition-is-available-for-download/ |archive-date=27 March 2013}}</ref>}} | '''PlayStation 3''' | {{Video game release|NA|17 December 2013|EU|18 December 2013}} | '''Fire OS''' | {{Video game release|WW|2 April 2014<ref>{{Cite news |url=https://www.engadget.com/2014/04/02/amazons-fire-tv-game-lineup/ |title=Amazon's first Fire TV games include in-house titles and Minecraft (update: video) |work=Engadget|access-date=25 September 2018}}</ref>}} | '''PlayStation 4''' | {{Video game release|WW|4 September 2014<ref name="PS4">{{cite web |last1=Pitcher |first1=Jenna |title=Minecraft PS4 Edition Release Date Confirmed |url=https://www.ign.com/articles/2014/09/04/minecraft-ps4-edition-release-date-confirmed |website=IGN |publisher=IGN Entertainment, Inc. |access-date=3 October 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141001124534/http://www.ign.com/articles/2014/09/04/minecraft-ps4-edition-release-date-confirmed |archive-date=1 October 2014 |date=3 September 2014}}</ref>}} | '''Xbox One''' | {{Video game release|WW|5 September 2014<ref>{{cite web |url=https://www.cnet.com/news/minecraft-for-xbox-one-to-launch-on-friday/ |title=Minecraft for Xbox One to launch on Friday |website=CNET |access-date=13 October 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141007081727/http://www.cnet.com/news/minecraft-for-xbox-one-to-launch-on-friday/ |archive-date=7 October 2014}}</ref>}} | '''PlayStation Vita''' | {{Video game release|NA|14 October 2014<ref>{{cite web |url=https://www.ign.com/articles/2014/10/10/minecraft-ps-vita-edition-release-date-revealed-for-north-america |title=Minecraft: PS Vita Edition Release Date Revealed for North America |website=IGN |access-date=13 October 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141012184258/http://www.ign.com/articles/2014/10/10/minecraft-ps-vita-edition-release-date-revealed-for-north-america |archive-date=12 October 2014 |date=10 October 2014}}</ref>|EU|15 October 2014}} | '''Windows Phone''' | {{Video game release|WW|10 December 2014<ref>{{cite web |url=https://www.mojang.com/2014/12/pocket-edition-comes-to-windows-phones |title=Minecraft Comes to Windows Phones |website=Mojang |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141230104436/https://mojang.com/2014/12/pocket-edition-comes-to-windows-phones/ |archive-date=30 December 2014 |date=17 July 2019}}</ref>}} | '''Windows 10''' | {{Video game release|WW|29 July 2015<ref>{{cite web |url=https://www.cnet.com/news/minecraft-for-xbox-one-to-launch-on-friday/ |title=Announcing Minecraft Windows 10 Edition Beta |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150709070948/http://www.cnet.com/news/minecraft-for-xbox-one-to-launch-on-friday/ |archive-date=9 July 2015}}</ref>}} | '''Wii U''' | {{Video game release|WW|17 December 2015<ref name="WiiU">{{cite web |url=http://www.gamespot.com/articles/minecraft-wii-u-confirmed-coming-very-soon/1100-6432876/ |title=Minecraft Wii U Confirmed, Coming Very Soon |last=Makuch |first=Eddie |website=[[GameSpot]] |publisher=[[CBS Interactive]] |date=7 December 2015 |access-date=8 December 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151207140300/http://www.gamespot.com/articles/minecraft-wii-u-confirmed-coming-very-soon/1100-6432876/ |archive-date=7 December 2015}}</ref>}} | '''tvOS''' | {{Video game release|WW|19 December 2016<ref name="AppleTV">{{cite web |first=Owen|last=Jones|url=https://minecraft.net/en/article/apple-tv-edition-released |title=minecraft.net – Apple TV Edition released! |access-date=30 December 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161227200120/https://minecraft.net/en/article/apple-tv-edition-released |archive-date=27 December 2016 |date=19 December 2016}}</ref>}} | '''Nintendo Switch''' | {{Video game release|NA|11 May 2017|PAL|12 May 2017}} | '''New Nintendo 3DS''' | {{Video game release|WW|13 September 2017<ref name="New3DS">{{cite web |url=https://www.gamespot.com/articles/new-3ds-version-of-minecraft-announced-release-dat/1100-6453329/ |title=New 3DS Version Of Minecraft Announced, Release Date Set For Today |last=Pereira |first=Chris |date=13 September 2017 |website=GameSpot |access-date=13 September 2017}}</ref>|EU|20 September 2018}} }} | genre = [[ဆန်းဘောက်စ် ဗီဒီယိုဂိမ်း|ဆန်းဘောက်စ်]]၊ [[စာဗိုင်ဗယ်လ် ဗီဒီယိုဂိမ်း|စာဗိုင်ဗယ်လ်]] | modes = [[တစ်ယောက်တည်းဆော့သော ဂိမ်း]] (single-player)၊ [[အများနှင့်ဆော့သော ဂိမ်း]] (multiplayer) | platforms = {{Collapsible list | title = {{Nobold|[[Microsoft Windows|Windows]], [[macOS]], [[Linux]]}} | [[Android (operating system)|Android]] | [[iOS]] | [[iPadOS]] | [[Xbox 360]] | [[Raspberry Pi]] | [[Windows Phone]] | [[PlayStation 3]] | [[Fire OS]] | [[PlayStation 4]] | [[Xbox One]] | [[PlayStation Vita]] | [[Wii U]] | [[Apple TV]] | [[tvOS]] | [[Nintendo Switch]] | [[New Nintendo 3DS]] }} }} '''မိုင်းခရပ်ဖ်ဂိမ်း''' (အင်္ဂလိပ်: Minecraft) သ[[မိုဂျန်း စတူဒီယိုစ်|မိုဂျန်း စတူဒီယို]] (Mojang Studios) မှ ဖန်တီးထားသော ဆန်းဒ်ဘောက်စ် [[ဗီဒီယိုဂိမ်း]]ဖြစ်သည်။ ဤဂိမ်းကို [[ဂျာဗား (ပရိုဂရမ်မင်းဘာသာစကား)|ဂျာဗား]] (Java) ပရိုဂရမ်းမင်းဘာသာစကားဖြင့် "နော့ချ် (Notch)" ဟူ၍ အွန်လိုင်းတွင် လူသိများသော မားကက်စ် ပါစင် (Markus Persson) မှ ဖန်တီးခဲ့ခြင်းးဖြစ်သည်။ အစောပိုင်း ကိုယ်ပိုင်စမ်းသပ်ဗားရှင်းများစွာကို စမ်းသပ်ပြီးနောက်၊ ၎င်းကို ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် အပြည့်အဝ မဖြန့်ချိမီတွင် နော့ချ်မှ နုတ်ထွက်ကာ "ဂျက်ဘ် (Jeb)" ဟူ၍ အွန်လိုင်းတွင် လူသိများသော ဂျန်းစ် ဘာဂန်စတန် (Jens Bergensten) က ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအား တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ Minecraft သည် နောက်ပိုင်းတွင် အခြား ပလက်ဖောင်းများစွာသို့ သယ်ဆောင်လာခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်အထိ ကော်ပီ (copies) ပေါင်း ၂၃၈ သန်းကျော် ရောင်းချခဲ့ရပြီး လစဉ်အသုံးပြုသူ သန်း ၁၄၀ နီးပါးဖြင့် အရောင်းရဆုံး ဗီဒီယိုဂိမ်းဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် Mojang နှင့် Minecraft ၏ မူပိုင်ခွင့်ကို [[မိုက်ခရိုဆော့ဖ်|Microsoft]] က အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂.၅ ဘီလီယံဖြင့် ဝယ်ယူခဲ့သည်။ Minecraft တွင် ဂိမ်းဆော့သူများသည် အဆုံးမရှိနီးပါး မြေပြင်အနေအထားဖြင့် ဘလောက်တုံးများ (blocks) နှင့် စီမံဖန်တီးထားသော 3D ကမ္ဘာကို စူးစမ်းရှာဖွေကာ ကုန်ကြမ်းများ (resources)၊ လက်မှုကိရိယာများ (tools) နှင့် ပစ္စည်းများ (items) ကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ကာ အဆောက်အအုံများ (structures)၊ မြေထုထည်များ (terrain) နှင့် ရိုးရှင်းသောစက်များ (simple machines) ကို တည်ဆောက်နိုင်သည်။ ဂိမ်းမုဒ် (game modes) ပေါ် မူတည်၍ ဂိမ်းဆော့သူများသည် ကွန်ပျူတာဖြင့် ထိန်းချုပ်ထားသော အကောင်များ (AI-controlled mobs) ကို တိုက်ထုတ်နိုင်သည့်အပြင် တူညီသောကမ္ဘာရှိ အခြားဆော့သူများနှင့် ပူးပေါင်းဆော့နိုင်ခြင်း (multiplayer) ဖြစ်နိုင်သည်။ Minecraft သည် အကဲဖြတ်သူများ၏ ချီးကျူးဂုဏ်ပြု ခံရပြီး ဆုများစွာကို ရရှိခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ခေတ်အဆက်ဆက် အကောင်းဆုံး ဗီဒီယိုဂိမ်းများထဲမှ တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခံခဲ့ရသည်။ ဆိုရှယ်မီဒီယာ (social media)၊ ပြောင်လှောင်မှု (parodies)၊ ရောင်းကုန်များနှင့် နှစ်စဉ် ကျင်းပသော မိုင်ကွန် (Minecon) အစည်းအဝေးကြီးများသည် ဂိမ်းကို ရေပန်းစားလာစေရန် ကြီးမားသောအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဓာတုဗေဒ (chemistry)၊ ကွန်ပြူတာအကူအညီပေးသည့် ဒီဇိုင်း (computer-aided design) နှင့် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ (computer science) တို့ကို သင်ကြားရန် ပညာရေးဆိုင်ရာ ပတ်ဝန်းကျင်များတွင်လည်း ဂိမ်းကို အသုံးပြုထားသည်။ ==ဂိမ်းကစားခြင်း== ''မိုင်းခရပ်ဖ်''သည် ပြီးမြောက်ရန်လိုသော အဆင့်များ၊ ရည်မှန်းချက်များ မပါရှိသော 3D [[ဆန်းဒ်ဘောက်စ် ဗီဒီယိုဂိမ်း]]ဖြစ်ပြီး ဆော့သူများအား ဂိမ်းကစားနည်းကို ရွေးချယ်ရာတွင် များစွာသော လွတ်လပ်မှုကို ပေးစွမ်းနိုင်မည်ဖြစ်သည်။<ref>https://www.ign.com/articles/2011/11/24/minecraft-review</ref>သို့သော်၊ ဂိမ်း၏ ဂျာဗားဗားရှင်းတွင် "advancements" ဟုလူသိများသောအောင်မြင်မှုစနစ်တစ်ခုရှိပြီး PlayStation ports များတွင် "ဆုဖလားများ" ရှိသည်။ ဂိမ်းရှိကမ္ဘာသည် အခြေခံအားဖြင့် အဆုံးမရှိဖြစ်သည်။ သို့သော်၊ ဆော့သူများသည် ၎င်းတို့၏ ကမ္ဘာကိုဖန်တီးသည့်အခါ ၎င်းတို့ပေါက်ဖွားသည့်နေရာမှ ဘလောက်ပေါင်း ၃၀,၀၀၀,၀၀၀ ထက်ကျော်လွန်သောနေရာများသို့ ဖြတ်သန်းသွားလာခြင်းမပြုရန် အတားအဆီးတစ်ခုရှိသည်။ ဂိမ်းသည် ဆော့သူများအနီးတွ င်ရှိသည့်အခါတွင်သာ ဖန်တီးထားသည့် သို့မဟုတ် ဒေါင်းလုဒ်လုပ်ထားသည့် ကမ္ဘာဒေတာကို "chuncks" ဟုခေါ်သော အပိုင်းငယ်များခွဲခြင်းဖြင့် ဖော်ပြပါ အတားအဆီးများဖြစ်စေသည်။<ref>https://web.archive.org/web/20110312082752/http://notch.tumblr.com/post/3746989361/terrain-generation-part-1</ref>ကမ္ဘာကြီးကို သဲကန္တာရမှ တောတောင်များအထိ နှင်းခင်းများအထိ ဇီဝမွှားအဖြစ် ပိုင်းခြားထားသည်။<ref>https://www.rockpapershotgun.com/biomeshock-the-new-minecraft-worlds</ref> မြေမျက်နှာသွင်ပြင်တွင် လွင်ပြင်များ၊ တောင်များ၊ သစ်တောများ၊ ဂူများ၊ နှင့် ချော်ရည်များ/ရေများ ပါဝင်သည်။ ဂိမ်းတွင်းအချိန်စနစ်သည် နေ့နှင့်ည စက်ဝန်းကို လိုက်နာပြီး လည်ပတ်မှုတစ်ခုသည် လက်တွေ့တွင် မိနစ် (၂၀) ကြာပါသည်။ ဂိမ်းတွင် ကမ္ဘာသစ်တစ်ခုကို စတင်သောအခါ ဆော့သူများသည် ငြိမ်းချမ်းမှု (peaceful) အဆင်မှ့ အလွန်ခက်ခဲအဆင့် (hardcore)ဟူ၍ ဂိမ်းမုဒ်ငါးခုအနက်မှ တစ်ခုကို ရွေးချယ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ဂိမ်း၏အခက်အခဲကို တိုးလာခြင်းသည် ဆောသူသည် ဂိမ်းရှိအကောင်များမှ ထိခိုက်မှုပိုမိုရရှိစေသည့်အပြင် အခြားအခက်အခဲများနှင့် အထူးသက်ရောက်မှုများပါရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ ငြိမ်းချမ်းသောအခက်အခဲသည် ရန်လိုသောလူအုပ်များပေါက်ပွားခြင်းမှကာကွယ်ပေးသည်၊ ခက်ခဲသောအခက်အခဲသည် ဆော့သူများအား ၎င်းတို့၏ဆာလောင်မှုပြသင်္ကေတ (hunger bar) ကုန်သွားပါက ငတ်သေသွားစေသည်။ ရွေးချယ်ပြီးသည်နှင့် အခက်အခဲကို ပြောင်းလဲနိုင်သော်လည်း ဂိမ်းမုဒ်ကို လော့ခ်ချထားပြီး မသမာနည်း (cheats) ဖြင့်သာ ပြောင်းလဲနိုင်သည်။ ဆော့သူသည် "ပြီးဆုံးစေသော နဂါး" (Ender Dragon) ကို အောင်မြင်စွာ တိုက်ခိုက်ပြီးမှသာလျှင် ဂိမ်းပြီးမြောက်သည်ဟု လူအများကခံယူကြသည်။ == မှတ်စုများ == {{Notelist}} == ပြင်ပလင့်ခ် == * {{Official website|https://www.minecraft.net}} * [https://minecraft.fandom.com/wiki/Minecraft_Wiki Minecraft Wiki] * {{url|https://classic.minecraft.net/|Minecraft Classic}} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဗွီဒီယိုဂိမ်းများ]] [[ကဏ္ဍ:အန်းဒရွိုက်ဂိမ်းများ]] [[ကဏ္ဍ:အိုင်အိုအက်စ် ဂိမ်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ဝင်းဒိုး ဂိမ်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ပလေးစတေရှင်ဂိမ်းများ]] [[ကဏ္ဍ:အိတ်ဇ်ဘောက်ဇ် ဂိမ်းများ]] i93enkpptk6q923t2r8sr1ae4weq46f 1029332 1029331 2026-05-04T03:12:37Z Zawzawaungthwin 100038 [[Special:Contributions/Cicihwahyuni6|Cicihwahyuni6]] ([[User talk:Cicihwahyuni6|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1012081|1012081]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1029332 wikitext text/x-wiki {{About|ဗီဒီယိုဂိမ်း|လုပ်ငန်း|မိုင်းခရပ်ဖ် (လုပ်ငန်း)}} {{Infobox video game | title = မိုင်းခရပ်ဖ် <br /> Minecraft | image = Minecraft cover.png Omz | alt = The default player skin, Steve, running across a grassy plain while carrying a Iron pickaxe. Alongside him is a tamed wolf. In the background, there is a pig, a chicken, a cow, a skeleton, a zombie, and a creeper. Mountains and cliffs fill the background, and the sky is blue, filled with clouds. Hovering over the scene is the Minecraft logo. | developer = [[မိုဂျန်း စတူဒီယိုစ်|မိုဂျန်း]]{{Efn|Ports to consoles developed by [[4J Studios]];<ref>{{Cite web|url=https://www.polygon.com/2014/11/6/7167349/microsoft-owns-minecraft-mojang-acquisition-closes|title=Microsoft officially owns Minecraft and developer Mojang now|last=Sarkar|first=Samit|date=6 November 2006|website=Polygon|language=en|accessdate=19 March 2020}}</ref> New Nintendo 3DS port developed by [[Other Ocean Interactive]]<ref>{{Cite web |url=https://www.nintendo.com/games/detail/minecraft-new-nintendo-3ds-edition |title=Minecraft: New Nintendo 3DS Edition |website=www.nintendo.com|accessdate=3 February 2019}}</ref>}} | publisher = {{Unbulleted list | [[မိုဂျန်း စတူဒီယိုစ်|မိုဂျန်း]]{{Efn|PC/Java, Android, iOS, Wii U, Nintendo 3DS, Nintendo Switch}} | [[အိတ်စ်ဘောက်စ် ဂိမ်း စတူဒီီယိုစ်]]{{Efn|Xbox 360, Xbox One, Windows Phone, Windows 10 Edition}} ||[[Sony Interactive Entertainment]]{{Efn|PlayStation 3, PlayStation 4, PlayStation Vita}} }} | series = ''[[မိုင်းခရပ်ဖ် (လုပ်ငန်း)|မိုင်းခရပ်ဖ်]]'' | designer = {{Unbulleted list | [[မားကက်စ် ပါစင်]]{{Efn|2009–2011}} | [[ဂျန်းစ် ဘာဂန်စတန်]]{{Efn|2011–present}} }} | programmer = <!-- Leave blank for Wikidata suppression. --> | engine = <!-- Leave blank for Wikidata suppression. --> | artist = {{Unbulleted list | မားကက်စ် တွိုင်ဗုန်နန် | ဂျက်စ်ပါ ဘိုအဲစတရာ }} | composer = [[C418]]{{Efn|Samuel Åberg, [[Gareth Coker]], [[Lena Raine]], and [[Kumi Tanioka]] have also contributed since release.}} | released = {{Collapsible list | title = {{nobold|၁၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၁}}{{Efn|''Minecraft'' was first publicly available on 17 May 2009,<ref>{{cite web |url=http://notch.tumblr.com/post/109000107/minecraft-0-0-11a-for-public-consumption |title=Minecraft 0.0.11a for public consumption : The Word of Notch |last=Persson |first=Markus |date=17 May 2009 |website=[[Tumblr]] |access-date=1 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150716115516/http://notch.tumblr.com/post/109000107/minecraft-0-0-11a-for-public-consumption |url-status=dead |archive-date=July 16, 2015 |accessdate=22 July 2022 |archivedate=16 July 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150716115516/http://notch.tumblr.com/post/109000107/minecraft-0-0-11a-for-public-consumption }}</ref> and was fully released on 18 November 2011.}} | '''[[မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ဝင်းဒိုးစ်|ဝင်းဒိုးစ်]]''', '''macOS''', '''[[လင်းနပ်စ်]]''' | {{Video game release|WW|<!-- Don't change this to 2009, this is the full release date; read the Development section -->18 November 2011<ref name="PC release date">{{cite web |title=Minecraft |url=http://www.gamespot.com/minecraft/ |website=[[GameSpot]] |publisher=[[CBS Interactive]] |access-date=21 October 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121015224527/http://www.gamespot.com/minecraft/ |archive-date=15 October 2012}}</ref>}} | '''Android''' | {{Video game release|WW|7 October 2011<ref name="Android release date">{{cite web |title=Minecraft – Pocket Edition – Android |url=https://www.ign.com/games/minecraft/android-101490 |website=[[IGN]] |access-date=21 October 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121116020619/http://www.ign.com/games/minecraft/android-101490 |archive-date=16 November 2012}}</ref>}} | '''iOS''' | {{Video game release|WW|17 November 2011<ref name="iOS release date">{{cite web |title=Minecraft: Pocket Edition |url=http://www.gamespot.com/minecraft-pocket-edition/ |website=[[GameSpot]] |publisher=[[CBS Interactive]] |access-date=21 October 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121023031722/http://www.gamespot.com/minecraft-pocket-edition/ |archive-date=23 October 2012}}</ref>}} | '''Xbox 360''' | {{Video game release|WW|9 May 2012<ref name="Xbox 360 release date">{{cite web |url=https://www.wired.co.uk/news/archive/2012-03/22/minecraft-xbox-360-dated |title=Minecraft for Xbox 360 release date announced, amongst others |magazine=[[Wired UK]] |date=22 March 2012 |access-date=22 October 2012 |last=Brown |first=Mark |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121218065518/http://www.wired.co.uk/news/archive/2012-03/22/minecraft-xbox-360-dated |archive-date=18 December 2012 |accessdate=22 July 2022 |archivedate=18 December 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121218065518/http://www.wired.co.uk/news/archive/2012-03/22/minecraft-xbox-360-dated }}</ref>}} | '''Raspberry Pi''' | {{Video game release|WW|11 February 2013<ref name="Raspberry Pi Release Date">{{cite web |title=Minecraft Raspberry Pi |url=http://www.mojang.com/2013/02/minecraft-pi-edition-is-available-for-download |publisher=[[Mojang]] |access-date=27 March 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130327003305/http://mojang.com/2013/02/minecraft-pi-edition-is-available-for-download/ |archive-date=27 March 2013}}</ref>}} | '''PlayStation 3''' | {{Video game release|NA|17 December 2013|EU|18 December 2013}} | '''Fire OS''' | {{Video game release|WW|2 April 2014<ref>{{Cite news |url=https://www.engadget.com/2014/04/02/amazons-fire-tv-game-lineup/ |title=Amazon's first Fire TV games include in-house titles and Minecraft (update: video) |work=Engadget|access-date=25 September 2018}}</ref>}} | '''PlayStation 4''' | {{Video game release|WW|4 September 2014<ref name="PS4">{{cite web |last1=Pitcher |first1=Jenna |title=Minecraft PS4 Edition Release Date Confirmed |url=https://www.ign.com/articles/2014/09/04/minecraft-ps4-edition-release-date-confirmed |website=IGN |publisher=IGN Entertainment, Inc. |access-date=3 October 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141001124534/http://www.ign.com/articles/2014/09/04/minecraft-ps4-edition-release-date-confirmed |archive-date=1 October 2014 |date=3 September 2014}}</ref>}} | '''Xbox One''' | {{Video game release|WW|5 September 2014<ref>{{cite web |url=https://www.cnet.com/news/minecraft-for-xbox-one-to-launch-on-friday/ |title=Minecraft for Xbox One to launch on Friday |website=CNET |access-date=13 October 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141007081727/http://www.cnet.com/news/minecraft-for-xbox-one-to-launch-on-friday/ |archive-date=7 October 2014}}</ref>}} | '''PlayStation Vita''' | {{Video game release|NA|14 October 2014<ref>{{cite web |url=https://www.ign.com/articles/2014/10/10/minecraft-ps-vita-edition-release-date-revealed-for-north-america |title=Minecraft: PS Vita Edition Release Date Revealed for North America |website=IGN |access-date=13 October 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141012184258/http://www.ign.com/articles/2014/10/10/minecraft-ps-vita-edition-release-date-revealed-for-north-america |archive-date=12 October 2014 |date=10 October 2014}}</ref>|EU|15 October 2014}} | '''Windows Phone''' | {{Video game release|WW|10 December 2014<ref>{{cite web |url=https://www.mojang.com/2014/12/pocket-edition-comes-to-windows-phones |title=Minecraft Comes to Windows Phones |website=Mojang |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141230104436/https://mojang.com/2014/12/pocket-edition-comes-to-windows-phones/ |archive-date=30 December 2014 |date=17 July 2019}}</ref>}} | '''Windows 10''' | {{Video game release|WW|29 July 2015<ref>{{cite web |url=https://www.cnet.com/news/minecraft-for-xbox-one-to-launch-on-friday/ |title=Announcing Minecraft Windows 10 Edition Beta |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150709070948/http://www.cnet.com/news/minecraft-for-xbox-one-to-launch-on-friday/ |archive-date=9 July 2015}}</ref>}} | '''Wii U''' | {{Video game release|WW|17 December 2015<ref name="WiiU">{{cite web |url=http://www.gamespot.com/articles/minecraft-wii-u-confirmed-coming-very-soon/1100-6432876/ |title=Minecraft Wii U Confirmed, Coming Very Soon |last=Makuch |first=Eddie |website=[[GameSpot]] |publisher=[[CBS Interactive]] |date=7 December 2015 |access-date=8 December 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151207140300/http://www.gamespot.com/articles/minecraft-wii-u-confirmed-coming-very-soon/1100-6432876/ |archive-date=7 December 2015}}</ref>}} | '''tvOS''' | {{Video game release|WW|19 December 2016<ref name="AppleTV">{{cite web |first=Owen|last=Jones|url=https://minecraft.net/en/article/apple-tv-edition-released |title=minecraft.net – Apple TV Edition released! |access-date=30 December 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161227200120/https://minecraft.net/en/article/apple-tv-edition-released |archive-date=27 December 2016 |date=19 December 2016}}</ref>}} | '''Nintendo Switch''' | {{Video game release|NA|11 May 2017|PAL|12 May 2017}} | '''New Nintendo 3DS''' | {{Video game release|WW|13 September 2017<ref name="New3DS">{{cite web |url=https://www.gamespot.com/articles/new-3ds-version-of-minecraft-announced-release-dat/1100-6453329/ |title=New 3DS Version Of Minecraft Announced, Release Date Set For Today |last=Pereira |first=Chris |date=13 September 2017 |website=GameSpot |access-date=13 September 2017}}</ref>|EU|20 September 2018}} }} | genre = [[ဆန်းဘောက်စ် ဗီဒီယိုဂိမ်း|ဆန်းဘောက်စ်]]၊ [[စာဗိုင်ဗယ်လ် ဗီဒီယိုဂိမ်း|စာဗိုင်ဗယ်လ်]] | modes = [[တစ်ယောက်တည်းဆော့သော ဂိမ်း]] (single-player)၊ [[အများနှင့်ဆော့သော ဂိမ်း]] (multiplayer) | platforms = {{Collapsible list | title = {{Nobold|[[Microsoft Windows|Windows]], [[macOS]], [[Linux]]}} | [[Android (operating system)|Android]] | [[iOS]] | [[iPadOS]] | [[Xbox 360]] | [[Raspberry Pi]] | [[Windows Phone]] | [[PlayStation 3]] | [[Fire OS]] | [[PlayStation 4]] | [[Xbox One]] | [[PlayStation Vita]] | [[Wii U]] | [[Apple TV]] | [[tvOS]] | [[Nintendo Switch]] | [[New Nintendo 3DS]] }} }} '''မိုင်းခရပ်ဖ်ဂိမ်း''' (အင်္ဂလိပ်: Minecraft) သ[[မိုဂျန်း စတူဒီယိုစ်|မိုဂျန်း စတူဒီယို]] (Mojang Studios) မှ ဖန်တီးထားသော ဆန်းဒ်ဘောက်စ် [[ဗီဒီယိုဂိမ်း]]ဖြစ်သည်။ ဤဂိမ်းကို [[ဂျာဗား (ပရိုဂရမ်မင်းဘာသာစကား)|ဂျာဗား]] (Java) ပရိုဂရမ်းမင်းဘာသာစကားဖြင့် "နော့ချ် (Notch)" ဟူ၍ အွန်လိုင်းတွင် လူသိများသော မားကက်စ် ပါစင် (Markus Persson) မှ ဖန်တီးခဲ့ခြင်းးဖြစ်သည်။ အစောပိုင်း ကိုယ်ပိုင်စမ်းသပ်ဗားရှင်းများစွာကို စမ်းသပ်ပြီးနောက်၊ ၎င်းကို ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် အပြည့်အဝ မဖြန့်ချိမီတွင် နော့ချ်မှ နုတ်ထွက်ကာ "ဂျက်ဘ် (Jeb)" ဟူ၍ အွန်လိုင်းတွင် လူသိများသော ဂျန်းစ် ဘာဂန်စတန် (Jens Bergensten) က ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအား တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ Minecraft သည် နောက်ပိုင်းတွင် အခြား ပလက်ဖောင်းများစွာသို့ သယ်ဆောင်လာခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်အထိ ကော်ပီ (copies) ပေါင်း ၂၃၈ သန်းကျော် ရောင်းချခဲ့ရပြီး လစဉ်အသုံးပြုသူ သန်း ၁၄၀ နီးပါးဖြင့် အရောင်းရဆုံး ဗီဒီယိုဂိမ်းဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် Mojang နှင့် Minecraft ၏ မူပိုင်ခွင့်ကို [[မိုက်ခရိုဆော့ဖ်|Microsoft]] က အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂.၅ ဘီလီယံဖြင့် ဝယ်ယူခဲ့သည်။ Minecraft တွင် ဂိမ်းဆော့သူများသည် အဆုံးမရှိနီးပါး မြေပြင်အနေအထားဖြင့် ဘလောက်တုံးများ (blocks) နှင့် စီမံဖန်တီးထားသော 3D ကမ္ဘာကို စူးစမ်းရှာဖွေကာ ကုန်ကြမ်းများ (resources)၊ လက်မှုကိရိယာများ (tools) နှင့် ပစ္စည်းများ (items) ကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ကာ အဆောက်အအုံများ (structures)၊ မြေထုထည်များ (terrain) နှင့် ရိုးရှင်းသောစက်များ (simple machines) ကို တည်ဆောက်နိုင်သည်။ ဂိမ်းမုဒ် (game modes) ပေါ် မူတည်၍ ဂိမ်းဆော့သူများသည် ကွန်ပျူတာဖြင့် ထိန်းချုပ်ထားသော အကောင်များ (AI-controlled mobs) ကို တိုက်ထုတ်နိုင်သည့်အပြင် တူညီသောကမ္ဘာရှိ အခြားဆော့သူများနှင့် ပူးပေါင်းဆော့နိုင်ခြင်း (multiplayer) ဖြစ်နိုင်သည်။ Minecraft သည် အကဲဖြတ်သူများ၏ ချီးကျူးဂုဏ်ပြု ခံရပြီး ဆုများစွာကို ရရှိခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ခေတ်အဆက်ဆက် အကောင်းဆုံး ဗီဒီယိုဂိမ်းများထဲမှ တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခံခဲ့ရသည်။ ဆိုရှယ်မီဒီယာ (social media)၊ ပြောင်လှောင်မှု (parodies)၊ ရောင်းကုန်များနှင့် နှစ်စဉ် ကျင်းပသော မိုင်ကွန် (Minecon) အစည်းအဝေးကြီးများသည် ဂိမ်းကို ရေပန်းစားလာစေရန် ကြီးမားသောအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဓာတုဗေဒ (chemistry)၊ ကွန်ပြူတာအကူအညီပေးသည့် ဒီဇိုင်း (computer-aided design) နှင့် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ (computer science) တို့ကို သင်ကြားရန် ပညာရေးဆိုင်ရာ ပတ်ဝန်းကျင်များတွင်လည်း ဂိမ်းကို အသုံးပြုထားသည်။ ==ဂိမ်းကစားခြင်း== ''မိုင်းခရပ်ဖ်''သည် ပြီးမြောက်ရန်လိုသော အဆင့်များ၊ ရည်မှန်းချက်များ မပါရှိသော 3D [[ဆန်းဒ်ဘောက်စ် ဗီဒီယိုဂိမ်း]]ဖြစ်ပြီး ဆော့သူများအား ဂိမ်းကစားနည်းကို ရွေးချယ်ရာတွင် များစွာသော လွတ်လပ်မှုကို ပေးစွမ်းနိုင်မည်ဖြစ်သည်။<ref>https://www.ign.com/articles/2011/11/24/minecraft-review</ref>သို့သော်၊ ဂိမ်း၏ ဂျာဗားဗားရှင်းတွင် "advancements" ဟုလူသိများသောအောင်မြင်မှုစနစ်တစ်ခုရှိပြီး PlayStation ports များတွင် "ဆုဖလားများ" ရှိသည်။ ဂိမ်းရှိကမ္ဘာသည် အခြေခံအားဖြင့် အဆုံးမရှိဖြစ်သည်။ သို့သော်၊ ဆော့သူများသည် ၎င်းတို့၏ ကမ္ဘာကိုဖန်တီးသည့်အခါ ၎င်းတို့ပေါက်ဖွားသည့်နေရာမှ ဘလောက်ပေါင်း ၃၀,၀၀၀,၀၀၀ ထက်ကျော်လွန်သောနေရာများသို့ ဖြတ်သန်းသွားလာခြင်းမပြုရန် အတားအဆီးတစ်ခုရှိသည်။ ဂိမ်းသည် ဆော့သူများအနီးတွ င်ရှိသည့်အခါတွင်သာ ဖန်တီးထားသည့် သို့မဟုတ် ဒေါင်းလုဒ်လုပ်ထားသည့် ကမ္ဘာဒေတာကို "chuncks" ဟုခေါ်သော အပိုင်းငယ်များခွဲခြင်းဖြင့် ဖော်ပြပါ အတားအဆီးများဖြစ်စေသည်။<ref>https://web.archive.org/web/20110312082752/http://notch.tumblr.com/post/3746989361/terrain-generation-part-1</ref>ကမ္ဘာကြီးကို သဲကန္တာရမှ တောတောင်များအထိ နှင်းခင်းများအထိ ဇီဝမွှားအဖြစ် ပိုင်းခြားထားသည်။<ref>https://www.rockpapershotgun.com/biomeshock-the-new-minecraft-worlds</ref> မြေမျက်နှာသွင်ပြင်တွင် လွင်ပြင်များ၊ တောင်များ၊ သစ်တောများ၊ ဂူများ၊ နှင့် ချော်ရည်များ/ရေများ ပါဝင်သည်။ ဂိမ်းတွင်းအချိန်စနစ်သည် နေ့နှင့်ည စက်ဝန်းကို လိုက်နာပြီး လည်ပတ်မှုတစ်ခုသည် လက်တွေ့တွင် မိနစ် (၂၀) ကြာပါသည်။ ဂိမ်းတွင် ကမ္ဘာသစ်တစ်ခုကို စတင်သောအခါ ဆော့သူများသည် ငြိမ်းချမ်းမှု (peaceful) အဆင်မှ့ အလွန်ခက်ခဲအဆင့် (hardcore)ဟူ၍ ဂိမ်းမုဒ်ငါးခုအနက်မှ တစ်ခုကို ရွေးချယ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ဂိမ်း၏အခက်အခဲကို တိုးလာခြင်းသည် ဆောသူသည် ဂိမ်းရှိအကောင်များမှ ထိခိုက်မှုပိုမိုရရှိစေသည့်အပြင် အခြားအခက်အခဲများနှင့် အထူးသက်ရောက်မှုများပါရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ ငြိမ်းချမ်းသောအခက်အခဲသည် ရန်လိုသောလူအုပ်များပေါက်ပွားခြင်းမှကာကွယ်ပေးသည်၊ ခက်ခဲသောအခက်အခဲသည် ဆော့သူများအား ၎င်းတို့၏ဆာလောင်မှုပြသင်္ကေတ (hunger bar) ကုန်သွားပါက ငတ်သေသွားစေသည်။ ရွေးချယ်ပြီးသည်နှင့် အခက်အခဲကို ပြောင်းလဲနိုင်သော်လည်း ဂိမ်းမုဒ်ကို လော့ခ်ချထားပြီး မသမာနည်း (cheats) ဖြင့်သာ ပြောင်းလဲနိုင်သည်။ ဆော့သူသည် "ပြီးဆုံးစေသော နဂါး" (Ender Dragon) ကို အောင်မြင်စွာ တိုက်ခိုက်ပြီးမှသာလျှင် ဂိမ်းပြီးမြောက်သည်ဟု လူအများကခံယူကြသည်။ == မှတ်စုများ == {{Notelist}} == ပြင်ပလင့်ခ် == * {{Official website|https://www.minecraft.net}} * [https://minecraft.fandom.com/wiki/Minecraft_Wiki Minecraft Wiki] * {{url|https://classic.minecraft.net/|Minecraft Classic}} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဗွီဒီယိုဂိမ်းများ]] [[ကဏ္ဍ:အန်းဒရွိုက်ဂိမ်းများ]] [[ကဏ္ဍ:အိုင်အိုအက်စ် ဂိမ်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ဝင်းဒိုး ဂိမ်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ပလေးစတေရှင်ဂိမ်းများ]] [[ကဏ္ဍ:အိတ်ဇ်ဘောက်ဇ် ဂိမ်းများ]] b7zx0737ykrip9pso6giy81j47qxdm0 1029333 1029332 2026-05-04T03:13:03Z Zawzawaungthwin 100038 [[Special:Contributions/~2025-41119-08|~2025-41119-08]] ([[User talk:~2025-41119-08|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/958272|958272]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1029333 wikitext text/x-wiki {{About|ဗီဒီယိုဂိမ်း|လုပ်ငန်း|မိုင်းခရပ်ဖ် (လုပ်ငန်း)}} {{Infobox video game | title = မိုင်းခရပ်ဖ် <br /> Minecraft | image = Minecraft cover.png | alt = The default player skin, Steve, running across a grassy plain while carrying a Iron pickaxe. Alongside him is a tamed wolf. In the background, there is a pig, a chicken, a cow, a skeleton, a zombie, and a creeper. Mountains and cliffs fill the background, and the sky is blue, filled with clouds. Hovering over the scene is the Minecraft logo. | developer = [[မိုဂျန်း စတူဒီယိုစ်|မိုဂျန်း]]{{Efn|Ports to consoles developed by [[4J Studios]];<ref>{{Cite web|url=https://www.polygon.com/2014/11/6/7167349/microsoft-owns-minecraft-mojang-acquisition-closes|title=Microsoft officially owns Minecraft and developer Mojang now|last=Sarkar|first=Samit|date=6 November 2006|website=Polygon|language=en|accessdate=19 March 2020}}</ref> New Nintendo 3DS port developed by [[Other Ocean Interactive]]<ref>{{Cite web |url=https://www.nintendo.com/games/detail/minecraft-new-nintendo-3ds-edition |title=Minecraft: New Nintendo 3DS Edition |website=www.nintendo.com|accessdate=3 February 2019}}</ref>}} | publisher = {{Unbulleted list | [[မိုဂျန်း စတူဒီယိုစ်|မိုဂျန်း]]{{Efn|PC/Java, Android, iOS, Wii U, Nintendo 3DS, Nintendo Switch}} | [[အိတ်စ်ဘောက်စ် ဂိမ်း စတူဒီီယိုစ်]]{{Efn|Xbox 360, Xbox One, Windows Phone, Windows 10 Edition}} ||[[Sony Interactive Entertainment]]{{Efn|PlayStation 3, PlayStation 4, PlayStation Vita}} }} | series = ''[[မိုင်းခရပ်ဖ် (လုပ်ငန်း)|မိုင်းခရပ်ဖ်]]'' | designer = {{Unbulleted list | [[မားကက်စ် ပါစင်]]{{Efn|2009–2011}} | [[ဂျန်းစ် ဘာဂန်စတန်]]{{Efn|2011–present}} }} | programmer = <!-- Leave blank for Wikidata suppression. --> | engine = <!-- Leave blank for Wikidata suppression. --> | artist = {{Unbulleted list | မားကက်စ် တွိုင်ဗုန်နန် | ဂျက်စ်ပါ ဘိုအဲစတရာ }} | composer = [[C418]]{{Efn|Samuel Åberg, [[Gareth Coker]], [[Lena Raine]], and [[Kumi Tanioka]] have also contributed since release.}} | released = {{Collapsible list | title = {{nobold|၁၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၁}}{{Efn|''Minecraft'' was first publicly available on 17 May 2009,<ref>{{cite web |url=http://notch.tumblr.com/post/109000107/minecraft-0-0-11a-for-public-consumption |title=Minecraft 0.0.11a for public consumption : The Word of Notch |last=Persson |first=Markus |date=17 May 2009 |website=[[Tumblr]] |access-date=1 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150716115516/http://notch.tumblr.com/post/109000107/minecraft-0-0-11a-for-public-consumption |url-status=dead |archive-date=July 16, 2015 |accessdate=22 July 2022 |archivedate=16 July 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150716115516/http://notch.tumblr.com/post/109000107/minecraft-0-0-11a-for-public-consumption }}</ref> and was fully released on 18 November 2011.}} | '''[[မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ဝင်းဒိုးစ်|ဝင်းဒိုးစ်]]''', '''macOS''', '''[[လင်းနပ်စ်]]''' | {{Video game release|WW|<!-- Don't change this to 2009, this is the full release date; read the Development section -->18 November 2011<ref name="PC release date">{{cite web |title=Minecraft |url=http://www.gamespot.com/minecraft/ |website=[[GameSpot]] |publisher=[[CBS Interactive]] |access-date=21 October 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121015224527/http://www.gamespot.com/minecraft/ |archive-date=15 October 2012}}</ref>}} | '''Android''' | {{Video game release|WW|7 October 2011<ref name="Android release date">{{cite web |title=Minecraft – Pocket Edition – Android |url=https://www.ign.com/games/minecraft/android-101490 |website=[[IGN]] |access-date=21 October 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121116020619/http://www.ign.com/games/minecraft/android-101490 |archive-date=16 November 2012}}</ref>}} | '''iOS''' | {{Video game release|WW|17 November 2011<ref name="iOS release date">{{cite web |title=Minecraft: Pocket Edition |url=http://www.gamespot.com/minecraft-pocket-edition/ |website=[[GameSpot]] |publisher=[[CBS Interactive]] |access-date=21 October 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121023031722/http://www.gamespot.com/minecraft-pocket-edition/ |archive-date=23 October 2012}}</ref>}} | '''Xbox 360''' | {{Video game release|WW|9 May 2012<ref name="Xbox 360 release date">{{cite web |url=https://www.wired.co.uk/news/archive/2012-03/22/minecraft-xbox-360-dated |title=Minecraft for Xbox 360 release date announced, amongst others |magazine=[[Wired UK]] |date=22 March 2012 |access-date=22 October 2012 |last=Brown |first=Mark |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121218065518/http://www.wired.co.uk/news/archive/2012-03/22/minecraft-xbox-360-dated |archive-date=18 December 2012 |accessdate=22 July 2022 |archivedate=18 December 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121218065518/http://www.wired.co.uk/news/archive/2012-03/22/minecraft-xbox-360-dated }}</ref>}} | '''Raspberry Pi''' | {{Video game release|WW|11 February 2013<ref name="Raspberry Pi Release Date">{{cite web |title=Minecraft Raspberry Pi |url=http://www.mojang.com/2013/02/minecraft-pi-edition-is-available-for-download |publisher=[[Mojang]] |access-date=27 March 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130327003305/http://mojang.com/2013/02/minecraft-pi-edition-is-available-for-download/ |archive-date=27 March 2013}}</ref>}} | '''PlayStation 3''' | {{Video game release|NA|17 December 2013|EU|18 December 2013}} | '''Fire OS''' | {{Video game release|WW|2 April 2014<ref>{{Cite news |url=https://www.engadget.com/2014/04/02/amazons-fire-tv-game-lineup/ |title=Amazon's first Fire TV games include in-house titles and Minecraft (update: video) |work=Engadget|access-date=25 September 2018}}</ref>}} | '''PlayStation 4''' | {{Video game release|WW|4 September 2014<ref name="PS4">{{cite web |last1=Pitcher |first1=Jenna |title=Minecraft PS4 Edition Release Date Confirmed |url=https://www.ign.com/articles/2014/09/04/minecraft-ps4-edition-release-date-confirmed |website=IGN |publisher=IGN Entertainment, Inc. |access-date=3 October 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141001124534/http://www.ign.com/articles/2014/09/04/minecraft-ps4-edition-release-date-confirmed |archive-date=1 October 2014 |date=3 September 2014}}</ref>}} | '''Xbox One''' | {{Video game release|WW|5 September 2014<ref>{{cite web |url=https://www.cnet.com/news/minecraft-for-xbox-one-to-launch-on-friday/ |title=Minecraft for Xbox One to launch on Friday |website=CNET |access-date=13 October 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141007081727/http://www.cnet.com/news/minecraft-for-xbox-one-to-launch-on-friday/ |archive-date=7 October 2014}}</ref>}} | '''PlayStation Vita''' | {{Video game release|NA|14 October 2014<ref>{{cite web |url=https://www.ign.com/articles/2014/10/10/minecraft-ps-vita-edition-release-date-revealed-for-north-america |title=Minecraft: PS Vita Edition Release Date Revealed for North America |website=IGN |access-date=13 October 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141012184258/http://www.ign.com/articles/2014/10/10/minecraft-ps-vita-edition-release-date-revealed-for-north-america |archive-date=12 October 2014 |date=10 October 2014}}</ref>|EU|15 October 2014}} | '''Windows Phone''' | {{Video game release|WW|10 December 2014<ref>{{cite web |url=https://www.mojang.com/2014/12/pocket-edition-comes-to-windows-phones |title=Minecraft Comes to Windows Phones |website=Mojang |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141230104436/https://mojang.com/2014/12/pocket-edition-comes-to-windows-phones/ |archive-date=30 December 2014 |date=17 July 2019}}</ref>}} | '''Windows 10''' | {{Video game release|WW|29 July 2015<ref>{{cite web |url=https://www.cnet.com/news/minecraft-for-xbox-one-to-launch-on-friday/ |title=Announcing Minecraft Windows 10 Edition Beta |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150709070948/http://www.cnet.com/news/minecraft-for-xbox-one-to-launch-on-friday/ |archive-date=9 July 2015}}</ref>}} | '''Wii U''' | {{Video game release|WW|17 December 2015<ref name="WiiU">{{cite web |url=http://www.gamespot.com/articles/minecraft-wii-u-confirmed-coming-very-soon/1100-6432876/ |title=Minecraft Wii U Confirmed, Coming Very Soon |last=Makuch |first=Eddie |website=[[GameSpot]] |publisher=[[CBS Interactive]] |date=7 December 2015 |access-date=8 December 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151207140300/http://www.gamespot.com/articles/minecraft-wii-u-confirmed-coming-very-soon/1100-6432876/ |archive-date=7 December 2015}}</ref>}} | '''tvOS''' | {{Video game release|WW|19 December 2016<ref name="AppleTV">{{cite web |first=Owen|last=Jones|url=https://minecraft.net/en/article/apple-tv-edition-released |title=minecraft.net – Apple TV Edition released! |access-date=30 December 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161227200120/https://minecraft.net/en/article/apple-tv-edition-released |archive-date=27 December 2016 |date=19 December 2016}}</ref>}} | '''Nintendo Switch''' | {{Video game release|NA|11 May 2017|PAL|12 May 2017}} | '''New Nintendo 3DS''' | {{Video game release|WW|13 September 2017<ref name="New3DS">{{cite web |url=https://www.gamespot.com/articles/new-3ds-version-of-minecraft-announced-release-dat/1100-6453329/ |title=New 3DS Version Of Minecraft Announced, Release Date Set For Today |last=Pereira |first=Chris |date=13 September 2017 |website=GameSpot |access-date=13 September 2017}}</ref>|EU|20 September 2018}} }} | genre = [[ဆန်းဘောက်စ် ဗီဒီယိုဂိမ်း|ဆန်းဘောက်စ်]]၊ [[စာဗိုင်ဗယ်လ် ဗီဒီယိုဂိမ်း|စာဗိုင်ဗယ်လ်]] | modes = [[တစ်ယောက်တည်းဆော့သော ဂိမ်း]] (single-player)၊ [[အများနှင့်ဆော့သော ဂိမ်း]] (multiplayer) | platforms = {{Collapsible list | title = {{Nobold|[[Microsoft Windows|Windows]], [[macOS]], [[Linux]]}} | [[Android (operating system)|Android]] | [[iOS]] | [[iPadOS]] | [[Xbox 360]] | [[Raspberry Pi]] | [[Windows Phone]] | [[PlayStation 3]] | [[Fire OS]] | [[PlayStation 4]] | [[Xbox One]] | [[PlayStation Vita]] | [[Wii U]] | [[Apple TV]] | [[tvOS]] | [[Nintendo Switch]] | [[New Nintendo 3DS]] }} }} '''မိုင်းခရပ်ဖ်ဂိမ်း''' (အင်္ဂလိပ်: Minecraft) သ[[မိုဂျန်း စတူဒီယိုစ်|မိုဂျန်း စတူဒီယို]] (Mojang Studios) မှ ဖန်တီးထားသော ဆန်းဒ်ဘောက်စ် [[ဗီဒီယိုဂိမ်း]]ဖြစ်သည်။ ဤဂိမ်းကို [[ဂျာဗား (ပရိုဂရမ်မင်းဘာသာစကား)|ဂျာဗား]] (Java) ပရိုဂရမ်းမင်းဘာသာစကားဖြင့် "နော့ချ် (Notch)" ဟူ၍ အွန်လိုင်းတွင် လူသိများသော မားကက်စ် ပါစင် (Markus Persson) မှ ဖန်တီးခဲ့ခြင်းးဖြစ်သည်။ အစောပိုင်း ကိုယ်ပိုင်စမ်းသပ်ဗားရှင်းများစွာကို စမ်းသပ်ပြီးနောက်၊ ၎င်းကို ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် အပြည့်အဝ မဖြန့်ချိမီတွင် နော့ချ်မှ နုတ်ထွက်ကာ "ဂျက်ဘ် (Jeb)" ဟူ၍ အွန်လိုင်းတွင် လူသိများသော ဂျန်းစ် ဘာဂန်စတန် (Jens Bergensten) က ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအား တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ Minecraft သည် နောက်ပိုင်းတွင် အခြား ပလက်ဖောင်းများစွာသို့ သယ်ဆောင်လာခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်အထိ ကော်ပီ (copies) ပေါင်း ၂၃၈ သန်းကျော် ရောင်းချခဲ့ရပြီး လစဉ်အသုံးပြုသူ သန်း ၁၄၀ နီးပါးဖြင့် အရောင်းရဆုံး ဗီဒီယိုဂိမ်းဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် Mojang နှင့် Minecraft ၏ မူပိုင်ခွင့်ကို [[မိုက်ခရိုဆော့ဖ်|Microsoft]] က အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂.၅ ဘီလီယံဖြင့် ဝယ်ယူခဲ့သည်။ Minecraft တွင် ဂိမ်းဆော့သူများသည် အဆုံးမရှိနီးပါး မြေပြင်အနေအထားဖြင့် ဘလောက်တုံးများ (blocks) နှင့် စီမံဖန်တီးထားသော 3D ကမ္ဘာကို စူးစမ်းရှာဖွေကာ ကုန်ကြမ်းများ (resources)၊ လက်မှုကိရိယာများ (tools) နှင့် ပစ္စည်းများ (items) ကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ကာ အဆောက်အအုံများ (structures)၊ မြေထုထည်များ (terrain) နှင့် ရိုးရှင်းသောစက်များ (simple machines) ကို တည်ဆောက်နိုင်သည်။ ဂိမ်းမုဒ် (game modes) ပေါ် မူတည်၍ ဂိမ်းဆော့သူများသည် ကွန်ပျူတာဖြင့် ထိန်းချုပ်ထားသော အကောင်များ (AI-controlled mobs) ကို တိုက်ထုတ်နိုင်သည့်အပြင် တူညီသောကမ္ဘာရှိ အခြားဆော့သူများနှင့် ပူးပေါင်းဆော့နိုင်ခြင်း (multiplayer) ဖြစ်နိုင်သည်။ Minecraft သည် အကဲဖြတ်သူများ၏ ချီးကျူးဂုဏ်ပြု ခံရပြီး ဆုများစွာကို ရရှိခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ခေတ်အဆက်ဆက် အကောင်းဆုံး ဗီဒီယိုဂိမ်းများထဲမှ တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခံခဲ့ရသည်။ ဆိုရှယ်မီဒီယာ (social media)၊ ပြောင်လှောင်မှု (parodies)၊ ရောင်းကုန်များနှင့် နှစ်စဉ် ကျင်းပသော မိုင်ကွန် (Minecon) အစည်းအဝေးကြီးများသည် ဂိမ်းကို ရေပန်းစားလာစေရန် ကြီးမားသောအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဓာတုဗေဒ (chemistry)၊ ကွန်ပြူတာအကူအညီပေးသည့် ဒီဇိုင်း (computer-aided design) နှင့် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ (computer science) တို့ကို သင်ကြားရန် ပညာရေးဆိုင်ရာ ပတ်ဝန်းကျင်များတွင်လည်း ဂိမ်းကို အသုံးပြုထားသည်။ ==ဂိမ်းကစားခြင်း== ''မိုင်းခရပ်ဖ်''သည် ပြီးမြောက်ရန်လိုသော အဆင့်များ၊ ရည်မှန်းချက်များ မပါရှိသော 3D [[ဆန်းဒ်ဘောက်စ် ဗီဒီယိုဂိမ်း]]ဖြစ်ပြီး ဆော့သူများအား ဂိမ်းကစားနည်းကို ရွေးချယ်ရာတွင် များစွာသော လွတ်လပ်မှုကို ပေးစွမ်းနိုင်မည်ဖြစ်သည်။<ref>https://www.ign.com/articles/2011/11/24/minecraft-review</ref>သို့သော်၊ ဂိမ်း၏ ဂျာဗားဗားရှင်းတွင် "advancements" ဟုလူသိများသောအောင်မြင်မှုစနစ်တစ်ခုရှိပြီး PlayStation ports များတွင် "ဆုဖလားများ" ရှိသည်။ ဂိမ်းရှိကမ္ဘာသည် အခြေခံအားဖြင့် အဆုံးမရှိဖြစ်သည်။ သို့သော်၊ ဆော့သူများသည် ၎င်းတို့၏ ကမ္ဘာကိုဖန်တီးသည့်အခါ ၎င်းတို့ပေါက်ဖွားသည့်နေရာမှ ဘလောက်ပေါင်း ၃၀,၀၀၀,၀၀၀ ထက်ကျော်လွန်သောနေရာများသို့ ဖြတ်သန်းသွားလာခြင်းမပြုရန် အတားအဆီးတစ်ခုရှိသည်။ ဂိမ်းသည် ဆော့သူများအနီးတွ င်ရှိသည့်အခါတွင်သာ ဖန်တီးထားသည့် သို့မဟုတ် ဒေါင်းလုဒ်လုပ်ထားသည့် ကမ္ဘာဒေတာကို "chuncks" ဟုခေါ်သော အပိုင်းငယ်များခွဲခြင်းဖြင့် ဖော်ပြပါ အတားအဆီးများဖြစ်စေသည်။<ref>https://web.archive.org/web/20110312082752/http://notch.tumblr.com/post/3746989361/terrain-generation-part-1</ref>ကမ္ဘာကြီးကို သဲကန္တာရမှ တောတောင်များအထိ နှင်းခင်းများအထိ ဇီဝမွှားအဖြစ် ပိုင်းခြားထားသည်။<ref>https://www.rockpapershotgun.com/biomeshock-the-new-minecraft-worlds</ref> မြေမျက်နှာသွင်ပြင်တွင် လွင်ပြင်များ၊ တောင်များ၊ သစ်တောများ၊ ဂူများ၊ နှင့် ချော်ရည်များ/ရေများ ပါဝင်သည်။ ဂိမ်းတွင်းအချိန်စနစ်သည် နေ့နှင့်ည စက်ဝန်းကို လိုက်နာပြီး လည်ပတ်မှုတစ်ခုသည် လက်တွေ့တွင် မိနစ် (၂၀) ကြာပါသည်။ ဂိမ်းတွင် ကမ္ဘာသစ်တစ်ခုကို စတင်သောအခါ ဆော့သူများသည် ငြိမ်းချမ်းမှု (peaceful) အဆင်မှ့ အလွန်ခက်ခဲအဆင့် (hardcore)ဟူ၍ ဂိမ်းမုဒ်ငါးခုအနက်မှ တစ်ခုကို ရွေးချယ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ဂိမ်း၏အခက်အခဲကို တိုးလာခြင်းသည် ဆောသူသည် ဂိမ်းရှိအကောင်များမှ ထိခိုက်မှုပိုမိုရရှိစေသည့်အပြင် အခြားအခက်အခဲများနှင့် အထူးသက်ရောက်မှုများပါရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ ငြိမ်းချမ်းသောအခက်အခဲသည် ရန်လိုသောလူအုပ်များပေါက်ပွားခြင်းမှကာကွယ်ပေးသည်၊ ခက်ခဲသောအခက်အခဲသည် ဆော့သူများအား ၎င်းတို့၏ဆာလောင်မှုပြသင်္ကေတ (hunger bar) ကုန်သွားပါက ငတ်သေသွားစေသည်။ ရွေးချယ်ပြီးသည်နှင့် အခက်အခဲကို ပြောင်းလဲနိုင်သော်လည်း ဂိမ်းမုဒ်ကို လော့ခ်ချထားပြီး မသမာနည်း (cheats) ဖြင့်သာ ပြောင်းလဲနိုင်သည်။ ဆော့သူသည် "ပြီးဆုံးစေသော နဂါး" (Ender Dragon) ကို အောင်မြင်စွာ တိုက်ခိုက်ပြီးမှသာလျှင် ဂိမ်းပြီးမြောက်သည်ဟု လူအများကခံယူကြသည်။ == မှတ်စုများ == {{Notelist}} == ပြင်ပလင့်ခ် == * {{Official website|https://www.minecraft.net}} * [https://minecraft.fandom.com/wiki/Minecraft_Wiki Minecraft Wiki] * {{url|https://classic.minecraft.net/|Minecraft Classic}} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဗွီဒီယိုဂိမ်းများ]] [[ကဏ္ဍ:အန်းဒရွိုက်ဂိမ်းများ]] [[ကဏ္ဍ:အိုင်အိုအက်စ် ဂိမ်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ဝင်းဒိုး ဂိမ်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ပလေးစတေရှင်ဂိမ်းများ]] [[ကဏ္ဍ:အိတ်ဇ်ဘောက်ဇ် ဂိမ်းများ]] jt4x9a2jnvblswg102w1mv4h1rlny1o 0 239933 1029260 1029228 2026-05-03T12:20:16Z Zawzawaungthwin 100038 စာလုံးပေါင်း ပြင်ဆင် 1029260 wikitext text/x-wiki {{Expand list|date=ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃}} အောက်ပါတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုဖြစ်ရပ်များဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2023-10-11 |title=အစုအပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှု ၂၂ ခု စစ်ကောင်စီကျူးလွန်ဟု NLD ပြော |url=https://myanmar-now.org/mm/news/43310/ |access-date=2026-05-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ခေတ်အလိုက် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများစာရင်း == === ကိုလိုနီခေတ် နှင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း === {| class="sortable wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" ! စဉ် !! အမည် !! နေ့ရက် !! နေရာ !! သေဆုံးသူ !! ကျူးလွန်သူများ !! ပြုမူခံရသူများ |- | ၁ || [[ကုလား-ဗမာ အဓိကရုဏ်း|၁၉၃၀ ရန်ကုန် အရေးအခင်း]]|| ၁၉၃၀ || ရန်ကုန်မြို့ || ၁၂၀–၂၀၀+ || ဗမာအဓိကရုဏ်းပြုသူများ || အိန္ဒိယဆိပ်ကမ်းလုပ်သားများ |- | ၂ || ရခိုင်ပြည်နယ် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု || ၁၉၄၂ || ရခိုင်ပြည်နယ် || ၆၀,၀၀၀ ခန့်<ref>{{cite web|url=http://www.burmalibrary.org/docs14/ARAKAN-Racism_to_Rohingya-red.pdf|title=Racism to Rohingya in Burma|access-date=18 October 2017}}</ref>|| ရခိုင်ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များနှင့် ရိုဟင်ဂျာများ || အပြန်အလှန် သတ်ဖြတ်ကြခြင်း |- | ၃ || ကုလားကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု || ၇ ဇူလိုင် ၁၉၄၅ || ကုလားကုန်းရွာ || ၆၀၀–၁,၀၀၀ || ဂျပန်အင်ပါယာတပ် || ကုလားကုန်းရွာသားများ |} === စစ်အစိုးရခေတ်များ (၁၉၈၈–၂၀၁၀) === {| class="sortable wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" ! စဉ် !! အမည် !! နေ့ရက် !! နေရာ !! သေဆုံးသူ !! ကျူးလွန်သူများ !! ပြုမူခံရသူများ |- | ၄ || [[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း]]<ref name="fer3132">Ferrara (2003), pp. 313</ref>|| ၈–၉ ဩဂုတ် ၁၉၈၈ || မြန်မာနိုင်ငံအဝှမ်း || ၃,၀၀၀–၁၀,၀၀၀<ref name="win2">Wintle (2007)</ref><ref name="fog2">Fogarty, Phillipa (7 August 2008). [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/7543347.stm Was Burma's 1988 uprising worth it?] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090112023805/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/7543347.stm|date=12 January 2009}}. [[BBC_News]].</ref>|| {{military|Myanmar}} || ဆန္ဒပြသူများ |- | ၅ || စက်တင်ဘာ အာဏာသိမ်းမှု || ၁၈–၁၉ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၈ || ရန်ကုန်မြို့ || အတည်မပြုနိုင် || {{military|Myanmar}} || ပြည်သူများနှင့် ဝန်ထမ်းများ |- | ၆ || [[ဒီပဲယင်းအရေးအခင်း]]|| ၃၀ မေ ၂၀၀၃ || ဒီပဲယင်းမြို့ || ၇၀ ခန့် || ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် စစ်အစိုးရထောက်ခံသူများ || NLD ပါတီဝင်များ |- | ၇ || [[ရွှေဝါရောင် တော်လှန်ရေး]]|| စက်တင်ဘာ ၂၀၀၇ || ရန်ကုန်မြို့ || ၁၃–၃၁ || [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|နအဖ စစ်အစိုးရ]]|| သံဃာတော်များနှင့် ပြည်သူများ |} === ၂၀၁၇ ရခိုင်ပြည်နယ် ပဋိပက္ခအတွင်း ဖြစ်စဉ်များ === {| class="sortable wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" ! စဉ် !! အမည် !! နေ့ရက် !! နေရာ !! သေဆုံးသူ !! ကျူးလွန်သူများ !! ပြုမူခံရသူများ |- | ၈ || ခမောင်းဆိပ် သတ်ဖြတ်မှု<ref name="AmnestyInt2">{{cite web|title=Myanmar: New evidence reveals Rohingya armed group massacred scores in Rakhine State|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/05/myanmar-new-evidence-reveals-rohingya-armed-group-massacred-scores-in-rakhine-state/|website=www.amnesty.org|language=en}}</ref>|| ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || ခမောင်းဆိပ် || ၉၉ || ARSA || ဟိန္ဒူရွာသားများ |- | ၉ || [[ချွတ်ပြင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ချွတ်ပြင် သတ်ဖြတ်မှု]]<ref name="Cochrane2">{{cite news |last1=Cochrane|first1=Liam|title=Women, children feared among scores dead in Myanmar village 'massacre'|url=http://www.abc.net.au/news/2017-09-01/reports-of-women-and-children-among-dead-in-myanmar-massacre/8862164|access-date=19 July 2018|work=ABC News|date=1 September 2017|language=en-AU}}</ref>|| ၂၆ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || ချွတ်ပြင်ရွာ || ၁၃၀–၃၅၈<ref name="Emont2">{{cite news|last1=Emont|first1=Jon|last2=Mandhana|first2=Niharika|title=‘We’ll Turn Your Village Into Soil’: Survivors Recount One of Myanmar’s Biggest Massacres|url=https://www.wsj.com/articles/burn-the-houses-rohingya-survivors-recount-the-day-soldiers-killed-hundreds-1526048545|access-date=11 May 2018|work=Wall Street Journal|date=11 May 2018}}</ref>|| တပ်မတော်နှင့် ရခိုင်ရွာသားများ || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ |- | ၁၀ || [[မောင်နူ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မောင်နူသတ်ဖြတ်မှု]]<ref name="CBSMNu2">{{cite news|title=Rohingyas describe bloody massacre at hands of Myanmar troops|url=https://www.cbsnews.com/news/rohingya-myanmar-troops-alleged-massacre-executions-villagers-maung-nu/|language=en}}</ref>|| ၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || မောင်နုရွာ || ၈၂+ || မြန်မာ့တပ်မတော် || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ |- | ၁၁ || ဂူဒါပြင် သတ်ဖြတ်မှု<ref name="NaingSterling2">{{cite news |last1=Naing|first1=Shoon Lei Win|last2=Sterling|first2=Toby|title=Suu Kyi tells U.N.'s top court charge of Rohingya genocide is 'misleading'|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-rohingya-world-court/suu-kyi-tell-u-n-s-top-court-charge-of-rohingya-genocide-is-misleading-idUSKBN1YF06P|access-date=13 December 2019|work=Reuters|date=11 December 2019|language=en}}</ref>|| ၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || ဂူဒါပြင်ရွာ || ၁၀–၄၀၀+<ref name="Blumberg2">{{cite news|last1=Blumberg|first1=Antonia|title=Mass Graves Suggest Systematic Killing Of Rohingya In Myanmar|url=http://www.huffingtonpost.ca/entry/rohingya-mass-graves-myanmar_us_5a734e7ae4b0905433b21a6e|access-date=2 February 2018|work=HuffPost Canada|date=1 February 2018|language=en-CA}}</ref><ref name="APgraves2">{{cite news|last1=Klug|first1=Foster|title=AP finds evidence for graves, Rohingya massacre in Myanmar|url=https://www.apnews.com/ef46719c5d1d4bf98cfefcc4031a5434|access-date=2 February 2018|work=AP News}}</ref>|| တပ်မတော်နှင့် ရခိုင်ရွာသားများ || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ |- | ၁၂ || တူလာတူတီ သတ်ဖြတ်မှု<ref>{{cite news|title=There is no Rohingya left in Tulatoli|url=http://www.dhakatribune.com/bangladesh/2017/09/09/no-rohingya-left-tulatoli/|access-date=23 September 2017|work=[[Dhaka Tribune]]|date=9 September 2017}}</ref>|| ၃၀ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || မင်းကြီးရွာ || ၅၀၀+ || မြန်မာ့တပ်မတော် || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ |- | ၁၃ || အင်းဒင် သတ်ဖြတ်မှု<ref name="Reuters922">{{cite news|last1=Lone|first1=Wa|last2=Oo|first2=Kyaw Soe|last3=Lewis|first3=Simon|last4=Slodkowski|first4=Antoni|title=Massacre in Myanmar: One grave for 10 Rohingya men|url=https://www.reuters.com/investigates/special-report/myanmar-rakhine-events/|access-date=10 February 2018|work=Reuters|language=en}}</ref>|| ၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇ || အင်းဒင်ရွာ || ၁၀ || တပ်မတော်နှင့် ရခိုင်ရွာသားများ || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ |} === ၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ဖြစ်စဉ်များ (၂၀၂၁–၂၀၂၆) === {| class="sortable wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" ! စဉ် !! အမည် !! နေ့ရက် !! နေရာ !! သေဆုံးသူ !! ကျူးလွန်သူများ !! ပြုမူခံရသူများ |- | ၁ | [[လှိုင်သာယာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လှိုင်သာယာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၄ မတ် ၂၀၂၁ | [[လှိုင်သာယာမြို့နယ်]] | ၆၅+<ref>{{Cite web |date=2021-12-02|title=Myanmar: Protesters Targeted in March Massacre|url=https://www.hrw.org/news/2021/12/02/myanmar-protesters-targeted-march-massacre|access-date=2023-02-21|website=Human Rights Watch|language=en}}</ref> | {{military|Myanmar}} | ဆန္ဒပြသူများ |- | ၂ | [[ကလေးမြို့နယ် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ|ကလေးမြို့နယ် တိုက်ပွဲ]] | ၂၈ မတ် ၂၀၂၁ | [[ကလေးမြို့နယ်]] | ၂၀+ | {{military|Myanmar}} | PDFများ နှင့် ရွာသားများ |- | ၃ | [[အူးဟူချောင်းတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အူးဟူချောင်းတံတား သတ်ဖြတ်မှု]] | ၃၁ မတ် ၂၀၂၁ | [[ကနဲလေးရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်|ကနဲလေးကျေးရွာအနီး]] | ၂၅ | [[ဖိုင်:Flag of the Karen National Defence Organisation.svg|border|22x22px]] [[ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးအဖွဲ့]] | လမ်းလုပ်သားများ |- | ၄ | [[ပဲခူး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပဲခူး သတ်ဖြတ်မှု]] | ၉ ဧပြီ ၂၀၂၁ | [[ပဲခူးမြို့]] | ၈၂+<ref>{{Cite news|last=Hancocks|first=Paula|date=16 April 2021|title=Witnesses to Bago killings describe relentless military onslaught against Myanmar civilian population|work=[[CNN]]|url=https://edition.cnn.com/2021/04/16/asia/bago-mass-killing-myanmar-civilians-intl-hnk/index.html|access-date=27 December 2021}}</ref> | {{military|Myanmar}} | ဆန္ဒပြသူများ |- | ၅ | [[ဒီပဲယင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒီပဲယင်းရွာများ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၁ | ဒီပဲယင်းမြို့နယ် | မသိရှိရ | {{military|Myanmar}} |PDFများ နှင့် ရွာသားများ |- | ၆ | [[မိုဆို လူသတ်ပွဲ]]<ref>{{Cite news|date=26 December 2021|title=CARE International condemns Christmas Eve Massacre in Myanmar|work=[[Care International]]|url=https://www.care-international.org/news/press-releases/care-international-condemns-christmas-eve-massacre-in-myanmar|access-date=27 December 2021|accessdate=15 February 2023|archivedate=30 March 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220330215456/https://www.care-international.org/news/press-releases/care-international-condemns-christmas-eve-massacre-in-myanmar}}</ref> | ၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁ | [[မိုဆိုရွာ၊ ဖရူဆိုမြို့နယ်|မိုဆိုရွာ]] | ၃၈+<ref>{{Cite news|date=26 December 2021|title=Women and children among dozens reported killed in Myanmar Christmas Eve massacre|work=[[ABC Television (Australian TV network)|ABC Australia]]|url=https://www.abc.net.au/news/2021-12-26/report-women-children-among-dozens-killed-in-myanmar/100725862|access-date=27 December 2021}}</ref> | {{military|Myanmar}} | ရွာသူရွာသားများ |- | ၇ | [[မုန်တိုင်ပင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မုန်တိုင်ပင် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၀-၁၂ မေ ၂၀၂၂ | [[မုန်တိုင်ပင်ရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်|မုန်တိုင်ပင်ရွာ]] | ၃၇<ref>{{Cite web |title=Survivors haunted by Myanmar army massacre in Sagaing|url=https://myanmar-now.org/en/news/survivors-haunted-by-myanmar-army-massacre-in-sagaing|access-date=2023-03-14|website=Myanmar NOW|language=en}}</ref> | {{military|Myanmar}} | ရွာသူရွာသားများ |- | ၈ | [[လက်ယက်ကုန်းရွာ ပစ်ခတ်မှု]] | ၁၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂ | [[လက်ယက်ကုန်းရွာ၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်|လက်ယက်ကုန်းရွာ]] | ၁၃ | {{military|Myanmar}} | ရွာသူရွာသားများ |- | ၉ | [[ဖားကန့် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ဖားကန့် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၂ | [[ဖားကန့်မြို့နယ်]] | ၈၀+<ref name="nyt2">{{cite news|last=Paddock|first=Richard|date=2022-10-25|work=New York Times|title=Airstrike Kills at Least 80 During Outdoor Concert in Myanmar|url=https://www.nytimes.com/2022/10/25/world/asia/myanmar-coup-concert-killed.html}}</ref> | {{Air force|Myanmar}} | ကချင်ဒေသခံများ၊ ဂီတပညာရှင်များ၊ [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကေအိုင်အေ]] အရာရှိများ |- | ၁၀ | [[တာတိုင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|တာတိုင် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂ မတ် ၂၀၂၃ | [[တာတိုင်ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|တာတိုင်ရွာ]] | ၁၇ | {{military|Myanmar}} | ရွာသူရွာသားများ |- | ၁၁ | [[ပင်လောင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ပင်လောင်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၁ မတ် ၂၀၂၃ | [[နန်းနိမ့်ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်|နန်းနိမ့်ရွာ]] | ၃၀ | {{military|Myanmar}}/[[ဖိုင်:Flag_of_the_Pa-O_National_Organisation.svg|border|22x22px]] [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်|ပအိုဝ်းတပ်]] | ရွာသူရွာသားများနှင့် ဘုန်းကြီး ၃ ပါး |- | ၁၂ | [[ပဇီကြီး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ပဇီကြီး သတ်ဖြတ်မှု]]<ref>{{cite news |title=Airstrikes on Myanmar village feared to have killed 100|url=https://apnews.com/article/airstrikes-military-myanmar-village-918fd636bb81153928ab7481e06423e5|work=AP NEWS|date=11 April 2023|language=en}}</ref> | ၁၁ ဧပြီ ၂၀၂၃ | [[ပဇီကြီးရွာ၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်|ပဇီကြီးရွာ]] | ၁၀၀+<ref>{{cite web |last1=PECK|first1=GRANT|title=Airstrikes on Myanmar village feared to have killed 100|url=https://www.timesunion.com/news/politics/article/airstrikes-on-myanmar-village-feared-to-have-17890632.php|website=Times Union|access-date=11 April 2023|date=11 April 2023}}</ref> | [[တပ်မတော် (လေ)]] | ရွာသူရွာသားများ<ref>{{cite web |title=War Crime in Pazigyi (Kantbalu, Sagaing Region)|url=https://www.mizzima.com/livefeed/live-update-war-crime-pazigyi-kantbalu-sagaing-region|website=Mizzima|access-date=11 April 2023}}</ref> |- | ၁၃ | [[လိုင်ဇာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|လိုင်ဇာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ | မုန်လိုင်ခက်ရွာ၊ [[လိုင်ဇာမြို့]] | ၂၉ | {{military|Myanmar}}<ref>{{cite news |title=Women, children among 29 killed as artillery hits Myanmar refugee camp - sources, media|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/many-killed-artillery-strike-northern-myanmar-media-local-sources-2023-10-10/|access-date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|work=Reuters|date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=More Than Two-Dozen People Killed in Attack on Refugee Camp in Northern Myanmar|url=https://www.voanews.com/a/more-than-two-dozen-people-killed-in-attack-on-refugee-camp-in-northern-myanmar/7304174.html|access-date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|work=VOA|date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|language=en}}</ref> | စစ်ဘေးဒုက္ခသည်<ref>{{cite news |title=လိုင်ဇာအနီး ဒုက္ခသည်စခန်း ဗုံးကြဲခံရပြီး ကလေးသူငယ်တွေအပါအဝင် သုံးဆယ်နီးပါး သေဆုံး|url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/airstrike-laiza-10092023225113.html|access-date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|work=Radio Free Asia|date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|language=my}}</ref> |- | ၁၄ | [[ကနန် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ကနန် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ | [[ကနန်ရွာ၊ တမူးမြို့နယ်|ကနန်ရွာ]] | ၁၇<ref>{{cite web |title=Myanmar: Military air strikes that killed 17 civilians ‘must be investigated as war crimes’|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2024/02/myanmar-military-air-strikes-that-killed-17-civilians-must-be-investigated-as-war-crimes/|website=Amnesty International|access-date=17 February 2024|language=en|date=8 February 2024}}</ref> | {{Air force|Myanmar}} | အရပ်သားများ<ref>{{cite news |title=An air attack in Myanmar kills 17, including children, but the military has denied responsibility|url=https://apnews.com/article/myanmar-conflict-sagaing-chin-airstrike-school-religion-711fcd7dcfdd2b899ba311c57e909bd2|access-date=17 February 2024|work=AP News|date=7 January 2024|language=en}}</ref> |- | ၁၅ | [[သာဒါရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သာဒါ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၈ မတ် ၂၀၂၄ | [[မင်းပြားမြို့နယ်]] | ၂၂+ | {{Air force|Myanmar}} | ရွာသူရွာသားများ |- | ၁၆ | [[အကြည်ပန်းပလွန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အကြည်ပန်းပလွန်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၉ မေ ၂၀၂၄ | [[အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ၊ ဆောမြို့နယ်|အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ]]<ref>{{cite news |last1=Now|first1=Myanmar|title=At least 15 killed in junta airstrike on Magway Region monastery|url=https://myanmar-now.org/en/news/at-least-15-killed-in-junta-airstrike-magway-region-monastery/|access-date=11 May 2024|work=Myanmar Now|date=10 May 2024}}</ref> | ၁၅+ | {{Air force|Myanmar}} | ပြည်သူများ |- | ၁၇ | [[ဆုံရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဆုံရွာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၉ မေ ၂၀၂၄ | ဆုံရွာ | ၃၂+ | [[File:Flag of PDF Myanmar.svg|22px]] [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|PDF]] | ရွာသူရွာသားများ |- | ၁၈ | [[လက်ထုတ္တော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လက်ထုတ္တော သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၁ မေ ၂၀၂၄ | [[လက်ထုတ္တောရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်|လက်ထုတ္တောရွာ]] | ၃၂<ref name="dvb2">{{cite news |title=Jailed anti-coup protest leader given another 20 years; Military kills 30 in raid against People's Defense Force|url=https://english.dvb.no/jailed-anti-coup-protest-leader-given-another-20-years-military-kills-30-in-raid-against-peoples-defense-force/|access-date=14 May 2024|work=DVB|date=13 May 2024}}</ref><ref>{{cite news |last1=Blazevic|first1=Igor|title=Who carries responsibility for the atrocities in Myanmar?|url=https://eng.mizzima.com/2024/05/13/9844|access-date=14 May 2024|publisher=Mizzima|date=13 May 2024}}</ref> | {{military|Myanmar}} | ပြည်သူများ<ref>{{cite news |last1=Zan|first1=Hein Htoo|title=Myanmar NUG Condemns Junta Forces' Massacre of 32 Civilians in Sagaing|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-nug-condemns-junta-forces-massacre-of-32-civilians-in-sagaing.html|access-date=14 May 2024|publisher=The Irrawaddy|date=13 May 2024}}</ref> |- | ၁၉ | [[ဗျိုင်းဖြူ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဗျိုင်းဖြူ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၉-၃၁ မေ ၂၀၂၄ | ဗျိုင်းဖြူရွာ၊ ကျောက်ဖြူမြို့နယ် | ၇၆ | {{military|Myanmar}}/{{flagicon image|Rohingya flag.svg}} [[ရိုဟင်ဂျာ]]ပြည်သူ့စစ်များ/{{flagicon image|Flag of the Arakan Liberation Party.svg}} [[ရခိုင်ပြည် လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ALP]]<ref name="June62">{{cite news |title=Updated Death toll of 76 dead in Byine Phyu Village massacre in Sittwe Township|url=https://eng.mizzima.com/2024/06/06/10583|work=Mizzima|date=6 June 2024}}</ref><ref>{{cite news |title=ALP Denies Involvement in Byine Phyu Massacre in Sittwe Township, Rakhine State|url=https://eng.mizzima.com/2024/06/05/10559|work=Mizzima|date=5 June 2024}}</ref> | ရွာသူရွာသားများ |- | ၂၀ | [[ရှင်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရှင်ရွာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄ | ရှင်ရွာကျေးရွာ၊[[ပေါက်တောမြို့နယ်]] | ၁၇ | {{Air force|Myanmar}} | စစ်သုံ့ပန်း(၇)နှင့်အရပ်သား(၁၀)ဦး |- | ၂၁ | [[မောင်တော နခခ (၂) အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|နခခ(၂)စခန်းဟောင်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄ | နခခ(၂)စခန်းဟောင်း၊ [[မောင်တောမြို့နယ်]] | ၅၀+ | {{Air force|Myanmar}} | စစ်သုံ့ပန်းများ |- | ၂၂ | [[ကျောက်နီမော် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျောက်နီမော် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ | [[ကျောက်နီမော်ရွာ]] | ၄၀ | {{military|Myanmar}}<ref>{{cite news |agency=Associated Press|title=Airstrike on village in western Myanmar kills at least 40 people, groups say|url=https://edition.cnn.com/2025/01/09/asia/myanmar-village-army-airstrike-intl-hnk/index.html|access-date=10 January 2025|work=CNN|date=10 January 2025|language=en}}</ref> | ရွာသူရွာသားများ |- | ၂၃ | [[မြောက်ဦး ရမ်းချောင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရမ်းချောင်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ | ရမ်းချောင်း၊မြောက်ဦးမြို့နယ် | ၂၈ | {{Air force|Myanmar}} | စစ်သုံ့ပန်းများ နှင့် မိသားစုဝင်များ |- | ၂၄ | [[အိုးထိန်းတွင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အိုးထိန်းတွင်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၂ မေ ၂၀၂၅ | အိုးထိန်းတွင်းရွာ၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]] | ၂၂ | {{Air force|Myanmar}} | ကျောင်းသားကျောင်းသူများနှင့် ဆရာမများ<ref>{{cite news | AP |last1=Peck |first1=Grant|title=An airstrike in central Myanmar kills up to 22 people at a bombed school, reports say|url=https://www.washingtonpost.com/world/2025/05/12/myanmar-airstrike-school-saigaing-resistance-military/6388bcfc-2f2f-11f0-8498-1f8214bba2d2_story.html|access-date=12 May 2025|work=The Washington Post|date=12 May 2025}}</ref> |- | ၂၅ | [[မော်ချီးဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မော်ချီးဒေသ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ | [[ဖားဆောင်းမြို့နယ်]] | ၃၂<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c07pxm4gymzt?fbclid=IwY2xjawMPqs9leHRuA2FlbQIxMABicmlkETFlbnprSkh1RHpmcmxuWVp2AR5Wjdss1hfBdUayV8scGE1Hiv01Wr8jtSyB6aa_T287zM5PQmGMqJ3QsZLshg_aem_BJ8VmkEd1Lg-dTclX3dIHg&post=asset%3Ae48ec2d0-67a7-4e97-acf5-84ab1d54fbcf#asset:e48ec2d0-67a7-4e97-acf5-84ab1d54fbcf|title=မော်ချီးဒေသကို စစ်တပ် ဗုံးကြဲမှု သေဆုံးသူ ၂၄ ဦးအထိ မြင့်တက်|publisher=BBC Burmese|accessdate=17 August 2025}}</ref> | {{Air force|Myanmar}} | ပြည်သူများ<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c0l6jpgj93yt|title=မော်ချီး လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု သေဆုံးသူ ၃၀ ကျော်အထိမြင့်တက်လာ,|publisher=BBC Burmese|accessdate=17 August 2025}}</ref> |- | ၂၆ | [[မြောက်ဦး ဒိုင်းကျီ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ | [[မြောက်ဦးမြို့]] | ၁၄ | {{Air force|Myanmar}} | ပြည်သူများ |- | ၂၇ | [[သရက်တပင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သရက်တပင် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ | [[သရက်တပင်ရွာ၊ ကျောက်တော်မြို့နယ်|သရက်တပင်ရွာ]] | ၁၈<ref>{{cite web|url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/68c38f4c268ac2ee044cb2f1|title=ကျောက်တော်မြို့နယ်၊ သရက်တပင်ရွာမှ ပညာပန်းခင်းကိုယ်ပိုင်အထက်တန်းကျောင်းကို အကြမ်းဖက်မြန်မာစစ်တပ်ကဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်၍ ၁၈ ဦးသေဆုံးပြီး ၂၀ ကျော်ဒဏ်ရာရဟု AA ထုတ်ပြန်|work=narinjara|access-date=၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref> | {{Air force|Myanmar}} | ကျောင်းသား၊ ပြည်သူများ |- | ၂၈ | [[ဘုံတိုရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဘုံတို သတ်ဖြတ်မှု]] | ၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ | [[ချောင်းဦးမြို့နယ်]] | ၂၀+ | {{Air force|Myanmar}} | တော်လှန်ရေးအဖွဲ့သားများနှင့်ဒေသခံများ |- | ၂၉ | [[မြောက်ဦးဆေးရုံ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မြောက်ဦးဆေးရုံ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ | [[မြောက်ဦးမြို့]] | ၃၃ | {{Air force|Myanmar}} | ဆေးရုံတက်လူနာများ |- | ၃၀ | [[ချောင်းတူရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ချောင်းတူ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ | [[ကျောက်တော်မြို့နယ်]] | ၃၃ | {{Air force|Myanmar}} | စစ်သုံ့ပန်းများနှင့်မိသားစုဝင်များ |- | ၃၁ | [[ယိုးငူ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ယိုးငူ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ | [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်]] | ၁၇ | {{Air force|Myanmar}} | ဈေးရောင်း၊ ဈေးဝယ်များ |- | ၃၂ | [[ပြောင်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပြောင်းရွာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁ မတ် ၂၀၂၆ | [[မင်းတုန်းမြို့နယ်]]<ref>{{Cite web |title=မင်းတုန်းမြို့နယ်၌ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကုန်သည်နှင့် ကားသမား ၂၅ ဦး သေဆုံး|url=https://burmese.dvb.no/post/748482|access-date=2026-03-02|website=မကွေးတိုင်း၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်၊ ပြောင်းကျေးရွာအနားရှိ ကုန်ကားတွေ ရပ်နားထားတဲ့ နေရာကို စစ်ကောင်စီတပ်က လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲတိုက်ခဲ့တာကြောင့် ရခိုင်ကုန်သည်နဲ့ ကားသမား အပါအဝင် ၂၅ ယောက် သေဆုံးပြီး ပြင်းထန…|language=en}}</ref> | ၂၅ | {{Air force|Myanmar}} | အရပ်သားများ<ref>{{Cite web |last=ခင်ရီရီဇော်|date=2026-03-02|title=မင်းတုန်းမြို့အနောက်ဘက် ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ကုန်တင်ကားရပ်နားစခန်းကို ဗုံးကြဲ၊ ၂၅ ဦးသေဆုံး|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73008/|access-date=2026-03-02|website=Myanmar Now|language=en-US}}</ref> |- | ၃၃ | [[ရေတွင်းကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရေတွင်းကုန်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၅-၈ မတ် ၂၀၂၆ | [[ညောင်လေးပင်မြို့နယ်]] | ၂၈ | {{Air force|Myanmar}}/[[File:Shoulder sleeve insignia of No.(77) Light Infantry Division of the Myanmar Army.svg|25px]] [[အမှတ်(၇၇)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|တပ်မ(၇၇)]] | ရွာသားများ<ref>{{Cite web|title=ကျောက်ကြီးမှာ စစ်တပ်ဗုံးကြဲလို့ လူ ၂၅ ဦးခန့်သေဆုံး၊ ၅ ဦး အသတ်ခံရတယ်လို့ KNU ပြော - ၂၀၂၆ မတ်လ ၉ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgqgpqwww5xt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-09|access-date=2026-03-10|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=ကျောက်ကြီးမြို့နယ်တွင် စစ်တပ် ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်မှုကြောင့် အရပ်သား ၃၀ သေဆုံး - လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ သတင်း -|url=https://burmese.monnews.org/2026/03/09/%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA/|website=လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ|date=2026-03-09|access-date=2026-03-10|language=en-US|first=လွတ်လပ်သော|last=မွန်သတင်းအေဂျင်စီ}}</ref> |- | ၃၄ | [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒလက်ချောင်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၈ မတ် ၂၀၂၆ | [[အမ်းမြို့နယ်]] | ၁၁၆ | {{Air force|Myanmar}} | စစ်သုံ့ပန်းများ |- | ၃၅ | [[ကျင်ဒွေးတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျင်ဒွေး သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၉ ဧပြီ ၂၀၂၆ | [[ကျင်ဒွေးမြို့]] | ၁၁+ | {{Air force|Myanmar}} | တံတားလုပ်သားများ |} == လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အချင်းချင်းကြား ထိတွေ့ပစ်ခတ်မှုများ == ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်း၌ စစ်ကောင်စီကို တော်လှန်တိုက်ခိုက်ရန် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများနှင့် ဒေသခံကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များစွာ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ သို့သော် အချို့သော နယ်မြေများတွင် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အချင်းချင်းကြား၌ နယ်မြေစိုးမိုးရေး၊ အကျိုးစီးပွားဆိုင်ရာ ပဋိပက္ခများနှင့် အမိန့်ပေးစနစ် ကွဲလွဲမှုများကြောင့် အပြန်အလှန် ပစ်ခတ်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး အင်အားစုအချို့ ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ ရှိခဲ့သည်။ထင်ရှားသည့် ဖြစ်စဉ်များကို အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်<ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2026-03-02 |title=လူမျိုးစု လက်နက်ကိုင်တပ်အချင်းချင်း ပြဿနာတွေလျှော့ချပြီး ဘုံရန်သူမမေ့ဖို့ ရှမ်းတောင်တပ် SSNDF နိုင်ငံရေးမှူးတိုက်တွန်း |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2026/03/02/149969/ |access-date=2026-05-03 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-06-21 |title=ချင်း လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့တွေအကြား အပြန်အလှန် တိုက်ခိုက်မှုတွေရှိနေ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c4nnqnr7135o |access-date=2026-05-03 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> - {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%; line-height:1.6em;" |+ '''လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အချင်းချင်းကြား ထိတွေ့ပစ်ခတ်မှုနှင့် သေဆုံးမှုမှတ်တမ်းများ''' |- style="background: #ececec; text-align: center;" ! စဉ် !! ဖြစ်စဉ်အမည် !! ခုနှစ် !! လ/ရက် !! တည်နေရာ !! ပါဝင်သည့် အဖွဲ့အစည်းများ !! သေဆုံး/ကျဆုံး !! ဖြစ်စဉ်အကျဉ်းနှင့် နောက်ဆက်တွဲ |- | ၁ || [[၂၀၂၂ မူဆယ် လက်နက်ကိုင်အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု]]|| ၂၀၂၂ || နိုဝင်ဘာ ၂၃ || [[မူဆယ်မြို့]] || ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း (PSDA) အချင်းချင်း || ၆ ဦး || PSDA တပ်ဖွဲ့အတွင်း အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှုဖြစ်ပွားပြီး တပ်ဖွဲ့ဝင် ၆ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ ထိုဖြစ်စဉ်ကြောင့် အဆိုပါတပ်ဖွဲ့ကို ဖျက်သိမ်းခဲ့ရပြီး ကျူးလွန်သူများကို ထောင်ဒဏ်နှစ်ရှည်များ ချမှတ်ခဲ့သည်။ |- | ၂ || [[၂၀၂၄ ချင်းလက်နက်ကိုင်အချင်းချင်း တိုက်ပွဲ]]|| ၂၀၂၄ || ဇွန် ၂၁ || [[မတူပီမြို့]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်|CNA]] ဦးဆောင်သော ချင်းပြည်ကောင်စီ နှင့် [[ချင်းညီနောင်]] (Chin Brotherhood) || နှစ်ဖက် ထိခိုက်သေဆုံးမှုရှိ || မတူပီမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအတွင်း အချင်းချင်းကြား ပစ်ခတ်မှုများဖြစ်ပွားကာ နှစ်ဖက်ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ ရှိခဲ့သည်။ ဤဖြစ်စဉ်ကြောင့် ချင်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များအကြား တင်းမာမှုမြင့်တက်ခဲ့ပြီး ထိန်းချုပ်နယ်မြေများအတွင်း သွားလာရေးကန့်သတ်ချက်များ ရှိလာခဲ့သည်။ |- | ၃ || [[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ|၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့ တိုက်ပွဲ]]|| ၂၀၂၆ || မတ် ၁၆ || [[ကွတ်ခိုင်မြို့]] || [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]] နှင့် [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]] || မသိရှိရ || ညီနောင်မဟာမိတ်အဖွဲ့ဝင်များအကြား ဖြစ်ပွားသည့် အကြီးစား နယ်မြေစိုးမိုးရေးတိုက်ပွဲ ဖြစ်သည်။ TNLA ထိန်းချုပ်ထားသော ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA က တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ |- | ၄ || [[၂၀၂၆ ယောဒေသ တော်လှန်ရေးအင်အားစု အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု]]|| ၂၀၂၆ || မတ် ၂၂ || [[ဂန့်ဂေါမြို့နယ်]]၊ ညောင်လယ်ရွာ || [[ယောကာကွယ်ရေးတပ်]] (YDF - ဗဟို) နှင့် YDF စစ်ဒေသရုံး (ခွဲထွက်) || ၁ ဦး || YDF ဗဟိုနှင့် ခွဲထွက်အဖွဲ့တို့အကြား အပြန်အလှန် ပစ်ခတ်မှုဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဆိုပါဖြစ်စဉ်အတွင်း YDF စစ်ဒေသမှူးဟောင်း ကိုကောင်းကောင်း သေဆုံးခဲ့သည်။ |- | ၅ || [[၂၀၂၆ မိုးဗြဲတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များအကြား ပစ်ခတ်မှု]]|| ၂၀၂၆ || ဧပြီ ၂၄ || [[မိုးဗြဲ|မိုးဗြဲမြို့]]အနောက်ခြမ်း || မိုးဗြဲ Local PDF နှင့် အမှတ် (၁) အယ်လ်ဖာစစ်ဒေသ (မိုးဗြဲနယ်) || ၉ ဦး || မိုးဗြဲ Local PDF ခေါင်းဆောင် ကိုအောင်မင်း အပါအဝင် ရဲဘော် ၉ ဦး ကျဆုံးခဲ့ပြီး အယ်လ်ဖာစစ်ဒေသဘက်မှ ၃ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ဤဖြစ်စဉ်သည် တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့အချင်းချင်းကြား အသေအပျောက် အများဆုံးဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ကရင်နီပူးတွဲစစ်ဦးစီးကော်မတီက စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ |} == ကိုးကား == {{Reflist|2}} [[Category:နိုင်ငံအလိုက် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဖြစ်ရပ်များ|အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ|*]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] m7krepholqckwur0e2n1a22ramu7k1w 1029361 1029260 2026-05-04T06:40:49Z Zawzawaungthwin 100038 [[မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] စာမျက်နှာကို [[မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] သို့ ပြန်ညွှန်းပေါ်ထပ်၍ Zawzawaungthwin က ရွှေ့ခဲ့သည်: ကျစ်လျစ်တိုတုတ်စေရန် ([[WP:CONCISE]], [[WP:PRECISE]]) 1029260 wikitext text/x-wiki {{Expand list|date=ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃}} အောက်ပါတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုဖြစ်ရပ်များဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2023-10-11 |title=အစုအပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှု ၂၂ ခု စစ်ကောင်စီကျူးလွန်ဟု NLD ပြော |url=https://myanmar-now.org/mm/news/43310/ |access-date=2026-05-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ခေတ်အလိုက် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများစာရင်း == === ကိုလိုနီခေတ် နှင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း === {| class="sortable wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" ! စဉ် !! အမည် !! နေ့ရက် !! နေရာ !! သေဆုံးသူ !! ကျူးလွန်သူများ !! ပြုမူခံရသူများ |- | ၁ || [[ကုလား-ဗမာ အဓိကရုဏ်း|၁၉၃၀ ရန်ကုန် အရေးအခင်း]]|| ၁၉၃၀ || ရန်ကုန်မြို့ || ၁၂၀–၂၀၀+ || ဗမာအဓိကရုဏ်းပြုသူများ || အိန္ဒိယဆိပ်ကမ်းလုပ်သားများ |- | ၂ || ရခိုင်ပြည်နယ် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု || ၁၉၄၂ || ရခိုင်ပြည်နယ် || ၆၀,၀၀၀ ခန့်<ref>{{cite web|url=http://www.burmalibrary.org/docs14/ARAKAN-Racism_to_Rohingya-red.pdf|title=Racism to Rohingya in Burma|access-date=18 October 2017}}</ref>|| ရခိုင်ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များနှင့် ရိုဟင်ဂျာများ || အပြန်အလှန် သတ်ဖြတ်ကြခြင်း |- | ၃ || ကုလားကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု || ၇ ဇူလိုင် ၁၉၄၅ || ကုလားကုန်းရွာ || ၆၀၀–၁,၀၀၀ || ဂျပန်အင်ပါယာတပ် || ကုလားကုန်းရွာသားများ |} === စစ်အစိုးရခေတ်များ (၁၉၈၈–၂၀၁၀) === {| class="sortable wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" ! စဉ် !! အမည် !! နေ့ရက် !! နေရာ !! သေဆုံးသူ !! ကျူးလွန်သူများ !! ပြုမူခံရသူများ |- | ၄ || [[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း]]<ref name="fer3132">Ferrara (2003), pp. 313</ref>|| ၈–၉ ဩဂုတ် ၁၉၈၈ || မြန်မာနိုင်ငံအဝှမ်း || ၃,၀၀၀–၁၀,၀၀၀<ref name="win2">Wintle (2007)</ref><ref name="fog2">Fogarty, Phillipa (7 August 2008). [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/7543347.stm Was Burma's 1988 uprising worth it?] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090112023805/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/7543347.stm|date=12 January 2009}}. [[BBC_News]].</ref>|| {{military|Myanmar}} || ဆန္ဒပြသူများ |- | ၅ || စက်တင်ဘာ အာဏာသိမ်းမှု || ၁၈–၁၉ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၈ || ရန်ကုန်မြို့ || အတည်မပြုနိုင် || {{military|Myanmar}} || ပြည်သူများနှင့် ဝန်ထမ်းများ |- | ၆ || [[ဒီပဲယင်းအရေးအခင်း]]|| ၃၀ မေ ၂၀၀၃ || ဒီပဲယင်းမြို့ || ၇၀ ခန့် || ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် စစ်အစိုးရထောက်ခံသူများ || NLD ပါတီဝင်များ |- | ၇ || [[ရွှေဝါရောင် တော်လှန်ရေး]]|| စက်တင်ဘာ ၂၀၀၇ || ရန်ကုန်မြို့ || ၁၃–၃၁ || [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|နအဖ စစ်အစိုးရ]]|| သံဃာတော်များနှင့် ပြည်သူများ |} === ၂၀၁၇ ရခိုင်ပြည်နယ် ပဋိပက္ခအတွင်း ဖြစ်စဉ်များ === {| class="sortable wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" ! စဉ် !! အမည် !! နေ့ရက် !! နေရာ !! သေဆုံးသူ !! ကျူးလွန်သူများ !! ပြုမူခံရသူများ |- | ၈ || ခမောင်းဆိပ် သတ်ဖြတ်မှု<ref name="AmnestyInt2">{{cite web|title=Myanmar: New evidence reveals Rohingya armed group massacred scores in Rakhine State|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/05/myanmar-new-evidence-reveals-rohingya-armed-group-massacred-scores-in-rakhine-state/|website=www.amnesty.org|language=en}}</ref>|| ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || ခမောင်းဆိပ် || ၉၉ || ARSA || ဟိန္ဒူရွာသားများ |- | ၉ || [[ချွတ်ပြင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ချွတ်ပြင် သတ်ဖြတ်မှု]]<ref name="Cochrane2">{{cite news |last1=Cochrane|first1=Liam|title=Women, children feared among scores dead in Myanmar village 'massacre'|url=http://www.abc.net.au/news/2017-09-01/reports-of-women-and-children-among-dead-in-myanmar-massacre/8862164|access-date=19 July 2018|work=ABC News|date=1 September 2017|language=en-AU}}</ref>|| ၂၆ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || ချွတ်ပြင်ရွာ || ၁၃၀–၃၅၈<ref name="Emont2">{{cite news|last1=Emont|first1=Jon|last2=Mandhana|first2=Niharika|title=‘We’ll Turn Your Village Into Soil’: Survivors Recount One of Myanmar’s Biggest Massacres|url=https://www.wsj.com/articles/burn-the-houses-rohingya-survivors-recount-the-day-soldiers-killed-hundreds-1526048545|access-date=11 May 2018|work=Wall Street Journal|date=11 May 2018}}</ref>|| တပ်မတော်နှင့် ရခိုင်ရွာသားများ || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ |- | ၁၀ || [[မောင်နူ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မောင်နူသတ်ဖြတ်မှု]]<ref name="CBSMNu2">{{cite news|title=Rohingyas describe bloody massacre at hands of Myanmar troops|url=https://www.cbsnews.com/news/rohingya-myanmar-troops-alleged-massacre-executions-villagers-maung-nu/|language=en}}</ref>|| ၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || မောင်နုရွာ || ၈၂+ || မြန်မာ့တပ်မတော် || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ |- | ၁၁ || ဂူဒါပြင် သတ်ဖြတ်မှု<ref name="NaingSterling2">{{cite news |last1=Naing|first1=Shoon Lei Win|last2=Sterling|first2=Toby|title=Suu Kyi tells U.N.'s top court charge of Rohingya genocide is 'misleading'|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-rohingya-world-court/suu-kyi-tell-u-n-s-top-court-charge-of-rohingya-genocide-is-misleading-idUSKBN1YF06P|access-date=13 December 2019|work=Reuters|date=11 December 2019|language=en}}</ref>|| ၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || ဂူဒါပြင်ရွာ || ၁၀–၄၀၀+<ref name="Blumberg2">{{cite news|last1=Blumberg|first1=Antonia|title=Mass Graves Suggest Systematic Killing Of Rohingya In Myanmar|url=http://www.huffingtonpost.ca/entry/rohingya-mass-graves-myanmar_us_5a734e7ae4b0905433b21a6e|access-date=2 February 2018|work=HuffPost Canada|date=1 February 2018|language=en-CA}}</ref><ref name="APgraves2">{{cite news|last1=Klug|first1=Foster|title=AP finds evidence for graves, Rohingya massacre in Myanmar|url=https://www.apnews.com/ef46719c5d1d4bf98cfefcc4031a5434|access-date=2 February 2018|work=AP News}}</ref>|| တပ်မတော်နှင့် ရခိုင်ရွာသားများ || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ |- | ၁၂ || တူလာတူတီ သတ်ဖြတ်မှု<ref>{{cite news|title=There is no Rohingya left in Tulatoli|url=http://www.dhakatribune.com/bangladesh/2017/09/09/no-rohingya-left-tulatoli/|access-date=23 September 2017|work=[[Dhaka Tribune]]|date=9 September 2017}}</ref>|| ၃၀ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || မင်းကြီးရွာ || ၅၀၀+ || မြန်မာ့တပ်မတော် || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ |- | ၁၃ || အင်းဒင် သတ်ဖြတ်မှု<ref name="Reuters922">{{cite news|last1=Lone|first1=Wa|last2=Oo|first2=Kyaw Soe|last3=Lewis|first3=Simon|last4=Slodkowski|first4=Antoni|title=Massacre in Myanmar: One grave for 10 Rohingya men|url=https://www.reuters.com/investigates/special-report/myanmar-rakhine-events/|access-date=10 February 2018|work=Reuters|language=en}}</ref>|| ၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇ || အင်းဒင်ရွာ || ၁၀ || တပ်မတော်နှင့် ရခိုင်ရွာသားများ || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ |} === ၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ဖြစ်စဉ်များ (၂၀၂၁–၂၀၂၆) === {| class="sortable wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" ! စဉ် !! အမည် !! နေ့ရက် !! နေရာ !! သေဆုံးသူ !! ကျူးလွန်သူများ !! ပြုမူခံရသူများ |- | ၁ | [[လှိုင်သာယာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လှိုင်သာယာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၄ မတ် ၂၀၂၁ | [[လှိုင်သာယာမြို့နယ်]] | ၆၅+<ref>{{Cite web |date=2021-12-02|title=Myanmar: Protesters Targeted in March Massacre|url=https://www.hrw.org/news/2021/12/02/myanmar-protesters-targeted-march-massacre|access-date=2023-02-21|website=Human Rights Watch|language=en}}</ref> | {{military|Myanmar}} | ဆန္ဒပြသူများ |- | ၂ | [[ကလေးမြို့နယ် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ|ကလေးမြို့နယ် တိုက်ပွဲ]] | ၂၈ မတ် ၂၀၂၁ | [[ကလေးမြို့နယ်]] | ၂၀+ | {{military|Myanmar}} | PDFများ နှင့် ရွာသားများ |- | ၃ | [[အူးဟူချောင်းတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အူးဟူချောင်းတံတား သတ်ဖြတ်မှု]] | ၃၁ မတ် ၂၀၂၁ | [[ကနဲလေးရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်|ကနဲလေးကျေးရွာအနီး]] | ၂၅ | [[ဖိုင်:Flag of the Karen National Defence Organisation.svg|border|22x22px]] [[ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးအဖွဲ့]] | လမ်းလုပ်သားများ |- | ၄ | [[ပဲခူး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပဲခူး သတ်ဖြတ်မှု]] | ၉ ဧပြီ ၂၀၂၁ | [[ပဲခူးမြို့]] | ၈၂+<ref>{{Cite news|last=Hancocks|first=Paula|date=16 April 2021|title=Witnesses to Bago killings describe relentless military onslaught against Myanmar civilian population|work=[[CNN]]|url=https://edition.cnn.com/2021/04/16/asia/bago-mass-killing-myanmar-civilians-intl-hnk/index.html|access-date=27 December 2021}}</ref> | {{military|Myanmar}} | ဆန္ဒပြသူများ |- | ၅ | [[ဒီပဲယင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒီပဲယင်းရွာများ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၁ | ဒီပဲယင်းမြို့နယ် | မသိရှိရ | {{military|Myanmar}} |PDFများ နှင့် ရွာသားများ |- | ၆ | [[မိုဆို လူသတ်ပွဲ]]<ref>{{Cite news|date=26 December 2021|title=CARE International condemns Christmas Eve Massacre in Myanmar|work=[[Care International]]|url=https://www.care-international.org/news/press-releases/care-international-condemns-christmas-eve-massacre-in-myanmar|access-date=27 December 2021|accessdate=15 February 2023|archivedate=30 March 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220330215456/https://www.care-international.org/news/press-releases/care-international-condemns-christmas-eve-massacre-in-myanmar}}</ref> | ၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁ | [[မိုဆိုရွာ၊ ဖရူဆိုမြို့နယ်|မိုဆိုရွာ]] | ၃၈+<ref>{{Cite news|date=26 December 2021|title=Women and children among dozens reported killed in Myanmar Christmas Eve massacre|work=[[ABC Television (Australian TV network)|ABC Australia]]|url=https://www.abc.net.au/news/2021-12-26/report-women-children-among-dozens-killed-in-myanmar/100725862|access-date=27 December 2021}}</ref> | {{military|Myanmar}} | ရွာသူရွာသားများ |- | ၇ | [[မုန်တိုင်ပင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မုန်တိုင်ပင် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၀-၁၂ မေ ၂၀၂၂ | [[မုန်တိုင်ပင်ရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်|မုန်တိုင်ပင်ရွာ]] | ၃၇<ref>{{Cite web |title=Survivors haunted by Myanmar army massacre in Sagaing|url=https://myanmar-now.org/en/news/survivors-haunted-by-myanmar-army-massacre-in-sagaing|access-date=2023-03-14|website=Myanmar NOW|language=en}}</ref> | {{military|Myanmar}} | ရွာသူရွာသားများ |- | ၈ | [[လက်ယက်ကုန်းရွာ ပစ်ခတ်မှု]] | ၁၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂ | [[လက်ယက်ကုန်းရွာ၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်|လက်ယက်ကုန်းရွာ]] | ၁၃ | {{military|Myanmar}} | ရွာသူရွာသားများ |- | ၉ | [[ဖားကန့် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ဖားကန့် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၂ | [[ဖားကန့်မြို့နယ်]] | ၈၀+<ref name="nyt2">{{cite news|last=Paddock|first=Richard|date=2022-10-25|work=New York Times|title=Airstrike Kills at Least 80 During Outdoor Concert in Myanmar|url=https://www.nytimes.com/2022/10/25/world/asia/myanmar-coup-concert-killed.html}}</ref> | {{Air force|Myanmar}} | ကချင်ဒေသခံများ၊ ဂီတပညာရှင်များ၊ [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကေအိုင်အေ]] အရာရှိများ |- | ၁၀ | [[တာတိုင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|တာတိုင် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂ မတ် ၂၀၂၃ | [[တာတိုင်ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|တာတိုင်ရွာ]] | ၁၇ | {{military|Myanmar}} | ရွာသူရွာသားများ |- | ၁၁ | [[ပင်လောင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ပင်လောင်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၁ မတ် ၂၀၂၃ | [[နန်းနိမ့်ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်|နန်းနိမ့်ရွာ]] | ၃၀ | {{military|Myanmar}}/[[ဖိုင်:Flag_of_the_Pa-O_National_Organisation.svg|border|22x22px]] [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်|ပအိုဝ်းတပ်]] | ရွာသူရွာသားများနှင့် ဘုန်းကြီး ၃ ပါး |- | ၁၂ | [[ပဇီကြီး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ပဇီကြီး သတ်ဖြတ်မှု]]<ref>{{cite news |title=Airstrikes on Myanmar village feared to have killed 100|url=https://apnews.com/article/airstrikes-military-myanmar-village-918fd636bb81153928ab7481e06423e5|work=AP NEWS|date=11 April 2023|language=en}}</ref> | ၁၁ ဧပြီ ၂၀၂၃ | [[ပဇီကြီးရွာ၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်|ပဇီကြီးရွာ]] | ၁၀၀+<ref>{{cite web |last1=PECK|first1=GRANT|title=Airstrikes on Myanmar village feared to have killed 100|url=https://www.timesunion.com/news/politics/article/airstrikes-on-myanmar-village-feared-to-have-17890632.php|website=Times Union|access-date=11 April 2023|date=11 April 2023}}</ref> | [[တပ်မတော် (လေ)]] | ရွာသူရွာသားများ<ref>{{cite web |title=War Crime in Pazigyi (Kantbalu, Sagaing Region)|url=https://www.mizzima.com/livefeed/live-update-war-crime-pazigyi-kantbalu-sagaing-region|website=Mizzima|access-date=11 April 2023}}</ref> |- | ၁၃ | [[လိုင်ဇာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|လိုင်ဇာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ | မုန်လိုင်ခက်ရွာ၊ [[လိုင်ဇာမြို့]] | ၂၉ | {{military|Myanmar}}<ref>{{cite news |title=Women, children among 29 killed as artillery hits Myanmar refugee camp - sources, media|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/many-killed-artillery-strike-northern-myanmar-media-local-sources-2023-10-10/|access-date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|work=Reuters|date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=More Than Two-Dozen People Killed in Attack on Refugee Camp in Northern Myanmar|url=https://www.voanews.com/a/more-than-two-dozen-people-killed-in-attack-on-refugee-camp-in-northern-myanmar/7304174.html|access-date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|work=VOA|date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|language=en}}</ref> | စစ်ဘေးဒုက္ခသည်<ref>{{cite news |title=လိုင်ဇာအနီး ဒုက္ခသည်စခန်း ဗုံးကြဲခံရပြီး ကလေးသူငယ်တွေအပါအဝင် သုံးဆယ်နီးပါး သေဆုံး|url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/airstrike-laiza-10092023225113.html|access-date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|work=Radio Free Asia|date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|language=my}}</ref> |- | ၁၄ | [[ကနန် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ကနန် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ | [[ကနန်ရွာ၊ တမူးမြို့နယ်|ကနန်ရွာ]] | ၁၇<ref>{{cite web |title=Myanmar: Military air strikes that killed 17 civilians ‘must be investigated as war crimes’|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2024/02/myanmar-military-air-strikes-that-killed-17-civilians-must-be-investigated-as-war-crimes/|website=Amnesty International|access-date=17 February 2024|language=en|date=8 February 2024}}</ref> | {{Air force|Myanmar}} | အရပ်သားများ<ref>{{cite news |title=An air attack in Myanmar kills 17, including children, but the military has denied responsibility|url=https://apnews.com/article/myanmar-conflict-sagaing-chin-airstrike-school-religion-711fcd7dcfdd2b899ba311c57e909bd2|access-date=17 February 2024|work=AP News|date=7 January 2024|language=en}}</ref> |- | ၁၅ | [[သာဒါရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သာဒါ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၈ မတ် ၂၀၂၄ | [[မင်းပြားမြို့နယ်]] | ၂၂+ | {{Air force|Myanmar}} | ရွာသူရွာသားများ |- | ၁၆ | [[အကြည်ပန်းပလွန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အကြည်ပန်းပလွန်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၉ မေ ၂၀၂၄ | [[အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ၊ ဆောမြို့နယ်|အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ]]<ref>{{cite news |last1=Now|first1=Myanmar|title=At least 15 killed in junta airstrike on Magway Region monastery|url=https://myanmar-now.org/en/news/at-least-15-killed-in-junta-airstrike-magway-region-monastery/|access-date=11 May 2024|work=Myanmar Now|date=10 May 2024}}</ref> | ၁၅+ | {{Air force|Myanmar}} | ပြည်သူများ |- | ၁၇ | [[ဆုံရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဆုံရွာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၉ မေ ၂၀၂၄ | ဆုံရွာ | ၃၂+ | [[File:Flag of PDF Myanmar.svg|22px]] [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|PDF]] | ရွာသူရွာသားများ |- | ၁၈ | [[လက်ထုတ္တော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လက်ထုတ္တော သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၁ မေ ၂၀၂၄ | [[လက်ထုတ္တောရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်|လက်ထုတ္တောရွာ]] | ၃၂<ref name="dvb2">{{cite news |title=Jailed anti-coup protest leader given another 20 years; Military kills 30 in raid against People's Defense Force|url=https://english.dvb.no/jailed-anti-coup-protest-leader-given-another-20-years-military-kills-30-in-raid-against-peoples-defense-force/|access-date=14 May 2024|work=DVB|date=13 May 2024}}</ref><ref>{{cite news |last1=Blazevic|first1=Igor|title=Who carries responsibility for the atrocities in Myanmar?|url=https://eng.mizzima.com/2024/05/13/9844|access-date=14 May 2024|publisher=Mizzima|date=13 May 2024}}</ref> | {{military|Myanmar}} | ပြည်သူများ<ref>{{cite news |last1=Zan|first1=Hein Htoo|title=Myanmar NUG Condemns Junta Forces' Massacre of 32 Civilians in Sagaing|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-nug-condemns-junta-forces-massacre-of-32-civilians-in-sagaing.html|access-date=14 May 2024|publisher=The Irrawaddy|date=13 May 2024}}</ref> |- | ၁၉ | [[ဗျိုင်းဖြူ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဗျိုင်းဖြူ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၉-၃၁ မေ ၂၀၂၄ | ဗျိုင်းဖြူရွာ၊ ကျောက်ဖြူမြို့နယ် | ၇၆ | {{military|Myanmar}}/{{flagicon image|Rohingya flag.svg}} [[ရိုဟင်ဂျာ]]ပြည်သူ့စစ်များ/{{flagicon image|Flag of the Arakan Liberation Party.svg}} [[ရခိုင်ပြည် လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ALP]]<ref name="June62">{{cite news |title=Updated Death toll of 76 dead in Byine Phyu Village massacre in Sittwe Township|url=https://eng.mizzima.com/2024/06/06/10583|work=Mizzima|date=6 June 2024}}</ref><ref>{{cite news |title=ALP Denies Involvement in Byine Phyu Massacre in Sittwe Township, Rakhine State|url=https://eng.mizzima.com/2024/06/05/10559|work=Mizzima|date=5 June 2024}}</ref> | ရွာသူရွာသားများ |- | ၂၀ | [[ရှင်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရှင်ရွာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄ | ရှင်ရွာကျေးရွာ၊[[ပေါက်တောမြို့နယ်]] | ၁၇ | {{Air force|Myanmar}} | စစ်သုံ့ပန်း(၇)နှင့်အရပ်သား(၁၀)ဦး |- | ၂၁ | [[မောင်တော နခခ (၂) အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|နခခ(၂)စခန်းဟောင်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄ | နခခ(၂)စခန်းဟောင်း၊ [[မောင်တောမြို့နယ်]] | ၅၀+ | {{Air force|Myanmar}} | စစ်သုံ့ပန်းများ |- | ၂၂ | [[ကျောက်နီမော် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျောက်နီမော် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ | [[ကျောက်နီမော်ရွာ]] | ၄၀ | {{military|Myanmar}}<ref>{{cite news |agency=Associated Press|title=Airstrike on village in western Myanmar kills at least 40 people, groups say|url=https://edition.cnn.com/2025/01/09/asia/myanmar-village-army-airstrike-intl-hnk/index.html|access-date=10 January 2025|work=CNN|date=10 January 2025|language=en}}</ref> | ရွာသူရွာသားများ |- | ၂၃ | [[မြောက်ဦး ရမ်းချောင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရမ်းချောင်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ | ရမ်းချောင်း၊မြောက်ဦးမြို့နယ် | ၂၈ | {{Air force|Myanmar}} | စစ်သုံ့ပန်းများ နှင့် မိသားစုဝင်များ |- | ၂၄ | [[အိုးထိန်းတွင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အိုးထိန်းတွင်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၂ မေ ၂၀၂၅ | အိုးထိန်းတွင်းရွာ၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]] | ၂၂ | {{Air force|Myanmar}} | ကျောင်းသားကျောင်းသူများနှင့် ဆရာမများ<ref>{{cite news | AP |last1=Peck |first1=Grant|title=An airstrike in central Myanmar kills up to 22 people at a bombed school, reports say|url=https://www.washingtonpost.com/world/2025/05/12/myanmar-airstrike-school-saigaing-resistance-military/6388bcfc-2f2f-11f0-8498-1f8214bba2d2_story.html|access-date=12 May 2025|work=The Washington Post|date=12 May 2025}}</ref> |- | ၂၅ | [[မော်ချီးဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မော်ချီးဒေသ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ | [[ဖားဆောင်းမြို့နယ်]] | ၃၂<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c07pxm4gymzt?fbclid=IwY2xjawMPqs9leHRuA2FlbQIxMABicmlkETFlbnprSkh1RHpmcmxuWVp2AR5Wjdss1hfBdUayV8scGE1Hiv01Wr8jtSyB6aa_T287zM5PQmGMqJ3QsZLshg_aem_BJ8VmkEd1Lg-dTclX3dIHg&post=asset%3Ae48ec2d0-67a7-4e97-acf5-84ab1d54fbcf#asset:e48ec2d0-67a7-4e97-acf5-84ab1d54fbcf|title=မော်ချီးဒေသကို စစ်တပ် ဗုံးကြဲမှု သေဆုံးသူ ၂၄ ဦးအထိ မြင့်တက်|publisher=BBC Burmese|accessdate=17 August 2025}}</ref> | {{Air force|Myanmar}} | ပြည်သူများ<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c0l6jpgj93yt|title=မော်ချီး လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု သေဆုံးသူ ၃၀ ကျော်အထိမြင့်တက်လာ,|publisher=BBC Burmese|accessdate=17 August 2025}}</ref> |- | ၂၆ | [[မြောက်ဦး ဒိုင်းကျီ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ | [[မြောက်ဦးမြို့]] | ၁၄ | {{Air force|Myanmar}} | ပြည်သူများ |- | ၂၇ | [[သရက်တပင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သရက်တပင် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ | [[သရက်တပင်ရွာ၊ ကျောက်တော်မြို့နယ်|သရက်တပင်ရွာ]] | ၁၈<ref>{{cite web|url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/68c38f4c268ac2ee044cb2f1|title=ကျောက်တော်မြို့နယ်၊ သရက်တပင်ရွာမှ ပညာပန်းခင်းကိုယ်ပိုင်အထက်တန်းကျောင်းကို အကြမ်းဖက်မြန်မာစစ်တပ်ကဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်၍ ၁၈ ဦးသေဆုံးပြီး ၂၀ ကျော်ဒဏ်ရာရဟု AA ထုတ်ပြန်|work=narinjara|access-date=၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref> | {{Air force|Myanmar}} | ကျောင်းသား၊ ပြည်သူများ |- | ၂၈ | [[ဘုံတိုရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဘုံတို သတ်ဖြတ်မှု]] | ၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ | [[ချောင်းဦးမြို့နယ်]] | ၂၀+ | {{Air force|Myanmar}} | တော်လှန်ရေးအဖွဲ့သားများနှင့်ဒေသခံများ |- | ၂၉ | [[မြောက်ဦးဆေးရုံ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မြောက်ဦးဆေးရုံ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ | [[မြောက်ဦးမြို့]] | ၃၃ | {{Air force|Myanmar}} | ဆေးရုံတက်လူနာများ |- | ၃၀ | [[ချောင်းတူရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ချောင်းတူ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ | [[ကျောက်တော်မြို့နယ်]] | ၃၃ | {{Air force|Myanmar}} | စစ်သုံ့ပန်းများနှင့်မိသားစုဝင်များ |- | ၃၁ | [[ယိုးငူ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ယိုးငူ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ | [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်]] | ၁၇ | {{Air force|Myanmar}} | ဈေးရောင်း၊ ဈေးဝယ်များ |- | ၃၂ | [[ပြောင်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပြောင်းရွာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁ မတ် ၂၀၂၆ | [[မင်းတုန်းမြို့နယ်]]<ref>{{Cite web |title=မင်းတုန်းမြို့နယ်၌ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကုန်သည်နှင့် ကားသမား ၂၅ ဦး သေဆုံး|url=https://burmese.dvb.no/post/748482|access-date=2026-03-02|website=မကွေးတိုင်း၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်၊ ပြောင်းကျေးရွာအနားရှိ ကုန်ကားတွေ ရပ်နားထားတဲ့ နေရာကို စစ်ကောင်စီတပ်က လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲတိုက်ခဲ့တာကြောင့် ရခိုင်ကုန်သည်နဲ့ ကားသမား အပါအဝင် ၂၅ ယောက် သေဆုံးပြီး ပြင်းထန…|language=en}}</ref> | ၂၅ | {{Air force|Myanmar}} | အရပ်သားများ<ref>{{Cite web |last=ခင်ရီရီဇော်|date=2026-03-02|title=မင်းတုန်းမြို့အနောက်ဘက် ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ကုန်တင်ကားရပ်နားစခန်းကို ဗုံးကြဲ၊ ၂၅ ဦးသေဆုံး|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73008/|access-date=2026-03-02|website=Myanmar Now|language=en-US}}</ref> |- | ၃၃ | [[ရေတွင်းကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရေတွင်းကုန်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၅-၈ မတ် ၂၀၂၆ | [[ညောင်လေးပင်မြို့နယ်]] | ၂၈ | {{Air force|Myanmar}}/[[File:Shoulder sleeve insignia of No.(77) Light Infantry Division of the Myanmar Army.svg|25px]] [[အမှတ်(၇၇)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|တပ်မ(၇၇)]] | ရွာသားများ<ref>{{Cite web|title=ကျောက်ကြီးမှာ စစ်တပ်ဗုံးကြဲလို့ လူ ၂၅ ဦးခန့်သေဆုံး၊ ၅ ဦး အသတ်ခံရတယ်လို့ KNU ပြော - ၂၀၂၆ မတ်လ ၉ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgqgpqwww5xt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-09|access-date=2026-03-10|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=ကျောက်ကြီးမြို့နယ်တွင် စစ်တပ် ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်မှုကြောင့် အရပ်သား ၃၀ သေဆုံး - လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ သတင်း -|url=https://burmese.monnews.org/2026/03/09/%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA/|website=လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ|date=2026-03-09|access-date=2026-03-10|language=en-US|first=လွတ်လပ်သော|last=မွန်သတင်းအေဂျင်စီ}}</ref> |- | ၃၄ | [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒလက်ချောင်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၈ မတ် ၂၀၂၆ | [[အမ်းမြို့နယ်]] | ၁၁၆ | {{Air force|Myanmar}} | စစ်သုံ့ပန်းများ |- | ၃၅ | [[ကျင်ဒွေးတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျင်ဒွေး သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၉ ဧပြီ ၂၀၂၆ | [[ကျင်ဒွေးမြို့]] | ၁၁+ | {{Air force|Myanmar}} | တံတားလုပ်သားများ |} == လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အချင်းချင်းကြား ထိတွေ့ပစ်ခတ်မှုများ == ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်း၌ စစ်ကောင်စီကို တော်လှန်တိုက်ခိုက်ရန် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများနှင့် ဒေသခံကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များစွာ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ သို့သော် အချို့သော နယ်မြေများတွင် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အချင်းချင်းကြား၌ နယ်မြေစိုးမိုးရေး၊ အကျိုးစီးပွားဆိုင်ရာ ပဋိပက္ခများနှင့် အမိန့်ပေးစနစ် ကွဲလွဲမှုများကြောင့် အပြန်အလှန် ပစ်ခတ်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး အင်အားစုအချို့ ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ ရှိခဲ့သည်။ထင်ရှားသည့် ဖြစ်စဉ်များကို အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်<ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2026-03-02 |title=လူမျိုးစု လက်နက်ကိုင်တပ်အချင်းချင်း ပြဿနာတွေလျှော့ချပြီး ဘုံရန်သူမမေ့ဖို့ ရှမ်းတောင်တပ် SSNDF နိုင်ငံရေးမှူးတိုက်တွန်း |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2026/03/02/149969/ |access-date=2026-05-03 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-06-21 |title=ချင်း လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့တွေအကြား အပြန်အလှန် တိုက်ခိုက်မှုတွေရှိနေ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c4nnqnr7135o |access-date=2026-05-03 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> - {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%; line-height:1.6em;" |+ '''လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အချင်းချင်းကြား ထိတွေ့ပစ်ခတ်မှုနှင့် သေဆုံးမှုမှတ်တမ်းများ''' |- style="background: #ececec; text-align: center;" ! စဉ် !! ဖြစ်စဉ်အမည် !! ခုနှစ် !! လ/ရက် !! တည်နေရာ !! ပါဝင်သည့် အဖွဲ့အစည်းများ !! သေဆုံး/ကျဆုံး !! ဖြစ်စဉ်အကျဉ်းနှင့် နောက်ဆက်တွဲ |- | ၁ || [[၂၀၂၂ မူဆယ် လက်နက်ကိုင်အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု]]|| ၂၀၂၂ || နိုဝင်ဘာ ၂၃ || [[မူဆယ်မြို့]] || ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း (PSDA) အချင်းချင်း || ၆ ဦး || PSDA တပ်ဖွဲ့အတွင်း အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှုဖြစ်ပွားပြီး တပ်ဖွဲ့ဝင် ၆ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ ထိုဖြစ်စဉ်ကြောင့် အဆိုပါတပ်ဖွဲ့ကို ဖျက်သိမ်းခဲ့ရပြီး ကျူးလွန်သူများကို ထောင်ဒဏ်နှစ်ရှည်များ ချမှတ်ခဲ့သည်။ |- | ၂ || [[၂၀၂၄ ချင်းလက်နက်ကိုင်အချင်းချင်း တိုက်ပွဲ]]|| ၂၀၂၄ || ဇွန် ၂၁ || [[မတူပီမြို့]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်|CNA]] ဦးဆောင်သော ချင်းပြည်ကောင်စီ နှင့် [[ချင်းညီနောင်]] (Chin Brotherhood) || နှစ်ဖက် ထိခိုက်သေဆုံးမှုရှိ || မတူပီမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအတွင်း အချင်းချင်းကြား ပစ်ခတ်မှုများဖြစ်ပွားကာ နှစ်ဖက်ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ ရှိခဲ့သည်။ ဤဖြစ်စဉ်ကြောင့် ချင်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များအကြား တင်းမာမှုမြင့်တက်ခဲ့ပြီး ထိန်းချုပ်နယ်မြေများအတွင်း သွားလာရေးကန့်သတ်ချက်များ ရှိလာခဲ့သည်။ |- | ၃ || [[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ|၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့ တိုက်ပွဲ]]|| ၂၀၂၆ || မတ် ၁၆ || [[ကွတ်ခိုင်မြို့]] || [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]] နှင့် [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]] || မသိရှိရ || ညီနောင်မဟာမိတ်အဖွဲ့ဝင်များအကြား ဖြစ်ပွားသည့် အကြီးစား နယ်မြေစိုးမိုးရေးတိုက်ပွဲ ဖြစ်သည်။ TNLA ထိန်းချုပ်ထားသော ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA က တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ |- | ၄ || [[၂၀၂၆ ယောဒေသ တော်လှန်ရေးအင်အားစု အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု]]|| ၂၀၂၆ || မတ် ၂၂ || [[ဂန့်ဂေါမြို့နယ်]]၊ ညောင်လယ်ရွာ || [[ယောကာကွယ်ရေးတပ်]] (YDF - ဗဟို) နှင့် YDF စစ်ဒေသရုံး (ခွဲထွက်) || ၁ ဦး || YDF ဗဟိုနှင့် ခွဲထွက်အဖွဲ့တို့အကြား အပြန်အလှန် ပစ်ခတ်မှုဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဆိုပါဖြစ်စဉ်အတွင်း YDF စစ်ဒေသမှူးဟောင်း ကိုကောင်းကောင်း သေဆုံးခဲ့သည်။ |- | ၅ || [[၂၀၂၆ မိုးဗြဲတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များအကြား ပစ်ခတ်မှု]]|| ၂၀၂၆ || ဧပြီ ၂၄ || [[မိုးဗြဲ|မိုးဗြဲမြို့]]အနောက်ခြမ်း || မိုးဗြဲ Local PDF နှင့် အမှတ် (၁) အယ်လ်ဖာစစ်ဒေသ (မိုးဗြဲနယ်) || ၉ ဦး || မိုးဗြဲ Local PDF ခေါင်းဆောင် ကိုအောင်မင်း အပါအဝင် ရဲဘော် ၉ ဦး ကျဆုံးခဲ့ပြီး အယ်လ်ဖာစစ်ဒေသဘက်မှ ၃ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ဤဖြစ်စဉ်သည် တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့အချင်းချင်းကြား အသေအပျောက် အများဆုံးဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ကရင်နီပူးတွဲစစ်ဦးစီးကော်မတီက စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ |} == ကိုးကား == {{Reflist|2}} [[Category:နိုင်ငံအလိုက် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဖြစ်ရပ်များ|အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ|*]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] m7krepholqckwur0e2n1a22ramu7k1w 1029365 1029361 2026-05-04T06:53:11Z Zawzawaungthwin 100038 ရွာနာမည် အမှန်ပြင်ဆင် အိုးထိန်းတွင်း = အိုးထိမ်းတွင်း 1029365 wikitext text/x-wiki {{Expand list|date=ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃}} အောက်ပါတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုဖြစ်ရပ်များဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2023-10-11 |title=အစုအပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှု ၂၂ ခု စစ်ကောင်စီကျူးလွန်ဟု NLD ပြော |url=https://myanmar-now.org/mm/news/43310/ |access-date=2026-05-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ခေတ်အလိုက် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများစာရင်း == === ကိုလိုနီခေတ် နှင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း === {| class="sortable wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" ! စဉ် !! အမည် !! နေ့ရက် !! နေရာ !! သေဆုံးသူ !! ကျူးလွန်သူများ !! ပြုမူခံရသူများ |- | ၁ || [[ကုလား-ဗမာ အဓိကရုဏ်း|၁၉၃၀ ရန်ကုန် အရေးအခင်း]]|| ၁၉၃၀ || ရန်ကုန်မြို့ || ၁၂၀–၂၀၀+ || ဗမာအဓိကရုဏ်းပြုသူများ || အိန္ဒိယဆိပ်ကမ်းလုပ်သားများ |- | ၂ || ရခိုင်ပြည်နယ် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု || ၁၉၄၂ || ရခိုင်ပြည်နယ် || ၆၀,၀၀၀ ခန့်<ref>{{cite web|url=http://www.burmalibrary.org/docs14/ARAKAN-Racism_to_Rohingya-red.pdf|title=Racism to Rohingya in Burma|access-date=18 October 2017}}</ref>|| ရခိုင်ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များနှင့် ရိုဟင်ဂျာများ || အပြန်အလှန် သတ်ဖြတ်ကြခြင်း |- | ၃ || ကုလားကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု || ၇ ဇူလိုင် ၁၉၄၅ || ကုလားကုန်းရွာ || ၆၀၀–၁,၀၀၀ || ဂျပန်အင်ပါယာတပ် || ကုလားကုန်းရွာသားများ |} === စစ်အစိုးရခေတ်များ (၁၉၈၈–၂၀၁၀) === {| class="sortable wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" ! စဉ် !! အမည် !! နေ့ရက် !! နေရာ !! သေဆုံးသူ !! ကျူးလွန်သူများ !! ပြုမူခံရသူများ |- | ၄ || [[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း]]<ref name="fer3132">Ferrara (2003), pp. 313</ref>|| ၈–၉ ဩဂုတ် ၁၉၈၈ || မြန်မာနိုင်ငံအဝှမ်း || ၃,၀၀၀–၁၀,၀၀၀<ref name="win2">Wintle (2007)</ref><ref name="fog2">Fogarty, Phillipa (7 August 2008). [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/7543347.stm Was Burma's 1988 uprising worth it?] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090112023805/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/7543347.stm|date=12 January 2009}}. [[BBC_News]].</ref>|| {{military|Myanmar}} || ဆန္ဒပြသူများ |- | ၅ || စက်တင်ဘာ အာဏာသိမ်းမှု || ၁၈–၁၉ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၈ || ရန်ကုန်မြို့ || အတည်မပြုနိုင် || {{military|Myanmar}} || ပြည်သူများနှင့် ဝန်ထမ်းများ |- | ၆ || [[ဒီပဲယင်းအရေးအခင်း]]|| ၃၀ မေ ၂၀၀၃ || ဒီပဲယင်းမြို့ || ၇၀ ခန့် || ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် စစ်အစိုးရထောက်ခံသူများ || NLD ပါတီဝင်များ |- | ၇ || [[ရွှေဝါရောင် တော်လှန်ရေး]]|| စက်တင်ဘာ ၂၀၀၇ || ရန်ကုန်မြို့ || ၁၃–၃၁ || [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|နအဖ စစ်အစိုးရ]]|| သံဃာတော်များနှင့် ပြည်သူများ |} === ၂၀၁၇ ရခိုင်ပြည်နယ် ပဋိပက္ခအတွင်း ဖြစ်စဉ်များ === {| class="sortable wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" ! စဉ် !! အမည် !! နေ့ရက် !! နေရာ !! သေဆုံးသူ !! ကျူးလွန်သူများ !! ပြုမူခံရသူများ |- | ၈ || ခမောင်းဆိပ် သတ်ဖြတ်မှု<ref name="AmnestyInt2">{{cite web|title=Myanmar: New evidence reveals Rohingya armed group massacred scores in Rakhine State|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/05/myanmar-new-evidence-reveals-rohingya-armed-group-massacred-scores-in-rakhine-state/|website=www.amnesty.org|language=en}}</ref>|| ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || ခမောင်းဆိပ် || ၉၉ || ARSA || ဟိန္ဒူရွာသားများ |- | ၉ || [[ချွတ်ပြင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ချွတ်ပြင် သတ်ဖြတ်မှု]]<ref name="Cochrane2">{{cite news |last1=Cochrane|first1=Liam|title=Women, children feared among scores dead in Myanmar village 'massacre'|url=http://www.abc.net.au/news/2017-09-01/reports-of-women-and-children-among-dead-in-myanmar-massacre/8862164|access-date=19 July 2018|work=ABC News|date=1 September 2017|language=en-AU}}</ref>|| ၂၆ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || ချွတ်ပြင်ရွာ || ၁၃၀–၃၅၈<ref name="Emont2">{{cite news|last1=Emont|first1=Jon|last2=Mandhana|first2=Niharika|title=‘We’ll Turn Your Village Into Soil’: Survivors Recount One of Myanmar’s Biggest Massacres|url=https://www.wsj.com/articles/burn-the-houses-rohingya-survivors-recount-the-day-soldiers-killed-hundreds-1526048545|access-date=11 May 2018|work=Wall Street Journal|date=11 May 2018}}</ref>|| တပ်မတော်နှင့် ရခိုင်ရွာသားများ || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ |- | ၁၀ || [[မောင်နူ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မောင်နူသတ်ဖြတ်မှု]]<ref name="CBSMNu2">{{cite news|title=Rohingyas describe bloody massacre at hands of Myanmar troops|url=https://www.cbsnews.com/news/rohingya-myanmar-troops-alleged-massacre-executions-villagers-maung-nu/|language=en}}</ref>|| ၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || မောင်နုရွာ || ၈၂+ || မြန်မာ့တပ်မတော် || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ |- | ၁၁ || ဂူဒါပြင် သတ်ဖြတ်မှု<ref name="NaingSterling2">{{cite news |last1=Naing|first1=Shoon Lei Win|last2=Sterling|first2=Toby|title=Suu Kyi tells U.N.'s top court charge of Rohingya genocide is 'misleading'|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-rohingya-world-court/suu-kyi-tell-u-n-s-top-court-charge-of-rohingya-genocide-is-misleading-idUSKBN1YF06P|access-date=13 December 2019|work=Reuters|date=11 December 2019|language=en}}</ref>|| ၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || ဂူဒါပြင်ရွာ || ၁၀–၄၀၀+<ref name="Blumberg2">{{cite news|last1=Blumberg|first1=Antonia|title=Mass Graves Suggest Systematic Killing Of Rohingya In Myanmar|url=http://www.huffingtonpost.ca/entry/rohingya-mass-graves-myanmar_us_5a734e7ae4b0905433b21a6e|access-date=2 February 2018|work=HuffPost Canada|date=1 February 2018|language=en-CA}}</ref><ref name="APgraves2">{{cite news|last1=Klug|first1=Foster|title=AP finds evidence for graves, Rohingya massacre in Myanmar|url=https://www.apnews.com/ef46719c5d1d4bf98cfefcc4031a5434|access-date=2 February 2018|work=AP News}}</ref>|| တပ်မတော်နှင့် ရခိုင်ရွာသားများ || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ |- | ၁၂ || တူလာတူတီ သတ်ဖြတ်မှု<ref>{{cite news|title=There is no Rohingya left in Tulatoli|url=http://www.dhakatribune.com/bangladesh/2017/09/09/no-rohingya-left-tulatoli/|access-date=23 September 2017|work=[[Dhaka Tribune]]|date=9 September 2017}}</ref>|| ၃၀ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || မင်းကြီးရွာ || ၅၀၀+ || မြန်မာ့တပ်မတော် || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ |- | ၁၃ || အင်းဒင် သတ်ဖြတ်မှု<ref name="Reuters922">{{cite news|last1=Lone|first1=Wa|last2=Oo|first2=Kyaw Soe|last3=Lewis|first3=Simon|last4=Slodkowski|first4=Antoni|title=Massacre in Myanmar: One grave for 10 Rohingya men|url=https://www.reuters.com/investigates/special-report/myanmar-rakhine-events/|access-date=10 February 2018|work=Reuters|language=en}}</ref>|| ၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇ || အင်းဒင်ရွာ || ၁၀ || တပ်မတော်နှင့် ရခိုင်ရွာသားများ || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ |} === ၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ဖြစ်စဉ်များ (၂၀၂၁–၂၀၂၆) === {| class="sortable wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" ! စဉ် !! အမည် !! နေ့ရက် !! နေရာ !! သေဆုံးသူ !! ကျူးလွန်သူများ !! ပြုမူခံရသူများ |- | ၁ | [[လှိုင်သာယာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လှိုင်သာယာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၄ မတ် ၂၀၂၁ | [[လှိုင်သာယာမြို့နယ်]] | ၆၅+<ref>{{Cite web |date=2021-12-02|title=Myanmar: Protesters Targeted in March Massacre|url=https://www.hrw.org/news/2021/12/02/myanmar-protesters-targeted-march-massacre|access-date=2023-02-21|website=Human Rights Watch|language=en}}</ref> | {{military|Myanmar}} | ဆန္ဒပြသူများ |- | ၂ | [[ကလေးမြို့နယ် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ|ကလေးမြို့နယ် တိုက်ပွဲ]] | ၂၈ မတ် ၂၀၂၁ | [[ကလေးမြို့နယ်]] | ၂၀+ | {{military|Myanmar}} | PDFများ နှင့် ရွာသားများ |- | ၃ | [[အူးဟူချောင်းတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အူးဟူချောင်းတံတား သတ်ဖြတ်မှု]] | ၃၁ မတ် ၂၀၂၁ | [[ကနဲလေးရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်|ကနဲလေးကျေးရွာအနီး]] | ၂၅ | [[ဖိုင်:Flag of the Karen National Defence Organisation.svg|border|22x22px]] [[ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးအဖွဲ့]] | လမ်းလုပ်သားများ |- | ၄ | [[ပဲခူး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပဲခူး သတ်ဖြတ်မှု]] | ၉ ဧပြီ ၂၀၂၁ | [[ပဲခူးမြို့]] | ၈၂+<ref>{{Cite news|last=Hancocks|first=Paula|date=16 April 2021|title=Witnesses to Bago killings describe relentless military onslaught against Myanmar civilian population|work=[[CNN]]|url=https://edition.cnn.com/2021/04/16/asia/bago-mass-killing-myanmar-civilians-intl-hnk/index.html|access-date=27 December 2021}}</ref> | {{military|Myanmar}} | ဆန္ဒပြသူများ |- | ၅ | [[ဒီပဲယင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒီပဲယင်းရွာများ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၁ | ဒီပဲယင်းမြို့နယ် | မသိရှိရ | {{military|Myanmar}} |PDFများ နှင့် ရွာသားများ |- | ၆ | [[မိုဆို လူသတ်ပွဲ]]<ref>{{Cite news|date=26 December 2021|title=CARE International condemns Christmas Eve Massacre in Myanmar|work=[[Care International]]|url=https://www.care-international.org/news/press-releases/care-international-condemns-christmas-eve-massacre-in-myanmar|access-date=27 December 2021|accessdate=15 February 2023|archivedate=30 March 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220330215456/https://www.care-international.org/news/press-releases/care-international-condemns-christmas-eve-massacre-in-myanmar}}</ref> | ၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁ | [[မိုဆိုရွာ၊ ဖရူဆိုမြို့နယ်|မိုဆိုရွာ]] | ၃၈+<ref>{{Cite news|date=26 December 2021|title=Women and children among dozens reported killed in Myanmar Christmas Eve massacre|work=[[ABC Television (Australian TV network)|ABC Australia]]|url=https://www.abc.net.au/news/2021-12-26/report-women-children-among-dozens-killed-in-myanmar/100725862|access-date=27 December 2021}}</ref> | {{military|Myanmar}} | ရွာသူရွာသားများ |- | ၇ | [[မုန်တိုင်ပင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မုန်တိုင်ပင် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၀-၁၂ မေ ၂၀၂၂ | [[မုန်တိုင်ပင်ရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်|မုန်တိုင်ပင်ရွာ]] | ၃၇<ref>{{Cite web |title=Survivors haunted by Myanmar army massacre in Sagaing|url=https://myanmar-now.org/en/news/survivors-haunted-by-myanmar-army-massacre-in-sagaing|access-date=2023-03-14|website=Myanmar NOW|language=en}}</ref> | {{military|Myanmar}} | ရွာသူရွာသားများ |- | ၈ | [[လက်ယက်ကုန်းရွာ ပစ်ခတ်မှု]] | ၁၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂ | [[လက်ယက်ကုန်းရွာ၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်|လက်ယက်ကုန်းရွာ]] | ၁၃ | {{military|Myanmar}} | ရွာသူရွာသားများ |- | ၉ | [[ဖားကန့် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ဖားကန့် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၂ | [[ဖားကန့်မြို့နယ်]] | ၈၀+<ref name="nyt2">{{cite news|last=Paddock|first=Richard|date=2022-10-25|work=New York Times|title=Airstrike Kills at Least 80 During Outdoor Concert in Myanmar|url=https://www.nytimes.com/2022/10/25/world/asia/myanmar-coup-concert-killed.html}}</ref> | {{Air force|Myanmar}} | ကချင်ဒေသခံများ၊ ဂီတပညာရှင်များ၊ [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကေအိုင်အေ]] အရာရှိများ |- | ၁၀ | [[တာတိုင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|တာတိုင် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂ မတ် ၂၀၂၃ | [[တာတိုင်ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|တာတိုင်ရွာ]] | ၁၇ | {{military|Myanmar}} | ရွာသူရွာသားများ |- | ၁၁ | [[ပင်လောင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ပင်လောင်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၁ မတ် ၂၀၂၃ | [[နန်းနိမ့်ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်|နန်းနိမ့်ရွာ]] | ၃၀ | {{military|Myanmar}}/[[ဖိုင်:Flag_of_the_Pa-O_National_Organisation.svg|border|22x22px]] [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်|ပအိုဝ်းတပ်]] | ရွာသူရွာသားများနှင့် ဘုန်းကြီး ၃ ပါး |- | ၁၂ | [[ပဇီကြီး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ပဇီကြီး သတ်ဖြတ်မှု]]<ref>{{cite news |title=Airstrikes on Myanmar village feared to have killed 100|url=https://apnews.com/article/airstrikes-military-myanmar-village-918fd636bb81153928ab7481e06423e5|work=AP NEWS|date=11 April 2023|language=en}}</ref> | ၁၁ ဧပြီ ၂၀၂၃ | [[ပဇီကြီးရွာ၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်|ပဇီကြီးရွာ]] | ၁၀၀+<ref>{{cite web |last1=PECK|first1=GRANT|title=Airstrikes on Myanmar village feared to have killed 100|url=https://www.timesunion.com/news/politics/article/airstrikes-on-myanmar-village-feared-to-have-17890632.php|website=Times Union|access-date=11 April 2023|date=11 April 2023}}</ref> | [[တပ်မတော် (လေ)]] | ရွာသူရွာသားများ<ref>{{cite web |title=War Crime in Pazigyi (Kantbalu, Sagaing Region)|url=https://www.mizzima.com/livefeed/live-update-war-crime-pazigyi-kantbalu-sagaing-region|website=Mizzima|access-date=11 April 2023}}</ref> |- | ၁၃ | [[လိုင်ဇာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|လိုင်ဇာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ | မုန်လိုင်ခက်ရွာ၊ [[လိုင်ဇာမြို့]] | ၂၉ | {{military|Myanmar}}<ref>{{cite news |title=Women, children among 29 killed as artillery hits Myanmar refugee camp - sources, media|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/many-killed-artillery-strike-northern-myanmar-media-local-sources-2023-10-10/|access-date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|work=Reuters|date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=More Than Two-Dozen People Killed in Attack on Refugee Camp in Northern Myanmar|url=https://www.voanews.com/a/more-than-two-dozen-people-killed-in-attack-on-refugee-camp-in-northern-myanmar/7304174.html|access-date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|work=VOA|date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|language=en}}</ref> | စစ်ဘေးဒုက္ခသည်<ref>{{cite news |title=လိုင်ဇာအနီး ဒုက္ခသည်စခန်း ဗုံးကြဲခံရပြီး ကလေးသူငယ်တွေအပါအဝင် သုံးဆယ်နီးပါး သေဆုံး|url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/airstrike-laiza-10092023225113.html|access-date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|work=Radio Free Asia|date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|language=my}}</ref> |- | ၁၄ | [[ကနန် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ကနန် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ | [[ကနန်ရွာ၊ တမူးမြို့နယ်|ကနန်ရွာ]] | ၁၇<ref>{{cite web |title=Myanmar: Military air strikes that killed 17 civilians ‘must be investigated as war crimes’|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2024/02/myanmar-military-air-strikes-that-killed-17-civilians-must-be-investigated-as-war-crimes/|website=Amnesty International|access-date=17 February 2024|language=en|date=8 February 2024}}</ref> | {{Air force|Myanmar}} | အရပ်သားများ<ref>{{cite news |title=An air attack in Myanmar kills 17, including children, but the military has denied responsibility|url=https://apnews.com/article/myanmar-conflict-sagaing-chin-airstrike-school-religion-711fcd7dcfdd2b899ba311c57e909bd2|access-date=17 February 2024|work=AP News|date=7 January 2024|language=en}}</ref> |- | ၁၅ | [[သာဒါရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သာဒါ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၈ မတ် ၂၀၂၄ | [[မင်းပြားမြို့နယ်]] | ၂၂+ | {{Air force|Myanmar}} | ရွာသူရွာသားများ |- | ၁၆ | [[အကြည်ပန်းပလွန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အကြည်ပန်းပလွန်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၉ မေ ၂၀၂၄ | [[အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ၊ ဆောမြို့နယ်|အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ]]<ref>{{cite news |last1=Now|first1=Myanmar|title=At least 15 killed in junta airstrike on Magway Region monastery|url=https://myanmar-now.org/en/news/at-least-15-killed-in-junta-airstrike-magway-region-monastery/|access-date=11 May 2024|work=Myanmar Now|date=10 May 2024}}</ref> | ၁၅+ | {{Air force|Myanmar}} | ပြည်သူများ |- | ၁၇ | [[ဆုံရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဆုံရွာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၉ မေ ၂၀၂၄ | ဆုံရွာ | ၃၂+ | [[File:Flag of PDF Myanmar.svg|22px]] [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|PDF]] | ရွာသူရွာသားများ |- | ၁၈ | [[လက်ထုတ္တော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လက်ထုတ္တော သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၁ မေ ၂၀၂၄ | [[လက်ထုတ္တောရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်|လက်ထုတ္တောရွာ]] | ၃၂<ref name="dvb2">{{cite news |title=Jailed anti-coup protest leader given another 20 years; Military kills 30 in raid against People's Defense Force|url=https://english.dvb.no/jailed-anti-coup-protest-leader-given-another-20-years-military-kills-30-in-raid-against-peoples-defense-force/|access-date=14 May 2024|work=DVB|date=13 May 2024}}</ref><ref>{{cite news |last1=Blazevic|first1=Igor|title=Who carries responsibility for the atrocities in Myanmar?|url=https://eng.mizzima.com/2024/05/13/9844|access-date=14 May 2024|publisher=Mizzima|date=13 May 2024}}</ref> | {{military|Myanmar}} | ပြည်သူများ<ref>{{cite news |last1=Zan|first1=Hein Htoo|title=Myanmar NUG Condemns Junta Forces' Massacre of 32 Civilians in Sagaing|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-nug-condemns-junta-forces-massacre-of-32-civilians-in-sagaing.html|access-date=14 May 2024|publisher=The Irrawaddy|date=13 May 2024}}</ref> |- | ၁၉ | [[ဗျိုင်းဖြူ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဗျိုင်းဖြူ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၉-၃၁ မေ ၂၀၂၄ | ဗျိုင်းဖြူရွာ၊ ကျောက်ဖြူမြို့နယ် | ၇၆ | {{military|Myanmar}}/{{flagicon image|Rohingya flag.svg}} [[ရိုဟင်ဂျာ]]ပြည်သူ့စစ်များ/{{flagicon image|Flag of the Arakan Liberation Party.svg}} [[ရခိုင်ပြည် လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ALP]]<ref name="June62">{{cite news |title=Updated Death toll of 76 dead in Byine Phyu Village massacre in Sittwe Township|url=https://eng.mizzima.com/2024/06/06/10583|work=Mizzima|date=6 June 2024}}</ref><ref>{{cite news |title=ALP Denies Involvement in Byine Phyu Massacre in Sittwe Township, Rakhine State|url=https://eng.mizzima.com/2024/06/05/10559|work=Mizzima|date=5 June 2024}}</ref> | ရွာသူရွာသားများ |- | ၂၀ | [[ရှင်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရှင်ရွာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄ | ရှင်ရွာကျေးရွာ၊[[ပေါက်တောမြို့နယ်]] | ၁၇ | {{Air force|Myanmar}} | စစ်သုံ့ပန်း(၇)နှင့်အရပ်သား(၁၀)ဦး |- | ၂၁ | [[မောင်တော နခခ (၂) အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|နခခ(၂)စခန်းဟောင်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄ | နခခ(၂)စခန်းဟောင်း၊ [[မောင်တောမြို့နယ်]] | ၅၀+ | {{Air force|Myanmar}} | စစ်သုံ့ပန်းများ |- | ၂၂ | [[ကျောက်နီမော် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျောက်နီမော် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ | [[ကျောက်နီမော်ရွာ]] | ၄၀ | {{military|Myanmar}}<ref>{{cite news |agency=Associated Press|title=Airstrike on village in western Myanmar kills at least 40 people, groups say|url=https://edition.cnn.com/2025/01/09/asia/myanmar-village-army-airstrike-intl-hnk/index.html|access-date=10 January 2025|work=CNN|date=10 January 2025|language=en}}</ref> | ရွာသူရွာသားများ |- | ၂၃ | [[မြောက်ဦး ရမ်းချောင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရမ်းချောင်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ | ရမ်းချောင်း၊မြောက်ဦးမြို့နယ် | ၂၈ | {{Air force|Myanmar}} | စစ်သုံ့ပန်းများ နှင့် မိသားစုဝင်များ |- | ၂၄ | [[အိုးထိမ်းတွင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အိုးထိမ်းတွင်း သတ်ဖြတ်မှု]]<ref>{{Cite web |date=2024-11-04 |title=ဒီပဲယင်းမြို့နယ် – Tabayin Township – Geographical Society of Myanmar |url=https://myanmargeographicalsociety.org/tabayin-township/ |access-date=2026-05-04 |language=en-US}}</ref> | ၁၂ မေ ၂၀၂၅ | အိုးထိမ်းတွင်းရွာ၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]] | ၂၂ | {{Air force|Myanmar}} | ကျောင်းသားကျောင်းသူများနှင့် ဆရာမများ<ref>{{cite news | AP |last1=Peck |first1=Grant|title=An airstrike in central Myanmar kills up to 22 people at a bombed school, reports say|url=https://www.washingtonpost.com/world/2025/05/12/myanmar-airstrike-school-saigaing-resistance-military/6388bcfc-2f2f-11f0-8498-1f8214bba2d2_story.html|access-date=12 May 2025|work=The Washington Post|date=12 May 2025}}</ref> |- | ၂၅ | [[မော်ချီးဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မော်ချီးဒေသ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ | [[ဖားဆောင်းမြို့နယ်]] | ၃၂<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c07pxm4gymzt?fbclid=IwY2xjawMPqs9leHRuA2FlbQIxMABicmlkETFlbnprSkh1RHpmcmxuWVp2AR5Wjdss1hfBdUayV8scGE1Hiv01Wr8jtSyB6aa_T287zM5PQmGMqJ3QsZLshg_aem_BJ8VmkEd1Lg-dTclX3dIHg&post=asset%3Ae48ec2d0-67a7-4e97-acf5-84ab1d54fbcf#asset:e48ec2d0-67a7-4e97-acf5-84ab1d54fbcf|title=မော်ချီးဒေသကို စစ်တပ် ဗုံးကြဲမှု သေဆုံးသူ ၂၄ ဦးအထိ မြင့်တက်|publisher=BBC Burmese|accessdate=17 August 2025}}</ref> | {{Air force|Myanmar}} | ပြည်သူများ<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c0l6jpgj93yt|title=မော်ချီး လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု သေဆုံးသူ ၃၀ ကျော်အထိမြင့်တက်လာ,|publisher=BBC Burmese|accessdate=17 August 2025}}</ref> |- | ၂၆ | [[မြောက်ဦး ဒိုင်းကျီ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ | [[မြောက်ဦးမြို့]] | ၁၄ | {{Air force|Myanmar}} | ပြည်သူများ |- | ၂၇ | [[သရက်တပင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သရက်တပင် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ | [[သရက်တပင်ရွာ၊ ကျောက်တော်မြို့နယ်|သရက်တပင်ရွာ]] | ၁၈<ref>{{cite web|url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/68c38f4c268ac2ee044cb2f1|title=ကျောက်တော်မြို့နယ်၊ သရက်တပင်ရွာမှ ပညာပန်းခင်းကိုယ်ပိုင်အထက်တန်းကျောင်းကို အကြမ်းဖက်မြန်မာစစ်တပ်ကဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်၍ ၁၈ ဦးသေဆုံးပြီး ၂၀ ကျော်ဒဏ်ရာရဟု AA ထုတ်ပြန်|work=narinjara|access-date=၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref> | {{Air force|Myanmar}} | ကျောင်းသား၊ ပြည်သူများ |- | ၂၈ | [[ဘုံတိုရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဘုံတို သတ်ဖြတ်မှု]] | ၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ | [[ချောင်းဦးမြို့နယ်]] | ၂၀+ | {{Air force|Myanmar}} | တော်လှန်ရေးအဖွဲ့သားများနှင့်ဒေသခံများ |- | ၂၉ | [[မြောက်ဦးဆေးရုံ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မြောက်ဦးဆေးရုံ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ | [[မြောက်ဦးမြို့]] | ၃၃ | {{Air force|Myanmar}} | ဆေးရုံတက်လူနာများ |- | ၃၀ | [[ချောင်းတူရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ချောင်းတူ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ | [[ကျောက်တော်မြို့နယ်]] | ၃၃ | {{Air force|Myanmar}} | စစ်သုံ့ပန်းများနှင့်မိသားစုဝင်များ |- | ၃၁ | [[ယိုးငူ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ယိုးငူ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ | [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်]] | ၁၇ | {{Air force|Myanmar}} | ဈေးရောင်း၊ ဈေးဝယ်များ |- | ၃၂ | [[ပြောင်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပြောင်းရွာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁ မတ် ၂၀၂၆ | [[မင်းတုန်းမြို့နယ်]]<ref>{{Cite web |title=မင်းတုန်းမြို့နယ်၌ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကုန်သည်နှင့် ကားသမား ၂၅ ဦး သေဆုံး|url=https://burmese.dvb.no/post/748482|access-date=2026-03-02|website=မကွေးတိုင်း၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်၊ ပြောင်းကျေးရွာအနားရှိ ကုန်ကားတွေ ရပ်နားထားတဲ့ နေရာကို စစ်ကောင်စီတပ်က လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲတိုက်ခဲ့တာကြောင့် ရခိုင်ကုန်သည်နဲ့ ကားသမား အပါအဝင် ၂၅ ယောက် သေဆုံးပြီး ပြင်းထန…|language=en}}</ref> | ၂၅ | {{Air force|Myanmar}} | အရပ်သားများ<ref>{{Cite web |last=ခင်ရီရီဇော်|date=2026-03-02|title=မင်းတုန်းမြို့အနောက်ဘက် ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ကုန်တင်ကားရပ်နားစခန်းကို ဗုံးကြဲ၊ ၂၅ ဦးသေဆုံး|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73008/|access-date=2026-03-02|website=Myanmar Now|language=en-US}}</ref> |- | ၃၃ | [[ရေတွင်းကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရေတွင်းကုန်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၅-၈ မတ် ၂၀၂၆ | [[ညောင်လေးပင်မြို့နယ်]] | ၂၈ | {{Air force|Myanmar}}/[[File:Shoulder sleeve insignia of No.(77) Light Infantry Division of the Myanmar Army.svg|25px]] [[အမှတ်(၇၇)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|တပ်မ(၇၇)]] | ရွာသားများ<ref>{{Cite web|title=ကျောက်ကြီးမှာ စစ်တပ်ဗုံးကြဲလို့ လူ ၂၅ ဦးခန့်သေဆုံး၊ ၅ ဦး အသတ်ခံရတယ်လို့ KNU ပြော - ၂၀၂၆ မတ်လ ၉ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgqgpqwww5xt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-09|access-date=2026-03-10|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=ကျောက်ကြီးမြို့နယ်တွင် စစ်တပ် ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်မှုကြောင့် အရပ်သား ၃၀ သေဆုံး - လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ သတင်း -|url=https://burmese.monnews.org/2026/03/09/%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA/|website=လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ|date=2026-03-09|access-date=2026-03-10|language=en-US|first=လွတ်လပ်သော|last=မွန်သတင်းအေဂျင်စီ}}</ref> |- | ၃၄ | [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒလက်ချောင်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၈ မတ် ၂၀၂၆ | [[အမ်းမြို့နယ်]] | ၁၁၆ | {{Air force|Myanmar}} | စစ်သုံ့ပန်းများ |- | ၃၅ | [[ကျင်ဒွေးတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျင်ဒွေး သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၉ ဧပြီ ၂၀၂၆ | [[ကျင်ဒွေးမြို့]] | ၁၁+ | {{Air force|Myanmar}} | တံတားလုပ်သားများ |} == လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အချင်းချင်းကြား ထိတွေ့ပစ်ခတ်မှုများ == ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်း၌ စစ်ကောင်စီကို တော်လှန်တိုက်ခိုက်ရန် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများနှင့် ဒေသခံကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များစွာ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ သို့သော် အချို့သော နယ်မြေများတွင် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အချင်းချင်းကြား၌ နယ်မြေစိုးမိုးရေး၊ အကျိုးစီးပွားဆိုင်ရာ ပဋိပက္ခများနှင့် အမိန့်ပေးစနစ် ကွဲလွဲမှုများကြောင့် အပြန်အလှန် ပစ်ခတ်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး အင်အားစုအချို့ ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ ရှိခဲ့သည်။ထင်ရှားသည့် ဖြစ်စဉ်များကို အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်<ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2026-03-02 |title=လူမျိုးစု လက်နက်ကိုင်တပ်အချင်းချင်း ပြဿနာတွေလျှော့ချပြီး ဘုံရန်သူမမေ့ဖို့ ရှမ်းတောင်တပ် SSNDF နိုင်ငံရေးမှူးတိုက်တွန်း |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2026/03/02/149969/ |access-date=2026-05-03 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-06-21 |title=ချင်း လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့တွေအကြား အပြန်အလှန် တိုက်ခိုက်မှုတွေရှိနေ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c4nnqnr7135o |access-date=2026-05-03 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> - {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%; line-height:1.6em;" |+ '''လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အချင်းချင်းကြား ထိတွေ့ပစ်ခတ်မှုနှင့် သေဆုံးမှုမှတ်တမ်းများ''' |- style="background: #ececec; text-align: center;" ! စဉ် !! ဖြစ်စဉ်အမည် !! ခုနှစ် !! လ/ရက် !! တည်နေရာ !! ပါဝင်သည့် အဖွဲ့အစည်းများ !! သေဆုံး/ကျဆုံး !! ဖြစ်စဉ်အကျဉ်းနှင့် နောက်ဆက်တွဲ |- | ၁ || [[၂၀၂၂ မူဆယ် လက်နက်ကိုင်အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု]]|| ၂၀၂၂ || နိုဝင်ဘာ ၂၃ || [[မူဆယ်မြို့]] || ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း (PSDA) အချင်းချင်း || ၆ ဦး || PSDA တပ်ဖွဲ့အတွင်း အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှုဖြစ်ပွားပြီး တပ်ဖွဲ့ဝင် ၆ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ ထိုဖြစ်စဉ်ကြောင့် အဆိုပါတပ်ဖွဲ့ကို ဖျက်သိမ်းခဲ့ရပြီး ကျူးလွန်သူများကို ထောင်ဒဏ်နှစ်ရှည်များ ချမှတ်ခဲ့သည်။ |- | ၂ || [[၂၀၂၄ ချင်းလက်နက်ကိုင်အချင်းချင်း တိုက်ပွဲ]]|| ၂၀၂၄ || ဇွန် ၂၁ || [[မတူပီမြို့]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်|CNA]] ဦးဆောင်သော ချင်းပြည်ကောင်စီ နှင့် [[ချင်းညီနောင်]] (Chin Brotherhood) || နှစ်ဖက် ထိခိုက်သေဆုံးမှုရှိ || မတူပီမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအတွင်း အချင်းချင်းကြား ပစ်ခတ်မှုများဖြစ်ပွားကာ နှစ်ဖက်ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ ရှိခဲ့သည်။ ဤဖြစ်စဉ်ကြောင့် ချင်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များအကြား တင်းမာမှုမြင့်တက်ခဲ့ပြီး ထိန်းချုပ်နယ်မြေများအတွင်း သွားလာရေးကန့်သတ်ချက်များ ရှိလာခဲ့သည်။ |- | ၃ || [[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ|၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့ တိုက်ပွဲ]]|| ၂၀၂၆ || မတ် ၁၆ || [[ကွတ်ခိုင်မြို့]] || [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]] နှင့် [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]] || မသိရှိရ || ညီနောင်မဟာမိတ်အဖွဲ့ဝင်များအကြား ဖြစ်ပွားသည့် အကြီးစား နယ်မြေစိုးမိုးရေးတိုက်ပွဲ ဖြစ်သည်။ TNLA ထိန်းချုပ်ထားသော ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA က တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ |- | ၄ || [[၂၀၂၆ ယောဒေသ တော်လှန်ရေးအင်အားစု အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု]]|| ၂၀၂၆ || မတ် ၂၂ || [[ဂန့်ဂေါမြို့နယ်]]၊ ညောင်လယ်ရွာ || [[ယောကာကွယ်ရေးတပ်]] (YDF - ဗဟို) နှင့် YDF စစ်ဒေသရုံး (ခွဲထွက်) || ၁ ဦး || YDF ဗဟိုနှင့် ခွဲထွက်အဖွဲ့တို့အကြား အပြန်အလှန် ပစ်ခတ်မှုဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဆိုပါဖြစ်စဉ်အတွင်း YDF စစ်ဒေသမှူးဟောင်း ကိုကောင်းကောင်း သေဆုံးခဲ့သည်။ |- | ၅ || [[၂၀၂၆ မိုးဗြဲတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များအကြား ပစ်ခတ်မှု]]|| ၂၀၂၆ || ဧပြီ ၂၄ || [[မိုးဗြဲ|မိုးဗြဲမြို့]]အနောက်ခြမ်း || မိုးဗြဲ Local PDF နှင့် အမှတ် (၁) အယ်လ်ဖာစစ်ဒေသ (မိုးဗြဲနယ်) || ၉ ဦး || မိုးဗြဲ Local PDF ခေါင်းဆောင် ကိုအောင်မင်း အပါအဝင် ရဲဘော် ၉ ဦး ကျဆုံးခဲ့ပြီး အယ်လ်ဖာစစ်ဒေသဘက်မှ ၃ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ဤဖြစ်စဉ်သည် တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့အချင်းချင်းကြား အသေအပျောက် အများဆုံးဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ကရင်နီပူးတွဲစစ်ဦးစီးကော်မတီက စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ |} == ကိုးကား == {{Reflist|2}} [[Category:နိုင်ငံအလိုက် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဖြစ်ရပ်များ|အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ|*]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] 3gy5bap951gl9gkjedj7o65j4hxblnf 1029384 1029365 2026-05-04T07:46:21Z Zawzawaungthwin 100038 စာလုံးပေါင်း ပြင်ဆင် 1029384 wikitext text/x-wiki {{Expand list|date=ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃}} အောက်ပါတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုဖြစ်ရပ်များဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2023-10-11 |title=အစုအပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှု ၂၂ ခု စစ်ကောင်စီကျူးလွန်ဟု NLD ပြော |url=https://myanmar-now.org/mm/news/43310/ |access-date=2026-05-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ခေတ်အလိုက် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများစာရင်း == === ကိုလိုနီခေတ် နှင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း === {| class="sortable wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" ! စဉ် !! အမည် !! နေ့ရက် !! နေရာ !! သေဆုံးသူ !! ကျူးလွန်သူများ !! ပြုမူခံရသူများ |- | ၁ || [[ကုလား-ဗမာ အဓိကရုဏ်း|၁၉၃၀ ရန်ကုန် အရေးအခင်း]]|| ၁၉၃၀ || ရန်ကုန်မြို့ || ၁၂၀–၂၀၀+ || ဗမာအဓိကရုဏ်းပြုသူများ || အိန္ဒိယဆိပ်ကမ်းလုပ်သားများ |- | ၂ || ရခိုင်ပြည်နယ် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု || ၁၉၄၂ || ရခိုင်ပြည်နယ် || ၆၀,၀၀၀ ခန့်<ref>{{cite web|url=http://www.burmalibrary.org/docs14/ARAKAN-Racism_to_Rohingya-red.pdf|title=Racism to Rohingya in Burma|access-date=18 October 2017}}</ref>|| ရခိုင်ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များနှင့် ရိုဟင်ဂျာများ || အပြန်အလှန် သတ်ဖြတ်ကြခြင်း |- | ၃ || ကုလားကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု || ၇ ဇူလိုင် ၁၉၄၅ || ကုလားကုန်းရွာ || ၆၀၀–၁,၀၀၀ || ဂျပန်အင်ပါယာတပ် || ကုလားကုန်းရွာသားများ |} === စစ်အစိုးရခေတ်များ (၁၉၈၈–၂၀၁၀) === {| class="sortable wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" ! စဉ် !! အမည် !! နေ့ရက် !! နေရာ !! သေဆုံးသူ !! ကျူးလွန်သူများ !! ပြုမူခံရသူများ |- | ၄ || [[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း]]<ref name="fer3132">Ferrara (2003), pp. 313</ref>|| ၈–၉ ဩဂုတ် ၁၉၈၈ || မြန်မာနိုင်ငံအဝှမ်း || ၃,၀၀၀–၁၀,၀၀၀<ref name="win2">Wintle (2007)</ref><ref name="fog2">Fogarty, Phillipa (7 August 2008). [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/7543347.stm Was Burma's 1988 uprising worth it?] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090112023805/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/7543347.stm|date=12 January 2009}}. [[BBC_News]].</ref>|| {{military|Myanmar}} || ဆန္ဒပြသူများ |- | ၅ || စက်တင်ဘာ အာဏာသိမ်းမှု || ၁၈–၁၉ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၈ || ရန်ကုန်မြို့ || အတည်မပြုနိုင် || {{military|Myanmar}} || ပြည်သူများနှင့် ဝန်ထမ်းများ |- | ၆ || [[ဒီပဲယင်းအရေးအခင်း]]|| ၃၀ မေ ၂၀၀၃ || ဒီပဲယင်းမြို့ || ၇၀ ခန့် || ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် စစ်အစိုးရထောက်ခံသူများ || NLD ပါတီဝင်များ |- | ၇ || [[ရွှေဝါရောင် တော်လှန်ရေး]]|| စက်တင်ဘာ ၂၀၀၇ || ရန်ကုန်မြို့ || ၁၃–၃၁ || [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|နအဖ စစ်အစိုးရ]]|| သံဃာတော်များနှင့် ပြည်သူများ |} === ၂၀၁၇ ရခိုင်ပြည်နယ် ပဋိပက္ခအတွင်း ဖြစ်စဉ်များ === {| class="sortable wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" ! စဉ် !! အမည် !! နေ့ရက် !! နေရာ !! သေဆုံးသူ !! ကျူးလွန်သူများ !! ပြုမူခံရသူများ |- | ၈ || ခမောင်းဆိပ် သတ်ဖြတ်မှု<ref name="AmnestyInt2">{{cite web|title=Myanmar: New evidence reveals Rohingya armed group massacred scores in Rakhine State|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/05/myanmar-new-evidence-reveals-rohingya-armed-group-massacred-scores-in-rakhine-state/|website=www.amnesty.org|language=en}}</ref>|| ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || ခမောင်းဆိပ် || ၉၉ || ARSA || ဟိန္ဒူရွာသားများ |- | ၉ || [[ချွတ်ပြင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ချွတ်ပြင် သတ်ဖြတ်မှု]]<ref name="Cochrane2">{{cite news |last1=Cochrane|first1=Liam|title=Women, children feared among scores dead in Myanmar village 'massacre'|url=http://www.abc.net.au/news/2017-09-01/reports-of-women-and-children-among-dead-in-myanmar-massacre/8862164|access-date=19 July 2018|work=ABC News|date=1 September 2017|language=en-AU}}</ref>|| ၂၆ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || ချွတ်ပြင်ရွာ || ၁၃၀–၃၅၈<ref name="Emont2">{{cite news|last1=Emont|first1=Jon|last2=Mandhana|first2=Niharika|title=‘We’ll Turn Your Village Into Soil’: Survivors Recount One of Myanmar’s Biggest Massacres|url=https://www.wsj.com/articles/burn-the-houses-rohingya-survivors-recount-the-day-soldiers-killed-hundreds-1526048545|access-date=11 May 2018|work=Wall Street Journal|date=11 May 2018}}</ref>|| တပ်မတော်နှင့် ရခိုင်ရွာသားများ || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ |- | ၁၀ || [[မောင်နူ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မောင်နူသတ်ဖြတ်မှု]]<ref name="CBSMNu2">{{cite news|title=Rohingyas describe bloody massacre at hands of Myanmar troops|url=https://www.cbsnews.com/news/rohingya-myanmar-troops-alleged-massacre-executions-villagers-maung-nu/|language=en}}</ref>|| ၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || မောင်နုရွာ || ၈၂+ || မြန်မာ့တပ်မတော် || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ |- | ၁၁ || ဂူဒါပြင် သတ်ဖြတ်မှု<ref name="NaingSterling2">{{cite news |last1=Naing|first1=Shoon Lei Win|last2=Sterling|first2=Toby|title=Suu Kyi tells U.N.'s top court charge of Rohingya genocide is 'misleading'|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-rohingya-world-court/suu-kyi-tell-u-n-s-top-court-charge-of-rohingya-genocide-is-misleading-idUSKBN1YF06P|access-date=13 December 2019|work=Reuters|date=11 December 2019|language=en}}</ref>|| ၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || ဂူဒါပြင်ရွာ || ၁၀–၄၀၀+<ref name="Blumberg2">{{cite news|last1=Blumberg|first1=Antonia|title=Mass Graves Suggest Systematic Killing Of Rohingya In Myanmar|url=http://www.huffingtonpost.ca/entry/rohingya-mass-graves-myanmar_us_5a734e7ae4b0905433b21a6e|access-date=2 February 2018|work=HuffPost Canada|date=1 February 2018|language=en-CA}}</ref><ref name="APgraves2">{{cite news|last1=Klug|first1=Foster|title=AP finds evidence for graves, Rohingya massacre in Myanmar|url=https://www.apnews.com/ef46719c5d1d4bf98cfefcc4031a5434|access-date=2 February 2018|work=AP News}}</ref>|| တပ်မတော်နှင့် ရခိုင်ရွာသားများ || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ |- | ၁၂ || တူလာတူတီ သတ်ဖြတ်မှု<ref>{{cite news|title=There is no Rohingya left in Tulatoli|url=http://www.dhakatribune.com/bangladesh/2017/09/09/no-rohingya-left-tulatoli/|access-date=23 September 2017|work=[[Dhaka Tribune]]|date=9 September 2017}}</ref>|| ၃၀ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || မင်းကြီးရွာ || ၅၀၀+ || မြန်မာ့တပ်မတော် || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ |- | ၁၃ || အင်းဒင် သတ်ဖြတ်မှု<ref name="Reuters922">{{cite news|last1=Lone|first1=Wa|last2=Oo|first2=Kyaw Soe|last3=Lewis|first3=Simon|last4=Slodkowski|first4=Antoni|title=Massacre in Myanmar: One grave for 10 Rohingya men|url=https://www.reuters.com/investigates/special-report/myanmar-rakhine-events/|access-date=10 February 2018|work=Reuters|language=en}}</ref>|| ၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇ || အင်းဒင်ရွာ || ၁၀ || တပ်မတော်နှင့် ရခိုင်ရွာသားများ || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ |} === ၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ဖြစ်စဉ်များ (၂၀၂၁–၂၀၂၆) === {| class="sortable wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" ! စဉ် !! အမည် !! နေ့ရက် !! နေရာ !! သေဆုံးသူ !! ကျူးလွန်သူများ !! ပြုမူခံရသူများ |- | ၁ | [[လှိုင်သာယာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လှိုင်သာယာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၄ မတ် ၂၀၂၁ | [[လှိုင်သာယာမြို့နယ်]] | ၆၅+<ref>{{Cite web |date=2021-12-02|title=Myanmar: Protesters Targeted in March Massacre|url=https://www.hrw.org/news/2021/12/02/myanmar-protesters-targeted-march-massacre|access-date=2023-02-21|website=Human Rights Watch|language=en}}</ref> | {{military|Myanmar}} | ဆန္ဒပြသူများ |- | ၂ | [[ကလေးမြို့နယ် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ|ကလေးမြို့နယ် တိုက်ပွဲ]] | ၂၈ မတ် ၂၀၂၁ | [[ကလေးမြို့နယ်]] | ၂၀+ | {{military|Myanmar}} | PDFများ နှင့် ရွာသားများ |- | ၃ | [[အူးဟူချောင်းတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အူးဟူချောင်းတံတား သတ်ဖြတ်မှု]] | ၃၁ မတ် ၂၀၂၁ | [[ကနဲလေးရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်|ကနဲလေးကျေးရွာအနီး]] | ၂၅ | [[ဖိုင်:Flag of the Karen National Defence Organisation.svg|border|22x22px]] [[ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးအဖွဲ့]] | လမ်းလုပ်သားများ |- | ၄ | [[ပဲခူး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပဲခူး သတ်ဖြတ်မှု]] | ၉ ဧပြီ ၂၀၂၁ | [[ပဲခူးမြို့]] | ၈၂+<ref>{{Cite news|last=Hancocks|first=Paula|date=16 April 2021|title=Witnesses to Bago killings describe relentless military onslaught against Myanmar civilian population|work=[[CNN]]|url=https://edition.cnn.com/2021/04/16/asia/bago-mass-killing-myanmar-civilians-intl-hnk/index.html|access-date=27 December 2021}}</ref> | {{military|Myanmar}} | ဆန္ဒပြသူများ |- | ၅ | [[ဒီပဲယင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒီပဲယင်းရွာများ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၁ | ဒီပဲယင်းမြို့နယ် | မသိရှိရ | {{military|Myanmar}} |PDFများ နှင့် ရွာသားများ |- | ၆ | [[မိုဆို လူသတ်ပွဲ]]<ref>{{Cite news|date=26 December 2021|title=CARE International condemns Christmas Eve Massacre in Myanmar|work=[[Care International]]|url=https://www.care-international.org/news/press-releases/care-international-condemns-christmas-eve-massacre-in-myanmar|access-date=27 December 2021|accessdate=15 February 2023|archivedate=30 March 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220330215456/https://www.care-international.org/news/press-releases/care-international-condemns-christmas-eve-massacre-in-myanmar}}</ref> | ၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁ | [[မိုဆိုရွာ၊ ဖရူဆိုမြို့နယ်|မိုဆိုရွာ]] | ၃၈+<ref>{{Cite news|date=26 December 2021|title=Women and children among dozens reported killed in Myanmar Christmas Eve massacre|work=[[ABC Television (Australian TV network)|ABC Australia]]|url=https://www.abc.net.au/news/2021-12-26/report-women-children-among-dozens-killed-in-myanmar/100725862|access-date=27 December 2021}}</ref> | {{military|Myanmar}} | ရွာသူရွာသားများ |- | ၇ | [[မုန်တိုင်ပင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မုန်တိုင်ပင် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၀-၁၂ မေ ၂၀၂၂ | [[မုန်တိုင်ပင်ရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်|မုန်တိုင်ပင်ရွာ]] | ၃၇<ref>{{Cite web |title=Survivors haunted by Myanmar army massacre in Sagaing|url=https://myanmar-now.org/en/news/survivors-haunted-by-myanmar-army-massacre-in-sagaing|access-date=2023-03-14|website=Myanmar NOW|language=en}}</ref> | {{military|Myanmar}} | ရွာသူရွာသားများ |- | ၈ | [[လက်ယက်ကုန်းရွာ ပစ်ခတ်မှု]] | ၁၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂ | [[လက်ယက်ကုန်းရွာ၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်|လက်ယက်ကုန်းရွာ]] | ၁၃ | {{military|Myanmar}} | ရွာသူရွာသားများ |- | ၉ | [[ဖားကန့် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ဖားကန့် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၂ | [[ဖားကန့်မြို့နယ်]] | ၈၀+<ref name="nyt2">{{cite news|last=Paddock|first=Richard|date=2022-10-25|work=New York Times|title=Airstrike Kills at Least 80 During Outdoor Concert in Myanmar|url=https://www.nytimes.com/2022/10/25/world/asia/myanmar-coup-concert-killed.html}}</ref> | {{Air force|Myanmar}} | ကချင်ဒေသခံများ၊ ဂီတပညာရှင်များ၊ [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကေအိုင်အေ]] အရာရှိများ |- | ၁၀ | [[တာတိုင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|တာတိုင် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂ မတ် ၂၀၂၃ | [[တာတိုင်ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|တာတိုင်ရွာ]] | ၁၇ | {{military|Myanmar}} | ရွာသူရွာသားများ |- | ၁၁ | [[ပင်လောင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ပင်လောင်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၁ မတ် ၂၀၂၃ | [[နန်းနိမ့်ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်|နန်းနိမ့်ရွာ]] | ၃၀ | {{military|Myanmar}}/[[ဖိုင်:Flag_of_the_Pa-O_National_Organisation.svg|border|22x22px]] [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်|ပအိုဝ်းတပ်]] | ရွာသူရွာသားများနှင့် ဘုန်းကြီး ၃ ပါး |- | ၁၂ | [[ပဇီကြီး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ပဇီကြီး သတ်ဖြတ်မှု]]<ref>{{cite news |title=Airstrikes on Myanmar village feared to have killed 100|url=https://apnews.com/article/airstrikes-military-myanmar-village-918fd636bb81153928ab7481e06423e5|work=AP NEWS|date=11 April 2023|language=en}}</ref> | ၁၁ ဧပြီ ၂၀၂၃ | [[ပဇီကြီးရွာ၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်|ပဇီကြီးရွာ]] | ၁၀၀+<ref>{{cite web |last1=PECK|first1=GRANT|title=Airstrikes on Myanmar village feared to have killed 100|url=https://www.timesunion.com/news/politics/article/airstrikes-on-myanmar-village-feared-to-have-17890632.php|website=Times Union|access-date=11 April 2023|date=11 April 2023}}</ref> | [[တပ်မတော် (လေ)]] | ရွာသူရွာသားများ<ref>{{cite web |title=War Crime in Pazigyi (Kantbalu, Sagaing Region)|url=https://www.mizzima.com/livefeed/live-update-war-crime-pazigyi-kantbalu-sagaing-region|website=Mizzima|access-date=11 April 2023}}</ref> |- | ၁၃ | [[လိုင်ဇာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|လိုင်ဇာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ | မုန်လိုင်ခက်ရွာ၊ [[လိုင်ဇာမြို့]] | ၂၉ | {{military|Myanmar}}<ref>{{cite news |title=Women, children among 29 killed as artillery hits Myanmar refugee camp - sources, media|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/many-killed-artillery-strike-northern-myanmar-media-local-sources-2023-10-10/|access-date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|work=Reuters|date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=More Than Two-Dozen People Killed in Attack on Refugee Camp in Northern Myanmar|url=https://www.voanews.com/a/more-than-two-dozen-people-killed-in-attack-on-refugee-camp-in-northern-myanmar/7304174.html|access-date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|work=VOA|date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|language=en}}</ref> | စစ်ဘေးဒုက္ခသည်<ref>{{cite news |title=လိုင်ဇာအနီး ဒုက္ခသည်စခန်း ဗုံးကြဲခံရပြီး ကလေးသူငယ်တွေအပါအဝင် သုံးဆယ်နီးပါး သေဆုံး|url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/airstrike-laiza-10092023225113.html|access-date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|work=Radio Free Asia|date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|language=my}}</ref> |- | ၁၄ | [[ကနန်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကနန် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ | [[ကနန်ရွာ၊ တမူးမြို့နယ်|ကနန်ရွာ]] | ၁၇<ref>{{cite web |title=Myanmar: Military air strikes that killed 17 civilians ‘must be investigated as war crimes’|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2024/02/myanmar-military-air-strikes-that-killed-17-civilians-must-be-investigated-as-war-crimes/|website=Amnesty International|access-date=17 February 2024|language=en|date=8 February 2024}}</ref> | {{Air force|Myanmar}} | အရပ်သားများ<ref>{{cite news |title=An air attack in Myanmar kills 17, including children, but the military has denied responsibility|url=https://apnews.com/article/myanmar-conflict-sagaing-chin-airstrike-school-religion-711fcd7dcfdd2b899ba311c57e909bd2|access-date=17 February 2024|work=AP News|date=7 January 2024|language=en}}</ref> |- | ၁၅ | [[သာဒါရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သာဒါ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၈ မတ် ၂၀၂၄ | [[မင်းပြားမြို့နယ်]] | ၂၂+ | {{Air force|Myanmar}} | ရွာသူရွာသားများ |- | ၁၆ | [[အကြည်ပန်းပလွန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အကြည်ပန်းပလွန်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၉ မေ ၂၀၂၄ | [[အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ၊ ဆောမြို့နယ်|အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ]]<ref>{{cite news |last1=Now|first1=Myanmar|title=At least 15 killed in junta airstrike on Magway Region monastery|url=https://myanmar-now.org/en/news/at-least-15-killed-in-junta-airstrike-magway-region-monastery/|access-date=11 May 2024|work=Myanmar Now|date=10 May 2024}}</ref> | ၁၅+ | {{Air force|Myanmar}} | ပြည်သူများ |- | ၁၇ | [[ဆုံရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဆုံရွာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၉ မေ ၂၀၂၄ | ဆုံရွာ | ၃၂+ | [[File:Flag of PDF Myanmar.svg|22px]] [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|PDF]] | ရွာသူရွာသားများ |- | ၁၈ | [[လက်ထုတ္တော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လက်ထုတ္တော သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၁ မေ ၂၀၂၄ | [[လက်ထုတ္တောရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်|လက်ထုတ္တောရွာ]] | ၃၂<ref name="dvb2">{{cite news |title=Jailed anti-coup protest leader given another 20 years; Military kills 30 in raid against People's Defense Force|url=https://english.dvb.no/jailed-anti-coup-protest-leader-given-another-20-years-military-kills-30-in-raid-against-peoples-defense-force/|access-date=14 May 2024|work=DVB|date=13 May 2024}}</ref><ref>{{cite news |last1=Blazevic|first1=Igor|title=Who carries responsibility for the atrocities in Myanmar?|url=https://eng.mizzima.com/2024/05/13/9844|access-date=14 May 2024|publisher=Mizzima|date=13 May 2024}}</ref> | {{military|Myanmar}} | ပြည်သူများ<ref>{{cite news |last1=Zan|first1=Hein Htoo|title=Myanmar NUG Condemns Junta Forces' Massacre of 32 Civilians in Sagaing|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-nug-condemns-junta-forces-massacre-of-32-civilians-in-sagaing.html|access-date=14 May 2024|publisher=The Irrawaddy|date=13 May 2024}}</ref> |- | ၁၉ | [[ဗျိုင်းဖြူ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဗျိုင်းဖြူ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၉-၃၁ မေ ၂၀၂၄ | ဗျိုင်းဖြူရွာ၊ ကျောက်ဖြူမြို့နယ် | ၇၆ | {{military|Myanmar}}/{{flagicon image|Rohingya flag.svg}} [[ရိုဟင်ဂျာ]]ပြည်သူ့စစ်များ/{{flagicon image|Flag of the Arakan Liberation Party.svg}} [[ရခိုင်ပြည် လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ALP]]<ref name="June62">{{cite news |title=Updated Death toll of 76 dead in Byine Phyu Village massacre in Sittwe Township|url=https://eng.mizzima.com/2024/06/06/10583|work=Mizzima|date=6 June 2024}}</ref><ref>{{cite news |title=ALP Denies Involvement in Byine Phyu Massacre in Sittwe Township, Rakhine State|url=https://eng.mizzima.com/2024/06/05/10559|work=Mizzima|date=5 June 2024}}</ref> | ရွာသူရွာသားများ |- | ၂၀ | [[ရှင်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရှင်ရွာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄ | ရှင်ရွာကျေးရွာ၊[[ပေါက်တောမြို့နယ်]] | ၁၇ | {{Air force|Myanmar}} | စစ်သုံ့ပန်း(၇)နှင့်အရပ်သား(၁၀)ဦး |- | ၂၁ | [[မောင်တော နခခ (၂) အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|နခခ(၂)စခန်းဟောင်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄ | နခခ(၂)စခန်းဟောင်း၊ [[မောင်တောမြို့နယ်]] | ၅၀+ | {{Air force|Myanmar}} | စစ်သုံ့ပန်းများ |- | ၂၂ | [[ကျောက်နီမော် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျောက်နီမော် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ | [[ကျောက်နီမော်ရွာ]] | ၄၀ | {{military|Myanmar}}<ref>{{cite news |agency=Associated Press|title=Airstrike on village in western Myanmar kills at least 40 people, groups say|url=https://edition.cnn.com/2025/01/09/asia/myanmar-village-army-airstrike-intl-hnk/index.html|access-date=10 January 2025|work=CNN|date=10 January 2025|language=en}}</ref> | ရွာသူရွာသားများ |- | ၂၃ | [[မြောက်ဦး ရမ်းချောင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရမ်းချောင်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ | ရမ်းချောင်း၊မြောက်ဦးမြို့နယ် | ၂၈ | {{Air force|Myanmar}} | စစ်သုံ့ပန်းများ နှင့် မိသားစုဝင်များ |- | ၂၄ | [[အိုးထိမ်းတွင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အိုးထိမ်းတွင်း သတ်ဖြတ်မှု]]<ref>{{Cite web |date=2024-11-04 |title=ဒီပဲယင်းမြို့နယ် – Tabayin Township – Geographical Society of Myanmar |url=https://myanmargeographicalsociety.org/tabayin-township/ |access-date=2026-05-04 |language=en-US}}</ref> | ၁၂ မေ ၂၀၂၅ | အိုးထိမ်းတွင်းရွာ၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]] | ၂၂ | {{Air force|Myanmar}} | ကျောင်းသားကျောင်းသူများနှင့် ဆရာမများ<ref>{{cite news | AP |last1=Peck |first1=Grant|title=An airstrike in central Myanmar kills up to 22 people at a bombed school, reports say|url=https://www.washingtonpost.com/world/2025/05/12/myanmar-airstrike-school-saigaing-resistance-military/6388bcfc-2f2f-11f0-8498-1f8214bba2d2_story.html|access-date=12 May 2025|work=The Washington Post|date=12 May 2025}}</ref> |- | ၂၅ | [[မော်ချီးဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မော်ချီးဒေသ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ | [[ဖားဆောင်းမြို့နယ်]] | ၃၂<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c07pxm4gymzt?fbclid=IwY2xjawMPqs9leHRuA2FlbQIxMABicmlkETFlbnprSkh1RHpmcmxuWVp2AR5Wjdss1hfBdUayV8scGE1Hiv01Wr8jtSyB6aa_T287zM5PQmGMqJ3QsZLshg_aem_BJ8VmkEd1Lg-dTclX3dIHg&post=asset%3Ae48ec2d0-67a7-4e97-acf5-84ab1d54fbcf#asset:e48ec2d0-67a7-4e97-acf5-84ab1d54fbcf|title=မော်ချီးဒေသကို စစ်တပ် ဗုံးကြဲမှု သေဆုံးသူ ၂၄ ဦးအထိ မြင့်တက်|publisher=BBC Burmese|accessdate=17 August 2025}}</ref> | {{Air force|Myanmar}} | ပြည်သူများ<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c0l6jpgj93yt|title=မော်ချီး လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု သေဆုံးသူ ၃၀ ကျော်အထိမြင့်တက်လာ,|publisher=BBC Burmese|accessdate=17 August 2025}}</ref> |- | ၂၆ | [[မြောက်ဦး ဒိုင်းကျီ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ | [[မြောက်ဦးမြို့]] | ၁၄ | {{Air force|Myanmar}} | ပြည်သူများ |- | ၂၇ | [[သရက်တပင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သရက်တပင် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ | [[သရက်တပင်ရွာ၊ ကျောက်တော်မြို့နယ်|သရက်တပင်ရွာ]] | ၁၈<ref>{{cite web|url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/68c38f4c268ac2ee044cb2f1|title=ကျောက်တော်မြို့နယ်၊ သရက်တပင်ရွာမှ ပညာပန်းခင်းကိုယ်ပိုင်အထက်တန်းကျောင်းကို အကြမ်းဖက်မြန်မာစစ်တပ်ကဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်၍ ၁၈ ဦးသေဆုံးပြီး ၂၀ ကျော်ဒဏ်ရာရဟု AA ထုတ်ပြန်|work=narinjara|access-date=၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref> | {{Air force|Myanmar}} | ကျောင်းသား၊ ပြည်သူများ |- | ၂၈ | [[ဘုံတိုရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဘုံတို သတ်ဖြတ်မှု]] | ၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ | [[ချောင်းဦးမြို့နယ်]] | ၂၀+ | {{Air force|Myanmar}} | တော်လှန်ရေးအဖွဲ့သားများနှင့်ဒေသခံများ |- | ၂၉ | [[မြောက်ဦးဆေးရုံ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မြောက်ဦးဆေးရုံ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ | [[မြောက်ဦးမြို့]] | ၃၃ | {{Air force|Myanmar}} | ဆေးရုံတက်လူနာများ |- | ၃၀ | [[ချောင်းတူရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ချောင်းတူ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ | [[ကျောက်တော်မြို့နယ်]] | ၃၃ | {{Air force|Myanmar}} | စစ်သုံ့ပန်းများနှင့်မိသားစုဝင်များ |- | ၃၁ | [[ယိုးငူ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ယိုးငူ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ | [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်]] | ၁၇ | {{Air force|Myanmar}} | ဈေးရောင်း၊ ဈေးဝယ်များ |- | ၃၂ | [[ပြောင်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပြောင်းရွာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁ မတ် ၂၀၂၆ | [[မင်းတုန်းမြို့နယ်]]<ref>{{Cite web |title=မင်းတုန်းမြို့နယ်၌ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကုန်သည်နှင့် ကားသမား ၂၅ ဦး သေဆုံး|url=https://burmese.dvb.no/post/748482|access-date=2026-03-02|website=မကွေးတိုင်း၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်၊ ပြောင်းကျေးရွာအနားရှိ ကုန်ကားတွေ ရပ်နားထားတဲ့ နေရာကို စစ်ကောင်စီတပ်က လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲတိုက်ခဲ့တာကြောင့် ရခိုင်ကုန်သည်နဲ့ ကားသမား အပါအဝင် ၂၅ ယောက် သေဆုံးပြီး ပြင်းထန…|language=en}}</ref> | ၂၅ | {{Air force|Myanmar}} | အရပ်သားများ<ref>{{Cite web |last=ခင်ရီရီဇော်|date=2026-03-02|title=မင်းတုန်းမြို့အနောက်ဘက် ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ကုန်တင်ကားရပ်နားစခန်းကို ဗုံးကြဲ၊ ၂၅ ဦးသေဆုံး|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73008/|access-date=2026-03-02|website=Myanmar Now|language=en-US}}</ref> |- | ၃၃ | [[ရေတွင်းကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရေတွင်းကုန်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၅-၈ မတ် ၂၀၂၆ | [[ညောင်လေးပင်မြို့နယ်]] | ၂၈ | {{Air force|Myanmar}}/[[File:Shoulder sleeve insignia of No.(77) Light Infantry Division of the Myanmar Army.svg|25px]] [[အမှတ်(၇၇)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|တပ်မ(၇၇)]] | ရွာသားများ<ref>{{Cite web|title=ကျောက်ကြီးမှာ စစ်တပ်ဗုံးကြဲလို့ လူ ၂၅ ဦးခန့်သေဆုံး၊ ၅ ဦး အသတ်ခံရတယ်လို့ KNU ပြော - ၂၀၂၆ မတ်လ ၉ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgqgpqwww5xt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-09|access-date=2026-03-10|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=ကျောက်ကြီးမြို့နယ်တွင် စစ်တပ် ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်မှုကြောင့် အရပ်သား ၃၀ သေဆုံး - လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ သတင်း -|url=https://burmese.monnews.org/2026/03/09/%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA/|website=လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ|date=2026-03-09|access-date=2026-03-10|language=en-US|first=လွတ်လပ်သော|last=မွန်သတင်းအေဂျင်စီ}}</ref> |- | ၃၄ | [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒလက်ချောင်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၈ မတ် ၂၀၂၆ | [[အမ်းမြို့နယ်]] | ၁၁၆ | {{Air force|Myanmar}} | စစ်သုံ့ပန်းများ |- | ၃၅ | [[ကျင်ဒွေးတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျင်ဒွေး သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၉ ဧပြီ ၂၀၂၆ | [[ကျင်ဒွေးမြို့]] | ၁၁+ | {{Air force|Myanmar}} | တံတားလုပ်သားများ |} == လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အချင်းချင်းကြား ထိတွေ့ပစ်ခတ်မှုများ == ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်း၌ စစ်ကောင်စီကို တော်လှန်တိုက်ခိုက်ရန် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများနှင့် ဒေသခံကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များစွာ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ သို့သော် အချို့သော နယ်မြေများတွင် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အချင်းချင်းကြား၌ နယ်မြေစိုးမိုးရေး၊ အကျိုးစီးပွားဆိုင်ရာ ပဋိပက္ခများနှင့် အမိန့်ပေးစနစ် ကွဲလွဲမှုများကြောင့် အပြန်အလှန် ပစ်ခတ်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး အင်အားစုအချို့ ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ ရှိခဲ့သည်။ထင်ရှားသည့် ဖြစ်စဉ်များကို အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်<ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2026-03-02 |title=လူမျိုးစု လက်နက်ကိုင်တပ်အချင်းချင်း ပြဿနာတွေလျှော့ချပြီး ဘုံရန်သူမမေ့ဖို့ ရှမ်းတောင်တပ် SSNDF နိုင်ငံရေးမှူးတိုက်တွန်း |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2026/03/02/149969/ |access-date=2026-05-03 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-06-21 |title=ချင်း လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့တွေအကြား အပြန်အလှန် တိုက်ခိုက်မှုတွေရှိနေ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c4nnqnr7135o |access-date=2026-05-03 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> - {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%; line-height:1.6em;" |+ '''လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အချင်းချင်းကြား ထိတွေ့ပစ်ခတ်မှုနှင့် သေဆုံးမှုမှတ်တမ်းများ''' |- style="background: #ececec; text-align: center;" ! စဉ် !! ဖြစ်စဉ်အမည် !! ခုနှစ် !! လ/ရက် !! တည်နေရာ !! ပါဝင်သည့် အဖွဲ့အစည်းများ !! သေဆုံး/ကျဆုံး !! ဖြစ်စဉ်အကျဉ်းနှင့် နောက်ဆက်တွဲ |- | ၁ || [[၂၀၂၂ မူဆယ် လက်နက်ကိုင်အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု]]|| ၂၀၂၂ || နိုဝင်ဘာ ၂၃ || [[မူဆယ်မြို့]] || ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း (PSDA) အချင်းချင်း || ၆ ဦး || PSDA တပ်ဖွဲ့အတွင်း အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှုဖြစ်ပွားပြီး တပ်ဖွဲ့ဝင် ၆ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ ထိုဖြစ်စဉ်ကြောင့် အဆိုပါတပ်ဖွဲ့ကို ဖျက်သိမ်းခဲ့ရပြီး ကျူးလွန်သူများကို ထောင်ဒဏ်နှစ်ရှည်များ ချမှတ်ခဲ့သည်။ |- | ၂ || [[၂၀၂၄ ချင်းလက်နက်ကိုင်အချင်းချင်း တိုက်ပွဲ]]|| ၂၀၂၄ || ဇွန် ၂၁ || [[မတူပီမြို့]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်|CNA]] ဦးဆောင်သော ချင်းပြည်ကောင်စီ နှင့် [[ချင်းညီနောင်]] (Chin Brotherhood) || နှစ်ဖက် ထိခိုက်သေဆုံးမှုရှိ || မတူပီမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအတွင်း အချင်းချင်းကြား ပစ်ခတ်မှုများဖြစ်ပွားကာ နှစ်ဖက်ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ ရှိခဲ့သည်။ ဤဖြစ်စဉ်ကြောင့် ချင်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များအကြား တင်းမာမှုမြင့်တက်ခဲ့ပြီး ထိန်းချုပ်နယ်မြေများအတွင်း သွားလာရေးကန့်သတ်ချက်များ ရှိလာခဲ့သည်။ |- | ၃ || [[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ|၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့ တိုက်ပွဲ]]|| ၂၀၂၆ || မတ် ၁၆ || [[ကွတ်ခိုင်မြို့]] || [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]] နှင့် [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]] || မသိရှိရ || ညီနောင်မဟာမိတ်အဖွဲ့ဝင်များအကြား ဖြစ်ပွားသည့် အကြီးစား နယ်မြေစိုးမိုးရေးတိုက်ပွဲ ဖြစ်သည်။ TNLA ထိန်းချုပ်ထားသော ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA က တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ |- | ၄ || [[၂၀၂၆ ယောဒေသ တော်လှန်ရေးအင်အားစု အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု]]|| ၂၀၂၆ || မတ် ၂၂ || [[ဂန့်ဂေါမြို့နယ်]]၊ ညောင်လယ်ရွာ || [[ယောကာကွယ်ရေးတပ်]] (YDF - ဗဟို) နှင့် YDF စစ်ဒေသရုံး (ခွဲထွက်) || ၁ ဦး || YDF ဗဟိုနှင့် ခွဲထွက်အဖွဲ့တို့အကြား အပြန်အလှန် ပစ်ခတ်မှုဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဆိုပါဖြစ်စဉ်အတွင်း YDF စစ်ဒေသမှူးဟောင်း ကိုကောင်းကောင်း သေဆုံးခဲ့သည်။ |- | ၅ || [[၂၀၂၆ မိုးဗြဲတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များအကြား ပစ်ခတ်မှု]]|| ၂၀၂၆ || ဧပြီ ၂၄ || [[မိုးဗြဲ|မိုးဗြဲမြို့]]အနောက်ခြမ်း || မိုးဗြဲ Local PDF နှင့် အမှတ် (၁) အယ်လ်ဖာစစ်ဒေသ (မိုးဗြဲနယ်) || ၉ ဦး || မိုးဗြဲ Local PDF ခေါင်းဆောင် ကိုအောင်မင်း အပါအဝင် ရဲဘော် ၉ ဦး ကျဆုံးခဲ့ပြီး အယ်လ်ဖာစစ်ဒေသဘက်မှ ၃ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ဤဖြစ်စဉ်သည် တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့အချင်းချင်းကြား အသေအပျောက် အများဆုံးဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ကရင်နီပူးတွဲစစ်ဦးစီးကော်မတီက စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ |} == ကိုးကား == {{Reflist|2}} [[Category:နိုင်ငံအလိုက် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဖြစ်ရပ်များ|အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ|*]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] 9a6b3w5mgxg8mrn7ygnplw8z04hcgqj 0 240726 1029412 852140 2026-05-04T09:10:23Z Salai Rungtoi 22844 1029412 wikitext text/x-wiki {{ဗုဒ္ဓဘာသာ}} (၃)ဇာတ် ရှိပါသည်။ '''ဒုကနိပါတ် - ၃။ ကလျာဏဝဂ် -၁၇၈ - ကစ္ဆပဇာတ်။ ။ ''' မိမိမွေးဖွားရာ အရပ်ကို မစွန့်နိုင်သဖြင့် ဆင်းရဲငြိုငြင်စွာ သေပွဲဝင်ရသော လိပ် အကြောင်း။ == ပစ္စုပ္ပန်ဝတ္ထု == ===မိဘပြောမှု လိုက်နာပြု=== နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော [[ဗုဒ္ဓ|မြတ်စွာဘုရား]]သည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် သာဝတ္ထိပြည် အမျိုးတစ်ဦး၌ ယဉ်းအနာဖြစ်လေ၏။ ထိုအခါ မိဘတို့သည် သားကို “ချစ်သား ... ဤအိမ်တွင် မနေလင့်၊ နံရံကို ဖောက်ကာ အရပ်တစ်ပါးသို့သွား၍ အသက်ကို စောင့်ရှောက်လော့၊ ရောဂါငြိမ်းသောအခါမှ ပြန်လာ၍ ဤမည်သော အရပ်၌ မြှုပ်နှံထားသော ဥစ္စာကို တူးဖော်၍ယူကာ အသက်မွေးရစ်လော့” ဟု ပြောကြားလေ၏။ သားသည် မိဘတို့စကားကို နားထောင်ကာ အိပ်နံရံကိုဖောက်၍ အရပ်တစ်ပါးသို့ ပြေးသွားပြီးလျှင် အနာငြိမ်းသောအခါ ပြန်လာ၍ မြှုပ်နှံထားသော ဥစ္စာကို တူးဖော်ကာ အိမ်ရာထောင်လျက် အသက်မွေးလေ၏။ ===ရောဂါကင်းကွာ ချမ်းသာရာ=== တစ်နေ့သ၌ အမျိုးသားသည် ထောပတ်၊ ဆီ အစရှိသော လှူဖွယ်ဝတ္ထုတို့ကို ယူဆောင်ကာ မြတ်စွာဘုရားထံ ဆည်းကပ်လေ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် အမျိုးသားအား “ဒါယကာ - သင်တို့အိမ်၌ *ယဉ်းအနာဖြစ်သည်ဟု ကြားဖူးသည်၊ သင် အဘယ်သို့ လွတ်မြောက်သနည်း” ဟု မေးတော်မူလျှင် အမျိုးသားလည်း မိမိလွတ်မြောက်ခဲ့သော အကြောင်းကို မြတ်စွာဘုရားအား လျှောက်ထားလေ၏။ [*ယဉ်းအနာ - ကူးစက်တတ်သော အနာတစ်မျိုး၊ ပါဠိဘာသာဝယ် (အဟိဝါတရောဂ) မြွေဆိပ်ကဲ့သို့ လျင်မြန်စွာ သေတတ်သောအနာကို ဆိုလိုဟန်တူသည်။] မြတ်စွာဘုရားသည် “ဒါယကာ ... ရှေးအခါ၌လည်း ဘေးဖြစ်သည်ရှိသော် မိမိတို့နေရာအရပ်၌ တပ်စွန်းလျက် အရပ်တစ်ပါးသို့ မသွားဘဲနေသော သတ္တဝါတို့သည် သေကြဖူးပြီ၊ မိမိနေ့ရာ၌ မတပ်စွန်းဘဲ အရပ်တစ်ပါးသို့ သွားသော သတ္တဝါတို့သည် အသက်ချမ်းသာ ရဖူးကုန်ပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။ ===အတိတ်ဝတ္ထု=== ===မွေးဖွားရာအရပ် တပ်စွန်းလတ်=== လွန်လေပြီးသောအခါ [[ဗာရာဏသီမြို့|ဗာရာဏသီပြည်]]ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ကာသိကရွာငယ်တစ်ခုဝယ် အိုးထိန်းသည်အမျိုး၌ ဖြစ်၍ အိုးလုပ်ကာ သားမယားကို ကျွေးမွေးလေ၏။ ဗာရာဏသီပြည်၌လည်း မြစ်ကျိုးနှင့် တစ်စပ်တည်း ဆက်လျက်ရှိတည်သော အိုင်ကြီးတစ်အိုင် ရှိလေ၏။ ထိုအိုင်ကြီးသည် ရေများသောအခါ မြစ်ရေနှင့်စပ်လျက် တည်ရှိ၏။ ရေနည်းသောအခါ အသီးအခြားတည်ရှိ၏။ ငါး၊ [[လိပ်]]တို့သည် ဤနှစ်၌ မိုးကောင်းလတ္တံ့၊ ဤနှစ်၌ မိုးခေါင်လတ္တံ့ဟု သိကြသဖြင့် အိုင်ရေနှင့် မြစ်ရေ တစ်စပ်တည်း တည်ရှိသောအခါ အိုင်မှထွက်က မြစ်သို့ သွားကြကုန်၏။ လိပ်တစ်ကောင်ကား ဤအရပ်သည် ငါမွေးဖွားရာအရပ်၊ ကြီးပြင်းရာအရပ်ဖြစ်သည်၊ မိဘတို့ နေရာအရပ်လည်း ဖြစ်သည်၊ သို့အတွက် ဤအရပ်ကို မစွန့်နိုင်ဟု မြစ်သို့မသွားဘဲ နေရစ်၏။ နွေအခါဝယ် အိုင်ကြီးသည် ရေပြတ်လေ၏။ ထိုလိပ်သည် ရေပြတ်လတ်သော် အိုးထိန်းသည်၏ မြေစိုင်ယူရာအရပ်တွင် မြေကိုကျစ်၍ အတွင်းသို့ဝင်ကာနေ၏။ ===ဆင်းရငြိုငြင် သေပွဲဝင်=== အိုးထိန်းသည်သည် မြေကိုယူအံ့သောငှာ ထိုအရပ်သို့လာ၍ မြေကို ပေါက်တူးဖြင့် ပေါက်သည်ရှိသော် လိပ်၏ ကျောကုန်းကို ပေါက်မိ၍ မြေစိုက်ကဲ့သို့ ပေါက်တူးဖြင့်ယူကာ ကုန်းပေါ်သို့ ချလေ၏။ ထိုလိပ်သည် ပြင်းထန်စွာ ဆင်းရဲဝေဒနာသို့ ရောက်၍ - “အို - အဂ္ဂဝ ... ဤအရပ်သည် ငါမွေးဖွားရာအရပ်၊ ကြီးပြင်းရာအရပ်၊ မိဘတို့နေရာအရပ် ဖြစ်၏ဟု မစွန့်နိုင်၍ ညွန်၌နေမိ၏။ အားကြီးသောသူသည် အားနည်းသောသူကို နှိပ်စက်သကဲ့သို့ ညွန်သည် နှိပ်စက်ဘိ၏” – “အို - အဂ္ဂဝ ... ကျွန်ုပ်စကားကို နားထောင်ပါ၊ ရွာဖြစ်စေ၊ တောဖြစ်စေ ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါး ချမ်းသာရာဖြစ်သော အရပ်သို့သွားရမည်၊ အကျိုးရှိသည် မရှိသည်ကိုသိသော ပညာရှိသည် မွေးဖွားရာအရပ်၊ ကြီးပြင်းရာအရပ်၊ မိဘတို့နေရာအရပ်ကိုပင် စွန့်လွှတ်ကာ အသက်ရှည်မည်ဖြစ်သော အရပ်သို့ သွားရမည်။ ဤသို့သွားသည်ရှိသော် နေရာအတွက် သေဆုံးပျက်စီးခြင်း မဖြစ်နိုင်” – ဟု အိုးထိန်းသည်အား ပြောဆိုပြီးလျှင် သေလေ၏။ ===အိုးထိန်းသည်ဆုံးမ တရားရ=== အိုးထိန်းသည်လည်း ထိုလိပ်ကိုယူ၍ အလုံးစုံသော ရွာနေလူတို့ကို စည်းဝေးစေပြီးလျှင် “အချစ်တို့ ... ဤလိပ်ကား တစ်ပါးသောငါးလိပ်တို့ မြစ်သို့သွားသည်ရှိသော် မိမိနေရာအရပ်၌ တပ်စွန်းကာ မြေစိုင်ယူရာအရပ်တွင် ဝင်၍နေမိသည့်အတွက် ငါမြေစိုင်ယူသောအခါ ပေါက်တူးဖြင့် ပေါက်မိသဖြင့် မိမိပြုအပ်သောအမှုကို အောက်မေ့၍ ငိုကြွေးမြည်တမ်းကာ သေရရှာ၏။ ဤလိပ်သည် မိမိနေရာ၌ တပ်စွန်းသည့်အတွက် သေခြင်းသို့ရောက်ရ၏။ သင်တို့သည်လည်း ဤလိပ်ကဲ့သို့ မဖြစ်စေသင့်၊ ဤနေ့မှစ၍ ငါ၏ရူပါရုံ ငါ၏ သဒ္ဒါရုံ၊ ငါ၏ ဂန္ဓာရုံ၊ ငါ၏ရသာရုံ၊ ငါ၏ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ၊ ငါ့မယား၊ ငါ့သား၊ ငါ့သမီး၊ ငါ့ကျွန်၊ ငါ့ဥစ္စာဟူ၍ ဤတဏှာအစွန်းဖြင့် မမှတ်ယူ မစွဲလမ်းကြကုန်လင့်၊ သတ္တဝါဟူသမျှ တစ်ယောက်တည်းသာလျှင် ဘုံသုံးပါးတွင် ကျင်လည်နေကြရ၏။ တပြောင်းပြန်ပြန်ဖြစ်ရ၏” စသည်ဖြင့် သဗ္ဗညုမြတ်စွာဘုရား၏ တင့်တယ်ခြင်းဖြင့် လူအများအား အဆုံးအမ ဩဝါဒပေးလေ၏။ ထိုအဆုံးအမဩဝါဒသည် ဇမ္ဗူဒိပ်တစ်ကျွန်းလုံး ပျံ့နှံ့၍ အနှစ်ခြောက်သောင်းတို့ပတ်လုံး တည်လေ၏။ လူတို့သည် အိုးထိန်းသည်၏ အဆုံးအမဩဝါ၏၌ တည်လျက် ကုသိုလ်ကောင်းမှုကို ပြုစုအားထုတ်၍ သေလွန်သောအခါ နတ်ပြည်သို့ လားကြရကုန်၏။ ဤဒေသနာတော်၏အဆုံး၌ အမျိုးကောင်းသားသည် သောတာပတ္တိဖိုလ်၌ တည်လေ၏။ ===ဇာတ်ပေါင်း=== ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် - ရဟန်းတို့ - ထိုအခါ လိပ်သည် - အာနန္ဒာ။ အိုးထိန်းသည်သည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ - ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။ ===ဆောင်ပုဒ်=== (၁) မွေးရာ, ကြီးရာ၊ တပ်စွန်းကာ၊ နေရာမစွဲသင့်။ (၂) ဘေးရန်လွတ်ရာ၊ ချမ်းသာရာ၊ မြန်စွာပြောင်းရွှေ့သင့်။ (၃) နေရာကိုစွဲ၊ လိပ်မိုက်မဲ၊ ကျောကွဲသေပုံချင့်။ ကစ္ဆပဇာတ် ပြီး၏။<ref name="ဇာတ်နိပါတ်တော်">{{cite book |title= ငါးရာငါးဆယ် နိပါတ်တော်စကားပြေ |author= မဟာပညာဗလပဌမကျော်ဦးကြီးဖေ |date= |pages= }}</ref> *** ------------ '''ဒုကနိပါတ် - ၇။ ဗီရဏထမ္ဘဝဂ် -၂၁၅ - ကစ္ဆပဇာတ်။ ။ ''' ကောင်းကင်ခရီးဖြင့် ဟင်္သာများဆောင်ယူသွားရာတွင် နှုတ်မစောင့်၍ အခွံကွဲကာ သေဆုံးရသော လိပ်အကြောင်း။ ===ပစ္စုပ္ပန်ဝတ္ထု=== ===နှုတ်ကြောင့်သေရ ကောကာလိက=== နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် သီတင်းသုံးတော်မူစဉ်၊ ရဟန်းတို့သည် တရားသဘင်၌ ကောကာလိကအကြောင်းကို စကားစပ်မိ ပြောဆိုနေကြရာ မြတ်စွာဘုရား ကြွလာတော်မူ၍၊ ရဟန်းတို့ ... ကောကာလိကသည် ယခုအခါ၌သာ မိမိစကားဖြင့် မိမိကိုသတ်သည်မဟုတ်၊ ရှေးအခါ၌လည်း မိမိစကားဖြင့် မိမိကို သတ်ဖူးပြီဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။ ===အတိတ်ဝတ္ထု=== ===စကာများလတ် ဗြဟ္မဒတ်=== လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် အမတ်မျိုး၌ဖြစ်၍ အရွယ်သို့ရောက်သည်ရှိသော် မင်းကြီးအား အကြောင်းကျိုးကိုပြု၍ ဆုံးမတတ်သော ပညာရှိအမတ် ဖြစ်လေ၏။ ထိုဗြဟ္မဒတ်မင်းကြီးကား စကားများ၏။ စကားပြောဆိုလတ်သော် သူတစ်ပါးတို့ စကားပြောဆိုခွင့်မရှိ။ ပညာရှိ အမတ်သည် မင်းကြီးစကားများစွာ ပြောဆိုခြင်းကို တားမြစ်လို၍ တစ်ခုသော အကြောင်းဥပါယ်ကို စုံစမ်းလျက်နေ၏။ ===လိပ်နှင့်ဟင်္သာ မိတ်ဖွဲ့ရာ=== ထိုအခါ ဟိမဝန္တာအရပ်ဝယ် အိုင်တစ်ခု၌ လိပ်သည်နေ၏။ ဟင်္သာငယ် နှစ်ကောင်တို့သည် အစာရှာအံ့သောငှာ သွားလတ်သော် ထိုလိပ်နှင့် အကျွမ်းတဝင် နေကြကုန်၏။ တွေ့ဖန်များသော် အလွန်အကျွမ်းဝင်ခြင်းသို့ ရောက်ကြကုန်၏။ တစ်နေ့သ၌ ဟင်္သာတို့သည် လိပ်အား “အဆွေလိပ် ... ငါတို့နေရာဖြစ်သော ဟိမဝန္တာ စိတ္တကုဋ်တောင်ပေါ်တွင် တည်ရှိသော ရွှေဂူသည် အလွန်မွေ့လျော်ဖွယ်ရှိသည်။ ငါတို့နှင့်အတူ လိုက်ခဲ့ပါ”ဟု ပြော၏။ “အဆွေတို့ ... ငါသည် အဘယ်မှာ သွားနိုင်မည်နည်း” ဟု ပြော၏။ “အဆွေလိပ် ... သင်သည် နှုတ်စောင့်လျက် တစ်စုံတစ်ယောက်သောသူနှင့် စကားမပြောဘဲနေနိုင်ပါမူ ငါတို့ဆောင်ယူသွားပါမည်” ဟု ပြောသောအခါ “အဆွေတို့ ... ငါသည် ဘယ်သူနှင့်မျှ စကားမပြောပါ၊ နှုတ်ကို စောင့်ပါမည် ဆောင်ယူသွားကြပါ” ဟု ပြောကြားလေ၏။ ဟင်္သာငယ်တို့လည်း “အဆွေလိပ် ... ကောင်းပြီ ဆောင်ယူသွားမည်”ဟု ဝန်ခံကာ တုတ်တံတစ်ချောင်း အလယ်တွင် လိပ်ကို ပါးစပ်ဖြင့် မြဲမြဲကိုက်စေလျက် မိမ်ိတို့မူကား တုတ်တံအစွန်းနှစ်ဖက်တွင် တစ်ဖက်တစ်ကောင်စီ ကိုက်ချီကာ လိပ်ကိုဆောင်ယူ၍ ကောင်းကင်ဖြင့် ပျံကြကုန်၏။ ===လူတွေကိုဆဲ လိပ်ခွံကွဲ=== ရွာသူသားငယ်တို့သည် ထိုသို့သော အခြင်းအရာကို မြင်ကုန်လတ်သော် ဟင်္သာငယ်နှစ်ကောင်တို့သည် လိပ်ကိုတုတ်တံဖြင့် ဆောင်ယူသွားကြသည်ဟု ဟစ်အော် ပြောဆိုကြကုန်၏။ လိပ်လည်း သူငယ်တို့ ပြောဆိုသံကိုကြားလျှင် နှုတ်ကို မစောင့်နိုင်တော့ဘဲ “ဟယ် သူငယ်ပျက်တို့ ... ငါ့ကို အဆွေခင်ပွန်းဖြစ်သော ဟင်္သာငယ်တို့ ဆောင်ယူသွားရာဝယ် သင်တို့အား ဘာပြုလုပ်သနည်း”ဟု ပြောဆိုလိုသည့်အတွက် ပါးစပ်ဖြင့် ကိုက်လာသောတုတ်တံကို အမှတ်မဲ့ လွှတ်လိုက်မိရာ မင်းကြီးနန်းတော်ထက် ကောင်းကင်မှကျသဖြင့် ကိုယ်နှစ်ခြမ်းကွဲ၍ သေလေ၏။ ထိုအခါ အနီးရှိလူတို့သည် တစ်ပြိုက်နက် အုတ်အုတ်ကျက်ကျက် ဖြစ်ကုန်၏။ ===လိပ်ကိုပုံပြ ဆိုဆုံးမ=== မင်းကြီးလည်း ပညာရှိအမတ်နှင့်တကွ အမတ်အပေါင်းခြံရံကာ ထိုအရပ်သို့သွား၍ လိပ်ကိုမြင်လျှင် “အိုပညာရှိအမတ် ... ဤလိပ်သည် အဘယ်သို့ပြု၍ ကျလာသနည်း”ဟု မေးတော်မူ၏။ ပညာရှိအမတ်သည် စကားများစွာပြောသော မင်းကြီးကိုဆုံးမရန် အကြောင်းဥပါယ်ကို ရှာဖွေနေခိုက် လိပ်ကိုတွေ့ရသောအခါ “အကြောင်းဥပါယ်ကို ရပေပြီ”ဟု နှလုံးသွင်းကာ “မြတ်သောမင်းကြီး ... ဤလိပ်သည် ဟင်္သာတို့နှင့် ချစ်ကျွမ်းဝင်သည် ဖြစ်လိမ့်မည်။ ဟင်္သာတို့သည် လိပ်ကို တုတ်တံမှာ ကိုက်စေ၍ ကောင်းကင်ဖြင့် ဟိမဝန္တာသို့ ဆောင်ယူသည် ဖြစ်လိမ့်မည်။ ဤလိပ်သည် တစ်စုံတစ်ယောက်သောသူ စကားကိုကြား၍ နှုတ်မစောင့်ဘဲ တစ်စုံတစ်ရာစကားကိုဆိုလိုသဖြင့် ကိုက်လာသောတုတ်တံကို လွှတ်လိုကမ်ိသည် ဖြစ်လိမ့်မည်။ လွှတ်လိုက်သောအခါ ကောင်းကင်မှကျ၍ သေဆုံးသည် ဖြစ်လိ်မ့်မည်”ဟု မင်းကြီးအား မိမိဉာဏ်ဖြင့် ဆင်ခြင်စဉ်းစားကာ လျှောက်ထားလေ၏။ ပညာရှိအမတ်သည် မင်းကြီးအား လိပ်ကို သက်သေပြုကာ ဆုံးမလိုသဖြင့် - “မြတ်သောမင်းကြီး ... ဤလိပ်ကား တုတ်တံ၌ မြဲမြံစွာ ကိုက်ချီထားပါလျက် စကားမျာခြင်းကြောင့် သေဆုံးရ၏တကား၊ မိမိစကားဖြင့်ပင် မိမိကိုယ်ကို သတ်ပေ၏တကား”။ “မြတ်သောမင်းကြီး ... ပညာရှိသောသူသည် ထိုအကြောင်းကိုမြင်၍ စကားကို ပြောဆိုရာ၏။ အပြစ်မရှိသော စကားပင်ဖြစ်သော်လည်း တာရှည်လေးမြင့်မပြောဆိုရာ စကားများစွာဆိုခြင်းကြောင့် ပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်သော လိပ်ကို ရှုတော်မူပါ” – ဟု လျှောက်ထားပြန်၏။ ===မင်းကြီးသတိပြု ဆင်ခြင်မှု=== မင်းကြီးသည် ငါ့ကိုရည်၍ ဆိုသည်ဟု သိသဖြင့် “ပညာရှိအမတ် ... သင်သည် ငါ့ကိုရည်၍ ဆိုသည်မဟုတ်လော” ဟု မေး၏။ “အရှင်မင်းကြီးမူလည်း ဖြစ်စေ၊ တစ်ပါးသောသူမူလည်း ဖြစ်စေ၊ အမှတ်မရှိသောသူသည် အတိုင်းအရှည်ပမာဏကိုလွန်၍ စကားကို ပြောဆိုလတ်သော် ပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်သည်သာတည်း”ဟု ထပ်မံ လျှောက်ထားပြန်၏။ မင်းကြီးသည် ပညာရှိအမတ် စကားကိုကြားလျှင် ထိုအခါမှစ၍ စကားများများပြောခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်လျက် စကားနည်းလေ၏။ ===ဇာတ်ပေါင်း=== ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် - ရဟန်းတို့ - ထိုအခါ လိပ်သည် - ယခုအခါ ကောကာလိက။ ဟင်္သာငယ်နှစ်ကောင်တို့သည် - သာရိပုတ္တရာ၊ မောဂ္ဂလာန်။ မင်းကြီးသည် - အာနန္ဒာ။ ပညာရှိအမတ်သည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ - ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။ ===ဆောင်ပုဒ်=== (၁) တိုင်းရှည်လွန်ငြား၊ စကားများ၊ မမှားပျက်စီလေ။ (၂) ဟင်္သာယူသွား၊ လိပ်ပျက်ကား၊ စကားကြောင့်ပင်သေ။ ကစ္ဆပဇာတ်ဇာတ် ပြီး၏။ ***<ref name="ဇာတ်နိပါတ်တော်">{{cite book |title= ငါးရာငါးဆယ် နိပါတ်တော်စကားပြေ |author= မဟာပညာဗလပဌမကျော်ဦးကြီးဖေ |date= |pages= }}</ref> ------------ '''တိကနိပါတ် - ၃။ ဥဒပါနဝဂ် -(၂၇၃) ကစ္ဆပဇာတ်။ ။ ''' လျစ်လျူရှု၍ သည်းခံနေသော ရသေ့အား ပြစ်မှားသော်လည်း ဆင်းရဲမခံရ၍ တိုးတက်ကာ လိပ်၏ခံတွင်း အင်္ဂါဇာတ်သွင်းမိ၍ ဆင်းရဲဒုက္ခ ခံစားရသော မျောက်ယုတ်မာအကြောင်း။ ===ပစ္စုပ္ပန်ဝတ္ထု=== ===ခိုက်ရန်ငြိမ်းမှု အကြောင်းပြု=== နတ်လူတို့ဆရာ ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ကောသလမင်းကြီး၏ အမတ်ကြီးနှင့်ယောက်တို့ ခိုက်ရန်ငြိမ်းခြင်းကို အကြောင်းပြု၍ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသည်း။ [ပစ္စုပ္ပန်ဝတ္ထုကို ဒုကနိပါတ်၌ ဆိုအပ်ခဲ့ပြီ။] ===အတိတ်ဝတ္ထု=== ===ရသေ့နှောင့်ယှက် မျောက်မိုက်ပျက်=== လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ကာသိကတိုင်းဝယ် ပုဏ္ဏားမျိုး၌ဖြစ်၍ အရွယ်သို့ရောက်လတ်သော် တက္ကသိုလ်ပြည်၌ အတတ်ပညာတို့ကို သင်ကြားပြီးလျှင် ကာမဂုဏ်တို့ကို စွန့်ပယ်၍ ရသေ့ရဟန်းပြုကာ ဟိမဝန္တာအရပ်ဝယ် ဂင်္ဂါမြစ်နား၌ ကျောင်းသင်္ခမ်း ဆောက်လုပ်၍ အဘိညာဉ်သမာပတ်ကို ဖြစ်စေလျက် ဈာန်ကစားကာ နေလေ၏။ [ဤဇာတ်တော်၌ကား ဘုရားအလောင်းသည် အလွန်အကြူး လျစ်လျူရှုကာ ဥပေက္ခာ ပါရမီကို ဖြည့်တော်မူသတတ်။] ထိုရသေ့သည် ကျောင်းတံခါး၌နေစဉ် သီလမရှိ ပြစ်မှားတတ်သော မျောက်တစ်ကောင်သည် လာလတ်၍ ရသေ့၏ နားပေါက်တို့၌ အင်္ဂါဇာတ်ကို သွင်း၏။ ရသေ့လည်း မတားမြစ်ဘဲ လျစ်လျူရှု၍သာနေ၏။ တစ်နေ့သ၌ လိပ်တစ်ကောင်သည် ရေငတ်သည်ဖြစ်၍ ဂင်္ဂါဖြစ်နား၌ ခံတွင်းကိုဖွင့်ကာ နေပူခံ၍ အိပ်၏။ ထိုလိပ်ကိုမြင်လျှင် လျှပ်ပေါ်သော မျောက်ပျက်သည် လာလတ်၍ လိပ်၏ခံတွင်း၌ ဂင်္ဂါဇာတ်ကို သွင်းပြန်၏။ ထိုအခါ လိပ်သည် အိပ်သည်ရာမှနိုး၍ သိလတ်သော် မျောက်ပျက်၏ အင်္ဂါဇာတ်ကို ကြုတ်၌ထည့်သည်အလား ကိုက်ခဲ၍ထားလေ၏။ မျောက်အား အလွန်နာကျင်လျက် ပြင်းစွာသော ဝေဒနာကို ရလေ၏။ ===လိပ်ကိုဆော့လှ မျောက်ဒုက္ခ=== မျောက်လည်း ဆင်းရဲဝေဒနာကို သည်းမခံနိုင်သဖြင့် ဤဆင်းရဲဒေဝနာမှလွတ်ရန် ဘယ်သူ ကယ်နိုင်ပါမည်နည်းဟု စဉ်းစားဆင်ခြင်လ်သော် ရသေ့ကိုထား၍ တစ်ပါးသောသူ မရှိ၊ ရသေ့သာလျှင် ငါ၏ကိုးကွယ်ရာ ဖြစ်တော့သည်။ ရသေ့ထံသွားခြင်းငှာသင့်၏ဟု သပိတ်ကိုပိုက်သည်အလား လက်နှစ်ဖက်တို့ဖြင့် လိပ်ကို ပွေ့ပိုက်ကာ ရသေ့ထံ သွားလေ၏။ ရသေ့လည်း မျောက်ပျက် လာသည်ကိုမြင်လျှင် ပြက်ရယ်ပြုလိုသဖြင့် - “အဆွေ ... တန်ဆောင်မုန်းလအခါ ပရိတ်ရွတ်ရာမှ ဆွမ်းရခဲ့သဖြင့် ပြည့်သော လက်ရှိသော ပုဏ္ဏားကဲ့သို့ ဆွမ်းပြည့်သောသပိတ်ကို ပွေ့ပိုက်၍ လာသူကား အဘယ်သူနည်း၊ သင်အဘယ်အရပ်၌ ဆွမ်းခံချေသနည်း၊ သဒ္ဓါတရားနှင့်ပြည့်စုံသော ဘယ်အမျိုးသို့ ကပ်ချေသနည်း” – ဟု ပြောဆိုမေးပြန်လေ၏။ ရသေ့၏ စကားကိုကြား၍ သီလမရှိသော မျောက်ပျက်သည် ရသေ့အား - “အရှင်ဘုရာ ... အကျွန်ုပ်ကား - ပညာမရှိသော မျောက်ပျက် ဖြစ်ပါ၏။ အကျွန်ုပ်ကား မပေါင်းဖော် အပ်သောအရာကို ပေါင်းဖော်မိပါ၏။ အရှင်ဘုရားသည် အကျွန်ုပ်ကို လွှတ်ပါစေလော၊ လွှတ်သည်ရှိသော် အကျွန်ုပ်သည် တော်ပေါ်သို့ သွားပါအံ့” – ဟု တောင်းပန် လျှောက်ထားလေ၏။ ရသေ့လည်း မျောက်မိုက်ကို သနားလှသဖြင့် လိပ်အား - “အဆွေလိပ် ... လိပ်တို့သည် ကဿပအနွယ်ဖြစ်ကုန်၏။ မျောက်တို့သည် ကောဏ္ဍညအနွယ် ဖြစ်ကုန်၏။ ထိုကြောင့် ... ကဿပအနွယ် ဖြစ်သော အဆွေလိပ်သည် သင်အား မေထုန်အမှုကို ပြုကျင့်သော ကောဏ္ဍညအနွယ် ဖြစ်သော မျောက်ကို လွှတ်လိုက်ပါ” – ဟု ပရိယာယ်ဖြင့် ဖျောင်းဖျပြောဆိုလေ၏။ ထိုအခါ လိပ်သည် ရသေ့စကားကိုကြားလျှင် အကြောင်းအားဖြင့် ပြောဆိုဆုံးမသည်ကို အလွန်ကြည်ညိုရကား မျောက်၏ အင်္ဂါဇာတ်ကို လွှတ်လိုက်၏။ မျောက်မိုက်လည်း လွတ်လျှင်လွတ်ချင်း ရသေ့ကိုရှိခိုး၍ ပြေးလေ၏။ တစ်ဖန် ထိုအရပ်ကို ပြန်၍မကြည့်ဝံ့ချေ၊ လိပ်လည်း ရသေ့ကိုရှိခိုး၍ မိမိနေရာသို့ သွားလေ၏။ ရသေ့လည်း ဈာန်မှ မယုတ်သဖြင့် သေလွန်သောအခါ ဗြဟ္မာပြည်သို့လားရ၏။ ===ဇာတ်ပေါင်း=== ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် - ရဟန်းတို့ - ထိုအခါ မျောက်နှင့်လိပ်တို့သည် - ယခုအခါ အမတ်ကြီး နှစ်ယောက်တို့။ ရသေ့သည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ - ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။ ===ဆောင်ပုဒ်=== (၁) ရာမဟုတ်ဘဲ၊ မေထုန်ကဲ၊ မှီဝဲမပြုရာ။ (၂) လိပ်ပါးစပ်ထဲ၊ မျောက်မှီဝဲ၊ ခဲ၍ကိုက်သည်သာ။ (၃) ရသေ့ဆုံးမ၊ လိပ်လွှတ်မှ၊ ဇီဝမျောက်ချမ်းသာ။ ကစ္ဆပဇာတ် ပြီး၏။ ***<ref name="ဇာတ်နိပါတ်တော်">{{cite book |title= ငါးရာငါးဆယ် နိပါတ်တော်စကားပြေ |author= မဟာပညာဗလပဌမကျော်ဦးကြီးဖေ |date= |pages= }}</ref> === ကိုးကား === {{reflist}} [[Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ]] hvs1se9i9aj3k0e9wnfuh8xu0cuyb5i 0 242886 1029293 1029211 2026-05-03T14:08:33Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1029293 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = မုန်တိုင်ပင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု | location = [[မုန်တိုင်ပင်ရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | date = ၁၁ မေ ၂၀၂၂ | partof = [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] နှင့် [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] | map = {{Location map |Myanmar |lat_deg=22.883705 |lon_deg=95.457162 |label= ဖြစ်ပွားရာနေရာ |display=inline}} | fatalities = ၃၇ | injuries = | perpetrators = {{hlist|[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]|[[တပ်မတော် (ကြည်း)]]}} | charges = မရှိ }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} '''မုန်တိုင်ပင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု''' သည် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရေဦးမြို့နယ်]]၊ [[မုန်တိုင်ပင်ရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်|မုန်တိုင်ပင်ရွာ]]တွင် ၂၀၂၂ ခုနှစ် မေလ ၁၁ ရက်နေ့က မြန်မာ [[တပ်မတော် (ကြည်း)]]က အရပ်သားများအား အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခဲ့သည့် ဖြစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ဖြစ်ရပ်အတွင်း ရွာသူရွာသား ၃၇ ဦးအား [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်ကောင်စီ]]တပ်များက သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref name=":1">{{Cite web |date=2022-12-01 |title=Killing Spree |url=https://www.myanmarwitness.org/reports/killing-spree |access-date=2023-03-14 |website=Myanmar Witness |language=en}}</ref> စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးသည် [[လက်ယက်ကုန်းရွာ ပစ်ခတ်မှု|လက်ယက်ကုန်း]]နှင့် [[တာတိုင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု]]များ အပါအဝင် မြန်မာစစ်တပ်၏ အစုအပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှုများ လုပ်ဆောင်ရာ ဒေသတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ == နောက်ခံ == {{Further|၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်}} ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် [[တပ်မတော်]]က အာဏာသိမ်းပြီး [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]] ဦးဆောင်သော ဒီမိုကရေစီနည်းကျ ရွေးကောက်ခံ အစိုးရကို ဖြုတ်ချခဲ့သည်။ မကြာမီ စစ်တပ်က [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] (SAC) ကို ဖွဲ့စည်းပြီး နိုင်ငံတော်အား အရေးပေါ် အခြေအနေ ကြေညာခဲ့သည်။ ယင်းအား တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ အရပ်သားများက စစ်တပ်အာဏာသိမ်းမှုကို ဆန့်ကျင်ရန် [[၂၀၂၁-၂၀၂၂ မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ|ကြီးမားသော ဆန္ဒပြပွဲများ]] ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလတွင် အရပ်သားများဦးဆောင်သော တော်လှန်ရေးမှသည် အပေးအယူလုပ်ရန် ဆန္ဒမရှိသော SAC ကို ဆန့်ကျင်သော [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|ပြည်တွင်းစစ်]] အဖြစ်သို့ တိုးလာခဲ့သည်။ မုန်တိုင်ပင်ရွာသည် စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကို ဆန့်ကျင်သည့် အမာခံနယ်မြေအဖြစ် လျင်မြန်စွာပေါ်ထွက်လာသည့် [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]] ဗုဒ္ဓဘာသာဗဟိုချက်နယ်မြေတွင် တည်ရှိသည်။<ref name=":0">{{Cite web |date=2023-03-06 |title=Myanmar army killed 17 people in 2 villages, residents say |url=https://apnews.com/article/myanmar-burma-army-village-killings-beheading-f67a2070a43cfa60c5800881a38f0b82 |access-date=2023-03-11 |website=AP NEWS |language=en}}</ref> မုန်တိုင်ပင်ရွာတွင် အိမ်ခြေ ၄၀၀ ခန့်နှင့် လူဦးရေ ၁,၉၀၀ ခန့် နေထိုင်ကြပြီး [[ရွှေဘိုမြို့]] အနောက်မြောက်ဘက် {{Convert|39|mi}} အကွာတွင် တည်ရှိသည်။<ref name=":2">{{Cite web |last= |first= |date=2022-07-23 |title=လူအခွင့်အရေးဆိုင်ရာဝန်ကြီးဌာနမှ တင်ဆက်သည့်မုန်တိုင်ပင်သတင်း |url=https://mohr.nugmyanmar.org/announcements/%e1%80%99%e1%80%af%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%90%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%95%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%90%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8/ |access-date=2023-03-14 |website=လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာဝန်ကြီးဌာန |language=my-MM}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]ရှိ ဒေသခံတော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက နယ်မြေများကို အုပ်စိုးမိချိန်တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် နယ်မြေပြန်လည်စိုးမိုးရေးအတွက် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများပြုလုပ်ကာထောင်နှင့်ချီသော လူများကို နေရပ်ဒေသများမှ နှင်ထုတ်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Maung Shwe Wah |date=2021-11-30 |title=Depayin PDF fights junta soldiers who arrived by helicopter to terrorise villages |url=https://myanmar-now.org/en/news/depayin-pdf-fights-junta-soldiers-who-arrived-by-helicopter-to-terrorise-villages |access-date=2023-03-02 |website=Myanmar NOW |language=en}}</ref> ခုခံတော်လှန်သူများကို နှိမ်နင်းရန်အတွက် စစ်ကောင်စီတပ်များသည် [[ဖြတ်လေးဖြတ်]]ဗျူဟာဖြစ်သော အစာရေစာ ဖြတ်တောက်ခြင်း၊ ငွေရေးကြေးရေး ဖြတ်တောက်ခြင်း၊ သတင်းစီးဆင်းမှု ဖြတ်တောက်ခြင်းနှင့် လူသစ်စုဆောင်းမှု ဖြတ်တောက်ခြင်းများကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ရာတွင် ကျေးရွာများအား စီးနင်းခြင်း၊ ရှင်သန်ကျန်ရစ်သူများထံ လူသားခြင်းစာနာမှု အကူအညီများ တားမြစ်ခြင်းနှင့် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ၊ လက်နက်ကြီးပစ်ခတ်မှုများ ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref name=":6">{{Cite web |date=2023-03-03 |title=Myanmar: Tatmadaw army's 'scorched earth' policy in spotlight |url=https://news.un.org/en/story/2023/03/1134092 |access-date=2023-03-14 |website=UN News |language=en |archive-date=14 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314051812/https://news.un.org/en/story/2023/03/1134092 |url-status=dead }}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်ရှိ [[ဒုံးတောရွာ၊ ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်|ဒုံးတောရွာ]]မှ ရွာသူရွာသား ၁၁ ဦးအား သတ်ဖြတ်ခဲ့သလို<ref name=":1" /> နောက်တစ်လတွင်လည်း ဝက်လက်မြို့နယ်၊ [[သစ်ဆိမ့်ကြီးရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်|သစ်ဆိမ့်ကြီးရွာ]]မှ ၆ ဦးကိုလည်း ထပ်မံသတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref name=":1" /> == ဖြစ်ရပ် == ၂၀၂၂ ခုနှစ် မေလ ၁၀ ရက်နေ့ နံနက် ခြောက်နာရီခန့်တွင် အင်အား ၁၅၀ မှ ၂၀၀ ခန့်ရှိသော စစ်ကောင်စီတပ်များသည် မုန်တိုင်ပင်ရွာအား လက်နက်ကြီးဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့ရာ အနီးအနားကျေးရွာများမှအပါအဝင် လူဦးရေ ၁၀,၀၀၀ ခန့် ထွက်ပြေးခဲ့ကြရသည်။<ref name=":3">{{Cite web |title=Junta troops murder 3 dozen civilians over 4 days in Myanmar's Sagaing region |url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/murder-05172022090825.html |access-date=2023-03-14 |website=Radio Free Asia |language=en}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |last= |date=2022-06-24 |title=Son of Slain Villager Recalls Myanmar Junta Massacre in Sagaing |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/son-of-slain-villager-recalls-myanmar-junta-massacre-in-sagaing.html |access-date=2023-03-14 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref><ref name=":2" /> အချိန်မီ ထွက်ပြေးခြင်းမပြုနိုင်ခဲ့သော ရွာသူရွာသား ၁၀၀ ခန့်မှာ ကျေးရွာဘုန်းကြီးကျောင်းတွင် ခိုလှုံနေခဲ့ကြသည်။<ref name=":4" /><ref name=":2" /> နံနက် ၉ နာရီခန့်တွင် စစ်ကောင်စီတပ်များက ဘုန်းကြီးကျောင်းသို့ ဝင်ရောက်လာကာ ကျန်ရှိသော ရွာသူရွာသားများအား နှိပ်စက်ခြင်း၊ မေးမြန်းခြင်းနှင့် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref name=":2" /> နောက်တစ်ရက် နံနက် ၆ နာရီခန့်တွင် စစ်ပစ္စည်းများအား [[မူးမြစ်]]သို့ သယ်ယူရန်အတွက် အမျိုးသားလူငယ် ၁၀ ဦးအား အတင်းအဓမ္မ စေခိုင်းခဲ့သည်။<ref name=":2" /> ယင်းနောက် အဆိုပါ ၁၀ ဦးအား စစ်ကောင်စီတပ်များက ဓားများဖြင့် ခုတ်ကာ မီးရှို့ခဲ့သည်။<ref name=":5">{{Cite web |last=Khin Maung Soe |date=2022-06-30 |title='They are going to kill us' |url=https://www.rfa.org/english/news/special/survivor-reconstructs-myanmar-atrocities/index.html |access-date=2023-03-14 |website=RFA |language=en}}</ref><ref name=":2" /> အဆိုပါနေ့ နေ့လယ် ၂ နာရီခွဲနှင့် ၃ နာရီအကြားတွင် ကျန်ရစ်သော ဖမ်းဆီးထားသူများအား ချည်နှောင်ကာ ဇေယျသိဒ္ဓိဘုရားအနီးတွင် သေနတ်ဖြင့် ပစ်ကာ သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref name=":5" /><ref name=":2" /> ရွာသားများအဆိုအရ ဘုန်းတော်ကြီး၏ ကြားဝင်စေ့စပ်ပေးမှုကြောင့် ရွာသား ရှစ်ဦးမှာ အသတ်ခံရမည့်ဘေးမှ လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။<ref name=":2" /> နောက်တစ်ရက် နံနက် ၂ နာရီခန့်တွင် စစ်ကောင်စီတပ်များက အနီးနားရှိ ပုန်းတကားရွာသို့ ဆက်လက်ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်။<ref name=":2" /> အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူများဖြစ်သော အမျိုးသား ၈ ဦး၊ အမျိုးသမီးနှင့် ကလေးငယ် ၅၀ တို့ကို မကြာမီတွင် လွှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref name=":2" /> ယင်းတို့ လွတ်မြောက်ပြီးနောက် ကျေးရွာအား စစ်ကောင်စီတပ်များက မီးရှို့ခဲ့သည်များကို လိုက်လံငြိမ်းသတ်စဉ် မီးလောင်ကျွမ်းနေသော ၂၉ ဦးကိုလည်း တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။<ref name=":4" /><ref name=":2" /> ဖြစ်စဉ်အတွင်း နေအိမ် ၉၄ လုံး မီးလောင်ကျွမ်းခဲ့သည်။<ref name=":2" /> ဖြစ်စဉ်အပြီး ရက်အနည်းငယ်အကြာတွင် အနီးနားရှိ [[အင်ပင်ရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်|အင်ပင်ရွာ]]အနီးတွင် နောက်ထပ် သေဆုံးနေသူ ၁၁ ဦးအား ထပ်မံတွေ့ရှိခဲ့ရသည်။<ref name=":7">{{Cite web |last1=Thura Maung |last2=Ko Cho |date=2022-05-16 |title=More burned bodies discovered in Sagaing's Ye-U Township |url=https://myanmar-now.org/en/news/more-burned-bodies-discovered-in-sagaings-ye-u-township |access-date=2023-03-14 |website=Myanmar NOW |language=en}}</ref><ref name=":2" /> == ကျူးလွန်သူများ == အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုအား [[တိုက်ကြီးမြို့နယ်|တိုက်ကြီး]]အခြေစိုက် အမှတ် ၇၀၈ ခြေမြန်တပ်ရင်း (ခမရ ၇၀၈) မှ ဖြစ်ပြီး အမိန့်ပေးကွပ်ကဲသူမှာ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးထွန်းလင်းအောင် ဖြစ်သည်။<ref name=":2" /><ref name=":8">{{Cite web |date=2022-11-02 |title=Killing Spree: Evidence of mass killings in Myanmar |url=https://www.myanmarwitness.org/_files/ugd/e8f7c0_0923d9cfd53d4cd6bc1e160b11f2c66a.pdf |website=Myanmar Witness}}</ref> ခမရ ၇၀၈ သည် တပ်မမှူးဗိုလ်မှူးချုပ် ကြည်သိုက် အမိန့်ပေးကွပ်ကဲသော [[အမှတ်(၄)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်|အမှတ် ၄ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] (စကခ ၄) လက်အောက်ခံ ဖြစ်သည်။<ref name=":2" /><ref name=":8" /> ဗိုလ်မှူးချုပ်ကြည်သိုက်သည် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ]] ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]အား အစီရင်ခံရသည်။ စီးနင်းမှုအား [[ပျူစောထီးပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့]]ကလည်း ကူညီခဲ့ကြောင်း ရွာသားများက ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref name=":5" /> == ကျူးလွန်ခံရသူများ == သတ်ဖြတ်ခံရသူများ အားလုံးမှာ အသက် ၂၅ မှ ၆၄ နှစ်အရွယ်ရှိ အမျိုးသားများ ဖြစ်သည်။<ref name=":5" /><ref name=":2" /> ယင်းအထဲတွင် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]မှ သုံးဦးနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုန်းတော်ကြီးများလည်း ပါဝင်သည်။<ref name=":9">{{Cite web |title=Survivors haunted by Myanmar army massacre in Sagaing |url=https://myanmar-now.net/en/news/survivors-haunted-by-myanmar-army-massacre-in-sagaing |access-date=2023-03-14 |website=Myanmar NOW |language=en |archive-date=14 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314193754/https://myanmar-now.net/en/news/survivors-haunted-by-myanmar-army-massacre-in-sagaing }}</ref><ref name=":3" /> အသတ်ခံရသူအများစုကို မျက်လုံးများစည်းထားပြီး လည်ပင်းကို လှီးထားသော ဓားဒဏ်ရာ သို့မဟုတ် သေနတ်ဒဏ်ရာများ တွေ့ရသလို အချို့မှာ မီးလောင်ကျွမ်းနေပြီး သတ်ဖြတ်ခံထားရသော လက္ခဏာများ တွေ့ရှိခဲ့သည်။<ref name=":7" /><ref name=":4" /> == ဖြစ်စဉ်အပြီး == နောက်တစ်လတွင် စစ်ကောင်စီတပ်များက [[မြင်းမူမြို့နယ်]] [[ကန်ပြားရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်|ကန်ပြားရွာ]]မှ အရပ်သား ၆ ဦးကိုလည်း သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref name=":1" /> သတ်ဖြတ်မှုတွင် ပါဝင်သော စစ်သားတစ်ဦး၏ မိုဘိုင်းဖုန်းကို အရာတော်မြို့နယ်အနီးမှ ရွာသားများက တွေ့ရှိခဲ့ပြီး<ref name=":9" /><ref name=":5" /> အဆိုပါ ဖုန်းအတွင်းမှ မုန်တိုင်ပင်ရွာ ဘုန်းကြီးကျောင်းတွင် ရွာသားများအား ဖမ်းဆီးထားပုံများအပါအဝင် စီးနင်းမှု ဗီဒီယိုနှင့် ဓာတ်ပုံမှတ်တမ်းများကို တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=Mon Taing Pin massacre |url=https://my.myanmarwitness.org/timeline/mon-taing-pin-massacre |access-date=2023-03-14 |website=Myanmar Witness |language=my |archive-date=14 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314193140/https://my.myanmarwitness.org/timeline/mon-taing-pin-massacre }}</ref><ref>{{Cite news |last=Smith |first=Nicola |date=2022-07-06 |title=Teenage medics 'slaughtered' in Myanmar amid mounting reports of atrocities |language=en-GB |work=The Telegraph |url=https://www.telegraph.co.uk/global-health/terror-and-security/teenage-medics-slaughtered-myanmar-reports-atrocities-mount/ |access-date=2023-03-14 |issn=0307-1235}}</ref> ထို့အပြင် တပ်ကြပ်တစ်ဦးအပါအဝင် စစ်ကောင်စီတပ်သားများက သတ်ဖြတ်ခဲ့ဖူးသူအရေအတွက်၊ ခန္ဓာကိုယ်အား ခုတ်ထစ်ပုံများအား ပြောဆိုနေကြသော ဗီဒီယိုဖိုင်ကိုလည်း တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။<ref name=":5" /><ref name=":10">{{Cite web |date=2022-07-04 |title=Myanmar Military Atrocities Laid Bare in Gruesome Footage |url=https://www.hrw.org/news/2022/07/04/myanmar-military-atrocities-laid-bare-gruesome-footage |access-date=2023-03-14 |website=Human Rights Watch |language=en}}</ref><ref name=":9" /> == တုံ့ပြန်မှုများ == === ပြည်တွင်း === အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုအတွက် တရားမျှတမှု ထုတ်ဖော်ပေးရန် ၂၀၂၂ ခုနှစ် မေလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် အတိုက်အခံ [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]က တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref name=":5" /> ဇူလိုင်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် သတ်ဖြတ်ခံရမှု ဖြစ်စဉ်အချက်အလက်များကို အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရက ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref name=":2" /> စစ်ကောင်စီ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဗိုလ်ချုပ် [[ဇော်မင်းထွန်း]]က အစောပိုင်းတွင် သတ်ဖြတ်မှုများကို ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး "လုပ်ကြံပြောဆိုမှု"ဟု ဆိုခဲ့သော်လည်း<ref name=":3" /> နောက်ပိုင်းတွင် တပ်မတော်က ဖြစ်စဉ်အား စုံစမ်းစစ်ဆေးလျက်ရှိကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref name=":5" /> === နိုင်ငံတကာ === သတ်ဖြတ်မှုအပေါ် ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် လူ့အခွင့်အရေးစောင့်ကြည့်မှုအဖွဲ့က ထိတ်လန့်တုန်လှုပ်ဖွယ်နှင့် ခြောက်ခြားဖွယ်ဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့ပြီး ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများအနေဖြင့် မြန်မာစစ်တပ်အား လက်နက်တင်ပို့ရောင်းချခြင်းများ ရပ်ဆိုင်းရန် ပြောဆိုခဲ့ကာ နိုင်ငံတကာ ရာဇဝတ်မှုတရားရုံးသို့ အခြေအနေအား ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref name=":10" /> == အခြားကြည့်ရန် == * [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] * [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁ – လက်ရှိ)]] * [[မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ|မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] == ကိုးကား == {{Reflist|2}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၂]] [[ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] mkcgv0eeepln7ee11le8h6wl00u8fcu 0 243995 1029428 1029201 2026-05-04T10:11:33Z Salai Rungtoi 22844 1029428 wikitext text/x-wiki {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} အောက်ပါသည် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]]နှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ဆန္ဒပြပွဲများ]] ပြီးနောက် [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ၏ ထင်ရှားသော ဖြစ်ရပ်များ မှတ်တမ်း ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် ရှိနှင့်ပြီးသော [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] ပြန်လည်အစပြုခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။ == ၂၀၂၁ == === မတ်လ === * မတ်လနှောင်းပိုင်းတွင် လူငယ်ပေါင်းများစွာ သည် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များအနက်မှ တစ်ခုအောက်တွင် စာရင်းသွင်းရန်နှင့် လေ့ကျင့်ရန် မြန်မာနိုင်ငံနယ်စပ်ဒေသများသို့ သွားရောက်ခဲ့ကြောင်းနှင့် <ref name="fishbeinetal2021">{{Cite web|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/the-last-fight-with-growing-support-for-federal-army-kachin-prepares-for-war/|title='The last fight': With growing support for federal army, Kachin prepares for war|date=3 April 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=3 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210403142738/https://www.frontiermyanmar.net/en/the-last-fight-with-growing-support-for-federal-army-kachin-prepares-for-war/}}</ref> နိုင်ငံတစ်ဝန်း ပြည်တွင်းစစ်အန္တရာယ်ကို မြင့်တက်စေနိုင်သည်ဟု သတင်းများက ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite news|title=UN envoy urges action to prevent Myanmar 'civil war'|url=https://elevenmyanmar.com/news/un-envoy-urges-action-to-prevent-myanmar-civil-war|date=1 April 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=23 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210523052132/https://elevenmyanmar.com/news/un-envoy-urges-action-to-prevent-myanmar-civil-war}}</ref> CRPH သည် စစ်တပ်ကို တိုက်ဖျက်ရန်အတွက် "ဖက်ဒရယ်လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့" ဖွဲ့စည်းရန်လည်း အဆိုပြုခဲ့သည်။ <ref name="MMN30321">{{Cite news|title=As slaughter of civilians continues, some decide it's time to take up arms|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/as-slaughter-of-civilians-continues-some-decide-its-time-to-take-up-arms|date=30 March 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=30 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210330105416/https://myanmar-now.org/en/news/as-slaughter-of-civilians-continues-some-decide-its-time-to-take-up-arms}}</ref> [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]] (KIA) <ref name="KIAbizasusual2021">{{Cite web|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/kia-says-more-clashes-likely-despite-juntas-ceasefire-announcement|title=KIA says more clashes likely despite junta's ceasefire announcement|accessdate=14 February 2022|archivedate=2 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210402113940/https://www.myanmar-now.org/en/news/kia-says-more-clashes-likely-despite-juntas-ceasefire-announcement}}</ref> သည် ဖေဖော်ဝါရီလမှ စတင်ကာ စစ်တပ်ကို ထိုးစစ်ဆင်နေပြီး မတ်လနှောင်းပိုင်းတွင် [[ရက္ခိုင့်တပ်တော်]] သည် [[တပ်မတော်|စစ်တပ်]]မှ မှ အရပ်သားများကို အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်နေခြင်းကို မရပ်တန့်ပါက စစ်ပွဲ ထပ်မံ ဖြစ်မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။ <ref name="brotherhoodthreat2021">{{Cite web|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/brotherhood-alliance-tells-military-to-stop-killings-threatens-to-abandon-ceasefire|title=Brotherhood Alliance tells military to stop killings, threatens to abandon ceasefire|accessdate=14 February 2022|archivedate=30 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210330145217/https://www.myanmar-now.org/en/news/brotherhood-alliance-tells-military-to-stop-killings-threatens-to-abandon-ceasefire}}</ref> * မတ်လနှောင်းပိုင်းမှစ၍ ပြည်သူများသည် စစ်တပ်ကို ခုခံကာကွယ်ရန် ကြိုးပမ်းသည့်အနေဖြင့် တူမီးကဲ့သို့သော လက်လုပ်လက်နက်များ ကိုင်ဆောင်လာကြသည်။ ပြည်သူများနှင့် စစ်တပ် ကြား လက်နက်ကိုင်တိုက်ပွဲများ ပိုမိုဖြစ်ပွားလာနေသလို [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] မှလည်း စစ်တပ်၏ အုပ်ချုပ်ရေး အဆောက်အအုံများနှင့် ရဲစခန်းများကို တိုက်ခိုက်မှုများနှင့် မိုင်းထောင်ဖောက်ခွဲခြင်းများလည်း ပိုမိုဖြစ်ပွားလာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|date=2 April 2021|title=The Junta Is Dragging Myanmar Into Full-Blown Civil War|url=https://www.irrawaddy.com/opinion/commentary/junta-dragging-myanmar-full-blown-civil-war.html|language=en-US|accessdate=14 February 2022|archivedate=10 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210410165357/https://www.irrawaddy.com/opinion/commentary/junta-dragging-myanmar-full-blown-civil-war.html}}</ref> * မတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် လိုင်ဇာ အနီးရှိ အလောဘွမ် စစ်စခန်းအား [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] မှ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ဧပြီလ (၁၁)ရက်နေ့တွင် [[တပ်မတော်|စစ်တပ်]]သည် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုနှင့် မြေပြင်တပ်များကို အသုံးပြုကာ အခြေစိုက်စခန်းအား ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် တိုက်ခိုက်ခဲ့သော်လည်း အသေအပျောက်အများအပြာနှင့်အတူ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/juntas-armed-forces-launch-attack-to-reclaim-base-seized-by-kia|title=Junta's armed forces launch attack to reclaim base seized by KIA|accessdate=14 February 2022|archivedate=3 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210603024127/https://www.myanmar-now.org/en/news/juntas-armed-forces-launch-attack-to-reclaim-base-seized-by-kia}}</ref> * [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]သည် မတ်လ ၂၆ ရက်က စစ်စခန်းတစ်ခုအား တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်သား ၁၀ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး အခြားသူများကို စစ်သုံ့ပန်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=10 soldiers killed in Myanmar base attack: Rebel group|url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/10-soldiers-killed-in-myanmar-base-attack-rebel-group/2190195|date=27 March 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=10 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210410122729/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/10-soldiers-killed-in-myanmar-base-attack-rebel-group/2190195}}</ref> * အာဏာသိမ်းမှုအား ပြောင်ပြောင်တင်းတင်းဆန့်ကျင်သော ပထမဆုံး လက်နက်ကိုင်ပစ်ခတ်မှုမှာ မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ကလေး မြို့၌ ဆန္ဒပြသပိတ်စခန်းတစ်ခုအား စစ်သားများနှင့် ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်များတိုက်ခိုက်မှုကို ပြန်လည်ခုခံ တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းနောက် ကလေးမြို့နယ်အတွင်းရှိ ကျေးရွာများတွင်လည်း တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|date=2 April 2021|title=Myanmar Villagers Take Up Homemade Weapons Against Regime's Security Forces|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-villagers-take-homemade-weapons-regimes-security-forces.html|language=en-US|accessdate=14 February 2022|archivedate=10 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210410172353/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-villagers-take-homemade-weapons-regimes-security-forces.html}}</ref> === ဧပြီလ === * ဧပြီ ၈ ရက်က ပြည်သူများသည် အမဲလိုက်ရိုင်ဖယ်များနှင့် မီးလောင်ဗုံးများဖြင့် စစ်သားများကို ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ခုခံသူ ၁၁ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး စစ်တပ်မှလည်း အများအပြား ဒါဏ်ရာရခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် တန့်ဆည်မြို့သည် မကြာခဏ တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားရာ နေရာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်မှစ၍ အာဏာသိမ်းဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြမှုများကြောင့် နိုင်ငံအတွင်း သေဆုံးသူ မှာ ဧပြီ ၈ ရက်နေ့အထိ ၆၀၀ ကျော်အထိ ရှိလာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Eleven killed as Myanmar protesters fight troops with hunting rifles, firebombs – media|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics/eleven-killed-as-myanmar-protesters-fight-troops-with-hunting-rifles-firebombs-media-idUSKBN2BV0EH|work=Reuters|date=8 April 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=8 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210408082100/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics/eleven-killed-as-myanmar-protesters-fight-troops-with-hunting-rifles-firebombs-media-idUSKBN2BV0EH}}</ref> * [[တစ်နိုင်ငံလုံး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေးသဘောတူစာချုပ်|တစ်နိုင်ငံလုံး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး]] စာချုပ်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးထားသည့် [[မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး|မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသား ဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး]] နှင့် [[ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး|ကရင်အမျိုးသား အစည်းအရုံး]] တို့ အပါအဝင် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ ၇ ဖွဲ့သည် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြု ကော်မတီနှင့် ညှိနှိုင်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=MYANMAR'S MEDIATION BLUES: Negotiation or zero-sum game?|url=https://www.bnionline.net/en/news/myanmars-mediation-blues-negotiation-or-zero-sum-game|work=BNI|date=3 June 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=3 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210603040243/https://www.bnionline.net/en/news/myanmars-mediation-blues-negotiation-or-zero-sum-game}}</ref> * ဧပြီလ ၁၀ ရက်နေ့က [[ရက္ခိုင့်တပ်တော်]] ၊ [[တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] နှင့် [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]] တို့ ပါဝင်သော [[မြန်မာပြည်မြောက်ပိုင်း မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့|မြောက်ပိုင်းမဟာမိတ်အဖွဲ့]] က ရှမ်းပြည်နယ် [[နောင်မွန်ရွာ၊ လားရှိုးမြို့နယ်|နောင်မွန်]]ရဲကင်းစခန်းကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၀ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=Ten Myanmar policemen killed in attack by ethnic armies opposed to junta-report|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-armies/ten-myanmar-policemen-killed-in-attack-by-ethnic-armies-opposed-to-junta-report-idUSKBN2BX056|work=Reuters|date=10 April 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=10 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210410075547/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-armies/ten-myanmar-policemen-killed-in-attack-by-ethnic-armies-opposed-to-junta-report-idUSKBN2BX056}}</ref> * ဒီမိုကရေစီအရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ နိုင်ငံရေးသမား [[မင်းကိုနိုင်]]က ဧပြီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ]]ကို ဖွဲ့စည်းကြောင်း ကြေညာခဲ့ပြီး ရာထူးမှ ဖယ်ရှားခံရသော [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] နှင့် [[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးဝင်းမြင့်]] တို့မှာ ၎င်းတို့၏ မူလရာထူးများအတိုင်းပင် ဖြစ်သည်။ စင်ပြိုင်အစိုးရသစ်တွင် ကချင်နှင့် ကရင်လူနည်းစုများက ထိပ်တန်းဦးစားပေးနေရာများတွင် ရှိနေသည်။ အဆိုပါကြေညာချက်တွင် မင်းကိုနိုင်သည် စင်ပြိုင်အစိုးရကို အသိအမှတ်ပြုရန် နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းကို တောင်းဆိုခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=Aung San Suu Kyi supporters unveil Myanmar 'national unity government'|url=https://www.ft.com/content/65d18000-f728-441e-8197-d637ac73cece|work=[[Financial Times]]|date=16 April 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=16 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210416161137/https://www.ft.com/content/65d18000-f728-441e-8197-d637ac73cece}}</ref> <ref>{{Cite news|title=Opponents of Myanmar's junta set up national unity government|url=https://www.france24.com/en/asia-pacific/20210416-opponents-of-myanmar-s-junta-set-up-national-unity-government|work=[[France24]]|date=16 April 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=9 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210509175927/https://www.france24.com/en/asia-pacific/20210416-opponents-of-myanmar-s-junta-set-up-national-unity-government}}</ref> * ဧပြီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ချင်းပြည်နယ် ကာကွယ်ရေး တပ်ဖွဲ့သည် [[မင်းတပ်မြို့|မင်းတပ်]] တွင် လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေး စတင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-57197081|title=Archived copy|accessdate=14 February 2022|archivedate=2 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210602213654/https://www.bbc.com/news/world-asia-57197081}}</ref> မေလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် စစ်တပ်သည် ဆန့်ကျင်မှုကို နှိမ်နင်းရန် အင်အားသုံးပြီး မြို့တွင်သို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ === မေလ === * မေလ ၁၆ ရက်နေ့က ချင်းပြည်နယ် ဟားခါးမြို့တွင် ချင်းပြည်နယ် ကာကွယ်ရေးတပ်က ခြုံခိုတိုက်ခိုက်ရာ စစ်သား ၆ ဦး ကျဆုံးခဲ့သည်။<ref name="Jazeera42721">{{Cite news|title=Fighting erupts in eastern Myanmar near Thai border|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/4/27/fighting-erupts-in-eastern-myanmar-near-thai-border|work=www.aljazeera.com|accessdate=14 February 2022|archivedate=12 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210512120546/https://www.aljazeera.com/news/2021/4/27/fighting-erupts-in-eastern-myanmar-near-thai-border}}</ref>ထိုနေ့တွင်ပင် ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်မှ စစ်တပ် အခြေစိုက် စခန်းတခုအား သိမ်းယူခြင်းအား တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် စစ်တပ်မှ ကရင်ပြည်နယ်အတွင်း လေကြောင်း တိုက်ခိုက်မှု ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ * စစ်တပ် ၏ တိုက်ခိုက်မှုများမှ ကာကွယ်ရန်နှင့် ဖက်ဒရယ် ပြည်ထောင်စု တပ်မတော်ဆီသို့ ပထမဆုံး ခြေလှမ်းအဖြစ် အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရက မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် ပြည်သူ့ ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (PDF) ကို ဖွဲ့စည်းကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Can Myanmar's New 'People's Defense Force' Succeed?|url=https://thediplomat.com/2021/05/can-myanmars-new-peoples-defense-force-succeed/|date=26 April 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=9 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210509135933/https://thediplomat.com/2021/05/can-myanmars-new-peoples-defense-force-succeed/}}</ref> * မူဆယ်မြို့တွင် မေလ ၂၃ ရက်က စစ်တပ်ာ်နှင့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်တို့ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၃ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=Myanmar rebels claim police killings as Aung San Suu Kyi appears in court|url=https://www.theguardian.com/world/2021/may/24/myanmar-police-clashes-anti-coup-movement-deaths-peoples-defence-force|work=The Guardian|date=24 May 2021|language=en|accessdate=14 February 2022|archivedate=25 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210525013456/https://www.theguardian.com/world/2021/may/24/myanmar-police-clashes-anti-coup-movement-deaths-peoples-defence-force}}</ref> <ref>{{Cite news|title=Myanmar: 13 security forces members killed in clash with anti-coup bloc's defence force|url=https://www.aninews.in/news/world/asia/myanmar-13-security-forces-members-killed-in-clash-with-anti-coup-blocs-defence-force20210524083029|work=ANI News|date=24 May 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=26 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210526074425/https://www.aninews.in/news/world/asia/myanmar-13-security-forces-members-killed-in-clash-with-anti-coup-blocs-defence-force20210524083029/}}</ref> * ကယားပြည်နယ် ရှိ ကရင်နီပြည်သူ့ ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (KPDF) မှ အဖွဲ့ဝင်များသည် ပြည်နယ်မြို့တော် လွိုင်ကော် အနီးရှိ စစ်တပ် စခန်းအချို့ကိုလည်း ဝင်ရောက် သိမ်းပိုက် ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=Karenni resistance fighters open new front against junta|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/karenni-resistance-fighters-open-new-front-against-junta|work=Myanmar Now|date=26 May 2021|language=en|accessdate=14 February 2022|archivedate=26 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210526202734/https://www.myanmar-now.org/en/news/karenni-resistance-fighters-open-new-front-against-junta}}</ref> * ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၂၉ ရက်နေ့ နှင့် ၃၀ ရက်နေ့တို့တွင် စစ်တပ် သည် အမြောက်နှင့် ရဟတ်ယာဉ်များကို အသုံးပြု၍ လွိုင်ကော်နှင့် ဒီမောဆိုးရှိ PDF နှင့် KPDF စခန်းများကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/myanmar-carries-out-air-strikes-after-militia-attacks-witnesses-2021-05-31 |accessdate=14 February 2022 |archivedate=1 June 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210601034353/https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/myanmar-carries-out-air-strikes-after-militia-attacks-witnesses-2021-05-31/ }}</ref> * မေလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA) မှ အာဏာသိမ်းမှု ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့ ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့နှင့် ပူးပေါင်းကာ ကသာမြို့နယ်တွင် စစ်ကောင်စီတပ်များနှင့် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားရာ စစ်သား ၈ ဦး ကျဆုံးခဲ့သည်။ ပူတာအို၊ ဖားကန့်နှင့် မိုးမောက်မြို့နယ်များတွင်လည်း တိုက်ပွဲတွေ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-forces-and-kia-in-fresh-fighting-in-northern-myanmar.html|title=Myanmar Junta Forces and KIA in Fresh Fighting in Northern Myanmar|date=31 May 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=2 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210602234925/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-forces-and-kia-in-fresh-fighting-in-northern-myanmar.html}}</ref> === ဇွန်လ === * ဇွန် ၁ ရက်မှ ၃ ရက်အထိ စစ်တပ်နှင့် [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|ကရင်နယ်ခြားစောင့်တပ်]] (BGF) ပူးပေါင်းအဖွဲ့သည် ကရင်တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များနှင့် PDF ပူးပေါင်းအဖွဲ့တို့ဖြင့် [[မြဝတီခရိုင်]] အတွင်း တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ဒါဇင်နှင့်ချီ၍ ကျဆုံးခဲ့သည်။ <ref name="Irr6321">{{Cite news|title=Karen Rebel Leader Warns Myanmar Regime of More Fighting|url=https://www.irrawaddy.com/in-person/interview/karen-rebel-leader-warns-myanmar-regime-of-more-fighting.html|date=3 June 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=5 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210605233950/https://www.irrawaddy.com/in-person/interview/karen-rebel-leader-warns-myanmar-regime-of-more-fighting.html}}</ref> * ဇွန်လ ၂၂ ရက်နေ့က မန္တလေးမြို့ရှိ ပီဒီအက်ဖ်၏ လုံခြုံစိတ်ချရသော အဆောက်အအုံကို စစ်တပ်က သံချပ်ကာယာဉ်များ အပါအဝင် အသုံးပြု၍ ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ပြီး တိုက်ခိုက်ရေးသမား အများအပြားကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=Myanmar Junta Troops Battle Civilian Resistance Fighters in Mandalay|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-troops-battle-civilian-resistance-fighters-in-mandalay.html|date=22 June 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=14 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214075443/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-troops-battle-civilian-resistance-fighters-in-mandalay.html}}</ref> === ဇူလိုင်လ === * ဇူလိုင်လ ၂ ရက်နေ့ က [[ဒီပဲယင်းမြို့]]လယ်တွင် တော်လှန်ရေးတပ် များနှင့် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များ ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှုအတွင်း လူ ၂၅ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/7/5/myanmar-military-kill-at-least-25-people-in-raid-on-central-town|title=Myanmar military kills at least 25 people in raid on central town|accessdate=14 February 2022|archivedate=3 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220203013141/https://www.aljazeera.com/news/2021/7/5/myanmar-military-kill-at-least-25-people-in-raid-on-central-town}}</ref> * === ဩဂုတ်လ === * ဩဂုတ်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် [[ဂန့်ဂေါမြို့နယ်]]တွင် တော်လှန်ရေးသမားများက မြေမြှုပ်မိုင်းများဖြင့် ဆက်တိုက် တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီ တပ်သား ၅၀ ခန့် ကျဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ <ref>50 Myanmar Junta Soldiers Killed in Landmine Attacks https://www.irrawaddy.com/news/burma/50-myanmar-junta-soldiers-killed-in-landmine-attacks.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220214061731/https://www.irrawaddy.com/news/burma/50-myanmar-junta-soldiers-killed-in-landmine-attacks.html |date=14 February 2022 }}</ref> === စက်တင်ဘာလ === * စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် NUG သည် တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် [[နိုင်ငံတော် အရေးပေါ်အခြေအနေ|အရေးပေါ်အခြေအနေ]] အဖြစ် ကြေညာခဲ့ပြီး စစ်အာဏာရှင်ကိုဆန့်ကျင်သည့် ပြည်သူ့ ခုခံတော်လှန်စစ်ကို စတင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=၂၀၂၁ မြန်မာစစ်အာဏာသိမ်း - NUG က နိုင်ငံတော်ကို အရေးပေါ်အခြေအနေကြေညာ - ဘီဘီစီ မြန်မာ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/burma-58396049?ns_mchannel=social&ns_source=twitter&ns_campaign=bbc_live&ns_linkname=6136cfb33fa7c437236bc4cf%26%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%BE%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%20%E1%80%85%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%20NUG%20%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%8A%E1%80%AC%262021-09-07T02%3A34%3A28.599Z&ns_fee=0&pinned_post_locator=urn:asset:16c20cc4-1cd3-4a66-80fe-fa39eacd5f09&pinned_post_asset_id=6136cfb33fa7c437236bc4cf&pinned_post_type=share|accessdate=14 February 2022|archivedate=19 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220119131047/https://www.bbc.com/burmese/live/burma-58396049?ns_mchannel=social&ns_source=twitter&ns_campaign=bbc_live&ns_linkname=6136cfb33fa7c437236bc4cf%26%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%BE%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%20%E1%80%85%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%20NUG%20%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%8A%E1%80%AC%262021-09-07T02:34:28.599Z&ns_fee=0&pinned_post_locator=urn:asset:16c20cc4-1cd3-4a66-80fe-fa39eacd5f09&pinned_post_asset_id=6136cfb33fa7c437236bc4cf&pinned_post_type=share}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2021/sep/07/myanmar-opposition-announces-defensive-war-against-junta|title=Myanmar opposition announces 'defensive war' against junta|date=7 September 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=2 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220202134355/https://www.theguardian.com/world/2021/sep/07/myanmar-opposition-announces-defensive-war-against-junta}}</ref> * [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်၊ [[မြင်သားရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်|မြင်သားကျေးရွာ]]တွင် စက်တင်ဘာ ၁၀ ရက်က စစ်တပ်နှင့် တော်လှန်ရေးတပ်တို့ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားရာ အနည်းဆုံး လူ ၁၇ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>Deadly unrest reported in Myanmar after opposition urges 'defensive war' https://www.reuters.com/world/asia-pacific/deadly-unrest-reported-myanmar-after-opposition-urges-defensive-war-2021-09-10 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220118194903/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/deadly-unrest-reported-myanmar-after-opposition-urges-defensive-war-2021-09-10/ |date=18 January 2022 }}</ref> * လွန်ခဲ့သည့် သုံးလတာကာလအတွင်း တိုက်ပွဲများတွင် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၁၇၀၀ ကျော် ကျဆုံးပြီး ၆၃၀ ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရက စက်တင်ဘာ ၁၄ ရက်တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-1700-myanmar-junta-soldiers-killed-in-past-three-months-civilian-govt-says.html|title=Over 1700 Junta Soldiers Killed in Past Three Months, Civilian Government Says|date=14 September 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=13 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220213184102/https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-1700-myanmar-junta-soldiers-killed-in-past-three-months-civilian-govt-says.html}}</ref> * စက်တင်ဘာ ၂၁ ရက်က ကယားပြည်နယ်နှင့် စစ်ကိုင်းတိုင်း ဒေသကြီးတို့တွင် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်သား ၄၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ တိုက်ပွဲများအတွင်း အရပ်သား တိုက်ခိုက်ရေးသမား ၆ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/scores-of-myanmar-regime-troops-killed-in-clashes-with-civilian-ethnic-groups.html|title=Scores of Myanmar Regime Troops Killed in Clashes With Civilian/Ethnic Groups|date=21 September 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=14 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214055356/https://www.irrawaddy.com/news/burma/scores-of-myanmar-regime-troops-killed-in-clashes-with-civilian-ethnic-groups.html}}</ref> * စက်တင်ဘာ ၂၂ ရက်က ချင်းပြည်နယ် ထန်တလန်မြို့မှ ဒေသခံ ၈,၀၀၀ နီးပါးသည် စစ်တပ်မှ နေအိမ်များ လက်နက်ကြီးများဖြင့်ပစ်ခတ်ခြင်း မီးရှို့ခြင်း တို့ကြောင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ မီဇိုရမ်မြို့သို့ ထွက်ပြေး တိမ်းရှောင်ခဲ့ကြရသည်။ <ref>{{Cite web|title=Myanmar: Whole town flees amid fierce fighting|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-58650762|accessdate=14 February 2022|archivedate=26 November 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211126130250/https://www.bbc.com/news/world-asia-58650762}}</ref> * ပြီးခဲ့သည့် သီတင်းပတ်အတွင်း စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးနှင့် ချင်းပြည်နယ်နှင့် ကယားပြည်နယ်ရှိ မြို့နယ်အချို့တွင် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်သား ၃၀ ကျော်နှင့် တော်လှန်ရေးတပ်သား ၁၄ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-30-myanmar-junta-troops-killed-in-fierce-weekend-fighting.html|title=Over 30 Junta Soldiers Killed In Fierce Weekend Fighting|date=27 September 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=14 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214005244/https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-30-myanmar-junta-troops-killed-in-fierce-weekend-fighting.html}}</ref> * စက်တင်ဘာ ၂၈ ရက်ကလည်း ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း ခြုံခိုတိုက်ခိုက်မှုအတွင်း စစ်တပ်မှ စစ်သား ၂၀ ထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ တိုက်ပွဲများအတွင်း ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမား ၄ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့သလို လက်နက်မဲ့ အသက် ၇၀ အရွယ် အရပ်သားတစ်ဦးလည်း စစ်တပ်၏ လက်ချက်ဖြင့် သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-troops-ambushed-in-shan-state.html|title=Myanmar Junta Troops Ambushed in Shan State|date=28 September 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=14 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214005113/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-troops-ambushed-in-shan-state.html}}</ref> === အောက်တိုဘာလ === * အောက်တိုဘာလ အောက်တိုဘာလ ၆ ရက်နေ့က မကွေးတိုင်း ဂန့်ဂေါမြို့နယ်တွင် ခြုံခိုတိုက်ခိုက်ခံရခြင်းကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၄၀ ကျော် ကျဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-40-myanmar-junta-soldiers-killed-in-ambush.html|title=Over 40 Myanmar Soldiers Killed in Ambush|publisher=The Irrawaddy|date=6 October 2021|accessdate=7 October 2021|archivedate=6 October 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211006085942/https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-40-myanmar-junta-soldiers-killed-in-ambush.html}}</ref> * ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့မှစပြီး တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ၏ ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် အနည်းဆုံး စစ်တပ်သတင်းပေးသူ/ဒလန် ၄၀၆ ဦး သေဆုံးပြီး ၂၈၅ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း စစ်အစိုးရထိန်းချုပ်ထားသော မီဒီယာများက အောက်တိုဘာ ၇ ရက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/hundreds-of-myanmar-junta-informants-killed-or-wounded.html|title=Hundreds Of Myanmar Junta Informants Killed Or Wounded|publisher=The Irrawaddy|date=7 October 2021|accessdate=7 October 2021|archivedate=7 October 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211007103445/https://www.irrawaddy.com/news/burma/hundreds-of-myanmar-junta-informants-killed-or-wounded.html}}</ref> ထိုနေ့တွင်ပင် [[အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] တိုင်းမှူး ဗိုလ်မှူးချုပ် ဖြိုးသန့်အား ဘက်ပြောင်းရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့နှင့် ဆက်သွယ်ခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲကာ ဖမ်းဆီးခြင်း ခံခဲ့ရကာ ယခုအချိန်အထိ ရာထူးမှ လွတ်မြောက်ရန် ကြိုးပမ်းသည့် အဆင့်အမြင့်ဆုံး အရာရှိ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-detains-north-western-commander-for-planning-to-defect-ethnic-insurgent-sources.html|title=Myanmar Military Detains North Western Commander For Planning to Defect: Ethnic Insurgent Sources|publisher=The Irrawaddy|date=7 October 2021|accessdate=7 October 2021|archivedate=7 October 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211007102131/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-detains-north-western-commander-for-planning-to-defect-ethnic-insurgent-sources.html}}</ref> * ပြီးခဲ့သည့် သီတင်းပတ်ကုန်က စစ်ကိုင်းတိုင်းနှင့် မကွေးတိုင်း ဒေသကြီးနှင့် ကယားပြည်နယ်တို့၌ တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ စစ်အစိုးရ စစ်သည် ၉၀ ခန့် ကျဆုံးခဲ့ကြောင်း အောက်တိုဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် သိရသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/some-90-myanmar-junta-soldiers-killed-during-intense-weekend-fighting.html|title=Some 90 Junta Soldiers Killed During Intense Weekend Fighting|date=11 October 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=14 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214003054/https://www.irrawaddy.com/news/burma/some-90-myanmar-junta-soldiers-killed-during-intense-weekend-fighting.html}}</ref> === နိုဝင်ဘာလ === * နိုဝင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်း ဒေသကြီး [[ကလေးမြို့]] ပီဒီအက်ဖ် အခြေစိုက် စခန်းအား စစ်အစိုးရ တပ်ဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ကလေးပီဒီအက်ဖ်မှ ဆေးတပ်သား ၉ ဦး ဖမ်းမိခဲ့ကာ ကလေး PDF တပ်ရင်း ၃ မှ တိုက်ခိုက်ရေးသမား ၂ ဦး ကျဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=Soldiers capture PDF medics during raid on resistance base camp in Kalay|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/soldiers-capture-pdf-medics-during-raid-on-resistance-base-camp-in-kalay|accessdate=14 February 2022|archivedate=28 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220128121442/https://www.myanmar-now.org/en/news/soldiers-capture-pdf-medics-during-raid-on-resistance-base-camp-in-kalay}}</ref> * နိုဝင်ဘာ ၁၇ ရက်ကလည်း ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်း [[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]]ရှိ မိုးဗြဲပြည်သူ့ ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (PDF) ၏ ကင်းစခန်းအား ဒါဇင်နှင့်ချီသော အစိုးရ တပ်ဖွဲ့များက ခြုံခိုတိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ကင်းစခန်းအား စောင့်ကြပ်နေသော PDF တိုက်ခိုက်ရေးသမားများ အိပ်ပျော်နေစဉ် ခြေမြန်တပ်ရင်း (ခမရ) ၄၂၂ မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်များ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ စစ်အစိုးရတပ်များက ဝိုင်းရံထားသောကြောင့် ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမားများသည် ကင်းစခန်းမှ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite news|title=Dozens of junta troops ambush Moebye PDF outpost|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/dozens-of-junta-troops-ambush-moebye-pdf-outpost|accessdate=14 February 2022|archivedate=20 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220120192337/https://www.myanmar-now.org/en/news/dozens-of-junta-troops-ambush-moebye-pdf-outpost}}</ref> * နိုဝင်ဘာ ၂၃ ရက်ကလည်း စစ်ကိုင်းတိုင်း မုံရွာခရိုင် [[ပလ္လင်ရွာ၊ ကနီမြို့နယ်|ပလ္လင်ကျေးရွာ]]အနီးရှိ ပီဒီအက်ဖ် နယ်မြေခံတပ်ရင်း ၂၀၅ အား ဘူဒိုဇာမြေထိုးစက်များအပါအဝင် စစ်ကား ၁၀ စီး၊ စစ်သား ၃၀ ခန့်က ချောင်းမြောင်းဖျက်ဆီးခဲ့သဖြင့် ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမားများ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့သည်။ အခြေစိုက်စခန်းသည် PDF မှ ဖောက်ခွဲရေးပစ္စည်းများပြုလုပ်သည့် အလုပ်ရုံနေရာလည်းဖြစ်သည်။ စီးနင်းမှုအတွင်း စစ်အစိုးရတပ်များက လက်နက်များ သိုလှောင်ထားသည့် အဆောက်အအုံနှစ်ခုကို မီးရှို့ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Military raid destroys resistance base in Monywa, PDF says|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-raid-destroys-resistance-base-in-monywa-pdf-says|accessdate=14 February 2022|archivedate=27 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220127221223/https://www.myanmar-now.org/en/news/military-raid-destroys-resistance-base-in-monywa-pdf-says}}</ref> * နိုဝင်ဘာ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ကယားပြည်နယ် ဒီမောဆိုးမြို့နယ် [[ဟိုဖိတ်ရွာ၊ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်|ဟိုဖိတ်ကျေးရွာ]]အနီးတွင် စစ်ကောင်စီတပ်များက ခြုံခိုတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ကရင်နီအမျိုးသား ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (KNDF) မှ ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမား ၄ ဦး ကျဆုံးခဲ့သည်။ အဆိုပါ ၄ ဦးမှာ နံနက် ၅ နာရီ ၃၀ ခန့်တွင် ခြေမြန်တပ်ရင်း ၄၂၇ မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်များ၏ ခြုံခိုတိုက်ခိုက်ခံရသော ကင်းထောက်အဖွဲ့မှ တပ်သား ၆ ဦးဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite news|title=Military kills four KNDF members in Demoso|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-kills-four-kndf-members-in-demoso|accessdate=14 February 2022|archivedate=3 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211203102554/https://www.myanmar-now.org/en/news/military-kills-four-kndf-members-in-demoso}}</ref> * ထို့အပြင်[[ရွှေကူမြို့]]အရှေ့ဘက် ၁၆ ကီလိုမီတာအကွာရှိ ကချင်အေးကျေးရွာအနီးတွင် ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် နှင့် စစ်တပ်မှ စစ်သား ၁၀၀ ခန့် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ကေအိုင်အေက ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့နှင့် ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်သည်ဟူသော ကောလာဟလများကို ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး တိုက်ပွဲကြောင့် KIA ၏ ကျဆုံးသူစာရင်းကို ထုတ်ဖော်ပြောကြားခြင်းမရှိပေ။ မကြာသေးမီက ရရှိထားသော [[ဆူခွိုင်း ၃၀|Su-30]] ဂျက်တိုက်လေယာဉ် ၂ စင်းက စမ်းသပ်ပစ်လွှတ်ခဲ့သည့် လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှု ဖြစ်ပွားပြီးနောက် တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite news|title=Military deploys Russian-made fighter jets against KIA targets|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-deploys-russian-made-fighter-jets-against-kia-targets|accessdate=14 February 2022|archivedate=6 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211206010220/https://myanmar-now.org/en/news/military-deploys-russian-made-fighter-jets-against-kia-targets}}</ref> * ထိုနေ့တွင်ပင် မတူပီ CDF သည် [[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်]]နှင့် ပူးပေါင်းကာ [[မတူပီမြို့]]နှင့် [[ပလက်ဝမြို့]]ကို ဆက်သွယ်သည့် လမ်းပေါ်တွင် ခြေမြန်တပ်ရင်း ၃၀၄ ကင်းစခန်းအား တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ဆုတ်ခွာသွားခြင်းမပြုမီတွင် ခုခံရေးတပ်ဖွဲ့များက အစောင့်တပ်သား ၂ ဦးကိုသာ သတ်ဖြတ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref name="auto" /> * နိုဝင်ဘာ ၂၆ ရက်က ချင်းပြည်နယ် [[မတူပီမြို့]]အနီးတွင် တပ်စွဲထားသည့် ချင်းပြည်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (CDF) မှ ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမားများက စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၀ ဦးအား တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်သား ၂ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref name="auto">{{Cite news|title=Chinland Defence Force attacks junta soldiers in Matupi|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/chinland-defence-force-attacks-junta-soldiers-in-matupi|accessdate=14 February 2022|archivedate=1 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220201001003/https://www.myanmar-now.org/en/news/chinland-defence-force-attacks-junta-soldiers-in-matupi}}</ref> * [[မတ္တရာမြို့နယ်]] အရှေ့တောင်ဘက် တောတောင်ကုန်းများတွင် ယခင်က ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသော PDF တိုက်ခိုက်ရေးသမားတစ်ဦး၏ ရုပ်အလောင်းကို နိုဝင်ဘာ ၂၈ ရက်က တွေ့ရှိခဲ့သည်။ PDF တိုက်ခိုက်ရေးသမား ရဲသူနိုင်အား နိုဝင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ဖမ်းမိခဲ့ပြီး စစ်သားများက စခန်းအား မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည့် PDF အခြေစိုက်စခန်းသို့ အတင်းအဓမ္မ ပို့ဆောင်ခိုင်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=PDF member in Mandalay Region killed in junta custody|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/pdf-member-in-mandalay-region-killed-in-junta-custody|accessdate=14 February 2022|archivedate=3 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211203102555/https://www.myanmar-now.org/en/news/pdf-member-in-mandalay-region-killed-in-junta-custody}}</ref> === ဒီဇင်ဘာလ === * မိုးညှင်းတွင် လေကြောင်း တိုက်ခိုက်မှု ပြုလုပ်ပြီး တစ်ပတ်ခန့်အကြာ ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော် ခြေမြန်တပ်ရင်း (၄၂) မှ စစ်သား ၅၀ ခန့်က [[မိုးညှင်းမြို့နယ်]] ညောင်ထောက်ရွာအနီး KIA နယ်မြေကို နံနက် ၈ နာရီ ဝန်းကျင်တွင် တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ညနေ ၆ နာရီခန့်တွင် ပြီးဆုံးခဲ့သည်။ KIA ပြန်ကြားရေးတာဝန်ခံက ၎င်းတို့ဘက်မှ ထိခိုက်ကျဆုံးမှု အသေးစိတ်ကို ထုတ်ဖော်ပြောကြားခြင်း မရှိပေ။ ဖားကန့်မြို့လယ် ၁၇ မိုင်ခန့်အကွာ၊ [[ဖားကန့်မြို့]]နှင့် [[မိုးညှင်းမြို့]]ကို ဆက်သွယ်သည့် ကားလမ်းတစ်လျှောက်ရှိ ဝေလုံကျေးရွာအနီး၌လည်း တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ရာ ခြေလျင်တပ်ရှေ့တိုးနိုင်ရေးအတွက် ညနေ ၃ နာရီမှ ၈ နာရီအထိ လက်နက်ကြီး အမြောက်အချက်ရေ ၃၀ ခန့်ဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=KIA clashes with junta soldiers in Hpakant and Mohnyin|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/kia-clashes-with-junta-soldiers-in-hpakant-and-mohnyin|accessdate=14 February 2022|archivedate=6 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211206011605/https://www.myanmar-now.org/en/news/kia-clashes-with-junta-soldiers-in-hpakant-and-mohnyin}}</ref> စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များကလည်း ညလုံးပေါက် စစ်ဆင်ရေးပြုလုပ်ခဲ့ရာ တိုက်ပွဲပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားပြီးနောက် သိန်းမင်း PDF (TM-PDF) စခန်းကို သိမ်းပိုက်ပြီး မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။ ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမားများ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာခဲ့ရပြီး TM-PDF တိုက်ခိုက်ရေးသမား ၂ ဦး သေဆုံးကာ အခြားအများအပြား ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ <ref>Awaiting for official news report to be used as citation</ref> * ဒီဇင်ဘာ ၇ ရက်က [[ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်]] [[ဒုံးတောရွာ၊ ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်|ဒုံးတောရွာ]]အတွင်း၌ စစ်တပ်မှ အရပ်သား ၁၁ ဦးအား ဖမ်းဆီး၍ မီးရှို့သတ်ဖြတ်ခဲ့ပြီးနောက် မီးလောင်ကျွမ်းဆဲဖြစ်သော အလောင်းများကို ဒေသခံများက တွေ့ရှိခဲ့သည်။ အနီးနားတွင် သွားလာနေသော စစ်ကောင်စီယာဉ်တန်းအား PDF တိုက်ခိုက်ရေးသမားများက ဖောက်ခွဲရေးပစ္စည်းများဖြင့် ဖောက်ခွဲတိုက်ခိုက်ခဲ့မှုအပြီးတွင် စစ်အစိုးရစစ်သား ၁၀၀ ခန့်က ရွာကို ဝင်ရောက်မွှေနှောက်သွားခဲ့သည်။ မီးလောင်မှုတွင် နောက်ထပ်လူတစ်ဦးမှာ အရပ်သားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး မည်သူမည်ဝါဖြစ်သည်ကို မသိရပေ။<ref>{{Cite news|title=လူအစုလိုက် မီးရှို့သတ်ခံရသည့် ဆားလင်းကြီးတွင် ရုပ်အလောင်းထပ်တွေ့|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/9596|author=မောင်ရွှေဝါ|date=၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁|accessdate=14 February 2022|archivedate=14 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214152914/https://www.myanmar-now.org/mm/news/9596}}</ref> * ဒီဇင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် စစ်တပ်က သိမ်းပိုက်ထားသော ထန်တလန်မြို့တွင် စစ်တပ် နှင့် CDF တပ်ဖွဲ့တို့ မိနစ် ၉၀ ကြာ တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ စစ်တပ်က CDF မှ မြို့ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်စေရန် ဦးတည်သည့် ကြီးမားသော ထိုးစစ်ကို ထပ်မံထိုးစစ်ဆင်ပြီးနောက်၊ တိုက်ပွဲအတွင်း CDF တိုက်ခိုက်ရေးသမား ၃ ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ အဆိုပါသီတင်းပတ်အတွင်း စစ်တပ်သိမ်းပိုက်ထားသည့် ထန်တလန်မြို့တွင် နေအိမ် ၁၂ လုံး မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့ပြီး ချင်းပြည်နယ် မြို့တွင်း အဆောက်အအုံ လေးပုံတစ်ပုံကျော် ပျက်စီးခဲ့ကာ ၂ဘက်လုံးမှ အကာအကွယ်ယူ ပစ်ခတ်ရန် ခက်ခဲသွားသည်။ <ref>{{Cite news|title=Well over a quarter of Thantlang now destroyed by fire as rebel group vows to 'drive out' junta soldiers|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/well-over-a-quarter-of-thantlang-now-destroyed-by-fire-as-rebel-group-vows-to-drive-out-junta|accessdate=14 February 2022|archivedate=10 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211210154834/https://www.myanmar-now.org/en/news/well-over-a-quarter-of-thantlang-now-destroyed-by-fire-as-rebel-group-vows-to-drive-out-junta}}</ref> * မကွေးတိုင်းဒေသကြီး မြိုင်ပြည်သူ့ ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (PDF) မှ ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမားများက ဒီဇင်ဘာ ၉ ရက် နံနက်အစောပိုင်းက လက်လုပ်ဗုံး ၃ လုံးဖြင့် စစ်ကားနှစ်စီးအား ခြုံခိုတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ခြုံခိုတိုက်ခိုက်မှုတွင် အနည်းဆုံး စစ်သား ၃ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း PDF တွင်က ဆိုသည်။ မွန်းတည့်အချိန်၌ PDF သည် [[မင်းသားကျ (တောင်)ရွာ၊ မြိုင်မြို့နယ်|မင်းသားကျကျေးရွာ]]သို့ ခြေလျင်ထွက်ခွာလာသော စစ်သားများအား ထပ်မံတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး နှစ်ဖက်အပြန်အလှန် ပစ်ခတ်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုတိုက်ပွဲနှင့် ပတ်သက်၍ အသေအပျောက် သတင်းများ မရှိခဲ့ပေ။ <ref>{{Cite news|title=Soldiers target villagers after ambush by Myaing PDF|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/soldiers-target-villagers-after-ambush-by-myaing-pdf|accessdate=14 February 2022|archivedate=17 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220117130024/https://myanmar-now.org/en/news/soldiers-target-villagers-after-ambush-by-myaing-pdf}}</ref> * KNDF နှင့် ကရင်နီတပ်မတော် (ကေအေ) တပ်ဖွဲ့များနှင့် တပ်မတော် ခြေမြန်တပ်ရင်း (၄၂၈) မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် ရဲတပ်ဖွဲ့တို့ တိုက်ပွဲများ ၄ ရက်ကြာ တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်ခဲ့ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီတပ်သား (၄)ဦး ကျဆုံးခဲ့ကြောင်း KNDF ကဆိုသည်။ "သေသွားတာလားတော့ မသိဘူး။ အနည်းဆုံးခန့်မှန်းခြေကတော့ သုံးယောက်နဲ့ လေးယောက်ကြားမှာ စစ်တပ်ဘက်က ပြင်းပြင်းထန်ထန် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရထားတယ်လို့ ယူဆထားတယ်" ဟု KNDF ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက ပြောကြားခဲ့သည်။ <ref>{{cite web |title=ကယားပြည်နယ်အတွင်း တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ပြင်းထန်နေ |url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/9658 |website=Myanmar NOW |language=my |accessdate=14 February 2022 |archivedate=14 February 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214144642/https://www.myanmar-now.org/mm/news/9658 }}</ref> <ref>{{Cite news|title=Clashes in Kayah State kill at least four regime soldiers: KNDF|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/clashes-in-kayah-state-kill-at-least-four-regime-soldiers-kndf|accessdate=14 February 2022|archivedate=25 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211225174335/https://www.myanmar-now.org/en/news/clashes-in-kayah-state-kill-at-least-four-regime-soldiers-kndf}}</ref> နှစ်ရက်ကြာဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲများအတွင်း စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး [[ခေါင်းကွဲရွာ၊ မြောင်မြို့နယ်|ခေါင်းကွဲကျေးရွာ]]၌ တပ်မတော်မှ တပ်ဖွဲ့ဝင် ၄ ဦးနှင့် PDF တိုက်ခိုက်ရေးသမား ၃ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၃ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ ထို့နောက် တပ်မတော်မှ လက်နက်ကြီးများနှင့် စနိုက်ပါများဖြင့် အင်အားအလွန်အကျွံ အသုံးပြုပြီးနောက် ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမားများသည် ရွာမှ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite news|title=Soldiers kill and burn five people in Sagaing Region village after clashes with PDF|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/soldiers-kill-and-burn-five-people-in-sagaing-region-village-after-clashes-with-pdf|accessdate=14 February 2022|archivedate=8 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220208210310/https://www.myanmar-now.org/en/news/soldiers-kill-and-burn-five-people-in-sagaing-region-village-after-clashes-with-pdf}}</ref> * ထိုနေ့တွင်ပင် ခုခံ ခိုအောင်းရာ နေရာ နှစ်ခုကို စစ်တပ်က ဝင်ရောက် စီးနင်းမှု ကြောင့် မန္တလေး အရပ်ဘက် ပြောက်ကျားတပ်သား ၈ ဦးကို သေဆုံးခဲ့သည်။ စစ်တပ် တပ်ဖွဲ့ဝင်များက မဟာအောင်မြေနှင့် ပြည်ကြီးတံခွန်မြို့နယ်များရှိ ပြည်သူ့ ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (PDF) များကို ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ရာ တပ်မတော်တပ်သားများအား တိုက်ခိုက်မှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သူဟု သံသယရှိသူတစ်ဦးမှ ဝန်ခံပြီးနောက် အဆိုပါစီးနင်းမှု ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မဟာအောင်မြေစခန်း၌ ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲတွင် PDF အဖွဲ့ဝင် ၇ ဦး ကျဆုံးကာ စစ်ကောင်စီတပ်သားတစ်ဦး ဝမ်းဗိုက်တွင် ကျည်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပြီး ပြည်ကြီးတံခွန်စခန်း၌ စစ်အစိုးရတပ်များအား လက်လုပ်ဗုံးဖြင့် ပစ်ပေါက်ကာ ထွက်ပြေးကြစဉ် PDF တိုက်ခိုက်ရေးသမားတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=Myanmar Junta Claims to Have Killed 8 Resistance Fighters in Mandalay Raids|work=Myanmar NOW|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-claims-to-have-killed-8-resistance-fighters-in-mandalay-raids.html|accessdate=14 February 2022|archivedate=13 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220213180339/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-claims-to-have-killed-8-resistance-fighters-in-mandalay-raids.html}}</ref> * ဒီဇင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် စစ်တပ်က အမြောက်မြားဖြင့် ပစ်ခတ်ကူညီနေသည့် စစ်ကိုင်းတိုင်း အရာတော်မြို့နယ် [[ကဲဘာရွာ၊ အရာတော်မြို့နယ်|ကဲဘာကျေးရွာ]]တွင် ဇေယျာ ၇ ဟု ခေါ်သည့် အခြား ဒေသခံ တော်လှန်ရေးသမားများအား ထိုးစစ်ဆင် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမားများသည် စစ်တပ်၏ လက်နက်အင်အား သာလွန်ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite news|title=Myanmar military torches 100 homes in Sagaing Region village|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/myanmar-military-torches-100-homes-in-sagaing-region-village|accessdate=14 February 2022|archivedate=15 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211215064637/https://www.myanmar-now.org/en/news/myanmar-military-torches-100-homes-in-sagaing-region-village}}</ref> * ထို့အပြင် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး [[လှိုင်သာယာမြို့နယ်]]တွင် ဗုံးအများအပြား ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ဒဏ်ရာရရှိသူ ၃ ဦး အပါအဝင် သံသယရှိသူ ၁၂ ဦးကို တပ်မတော်မှ PDF ဟုစွပ်စွဲပြီး ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်သွားသည့် နောက်ထပ် ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမား ၂ ဦးကိုလည်း ကျည်ကာအင်္ကျီများ ဝတ်ဆင်ထားသည့် အရပ်ဝတ် လက်နက်ကိုင် စစ်ကောင်စီတပ်သားများက ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။ လက်လုပ်ဖောက်ခွဲရေးပစ္စည်းများကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းတွင် အခြားပြောက်ကျားတိုက်ခိုက်ရေးသမားများ သေဆုံးမှုများလည်း ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Three injured guerrilla fighters among 12 arrested after accidental explosion in Yangon|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/three-injured-guerrilla-fighters-among-12-arrested-after-accidental-explosion-in-yangon|accessdate=14 February 2022|archivedate=15 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211215064635/https://www.myanmar-now.org/en/news/three-injured-guerrilla-fighters-among-12-arrested-after-accidental-explosion-in-yangon}}</ref>ဒီပဲယင်း PDF တိုက်ခိုက်ရေးသမားများ နေရာယူထားသည့် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး ဒီပဲယင်းမြို့နယ်ကို တပ်မတော်မှ ဝိုင်းရံထားသည်ဟု ဒီပဲယင်း PDF ခေါင်းဆောင်က သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ “တော်တော်အခြေအနေဆိုးနေပြီ။ မနားတော့ဘူးဗျ။ စစ်ကြောင်းက တစ်ကြောင်းပြီးတစ်ကြောင်း လာနေတာ။ တစ်ကြောင်းက ဒီရွာကို ဖြတ်သွားရင် နောက်ထပ်တစ်ကြောင်းက ဒီရွာကို ဦးတည်နေပြီ။ အဲဒီလိုမျိုးဖြစ်နေတာ” ဟု ဒီပဲယင်း PDF ခေါင်းဆောင်မှ Myanmar NOW သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ လွန်ခဲ့သည့်လမှစတင်၍ တပ်မတော်သည် လေကြောင်း ချေမှုန်းရေး မစ်ရှင်များ ဆောင်ရွက်ရန်အတွက် ဒီပဲယင်းမြို့ အနောက်ဘက်သို့ ရဟတ်ယာဉ် ခြောက်စီးဖြင့် လေကြောင်းချီတပ်မှ စစ်သား ၁၅၀ ခန့် စေလွှတ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=Junta soldiers murder three more villagers in Depayin|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/junta-soldiers-murder-three-more-villagers-in-depayin|accessdate=14 February 2022|archivedate=10 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220210222452/https://www.myanmar-now.org/en/news/junta-soldiers-murder-three-more-villagers-in-depayin}}</ref> * ကေအဲန်ယူ တပ်မဟာ ၆ လက်အောက်ရှိ ထိုင်းနယ်စပ်အနီး [[လေးကေ့ကော်|လေးကကော်မြို့သစ်]]တွင် ဒီဇင်ဘာ ၁၄ ရက်က တပ်မတော်မှ စစ်သား ၂၀၀ ခန့်ဖြင့် ရှာဖွေစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ NLD အမတ် ဝေလင်းအောင် အပါအဝင် စစ်အစိုးရ ဆန့်ကျင်ရေး လှုပ်ရှားမှုများနှင့် ဆက်စပ်နေသည်ဟု ယူဆရသော လူအများအပြားကို စစ်တပ်က ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ခြေမြန်တပ်ရင်း ၅၆၀ မှ ယာဉ်တန်းလေးစီးဖြင့် ရောက်ရှိလာသည့် တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် လေးကေကော်မြို့ ငြိမ်းချမ်းရေး ရပ်ကွက်တွင် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများနှင့် ပြည်သူ့ ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များကို ရှာဖွေခဲ့သည်။ အဆိုပါ စီးနင်းမှုကို ခွင့်ပြုထားခြင်း ရှိ၊ မရှိ မေးမြန်းရန် ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုများကို KNU တပ်မဟာ (၆) မှ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက ဖြေကြားခြင်း မရှိပေ။ * ယောဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (YDF) အစည်းဝေးကျင်းပနေသည့် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး ဂန့်ဂေါမြို့နယ် [[နှမ်းခါးရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်|နှမ်းခါးကျေးရွာ]]ကို တပ်မတော်က လေကြောင်းမှ ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ဒီဇင်ဘာ ၁၇ ရက်က ယောကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့မှ ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမား ၂၀ ကျဆုံးခဲ့သည်။ ရွာကို လေကြောင်းထိုးစစ်ဆင်ရာတွင် ရဟတ်ယာဉ်သုံးစင်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ နှမ်းခါးရွာကို စစ်အစိုးရ ကျောထောက်နောက်ခံပြု ပျူစောထီးပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့ဝင် ၁၅၀ ခန့်က သိမ်းပိုက်ထားသည်ဟု ရွာခံတစ်ဦးက ပြောသည်။ <ref>{{Cite news|title=At least 20 killed in air raid on Magway village|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/at-least-20-killed-in-air-raid-on-magway-village|accessdate=14 February 2022|archivedate=27 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211227131155/https://www.myanmar-now.org/en/news/at-least-20-killed-in-air-raid-on-magway-village}}</ref> ထို့အပြင် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး [[သန်လျင်မြို့နယ်]]တွင် တပ်မတော်က ဝင်ရောက်စီးနင်းမှုအတွင်း ဒေသခံ လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေး အဖွဲ့ ဝင်တစ်ဦး ပစ်သတ်ခံရပြီး အခြား သုံးဦးကိုလည်း ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။ နံနက် ၉ နာရီခန့်တွင် [[လဟာယက်|လဟာရပ်ကျေးရွာ]]အနီးရှိ နေအိမ်တစ်လုံးအား စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အဆိုပါအဖွဲ့မှ အသက် ၃၀ အရွယ် အမျိုးသားတစ်ဦး ရင်ဘတ်နှင့် ပေါင်တို့တွင် သေနတ်ဒဏ်ရာဖြင့် သေဆုံးခဲ့ပြီး အမျိုးသားနှစ်ဦးနှင့် အမျိုးသမီးတစ်ဦးတို့ကို ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။ သေဆုံးနေသည့် ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမား၏ ရုပ်အလောင်းကို စစ်သားများက သိမ်းယူသွားကာ သေဆုံးသူမှာ ဖြိုးမောင်မောင်ဦးဖြစ်ကြောင်း သန်လျင်အခြေစိုက် ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်စာမျက်နှာတစ်ခုက ဆိုသည်။ <ref>{{Cite news|title=One resistance fighter killed, three arrested in Thanlyin raid|work=Myanmar NOW|url=https://myanmar-now.org/en/news/one-resistance-fighter-killed-three-arrested-in-thanlyin-raid|accessdate=14 February 2022|archivedate=21 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211221031550/https://www.myanmar-now.org/en/news/one-resistance-fighter-killed-three-arrested-in-thanlyin-raid}}</ref> * ပြီးခဲ့သည့် သီတင်းပတ်နှောင်းပိုင်းတွင် ကရင်နီအမျိုးသား ကာကွယ်ရေးတပ် (KNDF) မှ သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ကယား(ကရင်နီ)ပြည်နယ် လွိုင်ကော်မြို့နယ် [[ကွန်နားရွာ၊ လွိုင်ကော်မြို့နယ်|ကွန်နားကျေးရွာ]]မှ တပ်မတော် တပ်ဖွဲ့ဝင်များ ဒီဇင်ဘာ ၂၀ ရက်တွင် ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်။ KNDF အဖွဲ့ဝင်များ၏ ပြောကြားချက်အရ သီတင်းပတ်ကုန်တွင် ခွန်းနား တွင် တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၃၀ ခန့် တပ်စွဲထားကြောင်း သိရသည်။ ပြီးခဲ့သည့် သီတင်းပတ်က တနင်္လာနေ့နှင့် ကြာသပတေးနေ့များတွင် တိုက်ပွဲ နှစ်ကြိမ်ဖြစ်ပွားပြီးနောက်ပိုင်း တိုက်ပွဲများ ထပ်မံဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်း မရှိဟု ၎င်းက ဆက်လက်ပြောသည်။<ref>{{cite web |author1=အက်စတာဂျေ |title=လွိုင်ကော်မြို့နယ် ကွန်နားရွာတွင် နေအိမ်အများအပြား မီးထပ်ရှို့ခံရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/9737 |website=Myanmar NOW |access-date=၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |language=my |date=၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁ |accessdate=15 February 2022 |archivedate=15 February 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220215081334/https://myanmar-now.org/mm/news/9737 }}</ref> ==== ခရစ္စမတ်အကြို လူသတ်ပွဲ ==== {{main|မိုဆို လူသတ်ပွဲ}} * ကယားပြည်နယ် ဖရူဆိုမြို့နယ် [[မိုဆိုရွာ၊ ဖရူဆိုမြို့နယ်|မိုဆိုရွာ]]အနီးတွင် စစ်ဘေးရှောင်ယာဉ်တန်းကို [[တပ်မတော်|စစ်တပ်]]က ဒီဇင်ဘာ ၂၄ ရက်က အလစ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ လူ ၃၅ ဦးထက်မနည်း သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။ အဆိုပါသေဆုံးမှုများတွင် အကျိုးအမြတ်မယူသော Save the Children အဖွဲ့မှ ဝန်ထမ်းနှစ်ဦး ပါဝင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=UN 'horrified' by massacre of dozens of civilians in Myanmar|work=Myanmar NOW|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/12/26/united-nations-horrified-myanmar-massacre-dozens-civilians|date=December 26, 2021|accessdate=February 1, 2022|archivedate=26 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211226231042/https://www.aljazeera.com/news/2021/12/26/united-nations-horrified-myanmar-massacre-dozens-civilians}}</ref> အဆိုပါဖြစ်ရပ်နှင့်ပတ်သက်၍ 'စေ့စေ့စပ်စပ် ပွင့်လင်းမြင်သာသော စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု' ပြုလုပ်ရန် ကုလသမဂ္ဂက တောင်းဆိုထားသည်။ == ၂၀၂၂ == === ဇန်နဝါရီလ === * ဇန်နဝါရီ ၃၁ ရက်က မကွေး၊ စစ်ကိုင်းနှင့် တနင်္သာရီတိုင်း ဒေသကြီးနှင့် ချင်းပြည်နယ်၊ ရှမ်းနှင့် ကယားပြည်နယ်တို့တွင် သုံးရက်ကြာ ခြုံခိုတိုက်ခိုက်ခံရမှုအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်သား အနည်းဆုံး ၃ ဒါဇင်ထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistance-kills-dozens-of-junta-soldiers-in-three-days-of-clashes.html|title=Myanmar Resistance Kills Dozens of Junta Soldiers in Three Days of Clashes|publisher=The Irrawaddy|date=January 31, 2022|accessdate=February 1, 2022|archivedate=13 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220213140918/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistance-kills-dozens-of-junta-soldiers-in-three-days-of-clashes.html}}</ref> === ဖေဖော်ဝါရီ === * ၁ ဖေဖော်ဝါရီ - စစ်ကိုင်းတိုင်း ကနီမြို့နယ်အတွင်း စစ်ကောင်စီ တပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် မဟာမိတ်ပျူစောထီးပြည်သူ့တပ်ဖွဲ့ဝင် အယောက် ၃၀ ထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့ကြောင်း ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်က သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ စစ်အစိုးရက ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်းများနှင့် စစ်သည်များ သယ်ဆောင်သည့် သင်္ဘောများကို ခြုံခိုတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး တိုက်ခိုက်မှုအတွင်း အနည်းဆုံး သင်္ဘောတစ်စီး မီးလောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/thirty-junta-soldiers-reportedly-killed-in-upper-myanmar.html|title=Thirty Junta Soldiers reportedly killed in Upper Myanmar|accessdate=14 February 2022|archivedate=14 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214193946/https://www.irrawaddy.com/news/burma/thirty-junta-soldiers-reportedly-killed-in-upper-myanmar.html}}</ref> * ၂ ဖေဖော်ဝါရီ - စစ်အစိုးရလိုလားသော လူထုစုဝေးပွဲတွင် ဗုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်ခံရမှုကြောင့် လူ ၂ ဦး သေဆုံးပြီး ၃၈ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/two-killed-38-injured-at-rally-attack-on-myanmar-coup-anniversary.html|title=Two Killed, 38 Injured at Rally Attack on Myanmar Coup Anniversary|publisher=The Irrawaddy|date=February 2, 2022|accessdate=February 2, 2022|archivedate=13 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220213140526/https://www.irrawaddy.com/news/burma/two-killed-38-injured-at-rally-attack-on-myanmar-coup-anniversary.html}}</ref> * ၃ ဖေဖော်ဝါရီ - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်၏ ပြောကြားချက်အရ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက် အာဏာသိမ်းမှုမှ စတင်ကာ ပစ်မှတ်ထားသော တိုက်ခိုက်မှုများတွင် စစ်အစိုးရက ခန့်အပ်ထားသော အရာရှိ ၃၆၇ ဦး လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခံခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/almost-370-myanmar-junta-officials-assassinated-since-coup.html|title=Almost 370 Junta Officials Assassinated Since Coup|publisher=The Irrawaddy|date=February 2, 2022|accessdate=February 3, 2022|archivedate=14 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214194001/https://www.irrawaddy.com/news/burma/almost-370-myanmar-junta-officials-assassinated-since-coup.html}}</ref> * ၇ ဖေဖော်ဝါရီ - စစ်ကိုင်းတိုင်း ဒေသကြီးအတွင်း နယ်မြေခံ PDF များ၏ လျပ်တပြတ် တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် စစ်သား ၃၈ ဦး ကျဆုံးခဲ့သည်။ အဆိုပါ တိုက်ခိုက်မှုများတွင် ဒရုန်းများ အသုံးပြုမှုလည်း ပါဝင်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/38-junta-soldiers-reported-killed-in-upper-myanmar.html|title=38 Junta Soldiers Reported Killed in Upper Myanmar|publisher=The Irrawaddy|date=February 7, 2022|accessdate=February 7, 2022|archivedate=13 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220213140304/https://www.irrawaddy.com/news/burma/38-junta-soldiers-reported-killed-in-upper-myanmar.html}}</ref> ကချင်ပြည်နယ် ဖားကန့်မြို့နယ်တွင် သုံးရက်ကြာ တိုက်ပွဲများအတွင်း တပ်ရင်းမှူး အပါအဝင် စစ်ကောင်စီ စစ်သည် ၂၀၀ ခန့် ကျဆုံးခဲ့ကြောင်း [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကချင်လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]]က ပြောဆိုထားသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-200-myanmar-junta-troops-killed-in-three-days-kachin-independence-army.html|title=Over 200 Myanmar Junta Troops Killed in Three Days: Kachin Independence Army|publisher=The Irrawaddy|date=February 7, 2022|accessdate=February 7, 2022|archivedate=14 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214193909/https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-200-myanmar-junta-troops-killed-in-three-days-kachin-independence-army.html}}</ref> * ၈ ဖေဖော်ဝါရီ - [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] [[မောင်တောမြို့နယ်]]တွင် [[ရက္ခိုင့်တပ်တော်]] နှင့် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့တို့ တိုက်ပွဲ အနည်းဆုံး နှစ်ကြိမ် ဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ [[မီးတိုက်ရွာ|မီးတိုက်ကျေးရွာ]] အရှေ့မြောက်ဘက် လက်ပံတောင်အနီးရှိ AA ကင်းစခန်းအား ဖေဖော်ဝါရီ ၄ ရက်က ခိုးဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ AA ကင်းသမားတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း AA ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ [[ခိုင်သုခ]]က ပြောသည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်နေ့အထိ ၃ နာရီကြာ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲများကြောင့် AA နှင့်စစ်တပ်တို့ကြား ၂၀၂၀ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလမှ စတင်၍ အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သော အလွတ်သဘော အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ပျက်ပြားသွားမည့်အရေးကို စိုးရိမ်မှုများ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/junta-troops-clash-with-arakan-army-in-western-myanmar.html|title=Junta Troops Clash With Arakan Army in Western Myanmar|publisher=The Irrawaddy|date=February 8, 2022|accessdate=February 11, 2022|archivedate=13 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220213140146/https://www.irrawaddy.com/news/burma/junta-troops-clash-with-arakan-army-in-western-myanmar.html}}</ref> မောင်တောမြို့နယ် မြောက်ပိုင်းတွင် ဖေဖော်ဝါရီ ၇ ရက် ညက ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲများကြောင့် အရပ်သား နှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။<ref>{{cite web |first1=ဧရာဝတီ |title=စစ်တပ်နှင့် AA တို့ တိုက်ပွဲကြား အရပ်သား ၂ ဦး သေဆုံး |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2022/02/08/249707.html |website=ဧရာဝတီ |access-date=၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |date=၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |accessdate=15 February 2022 |archivedate=15 February 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220215124905/https://burma.irrawaddy.com/news/2022/02/08/249707.html }}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/two-civilians-dead-in-clash-between-aa-regime-troops-in-myanmars-rakhine-state.html|title=Two Civilians Dead in Clash Between AA, Regime Troops in Myanmar's Rakhine State|publisher=The Irrawaddy|date=February 8, 2022|accessdate=February 11, 2022|archivedate=13 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220213142004/https://www.irrawaddy.com/news/burma/two-civilians-dead-in-clash-between-aa-regime-troops-in-myanmars-rakhine-state.html}}</ref> *၉ ဖေဖော်ဝါရီ - စစ်ကိုင်းနှင့် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးများတွင် နယ်မြေခံ PDF များ ၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် စစ်သား ၃၅ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-groups-claim-to-kill-35-myanmar-junta-troops.html|title=Resistance Groups Claim to Kill 35 Myanmar Junta Troops|publisher=The Irrawaddy|date=February 9, 2022|accessdate=February 11, 2022|archivedate=13 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220213140059/https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-groups-claim-to-kill-35-myanmar-junta-troops.html}}</ref> အရပ်သားများကို လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုအတွက် တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် [[ရန်ကုန်မြို့]]ရှိ [[တပ်မတော် (လေ)|လေတပ်]] လေယာဉ်မှူးများ၏ နေအိမ်များကို ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=ဧရာဝတီ |title=လေတပ်အရာရှိ နေအိမ်များကို တိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်တိုက်ပြုလုပ် ဟု PDF ဆို |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2022/02/09/249720.html |website=ဧရာဝတီ |access-date=၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |date=၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |accessdate=15 February 2022 |archivedate=15 February 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220215081530/https://burma.irrawaddy.com/news/2022/02/09/249720.html }}</ref> * ၁၀ ဖေဖေော်ဝါရီ - စစ်ကိုင်းတိုင်း ဒေသကြီး မြို့နယ် ၃ ခုတွင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များက ဝင်ရောက် စီးနင်း တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၅၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-fighters-claim-to-have-killed-around-50-myanmar-junta-personnel.html|title=Resistance Fighters Claim To Have Killed Around 50 Myanmar Junta Personnel|publisher=The Irrawaddy|date=February 10, 2022|accessdate=February 11, 2022|archivedate=13 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220213130332/https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-fighters-claim-to-have-killed-around-50-myanmar-junta-personnel.html}}</ref> *၁၁ ဖေဖော်ဝါရီလ - ရခိုင်ပြည်နယ် မောင်တောမြို့နယ်ရှိ AA ၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ဗိုလ်မှူးတစ်ဦး အပါအဝင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် အများအပြား ကျဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=ဧရာဝတီ |title=တကျော့ပြန် ရခိုင်တိုက်ပွဲ ဗိုလ်မှူးအဆင့် အပါအဝင် စစ်တပ်အကျအဆုံးများ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2022/02/10/249756.html |website=ဧရာဝတီ |access-date=၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |date=၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |accessdate=15 February 2022 |archivedate=15 February 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220215081245/https://burma.irrawaddy.com/news/2022/02/10/249756.html }}</ref> ဖေဖော်ဝါရီ ၁၀ ရက်နှင့် ၁၁ ရက်တို့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်း ဒေသကြီးနှင့် ကယားပြည်နယ်တို့၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲများတွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၃၈ ဦးနှင့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၅ ဦး ကျဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/dozens-of-junta-soldiers-killed-in-sagaing-kayah-myanmar-resistance-groups-say.html|title=Dozens of Junta Soldiers Killed in Sagaing, Kayah, Myanmar Resistance Groups Say|publisher=The Irrawaddy|date=February 11, 2022|accessdate=February 11, 2022|archivedate=13 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220213122752/https://www.irrawaddy.com/news/burma/dozens-of-junta-soldiers-killed-in-sagaing-kayah-myanmar-resistance-groups-say.html}}</ref> * ၁၃ ဖေဖော်ဝါရီ - နေပြည်တော်၊ မကွေး၊ စစ်ကိုင်း၊ မန္တလေးနှင့် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးတို့တွင် PDF တပ်ဖွဲ့များက တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ နှင့် ၁၃ ရက်များတွင် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၄၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/junta-soldiers-killed-social-media-users-boycott-myanmar-coup-leaders-parade.html|title=Junta Soldiers Killed; Social Media Users Boycott Myanmar Coup Leader’s Parade|publisher=The Irrawaddy|date=14 February 2022|accessdate=14 February 2022|archivedate=14 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214143540/https://www.irrawaddy.com/news/burma/junta-soldiers-killed-social-media-users-boycott-myanmar-coup-leaders-parade.html}}</ref> *၁၇ ဖေဖော်ဝါရီ - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ခင်ဦးမြို့နယ်၊ [[မြို့သစ်ရွာ၊ ခင်ဦးမြို့နယ်|မြို့သစ်ရွာ]]အနီး၌ စစ်သားနှင့် ပျူစောထီးအင်အား ၈၀ ခန့်နှင့် ဒေသခံကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင်များ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ရာ အသက် ၁၅ နှစ်အရွယ် နှစ်ဦးအပါအဝင် ဒေသခံကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၁၄ ဦးကျဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ခင်ဦးမြို့ တိုက်ပွဲတွင် လူငယ် ၁၄ ဦး သေဆုံး |url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/10499 |website=Myanmar NOW |access-date=၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |language=my |date=၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |accessdate=20 February 2022 |archivedate=20 February 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220220093932/https://www.myanmar-now.org/mm/news/10499 }}</ref> ထိုနေ့မှာပင် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ မိုးဗြဲ ဝါရီဆူးပလိုင်ရွာအနီးတွင် ထိုးစစ်ဆင်လာသော စစ်ကောင်စီတပ်နှင့် ကရင်နီပူးပေါင်းတပ်များ တိုက်ပွဲပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင် ၂၀ ဝန်းကျင်ခန့် ကျဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=ဧရာဝတီ |title=တိုက်ပွဲပြင်းထန်ခဲ့သည့် မိုးဗြဲနှင့် ခင်ဦးတွင် PDF ၃၀ ဝန်းကျင် ကျဆုံး |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2022/02/18/250030.html |website=ဧရာဝတီ |access-date=၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |date=၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |accessdate=20 February 2022 |archivedate=20 February 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220220093950/https://burma.irrawaddy.com/news/2022/02/18/250030.html }}</ref> * ၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ - မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပေါက်မြို့နယ် ရေပြာရွာ ရဲစခန်းကို ပေါက်၊ မြိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်တို့မှ PDF အဖွဲ့များ ပူးပေါင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စခန်းမှူးအပါဝင် ရဲ ၅ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |author1=မောင်ရွှေဝါ |title=ပေါက်မြို့ ရေပြာရဲစခန်းကို PDF ၃ ဖွဲ့ ဝင်တိုက်၊ စခန်းမှူးအပါအဝင် ၅ ဦး သေ |url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/10567 |website=Myanmar NOW |access-date=၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |language=my |date=၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |archivedate=25 February 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220225041955/https://www.myanmar-now.org/mm/news/10567 }}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ကချင်ပြည်နယ် ကာမိုင်းမြို့အနီးရှိ စစ်ဆေးရေးဂိတ်တစ်ခုကို KIA တပ်မဟာ ၉ လက်အောက်ခံ တပ်ရင်း ၄၄ နှင့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် ပူးပေါင်းတပ်များက ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်မှ ၂ ဦးနှင့် အရပ်သား ၁ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ကချင် ကာမိုင်းစစ်ဆေးရေးဂိတ်ကို KIA နှင့် PDF ဝင်တိုက် |url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/10569 |website=Myanmar NOW |access-date=၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |language=my |date=၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂}}</ref> * ၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ရွှေဘိုမြို့နယ်]]၊ [[ငါးပိအိုးရွာ၊ ရွှေဘိုမြို့နယ်|ငါးပိအိုးကျေးရွာ]]သို့ စစ်ကောင်စီတပ်များ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်သဖြင့် လူတစ်ဦးသေဆုံးကာ အိမ်ခြေ ၄၀ ကျော် မီးလောင်ကျွမ်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web |author1=ကိုချို |title=ရွှေဘိုမြို့ ငပိအိုးရွာကို စစ်တပ်ဝင်၊ အိမ် ၄၀ မီးလောင်ပြီး လူငယ် ၁ ဦး သေဆုံး |url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/10575 |website=Myanmar NOW |access-date=၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |language=my |date=၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ရွှေဘိုမြို့နယ်၊ [[နှမစားရစ်ရွာ၊ ရွှေဘိုမြို့နယ်|နှမစားရစ်ရွာ]]သို့ စစ်ကောင်စီတပ်များနှင့် ပျူစောထီးပူးပေါင်းအဖွဲ့တို့ လေးကြိမ်မြောက် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ဒေသခံ ၃ ဦးသေဆုံးခဲ့ပြီး အိမ်ခြေ ၄၀၀ ကျော် မီးလောင်ကျွမ်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web |author1=ကိုချို |title=စစ်တပ်ဝင်သည့် ရွှေဘိုမြို့ နှမစားရစ်ရွာတွင် ၃ ဦးသေ၊ အိမ် ၄၀၀ မီးလောင် |url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/10585 |website=Myanmar NOW |access-date=၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |language=my |date=၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂}}</ref> ===မတ်=== လွန်ခဲ့သော ရက်သတ္တပတ်အတွင်း ကယားပြည်နယ်၊ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်တွင် ဒေသခံကာကွယ်ရေးအဖွဲ့နှင့် ကရင်နီပူးပေါင်းအဖွဲ့တို့နှင့် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲများကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၈၅ ဦး သေဆုံးပြီး နှစ်ဦး ဖမ်းဆီးရမိကြောင်း မတ်လ ၇ ရက်နေ့တွင် သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-suffers-heavy-losses-in-kayah-state-resistance.html|title=Myanmar Junta Suffers Heavy Losses in Kayah State: Resistance|publisher=The Irrawaddy|date=March 7, 2022|accessdate=March 7, 2022|archivedate=18 January 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240118022742/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-suffers-heavy-losses-in-kayah-state-resistance.html}}</ref> === စက်တင်ဘာ === * ၂ စက်တင်ဘာ - ** ရွေးကောက်ပွဲ မဲသမာမှုတွင် အပြစ်ရှိသည်ဟုဆိုကာ ဒေါ်[[အောင်ဆန်းစုကြည်]]အား ထောင်ဒဏ် သုံးနှစ် ချမှတ်ခဲ့သည်။ ယင်းအတွက်ကြောင့် သူမသည် အမှုမျိုးစုံမှ ပြစ်ဒဏ်စုစုပေါင်း ထောင်ဒဏ် ၂၀ နှစ် ကျခံနေရသည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar's Aung San Suu Kyi gets 3 years' jail for election fraud |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/9/2/myanmars-aung-san-suu-kyi-gets-3-years-prison-for-election-fraud |access-date=2022-09-21 |website=www.aljazeera.com |language=en |archivedate=19 October 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221019052656/https://www.aljazeera.com/news/2022/9/2/myanmars-aung-san-suu-kyi-gets-3-years-prison-for-election-fraud }}</ref> ** [[ဗန်းမောက်မြို့နယ်]]နှင့် [[ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်]]ရှိ [[ရှမ်းနီအမျိုးသားများတပ်မတော်]]စခန်းများအား ကေအိုင်အေနှင့် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]က လက်နက်ကြီးများဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar junta ally attacked in northern Sagaing |url=https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-junta-ally-attacked-in-northern-sagaing |date=2 September 2022 |author=Nyein Swe |work=Myanmar Now |language=en |accessdate=23 May 2023 |archivedate=10 August 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230810051933/https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-junta-ally-attacked-in-northern-sagaing/ }}</ref> * ၁၆ စက်တင်ဘာလ ၁၆ - [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]၊ [[လက်ယက်ကုန်းရွာ၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်|လက်ယက်ကုန်းရွာ]]ရှိ စာသင်ကျောင်းအား [[တပ်မတော်|မြန်မာစစ်တပ်]]မှ [[လက်ယက်ကုန်းရွာ ပစ်ခတ်မှု|လေကြောင်း တိုက်ခိုက်မှုများ]] ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ကလေးငယ် ၁၁ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၁၇ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar army helicopters fire on school, killing 6: reports |url=https://asia.nikkei.com/Politics/Myanmar-army-helicopters-fire-on-school-killing-6-reports |access-date=2022-09-22 |website=Nikkei Asia |language=en-GB |archivedate=19 September 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220919182346/https://asia.nikkei.com/Politics/Myanmar-army-helicopters-fire-on-school-killing-6-reports }}</ref> လက်ယက်ကုန်းရွာတွင် [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]နှင့် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]တို့ရှိနေသည့်အတွက် တိုက်ခိုက်ရခြင်းဖြစ်သည်ဟု မြန်မာစစ်တပ်က ဆိုသည်။<ref>{{Cite news |last=Reuters |date=2022-09-20 |title=Myanmar army helicopters fire on school, killing 13, media and residents say |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-army-helicopters-fire-school-killing-six-media-residents-2022-09-19/ |access-date=2022-09-22 |accessdate=23 May 2023 |archivedate=22 September 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220922030633/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-army-helicopters-fire-school-killing-six-media-residents-2022-09-19/ }}</ref> [[ကုလသမဂ္ဂ|ကုလသမဂ္ဂနှင့်]] [[ဥရောပ သမဂ္ဂ|ဥရောပသမဂ္ဂတို့အပါအဝင်]] နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများက တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ထိခိုက်သေဆုံးမှုများအတွက် ဝမ်းနည်းကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |date=2022-09-20 |title=Myanmar: Guterres strongly condemns army attacks which left 11 children dead |url=https://news.un.org/en/story/2022/09/1127201 |access-date=2022-09-22 |website=UN News |language=en |archivedate=22 September 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220922030644/https://news.un.org/en/story/2022/09/1127201 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Myanmar: Statement by the spokesperson on the latest attack against a school in Tabayin {{!}} EEAS Website |url=https://www.eeas.europa.eu/eeas/myanmar-statement-spokesperson-latest-attack-against-school-tabayin_en |access-date=2022-09-22 |website=www.eeas.europa.eu |archivedate=22 September 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220922030635/https://www.eeas.europa.eu/eeas/myanmar-statement-spokesperson-latest-attack-against-school-tabayin_en }}</ref> * ၂၃ စက်တင်ဘာ - [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] ဒုဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သော ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး[[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]]၏ ဆရာဖြစ်သူ အငြိမ်းစား ဗိုလ်ချုပ်[[အုန်းသွင်]] အား ရန်ကုန်မြို့ပြပျောက်ကြားအဖွဲ့တစ်ခုက လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။ ဤလုပ်ကြံမှုသည် သတ်ဖြတ်ခံရသော တပ်မတော်၏ အမြင့်ဆုံးရာထူးဖြစ်သောကြောင့် ရာထူးကြီးစစ်တပ်ခေါင်းဆောင်များအနေဖြင့် လုံခြုံရေးအား တိုးမြှင့်စေခဲ့သည်။<ref>{{cite news |author=<!--not stated--> |date=27 September 2022 |title=Retired Myanmar Brigadier General Shot Dead by Yangon Resistance Group |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/retired-myanmar-brigadier-general-shot-dead-by-yangon-resistance-group.html |work=The Irrawaddy |location=Yangon |access-date=19 October 2022 |accessdate=23 May 2023 |archivedate=19 October 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221019102837/https://www.irrawaddy.com/news/burma/retired-myanmar-brigadier-general-shot-dead-by-yangon-resistance-group.html }}</ref> === အောက်တိုဘာ === {{See also|ဖားကန့် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု}} * ၈ အောက်တိုဘာ - စစ်အာဏာရှင် ဆန့်ကျင်ရေးလှုပ်ရှားမှုများ အားနည်းစေရန်ရည်ရွယ်သော "[[ဖြတ်လေးဖြတ်]]"ဗျူဟာအား အကောင်အထည်ဖော်သည့်အနေဖြင့် စစ်ကိုင်းနှင့် မကွေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ အနည်းဆုံး ရွာ ၂၀ ကျော်အား စစ်ကောင်စီတပ်များက မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း စစ်ကိုင်းအခြေစိုက် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ၏ အဆိုအရ ယင်းသို့ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရသဖြင့် အားလုံးဆုံးရှုံးသွားခဲ့သူများမှာ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |author=Nay Thit |title=Why Myanmar Junta's 'Four Cuts' Arson Strategy is Failing to Quell Resistance |url=https://www.irrawaddy.com/opinion/analysis/why-myanmar-juntas-four-cuts-arson-strategy-is-failing-to-quell-resistance.html |work=The Irrawaddy |date=22 October 2022 |access-date=2022-10-22 |language=en |accessdate=23 May 2023 |archivedate=22 October 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221022174503/https://www.irrawaddy.com/opinion/analysis/why-myanmar-juntas-four-cuts-arson-strategy-is-failing-to-quell-resistance.html }}</ref> * အောက်တိုဘာလ အလယ်ပိုင်း - ၂၀၂၃ ခုနှစ် အကုန်တွင် နွေဦးတော်လှန်ရေး အောင်ပွဲရမည်ဟု [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ယင်းအတွက် မြို့ပြနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့တောင်ပိုင်းဒေသများတွင် တိုက်ပွဲများ အရှိန်မြင့်လာခဲ့သည်။<ref name="at20221104">{{cite news |first=Anthony |last=Davis |title=Myanmar's NUG going for broke before its time |url=https://asiatimes.com/2022/11/myanmars-nug-going-for-broke-before-its-time/?fbclid=IwAR05DLA_u3Wj36rVzbn0sqQrLuZX2J6KXdBE1DPQcLh8JL-I-tS68MC2Vu0 |date=4 November 2022 |work=Asia Times |accessdate=23 May 2023 |archivedate=5 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221105215701/https://asiatimes.com/2022/11/myanmars-nug-going-for-broke-before-its-time/?fbclid=IwAR05DLA_u3Wj36rVzbn0sqQrLuZX2J6KXdBE1DPQcLh8JL-I-tS68MC2Vu0 }}</ref> * ၁၆ အောက်တိုဘာ - မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[တောင်မြင့်ရွာ၊ ပေါက်မြို့နယ်|တောင်မြင့်ရွာ]]အား စစ်ကောင်စီတပ်များက ဝင်ရောက်စီနင်းခဲ့ကာ ကျောင်းဆရာ ဦးစောထွန်းမိုးအား ခေါင်းဖြတ်သတ်ဖြတ်ကာ ဦးခေါင်းအား [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ|NUG]]၏ စာသင်ကျောင်းဝင်ပေါက်တွင် ချိတ်ဆွဲထားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar villagers say army beheaded high school teacher |last=Peck |first=Grant |url=https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-myanmar-813a18fd0ab77cd6ccdaaa36a0bf8965 |work=AP News |date=21 October 2022 |access-date=2022-10-22 |language=en |accessdate=23 May 2023 |archivedate=22 October 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221022174502/https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-myanmar-813a18fd0ab77cd6ccdaaa36a0bf8965 }}</ref> * ၂၁ အောက်တိုဘာ - [[ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] ဦးဆောင်သော တပ်များက ကော့ကရိတ်မြို့ကို ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့သည်။ မြို့အနီး အာရှလမ်းမကြီးနှင့် မြို့တွင်းရှိ အစိုးရအဆောက်အဦများတွင် တိုက်ပွဲများ ဆက်တိုက် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Heavy Fighting Between Myanmar Junta, Resistance Reported in Karen's Kawkareik |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/heavy-fighting-between-myanmar-junta-resistance-reported-in-karens-kawkareik.html |work=The Irrawaddy |date=21 October 2022 |accessdate=23 May 2023 |archivedate=20 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240220212821/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/heavy-fighting-between-myanmar-junta-resistance-reported-in-karens-kawkareik.html }}</ref> * ၂၂ အောက်တိုဘာ - ညနေပိုင်းတွင် ကော့ကရိတ်မြို့မှ [[ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] ဦးဆောင်သော တပ်များ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာခဲ့သည်။ အနီးတဝိုက်တွင် တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref name="at20221104"/> * ၂၃ အောက်တိုဘာ - ဖားကန့်မြို့နယ်တွင် [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကေအိုင်အေ]]၏ ၆၂ နှစ်မြောက်အခမ်းအနားကျင်းပနေစဉ် [[ဖားကန့် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု]]ကြောင့် လူအနည်းဆုံး ၈၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။ ယင်းသည် ဤပြည်တွင်းစစ် ပြန်လည်စတင်ချိန်မှစ၍ အရပ်သားအများဆုံး သေဆုံးခဲ့သော ပထမဆုံး တိုက်ခိုက်မှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကုလသမဂ္ဂက တိုက်ခိုက်မှုအတွက် ဝမ်းနည်းကြောင်းပြောဆိုခဲ့သော်လည်း စစ်ကောင်စီက အရပ်သားသေဆုံးမှုအား ငြင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Ethnic group says Myanmar air attack kills 80 at celebration |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/ethnic-group-myanmar-air-attack-kills-60-celebration-91995775 |last=Peck |first=Grant |work=ABCNews |date=23 October 2022 |access-date=2022-10-24 |language=en |accessdate=23 May 2023 |archivedate=24 October 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221024125159/https://abcnews.go.com/International/wireStory/ethnic-group-myanmar-air-attack-kills-60-celebration-91995775 }}</ref> * ၂၇ အောက်တိုဘာ - [[ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] ဦးဆောင်သော တပ်ဖွဲ့များက ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်ရှိ အမှတ် ၃၃၉ ခြေမြန်တပ်ရင်းအား ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Karen Resistance Forces Seize Myanmar Junta Base, Capture 17 Soldiers |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/karen-resistance-forces-seize-myanmar-junta-base-capture-17-soldiers.html |work=The Irrawaddy |date=27 October 2022 |accessdate=23 May 2023 |archivedate=27 October 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221027144636/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/karen-resistance-forces-seize-myanmar-junta-base-capture-17-soldiers.html }}</ref> === နိုဝင်ဘာ === * ၁၃ နိုဝင်ဘာ - [[တပ်မတော် (လေ)]]၏ [[Mil Mi-24|Mi-34]] ရဟတ်ယာဉ်က စစ်ကောင်စီတပ်အပေါ် မှားယွင်းပစ်ခတ်မှုကြောင့် တပ်သား ၆၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Regime Helicopter Kills At Least 60 Junta Troops in Sagaing Region: Resistance |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-regime-helicopter-kills-at-least-60-junta-troops-in-sagaing-region-resistance.html |work=The Irrawaddy |author=Hein Htoo Zan |date=14 November 2022 |accessdate=23 May 2023 |archivedate=18 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240118022742/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-regime-helicopter-kills-at-least-60-junta-troops-in-sagaing-region-resistance.html }}</ref> * ၁၄ နိုဝင်ဘာ - [[ပျူစောထီးပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့|ပျူစောထီး]]အဖွဲ့သို့ ဝင်ရောက်ရမည်စိုးသဖြင့် ထွက်ပြေးခဲ့သော မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ပေါက်မြို့နယ်]]ရှိ ကျေးရွာအုပ်ချုပ်ရေးမှူးများအား စစ်ကောင်စီက ဒဏ်ငွေတပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar's military punishes families of administrators who fled militia training |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/myanmars-military-punishes-families-of-administrators-who-fled-militia-training |author=Maung Shwe Wah |date=15 November 2022 |accessdate=23 May 2023 |archivedate=14 January 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230114112736/https://myanmar-now.org/en/news/myanmars-military-punishes-families-of-administrators-who-fled-militia-training }}</ref> * ၁၅ နိုဝင်ဘာ - စစ်ကောင်စီကားတစ်စီးသည် ရက္ခိုင့်တပ်တော်မှ ထောင်ထားသော မြေမြှပ်မိုင်းထိခဲ့သဖြင့် ရခိုင်ပြည်နယ် ရန်ကုန်-စစ်တွေကားလမ်းပေါ်ရှိ ကျေးရွာများအား စစ်ကောင်စီက လက်နက်ကြီးဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။ ဒေသခံများမှာ ပုဏ္ဏားကျွန်း သို့မဟုတ် စစ်တွေမြို့ပေါ်သို့ ထွက်ပြေးခဲ့ကြရသည်။<ref>{{cite news |title=Thousands of Rakhine Villagers Flee Myanmar Junta's Deadly Wrath |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/thousands-of-rakhine-villagers-flee-myanmar-juntas-deadly-wrath.html |date=15 November 2022 |work=The Irrawaddy |accessdate=23 May 2023 |archivedate=4 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240204230917/https://www.irrawaddy.com/news/burma/thousands-of-rakhine-villagers-flee-myanmar-juntas-deadly-wrath.html }}</ref> * ၁၆–၂၂ နိုဝင်ဘာ - ချင်းပြည်နယ် ဒေသကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များက ဒရုန်းများ အသုံးပြုကာ ဖလမ်းမြို့နယ်ရှိ ရှေ့တန်းစစ်စခန်းအား တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အခြေစိုက်စစ်ကောင်စီတပ်သား ၇၄ % ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။ လေကြောင်းမှ ပစ်ခတ်မှုများကြောင့် [[ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] အနေဖြင့် စခန်းအား သိမ်းပိုက်နိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။<ref>{{cite news |title=Chin resistance forces fail to take outpost after week-long siege |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/chin-resistance-forces-fail-to-take-outpost-after-week-long-siege |date=22 November 2022 |language=en |work=Myanmar Now |accessdate=23 May 2023 |archivedate=26 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221126133119/https://www.myanmar-now.org/en/news/chin-resistance-forces-fail-to-take-outpost-after-week-long-siege }}</ref> * ၁၉ နိုဝင်ဘာ - [[ခင်ဦးမြို့နယ်]]ရှိ ဒေသခံကာကွယ်ရေးအဖွဲ့စခန်းအား ဝင်ရောက်စီးနင်းရာတွင် နေအိမ်များနှင့် ဒေသခံပြည်သူများ သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news |title=IN PICTURES : Sagaing locals flee Myanmar junta's arson campaign |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/in-pictures-sagaing-locals-flee-myanmar-juntas-arson-campaign |work=Myanmar Now |date=22 November 2022 |accessdate=23 May 2023 |archivedate=26 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221126133109/https://www.myanmar-now.org/en/news/in-pictures-sagaing-locals-flee-myanmar-juntas-arson-campaign }}</ref> * ၂၁–၂၅ နိုဝင်ဘာ - [[မိုးညှင်းမြို့နယ်|မိုးညှင်း]]၊ [[ဗန်းမောက်မြို့နယ်|ဗန်းမောက်]]နှင့် [[ကသာမြို့နယ်]]ရှိ [[ကေအိုင်အေ]]စခန်းများအား [[တပ်မတော် (လေ)]]က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။.<ref>{{cite news |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-jets-target-kachin-resistance-forces.html |title=Myanmar Junta Jets Target Kachin Resistance Forces |date=25 November 2022 |language=en |work=The Irrawaddy |accessdate=23 May 2023 |archivedate=26 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221126125028/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-jets-target-kachin-resistance-forces.html }}</ref> * ၂၂ နိုဝင်ဘာ ** [[မြိုင်မြို့နယ်]]ရှိ ရဲစခန်းတစ်ခုအား ဆက်လက်နေထိုင်နိုင်ခြင်း မရှိတော့သောကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်များက မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar military torches own police station in Magway |author=Maung Shwe Wah |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/myanmar-military-torches-own-police-station-in-magway |work=Myanmar Now |date=22 November 2022 |accessdate=23 May 2023 |archivedate=26 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221126133111/https://www.myanmar-now.org/en/news/myanmar-military-torches-own-police-station-in-magway }}</ref> ** [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]ရှိ ရဲစခန်း အဆောက်အဦတစ်ခုအား ပီဒီအက်ဖ်က ဗုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Nearly 60 Myanmar Regime Forces Killed in Two Days of Resistance Attacks |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/nearly-60-myanmar-regime-forces-killed-in-two-days-of-resistance-attacks.html |work=The Irrawaddy |date=24 November 2022 |language=en |accessdate=23 May 2023 |archivedate=29 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221129183848/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/nearly-60-myanmar-regime-forces-killed-in-two-days-of-resistance-attacks.html }}</ref> * ၂၄ နိုဝင်ဘာ - ကာဒီနယ် [[ချားလ်မောင်ဘို]]၏ နေအိမ်အပါအဝင် [[မုံလှရွာ၊ ခင်ဦးမြို့နယ်|မုံလှရွာ]]ရှိ နေအိမ်များအား စစ်ကောင်စီတပ်များက မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-torches-home-village-of-catholic-cardinal.html |title=Myanmar Junta Torches Home Village of Catholic Cardinal |language=en |work=The Irrawaddy |accessdate=23 May 2023 |archivedate=26 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221126131302/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-torches-home-village-of-catholic-cardinal.html }}</ref> * ၂၆ နိုဝင်ဘာ - ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ရေတာရှည်မြို့နယ်]]ရှိ ရဲစခန်းတစ်ခုအား ပဲခူးပီဒီအက်ဖ်များက ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်သား ၁၅ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/over-70-myanmar-junta-forces-killed-in-three-days-of-resistance-attacks.html |title=Over 70 Myanmar Junta Forces Killed in Three Days of Resistance Attacks |work=The Irrawaddy |language=en |date=28 November 2022 |accessdate=23 May 2023 |archivedate=29 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221129183850/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/over-70-myanmar-junta-forces-killed-in-three-days-of-resistance-attacks.html }}</ref> * ၂၇ နိုဝင်ဘာ - [ရက္ခိုင့်တပ်တော်]]နှင့် စစ်ကောင်စီတပ်များ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Military and Arakan Army Agree Temporary Truce in Rakhine State |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-military-and-arakan-army-agree-temporary-truce-in-rakhine-state.html |date=28 November 2022 |work=The Irrawaddy |accessdate=23 May 2023 |archivedate=29 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221129183848/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-military-and-arakan-army-agree-temporary-truce-in-rakhine-state.html }}</ref> * ၃၀ နိုဝင်ဘာ - [[ချင်းရွှေဟော်မြို့]]အနီးရှိ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]]၏ စခန်းတစ်ခုအား စစ်ကောင်စီတပ်များက တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Military launches major assault on Kokang base on China-Myanmar border |url=https://myanmar-now.org/en/news/military-launches-major-assault-on-kokang-base-on-china-myanmar-border |work=Myanmar NOW |date=2 December 2022 |language=en |author=Nyein Swe |accessdate=23 May 2023 |archivedate=31 December 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221231140615/https://myanmar-now.org/en/news/military-launches-major-assault-on-kokang-base-on-china-myanmar-border }}</ref> === ဒီဇင်ဘာ === * ၆ ဒီဇင်ဘာ - ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[မိုဆို လူသတ်ပွဲ]]အတွက် တာဝန်ရှိသူ စစ်ကောင်စီအရာရှိ သုံးဦးနှင့် တပ်သားတစ်ဦးကို [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]]က ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Karenni forces capture soldiers linked to last year's Christmas Eve massacre |url=https://myanmar-now.org/en/news/karenni-forces-capture-soldiers-linked-to-last-years-christmas-eve-massacre |author=Esther J |date=6 December 2022 |accessdate=24 May 2023 |archivedate=4 January 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230104141538/https://myanmar-now.org/en/news/karenni-forces-capture-soldiers-linked-to-last-years-christmas-eve-massacre }}</ref> * ၇ ဒီဇင်ဘာ - နမ့်ဆန်မြို့နယ်ရှိ [[တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]]နှင့် တပ်မတော် (ကြည်း)တို့ မြေပြင်တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Military Council suffered massive casualties Battle of Namhsan |url=https://www.bnionline.net/en/news/military-council-suffered-massive-casualties-battle-namhsan |work=BNI |date=14 December 2022 |access-date=24 May 2023 |archivedate=9 January 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230109143631/https://www.bnionline.net/en/news/military-council-suffered-massive-casualties-battle-namhsan }}</ref> * ၁၃ ဒီဇင်ဘာ - နမ့်ဆန်တိုက်ပွဲတွင် တပ်မတော်က လေကြောင်းမှ ဗုံးများဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar army drops massive aerial bombs during northern Shan State clashes, TNLA says |url=https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-army-drops-massive-aerial-bombs-during-northern-shan-state-clashes-tnla-says |date=13 December 2022 |author=Nyein Swe |accessdate=24 May 2023 |archivedate=31 December 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221231140613/https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-army-drops-massive-aerial-bombs-during-northern-shan-state-clashes-tnla-says }}</ref> * ၁၆ ဒီဇင်ဘာ - [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]]တွင် ပါဝင်ပတ်သက်သူများအား ပိတ်ဆို့အရေးယူမည့် BURMA Act အား ချမှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=https://foreignaffairs.house.gov/2022/4/meeks-issues-statement-on-house-passage-of-burma-act |title=Meeks Issues Statement on House Passage of BURMA Act |date=6 April 2022 |website=House Foreign Affairs Committee |access-date=24 May 2023 |archivedate=31 December 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221231150112/https://foreignaffairs.house.gov/2022/4/meeks-issues-statement-on-house-passage-of-burma-act }}</ref><ref>{{cite web |title=U.S. Senate Passes Burma Act Bill |url=https://www.abc-usa.org/2022/12/u-s-senate-passes-burma-act-bill/ |website=American Baptist Churches USA |date=16 December 2022 |access-date=24 May 2023 |archivedate=2 February 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230202184408/https://www.abc-usa.org/2022/12/u-s-senate-passes-burma-act-bill/ }}</ref> * ၁၇ ဒီဇင်ဘာ - တပ်သား ၉၈ ဦးသေဆုံးခဲ့ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီတပ်များက နန့်ဆန်တိုက်ပွဲမှ ဆုတ်ခွာခဲ့ကာ TNLA နှင့် နားလည်မှုလွဲမှားခြင်းဖြစ်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ TNLA က ယင်းထုတ်ပြန်ချက်ကို ငြင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Junta Calls Ta'ang Army Battle a 'Misunderstanding' |date=19 December 2022 |work=Irrawaddy |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-calls-taang-army-battle-a-misunderstanding.html |accessdate=24 May 2023 |archivedate=9 January 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230109143629/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-calls-taang-army-battle-a-misunderstanding.html }}</ref> * ၂၇ ဒီဇင်ဘာ - [[ရွှေဘိုမြို့နယ်]]ရှိ ဒေသခံကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များက အလစ်တိုက်ခိုက်ရန်အတွက် စစ်ကောင်စီတပ်သားများက အရပ်သုံးထရပ်ကားတွင် အလုပ်သမားများအဖြစ် ပုန်းခိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Several people killed in Myanmar military ambush of Sagaing resistance checkpoint |url=https://myanmar-now.org/en/news/several-people-killed-in-myanmar-military-ambush-of-sagaing-resistance-checkpoint |author=Thura Maung |date=31 December 2022 |accessdate=24 May 2023 |archivedate=31 December 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221231140611/https://myanmar-now.org/en/news/several-people-killed-in-myanmar-military-ambush-of-sagaing-resistance-checkpoint }}</ref> * ၂၉ ဒီဇင်ဘာ - ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဦး[[လှမိုးအောင်]]အပါအဝင် [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]] အစိုးရအဖွဲ့ဝင်ဟောင်းများအား နေအိမ်အကျယ်ချုပ်မှ လွှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/ayeyarwady-regions-nld-ministers-released.html |title=Ayeyarwady Region's NLD Ministers Released |date=30 December 2022 |work=The Irrawaddy |accessdate=24 May 2023 |archivedate=22 September 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230922151244/https://www.irrawaddy.com/news/burma/ayeyarwady-regions-nld-ministers-released.html }}</ref> * ၃၀ ဒီဇင်ဘာ - ဒေါ်[[အောင်ဆန်းစုကြည်]]အား ထောင်ဒဏ် ၃၃ နှစ် ချမှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar court extends Aung San Suu Kyi's prison sentence to 33 years |url=https://www.cnn.com/2022/12/30/asia/myanmar-aung-san-suu-kyi-court-verdict-intl-hnk/index.html |last=Mogul |first=Rhea |work=CNN |date=30 December 2022 |accessdate=24 May 2023 |archivedate=19 May 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230519081122/https://www.cnn.com/2022/12/30/asia/myanmar-aung-san-suu-kyi-court-verdict-intl-hnk/index.html }}</ref> ==၂၀၂၃== === ဇန်နဝါရီ === * ၅ ဇန်နဝါရီ - [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်]]က ကျေးရွာများအား စပိဘုတ်ထောက်ပံ့ပေးရန်နှင့် ပျူစောထီးအဖွဲ့သို့ ဝင်ရန် ဖိအားပေးမှုများကြောင့် [[အင်းလေး]]ဒေသ ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များနှင့် ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်တို့အကြား ထိတွေ့တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Fighting Breaks Out Near Inle Lake in Southern Shan State |author=Hein Htoo Zan |date=5 January 2023 |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/fighting-breaks-out-near-inle-lake-in-southern-shan-state.html |work=The Irrawady |accessdate=24 May 2023 |archivedate=9 January 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230109200852/https://www.irrawaddy.com/news/burma/fighting-breaks-out-near-inle-lake-in-southern-shan-state.html }}</ref> * ၃၁ ဇန်နဝါရီ - "နိုင်ငံတော်အား သစ္စာစောင့်သိသော" နိုင်ငံသားများအား လိုင်စင်ဖြင့် လက်နက်ကိုင်ဆောင်ခွင့်ပြုမည်ဖြစ်ကြောင်း စစ်ကောင်စီ [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန]]က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Tin Htet Paing |date=2023-02-13 |title=Myanmar regime issues right to arms policy enabling easier weapons access for pro-junta individuals and militias |url=https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-regime-issues-right-to-arms-policy-enabling-easier-weapons-access-for-pro-junta |access-date=2023-03-16 |website=Myanmar NOW |language=en |archivedate=16 March 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230316191848/https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-regime-issues-right-to-arms-policy-enabling-easier-weapons-access-for-pro-junta }}</ref> === ဖေဖော်ဝါရီ === * ၇ ဖေဖော်ဝါရီ - [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]က နိုင်ငံတော်၏ အရေးပေါ်အခြေအနေအား နောက်ထပ် ခြောက်လ သက်တမ်းထပ်တိုးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar regime extends military rule for another six months |url=https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-regime-extends-military-rule-for-another-six-months |access-date=2023-03-12 |website=Myanmar NOW |language=en |archivedate=11 August 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230811023532/https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-regime-extends-military-rule-for-another-six-months/ }}</ref> * ၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ - [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]ရှိ နောက်ထပ် မြို့နယ် ၃ မြို့နယ်အား စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2023-02-23 |title=Myanmar Junta Extends Martial Law in Resistance Stronghold Sagaing Region |url=https://www.irrawaddy.com/news/myanmar-junta-extends-martial-law-in-resistance-stronghold-sagaing-region.html |access-date=2023-03-11 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archivedate=6 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240406111742/https://www.irrawaddy.com/news/myanmar-junta-extends-martial-law-in-resistance-stronghold-sagaing-region.html }}</ref> တပ်မတော် (ကြည်း)၏ [[အမှတ်(၉၉)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|အမှတ် ၉၉ ခြေမြန်တပ်မ]]သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ ကျေးရွာများအား စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web |date=2023-03-06 |title=Myanmar army killed 17 people in 2 villages, residents say |url=https://apnews.com/article/myanmar-burma-army-village-killings-beheading-f67a2070a43cfa60c5800881a38f0b82 |access-date=2023-03-11 |website=AP NEWS |language=en |archivedate=13 September 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230913161001/https://apnews.com/article/myanmar-burma-army-village-killings-beheading-f67a2070a43cfa60c5800881a38f0b82 }}</ref> * ၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ - ကန်တော်ကျေးရွာတွင် ဒေသခံကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များနှင့် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ရာ လူငယ် နှစ်ဦးအပါအဝင် ခုခံရေးသမား လေးဦး ခေါင်းဖြတ်သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။<ref name=":3">{{Cite web |date=2023-03-03 |title=Child fighters beheaded as Myanmar killings rise after martial law |url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/myanmar-beheading-sagaing-03032023151949.html |access-date=2023-03-11 |website=Radio Free Asia |language=en |archivedate=3 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240203184532/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/myanmar-beheading-sagaing-03032023151949.html }}</ref> === မတ် === {{See also|တာတိုင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ပင်လောင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု}} * ၂ မတ် - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးတွင် [[အမှတ်(၉၉)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|အမှတ် ၉၉ ခြေမြန်တပ်မ]]တပ်သားများက [[တာတိုင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု]]အတွင်း ရွာသူရွာသား ၁၇ ဦးအား သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။ နှစ်ဦးမှာ ခေါင်းဖြတ်သတ်ခံခဲ့ရပြီး အမျိုးသမီးသုံးဦးမှာ အသတ်မခံရမီ မုဒိမ်းကျင့်ခံခဲ့ရသည်။<ref name=":1">{{Cite web |last=Maung Shwe Wah |date=2023-03-11 |title=In Myanmar's heartland, new horrors from a junta struggling for control |url=https://myanmar-now.org/en/news/in-myanmars-heartland-new-horrors-from-a-junta-struggling-for-control |access-date=2023-03-11 |website=Myanmar NOW |language=en |archivedate=11 March 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230311150651/https://myanmar-now.org/en/news/in-myanmars-heartland-new-horrors-from-a-junta-struggling-for-control }}</ref> * ၁၁ မတ် - [[ပင်လောင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု]]တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုန်းတော်ကြီး သုံးပါးအပါအဝင် ရွာသူရွာသား အနည်းဆုံး ၃၀ သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Esther J |date=2023-03-16 |title=Bodies of monks killed in Pinlaung massacre showed signs of torture |url=https://myanmar-now.org/en/news/bodies-of-monks-killed-in-pinlaung-massacre-showed-signs-of-torture |access-date=2023-03-16 |website=Myanmar NOW |language=en |archivedate=16 March 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230316175602/https://myanmar-now.org/en/news/bodies-of-monks-killed-in-pinlaung-massacre-showed-signs-of-torture }}</ref> === ဧပြီ === {{see also | ပဇီကြီး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု}} * ၁၁ ဧပြီ - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ကန့်ဘလူမြို့နယ်]]၊ [[ပဇီကြီးရွာ၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်|ပဇီကြီးရွာ]]တွင် ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေးရုံးဖွင့်ပွဲ ပြုလုပ်နေစဉ်အတွင်း [[တပ်မတော် (လေ)]]က လေကြောင်းမှ ပစ်ခတ်ခဲ့သဖြင့် ကလေးသူငယ်များအပါအဝင် အရပ်သား အနည်းဆုံး ၁၂၀ သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Paddock |first1=Richard C. |title=Airstrike in Rebel-Held Region of Myanmar Kills at Least 100 |url=https://www.nytimes.com/2023/04/11/world/asia/myanmar-airstrike.html |work=The New York Times |date=11 April 2023 |accessdate=24 May 2023 |archivedate=12 April 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230412112258/https://www.nytimes.com/2023/04/11/world/asia/myanmar-airstrike.html }}</ref> === မေ === * ၇ မေ - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မုံရွာမြို့]]အရှေ့မြောက်ဘက် [[ရေကန်စုရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်|ရေကန်စုရွာ]]အနီးရှိ မုံရွာခရိုင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ရင်း အမှတ် (၂၇) လက်အောက်ခံတပ်ခွဲ (၂) စခန်းကို စစ်ကောင်စီတပ် အင်အား ၈၀ ခန့်က ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ရာ ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၄ ဦးနှင့် အရပ်သား ၂ ဦးတို့ကို ပစ်သတ်ကာ မီးရှို့ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web |first1=မောင်ရွှေဝါ |title=မုံရွာ PDF စခန်း စစ်တပ်ဝင်စီး၊ အမျိုးသမီး ၂ ဦး အပါအဝင် ၆ ဦးကို သတ်ဖြတ် – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37726/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၈ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=17 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230617142156/https://myanmar-now.org/mm/news/37726/ }}</ref> * ၂၅ မေ - မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ပခုက္ကူမြို့နယ်]]အခြေစိုက် ဒေသခံကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့မှ ခေါင်းဆောင် အပါအဝင် တပ်ဖွဲ့ဝင်ရှစ်ဦးသည် လက်နက်၊ ငွေကြေးတွေများ ယူဆောင်ကာ စစ်ကောင်စီထံ လက်နက်ချအညံ့ခံ ထွက်ပြေးသွားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ပခုက္ကူ ဒေသကာကွယ်ရေးအဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့က ခေါင်းဆောင်နဲ့ အဖွဲ့ဝင်ရှစ်ဦး စစ်ကောင်စီထံထွက်ပြေး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/pakokku-pdf-05282023052944.html |website=Radio Free Asia |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my |archivedate=1 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230601080519/https://www.rfa.org/burmese/news/pakokku-pdf-05282023052944.html }}</ref> * ၂၆ မေ ** [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရေစကြိုမြို့နယ်]]အတွင်းရှိ ဧရာဝတီနှင့် ချင်းတွင်းမြစ်ဆုံရာ ရေလယ်ကျွန်းဒေသအား စစ်တပ်က သုံးရက်ကြာ ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ရာ ဒေသခံ ၅ ဦးသတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရပြီး ကျေးရွာ ၂၇ ရွာ မီးရှို့ခံခဲ့ရကာ နေအိမ် ၆၀၀ ကျော်မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=သူရမောင် |title=ဧရာဝတီနှင့် ချင်းတွင်းမြစ်ဆုံ၌ လူ ၅ ဦး အသတ်ခံရကာ ရွာ ၃၀ နီးပါး မီးရှို့ခံရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37413/ |website=Myanmar Now |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=1 ဇွန် 2023 |archivedate=1 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230601074311/https://myanmar-now.org/mm/news/37413/ }}</ref> ** အမျိုးသားရေးအမည်ခံသည့် လှုပ်ရှားမှုများ၊ စစ်တပ်ထောက်ခံပွဲများကို ဦးဆောင်ပြုလုပ်လေ့ရှိသည့် မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ အမျိုးသားရေးအစည်းအရုံး (MNO) ဥက္ကဋ္ဌ<ref>{{cite news |first1=RFA Burmese |title=စစ်တပ်ထောက်ခံသူ သေနတ်ပစ်ခတ်ခံရပြီး အရေးပေါ်ဆေးကုသနေ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/army-supporter-shoot-05312023164924.html |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |work=Radio Free Asia |agency=RFA Burmese |language=my}}</ref> ဦးတင့်လွင်အား သေနတ်သမားတစ်ဦးမှ ပစ်ခတ်လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=ဟန်သစ် |first2=မြတ်သွယ် |title=ရန်ကုန်တွင် နာမည်ကြီးစစ်တပ်ထောက်ခံသူနှစ်ဦး ရှေ့ဆင့်နောက်ဆင့် ပစ်သတ်ခံရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37395/ |website=Myanmar Now |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=31 မေ 2023 |archivedate=1 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230601074320/https://myanmar-now.org/mm/news/37395/ }}</ref> * ၂၇ မေ ** ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း [[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]]၊ [[မိုးဗြဲရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်|မိုးဗြဲမြို့]]တွင် စစ်ကောင်စီတပ်နှင့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေး တပ်မတော်တို့အကြား သုံးရက်ဆက်တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ကလေးငယ်နှစ်ဦး အပါအဝင် လေးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=အက်စတာဂျေ |title=တိုက်ပွဲပြင်းထန်နေသည့် မိုးဗြဲတွင် ကလေး ၂ ဦးအပါအဝင် ၄ ဦးသေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37317/ |website=Myanmar Now |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=30 မေ 2023 }}{{Dead link|date=July 2025 }}</ref> ** ကရင်နီတော်လှန်ရေးတပ်ပေါင်းစု (KRU) မှ ဆေးမှူးတပ်ဖွဲ့ဝင် လူငယ်လေးဦးသည် ကယားပြည်နယ် ရှေ့တန်းစစ်မြေပြင်တွင် ဒဏ်ရာရသူများအား ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ဆောင်နေစဉ် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=တိုက်ပွဲကြား ကရင်နီဆေးမှူးတပ်ဖွဲ့ဝင် လေးဦးသေဆုံး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/youth-died-in-karenni-battle-05282023170555.html |website=Radio Free Asia |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my |archivedate=1 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230601080532/https://www.rfa.org/burmese/news/youth-died-in-karenni-battle-05282023170555.html }}</ref> * ၂၉ မေ - ချင်းပြည်နယ် [[ဟားခါးမြို့]]နှင့် [[ထန်တလန်မြို့]]ကြား သီးမစ်လွင်ပြင်တွင် [[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်]] (CNA) နှင့် [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] ပူးပေါင်းအဖွဲ့နှင့် စစ်ကောင်စီကြား တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်စွာဖြစ်ပွားနေရာ တော်လှန်ရေးသမား ၁၁ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |last1=Now |first1=Myanmar |title=ချင်းပြည်နယ် ဟားခါး၊ ထန်တလန်ကြားတွင် တိုက်ပွဲပြင်းထန်နေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37330/ |website=Myanmar Now |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=30 မေ 2023 |archivedate=1 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230601075523/https://myanmar-now.org/mm/news/37330/ }}</ref> * ၃၀ မေ ** [[ဝက်လက်မြို့]]အရှေ့မြောက်ဘက်ရှိ [[စခမ်းသာရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်|စခန်းသာ (ရှပ်ပြဲ) ရွာ]]အနီး ရောက်လာသော စစ်ကြောင်းကို [[ရွှေဘိုမြို့နယ်]]အခြေစိုက် ဒေသခံကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များဖြစ်သည့် Black Wolf Army နှင့် WHO AM I – ARMY တို့က ဒရုန်းဖြင့် ဗုံးသီး ၇ ခုချ၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စိစစ်ကြောင်းသည် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရပြီးနောက် ဝက်လက်မြို့ဘက်သို့ ပြန်ဆုတ်သွားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=မောင်ရွှေဝါ |title=ဝက်လက်တွင် စစ်ကောင်စိစစ်ကြောင်းနှစ်ခု ချုံခိုတိုက်ခိုက်ခံရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37375/ |website=Myanmar Now |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=31 မေ 2023 |archivedate=1 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230601075511/https://myanmar-now.org/mm/news/37375/ }}</ref> ** မွန်ပြည်နယ်၊ [[ဘီးလင်းမြို့နယ်]]၊ [[အဝန်းကြီးရွာ၊ ဘီးလင်းမြို့နယ်|အဝန်းကြီးကျေးရွာ]]ကို တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းမရှိဘဲ ဘီးလင်းမြို့အခြေစိုက် စစ်ကောင်စီ၏ အမှတ် (၃၁၄) အမြောက်တပ်ရင်းက လက်နက်ကြီးဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့ရာ သံဃာတော် ၃ ပါးနှင့် အရပ်သား ၂ ဦးတို့ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=လင်းထင် |first2=ငြိမ်းဆွေ |title=ဘီးလင်းတွင် စစ်တပ်လက်နက်ကြီးကြောင့် သံဃာနှင့် သာမဏေများ ဒဏ်ရာရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37322/ |website=Myanmar Now |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=30 မေ 2023 |archivedate=1 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230601075522/https://myanmar-now.org/mm/news/37322/ }}</ref> ** တပ်မတော် ထောက်ခံသူနှင့် အမျိုးသားရေးတက်ကြွလှုပ်ရှားသူ၊ အဆိုတော် လီလီနိုင်ကျော်အား သေနတ်ဖြင့် ပစ်ခတ်ခံရသဖြင့် အရေးပေါ်ဆေးကုသမှုခံယူနေရသည်။<ref>{{cite web |title=အဆိုတော် ဒေါ်လီလီနိုင်ကျော် သေနတ်ဖြင့် ပစ်ခတ်လုပ်ကြံခံရ |url=https://news-eleven.com/article/248964 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း မြို့နယ် ၂၈ မြို့နယ်မှ စစ်အာဏာရှင် ဆန့်ကျင်ရေးတွင် ပါဝင်နေသော နိုင်ငံရေး၊ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်းပေါင်း ၁၇၃ ဖွဲ့နှင့် လေ့လာသူ ၃၁ ဦးတို့ပါဝင်သော ပထမအကြိမ် စစ်ကိုင်းဖိုရမ်ကို နှစ်ရက်ကြာ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=စစ်ကိုင်းတိုင်း အတိုင်ပင်ခံကောင်စီ ဖွဲ့စည်းမည် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/sagaing-counsalor-council-05312023171137.html |website=Radio Free Asia |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my}}</ref> ** ကရင်ပြည်နယ်၊ [[ကျုံဒိုးမြို့|ကျုံဒိုးရဲစခန်း]]ကို [[KNLA]] ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ဒရုန်းနှင့် ဗုံးချတိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် ခလရ (၅၄၆) စစ်တပ်က လက်နက်ကြီး ပြန်လည်ပစ်ခတ်ရာတွင် ဒေသခံတစ်ဦး သေဆုံးပြီး တစ်ဦးဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=စစ်တပ် လက်နက်ကြီးကြောင့် ကျုံဒိုးဒေသခံတစ်ဦး သေဆုံး၊ တစ်ဦးဒဏ်ရာရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/karen-military-battle-05312023115429.html |website=Radio Free Asia |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my |archivedate=1 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230601080531/https://www.rfa.org/burmese/news/karen-military-battle-05312023115429.html }}</ref> * ၃၁ မေ ** ကန့်ဘလူမြို့နယ် [[ဖုတ်ကုန်းရွာ၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်|ဖုတ်ကုန်းရွာ]] ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့စခန်းကို စစ်သား ၆၀ ဝန်းကျင်က ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ တော်လှန်ရေးသမားလေးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref name="mmnow8"/> ** ချောင်းဦးမြို့မြောက်ဘက် သုံးမိုင်အကွာ ခင်မွန်ရွာအနီးရှိ Area 71 People Defense Force Monywa စခန်းကို စစ်ကောင်စီ အင်အား ၁၀၀ ဝန်းကျင်ခန့်က ဝင်ရောက်စီးနင်းရာ တော်လှန်ရေးသမားတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref name="mmnow8">{{cite web |first1=မောင်ရွှေဝါ |first2=သူရမောင် |title=စစ်ကိုင်းတွင် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့ စခန်းနှစ်ခု စီးနင်းခံရ၊ ငါးဦး သေဆုံး – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37442/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=18 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230618025229/https://myanmar-now.org/mm/news/37442/ }}</ref> === ဇွန် === * ၂ ဇွန် - ကရင်ပြည်နယ်၊ ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်အတွင်းရှိ စစ်ကောင်စီလက်အောက်ခံ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးများကို ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်နှင့် ပူးပေါင်းတပ်များက ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ကြာအင်းဆိပ်ကြီးကို KNU ဝင်တိုက် – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37481/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၂ ဇွန် ၂၀၂၃ |accessdate=17 June 2023 |archivedate=20 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230620181743/https://myanmar-now.org/mm/news/37481/ }}</ref> * ၃ ဇွန် - ဖယ်ခုံမြို့နယ်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာသော တပ်မ (၆၆) လက်အောက်ခံတပ်ကို မြို့အနောက်ဘက် ၅ မိုင်ခန့်အကွာရှိ [[ခေါင်းအီရွာမရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်|ခေါင်းအိရွာ]]နှင့် [[စက်တော်ရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်|စက်တော်ရွာ]]အကြားတွင် ကို ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် ဖယ်ခုံအခြေစိုက် အမှတ်(၁၀၀၂) တပ်ရင်း၊ ဒီးမော့ဆိုအခြေစိုက် အမှတ် (၁၁၀၁)၊ (၁၁၀၂)၊ (၁၁၀၇) တပ်ရင်းများ၊ မိုးမြို့ဗြဲအခြေစိုက် အမှတ် (၁၀၀၅)၊ (၁၀၀၇)၊ (၁၀၀၈)၊ (၁၀၀၉)၊ လွိုင်ကော်အခြေစိုက် PDF တပ်ရင်း (LKPDF) များနှင့် ကရင်နီအမျိုးသားများကာကွယ်ရေးတပ် (KNDF)၊ ကယား(ကရင်နီ)တော်လှန်ရေးတပ်ပေါင်းစု (KRU) တို့ ပူးပေါင်း ပိတ်ဆို့တိုက်ခိုက်ရာမှ ဇွန်လ ၁၁ ရက်နေ့အထိတိုက်ပွဲများ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=လင်းထင် |title=ဖယ်ခုံမြို့နယ်တွင် တိုက်ပွဲ ဆက်တိုက်ဖြစ်နေပြီး နှစ်ဖက် အထိအခိုက်ရှိ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37998/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၁၅ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=17 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230617150534/https://myanmar-now.org/mm/news/37998/ }}</ref> * ၅ ဇွန် ** ရှမ်းပြည်နယ်၊ လားရှိုးမြို့၊ အမှတ် (၁၂) ရပ်ကွက် ရဲစခန်း၊ အမှတ် (၅) ရပ်ကွက်ရှိ (၅၀၇) စစ်တပ်စခန်း၊ [[ပန်ဟုန်းရွာ၊ လားရှိုးမြို့နယ်|ပန်ဟုန်းရွာ]]ရှိ စစ်တပ်စခန်းတို့ကို [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]]က တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=မြတ်ပန်း |title=လားရှိုးမြို့ပေါ် ရဲစခန်းနှင့် စစ်တပ်စခန်းများ တိုက်ခိုက်ခံရ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37605/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၆ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=17 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230617233654/https://myanmar-now.org/mm/news/37605/ }}</ref> ** ကလေးမြို့နယ်၊ လက်ပံချောင်း-ရာဇဂြိုဟ်လမ်းမကြီးဘေးရှိ [[ရှုခင်းသာရွာ၊ ကလေးမြို့နယ်|ရှုခင်းသာကျေးရွာ]]ရှိ စာသင်ကျောင်းကို စစ်တပ်က MI 35 အမျိုးအစား တိုက်ခိုက်ရေးရဟတ်ယာဉ်ဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့ရာ လူ ၄ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=မြတ်သွယ် |title=ကလေးမြို့နယ်တွင် စာသင်ကျောင်း တိုက်ခိုက်ခံရပြီး ၄ ဦး ဒဏ်ရာရ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37534/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၅ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=18 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230618002204/https://myanmar-now.org/mm/news/37534/ }}</ref> * ၆ ဇွန် ** ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း မိုးဗြဲမြို့တွင် စစ်ကောင်စီတပ် ပစ်ခတ်သဖြင့် အရပ်သား သုံးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=အက်စတာဂျေ |title=မိုးဗြဲမြို့တွင် တစ်ရက်အတွင်း အရပ်သား သုံးဦး အသတ်ခံရ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37673/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=17 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230617145205/https://myanmar-now.org/mm/news/37673/ }}</ref> ** ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]ရှိ [[နတ်သံကွင်းမြို့]] ရဲစခန်း၊ တံတားရဲကင်း နှစ်ခု၊ ရေတွင်းကုန်းရွာနှင့် ဘုံသတောရွာအနီးရှိ အခြားစစ်ရေးပစ်မှတ် နှစ်ခုတို့ကို KNU တပ်မဟာ ၃ လက်အောက်ခံတပ်များ၊ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်၏ တပ်ဖွဲ့များက ဝင်တိုက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး နတ်သံကွင်းတံတားကို ဖောက်ခွဲဖျက်ဆီးခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲတွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဘက်မှ ၃၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့ကာ KNU,PDF ပူးပေါင်းတပ်ဘက်မှ ၄ ဦးသေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=လင်းထင် |title=စစ်တောင်းမြစ်ကူး နတ်သံကွင်းတံတား ဖျက်ဆီးခံရ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37664/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=19 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230619182335/https://myanmar-now.org/mm/news/37664/ }}</ref> * ၇ ဇွန် ** ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]] စစ်ကောင်စီအဖွဲ့ဝင် ဗိုလ်မှူးနေလင်းဦးနှင့် [[ဗောဓိကွင်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ဗောဓိကွင်းရွာ]]အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ဦးသူရတို့ကို တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းအဖွဲ့များက ပစ်သတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first1=အောင်နိုင် |title=ကျောက်တံခါးတွင် ဗိုလ်မှူးနှင့် ရွာအုပ်ချုပ်ရေးမှူး ပစ်သတ်ခံရ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37721/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၈ ဇွန် ၂၀၂၃ |accessdate=17 June 2023 |archivedate=17 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230617115133/https://myanmar-now.org/mm/news/37721/ }}</ref> ** ပဇီကြီးရွာတွင် စစ်ကောင်စီတပ်၏ [[ပဇီကြီး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|လေကြာင်း တိုက်ခိုက်မှု]]ကြောင့် သေဆုံးခဲ့သူများအတွက် ဝမ်းနည်းကြောင်း လူမှုကွန်ရက်ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်စာမျက်နှာမှာ ရေးသားခဲ့ခြင်းကြောင့် သရုပ်ဆောင် မေပန်းချီကို အင်းစိန်အကျဉ်းထောင်တွင်း စစ်ခုံရုံးက ပုဒ်မ ၅၀၅ (က) ဖြင့် ထောင်ဒဏ်သုံးနှစ်ချမှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=သရုပ်ဆောင် မေပန်းချီကို စစ်ခုံရုံးက ထောင်သုံးနှစ်ချ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/may-panche-three-years-in-prison-06122023030210.html |access-date=၂၀ ဇွန် ၂၀၂၃ |work=Radio Free Asia |date=၁၂ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my |accessdate=20 June 2023 |archivedate=20 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230620153215/https://www.rfa.org/burmese/news/may-panche-three-years-in-prison-06122023030210.html }}</ref> * ၉ ဇွန် - ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်၊ [[ညောင်ပင်ကြီးရွာ၊ ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်|ညောင်ပင်ကြီးရွာ]] ရဲစခန်းကို ဒေသကာကွယ်ရေးပူးပေါင်းအဖွဲ့များက စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref name="mmnow9">{{cite web |title=ဆားလင်းကြီးတွင် စစ်တပ်က နေ့စဉ် ရွာမီးရှို့၊ ရွာသား ၁ ဦးကို ပစ်သတ် – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37959/ |publisher=Myanmar Now |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၁၄ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=17 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230617142159/https://myanmar-now.org/mm/news/37959/ }}</ref> * ၁၂ ဇွန် - ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ် မိုးဗြဲမြို့ ရပ်ကွက်များအတွင်း စစ်တပ် ဝင်ရောက်တပ်စွဲထားစဉ် မေ ၂၇ မှ ဇွန် ၉ အတွင်း အရပ်သား ၁၃ ဦးထက်မနည်း ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web |first1=အက်စတာဂျေ |title=စစ်တပ် တပ်စွဲထားသည့် မိုးဗြဲတွင် ပစ်သတ်ခံရသူ ၁၃ ဦးထက်မနည်း ရှိလာ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37834/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=17 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230617182106/https://myanmar-now.org/mm/news/37834/ }}</ref> * ၁၃ ဇွန် ** ကယားပြည်နယ်၊ မယ်စဲ့မြို့နယ်ရှိ သံလွင်မြစ်အရှေ့ဘက်ကမ်း [[တောင်လှရွာ၊ မယ်စဲမြို့နယ်|တောင်လှကျေးရွာ]]အနီးရှိ တောင်လှစခန်း၊ မယ်လနွယ်စခန်းနှင့် မြန်မာ-ထိုင်း နှစ်နိုင်ငံနယ်ခြားမှတ်တိုင်အမှတ် ၁၄ ရှိ BP 14 စခန်းကုန်းနှင့် မြို့မရဲစခန်းတို့ကို ကရင်နီတော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်များက တစ်ပြိုင်တည်း ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ မြို့နယ်ရဲမှူး သေဆုံးပြီး၊ စခန်း ၃ ခုမှ မောင်းပြန်သေနတ် ၄၀ ခန့် ရရှိခဲ့ကြောင်း KMIC ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ခူးညေးရယ်က ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=အက်စတာဂျေ |title=မယ်စဲ့မြို့ရှိ စစ်ကောင်စီ စခန်းလေးခု တစ်ပြိုင်တည်း တိုက်ခိုက်ခံရ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37939/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၁၄ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=17 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230617152040/https://myanmar-now.org/mm/news/37939/ }}</ref> ** ဇာမဏီအမည်ရှိ မြင်းမူနှင့် မြောင်မြို့နယ် အခြေစိုက် ဒေသကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ ခေါင်းဆောင် ကိုဇော်မိုးနှင့် အခြား ၃ ဦးကို အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ လက်အောက်ခံ မြောင်ပြည်သူ့လုံခြုံရေးအဖွဲ့ အဖွဲ့က လူသတ်မှုသံသယဖြင့် ဖမ်းဆီးစစ်ဆေးနေစဉ် သေဆုံးသွားကြောင်း မြန်မာနောင်း မီဒီယာ က ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web |author1=မိုးဦး |author2=သူရမောင် |title=မြောင်ပလဖ ဖမ်းဆီးထားသော တော်လှန်ရေးသမား ၄ ဦး သေဆုံး – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37899/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၁၃ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=17 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230617145032/https://myanmar-now.org/mm/news/37899/ }}</ref> * ၁၅ ဇွန် - မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ [[စေတုတ္တရာမြို့နယ်]]၊ [[တပွင်ရွာ၊ စေတုတ္ထရာမြို့နယ်|တပွင်ရွာ]]ရဲစခန်းကို ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် မင်းဘူးခရိုင် တပ်ရင်း-၃ က တိုက်ခိုက် မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့ပြီး [[ပျူစောထီးပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့|ပျူစောထီး]] ၂ ယောက်ကို စစ်သုံ့ပန်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=စေတုတ္တရာ တပွင်ရွာရဲစခန်းကို PDF မီးရှို့ဖျက်ဆီးပြီး ပျူစောထီး ၂ ဦး ဖမ်းမိ (ရုပ်သံ) |url=https://burmese.dvb.no/archives/600035 |access-date=၂၀ ဇွန် ၂၀၂၃ |work=DVB |date=၂၀ ဇွန် ၂၀၂၃}}</ref> * ၁၇ ဇွန် - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုမြို့နယ်၊ [[ကင်းပြားရွာ၊ ရွှေဘိုမြို့နယ်|ကင်းဗျားကျေးရွာ]]တွင် စစ်ကောင်စီတပ်က ဓားစာခံအဖြစ် ဖမ်းဆီးသွားသည့် အမျိုးသားများအနက် ၅ ဦး၏ ရုပ်အလောင်းများကို ဒေသခံများက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first1=သူရမောင် |title=ရွှေဘိုတွင် စစ်တပ်ဖမ်းသွားသော ရွာသား ၅ ဦး အသတ်ခံရ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/38221/ |access-date=၂၀ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၁၉ ဇွန် ၂၀၂၃ |accessdate=20 June 2023 |archivedate=20 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230620154719/https://myanmar-now.org/mm/news/38221/ }}</ref> * ၁၉ ဇွန် ** ရန်ကုန်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ် လုံခြုံရေးအကြီးအကဲ ဗိုလ်မှူးဟောင်း ဦးရဲခိုင်ကို ရန်ကုန်အခြေစိုက် မြို့ပြပြောက်ကျားအဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည့် Urban Owls က ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first1=ဟန်သစ် |title=ရန်ကုန်လေဆိပ် လုံခြုံရေးအကြီးအကဲ ဗိုလ်မှူးဟောင်း ပစ်သတ်ခံရ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/38244/ |access-date=၂၀ ဇွန် ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၂၀ ဇွန် ၂၀၂၃ |accessdate=20 June 2023 |archivedate=20 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230620181745/https://myanmar-now.org/mm/news/38244/ }}</ref> ** ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးနှင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးများတွင် [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]၏ မွေးနေ့ကို ဂုဏ်ပြုသည့်အနေဖြင့် ပန်းကိုင်ဆောင် သွားလာခြင်း၊ ပန်းပန်ခြင်း ပြုလုပ်ခဲ့သူများကို စစ်ကောင်စီ တပ်သားများက ဖမ်းဆီးခဲ့ရာ လူပေါင်း ၁၃၀ ကျော် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news |title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်မွေးနေ့ ပန်းသပိတ်လှုပ်ရှားမှု လူပေါင်း ၁၃၀ ကျော်ဖမ်းဆီးခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/dassk-birthday-activists-arrested-06202023070640.html |access-date=၂၀ ဇွန် ၂၀၂၃ |work=Radio Free Asia |date=၂၀ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my}}</ref> * ၂၀ ဇွန် - မြင်းခြံမြို့နယ်၊ [[ယုန်ထိုးရွာ၊ မြင်းခြံမြို့နယ်|ယုန်ထိုးရွာ]]အနီးတွင် စစ်ကောင်စီ ကင်းပုန်းအဖွဲ့၏ ကြားဖြတ်ပစ်ခတ်ခဲ့မှုကြောင့် PDF တပ်ရင်း (၁) နှင့် (၈) ပူးပေါင်းအဖွဲ့မှ ၁၀ ဦး တိုက်ခိုက်ခံရပြီး ၅ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first1=မိုးဦး |first2=သူရမောင် |title=မြင်းခြံတွင် PDF များ ချုံခိုတိုက်ခံရ၊ ၅ ဦး သေဆုံး – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/38408/ |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |date=၂၂ ဇွန် ၂၀၂၃ |accessdate=3 July 2023 |archivedate=3 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230703040849/https://myanmar-now.org/mm/news/38408/ }}</ref> * ၂၁ ဇွန် - [[မြောင်မြို့]]ပေါ်ရှိ မြို့မရဲစခန်း၊ မြို့နယ်အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရုံးနှင့် ရဲဝန်ထမ်းအိမ်ရာတို့ကို PDF မြင်းခြံခရိုင် အမှတ် (၈) တပ်ရင်းအပါအဝင် မြောင်မြို့နယ်အတွင်း အခြေစိုက်သည့် တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့ ၉ ဖွဲ့က တစ်နာရီနီးပါး တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first1=မိုးဦး |title=မြောင်မြို့ စစ်ကောင်စီပစ်မှတ် ၃ ခုကို တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ဝင်တိုက် – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/38403/ |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |date=၂၂ ဇွန် ၂၀၂၃ |accessdate=3 July 2023 |archivedate=3 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230703040848/https://myanmar-now.org/mm/news/38403/ }}</ref> * ၂၄ ဇွန် - မယ်စဲ့မြို့နယ်ရှိ စစ်ကောင်စီအခြေစိုက်စခန်း ၆ ခုကို ကရင်နီတပ်ပေါင်းစုက ဇွန် ၁၃ မှ ၂၄ အတွင်း သိမ်းယူနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first1=အက်စတာဂျေ |title=မယ်စဲ့မြို့နယ်ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းအားလုံး ကရင်နီတပ်ပေါင်းစု သိမ်းယူ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/38487/ |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |date=၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |accessdate=3 July 2023 |archivedate=3 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230703042353/https://myanmar-now.org/mm/news/38487/ }}</ref> * ၂၅ ဇွန် - စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ [[ကင်းတော်ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|ကင်းတော်ရွာ]]အနီးရှိ ဒေသခံကာကွယ်ရေး တပ်စခန်းတစ်ခုကို စစ်တပ်က ဝင်ရောက်စီးနင်း တိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် ဒေသခံကာကွယ်ရေး တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးနှင့် အရပ်သား ၃ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ကင်းတော်ရွာ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးစခန်း စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု ၁ ဒါဇင်ခန့်သေဆုံး |url=https://burmese.voanews.com/a/about-1-dozen-pdfs-were-killed-in-the-attack-on-kintaw-village/7153236.html |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=ဗွီအိုအေ |date=၂၆ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my}}</ref> * ၂၇ ဇွန် ** စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ [[ညောင်ကုန်းရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်|ညောင်ကုန်းရွာ]]နှင့် [[ချင်ပြစ်ရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်|ချင်ပြစ်ရွာ]]ကို စစ်တပ်က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် သံဃာတော်တစ်ပါးအပါအဝင် အရပ်သား ၁၀ ဦးသေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=စစ်ကိုင်းတိုင်းအတွင်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ အရပ်သားထိခိုက်သေဆုံးမှုရှိ |url=https://burmese.voanews.com/a/sagaing-pearl-airstrikes-civillian-deaths/7155156.html |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=ဗွီအိုအေ |date=၂၈ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my |accessdate=3 July 2023 |archivedate=3 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230703032047/https://burmese.voanews.com/a/sagaing-pearl-airstrikes-civillian-deaths/7155156.html }}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မြောင်မြို့နယ်အနောက်ခြမ်းတွင် စစ်ကောင်စီတပ်က ဖမ်းဆီးသွားသည့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (PDF) ခရိုင်တပ်ရင်းခေါင်းဆောင် အသတ်ခံခဲ့ရပြီး လိုက်လံကယ်တင်ရန် ကြိုးပမ်းသည့် သားဖြစ်သူအပါအဝင် ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၃ ဦးလည်း သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first1=သူရမောင် |title=မြောင်တွင် PDF ခေါင်းဆောင် အပါအဝင် တပ်ဖွဲ့ဝင် ၄ ဦး သေဆုံး – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/38623/ |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |date=၂၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |accessdate=3 July 2023 |archivedate=3 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230703040901/https://myanmar-now.org/mm/news/38623/ }}</ref> * ၂၈ ဇွန် ** မွန်ပြည်နယ်၊ [[ဘီးလင်းမြို့]]နှင့် [[သထုံမြို့]]အကြားက ရွှေရောင်ပြတံတားကို ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ် KNLA/PDF ပူးပေါင်းတပ်များက မိုင်းခွဲ ဖျက်ဆီးခဲ့ရာ အိမ်စီးကား ၃ စီး တံတားအောက် ထိုးကျကာ လူတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=သထုံ၊ ဘီးလင်းလမ်း KNU တိုက်ခိုက်မှု ထိခိုက်သေဆုံးသူတချို့ရှိ |url=https://burmese.voanews.com/a/ethnic-armed-knu-launches-an-roadsite-attack-on-a-highway-in-karen-state/7159908.html |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=ဗွီအိုအေ |date=၂၉ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my |accessdate=3 July 2023 |archivedate=3 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230703032053/https://burmese.voanews.com/a/ethnic-armed-knu-launches-an-roadsite-attack-on-a-highway-in-karen-state/7159908.html }}</ref> တံတားပေါက်ကွဲမှုအပြီး စစ်ကောင်စီဘက်က ပြန်လည်ပြင်ဆင်မှုသွားရောက်လုပ်ကိုင်နေစဉ်အတွင်း ထပ်မံပစ်ခတ်ခံရမှုကြောင့် လူ၂၀ ကျော် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပြီး ခရိုင်အင်ဂျင်နီယာတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ဇွန် ၂၉ ရက်ထိပ်တန်းသတင်းများ-ဘီးလင်းကျုံအိတ်တံတား ဖောက်ခွဲခံရမှု အနည်းဆုံး နှစ်ဦး သေ၊ ၂၀ ကျော်ဒဏ်ရာရ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cq5g1p7wnqzo |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=BBC News မြန်မာ |date=၂၉ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my |accessdate=3 July 2023 |archivedate=3 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230703032047/https://www.bbc.com/burmese/articles/cq5g1p7wnqzo }}</ref> ** စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ [[စဉ့်ကိုင်ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|စဉ့်ကိုင်ရွာ]]အနီးရှိ ဒေသခံကာကွယ်ရေးတပ်စခန်းတစ်ခုကို စစ်တပ်က ဝင်ရောက် စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ကာကွယ်ရေး တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၄ ဦးသေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=စစ်ကိုင်း စဉ့်ကိုင်ရွာအနီးတိုက်ပွဲ ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၁၄ဦးသေဆုံး |url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-military-raid-saging-pda-camp/7158813.html |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=ဗွီအိုအေ |date=၂၉ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my |accessdate=3 July 2023 |archivedate=3 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230703032051/https://burmese.voanews.com/a/myanmar-military-raid-saging-pda-camp/7158813.html }}</ref> * ၂၉ ဇွန် ** စစ်ကိုင်းမြို့နယ် [[စမွန်းရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|စမွန်းရွာ]]ကို စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့က ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ရာ အရပ်သားလေးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=စစ်ကိုင်းမြို့နယ် စမွန်းရွာ စီးနင်းခံရပြီး အရပ်သားလေးဦးသေဆုံး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/death-samun-village-07012023070514.html |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=Radio Free Asia |date=၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |language=my |accessdate=3 July 2023 |archivedate=3 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230703032046/https://www.rfa.org/burmese/news/death-samun-village-07012023070514.html }}</ref> ** ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း [[မူဆယ်မြို့နယ်]] ကြူကုတ် (ပန်ဆိုင်း) အနီး မုံးပေါ်ရွာအနီးတွင် စစ်ကောင်စီတပ်နှင့် MNDAA ကိုးကန့်တပ်အကြား တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=စစ်ကောင်စီ နဲ့ ကိုးကန့်တပ် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းမှာ တိုက်ပွဲပြင်းထန် |url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-military-council-and-the-kokant-army-fought-fiercely-in-northern-shan-state/7161806.html |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=ဗွီအိုအေ |date=၃၀ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my |accessdate=3 July 2023 |archivedate=3 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230703032049/https://burmese.voanews.com/a/myanmar-military-council-and-the-kokant-army-fought-fiercely-in-northern-shan-state/7161806.html }}</ref> * ၃၀ ဇွန် ** စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မော်လိုက်မြို့နယ်]]၊ [[တောင်းအင်ရွာ၊ မော်လိုက်မြို့နယ်|တောင်းအင်ရွာ]]အနီးရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းကို ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ အမှတ် ၁ စစ်ဒေသ၊ မော်လိုက်ခရိုင် တပ်ရင်း ၂ က ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်မှ ၁၀ ဦး သေဆုံးပြီး လက်နက်ခဲယမ်းများ သိမ်းဆည်းရရှိခဲ့သည်ဟု NUG ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=မော်လိုက်မြို့နယ် တောင်းအင်ရွာ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်း စီးနင်းခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/occupied-military-camp-07022023043408.html |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=Radio Free Asia |date=၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |language=my}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ကောလင်းမြို့]]ပေါ်တွင် လက်နက်ကြီးကျည် ကျရောက်ပေါက်ကွဲခဲ့ရာ အသက် ရှစ်နှစ်အရွယ် မိန်းကလေးတစ်ဦး အပါအဝင် မြို့ခံလေးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ကောလင်းမြို့ပေါ်လက်နက်ကြီးကျပြီး ကလေးအပါ လေးဦးသေဆုံး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/kawlin-weapon-died-07012023074419.html |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=Radio Free Asia |date=၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |language=my}}</ref> ** [[ရန်ကုန် စီးပွားရေး တက္ကသိုလ်|ရန်ကုန်စီးပွားရေးတက္ကသိုလ်]] ကျောင်းသားသမဂ္ဂ ဒုဥက္ကဋ္ဌ ကိုထက်ပိုင်စိုးကို စစ်ကောင်စီက အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေ ပုဒ်မ ၅၀ (ည)ဖြင့် ထောင်ဒဏ် ဆယ်နှစ် ချမှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ဖမ်းဆီးခံ ကျောင်းသားသမဂ္ဂ ဒုဥက္ကဋ္ဌ ထောင် ဆယ်နှစ်ချမှတ်ခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/student-prison-06302023123037.html |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=Radio Free Asia |date=၃၀ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my}}</ref> === ဇူလိုင် === * ၁၅ ဇူလိုင် - မန္တလေးတိုင်း၊ မတ္တရာမြို့နယ်အရှေ့ခြမ်း အမှတ် (၁၀၁၄) လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးတပ် အခြေစိုက်စခန်းနှင့် ကင်းစခန်းတို့ကို ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်က တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first1=မိုးဦး |title=မတ္တရာမြို့နယ်ရှိ လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးစခန်းကို PDF တိုက်ခိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/39642/ |access-date=၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၁၇ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |accessdate=23 July 2023 |archivedate=23 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230723145935/https://myanmar-now.org/mm/news/39642/ }}</ref> * ၂၀ ဇူလိုင် - စစ်ကောင်စိစစ်ကြောင်းတစ်ခုသည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးခရိုင်၊ ထန်တလန်မြို့အနီး တောင်ကုန်းပေါ်ရှိ [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးအဖွဲ့]] (CDF) စခန်းငယ်တစ်ခုကို လေတပ်အကူအညီဖြင့် စီးနင်းသိမ်းယူခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Now |first1=Myanmar |title=ထန်တလန် CDF စခန်းတစ်ခုကို စစ်ကောင်စီတပ် သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/39859/ |access-date=၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၂၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |accessdate=23 July 2023 |archivedate=23 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230723145933/https://myanmar-now.org/mm/news/39859/ }}</ref> * ၂၁ ဇူလိုင် ** ကရင်ပြည်နယ်၊ မြဝတီမြို့အနီးရှိ လက်ခတ်တောင်ကြောပေါ်တွင် အခြေစိုက်ထားသည့် စစ်ကောင်စီ စခန်းကုန်းကို ဇူလိုင် ၂၁ ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းတွင် KNU လက်အောက်ရှိ ကော်ဘရာစစ်ကြောင်း၊ ကျားသစ်နက်စစ်ကြောင်း၊ Federal Wings စသည့် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့က သိမ်းယူခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first1=လင်းထင် |title=မြဝတီမြို့ရှိ စစ်ကောင်စီ၏ လက်ခတ်တောင်စခန်းကုန်း အသိမ်းခံရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/39883/ |access-date=၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၂၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |accessdate=23 July 2023 |archivedate=23 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230723145938/https://myanmar-now.org/mm/news/39883/ }}</ref> ** စစ်ကောင်စီတပ်မှ အင်အား ၈၀ ခန့်ပါသည့် စစ်ကြောင်းသည် ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ စုန်းချောင်းရွာအား နံနက် ၂ နာရီခန့်တွင် ရုတ်တရက် ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ပြီး ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၃ ဦး ပစ်သတ်ခံရခဲ့ကာ ရွာခံ ၁၁ ဦးကို ဖမ်းဆီးသွားခဲ့ပြီး ရွာမှ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာစဉ် ပစ်သတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Now |first1=Myanmar |title=ယင်းမာပင်၊ စုန်းချောင်းရွာ စစ်တပ်ဝင်စီးပြီး အသက်မပြည့်သေးသူ ၃ ဦးအပါအဝင် အစုလိုက်အပြုံလိုက်သတ်ခံရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/39903/ |access-date=၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၂၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |accessdate=23 July 2023 |archivedate=23 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230723145936/https://myanmar-now.org/mm/news/39903/ }}</ref> === ဩဂုတ် === * ၄ ဩဂုတ် - [[ကနောင်စစ်ဆင်ရေး]]အရ နောင်ချိုမြို့အနီးတွင် အရာရှိတစ်ဦးအပါအဝင် အင်အား ၁၅ ဦးပါ စစ်ကားတစ်စီးကို PDF က ချုံခိုတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ကားပေါ်ပါ အားလုံး သေဆုံးခဲ့ကာ လက်နက်ခဲယမ်းများ ရခဲ့သည်။<ref name="kanaung">{{cite news |last1=သူရမောင် |first1=မိုးဦး, မြတ်ပန်း |title=တိုက်ပွဲများတွင် စစ်ကောင်စီတပ် အထိနာဟု မန္တလေး PDF ပြော |url=https://myanmar-now.org/mm/news/41819/ |access-date=၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |accessdate=17 September 2023 |archivedate=29 September 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230929234718/https://myanmar-now.org/mm/news/41819/ }}</ref> * ၇ ဩဂုတ် - စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ဘုတလင်မြို့]]လယ်ရှိ မီးသတ်စခန်းကို ဒေသခံကာကွယ်ရေးတပ်များက ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ပြီး မြို့နယ်မီးသတ်ဦးစီးမှူးအပါအဝင် စခန်းအတွင်းနေထိုင်သူ ၂၁ ဦးကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Now |first1=Myanmar |title=ဘုတလင်မြို့ မီးသတ်စခန်းကို PDF စီးနင်းပြီး မီးသတ်သမားများကို ဖမ်းဆီး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/40502/ |access-date=၁၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |accessdate=14 August 2023 |archivedate=14 August 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230814165302/https://myanmar-now.org/mm/news/40502/ }}</ref> * ၁၁ ဩဂုတ် - အင်အား ၅၀ ပါ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့တစ်ခုကို နောင်ချိုမြို့နယ်အတွင်းတွင် မိုင်းဖြင့် တိုက်ခိုက်ရာ စစ်ကြောင်းမှူး အပါအဝင် ၁၀ ဦး သေဆုံးပြီး ၆ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref name="kanaung"/> * ၁၂ ဩဂုတ် - ဘုတလင်မြို့နယ် [[သခွတ္တနယ်ရွာ၊ ဘုတလင်မြို့နယ်|သခွတ္တနယ်ကျေးရွာ]] ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းဝင်းအတွင်း ဖွင့်လှစ်ထားသည့် အခမဲ့ဆေးခန်းနှင့် ထိုရွာရှိ နေအိမ် ၄၀ ဝန်းကျင်ကို အင်အား ၇၀ နီးပါးပါသည့် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့က မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ဘုတလင်တွင် ပရဟိတဆေးခန်းနှင့် အိမ်များ မီးရှို့ခံရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/40691/ |access-date=၁၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၁၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |accessdate=14 August 2023 |archivedate=14 August 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230814165300/https://myanmar-now.org/mm/news/40691/ }}</ref> * ၁၄ ဩဂုတ် - ချင်းပြည်နယ်၊ ထန်တလန်မြို့နယ်တွင် စစ်ကောင်စီ တပ်စွဲထားသည့် တောင်ကုန်းကို [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးပူးပေါင်းအဖွဲ့များ]]က စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ လက်နက် ၆ လက် သိမ်းဆည်းရမိခဲ့ကာ ချင်းကာကွယ်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့ဝင် ၃ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Now |first1=Myanmar |title=ထန်တလန် စစ်ကောင်စီစခန်းကို တော်လှန်ရေးတပ်များ ဝင်ရောက်စီးနင်း |url=https://myanmar-now.org/mm/news/40730/ |access-date=၁၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၁၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |accessdate=14 August 2023 |archivedate=14 August 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230814165252/https://myanmar-now.org/mm/news/40730/ }}</ref> * ၃၁ ဩဂုတ် - ချင်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ [[တွန်းဇံမြို့နယ်]]အတွင်းရှိ [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] ယာယီစခန်းတစ်ခု အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းထားသည့် [[ဇိုမီးတော်လှန်ရေးတပ်မတော်]] (ZRA) က စီးနင်းခဲ့ရာ CDF တပ်ဖွဲ့ဝင် တစ်ဦး သေဆုံးပြီး ဒရုန်းများ၊ လက်နက်ကြီးများ ဆုံးရှုံးခဲ့သည်။<ref name="cdf">{{cite news |last1=Now |first1=Myanmar |title=ချင်းပြည်နယ် တော်လှန်ရေးစခန်းနှစ်ခုကို ဇိုမီးနယ်ခြားစောင့်တပ် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/41872/ |access-date=၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |accessdate=17 September 2023 |archivedate=11 October 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231011071230/https://myanmar-now.org/mm/news/41872/ }}</ref> === စက်တင်ဘာ === * ၃ စက်တင်ဘာ - [[မြဝတီမြို့]]ရှိ ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးရုံးကို ဗုံးတပ်ဒရုန်းလေယာဉ်ငယ်ဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ယာယီတပ်ရင်းမှူး ဒုဗိုလ်မှူးကြီးတစ်ဦး၊ ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတစ်ဦး အပါအဝင် ၅ ဦး သေဆုံးပြီး၊ ဒဏ်ရာပြင်းထန်သူ ၅ ဦး ရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first1=ကိုချို |title=မြဝတီခရိုင် အုပ်ချုပ်ရေးမှူးရုံး ဗုံးကြဲခံရပြီးနောက် လုံခြုံရေးတင်းကျပ် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/41640/ |access-date=၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |accessdate=17 September 2023 |archivedate=6 September 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230906152506/https://myanmar-now.org/mm/news/41640/ }}</ref> * ၆ စက်တင်ဘာ - မုံရွာမြို့နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ဒေသကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ စခန်းတစ်ခုကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဝင်ရောက် စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၄ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first1=မောင်ရွှေဝါ |title=မုံရွာတောင်ပိုင်း ကာကွယ်ရေးစခန်းတစ်ခု စီးနင်းခံရ၊ ၄ ဦး သေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/41719/ |access-date=၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |accessdate=17 September 2023 |archivedate=8 September 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230908100342/https://myanmar-now.org/mm/news/41719/ }}</ref> * ၈ စက်တင်ဘာ - ပြင်ဦးလွင်-မိုးကုတ်ကားလမ်းဘေး၊ တောင်နီကျေးရွာအနီးရှိ တာဝါတိုင်ကုန်းရှိ စစ်ကောင်စီတပ်များအား ကနောင်စစ်ဆင်ရေးအဖွဲ့ဝင်များက တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်ဘက်မှ ၁၃ ဦး နှင့် PDF တစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref name="kanaung"/> * ၁၀ စက်တင်ဘာ ** တွန်းဇံမြို့နယ်အတွင်းရှိ ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ ယာယီစခန်းတစ်ခုကို ဇိုမီးတော်လှန်ရေးတပ်မတော်က ထပ်မံတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ CDF တပ်ဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး သေဆုံးပြီး မောင်းပြန်သေနတ် ၁ လက် ဆုံးရှုံးခဲ့သည်ဟု CDF (တွန်းဇံ) က ဆိုသည်။<ref name="cdf"/> ** မကွေးတိုင်း ရေစကြိုမြို့ဘက်မှ လာသည့် စစ်သင်္ဘောတစ်စီးသည် ချင်းတွင်းမြစ်ကမ်းကျေးရွာများကို ပစ်ခတ်ခဲ့ရာ ဖောင်းကတာကျေးရွာရှိ နေအိမ်နှစ်လုံးပေါ် လက်နက်ကြီးကျည် ကျရောက် ပေါက်ကွဲခဲ့ပြီး တစ်ဦးသေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Now |first1=Myanmar |title=စစ်သင်္ဘောပစ်ခတ်မှုကြောင့် ဆားလင်းကြီးဒေသခံ တစ်ဦးသေ၊ နှစ်ဦး ဒဏ်ရာရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/41786/ |access-date=၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၁၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |accessdate=17 September 2023 |archivedate=12 September 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230912053546/https://myanmar-now.org/mm/news/41786/ }}</ref> * ၁၁ စက်တင်ဘာ - မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ချမ်းမြသာစည်မြို့နယ်]]ရှိ [[ပြည်တွင်းအခွန်များ ဦးစီးဌာန|ပြည်တွင်းအခွန်များဦးစီးဌာန]]ရုံးကို လက်ပစ်ဗုံးဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခံရသော်လည်း အထိအခိုက်မရှိခဲ့ပေ။<ref>{{cite news |first1=နေမင်းနီ |title=မန္တလေးတွင် အခွန်ဦးစီးဌာနရုံး ဗုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်ခံရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/41892/ |access-date=၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |accessdate=17 September 2023 |archivedate=13 September 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230913090008/https://myanmar-now.org/mm/news/41892/ }}</ref> * ၁၄ စက်တင်ဘာ **စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ [[ကင်းတော်ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|ကင်းတော်ကျေးရွာ]]၊ [[တံတားဦးရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|တံတားဦးကျေးရွာ]]တို့အနီးတွင် ရှိသည့် ကျေးရွာပကဖအဖွဲ့တို့၏ စခန်းများကို အင်အား ၁၀၀ ခန့်ပါ စစ်ကောင်စီတပ်က ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကာ [[မြင်းဆည်ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|မြင်းဆည်ရွာ]]မှ အရပ်သား ၄ ဦးအား ဖမ်းဆီးသတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first1=မိုးဦး |title=စစ်ကိုင်းတွင် အမျိုးသား ၄ ဦးကို စစ်ကောင်စီတပ် သတ်ဖြတ် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/42050/ |access-date=၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၁၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |accessdate=17 September 2023 |archivedate=11 October 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231011065251/https://myanmar-now.org/mm/news/42050/ }}</ref> ** [[ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်]] အရှေ့တောင်ဘက် မိုင် ၃၀ ကျော်ခန့်အကွာ ထိုင်း-မြန်မာ နယ်စပ်မျဉ်းအနီးတွင် တည်ရှိသည့် စစ်ကောင်စီ၏ ရေတံလျှောက်စခန်းကုန်းကို [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့ဝင်များက တိုက်ခိုက်သိမ်းယူခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီဘက်မှ ၁၄ ဦးသေဆုံးခဲ့ပြီး ပူးပေါင်းအဖွဲ့မှ ၁ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first1=လင်းထင် |title=ထိုင်းနယ်စပ် စခန်းကုန်းတစ်ခုကို KNU တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/42027/ |access-date=၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၁၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |accessdate=17 September 2023 |archivedate=15 September 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230915104351/https://myanmar-now.org/mm/news/42027/ }}</ref> === အောက်တိုဘာ === {{main article |လိုင်ဇာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု}} *၉ အောက်တိုဘာ - စစ်ကောင်စီ [[တပ်မတော် (ကြည်း)|တပ်မတော်]]က [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]၏ မြို့ဖြစ်သော [[လိုင်ဇာမြို့]]ပေါ်သို့ လက်နက်ကြီးဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။ ပစ်ခတ်မှုကြောင့် မုန်လိုင်ခတ်စစ်ဘေးရှောင်စခန်းအား ထိမှန်ခဲ့ပြီး ကလေးငယ် ၁၃ ဦးအပါအဝင် အရပ်သား အနည်းဆုံး ၂၉ ဦး သေဆုံးကာ အများအပြား ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Dozens killed and injured in military attack on Myanmar refugee camp |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/10/10/dozens-killed-and-injured-in-military-attack-on-myanmar-refugee-camp |agency=Al Jazeera |date=October 10, 2023 |accessdate=22 October 2023 |archivedate=7 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240207001508/https://www.aljazeera.com/news/2023/10/10/dozens-killed-and-injured-in-military-attack-on-myanmar-refugee-camp }}</ref> {{main article|၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး}} *၂၇ အောက်တိုဘာ **[[ရက္ခိုင့်တပ်တော်]]၊ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]]နှင့် [[တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] တို့ပါဝင်သော [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]] က [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]ကို စတင်ခဲ့သည်။ မဟာမိတ်အဖွဲ့များက ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များတွင် စစ်ကောင်စီစခန်းများကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး<ref>{{cite news |title=Alliance of 3 ethnic rebel groups carries out coordinated attacks in northeastern Myanmar |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/alliance-3-ethnic-rebel-groups-carries-coordinated-attacks-104431614 |access-date=October 27, 2023 |agency=ABC News |accessdate=22 November 2023 |archivedate=4 November 2023 |archiveurl=https://archive.today/20231104221713/https://abcnews.go.com/International/wireStory/alliance-3-ethnic-rebel-groups-carries-coordinated-attacks-104431614 }}</ref> စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးနှင့် ကချင်ပြည်နယ်တို့တွင်လည်း တိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Myanmar: Escalation of clashes in northern Shan and the Southeast Flash Update #1 (As of 30 October 2023) |url=https://www.unocha.org/publications/report/myanmar/myanmar-escalation-clashes-northern-shan-and-southeast-flash-update-1-30-october-2023 |website=UNOCHA |access-date=October 30, 2023}}</ref> ** KNLA နှင့် ပီဒီအက်ဖ် ပူးပေါင်းအဖွဲ့များက ကော့ကရိတ်မြို့တွင် တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2023-10-29 |title=ကော့ကရိတ်တိုက်ပွဲအတွင်း လက်နက်ကြီးကျလို့ ဒေသခံ ၆ ဦးသေဆုံး |language=Burmese |work=BBC Burmese |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/czd08g301xvo |access-date=2023-10-30 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=30 October 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231030042923/https://www.bbc.com/burmese/articles/czd08g301xvo }}</ref> *၃၀ အောက်တိုဘာ ** ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: [[နောင်ချိုမြို့]]နှင့် ဂုတ်တွင်းတံတားကို မဟာမိတ်တပ်များ စီးနင်းထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2023-10-30 |title=နောင်ချိုမြို့နဲ့ ဂုတ်တွင်းတံတားကို မဟာမိတ်တပ်တွေ စီးနင်းထိန်းချုပ် |language=Burmese |work=The Irrawaddy |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2023/10/30/375890.html |access-date=2023-10-30 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=4 November 2023 |archiveurl=https://archive.today/20231104222309/https://burma.irrawaddy.com/news/2023/10/30/375890.html }}</ref> ** ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: [[ကွမ်းလုံမြို့]]တွင် စစ်ကောင်စီမှ ခလရ ၁၄၃ တပ်ရင်းက လက်နက်ချခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2023-11-01 |title=ခလရ ၁၄၃ တပ်ရင်းတရင်းလုံး လက်နက်ချခဲ့ကြောင်း ညီနောင်မဟာမိတ် ၃ ဖွဲ့ထုတ်ပြန် |language=Burmese |work=VOA |url=https://burmese.voanews.com/a/7336659.html |access-date=2023-11-01 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=1 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231101103323/https://burmese.voanews.com/a/7336659.html }}</ref> === နိုဝင်ဘာ === [[File:Operation 1027.svg|thumb|၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး အခြေအနေ (၂၀၂၄ ဇန်နဝါရီ ၉ အထိ)]] *၁ နိုဝင်ဘာ - **၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: စစ်ကောင်စ်ီက နောင်ချိုမြို့သို့ စစ်ကူယာဉ်တန်းပို့ဆောင်ခဲ့ရာ မဟာမိတ်အဖွဲ့များနှင့် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ကြာ သံချပ်ကာကားတစ်စင်း ပေါက်ကွဲပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2023-11-02 |title=နောင်ချိုမြို့အနီး စစ်ကောင်စီယာဉ်တန်းကို TNLAနှင့် MDY PDFတို့စစ်ဆင် |language=Burmese |work=The Irrawaddy |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2023/11/02/376015.html |access-date=2023-11-02 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=2 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231102152449/https://burma.irrawaddy.com/news/2023/11/02/376015.html }}</ref> **၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: [[ချင်းရွှေဟော်မြို့]]၊ [[ပန်ဆန်းမြို့]] နှင့် [[သိန္နီမြို့]]များကို မဟာမိတ်အဖွဲ့များ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2023-11-02 |title=မြို့သုံးမြို့ကျသွားပြီဟု စစ်ကောင်စီဝန်ခံ |language=Burmese |work=DVB |url=https://burmese.dvb.no/post/623052 |access-date=2023-11-02 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=7 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231107103759/https://burmese.dvb.no/post/623052 }}</ref><ref>{{Cite news |date=2023-11-02 |title=ညီနောင်မဟာမိတ်များ၏ စစ်ဆင်ရေး၇ရက်မြောက်နေ့တွင် မြို့လေးမြို့ကို အပြီးတိုင်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ |language=Burmese |work=Ayeyarwaddy Times |url=https://ayartimes.com/?p=27362 |access-date=2023-11-02 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=3 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231103150134/https://ayartimes.com/?p=27362 }}</ref> *၃ နိုဝင်ဘာ - ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: နမ့်ခမ်းမြို့အနီး ရွှေလီကြိုးတံတားကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2023-11-03 |title=နမ့်ခမ်းမြို့မှာ TNLA နဲ့ စစ်ကောင်စီတပ်တို့ တိုက်ပွဲပြင်းထန်နေ၊စစ်တပ်ကလေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုလုပ် |language=Burmese |work=BBC Burmese |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/ck5xg61z3ppo |access-date=2023-11-03 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=3 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231103102012/https://www.bbc.com/burmese/articles/ck5xg61z3ppo }}</ref> *၆ နိုဝင်ဘာ - ** ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: ခရိုင်မြို့ဖြစ်သော [[ကောလင်းမြို့]]ကို အေအေ၊ ကေအိုင်အေနှင့် ပီဒီအက်ဖ် ပူးပေါင်းအဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2023-11-06 |title=Myanmar Resistance Seizes First District Level Town in Sagaing as Offensive Expands |language=English |work=The Irrawaddy |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-seizes-first-district-level-town-in-sagaing-as-offensive-expands.html |accessdate=23 November 2023 |archivedate=7 November 2023 |archiveurl=https://archive.today/20231107031740/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-seizes-first-district-level-town-in-sagaing-as-offensive-expands.html }}</ref> ** ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: [[နမ့်ခမ်းမြို့]]တစ်မြို့လုံးနီးပါးကို တီအန်လယ်အေက ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2023-11-06 |title=နမ့်ခမ်းတစ်မြို့လုံးနီးပါး TNLAထိန်းချုပ် |language=Burmese |work=Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/44666/ |accessdate=23 November 2023 |archivedate=7 November 2023 |archiveurl=https://archive.today/20231107031753/https://myanmar-now.org/mm/news/44666/ }}</ref> *၇ နိုဝင်ဘာ - {{main article |၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး}} ** [[၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး]] ကို ကရင်နီပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက စတင်ခဲ့ကာ [[မယ်စဲ့မြို့နယ်]]ရှိ နယ်ခြားစောင့်စခန်းများကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2023-11-09 |title=ကရင်နီဒေသ ၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး တိုက်ပွဲ ဆင်နွှဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cyx2379qdz9o |access-date=2023-11-10 |website=BBC News မြန်မာ |language=my |archivedate=10 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231110124854/https://www.bbc.com/burmese/articles/cyx2379qdz9o }}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-11-08 |title=ကရင်နီဒေသ ၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး စတင် |url=https://burmese.voanews.com/a/7346374.html |access-date=2023-11-10 |website=ဗွီအိုအေ |language=my |archivedate=10 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231110130401/https://burmese.voanews.com/a/7346374.html }}</ref> ** ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး အနောက်ခြမ်း [[တမူးမြို့နယ်]]ရှိ [[ခမ်းပါတ်မြို့]]ကို ပီဒီအက်ဖ်အဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2023-11-07 |title=ကလေး- တမူးလမ်းပေါ်ရှိ ခါမ်းပါတ်မြို့ကို PDF သိမ်း |language=Burmese |work=The Irrawaddy |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2023/11/07/376153.html |access-date=2023-11-07 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=7 November 2023 |archiveurl=https://archive.today/20231107165647/https://burma.irrawaddy.com/news/2023/11/07/376153.html }}</ref> ** ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: [[ကွမ်းလုံမြို့နယ်]] မုံးကိုးတိုက်ပွဲတွင် တပ်မ ၉၉ ဗျူဟာမှူး ဗိုလ်မှူးကြီးအောင်ကျော်လွင် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2023-11-07 |title=မုံးကိုးတိုက်ပွဲတွင် တပ်မ(၉၉)ဗျူဟာမှူးအပါအဝင် အရာရှိစစ်သည် ၃၀ကျော် သေဆုံး |language=Burmese |work=DVB |url=https://burmese.dvb.no/post/623785 |access-date=2023-11-07 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=8 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231108131804/https://burmese.dvb.no/post/623785 }}</ref> ** ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: MNDAA က ကွမ်းလုံနှင့် [[မုံးကိုးမြို့]]များကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2023-11-08 |title=မုံးကိုးမြို့ကို အလုံးစုံထိန်းချုပ်နိုင်ပြီဖြစ်ကြောင်း MNDAAပြော |language=Burmese |work=Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/44791/ |access-date=2023-11-08 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=8 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231108131848/https://myanmar-now.org/mm/news/44791/ }}</ref><ref>{{Cite news |date=2023-11-07 |title=ကွမ်းလုံနဲ့ နမ့်ခမ်းမြို့ကို ညီနောင်မဟာမိတ်တပ်ထိန်းချုပ် |language=Burmese |work=The Irrawaddy |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2023/11/07/376163.html |access-date=2023-11-07 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=8 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231108135526/https://burma.irrawaddy.com/news/2023/11/07/376163.html }}</ref> *၈ နိုဝင်ဘာ - ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: TNLA နှင့် MDY-PDF တို့ [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]]အနီး စစ်တပ်စခန်းကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2023-11-08 |title=ဂုတ်ထိပ်တံတားအနီးရှိ စစ်တပ်စခန်းကို TNLA/PDFပူးပေါင်းအဖွဲ့တိုက်ခိုက်နေ |language=Burmese |work=Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/44780/ |access-date=2023-11-08 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=8 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231108131918/https://myanmar-now.org/mm/news/44780/ }}</ref> *၁၁ နိုဝင်ဘာ - {{main article |၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး}} ** ကယားပြည်နယ်မြို့တော် လွိုင်ကော်မြို့အား သိမ်းပိုက်နိုင်ရန် [[၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး]] ကို KNDF, KA နှင့် မဟာမိတ်အဖွဲ့များ စတင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-11-14 |title=Tens of Thousands Trapped as Myanmar Resistance Strikes Kayah State Capital |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/tens-of-thousands-trapped-as-myanmar-resistance-strikes-kayah-state-capital.html |access-date=2023-11-14 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archivedate=2023-11-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231114143014/https://www.irrawaddy.com/news/burma/tens-of-thousands-trapped-as-myanmar-resistance-strikes-kayah-state-capital.html |url-status=live}}</ref> ** ၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး - [[တပ်မတော် (လေ)]]၏ တိုက်ခိုက်ရေးဂျက်လေယာဉ်တစ်စင်း ကယားပြည်နယ်တွင် ပျက်ကျခဲ့သည်။ KNDF က ပစ်ချခဲ့သည်ဟုဆိုသော်လည်း စက်ချို့ယွင်းမှုကြောင့် ပျက်ကျသည်ဟု တပ်မတော်က ဆိုသည်။<ref>{{cite news |title=A military jet crashes in eastern Myanmar. Ethnic resistance groups claim they shot it down |url=https://apnews.com/article/myanmar-kayah-karenni-resistance-jet-fighter-crash-57bea1e41f43313abe5095f9c9c3a9c6 |last=Peck |first=Grant |date=11 November 2023 |language=en |accessdate=23 November 2023 |archivedate=11 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231111174038/https://apnews.com/article/myanmar-kayah-karenni-resistance-jet-fighter-crash-57bea1e41f43313abe5095f9c9c3a9c6 }}</ref> *၁၂ နိုဝင်ဘာ - ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: TNLA က [[သီပေါမြို့]]အနီးရှိ ကျင်သီတံတားဂိတ်စခန်းကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2023-11-12 |title=သီပေါ ကျင်တီတံတားတပ်စခန်းကို TNLAသိမ်းပိုက် |language=Burmese |work=The Irrawaddy |url=https://burma.irrawaddy.com/news/short-news/2023/11/12/376307.html |access-date=2023-11-12 |archivedate=12 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231112050203/https://burma.irrawaddy.com/news/short-news/2023/11/12/376307.html |url-status=live |accessdate=23 November 2023 |archivedate=12 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231112050203/https://burma.irrawaddy.com/news/short-news/2023/11/12/376307.html }}</ref> *၁၃ နိုဝင်ဘာ - [[ရသေ့တောင်မြို့နယ်]]ရှိ နယ်ခြားစောင့်ရဲစခန်းနှစ်ခုကို ရက္ခိုင့်တပ်တော်က တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ရသေ့တောင်မြို့နယ် နယ်ခြားစောင့်ရဲစခန်းနှစ်ခုကို ရက္ခိုင့်တပ်တော် ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် ဒုံးပိုက်စခန်းကိုသိမ်းပိုက်ရရှိပြီဟုဆို |trans-title=Two Rathedaung Township Border Guard Military Posts attacked by Arakan Army with Dong Paik camp being captured |date=13 November 2023 |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/65516f28a30cc94f1526a1e6 |language=my |work=Narinjara News |accessdate=23 November 2023 |archivedate=13 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231113013729/https://burmese.narinjara.com/news/detail/65516f28a30cc94f1526a1e6 }}</ref> *၁၅ နိုဝင်ဘာ - **၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: ရှမ်းပြည်နယ်တွင် မိသားစုဝင်များအပါအဝင် စစ်ကောင်စီတပ်ရင်းတစ်ခုလုံး အလင်းဝင်လက်နက်ချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2023-11-15 |title=An ethnic resistance group in northern Myanmar says an entire army battalion surrendered to it |url=https://www.nbcnews.com/news/world/entire-army-battalion-surrendered-myanmar-rcna125275 |access-date=2023-11-16 |website=NBC News |language=en |archivedate=30 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231130093234/https://www.nbcnews.com/news/world/entire-army-battalion-surrendered-myanmar-rcna125275 }}</ref> **၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး: KNDF က [[လွိုင်ကော်တက္ကသိုလ်]]ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီဘက်မှ ၁၁၀ ကျော်သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-11-15 |title=Kayah Resistance Seizes Myanmar Junta Bases in State Capital |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kayah-resistance-seizes-myanmar-junta-bases-in-state-capital.html |access-date=2023-11-15 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archivedate=16 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231116062451/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kayah-resistance-seizes-myanmar-junta-bases-in-state-capital.html }}</ref> *၁၆ နိုဝင်ဘာ - **စစ်တွေမြို့နှင့် မဝေးသော [[ပေါက်တောမြို့]]ကို ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။ စစ်ကောင်စီက ရေတပ်နှင့် လေတပ်အသုံးပြု၍ ပစ်ခတ်မှုမျာ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ အရပ်သားနေအိမ်များ ထိမှန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=AA Captures Town in Rakhine, Prompting Bombardment by Myanmar Military |date=16 November 2023 |author=Hein Htoo Zan |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/aa-captures-town-in-rakhine-prompting-bombardment-by-myanmar-military.html |work=The Irrawaddy |accessdate=23 November 2023 |archivedate=17 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231117203523/https://www.irrawaddy.com/news/burma/aa-captures-town-in-rakhine-prompting-bombardment-by-myanmar-military.html }}</ref> **၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: အွန်လိုင်းရာဇဝတ်မှုခေါင်းဆောင် မြီရှောက်ချန်းနှင့် မိသားစုအာ စစ်ကောင်စီက ဖမ်းဆီးကာ တရုတ်နိုင်ငံသို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.nbd.com.cn/articles/2023-11-17/3118050.html|title=最新消息！缅北电诈头目明学昌，已自杀身亡|work=National Business Daily|date=2023-11-17|language=zh-cn|access-date=23 November 2023|archivedate=4 December 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231204173627/https://www.nbd.com.cn/articles/2023-11-17/3118050.html}}</ref><ref>{{Cite web |title=Former lawmaker dies in police custody after arrest for Myanmar scams |url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/lawmaker-11162023165911.html |access-date=2023-11-17 |website=Radio Free Asia |language=en |archivedate=18 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240118082258/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/lawmaker-11162023165911.html }}</ref> * ၂၁ နိုဝင်ဘာ - ချင်းပြည်နယ် တီးတိန်မြို့၊ [[ကနေဒီတောင်]]ပေါ်တွင် တပ်စွဲထားသော စစ်ကောင်စီ တပ်စခန်းကို ချင်းကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ PDF – Zoland က တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ကနေဒီတောင် စစ်ကောင်စီစခန်း ချင်းကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ သိမ်းပိုက် |url=https://burmese.voanews.com/a/the-chin-defense-forces-occupied-the-kennedy-peak-myanmar-military-base/7364067.html |access-date=၂၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=ဗွီအိုအေ |date=၂၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ |language=my |accessdate=23 November 2023 |archivedate=28 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240228064921/https://burmese.voanews.com/a/the-chin-defense-forces-occupied-the-kennedy-peak-myanmar-military-base/7364067.html }}</ref> *၂၄ နိုဝင်ဘာ - ရန်ကုန်မြို့တွင် ညအချိန် သံချပ်ကာကားများ လှည့်လည်နေခြင်းကြောင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ညဉ့်မနက်မီ စောစီးစွာပိတ်သိမ်းကြသည်။<ref>{{cite news |title=Reports of Forced Conscription by Myanmar's Military Spark Panic in Yangon |author=Yuzana |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/reports-of-forced-conscription-by-myanmars-military-spark-panic-in-yangon.html |date=24 November 2023 |work=The Irrawaddy |language=en |accessdate=12 January 2024 |archivedate=9 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240409133020/https://www.irrawaddy.com/news/burma/reports-of-forced-conscription-by-myanmars-military-spark-panic-in-yangon.html }}</ref><ref>{{cite news |date=24 November 2023 |title=Parents Pull Children From Schools in Yangon as Myanmar Junta Troops Move In |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/parents-pull-children-from-schools-in-yangon-as-myanmar-junta-troops-move-in.html |work=The Irrawaddy |access-date=25 November 2023 |accessdate=12 January 2024 |archivedate=9 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240409133018/https://www.irrawaddy.com/news/burma/parents-pull-children-from-schools-in-yangon-as-myanmar-junta-troops-move-in.html }}</ref> *၂၅ နိုဝင်ဘာ - ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်က မတူပီမြို့နယ်ရှိ လိုင်လင်းပီမြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2023-11-25 |title=Another town on the India-Myanmar border falls to the resistance |url=https://myanmar-now.org/en/news/another-town-on-the-india-myanmar-border-falls-to-the-resistance/ |access-date=2023-12-01 |website=Myanmar Now |language=en-US |archivedate=27 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231127132400/https://myanmar-now.org/en/news/another-town-on-the-india-myanmar-border-falls-to-the-resistance/ }}</ref> *၂၈ နိုဝင်ဘာ - **၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: စစ်သည် ၁၈၆ ဦးပါဝင်သော အမှတ် ၁၂၅ ခြေမြန်တပ်ရင်းသည် MNDAA ထံ လက်နက်ချခဲ့သည်။ ကုန်းကြမ်းမြို့နယ်အား MNDAA က ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-11-29 |title=Another Entire Junta Battalion Raises the White Flag in Myanmar's Northern Shan State |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/another-entire-junta-battalion-raises-the-white-flag-in-myanmars-northern-shan-state.html |access-date=2023-12-06 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archivedate=29 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231129205115/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/another-entire-junta-battalion-raises-the-white-flag-in-myanmars-northern-shan-state.html }}</ref><ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-11-30 |title=After Over 30 Years of Control, Myanmar Junta Loses Grip on Township Near China Border |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/after-over-30-years-of-control-myanmar-junta-loses-grip-on-township-near-china-border.html |access-date=2023-12-06 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archivedate=1 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231201023257/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/after-over-30-years-of-control-myanmar-junta-loses-grip-on-township-near-china-border.html }}</ref> **၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့သည် မူဆယ်မြို့သို့ ဦးတည်သော ကုန်းလမ်းများအား ထိန်းချုပ်ထားပြီးဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Regan |first1=Helen |title=Opponents vow 'beginning of the end' for Myanmar's junta as resistance launches nationwide offensive |url=https://www.cnn.com/2023/11/28/asia/myanmar-nationwide-offensive-junta-intl-hnk/index.html |access-date=28 November 2023 |agency=CNN |date=28 November 2023 |archivedate=28 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231128025624/https://www.cnn.com/2023/11/28/asia/myanmar-nationwide-offensive-junta-intl-hnk/index.html |url-status=live |accessdate=12 January 2024 |archivedate=28 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231128025624/https://www.cnn.com/2023/11/28/asia/myanmar-nationwide-offensive-junta-intl-hnk/index.html }}</ref> *၂၉ နိုဝင်ဘာ - ** CDF နှင့် CNA တို့က မတူပီမြို့နယ်ရှိ ရေဇွာမြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Chin allied resistance claims big junta losses in western Myanmar |url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/chin-fighting-11302023071854.html |access-date=2023-12-01 |website=Radio Free Asia |language=en |archivedate=2 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231202043350/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/chin-fighting-11302023071854.html }}</ref> ** [[သျှမ်းပြည်ပြန်လည်ထူထောင်ရေးကောင်စီ]]နှင့် [[ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-မြောက်ပိုင်း|ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ]]တို့အကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Cho |first=Ko |date=2023-11-30 |title=Rival Shan armies declare truce as other ethnic armed groups gain ground |url=https://myanmar-now.org/en/news/rival-shan-armies-declare-truce-as-other-ethnic-armed-groups-gain-ground/ |access-date=2023-12-01 |website=Myanmar Now |language=en-US |archivedate=27 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240327180609/https://myanmar-now.org/en/news/rival-shan-armies-declare-truce-as-other-ethnic-armed-groups-gain-ground/ }}</ref> === ဒီဇင်ဘာ === {{see also|လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ}} * ၁ ဒီဇင်ဘာ - [[လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ]]: လောက်ကိုင်မြို့အရှေ့တောင်ပိုင်းကို MNDAA က စတင်ထိုးစစ်ဆင်သည်။ အရပ်သားများစွာ မြို့အတွင်း ပိတ်မိနေကာ ရန်ကုန်မြို့ရှိ တရုတ်သံရုံးက တရုတ်နိုင်ငံသားများ မြို့အတွင်းမှ ထွက်ခွာကြရန် ဆော်ဩသည်။<ref>{{cite news |title=After weeks of preparation, MNDAA says it has entered Laukkai |url=https://myanmar-now.org/en/news/after-weeks-of-preparation-mndaa-says-it-has-entered-laukkai/ |date=1 December 2023 |language=en |work=Myanmar Now |access-date=6 January 2024 |archivedate=1 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231201131025/https://myanmar-now.org/en/news/after-weeks-of-preparation-mndaa-says-it-has-entered-laukkai/ |url-status=live |accessdate=12 January 2024 |archivedate=1 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231201131025/https://myanmar-now.org/en/news/after-weeks-of-preparation-mndaa-says-it-has-entered-laukkai/ }}</ref> * ၃ ဒီဇင်ဘာ - လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ: လောက်ကိုင်မြို့တောင်ဘက်ရှိ ဘုရားလေးဆူကုန်းရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းကို MNDAA က တိုက်ခိုက်သည်။ တိုက်ပွဲမှာ ရှစ်နာရီခန့် ကြာမြင့်ခဲ့သည်။<ref name=4bsh>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-12-05 |title=Ethnic Army Battles to Seize Another Base From Myanmar Junta Near Border With China |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/ethnic-army-battles-to-seize-another-base-from-myanmar-junta-near-border-with-china.html |access-date=2023-12-07 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archivedate=6 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231206134554/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/ethnic-army-battles-to-seize-another-base-from-myanmar-junta-near-border-with-china.html |url-status=live}}</ref> * ၄ ဒီဇင်ဘာ - ** ၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး: KNLA နှင့် ဒေသခံ PDF များက ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ မုန်းမြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ရာ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်း ပထမဆုံး သိမ်းပိုက်နိုင်သော မြို့ဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-12-05 |title=Myanmar Resistance Seizes First Town in Bago Region: KNU |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistance-seizes-first-town-in-bago-region-knu.html |access-date=2023-12-06 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archivedate=15 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240415180748/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistance-seizes-first-town-in-bago-region-knu.html }}</ref> ** လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ: လောက်ကိုင်မှ ထွက်ပြေးသော စစ်ကောင်စီတပ်များအား MNDAA က လိုက်လံတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref name=4bsh/> * ၅ ဒီဇင်ဘာ - ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ တရွန်အိုင် ဗျူဟာစခန်းကုန်းအား ရက္ခိုင့်တပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-12-06 |title=Arakan Army Declares Seizure of Major Myanmar Junta Base |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-declares-seizure-of-major-myanmar-junta-base.html |access-date=2023-12-06 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archivedate=7 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231207024830/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-declares-seizure-of-major-myanmar-junta-base.html }}</ref> * ၆ ဒီဇင်ဘာ - လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ: ဘုရားလေးဆူကုန်းအား MNDAA က သိမ်းပိုက်ခဲ့ရာ လောက်ကိုင်မြို့ တောင်ပိုင်းကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmar-now.org/en/news/mndaa-seizes-key-outpost-south-of-laukkai/ |title=MNDAA seizes key outpost south of Laukkai |date=6 December 2023 |access-date=6 December 2023 |archivedate=8 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231208173510/https://myanmar-now.org/en/news/mndaa-seizes-key-outpost-south-of-laukkai/ |url-status=live}}</ref> * ၇ ဒီဇင်ဘာ - [[အမှတ်(၁၂)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်|အမှတ် (၁၂) စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] ဌာနချုပ်မှူးဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ဇော်လင်းကို အသေရမိခဲ့သည်ဟု ကိုးကန့်မီဒီယာများက ဖော်ပြခဲ့သော်လည်း သေဆုံးမှုအား အတည်မပြုနိုင်ခဲ့ပေ။<ref>{{Cite web |title=敏昂萊武裝第12野戰旅旅長在果敢戰場被擊斃 |url=https://kokang123.blogspot.com/2023/12/12.html |access-date=2023-12-08 |website=果敢资讯网 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231209231216/https://kokang123.blogspot.com/2023/12/12.html|archivedate=December 9, 2023|trans-title=Tatmadaw's 12th Military Operations Brigadier General Shot Dead in Kokang Battlefield|lang=zh}}</ref>{{Better source needed|date=December 2023}} * ၁၁ ဒီဇင်ဘာ - ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့နှင့် တပ်မတော်တို့အကြား ဆွေးနွေးပွဲကို တရုတ်နိုင်ငံက လက်ခံကျင်းပခဲ့ရာ 'အပြုသဘောဆောင်သော ရလဒ်များ' ရရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{cite news |title=China brokers talks in Myanmar between military junta and rebel groups that yield 'positive results' |url=https://www.scmp.com/news/asia/southeast-asia/article/3244699/china-brokers-talks-myanmar-between-military-junta-and-rebel-groups-yield-positive-results |access-date=11 December 2023 |date=December 11, 2023 |accessdate=12 January 2024 |archivedate=11 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231211145421/https://www.scmp.com/news/asia/southeast-asia/article/3244699/china-brokers-talks-myanmar-between-military-junta-and-rebel-groups-yield-positive-results }}</ref> * ၁၃ ဒီဇင်ဘာ - တရုတ်ဦးဆောင်သော ဆွေးနွေးပွဲမှာ "၁၀ မိနစ်ခန့်သာ ကြာမြင့်ခဲ့သည်" ဟု ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့က ဆိုခဲ့ကာ ဆက်လက်တိုက်ပွဲဝင်သွားမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Brotherhood Alliance Denies Myanmar Junta Peace Deal Rumors |work=The Irrawaddy |date=13 December 2023 |url=https://www.irrawaddy.com/news/politics/brotherhood-alliance-denies-myanmar-junta-peace-deal-rumors.html |language=en |accessdate=12 January 2024 |archivedate=1 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240101211111/https://www.irrawaddy.com/news/politics/brotherhood-alliance-denies-myanmar-junta-peace-deal-rumors.html }}</ref> * ၁၅ ဒီဇင်ဘာ - ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: [[နမ့်ဆန်မြို့]]အား TNLA က သိမ်းပိုက်ရရှိသည်။<ref>{{Cite web |date=2023-12-16 |title=Myanmar rebels seize town from military junta despite China-backed ceasefire |url=https://www.france24.com/en/asia-pacific/20231216-myanmar-s-three-brotherhood-alliance-seizes-town-from-military-despite-china-backed-ceasefire |access-date=2023-12-18 |website=France 24 |language=en |archivedate=23 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231223164727/https://www.france24.com/en/asia-pacific/20231216-myanmar-s-three-brotherhood-alliance-seizes-town-from-military-despite-china-backed-ceasefire }}</ref> * ၁၈ ဒီဇင်ဘာ - လောက်ကိုင်မြို့ မြောက်ဘက်ဝင်ပေါက်အနီးရှိ [[ထန်ပါကျိုင်းရွာ၊ လောက်ကိုင် (အထူးဒေသ ၁)မြို့နယ်|ထန်ပါကျိုင်းရွာ]]ရှိ MNDAA အပေါ် တပ်မတော်က လေကြောင်းမှ သုံးကြိမ် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |date=20 November 2023 |author=Kyaw Oo |url=https://myanmar-now.org/en/news/fighting-restarts-near-laukkai-as-mndaa-seizes-border-gate-and-trade-zone/ |title=Fighting restarts near Laukkai as MNDAA seizes border gate and trade zone |work=Myanmar Now |language=en |access-date=6 January 2024 |archivedate=26 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231226191555/https://myanmar-now.org/en/news/fighting-restarts-near-laukkai-as-mndaa-seizes-border-gate-and-trade-zone/ |url-status=live |accessdate=12 January 2024 |archivedate=26 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231226191555/https://myanmar-now.org/en/news/fighting-restarts-near-laukkai-as-mndaa-seizes-border-gate-and-trade-zone/ }}</ref> * ၁၉ ဒီဇင်ဘာ - လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ: တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ်ဝင်ပေါက် ရန်လုံးကြိုင်နယ်စပ်ဂိတ်ကို MNDAA က သိမ်းပိုက်ရရှိသည်။<ref>{{Cite web |last= |first= |title=Myanmar ethnic armed group seizes another crossing point along the Chinese border, reports say |url=https://www.abc27.com/international/ap-myanmar-ethnic-armed-group-seizes-another-crossing-point-along-the-chinese-border-reports-say/ |access-date=2024-01-05 |website=ABC News |date=20 December 2023 |language=en |archivedate=31 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240131114238/https://www.abc27.com/international/ap-myanmar-ethnic-armed-group-seizes-another-crossing-point-along-the-chinese-border-reports-say/ }}</ref> * ၂၂ ဒီဇင်ဘာ - ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: မန်တုံမြို့ကို TNLA က သိမ်းပိုက်ရရှိပြီးနောက် [[ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]သည် TNLA ၏ အလုံးစုံထိန်းချုပ်မှုအောက် ရောက်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |author=Hein Htoo Zan |date=23 December 2023 |title=Brotherhood Alliance Seizes Another Ethnic Zone in Myanmar's northern Shan State |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/brotherhood-alliance-seizes-another-ethnic-zone-in-myanmars-northern-shan-state.html |access-date=25 December 2023 |website=The Irrawaddy |archivedate=23 December 2023 |archiveurl=https://archive.today/20231223205345/https://www.irrawaddy.com/news/burma/brotherhood-alliance-seizes-another-ethnic-zone-in-myanmars-northern-shan-state.html }}</ref> * ၂၅ ဒီဇင်ဘာ - လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ: လောက်ကိုင်မြို့ပေါ်သို့ စစ်ကောင်စီ၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုနှင့် လက်နက်ကြီးပစ်ခတ်မှုကြောင့် အရပ်သား ၈ ဦးသေဆုံးကာ ၂၄ ဦး ဒဏ်ရာရရှိသည်။<ref name=most>{{cite news |title=Most of Laukkai now under MNDAA control |url=https://myanmar-now.org/en/news/most-of-laukkai-now-under-mndaa-control/ |date=28 December 2023 |author=Kyaw Oo |work=Myanmar Now |language=en |access-date=6 January 2024 |archivedate=30 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231230153043/https://myanmar-now.org/en/news/most-of-laukkai-now-under-mndaa-control/ |url-status=live |accessdate=12 January 2024 |archivedate=30 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231230153043/https://myanmar-now.org/en/news/most-of-laukkai-now-under-mndaa-control/ }}</ref> * ၂၆ ဒီဇင်ဘာ - လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ: စုစုပေါင်း လူဦးရေ ၉၀ ပါဝင်သော တပ်မတော်၏ အမှတ် ၅၅ ခြေမြန်တပ်ရင်းနှင့် ဒေသခံ နယ်ခြားစောင့်တပ်မှူး ပယ်ဆောက်ချိန်တို့အပါဝင် နယ်ခြားစောင့်တပ် MNDAA ထံတွင် လက်နက်ချသည်။ လက်နက်ချပြီးနောက် MNDAA က မြို့အား ကင်းလှည့်လည်သည်။<ref name=cas>{{cite news |title=Myanmar Infantry Division Surrenders in Laukkai, Shan State: Reports |author=Saw Reh |work=The Irrawaddy |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-infantry-division-surrenders-in-laukkai-shan-state-reports.html |language=en |date=26 December 2023 |access-date=6 January 2024 |archivedate=27 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231227230442/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-infantry-division-surrenders-in-laukkai-shan-state-reports.html |url-status=live |accessdate=12 January 2024 |archivedate=27 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231227230442/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-infantry-division-surrenders-in-laukkai-shan-state-reports.html }}</ref> * ၂၇ ဒီဇင်ဘာ - ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ နတ်သံကွင်းမြို့အား KNLA ဦးဆောင်သောအဖွဲ့မှ သိမ်းပိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-loses-another-town-in-bago-region-kills-four-children-in-airstrike.html |access-date=12 January 2024 |archivedate=18 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240118022540/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-loses-another-town-in-bago-region-kills-four-children-in-airstrike.html }}</ref> * ၂၉ ဒီဇင်ဘာ - စစ်ကောင်စီတပ်သား ၁၅၁ ဦး အိန္ဒိယနိုင်ငံ မီဇီုရမ်ပြည်နယ်ဘက်သို့ ထွက်ပြေးသွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://theprint.in/india/151-myanmar-soldiers-flee-to-mizoram-border-village-after-rebel-forces-capture-military-base/1905269/ |access-date=12 January 2024 |archivedate=14 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240114105949/https://theprint.in/india/151-myanmar-soldiers-flee-to-mizoram-border-village-after-rebel-forces-capture-military-base/1905269/ }}</ref> == ၂၀၂၄ == === ဇန်နဝါရီ === * ၄ ဇန်နဝါရီ - လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ: လောက်ကိုင်မြို့ရှိ ဒေသကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်သည် လက်နက်ချခဲ့ရာ လက်နက်ခဲယမ်း အများအပြားကို MNDAA က သိမ်းပိုက်ရရှိသည်။ စစ်ကောင်စီတပ်သားနှင့် မိသားစုဝင်များ လားရှိုးမြို့သို့ ထွက်ခွာသည်။<ref name=end>{{cite news |title=Myanmar Regime Raises the White Flag in Kokang Zone on China Border in Shan State |date=5 January 2024 |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-regime-raises-the-white-flag-in-kokang-zone-on-china-border-in-shan-state.html |language=en |work=The Irrawaddy |accessdate=12 January 2024 |archivedate=18 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240118021858/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-regime-raises-the-white-flag-in-kokang-zone-on-china-border-in-shan-state.html }}</ref> * ၅ ဇန်နဝါရီ - လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲပြီးဆုံးကာ [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]နှင့် [[လောက်ကိုင်မြို့]]အား MNDAA က အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=MNDAA captures military command centre outside Laukkai, taking full control of city |url=https://myanmar-now.org/en/news/mndaa-captures-military-command-centre-outside-laukkai-taking-full-control-of-city/ |date=5 January 2024 |language=en |work=Myanmar Now |accessdate=12 January 2024 |archivedate=11 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240111142130/https://myanmar-now.org/en/news/mndaa-captures-military-command-centre-outside-laukkai-taking-full-control-of-city/ }}</ref> စစ်ကောင်စီတပ်သား ၂၃၈၉ ဦးနှင့် မိသားစုဝင် ၁၆၀၀ ဦး လက်နက်ချသည်ဟု MNDAA က ထုတ်ပြန်သည်။ မိသားစုဝင်များ၏ အသက်အန္တရာယ်လုံခြုံရေးအတွက် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု စစ်ကောင်စီ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက ဆိုသည်။<ref name=surr2>{{cite news |title=Myanmar ethnic minority armed groups: Over 2,300 military personnel surrendered |date=6 January 2024 |url=https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/20240106_21/ |work=NHK World- Japan |language=en |accessdate=12 January 2024 |archivedate=7 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240107114044/https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/20240106_21/ }}</ref> * ၈ ဇန်နဝါရီ - ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကျောက်တော်မြို့နယ်ရှိ တောင်ရှည်တောင်စစ်စခန်းကို ရက္ခိုင့်တပ်တော်က သိမ်းယူသည်။ ယင်းတိုက်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်သား ၂၀၀ ခန့် လက်နက်ချသည်။<ref name=aakt>{{cite news |title=Myanmar Junta Loses Nearly 50 Troops, More Bases in Three Days of Resistance Attacks |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-loses-nearly-50-troops-more-bases-in-three-days-of-resistance-attacks.html |date=10 January 2024 |language=en |work=The Irrawaddy |accessdate=20 January 2024 |archivedate=15 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240115022517/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-loses-nearly-50-troops-more-bases-in-three-days-of-resistance-attacks.html }}</ref> * ၉ ဇန်နဝါရီ - အင်ဒို-မြန်မာ [[ကုလားတန်မြစ်ကြောင်း ဘက်စုံဖွံ့ဖြိုးရေး စီမံကိန်း]]တွင် ဗျူဟာကျသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည့် [[ပလက်ဝမြို့]]ကို သိမ်းပိုက်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်သော [[ပလက်ဝမြို့နယ်]]တွင်း တိုက်ပွဲများတွင် ရက္ခိုင့်တပ်တော် ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref name=aakt/> * ၁၂ ဇန်နဝါရီ - ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့နှင့် စစ်ကောင်စီတို့အကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးတွင် ကြားဝင်စေ့စပ်ခဲ့ကြောင်း တရုတ်နိုင်ငံက ကြေညာသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.theguardian.com/world/2024/jan/12/myanmar-junta-and-armed-rebels-agree-ceasefire |access-date=20 January 2024 |archivedate=28 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240228144830/https://www.theguardian.com/world/2024/jan/12/myanmar-junta-and-armed-rebels-agree-ceasefire }}</ref> * ၁၃ ဇန်နဝါရီ - [[လားရှိုးမြို့နယ်]]နှင့် [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]များအပါအဝင် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ကာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ချိုးဖောက်ခဲ့သည်ဟု TNLA က ဆိုသည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Junta Breaks Chinese-Brokered Ceasefire: TNLA |author=Yuzana |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-breaks-chinese-brokered-ceasefire-tnla.html |date=13 January 2024 |work=The Irrawaddy |language=en |accessdate=20 January 2024 |archivedate=13 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240113144010/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-breaks-chinese-brokered-ceasefire-tnla.html }}</ref> * ၁၅ ဇန်နဝါရီ - ၂၀၂၃ နိုဝင်ဘာ ၁၃ ရက်နေ့မှ စတင်ခဲ့သော တိုက်ပွဲများဖြင့် ချင်းပြည်နယ်၊ ပလက်ဝမြို့ကို ရက္ခိုင့်တပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-declares-victory-in-paletwa-myanmars-chin-state.html |access-date=20 January 2024 |archivedate=27 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240227180712/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-declares-victory-in-paletwa-myanmars-chin-state.html }}</ref> * ၁၈ ဇန်နဝါရီ - ရက္ခိုင့်တပ်တော်နှင့် ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲများဖြင့် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၂၇၆ ဦးသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံဘက်သို့ ထွက်ပြေးကာ လက်နက်ချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.ndtv.com/india-news/more-myanmar-soldiers-enter-mizoram-amid-conflict-with-armed-ethnic-group-4888638 |access-date=20 January 2024 |archivedate=19 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240119102953/https://www.ndtv.com/india-news/more-myanmar-soldiers-enter-mizoram-amid-conflict-with-armed-ethnic-group-4888638 }}</ref> * ၂၀ ဇန်နဝါရီ - ** စစ်ကောင်စီတပ်သား ၆၀၀ ကျော်သည် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်က အိန္ဒိယစစ်တပ်ထံ ခိုလှုံမှုများနှင့် စစ်ဘေးရှောင်များ ဝင်ရောက်ခြင်းကြောင့် မြန်မာနှင့် အိန္ဒိယနယ်စပ် ၁,၆၄၃ ကီလိုမီတာအား ခြံစည်းရိုးကာရန် အိန္ဒိယအစိုးရက ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=India-Myanmar border to be fenced soon, says Home Minister Amit Shah |url=https://www.thehindu.com/news/national/will-protect-myanmar-border-like-that-of-bangladesh-amit-shah/article67759383.ece |date=20 January 2024 |work=The Hindu |language=en |accessdate=6 February 2024 |archivedate=26 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240126182417/https://www.thehindu.com/news/national/will-protect-myanmar-border-like-that-of-bangladesh-amit-shah/article67759383.ece }}</ref> ** တပ်မတော်နှင့် [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်]]တို့သည် [[ဟိုပုံးမြို့နယ်]]တွင် [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]နှင့် တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/firefight-erupts-as-myanmar-junta-troops-halt-pnlo-arms-convoy-in-shan-state.html Firefight Erupts as Myanmar Junta Troops Halt PNLO Arms Convoy in Shan State]. Brian Wei. January 23, 2024. [[The Irrawaddy]] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240124045933/https://www.irrawaddy.com/news/burma/firefight-erupts-as-myanmar-junta-troops-halt-pnlo-arms-convoy-in-shan-state.html|date=January 24, 2024}}</ref> * ၂၄ ဇန်နဝါရီ - ** [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]နှင့် ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့တို့သည် ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်နှင့် တပ်မတော်တို့ ထိန်းချုပ်ထားသော ဆီဆိုင်မြို့ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ တပ်မတော်မှ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုနှင့် လက်နက်ကြီးများဖြင့် တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-now-at-war-with-ethnic-pa-o-army-and-allies-in-southern-shan-state.html Myanmar Military Now at War With Ethnic Pa-O Army And Allies in Southern Shan State]. Brian Wei. January 26, 2024. [[The Irrawaddy]] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240126163421/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-now-at-war-with-ethnic-pa-o-army-and-allies-in-southern-shan-state.html|date=January 26, 2024}}</ref> ** ရေးမြို့နယ်တွင် စစ်ကောင်စီနှင့် နီးစပ်သော မွန်ငြိမ်းချမ်းရေးကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ပိုင် ကားတစ်စီးကို ပီဒီအက်ဖ်များက တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ မွန်ငြိမ်းချမ်းရေးကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်သုံးဦးသေဆုံးပြီး လက်နက်နှင့် ဗုံးပစ်လောင်ချာတို့ သိမ်းဆည်းရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=မွန်ငြိမ်းချမ်းရေးကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင် ၃ ဦး ပစ်သတ်ခံရ|trans-title=Three members of the Mon Peace Defense Force were shot dead|lang=my|url=https://burmese.monnews.org/2024/01/24/%E1%80%99%E1%80%BD%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BD/|date=January 24, 2024|archiveurl=https://ghostarchive.org/archive/20240126160153/https://burmese.monnews.org/2024/01/24/%E1%80%99%E1%80%BD%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BD/|archivedate=|access-date=6 February 2024|archivedate=26 January 2024}}</ref> * ၂၅ ဇန်နဝါရီ - စစ်ကောင်စီတပ်များနှင့် အပြင်းအထန်တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် ပေါက်တောမြို့ကို ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။ မြို့ပေါ်ရှိ အဆောက်အုံအများအပြား ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=January 25, 2024 |title=Arakan Army Captures Key Town From Junta in Myanmar's Rakhine State |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/arakan-army-captures-key-town-from-junta-in-myanmars-rakhine-state.html |website=The Irrawaddy |access-date=6 February 2024 |archivedate=26 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240126031058/https://www.irrawaddy.com/news/burma/arakan-army-captures-key-town-from-junta-in-myanmars-rakhine-state.html }}</ref> * ၂၆ ဇန်နဝါရီ - ရှမ်းပြည်နယ်၊ [[ဆီဆိုင်မြို့]]အား ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် က ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Pa-O, Karenni forces seize control of town in southern Shan State |url=https://myanmar-now.org/en/news/pa-o-karenni-forces-seize-control-of-town-in-southern-shan-state/ |author=Aung Naing |date=26 January 2024 |work=Myanmar Now |language=en |accessdate=6 February 2024 |archivedate=26 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240126121405/https://myanmar-now.org/en/news/pa-o-karenni-forces-seize-control-of-town-in-southern-shan-state/ }}</ref> * ၂၉ ဇန်နဝါရီ - ** KNLA နှင့် PDF တပ်ဖွဲ့များက တပ်မတော်၏ [[:en:Eurocopter AS365|ရဟတ်ယာဉ်]]တစ်စင်းအား စက်သေနတ်များ၊ စနိုက်ပါနှင့် ဒုံးပစ်လက်နက်တို့ဖြင့် ပစ်ချနိုင်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်မှူးချုပ်အေးမင်းနောင်၊ ဗိုလ်မှူးစိုးလွင်ထွန်း၊ ဗိုလ်မှူး တိုးဦးနှင့် အခြားနှစ်ဦးတို့ သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/in-karen-state-another-myanmar-junta-chopper-shot-down.html In Karen State, Another Myanmar Junta Chopper Shot Down]. January 29, 2024. [[The Irrawaddy]]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240129142812/https://www.irrawaddy.com/news/burma/in-karen-state-another-myanmar-junta-chopper-shot-down.html|date=January 29, 2024}}</ref><ref> [https://www.barrons.com/news/sniper-shoots-dead-myanmar-brigadier-general-in-helicopter-6e829146 Sniper Shoots Dead Myanmar Brigadier-general In Helicopter]. January 29, 2024. [[Agence France-Presse|AFP]]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240129194457/https://www.barrons.com/news/sniper-shoots-dead-myanmar-brigadier-general-in-helicopter-6e829146|archivedate=January 29, 2024}}</ref> ** မင်းပြားမြို့နယ်ရှိ စစ်ကောင်စီ၏ အမှတ် ၃၈၀ ခြေမြန်တပ်ရင်းဌာနချုပ်အား ရက္ခိုင့်တပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Junta's infantry base seized by Arakan Army|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/arakan-army-myanmar-junta-infantry-base-seized.html|access-date=2024-01-29|website=Irrawady|accessdate=6 February 2024|archivedate=4 February 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240204054158/https://www.irrawaddy.com/news/burma/arakan-army-myanmar-junta-infantry-base-seized.html}}</ref> === ဖေဖော်ဝါရီ === * ၁ ဖေဖော်ဝါရီ - [[မြောက်ဦးမြို့နယ်|ရခိုင်ပြည်နယ်၊ မြောက်ဦးမြို့နယ်]]ရှိ အမှတ် ၅၄၀ ခြေမြန်တပ်ရင်းအား ရက္ခိုင့်တပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Another myanmar battalion base captured|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/another-myanmar-battalion-routed-in-rakhine-as-aa-eyes-state-capital.html|access-date=2024-02-01|website=Irrawady|accessdate=6 February 2024|archivedate=4 May 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240504195023/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/another-myanmar-battalion-routed-in-rakhine-as-aa-eyes-state-capital.html}}</ref> * ၅ ဖေဖော်ဝါရီ - ကယားပြည်နယ်၊ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်၊ [[ဒေါဆီအီရွာ၊ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်|ဒေါဆီအီရွာ]]ရှိ စာသင်ကျောင်းအား စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည့်အတွက် ကလေးငယ် အနည်းဆုံး လေးဦး သေဆုံးကာ ၁၀ ဦးဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Myanmar Junta Warplanes Bomb School in Karenni State, Killing 4 Children|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-warplanes-bomb-school-in-karenni-state-killing-4-children.html|access-date=2024-02-06|website=Irrawady|accessdate=6 February 2024|archivedate=8 May 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240508031855/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-warplanes-bomb-school-in-karenni-state-killing-4-children.html}}</ref> * ၆ ဖေဖော်ဝါရီ - [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]နှင့် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] ပူးပေါင်းအဖွဲ့သည် [[ဖားကန့်မြို့နယ်|ဖားကန့်]]နှင့် [[မံစီမြို့နယ်]]များရှိ စစ်ကောင်စီ စစ်စခန်းနှစ်ခုကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=KIA, PDF Seize Two Myanmar Junta Outposts in Kachin State Within a Week|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/kia-pdf-seize-two-myanmar-junta-outposts-in-kachin-state-within-a-week.html|access-date=2024-02-06|website=Irrawaddy|accessdate=11 February 2024|archivedate=13 February 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240213160055/https://www.irrawaddy.com/news/burma/kia-pdf-seize-two-myanmar-junta-outposts-in-kachin-state-within-a-week.html}}</ref> * ၇ ဖေဖော်ဝါရီ - ** မင်းပြားမြို့နယ်ရှိ စစ်ကောင်စီ၏ တပ်ရင်းဌာနချုပ် လက်ကျန်နှစ်ခုအား သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် မင်းပြားမြို့နယ်အား ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmars-military-driven-out-of-township-in-northern-rakhine-reports-say.html |access-date=11 February 2024 |archivedate=7 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240207113816/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmars-military-driven-out-of-township-in-northern-rakhine-reports-say.html }}</ref> ** မြောက်ဦးနှင့် [[ရမ်းဗြဲမြို့နယ်]]များတွင် တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားလျက်ရှိကာ ကျောက်တော်မြို့အား ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.narinjara.com/news/detail/65c4752be20c36ccd92cf253|title=AA captures six towns so far, two more waits for coming under their control|access-date=8 February 2024|website=Narinjara News|archivedate=8 February 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240208171938/https://www.narinjara.com/news/detail/65c4752be20c36ccd92cf253}}</ref> * ၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ - ** အသက် ၁၈ နှစ်မှ ၃၅ နှစ်အကြား အမျိုးသားနှင့် အသက် ၁၈ နှစ်မှ ၂၇ နှစ်ကြား အမျိုးသမီး အရွယ်ရောက်သူတိုင်း စစ်မှုထမ်းရမည့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ|ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ]]ကို ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အာဏာတည်ကြောင်း စစ်ကောင်စီက ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Myanmar junta enforces compulsory military service law: Report|url=https://www.hindustantimes.com/world-news/myanmar-junta-enforces-compulsory-military-service-law-report-101707581223173-amp.html|access-date=2024-02-10|website=[[Hindustan Times]]|accessdate=11 February 2024|archivedate=11 February 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240211051317/https://www.hindustantimes.com/world-news/myanmar-junta-enforces-compulsory-military-service-law-report-101707581223173-amp.html}}</ref> ** ရက္ခိုင့်တပ်တော်က မြောက်ဦးမြို့အား သိမ်းပိုက်လို်က်ကာ တပ်မတော်၏ ကမ်းတက်ရေယာဉ်သုံးစင်းကို နှစ်မြှုပ်ခဲ့သည်။ * ၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ - ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ မြို့သုံးမြို့ သိမ်းပိုက်ခံရခြင်းအပေါ် တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် [[ကျောက်တော်မြို့နယ်]] [[ကုလားတန်မြစ်]]ကူးတံတားဖြစ်သော ကစ္ဆပနဒီတံတားကို စစ်ကောင်စီက ဖောက်ခွဲမှု ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ယင်းနေ့အစောပိုင်းတွင်လည်း စစ်တွေမြို့အဝင်ရှိ မီးချောင်းတံတားကိုလည်း ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar military blows bridge to Rakhine State capital as AA advances |author=Hein Htoo Zan |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-blows-bridges-to-rakhine-state-capital-as-aa-advances.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=12 February 2024 |accessdate=15 February 2024 |archivedate=13 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240213161248/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-blows-bridges-to-rakhine-state-capital-as-aa-advances.html }}</ref> * ၁၃ ဖေဖော်ဝါရီ - အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရက ထိန်းချုပ်ထားသော [[ကောလင်းမြို့]]ကို စစ်ကောင်စီတပ်များက ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref> [https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-retakes-town-from-civilian-government-in-sagaing-region.html Myanmar Junta Retakes Town From Civilian Government in Sagaing Region]. [[The Irrawaddy]]. February 13, 2024 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240213160046/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-retakes-town-from-civilian-government-in-sagaing-region.html|date=February 13, 2024}}</ref> * ၁၄ ဖေဖော်ဝါရီ - ** အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး လက်မှတ်ထိုးထားသော [[မွန်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]နှင့် ယင်း၏ နိုင်ငံရေးပါတီ [[မွန်ပြည်သစ်ပါတီ]] မှ "မွန်ပြည်သစ်ပါတီ (စစ်အာဏာရှင်တိုက်ဖျက်ရေး)" အမည်ဖြင့် ခွဲထွက်ကာ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များနှင့် ပူးပေါင်းကာ စစ်ကောင်စီအား တိုက်ခိုက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=အာဏာသိမ်းစစ်တပ်ကို တိုက်ခိုက်မည်ဟု မွန်ပြည်သစ်ပါတီ နိုင်ငံရေးစစ်ရေးဦးဆောင်အဖွဲ့ ကြေညာ |url=https://burmese.dvb.no/post/638482 |work=Democratic Voice of Burma |language=my |access-date=14 February 2024 |date=14 February 2024 |accessdate=15 February 2024 |archivedate=29 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240229120629/https://burmese.dvb.no/post/638482 }}</ref><ref>{{cite news |title=မွန်ပြည်သစ်ပါတီမှအတွင်းရေးမှူး၊ ဒုစစ်ဦးစီးချုပ်တို့မှ ပါတီတွင်းမှ ယုံကြည်ချက်တူသူများနှင့် လက်တွဲ၍ စစ်ကောင်စီကို တိုက်ခိုက်သွားမည်ဟု ကြေညာချက်ထုတ် |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/65cc4d61a17cfc013770fe67 |work=Narinjara |language=my |access-date=14 February 2024 |date=14 February 2024 |accessdate=15 February 2024 |archivedate=22 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240322032425/https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/65cc4d61a17cfc013770fe67 }}</ref> ** [[ကရင်နီ တပ်မတော်]]နှင့် [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]]သည် [[ရှားတောမြို့]]ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ကာ ကယားပြည်နယ်အတွင်း ကရင်နီအဖွဲ့များက ထိန်းချုပ်နိုင်သော ဒုတိယမြောက်မြို့ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/karenni-resistance-forces-capture-shadaw-as-hilltop-junta-base-falls.html Karenni Resistance Forces Capture Shadaw as Hilltop Junta Base Falls]. [[The Irrawaddy]]. Hein Htoo Zan. February 14, 2024. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240214152425/https://www.irrawaddy.com/news/burma/karenni-resistance-forces-capture-shadaw-as-hilltop-junta-base-falls.html|date=February 14, 2024}}</ref> * ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ - စစ်ကောင်စီတပ်များ စွန့်ခွာသွားပြီးနောက် [[မြေပုံမြို့]]အား ရက္ခိုင့်တပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Arakan Army captures another Rakhine State town, warns locals clashes may continue |url=https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-captures-another-rakhine-state-town-warns-locals-clashes-may-continue/ |work=Myannmar Now |language=en |date=16 February 2024 |accessdate=17 February 2024 |archivedate=17 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240217073534/https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-captures-another-rakhine-state-town-warns-locals-clashes-may-continue/ }}</ref> * ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈-၁၉ : ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်ရှိ ရွာလေးရွာမှ [[ရိုဟင်ဂျာ]] ၁၀၀ ခန့်ကို နိုင်ငံသားအဖြစ် လျှောက်ထားသော်လည်း စစ်အစိုးရက စစ်မှုထမ်းစေခဲ့သည်။ ၎င်းတို့အား မှတ်ပုံတင်ကတ်များ၊ ဆန်တစ်အိတ်နှင့် လစဉ် လစာ ၄၁ ဒေါ်လာ ပေးမည်ဟု စစ်အစိုးရက ကတိပြုထားသော်လည်း ၎င်းတို့သည် ၁၄ ရက်ကြာ အခြေခံသင်တန်းကို တက်ရောက်ခဲ့ရသည်။ ရှောင်တိမ်းနေသော ရိုဟင်ဂျာ အများအပြားသည် [[အာရကန်ရိုဟင်ဂျာ ကယ်တင်ရေးတပ်မတော်|ARSA]] သို့မဟုတ် RSO ကို ကျော်ပြီး ရက္ခိုင့်တပ်မတော်သို့ ဝင်ရောက်ရန် ကြိုးပမ်းကြသည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/rohingya-men-in-myanmar-are-being-forcibly-recruited-by-the-juntas-military.html Rohingya Men in Myanmar Are Being Forcibly Recruited by The Junta’s Military] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240507140422/https://www.irrawaddy.com/news/burma/rohingya-men-in-myanmar-are-being-forcibly-recruited-by-the-juntas-military.html |date=7 May 2024 }}. [[The Irrawaddy]]. Hein Htoo Zan. February 23, 2024.</ref> <ref>[https://www.narinjara.com/news/detail/65d7032ace78abb409ae8bc8 Junta forces abduct 100 young Muslims from Buthidaung to enroll in conscription] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240404225520/https://www.narinjara.com/news/detail/65d7032ace78abb409ae8bc8 |date=4 April 2024 }}. Narinjara News. February 22, 2024.</ref> တချိန်တည်းတွင် အသက် ၁၈ နှစ်မှ ၅၅ နှစ်ကြား အမျိုးသားများကို ပြည်သူ့စစ်များအဖြစ် မဝင်ရောက်ပါက နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့်ကို ရုပ်သိမ်းမည်ဟု စစ်အစိုးရ တာဝန်ရှိသူများက ကျောက်ဖြူမြို့ရှိ [[ကမန်လူမျိုး|ကမန်]]စစ်ဘေးရှောင်များကို ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://myanmar-now.org/en/news/kaman-idps-in-rakhine-state-told-to-form-pro-junta-militia/|title=Kaman IDPs in Rakhine State told to form pro-junta militia|date=February 21, 2024|publisher=[[Myanmar Now]]|url-access=subscription|author=Jessy Wolf|access-date=29 February 2024|archivedate=24 February 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240224175618/https://myanmar-now.org/en/news/kaman-idps-in-rakhine-state-told-to-form-pro-junta-militia/}}</ref> * ၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ: ** KIA တပ်ဖွဲ့များသည် ၄ ရက်ကြာ တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် Jehkam စစ်အခြေစိုက်စခန်းအား သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ** [[ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ|ရှမ်းပြည် တိုးတက်ရေးပါတီ]] (SSPP) နှင့် ၎င်း၏ လက်နက်ကိုင် တပ်ဖွဲ့များသည် စစ်အစိုးရ ဆန့်ကျင်ရေး အင်အားစုများနှင့် ပူးပေါင်းမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2024-02-23 |title=အာဏာရှင်စနစ်ကျဆုံးရေး၊ ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စု ပေါ်ထွန်း လာရေး တိုက်ပွဲဝင်နေဟု SSPP/SSA ကြေညာ၊ တော်လှန်လိုသော ပြည်သူများကို ကြိုဆိုလက်ခံမည်ဟု ဖိတ်ခေါ် |url=https://yktnews.com/2024/02/147102/ |access-date=2024-02-24 |website=Khit Thit Media |language=en-US |archivedate=24 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240224160442/https://yktnews.com/2024/02/147102/ }}</ref> * ၂၂ ဖေဖော်ဝါရီ: ** ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် KIA နှင့် ABSDF မှ သိမ်းပိုက်ခံထားရသော မော်လူးမြို့ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန်အတွက် စစ်အစိုးရတပ်များက ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar army launches offensive to retake Maw Luu from resistance |url=https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-army-launches-offensive-to-retake-maw-luu-from-resistance/ |work=Myanmar Now |date=22 February 2024 |language=en |accessdate=29 February 2024 |archivedate=22 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240222203614/https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-army-launches-offensive-to-retake-maw-luu-from-resistance/ }}</ref> ** အစိုးရ/PNA တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|PNLA]] တပ်ဖွဲ့များကို တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် ဟိုပန်မြို့အရှေ့ဘက်တွင် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ နာရီများစွာကြာပြီးနောက် စစ်အစိုးရတပ်များ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar army soldiers killed as fighting continues near Shan State capital |url=https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-army-soldiers-killed-as-fighting-continues-near-shan-state-capital/ |date=22 February 2024 |work=Myanmar Now |language=en |accessdate=29 February 2024 |archivedate=22 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240222145811/https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-army-soldiers-killed-as-fighting-continues-near-shan-state-capital/ }}</ref> * ၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ: SSPP နှင့် မဟာမိတ်တပ်များသည် ဟိုပန်နှင့် မိုင်းပွန်ကြားရှိ စစ်စခန်းတစ်ခုကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2024-02-23 |title=ဟိုပုံးမြိုနှင့် မိုင်းပွန်မြို အကြားရှိ စစ်ကောင်စီ၏ လွယ်ဝိုးတုတ်စခန်းကို SSPP နှင့်မဟာမိတ်တပ်များ သိမ်းပိုက် |url=https://yktnews.com/2024/02/147203/ |access-date=2024-02-24 |website=Khit Thit Media |language=en-US |archivedate=24 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240224160513/https://yktnews.com/2024/02/147203/ }}</ref> * ၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ: ရမ်းဗြဲမြို့နယ်တွင် AA နှင့် တပ်မတော်တို့ တိုက်ပွဲပြင်းထန်ခဲ့ပြီး သုံးရက်အတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်သား ၈၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Junta Suffers Disaster in Battle for Rakhine Township: AA |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-suffers-disaster-in-battle-for-rakhine-township-aa.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=27 February 2024 |accessdate=6 March 2024 |archivedate=24 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240424115557/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-suffers-disaster-in-battle-for-rakhine-township-aa.html }}</ref> * ၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ: ကောလင်းမြို့၏ နေရာအတော်များများကို စစ်ကောင်စီတပ်များက ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Town Almost Razed to Ground After Being Retaken by Myanmar Junta Troops |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/town-almost-razed-to-ground-after-being-retaken-by-myanmar-junta-troops.html |work=The Irrawaddy |date=27 February 2024 |language=en |accessdate=6 March 2024 |archivedate=7 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240307115156/https://www.irrawaddy.com/news/burma/town-almost-razed-to-ground-after-being-retaken-by-myanmar-junta-troops.html }}</ref> * ၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ: မင်းပြားမြို့နယ်တွင် နောက်ဆုံးကျန်ရှိသော စစ်ကောင်စီအခြေစိုက်စခန်းကို အေအေက သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက် မင်းပြားမြို့နယ်အား ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=AA seizes last junta base in Minbya Township, Rakhine State |url=https://myanmar-now.org/en/news/aa-seizes-last-junta-base-in-minbya-township-rakhine-state/ |work=Myanmar Now |language=en |date=28 February 2024 |accessdate=6 March 2024 |archivedate=1 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240301151655/https://myanmar-now.org/en/news/aa-seizes-last-junta-base-in-minbya-township-rakhine-state/ }}</ref> * ၂၉ ဖေဖော်ဝါရီ: [[ကုလားတန်မြစ်ကြောင်း ဘက်စုံဖွံ့ဖြိုးရေး စီမံကိန်း|ကုလားတန်လမ်းဖောက်လုပ်ရေး]]အတွက် အေအေ အဖွဲ့ဝင်များနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် [[:en:K. Vanlalvena|K. Vanlalvena]] တို့ တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |title=Arakan Army meets with Indian officials to discuss resumption of Kaladan road |url=https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-meets-with-indian-officials-to-discuss-resumption-of-kaladan-road/ |work=Myanmar Now |language=en |date=4 March 2024 |accessdate=6 March 2024 |archivedate=4 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240304171458/https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-meets-with-indian-officials-to-discuss-resumption-of-kaladan-road/ }}</ref> === မတ် === * ၂ မတ်: မုဒုံမြို့နယ်ရှိ [[ကမာဝက်မြို့|ကမာဝက်]]နှင့် [[ကော့ပီထော်ရွာ၊ မုဒုံမြို့နယ်|ကော့ပိထော]]ရှိ ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်သုံးဦးအား မွန်ပြည်သစ်ပါတီ-စစ်အာဏာရှင်တိုက်ဖျက်ရေးအဖွဲ့ (NMSP-AMD) မှ ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Military Junta Forces Extends Presence Across Mudon Township |url=https://www.bnionline.net/en/news/military-junta-forces-extends-presence-across-mudon-township |work=Independent Mon News Agency |language=en |date=7 March 2024 |accessdate=16 March 2024 |archivedate=9 May 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240509114158/https://www.bnionline.net/en/news/military-junta-forces-extends-presence-across-mudon-township }}</ref> * ၄-၅ မတ်: NMSP-AMD ၏ လုပ်ဆောင်မှုများအား တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် စစ်ကောင်စီသည် မုဒုံနှင့် ကမာဝက်မြို့များတွင် စစ်အင်အား ၁၆၀ ကို တိုးမြှင့်ချထားခဲ့သည်။ * ၅ မတ်: TNLA သိမ်းပိုက်ထားသော မြို့နယ်များဖြစ်သည့် [[မန်တုံမြို့နယ်]]၊ [[နမ့်ဆန်မြို့နယ်]]နှင့် [[နမ္မတူမြို့နယ်]]များကို တပ်မတော်က စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Number of Townships Placed Under Martial Law by Myanmar Junta Rises to 61 |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/number-of-townships-placed-under-martial-law-by-myanmar-junta-rises-to-61.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=5 March 2024 |accessdate=6 March 2024 |archivedate=11 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240311051705/https://www.irrawaddy.com/news/burma/number-of-townships-placed-under-martial-law-by-myanmar-junta-rises-to-61.html }}</ref> * ၇ မတ်: [[လီဆူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]]၏ ပြည်သူ့စစ်ခေါင်းဆောင် ဦးရွှေမင်းသည် အောင်မြေသစ်ရွာအနီးတွင် KIA ၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref> [https://myanmar-now.org/en/news/junta-allied-lisu-militia-leader-killed-in-battle-with-kachin-forces/ Junta-allied Lisu militia leader killed in battle with Kachin forces]. [[Myanmar Now]]. March 8, 2024. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240308151624/https://myanmar-now.org/en/news/junta-allied-lisu-militia-leader-killed-in-battle-with-kachin-forces/|date=March 8, 2024}}</ref> * ၈ မတ်: [[ပလက်ဝမြို့နယ်]]တွင် အရပ်သားအစိုးရဖွဲ့စည်းနိုင်ရေးအတွက် ဒေသခံချင်းခေါင်းဆောင်များနှင့် ဆွေးနွေးလျက်ရှိသည်ဟု ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Arakan Army to launch public administration in Paletwa Township, Chin State |url=https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-to-launch-public-administration-in-paletwa-township-chin-state/ |work=Myanmar Now |language=en |date=8 March 2024 |accessdate=16 March 2024 |archivedate=8 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240308152007/https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-to-launch-public-administration-in-paletwa-township-chin-state/ }}</ref> * ၁၁ မတ်: ယခင်အပတ်မှ စတင်သော စစ်ဆင်ရေးတွင် ကချင်ပြည်နယ်ရှိ စစ်ကောင်စီ အခြေစိုက်စခန်းနှင့် ရှေ့တန်းစခန်း ၂၀ ကျော်ကို သိမ်းပို်က်ထားပြီးဖြစ်ကြောင်း ကေအိုင်အေက ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Military Loses Major Bases as KIA Continues Offensive in Kachin State |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-loses-major-bases-as-kia-continues-offensive-in-kachin-state.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=11 March 2024 |accessdate=16 March 2024 |archivedate=21 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240321012725/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-loses-major-bases-as-kia-continues-offensive-in-kachin-state.html }}</ref> * ၁၂ မတ်: ** ရခိုင်ပြည်နယ် [[ရမ်းဗြဲမြို့]]ကို ရက္ခိုင့်တပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=AA Seizes Rakhine Town Near Key Chinese Port Project |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/aa-seizes-rakhine-town-near-key-chinese-port-project.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=12 March 2024 |accessdate=16 March 2024 |archivedate=6 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240406123333/https://www.irrawaddy.com/news/burma/aa-seizes-rakhine-town-near-key-chinese-port-project.html }}</ref> ** [[မောင်တောမြို့နယ်]]ရှိ အောင်သပြေနယ်စပ်စခန်းကို သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့ကာ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင်းသို့ စစ်ကောင်စီတပ်သား ၁၇၉ ဦး ထွက်ပြေးခဲ့သည်ဟု ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ဆိုသည်။<ref>{{cite news |title=Arakan Army Claims Seizure of Myanmar Junta Border Outpost |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/arakan-army-claims-seizure-of-myanmar-junta-border-outpost.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=13 March 2024 |accessdate=16 March 2024 |archivedate=13 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240313152401/https://www.irrawaddy.com/news/burma/arakan-army-claims-seizure-of-myanmar-junta-border-outpost.html }}</ref> * ၁၄ မတ်: ** ချင်းရွှေဟော်နှင့် ကြူကုတ်နယ်စပ်စခန်းများကို MNDAAA က ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=MNDAA reopens two Myanmar-China border trading points |url=https://myanmar-now.org/en/news/mndaa-reopens-two-myanmar-china-border-trading-points/ |work=Myanmar Now |language=en |date=14 March 2024 |accessdate=16 March 2024 |archivedate=16 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240316234633/https://myanmar-now.org/en/news/mndaa-reopens-two-myanmar-china-border-trading-points/ }}</ref> ** ကရင်နီတပ်များက [[ဖားဆောင်းမြို့]]ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Karenni resistance fighters occupy Thailand-Myanmar border town of Hpasawng |url=https://myanmar-now.org/en/news/karenni-resistance-fighters-occupy-thailand-myanmar-border-town-of-hpasawng/ |work=Myanmar Now |language=en |date=14 March 2024 |accessdate=16 March 2024 |archivedate=16 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240316234603/https://myanmar-now.org/en/news/karenni-resistance-fighters-occupy-thailand-myanmar-border-town-of-hpasawng/ }}</ref> **ကလေးမြို့ရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များအား ထိုးစစ်ဆင်သည့်အနေဖြင့် စစ်ကောင်စီတပ်များက စခန်းနှင့် ကမ်းပါးနီရွာများကို ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီး ကမ်းပါးနီရွာကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Resistance’s ‘Final Warning’ to Junta Sparks Civilian Exodus in Kale Warzone |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistances-final-warning-to-junta-sparks-civilian-exodus-in-kale-warzone.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=14 March 2024 |accessdate=16 March 2024 |archivedate=15 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240315030445/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistances-final-warning-to-junta-sparks-civilian-exodus-in-kale-warzone.html }}</ref> * ၁၅ မတ်: [[ဗန်းမော်ခရိုင်]]ရှိ အမှတ် ၂၃၇ ခြေလျင်တပ်ရင်း ဌာနချုပ်ကို ကေအိုင်အေက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=KIA: Myanmar Junta Battalion Headquarters Seized |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-myanmar-junta-battalion-headquarters-seized.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=15 March 2024 |accessdate=16 March 2024 |archivedate=9 May 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240509072930/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-myanmar-junta-battalion-headquarters-seized.html }}</ref> * ၁၇ မတ်: ရသေ့တောင်မြို့ကို ရက္ခိုင့်တပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့ကာ စစ်တွေမြို့အား ရခိုင်ပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းနှင့် ဖြတ်တောက်ထားနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Arakan Army takes Rathedaung, its eighth town seizure in Rakhine State |url=https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-takes-rathedaung-its-eighth-town-seizure-in-rakhine-state/ |work=Myanmar Now |language=en |date=18 March 2024 |accessdate=2 May 2024 |archivedate=22 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240422062735/https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-takes-rathedaung-its-eighth-town-seizure-in-rakhine-state/ }}</ref> * ၁၉ မတ်: ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေကြောင့် လူစုဆောင်းရခြင်းအတွက် သံတွဲမြို့နယ်ရှိ အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ၂၁ ဦး နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/resignations-03192024163107.html|title=Village heads quit in anger over military recruitment in Myanmar's Rakhine state|date=2024-03-19|work=RFA|access-date=2 May 2024|archivedate=7 April 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240407002128/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/resignations-03192024163107.html}}</ref> * ၂၂ မတ် ** လိုင်ဇာမြို့ဝန်းကျင်ရှိ ရှေ့တန်းစခန်းများအားလုံး၊ မြို့နယ် ၅ မြို့နယ်ရှိ တပ်ရင်းဌာနချုပ်များနှင့် [[ပါဂျောင်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်|ပါဂျောင်]]အနီးရှိ စခန်းများအပါအဝင် မြစ်ကြီးနား-ဗန်းမော်လမ်းရှိ စစ်ကောင်စီ၏ စစ်စခန်း ၅၀ ကျော်နှင့် ဗျူဟာကုန်း ၁၃ ခုအား ကေအိုင်အေက သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=KIA: Nine Myanmar Junta Strongholds Seized in Two Days |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/kia-nine-myanmar-junta-strongholds-seized-in-two-days.html |work=The Irrawaddy |date=23 March 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240406111740/https://www.irrawaddy.com/news/burma/kia-nine-myanmar-junta-strongholds-seized-in-two-days.html|archivedate=April 6, 2024}}</ref> ** မွန်ပြည်တော်လှန်ရေးတပ်သည် အခြားသော မွန်ပြည်နယ်အခြေစိုက် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များနှင့် ပူးပေါင်းကာ မလွှဲတောင်နှင့် [[ကလိန်အောင်မြို့|ကလိန်အောင်]]အကြား လမ်းတလျောက်တွင် စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=MSRF Vows to Cut Off Junta's Logistic Routes |url=https://www.bnionline.net/en/news/msrf-vows-cut-juntas-logistic-routes |work=Karen Information Center |date=22 March 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240406070646/https://www.bnionline.net/en/news/msrf-vows-cut-juntas-logistic-routes|archivedate=April 6, 2024}}</ref> * ၂၄ မတ်: [[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]တည်ရှိရာ [[အမ်းမြို့နယ်]]တွင် ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ထိုးစစ်စတင်ခဲ့သည်။ တဆက်တည်းမှာပင် မကွေးတိုင်း၊ [[ငဖဲမြို့နယ်]]တွင်လည်း တိုက်ခိုက်မှုများကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Arakan Army Attacks Myanmar Junta's Rakhine Power Base |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-attacks-myanmar-juntas-rakhine-power-base.html |work=The Irrawaddy |date=29 March 2024 |accessdate=2 May 2024 |archivedate=6 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240406111814/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-attacks-myanmar-juntas-rakhine-power-base.html }}</ref> * ၂၅ မတ် : မွန်ပြည်သစ်ပါတီ (စစ်အာဏာရှင်တိုက်ဖျက်ရေး) သည် မွန်အမျိုးသားတပ်မတော်အပါအဝင် မဟာမိတ်များဖြင့် [[ကော့ကရိတ်မြို့နယ်]]ရှိ [[ကော့ဘိန်းရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်|ကော့ဘိန်း]]ရဲစခန်းကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Revolutionary Group Captures Kawt Bein Police Station, Seizes Weapons and Ammunition |url=https://www.bnionline.net/en/news/revolutionary-group-captures-kawt-bein-police-station-seizes-weapons-and-ammunition |work=Independent Mon News Agency |date=27 March 2024 |accessdate=2 May 2024 |archivedate=9 May 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240509094009/https://www.bnionline.net/en/news/revolutionary-group-captures-kawt-bein-police-station-seizes-weapons-and-ammunition }}</ref> စစ်ကောင်စီက ကော့ဘိန်းနှင့် အနီးတဝိုက်အား လက်နက်ကြီးများဖြင့် ပြန်လည် ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Warships Unleash Firestorm on Mon Village After Police Station Seized |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-warships-unleash-firestorm-on-mon-village-after-police-station-seized.html |work=The Irrawaddy |date=29 March 2024 |accessdate=2 May 2024 |archivedate=29 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240429155525/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-warships-unleash-firestorm-on-mon-village-after-police-station-seized.html }}</ref> * ၂၇ မတ်: အမ်းမြို့နယ်ရှိ ဂဲလောင်နှင့် လုံးကောက်ရွာအနီးရှိ စစ်စခန်းများကို ရက္ခိုင့်တပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|date=2024-03-28|url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/arakan-army-ninth-township-03282024045722.html|title=Myanmar ethnic army sets eyes on ninth township in Rakhine state|work=RFA|access-date=2 May 2024|archivedate=3 April 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240403204637/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/arakan-army-ninth-township-03282024045722.html}}</ref> * ၂၈ မတ်: ** မတ်လ ၂၀ ရက်နေ့မှ စတင်ခဲ့သော တိုက်ပွဲများဖြင့် [[ဖာပွန်မြို့]]အား KNLA က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/knla-claims-seizure-of-karen-town-while-myanmar-junta-celebrates.html|title=knla claims seizure of karen town while myanmar junta celebrates|date=2024-03-19|work=RFA|access-date=2 May 2024|archivedate=2 April 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240402112349/https://www.irrawaddy.com/news/burma/knla-claims-seizure-of-karen-town-while-myanmar-junta-celebrates.html}}</ref> ** [[မိုးမောက်မြို့နယ်]]ရှိ တရုတ်နယ်စပ်ပေါ်ရှိ [[လွယ်ဂျယ်မြို့]]အနီးရှိ စစ်ကောင်စီစခန်း နှစ်ခုကို ကေအိုင်အေက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref name="ir329">{{cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-loses-another-town-more-bases-in-four-days-of-resistance-attacks.html|title=Myanmar Junta Loses Another Town, More Bases in Four Days of Resistance Attacks|date=2024-03-29|work=The Irrawaddy|access-date=2 May 2024|archivedate=24 April 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240424112802/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-loses-another-town-more-bases-in-four-days-of-resistance-attacks.html}}</ref> ** နွားထိုးကြီး ပီဒီအက်ဖ်နှင့် အခြားတော်လှန်ရေးအဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့တို့ပူးပေါင်း၍ နွားထိုးကြီးမြို့ အရှေ့ဘက်ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref name="ir329" /> * ၂၉ မတ် : [[နွားထိုးကြီးမြို့]] ရဲစခန်းနှင့် ဆောက်လုပ်ရေးရုံးတွင် အခြေချထားသော စစ်ကောင်စီတပ်များအား နွားထိုးကြီး ပီဒီအက်ဖ်နှင့် အခြားတော်လှန်ရေးအဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့တို့ပူးပေါင်း တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref name="ir329" /> * ၃၁ မတ် : [[ထားဝယ်မြို့နယ်]]ရှိ စစ်ကောင်စီ၏ စစ်ကူများအား KNLA နှင့် ဘထူးတပ်ဖွဲ့တို့က အလစ်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Junta Loses More Bases, Scores of Troops in Five Days of Resistance Attacks |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-loses-more-bases-scores-of-troops-in-five-days-of-resistance-attacks.html |work=The Irrawaddy |date=1 April 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240406111832/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-loses-more-bases-scores-of-troops-in-five-days-of-resistance-attacks.html|archivedate=April 6, 2024}}</ref> === ဧပြီ === * ၁ ဧပြီ - ဗန်းမော်-လွယ်ဂျယ်လမ်းအား ကေအိုင်အေက အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Junta Loses More Bases, Scores of Troops in Five Days of Resistance Attacks |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-loses-more-bases-scores-of-troops-in-five-days-of-resistance-attacks.html |work=The Irrawaddy |date=1 April 2024 |accessdate=2 May 2024 |archivedate=6 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240406111832/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-loses-more-bases-scores-of-troops-in-five-days-of-resistance-attacks.html }}</ref> * ၄ ဧပြီ - [[နေပြည်တော်မြို့|နေပြည်တော်]] အေလာလေတပ်စခန်း၊ တပ်မတော်စစ်ရုံးနှင့် မင်းအောင်လှိုင်၏နေအိမ်များသို့ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်က အသေခံဒရုံးများဖြင့် တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဒရုံး ၃၀ ခန့်အသုံးပြုခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီက ၇ စင်းအား ပစ်ချနိုင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar's military-ruled capital attacked by drones|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-68730993|work=[[British Broadcasting Corporation|BBC]]|date=4 April 2024}}</ref><ref>{{cite news |title=Myanmar Resistance Drones Target Junta Chief's Residence, Military HQ and Airbase in Naypyitaw|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-drones-target-junta-chiefs-residence-military-hq-and-airbase-in-naypyitaw.html|work=The Irrawaddy |date=4 April 2024}}</ref> * ၅ ဧပြီ - မြဝတီရှိ စစ်ကောင်စီမြို့စောင့်တပ်သည် KNLA ထံတွင် လက်နက်ချခဲ့သည်။<ref> [https://www.bbc.com/news/world-asia-68750528 Myanmar military loses border town in another big defeat]. April 6, 2024. [[British Broadcasting Corporation|BBC]]. Jonathan Head. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240406171044/https://www.bbc.com/news/world-asia-68750528|date=April 6, 2024}}</ref> * ၇ ဧပြီ - မြဝတီမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအတွင်း မြို့ပေါ်ရှိအစိုးရဝန်ထမ်းအချို့မှာ ထိုင်းနိုင်ငံတွင်းသို့ ထွက်ပြေးခဲ့ကြသည်။ ဝန်ထမ်းများနှင့် အခြားစစ်ပွဲရှောင်များအား သယ်ဆောင်ရန် [[မဲဆောက်မြို့]]သို့ လေယာဉ်ဆင်းသက်ရန် စစ်ကောင်စီက ထိုင်းအစိုးရအား တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=https://www.khaosodenglish.com/news/2024/04/08/myanmar-army-in-myawaddy-asks-thailand-to-shelter-its-officials/ |title=Myanmar Army in Myawaddy Asks Thailand to Shelter its Officials |date=8 April 2024 |work=[[Khaosod]] |language=en}}</ref> * ၈ ဧပြီ - [[မော်လမြိုင်မြို့]]ရှိ [[အရှေ့တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]သို့ ဒုတိယတပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] ရောက်ရှိနေစဉ် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်က ဒရုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=https://www.irrawaddy.com/news/resistance-drones-strike-myanmar-militarys-se-command-during-junta-no-2s-visit.html |date=10 April 2024 |author=Ei Thinzar Myint |work=The Irrawaddy|title= Resistance Drones Strike Myanmar Military’s SE Command During Junta No. 2’s Visit|archiveurl= https://web.archive.org/web/20240413025342/https://www.irrawaddy.com/news/resistance-drones-strike-myanmar-militarys-se-command-during-junta-no-2s-visit.html |archivedate=April 13, 2024|language=en}}</ref> * ၉ ဧပြီ - ** နံနက်ပိုင်းတွင် မြဝတီမြို့ အရှေ့မြောက်ဘက်ရှိ ထိုင်း-မြန်မာ ချစ်ကြည်ရေးတံတားအား KNLA တပ်များက ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Karen Ethnic Army Launches Final Push to Capture Myawaddy on Thai Border |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/karen-ethnic-army-launches-final-push-to-capture-myawaddy-on-thai-border.html |date=9 April 2024 |work=The Irrawaddy |language=en}}</ref> ယင်းနောက် ခလရ ၂၇၅ ခြေလျင်တပ်အား တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ [[ကရင်အမျိုးသားတပ်မတော်]] (ယခင် ကရင်ပြည်နယ် [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့]])က မြို့တွင်းတွင် လှည့်လည်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Military Battling to Prevent Complete Defeat in Town Near Thai Border |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-military-battling-to-prevent-complete-defeat-in-town-near-thai-border.html |work=The Irrawaddy |date=10 April 2024}}</ref> ** [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]]၏ ဒုတိယအကြိမ်မြောက် ပြည်သူ့ညီလာခံက ၁၉၈၂ ခုနှစ် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံသားဥပဒေ|မြန်မာနိုင်ငံသား ဥပဒေ]]ကို ရုပ်သိမ်းရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |title=BHRN welcomes pledge by People’s Assembly to revoke 1982 Myanmar Citizenship Law |url=https://eng.mizzima.com/2024/04/18/9102 |work=Mizzima |date=18 April 2024}}</ref> * ၁၀ ဧပြီ - ည ၁၀ နာရီခန့်တွင် ခလရ ၂၇၅ အား KNLA တပ်များက သိမ်းပိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်သား ၂၀၀ ကျော်မှာ ထိုင်းနိုင်ငံ မဲဆောက်မြို့သို့ ထွက်ပြေးခဲ့သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံက နယ်စပ်တွင် လုံခြုံရေးများ တိုးမြှင့်ချထားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Junta Troops Withdraw From Myawaddy Following Clashes |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-troops-withdraw-from-myawaddy-following-clashes.html |work=The Irrawaddy |date=11 April 2024}}</ref> မြို့အား သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် မြဝတီအား ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် စစ်ကောင်စီက အောင်ဇေယျစစ်ဆင်ရေးဖြင့် စစ်ကူများ ပို့ဆောင်ခဲ့သော်လည်း ကျုံဒိုးမြို့အနီးတွင် ရပ်တန့်နေခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Spotlight on Thailand as Cornered Myanmar Junta Threatens Disaster on Border |url=https://www.irrawaddy.com/opinion/guest-column/spotlight-on-thailand-as-cornered-myanmar-junta-threatens-disaster-on-border.html |work=The Irrawaddy |date=11 April 2024}}</ref><ref>{{cite news |title=KNLA and Allied Forces Complete Epic Victory over all Junta |url=https://www.bnionline.net/en/news/knla-and-allied-forces-complete-epic-victory-over-all-junta |work=Than Lwin Times |date=11 April 2024}}</ref> * ၁၄ ဧပြီ - **မန္တလေးမြို့ သင်္ကြန်ပွဲကျင်းပနေစဉ် ဗုံးပေါက်ကွဲမှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး လူ ၁၂ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref> [https://news-eleven.com/article/290879 မန္တလေးမြို့ လမ်းလျှောက်သင်္ကြန် ပွဲတော် ဆိုင်ကယ်အပ်နှံရာ နေရာများတွင် ဗုံးပေါက်ကွဲမှု၌ ကလေးငါးဦး အပါအဝင် ၁၂ ဦး ဒဏ်ရာ ရရှိပြီး ၂၇ လမ်းနှင့် ၇၁ လမ်းထောင့်အား ယာဉ်ဝင်ခွင့် မပြုဘဲ လုံခြုံရေးတင်းကျပ်]. April 14, 2024. Eleven News {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240414153706/https://news-eleven.com/article/290879|date=April 14, 2024}}</ref> ** တချိန်တည်းမှာပင် ၁၀၇ မီလီမီတာ ရှော့တိုက်ဒုံးများကို [[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]]အတွင်းသို့ ပီဒီအက်ဖ်များက မင်းအောင်လှိုင်အား ထိခိုက်စေရန် ပစ်လွှတ်ခဲ့သည်။ ဒုံးအချို့မှာ ပြင်ဦးလွင်ပြည်သူ့ဆေးရုံအား ထိမှန်ခဲ့သည်။<ref> [https://www.bbc.com/burmese/articles/cn03r8kg7p0o How did the missile attack on Pyin Oo Lwin's DSA happen?] [[British Broadcasting Corporation|BBC]]. April 15, 2024. {{Webarchive|url=https://ghostarchive.org/archive/3Ezkg|date=April 16, 2024}}</ref> *၁၅ ဧပြီ - ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်ရှိ [[အာရကန်ရိုဟင်ဂျာ ကယ်တင်ရေးတပ်မတော်]]နှင့် [[အာရက္ခတပ်တော်]]တို့ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ ရိုဟင်ဂျာ ၂၅ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>[https://www.rfa.org/burmese/program_2/rohingya-killed-buthidaung-04152024043904.html ဘူးသီးတောင်တိုက်ပွဲ ရိုဟင်ဂျာ ၂၅ ဦးသေဆုံး၊ ၃၀၀၀ နီးပါး ထွက်ပြေးနေရ]. April 15, 2024. [[Radio Free Asia]] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240415131654/https://www.rfa.org/burmese/program_2/rohingya-killed-buthidaung-04152024043904.html|date=April 15, 2024}}</ref> *၂၄ ဧပြီ - KNLA တပ်များ ဆုတ်ခွာသွားပြီးနောက် မြဝတီမြို့အား စစ်ကောင်စီက ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Myanmar’s Junta Recaptures Town That Was a Significant Gain for Rebels|url=https://www.nytimes.com/2024/04/24/world/asia/myanmar-junta-rebels-myawaddy.html|access-date=2024-04-26|website=[[NY Times]]}}</ref> *၂၇ ဧပြီ - ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းနှင့် ထောက်ပို့စခန်းအား KNLA က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Karen Troops Capture Another Myanmar Junta Base Near Thai Border|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/karen-troops-capture-another-myanmar-junta-base-near-thai-border.html|access-date=2024-04-28|website=[[Irrawaddy]]}}</ref> === မေ === * ၂ မေ – စစ်မှုထမ်းသက်အတွင်းရှိသော အမျိုးသားများကို နိုင်ငံရပ်ခြားသို့ အလုပ်လုပ်ခွင့်ကို စစ်ကောင်စီက ကန့်သတ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-05-03 |title=Myanmar bans citizens leaving for work amid conscription drive |url=https://www.bbc.com/news/articles/cw8q9vx93q6o |access-date=2024-05-13 |website=BBC News |language=en-GB|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240510063056/https://www.bbc.com/news/articles/cw8q9vx93q6o|archivedate=May 10, 2024}}</ref> * ၇ မေ – ထိုင်းနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း သက်ဆင်သည် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ ခေါင်းဆောင်းများ၊ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်း ခေါင်းဆောင်များနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-05-07 |title=Former Thai PM Thaksin seeks mediation role in Myanmar conflict |url=https://www.voanews.com/a/former-thai-pm-thaksin-seeks-mediation-role-in-myanmar-conflict/7601736.html |access-date=2024-05-13 |website=Voice of America |language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240513103532/https://www.voanews.com/a/former-thai-pm-thaksin-seeks-mediation-role-in-myanmar-conflict/7601736.html|archivedate=May 13, 2024}}</ref> * ၉ မေ – မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဆောမြို့နယ်ရှိ [[အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ၊ ဆောမြို့နယ်|အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ]]အား စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အနည်းဆုံး ၁၅ ဦး သေဆုံးပြီး ၃၀ ခန့် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Now |first1=Myanmar |title=At least 15 killed in junta airstrike on Magway Region monastery |url=https://myanmar-now.org/en/news/at-least-15-killed-in-junta-airstrike-magway-region-monastery/ |access-date=11 May 2024 |work=Myanmar Now |date=10 May 2024}}</ref><ref>{{cite news |title=ဆောမြို့နယ် အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု သေဆုံးသူထပ်တိုးနိုင် |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/saw-ahkyipanpalun-airstrikes-killed-05102024062647.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240510105003/https://www.rfa.org/burmese/program_2/saw-ahkyipanpalun-airstrikes-killed-05102024062647.html|archivedate=May 10, 2024|access-date=11 May 2024 |agency=Radio Free Asia |date=10 May 2024}}</ref><ref>{{cite news |title=မကွေးတိုင်း၊ ကျောက်ထုမှာ စစ်ကောင်စီလေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ၁၅ ဦးထက်အနည်း သေဆုံး |url=https://burmese.voanews.com/a/airstrike-in-magway/7605817.html |access-date=11 May 2024 |work=VOA Burmese |date=10 May 2024 |language=my|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240511033822/https://burmese.voanews.com/a/airstrike-in-magway/7605817.html|archivedate=May 11, 2024}}</ref> * ၁၁ မေ - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[လက်ထုတ္တောရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်|လက်ထုတ္တောရွာ]]တွင် ရွာသား ၃၂ ဦးအား စစ်ကောင်စီတပ်သားများက သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Zan |first1=Hein Htoo |title=Myanmar NUG Condemns Junta Forces’ Massacre of 32 Civilians in Sagaing |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-nug-condemns-junta-forces-massacre-of-32-civilians-in-sagaing.html |access-date=14 May 2024 |publisher=The Irrawaddy|archiveurl= https://web.archive.org/web/20240515185531/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-nug-condemns-junta-forces-massacre-of-32-civilians-in-sagaing.html |date=13 May 2024|archivedate=May 15, 2024}}</ref><ref name="dvb">{{cite news |title=Jailed anti-coup protest leader given another 20 years; Military kills 30 in raid against People's Defense Force |url=https://english.dvb.no/jailed-anti-coup-protest-leader-given-another-20-years-military-kills-30-in-raid-against-peoples-defense-force/ |access-date=14 May 2024|archiveurl= https://web.archive.org/web/20240514212416/https://english.dvb.no/jailed-anti-coup-protest-leader-given-another-20-years-military-kills-30-in-raid-against-peoples-defense-force/|archivedate=May 14, 2024 |work=DVB |date=13 May 2024}}</ref><ref>{{cite news |last1=Blazevic |first1=Igor |title=Who carries responsibility for the atrocities in Myanmar? |url=https://eng.mizzima.com/2024/05/13/9844 |access-date=14 May 2024 |publisher=Mizzima |date=13 May 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240526144626/https://eng.mizzima.com/2024/05/13/9844|archivedate=May 26, 2024}}</ref> * ၁၈ မေ - [[ဘူးသီးတောင်မြို့]]အား [[အာရက္ခတပ်တော်]]က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=18 May 2024 |title=AA Claims Seizure of Buthidaung Near Bangladesh Border |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/aa-claims-seizure-of-buthidaung-near-bangladesh-border.html |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240518132145/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/aa-claims-seizure-of-buthidaung-near-bangladesh-border.html |archivedate=18 May 2024 |access-date=20 May 2024 |work=The Irrawaddy}}</ref> * ၂၀ မေ - ** [[ကျီခါးမြို့]]နှင့် [[တွန်းဇံမြို့]]များကို ချင်းတော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=20 May 2024 |title=Two towns Near India Border in Myanmar Captured by Chin Resistance Groups |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/two-towns-near-india-border-in-myanmar-captured-by-chin-resistance-groups.html |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240520104736/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/two-towns-near-india-border-in-myanmar-captured-by-chin-resistance-groups.html |archivedate=20 May 2024 |access-date=20 May 2024 |work=The Irrawaddy}}</ref> ** မွန်ပြည်ကာကွယ်ရေးတပ်နှင့် မွန်ပြည်တော်လှန်ရေးတပ်တို့ စစ်ရေးအရ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ စတင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |date=20 May 2024 |title=Two Mon Armies Unite to Defeat Anti Junta Forces in Mon State |url=https://www.bnionline.net/en/news/two-mon-armies-unite-defeat-anti-junta-forces-mon-state |work=Than Lwin Times}}</ref> ===ဇွန်=== * ၂ ဇွန် - [[သံတွဲမြို့နယ်]]၊ [[ငပလီကမ်းခြေ]]အနီး သံတွဲ-တောင်ကုတ်လမ်းတလျောက် ထိတွေ့တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အေအေ က [[ဂေါ့ရွာ]]ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Arakan Army 'Less Than 2 KM' From Myanmar's Thandwe Airport |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/arakan-army-less-than-2-km-from-myanmars-thandwe-airport.html |date=4 June 2024 |work=The Irrawaddy}}</ref> * ၇ ဇွန် – ရခိုင်ပြည်နယ်၊ [[သံတွဲမြို့နယ်]] [[ဆင်ခေါင်းရွာ၊ ဆင်ခေါင်း|ဆင်ခေါင်းရွာ]]တွင် အာရက္ခတပ်တော်နှင့် ဆက်သွယ်မှုရှိသည်ဟုဆိုကာ ရွာသား ၆၀ ကျော်အား စစ်ကောင်စီက သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Myanmar Junta Attacks Kill Over 60 Rakhine Villagers|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-attacks-kill-over-60-rakhine-villagers.html|access-date=2024-06-11|website=[[The Irrawaddy|Irrawady]]}}</ref> * ၈ ဇွန် - မြန်မာနိုင်ငံတောင်ပိုင်းနှင့် တစ်နိုင်ငံလုံးအား ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် အမှတ် ၈ ပြည်ထောင်စု အဝေးပြေးလမ်းအား ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ရန် တပ်မတော်က ထိုးစစ်စတင်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/junta-launches-fierce-offensive-to-retake-only-highway-in-southern-myanmar.html Junta Launches Fierce Offensive to Retake Only Highway in Southern Myanmar]. June 14, 2024. [[The Irrawaddy]]</ref> * ၉ ဇွန် - ပြည်နယ်တွင်းမှ စစ်ကောင်စီအား တွန်းထုတ်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်သော ချင်းညီနောင် စစ်ဆင်ရေး အား စတင်ကြောင်း ချင်းတော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက ကြေညာခဲ့သည်။ ယင်းနောက် [[မတူပီမြို့]]ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=15 June 2024 |title=Operation Chin Brotherhood Sees Swift Success Against Myanmar Junta Troops |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/operation-chin-brotherhood-sees-swift-success-against-myanmar-junta-troops.html |access-date=16 June 2024 |work=The Irrawaddy}}</ref> * ၁၁ ဇွန် - [[ဆဒုံးမြို့]]အား [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]က သိမ်းပိုက်ခဲ့ရာ ကချင်ပြည်နယ်တွင်းရှိ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးစခန်းများအားလုံးအား စစ်ကောင်စီက လက်လွှတ်ခဲ့ရသည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-seizes-myanmar-juntas-last-remaining-china-trade-route-in-kachin-state.html KIA Seizes Myanmar Junta’s Last Remaining China Trade Route in Kachin State]. June 14, 2024. [[The Irrawaddy]].</ref> [[အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်|အနောက်မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]မှ တစ်မိုင်အကွာတွင်ရှိသော စစ်စခန်းအား တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းအဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://myanmar-now.org/en/news/resistance-forces-capture-outpost-prisoners-near-myanmar-armys-northwestern-regional-headquarters/ Resistance forces capture outpost, prisoners near Myanmar army’s northwestern regional headquarters] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240919002531/https://myanmar-now.org/en/news/resistance-forces-capture-outpost-prisoners-near-myanmar-armys-northwestern-regional-headquarters/ |date=19 September 2024 }}. [[Myanmar Now]]. June 14, 2024</ref> * ၁၅ ဇွန် - အာရက္ခတပ်တော်သည် [[တောင်ကုတ်မြို့]]အား သိမ်းပိုက်နိုင်ရန် ထိုးစစ်စတင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=AA Launches Offensive to Capture Tanungup |url=https://www.bnionline.net/en/news/aa-launches-offensive-capture-tanungup |date=17 June 2024 |work=Narinjara}}</ref> *၁၇ ဇွန် - [[သိုင်းချောင်းရွာ]]အနီးရှိ ဒွါရဝတီရေတပ်စခန်းကို စစ်ကောင်စီက စွန့်ခွာခဲ့ရာ [[ကျောက်ဖြူမြို့]]ပြင်ပတွင် တိုက်ပွဲပြင်းထန်ခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီဖက်မှ ၁၀ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Fierce fighting breaks out near Myanmar naval base in Rakhine |url=https://myanmar-now.org/en/news/fierce-fighting-breaks-out-near-myanmar-naval-base-in-rakhine/ |date=18 June 2024 |work=Myanmar Now |accessdate=7 September 2024 |archivedate=18 June 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240618194426/https://myanmar-now.org/en/news/fierce-fighting-breaks-out-near-myanmar-naval-base-in-rakhine/ }}</ref> * ၂၀ ဇွန် - တောင်ကုတ်-ပန်းတောင်းလမ်းပေါ်ရှိ စစ်ကောင်စိစစ်ကြောင်းအား အေအေတပ်ဖွဲ့ဝင်များက တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီဖက်မှ ၆၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=AA Ambushes Junta Troops en route to Taungup |url=https://www.bnionline.net/en/news/aa-ambushes-junta-troops-en-route-taungup |date=22 June 2024 |work=Narinjara}}</ref> * ၂၃ ဇွန် - [[သံတွဲလေဆိပ်]]အား [[အာရက္ခတပ်တော်]]က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/aa-seizes-thandwe-airport-near-rakhines-ngapali-beach-local-sources-say.html AA Seizes Thandwe Airport Near Rakhine’s Ngapali Beach, Local Sources Say] [[The Irrawaddy]]. Roe Kyaw. June 24, 2024</ref> * ၂၄ ဇွန် - [[အမ်းမြို့နယ်]]ရှိ တောဟိန်းတောင် စခန်းအား အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.narinjara.com/news/detail/66797e0c452b71b584792349 AA fully captures Taw Hein Taung tactical operation command in Ann]. Thinzar New. June 24, 2024. Narinjara News.</ref> * ၂၆ ဇွန် ** အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးအား ချိုးဖောက်မှုများကြောင့် စစ်ကောင်စီအား ဆန့်ကျင်ရေးအတွက် စစ်ဆင်ရေးများ စတင်မည်ဖြစ်ကြောင်း [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]က ကြေညာပြီး နောက်တစ်ရက်တွင် [[နောင်ချိုမြို့]]အား သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=26 June 2024 |title=TNLA Seizes Town and Myanmar Regime Positions in Northern Shan State |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/tnla-seizes-town-and-myanmar-regime-positions-in-northern-shan-state.html |url-status=live |access-date=27 June 2024 |work=The Irrawaddy}}</ref> ** သံတွဲမြို့ရှိ လက်ကျန်စစ်ကောင်စီစခန်းနှစ်ခုနှင့် ငပလီကမ်းခြေတို့အား အေအေက စတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Fighting on Famous Ngapali Beach -AA Army tries to Knock Out 2 last Junta bases in Thandwe |url=https://www.bnionline.net/en/news/fighting-famous-ngapali-beach-aa-army-tries-knock-out-2-last-junta-bases-thandwe |date=27 June 2024 |work=Development Media Group}}</ref> === ဇူလိုင် === * ၃ ဇူလိုင် - [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] က [[ကျောက်မဲမြို့]]အား သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=3 July 2024 |title=Myanmar's MNDAA Launches Offensive to Seize Northern Shan Capital |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmars-mndaa-launches-offensive-to-seize-northern-shan-capital.html |access-date=15 July 2024 |website=The Irrawaddy}}</ref> * ၇ ဇူလိုင် - [[အာရက္ခတပ်တော်]]က သံတွဲလေဆိပ်အား သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး တိုက်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်သား ၄၀၀ ခန့်သေဆုံးခဲ့ကြောင်း အတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=AA captures Thandao Airport; More than 400 members of the military council were killed and the remaining battalion continued to attack |url=https://bur.mizzima.com/2024/07/07/26608 |date=7 July 2024 |work=Mizzima |language=my}}</ref> * ၉ ဇူလိုင် - ငပလီကမ်းခြေအား အာရက္ခတပ်တော် က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Arakan Army: Final Myanmar Junta Base Seized in Ngapali |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-final-myanmar-junta-base-seized-in-ngapali.html |date=13 July 2024 |work=The Irrawaddy}}</ref> * ၁၁ ဇူလိုင် - စစ်ကောင်စီနှင့် သဘောတူညီမှုရယူပြီးနောက် [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော်]]သည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း တန့်ယန်းမြို့ကို ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Maung |first=Myat Pan, Min |date=2024-07-12 |title=Wa army takes control of town in northern Shan State |url=https://myanmar-now.org/en/news/wa-army-takes-control-of-town-in-northern-shan-state/ |access-date=2024-07-15 |website=Myanmar Now |language=en-US |archivedate=27 July 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240727145339/https://myanmar-now.org/en/news/wa-army-takes-control-of-town-in-northern-shan-state/ }}</ref> * ၁၃ ဇူလိုင် - ရှမ်းပြည်နယ်၊ [[မိုင်းရယ်မြို့]]အား [[ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-မြောက်ပိုင်း]]က ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Wansai |first=Sai |date=2024-07-15 |title=CHANGING CONFLICT PATTERN IN NORTHERN SHAN STATE: Tangyan, Mongyai and ethnic rivalry |url=https://english.shannews.org/archives/27234 |access-date=2024-07-15 |website=Shan Herald Agency for News |language=en-US}}</ref> * ၁၅ ဇူလိုင် - သံတွဲထောင်ကို ၂၀၂၄ ဇူလိုင်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး နောက်တစ်ရက်တွင် မြို့ပေါ်ရှိ လက်ကျန် စစ်ကောင်စီစခန်းကို ထပ်မံသိမ်းပိုက်ခဲ့ကာ မြို့အား အလုံးစုံထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=AA Seizes Thandwe Prison, Consolidates Control Over Town|url=https://www.bnionline.net/en/news/aa-seizes-thandwe-prison-consolidates-control-over-town|access-date=2024-07-17|website=Burma News International|language=en}}</ref> * ၁၇ ဇူလိုင် - **[[နေပြည်တော်လေဆိပ်]]အား ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်က ရှော့တိုက်ဒုံးများဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့သော်လည်း အသေအပျောက် မရှိခဲ့ပေ။<ref>[https://www.straitstimes.com/asia/se-asia/myanmar-junta-opponents-launch-rocket-attack-on-capital-airport Myanmar junta opponents launch rocket attack on capital airport]. [[Agence-France Presse]]. July 17, 2024.</ref> ** [[စဉ့်ကူးမြို့]]အား မန္တလေးပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Mandalay PDF Seizes Singu Township From Myanmar Junta |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/mandalay-pdf-seizes-singu-township-from-myanmar-junta.html|work=The Irrawaddy |date=20 July 2024}}</ref> * ၂၀ ဇူလိုင် - ** "Operation Rung" စစ်ဆင်ရေးအဖြစ် CDF-ဟားခါး သည် ဟားခါးမြို့မရဲစခန်းကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး ဖမ်းဆီးခံ ၆၂ ဦးအား ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Resistance Forces Raid Police Station in Hakha, Chin State, Freeing Over 60 Detainees |url=https://www.bnionline.net/en/news/resistance-forces-raid-police-station-hakha-chin-state-freeing-over-60-detainees |date=22 July 2024 |work=Khonumthung News}}</ref> ** ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ဇူလိုင် ၃၁ အထိ သက်တမ်းတိုးခဲ့ရာ တရုတ်၏ ဖိအားများကြောင့်ဖြစ်သည်ဟု သတင်းများက ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Alliance Agrees to Extend Ceasefire With Junta in Shan State |url=https://www.irrawaddy.com/news/politics/myanmar-alliance-agrees-to-extend-ceasefire-with-junta-in-shan-state.html |work=The Irrawaddy |date=22 July 2024}}</ref> On the same day, despite the ceasefire, junta reinforcements launched renewed attacks on Kyaukme.<ref>{{cite news |title=At least eight civilians killed in Myanmar junta attacks near Shan State town |url=https://myanmar-now.org/en/news/at-least-eight-civilians-killed-in-myanmar-junta-attacks-near-shan-state-town/ |work=Myanmar Now |date=22 July 2024 |accessdate=7 October 2024 |archivedate=7 October 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241007104228/https://myanmar-now.org/en/news/at-least-eight-civilians-killed-in-myanmar-junta-attacks-near-shan-state-town/ }}</ref> * ၂၂ ဇူလိုင် - ထန်တလန်မြို့ရှိ လက်ကျန် စစ်ကောင်စီစခန်းများအား သိမ်းပိုက်ရန်အတွက် ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦးနှင့် မဟာမိတ်များက ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီး ထန်တလန်-ဟားခါးလမ်းပေါ်ရှိ စခန်းအများအပြားကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref name=thantlang2024>{{cite news |title=CNA Warns Myanmar Junta Troops to Surrender in Thantlang After Last Base Falls |url= https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/cna-warns-myanmar-junta-troops-to-surrender-in-thantlang-after-last-base-falls.html |work=The Irrawaddy |date=7 August 2024}}</ref> * ၂၅ ဇူလိုင် - [[မိုးကုတ်မြို့]]အား [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=TNLA, PDF Seize Myanmar's Ruby Hub Mogoke From Junta |url= https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/tnla-pdf-seize-myanmars-ruby-hub-mogoke-from-junta.html |work=The Irrawaddy |date=25 July 2024}}</ref> * ၂၇ ဇူလိုင် - ** ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး နှင့် ဇိုမီးတော်လှန်ရေးအဖွဲ့တို့ ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် [[အိုက်ဇောမြို့]]တွင် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |title= Chin National Front and Zomi Revolutionary Group meeting agreed on 3 points |url= https://bur.mizzima.com/2024/07/28/28515 |date=28 July 2024 |work=Mizzima |language=my}}</ref> ** ပြင်ပဆက်ဆံရေးရုံးများအား ကာကွယ်ရန်အတွက် ဝ တပ်ဖွဲ့များသည် MNDAA နှင့် စစ်ကောင်စီတို့ထံမှ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် လားရှိုးမြို့တွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title= Myanmar's Wa Army Moves Forces Into Lashio |url= https://www.irrawaddy.com/news/ethnic-issues/myanmars-wa-army-moves-forces-into-lashio.html |work=The Irrawaddy |date=29 July 2024}}</ref> * ၃၀ ဇူလိုင် - လားရှိုးမြို့သို့ စစ်ကူလာရောက်သော စစ်ကောင်စီတပ်အား MNDAA တပ်ဖွဲ့များက တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အများအပြားထိခိုက်သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=MNDAA Ambushes Junta Reinforcement Convoy Heading to Lashio, Inflicts Heavy Casualties |url= https://www.bnionline.net/en/news/mndaa-ambushes-junta-reinforcement-convoy-heading-lashio-inflicts-heavy-casualties |work=Shan Herald Agency for News |date=31 July 2024}}</ref> * ၃၁ ဇူလိုင် - **[[အင်းလေးကန်]]အနီး စစ်ကောင်စီစခန်းအား [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]]နှင့် မဟာမိတ်များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ** မြို့တွင်းရှိ စစ်ကောင်စီလက်ကျန်စခန်းကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက် TNLA တပ်ဖွဲ့များသည် [[မိုးမိတ်မြို့]]ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Junta Surrenders Third Town to TNLA in Northern Shan State |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-surrenders-third-town-to-tnla-in-northern-shan-state.html |work=The Irrawaddy |date=1 August 2024}}</ref> === ဩဂုတ် === === စက်တင်ဘာ === * ၄ စက်တင်ဘာ - [[လွိုင်ကော်မြို့]]သို့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]ရောက်ရှိနေစဉ်အတွင်း [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]]က လက်နက်ကြီးများဖြင့် လုပ်ကြံရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-09-05 |title=Myanmar Junta Boss Targeted in Artillery Attack While Visiting Karenni Capital|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-boss-targeted-in-artillery-attack-while-visiting-karenni-capital.html|access-date=2024-09-06 |website=The Irrawaddy}}</ref> * ၈ နှင့် ၉ စက်တင်ဘာ - ပေါက်တောမြို့နှင့် မောင်တောမြို့ရှိ ဆေးခန်းတစ်လုံး၊ ကုလသမဂ္ဂ အဆောက်အဦးတစ်ခုနှင့် အကျဉ်းစခန်းနှစ်ခုတို့အား စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ပြုလုပ်ခဲ့သည်ဟု အာရက္ခတပ်တော်က ဆိုသည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-airstrikes-kill-regime-detainees-arakan-army.html Myanmar Junta Airstrikes Kill Regime Detainees: Arakan Army]. [[The Irrawaddy]]. September 10, 2024</ref> * ၁၀ စက်တင်ဘာ - ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ပြောင်းရွှေ့ရန် ရည်ရွယ်သူ ၂၇ ဦးအပါအဝင် စစ်မှုထမ်းရန် ခေါ်ဆောင်ခြင်းခံရသူ ၂၉ ဦးသည် စစ်ကောင်စီတပ်သားနှစ်ဦးအား သတ်ဖြတ်ခဲ့ပြီး အများစုသည် ကေအန်ယူထိန်းချုပ်နယ်မြေသို့ ထွက်ပြေးခဲ့ပြီး ၂၂ ဦးမှာ ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/knu-myanmar-junta-conscripts-kill-guards-and-escape.html KNU: Myanmar Junta Conscripts Kill Guards and Escape]. Brian Wei. September 12, 2024. [[The Irrawaddy]]</ref> *၁၂ စက်တင်ဘာ- [[ဖားကန့်မြို့]]ပြင် [[ဆိုင်းတောင် (ရွာဟောင်း)ရွာ၊ ဖားကန့်မြို့နယ်|ဆိုင်းတောင်]]ရှိ ရဲစခန်းအား ကေအိုင်အေ က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/kia-seize-police-station-near-myanmars-ruby-hub-hpakant.html KIA Seize Police Station Near Myanmar’s Ruby Hub Hpakant] Brian Wei. September 13, 2024. [[The Irrawaddy]]</ref> *၁၃ စက်တင်ဘာ - သင်တန်းလေ့ကျင့်ခန်းဆင်းနေစဉ်အတွင်း ယာဂီမုန်တိုင်းကြောင့် ရေကြီးမှုအတွင်း ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၈ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/18-myanmar-resistance-medics-die-in-karenni-floods.html 18 Myanmar Resistance Medics Die in Karenni Floods] September 14, 2024. [[The Irrawaddy]]</ref> *၁၈ စက်တင်ဘာ- [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] သို့မဟုတ် တရုတ်နှင့် မြန်မာအစိုးရကို ဆန့်ကျင်သူများနှင့် ပူးပေါင်းမည်မဟုတ်ကြောင်း MNDAA က ကြေညာခဲ့သည်။ မိမိကိုယ်ကို ကာကွယ်ရန်မှလွဲ၍ စစ်ကောင်စီအစိုးရအား တိုက်ခိုက်မည့် စစ်ရေးများအားလုံးကိုလည်း ရပ်တန့်ကြောင်း ထပ်မံကြေညာခဲ့သည်။<ref>[https://www.bnionline.net/en/news/mndaa-declares-no-military-or-political-alliance-nug-will-not-launch-offensives-mandalay-and MNDAA Declares No Military or Political Alliance with NUG, Will Not Launch Offensives in Mandalay and Taunggyi Cities] September 19, 2024. [[Mizzima]]</ref> *၂၀ စက်တင်ဘာ - [[မိုင်းပြင်းမြို့နယ်]]ရှိ [[သျှမ်းပြည်ပြန်လည်ထူထောင်ရေးကောင်စီ]]အခြေစိုက်စခန်းတစ်ခုအား လားဟူပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့က တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.bnionline.net/en/news/junta-and-militia-launch-joint-attack-rcss-base-mongping-shan-state Junta and militia launch joint attack on RCSS base in Mongping, Shan State] [[Burma News International|Shan State Herald for News]]. September 20, 2024</ref><ref>[https://www.bbc.com/burmese/articles/c78dw7v9jjeo September 21st Nationwide News Summary: What RCSS Says About the Military Council Resuming Battle] [[British Broadcasting Corporation]]. September 21, 2024</ref> *၂၆ စက်တင်ဘာ- တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များနှင့် PDF များအား လက်နက်စွန့်ကာ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ကြရန် စစ်ကောင်စီက ဖိတ်ခေါ်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.france24.com/en/live-news/20240926-myanmar-junta-invites-armed-groups-to-stop-fighting-start-talks Myanmar junta invites armed groups to stop fighting, start talks]. September 26, 2024. [[Agence-France Presse]]</ref><ref>[https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-junta-urges-armed-opposition-join-political-fold-elections-2024-09-26/ Myanmar junta urges armed opposition to join political fold in elections] September 26, 2024. [[Reuters]].</ref> *၂၉ စက်တင်ဘာ - [[ချီဖွေမြို့]]အား ကေအိုင်အေ က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/kia-says-it-controls-rare-earth-mining-hub-chipwi-in-myanmars-kachin.html KIA Says It Controls Rare-Earth Mining Hub Chipwi in Myanmar’s Kachin] Brian Wei. October 1, 2024. [[The Irrawaddy]]</ref> === အောက်တိုဘာ === *၁ အောက်တိုဘာ – MNDAA ထိန်းချုပ်ထားသော [[လားရှိုးမြို့]]ကို [[တပ်မတော် (လေ)]] က ဗုံးကြဲခဲ့သဖြင့် ၈၃ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/residents-flee-lashio-amid-indiscriminate-air-raids-by-myanmar-junta.html Residents Flee Lashio Amid Indiscriminate Air Raids by Myanmar Junta] [[The Irrawaddy]]. October 4, 2024</ref> * ၃ အောက်တိုဘာ - အာဆီယံ၊ ဥရောပသမဂ္ဂ၊ ကုလသမဂ္ဂနှင့် NUG တို့သည် ဂျကာတာတွင်ပြုလုပ်မည့် ဒေသတွင်းဆွေးနွေးပွဲတွင် တွေ့ဆုံကြလိမ့်မည်ဟု အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံက ကြေညာခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီအစိုးရသည် ယင်းဆွေးနွေးပွဲအား တက်ရောက်မည်မဟုတ်ပေ။<ref> [https://www.reuters.com/world/asia-pacific/indonesia-hosts-international-meeting-myanmar-with-un-junta-rivals-sources-say-2024-10-04/ Indonesia hosts international meeting on Myanmar with UN, junta rivals, sources say] Shoon Naing and Poppy Mcpherson. October 4, 2024. [[Reuters]]</ref> <ref>[https://myanmar-now.org/en/news/indonesia-to-host-discussions-on-myanmar-conflict-diplomat/ Indonesia to host discussions on Myanmar conflict: diplomat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241007092040/https://myanmar-now.org/en/news/indonesia-to-host-discussions-on-myanmar-conflict-diplomat/|date=7 October 2024}}. October 4, 2024. [[Agence France-Presse]]</ref> *၈ အောက်တိုဘာ – စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးနှင့် ကချင်ပြည်နယ် နယ်စပ်ရှိ ပင်လည်ဘူးမြို့ကို တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ဩဂုတ် ၁၅ ရက်နေ့တွင် ပင်လည်ဘူးကို စစ်ဆင်ရေးစတင်ခဲ့ပြီး ရက် ၅၀ ကျော်အကြာတွင် မြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/in-person/interview/resistance-hails-huge-blow-for-myanmar-junta-in-pinlebu.html Resistance Hails Huge Blow for Myanmar Junta in Pinlebu]</ref> *၉ အောက်တိုဘာ – သီပေါမြို့နယ်ရှိ လက်ကျန်စစ်ကောင်စီစခန်းတစ်ခုအား တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်က သိမ်းပိုက်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/tnla-targets-final-myanmar-junta-stronghold-in-hsipaw-township.html TNLA Targets Final Myanmar Junta Stronghold in Hsipaw Township] [[The Irrawaddy]]</ref> *၁၀ အောက်တိုဘာ – စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ဘုတလင်မြို့နယ်တွင်းရှိ [[ကျောက်အိုး (မြောက်)ရွာ၊ ဘုတလင်မြို့နယ်|ကျောက်အိုး (မြောက်)ရွာ]]ကို စစ်ကောင်စီတပ်များက မီးရှို့ခဲ့သည်ဟု ဒေသခံများက ဆိုသည်။ * ၁၅ အောက်တိုဘာ – ** သီပေါမြို့နယ်ရှိ ခမရ ၅၀၃ နှင့် ၅၀၄ တို့အား တိုက်ခိုက်ခဲ့စဉ်က ဖမ်းဆီးရမိသော စစ်ကောင်စီမိသားစုဝင် ၁၉၁ ဦးအား လွှတ်ပေးခဲ့သည်ဟု တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် က ဆိုသည်။ ** [[ပန်ဝါမြို့]]အနီးရှိ စစ်ကောင်စီ[[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]] (ယခင် [[ကချင်ဒီမိုကရေစီသစ် တပ်မတော်]]) တပ်ရင်းကို ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ <ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-allied-border-battalion-falls-in-kachin-rare-earth-hub.html Myanmar Junta-Allied Border Battalion Falls in Kachin Rare Earth Hub]</ref> *၁၆ အောက်တိုဘာ – သုံးလအကြာတိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် သီပေါမြို့ရှိ နောက်ဆုံးလက်ကျန် စစ်ကောင်စီစခန်း အမှတ် ၂၃ ခြေမြန်တပ်ရင်းကို တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ** ချင်းပြည်နယ်တွင်းရှိ စစ်ကောင်စီဆန့်ကျင်ရေးအဖွဲ့များအား သင်တန်းပေးမည့် [[ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး နိုင်ငံတကာတပ်ဦး]] ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>[https://www.telegraph.co.uk/world-news/2024/11/13/why-i-left-us-deep-south-to-fight-in-myanmar-civil-war/ Why I left the US Deep South to fight in Myanmar’s brutal civil war]. [[The Daily Telegraph|The Telegraph]]. Sarah Newey. November 13, 2024</ref><ref>[https://illwill.com/the-revolution-in-myanmar The Revolution in Myanmar]. Ill Will. September 13, 2024</ref><ref>[https://libcom.org/article/statement-anti-fascist-internationalist-front-myanmar-15th-october-2024 Statement from "Anti-Fascist Internationalist Front" Myanmar]. [[Libcom.org]]. October 15, 2024</ref> * ၁၇ အောက်တိုဘာ – မူဆယ်မြို့မှ မိနစ်သုံးဆယ်အကွာရှိ ကျေးရွာတွင် စစ်ကောင်စီနှင့် MNDAA တို့ တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်ဟု ဒေသခံများက ဆိုသည်။ * ၂၁ အောက်တိုဘာ – တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ် [[ကန်ပိုက်တီမြို့]]ရှိ နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့ (ယခင် [[ကချင်ဒီမိုကရေစီသစ် တပ်မတော်]]) တပ်ရင်း ၁၀၀၃ ကို ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ကချင်ဒီမိုကရေစီသစ် တပ်မတော်အောက်တွင် တပ်ရင်း ၁၀၀၁ သာ ကျန်ရှိတော့သည်။ * ၂၅ အောက်တိုဘာ – ** တပ်မတော် [[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] တည်ရှိရာ အမ်းမြို့ကို အာရက္ခတပ်တော်က ဝိုင်းဝန်းပိတ်ဆို့ထားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Arakan Army Encircle Myanmar Junta Western Command in Rakhine State |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-encircle-myanmar-junta-western-command-in-rakhine-state.html |work=The Irrawaddy |language=en}}</ref> ** ဖလမ်းမြို့အနီးတွင် စစ်ကောင်စီတပ်များနှင့် ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့တို့ ထိတွေ့တို်က်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=About 90 Per Cent of Falam Town Residents Flee Fighting |url= https://www.bnionline.net/en/news/about-90-cent-falam-town-residents-flee-fighting |work=Khonumthung News |date=8 November 2024}}</ref> * ၂၇ အောက်တိုဘာ – ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး တစ်နှစ်ပြည့်ကာလတွင် [[ဗမာပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်တော်]]က [[အညာ]]ဒေသတွင် စစ်ဆင်ရေးများ ဖော်ဆောင်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။<ref>[https://myanmar-now.org/en/news/bpla-troops-to-relocate-to-myanmars-dry-zone/ BPLA troops to relocate to Myanmar’s dry zone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241201101652/https://myanmar-now.org/en/news/bpla-troops-to-relocate-to-myanmars-dry-zone/ |date=1 December 2024 }} Maung Shwe Wah. [[Myanmar Now]]. October 28, 2024</ref><ref>[https://www.bbc.com/burmese/articles/c7896ej9qv5o အညာဒေသမှာ စစ်ဆင်ရေးတွေ လုပ်မယ်လို့ BPLA ပြော] [[British Broadcasting Corporation|BBC]]. October 28, 2024</ref> * ၂၈ အောက်တိုဘာ - လားရှိုးမြို့ရှိ အကျဉ်းထောင်မှ ဖမ်းဆီးခံ စစ်ကောင်စီတပ်သား ၈၀ ကျော် ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်သွားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=80 Junta Soldiers Break Out of Jail in Lashio|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/80-junta-soldiers-break-out-of-jail-in-lashio.html|date=November 11, 2024|work=The Irrawaddy |language=en}}</ref> * ၂၉ အောက်တိုဘာ – ကရင်နီလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ငယ်များ စုပေါင်းကာ [[ကယန်းအမျိုးသားတပ်မတော်]]ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>[https://www.rfa.org/burmese/news/kayan-national-army-10292024140039.html ကယန်းအမျိုးသားတပ်မတော် ဖွဲ့စည်း]. [[Radio Free Asia]]. October 29, 2024</ref><ref>[https://moemaka.net/eng/2024/10/formation-of-the-kayan-national-army-kna/ Formation of the Kayan National Army (KNA)]. MoemaKa: Burmese Community News. October 31, 2024</ref><ref>[https://www.irrawaddy.com/in-person/interview/new-ethnic-army-hopes-to-represent-all-kayan-people.html/ New Ethnic Army Hopes to Represent All Kayan People]. Saw Lwin. November 6, 2024. [[The Irrawaddy]]</ref> * ၃၁ အောက်တိုဘာ- ကေအိုင်အေနှင့် ပီဒီအက်ဖ်တပ်ဖွဲ့များသည် မြစ်ကြီးနားခရိုင်ရှိ နယ်ခြားစောင့်တပ် တပ်ရင်း ၁၀၀၁ ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီတပ်သားများ တရုတ်နယ်စပ်ဖက်သို့ ထွက်ပြေးသွားခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-seizes-final-border-force-hq-despite-chinese-pressure.html KIA Seizes Final Border Force HQ Despite Chinese Pressure] [[The Irrawaddy]]. November 1, 2024</ref> === နိုဝင်ဘာ === *၁ နိုဝင်ဘာ - မန္တလေးလားရှိုးလမ်းမကြီးပေါ်ရှိ ရှမ်းမြောက်နှင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအစပ်ကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ရန် ကြိုးပမ်းသော စစ်ကောင်စီတပ်များအား [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] နှင့် အခြားအဖွဲ့များက ဝိုင်းဝန်းပိတ်ဆို့ထားခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/tnla-fights-myanmar-junta-for-key-road-junction.html TNLA Fights Myanmar Junta for Key Road Junction] [[The Irrawaddy]]</ref> *၂ နိုဝင်ဘာ - ချီဖွေမြို့နယ်ရှိ ဖီမောမြို့ကို ကေအိုင်အေနှင့် မဟာမိတ်တပ်များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-seizes-town-on-chinese-border.html "KIA Seizes Town on Chinese Border" by The Irrawaddy, November 4, 2024]</ref> * ၅ နိုဝင်ဘာ - နေပြည်တော် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်မှ တရုတ်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်မည့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်အား လုပ်ကြံရန် ရည်ရွယ်ပျံသန်းလာသည့် ဒရုန်းသုံးစင်းကို တပ်မတော်က လယ်ဝေးမြို့နယ်တွင် ပစ်ချနိုင်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-foils-drone-attack-on-min-aung-hlaing.html Myanmar Junta Foils Drone Attack on Min Aung Hlaing]. November 6, 2024. [[The Irrawaddy]].</ref> *၇ နိုဝင်ဘာ - မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိုင်မြို့ရှိ ရဲစခန်းကို ဂျိုကာပြောက်ကျားတပ်ဖွဲ့နှင့် ပီဒီအက်ဖ်များက ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ရာ ရဲအရာရှိနှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>[https://eng.mizzima.com/2024/11/10/16085 Two police officers killed in resistance attack in Myanmar’s Myaing township] [[Mizzima]]. November 10, 2024</ref> *၉ နိုဝင်ဘာ - တပ်မတော်၏ ကျူဆိပ် အခြေစိုက်စခန်းကို KNLA က သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး ဖာပွန်မြို့သို့ ရိက္ခာလမ်းကြောင်းကို ဖြတ်တောက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/karen-rebels-seize-key-junta-base-near-papun.html Karen Rebels Seize Key Junta Base Near Papun] November 13, 2024. [[The Irrawaddy]]</ref> *၁၃ နိုဝင်ဘာ - တောင်သာမြို့နယ်ရှိ ရဲစခန်းတစ်ခုအား ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် ရုပ်သံမှတ်တမ်းကို မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ပီဒီအက်ဖ်တပ်ဖွဲ့က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web | url=https://www.instagram.com/reel/DCTKGPvsMxB/?igsh=MWxoeXg0bGxoZG00eQ== | title=Instagram }}</ref> *၁၄ နိုဝင်ဘာ - သရုပ်ဆောင် ရန်အောင်၏ နေအိမ်အား မိုင်းဖြင့် ဖောက်ခွဲခဲ့ရာ အနည်းငယ် ပျက်စီးမှုများ ရှိခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီနှင့် ပူးပေါင်းနေသည့် ဖျော်ဖြေရေးသမားများအား သတိပေးသည့်အနေဖြင့် ပြုလုပ်ခဲ့သည်ဟု Dark Shadow အဖွဲ့က ဆိုသည်။<ref>[https://www.narinjara.com/news/detail/67376cd58ba19a5164db656e Residence of Renowned Actor Yan Aung, Host to Junta Leader Min Aung Hlaing at Airport, Targeted with Minor Explosive Incident]. Narinjara News. November 14, 2024. Lu Htet Naing</ref> *၂၁ နိုဝင်ဘာ - တရုတ်နိုင်ငံ နယ်စပ်ရှိ ကန်ပိုက်တီမြို့ကို ကေအိုင်အေက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် မိသားစုများ တရုတ်နိုင်ငံတွင်းသို့ ထွက်ပြေးသွားခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-seizes-chinese-border-town-from-myanmar-junta.html KIA Seizes Chinese Border Town From Myanmar Junta]</ref> *၂၄ နိုဝင်ဘာ - ၁၇ ရက်ကြာ တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် ရခိုင်ပြည်နယ်တောင်ပိုင်း တောင်ကုတ်မြို့ကို အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/aa-seizes-rakhines-taungup-but-battle-continues.html AA Seizes Rakhine’s Taungup, but Battle Continues]</ref> *၂၅ နိုဝင်ဘာ - နိုဝင်ဘာ ၂၅ နှင့် ၂၆ ရက်များအတွင်း လွိုင်ကော်မြို့၏ ကျေးရွာဒေသများတွင် ကရင်နီတပ်မတော်နှင့် ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲများကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၃၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/karenni-resistance-prevents-myanmar-junta-army-unit-from-reaching-loikaw.html Karenni Resistance Prevents Myanmar Junta Army Unit from Reaching Loikaw]</ref> *၂၆ နိုဝင်ဘာ - [[၂၀၂၄]] ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၆ ရက် နေ့လယ်ပိုင်းက ချင်းပြည်နယ်၊ [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]ရှိ လုမ်သဲ (Lumte) ရွာကို လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အနည်းဆုံး ခြောက်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အိမ်ခြေ ၈၀ ခန့်ရှိ လုံသဲမ်ရွာ ကျေးရွာဆေးပေးခန်း၊ ဘုရားကျောင်း အပါအဝင် နေအိမ်ခြောက်လုံးခန့် ပျက်စီးသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/59487/|title=ဖလမ်းမြို့၊လုံသဲမ်ကျေးရွာကျန်းမာရေးဆေးပေးခန်းကိုစစ်ကောင်စီ ဗုံးကြဲ၊ ၆ ဦးသေဆုံး|accessdate=2025-6-22|publisher=Myanmar Now|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250622135026/https://myanmar-now.org/mm/news/59487/|archivedate=2025-6-22}}</ref> ===ဒီဇင်ဘာ=== *၄ ဒီဇင်ဘာ - ဗန်းမော်နှင့် မန်စီမြို့များရှိ စစ်ကောင်စီတပ်များကို ကေအိုင်အေနှင့် မဟာမိတ်များက တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ဗန်းမော်မြို့အနီးရှိ ခြေလျင်တပ်ရင်း ၄၇ ၏ ရှေ့တန်းစခန်းများကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |author=Hein Htoo Zan |date=4 December 2024 |title=KIA Advances in Kachin State, Captures Junta outposts |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-advances-in-kachin-state-captures-junta-outposts.html |language=en}}</ref> * ၈ ဒီဇင်ဘာ - **မောင်တောမြို့ပြင်ရှိ နယ်ခြားစောင့်တပ်ရင်း ၅ ၏ စခန်းကို အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး မောင်တောမြို့နယ်ကို အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/aa-takes-complete-control-of-myanmar-bangladesh-border-after-seizing-maungdaw.html AA Takes Complete Control of Myanmar-Bangladesh Border After Seizing Maungdaw]</ref> **ချင်းပြည်နယ်၏ မြို့တော် ဟားခါးနှင့် ထန်တလန်မြို့အကြား သီးမစ်လွင်ပြင်ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းကို [[ချင်းပြည်ကောင်စီ]]က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/chin-forces-capture-strategic-myanmar-plain-between-hakha-and-thantlang.html Chin Forces Capture Strategic Myanmar Plain Between Hakha and Thantlang]</ref> **တပ်မတော်၏ လက်နက်ကြီးကြောင့် [[မွန်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]မှ နှစ်ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>[https://www.bnionline.net/en/news/two-nmsp-soldiers-injured-explosion-caused-military-junta-shelling Two NMSP Soldiers Injured in Explosion Caused by Military Junta Shelling] [[Burma News International|Independent Mon News Agency]]. December 23, 2024</ref> *၁၀ ဒီဇင်ဘာ - ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၀ ရက် နံနက်ပိုင်းတွင် ချင်းပြည်နယ်မြို့တော် ဟားခါး၏ မြောက်ဘက် ၁၀ မိုင်ခန့်အကွာတွင်ရှိသည့် [[ချွန်ကျုံးရွာ၊ ဟားခါးမြို့နယ်|ချွန်ကျုံးရွာ]]ကို လေတပ်က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ မိသားစုဝင်လေးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ အဆိုပါတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကလေးငယ်တစ်ဦးအပါအဝင် ဒေသခံ ၄ ဦး သေဆုံးပြီး ၉ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်ဟု သတင်းများက ဖော်ပြသည်။<ref>{{Cite web|title=ဟားခါး ချွန်ကျုံးကျေးရွာ စစ်ကောင်စီ ဗုံး ၂ ကြိမ်ကြဲ ၄ ဦး သေဆုံး၊ ၉ ဦး ဒဏ်ရာရ|url=https://burmese.voanews.com/a/sac-airstrike-on-chin-village/7895668.html|publisher=VOA Burmese|accessdate=2025-6-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250622133332/https://burmese.voanews.com/a/sac-airstrike-on-chin-village/7895668.html|archivedate=2025-6-22}}</ref> *၂၁ ဒီဇင်ဘာ - [[ချင်းညီနောင်]]အဖွဲ့သည် [[ကန်ပက်လက်မြို့]]ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.bnionline.net/en/news/chin-resistance-forces-take-kanpetlet-town Chin Resistance Forces Take Kanpetlet Town] [[Burma News International|Khonumthung News]] December 23, 2024</ref> *၂၉ ဒီဇင်ဘာ - [[ဂွမြို့]]ကို အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=Myanmar's Army takes a major town, says ready for talks|url=https://www.rfa.org/english/myanmar/2024/12/30/rakhine-arakan-army-gwa/|website=Radio Free Asia|access-date=2 Jan 2025|date=30 December 2024}}</ref> == ၂၀၂၅ == ===ဇန်နဝါရီ=== === ဖေဖော်ဝါရီ === * ၃ ဖေဖော်ဝါရီ - မွန်ပြည်နယ်၊ [[ဘီးလင်းမြို့နယ်]]ရှိ မယ်ပလဲ့ စစ်ကောင်စီစခန်းကို [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ကေအန်အယ်လ်အေ]]ဦးဆောင်သော တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=Irrawady |first=The |date=3 February 2025 |title=Karen-Led Rebels Seize Myanmar Junta Base in Mon State |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/karen-led-rebels-seize-myanmar-junta-base-in-mon-state.html |work=The Irrawady}}</ref> * ၄ ဖေဖော်ဝါရီ - ကချင်ပြည်နယ်၊ [[ဗန်းမော်မြို့]]ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းတစ်ခုကို [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကေအိုင်အေ]]က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=The Irrawady |title=Myanmar Junta Headquarters Falls in Key Kachin Town |url=https://www.irrawaddy.com/category/news/war-against-the-junta |work=The Irrwaddy}}</ref> * ၆ ဖေဖော်ဝါရီ - ကယားပြည်နယ်၊ [[လွိုင်ကော်မြို့]]ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းတစ်ခုအား [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]]က စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီတပ်သားများစွာ သေဆုံးခဲ့ပြီး အချို့ကို ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |author=War Noir |date=6 February 2025 |title=#Myanmar (#Burma): Karenni Forces (#KNDF) raided Military Junta Base in #Loikaw, #Kayah State. Several soldiers were killed and captured.|url=https://x.com/war_noir/status/1887461602376487327|website=Twitter}}</ref>{{Better source needed|date=February 2025}} * ၇ ဖေဖော်ဝါရီ - [[ကယားပြည်နယ်]]နှင့် [[ရှမ်းပြည်နယ်]] အစပ်ရှိ [[မိုးဗြဲမြို့]]ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် ကြိုးပမ်းသော စစ်ကောင်စီတပ်အား ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့က ကြားဖြတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းမှ ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=Htoo Zan |first=Hein |date=7 February 2025 |title=Karenni Rebels Advance on Key Shan Town |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/karenni-rebels-advance-on-key-shan-town.html |work=The Irrawaddy}}</ref> * ၈ ဖေဖော်ဝါရီ - မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[စလင်းမြို့နယ်]]တွင် စစ်ကောင်စီ၏ ရေယာဉ်ကို [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]က အလစ်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title= #Myanmar (#Burma) 🇲🇲: People's Defense Forces (#PDF) conducted an ambush on a Military Council Boat in Salin Township, #Magway Region. Fighters were armed with 7.62mm K-09 assault rifle (Kachin-made Type 81 clone) and 5.56mm MA-3 MK 2 assault rifle.|url=https://x.com/war_noir/status/1888232506526249306}}</ref>{{Better source needed|date=February 2025}} * ၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ - မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ညောင်ဦးမြို့နယ်]]ရှိ [[ပုဂံ]] [[ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ|ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ]]ရှိ [[အလိုတော်ပြည့်ဂူဘုရား]]အနီးတွင် ဆိုင်ကယ်စီးလာသော ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်နှစ်ဦး ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။ ကျန်တစ်ဦးမှာ လွတ်မြောက်သွားခဲ့သည်။ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက သေနတ်နှစ်လက်နှင့် ခဲယမ်းများ သိမ်းဆည်းရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=The Irrawaddy |date=18 February 2025 |title=Junta police killed in ambush at Myanmar's Bagan world heritage site |url=https://www.instagram.com/p/DGNjYXLt0cU/?igsh=MWN2cmVmaThoaWpkcA==}}</ref>{{Better source needed|date=February 2025}} * ၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ - [[ချင်းပြည်ကောင်စီ]]နှင့် [[ချင်းညီနောင်|ကြားကာလချင်းအမျိုးသားအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]]တို့ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ဆုံကာ ချင်းအမျိုးသားကောင်စီအဖြစ် ပူးပေါင်းရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။<ref>[https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2025/02/26/113134/ ချင်းတော်လှန်ရေးအင်အားစုနှစ်ခုကို ချင်းအမျိုးသားကောင်စီ အဖြစ် ပေါင်းစည်းရန် ချင်းပြည်ကောင်စီ နှင့် ICNCC /ချင်းညီနောင် သဘောတူ] People's Spring. February 26, 2025</ref><ref>[https://myanmar-now.org/mm/news/61392/ Rival Chin Groups agree to form unified ‘Chin National Council’ after years of tension] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250619101121/https://myanmar-now.org/mm/news/61392/ |date=19 June 2025 }} February 27, 2025. [[Myanmar Now]].</ref> * ၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ - [[လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်]] ထိုင်းနယ်စပ်အနီးရှိ စစ်ကောင်စီရှေ့တန်းစခန်းတစ်ခုကို ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်နှင့် မဟာမိတ်အဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.instagram.com/p/DGw2pooTdHV/?igsh=MXU2aGxzMHVyYW82OA== KNLA seizes regime outpost near Thai border] </ref> === မတ် === * ၁ မတ် - ကျောက်ဖြူမြို့နယ်ရှိ ဓညဝတီရေတပ်စခန်းတွင် စစ်ကောင်စီနှင့် ရက္ခိုင့်တပ်တော်တို့ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့သည်ဟု ဧရာဝတီသတင်းဌာနက ဆိုသည်။<ref>{{Cite web |last=Zan |first=Hein Htoo |date=2025-03-01 |title=Arakan Army Renews Attacks on Kyaukphyu Naval Base |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/arakan-army-renews-attacks-on-kyaukphyu-naval-base.html |access-date=2025-03-01 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref> * ၉ မတ် - နွားထိုးကြီးမြို့နယ်တွင် နွားထိုးကြီး ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့က စစ်ကောင်စီတပ်သား ၅၀ နီးပါးကို သတ်ဖြတ်ခဲ့ပြီး ၁၄ ဦးအား ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ တော်လှန်ရေးသမား သုံးဦး သေဆုံးပြီး ခုနစ်ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-03-11 |title=PDF: Almost 50 Myanmar Junta Troops Killed in Mandalay |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/pdf-almost-50-myanmar-junta-troops-killed-in-mandalay.html |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref> * ၁၁ မတ် - TNLA, PDF တပ်ဖွဲ့များနှင့် တိုက်ပွဲပြင်းထန်ခဲ့ပြီးနောက် နောင်ချိုမြို့နယ်ရှိ [[တောင်ခမ်းရွာ၊ နောင်ချိုမြို့နယ်|တောင်ခမ်း]]ကို တပ်မတော်က ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=Y0uPemDAN1Y တောင်ခမ်းဒေသက စစ်ကြောင်းတွေ နောက်တန်းပြန်ပို့၊ အောင်ပွဲရပုံစံ ကြိုဆို]. [[Democratic Voice of Burma]]. March 12, 2025</ref> *၁၇ မတ် - ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး [[ညောင်ကျိုးရွာ၊ ပန်းတောင်းမြို့နယ်|ညောင်ကျိုး]]ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းကို အာရက္ခတပ်တော်နှင့် မဟာမိတ်များက တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-03-17 |title=Rakhine Rebels Attack Myanmar Junta Base in Bago |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/rakhine-rebels-attack-myanmar-junta-base-in-bago.html |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref> *၂၆ မတ် - လေးမျက်နှာမြို့နယ်သို့ အေအေက ဝင်ရောက်ကာ ပုသိမ်-မုံရွာလမ်းပိုင်းအဝေးပြေးလမ်းအနီး ကျေးရွာများတွင် စစ်ကောင်စီနှင့် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ကာ ရွာအချို့ကို အေအေက ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=လေးမျက်နှာမြို့နယ်မှ ရွာတချို့ AA တို့ ထိန်းချုပ် |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2025/03/26/399012.html |work=The Irrawaddy |date=26 March 2025}}</ref> * ၂၈ မတ် - ** ပြင်းအား ၇.၇ ရှိ [[၂၀၂၅ မြန်မာ ငလျင်]] လှုပ်ခတ်ခဲ့ခြင်းကြောင့် မန္တလေးမြို့အပါအဝင် နေရာများတွင် ပျက်စီးဆုံးရှုံးကာ အများအပြား သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=March 28, 2025 |title=Thailand, Myanmar Earthquake highlights: 144 dead in Myanmar, 732 injured; Trump says US to offer help |url=https://www.firstpost.com/world/bangkok-thailand-earthquake-live-updates-7-7-magnitude-earthquake-hits-myanmar-tremors-rescue-operation-liveblog-13875286.html |access-date=March 28, 2025 |publisher=[[Firstpost]] |language=en}}</ref> ** ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက်ပြုလုပ်လျက်ရှိပြီး ပုဏ္ဏားကျွန်းဆေးရုံ၏ အဆောင်အချို့ ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ပုဏ္ဏားကျွန်းဆေးရုံကို စစ်ကောင်စီက အတွဲလိုက်ဒုံးဖြင့် ပစ်ခတ်၍ အဆောင်အချို့ ပျက်စီး |trans-title=Ponnakyun Hospital bombed by cluster missiles, destroyed |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/67e64193b2eb6403451ac0a3 |work=Narinjara}}</ref> * ၂၉ မတ် - ** ငလျင်လှုပ်အပြီး နောက်တစ်ရက်တွင် KNU ဌာနချုပ်အနီးအပါအဝင် ရှမ်းမြောက်၊ ပဲခူးနှင့် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးများတွင် စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=မြန်မာပြည်သူများအားလုံး အတိဒုက္ခရောက်နေသည့် ငလျင်လှုပ်ခတ်ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီက KNU ဌာနချုပ်အနီး ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ရှမ်းမြောက်နှင့်ပဲခူးတိုင်းတို့ကို လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ လုပ်ဆောင် |url=https://yktnews.com/2025/03/209348/ |trans-title=During troubling times for all Myanmar people, junta conducts aerial attacks on KNU HQ, Sagaing Region, North Shan and Bago Regions |date=29 March 2025}}</ref> ** ကုလသမဂ္ဂနှင့် အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့များနှင့် လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီများ ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ရန်အတွက် ထိုးစစ်များ နှစ်ပတ်ကြာ ရပ်နားထားမည်ဟု အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရက ကြေညာခဲ့သည်။<ref name=quakecf>{{cite news |title=Myanmar resistance movement announces partial ceasefire to aid quake relief as death toll tops 1,600 |url=https://www.latimes.com/world-nation/story/2025-03-29/myanmars-earthquake-death-toll-jumps-to-1-644-as-more-bodies-are-recovered-from-the-rubble |last1=Rising |first1=David |last2=Saksornchai |first2=Jintamas |work=LA Times |date=29 March 2025}}</ref> * ၃၀ မတ် - ** စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး ပေါက်မြို့နယ်အတွင်း စစ်ရဟတ်ယာဉ်ဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=https://yktnews.com/2025/03/209498/ |title=NUG က ငလျင်ဒဏ်ကယ်ဆယ်ရေးအတွက် နှစ်ပတ် အပစ်ရပ်ထားသော်လည်း ပေါက်မြို့နယ်အတွင်းတွင် စစ်တပ်က စစ်ရဟတ်ယာဉ်ဖြင့် ဗုံးကျဲပစ်ခတ်တိုက်ခိုက် |trans-title=Despite NUG 2-week ceasefire to aid with earthquake relief, military uses helicopters to continue bombings in Pauk Township |date=30 March 2025}}</ref> ** ကျောက်ဖြူမြို့နယ်ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းတစ်ခုအား အေအေ က ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=အရပ်သားကျေးရွာများကို စစ်ကောင်စီက ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်နေ၍ ကျောက်ဖြူရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းကို AA ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက် |trans-title=Local villages continue being bombed by SAC, AA sieges SAC military outpost |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/67eb6cb2b2eb64034577f9d6 |work=Narinjara}}</ref> === ဧပြီ === * ၁ ဧပြီ - ** [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]က တစ်လကြာ တဖက်သတ်အပစ်အခတ်ရပ်စဲကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ညီနောင်သုံးဖွဲ့တစ်လတဖက်သတ်အပစ်အခတ်ရပ်စဲကြောင်းကြေညာ |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/67ebec29b2eb64034584742b?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTEAAR0LLfZRyD2kTOfBcDtyoFhelNoJ14e1BTb4ZCWszYcsKyA8TNx-U1ZnFHI_aem_B-yhV4Muw6ws6yjynRRhpg |access-date=2025-04-01 |website=နိရဉ္ဇရာ |language=my}}</ref> ** စစ်ကောင်စီအား ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်နေကြသည့် ပီဒီအက်ဖ်များနှင့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များကို စစ်ရေးအရ ဆက်လက်တိုက်ခိုက်သွားမည်ဟု ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]က [[မြဝတီရုပ်မြင်သံကြား]]မှတဆင့် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=အပစ်ရပ် ထားသည့်အဖွဲ့များကို ဆက်လက်တိုက်ခိုက်မည်ဟု စစ် ခေါင်း ဆောင် တုံ့ပြန် |trans-title=Junta leader announces he will continue to attack groups that paused operations |url=https://bur.mizzima.com/2025/04/01/51842 |work=[[Mizzima]]|lang=my}}</ref> * ၂ ဧပြီ - ** တရုတ်နိုင်ငံ ကြက်ခြေနီအဖွဲ့၏ အကူအညီယာဉ်တန်းကို စစ်ကောင်စီက သတိပေးသည့်အနေဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar junta admits to firing on Chinese Red Cross aid convoy |url=https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-junta-admits-to-firing-on-chinese-red-cross-aid-convoy/ |access-date=2 April 2025 |work=Myanmar Now |date=2 April 2025 |accessdate=6 April 2025 |archivedate=3 April 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250403132652/https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-junta-admits-to-firing-on-chinese-red-cross-aid-convoy/ }}</ref> ** ဧပြီလ ၂၂ ရက်နေ့အထိ ရက် ၂၀ ကြာ အပစ်အခတ်ရပ်နားမည်ဖြစ်ကြောင်း ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ဆိုသည်။<ref>{{cite news|title=‌Myanmar holds minute's silence for more than 2,700 dead in devastating earthquake |url=https://www.france24.com/en/live-news/20250402-myanmar-quake-victim-rescued-after-5-days-as-aid-calls-grow |publisher=France 24 |date=2 April 2025}}</ref> ** မိမိကိုယ်ကို ခုခံကာကွယ်သည်မှလွဲ၍ အပစ်အခတ် ရပ်တန့်သည်ဟု ကေအိုင်အေ က ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=Myanmar earthquake death toll rises to 3,085 as more bodies found |url=https://apnews.com/article/myanmar-thailand-earthquake-71d51dfc7339e017b1d116c105effab4 |access-date=3 April 2025|work=AP News |date=3 April 2025|language=en}}</ref> ** ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအစပ်ရှိ တောင်ငူ-ပန်းတနော်ကားလမ်းပေါ်ရှိ ညောင်ကျိုးဗျူဟာစခန်းကို အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပဲခူးတိုင်း ညောင်ကျိုးဗျူဟာစခန်းကို အလုံးစုံသိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့ကြောင်း AA သတင်းထုတ်ပြန် |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/67f1683797881a25824d6467 |access-date=2025-04-06 |website=နိရဉ္ဇရာ |language=my}}</ref> * ၃ ဧပြီ - ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်မြို့တွင် စစ်ကောင်စီက လက်နက်ကြီးဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့သလို စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ အင်းတော်မြို့နယ်တွင်လည်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကို ဆက်လက် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title= စစ်ကောင်စီက ရက် ၂၀ ကြာ အပစ်ရပ်မည်ဟု ကြေညာပြီး နောက် ဝိုင်းမော်တွင်စ စ်ရေးလှုပ်ရှားသဖြင့်တို က်ပွဲဖြစ်ပွား၊ အင်းတော်မြို့ကိုလည်း စစ်တပ်က လေယာဉ်ဖြင့်ဗုံး ကျဲ |trans-title=Military junta announces 20 day ceasefire and then takes military action in Bhamo battle, military also aerial bombs Intaw |date=3 April 2025 |url=https://yktnews.com/2025/04/210005/ |work=Khit Thit Media}}</ref> * ၄ ဧပြီ - **တရုတ်နိုင်ငံ၏ စေ့စပ်မှုဖြင့် လားရှိုးခရိုင်အား MNDAA နှင့် စစ်ကောင်စီတို့ ပူးတွဲအုပ်ချုပ်ရန် သဘောတူညီခဲ့သည်။<ref> [https://burma.irrawaddy.com/news/2025/04/04/399520.html တရုတ်ဖိအားကြောင့် လားရှိုးမှ ကိုးကန့်တို့ ဆုတ်ခွာတော့မည်]. [[The Irrawaddy]]. April 4, 2025.</ref> ** ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နယ်စပ်အနီး မောင်တောမြို့နယ်တွင် စစ်ဆင်ရေးတစ်ခု ပြုလုပ်နေစဉ်အတွင်း [[အာရကန်ရိုဟင်ဂျာ ကယ်တင်ရေးတပ်မတော်]] အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအား အေအေက သတ်ဖြတ်ခဲ့ပြီး သေနတ်နှစ်လက်နှင့် ကျည်အချို့ သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ARSA စစ်သွေးကြွများ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်မှတဆင့် ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=ARSA member killed, AA seizes 2 guns, some ammunition during an operation in Maungdaw North|url=https://www.narinjara.com/news/detail/67f170ca97881a25824e16e6|date= April 5, 2025|work= Narinjara News |language=english}}</ref> * ၇ ဧပြီ - ** နောက်ဆုံးလက်ကျန်စစ်စခန်းဖြစ်သော [[ခလရ(၂၆၈)|ခလရ ၂၆၈]]ကို သိမ်းပိုက်ရရှိပြီးနောက် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းမြို့အား ချင်းညီနောင်အဖွဲ့က ထိန်းချုပ်ရရှိခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲတွင် [[ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး နိုင်ငံတကာတပ်ဦး]] အပါအဝင်အဖွဲ့များစွာက ပူးပေါင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2025-04-08 |title=Chin Rebels Rout Myanmar Junta From Falam After Five-Month Battle |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/chin-rebels-rout-myanmar-junta-from-falam-after-five-month-battle.html?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTEAAR5FR4WRjQmAXmht0CIaEt6X1PAZxdbxkWo5iutGTT_XXOqT-qY-haSch3XmFA_aem_f9_lgAOpeKrp0MmLORXH4w |access-date=2025-04-09 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref> ** ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်၊ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်နှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး]] ပူးပေါင်းအဖွဲ့များက စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး အင်းတော်မြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref> [https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/67f4239a97881a25827b5623 အင်းတော်မြို့ကိုတော်လှန်ရေးတပ်များသိမ်းပိုက်]. Narinjara News (in Burmese). Khiang Lu Hla.</ref> [[ပဲခူး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု]]ကို ကျူးလွန်ခဲ့သော တပ်မ ၇၇ တပ်မမှူး ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်သက်ဦးကို အရှင်ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။<ref> [https://yktnews.com/2025/04/210781/ ပဲခူးမြို့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု ၄ နှစ်ပြည့်နေ့တွင် ဦးဆောင်နှိမ်နင်းခဲ့သော တပ်မ ၇၇ တပ်မမှူး ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်သက်ဦးနှင့် စစ်သား ၁၅၀ ကျော်ကို အရှင်ဖမ်းမိပြီး တပ်မ ၇၇ တစ်တပ်လုံးကို PDF က ချေမှုန်း] (in Burmese). April 10, 2025. [[Khit Thit Media]].</ref> * ၁၀ ဧပြီ - အမှတ် ၂၄ ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ မှ ဗိုလ်မှူး သော်ဇင်ဦး လိုက်ပါလာသော ကားအား ပခုက္ကူမြို့တွင် Earthquake People’s Defense Force က ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ဗိုလ်မှူး သော်ဇင်ဦးနှင့် ယာဉ်ပေါ်ပါ နောက်ထပ် အမျိုးသား တစ်ဦးတို့ သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar junta vehicle attacked in Magway’s Pakokku, killing two individuals, including a major|url=https://eng.mizzima.com/2025/04/13/21317 |date= April 13, 2025|work= Mizzima |language=english}}</ref> * ၁၄ ဧပြီ - ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်နှင့် ပီဒီအက်ဖ် ပူးပေါင်းအဖွဲ့သည် ကျုံဒုံးမြို့နှင့် ကော့ကရိတ်မြို့များရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းများကို ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Military Headquarters and Bases in Kyone Doe, Kawkareik Township, Targeted in Recent Coordinated Attacks|url=https://www.bnionline.net/en/news/military-headquarters-and-bases-kyone-doe-kawkareik-township-targeted-recent-coordinated|date= April 24, 2025|work= Burma News Agency|language=english}}</ref> * ၁၇ ဧပြီ - ၂၀၂၅ ဖေဖော်ဝါရီတွင် စတင်ခဲ့သော CDF-KKG စစ်ဆင်ရေး၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ကလေးနှင့် ဂန့်ဂေါမြို့အကြားရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းများကို သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သည်ဟု ချင်းပြည်ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့-ကလေး၊ ကဘော်၊ ဂန့်ဂေါ က ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=CDF-KKG claims control of 4 junta bases between Kale and Ganga in 2 months|url=https://mmpeacemonitor.org/en/en-news/cdf-kkg-claims-control-of-4-junta-bases-between-kale-and-ganga-in-2-months/|date= April 17, 2025|work= Myanamr Peace Monitor|language=english}}</ref> * ၁၈ ဧပြီ - အပစ်အခတ်ရပ်စဲမှုစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့စာတန်းနှင့် တရုတ်အလံပါ ကားတန်းသည် တရုတ်နိုင်ငံမှ လားရှိုးမြို့တွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။<ref name=lashio/> * ၂၀ ဧပြီ - နောင်ချိုမြို့နယ်၊ တောင်ခမ်းရွာဒေသရှိ တိုက်ပွဲများတွင် စစ်ကောင်စီက ဓာတုလက်နက်များ သုံးစွဲခဲ့သည်ဟု [[ဓနုပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်တော်]]က စွပ်စွဲခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Junta Uses Chemical Weapons in Southern Shan State|url=https://www.bnionline.net/en/news/junta-uses-chemical-weapons-southern-shan-state|date= April 22, 2025|work= Burma News Agency|language=english}}</ref> * ၂၁ ဧပြီ - လားရှိုးမြို့ပေါ်ရှိ MNDAA အလံများအား ရုပ်သိမ်းပြီး မြို့၏ မြောက်ဘက် ငါးမိုင်အကွာနှင့် တောင်ဘက် သုံးမိုင်အကွာရှိ စစ်ဆေးရေးစခန်းများသို့ MNDAA က ဆုတ်ခွာခဲ့သည်။<ref name=lashio>{{cite news |author=Nora Pyae |title=Chinese monitors deployed to strategic Lashio as junta slowly retakes town |url=https://myanmar-now.org/en/news/chinese-monitors-deployed-to-strategic-lashio-as-junta-slowly-retakes-town/ |date=21 April 2025 |work=Myanmar Now |accessdate=30 April 2025 |archivedate=30 April 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250430112505/https://myanmar-now.org/en/news/chinese-monitors-deployed-to-strategic-lashio-as-junta-slowly-retakes-town/ }}</ref> * ၂၂ ဧပြီ - ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း တော်လှန်ရေးတပ်ပေါင်းစုမှ ရှမ်းပြည်‌ (တောင်ပိုင်း) ဒေသခံတော်လှန်ရေးတပ်ပေါင်းစု (SSLRU)၊ Special Operation Drone Force (SODF) တို့သည် [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]]လက်အောက်တွင် ဗျူဟာအမှတ် (၉) အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=KNDF TOC-9 focuses on military operations in southern Shan State|url=https://mmpeacemonitor.org/en/en-news/kndf-toc-9-focuses-on-military-operations-in-southern-shan-state/|date= April 22, 2025|work= Myanamr Peace Monitor|language=english}}</ref> * ၂၆ ဧပြီ - တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်မြို့နယ်၊ [[မောင်မယ်ရှောင်ရွာ၊ ထားဝယ်မြို့နယ်|မောင်မယ်ရှောင်ရွာ]]အနီးရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းအား ထားဝယ်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်က ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Dawei’s Hali Gui camp falls: captain commits suicide, 16 troops surrender|url=https://eng.mizzima.com/2025/04/29/21806|date= April 28, 2025|work= Mizzima |language=english}}</ref> * ၂၈ ဧပြီ - ကျောက်ဖြူမြို့နယ်၊ လိပ်ခမော်ရွာအနီးတွင် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီအလောင်းအချို့နှင့် လက်နက်များကို အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကျောက်ဖြူ လိပ်ခမော်ကျေးရွာအနီးတိုက်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီအလောင်းတချို့နှင့် လက်နက်တချို့ကို အာရက္ခတပ်တော် သိမ်းဆည်းရမိ |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/6810c834d08f26ee8369b7ea?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTEAAR6mr8mo4BlHNn92aV9JljpWvKZAzfS86gsv8rWorjSJ1yIFx8W1FAacyljHsA_aem_T4d7dLCKF7cn0rWxlePD6Q |access-date=2025-04-29 |website=နိရဉ္ဇရာ |language=my}}</ref> * ၂၉ ဧပြီ - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးမြို့နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ကျေးရွာများအား လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုပြုလုပ်ရန် ပျံသန်းလာသော စစ်ကောင်စီ၏ [[Mi-35]] တိုက်ခိုက်ရေးရဟတ်ယာဉ်အား ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်က ပစ်ခတ်ခဲ့ရာ အရေးပေါ် ဆင်းသက်ခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=Resistance Forces Down Junta Helicopter|url=https://www.bnionline.net/en/news/resistance-forces-down-junta-helicopter|date= April 29, 2025|work= Burma News Agency|language=english}}</ref> === မေ === * ၁ မေ - ငလျင်နောက်ဆက်တွဲ တိုက်တာအဆောက်အအုံများရှင်းလင်းရေးနှင့် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားရေးလုပ်ငန်းများ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်နိုင်ရေးတို့အတွက် အပစ်ရပ်ကာလအား မေလ ၁ ရက်နေ့မှ မေလ ၃၁ ရက်နေ့အထိ သက်တမ်းထပ်တိုးကြောင်း မြောက်ပိုင်းညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့က မေလ ၁ ရက်နေ့ရက်စွဲဖြင့် ထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/05/02/54864|title=မြောက်ပိုင်းညီနောင်မဟာမိတ် ၃ ဖွဲ့ အပစ်ရပ်ကာလ မေလကုန်ထိ ထပ်တိုး|author=Mizzima|publisher=Mizzima Media|access-date=3 may 2025}}</ref> * ၂ မေ - ပဲခူးတိုင်း [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]ရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စွဲထားသော နေရာ ၆ ခုနှင့် နတ်တလင်းမြို့နယ်ရှိ ရဲကင်းစခန်းတစ်ခုကို တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းအဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သည်ဟု တောင်ပိုင်းစစ်ဒေသ အမှတ် -၂ စစ်ဒေသခွဲက ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c4g214jzypqo|title=ပဲခူးတိုင်း ကျောက်ကြီးနဲ့ နတ်တလင်းက တပ်စခန်း ၇ ခုကို တော်လှန်ရေးအဖွဲ့တွေ သိမ်းပိုက်|date=3|year=2025|month=May|author=BBC Burmese|publisher=BBC}}</ref> * ၈ မေ - [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]နှင့် [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] ပူးပေါင်းအဖွဲ့သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေကျင်မြို့နယ်၊ ညောင်ခြေထောက်ရွာရှိ စစ်ကောင်စီ ခြေမြန်တပ်ရင်း ၅၉၈ ဌာနချုပ်ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-05-13 |title=Myanmar Resistance Briefly Captures Junta Battalion HQ in Bago|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-briefly-captures-junta-battalion-hq-in-bago.html|website=The Irrawaddy|language=en-US}}</ref> * ၆ မေ - တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး က  ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မေ ၆ ရက်မှ ၃၁ ရက် အထိကာလကို ယာယီပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေးကာလအဖြစ် ထပ်မံတိုးမြှင့်ကြောင်း ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။<ref>{{Cite news|title=တပ်မတော်က ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မေ ၆ ရက်မှ ၃၁ ရက် အထိကာလကို ယာယီပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေးကာလအဖြစ် ထပ်မံတိုးမြှင့်|url=https://www.mmnationalpost.com/2025/05/blog-post_138.html|author=Myanmar National Post}}</ref> * ၉ မေ - ** ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးနှင့် မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့များသည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ထားဝယ်မြို့နယ်]]ရှိ ထိုင်းမြန်မာ နယ်စပ် [[ထီးခီး]] အခြေစိုက်စခန်းကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2025-04-09 |title=KNU Hails Seizure of Myanmar Junta Base on Thai Border|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/knu-hails-seizure-of-myanmar-junta-base-on-thai-border.html |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref> ** နောင်ချိုမြို့နယ်၊ [[သရက်ချိုရွာ၊ နောင်ချိုမြို့နယ်|သရက်ချိုရွာ]]အနီးရှိ TNLA ၏ ရှေ့တန်းစခန်းရှစ်ခုကို စစ်ကောင်စီတပ်များက ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-05-09 |title=Myanmar Junta 'Seizes Eight TNLA Positions'|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-seizes-eight-tnla-positions.html|website=The Irrawaddy|language=en-US}}</ref> * ၁၁ မေ - ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကျောက်ဖြူမြို့နယ်ရှိ လိပ်ခမော်နှင့် မလိကျွန်းရွာများသို့ ချီတက်လာသည့် စစ်ကြောင်းအား အာရက္ခတပ်တော်က ကြားဖြတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-05-13 |title=Kyaukphyu Conflict Escalates Daily|url=https://www.bnionline.net/en/news/kyaukphyu-conflict-escalates-daily|website=Burma News International|language=en-US}}</ref> * ၁၂ မေ - စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]အတွင်းရှိ [[အိုးထိမ်းကွင်း (တောင်)ရွာ၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်|အိုးထိန်းတွင်းကျေးရွာ]]မှ စာသင်ကျောင်းကို ဗုံးကျဲသဖြင့် မေလ ၁၃ ရက် မနက်ပိုင်းအထိ သေဆုံးသူဦးရေ ၂၂ ဦးရှိခဲ့ပြီး၊ အထဲမှ ၂၀ ဦးမှာ ကျောင်းသားကလေးငယ်များဖြစ်ကြသည်။ ကျန်သော ၂ ဦးမှာ ဆရာမများဖြစ်ကြသည်။<ref>{{Cite news|title=အိုးထိန်းတွင်းရွာ ဗုံးကြဲခံရမှု - သေဆုံးခဲ့တဲ့ကျောင်းသူတွေက ဘယ်အတန်းတွေမှာ ပညာသင်‌နေကြတာလဲ|author=BBC Burmese|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cy8n7lljdngt|accessdate=13 May 2025}}</ref> စစ်ကောင်စီကမူ သတင်းမှားဖြစ်သည်ဟုဆိုကာ ငြင်းဆိုထားသည်။<ref>{{cite web |title=ဒီပဲယင်းမြို့နယ်၊ အိုးထိမ်းကွင်းကျေးရွာ စာသင်ကျောင်းအား လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များက လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ဆရာ၊ ဆရာမများနှင့် ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူများ ထိခိုက်သေဆုံးခဲ့ရကြောင်း တရားမဝင်ပြည်ဖျက်မီဒီယာများက မဟုတ်မမှန် ရေးသားဖြန့်ဝေလျက်ရှိ {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/69761 |website=www.moi.gov.mm |access-date=၁၃ မေ ၂၀၂၅ |language=en |date=၁၂ မေ ၂၀၂၅}}</ref> * ၁၄ မေ- တမူး ပကဖ အဖွဲ့ဝင် ၁၀ ဦးကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ အာသံရိုင်ဖယ်တပ်ရင်းက ဖမ်းဆီးသတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref> [https://www.reuters.com/world/india/indian-army-operation-myanmar-border-kills-10-insurgents-2025-05-15/ Indian army operation on Myanmar border kills 10 insurgents] [[Reuters]]. May 14, 2025. </ref><ref>[https://myanmar-now.org/mm/news/63778/ အိန္ဒိယတွင် ရဲဘော် ၁၀ ဦး အသတ်ခံရကြောင်း တမူးခရိုင်ပအဖ အတည်ပြု] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250520034805/https://myanmar-now.org/mm/news/63778/ |date=20 May 2025 }}. [[Myanmar Now]]. May 20, 2025.</ref> * ၁၅ မေ - ** စစ်ကောင်စီ၏ ထိုင်းမြန်မာနယ်စပ်ရှိ မယ်လစခန်းကို [[KNLA]] က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=KNLA seizes junta's Mae La camp near Myanmar-Thai border in day-long assault|url=https://eng.mizzima.com/2025/05/17/22443|date= May 17, 2025|work= Mizzima |language=english}}</ref> ** စစ်ကောင်စီက ၃၉ နှစ်ကြာ တပ်စွဲခဲ့သည့် [[လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်]]ရှိ တညာကျိုး ဗျူဟာစခန်းကို ကရင်တပ်များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=၃၉ နှစ်ကြာ စစ်ကောင်စီတပ်စွဲခဲ့သည့် ဖားအံခရိုင် တညာကျိုး(ခ)တာလယ် ဗျုဟာစခန်းကို ကရင်တပ်များသိမ်းပိုက် |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/68258f02c8875ede024c0db5 |access-date=2025-05-15 |website=နိရဉ္ဇရာ |language=my}}</ref> ** စစ်ကူများနှင့် စစ်ပစ္စည်းများတင်ဆောင်လာသော တပ်မတော် (ရေ)၏ ရေယာဉ်တစ်စီး ကျောက်ဖြူဆိပ်ကမ်းသို့ ဆိုက်ကပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar junta reinforces Kyaukphyu to protect Chinese-backed deep-sea port amid AA offensive|url=https://eng.mizzima.com/2025/05/16/22419|date= May 16, 2025|work= Mizzima |language=english}}</ref> * ၁၆ မေ - နွားထိုးကြီး ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့နှင့် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီတပ်များသည် [[နွားထိုးကြီးမြို့]]၏ အရှေ့ဖက်ရှိ တရုတ်ဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်းစခန်းမှ ဆုတ်ခွာသွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-05-13 |title=Myanmar Junta Abandons Chinese Pipeline Amid Resistance Attacks|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-abandons-chinese-pipeline-amid-resistance-attacks.html|website=The Irrawaddy|language=en-US}}</ref> * ၁၈ မေ - ချင်းပြည်မြောက်ပိုင်း တီးတိန်မြို့နယ်သို့တက်လာသည့် စစ်ကောင်စိစစ်ကြောင်းကို ကလေး- သိုင်းငင်းလမ်းမပေါ် တီးတိန်မြို့အဝင် မွှာလ်ပီးကျေးရွာနှင့် ‌ဟဲန်ဇိန်ရွာကြားတွင် ချင်းတော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်များ ဝိုင်းဝန်းပိတ်ဆို့ တိုက်ခိုက်နေသဖြင့် မေ ၂၁ ရက်မှ ယနေ့အထိ တိုက်ပွဲပြင်းထန်နေသည်။<ref>{{Cite news|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2025/05/27/401392.html|publisher=The Irrawaddy|accessdate=28 May 2025|title=ချင်းပြည်တက်သည့်စစ်ကြောင်း တီးတိန်အဝင်၌ ပိတ်ဆို့ ခံထားရ|author=မေရီခိုင်း}}</ref> * ၁၉ မေ ** - [[ကျောက်ဖြူမြို့နယ်]]ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းနှစ်ခုကို အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title="AA ကျရှုံးပါစေ"ဟု စစ်ကောင်စီက ယတြာချေပြီးနောက် ကျောက်ဖြူရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းနှစ်ခုကို AA သိမ်းပိုက် |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/682c39d9c8875ede02ad3dd5|access-date=2025-05-20 |website=နိရဉ္ဇရာ |language=my}}</ref> **မြန်မာ-အိန္ဒိယနယ်စပ်၊ တမူးမြို့နယ်တွင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင် (PDF) ၁၀ ဦးကို အိန္ဒိယအာသံရိုင်ဖယ်တပ်ဖွဲ့ဝင်များက ရက်ပိုင်းအတွင်း သတ်ဖြတ်ခဲ့ကြောင်း တမူး PDF အဖွဲ့နှင့် နီးစပ်သူများက ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cy90v2x0nz0o|title=အိန္ဒိယ မြန်မာ နယ်စပ်မှာ တမူး PDF ၁၀ ယောက် သတ်ဖြတ်ခံရ|accessdate=20 May 2025|publisher=BBC Burmese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250521130503/https://www.bbc.com/burmese/articles/cy90v2x0nz0o|archivedate=21 May 2025}}</ref> * ၂၀ မေ - [[ရွှေကူမြို့နယ်]]တွင် စစ်ကောင်စီ၏ ရဟတ်ယာဉ်တစ်စင်းကို ကေအိုင်အေက ပစ်ချခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=KIA က ပစ်ချလိုက်သည့် ရဟတ်ယာဉ် ၁ စီးကို ရွှေကူမြို့နယ်၊ စည်ငန်းရွာ အနောက်ဘက်ရှိ တောထဲတွင် တွေ့ရှိခဲ့ပြီး လေယာဉ်မှူး မိုးထက်အောင်၏ ရုပ်အ‌လောင်းကို ရှာတွေ့ |url=https://yktnews.com/2025/05/215192/ |trans-title=KIA shoots down 1 helicopter, finds body of pilot Moe Htet Aung on west side of Shwegu Township Sinngan village |language=my |work=Khit Thit Media}}</ref> *၃၁ မေ - ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မေ ၃၁ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံးက ငလျင်ဒဏ်သင့်ဒေသများ ပြန်လည်ထူထောင်ရေးလုပ်ငန်းများ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ရန်နှင့် လွတ်လပ်၍ တရားမျှတသော ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကို အောင်မြင်စွာကျင်းပနိုင်ရန်အတွက် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့မှ ၃၀ ရက်နေ့အထိ ယာယီပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေးကာလကို ထပ်မံတိုးမြှင့်လိုက်ကြောင်း ကြေညာချက်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Citenews|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250602074400/https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/nm-2553019/|archivedate=2025-6-2|title=မြန်မာနိုင်ငံ၌ ယာယီပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေးကာလကို ဇွန် ၃၀ ရက်ထိ ထပ်မံတိုးမြှင့်|publisher=Xinhua Myanmar|accessdate=2025-6-2|date=2025-6-1|url=https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/politics-law-military/mm-256104/}}</ref> === ဇွန် === * ၃ ဇွန် - ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်၊ ကရင်ပြည်နယ်က သေ့ဘောဘိုး မဆုတ်တမ်းခံစစ်စခန်းသိမ်းတိုက်ပွဲမှာ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၇၂ ဦး ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်‌ရေးတပ်(KNLA) နဲ့ PDF ပူးပေါင်းတပ်ဆီ လက်နက်ချခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|url=https://www.dvb.no/post/708417|title=သေ့ဘောဘိုးစခန်းကို KNLA နှင့် တပ်ပေါင်းစုများ သိမ်းပိုက်|date=2025-6-3|accessdate=2025-6-6|publisher=DVB Burmese}}</ref> * [[၉ ဇွန်]] - တအာင်းပြည်၏ တော်လှန်ရေးကာလအတွင်း အမြင့်ဆုံး နိုင်ငံရေးအာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်းအဖြစ် ပြည်သူ့အစိုးရ ဖွဲ့စည်းနိုင်ရန်အတွက် [[တအာင်းပြည်ကောင်စီ]] (Ta'ang Land Council – TLC) ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.dvb.no/post/709273|title=ပြည်သူ့အစိုးရ ဖွဲ့နိုင်ရန် တအာင်းပြည်ကောင်စီ ဖွဲ့စည်း|accessdate=၂၀၂၅-၇-၁၂|publisher=DVB}}</ref> * ၁၀ ဇွန် - ထိုင်း - မြန်မာနယ်စပ်၊ ထားဝယ်မြို့နယ်ထဲက အမိုနယ်စပ် (ခေါ်) ပွိုင့် ၂၆၅၅ စစ်ကောင်စီစခန်းကို ကရင်တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းအဖွဲ့တွေက ဇွန် ၁၀ ရက်မှာ သိမ်းပိုက်နိုင်တယ်လို့ ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး(KNU) ဘက်က ပြောသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c753071rnpvt|title=စစ်တပ်လက်ထဲ နှစ် ၃၀ နီးပါးရောက်ခဲ့တဲ့ ထိုင်း -မြန်မာနယ်စပ်က အမိုစခန်းကို သိမ်း - KNU|publisher=BBC Burmese|accessdate=2025-6-10|date=2025-6-10}}</ref> * ၁၀ ဇွန် - စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ပုလဲမြို့နယ်အတွင်း ကန်ထောင့်နယ်မြေရဲစခန်းသိမ်းတိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားနေစဉ်အတွင်း စစ်ကောင်စီ၏ တိုက်လေယာဉ်တစ်စင်းကို ယနေ့ (ဇွန်လ ၉ ရက်) နေ့လယ်ပိုင်းက ပစ်ချခဲ့ကြောင်း ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ် (PLA) က ဘီဘီစီကို ပြောကြားခဲ့သည်။ PLA က တိုက်လေယာဉ်ကို ပစ်ချနိုင်ခဲ့ကြောင်း ထုတ်ပြန်ပြီး နာရီပိုင်းအကြာတွင် စစ်ကောင်စီကမူ ပုလဲမြို့နယ်အတွင်း ပျက်ကျခဲ့သည့် တိုက်လေယာဉ်သည် လေ့ကျင့်ရေးပြုလုပ်နေစဉ် စက်ချို့ယွင်းမှုကြောင့် ပျက်ကျခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ဤဖြစ်စဉ်သည် ကန်ထောင့်နယ်မြေရဲစခန်း သိမ်းပိုက်ရေးတိုက်ပွဲအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c753071rnpvt|title=ပုလဲတိုက်ပွဲမှာ စစ်တပ်တိုက်လေယာဉ်ကို ပစ်ချခဲ့တယ်လို့ PLA ပြော|publisher=BBC Burmese|accessdate=2025-6-10|date=2025-6-10}}</ref> * ၁၁ ဇွန် - ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ရေကြည်မြို့နယ်]]၊ [[ငသိုင်းချောင်းမြို့]]နှင့် ၁၀ မိုင်ခန့်အကွာရှိ အမြောက်တပ်ရင်း (၃၄၄) ကို ဇွန်လ ၁၁ ရက်နေ့ ညပိုင်းမှစ၍ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) ဦးဆောင်သော တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များက တိုက်ခိုက်နေပြီး တပ်ရင်းအတွင်းအထိ တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်နေကြောင်း ဒေသခံသတင်းရင်းမြစ်များက ပြောကြားခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားမှုကြောင့် ငသိုင်းချောင်းမြို့ခံများနှင့် ရခိုင်စစ်ရှောင်အများစုမှာ ဘေးလွတ်ရာသို့ တိမ်းရှောင်နေကြရကာ အဆိုပါတပ်ရင်းအနီးတွင် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားနေသည်မှာ တစ်ပတ်ခန့်ရှိပြီဖြစ်ကြောင်းနှင့် AA က [[ကျားကိုက်ရွာ၊ ပန်းတောင်းမြို့နယ်|ကျားကိုက်ရွာ]]ကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ယခုကဲ့သို့ တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ လက်ရှိတွင် အမြောက်တပ်ရင်း ၃၄၄ နှင့် ဆက်သွယ်ရေးပြတ်တောက်နေပြီး တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များဘက်မှ သတင်းထုတ်ပြန်ခြင်း မရှိသေးပေ။<ref>{{Cite web|url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/684b7a6f3f3269dd224a26db|title=ဧရာဝတီ ငသိုင်းချောင်းအမြောက်တပ် (၃၄၄)ကို AA ဦးဆောင်သည့် တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များက ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်နေပြီဟုဆို|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250613141829/https://burmese.narinjara.com/news/detail/684b7a6f3f3269dd224a26db|archivedate=2025-6-13|publisher=နိရဉ္စရာ|accessdate=2025-6-13}}</ref> * [[၂၀ ဇွန်]] - စစ်ကိုင်းမြို့နယ်မြောက်ပိုင်းသို့ စစ်တပ်က သံချပ်ကာယာဉ်များဖြင့် စစ်ကြောင်းထိုးလျက်ရှိရာ ဇွန် ၂၀ ရက်၊ နံနက်ပိုင်းတွင် [[ကျော်ဇေယျာရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|ကျော်ဇေယျာရွာ]]အနီး၌ တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားခဲ့ပါသည်။ ယင်းကြောင့် မန္တလေးနှင့် ရွှေဘိုမြို့များသို့ ပြေးဆွဲနေသော ခရီးသည်တင်ယာဉ်များကို [[ဆားတောင်မြို့]]အဝင်နှင့် [[ရုံးပင်ကန်ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|ရုံးပင်ကန်ရွာ]]တို့မှ ဖြတ်သန်းသွားလာခွင့် ပိတ်ပင်ထားကြောင်း သိရပါသည်။ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်များ ထိန်းချုပ်ထားသော [[ဝက်လက်မြို့နယ်]]နှင့် နယ်နိမိတ်ထိစပ်လျက်ရှိသည့် စစ်ကိုင်းမြို့နယ်မြောက်ပိုင်းကို စစ်တပ်က ဇွန်လ ၁၁ ရက်နေ့ကတည်းက နယ်မြေရှင်းလင်းရေး ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါသည်။ ဇွန်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင်မူ အင်အားထပ်မံဖြည့်တင်း၍ [[အုန်းတော (မြောက်)ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|အုန်းတောရွာမြောက်]]ဘက် ရုံးပင်ကန်ရွာမှစတင်ကာ လက်နက်ကြီးပစ်ကူဖြင့် စစ်ကြောင်းထပ်မံထိုးစစ်ဆင်နေခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2025/06/20/402514.html|title=စစ်ကိုင်း- ရွှေဘိုလမ်း တိုက်ပွဲ သံချပ်ကာကားများပါ သုံးလာ|accessdate=2025-6-22|publisher=The Irrawaddy|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250622130614/https://burma.irrawaddy.com/news/2025/06/20/402514.html|archivedate=2025-6-22}}</ref> * ၂၂ ဇွန် - တနင်္သာရီတိုင်းရှိ [[ထားဝယ်မြို့နယ်]]နှင့် [[တနင်္သာရီမြို့နယ်]]တို့ကို စစ်ကောင်စီက စစ်ကြောင်းထိုး၍ ထိုးစစ်ဆင်နေကြောင်း ဒေသတွင်း ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ တာဝန်ရှိသူများက ပြောသည်။ ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) တပ်မဟာ (၄) ၏ ခရိုင်အတွင်းရေးမှူး ပဒိုစောအယ်နာက စစ်ကောင်စီသည် ထီးခီးနယ်စပ်လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက် လက်လွှတ်ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည့် တပ်စခန်းများကို ပြန်လည်ရယူရန်နှင့် ထားဝယ်-ထီးခီး ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းကို အပြည့်အဝ ပြန်လည်စိုးမိုးနိုင်ရန်အတွက် စစ်ကြောင်းထိုးလာခြင်းဖြစ်သည် ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/06/22/59800|title=တနင်္သာရီနှင့် ထားဝယ်မြို့နယ်ကို စစ်ကောင်စီ ထိုးစစ်ဆင်|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250622114830/https://bur.mizzima.com/2025/06/22/59800|archivedate=2025-6-22|publisher=Mizzima|accessdate=2025-6-22}}</ref> * ၂၅ ဇွန် - [[ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်း|ရန်ကုန် – မန္တလေး အမြန်လမ်း]]ဟောင်းပေါ်ရှိ [[ညောင်လေးပင်မြို့နယ်|ညောင်လေးပင်]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ကျောက်တံခါး]]၊ [[ဖြူးမြို့နယ်]]များမှ စစ်ကောင်စီလက်အောက်ခံ တပ်စခန်း ကိုး ခု ကိုဇွန် ၂၅ ရက်နေ့၊ နံနက်အစောပိုင်းတွင် တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက တပြိုင်နက် ဝင်ရောက်တိုခိုက်ခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၉ ဦးသေဆုံးကာ ရဲအုပ်တစ်ဦးအပါအဝင် စစ်သုံ့ပန်း သုံး ဦးအရှင်ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။ တိုက်ခိုက်မှုများကို အမှတ်(၂) စစ်ဆင်ရေးနယ်မြေ၊ တိုင်းစစ်ဌာန(ပဲခူး)၊ ဗျူဟာ-၂၄ အာဠာဝကတပ်ရင်း၊ အမှတ်-၃၅၀၃ တပ်ရင်း၊ ဖြူး(ပကဖ)၊ ဗျူဟာ-၂၅ အမှတ်-၃၇၀၂ တပ်ရင်း၊ Spring Warriors Column၊ KNLA တပ်ရင်း-၉၊ ဗျူဟာ-၂၆ တော်ဝင်ဒေါင်းတပ်ရင်း၊ တောကျီးကန်းတပ်ရင်း တို့မှ ပူးပေါင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်းဟောင်းပေါ်ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်း ၉ ခု တပြိုင်တည်းတိုက်ခိုက်ခံရပြီး တပ်သား ၁၉ ဦးထက်မနည်းသေဆုံး|url=https://ayartimes.com/?p=55885|publisher=Ayeyarwaddy Times|accessdate=2025-6-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250626042754/https://ayartimes.com/?p=55885|archivedate=2025-6-26}}</ref> စစ်ဆင်ရေးကို ဗျူဟာ (၂၆) ၏ ကွပ်ကဲမှုဖြင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ဇွန်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ကျဆုံးသွားသော ရဲဘော်ကျော်စွာအား ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် “ကျော်စွာစစ်ဆင်ရေး” အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://ayartimes.com/?p=55877|title=ညောင်လေးပင်-ကျောက်တံခါးကြား တော်ဝိကျေးရွာရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းသိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး ၁၃ ဦးသေဆုံးကာ ၃ ဦး ဖမ်းဆီးရမိ၊ ကျဆုံးသွားသော ရဲဘော်ကို ဂုဏ်ပြု၍ ကျော်စွာစစ်ဆင်ရေး အဖြစ်သတ်မှတ်|accessdate=2025-6-26|publisher=Ayeyarwaddy Times|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250626042401/https://ayartimes.com/?p=55877|archivedate=2025-6-26}}</ref> ** [[၂၅ ဇွန်]] - [[စစ်ကိုင်းဖက်ဒရယ်ယူနစ်]] ကြားကာလဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေကို စစ်ကိုင်းဖက်ဒရယ်ယူနစ်အတွင်းရှိ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် ဖက်ဒရယ်ယူနစ် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအကြား၂၀၂၅ ဇွန် ၂၅ ရက်၊ မနက်ပိုင်းတွင် စစ်ကိုင်းဖက်ဒရယ် ပဉ္စမပုံမှန်အစည်းအဝေးတွင် အတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/06/25/60125|title=စစ်ကိုင်းဖက်ဒရယ်ယူနစ် ကြားကာလ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို အတည်ပြု|publisher=Mizzima|accessdate=2025-7-12}}</ref> * [[၂၉ ဇွန်]] - [[တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်း(ပလောင်)အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (PSLF/TNLA) ထိန်းချုပ်ရာ [[ကျောက်မဲမြို့]]ကို စစ်ကောင်စီက ယနေ့ (ဇွန်လ ၂၉ ရက်) နေ့လယ်ပိုင်းက လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ရာ အမျိုးသမီး နှစ်ဦး နှင့် အမျိုးသား‌ လေးဦး၊ စုစုပေါင်း ခြောက်ဦး ထိမှန်ဒဏ်ရာရခဲ့ကြောင်း TNLA က သတင်းထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/06/29/60568|title=ကျောက်မဲကို စစ်ကောင်စီ လေကြောင်းဗုံးကြဲ၊ အမျိုးသမီး ၂ ဦး အပါအဝင် ၆ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရ|accessdate=2025-6-29|publisher=Mizzima}}</ref> === ဇူလိုင် === * [[၂ ဇူလိုင်]] - ချင်းပြည်နယ်၊ [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]၊ ဟွာလ်ငိုရမ်ဒေသတွင် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂ ရက်နေ့က ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (CNDF) နှင့် ဟွာလ်ငိုရမ် ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (CDF) တို့အကြား တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း သတင်းရရှိသည်။ ဟွာလ်ငိုရမ် CDF က CNDF အား ၎င်းတို့နယ်မြေအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ပြီး ဒရုန်းဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့သော်လည်း CNDF ကမူ ဟွာလ်ငိုရမ် CDF က ၎င်းတို့အဖွဲ့ဝင်များကို စတင်ပစ်ခတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=Fighting Between Chin Resistance Forces in Falam Township|url=https://www.bnionline.net/en/news/fighting-between-chin-resistance-forces-falam-township|access-date=2025-07-05|website=Burma News International|language=en}}</ref> ဟွာလ်ငိုရမ် CDF နှင့် ဆက်နွှယ်နေသော [[ချင်းပြည်ကောင်စီ]]က နှစ်ဖက်အဖွဲအစည်းမှ ခေါင်းဆောင်များအနေဖြင့် ပြန်လည်ချေဖျက်မရသည့် ချင်းလူမျိုးအချင်းချင်းကြား ကြီးမားသော စစ်ရေးပဋိပက္ခများကို မဖန်တီးရန်တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ ဤအခြေအနေနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်တွင် CNDF နှင့် မဟာမိတ်ဖြစ်သော [[ချင်းညီနောင်|ချင်းညီနောင်အဖွဲ့]]ကလည်း တင်းမာမှုလျှော့ချလိုကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သော်လည်း ပြင်ပတောင်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်းများက စစ်ရေးအကူအညီများဖြင့် ပါဝင်လာပါက CNDF ဘက်က မားမားမတ်မတ် ရပ်တည်မည်ဟု ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2025/07/05/126319/|title=ချင်းလူမျိုး အချင်းချင်းအကြား စစ်ရေးပဋိပက္ခမဖန်တီးဘဲ စစ်ရေးပြင်ဆင်မှုများ ချက်ချင်းရပ်ရန် ချင်းပြည်ကောင်စီ တိုက်တွန်း|publisher=Ludu Nway Oo|accessdate=2025-7-5}}</ref> * ၂ ဇူလိုင် - ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းမြို့နယ်တွင် နယ်မြေအငြင်းပွားမှုကြောင့် ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (CNDF) နှင့် CDF ဟွာလ်ငိုးရမ် (Hualngoram) တပ်ဖွဲ့များအကြား ဇူလိုင် ၂ ရက်နေ့မှ ၃ ရက်နေ့အထိ တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ CNDF က CDF ဟွာလ်ငိုးရမ် တပ်ဖွဲ့ဝင် ၄ ဦးကို ဖမ်းဆီးထားသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဇူလိုင် ၆ ရက်၊ မနက်ပိုင်းမှစတင်ကာ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားလျက်ရှိသည့်အတွက် ရာနှင့်ချီသော ဒေသခံများသည် အိန္ဒိယ- မြန်မာ နယ်စပ်ဂိတ်ကို ဖြတ်ကျော်ပြီး ထွက်ပြေးနေကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/686b58f4aec603c0e6214d02|title=ချင်းလက်နက်ကိုင်နှစ်ဖွဲ့ တိုက်ပွဲပြင်းထန်နေ၍ ချင်းဒေသခံ ထောင်နှင့်ချီ အိန္ဒိယဘက်သို့ ထွက်ပြေး|publisher=Narinjara|accessdate=2025-7-5}}</ref> * ဇူလိုင် ၂ ရက်နှင့် ၃ ရက်တို့ကလည်း ဖလမ်းမြို့နယ်၊ စတွာမ်၊ လျန်နှာ၊ သီးကျီရ် ကျေးရွာများတွင် CNDF နှင့် CDF ဟွာလ်ငိုးရမ်တို့အကြား ထိတွေ့ပစ်ခတ်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဇူလိုင် ၃ ရက်တွင် ချင်းညီနောင်အဖွဲ့ (CB) ဝင် CNDF နှင့် ချင်းလဲန်းကောင်စီ (CC) ဝင် CDF ဟွာလ်ငိုးရမ်တို့ နှစ်ဖက်စလုံးက နိုင်ငံရေးအရ ညှိနှိုင်းဆွေးနွေး အဖြေရှာရန် လိုအပ်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ * ဇူလိုင် ၅ ရက်တွင် ရိခေါ်ဒါရ်မြို့ပေါ်၌ နံနက် ၈ နာရီမှ ညနေ ၆ နာရီအထိ နှစ်ဖက်အပြန်အလှန် ပစ်ခတ်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဤတိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းသည် CNDF နှင့် CDF ဟွာလ်ငိုးရမ်တို့ ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းရန် စီစဉ်နေချိန် ဖြစ်သည်။ CNO/CNDF ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ CNDF အဖွဲ့ဝင်များ တီးအိုချောင်းရွာတွင် တွေ့ဆုံရန် သွားရောက်စဉ် CDF ဟွာလ်ငိုးရမ်မှ အလစ်အငိုက် တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် တိုက်ပွဲများ စတင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ တိုက်ပွဲအတွင်း အိန္ဒိယဘက်ခြမ်း ဇိုခေါ်ထာရ်သို့ ကျည်များ ကျရောက်ခဲ့သဖြင့် အိန္ဒိယအာဏာပိုင်များက ပစ်ခတ်မှု ရပ်တန့်ရန် သတိပေးခဲ့ရသည်။ ထို့ပြင် CNDF ကလည်း ဒေသခံများကို မိနစ် ၃၀ အတွင်း အမြန်ဆုံး ထွက်ခွာရန် သတိပေးခဲ့သည်။ * ဇူလိုင် ၆ ရက်တွင် CNDF ဌာနချုပ်အနီးတွင် ချင်းလဲန်းကောင်စီတပ်များပါဝင်သည့် CDF-ဟွာလ်ငိုးရမ်တပ်ဖွဲ့များနှင့် CNDF တို့အကြား ပြင်းထန်သောတိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲများကြောင့် ရိခေါ်ဒါရ်မြို့ခံ ၁,၀၀၀ ကျော်သည် မြစ်ကိုဖြတ်ကျော်ကာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်၊ ဇိုခေါ်ထာရ်သို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ကြသည်။ အိန္ဒိယအာဏာပိုင်များကလည်း တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားချိန်တွင် နယ်စပ်ဂိတ်တံတားကို ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ * ထို့အပြင် ဇူလိုင် ၅ ရက်တွင် ချင်းလဲန်းကောင်စီဝင် CDF မာရာ (CDF Mara) က ချင်းညီနောင်အဖွဲ့ဝင် မာရာလဲန်းကာကွယ်ရေးတပ် (MDF) နှင့် အာရက္ခတပ်တော် (AA) တို့သည် မတူပီမြို့နယ်၊ လိုင်လင်းပီမြို့ရှိ ၎င်းတို့၏ ဌာနချုပ်ကို ဝင်ရောက်စီးနင်းရန် အင်အားအလုံးအရင်းဖြင့် ထိုးစစ်ဆင်လာကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ဇူလိုင် ၃ ရက်တွင် MDF နှင့် AA တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် လာအိုကျေးရွာမှ စစ်ကြောင်းထိုးလာပြီး CDF မာရာဌာနချုပ်နှင့် ၁ မိုင်ခန့်အကွာအထိ ရောက်ရှိနေပြီဟု ဆိုသည်။<ref>{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2025/07/06/403115.html|title=အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ်အနီး ချင်းလက်နက်ကိုင် ၂ ဖွဲ့ တိုက်ပွဲဖြစ်|accessdate=၂၀၂၅-၇-၅|publisher=The Irrawaddy}}</ref> * [[၃ ဇူလိုင်]] - CDF-Hakha Central Council က [[ဟားခါးမြို့နယ်]]အတွင်း နေထိုင်သူ လူငယ်အမျိုးသားများ မြို့နယ်ပြင်ပသို့ မထွက်ခွာရန်နှင့် အရံတပ်ဖွဲ့သင်တန်းများ မဖြစ်မနေတက်ရောက်ရန် ဇူလိုင် ၃ ရက်တွင် ထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://khonumthung.org/%e1%80%9f%e1%80%ac%e1%80%b8%e1%80%81%e1%80%ab%e1%80%b8%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b7%e1%80%94%e1%80%9a%e1%80%ba%e1%80%80-%e1%80%9c%e1%80%b0%e1%80%84%e1%80%9a%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%bb/|title=ဟားခါးမြို့နယ်က လူငယ်များအားလုံး အရံတပ်ဖွဲ့သင်တန်းတက်ရောက်ရန် CDF-Hakha ထုတ်ပြန်|accessdate=2025-7-6|publisher=Khonuthung News}}</ref> * [[၇ ဇူလိုင်]] -၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၇ ရက်တွင် “မဖြစ်မနေ ပြင်ဆင်ပြောင်းလဲဖို့ လိုအပ်နေပြီဖြစ်တဲ့ NUG အစိုးရ” ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်ဖြင့် မန္တလေးသပိတ်ခေါင်းဆောင် ဒေါက်တာ[[တေဇာဆန်း]]က “ပြည်သူ့နွေဦးတော်လှန်ရေးကို ခရီးဆုံးပန်းတိုင်အထိ ရောက်ရှိအောင် ဦးဆောင်နိုင်ရန် လက်ရှိ NUG အစိုးရသည် ခေါင်းဆောင်မှုစွမ်းရည် လုံလောက်မှုမရှိသေးသောကြောင့် အချိန်မီ မဖြစ်မနေ ပြင်ဆင်ပြောင်းလဲမှုများ ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်နေပြီဖြစ်သည်။” ဟု ရေးသားထောက်ပြသည်။​<ref>{{Cite web|url=https://www.dvb.no/post/713557|title=NUG မဖြစ်မနေ ပြောင်းလဲရန် လိုအပ်ဟု ဒေါက်တာတေဇာဆန်း ထောက်ပြ|accessdate=၁၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|publisher=DVB Burmese}}</ref> * [[၈ ဇူလိုင်]] - ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ ကန်ပက်လက်နှင့် ကျင်ဒွေး မြို့နယ်အတွင်းနေထိုင်သည့် အသက် ၁၈ နှစ် ပြည့်ပြီးသူတိုင်း အခြေခံစစ်သင်တန်း တက်ရောက်ကြရန် Chin Defense Force – Kanpetlet က ဇူလိုင်လ ၈ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://khumimediagroup.com/2025/07/09/%e1%80%a1%e1%80%9e%e1%80%80%e1%80%ba-%e1%81%81%e1%81%88-%e1%80%94%e1%80%be%e1%80%85%e1%80%ba%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%ae%e1%80%b8%e1%80%9e%e1%80%b0%e1%80%90%e1%80%ad/|title=အသက် ၁၈ နှစ်ပြည်ပြီးသူတိုင်း စစ်သင်တန်းတက်ကြရန် CDF-Kanpetlet ထုတ်ပြန်|accessdate=8 July 2025|publisher=Khumi Media Group}}</ref> * [[၁၀ ဇူလိုင်]] - ဇူလိုင် ၅ ရက်နေ့တွင် CNDF မှ [[ရိဒ်ခေါဒါရ်မြို့]]ကို ထိန်းချုပ်ခဲ့ပြီး [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]အတွင်း၌ ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်(CNA) ၊ CDF – Hualngoram နှင့် CNDF တပ်ဖွဲ့ များ တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ကာ ဇူလိုင်လ ၁၀ ရက် ညပိုင်းတွင် ပြန်လည်ဆုတ်ခွာသွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/07/11/61775|title=ရိခေါ်ဒါရ်မြို့မှ CNDF တပ်များဆုတ်ခွာ ၊ ချင်းတပ်ဖွဲ့များအကြား ဆက်လက်ညှိနှိုင်းဆွေးနွေး|publisher=Mizzima|accessdate=2025-7-13}}</ref> * [[၁၁ ဇူလိုင်]] - စစ်ကိုင်းမြို့နယ် ၊ [[လင်းတလူးရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|လင်းတလူးကျေးရွာ]]ရှိ စစ်ရှောင်အများစုနေထိုင်သည့် ဘုန်းကြီးကျောင်းကို စစ်ကောင်စီလေတပ်က ဂျက်တိုက်လေယာဉ်ဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဒေသခံ ၃၀ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးကာ ၂၀ ခန့် အပြင်းအထန်ဒဏ်ရာ ရရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/07/11/61724|title=စစ်ကိုင်းမြို့နယ် လင်းတလူးကျေးရွာ ဘုန်းကြီးကျောင်း ဗုံးကြဲခံရမှုတွင် ဒေသခံ ၃၀ ထက်မနည်းသေဆုံး|accessdate=11 July 2025|publisher=Mizzima}}</ref> * [[၁၂ ဇူလိုင်]] - [[ဥကရစ်ထတိုက်ပွဲ]]: ကရင်ပြည်နယ် [[မြဝတီမြို့]]တောင်ဘက် ထိုင်းနယ်စပ်အနီးရှိ စစ်ကောင်စီ အခြေစိုက် ဥကရစ်ထစခန်းကို ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (KNLA) နဲ့ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ် (PDF) ပူးပေါင်းတပ်တွေက ၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၁၂ ရက်တွင် သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.dvb.no/post/714256|title=ဥကရစ်ထစခန်းကို KNLA ပူးပေါင်းတပ် သိမ်းပိုက်|publisher=DVB|accessdate=2025-7-12}}</ref> * [[၁၄ ဇူလိုင်]] - [[ကယားပြည်နယ်|ကရင်နီပြည်]]၊ [[ဖားဆောင်းမြို့နယ်]]၊ [[မော်ချီးမြို့|မော်ချီး]]ဒေသ ခဲလုပ်သားတွေ နေထိုင်ရာရပ်ကွက်ထဲကို စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်လို့ ခဲလုပ်သားမိသားစု ၆ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/video/2025/07/14/403373.html|title=မော်ချီး ခဲလုပ်ငန်းကို စစ်ကောင်စီ ဗုံးထပ်ကြဲ ၆ ဦးသေဆုံး (ရုပ်/သံ)|accessdate=2025-7-12|publisher=The Irrawaddy}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ကောလင်းမြို့နယ်]]၊ [[ဒိုးပင်ရွာ၊ ကောလင်းမြို့နယ်|ဒိုးပင်ရွာ]]ကို ဇူလိုင် ၁၄ ရက် ညနေက လေကြောင်း တိုက်ခိုက်ခံရပြီး စစ်ရှောင်များဖွင့်ထားသည့် ထမင်းဆိုင်အနီး ကျရောက်ပေါက်ကွဲရာ ကလေးငယ် အပါအဝင် ၄ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရပြီး ဆီဘောက်ဆာကား ၂ စီး မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/65003/|title=ကောလင်းမြို့နယ် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကလေးအပါအဝင် ၄ ဦးဒဏ်ရာရ|accessdate=၂၀၂၅-၇-၁၂|publisher=Myanmar Now|archivedate=16 July 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250716081232/https://myanmar-now.org/mm/news/65003/}}</ref> * [[၁၅ ဇူလိုင်]] - ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း [[နောင်ချိုမြို့]] ဈေးရပ်ကွက်အပါအဝင် မြို့ပေါ်ဌာနဆိုင်ရာ ရုံးအများစုကို စစ်ကောင်စီတပ်က TNLA တပ်ဖွဲ့ထံမှ ၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၁၅ တွင် သိမ်းပိုက်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/65040/|title=နောင်ချိုတစ်မြို့လုံးနီးပါးကို စစ်တပ် ထိန်းချုပ်လိုက်ပြီ|accessdate=2025-7-15|publisher=Myanmar Now}}</ref> * [[၁၆ ဇူလိုင်]] - ကက်သလစ် ဘာသာဝင် ဖာသာဒေါ်နယ်မာတင်ကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သည့် ဒေသခံကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၈ ဦးကို အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) ၏ စစ်ခုံရုံးက အလုပ်ကြမ်းနှင့် ထောင်ဒဏ် နှစ် ၂၀ ချမှတ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/65045/|title=ကက်သလစ်ဘုန်းတော်ကြီးကို သတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်သူ ၈ ဦးကို NUG စစ်ခုံရုံး ထောင်ဒဏ် နှစ် ၂၀ စီချ|accessdate=2025-7-12|publisher=Myanmar Now|archivedate=17 July 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250717054816/https://myanmar-now.org/mm/news/65045/}}</ref> * ၁၇ ဇူလိုင် - [[ချင်းညီနောင်|ချင်းညီနောင်အဖွဲ့ဝင်]]ဖြစ်သော မရာလဲန်းကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (Maraland Defense Force – MDF) က ၎င်းတို့အဖွဲ့မှ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ အပါအဝင် ၃ ဦးကို စစ်အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများနှင့်အတူ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်တွင် ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက်နေ့၌ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရကြောင်း အတည်ပြုခဲ့သည်။ အဆိုပါ စစ်အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများဖြစ်သည့် ကျည်ကာဦးထုပ်နှင့် ကျည်ကာပြားများ တင်ဆောင်လာသော ကားသည် [[မီဇိုရမ်ပြည်နယ်]]၊ ဆိုင်ဟား (Saiha) ခရိုင်၊ တီပါ့ (Tipa) ရွာရှိ မီဇိုရမ်ရဲတပ်ဖွဲ့နှင့် အာသံရိုင်ဖယ်တပ်တို့ ပူးပေါင်းထားသည့် စစ်ဆေးရေးဂိတ်တွင် ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက်နေ့၊ အိန္ဒိယစံတော်ချိန် ည ၉ နာရီ ၄၅ မိနစ်ခန့်တွင် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရခြင်းဖြစ်ကြောင်း MDF မှ သိရသည်။<ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/65347/|title=ချင်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ MDFထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင် အိန္ဒိယတွင်ဖမ်းခံရ|accessdate=2025-7-23|publisher=Myanmar Now|date=22 July 2025}}{{Dead link|date=September 2025 }}</ref> * ၁၈ ဇူလိုင် - DPLA (ဓနုအဖွဲ့)မှ အမျိုးသား ငါးဦးနှင့် MDY-PDF အဖွဲ့မှ အမျိုးသား ၁၀ ဦး၊ စုစုပေါင်း ၁၅ ဦးတို့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်ဆီသို့ အလင်းဝင်ခဲ့သည်။ ဇူလိုင် ၁၇ ရက်ကလည်း တောင်ခမ်းဒေသတစ်ဝိုက်နှင့် နောင်ချိုမြို့နယ်အတွင်းမှ TNLA အဖွဲ့ဝင် အမျိုးသား လေးဦး၊ DPLA အဖွဲ့မှ အဖွဲ့ဝင် အမျိုးသား ငါးဦးနှင့် MDY-PDF အမျိုးသား သုံးဦး၊ အမျိုးသမီး နှစ်ဦး၊ စုစုပေါင်း ၁၄ ဦးတို့ပါဝင်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://news-eleven.com/article/304536|title=ဥပဒေဘောင်အတွင်း ထပ်မံဝင်ရောက်လာသည့် DPLA အဖွဲ့နှင့် MDY-PDF အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးအား မိဘ အုပ်ထိန်းသူများထံ ပြန်လည်အပ်နှံ|accessdate=2025-7-23|publisher=Eleven Media}}</ref>ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက်မှ ယနေ့အထိ TNLA အဖွဲ့ဝင် ၄ ဦး ၊ MDY-PDF အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးနှင့် DPLA အဖွဲ့ဝင် ၄၁ ဦးဖြစ်ပြီး လက်နက်မျိုးစုံ ၁၃ လက်နှင့် ကျည်မျိုးစုံ ၁၅၁၅ တောင့်၊ ကျည်အိမ် ၁၂ ခုနှင့်အတူ ပြန်လည်ဝင်ရောက်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/72651|title=နိုင်ငံတော်နှင့် တပ်မတော်၏ ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်များကို လက်ခံယုံကြည်သည့် DPLA အဖွဲ့ဝင် ၁၉ ဦး ဥပဒေဘောင်အတွင်းသို့ ထပ်မံဝင်ရောက်|accessdate=2025-7-20|publisher=Ministry of Information}}</ref> * [[၂၂ ဇူလိုင်]] - စစ်ကောင်စီတပ်များသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၂ ရက်နေ့ ညပိုင်းတွင် ဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များ သိမ်းယူထားသည့် [[သပိတ်ကျင်းမြို့]]ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c98wx8xjp0ro|title=သပိတ်ကျင်းမြို့ ပြန်ရဖို့ စစ်တပ်သုံးတဲ့ဗျူဟာ|accessdate=2025-7-25|publisher=BBC Burmese}}</ref> * [[၂၅ ဇူလိုင်|၂၄ ဇူလိုင်]] - [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]] ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနက Suntac Technologies နှင့် ၎င်း၏ပိုင်ရှင် [[စစ်တိုင်းအောင်]] အပြင် KT Services & Logistics နှင့် ၎င်း၏ တည်ထောင်သူ မျိုးကျော်သန်း (ဂျွန်သန်း)၊ MCM Group နှင့် ၎င်း၏ပိုင်ရှင် အောင်လှိုင်ဦး အပြင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် တင်လတ်မင်း တို့ကို အမေရိကန်၏ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုစာရင်းမှ ပယ်ဖျက်ပေးခဲ့သည်။ * ၂၉ ဇူလိုင် - တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (TNLA) ထိန်းချုပ်ထားသော ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း) ရှိ ကွတ်ခိုင်နှင့် မိုင်းလုံတို့အပါအဝင် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများ ထိန်းချုပ်ထားသည့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်ရှိ လက်ပံလှရဲစခန်းနေရာများကို စစ်တပ်က လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ သေဆုံးသူ ၁၆ ဦးထက်မနည်းရှိကြောင်း ဘီဘီစီ၏ စုံစမ်းထားသည့် အချက်အလက်များအရ သိရသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c14glg187mnt?post=asset%3Af91815b7-a826-4a92-8460-db308ea5ef52#asset:f91815b7-a826-4a92-8460-db308ea5ef52|title=ကွတ်ခိုင်၊ ကျောက်မဲ၊ စဉ့်ကူးတို့ကို စစ်တပ်လေကြောင်းတိုက်လို့ ဒါဇင်ကျော်သေဆုံး|accessdate=2025-7-30|publisher=BBC Burmese}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ကန့်ဘလူမြို့နယ်]]အရှေ့ပိုင်းရှိ ဆေးရုံတစ်ခု ယမန်နေ့ (ဇူလိုင် ၂၉) ညက လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်ခံရပြီး ၁၅ ဦးဝန်းကျင် ထိခိုက်သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/65573/|title=ကန့်ဘလူမြို့နယ်တွင် ဆေးရုံ ဗုံးကြဲခံရပြီး လူတစ်ဒါဇင်ထက်မနည်း သေဆုံး|accessdate=5 August 2025|publisher=Myanmar Now|archivedate=31 July 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250731122458/https://myanmar-now.org/mm/news/65573/}}</ref> === ဩဂုတ် === * [[၅ ဩဂုတ်]] - ဉာဏ်လင်းသစ် သုတေသနအဖွဲ့က ဩဂုတ် ၅ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်သည့် "ဝေဟင်နှင့်မြေပြင်ကပ်ဘေးကြားမှ မြေစာပင်ဘဝများ" အစီရင်ခံစာအရ မတ်လ ၂၈ ရက်မှ ဇွန်လကုန်အထိ အင်အားပြင်းငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီ၏ တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် အရပ်သား ၇၅၁ ဦး သေဆုံးကာ ၁,၄၀၀ ကျော် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/08/06/64428|title=ငလျင်အပြီးနောက် စစ်ကောင်စီတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အရပ်သား ၇၀၀ ကျော်သေဆုံးဟု ဉာဏ်လင်းသစ် အစီရင်ခံစာ ဖော်ပြ|publisher=Mizzima|accessdate=5 August 2025}}</ref> * [[၁၇ ဩဂုတ်]] - ကယားပြည်နယ်၊ ဖားဆောင်းမြို့နယ်၊ မော်ချီးဒေသမှာ တရက်တည်း လေကြောင်းနှစ်ကြိမ် တိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရပြီး လူ ၁၇ ယောက် သေဆုံးကာ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရသူတွေလည်း ရှိနေတယ်လို့ ကနဦးသတင်းများက ဖော်ပြထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2025/08/17/%e1%80%99%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%81%e1%80%bb%e1%80%ae%e1%80%b8%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%90%e1%80%ad/|title=မော်ချီးမှာ လေကြောင်းတိုက်ခံရလို့ ၁၇ ယောက်သေဆုံးပြီး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရသူတွေရှိနေ|publisher=Voice of Myanmar|accessdate=၂၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၅}}</ref> နောက်တွင် သေဆုံးသူမှာ လူ (၂၇)​ထိ မြင့်လာသည်။​ ဗုံးကြဲမှုမှာ ရွာက ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဆေးရုံကို ဗုံးကျခဲ့ပြီး လူ ၂ ဦးထက်မနည်း ဒဏ်ရာရခဲ့သလို အဆောက်အဦတွေလည်း ပျက်စီးခဲ့သည်။​<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c07pxm4gymzt?fbclid=IwY2xjawMPqs9leHRuA2FlbQIxMABicmlkETFlbnprSkh1RHpmcmxuWVp2AR5Wjdss1hfBdUayV8scGE1Hiv01Wr8jtSyB6aa_T287zM5PQmGMqJ3QsZLshg_aem_BJ8VmkEd1Lg-dTclX3dIHg&post=asset%3Ae48ec2d0-67a7-4e97-acf5-84ab1d54fbcf#asset:e48ec2d0-67a7-4e97-acf5-84ab1d54fbcf|title=မော်ချီးဒေသကို စစ်တပ် ဗုံးကြဲမှု သေဆုံးသူ ၂၄ ဦးအထိ မြင့်တက်|publisher=BBC Burmese|accessdate=17 August 2025}}</ref> ကရင်နီပြည်ကြားကာလအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ (IEC) ၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး (၂) ဖြစ်သူ ကိုဗညားက ဩဂုတ်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ဖားဆောင်းမြို့နယ်၊ မော်ချီးမြို့ရှိ လူနေထူထပ်သော ၁၆ ကုန်းရပ်ကွက်ကို စစ်တပ်၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် သေဆုံးသူ ၃၂ ဦးအထိ တိုးလာကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c0l6jpgj93yt|title=မော်ချီး လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု သေဆုံးသူ ၃၀ ကျော်အထိမြင့်တက်လာ,|publisher=BBC Burmese|accessdate=17 August 2025}}</ref>ဩဂုတ် ၁၉ ရက်မှာ ဗုံးထပ်ကြဲတာကြောင့် ပြည်သူ ၄ ယောက် ထိခိုက်မိတယ်လို့ ဒေသခံတွေက ပြောသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/720258|title=မော်ချီးကို စစ်တပ်က ဗုံးထပ်ကြဲ၊ ပြည်သူ ၄ ဦး ထိခိုက်|publisher=DVB Burmese|accessdate=17 August 2025}}</ref> * [[၁၉ ဩဂုတ်]] - ကရင်နီပြည်တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့တွေက ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလမှာသိမ်းယူထားတဲ့ [[ဒီးမော့ဆိုမြို့]]ကို ၁၆ ရက်ကြာထိုးစစ်ဆင်ပြီးတဲ့နောက် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၁၉ ရက် နေ့မှာ စစ်တပ်က အပြည့်အဝပြန်လည်ထိန်းချုပ်ပြီးလို့ ထုတ်ပြန်သည်။​<ref>{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/video/2025/08/20/404761.html|title=စစ်တပ်က ဒီးမော့ဆိုမြို့ကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ ကြေညာ (ရုပ်/သံ)|publisher=The Irrawaddy|accessdate=22 August 2025}}</ref> * [[၂၀ ဩဂုတ်]] - ဩဂုတ် ၂၀ ရက်တွင် မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော် (MNDAA)၊ ပလောင်(တအာင်း) အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (TNLA)နှင့် ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ (SSPP/SSA)တို့အား ပန်ဆန်းမြို့သို့ ဖိတ်ခေါ်ကာ UWSA အစိုးရအဖွဲ့ ဒုဥက္ကဋ္ဌနှင့် နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေးဝန်ကြီး ကျောက်ကော်အန်းက တရုတ်ဖိအားပေးမှုများအကြောင်း ပြောပြခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး နောက်နောင် မည်သည့် စစ်ရေး၊ စီးပွားရေး အကူအညီများပေးတော့မည်မဟုတ်ကြောင်းလည်း ပြောကြားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2025/08/22/404830.html|title=“ဝ” ထုတ်ပြောရတဲ့အထိ တရုတ်ဖိအား ဘယ်လောက်ကြီးနေလဲ|publisher=The Irrawaddy|accessdate=22 August 2025}}</ref> * [[၂၂ ဩဂုတ်]] - ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ် (၂၂) ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအတိုင်ပင်ခံကောင်စီက အာဏာရှင်စနစ်ချုပ်ငြိမ်းရေး နှင့် ဖက်ဒရယ် ဒီမိုကရေစီ ပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရေးဆိုင်ရာ အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အတိုင်ပင်ခံကောင်စီ၏ နိုင်ငံရေး ရပ်တည်ချက် (၁၀) ချက်နှင့် အခြေခံမူ (၈) ချက်ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/720834|title=ဘုံနိုင်ငံရေးသဘောတူညီချက် ရရှိရန် ကြိုးပမ်းသွားမည်ဟု NUCC ထုတ်ပြန်|publisher=DVB|accessdate=22 August 2025}}</ref> * [[၂၇ ဩဂုတ်]] - [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF)  အမှတ် ၁ စစ်ဆင်ရေးနယ်မြေ နည်းဗျူဟာ ၃၃ နဲ့ မွန်ပြည်တော်လှန်ရေးတပ် (MSRF) တို့ ညီနောင်တပ်ဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းကြောင်း ဩဂုတ် ၂၇ ရက်မှာ ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/721410|title=PDF နည်းဗျူဟာ ၃၃ နှင့် မွန်ပြည်တော်လှန်ရေးတပ် MSRF တို့ ညီနောင်တပ်ဖွဲ့ ဖွဲ့စည်း|publisher=DVB|accessdate=27 August 2025}}</ref> * [[၂၈ ဩဂုတ်]] - ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးကို ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၊​ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၉၂၂/၂၀၂၅ ဖြင့် မတရားအသင်းအဖြစ်လည်းကောင်း<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/74232|title=မတရားအသင်းအဖြစ် ကြေညာခြင်း|publisher=MOI|accessdate=28 August 2025}}</ref>၊ အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဗဟိုအဖွဲ့ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၁/၂၀၂၅ ဖြင့်<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/74230|title=အကြမ်းဖက်အုပ်စုအဖြစ် ကြေညာခြင်း|accessdate=28 August 2025|publisher=Ministry of Information}}</ref> အကြမ်းဖက်အုပ်စု အဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/721677|title=ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU)ကို အကြမ်းဖက်အုပ်စုအဖြစ် ကြေညာ|publisher=DVB|accessdate=28 August 2025}}</ref><br /> == ၂၀၂၆ == === မတ် === * မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မင်းတုန်းမြို့နယ်]]၊ အနောက်ဘက် ရှစ်မိုင်ခန့်အကွာ ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေ ပြောင်းရွာဝန်းကျင်ကို လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲခဲ့တာကြောင့် သေဆုံးသူ ၂၅ ဦး ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=မင်းတုန်းမြို့အနောက်ဘက် ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ကုန်တင်ကားရပ်နားစခန်းကို ဗုံးကြဲ၊ ၂၅ ဦးသေဆုံး|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73008/|website=Myanmar Now|date=2026-03-02|access-date=2026-03-02|language=en-US|last=ခင်ရီရီဇော်}}</ref><ref>{{Cite web|title=မင်းတုန်းမြို့နယ်၌ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကုန်သည်နှင့် ကားသမား ၂၅ ဦး သေဆုံး|url=https://burmese.dvb.no/post/748482|website=မကွေးတိုင်း၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်၊ ပြောင်းကျေးရွာအနားရှိ ကုန်ကားတွေ ရပ်နားထားတဲ့ နေရာကို စစ်ကောင်စီတပ်က လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲတိုက်ခဲ့တာကြောင့် ရခိုင်ကုန်သည်နဲ့ ကားသမား အပါအဝင် ၂၅ ယောက် သေဆုံးပြီး ပြင်းထန…|access-date=2026-03-02|language=en}}</ref> * [[အမ်းမြို့နယ်]]၊ [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု]] ပြုလုပ်ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း (၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး (၃၂) ဦး ဒဏ်ရာရရှိပြီး အရပ်သားသုံ့ပန်း အချို့လည်း သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web|title=■အမ်းမြို့နယ် ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက် ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း(၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး အရပ်သားသုံ့ပန်းအချို့ သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်မှု သံသယဖြစ်ဖွယ်ရှိ|url=https://news-eleven.com/article/310463|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-13|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=အမ်းမြို့နယ်က စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်း ဗုံးကြဲခံရပြီး ၁၂၀ နီးပါးသေဆုံး၊ ၃၀ ကျော် ဒဏ်ရာရ|url=https://burmese.dvb.no/post/749879|website=ရခိုင်ပြည်နယ်၊ အမ်းမြို့နယ်၊ ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းတခုကို စစ်ကောင်စီက မတ် ၈ ရက်မှာ လေကြောင်းကနေ ၃ နာရီခွဲခန့်ကြာ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် စစ်သုံ့ပန်းနဲ့ အရပ်သား အကျဉ်းသား ၁၁၆…|access-date=2026-03-13|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=အမ်းမြို့နယ်ဗုံးကြဲမှု အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်မှ သုံ့ပန်းအများစု သေဆုံး|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73267/|website=Myanmar Now|date=2026-03-11|access-date=2026-03-13|language=en-US|first=ဖဒူ|last=ထွန်းအောင်}}</ref> * ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ [[ရေတွင်းကုန်းကြီးရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|ရေတွင်းကုန်း]]ကျေးရွာအုပ်စုမှာ လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲမှုကြောင့် အသက် ၆ နှစ်ကျော် ကလေးငယ်အပါအဝင် လူအယောက် ၃၀ နီးပါးသေဆုံးခဲ့ကြောင်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး(KNU)က ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web|title=ကျောက်ကြီးမှာ စစ်တပ်ဗုံးကြဲလို့ လူ ၂၅ ဦးခန့်သေဆုံး၊ ၅ ဦး အသတ်ခံရတယ်လို့ KNU ပြော - ၂၀၂၆ မတ်လ ၉ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgqgpqwww5xt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-09|access-date=2026-03-10|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=ကျောက်ကြီးမြို့နယ်တွင် စစ်တပ် ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်မှုကြောင့် အရပ်သား ၃၀ သေဆုံး - လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ သတင်း -|url=https://burmese.monnews.org/2026/03/09/%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA/|website=လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ|date=2026-03-09|access-date=2026-03-10|language=en-US|first=လွတ်လပ်သော|last=မွန်သတင်းအေဂျင်စီ}}</ref> ** တနင်္သာရီတိုင်း၊ [[ပုလောမြို့နယ်]]၊ တဖီလေးခိုကျေးရွာရှိ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံပေါ်ကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အသက် ၁၁ နှစ်အောက် ကလေး ၃ ယောက်နှင့် လူကြီးပိုင်း အမျိုးသား ၃ ယောက် စုစုပေါင်း ၆ ယောက် သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပုလောမြို့နယ်၌ ခရစ်ယာန်အသင်းတော်နေရာကို စစ်တပ်ဗုံးကြဲ၊ ကလေးအပါအဝင် ၆ ဦး သေဆုံး |url=https://burmese.dvb.no/post/749677 |access-date=2026-03-10 |website=တနင်္သာရီတိုင်း ပုလောမြို့နယ်၊ တဖီလေးခိုကျေးရွာရှိ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံပေါ်ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တဲ့အတွက် အသက် ၁၁ နှစ်အောက် ကလေး ၃ ယောက်နဲ့ လူကြီးပိုင်း အမျိုးသား ၃ ယောက် စုစုပေါင်း ၆ ယ… |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-03-10 |title=၂၀၂၆ မတ် ၁၀ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ယင်းမာပင်ခရိုင်ထဲက NUG တပ်စခန်း ၂ ခု မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cg4gwek9gq7t |access-date=2026-03-10 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၀ မတ်]] - မန္တလေးတိုင်းအတွင်း တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ နောက်ဆုံးထိန်းချုပ်ထားသည့် [[တကောင်း|တကောင်းမြို့]]ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်မှစတင်ကာ တစ်လကျော်ကြာ အင်အားသုံးထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အလုံးစုံ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=တကောင်းမြို့ကျပြီး မန္တလေးတိုင်းတစ်ခုလုံးကို စစ်တပ် ထိန်းချုပ် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73241/ |date=2026-03-10 |language=en-US |last=Now |first=Myanmar |access-date=2026-03-12 |website=Myanmar Now }}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref> * ၁၁ မတ် - တနင်္သာရီတိုင်း၊ သရက်ချောင်းမြို့နယ်၊ မင်းဒပ်ကျေးရွာရှိ နှစ်ပေါင်း ၃၀ ကျော် အခြေချခဲ့သည့် တပ်မတော်၏၏ ဝင်းဝတပ်စခန်းကို KNLA နှင့် PDF တော်လှန်ရေး ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-12 |title=၂၀၂၆ မတ် ၁၂ ရက် ဘီဘီစီ သတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ရှမ်းမြောက်က ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ထဲ TNLA နဲ့ MNDAA အင်အားတိုးနေ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cj326geenvrt |access-date=2026-03-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=သူရအောင် |date=2026-03-12 |title=သရက်ချောင်းနှင့် ပလောက်မြို့ကြား တစ်ခုတည်းသော စစ်ကော်မရှင်စခန်းကို သိမ်းယူ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73294/ |access-date=2026-03-12 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> * ၁၆ မတ် - [[နတ်တလင်းမြို့နယ်]]၊ ဖလံပင်ကျေးရွာမှ စစ်တပ် စစ်ကြောင်းက ပစ်ခတ်ခဲ့တာကြောင့် ပြည်သူ ၃ ဦး သေဆုံးပြီး ၅ ဦးဖမ်းဆီးခံထားရသည်။<ref>{{Cite web|title=နတ်တလင်းမှာ စစ်တပ်ကပစ်ခတ်လို့ ပြည်သူ ၃ ဦးသေဆုံးပြီး ၅ ဦးဖမ်းခံရ|url=https://myaelattathan.com/news/23027/|website=Myaelatt Athan|date=2026-03-17|access-date=2026-03-19|language=en-US|last=ကျော်ကြီး}}</ref><ref>{{Cite web|title=နတ်တလင်းတွင် အကြမ်းဖက်စစ်တပ်စစ်ကြောင်းက ပြည်သူ ၃ ဦးကို သတ်ဖြတ်ကာ နေအိမ် ၁၆၀ ကျော်ကို မီးရှို့|url=https://maun-mm.com/2026/03/17/nattalin-3/|website=Maun|date=2026-03-17|access-date=2026-03-19|language=en-US|last=mmblogmaster}}</ref>ဖလံပင်ရွာက နေအိမ် ၁၅၀ လုံးနဲ့ ရှားစေးဖိုရွာက နေအိမ် ၁၅ လုံးတို့ကို မီးရှို့ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ရန်ကုန် - ပြည်လမ်းပေါ် က နတ်တလင်းမြို့စစ်ရေး|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cvglee9j7xzo|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-19|access-date=2026-03-19|language=my}}</ref> * ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ချင်းတော်လှန်ရေးနေ့တွင် ချင်းအမျိုးသားတရပ်လုံး အမျိုးသားရေးအသိဖြင့် စစ်မှုထမ်းပါဝင်ကြရန် [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး]]က တိုက်တွန်းထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web|title=ချင်းလူငယ်များ အမျိုးသားရေးအသိဖြင့် စစ်မှုထမ်းရန် CNF တိုက်တွန်းနေ|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73449/|website=Myanmar Now|date=2026-03-20|access-date=2026-03-22|language=en-US|first=Myanmar|last=Now}}</ref> === ဧပြီ === * ၁၀ - တော်လှန်ရေးကာလ ကော်သူးလေပဋိညာဉ်ကို အတည်ပြုခဲ့ပြီး [[ကော်သူးလေအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]] (KCC) နဲ့ [[ကော်သူးလေအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] (KGC) ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးက ကြေညာသည်။ <ref>{{Cite web |last=DVB TV News|date=2026-04-11|title=ကော်သူးလေ အတိုင်ပင်ခံကောင်စီနဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကို KNU ဖွဲ့စည်း- DVB News|url=https://www.youtube.com/watch?v=CZEAY59xewI|access-date=2026-04-12}}</ref><ref>{{Cite web |title=KNU က ကော်သူးလေပဋိညာဉ်ကို အတည်ပြုပြီး ကော်သူးလေ အတိုင်ပင်ခံကောင်စီနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဖွဲ့စည်း|url=https://bur.mizzima.com/2026/04/10/87297|url-status=live|access-date=၁၂ ဧပြီ ၂၀၂၆|website=Mizzima}}</ref> * ၁၁ - ချင်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်းရှိ ချင်းညီနောင်အဖွဲ့များ၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင်ရှိသော မင်းတပ်မြို့အား စစ်တပ်က ဧပြီလ ၁၁ ရက်နေ့၊ ည ၁၁ နာရီခွဲဝန်းကျင်တွင် လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် နေအိမ် အလုံး ၂၀ နှင့် မော်တော်ယာဉ် ၄ စီးတို့ ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့ရသည်။<ref name=":2" /> * ၁၂ - ကရင်ပြည်နယ်နှင့် မွန်ပြည်နယ်အစပ်ရှိ [[ဘီးလင်းမြို့နယ်]]အတွင်းရှိ စစ်တပ်၏ လေးကေစခန်းအား [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်ဖွဲ့]] (KNLA) နှင့် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း စစ်ရေးသတင်းရင်းမြစ်တစ်ခုက ဘီဘီစီသို့ အတည်ပြုပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":2">{{Cite web |date=2026-04-12 |title=ဧပြီ ၁၂ ရက် သတင်းများအနှစ်ချုပ်- ပြင်ဦးလွင်မှာ ရည်းစားဟောင်းက ဓားနဲ့ထိုးလို့ လက်ထပ်ခါနီး အမျိုးသမီးသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c8x79k47rvvo |access-date=2026-04-13 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၈ ဧပြီ]] - စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မင်းကွန်းဒေသရှိ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရလက်အောက်ခံ ပြည်သူ့လုံခြုံရေးအဖွဲ့ (ပလဖ) မှ ဒုတိယတာဝန်ခံအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးတို့သည် စစ်ကောင်စီထံ လက်နက်စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ဧပြီ ၁၉ ရက် သတင်းများအနှစ်ချုပ် - မင်းကွန်းတိုက်နယ် ပလဖ ဒုတာဝန်ခံအပါ ၁၅ ဦး စစ်တပ်ထံ လက်နက်ချ|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cg543ry1ggdo|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-19|access-date=2026-04-19|language=my}}</ref> * ၂၅ ဧပြီ - ချင်းညီနောင် (CB) အဖွဲ့က တစ်နှစ်ကျော်ကြာ သိမ်းပိုက်ထားရှိသည့် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းမြို့ပေါ်ရှိ နေရာအချို့ကို စစ်တပ်က ပြန်လည်သိမ်းယူနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ဧပြီ ၂၅ ရက် သတင်းအနှစ်ချုပ် - နေပြည်တော်မှာငလျင်လှုပ်|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cn8d05qq6edo|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-25|access-date=2026-04-25|language=my}}</ref><br /> * ၂၉ ဧပြီ - [[ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး|ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး]] (KNU)၊ တပ်မဟာ (၆) နယ်မြေအတွင်းရှိ မက္ကသာသတ္တုတွင်းအား တပ်မတော်က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဒေသခံ ၁၃ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-30 |title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၃၀ -ကဆုန်လပြည့်အထိမ်းအမှတ် အကျဉ်းသား ၁၅၀၀ ကျော်လွှတ်ပေး |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx21kj6xje2t |access-date=2026-04-30 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၃၀ ဧပြီ - [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]] (KIA) နှင့် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF) ပူးပေါင်းတပ်များက သိမ်းပိုက်ထားခဲ့သည့် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[အင်းတော်မြို့]]အား ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်ကြောင်း တပ်မတော်က သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-01 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေ ၁ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ဟာ မိတ်ဆွေဟောင်းလို့ တရုတ်ပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c1k279vw387t |access-date=2026-05-01 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><br /> === မေ === * ၁ - ကချင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ တိုက်ပွဲများကြောင့် မတ်လနှင့် ဧပြီလများတွင် အရပ်သား အနည်းဆုံး ၃၀ ဦး သေဆုံးခဲ့ရပြီး ၄၂ ဦး ဖမ်းဆီးခြင်းခံခဲ့ရကြောင်း ကချင်လူ့အခွင့်အရေး စောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ (KHRW) က ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-02 |title=မေ ၂ ရက် သတင်းအနှစ်ချုပ် - ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို လွှတ်ပေးဖို့ ကုလ၊ အမေရိကန်နဲ့ ဂျပန်ထပ်တိုက်တွန်း |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c4g4mkjxgy2o |access-date=2026-05-03 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၄ - မန္တလေးတိုင်း၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ တောင်သာမြို့နယ်အတွင်း၌ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (PDF) ဝင်များလိုက်ပါလာသည့် ယာဉ်အား ရွှေစည်ကြီးကျေးရွာမှ သံဘိုရွာဘက်သို့ မောင်းနှင်လာစဉ် စစ်တပ်နှင့် ပြည်သူ့စစ် ပူးပေါင်းအဖွဲ့က တောင်သာမြို့နယ်၊ သံဘိုရွာမကျေးရွာအနီးတွင် ကင်းပုန်းဝပ်၍ ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ PDF တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၁ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-04|title=၂၀၂၆ ခုနှစ် မေ ၄ ရက်- အိန္ဒိယ ရေတပ်အကြီးအကဲ မြန်မာရောက်ပြီး မြန်မာရေတပ်ကို စစ်ဘက်သုံးပစ္စည်းတွေပေး|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c9q37d9x5lzt|access-date=2026-05-04|website=BBC News မြန်မာ|language=my}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist|3}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] e4qey3ohok3rjf4m92v6e0tz3gzwtod 10 245356 1029377 1029227 2026-05-04T07:16:16Z Zawzawaungthwin 100038 [[အိုးထိမ်းတွင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အိုးထိမ်းတွင်း]] 1029377 wikitext text/x-wiki {{Campaignbox |name = Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present) |title = [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်]] <Br>(၂၀၂၁ - လက်ရှိ) |listclass = hlist | state = autocollapse |battles = *[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ဖြစ်ရပ်အချိန်မှတ်တမ်းများ]] *''[[မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ) အတွင်း ထိတွေ့ဖြစ်စဉ်များ|ထိတွေ့ဖြစ်စဉ်များ စာရင်း]]'' *''[[မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ စစ်ရာဇဝတ်မှုများ|စစ်ရာဇဝတ်မှုများ]]'' *[[စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာချက်များ|စစ်အုပ်ချုပ်ရေး]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ|ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေပြဋ္ဌာန်းခြင်း]] ;ရှေးဦးဖြစ်စဉ်များ * [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] * [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း |၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းခြင်း]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ဆန္ဒပြပွဲများ]] ** <small>[[မြသွဲ့သွဲ့ခိုင် သေဆုံးမှု|မြသွဲ့သွဲ့ခိုင်]]</small> ** <small>[[ကြယ်စင် သေဆုံးမှု|ကြယ်စင်]]</small> ** <small>[[ခန့်ညားဟိန်း သေဆုံးမှု|ခန့်ညားဟိန်း]]</small> ** <small>[[ဝေယံထွန်း သေဆုံးမှု|ဝေယံထွန်း]]</small> ;စစ်မြေပြင် * [[ချင်း စစ်မြေပြင်|ချင်း]] * [[အညာ စစ်မြေပြင်|အညာ]] * [[ရခိုင်ပြည်နယ် ပဋိပက္ခ (၂၀၁၆-လက်ရှိ)|ရခိုင်]] ---- ;အစောပိုင်း အကြမ်းဖက်မှုများနှင့် ထိတွေ့မှုများ * [[အလော့ဘွမ်တိုက်ပွဲ|အလော့ဘွမ်]] * [[ကလေး ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ|ကလေး]] * [[သီးမူထာတိုက်ပွဲ|သီးမူထာ]] * [[တန့်ဆည်တိုက်ပွဲ|တန့်ဆည်]] * [[နောင်မွန် စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု|နောင်မွန်]] * [[သော်လဲထာတိုက်ပွဲ|သော်လဲထာ]] * [[မင်းတပ်တိုက်ပွဲ|မင်းတပ်]] * [[မူဆယ် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|မူဆယ်]] * [[၂၀၂၁ မန္တလေး ဘောင်ဒါဆောင် စီးနင်းခံရမှု|မန္တလေး]] * [[မြင်သာတိုက်ပွဲ|မြင်သာ]] * [[မြဝတီ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|မြဝတီ]] * [[လွိုင်ကော်တိုက်ပွဲ (၂၀၂၁)|ပထမ လွိုင်ကော်]] * [[ဒီးမော့ဆိုတိုက်ပွဲ (၂၀၂၁)|ပထမ ဒီးမော့ဆို]] ;၂၀၂၁-၂၂ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှု * [[ကချင်သေတိုက်ပွဲ|ကချင်သေ]] * [[လေးကေ့ကော်တိုက်ပွဲ|လေးကေ့ကော်]] * [[နှမ်းခါးရွာ စီးနင်းခံရမှု|နှမ်းခါး]] * [[ချင်းတွင်းမြစ် အလစ်အငိုက်တိုက်ခိုက်မှု|ချင်းတွင်းမြစ်]] * [[ဒီးမော့ဆိုတိုက်ပွဲ (၂၀၂၂)|ဒုတိယ ဒီးမော့ဆို]] * [[လွိုင်ကော်တိုက်ပွဲ (၂၀၂၂)|ဒုတိယ လွိုင်ကော်]] * [[ထန်တလန်တိုက်ပွဲ|ထန်တလန်]] * [[ဖယ်ခုံ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|ဖယ်ခုံ]] * [[ခင်ဦး တိုက်ခိုက်မှုများ|ခင်ဦး]] * [[အုန်းသွင်|ဦးအုန်းသွင်အား လုပ်ကြံခြင်း]] * [[ကော့ကရိတ် တိုက်ပွဲ|ကော့ကရိတ်]] * [[၂၀၂၂ မူဆယ် လက်နက်ကိုင်အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု|မူဆယ်လက်နက်ကိုင်များတိုက်ပွဲ]] ;၂၀၂၃ စစ်ရေးဖြစ်စဉ်များ * [[မယ်စဲ့တိုက်ပွဲ|မယ်စဲ့]] * [[ရွှေကုက္ကိုထိုးစစ်|ရွှေကုက္ကို]] * [[ကနောင်စစ်ဆင်ရေး|ကနောင်]] * [[တောင်သမန်စစ်ဆင်ရေး|တောင်သမန်]] * ''[[၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး|၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး]]'' **[[ချင်းရွှေဟော်တိုက်ပွဲ|ချင်းရွှေဟော်]] **[[နမ့်ဆန်တိုက်ပွဲ|နမ့်ဆန်]] **[[လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ|လောက်ကိုင်]] **[[လားရှိုးတိုက်ပွဲ|လားရှိုး]] * [[၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး|၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး]] ** ''[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး|၁၀၂၇]]'' * [[ကျင်ဒွေးတိုက်ပွဲ|ကျင်ဒွေး]] ;၂၀၂၄-၂၅ စစ်ရေးဖြစ်စဉ်များ * [[ကချင်ထိုးစစ် (၂၀၂၄-လက်ရှိ)|ကချင်]] ** [[ဗန်းမော်တိုက်ပွဲ (၂၀၂၄)|ဗန်းမော်]] * [[မြဝတီအား သိမ်းပိုက်ခြင်း|မြဝတီ]] * [[ရခိုင်ထိုးစစ် (၂၀၂၃-လက်ရှိ)|ရခိုင်]] ** [[အမ်းတိုက်ပွဲ|အမ်း]] ** [[မောင်တောတိုက်ပွဲ|မောင်တော]] * ''[[ချင်းညီနောင် စစ်ဆင်ရေး|ချင်းညီနောင်]]'' ** [[ဖလမ်းတိုက်ပွဲ|ဖလမ်း]] * [[တကောင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|တကောင်း]] * [[ဝင်းနိမ္မိတာရုံဆရာတော် ပစ်ခတ်ခံရခြင်း]] * [[ဘုတလင်တိုက်ပွဲ|ဘုတလင်]] * [[မြင်းခြံခရိုင် အထူးစစ်ဆင်ရေး|မြင်းခြံ]] * [[ငဖဲ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|ငဖဲ]] * [[မဲပလီစခန်းတိုက်ပွဲ|မဲပလီစခန်း]] * [[ကသာမြို့နယ် စစ်ဆင်ရေး|ကသာ]] * [[၂၀၂၅ ဆောင်းပြောင်းစစ်ပွဲ|ပင်လောင်း]] ;၂၀၂၆ စစ်ရေးဖြစ်စဉ်များ * [[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ|ကွတ်ခိုင်]] * [[တကောင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|တကောင်း]] ---- '''အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများနှင့် သတ်ဖြတ်မှုများ''' * [[မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ| အစုအပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှု စာရင်း]] * [[လှိုင်သာယာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လှိုင်သာယာ]] * [[ကလေးမြို့နယ် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ|ကလေးမြို့နယ် တိုက်ပွဲ]] * [[အူးဟူချောင်းတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အူးဟူချောင်းတံတားလုပ်သားများ]] * [[ပဲခူး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပဲခူး]] * [[ဒီပဲယင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒီပဲယင်း]] * [[မိုဆို လူသတ်ပွဲ|မိုဆို]] * [[မုန်တိုင်ပင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မုန်တိုင်ပင်]] * [[လက်ယက်ကုန်းရွာ ပစ်ခတ်မှု|လက်ယက်ကုန်း]] * [[ဖားကန့် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဖားကန့်]] * [[တာတိုင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|တာတိုင်]] * [[ပင်လောင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပင်လောင်း]] * [[ပဇီကြီး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပဇီကြီး]] * [[လိုင်ဇာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လိုင်ဇာ]] * [[ကနန် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ကနန်]] * [[သာဒါရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သာဒါ]] * [[အကြည်ပန်းပလွန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အကြည်ပန်းပလွန်း]] * [[ဆုံရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဆုံရွာ]] * [[လက်ထုတ္တော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လက်ထုတ္တော]] * [[ဗျိုင်းဖြူ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဗျိုင်းဖြူ]] * [[ရှင်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရှင်ရွာ]] * [[မောင်တော နခခ (၂) အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|နခခ(၂)]] * [[ကျောက်နီမော် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျောက်နီမော်]] * [[မြောက်ဦး ရမ်းချောင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရမ်းချောင်း]] * [[အိုးထိမ်းတွင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အိုးထိမ်းတွင်း]] * [[မော်ချီးဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မော်ချီး]] * [[မြောက်ဦး ဒိုင်းကျီ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒိုင်းကျီ]] * [[သရက်တပင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သရက်တပင်]] * [[ဘုံတိုရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဘုံတို]] * [[မြောက်ဦးဆေးရုံ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မြောက်ဦးဆေးရုံ]] * [[ချောင်းတူရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ချောင်းတူ]] * [[ယိုးငူ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ယိုးငူ]] * [[ပြောင်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပြောင်းရွာ]] * [[ရေတွင်းကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရေတွင်းကုန်း]] * [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒလက်ချောင်း]] * [[ကျင်ဒွေးတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျင်ဒွေးတံတား]] ---- ;ဆက်စပ်ခေါင်းစဉ်များ *[[ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေး ထုတ်ပြန်ချက်များ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေး (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] }}<noinclude> [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ တမ်းပလိတ်များ]] </noinclude> 2ha6ffo301vtzkml203l7ofykrz78yl 1029391 1029377 2026-05-04T08:09:03Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကနန်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ကနန်]] 1029391 wikitext text/x-wiki {{Campaignbox |name = Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present) |title = [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်]] <Br>(၂၀၂၁ - လက်ရှိ) |listclass = hlist | state = autocollapse |battles = *[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ဖြစ်ရပ်အချိန်မှတ်တမ်းများ]] *''[[မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ) အတွင်း ထိတွေ့ဖြစ်စဉ်များ|ထိတွေ့ဖြစ်စဉ်များ စာရင်း]]'' *''[[မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ စစ်ရာဇဝတ်မှုများ|စစ်ရာဇဝတ်မှုများ]]'' *[[စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာချက်များ|စစ်အုပ်ချုပ်ရေး]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ|ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေပြဋ္ဌာန်းခြင်း]] ;ရှေးဦးဖြစ်စဉ်များ * [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] * [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း |၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းခြင်း]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ဆန္ဒပြပွဲများ]] ** <small>[[မြသွဲ့သွဲ့ခိုင် သေဆုံးမှု|မြသွဲ့သွဲ့ခိုင်]]</small> ** <small>[[ကြယ်စင် သေဆုံးမှု|ကြယ်စင်]]</small> ** <small>[[ခန့်ညားဟိန်း သေဆုံးမှု|ခန့်ညားဟိန်း]]</small> ** <small>[[ဝေယံထွန်း သေဆုံးမှု|ဝေယံထွန်း]]</small> ;စစ်မြေပြင် * [[ချင်း စစ်မြေပြင်|ချင်း]] * [[အညာ စစ်မြေပြင်|အညာ]] * [[ရခိုင်ပြည်နယ် ပဋိပက္ခ (၂၀၁၆-လက်ရှိ)|ရခိုင်]] ---- ;အစောပိုင်း အကြမ်းဖက်မှုများနှင့် ထိတွေ့မှုများ * [[အလော့ဘွမ်တိုက်ပွဲ|အလော့ဘွမ်]] * [[ကလေး ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ|ကလေး]] * [[သီးမူထာတိုက်ပွဲ|သီးမူထာ]] * [[တန့်ဆည်တိုက်ပွဲ|တန့်ဆည်]] * [[နောင်မွန် စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု|နောင်မွန်]] * [[သော်လဲထာတိုက်ပွဲ|သော်လဲထာ]] * [[မင်းတပ်တိုက်ပွဲ|မင်းတပ်]] * [[မူဆယ် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|မူဆယ်]] * [[၂၀၂၁ မန္တလေး ဘောင်ဒါဆောင် စီးနင်းခံရမှု|မန္တလေး]] * [[မြင်သာတိုက်ပွဲ|မြင်သာ]] * [[မြဝတီ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|မြဝတီ]] * [[လွိုင်ကော်တိုက်ပွဲ (၂၀၂၁)|ပထမ လွိုင်ကော်]] * [[ဒီးမော့ဆိုတိုက်ပွဲ (၂၀၂၁)|ပထမ ဒီးမော့ဆို]] ;၂၀၂၁-၂၂ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှု * [[ကချင်သေတိုက်ပွဲ|ကချင်သေ]] * [[လေးကေ့ကော်တိုက်ပွဲ|လေးကေ့ကော်]] * [[နှမ်းခါးရွာ စီးနင်းခံရမှု|နှမ်းခါး]] * [[ချင်းတွင်းမြစ် အလစ်အငိုက်တိုက်ခိုက်မှု|ချင်းတွင်းမြစ်]] * [[ဒီးမော့ဆိုတိုက်ပွဲ (၂၀၂၂)|ဒုတိယ ဒီးမော့ဆို]] * [[လွိုင်ကော်တိုက်ပွဲ (၂၀၂၂)|ဒုတိယ လွိုင်ကော်]] * [[ထန်တလန်တိုက်ပွဲ|ထန်တလန်]] * [[ဖယ်ခုံ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|ဖယ်ခုံ]] * [[ခင်ဦး တိုက်ခိုက်မှုများ|ခင်ဦး]] * [[အုန်းသွင်|ဦးအုန်းသွင်အား လုပ်ကြံခြင်း]] * [[ကော့ကရိတ် တိုက်ပွဲ|ကော့ကရိတ်]] * [[၂၀၂၂ မူဆယ် လက်နက်ကိုင်အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု|မူဆယ်လက်နက်ကိုင်များတိုက်ပွဲ]] ;၂၀၂၃ စစ်ရေးဖြစ်စဉ်များ * [[မယ်စဲ့တိုက်ပွဲ|မယ်စဲ့]] * [[ရွှေကုက္ကိုထိုးစစ်|ရွှေကုက္ကို]] * [[ကနောင်စစ်ဆင်ရေး|ကနောင်]] * [[တောင်သမန်စစ်ဆင်ရေး|တောင်သမန်]] * ''[[၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး|၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး]]'' **[[ချင်းရွှေဟော်တိုက်ပွဲ|ချင်းရွှေဟော်]] **[[နမ့်ဆန်တိုက်ပွဲ|နမ့်ဆန်]] **[[လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ|လောက်ကိုင်]] **[[လားရှိုးတိုက်ပွဲ|လားရှိုး]] * [[၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး|၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး]] ** ''[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး|၁၀၂၇]]'' * [[ကျင်ဒွေးတိုက်ပွဲ|ကျင်ဒွေး]] ;၂၀၂၄-၂၅ စစ်ရေးဖြစ်စဉ်များ * [[ကချင်ထိုးစစ် (၂၀၂၄-လက်ရှိ)|ကချင်]] ** [[ဗန်းမော်တိုက်ပွဲ (၂၀၂၄)|ဗန်းမော်]] * [[မြဝတီအား သိမ်းပိုက်ခြင်း|မြဝတီ]] * [[ရခိုင်ထိုးစစ် (၂၀၂၃-လက်ရှိ)|ရခိုင်]] ** [[အမ်းတိုက်ပွဲ|အမ်း]] ** [[မောင်တောတိုက်ပွဲ|မောင်တော]] * ''[[ချင်းညီနောင် စစ်ဆင်ရေး|ချင်းညီနောင်]]'' ** [[ဖလမ်းတိုက်ပွဲ|ဖလမ်း]] * [[တကောင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|တကောင်း]] * [[ဝင်းနိမ္မိတာရုံဆရာတော် ပစ်ခတ်ခံရခြင်း]] * [[ဘုတလင်တိုက်ပွဲ|ဘုတလင်]] * [[မြင်းခြံခရိုင် အထူးစစ်ဆင်ရေး|မြင်းခြံ]] * [[ငဖဲ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|ငဖဲ]] * [[မဲပလီစခန်းတိုက်ပွဲ|မဲပလီစခန်း]] * [[ကသာမြို့နယ် စစ်ဆင်ရေး|ကသာ]] * [[၂၀၂၅ ဆောင်းပြောင်းစစ်ပွဲ|ပင်လောင်း]] ;၂၀၂၆ စစ်ရေးဖြစ်စဉ်များ * [[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ|ကွတ်ခိုင်]] * [[တကောင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|တကောင်း]] ---- '''အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများနှင့် သတ်ဖြတ်မှုများ''' * [[မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ| အစုအပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှု စာရင်း]] * [[လှိုင်သာယာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လှိုင်သာယာ]] * [[ကလေးမြို့နယ် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ|ကလေးမြို့နယ် တိုက်ပွဲ]] * [[အူးဟူချောင်းတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အူးဟူချောင်းတံတားလုပ်သားများ]] * [[ပဲခူး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပဲခူး]] * [[ဒီပဲယင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒီပဲယင်း]] * [[မိုဆို လူသတ်ပွဲ|မိုဆို]] * [[မုန်တိုင်ပင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မုန်တိုင်ပင်]] * [[လက်ယက်ကုန်းရွာ ပစ်ခတ်မှု|လက်ယက်ကုန်း]] * [[ဖားကန့် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဖားကန့်]] * [[တာတိုင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|တာတိုင်]] * [[ပင်လောင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပင်လောင်း]] * [[ပဇီကြီး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပဇီကြီး]] * [[လိုင်ဇာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လိုင်ဇာ]] * [[ကနန်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ကနန်]] * [[သာဒါရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သာဒါ]] * [[အကြည်ပန်းပလွန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အကြည်ပန်းပလွန်း]] * [[ဆုံရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဆုံရွာ]] * [[လက်ထုတ္တော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လက်ထုတ္တော]] * [[ဗျိုင်းဖြူ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဗျိုင်းဖြူ]] * [[ရှင်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရှင်ရွာ]] * [[မောင်တော နခခ (၂) အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|နခခ(၂)]] * [[ကျောက်နီမော် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျောက်နီမော်]] * [[မြောက်ဦး ရမ်းချောင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရမ်းချောင်း]] * [[အိုးထိမ်းတွင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အိုးထိမ်းတွင်း]] * [[မော်ချီးဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မော်ချီး]] * [[မြောက်ဦး ဒိုင်းကျီ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒိုင်းကျီ]] * [[သရက်တပင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သရက်တပင်]] * [[ဘုံတိုရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဘုံတို]] * [[မြောက်ဦးဆေးရုံ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မြောက်ဦးဆေးရုံ]] * [[ချောင်းတူရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ချောင်းတူ]] * [[ယိုးငူ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ယိုးငူ]] * [[ပြောင်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပြောင်းရွာ]] * [[ရေတွင်းကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရေတွင်းကုန်း]] * [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒလက်ချောင်း]] * [[ကျင်ဒွေးတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျင်ဒွေးတံတား]] ---- ;ဆက်စပ်ခေါင်းစဉ်များ *[[ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေး ထုတ်ပြန်ချက်များ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေး (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] }}<noinclude> [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ တမ်းပလိတ်များ]] </noinclude> qvonwr2cqp5esgqzbhrksltra8ncvqf 1029393 1029391 2026-05-04T08:10:11Z Zawzawaungthwin 100038 စာလုံးပေါင်း ပြင်ဆင် 1029393 wikitext text/x-wiki {{Campaignbox |name = Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present) |title = [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်]] <Br>(၂၀၂၁ - လက်ရှိ) |listclass = hlist | state = autocollapse |battles = *[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ဖြစ်ရပ်အချိန်မှတ်တမ်းများ]] *''[[မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ) အတွင်း ထိတွေ့ဖြစ်စဉ်များ|ထိတွေ့ဖြစ်စဉ်များ စာရင်း]]'' *''[[မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ စစ်ရာဇဝတ်မှုများ|စစ်ရာဇဝတ်မှုများ]]'' *[[စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာချက်များ|စစ်အုပ်ချုပ်ရေး]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ|ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေပြဋ္ဌာန်းခြင်း]] ;ရှေးဦးဖြစ်စဉ်များ * [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] * [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း |၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းခြင်း]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ဆန္ဒပြပွဲများ]] ** <small>[[မြသွဲ့သွဲ့ခိုင် သေဆုံးမှု|မြသွဲ့သွဲ့ခိုင်]]</small> ** <small>[[ကြယ်စင် သေဆုံးမှု|ကြယ်စင်]]</small> ** <small>[[ခန့်ညားဟိန်း သေဆုံးမှု|ခန့်ညားဟိန်း]]</small> ** <small>[[ဝေယံထွန်း သေဆုံးမှု|ဝေယံထွန်း]]</small> ;စစ်မြေပြင် * [[ချင်း စစ်မြေပြင်|ချင်း]] * [[အညာ စစ်မြေပြင်|အညာ]] * [[ရခိုင်ပြည်နယ် ပဋိပက္ခ (၂၀၁၆-လက်ရှိ)|ရခိုင်]] ---- ;အစောပိုင်း အကြမ်းဖက်မှုများနှင့် ထိတွေ့မှုများ * [[အလော့ဘွမ်တိုက်ပွဲ|အလော့ဘွမ်]] * [[ကလေး ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ|ကလေး]] * [[သီးမူထာတိုက်ပွဲ|သီးမူထာ]] * [[တန့်ဆည်တိုက်ပွဲ|တန့်ဆည်]] * [[နောင်မွန် စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု|နောင်မွန်]] * [[သော်လဲထာတိုက်ပွဲ|သော်လဲထာ]] * [[မင်းတပ်တိုက်ပွဲ|မင်းတပ်]] * [[မူဆယ် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|မူဆယ်]] * [[၂၀၂၁ မန္တလေး ဘောင်ဒါဆောင် စီးနင်းခံရမှု|မန္တလေး]] * [[မြင်သာတိုက်ပွဲ|မြင်သာ]] * [[မြဝတီ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|မြဝတီ]] * [[လွိုင်ကော်တိုက်ပွဲ (၂၀၂၁)|ပထမ လွိုင်ကော်]] * [[ဒီးမော့ဆိုတိုက်ပွဲ (၂၀၂၁)|ပထမ ဒီးမော့ဆို]] ;၂၀၂၁-၂၂ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှု * [[ကချင်သေတိုက်ပွဲ|ကချင်သေ]] * [[လေးကေ့ကော်တိုက်ပွဲ|လေးကေ့ကော်]] * [[နှမ်းခါးရွာ စီးနင်းခံရမှု|နှမ်းခါး]] * [[ချင်းတွင်းမြစ် အလစ်အငိုက်တိုက်ခိုက်မှု|ချင်းတွင်းမြစ်]] * [[ဒီးမော့ဆိုတိုက်ပွဲ (၂၀၂၂)|ဒုတိယ ဒီးမော့ဆို]] * [[လွိုင်ကော်တိုက်ပွဲ (၂၀၂၂)|ဒုတိယ လွိုင်ကော်]] * [[ထန်တလန်တိုက်ပွဲ|ထန်တလန်]] * [[ဖယ်ခုံ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|ဖယ်ခုံ]] * [[ခင်ဦး တိုက်ခိုက်မှုများ|ခင်ဦး]] * [[အုန်းသွင်|ဦးအုန်းသွင်အား လုပ်ကြံခြင်း]] * [[ကော့ကရိတ် တိုက်ပွဲ|ကော့ကရိတ်]] * [[၂၀၂၂ မူဆယ် လက်နက်ကိုင်အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု|မူဆယ်လက်နက်ကိုင်များတိုက်ပွဲ]] ;၂၀၂၃ စစ်ရေးဖြစ်စဉ်များ * [[မယ်စဲ့တိုက်ပွဲ|မယ်စဲ့]] * [[ရွှေကုက္ကိုထိုးစစ်|ရွှေကုက္ကို]] * [[ကနောင်စစ်ဆင်ရေး|ကနောင်]] * [[တောင်သမန်စစ်ဆင်ရေး|တောင်သမန်]] * ''[[၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး|၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး]]'' **[[ချင်းရွှေဟော်တိုက်ပွဲ|ချင်းရွှေဟော်]] **[[နမ့်ဆန်တိုက်ပွဲ|နမ့်ဆန်]] **[[လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ|လောက်ကိုင်]] **[[လားရှိုးတိုက်ပွဲ|လားရှိုး]] * [[၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး|၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး]] ** ''[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး|၁၀၂၇]]'' * [[ကျင်ဒွေးတိုက်ပွဲ|ကျင်ဒွေး]] ;၂၀၂၄-၂၅ စစ်ရေးဖြစ်စဉ်များ * [[ကချင်ထိုးစစ် (၂၀၂၄-လက်ရှိ)|ကချင်]] ** [[ဗန်းမော်တိုက်ပွဲ (၂၀၂၄)|ဗန်းမော်]] * [[မြဝတီအား သိမ်းပိုက်ခြင်း|မြဝတီ]] * [[ရခိုင်ထိုးစစ် (၂၀၂၃-လက်ရှိ)|ရခိုင်]] ** [[အမ်းတိုက်ပွဲ|အမ်း]] ** [[မောင်တောတိုက်ပွဲ|မောင်တော]] * ''[[ချင်းညီနောင် စစ်ဆင်ရေး|ချင်းညီနောင်]]'' ** [[ဖလမ်းတိုက်ပွဲ|ဖလမ်း]] * [[တကောင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|တကောင်း]] * [[ဝင်းနိမ္မိတာရုံဆရာတော် ပစ်ခတ်ခံရခြင်း]] * [[ဘုတလင်တိုက်ပွဲ|ဘုတလင်]] * [[မြင်းခြံခရိုင် အထူးစစ်ဆင်ရေး|မြင်းခြံ]] * [[ငဖဲ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|ငဖဲ]] * [[မဲပလီစခန်းတိုက်ပွဲ|မဲပလီစခန်း]] * [[ကသာမြို့နယ် စစ်ဆင်ရေး|ကသာ]] * [[၂၀၂၅ ဆောင်းပြောင်းစစ်ပွဲ|ပင်လောင်း]] ;၂၀၂၆ စစ်ရေးဖြစ်စဉ်များ * [[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ|ကွတ်ခိုင်]] * [[တကောင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|တကောင်း]] ---- '''အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများနှင့် သတ်ဖြတ်မှုများ''' * [[မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ| အစုအပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှု စာရင်း]] * [[လှိုင်သာယာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လှိုင်သာယာ]] * [[ကလေးမြို့နယ် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ|ကလေးမြို့နယ် တိုက်ပွဲ]] * [[အူးဟူချောင်းတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အူးဟူချောင်းတံတားလုပ်သားများ]] * [[ပဲခူး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပဲခူး]] * [[ဒီပဲယင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒီပဲယင်း]] * [[မိုဆို လူသတ်ပွဲ|မိုဆို]] * [[မုန်တိုင်ပင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မုန်တိုင်ပင်]] * [[လက်ယက်ကုန်းရွာ ပစ်ခတ်မှု|လက်ယက်ကုန်း]] * [[ဖားကန့် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဖားကန့်]] * [[တာတိုင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|တာတိုင်]] * [[ပင်လောင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပင်လောင်း]] * [[ပဇီကြီး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပဇီကြီး]] * [[လိုင်ဇာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လိုင်ဇာ]] * [[ကနန်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကနန်]] * [[သာဒါရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သာဒါ]] * [[အကြည်ပန်းပလွန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အကြည်ပန်းပလွန်း]] * [[ဆုံရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဆုံရွာ]] * [[လက်ထုတ္တော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လက်ထုတ္တော]] * [[ဗျိုင်းဖြူ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဗျိုင်းဖြူ]] * [[ရှင်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရှင်ရွာ]] * [[မောင်တော နခခ (၂) အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|နခခ(၂)]] * [[ကျောက်နီမော် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျောက်နီမော်]] * [[မြောက်ဦး ရမ်းချောင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရမ်းချောင်း]] * [[အိုးထိမ်းတွင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အိုးထိမ်းတွင်း]] * [[မော်ချီးဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မော်ချီး]] * [[မြောက်ဦး ဒိုင်းကျီ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒိုင်းကျီ]] * [[သရက်တပင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သရက်တပင်]] * [[ဘုံတိုရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဘုံတို]] * [[မြောက်ဦးဆေးရုံ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မြောက်ဦးဆေးရုံ]] * [[ချောင်းတူရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ချောင်းတူ]] * [[ယိုးငူ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ယိုးငူ]] * [[ပြောင်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပြောင်းရွာ]] * [[ရေတွင်းကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရေတွင်းကုန်း]] * [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒလက်ချောင်း]] * [[ကျင်ဒွေးတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျင်ဒွေးတံတား]] ---- ;ဆက်စပ်ခေါင်းစဉ်များ *[[ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေး ထုတ်ပြန်ချက်များ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေး (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] }}<noinclude> [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ တမ်းပလိတ်များ]] </noinclude> dvzh6r6eotc6cicyvdm4norz775vwwc 0 256097 1029295 947707 2026-05-03T14:12:59Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1029295 wikitext text/x-wiki {{Infobox public transit|name=မူဆယ်-မန္တလေး ရထားလမ်း <br> Muse–Mandalay Railway|image=[[File:Kunming-Singapore.png|250px]]|stations=(၃၆)ရုံ|area served=|track_gauge={{Track gauge|1435mm|lk=on}}|system_length=၄၁၄ ကီလိုမီတာ|native_name=}}'''မူဆယ်-မန္တလေး ရထားလမ်း''' သည် တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ် [[မူဆယ်မြို့]]မှ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း [[မန္တလေးမြို့]]ကို ချိတ်ဆက်ဖောက်လုပ်မည့် အမြန်ရထားလမ်းဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ရထားလမ်းသည် တရုတ်နိုင်ငံမှ အဆိုပြုထားသော  [[တရုတ်-မြန်မာ ရထားလမ်း|တရုတ်-မြန်မာ မီးရထားစင်္ကြံ]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရထားလမ်းသည် ကီလိုမီတာ (၄၁၄) အရှည်ရှိပြီး ကုန်ကျစရိတ်အနေဖြင့် အမေရိကန်ဒေါ်လာ (၈)ဘီလျံကျော်ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။ <ref name=":0">{{cite news|title=ဒေါ်လာ ၈ ဘီလျံကျော်တန် မူဆယ်-မန္တလေးရထားလမ်းသစ်စီမံကိန်းအတွက် ဒီဇိုင်းကို တရုတ် Grant ဖြင့် ဆောင်ရွက်ရန် ကြိုးပမ်းနေ|url=https://npnewsmm.com/news/65f958f7f3201c253d206938|access-date=19 March 2024|agency=NP News|publisher=NP News|date=19 March 2024}}</ref> အဆိုပါလမ်းပိုင်းရှိ ရထား၏ အမြန်နှုန်းမှာ တနာရီ ၁၆၀ ကီလိုမီတာရှိမည်ဖြစ်ကာ မန္တလေးမှ မူဆယ်အထိ ၃ နာရီခန့်သာ ကြာမြင့်မည်ဖြစ်သည်။ <ref name=":1">{{Cite news|title=မူဆယ်-မန္တလေး ရထားလမ်းက အကြွေးနှင့် ပဋိပက္ခများအတွက် စိုးရိမ်နေကြ|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2018/11/08/174248.html|work=ဧရာဝတီ|date=8 November 2018|author=နန်းလွင်}}</ref> ရထားလမ်းသစ်သည် ယခင်ရှိပြီးသား [[မန္တလေး-လားရှိုး ရထားလမ်း|မန္တလေး-လာရှိုးရထားလမ်းပိုင်း]]နှင့် ချိတ်ဆက်ဖောက်လုပ်ခြင်း မဟုတ်ပဲ သီးခြားလမ်းအူကြောင်းအသစ် ဖောက်လုပ်ခြင်းဖြစ်သည်။ တံတား ၁၂၄ စင်းတည်ဆောက်ခြင်း၊ ဥမင်လိုဏ် ခေါင်း ၆၀ တည်ဆောက်ခြင်းအပြင် ဓာတ်အားခွဲရုံ (၁၁)ရုံကိုလည်း ထည့်သွင်းတည်ဆောက်သွားမည်ဖြစ်ကာ မူဆယ်၊ ကွတ်ခိုင်၊ သိန္နီ၊ လားရှိုး၊ ကျောက်မဲ၊ သီပေါ၊ မေမြို့ စသည့် မြို့များအား ဖြတ်သန်းသွားမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မန္တလေးမြို့ တောင်ဘက် ပလိပ်မြို့ ရှိ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မီးရထားဘူတာသစ်တွင် ခရီးဆုံးမည်ဖြစ်သည်။ <ref name=":1" /> ယခု ရထားလမ်းပိုင်းသည် တရုတ်နိုင်ငံမှ တည်ဆောက်လျက်ရှိသော ဘေဂျင်း - ကူမင်း - ရွှေလီ အမြန်ရထားလမ်း နှင့်ချိတ်ဆက်မည်ဖြစ်သည်။<ref name=":2">{{Cite news|title=မူဆယ်-မန္တလေး၊ မန္တလေး-ကျောက်ဖြူမြို့တို့ကို ဆက်သွယ်ဖောက်လုပ်မည့် မီးရထားလမ်းစီမံကိန်းအတွက် မြန်မာနှင့် တရုတ်အစိုးရတို့ ဆွေးနွေး|author=ဂျန်ဇက် (NP News)|publisher=NP News|url=https://npnewsmm.com/news/6519070abe811c4b913f2e17|date=1 Oct, 2023}}</ref> အဆိုပါ တရုတ်-မြန်မာ ချိတ်ဆက်မည့် [[တာလီ-ရွှေလီ ရထားလမ်း|တာလီ-ရွှေလီ ရထားလမ်းပိုင်းရှိ]] ရူလင်းဥမင်လိုဏ်ခေါင်းသည် နာမည်ကျော်ကြားပြီး ၁၃ နှစ်ကြာ ကြိုးပမ်းတည်ဆောက်ခဲ့ရခြင်းဖြစ်ကာ ၂၀၂၁ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့က ဖောက်လုပ် ပြီးစီးခဲ့သည်။ ယင်းသည် အရှည် ၉၆၇၇ မီတာထိ တူးဖော်ခဲ့ရသည့်အတွက် တောတောင်များအကြား ဥမင်လိုဏ်ခေါင်း တစ်ဆက်တည်း တူးဖောက်သည့်ရထားလမ်းများအတွင်း ကမ္ဘာ့အရှည်ဆုံးဥမင် အဖြစ် စံချိန်တင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=အာရှတိုက်စံချိန်တင် တာ့လီ-ရွှေလီရထားလမ်း ရူလင်းဥမင်လိုဏ်ခေါင်း ဖောက်လုပ်ပြီးစီး|work=云南发布|date=22 Jan, 2021|url=http://myanmar.yunnangateway.com/html/2021/xinwen_0122/6615.html|accessdate=23 March 2024|archivedate=23 March 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240323042148/http://myanmar.yunnangateway.com/html/2021/xinwen_0122/6615.html}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် အစိုးရနှစ်ရပ်ကြား မူဆယ်မှ ကျောက်ဖြူအထိ ရထားလမ်းဖောက်ရန် နားလည်မှုစာချွန်လွှာ လက်မှတ် ရေးထိုးကြသည်။ တရုတ်မီးရထားအုပ်စု (China Railway Group) သည် အနောက်တောင်ပိုင်း ယူနန်ပြည်နယ်ရှိ ရွှေလီမှ မူဆယ်ကို ဖြတ်ပြီး ကျောက်ဖြူအထိ ရထားလမ်း တည်ဆောက်ရေးကို တာဝန်ယူမည်ဖြစ်ကာ အဆိုပါ ရထားလမ်းသည် ၈၁၀ ကီလိုမီတာရှည်လျားသည်။ သုံးနှစ်အတွင်း ဒေါ်လာဘီလျံ ၂၀ အကုန်ခံ တည်ဆောက်မည် ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဒေသခံများက အပြင်းအထန် ဆန့်ကျင်သောကြောင့် သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်က စီမံကိန်းကို ဆိုင်းငံ့ခဲ့ကာ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် သဘောတူညီချက် သက်တမ်းကုန်ဆုံးခဲ့သည်။ <ref name=":1" /> ၂၀၁၇ ခုနှစ်မေလတွင် တရုတ်မီးရထားလုပ်ငန်း အုပ်စုမှ မူဆယ်မှ မန္တလေးအထိ ရထားလမ်းအတွက် ဖြစ်နိုင်ခြေ စမ်းသပ် စစ်ဆေးမှု ပြုလုပ်ရန် အဆိုပြုခဲ့ပြီး ဇွန်လတွင် နှစ်နိုင်ငံ နားလည်မှုစာချွန်လွှာ မူကြမ်းရေးဆွဲခဲ့သည်။ <ref name=":1" /> ၂၀၁၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၂ရက်နေ့တွင် [[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပို့ဆောင်ရေးနှင့်ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[မြန်မာ့ မီးရထား|မြန်မာ့မီးရထား]]နှင့် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]] China Railway Eryuan Engineering Group Co.Limited (CREEC) ၊ China Railway Group Limited တို့နှင့် ရထားလမ်းဖောက်လုပ်ရေး စီမံကိန်း ဖြစ်မြောက်နိုင်ခြေလေ့လာမှု ဆောင်ရွက်ရန် MoU ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။ <ref name=":2" /><ref>{{Cite news|title=တရုတ်နဲ့ ပေါင်းပြီး မူဆယ် - မန္တလေး ရထားလမ်းဖောက်ဖို့ စစ်ဆေး|url=https://www.bbc.com/burmese/burma-45962026|work=|publisher=BBC Burmese|date=24 Oct,2018}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ ဖြစ်တန်ချေဆန်းစစ်ချက် ကို တရုတ်နိုင်ငံ China Railway Eryuan Engineering Group(CREEG) မှ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၀ ဇန်နဝါရီလ တရုတ်သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင်၏ မြန်မာနိုင်ငံခရီးစဉ်အတွင်း မြန်မာ့မီးရထား၏ အုပ်ချုပ်မှုဒါရိုက်တာ ဦးဘမြင့်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ China Railway Eryuan Engineering Group(CREEG) ၏ ဥက္ကဋ္ဌ  Zhang Zhongyang တို့က မူဆယ်-မန္တလေး ရထားလမ်း ဖြစ်နိုင်ခြေလေ့လာမှု အစီရင်ခံကို လွှဲပြောင်းပေးခြင်းစာလွှာကို လဲလှယ်ခဲ့သည်။ <ref name=":0" /> မူဆယ်-မန္တလေး ရထားလမ်းသစ်ဖောက်လုပ်ရေးစီမံကိန်း အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်နိုင်ရေးအတွက် လုပ်ငန်းကော်မတီ Working Group နှင့် Technical Team များကို ၂၀၂၃ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၄ရက်နေ့တွင် အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၂၁/၂၀၂၃) ၊ (၂၂/၂၀၂၃)များဖြင့် ပို့ဆောင်ရေးနှင့်ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနမှ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ == ဘူတာရုံများ<ref>https://www.ecd.gov.mm/wp-content/uploads/2022/06/MMR-EIA-Power-Supply.pdf{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> == * မူဆယ် * ပန်ခမ်း * Man Hawng * Na Hpai * နမ့်ပင်က * ပန်နင် * ကွတ်ခိုင် * Man Peng * Nawng Yen * Laban Pa * သိန္နီ * Sam Lou * Hang Lu * လားရှိုး မြောက်ပိုင်း * လားရှိုး အနောက်ပိုင်း * Mehan * Nam Un * Sint Eng * San Lau * Kong Tha * သီပေါ * သီပေါ တောင်ပိုင်း * Chaung Chauk * ကျောက်မဲ * Myin Gwin * Namban Ton River * Nawng Hkio * Om Maka * ဂန့်ဂေါ * ပြင်ဦးလွင် * Sin Byu In * စခန်းကြီး * တောင်ကျွန်း * Tok Hka Taung * မန္တလေး အရှေ့ပိုင်း * မန္တလေး တောင်ပိုင်း == ကိုးကား == <references /> {{မြန်မာ့မီးရထား}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရထားလမ်းများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရထားပို့ဆောင်ရေး]] lqdz7mkibnro6i4fvxsc4069q3zd54e 0 257952 1029308 870236 2026-05-03T14:52:13Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1029308 wikitext text/x-wiki '''မြန်မာနက်''' ဟု နာမည်တိုဖြင့် လူသိများသော '''မြန်မာနက် ဆော့ဝဲကုမ္ပဏီ လိမိတက်''' (Myanmars Net Software Co. Ltd.)<ref>[https://www.myco.dica.gov.mm/Corp/EntityProfile.aspx?id=930a4b28-4545-4e69-a86c-bd9b6a7c30d9 မြန်မာနက် ဆော့ဝဲ ကုမ္ပဏီ လိမိတက်] on Directorate of Investment and Company Administration (DICA)</ref> သည် မြန်မာနိုင်ငံ အခြေစိုက် အင်တာနက်အခြေပြု ကုမ္ပဏီတစ်ခု ဖြစ်ပြီး ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပထမဆုံး ဝဗ်ဆိုက်တည်ဆောက်ရေး လုပ်ငန်းအဖြစ် လူသိများသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ၁၉၉၂ ခုနှစ်ဆန်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ Microsoft Windows platform အတွက် ပထမဦးဆုံး မြန်မာစာလုံးစနစ် (မြန်မာဖောင့်) ကို တီထွင်ခဲ့သည်။ Win Myanmar Version 3 ကို ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် အကျိုးအမြတ်မယူသော လူမှုရေး၊ ဘာသာရေး အသင်းအဖွဲ့များနှင့် အစိုးရ အဖွဲ့အစည်းများ အားလုံးကို လှူဒါန်းခဲ့ပြီး၊<ref>၁၉-၄-၁၉၉၄ ရက်စွဲပါ [https://www.facebook.com/photo/?fbid=955911856320718&set=a.522578067850660 ကြေးမုံသတင်းစာ]</ref> နောင်တွင် [[ဝင်းဖောင့်]] အဖြစ် လူသိများလာခဲ့သည်။ ၁၉၉၄ မှစ၍ မြန်မာ အိုင်စီတီ သမိုင်းတွင် ဓာတ်ပြား၊ အသုံးပြုသူ လက်စွဲစာအုပ်တို့နှင့်အတူ ပထမဆုံး စင်တင် ရောင်းနိုင်သော ဆော့ဝဲ (software package) ဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊ ကွန်ပျူတာ ဟာ့ဒ်ဝဲ အရောင်းဆိုင်များတွင် အလွယ်တကူ စင်တင်ရောင်းချနိုင်ခဲ့ရာ၊ နောင်တွင် အသုံးပြုသူ အများဆုံး ပြည်တွင်းဖြစ် ဆော့ဝဲ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်မှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အင်တာနက် မရရှိသေးသည့် ခေတ်ကတည်းက နိုင်ငံရပ်ခြားမှတစ်ဆင့် web site များ တည်ဆောက်ခြင်းနှင့် online marketing တို့ကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ လေကြောင်းလိုင်းများ၊ ဟိုတယ်ကြီးများနှင့် တိုးကုမ္ပဏီများကို အင်တာနက် မားကက်တင်း လုပ်ဆောင်နိုင်ရန်၊ online booking များ inquiry များ ရရှိစေခြင်းဖြင့် မြန်မာ့ ခရီးသွားလုပ်ငန်းမှ နိုင်ငံခြားငွေ ဒေါ်လာသန်းနှင့်ချီ၍ ရခဲ့သည့် e-business များကို မွေးထုတ်နိုင်ခဲ့သည့် နာမည်ရ အိုင်တီ လုပ်ငန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အများပြည်သူ အင်တာနက် အသုံးပြုခွင့် ရရှိစေရန်၊ ကွန်ပျူတာအသင်းများမှ ခေါင်းဆောင်များနှင့်အတူ ဦးဆောင် ကြိုးပမ်း လှုပ်ရှားခဲ့သူများထဲတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် မြန်မာယူနီကုဒ် စတင်ရေးဆွဲရာတွင် အဓိက ဦးဆောင်ပါဝင်ခဲ့ခြင်းအတွက် Unicode Consortium မှ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသော The Unicode Standard, Version 3.0 တွင် မြန်မာနက် မှ ဦးဇော်ထွဋ်အား ကျေးဇူးတင်လွှာထဲတွင် ထည့်သွင်းဖော်ပြ ပါရှိခဲ့သည်။<ref>[https://www.unicode.org/wg2/docs/n1883.pdf Universal Multiple-Octet Coded Character Set]</ref> ၂၀၀၄ ခုနှစ်မှစ၍ ခရီးသွားလုပ်ငန်း မြှင့်တင်ရေးမဂ္ဂဇင်း စတင် ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး၊ CD, ebook, booklet, photo-CD စသဖြင့် အသွင် ၄ မျိုးဖြင့် ထုတ်လုပ်ပြီး အခမဲ့ ဖြန့်ချိသည့် ‌ကြော်ငြာမဂ္ဂဇင်းကို နှစ်စဉ် ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။<ref>[https://web.archive.org/web/20040321022926/http://myanmartravelinformation.com/ MTI 2004 magazine] in the Internet Wayback Machine</ref> ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် Microsoft Word နှင့် Microsoft Excel menu များကို မြန်မာ-အင်္ဂလိပ် ၂ ဘာသာ ပြောင်းပေးနိုင်သည့် ဆော့ဝဲ၊ အခြား စနစ်ဟောင်းများမှ မြန်မာစာများကို ကူး‌ေောင်ပေးနိုင်သည့် converter နှင့် မြန်မာ‌ဖောင့် အမျိုး ၁၀၀ ‌ကျော်ကို Win Myanmar (Version 4) အဖြစ် စီဒီနှင့် ထုတ်လုပ် ‌ရောင်းချခဲ့သည်။<ref>Word, Excel မင်နျူးများကိုပါ မြန်မာဘာသာနှင့် အသုံးပြုနိုင်သည့် [https://www.facebook.com/photo/?fbid=288155831352547&set=a.288154934685970 ဝင်းမြန်မာဖောင့် - အမှတ် ၄ ကြော်ငြာ]</ref> ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် Yellow Map Pages အမည်ဖြင့် နိုင်ငံ ၁၁ နိုင်ငံကို ဝန်ဆောင်မှုပေးသည့် မြေပုံအခြေခံသော စီးပွားရေး လမ်းညွှန်လုပ်ငန်းကို စွန့်ဦးတီထွင် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။<ref>[https://web.archive.org/web/20080821142044/http://yellowmappages.com/ YelowMapPages.com]</ref> ဂူဂဲဝန်ဆောင်မှု အမျိုးမျိုးကို ဝန်ဆောင်မှုပေးရာမှစ၍ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် Agoda Partner နှင့် Google Cloud Partner ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>Myanmar Net in [https://cloud.withgoogle.com/partners/detail/?id=ACkb94ZLGINQdQa5WEeECx9qwBOrPxF0c_tEvrYHLPuaZt_QWCjl984W90h_I9mRIWTeDTZN4Q5t&hl=en Google Cloud Partner Directory]</ref> ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် Google Ad Partner အဖြစ် ဂူဂဲနှင့် လက်တွဲ လုပ်ကိုင်ပြီး၊ ဝန်ဆောင်မှုများ ပေးလျက် ရှိသည်။ ၂၀၁၁ တွင် ISO-10646 ခေါ် Unicode Standard စံနှုန်းများနှင့် ကိုက်ညီသည့် မြန်မာ ယူနီကုဒ် ဖောင့်များကို CD ဖြင့် ထည့်သွင်း၍ Win Myanmar (Version 5) အဖြစ် ထုတ်လုပ်ရောင်းချခဲ့သည်။<ref>[https://www.facebook.com/media/set/?set=a.522581104517023&type=3 Win Myanmar fonts (Version 5)]</ref> ၂၀၁၂ တွင် Visa, Mastercard များကို ပြည်တွင်းလုပ်ငန်းပေါင်းစုံတို့မှ အသုံးပြု ရောင်းချလာနိုင်သည့် အခါတွင် အင်တာနက်ပေါ်တွင် လက်တန်း ဈေးရောင်းချပြီး၊ လုပ်ငန်းရှင်၏ ဘဏ်စာရင်းအတွင်းသို့ ချက်ချင်း ငွေလက်ခံရယူနိုင်သည့် e-commerce web site များကိုပါ တည်ဆောက်နိုင်သည့် full-service e-marketing လုပ်နိုင်သည့် ဦးဆောင် စံပြအိုင်တီလုပ်ငန်း တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>မဂ္ဂဇင်း ဂျာနယ် သတင်းစာများတွင်ပါရှိခဲ့သည့် [https://www.facebook.com/media/set/?set=a.288154934685970&type=3 မြန်မာနက် ကြော်ငြာများ]</ref> ဤနှစ်တွင်ပင် ဂူဂဲ၏ ကလောက်ဝန်ဆောင်မှု အမျိုးမျိုးကို ဝန်ဆောင်မှုပေးနိုင်သည့် official Google Cloud Partner<ref>[https://cloud.google.com/find-a-partner/partner/ACkb94ZLGINQdQa5WEeECx9qwBOrPxF0c_tEvrYHLPuaZt_QWCjl984W90h_I9mRIWTeDTZN4Q5t?redirect= Google Cloud Partners Directory]</ref> တစ်ခုအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် Ad Mar Digital အမည်ဖြင့် ကြော်ငြာနေရာ မျိုးစုံကို တစ်နေရာတည်းတွင် ဝယ်ယူနိုင်သည့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ad store ကို AdvertisingMyanmar.com<ref>မီဒီယာအမျိုးကွဲများပေါ်တွင် ကြော်ငြာနေရာ ဝယ်ယူနိုင်သော [https://advertisingmyanmar.com Advertising Myanmar Ad Store] </ref> အဖြစ် ထူထောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်<ref>[https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/mnmaayuuniikudcncncsiukuupeaangasunpukhngakhmanaa-mngkngpunripmaa-0 မြန်မာယူနီကုဒ်စံစနစ်သို့ ကူးပြောင်းအသုံးပြုခြင်း အခမ်းအနား] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240519195722/https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/mnmaayuuniikudcncncsiukuupeaangasunpukhngakhmanaa-mngkngpunripmaa-0 |date=19 May 2024 }} မြင်ကွင်းပုံရိပ်များ</ref> တွင် ၁၉၉၇ ခုနှစ်မှ စတင်ခဲ့သည့် မြန်မာယူနီကုဒ် စနစ်သို့ မြှင့်တင်ကူးပြောင်းရေး<ref>[https://www.bbc.com/burmese/burma-49900277 ယူနီကုဒ် ဘာလဲ ဘယ်လဲ] by BBC</ref> လုပ်ငန်းများကို [[မြန်မာနိုင်ငံကွန်ပျူတာအသင်းချုပ်]]နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref>ဒို့တွေဘဝနဲ့ ဒို့နိုင်ငံကို ကမ္ဘာနဲ့ တန်းတူ ဖြစ်လာစေဘို့ ယူနီကုဒ် စံစနစ်ကို ပြောင်းသုံးကြစို့ by [https://www.youtube.com/watch?v=VvMNE90MZB0&t=2s Myanmar Net TV]</ref> ၂၀၂၄ မှစ၍ မြန်မာနက် ခြက်<ref>[https://shwe.info မြန်မာနက် ခြက်]</ref> ခေါ် မြန်မာအေအိုင် အမေးအဖြေ ဝန်ဆောင်မှုကို လုပ်ကိုင်လျက် ရှိသည်။ == ဖွဲ့စည်းထားပုံ == ရာနှုန်းပြည့် မြန်မာနိုင်ငံသားပိုင် အိုင်တီလုပ်ငန်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ယခင်က ဝန်ထမ်းအင်အား ၅၀ ကျော် ရှိခဲ့ရာမှ၊ ကိုဗစ်ကပ်ရောဂါ ဆိုက်ရောက်ပြီးနောက်ပိုင်း ဝန်ထမ်း အရေအတွက် လျော့နည်းသွားခဲ့သည်။ အုပ်ချုပ်မှု ဒါရိုက်တာလည်းဖြစ်၊ Chief Technical Officer လည်း ဖြစ်သူ ဦးဇော်ထွဋ်၊ Technical Director ဦးသန့်ဇင်ဦး၊ Executive Director ဒေါ်ကြာငုံခင် တို့မှ ခေါင်းဆောင် လုပ်ကိုင်လျက် ရှိပြီး၊ ဒါရိုက်တာ ၃ ဦး၊ မန်နေဂျာ ၄ ဦးတို့ဖြင့် လုပ်ငန်းကို ကွပ်ကဲ လည်ပတ်လျက် ရှိသည်။ == ဝန်ဆောင်မှုများ == # ဒိုမိန်း အင်တာနက်လိပ်စာများ မှတ်ပုံတင်ပေးခြင်း # ကြော်ငြာ ဝဗ်ဆိုက်များ ရေးဆွဲတည်ဆောက်ခြင်း၊ ပြုပြင်ထိမ်းသိမ်းခြင်း # အွန်လိုင်း ချက်ချင်း ငွေချေစနစ်များအသုံးပြုနိုင်သည့် E-Commerce ဝဗ်ဆိုက်နှင့် လုပ်ငန်းများ တည်ဆောက်ပေးခြင်း၊ # လုပ်ငန်းသုံး ဆော့ဝဲများ၊ မိုဘိုင်းအက်ပ်များ ရေးသားခြင်း၊ # မြန်မာ နှင့် တိုင်းရင်းသား ဘာသာ စာလုံးစနစ် (ဖောင့်) များ ရေးဆွဲခြင်း၊ # အင်တာနက် ကြော်ငြာ အမျိုးမျိုး ထိုးပေးခြင်း # မြန်မာ့ခရီးသွား လုပ်ငန်း မြှင့်တင်‌ေး ဝန်ဆောင်မှုအမျိုးမျိုး ‌ပေးပေင်း # Google Cloud Partner အဖြစ် နည်းပညာဝန်ဆောင်မှုများ ပေးခြင်း # ဟိုတယ်အခန်းများ လူမပါဘဲ ၂၄ နာရီပတ်လုံး ရောင်းချသည့် ဆော့ဝဲဝန်ဆောင်မှုများပေးခြင်း # လုပ်ငန်းတစ်ခုချင်းအတွက် သီးသန့် chat bot, AI chat bot များ တည်ဆောက် ပေးခြင်း # e-business လုပ်ငန်း အမျိုးမျိုးအတွက် အတိုင်ပင်ခံ ‌ဝန်ဆောင်မှုပေးခြင်း == ထုတ်ကုန်များ == ထုတ်ကုန်များ အနေဖြင့် ၁၉၉၂ ခုနှစ်မှစ၍ အောက်ပါ ဆော့ဝဲ ဓာတ်ပြားများ၊ စီဒီများ၊ ခရီးသွား လမ်းညွှန် စီဒီများ၊ ခရီးသွားလမ်းညွှန် လက်ကမ်းစာအုပ် လေးများလည်း ထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီး၊ ကမ္ဘာအနှံ့သို့ ပို့ဆောင် ဖြန့်ဝေခဲ့သည်။ # Win Innwa free Myanmar font for Windows<ref>[https://download.cnet.com/developer/myanmar-s-net/i-6284829/ အခမဲ့ ပေးဝေသော ဝင်းအင်းဝ မြန်မာဖောင့်]{{Dead link|date=May 2026 }}ကို CNet  ၏ Download.com site တွင် တွေ့ရစဉ်</ref> # Win Myanmar Systems disks and CDs (Version 1 to 5)<ref>ဝင်းဖောင့်များ ထုတ်လုပ်သည့် [https://www.facebook.com/WinMyanmarSystems/photos_albums Win Myanmar Systems page]</ref> # Myanmar Travel Information (2004, 2005, 2006, 2007, 2008, and 2010 editions) in CD, booklet, ebook, & photo CD formats<ref>စပွန်ဆာများ ဖိတ်ခေါ်သည့် ၂၀၀၄ ခုနှစ်က [https://www.facebook.com/photo/?fbid=288155724685891&set=a.288154934685970 ကြော်ငြာ]</ref> == ဆုများနှင့် အသိအမှတ်ပြုခံရမှုများ == မြန်မာနက် အနေဖြင့် ပြည်ထောင်စုအဆင့် အမျိုးသား အိုင်စီတီဆုကို ၂ ကြိမ် ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။<ref>[https://mcf.org.mm/natioanal-ict-awards-2015-educational-project-%E1%80%86%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA-%E1%80%95%E1%80%9B%E1%80%B1/ National ICT Awards program] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240519192624/https://mcf.org.mm/natioanal-ict-awards-2015-educational-project-%E1%80%86%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA-%E1%80%95%E1%80%9B%E1%80%B1/ |date=19 May 2024 }} by MCF</ref> Digital Innovation Asia Award 2014 ဆုကို မြန်မာနိုင်ငံ ခရီးသွား လုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေး စွမ်းစွမ်းတမံ ကြိုးပမ်းမှုများအတွက် ရွေးချယ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref>[https://www.tatnews.org/2014/09/thailand-won-several-top-dia-awards-2014/ Thailand won several top DIA Awards 2014] by Myanmars.Net</ref> အခြား web design ဆုများနှင့် ထူးချွန်ဆုများ အများအပြား ရရှိခဲ့ဖူးသည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [https://မြန်မာ.net Myanmar Net] တရားဝင် ဝဗ်ဆိုက် * [https://shwe.net Shwe.Net] ပင်ပ မြန်မာဘာသာ ဝဗ်ဆိုက် * မြန်မာနက်၏ [https://services.myanmars.net ဝဗ်ဆိုက်တည်ဆောက်ရေး ဝန်ဆောင်မှု ဝဗ်ဆိုက်] * [https://myanmartravelinformation.com Myanmar Travel Information မဂ္ဂဇင်း] ‌အမည်ရ မြန်မာ ခရီးသွားလုပ်ငန်း မြှင့်တင်ရေး ဝဗ်ဆိုက် * [https://advertisingmyanmar.com Advertising Myanmar Ad Store] ခေါ် မြန်မာနက်၏ ကြော်ငြာစတိုးဆိုင် နှင့် Ad Mar Digital ‌ကြော်ငြာဝန်ဆောင်မှု ဝဗ်ဆိုက် [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကုမ္ပဏီများ]] k5ujla4qj4f0sx0or3y38bgg5dvaqqn 0 258310 1029479 837466 2026-05-04T11:19:50Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1029479 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ရှိဂျော - အိုးမိယဘူတာ <br> Shijō-Ōmiya Station | native_name = {{Unbulleted list||しじょうおおみやえき}} | native_name_lang = ja | image = File:Shijo-Omiya Station (03) IMG 7765 R 20141130.JPG | alt = Station platforms, 2014 | caption = Station platforms, 2014 | address = [[Shimogyō-ku]], [[Kyoto]] | borough = [[Kyoto Prefecture]] | country = [[Japan]] | coordinates = {{coord|35.0033399|N|135.7485669|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = <!-- Termimus --> | platforms = 3 | tracks = 2 | train_operators = | connections = [[Hankyu Kyoto Main Line]]<br />(HK-84: [[Ōmiya Station (Kyoto)|Ōmiya Station]]) | structure = At-grade | parking = | bicycle = | disabled = | code = A1 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/shijo_omiya.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|1910|03|25}}<ref name=ekimei /> | closed = <!-- N/A --> | passengers = 2.5 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} '''ရှိဂျော - အိုးမိယဘူတာ''' (四条大宮駅, Shijō-Ōmiya-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[ရှိမိုဂယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|ရှိမိုဂယောရပ်ကွက်]]တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="official" /> ဤဘူတာသည် ရန်ဒန်အရရှိယမရထားလိုင်း၏ အရှေ့ဘက်ရထားဂိတ်ဖြစ်ပြီး အနောက်ဘက်တို့ ဆက်သွားပါက အုခယော-ခုဘူတာရှီပြီး အာရရှိယာမတွင် ဂိတ်ဆုံးသည်။<ref name="discover-kyoto" /> ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် ရထားများစတင်ထွက်ခွာမည့် ပလက်ဖောင်းနှစ်ခုပါရှိသည်။ ၎င်းပလက်ဖောင်းနှစ်ခုစလုံးသည် အရရှိယာမသို့ ဦးတည်ထားသည်။<ref name="planner" /> ==အနီးအနားရှိဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|{{Color|#ffffff|Randen Arashiyama Line}}]]|col=#9d2917|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=|next={{STN|Sai}} (A2)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Shijō-Ōmiya Station}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/shijo_omiya.php | script-title=ja:四条大宮 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/4095203733 | title = Node: 四条大宮 (4095203733) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=四条大宮&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name=ekimei>{{Cite book | author = 山谷和弥 | script-title=ja:京の路面電車 駅名ものがたり | year = 1991 | publisher = カギコウ | page=4 |language=ja}}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] dnyuqil0zvj68gedke1q8s1pvt69v9x 1029480 1029479 2026-05-04T11:23:29Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1029480 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ရှိဂျော - အိုးမိယဘူတာ <br> Shijō-Ōmiya Station | native_name = {{Unbulleted list||しじょうおおみやえき}} | native_name_lang = ja | image = File:Shijo-Omiya Station (03) IMG 7765 R 20141130.JPG | alt = Station platforms, 2014 | caption = Station platforms, 2014 | address = [[Shimogyō-ku]], [[Kyoto]] | borough = [[Kyoto Prefecture]] | country = [[Japan]] | coordinates = {{coord|35.0033399|N|135.7485669|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = <!-- Termimus --> | platforms = 3 | tracks = 2 | train_operators = | connections = [[Hankyu Kyoto Main Line]]<br />(HK-84: [[Ōmiya Station (Kyoto)|Ōmiya Station]]) | structure = At-grade | parking = | bicycle = | disabled = | code = A1 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/shijo_omiya.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|1910|03|25}}<ref name=ekimei /> | closed = <!-- N/A --> | passengers = 2.5 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} '''ရှိဂျော - အိုးမိယဘူတာ''' (四条大宮駅, Shijō-Ōmiya-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[ရှိမိုဂယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|ရှိမိုဂယောရပ်ကွက်]]တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="official" /> ဤဘူတာသည် [[ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်း]]၏ အရှေ့ဘက်ဂိတ်ဆုံးဘူတာဖြစ်ပြီး အနောက်ဘက်သို့ ခရီးဆက်ကာ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]ကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။ ထို့နောက်တွင် [[အရရှိယာမဘူတာ (ခဲအိဖုခု)|အရရှိယာမဘူတာ]]တွင် ဂိတ်ဆုံးသည်။<ref name="discover-kyoto" /> ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် ရထားများစတင်ထွက်ခွာမည့် ပလက်ဖောင်းနှစ်ခုပါရှိသည်။ ၎င်းပလက်ဖောင်းနှစ်ခုစလုံးသည် အရရှိယာမဘူတာသို့ ထွက်ခွာသည်။<ref name="planner" /> ==အနီးအနားရှိဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်အရရှိယာမလိုင်း}}]]|col=#9d2917|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=|next=[[ဆိုင်းအင်းဘူတာ|ဆိုင်းအင်း]] (A2)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Shijō-Ōmiya Station}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} {{Randen Arashiyama Line}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/shijo_omiya.php | script-title=ja:四条大宮 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/4095203733 | title = Node: 四条大宮 (4095203733) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=四条大宮&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name=ekimei>{{Cite book | author = 山谷和弥 | script-title=ja:京の路面電車 駅名ものがたり | year = 1991 | publisher = カギコウ | page=4 |language=ja}}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] p6h90grpdrm2ikifrwdlxy3zldsflex 0 259148 1029487 1028581 2026-05-04T11:30:43Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1029487 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ဆိုင်းအင်းဘူတာ | native_name = 西院駅 | native_name_lang = ja | type = | image = Hankyu Sai-in Station ac.jpg | alt = | caption = | other_name = | address = [[Ukyō-ku, Kyoto|Ukyō]], [[Kyoto]], [[Kyoto Prefecture|Kyoto]] | country = Japan | coordinates = | operator = [[Hankyu Corporation]] | line = [[Hankyu Kyoto Main Line]] | platforms = 2 | tracks = 2 | structure = Underground | code = HK-83 | opened = 1 November 1928 | closed = | former = Kyoto Saiin (until 1931) | passengers = 16.1 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats">{{cite book |year=2017 |script-chapter=ja:第8章 都市施設 |trans-chapter=Chapter 8: Urban facilities |script-title=ja:京都市統計書 |trans-title=Statistics of Kyoto City |url=http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html |language=ja |publisher=City of Kyoto}}</ref> | services = }} {{Infobox station | name = Sai Station | native_name = 西院駅 | native_name_lang = ja | type = | image = Sai Station (03) IMG 3740-1 20171103.jpg | alt = | caption = | other_name = | address = [[Nakagyō-ku, Kyoto|Nakagyō-ku]], [[Kyoto]], [[Kyoto Prefecture|Kyoto]] | country = Japan | coordinates = | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Randen Arashiyama Line]] | platforms = 2 | tracks = 2 | connections = | structure = At-grade | code = A2 | opened = 1910 | closed = | former = | passengers = 1.7 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats"/> | services = }} '''ဆိုင်းအင်းဘူတာ''' (西院駅, Saiin-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]တွင် တည်ရှိသည့်ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤဘူတာသည် ဟန်းခယူးရထားလိုင်း၏ တိုကျိုလိုင်းပေါ်ရှိ ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==တည်နေရာ== ဆန်းအင်းဘူတာ၏ ဒုတိယမြောက်ဝင်ပေါက်သည် ရှိဂျောလမ်းနှင့် နိရှိအိုးဂျိလမ်းဆုံ၏ အနောက်တောင်ထောင့်တွင် တည်ရှိသည်။ ဤဘူတာသည် ကျိုတိုမြို့၊ အုခယောရပ်ကွက်၊ ခိုးဇန်းဂျိချောတွင် တည်ရှိသည်။ ==ဝန်ဆောင်မှုများ== ဤဘူတာတွင် မြို့ပတ်ပုံမှန်ရထားများ (普通, futsū), semi express (準急, junkyū) ရထားများ၊ အမြန်ရထားများ (快速急行, kaisoku kyūkō) နှင့် အထူးအမြန်ရထားများ (通勤特急, tsūkin tokkyū) ကို ပြေးဆွဲဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ==အသုံးပြုမှု== ==သွားရောက်ရန်နေရာများ== ==သမိုင်းကြောင်း== ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{j-railservice start}} {{j-route|route=Hankyu Railway Kyoto Line|col=limegreen|f=w}} {{j-rserv|service=Local|b=d|previous={{STN|Nishi-Kyōgoku}}|next={{STN|Ōmiya|Kyoto|Ōmiya}}|col=black}} {{j-rserv|service=Semi-Express|f=b|b=d|previous=Nishi-Kyōgoku|next=Ōmiya|col=green}} {{j-rserv|service=Rapid Service|b=d|previous={{STN|Nishi-Kyōgoku}}|next=Ōmiya|col=gold}} {{j-rserv|service=Semi limited Express|b=d|previous=Katsura|next=Ōmiya|col=red}} {{j-rserv|service=Limited Express|b=d|p}} {{j-rserv|service=Commuter Limited Express|b=d|previous=Katsura|next=Ōmiya|col=red}} {{j-rserv|service=Rapid Limited Express "Kyo-Train", "Ogura"|p}} {{j-rserv|service=Rapid Limited Express A "Kyo-Train"|p}} {{j-route|route=Randen Arashiyama Line|col=firebrick|f=w}} {{j-rserv|previous={{STN|Shijō-Ōmiya}}|next={{STN|Nishiōji-Sanjō}}|service=-}} {{end box}} ==ပြင်ပလင့်များ== {{commons category|Saiin Station}} {{commons category|Sai Station}} *{{in lang|ja}} [http://www.hankyu.co.jp/station/saiin.html Saiin Station] from Hankyu Railway website {{coord|35|0|13|N|135|43|57|E|display=title|region:JP_type:railwaystation}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ဟန်းခယူးမီးရထားကုမ္ပဏီ၏ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ဟန်းခယူးကျိုတိုပင်မရထားလိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၁၀ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] 0xy41m6o2vjvikneepb9w0qrofdg415 1029488 1029487 2026-05-04T11:32:59Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1029488 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ဆိုင်းအင်းဘူတာ | native_name = 西院駅 | native_name_lang = ja | type = | image = Hankyu Sai-in Station ac.jpg | alt = | caption = | other_name = | address = [[Ukyō-ku, Kyoto|Ukyō]], [[Kyoto]], [[Kyoto Prefecture|Kyoto]] | country = Japan | coordinates = | operator = [[Hankyu Corporation]] | line = [[Hankyu Kyoto Main Line]] | platforms = 2 | tracks = 2 | structure = Underground | code = HK-83 | opened = 1 November 1928 | closed = | former = Kyoto Saiin (until 1931) | passengers = 16.1 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats">{{cite book |year=2017 |script-chapter=ja:第8章 都市施設 |trans-chapter=Chapter 8: Urban facilities |script-title=ja:京都市統計書 |trans-title=Statistics of Kyoto City |url=http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html |language=ja |publisher=City of Kyoto}}</ref> | services = }} {{Infobox station | name = Sai Station | native_name = 西院駅 | native_name_lang = ja | type = | image = Sai Station (03) IMG 3740-1 20171103.jpg | alt = | caption = | other_name = | address = [[Nakagyō-ku, Kyoto|Nakagyō-ku]], [[Kyoto]], [[Kyoto Prefecture|Kyoto]] | country = Japan | coordinates = | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Randen Arashiyama Line]] | platforms = 2 | tracks = 2 | connections = | structure = At-grade | code = A2 | opened = 1910 | closed = | former = | passengers = 1.7 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats"/> | services = }} '''ဆိုင်းအင်းဘူတာ''' (西院駅, Saiin-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]တွင် တည်ရှိသည့်ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤဘူတာသည် ဟန်းခယူးရထားလိုင်း၏ [[ဟန်းခယူးကျိုတိုပင်မရထားလိုင်း|ဟန်းခယူးကျိုတိုရထားလိုင်း]]ပေါ်ရှိ ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==တည်နေရာ== ဆန်းအင်းဘူတာ၏ ဒုတိယမြောက်ဝင်ပေါက်သည် [[ရှိဂျောလမ်း]]နှင့် နိရှိအိုးဂျိလမ်းဆုံ၏ အနောက်တောင်ထောင့်တွင် တည်ရှိသည်။ ဤဘူတာသည် ကျိုတိုမြို့၊ အုခယောရပ်ကွက်၊ ခိုးဇန်းဂျိချောတွင် တည်ရှိသည်။ ==ဝန်ဆောင်မှုများ== ဤဘူတာတွင် မြို့ပတ်ပုံမှန်ရထားများ (普通, futsū), semi express (準急, junkyū) ရထားများ၊ အမြန်ရထားများ (快速急行, kaisoku kyūkō) နှင့် အထူးအမြန်ရထားများ (通勤特急, tsūkin tokkyū) ကို ပြေးဆွဲဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ==အသုံးပြုမှု== ==သွားရောက်ရန်နေရာများ== ==သမိုင်းကြောင်း== ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{j-railservice start}} {{j-route|route=Hankyu Railway Kyoto Line|col=limegreen|f=w}} {{j-rserv|service=Local|b=d|previous={{STN|Nishi-Kyōgoku}}|next={{STN|Ōmiya|Kyoto|Ōmiya}}|col=black}} {{j-rserv|service=Semi-Express|f=b|b=d|previous=Nishi-Kyōgoku|next=Ōmiya|col=green}} {{j-rserv|service=Rapid Service|b=d|previous={{STN|Nishi-Kyōgoku}}|next=Ōmiya|col=gold}} {{j-rserv|service=Semi limited Express|b=d|previous=Katsura|next=Ōmiya|col=red}} {{j-rserv|service=Limited Express|b=d|p}} {{j-rserv|service=Commuter Limited Express|b=d|previous=Katsura|next=Ōmiya|col=red}} {{j-rserv|service=Rapid Limited Express "Kyo-Train", "Ogura"|p}} {{j-rserv|service=Rapid Limited Express A "Kyo-Train"|p}} {{j-route|route=Randen Arashiyama Line|col=firebrick|f=w}} {{j-rserv|previous={{STN|Shijō-Ōmiya}}|next={{STN|Nishiōji-Sanjō}}|service=-}} {{end box}} ==ပြင်ပလင့်များ== {{commons category|Saiin Station}} {{commons category|Sai Station}} *{{in lang|ja}} [http://www.hankyu.co.jp/station/saiin.html Saiin Station] from Hankyu Railway website {{Hankyu Kyoto Line}} {{Randen Arashiyama Line}} {{coord|35|0|13|N|135|43|57|E|display=title|region:JP_type:railwaystation}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ဟန်းခယူးမီးရထားကုမ္ပဏီ၏ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ဟန်းခယူးကျိုတိုပင်မရထားလိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၁၀ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] aiu2oqmxjli31sdm32ziujehnaxf6l8 1029492 1029488 2026-05-04T11:34:10Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1029492 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ဆိုင်းအင်းဘူတာ | native_name = 西院駅 | native_name_lang = ja | type = | image = Hankyu Sai-in Station ac.jpg | alt = | caption = | other_name = | address = [[Ukyō-ku, Kyoto|Ukyō]], [[Kyoto]], [[Kyoto Prefecture|Kyoto]] | country = Japan | coordinates = | operator = [[Hankyu Corporation]] | line = [[Hankyu Kyoto Main Line]] | platforms = 2 | tracks = 2 | structure = Underground | code = HK-83 | opened = 1 November 1928 | closed = | former = Kyoto Saiin (until 1931) | passengers = 16.1 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats">{{cite book |year=2017 |script-chapter=ja:第8章 都市施設 |trans-chapter=Chapter 8: Urban facilities |script-title=ja:京都市統計書 |trans-title=Statistics of Kyoto City |url=http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html |language=ja |publisher=City of Kyoto}}</ref> | services = }} {{Infobox station | name = Sai Station | native_name = 西院駅 | native_name_lang = ja | type = | image = Sai Station (03) IMG 3740-1 20171103.jpg | alt = | caption = | other_name = | address = [[Nakagyō-ku, Kyoto|Nakagyō-ku]], [[Kyoto]], [[Kyoto Prefecture|Kyoto]] | country = Japan | coordinates = | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Randen Arashiyama Line]] | platforms = 2 | tracks = 2 | connections = | structure = At-grade | code = A2 | opened = 1910 | closed = | former = | passengers = 1.7 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats"/> | services = }} '''ဆိုင်းအင်းဘူတာ''' (西院駅, Saiin-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]တွင် တည်ရှိသည့်ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤဘူတာသည် ဟန်းခယူးရထားလိုင်း၏ [[ဟန်းခယူးကျိုတိုပင်မရထားလိုင်း|ဟန်းခယူးကျိုတိုရထားလိုင်း]]ပေါ်ရှိ ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==တည်နေရာ== ဆန်းအင်းဘူတာ၏ ဒုတိယမြောက်ဝင်ပေါက်သည် [[ရှိဂျောလမ်း]]နှင့် နိရှိအိုးဂျိလမ်းဆုံ၏ အနောက်တောင်ထောင့်တွင် တည်ရှိသည်။ ဤဘူတာသည် [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]၊ ခိုးဇန်းဂျိချောတွင် တည်ရှိသည်။ ==ဝန်ဆောင်မှုများ== ဤဘူတာတွင် မြို့ပတ်ပုံမှန်ရထားများ (普通, futsū), semi express (準急, junkyū) ရထားများ၊ အမြန်ရထားများ (快速急行, kaisoku kyūkō) နှင့် အထူးအမြန်ရထားများ (通勤特急, tsūkin tokkyū) ကို ပြေးဆွဲဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ==အသုံးပြုမှု== ==သွားရောက်ရန်နေရာများ== ==သမိုင်းကြောင်း== ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{j-railservice start}} {{j-route|route=Hankyu Railway Kyoto Line|col=limegreen|f=w}} {{j-rserv|service=Local|b=d|previous={{STN|Nishi-Kyōgoku}}|next={{STN|Ōmiya|Kyoto|Ōmiya}}|col=black}} {{j-rserv|service=Semi-Express|f=b|b=d|previous=Nishi-Kyōgoku|next=Ōmiya|col=green}} {{j-rserv|service=Rapid Service|b=d|previous={{STN|Nishi-Kyōgoku}}|next=Ōmiya|col=gold}} {{j-rserv|service=Semi limited Express|b=d|previous=Katsura|next=Ōmiya|col=red}} {{j-rserv|service=Limited Express|b=d|p}} {{j-rserv|service=Commuter Limited Express|b=d|previous=Katsura|next=Ōmiya|col=red}} {{j-rserv|service=Rapid Limited Express "Kyo-Train", "Ogura"|p}} {{j-rserv|service=Rapid Limited Express A "Kyo-Train"|p}} {{j-route|route=Randen Arashiyama Line|col=firebrick|f=w}} {{j-rserv|previous={{STN|Shijō-Ōmiya}}|next={{STN|Nishiōji-Sanjō}}|service=-}} {{end box}} ==ပြင်ပလင့်များ== {{commons category|Saiin Station}} {{commons category|Sai Station}} *{{in lang|ja}} [http://www.hankyu.co.jp/station/saiin.html Saiin Station] from Hankyu Railway website {{Hankyu Kyoto Line}} {{Randen Arashiyama Line}} {{coord|35|0|13|N|135|43|57|E|display=title|region:JP_type:railwaystation}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ဟန်းခယူးမီးရထားကုမ္ပဏီ၏ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ဟန်းခယူးကျိုတိုပင်မရထားလိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၁၀ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] tdm0c5a4knm5x7k26bklhwr4xock921 0 260512 1029258 844350 2026-05-03T12:17:54Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1029258 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ဘျာသဲ | native_name = Biate | native_name_lang = | other_name = ဇျာလွန်း (Zialung) (အမည်ဟောင်း) | settlement_type = city | image_skyline = Biate town.jpg | image_alt = | image_caption = | nickname = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = India Mizoram#India | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = အိန္ဒိယ | subdivision_type1 = ပြည်နယ် | subdivision_name1 = [[မီဇိုရမ်ပြည်နယ်]] | subdivision_type2 = ခရိုင် | subdivision_name2 = [[ခေါဇောလ်ခရိုင်|ေခါဇောလ်]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = ၂၂၇၇ | population_as_of = ၂၀၁၁ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = 796370 | registration_plate = MZ | website = {{URL|mizoram.nic.in}} | footnotes = }} '''ဘျာသဲမြို့'''သည် [[မီဇိုရမ်ပြည်နယ်|အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်]] ရှိ [[ခေါဇောလ်ခရိုင်]] ရှိ ရှေးဟောင်းမြို့ငယ်ဖြစ်ပြီး ပြည်နယ်နှင့် အိန္ဒိယအရှေ့မြောက်ပိုင်းဒေသ၏ သန့်ရှင်းသက်ရပ်ဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|title=Biate khua in lawman a dawng.|url=https://lunglen.com/biate-khua-in-swachh-survekshan-lawmman-2018-best-city-in-innovation-best-practices-ne-zone-a-dawng/|accessdate=3 December 2018|archive-date=3 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181203104229/https://lunglen.com/biate-khua-in-swachh-survekshan-lawmman-2018-best-city-in-innovation-best-practices-ne-zone-a-dawng/}}</ref><ref>{{Cite web|title=Mizorama khawpui fai ber thlanna atan Biate khua inbuatsaih|url=http://www.zonet.in/mizorama-khawpui-fai-ber-thlanna-atan-biate-khua-inbuatsaih/|accessdate=3 December 2018}}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> ဘျာသဲမြို့သည် ၁၇၈၀ ခုနှစ်များကတည်းက နေထိုင်ခဲ့သောမြို့ငယ်ဖြစ်ပြီး ထိုအချိန်က ဇျာလွန်း (Zialung) ဟုလူသိများသည်။ <ref>{{Cite web|title=Mizoram's Biate named 'best city for innovations' in Swachh .|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/mizorams-biate-named-best-city-for-innovations-in-swachh-survey/articleshow/64724158.cms|accessdate=16 April 2023}}</ref> == ဘျာသဲမြို့ ဆုများ == * Swachh Bharat Mission အောက်တွင် 2017 မှ 2021 ခုနှစ်အထိ မီဇိုရမ်ရှိ အသန့်ရှင်းဆုံး <ref>{{Cite web|title=Biate is the cleanest town of Mizoram|url=https://smartcity.eletsonline.com/biate-is-the-cleanest-town-of-mizoram-dr-c-vanlalramsanga/|access-date=16 April 2023}}</ref> Mizo Children's Association (MCA) ကို Biate တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး Biate တွင် သန့်ရှင်းမှုဆိုင်ရာ မောင်းနှင်အားကို စတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ အသင်းဝင်များသည် တစ်ပတ်လျှင် တစ်ကြိမ် လမ်းများကို သန့်ရှင်းရေးလုပ်ရန် ၎င်းတို့၏အချိန်ကို အသုံးပြုကြသည်။ * 2021 ခုနှစ် နိုင်ငံသားများ တုံ့ပြန်ချက်တွင် အကောင်းဆုံး <ref>{{Cite web|title=Northeast Zonal Winners Of ‘Swachh Survekshan 2021’|url=https://www.northeasttoday.in/2021/11/20/northeast-zonal-winners-of-swachh-survekshan-2021-check-out-here/|access-date=16 April 2023}}</ref> သန့်ရှင်းနေရန် Biate ၏ ရည်မှန်းချက်သည် ဝန်ကြီးချုပ် Narendra Modi 2014 ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သော Swachchh Bharat မဲဆွယ်ပွဲမတိုင်မီ ဆယ်စုနှစ်များစွာကတည်းက စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည် <ref name="Manoj">{{Cite web|title=Mizo town shows how to stay clean collectively|url=https://www.asianage.com/india/all-india/020718/mizo-town-shows-how-to-stay-clean-collectively.html|access-date=16 April 2023}}</ref> * ဆန်းသစ်တီထွင်မှုနှင့် အကောင်းဆုံးအလေ့အကျင့်များအောက်တွင် အကောင်းဆုံးမြို့" ဆု - Swachh Survekshan 2018 ရှိ အရှေ့မြောက်ဇုန် <ref>{{Cite web|title=Mizoram: Biate bags ‘best city’ award in NE zone; in list of India’s top cleanest towns|url=https://thenortheasttoday.com/states/mizoram/mizoram-biate-bags-best-city-award-in-ne-zone-in-list-of/cid2526060.htm#:~:text=top%20cleanest%20towns-,Mizoram%3A%20Biate%20bags%20'best%20city'%20award%20in%20NE%20zone,of%20India's%20top%20cleanest%20towns&text=AIZAWL%2C%20May%2021%2C%202018%3A,Survekshan%202018%20survey%20on%20Wednesday.|access-date=16 April 2023|archive-date=16 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230416103502/https://thenortheasttoday.com/states/mizoram/mizoram-biate-bags-best-city-award-in-ne-zone-in-list-of/cid2526060.htm#:~:text=top%20cleanest%20towns-,Mizoram%3A%20Biate%20bags%20'best%20city'%20award%20in%20NE%20zone,of%20India's%20top%20cleanest%20towns&text=AIZAWL%2C%20May%2021%2C%202018%3A,Survekshan%202018%20survey%20on%20Wednesday.}}</ref> * 2011 ခုနှစ် အိန္ဒိယ [[သန်းခေါင်စာရင်း|သန်းခေါင်စာရင်းအရ]] <ref>{{Cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archivedate=2004-06-16|title=Census of India 2011: Data from the 2011 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|accessdate=2008-11-01|work=|publisher=Census Commission of India}}</ref> ဘျာသဲ တွင် လူဦးရေ 2277 ရှိသည်။ [[ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာရှိ ကိုဩဒိနိတ်များ]] [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] px2u1feiaz7yyoxbl9e9c4z4r087uei 0 262702 1029307 863266 2026-05-03T14:49:51Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1029307 wikitext text/x-wiki [[ဖိုင်:Studio_portrait_of_a_woman_in_Burma,_ca._1910.jpg|thumb|272x272px| လက်ဖြင့်ဆေးခြယ်ထားသော မြန်မာနိုင်ငံရှိ အမျိုးသမီးတစ်ဦး၏ စတူဒီယိုဓာတ်ပုံ၊ ၁၉၁၀ ခန့်]] '''မြန်မာဓာတ်ပုံမော်ကွန်းသည်''' ({{lang-en|Myanmar Photo Archive}}; အတိုကောက် '''MPA''') သည် ၁၈၈၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၅ ခုနှစ်အတွင်း [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် ရိုက်ကူးခဲ့သော ဓာတ်ပုံများ၏ မော်ကွန်းတိုက်တစ်ခုဖြစ်သလို မြန်မာပြည်၏ ဓာတ်ပုံဆိုင်ရာ ယဉ်ကျေးမှုအကြောင်း အသိပညာပေးသည့် လူထုပရောဂျက်တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ MPA သည် ပြပွဲများ၊ အွန်လိုင်းရင်းမြစ်များ၊ လူထုပွဲတော်များ တင်ဆက်ပေးကာ မြန်မာပြည်နှင့် ယခင်ဗမာပြည်ရှိ ဓာတ်ပုံရိုက်အတတ်ပညာ၏ သမိုင်းရာဇဝင်အကြောင်း စာအုပ်များ ထုတ်ဝေပေးသည်။ ဤစုဆောင်းမှုတွင် ဓာတ်ပုံနှင့် အခြားဆက်စပ်ပစ္စည်းပေါင်း ၃၀,၀၀၀ ကျော်ပါဝင်ပြီး မြန်မာပြည်၏ ဓာတ်ပုံရာဇဝင်အတွက် အကြီးမားဆုံးသော မော်ကွန်းတိုက်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ == သမိုင်းနှင့်လှုပ်ရှားမှုများ == [[ဖိုင်:U_Kywat_at_work_at_Asia_Studio,_Yangon,_1940s.jpg|thumb|191x191px| မြန်မာဓာတ်ပုံပညာရှင် ဦးကြွက် အလုပ်လုပ်နေစဉ်၊ အာရှစတူဒီယို၊ ရန်ကုန်၊ ၁၉၄၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ]] [[ဖိုင်:Double_exposures_in_the_darkroom,_Yangon,_1960s.jpg|thumb|276x276px| ဒက်ဘယ် အိတ်စ်ပိုရှာဖြင့် အမှောင်ခန်းထဲတွင် ရိုက်ကူးထားသော ကလေးတစ်ဦး၏ ဓာတ်ပုံ၊ ရန်ကုန်၊ ၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ]] ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ဩစတြီးယား ဓာတ်ပုံဆရာ Lukas Birk သည် မြန်မာပြည်ရှိ ဓာတ်ပုံရိုက်အတတ်ပညာ၏ သမိုင်းရာဇဝင်နှင့်ပတ်သက်သော ဓာတ်ပုံများကို စတင်စုဆောင်းကာ သုတေသနများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုတစ်နှစ်တည်းတွင် သူသည် တရုတ်မြန်မာ ဓာတ်ပုံဆရာများ အပါအဝင် ပြည်တွင်းဓာတ်ပုံဆရာများနှင့် အပျော်တမ်းဓာတ်ပုံဆရာများ ရိုက်ကူးထားသော ဓာတ်ပုံများကို အလေးပေးစုဆောင်းထားသည့် Myanmar Photo Archive ဟုခေါ်သော ပထမဆုံး အများပိုင် ဓာတ်ပုံမော်ကွန်းတစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Chinese Photo Studios in Yangon: The Myanmar Photo Archive |url=http://photographyofchina.com/blog/chinese-photo-studios-in-yangon-the-myanmar-photo-archive |access-date=2020-06-03 |website=Photography of China |language=en-GB}}</ref><ref name=":0" /> ၎င်းတွင် ဓာတ်ပုံစတူဒီယိုများမှ ပုံများ၊ ပုဂ္ဂလိက ဓာတ်ပုံအယ်လ်ဘမ်များ၊ တရားဝင်ဓာတ်ပုံများ၊ ကုမ္ပဏီမှတ်တမ်းများ၊ မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်နှင့် သိပ္ပံဆိုင်ရာ ဓာတ်ပုံများအပြင် စတူဒီယို ပစ္စည်းများ၊ ဓာတ်ပုံစလိုက်များနှင့် နက်ဂတစ်များ ပါဝင်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်အထိ MPA သည် ပုံပေါင်း ၃၀,၀၀၀ ကျော်ပါဝင်သော မော်ကွန်းမှ ဓာတ်ပုံများအသုံးပြု၍ ပြပွဲပေါင်းများစွာကို ကျင်းပခဲ့သည်။<ref name=":3">{{Cite web |last=Lwin Mar Htun |date=2018-02-07 |title=Exhibition Looks Back on 120 Years of Photography in Myanmar |url=https://www.irrawaddy.com/culture/exhibition-looks-back-120-years-photography-myanmar.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20180222043242/https://www.irrawaddy.com/culture/exhibition-looks-back-120-years-photography-myanmar.html |archive-date=2018-02-22 |access-date=2024-01-10 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref> မော်ကွန်းတိုက်မှ ဓာတ်ပုံများကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် MPA သည် [[ရန်ကုန်မြို့|ရန်ကုန်]]တွင် ဓာတ်ပုံစာအုပ် ထုတ်ဝေရေး ပရိုဂရမ်ကိုလည်း လုပ်ဆောင်လျက်ရှိသည်။<ref name=":2" /> မော်ကွန်းတိုက်သည် မြန်မာပြည်၏ နိုင်ငံရေး သမိုင်းရာဇဝင်အစား လူတစ်ဦးချင်းနှင့် မိသားစုများ၏ ဓာတ်ပုံနှင့်ဖော်ပြထားသော ဇာတ်ကြောင်းဖြစ်ရပ်များ၏ လူမှုရေးဆိုင်ရာ အရေးပါမှုအပေါ် အလေးပေးသည်။<ref name=":2">{{Cite web |last=Lwin Mar Htun |date=2019-02-20 |title=Archivist Salvages Myanmar's Neglected Photographic History |url=https://www.irrawaddy.com/culture/archivist-salvages-myanmars-neglected-photographic-history.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240128000000/https://www.irrawaddy.com/culture/archivist-salvages-myanmars-neglected-photographic-history.html |archive-date=2024-01-28 |access-date=2024-01-11 |website=www.irrawaddy.com}}</ref> ''Photo District News'' နှင့် ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော အင်တာဗျူးတွင် Birk သည် မော်ကွန်းတိုက်ကို တည်ထောင်ရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းတစ်ခုမှာ မြန်မာပြည်တွင် ဓာတ်ပုံရိုက် ယဉ်ကျေးမှုအကြောင်း မှတ်တမ်းများ ယေဘုယျအားဖြင့် မရှိခြင်းကြောင့်ဖြစ်ကြောင်း ရှင်းပြခဲ့သည်။<ref name=":4">{{Cite web |last=Reinders |first=Samantha |date=2019-10-18 |title=Awesome Asian Archive |url=https://potd.pdnonline.com/2019/10/18/57464/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230620022852/https://potd.pdnonline.com/2019/10/18/57464/ |archive-date=2023-06-20 |access-date=2024-01-12 |website=PDN Photo of the Day |language=en-US}}</ref> MPA သည် ဗြိတိသျှစာကြည့်တိုက် ၏ ပျောက်ကွယ်ရန်အန္တရာယ်ရှိသော မော်ကွန်းများ အစီအစဉ် နှင့် ရန်ကုန်ရှိ German Goethe-Institut မှ ကူညီပံ့ပိုးမှုများ ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Endangered archives blog: Impressions from Myanmar |url=https://blogs.bl.uk/endangeredarchives/2016/10/photographs-myanmar.html |access-date=2020-06-03 |website=blogs.bl.uk}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |date=2023-06-19 |title=Collaboration project of Goethe-Institut Myanmar and Myanmar Photo Archive |url=https://www.goethe.de/ins/mm/en/kul/sup/mpa.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619134145/https://www.goethe.de/ins/mm/en/kul/sup/mpa.html |archive-date=2023-06-19 |access-date=2024-01-10}}</ref> === ပြပွဲများ === [[ဖိုင်:Yangon_Fashion_Exhibtion_2017,_Yangon.JPG|thumb| ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပခဲ့သော ရန်ကုန်ဖက်ရှင်ပြပွဲသို့ လာရောက်ကြည့်ရှုသူများ]] ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် MPA သည် [[မဟာဗန္ဓုလ ပန်းခြံ]]တွင် ကျင်းပခဲ့သော ရန်ကုန်ဓာတ်ပုံပွဲတော်တွင် ''ရန်ကုန်ဖက်ရှင် ၁၉၇၉'' အမည်ရှိ ၎င်း၏ ပထမဆုံး အများပြည်သူပြပွဲကို တင်ဆက်ခဲ့သည်။ ထိုပြပွဲတွင် ၁၉၆၀ နှင့် ၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ၏ ပြည်တွင်းစတိုင် သို့မဟုတ် အနောက်တိုင်းစတိုင် အဝတ်အစားများ ဝတ်ဆင်ထားသည့် လူငယ်များ၏ အကြီးချဲ့ထားသော ဓာတ်ပုံများကို ပြသခဲ့ပြီး ပွဲတက်သူများအား "စတူဒီယို ဓာတ်ပုံရိုက်အတတ်ပညာသည် အဝတ်အစားများ ဝတ်ဆင်၍ သူငယ်ချင်းများထံ ဓာတ်ပုံများဝေမျှရန် အခွင့်အလမ်းကို မည်ကဲ့သို့ ပေးအပ်ခဲ့ကြောင်း" သိရှိစေခဲ့သည်။<ref name=":1">{{Cite web |last=Johnston |first=Nathalie |date=2023-12-18 |title=Beh Hma Leh? ('Where Are You?'): The Forgotten Stories of Ordinary Lives in Myanmar |url=https://alkazifoundation.org/beh-hma-leh-where-are-you-the-forgotten-stories-of-ordinary-lives-in-myanmar/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240128000000/https://alkazifoundation.org/beh-hma-leh-where-are-you-the-forgotten-stories-of-ordinary-lives-in-myanmar/ |archive-date=2024-01-28 |access-date=2024-01-11 |website=Alkazi Foundation |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-04-05 |title=Retro shots of Myanmar youth culture from the '70s to the '90s |url=https://www.huckmag.com/art-and-culture/photography-2/inside-private-world-myanmar/ |access-date=2020-06-03 |website=Huck Magazine |language=en-US |archive-date=29 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929173227/https://www.huckmag.com/art-and-culture/photography-2/inside-private-world-myanmar/ }}</ref> ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် MPA သည် ရန်ကုန်ဓာတ်ပုံပွဲတော်အတွက် သမိုင်းဝင် [[ဝန်ကြီးများရုံး (ရန်ကုန်)|ဝန်ကြီးများရုံး]]တွင် အများပြည်သူပြပွဲတစ်ခုကို တင်ဆက်ပေးခဲ့သည်။ "မြန်မာဓာတ်ပုံဆရာများ" ဟုခေါ်သော ဤပြပွဲသည် ဓာတ်ပုံပေါင်း ၃၀၀ ကျော်အပြင် မြန်မာပြည်၏ သမိုင်းရာဇဝင်နှင့် ကိုလိုနီခေတ်မှ ၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအထိ ဓာတ်ပုံရိုက်အတတ်ပညာ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ တင်ဆက်ပေးခဲ့သည်။ အဆိုပါဓာတ်ပုံများအပြင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခေတ်ပြိုင် ဓာတ်ပုံသတင်းထောက်များ၏ လက်ရာများ၊ ရုပ်ရှင်များနှင့် ကိုလိုနီခေတ် ဓာတ်ပုံစတူဒီယိုအတိုင်း ပုံစံတူပြုလုပ်ထားသည့် စတူဒီယိုတစ်ခုကို တွဲဖက်ပြသခဲ့သည်။<ref name=":3" /> ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် MPA သည် မဟာဗန္ဓုလပန်းခြံတွင် ခေတ်ဟောင်းဓာတ်ပုံ ၂၅ ပုံကို ပြန်လုပ်ထုတ်လုပ်ထားမှုများကို ပြသခဲ့သည်။ အဆိုပါဓာတ်ပုံများကို အပျော်တမ်းဓာတ်ပုံဆရာ ဦးသန်းမောင်၏သမီးက ၂၀၁၈ ပြပွဲအကြောင်း သိရှိပြီးနောက် မော်ကွန်းသို့ ပေးအပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အဆိုပါဓာတ်ပုံများကို နောင်တွင် ဦးသန်းမောင်၊ နံပါတ်တစ် အပျော်တမ်းဓာတ်ပုံဆရာ အမည်ရှိ ဓာတ်ပုံစာအုပ်တွင် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=U Than Maung – Myanmar Photo Archive |url=https://www.lukasbirk.com/portfolio/u-than-maung-myanmar-photo-archive/ |access-date=2024-01-19 |website=Lukas Birk |language=en-US}}</ref> === MPA မြေတောင်မြှောက်ပေးရေး အစီအစဉ် === [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်း]]ခံရပြီးနောက် MPA နှင့် Goethe-Institut သည် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မေလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ပရိုဂရမ်အသစ်တစ်ခု စတင်ခဲ့သည်။"မြန်မာ့သမိုင်းအားအမြင်သစ်ဖြင့်ပုံဖော်ခြင်း" ဟု ခေါ်သည့် ဤပရိုဂရမ်သည် စာရေးဆရာများ၊ အမြင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အနုပညာရှင်များ၊ ပြခန်းပိုင်ရှင်များ၊ ပြတိုက်မှူးများနှင့် အနုပညာအဖွဲ့အစည်းများ၏ ကိုယ်စားလှယ်များကို မော်ကွန်းမှ ဓာတ်ပုံများကို မှီငြမ်း၍ ၎င်းတို့ကိုယ်ပိုင် ပရောဂျက်များ ဖန်တီးနိုင်စေရန်အတွက် ထောက်ပံ့ကြေး လေးဆယ့်ခုနစ်ခုကို ပေးအပ်ခဲ့သည်။<ref name=":0" /> MPA မှ ဓာတ်ပုံများနှင့်တကွ ၎င်းတို့၏ အနုပညာလက်ရာများနှင့် စာပေရေးသားမှုများကို သမားရိုးကျပြပွဲများ၊ အွန်လိုင်းပြပွဲများနှင့် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေမှုများမှတစ်ဆင့် တင်ဆက်ပေးသည်။<ref>{{Cite web |publisher=Goethe-Institut Myanmar |title=Grant Awardee Announcement |url=https://www.goethe.de/ins/mm/en/kul/sup/mpa/gaa.html |access-date=2024-01-11 |language=en}}</ref> == ထုတ်ဝေမှုများ == ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် MPA သည် ''ရန်ကုန်တွင် တစ်နှစ်တာ ၁၉၇၈'' (''One Year in Yangon 1978'') အမည်ရှိ ၎င်း၏ ပထမဆုံး ဓာတ်ပုံစာအုပ်ကို ထုတ်ဝေခဲ့ပါသည်၊ ၎င်းတွင် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၌ တိုင်းပြည်လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ရန်ကုန်မြို့လယ်ရှိ သမိုင်းဝင် ဓာတ်ပုံစတူဒီယိုအမျိုးမျိုးက ရိုက်ကူးခဲ့သော ဓာတ်ပုံများ ပါဝင်သည်။ ဒုတိယထုတ်ဝေမှုသည် လွတ်လပ်ရေးမရမီနှင့် ရပြီးနောက်တွင် ဓာတ်ပုံများ ရိုက်ကူးခဲ့သော အပျော်တမ်းဓာတ်ပုံဆရာ ဦးသန်းမောင်၏ လက်ရာများဖြစ်သည်။ ပြန်လည်ထုတ်ဝေခြင်း၊ ပီအေ ကလီယာနှင့် ဒီအေ အဟူဂျာတို့ကို ပြန်လည်အောက်မေ့တမ်းတခြင်း အမည်ရှိ တတိယထုတ်ဝေမှုသည် ကိုလိုနီခေတ်အတွင်း နိုင်ငံခြားဓာတ်ပုံဆရာများဖြစ်သည့် Philip Adolphe Klier နှင့် D. A. Ahuja တို့၏ လူသိများသော ဓာတ်ပုံများဆိုင်ရာ အချက်အလက်များနှင့် ၎င်းတို့၏ မျက်မှောက်ခေတ်တွင်အရေးပါပုံတို့ကို တင်ဆက်ပေးသည်။ နောက်စာအုပ်၊ ''My Universe by BayBay'' သည် ဓာတ်ပုံဆရာ BayBay ၏ ဓာတ်ပုံဒိုင်ယာရီဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းစာအုပ်နောက်တွင် ထုတ်ဝေသည့် ''အိုင်ရင်း – မြန်မာ့အလှတစ်မျက်နှာ'' သည် ၁၉၆၀ နှင့် ၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတစ်လျှောက် မြန်မာစစ်အစိုးရအုပ်ချုပ်သော နှစ်များအတွင်း မန္တလေးမြို့ရှိ အထက် အလယ်တန်းစား အမျိုးသမီး၏ ဘ၀အကြောင်းဖော်ပြထားသော ဓာတ်ပုံများကို တင်ဆက်ပေးသည်။ဆဋ္ဌမမြောက် စာအုပ်ဖြစ်သည့် ''Yangon Fashion 1979 – Fashion=Resistance'' တွင် ရန်ကုန်မြို့ရှိ လူငယ်လူရွယ်အများစု၏ ဖက်ရှင်ကျသော အဝတ်အစားများကို မှတ်တမ်းတင်သည့်ဓာတ်ပုံများကို ဖော်ပြထားပါသည်။ ဤထုတ်ဝေမှုအားလုံးကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဒီဇိုင်းထုတ်၍ ထုတ်ဝေခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ပြည်တွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာသို့ ဖြန့်ချိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Zon Pann Pwint |date=2020-02-02 |title=Structuring the past in pictures |url=https://www.mmtimes.com/news/structuring-past-pictures.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219041919/https://www.mmtimes.com/news/structuring-past-pictures.html |archive-date=2021-02-19 |access-date=2020-06-03 |website=The Myanmar Times}}</ref> * ''One Year in Yangon 1978'', Myanmar Photo Archive, Yangon, 2017 {{ISBN|978-3-9504079-8-3}} * ''Burmese Photographers'', Goethe-Institut Myanmar, Yangon, 2018 * ''REPRODUCED, rethinking [[Philip Adolphe Klier|P.A. Klier]] & D.A. Ahuja'', Myanmar Photo Archive, Yangon, 2018 {{ISBN|978-3-9504079-1-4}} * ''U Than Maung, the No 1 Amateur Photographer'', Myanmar Photo Archive, Yangon, 2019 {{ISBN|978-3-9504079-0-7}} * ''My Universe by BayBay'', Myanmar Photo Archive, Yangon, 2019 {{ISBN|978-3-9504079-2-1}} * ''Irene: A Burmese Icon'', Myanmar Photo Archive, Yangon, 2020 {{ISBN|978-3-9504079-4-5}} * ''Yangon Fashion 1979 – Fashion=Resistance'', Myanmar Photo Archive, 2020 {{ISBN|978-3-9504079-3-8}} == ဝေဖန်သုံးသပ်ချက် == ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပခဲ့သော မြန်မာဓာတ်ပုံဆရာများပြပွဲအပေါ် သုံးသပ်ချက်တစ်ခုတွင် ဇူဇကာကလောင်က "သာမန်" မြန်မာပြည်သူတွေရဲ့ ဓာတ်ပုံတွေဟာ "ဖုန်တက်နေတဲ့ ထပ်ခိုးတွေနဲ့ ဟောင်းနွမ်းနေတဲ့ ဓာတ်ပုံအယ်လ်ဘမ်တွေကြားမှာ ကွယ်ပျောက်နေတဲ့၊ နိုင်ငံရဲ့ ဓာတ်ပုံသမိုင်းကနေ ကွယ်ပျောက်နေတဲ့ ခေတ်သစ်မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ပုံစံတစ်ခု" ကို ဖော်ပြပေးခဲ့သည် ဟု [[မြန်မာတိုင်း(မ်)|မြန်မာတိုင်းမ်]] တွင် ရေးသားခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|last=Kalaung |first=Zuzakar |date=2018-02-27 |title=Archiving the lives of others |url=https://www.mmtimes.com/news/archiving-lives-others.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180227214307/https://www.mmtimes.com/news/archiving-lives-others.html |archive-date=2018-02-27 |access-date=2024-01-19 |newspaper=The Myanmar Times}}</ref> ထိုတစ်နှစ်တည်းတွင် ''Journal of Photography'', ''Theory and Visual Culture'' က မော်ကွန်းမှ အဆိုပါဓာတ်ပုံများသည် "ဒီနေ့အချိန်အခါထိ ဘယ်သူမှမသိကြတဲ့ ပြည်တွင်းဓာတ်ပုံဆရာတွေရဲ့ လက်ရာတွေကို" အများပြည်သူသိရှိအောင် ဖော်ပြပေးခဲ့ကြောင်း မှတ်ချက်ပေးခဲ့ပါသည်။<ref>{{Cite journal |last=Pevec |first=Iza |date=2018-07-01 |title=Keeping a Story Alive |url=https://openurl.ebsco.com/contentitem/doi:10.47659%2Fm5.004.int?sid=ebsco:plink:crawler&id=ebsco:doi:10.47659%2Fm5.004.int |journal=Journal of Photography, Theory and Visual Culture |doi=10.47659/m5.004.int |volume=3|issue=2|pages=4–13|language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20240128000000/https://openurl.ebsco.com/contentitem/doi:10.47659%2Fm5.004.int?sid=ebsco:plink:crawler&id=ebsco:doi:10.47659%2Fm5.004.int |archive-date=2024-01-28 |access-date=2024-02-25}}</ref> ဧရာဝတီ ကလည်း ဆယ်စုနှစ်တွေတစ်လျှောက်မှာ ဓာတ်ပုံရိုက် နည်းပညာနှင့် ရယူသုံးစွဲနိုင်မှု ပြောင်းလဲခဲ့ပုံတွေကို ပြပွဲက တင်ဆက်ပြသခဲ့ကြောင်း တင်ပြခဲ့ပြီး လာရောက်ကြည့်ရှုသူတစ်ဦး၏ မှတ်ချက်တစ်ခုကို ဖော်ပြခဲ့ပါသည်- "ငယ်ရွယ်သေးတဲ့ ဓာတ်ပုံဆရာတစ်ဦးဖြစ်တဲ့ ကျွန်တော့်အတွက်တော့ ဒီပွဲက ကျွန်တော့်ကို စိတ်အားထက်သန်စေခဲ့ပြီး ကျွန်တော့်တိုင်းပြည်ရဲ့ ဓာတ်ပုံရိုက်အတတ်ပညာ သမိုင်းရာဇဝင်ကို သိရှိနိုင်ဖို့ အခွင့်အရေးပေးခဲ့ပါတယ်။"<ref name=":3" /> ၂၀၁၉ ခုနှစ် ''Frontier Myanmar'' ၏ ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်တွင် ဒီဂျစ်တယ် ကင်မရာများ၊ ဖုန်းကင်မရာများနှင့် ပိုမိုရင်းနှီးမှုရှိသော လူငယ်များသည် "အန်နာလော့ ဖလင်ဓာတ်ပုံရိုက်အတတ်ပညာရဲ့ နှေးကွေးပြီး ခန့်မှန်းလို့မရတဲ့ အရည်အသွေးကောင်းတွေ" ကို တဖြည်းဖြည်းတွေ့ရှိလာကြကြောင်း တင်ပြခဲ့ပါသည်။ မော်ကွန်းရှိ ဓာတ်ပုံများမှတစ်ဆင့် ခေတ်သစ်လူငယ်များအနေဖြင့် ၁၉၁၀ ခုနှစ်တွင် မြန်မာဓာတ်ပုံဆရာများသည် "သူတို့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့ရှုထောင့်နဲ့ ဘ၀အတွေ့အကြုံတွေကို ဓာတ်ပုံနဲ့" မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ကြောင်း ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Riise |first=Tanvi |date=2019-05-29 |title=Recapturing the moment with analogue film photography |url=https://www.frontiermyanmar.net/en/recapturing-the-moment-with-analogue-film-photography/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220703062726/https://www.frontiermyanmar.net/en/recapturing-the-moment-with-analogue-film-photography/ |archive-date=2022-07-03 |access-date=2024-01-16 |website=Frontier Myanmar |language=en-US}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ''Photo District News'' သည် MPA ကို "လက်ရှိမှာ ပြည်တွင်းက မြန်မာဓာတ်ပုံရိုက်အတတ်ပညာကို အလေးပေးထုတ်လုပ်တဲ့ တစ်ခုတည်းသော စုဆောင်းထုတ်ဝေမှုဖြစ်ပြီး မြန်မာဓာတ်ပုံလောကရဲ့ အကြီးမားဆုံး စုစည်းမှုတွေထဲက တစ်ခုဖြစ်တယ်" ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref name=":4" /> ၂၀၁၂ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၁ ခုနှစ်အထိ မြန်မာနိုင်ငံတွင် လုပ်ကိုင်ခဲ့သော အနုပညာသမိုင်းပညာရှင် Nathalie Johnston သည် ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် ရေးသားခဲ့သော သူမ၏ ''Beh Hma Leh? ('Where Are You?'): The Forgotten Stories of Ordinary Lives in Myanmar'' ခေါင်းစဉ်ရှိ အက်ဆေးတွင် MPA က ဓာတ်ပုံများ၏ဇာစ်မြစ်နှင့် သက်ဆိုင်ရာ ဓာတ်ပုံဆရာများက သူတို့ဓာတ်ပုံရိုက်လိုသည့် ပစ္စည်း/ပုဂ္ဂိုလ်များကို မည်သို့ရှာတွေ့ခဲ့ပုံအပေါ် တွေးခေါ်စဉ်းစားစေကြောင်း ရေးသားခဲ့သည်။ သူမသည် စာဖတ်သူများကို ဓာတ်ပုံများ၏ နောက်ခံဇာတ်ကြောင်းများအကြောင်း တွေးခေါ်စဉ်းစားရန် တောင်းဆိုပြီး မော်ကွန်းသည် "မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဓာတ်ပုံရိုက်အတတ်ပညာကို တန်ဖိုးထားပုံ၊ စုဆောင်းပုံနဲ့ ခင်းကျင်းပြသပုံကို ပြောင်းလဲပေးခဲ့ပြီး နောင်နှစ်ပေါင်းများစွာကြာ ဒီလိုဆက်ဖြစ်နေမှာဖြစ်တယ်" ဟု ဆက်လက်ရေးသားခဲ့သည်။<ref name=":1" /> == ကိုးကား == {{Reflist}} == ပြင်ပလင့်များ == * [https://www.myanmarphotoarchive.org/about/ Myanmar Photo Archive ၏ ဝဘ်ဆိုဒ်] *{{Facebook|id=myanmarphotoarchive}} *{{Instagram|id=myanmarphotoarchive}} *[https://www.lukasbirk.com/myanmar-photo-archive/ Pictures of MPA exhibitions] on Lukas Birk's webpage *[https://vimeo.com/312044288 Video of the 2018 exhibition "Burmese Photographers" at Yangon Secretariat] on [[Vimeo]] *[https://eap.bl.uk/project/EAP898/search More than 4,600 historical digitized photographs from Burma]{{Dead link|date=May 2026 }} in the British Library's ''Myanmar records of photographic negatives'' [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှု]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် ယဉ်ကျေးမှု အဖွဲ့အစည်းများ]] li2hy0iqrl6bn2fm0jofq6dmzgo97zm 0 269194 1029493 869915 2026-05-04T11:36:11Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကပ်လျက်ဘူတာများ */ 1029493 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = နိရှိအိုးဂျိ - ဆန်းဂျောဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|西大路三条駅|にしおおじさんじょうえき}} | native_name_lang = ja | image = File:Nishiōji-Sanjō Station (02) IMG 3890-4 20171103.jpg | alt = Station platforms, 2017 | caption = Station platforms, 2017 | address = [[Ukyo-ku]], [[Kyoto]] | borough = [[Kyoto Prefecture]] | country = [[Japan]] | coordinates = {{coord|35.0084162|N|135.7310633|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = {{convert|1.4|km|abbr=on}} from {{STN|Shijō-Ōmiya|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = At-grade | parking = | bicycle = | accessible = | code = A3 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/nishioji_sanjo.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|1910|03|25}}<ref name="ekimei" /> | closed = <!-- N/A --> | passengers = 0.3 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} '''နိရှိအိုးဂျိ - ဆန်းဂျောဘူတာ''' (西大路三条駅, Nishiōji-Sanjōeki-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် တည်ရှိသည့် မီးရထားဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤရထားဘူတာသည် ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်းသည် ရှိဂျောအိုးမိယဘူတာတွင် စတင်ပြီး အနောက်ဘက်အရပ်ရှိ အရရှိယာမဘူတာတွင် ခရီးဆုံးသည်။<ref name="discover-kyoto" /> ==ဘူတာပုံစံ== ဤဘူတာတွင် ပလက်ဖောင်းတစ်ခုပါရှိပြီး အရရှိယာမသို့ သွားရောက်မည့် ရထားများအတွက် အသုံးပြုသည်။<ref name="planner" /> ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်း}}]]|col=#9d2917|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[ဆိုင်းအင်းဘူတာ|ဆိုင်းအင်း]] (A2)|next=[[ယာမနိုအုချိဘူတာ (ကျိုတို)|ယာမနိုအုချိ]] (A4)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Nishiōji-Sanjō Station}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/nishioji_sanjo.php | script-title=ja:西大路三条 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/1739883326 | title = Node: Nisiōji - Sanjō (1739883326) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=西大路三条&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="ekimei">{{Cite book | author = 山谷和弥 | script-title=ja:京の路面電車 駅名ものがたり | year = 1991 | publisher = カギコウ | page = 25 |language=ja}}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] j48a8xa48vnc6k3vpdvxthgcdqb3wo9 1029494 1029493 2026-05-04T11:36:21Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပြင်ပလင့်များ */ 1029494 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = နိရှိအိုးဂျိ - ဆန်းဂျောဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|西大路三条駅|にしおおじさんじょうえき}} | native_name_lang = ja | image = File:Nishiōji-Sanjō Station (02) IMG 3890-4 20171103.jpg | alt = Station platforms, 2017 | caption = Station platforms, 2017 | address = [[Ukyo-ku]], [[Kyoto]] | borough = [[Kyoto Prefecture]] | country = [[Japan]] | coordinates = {{coord|35.0084162|N|135.7310633|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = {{convert|1.4|km|abbr=on}} from {{STN|Shijō-Ōmiya|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = At-grade | parking = | bicycle = | accessible = | code = A3 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/nishioji_sanjo.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|1910|03|25}}<ref name="ekimei" /> | closed = <!-- N/A --> | passengers = 0.3 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} '''နိရှိအိုးဂျိ - ဆန်းဂျောဘူတာ''' (西大路三条駅, Nishiōji-Sanjōeki-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် တည်ရှိသည့် မီးရထားဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤရထားဘူတာသည် ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်းသည် ရှိဂျောအိုးမိယဘူတာတွင် စတင်ပြီး အနောက်ဘက်အရပ်ရှိ အရရှိယာမဘူတာတွင် ခရီးဆုံးသည်။<ref name="discover-kyoto" /> ==ဘူတာပုံစံ== ဤဘူတာတွင် ပလက်ဖောင်းတစ်ခုပါရှိပြီး အရရှိယာမသို့ သွားရောက်မည့် ရထားများအတွက် အသုံးပြုသည်။<ref name="planner" /> ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်း}}]]|col=#9d2917|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[ဆိုင်းအင်းဘူတာ|ဆိုင်းအင်း]] (A2)|next=[[ယာမနိုအုချိဘူတာ (ကျိုတို)|ယာမနိုအုချိ]] (A4)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Nishiōji-Sanjō Station}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} {{Randen Arashiyama Line}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/nishioji_sanjo.php | script-title=ja:西大路三条 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/1739883326 | title = Node: Nisiōji - Sanjō (1739883326) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=西大路三条&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="ekimei">{{Cite book | author = 山谷和弥 | script-title=ja:京の路面電車 駅名ものがたり | year = 1991 | publisher = カギコウ | page = 25 |language=ja}}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] qhshda80dyaevnsp0ob6zbgjh3z04gu 1029504 1029494 2026-05-04T11:39:47Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029504 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = နိရှိအိုးဂျိ - ဆန်းဂျောဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|西大路三条駅|にしおおじさんじょうえき}} | native_name_lang = ja | image = File:Nishiōji-Sanjō Station (02) IMG 3890-4 20171103.jpg | alt = Station platforms, 2017 | caption = Station platforms, 2017 | address = [[Ukyo-ku]], [[Kyoto]] | borough = [[Kyoto Prefecture]] | country = [[Japan]] | coordinates = {{coord|35.0084162|N|135.7310633|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = {{convert|1.4|km|abbr=on}} from {{STN|Shijō-Ōmiya|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = At-grade | parking = | bicycle = | accessible = | code = A3 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/nishioji_sanjo.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|1910|03|25}}<ref name="ekimei" /> | closed = <!-- N/A --> | passengers = 0.3 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} '''နိရှိအိုးဂျိ - ဆန်းဂျောဘူတာ''' (西大路三条駅, Nishiōji-Sanjōeki-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် တည်ရှိသည့် မီးရထားဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤရထားဘူတာသည် ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်းသည် ရှိဂျောအိုးမိယဘူတာတွင် စတင်ပြီး အနောက်ဘက်အရပ်ရှိ အရရှိယာမဘူတာတွင် ခရီးဆုံးသည်။<ref name="discover-kyoto" /> ==ဘူတာပုံစံ== ဤဘူတာတွင် ပလက်ဖောင်းတစ်ခုပါရှိပြီး အရရှိယာမသို့ သွားရောက်မည့် ရထားများအတွက် အသုံးပြုသည်။<ref name="planner" /> ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်း}}]]|col=#9d2917|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[ဆိုင်းအင်းဘူတာ|ဆိုင်းအင်း]] (A2)|next=[[ယာမနိုအုချိဘူတာ (ကျိုတို)|ယာမနိုအုချိ]] (A4)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Nishiōji-Sanjō Station}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} {{Randen Arashiyama Line}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/nishioji_sanjo.php | script-title=ja:西大路三条 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/1739883326 | title = Node: Nisiōji - Sanjō (1739883326) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=西大路三条&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="ekimei">{{Cite book | author = 山谷和弥 | script-title=ja:京の路面電車 駅名ものがたり | year = 1991 | publisher = カギコウ | page = 25 |language=ja}}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] 0ciu62snxy3med1sxywgj4db5frcqcm 1029505 1029504 2026-05-04T11:40:03Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029505 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = နိရှိအိုးဂျိ - ဆန်းဂျောဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|西大路三条駅|にしおおじさんじょうえき}} | native_name_lang = ja | image = File:Nishiōji-Sanjō Station (02) IMG 3890-4 20171103.jpg | alt = Station platforms, 2017 | caption = Station platforms, 2017 | address = [[Ukyo-ku]], [[Kyoto]] | borough = [[Kyoto Prefecture]] | country = [[Japan]] | coordinates = {{coord|35.0084162|N|135.7310633|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = {{convert|1.4|km|abbr=on}} from {{STN|Shijō-Ōmiya|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = At-grade | parking = | bicycle = | accessible = | code = A3 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/nishioji_sanjo.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|1910|03|25}}<ref name="ekimei" /> | closed = <!-- N/A --> | passengers = 0.3 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} '''နိရှိအိုးဂျိ - ဆန်းဂျောဘူတာ''' (西大路三条駅, Nishiōji-Sanjōeki-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် တည်ရှိသည့် မီးရထားဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤရထားဘူတာသည် ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်းသည် ရှိဂျောအိုးမိယဘူတာတွင် စတင်ပြီး အနောက်ဘက်အရပ်ရှိ အရရှိယာမဘူတာတွင် ခရီးဆုံးသည်။<ref name="discover-kyoto" /> ==ဘူတာပုံစံ== ဤဘူတာတွင် ပလက်ဖောင်းတစ်ခုပါရှိပြီး အရရှိယာမသို့ သွားရောက်မည့် ရထားများအတွက် အသုံးပြုသည်။<ref name="planner" /> ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်း}}]]|col=#9d2917|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[ဆိုင်းအင်းဘူတာ|ဆိုင်းအင်း]] (A2)|next=[[ယာမနိုအုချိဘူတာ (ကျိုတို)|ယာမနိုအုချိ]] (A4)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Nishiōji-Sanjō Station}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} {{Randen Arashiyama Line}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/nishioji_sanjo.php | script-title=ja:西大路三条 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/1739883326 | title = Node: Nisiōji - Sanjō (1739883326) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=西大路三条&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="ekimei">{{Cite book | author = 山谷和弥 | script-title=ja:京の路面電車 駅名ものがたり | year = 1991 | publisher = カギコウ | page = 25 |language=ja}}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] mr2xuztxz8k5phqghr4fzewtisa5ejo 1029506 1029505 2026-05-04T11:40:32Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၁၉၁၀ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029506 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = နိရှိအိုးဂျိ - ဆန်းဂျောဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|西大路三条駅|にしおおじさんじょうえき}} | native_name_lang = ja | image = File:Nishiōji-Sanjō Station (02) IMG 3890-4 20171103.jpg | alt = Station platforms, 2017 | caption = Station platforms, 2017 | address = [[Ukyo-ku]], [[Kyoto]] | borough = [[Kyoto Prefecture]] | country = [[Japan]] | coordinates = {{coord|35.0084162|N|135.7310633|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = {{convert|1.4|km|abbr=on}} from {{STN|Shijō-Ōmiya|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = At-grade | parking = | bicycle = | accessible = | code = A3 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/nishioji_sanjo.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|1910|03|25}}<ref name="ekimei" /> | closed = <!-- N/A --> | passengers = 0.3 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} '''နိရှိအိုးဂျိ - ဆန်းဂျောဘူတာ''' (西大路三条駅, Nishiōji-Sanjōeki-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် တည်ရှိသည့် မီးရထားဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤရထားဘူတာသည် ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်းသည် ရှိဂျောအိုးမိယဘူတာတွင် စတင်ပြီး အနောက်ဘက်အရပ်ရှိ အရရှိယာမဘူတာတွင် ခရီးဆုံးသည်။<ref name="discover-kyoto" /> ==ဘူတာပုံစံ== ဤဘူတာတွင် ပလက်ဖောင်းတစ်ခုပါရှိပြီး အရရှိယာမသို့ သွားရောက်မည့် ရထားများအတွက် အသုံးပြုသည်။<ref name="planner" /> ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်း}}]]|col=#9d2917|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[ဆိုင်းအင်းဘူတာ|ဆိုင်းအင်း]] (A2)|next=[[ယာမနိုအုချိဘူတာ (ကျိုတို)|ယာမနိုအုချိ]] (A4)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Nishiōji-Sanjō Station}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} {{Randen Arashiyama Line}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/nishioji_sanjo.php | script-title=ja:西大路三条 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/1739883326 | title = Node: Nisiōji - Sanjō (1739883326) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=西大路三条&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="ekimei">{{Cite book | author = 山谷和弥 | script-title=ja:京の路面電車 駅名ものがたり | year = 1991 | publisher = カギコウ | page = 25 |language=ja}}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၁၀ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] 95hxpwaltg2stg4sxrgx8c2fdblf2a4 0 269205 1029497 869925 2026-05-04T11:37:26Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကပ်လျက်ဘူတာ */ 1029497 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ယာမနိုအုချိဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|山ノ内駅|やまのうち}} | native_name_lang = ja | image = Keifuku Yamanouchi stn.jpg | alt = Station platforms, 2006 | caption = Station platforms, 2006 | address = [[Ukyo-ku]], [[Kyoto]] | borough = [[Kyoto Prefecture]] | country = [[Japan]] | coordinates = {{coord|35.0083054|N|135.7231503|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = 2.0km from {{STN|Shijō-Ōmiya|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = At-grade | parking = | bicycle = | accessible = | code = A4 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/yamanouchi.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|1910|03|25}}<ref name=ekimei /> | closed = <!-- N/A --> | passengers = 0.3 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} '''ယာမနိုအုချိဘူတာ''' (山ノ内駅, Yamanouchi-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤဘူတာသည် ရှိဂျောအိုးမိယဘူတာတွင် ခရီးစတင်ပြီး အရရှိယာမတွင် ခရီးဆုံးသည့် "ရန်ဒန်းအရရှိယာမရထားလိုင်း" ကို ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။<ref name="discover-kyoto" /> ==ဘူတာပုံစံ== ဤဘူတာတွင် ပလက်ဖောင်းနှစ်ခုပါရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၁) သည် အရရှိယာမဘူတာသို့ သွားမည့်ရထားစီနင်းရန်ဖြစ်ပြီး ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၂) သည် ရှိဂျောအိုးမိယဘူတာသို့သွားမည့် ရထားအတွက် ဖြစ်သည်။<ref name="planner" /> ==ကပ်လျက်ဘူတာ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်း}}]]|col=#9d2917|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[နိရှိအိုးဂျိ - ဆန်းဂျောဘူတာ|နိရှိအိုးဂျိဆန်းဂျော]] (A3)|next=[[ရန်ဒန်တန်းဂျင်းဂဝဘူတာ|ရန်ဒန်တန်းဂျင်းဂဝ]] (A5)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Yamanouchi Station (Kyoto)}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/yamanouchi.php | script-title=ja:山ノ内 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/335664207 | title = Node: Yamanouchi (335664207) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=山ノ内&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="ekimei">{{Cite book | author = 山谷和弥 | script-title=ja:京の路面電車 駅名ものがたり | year = 1991 | publisher = カギコウ | page = 33 |language=ja}}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> cyhumxkd9fgr3wb78p7615q59dhp5z6 1029499 1029497 2026-05-04T11:38:01Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029499 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ယာမနိုအုချိဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|山ノ内駅|やまのうち}} | native_name_lang = ja | image = Keifuku Yamanouchi stn.jpg | alt = Station platforms, 2006 | caption = Station platforms, 2006 | address = [[Ukyo-ku]], [[Kyoto]] | borough = [[Kyoto Prefecture]] | country = [[Japan]] | coordinates = {{coord|35.0083054|N|135.7231503|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = 2.0km from {{STN|Shijō-Ōmiya|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = At-grade | parking = | bicycle = | accessible = | code = A4 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/yamanouchi.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|1910|03|25}}<ref name=ekimei /> | closed = <!-- N/A --> | passengers = 0.3 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} '''ယာမနိုအုချိဘူတာ''' (山ノ内駅, Yamanouchi-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤဘူတာသည် ရှိဂျောအိုးမိယဘူတာတွင် ခရီးစတင်ပြီး အရရှိယာမတွင် ခရီးဆုံးသည့် "ရန်ဒန်းအရရှိယာမရထားလိုင်း" ကို ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။<ref name="discover-kyoto" /> ==ဘူတာပုံစံ== ဤဘူတာတွင် ပလက်ဖောင်းနှစ်ခုပါရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၁) သည် အရရှိယာမဘူတာသို့ သွားမည့်ရထားစီနင်းရန်ဖြစ်ပြီး ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၂) သည် ရှိဂျောအိုးမိယဘူတာသို့သွားမည့် ရထားအတွက် ဖြစ်သည်။<ref name="planner" /> ==ကပ်လျက်ဘူတာ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်း}}]]|col=#9d2917|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[နိရှိအိုးဂျိ - ဆန်းဂျောဘူတာ|နိရှိအိုးဂျိဆန်းဂျော]] (A3)|next=[[ရန်ဒန်တန်းဂျင်းဂဝဘူတာ|ရန်ဒန်တန်းဂျင်းဂဝ]] (A5)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Yamanouchi Station (Kyoto)}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/yamanouchi.php | script-title=ja:山ノ内 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/335664207 | title = Node: Yamanouchi (335664207) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=山ノ内&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="ekimei">{{Cite book | author = 山谷和弥 | script-title=ja:京の路面電車 駅名ものがたり | year = 1991 | publisher = カギコウ | page = 33 |language=ja}}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]] 2i6e0rsbwyoey10rcakh0ujme2aczbb 1029500 1029499 2026-05-04T11:38:14Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၁၉၁၀ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029500 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ယာမနိုအုချိဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|山ノ内駅|やまのうち}} | native_name_lang = ja | image = Keifuku Yamanouchi stn.jpg | alt = Station platforms, 2006 | caption = Station platforms, 2006 | address = [[Ukyo-ku]], [[Kyoto]] | borough = [[Kyoto Prefecture]] | country = [[Japan]] | coordinates = {{coord|35.0083054|N|135.7231503|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = 2.0km from {{STN|Shijō-Ōmiya|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = At-grade | parking = | bicycle = | accessible = | code = A4 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/yamanouchi.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|1910|03|25}}<ref name=ekimei /> | closed = <!-- N/A --> | passengers = 0.3 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} '''ယာမနိုအုချိဘူတာ''' (山ノ内駅, Yamanouchi-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤဘူတာသည် ရှိဂျောအိုးမိယဘူတာတွင် ခရီးစတင်ပြီး အရရှိယာမတွင် ခရီးဆုံးသည့် "ရန်ဒန်းအရရှိယာမရထားလိုင်း" ကို ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။<ref name="discover-kyoto" /> ==ဘူတာပုံစံ== ဤဘူတာတွင် ပလက်ဖောင်းနှစ်ခုပါရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၁) သည် အရရှိယာမဘူတာသို့ သွားမည့်ရထားစီနင်းရန်ဖြစ်ပြီး ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၂) သည် ရှိဂျောအိုးမိယဘူတာသို့သွားမည့် ရထားအတွက် ဖြစ်သည်။<ref name="planner" /> ==ကပ်လျက်ဘူတာ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်း}}]]|col=#9d2917|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[နိရှိအိုးဂျိ - ဆန်းဂျောဘူတာ|နိရှိအိုးဂျိဆန်းဂျော]] (A3)|next=[[ရန်ဒန်တန်းဂျင်းဂဝဘူတာ|ရန်ဒန်တန်းဂျင်းဂဝ]] (A5)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Yamanouchi Station (Kyoto)}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/yamanouchi.php | script-title=ja:山ノ内 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/335664207 | title = Node: Yamanouchi (335664207) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=山ノ内&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="ekimei">{{Cite book | author = 山谷和弥 | script-title=ja:京の路面電車 駅名ものがたり | year = 1991 | publisher = カギコウ | page = 33 |language=ja}}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၁၀ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] 7p4qilydam05a7g2r3zqqh7p7qbt7kg 1029501 1029500 2026-05-04T11:38:27Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029501 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ယာမနိုအုချိဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|山ノ内駅|やまのうち}} | native_name_lang = ja | image = Keifuku Yamanouchi stn.jpg | alt = Station platforms, 2006 | caption = Station platforms, 2006 | address = [[Ukyo-ku]], [[Kyoto]] | borough = [[Kyoto Prefecture]] | country = [[Japan]] | coordinates = {{coord|35.0083054|N|135.7231503|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = 2.0km from {{STN|Shijō-Ōmiya|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = At-grade | parking = | bicycle = | accessible = | code = A4 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/yamanouchi.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|1910|03|25}}<ref name=ekimei /> | closed = <!-- N/A --> | passengers = 0.3 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} '''ယာမနိုအုချိဘူတာ''' (山ノ内駅, Yamanouchi-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤဘူတာသည် ရှိဂျောအိုးမိယဘူတာတွင် ခရီးစတင်ပြီး အရရှိယာမတွင် ခရီးဆုံးသည့် "ရန်ဒန်းအရရှိယာမရထားလိုင်း" ကို ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။<ref name="discover-kyoto" /> ==ဘူတာပုံစံ== ဤဘူတာတွင် ပလက်ဖောင်းနှစ်ခုပါရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၁) သည် အရရှိယာမဘူတာသို့ သွားမည့်ရထားစီနင်းရန်ဖြစ်ပြီး ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၂) သည် ရှိဂျောအိုးမိယဘူတာသို့သွားမည့် ရထားအတွက် ဖြစ်သည်။<ref name="planner" /> ==ကပ်လျက်ဘူတာ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်း}}]]|col=#9d2917|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[နိရှိအိုးဂျိ - ဆန်းဂျောဘူတာ|နိရှိအိုးဂျိဆန်းဂျော]] (A3)|next=[[ရန်ဒန်တန်းဂျင်းဂဝဘူတာ|ရန်ဒန်တန်းဂျင်းဂဝ]] (A5)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Yamanouchi Station (Kyoto)}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/yamanouchi.php | script-title=ja:山ノ内 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/335664207 | title = Node: Yamanouchi (335664207) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=山ノ内&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="ekimei">{{Cite book | author = 山谷和弥 | script-title=ja:京の路面電車 駅名ものがたり | year = 1991 | publisher = カギコウ | page = 33 |language=ja}}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၁၀ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] hp8ftubwqvfcrkwlmufqvl7ocrahbje 1029502 1029501 2026-05-04T11:38:47Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029502 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ယာမနိုအုချိဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|山ノ内駅|やまのうち}} | native_name_lang = ja | image = Keifuku Yamanouchi stn.jpg | alt = Station platforms, 2006 | caption = Station platforms, 2006 | address = [[Ukyo-ku]], [[Kyoto]] | borough = [[Kyoto Prefecture]] | country = [[Japan]] | coordinates = {{coord|35.0083054|N|135.7231503|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = 2.0km from {{STN|Shijō-Ōmiya|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = At-grade | parking = | bicycle = | accessible = | code = A4 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/yamanouchi.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|1910|03|25}}<ref name=ekimei /> | closed = <!-- N/A --> | passengers = 0.3 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} '''ယာမနိုအုချိဘူတာ''' (山ノ内駅, Yamanouchi-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤဘူတာသည် ရှိဂျောအိုးမိယဘူတာတွင် ခရီးစတင်ပြီး အရရှိယာမတွင် ခရီးဆုံးသည့် "ရန်ဒန်းအရရှိယာမရထားလိုင်း" ကို ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။<ref name="discover-kyoto" /> ==ဘူတာပုံစံ== ဤဘူတာတွင် ပလက်ဖောင်းနှစ်ခုပါရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၁) သည် အရရှိယာမဘူတာသို့ သွားမည့်ရထားစီနင်းရန်ဖြစ်ပြီး ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၂) သည် ရှိဂျောအိုးမိယဘူတာသို့သွားမည့် ရထားအတွက် ဖြစ်သည်။<ref name="planner" /> ==ကပ်လျက်ဘူတာ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်း}}]]|col=#9d2917|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[နိရှိအိုးဂျိ - ဆန်းဂျောဘူတာ|နိရှိအိုးဂျိဆန်းဂျော]] (A3)|next=[[ရန်ဒန်တန်းဂျင်းဂဝဘူတာ|ရန်ဒန်တန်းဂျင်းဂဝ]] (A5)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Yamanouchi Station (Kyoto)}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/yamanouchi.php | script-title=ja:山ノ内 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/335664207 | title = Node: Yamanouchi (335664207) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=山ノ内&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="ekimei">{{Cite book | author = 山谷和弥 | script-title=ja:京の路面電車 駅名ものがたり | year = 1991 | publisher = カギコウ | page = 33 |language=ja}}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၁၀ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] px8939vcdi3kniqc65mzscntlael3ik 1029503 1029502 2026-05-04T11:39:00Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029503 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ယာမနိုအုချိဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|山ノ内駅|やまのうち}} | native_name_lang = ja | image = Keifuku Yamanouchi stn.jpg | alt = Station platforms, 2006 | caption = Station platforms, 2006 | address = [[Ukyo-ku]], [[Kyoto]] | borough = [[Kyoto Prefecture]] | country = [[Japan]] | coordinates = {{coord|35.0083054|N|135.7231503|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = 2.0km from {{STN|Shijō-Ōmiya|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = At-grade | parking = | bicycle = | accessible = | code = A4 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/yamanouchi.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|1910|03|25}}<ref name=ekimei /> | closed = <!-- N/A --> | passengers = 0.3 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} '''ယာမနိုအုချိဘူတာ''' (山ノ内駅, Yamanouchi-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤဘူတာသည် ရှိဂျောအိုးမိယဘူတာတွင် ခရီးစတင်ပြီး အရရှိယာမတွင် ခရီးဆုံးသည့် "ရန်ဒန်းအရရှိယာမရထားလိုင်း" ကို ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။<ref name="discover-kyoto" /> ==ဘူတာပုံစံ== ဤဘူတာတွင် ပလက်ဖောင်းနှစ်ခုပါရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၁) သည် အရရှိယာမဘူတာသို့ သွားမည့်ရထားစီနင်းရန်ဖြစ်ပြီး ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၂) သည် ရှိဂျောအိုးမိယဘူတာသို့သွားမည့် ရထားအတွက် ဖြစ်သည်။<ref name="planner" /> ==ကပ်လျက်ဘူတာ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်း}}]]|col=#9d2917|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[နိရှိအိုးဂျိ - ဆန်းဂျောဘူတာ|နိရှိအိုးဂျိဆန်းဂျော]] (A3)|next=[[ရန်ဒန်တန်းဂျင်းဂဝဘူတာ|ရန်ဒန်တန်းဂျင်းဂဝ]] (A5)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Yamanouchi Station (Kyoto)}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/yamanouchi.php | script-title=ja:山ノ内 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/335664207 | title = Node: Yamanouchi (335664207) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=山ノ内&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="ekimei">{{Cite book | author = 山谷和弥 | script-title=ja:京の路面電車 駅名ものがたり | year = 1991 | publisher = カギコウ | page = 33 |language=ja}}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၁၀ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] 9cevjv49qr1ea77rywrqwyuqm6jb7pw 0 269364 1029507 870400 2026-05-04T11:43:09Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကပ်လျက်ဘူတာများ */ 1029507 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ရန်ဒန်တန်းဂျင်းဂဝဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|嵐電天神川駅|らんでんてんじんがわ}} | native_name_lang = ja | image = Randen Mobo 501 tram.jpg | alt = Station platforms, 2010 | caption = Station platforms, 2010 | address = [[Ukyo-ku]], [[Kyoto]] | borough = [[Kyoto Prefecture]] | country = [[Japan]] | coordinates = {{coord|35.0102352|N|135.7150576|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = {{convert|2.8|km|abbr=on}} from {{STN|Shijō-Ōmiya|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = [[Kyoto Municipal Subway]] [[Tōzai Line (Kyoto)|Tōzai Line]]<br />(T17: {{STN|Uzumasa Tenjingawa|x}}) | structure = At-grade | parking = | bicycle = | code = A5 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/randen_tenjingawa.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|2008|03|28}} | closed = <!-- N/A --> | passengers = 1.7 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} '''ရန်ဒန်တန်းဂျင်းဂဝဘူတာ''' (嵐電天神川駅, Randen-Tenjingawa-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤမီးရထားဘူတာသည် ရှိဂျောအိုးမိယဘူတာတွင် စတင်ပြီး အရရှိယာမဘူတာတွင် ခရီးစဉ်အဆုံးသတ်သည့် ရန်ဒန်အရရှိယာရထားလိုင်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။<ref name="discover-kyoto" /> ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် မြေပြင်ညီစင်္ကြံနှစ်ခု ပါရှိသည်။ စင်္ကြံအမှတ် (၁) သည် အရရှိယာမဘူတာသို့ သွားသည့် ရထားများအတွက်ဖြစ်ပြီး စင်္ကြန်အမှတ် (၂) သည် အိုးမိယဘူတာသို့သွားသည့် ရထားများအတွက် ဖြစ်သည်။<ref name="planner" /> ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်း}}]]|col=#9d2917|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[ယာမနိုအုချိဘူတာ (ကျိုတို)|ယာမနိုအုချိ]] (A4)|next=[[ခိုင်းခိုနိုယရှိရိုဘူတာ|ခိုင်းခိုနိုယရှိရို]] (A6)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Randen-Tenjingawa Station}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/randen_tenjingawa.php | script-title=ja:嵐電天神川 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/4893246656 | title = Node: Randen-Tenjingawa (4893246656) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=嵐電天神川&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] 0prc34mrs9sxwd5h8x0da9tsgs5ym35 1029508 1029507 2026-05-04T11:43:23Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029508 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ရန်ဒန်တန်းဂျင်းဂဝဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|嵐電天神川駅|らんでんてんじんがわ}} | native_name_lang = ja | image = Randen Mobo 501 tram.jpg | alt = Station platforms, 2010 | caption = Station platforms, 2010 | address = [[Ukyo-ku]], [[Kyoto]] | borough = [[Kyoto Prefecture]] | country = [[Japan]] | coordinates = {{coord|35.0102352|N|135.7150576|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = {{convert|2.8|km|abbr=on}} from {{STN|Shijō-Ōmiya|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = [[Kyoto Municipal Subway]] [[Tōzai Line (Kyoto)|Tōzai Line]]<br />(T17: {{STN|Uzumasa Tenjingawa|x}}) | structure = At-grade | parking = | bicycle = | code = A5 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/randen_tenjingawa.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|2008|03|28}} | closed = <!-- N/A --> | passengers = 1.7 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} '''ရန်ဒန်တန်းဂျင်းဂဝဘူတာ''' (嵐電天神川駅, Randen-Tenjingawa-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤမီးရထားဘူတာသည် ရှိဂျောအိုးမိယဘူတာတွင် စတင်ပြီး အရရှိယာမဘူတာတွင် ခရီးစဉ်အဆုံးသတ်သည့် ရန်ဒန်အရရှိယာရထားလိုင်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။<ref name="discover-kyoto" /> ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် မြေပြင်ညီစင်္ကြံနှစ်ခု ပါရှိသည်။ စင်္ကြံအမှတ် (၁) သည် အရရှိယာမဘူတာသို့ သွားသည့် ရထားများအတွက်ဖြစ်ပြီး စင်္ကြန်အမှတ် (၂) သည် အိုးမိယဘူတာသို့သွားသည့် ရထားများအတွက် ဖြစ်သည်။<ref name="planner" /> ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်း}}]]|col=#9d2917|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[ယာမနိုအုချိဘူတာ (ကျိုတို)|ယာမနိုအုချိ]] (A4)|next=[[ခိုင်းခိုနိုယရှိရိုဘူတာ|ခိုင်းခိုနိုယရှိရို]] (A6)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Randen-Tenjingawa Station}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/randen_tenjingawa.php | script-title=ja:嵐電天神川 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/4893246656 | title = Node: Randen-Tenjingawa (4893246656) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=嵐電天神川&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] ne5x1frgx3kw1vrzzm30x0o8oabozn0 1029509 1029508 2026-05-04T11:43:53Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပြင်ပလင့်များ */ 1029509 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ရန်ဒန်တန်းဂျင်းဂဝဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|嵐電天神川駅|らんでんてんじんがわ}} | native_name_lang = ja | image = Randen Mobo 501 tram.jpg | alt = Station platforms, 2010 | caption = Station platforms, 2010 | address = [[Ukyo-ku]], [[Kyoto]] | borough = [[Kyoto Prefecture]] | country = [[Japan]] | coordinates = {{coord|35.0102352|N|135.7150576|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = {{convert|2.8|km|abbr=on}} from {{STN|Shijō-Ōmiya|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = [[Kyoto Municipal Subway]] [[Tōzai Line (Kyoto)|Tōzai Line]]<br />(T17: {{STN|Uzumasa Tenjingawa|x}}) | structure = At-grade | parking = | bicycle = | code = A5 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/randen_tenjingawa.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|2008|03|28}} | closed = <!-- N/A --> | passengers = 1.7 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} '''ရန်ဒန်တန်းဂျင်းဂဝဘူတာ''' (嵐電天神川駅, Randen-Tenjingawa-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤမီးရထားဘူတာသည် ရှိဂျောအိုးမိယဘူတာတွင် စတင်ပြီး အရရှိယာမဘူတာတွင် ခရီးစဉ်အဆုံးသတ်သည့် ရန်ဒန်အရရှိယာရထားလိုင်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။<ref name="discover-kyoto" /> ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် မြေပြင်ညီစင်္ကြံနှစ်ခု ပါရှိသည်။ စင်္ကြံအမှတ် (၁) သည် အရရှိယာမဘူတာသို့ သွားသည့် ရထားများအတွက်ဖြစ်ပြီး စင်္ကြန်အမှတ် (၂) သည် အိုးမိယဘူတာသို့သွားသည့် ရထားများအတွက် ဖြစ်သည်။<ref name="planner" /> ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်း}}]]|col=#9d2917|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[ယာမနိုအုချိဘူတာ (ကျိုတို)|ယာမနိုအုချိ]] (A4)|next=[[ခိုင်းခိုနိုယရှိရိုဘူတာ|ခိုင်းခိုနိုယရှိရို]] (A6)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Randen-Tenjingawa Station}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} {{Randen Arashiyama Line}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/randen_tenjingawa.php | script-title=ja:嵐電天神川 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/4893246656 | title = Node: Randen-Tenjingawa (4893246656) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=嵐電天神川&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] 8iqca6iqgl7fkegqq9cl514bk4rb0ah 1029510 1029509 2026-05-04T11:44:57Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029510 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ရန်ဒန်တန်းဂျင်းဂဝဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|嵐電天神川駅|らんでんてんじんがわ}} | native_name_lang = ja | image = Randen Mobo 501 tram.jpg | alt = Station platforms, 2010 | caption = Station platforms, 2010 | address = [[Ukyo-ku]], [[Kyoto]] | borough = [[Kyoto Prefecture]] | country = [[Japan]] | coordinates = {{coord|35.0102352|N|135.7150576|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = {{convert|2.8|km|abbr=on}} from {{STN|Shijō-Ōmiya|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = [[Kyoto Municipal Subway]] [[Tōzai Line (Kyoto)|Tōzai Line]]<br />(T17: {{STN|Uzumasa Tenjingawa|x}}) | structure = At-grade | parking = | bicycle = | code = A5 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/randen_tenjingawa.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|2008|03|28}} | closed = <!-- N/A --> | passengers = 1.7 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} '''ရန်ဒန်တန်းဂျင်းဂဝဘူတာ''' (嵐電天神川駅, Randen-Tenjingawa-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤမီးရထားဘူတာသည် ရှိဂျောအိုးမိယဘူတာတွင် စတင်ပြီး အရရှိယာမဘူတာတွင် ခရီးစဉ်အဆုံးသတ်သည့် ရန်ဒန်အရရှိယာရထားလိုင်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။<ref name="discover-kyoto" /> ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် မြေပြင်ညီစင်္ကြံနှစ်ခု ပါရှိသည်။ စင်္ကြံအမှတ် (၁) သည် အရရှိယာမဘူတာသို့ သွားသည့် ရထားများအတွက်ဖြစ်ပြီး စင်္ကြန်အမှတ် (၂) သည် အိုးမိယဘူတာသို့သွားသည့် ရထားများအတွက် ဖြစ်သည်။<ref name="planner" /> ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်း}}]]|col=#9d2917|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[ယာမနိုအုချိဘူတာ (ကျိုတို)|ယာမနိုအုချိ]] (A4)|next=[[ခိုင်းခိုနိုယရှိရိုဘူတာ|ခိုင်းခိုနိုယရှိရို]] (A6)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Randen-Tenjingawa Station}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} {{Randen Arashiyama Line}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/randen_tenjingawa.php | script-title=ja:嵐電天神川 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/4893246656 | title = Node: Randen-Tenjingawa (4893246656) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=嵐電天神川&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] qtavxqqxg16ynvb3woifpyyg5317n86 1029511 1029510 2026-05-04T11:45:18Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029511 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ရန်ဒန်တန်းဂျင်းဂဝဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|嵐電天神川駅|らんでんてんじんがわ}} | native_name_lang = ja | image = Randen Mobo 501 tram.jpg | alt = Station platforms, 2010 | caption = Station platforms, 2010 | address = [[Ukyo-ku]], [[Kyoto]] | borough = [[Kyoto Prefecture]] | country = [[Japan]] | coordinates = {{coord|35.0102352|N|135.7150576|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = {{convert|2.8|km|abbr=on}} from {{STN|Shijō-Ōmiya|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = [[Kyoto Municipal Subway]] [[Tōzai Line (Kyoto)|Tōzai Line]]<br />(T17: {{STN|Uzumasa Tenjingawa|x}}) | structure = At-grade | parking = | bicycle = | code = A5 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/randen_tenjingawa.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|2008|03|28}} | closed = <!-- N/A --> | passengers = 1.7 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} '''ရန်ဒန်တန်းဂျင်းဂဝဘူတာ''' (嵐電天神川駅, Randen-Tenjingawa-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤမီးရထားဘူတာသည် ရှိဂျောအိုးမိယဘူတာတွင် စတင်ပြီး အရရှိယာမဘူတာတွင် ခရီးစဉ်အဆုံးသတ်သည့် ရန်ဒန်အရရှိယာရထားလိုင်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။<ref name="discover-kyoto" /> ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် မြေပြင်ညီစင်္ကြံနှစ်ခု ပါရှိသည်။ စင်္ကြံအမှတ် (၁) သည် အရရှိယာမဘူတာသို့ သွားသည့် ရထားများအတွက်ဖြစ်ပြီး စင်္ကြန်အမှတ် (၂) သည် အိုးမိယဘူတာသို့သွားသည့် ရထားများအတွက် ဖြစ်သည်။<ref name="planner" /> ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်း}}]]|col=#9d2917|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[ယာမနိုအုချိဘူတာ (ကျိုတို)|ယာမနိုအုချိ]] (A4)|next=[[ခိုင်းခိုနိုယရှိရိုဘူတာ|ခိုင်းခိုနိုယရှိရို]] (A6)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Randen-Tenjingawa Station}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} {{Randen Arashiyama Line}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/randen_tenjingawa.php | script-title=ja:嵐電天神川 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/4893246656 | title = Node: Randen-Tenjingawa (4893246656) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=嵐電天神川&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] d7imai4617c500a7f9zmk6qpls8j00o 1029512 1029511 2026-05-04T11:45:32Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029512 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ရန်ဒန်တန်းဂျင်းဂဝဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|嵐電天神川駅|らんでんてんじんがわ}} | native_name_lang = ja | image = Randen Mobo 501 tram.jpg | alt = Station platforms, 2010 | caption = Station platforms, 2010 | address = [[Ukyo-ku]], [[Kyoto]] | borough = [[Kyoto Prefecture]] | country = [[Japan]] | coordinates = {{coord|35.0102352|N|135.7150576|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = {{convert|2.8|km|abbr=on}} from {{STN|Shijō-Ōmiya|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = [[Kyoto Municipal Subway]] [[Tōzai Line (Kyoto)|Tōzai Line]]<br />(T17: {{STN|Uzumasa Tenjingawa|x}}) | structure = At-grade | parking = | bicycle = | code = A5 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/randen_tenjingawa.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|2008|03|28}} | closed = <!-- N/A --> | passengers = 1.7 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} '''ရန်ဒန်တန်းဂျင်းဂဝဘူတာ''' (嵐電天神川駅, Randen-Tenjingawa-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤမီးရထားဘူတာသည် ရှိဂျောအိုးမိယဘူတာတွင် စတင်ပြီး အရရှိယာမဘူတာတွင် ခရီးစဉ်အဆုံးသတ်သည့် ရန်ဒန်အရရှိယာရထားလိုင်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။<ref name="discover-kyoto" /> ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် မြေပြင်ညီစင်္ကြံနှစ်ခု ပါရှိသည်။ စင်္ကြံအမှတ် (၁) သည် အရရှိယာမဘူတာသို့ သွားသည့် ရထားများအတွက်ဖြစ်ပြီး စင်္ကြန်အမှတ် (၂) သည် အိုးမိယဘူတာသို့သွားသည့် ရထားများအတွက် ဖြစ်သည်။<ref name="planner" /> ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်း}}]]|col=#9d2917|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[ယာမနိုအုချိဘူတာ (ကျိုတို)|ယာမနိုအုချိ]] (A4)|next=[[ခိုင်းခိုနိုယရှိရိုဘူတာ|ခိုင်းခိုနိုယရှိရို]] (A6)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Randen-Tenjingawa Station}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} {{Randen Arashiyama Line}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/randen_tenjingawa.php | script-title=ja:嵐電天神川 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/4893246656 | title = Node: Randen-Tenjingawa (4893246656) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=嵐電天神川&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]] gvvdq685wp38ejhgzeo1am0w6ymhlh1 0 269365 1029520 870409 2026-05-04T11:51:02Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပြင်ပလင့်များ */ 1029520 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = အုဇုမဆခိုးရူးဂျိဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|太秦広隆寺駅|うずまさこうりゅうじ}} | native_name_lang = ja | image = 太秦広隆寺駅ホーム.JPG | alt = Station platforms, 2008 | caption = Station platforms, 2008 | address = [[Ukyo-ku]], [[Kyoto]] | borough = [[Kyoto Prefecture]] | country = [[Japan]] | coordinates = {{coord|35.0134542|N|135.7081938|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = 4.4km from {{STN|Shijō-Ōmiya|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = At-grade | parking = | bicycle = | code = A7 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/uzumasa_koryuji.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|1910|03|25}} | closed = <!-- N/A --> | passengers = 0.7 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} '''အုဇုမဆခိုးရူးဂျိဘူတာ''' (太秦広隆寺駅, Uzumasa-Koryuji-eki) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့၊ အုခယောရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤမီးရထားဘူတာသည် ရှိဂျောအိုးမိယဘူတာတွင် စတင်ပြီး အရရှိယာမဘူတာတွင် ခရီးစဉ်အဆုံးသတ်သည့် ရန်ဒန်အရရှိယာရထားလိုင်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။<ref name="discover-kyoto" /> ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် မြေပြင်ညီစင်္ကြံနှစ်ခု ပါရှိသည်။ စင်္ကြံအမှတ် (၁) သည် အရရှိယာမဘူတာသို့ သွားသည့် ရထားများအတွက်ဖြစ်ပြီး စင်္ကြန်အမှတ် (၂) သည် အိုးမိယဘူတာသို့သွားသည့် ရထားများအတွက် ဖြစ်သည်။ စင်္ကြံအမှတ် (၂) သည် လက်တွန်းလှည်းဖြင့်သွားလာသူများ အသုံးပြုနိုင်သည်။<ref name="planner" /> ==ကပ်လျက်ဘူတာ== ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Uzumasa-Kōryūji Station}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} {{Randen Arashiyama Line}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/uzumasa_koryuji.php | script-title=ja:太秦広隆寺 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/335664210 | title = Node: Uzumasa Kōryūji (335664210) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=太秦広隆寺&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] p2rx886p4hhch7xskeo4hchycs53du0 1029521 1029520 2026-05-04T11:52:19Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကပ်လျက်ဘူတာ */ 1029521 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = အုဇုမဆခိုးရူးဂျိဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|太秦広隆寺駅|うずまさこうりゅうじ}} | native_name_lang = ja | image = 太秦広隆寺駅ホーム.JPG | alt = Station platforms, 2008 | caption = Station platforms, 2008 | address = [[Ukyo-ku]], [[Kyoto]] | borough = [[Kyoto Prefecture]] | country = [[Japan]] | coordinates = {{coord|35.0134542|N|135.7081938|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = 4.4km from {{STN|Shijō-Ōmiya|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = At-grade | parking = | bicycle = | code = A7 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/uzumasa_koryuji.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|1910|03|25}} | closed = <!-- N/A --> | passengers = 0.7 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} '''အုဇုမဆခိုးရူးဂျိဘူတာ''' (太秦広隆寺駅, Uzumasa-Koryuji-eki) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့၊ အုခယောရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤမီးရထားဘူတာသည် ရှိဂျောအိုးမိယဘူတာတွင် စတင်ပြီး အရရှိယာမဘူတာတွင် ခရီးစဉ်အဆုံးသတ်သည့် ရန်ဒန်အရရှိယာရထားလိုင်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။<ref name="discover-kyoto" /> ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် မြေပြင်ညီစင်္ကြံနှစ်ခု ပါရှိသည်။ စင်္ကြံအမှတ် (၁) သည် အရရှိယာမဘူတာသို့ သွားသည့် ရထားများအတွက်ဖြစ်ပြီး စင်္ကြန်အမှတ် (၂) သည် အိုးမိယဘူတာသို့သွားသည့် ရထားများအတွက် ဖြစ်သည်။ စင်္ကြံအမှတ် (၂) သည် လက်တွန်းလှည်းဖြင့်သွားလာသူများ အသုံးပြုနိုင်သည်။<ref name="planner" /> ==ကပ်လျက်ဘူတာ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်း}}]]|col=#9d2917|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[ခိုင်းခိုနိုယရှိရိုဘူတာ|ခိုင်းခိုနိုယရှိရို]] (A6)|next=[[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]] (A8)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Uzumasa-Kōryūji Station}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} {{Randen Arashiyama Line}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/uzumasa_koryuji.php | script-title=ja:太秦広隆寺 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/335664210 | title = Node: Uzumasa Kōryūji (335664210) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=太秦広隆寺&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] c5k9ntmqf41jorraq2b4ynb3mwohvrk 1029522 1029521 2026-05-04T11:52:36Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029522 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = အုဇုမဆခိုးရူးဂျိဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|太秦広隆寺駅|うずまさこうりゅうじ}} | native_name_lang = ja | image = 太秦広隆寺駅ホーム.JPG | alt = Station platforms, 2008 | caption = Station platforms, 2008 | address = [[Ukyo-ku]], [[Kyoto]] | borough = [[Kyoto Prefecture]] | country = [[Japan]] | coordinates = {{coord|35.0134542|N|135.7081938|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = 4.4km from {{STN|Shijō-Ōmiya|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = At-grade | parking = | bicycle = | code = A7 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/uzumasa_koryuji.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|1910|03|25}} | closed = <!-- N/A --> | passengers = 0.7 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} '''အုဇုမဆခိုးရူးဂျိဘူတာ''' (太秦広隆寺駅, Uzumasa-Koryuji-eki) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့၊ အုခယောရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤမီးရထားဘူတာသည် ရှိဂျောအိုးမိယဘူတာတွင် စတင်ပြီး အရရှိယာမဘူတာတွင် ခရီးစဉ်အဆုံးသတ်သည့် ရန်ဒန်အရရှိယာရထားလိုင်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။<ref name="discover-kyoto" /> ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် မြေပြင်ညီစင်္ကြံနှစ်ခု ပါရှိသည်။ စင်္ကြံအမှတ် (၁) သည် အရရှိယာမဘူတာသို့ သွားသည့် ရထားများအတွက်ဖြစ်ပြီး စင်္ကြန်အမှတ် (၂) သည် အိုးမိယဘူတာသို့သွားသည့် ရထားများအတွက် ဖြစ်သည်။ စင်္ကြံအမှတ် (၂) သည် လက်တွန်းလှည်းဖြင့်သွားလာသူများ အသုံးပြုနိုင်သည်။<ref name="planner" /> ==ကပ်လျက်ဘူတာ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်း}}]]|col=#9d2917|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[ခိုင်းခိုနိုယရှိရိုဘူတာ|ခိုင်းခိုနိုယရှိရို]] (A6)|next=[[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]] (A8)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Uzumasa-Kōryūji Station}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} {{Randen Arashiyama Line}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/uzumasa_koryuji.php | script-title=ja:太秦広隆寺 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/335664210 | title = Node: Uzumasa Kōryūji (335664210) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=太秦広隆寺&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] mn5l70kx2v02zn3ro1jql5osziqz3xp 1029523 1029522 2026-05-04T11:52:52Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029523 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = အုဇုမဆခိုးရူးဂျိဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|太秦広隆寺駅|うずまさこうりゅうじ}} | native_name_lang = ja | image = 太秦広隆寺駅ホーム.JPG | alt = Station platforms, 2008 | caption = Station platforms, 2008 | address = [[Ukyo-ku]], [[Kyoto]] | borough = [[Kyoto Prefecture]] | country = [[Japan]] | coordinates = {{coord|35.0134542|N|135.7081938|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = 4.4km from {{STN|Shijō-Ōmiya|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = At-grade | parking = | bicycle = | code = A7 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/uzumasa_koryuji.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|1910|03|25}} | closed = <!-- N/A --> | passengers = 0.7 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} '''အုဇုမဆခိုးရူးဂျိဘူတာ''' (太秦広隆寺駅, Uzumasa-Koryuji-eki) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့၊ အုခယောရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤမီးရထားဘူတာသည် ရှိဂျောအိုးမိယဘူတာတွင် စတင်ပြီး အရရှိယာမဘူတာတွင် ခရီးစဉ်အဆုံးသတ်သည့် ရန်ဒန်အရရှိယာရထားလိုင်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။<ref name="discover-kyoto" /> ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် မြေပြင်ညီစင်္ကြံနှစ်ခု ပါရှိသည်။ စင်္ကြံအမှတ် (၁) သည် အရရှိယာမဘူတာသို့ သွားသည့် ရထားများအတွက်ဖြစ်ပြီး စင်္ကြန်အမှတ် (၂) သည် အိုးမိယဘူတာသို့သွားသည့် ရထားများအတွက် ဖြစ်သည်။ စင်္ကြံအမှတ် (၂) သည် လက်တွန်းလှည်းဖြင့်သွားလာသူများ အသုံးပြုနိုင်သည်။<ref name="planner" /> ==ကပ်လျက်ဘူတာ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်း}}]]|col=#9d2917|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[ခိုင်းခိုနိုယရှိရိုဘူတာ|ခိုင်းခိုနိုယရှိရို]] (A6)|next=[[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]] (A8)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Uzumasa-Kōryūji Station}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} {{Randen Arashiyama Line}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/uzumasa_koryuji.php | script-title=ja:太秦広隆寺 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/335664210 | title = Node: Uzumasa Kōryūji (335664210) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=太秦広隆寺&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] gx5m50d6r5fluncsdpnwmm8ds7y2z0j 1029524 1029523 2026-05-04T11:53:06Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029524 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = အုဇုမဆခိုးရူးဂျိဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|太秦広隆寺駅|うずまさこうりゅうじ}} | native_name_lang = ja | image = 太秦広隆寺駅ホーム.JPG | alt = Station platforms, 2008 | caption = Station platforms, 2008 | address = [[Ukyo-ku]], [[Kyoto]] | borough = [[Kyoto Prefecture]] | country = [[Japan]] | coordinates = {{coord|35.0134542|N|135.7081938|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = 4.4km from {{STN|Shijō-Ōmiya|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = At-grade | parking = | bicycle = | code = A7 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/uzumasa_koryuji.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|1910|03|25}} | closed = <!-- N/A --> | passengers = 0.7 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} '''အုဇုမဆခိုးရူးဂျိဘူတာ''' (太秦広隆寺駅, Uzumasa-Koryuji-eki) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့၊ အုခယောရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤမီးရထားဘူတာသည် ရှိဂျောအိုးမိယဘူတာတွင် စတင်ပြီး အရရှိယာမဘူတာတွင် ခရီးစဉ်အဆုံးသတ်သည့် ရန်ဒန်အရရှိယာရထားလိုင်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။<ref name="discover-kyoto" /> ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် မြေပြင်ညီစင်္ကြံနှစ်ခု ပါရှိသည်။ စင်္ကြံအမှတ် (၁) သည် အရရှိယာမဘူတာသို့ သွားသည့် ရထားများအတွက်ဖြစ်ပြီး စင်္ကြန်အမှတ် (၂) သည် အိုးမိယဘူတာသို့သွားသည့် ရထားများအတွက် ဖြစ်သည်။ စင်္ကြံအမှတ် (၂) သည် လက်တွန်းလှည်းဖြင့်သွားလာသူများ အသုံးပြုနိုင်သည်။<ref name="planner" /> ==ကပ်လျက်ဘူတာ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်း}}]]|col=#9d2917|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[ခိုင်းခိုနိုယရှိရိုဘူတာ|ခိုင်းခိုနိုယရှိရို]] (A6)|next=[[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]] (A8)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Uzumasa-Kōryūji Station}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} {{Randen Arashiyama Line}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/uzumasa_koryuji.php | script-title=ja:太秦広隆寺 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/335664210 | title = Node: Uzumasa Kōryūji (335664210) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=太秦広隆寺&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]] 2rnlfagrmf352xppchx60fx9hm42u68 1029525 1029524 2026-05-04T11:53:19Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၁၉၁၀ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029525 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = အုဇုမဆခိုးရူးဂျိဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|太秦広隆寺駅|うずまさこうりゅうじ}} | native_name_lang = ja | image = 太秦広隆寺駅ホーム.JPG | alt = Station platforms, 2008 | caption = Station platforms, 2008 | address = [[Ukyo-ku]], [[Kyoto]] | borough = [[Kyoto Prefecture]] | country = [[Japan]] | coordinates = {{coord|35.0134542|N|135.7081938|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = 4.4km from {{STN|Shijō-Ōmiya|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = At-grade | parking = | bicycle = | code = A7 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/uzumasa_koryuji.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|1910|03|25}} | closed = <!-- N/A --> | passengers = 0.7 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} '''အုဇုမဆခိုးရူးဂျိဘူတာ''' (太秦広隆寺駅, Uzumasa-Koryuji-eki) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့၊ အုခယောရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤမီးရထားဘူတာသည် ရှိဂျောအိုးမိယဘူတာတွင် စတင်ပြီး အရရှိယာမဘူတာတွင် ခရီးစဉ်အဆုံးသတ်သည့် ရန်ဒန်အရရှိယာရထားလိုင်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။<ref name="discover-kyoto" /> ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် မြေပြင်ညီစင်္ကြံနှစ်ခု ပါရှိသည်။ စင်္ကြံအမှတ် (၁) သည် အရရှိယာမဘူတာသို့ သွားသည့် ရထားများအတွက်ဖြစ်ပြီး စင်္ကြန်အမှတ် (၂) သည် အိုးမိယဘူတာသို့သွားသည့် ရထားများအတွက် ဖြစ်သည်။ စင်္ကြံအမှတ် (၂) သည် လက်တွန်းလှည်းဖြင့်သွားလာသူများ အသုံးပြုနိုင်သည်။<ref name="planner" /> ==ကပ်လျက်ဘူတာ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်း}}]]|col=#9d2917|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[ခိုင်းခိုနိုယရှိရိုဘူတာ|ခိုင်းခိုနိုယရှိရို]] (A6)|next=[[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]] (A8)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Uzumasa-Kōryūji Station}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} {{Randen Arashiyama Line}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/uzumasa_koryuji.php | script-title=ja:太秦広隆寺 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/335664210 | title = Node: Uzumasa Kōryūji (335664210) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=太秦広隆寺&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၁၀ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] fx0noddxqtdp84nhln22kn4qlqyx2m0 0 270216 1029427 948761 2026-05-04T10:07:09Z Salai Rungtoi 22844 /* လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ ထိခိုက်မှုများ */ 1029427 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = အညာစစ်မြေပြင် | width = | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] | image = File:Myanmar Dry Zone Townships.svg | image_size = | image_upright = | alt = | caption = {{legend|#C12838|အညာဒေသအတွင်းရှိ မြို့နယ်များ}} {{legend|#FDFCEA|အညာဒေသတွင် ပါဝင်သော တိုင်းဒေသကြီးများ}} {{legend|#E0E0E0|အညာဒေသပြင်ပရှိ မြို့နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးများ}} | date = ဧပြီ ၂၀၂၁ – လက်ရှိ | place = [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] တောင်ပိုင်း၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] အနောက်နှင့် အလယ်ပိုင်း | territory = | status = Ongoing | combatant1 = {{ubl|{{flagicon|MYA}} [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]}} *{{armed forces|Myanmar}} ** {{army|Myanmar}} ** {{air force|Myanmar}} *[[ပျူစောထီးပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့]] | combatant2 = {{flagicon image|Flag_of_PDF_Myanmar.svg}} [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]<br>{{flagicon image|Flag_of_Myanmar's_Royal_Dragon_Army.svg}} [[ဗမာအမျိုးသားတော်လှန်ရေးတပ်မတော်]]<br>{{flagicon image|Flag_of_People's_Revolution_Alliance_(Magway).svg}} [[လူထုတော်လှန်ရေး မဟာမိတ်အင်အားစု]] | combatant3 = | commander1 = | commander2 = | commander3 = | units1 = | units2 = | units3 = | strength1 = | strength2 = | strength3 = | casualties1 = | casualties2 = | casualties3 = | notes = | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} }} '''အညာ စစ်မြေပြင်''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ ခြောက်သွေ့ဇုန် (သို့မဟုတ် [[အညာ|အညာဒေသ]]) တွင် ဖြစ်ပွားနေသော [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ၏ [[စစ်မြေပြင်]]များအနက် တစ်ခုဖြစ်သည်။ အဆိုပါဒေသတွင် [[ဗမာလူမျိုး]]အများစု နေထိုင်ရာ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]နှင့် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]တို့ ပါဝင်သည်။{{sfn|Ye Myo Hein|2022|page=7}}<ref>{{Cite news|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/military-is-weaker-since-coup-and-momentum-is-with-the-armed-resistance.html|access-date=7 February 2024|work=[[The Irrawaddy]]|title=Military is Weaker Since Coup and Momentum is With the Armed Resistance|archive-url=https://web.archive.org/web/20240207212452/https://www.irrawaddy.com/news/burma/military-is-weaker-since-coup-and-momentum-is-with-the-armed-resistance.html|archive-date=7 February 2024}}</ref> ဤစစ်မြေပြင်သည် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်ကောင်စီ]]ကို ဆန့်ကျင်သော ခုခံတော်လှန်ရေး၏ "အဓိကဗဟိုချက်" အဖြစ် ဖော်ပြခြင်းခံထားရသည်။{{sfn|Ye Myo Hein|2022|page=7}} == နောက်ခံ == အညာဒေသသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်းဝင် ဗဟိုချက်ဒေသဖြစ်ပြီး ၁၉၄၈ ခုနှစ်မှစ၍ [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ|မြန်မာနိုင်ငံ၏ ခေတ်သစ်ပဋိပက္ခများ]]တွင် လက်နက်ကိုင်အကြမ်းဖက်မှုများ နည်းပါးစွာသာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ၎င်းသည် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဗမာလူမျိုးများ အများစုနေထိုင်သော လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးဒေသဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဤအချက်ကြောင့် [[တပ်မတော်]]သည် ထိုဒေသတွင် စစ်အင်အားကို အများအပြား ချထားခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှ စတင်ခဲ့သည့် အညာစစ်မြေပြင်ရှိ တိုက်ပွဲများသည် ဤလမ်းကြောင်းကို ပြောင်းလဲစေခဲ့သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ|တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]] မရှိခြင်းကြောင့် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ဗမာပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်]] (PDF) အဖွဲ့များသည် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းမှု]]ကို ဆန့်ကျင်သည့် စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများကို ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ဖြင့် ရိုးရှင်းပြီး တိုက်ရိုက်လုပ်ဆောင်နေသော ဒေသတွင်း ဆဲလ်များအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။<ref name=dryzone/> == အချိန်မှတ်တမ်း == === ၂၀၂၁ === အာဏာသိမ်းပြီးနောက် အညာဒေသတွင် "အကြမ်းဖက်မှု သိသိသာသာ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။"<ref name=dryzone>{{cite web |title=The Dry Zone: an existential struggle in central Myanmar |url=https://myanmar.iiss.org/analysis/dryzone |last=Loong |first=Shona |work=International Institute for Strategic Studies |language=en |access-date=14 December 2023}}</ref> [[File:Monywa-chindwin-d02.jpg|thumb|Small river boats on the [[Chindwin River]] near [[Monywa]], 2006]] ၂၀၂၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလနှောင်းပိုင်းတွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ ပုလ္လင်ရွာအနီးရှိ မုံရွာ PDF ၏ တပ်ခွဲ ၂၀၅ ပိုင် အခြေစိုက်စခန်းကို ဝင်ရောက်စီးနင်း တိုက်ခိုက်ပြီး ဖျက်ဆီးခဲ့သောကြောင့် ခုခံတော်လှန်ရေးတိုက်ခိုက်ရေးသမားများ ထွက်ပြေးခဲ့ကြရသည်။ အဆိုပါစခန်းသည် PDF များက ပေါက်ကွဲစေတတ်သောပစ္စည်းများ ပြုလုပ်သည့် အလုပ်ရုံတစ်ခုဖြစ်ပြီး စီးနင်းမှုအတွင်း ဖျက်ဆီးခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite news|title=Military raid destroys resistance base in Monywa, PDF says|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-raid-destroys-resistance-base-in-monywa-pdf-says|access-date=17 January 2022|archive-date=27 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220127221223/https://www.myanmar-now.org/en/news/military-raid-destroys-resistance-base-in-monywa-pdf-says|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]ရှိ မြိုင် PDF က စစ်ယာဉ်နှစ်စီးကို လက်လုပ်မိုင်း ၃ လုံးဖြင့် ချုံခိုတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်သားအနည်းဆုံး ၃ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{Cite news|title=Soldiers target villagers after ambush by Myaing PDF|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/soldiers-target-villagers-after-ambush-by-myaing-pdf|access-date=17 January 2022|archive-date=17 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220117130024/https://myanmar-now.org/en/news/soldiers-target-villagers-after-ambush-by-myaing-pdf|url-status=live}}</ref> ဆားလင်းကြီး G-Z PDF တိုက်ခိုက်ရေးသမားများသည် [[ဆားလင်းကြီးမြို့|ဆားလင်းကြီး]]ရှိ ယာဉ်တန်းတစ်ခုကို ပေါက်ကွဲစေတတ်သောပစ္စည်းများဖြင့် ဖောက်ခွဲခဲ့ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၁၀၀ ခန့်က မြို့ကို စတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ စစ်သားများသည် တိုက်ခိုက်ရေးသမား ၁၀ ဦးနှင့် အရပ်သားတစ်ဦးကို ဖမ်းဆီးပြီး မီးရှို့ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Junta soldiers massacre and burn 11, including teenagers, during raid on village in Sagaing|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/junta-soldiers-massacre-and-burn-11-including-teenagers-during-raid-on-village-in-sagaing|access-date=17 January 2022|archive-date=28 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220128222014/https://www.myanmar-now.org/en/news/junta-soldiers-massacre-and-burn-11-including-teenagers-during-raid-on-village-in-sagaing|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် စစ်တပ်က လေကြောင်းချီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၅၀ ခန့်ကို ရဟတ်ယာဉ်များဖြင့် [[ဒီပဲယင်းမြို့|ဒီပဲယင်း]]အနောက်ဘက်သို့ စေလွှတ်ခဲ့ပြီး လေကြောင်းချီ တိုက်ခိုက်ရေးမစ်ရှင်များ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် PDF တိုက်ခိုက်ရေးသမားများ တပ်စွဲထားသည့် [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]ကို ဝိုင်းရံခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite news|title=Junta soldiers murder three more villagers in Depayin|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/junta-soldiers-murder-three-more-villagers-in-depayin|access-date=17 January 2022|archive-date=10 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220210222452/https://www.myanmar-now.org/en/news/junta-soldiers-murder-three-more-villagers-in-depayin|url-status=live}}</ref> ဒီဇင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်တပ်ဖွဲ့များသည် လက်နက်ကြီးအကူအညီဖြင့် [[အရာတော်မြို့နယ်]]ရှိ ကဲဘာကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီး ခုခံတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များကို ဆုတ်ခွာစေခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Myanmar military torches 100 homes in Sagaing Region village|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/myanmar-military-torches-100-homes-in-sagaing-region-village|access-date=17 January 2022|archive-date=15 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211215064637/https://www.myanmar-now.org/en/news/myanmar-military-torches-100-homes-in-sagaing-region-village|url-status=live}}</ref> ဒီဇင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်နှင့် စစ်တပ်ကျောထောက်နောက်ခံပြု [[ပျူစောထီးပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့]]များက [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] ဂန့်ဂေါမြို့နယ်၊ [[နှမ်းခါးရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်|နှမ်းခါးရွာ]]ကို ရုတ်တရက် လေကြောင်းချီတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ယောကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့မှ ခုခံတော်လှန်ရေးတိုက်ခိုက်ရေးသမား ၂၀ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=At least 20 killed in air raid on Magway village|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/at-least-20-killed-in-air-raid-on-magway-village|access-date=17 January 2022|archive-date=27 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211227131155/https://www.myanmar-now.org/en/news/at-least-20-killed-in-air-raid-on-magway-village|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် မြိုင် PDF ခုခံတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် ချင်းတွင်းမြစ်ပေါ်တွင် "လှေနှစ်စင်း၊ ရေနံတင်သင်္ဘောတစ်စင်းနှင့် ကုန်တင်သင်္ဘောတစ်စင်းတို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်" ဟု ဆိုသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် "သင်္ဘောပေါ်ပါသူများသည် ၎င်းတို့၏သင်္ဘောများသည် စစ်ကောင်စီပိုင်မဟုတ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ခြင်းမရှိသောကြောင့်" ဟု ဆိုသည်။{{sfn|Ye Myo Hein|2022|page=37}} === ၂၀၂၂ === ပစ်မှတ်ထား တိုက်ခိုက်မှုများ တိုးလာသည်နှင့်အမျှ ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့နယ်သုံးခုတွင် PDF က ဝင်ရောက်စီးနင်း တိုက်ခိုက်မှုများနှင့် ချုံခိုတိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၅၀ ခန့်နှင့် ပျူစောထီး ပြည်သူ့စစ်များ သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သတင်းရရှိသည်။<ref>{{cite web |date=10 February 2022 |title=Resistance Fighters Claim To Have Killed Around 50 Myanmar Junta Personnel |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-fighters-claim-to-have-killed-around-50-myanmar-junta-personnel.html |accessdate=11 February 2022 |publisher=The Irrawaddy |archive-date=13 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220213130332/https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-fighters-claim-to-have-killed-around-50-myanmar-junta-personnel.html |url-status=live }}</ref> PDF က ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်းများနှင့် စစ်သားများ သယ်ယူပို့ဆောင်သည့် ရေယာဉ်တန်းများကို ချုံခိုတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး အနည်းဆုံး ရေယာဉ်တန်းတစ်ခုကို မီးရှို့ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=1 February 2022 |title=Thirty Junta Soldiers reportedly killed in Upper Myanmar |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/thirty-junta-soldiers-reportedly-killed-in-upper-myanmar.html |accessdate=1 February 2022 |publisher=The Irrawaddy |archive-date=14 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214193946/https://www.irrawaddy.com/news/burma/thirty-junta-soldiers-reportedly-killed-in-upper-myanmar.html |url-status=live }}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၌ ဒရုန်းများအသုံးပြု၍ ဒေသခံ PDF ၏ ရုတ်တရက်တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်သားများ သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=7 February 2022 |title=38 Junta Soldiers Reported Killed in Upper Myanmar |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/38-junta-soldiers-reported-killed-in-upper-myanmar.html |accessdate=7 February 2022 |publisher=The Irrawaddy |archive-date=13 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220213140304/https://www.irrawaddy.com/news/burma/38-junta-soldiers-reported-killed-in-upper-myanmar.html |url-status=live }}</ref> PDF များလည်း ဆုံးရှုံးမှုများ ရှိခဲ့ပြီး ခင်ဦးမြို့နယ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲ၌ တိုက်ခိုက်ရေးသမား ၁၂ ဦး ကျဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=18 February 2022 |title=Resistance Fighters Suffer Heavy Losses During Sagaing Clash With Myanmar Junta |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-fighters-suffer-heavy-losses-during-sagaing-clash-with-myanmar-junta.html |accessdate=22 February 2022 |publisher=The Irrawaddy |archive-date=22 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220222012425/https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-fighters-suffer-heavy-losses-during-sagaing-clash-with-myanmar-junta.html |url-status=live }}</ref> [[ပြည်ထောင်စုနေ့]]တွင် မြို့ကြီးအများအပြား၌ အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ စစ်တပ်၏ အခမ်းအနားများ ပြုလုပ်နေစဉ် မြို့တော် [[နေပြည်တော်မြို့|နေပြည်တော်]]၌ PDF တပ်ဖွဲ့ဝင်များက တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်သား အနည်းဆုံး ၄ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=14 February 2022 |title=Junta Soldiers Killed; Social Media Users Boycott Myanmar Coup Leader's Parade |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/junta-soldiers-killed-social-media-users-boycott-myanmar-coup-leaders-parade.html |accessdate=14 February 2022 |publisher=The Irrawaddy |archive-date=14 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214143540/https://www.irrawaddy.com/news/burma/junta-soldiers-killed-social-media-users-boycott-myanmar-coup-leaders-parade.html |url-status=live }}</ref> [[မန္တလေးမြို့]]၌လည်း မဟာအောင်မြေနှင့် ပြည်ကြီးတံခွန်မြို့နယ်များတွင် အရပ်သား ပြောက်ကျားအဖွဲ့များနှင့် PDF များက စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များကို ပစ်ခတ်ခြင်းနှင့် လက်လုပ်ဗုံးများဖြင့် ပစ်ပေါက်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ တပ်မတော်တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် လက်တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် ခုခံတော်လှန်ရေး ပုန်းခိုရာနေရာနှစ်ခုကို ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ရာ ပြောက်ကျားတိုက်ခိုက်ရေးသမား ရှစ်ဦးကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Myanmar Junta Claims to Have Killed 8 Resistance Fighters in Mandalay Raids|work=Myanmar NOW|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-claims-to-have-killed-8-resistance-fighters-in-mandalay-raids.html|access-date=17 January 2022|archive-date=13 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220213180339/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-claims-to-have-killed-8-resistance-fighters-in-mandalay-raids.html|url-status=live}}</ref> === ၂၀၂၃ === ၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် စစ်ကောင်စီဆန့်ကျင်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၌ "[[တောင်သမန် စစ်ဆင်ရေး]]" ကို စတင်ခဲ့သည်။<ref name="Irrawaddy Mandalay">{{cite news|website=The Irrawady|title=Myanmar Junta Base Seized in Mandalay: PDF|date=28 November 2023|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-base-seized-in-mandalay-pdf.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20240406111727/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-base-seized-in-mandalay-pdf.html|archive-date=6 April 2024}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ကောလင်းမြို့]]သည် [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]အတွင်း ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များလက်သို့ ကျရောက်ခဲ့ရာ ၎င်းသည် စစ်ဆင်ရေးကာလအတွင်း သိမ်းပိုက်ရရှိသည့် ပထမဆုံးသော ခရိုင်အဆင့် မြို့တော်ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name=kawlin>{{Cite news |date=6 November 2023 |title=Myanmar Resistance Seizes First District Level Town in Sagaing as Offensive Expands |language=English |work=The Irrawaddy |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-seizes-first-district-level-town-in-sagaing-as-offensive-expands.html |access-date=6 November 2023 |archive-date=7 November 2023 |archive-url=https://archive.today/20231107031740/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-seizes-first-district-level-town-in-sagaing-as-offensive-expands.html |url-status=live }}</ref> ===၂၀၂၄=== [[File:PDF forces in Magway Region 2024-08-10.png|thumb|မကွေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များ (၂၀၂၄ ဩဂုတ်)]] အညာဒေသရှိ ဒေသခံ PDF များသည် ယခုအခါ NUG နှင့် ပိုမိုချိတ်ဆက်မိနေပြီဖြစ်သည်။ သို့သော် ၎င်းတို့သည် အဓိကအားဖြင့် ထိုးစစ်ဆင် တိုက်ခိုက်ခြင်း နည်းဗျူဟာများကိုသာ အသုံးပြုနေဆဲဖြစ်သည်။<ref>[https://www.frontiermyanmar.net/en/anyar-rising-myanmars-dry-zone-pdfs-up-the-ante/ Anyar rising: Myanmar’s Dry Zone PDFs up the ante] [[Frontier Myanmar]]. September 13, 2024.</ref> တပ်မတော်တပ်ဖွဲ့များသည် ၁၀ ရက်နီးပါး တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် [[ကောလင်းမြို့]]ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-retakes-town-from-civilian-government-in-sagaing-region.html Myanmar Junta Retakes Town From Civilian Government in Sagaing Region]. [[The Irrawaddy]]. February 13, 2024 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240213160046/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-retakes-town-from-civilian-government-in-sagaing-region.html|date=February 13, 2024}}</ref> ယင်းနောက်ပိုင်းတွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် အခြေချနေထိုင်ရာနေရာများကို ဖျက်ဆီးခဲ့ပြီး ကောလင်းနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ကျေးရွာများရှိ အိမ်အများစုကို ဖျက်ဆီးပစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Town Almost Razed to Ground After Being Retaken by Myanmar Junta Troops |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/town-almost-razed-to-ground-after-being-retaken-by-myanmar-junta-troops.html |work=The Irrawaddy |date=27 February 2024 |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240307115156/https://www.irrawaddy.com/news/burma/town-almost-razed-to-ground-after-being-retaken-by-myanmar-junta-troops.html|archive-date=March 7, 2024}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် [[မော်လူးမြို့]]ကို [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]] နှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး|ABSDF]] လက်မှ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar army launches offensive to retake Maw Luu from resistance |url=https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-army-launches-offensive-to-retake-maw-luu-from-resistance/ |work=Myanmar Now |date=22 February 2024 |language=en}}</ref> တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးကာလအတွင်း ရွှေဘို-မြစ်ကြီးနားလမ်းကို ပိတ်ဆို့ကာ အဆိုပါအရေးပါသောမြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Resistance Forces Seize Fourth Sagaing Town |author=Hein Htoo Zan |work=The Irrawaddy |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-forces-seize-fourth-sagaing-town.html |language=en |date=13 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231217155204/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-forces-seize-fourth-sagaing-town.html|archive-date=December 17, 2023}}</ref> မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် ကလေးမြို့ကို စစ်ကောင်စီဆန့်ကျင်ရေးတိုက်ခိုက်မှုများကို ခုခံကာကွယ်ရန် စစ်ဆင်ရေးတစ်ခုတွင် ကလေးမြို့နယ်၊ ကမ်းပါးနီကျေးရွာကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Resistance's 'Final Warning' to Junta Sparks Civilian Exodus in Kale Warzone |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistances-final-warning-to-junta-sparks-civilian-exodus-in-kale-warzone.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=14 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240315030445/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistances-final-warning-to-junta-sparks-civilian-exodus-in-kale-warzone.html|archive-date=March 15, 2024}}</ref> စစ်ဆင်ရေးရှိလင့်ကစား မတ်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ခုခံတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် ကလေးမြို့မြောက်ဘက်ရှိ ပျူစောထီးထိန်းချုပ်ထားသော ကျောင်းတိုက်ရွာကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Fighting near Kalay leaves at least 10 civilians dead |url=https://myanmar-now.org/en/news/fighting-near-kalay-leaves-at-least-10-civilians-dead/ |work=Myanmar Now |language=en |date=14 March 2024 |accessdate=24 May 2025 |archivedate=16 March 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250316182353/https://myanmar-now.org/en/news/fighting-near-kalay-leaves-at-least-10-civilians-dead/ }}</ref> စစ်ကောင်စီက ပြန်လည်ထိုးစစ်များ စတင်နေချိန်တွင် မဟာမိတ်ခုခံတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် [[ကနီမြို့|ကနီ]]ကို သိမ်းပိုက်ရန် ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီး မတ်လ ၇ ရက်နေ့တွင် မြို့၏ ၈၀% ခန့်ကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Resistance Fighters Poised to Capture Key Town in Sagaing Region |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistance-fighters-poised-to-capture-key-town-in-sagaing-region.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=7 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240308071445/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistance-fighters-poised-to-capture-key-town-in-sagaing-region.html|archive-date=March 8, 2024}}</ref> ၁၀ ရက်နီးပါး တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားပြီးနောက် မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီ၏ အင်အားကြီးမားသော ခုခံမှုကြောင့် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များသည် မြို့ကို သိမ်းပိုက်ရန် ကြိုးပမ်းမှုများကို လက်လျှော့ခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news |title=Battle for control of Kani ends with retreat by anti-regime forces |url=https://myanmar-now.org/en/news/battle-for-control-of-kani-ends-with-retreat-by-anti-regime-forces/ |work=Myanmar Now |language=en |date=15 March 2024 |accessdate=24 May 2025 |archivedate=15 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240315215029/https://myanmar-now.org/en/news/battle-for-control-of-kani-ends-with-retreat-by-anti-regime-forces/ }}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဧပြီလ ၄ ရက်နေ့တွင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (PDF) သည် နေပြည်တော်ရှိ အဓိက တပ်မတော်ဌာနချုပ်ဖြစ်သော ဧလာလေတပ်စခန်းနှင့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်၏ နေအိမ်ကို မကြုံစဖူး ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှု ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဒရုန်း ၃၀ နီးပါးကို အသုံးပြုခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များက ၇ စီးကို ပစ်ချခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar's military-ruled capital attacked by drones|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-68730993|work=[[British Broadcasting Corporation|BBC]]|date=4 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240404090621/https://www.bbc.com/news/world-asia-68730993|archive-date=April 4, 2024}}</ref><ref>{{cite news |title=Myanmar Resistance Drones Target Junta Chief's Residence, Military HQ and Airbase in Naypyitaw|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-drones-target-junta-chiefs-residence-military-hq-and-airbase-in-naypyitaw.html|work=The Irrawaddy |date=4 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240404145519/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-drones-target-junta-chiefs-residence-military-hq-and-airbase-in-naypyitaw.html|archive-date=April 4, 2024}}</ref> ဒရုန်း ၁၃ စီးကို ပစ်ချခဲ့ပြီး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှု သို့မဟုတ် ပစ္စည်းဥစ္စာပျက်စီးမှုမရှိကြောင်း [[မြဝတီရုပ်မြင်သံကြား]]က ပြောကြားခဲ့သည်။ NUG က တိုက်ခိုက်မှုသည် "အောင်မြင်မှု" ဖြစ်သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|date=2024-04-04|url=https://www.aljazeera.com/news/2024/4/4/myanmar-opposition-launches-drone-attack-on-militarys-stronghold-capital|title=Myanmar anti-coup forces claim 'success' in Naypyidaw drone attack|work=Al Jazeera|archive-url=https://web.archive.org/web/20240406031530/https://www.aljazeera.com/news/2024/4/4/myanmar-opposition-launches-drone-attack-on-militarys-stronghold-capital|archive-date=April 6, 2024}}</ref> ဧပြီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ဒေသခံပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် ဧလာလေတပ်စခန်းကို နောက်ထပ်တိုက်ခိုက်မှုတစ်ခုတွင် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၁၂ ဦးကျော်ကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Resistance carries out second attack on Naypyitaw airbase in one week |url=https://myanmar-now.org/en/news/resistance-carries-out-second-attack-on-naypyitaw-airbase-in-one-week/ |work=Myanmar Now |date=12 April 2024 |accessdate=24 May 2025 |archivedate=14 May 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250514085728/https://myanmar-now.org/en/news/resistance-carries-out-second-attack-on-naypyitaw-airbase-in-one-week/ }}</ref> ဧပြီလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့များသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလက သိမ်းပိုက်ခဲ့သော [[ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်]]၊ [[ရွှေပြည်အေးမြို့]]ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် ပြန်လှန်ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Junta Battling to Retake Town near India Border From Civilian Govt |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-battling-to-retake-town-near-india-border-from-civilian-govt.html |date=24 April 2024 |work=The Irrawaddy}}</ref> ဇွန်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုလွတ်မြောက်ရေးတပ်ဦးနှင့် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့တို့သည် စစ်ကိုင်းမြို့တော် မုံရွာအနီးရှိ စစ်ကောင်စီအခြေစိုက်စခန်းတစ်ခုကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Resistance forces capture outpost, prisoners near Myanmar army's northwestern regional headquarters |url=https://myanmar-now.org/en/news/resistance-forces-capture-outpost-prisoners-near-myanmar-armys-northwestern-regional-headquarters/ |date=14 June 2024 |work=Myanmar Now |accessdate=24 May 2025 |archivedate=19 September 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240919002531/https://myanmar-now.org/en/news/resistance-forces-capture-outpost-prisoners-near-myanmar-armys-northwestern-regional-headquarters/ }}</ref> ဇွန်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် PDF အများအပြားပါဝင်သော ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့က [[ဘုတလင်မြို့]]ကို ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=It is said that 20 members of the Military Council were killed in the Battle of Butlin |url=https://bur.mizzima.com/2024/06/29/25807 |date=29 June 2024 |work=Mizzima |language=my}}</ref> ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် [[နေပြည်တော် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်]]သို့ ဒုံးကျည် ၂ စင်းပစ်လွှတ်ခဲ့ရာ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှုမရှိခဲ့ပေ။<ref>{{cite news |title=Myanmar junta opponents launch rocket attack on capital airport |url=https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-junta-opponents-launch-rocket-attack-on-capital-airport/ |date=18 July 2024 |work=Myanmar Now |accessdate=24 May 2025 |archivedate=28 January 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250128123447/https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-junta-opponents-launch-rocket-attack-on-capital-airport/ }}</ref> ဩဂုတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် မြင်းခြံခရိုင် PDF က တောင်သာနှင့် နွားထိုးကြီးကို ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=PDF Groups Seize Guard Posts for Chinese Pipeline Facilities in Myanmar's Mandalay Region |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/pdf-groups-seize-guard-posts-for-chinese-pipeline-facilities-in-myanmars-mandalay-region.html |work=The Irrawaddy |date=12 August 2024}}</ref> နွားထိုးကြီးကို ခဏတာ သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး မကြာမီတွင် စစ်ကောင်စီက ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် PDF က ဒီပဲယင်းကို ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီး ဩဂုတ်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် မြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ မကြာမီတွင် စစ်ကောင်စီ၏ ပြန်လှန်ထိုးစစ်ကြောင့် PDF သည် မြို့မှ ဆုတ်ခွာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Why did the revolutionary forces withdraw after the capture of this city? |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cwy5rnkj81po |work=BBC |date=19 August 2024 |language=my}}</ref> ဩဂုတ်လလယ်ပိုင်းတွင် KIA နှင့် PDF တို့သည် [[အင်းတော်မြို့|အင်းတော်]]၊ [[ပင်လယ်ဘူးမြို့|ပင်လယ်ဘူး]]နှင့် [[ထီးချိုင့်မြို့]]တို့ကို ပူးပေါင်းထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Resistance Encircles Three Sagaing Towns Amid Junta Bombardment |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-encircles-three-sagaing-towns-amid-junta-bombardment.html |work=The Irrawaddy |date=29 August 2024}}</ref> ခုခံတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် အောက်တိုဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် ပင်လယ်ဘူးကို အပြည့်အဝသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီတပ်သား ၈၀၀ ခန့်ကို အနိုင်ယူခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Resistance Hails Huge Blow for Myanmar Junta in Pinlebu |url=https://www.irrawaddy.com/in-person/interview/resistance-hails-huge-blow-for-myanmar-junta-in-pinlebu.html |work=The Irrawaddy |date=14 October 2024}}</ref> အောက်တိုဘာလ ၂၇ ရက်နေ့၊ [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]၏ နှစ်ပတ်လည်နေ့တွင် [[မောင်ဆောင်းခ]]က [[ဗမာပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်တော်]] (BPLA) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အညာဒေသတွင် စစ်ဆင်ရေးများ စတင်မည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=BPLA expands operations to upper Myanmar, marks progress on anniversary of Operation 1027 |url=https://eng.mizzima.com/2024/10/30/15692 |work=Mizzima |date=30 October 2024}}</ref> နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် မြန်မာအမျိုးသားတော်လှန်ရေးတပ်မတော်နှင့် အခြား PDF များစွာသည် ပုလဲမြို့ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ မြို့၏ နေရာအတော်များများကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီ၏ ပြန်လှန်ထိုးစစ်ကြောင့် ၎င်းတို့ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news |title=Outnumbered and Outgunned Resistance Abandons Sagaing Town |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/outnumbered-and-outgunned-resistance-abandons-sagaing-town.html |work=The Irrawaddy |date=18 November 2024}}</ref> နိုဝင်ဘာ ၂၁ ရက်နေ့က ငဖဲမြို့နယ်၊ အမ်း-ပဒါန်းလမ်းမပေါ်တွင် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ရာ [[လူထုတော်လှန်ရေး မဟာမိတ်အင်အားစု]] က ဂုတ်ကြီးရွာအရှေ့ဘက်တွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၄၀ ကို ချုံခိုတိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း ခုခံတော်လှန်ရေးအဖွဲ့က ပြောကြားခဲ့သည်။ အဆိုပါအဖွဲ့က ချုံခိုတိုက်ခိုက်မှုတွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၉ ဦးကို သတ်ဖြတ်ပြီး ၁၀ ဦးကို ဒဏ်ရာရရှိစေခဲ့ကြောင်းလည်း ပြောဆိုခဲ့သည်။ ဒေသခံခုခံတော်လှန်ရေးအဖွဲ့များအနက် တစ်ခုဖြစ်သော ချင်းကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ - အရှို (CDF-Asho) က နိုဝင်ဘာ ၂၅ ရက် တနင်္လာနေ့ နံနက် ၆ နာရီခန့်တွင် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ငဖဲမြို့နယ်၊ အမ်း-ပဒန်းလမ်းမပိုင်းတွင် လုံခြုံရေးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသော စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၂၀ ကို ချုံခိုတိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ချုံခိုတိုက်ခိုက်မှုအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်သား ၄ ဦး သေဆုံးပြီး အများအပြား ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကာ စစ်လက်နက်ပစ္စည်းများနှင့် ပစ္စည်းအချို့ကို သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Resistance, Myanmar Junta Forces Clash on Rakhine-Magwe Border |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/resistance-myanmar-junta-forces-clash-on-rakhine-magwe-border.html |work=The Irrawaddy |date=26 November 2024}}</ref> ===၂၀၂၅=== ဇန်နဝါရီ ၁၁ ရက်နေ့မှစ၍ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) နှင့် မဟာမိတ်များသည် ရခိုင်ပြည်နယ်နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသော မကွေးတိုင်းဒေသကြီးကို ဆက်သွယ်ထားသည့် အမ်း-ပဒန်းလမ်းမပေါ်ရှိ လက်နက်ကြီးတပ်စခန်းကို စောင့်ကြပ်နေသည့် မြန်မာစစ်ကောင်စီ၏ ကင်းစခန်းများကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း ဒေသခံသတင်းရင်းမြစ်များက ပြောကြားခဲ့သည်။ ဇန်နဝါရီ ၁၁ ရက် စနေနေ့တွင် မကွေးတိုင်း [[ငဖဲမြို့နယ်]]၊ [[ပဒါန်းရွာ၊ ငဖဲမြို့နယ်|ပဒါန်း]]မှ ၃၂ ကီလိုမီတာအကွာရှိ ဂုတ်ကြီးအနီး ရခိုင်တောင်ပေါ်ကျေးရွာနှစ်ရွာရှိ ကင်းစခန်းများတွင် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ လူထုတော်လှန်ရေး မဟာမိတ်အင်အားစု-မကွေးအဖွဲ့က ဂုတ်ကြီးရွာအနီးတွင် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၁၀၀ ခန့် ပါဝင်သော စစ်ကောင်စီယာဉ် ၅ စီးကို အဝေးထိန်းမိုင်းများဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ၄ ဦး သေဆုံးပြီး ၁၃ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Arakan Army Attacking Myanmar Junta Outposts at Gateway to Magwe Region |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-attacking-myanmar-junta-outposts-at-gateway-to-magwe-region.html |work=The Irrawaddy |date=14 January 2025}}</ref> {{main|ကသာမြို့နယ် စစ်ဆင်ရေး}} ၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် မြန်မာစစ်ကောင်စီသည် [[ကသာမြို့နယ်]]ရှိ ကျေးလက်ဒေသအချို့ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် [[ကသာမြို့နယ် စစ်ဆင်ရေး|စစ်ဆင်ရေးတစ်ခု]] စတင်ခဲ့သည်။ ကသာမြို့မှ ခြေလျင်တပ်ရင်း ၃၀၉ မှ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့များသည် မြို့နယ်ကျေးလက်ဒေသများရှိ ခုခံတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သော်လည်း ကသာ PDF တပ်ဖွဲ့ဝင်များ၏ ပြင်းထန်သော အနိုင်ယူမှုကို ခံစားခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news |title=Fierce Fighting Outside Katha Town in Sagaing Region |url=https://www.bnionline.net/en/news/fierce-fighting-outside-katha-town-sagaing-region |work=Burma News International |date=18 March 2025}}</ref> ၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၁၁ ရက်တွင် [[စစ်ကိုင်းမြို့နယ်]]၊ [[လင်းတလူးရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|လင်းတလူးကျေးရွာ]]ရှိ စစ်ရှောင်အများစုနေထိုင်သည့် ဘုန်းကြီးကျောင်းကို စစ်ကောင်စီလေတပ်က ဂျက်တိုက်လေယာဉ်ဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဒေသခံ ၃၀ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးကာ ၂၀ ခန့် အပြင်းအထန်ဒဏ်ရာ ရရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/07/11/61724|title=စစ်ကိုင်းမြို့နယ် လင်းတလူးကျေးရွာ ဘုန်းကြီးကျောင်း ဗုံးကြဲခံရမှုတွင် ဒေသခံ ၃၀ ထက်မနည်းသေဆုံး|accessdate=11 July 2025|publisher=Mizzima}}</ref> === ၂၀၂၆ === * ၃၀ ဧပြီ - [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]] (KIA) နှင့် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF) ပူးပေါင်းတပ်များက သိမ်းပိုက်ထားခဲ့သည့် စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[အင်းတော်မြို့]]အား ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်ကြောင်း တပ်မတော်က သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-01 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေ ၁ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ဟာ မိတ်ဆွေဟောင်းလို့ တရုတ်ပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c1k279vw387t |access-date=2026-05-01 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၄ မေ - မန္တလေးတိုင်း၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ တောင်သာမြို့နယ်အတွင်း၌ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (PDF) ဝင်များလိုက်ပါလာသည့် ယာဉ်အား ရွှေစည်ကြီးကျေးရွာမှ သံဘိုရွာဘက်သို့ မောင်းနှင်လာစဉ် စစ်တပ်နှင့် ပြည်သူ့စစ် ပူးပေါင်းအဖွဲ့က တောင်သာမြို့နယ်၊ သံဘိုရွာမကျေးရွာအနီးတွင် ကင်းပုန်းဝပ်၍ ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ PDF တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၁ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-04 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် မေ ၄ ရက်- အိန္ဒိယ ရေတပ်အကြီးအကဲ မြန်မာရောက်ပြီး မြန်မာရေတပ်ကို စစ်ဘက်သုံးပစ္စည်းတွေပေး |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c9q37d9x5lzt |access-date=2026-05-04 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ ထိခိုက်မှုများ == Data for Myanmar သုတေသနအဖွဲ့၏ အဆိုအရ အညာဒေသရှိ အရပ်သားနေအိမ် ၅၇,၁၈၃ လုံးကျော်ကို စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များက မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့ရာ ၎င်းသည် တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ မီးရှို့ခံရသော အရပ်သားနေအိမ်စုစုပေါင်း၏ ၉၄% ရှိကြောင်း သိရသည်။<ref>{{Cite news |date=10 April 2023 |title=Traditional Rituals on Hold as Junta Troops Ravage Myanmar's Buddhist Heartland |url=https://www.irrawaddy.com/features/traditional-rituals-on-hold-as-junta-troops-ravage-myanmars-buddhist-heartland.html |access-date=2024-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20240406111647/https://www.irrawaddy.com/features/traditional-rituals-on-hold-as-junta-troops-ravage-myanmars-buddhist-heartland.html|archive-date=6 April 2024}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် နိုင်ငံတော်မှ ကျူးလွန်သည့် အကြမ်းဖက်မှုများ၊ အပူချိန်မြင့်တက်လာခြင်း၊ ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါနှင့် သီးနှံအထွက်နှုန်းများ သိသိသာသာ ဆိုးရွားလာခြင်းတို့ကြောင့် အညာဒေသတွင် နေထိုင်သူများ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အခြားဒေသများသို့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်မှုများ ဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိသည်။<ref>{{Cite news |last=Duncan |first=Kiana |date=21 July 2022 |title=Coup, Covid, climate: the triple threat chasing citizens from Myanmar's rice bowl |url=https://www.theguardian.com/world/2022/jul/21/coup-covid-climate-the-triple-threat-chasing-citizens-from-myanmars-rice-bowl |access-date=7 January 2024 |work=[[The Guardian]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230823134448/https://www.theguardian.com/world/2022/jul/21/coup-covid-climate-the-triple-threat-chasing-citizens-from-myanmars-rice-bowl|archive-date=23 August 2023}}</ref> == ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် == * [[ချင်း စစ်မြေပြင်]] * [[ရခိုင်ပြည်နယ် ပဋိပက္ခ (၂၀၁၆-လက်ရှိ)]] == ကိုးကား == {{reflist}} == ကျမ်းကိုး == * {{Cite web |title=One Year On: The Momentum of Myanmar's Armed Rebellion |url=https://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/media/uploads/documents/ASIA_220519_1YearOn-BRIEF_V1r2.pdf |publisher=Woodrow Wilson International Center for Scholars|author=Ye Myo Hein|date=May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20240402005630/https://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/media/uploads/documents/ASIA_220519_1YearOn-BRIEF_V1r2.pdf|archive-date=2 April 2024}} {{Myanmar civil war (2021–present)}} [[Category:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ စစ်ဆင်ရေးများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ ပါဝင်သော တိုက်ပွဲများ]] [[Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] rhdhpasztyz398oreyiml6sry231wen 14 270593 1029495 875245 2026-05-04T11:36:21Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ စစ်ရာဇဝတ်မှုများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029495 wikitext text/x-wiki [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|စစ်ရာဇဝတ်မှု]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများမှ စစ်ရာဇဝတ်မှုများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ စစ်ရာဇဝတ်မှုများ]] o181i8wattc32s5tugf9ngupfu3f8f3 2 270854 1029346 885507 2026-05-04T04:57:46Z Salai Rungtoi 22844 1029346 wikitext text/x-wiki {{User sandbox}} ရှင်ဒေဝီ (အမည်ရင်း - ချိုချိုနှင်း, )သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ထင်ရှားသော မှတ်တမ်းရုပ်ရှင် ဒါရိုက်တာတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး သူမ၏ အနုပညာလက်ရာများကြောင့် နိုင်ငံတကာတွင် အသိအမှတ်ပြုခံရသူဖြစ်သည်။ ရှင်ဒေဝီသည် စာရေးဆရာ၊ ကဗျာဆရာအဖြစ်မှ မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်လောကသို့ ကူးပြောင်းလာသူဖြစ်သည်။ သူမသည် ဒီဗွီဘီ (DVB) သတင်းဌာနတွင် ၂၀၀၅ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်အထိ ရုပ်သံသတင်းထောက်အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့ဖူးသည်။ သူမသည် "An Untitled Life" ကဲ့သို့သော မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်များဖြင့် ထင်ရှားပြီး နိုင်ငံတကာရုပ်ရှင်ပွဲတော်များတွင် အကောင်းဆုံးမှတ်တမ်းရုပ်ရှင်ဆု (Best Documentary Award) အချို့ကိုလည်း ဆွတ်ခူးရရှိထားသည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ အောင်မင်္ဂလာအဝေးပြေးကွင်း၌ အွန်လိုင်းမှမှာယူထားသော ရိုက်ကူးရေးသုံး ဒရုန်း (Drone) တစ်စီးကို သွားယူစဉ် စစ်ကောင်စီ၏ ဖမ်းဆီးခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အင်းစိန်ထောင်တွင်း စစ်ခုံရုံးက သူမအား အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေဖြင့် ထောင်ဒဏ်တစ်သက်တစ်ကျွန်း အမိန့်ချမှတ်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၇ ရက် (မြန်မာနှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့) တွင် စစ်ကောင်စီ၏ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ဖြင့် အင်းစိန်ထောင်မှ ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။ == ရရှိခဲ့သော ဆုများ == ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် "Brighter Future" မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်ဖြင့် Art of Freedom ရုပ်ရှင်ပြပွဲ၌ အကောင်းဆုံးမှတ်တမ်းရုပ်ရှင်ဆု။၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် "Wallis Annenberg" အမျိုးသမီးသတင်းသမားဆု။၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် RSF (နယ်စည်းမခြားသတင်းထောက်များအဖွဲ့) က ပေးအပ်သည့် "Press Freedom Independence award 2025" ဆု။သူမ၏ "ကမ်းပါးပြိုခြင်းနှင့် လူမှုဘဝထိခိုက်မှုများ" ဗီဒီယိုဆောင်းပါးသည်လည်း ဟောလိဝုဒ်တွင် ဂရေစီဆု (Gracy Award) ရရှိခဲ့သည်။ == အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာခြင်း == ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် '''အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီသည် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်   ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ(၂၀၀၈ ခုနှစ်)၊ ပုဒ်မ ၄၁၂(က) အရ ဥပဒေကဲ့သို့အာဏာတည်သောအမိန့်အမှတ်၊   ၁  /၂၀၂၅ အားဖြင့် အမိန့်သည် ယနေ့မှစ၍ ရက်ပေါင်း(၉၀)အထိ အတည်ဖြစ်သည်။''' === စစ်အုပ်ချုပ်ရေး သတ်မှတ်ခြင်း === ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့်အမှတ်၊ ၁/၂၀၂၅၊ စစ်အုပ်ချုပ်ရေး အမိန့်အမှတ်၊ ၁/ ၂၀၂၅ နှင့် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး၏ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်အမှတ် ၁/၂၀၂၅ တို့တွင် ဖော်ပြပါရှိသည့် မြို့နယ်များနှင့် သက်ဆိုင်သည့် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးများအား စစ်အုပ်ချုပ်ရေးဒေသအဖြစ် ကြေညာထားသော မြို့နယ်များအတွင်း လုံခြုံရေး၊ တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးနှင့် နယ်မြေအေးချမ်းသာယာရေးကို ပိုမိုထိရောက်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်အလို့ငှာ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးဆိုင်ရာစစ်အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကိုကျင့်သုံးရန် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၁၃၊ ပုဒ်မခွဲ(ခ) အရ အပ်နှင်းခဲ့ပ {| class="wikitable" |+ ! !ပြည်နယ်/တိုင်း !သက်ရောက်သည့် မြို့နယ်များ !စစ်အုပ်ချုပ်မှု !တိုင်းမှူး |- |၁။ |[[ကချင်ပြည်နယ်|ကချင်]] | # [[ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်]]၊ # [[ရွှေကူမြို့နယ်]]၊ # [[အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်]]၊ # [[ဆော့လော်မြို့နယ်]]၊ # [[ချီဖွေမြို့နယ်|ချီဖွေမြို့နယ်။]] |[[မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်|မြောက်ပိုင်းတိုင်း စစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဇော်ထွေး |- |၂။ |[[ကယားပြည်နယ်|ကယား]] | # [[ရှားတောမြို့နယ်]]၊ # [[ဖားဆောင်းမြို့နယ်]]၊ # [[မယ်စဲ့မြို့နယ်|မယ်စဲ့မြို့နယ်။]] |[[အရှေ့တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] | |- |၃။ |[[ကရင်ပြည်နယ်|ကရင်]] | # [[ကော့ကရိတ်မြို့နယ်]]၊ # [[ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်|ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်။]] |[[အရှေ့တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] | |- |၄။ |[[ချင်းပြည်နယ်|ချင်း]] | # [[ကန်ပက်လက်မြို့နယ်|ကန်ပက်လက်မြို့နယ်၊]] # [[ထန်တလန်မြို့နယ်|ထန်တလန်မြို့နယ်၊]] # [[ပလက်ဝမြို့နယ်|ပလက်ဝမြို့နယ်၊]] # [[တွန်းဇံမြို့နယ်|တွန်းဇံမြို့နယ်၊]] # [[မင်းတပ်မြို့နယ်|မင်းတပ်မြို့နယ်၊]] # [[မတူပီမြို့နယ်|မတူပီမြို့နယ်၊]] # [[ဖလမ်းမြို့နယ်|ဖလမ်းမြို့နယ်။]] |[[အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] | |- |၅။ |[[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး|စစ်ကိုင်း]] | # [[ထီးချိုင့်မြို့နယ်|ထီးချိုင့်မြို့နယ်၊]] # [[ကောလင်းမြို့နယ်|ကောလင်းမြို့နယ်၊]] # [[ပင်လယ်ဘူးမြို့နယ်|ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊]] # [[ခင်ဦးမြို့နယ်|ခင်ဦးမြို့နယ်၊]] # [[ဝက်လက်မြို့နယ်|ဝက်လက်မြို့နယ်၊]] # [[ကနီမြို့နယ်|ကနီမြို့နယ်၊]] # [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်|ဒီပဲယင်းမြို့နယ်၊]] # [[ပုလဲမြို့နယ်|ပုလဲမြို့နယ်၊]] # [[အင်းတော်မြို့နယ်|အင်းတော်မြို့နယ်။]] |[[အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] | |- |၆။ |[[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး|မကွေး]] | # [[ပေါက်မြို့နယ်|ပေါက်မြို့နယ်၊]] # [[မြိုင်မြို့နယ်|မြိုင်မြို့နယ်၊]] # [[ဆောမြို့နယ်|ဆောမြို့နယ်၊]] # [[ထီးလင်းမြို့နယ်|ထီးလင်းမြို့နယ်၊]] # [[ရေစကြိုမြို့နယ်|ရေစကြိုမြို့နယ်။]] |[[အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] | |- |၇။ |[[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး|မန္တလေး]] | # [[မိုးကုတ်မြို့နယ်|မိုးကုတ်မြို့နယ်၊]] # [[စဉ့်ကူးမြို့နယ်|စဉ့်ကူးမြို့နယ်၊]] # [[ငါန်းဇွန်မြို့နယ်|ငါန်းဇွန်မြို့နယ်။]] | | |- |၈။ |[[ရခိုင်ပြည်နယ်|ရခိုင်]] | # [[ရမ်းဗြဲမြို့နယ်|ရမ်းဗြဲမြို့နယ်၊]] # [[ပေါက်တောမြို့နယ်|ပေါက်တောမြို့နယ်၊]] # [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်|ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်၊]] # [[ရသေ့တောင်မြို့နယ်|ရသေ့တောင်မြို့နယ်၊]] # [[ဂွမြို့နယ်|ဂွမြို့နယ်၊]] # [[မောင်တောမြို့နယ်|မောင်တောမြို့နယ်၊]] # [[ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်|ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်၊]] # [[ကျောက်တော်မြို့နယ်|ကျောက်တော်မြို့နယ်၊]] # [[မင်းပြားမြို့နယ်|မင်းပြားမြို့နယ်၊]] # [[မြေပုံမြို့နယ်|မြေပုံမြို့နယ်၊]] # [[မြောက်ဦးမြို့နယ်|မြောက်ဦးမြို့နယ်၊]] # [[သံတွဲမြို့နယ်|သံတွဲမြို့နယ်၊]] # [[အမ်းမြို့နယ်|အမ်းမြို့နယ်၊]] # [[တောင်ကုတ်မြို့နယ်|တောင်ကုတ်မြို့နယ်။]] | | |- |၉။ |[[ရှမ်းပြည်နယ်|ရှမ်း]] | # [[နမ္မတူမြို့နယ်|နမ္မတူမြို့နယ်၊]] # [[မဘိမ်းမြို့နယ်|မဘိမ်းမြို့နယ်၊]] # [[ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်|ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်၊]] # [[နမ့်ခမ်းမြို့နယ်|နမ့်ခမ်းမြို့နယ်၊]] # [[သိန္နီမြို့နယ်|သိန္နီမြို့နယ်၊]] # [[ကွမ်းလုံမြို့နယ်|ကွမ်းလုံမြို့နယ်၊]] # [[နမ့်ဆန်မြို့နယ်|နမ့်ဆန်မြို့နယ်၊]] # [[မန်တုံမြို့နယ်|မန်တုံမြို့နယ်၊]] # [[ဟိုပန်မြို့နယ်|ဟိုပန်မြို့နယ်၊]] # [[လောက်ကိုင်မြို့နယ်|လောက်ကိုင်မြို့နယ်၊]] # [[ကုန်းကြမ်းမြို့နယ်|ကုန်းကြမ်းမြို့နယ်၊]] # [[မိုးမိတ်မြို့နယ်|မိုးမိတ်မြို့နယ်၊]] # [[ကျောက်မဲမြို့နယ်|ကျောက်မဲမြို့နယ်၊]] # [[သီပေါမြို့နယ်|သီပေါမြို့နယ်၊]] # [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလားမြို့နယ်။]] | | |} Vietnam is divided into 28 provinces and 6 municipalities. It is a unitary state. ဗီယက်နမ်နိုင်ငံကို တိုင်း ၂၈ ခု၊ မြူနီစီပယ်ဒေသ ၆ ခု ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ တစ်ပြည်ထောင်စနစ်ကို ကျင့်သုံးသည်။ == အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ == ဗီယက်နမ်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသ ၃ ဆင့် ရှိသည်။ တိုင်း၊ ခရိုင်၊ ကျေးရွာ တိုင်းအဆင့် - ဗဟိုတိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်သော ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ မြူနီစီပယ်စည်ပင်မြို့နှင့် တိုင်းများ (tinh) ခရိုင်အဆင့် - စည်ပင်မြို့၊ မြို့ပြခရိုင်၊​ ခရိုင်မြို့၊​ မြို့နှင့် ကျေးလက်ခရိုင် ရပ်ကွက် - ရပ်ကွက် {| class="wikitable" |+ ! !စည်ပင်သာယာမြို့ !မြို့ !မြို့နယ် !ရပ်ကွက် |- | |ဟိုချီမင်းစီးတီး |Thủ Đức |District 1 District 3 District 4 District 5 District 6 District 7 District 8 District 10 District 11 District 12 Tân Bình District Tân Phú District Bình Tân District Phú Nhuận District Gò Vấp District Bình Thạnh District | |- | | | * Củ Chi * Hóc Môn * Bình Chánh * Nhà Bè * Cần Giờ | | |- | | | | | |} {|class="wikitable" | style="text-align:center" |+ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေအဆင့် |- !အဆင့် !တိုင်းအဆင့် !ခရိုင်အဆင့် !ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအဆင့် |- ! rowspan="13" | အမျိုးအစား | rowspan="7" | မြူနီစီပယ်မြို့ပြ/စည်ပင်သာယာအုပ်ချုပ်ရေး Municipality<br />(''Thành phố trực thuộc trung ương'') | rowspan="2" | မြူနီစီပယ်မြို့များ Municipal city<br />({{lang|vi|Thành phố thuộc thành phố trực thuộc trung ương}}) |ရပ်ကွက် Ward<br />(''Phường'') |- |ကျေးရွာ Commune<br />(''Xã'') |- | rowspan="1" | မြို့ပြခရိုင်များ Urban district/borough<br />({{lang|vi|Quận}}) |ရပ်ကွက် Ward<br />(''Phường'') |- | rowspan="2" | ခရိုင်အဆင့်မြို့ငယ် Town<br />({{lang|vi|Thị xã}}) |ရပ်ကွက် Ward<br />(''Phường'') |- | ကျေးရွာ Commune<br />(''Xã'') |- | rowspan="2" | ဆင်ခြေဖုံမြို့နယ်များ Rural district<br />({{lang|vi|Huyện}}) | ကျေးရွာအုပ်စု Township<br />(''Thị trấn'') |- | ကျေးရွာ Commune<br />(''Xã'') |- |- | rowspan="6"| တိုင်း [[Provinces of Vietnam|Province]]<br />(''Tỉnh'') | rowspan="2" | တိုင်းအဆင့်မြို့ [[Provincial city (Vietnam)|Provincial city]]<br />({{lang|vi|Thành phố thuộc tỉnh}}) |ရပ်ကွက် Ward<br />(''Phường'') |- | ကျေးရွာ Commune<br />(''Xã'') |- | rowspan="2" | မြို့ Town <br />({{lang|vi|Thị xã}}) |ရပ်ကွက် Ward<br />(''Phường'') |- | ကျေးရွာ Commune<br />(''Xã'') |- | rowspan="2" | တိုင်းအဆင့်မြို့နယ် Rural district<br />({{lang|vi|Huyện}}) |ကျေးရွာအုပ်စု Township<br />(''Thị trấn'') |- | Commune<br />(''Xã'') |} === ပထမအဆင့် === See also: Municipalities of Vietnam and Provinces of Vietnam On the first level, there are 6 municipalities and 28 provinces as of 12 June 2025.[2] ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသ ပထမအဆင့်တွင် စည်ပင်သာယာအုပ်ချုပ်ရေးမြို့ (Municipality) ၅ ခုနှင့် တိုင်း (Provinces) ၂၈ ခု ရှိသည်။ တရားဝင်အုပ်ချုပ်ရေးဖွဲ့စည်းပုံအရ မြို့တော် ဟနွိုင်း (Hanoi)၊ ဟိုချီမင်းစီးတီး (Ho Chi Minh City)၊ ဒါနန် (Da Nang)၊ ဟိုင်ဖောင်း (Hai Phong) နှင့် ကန်တော့ (Can Tho) တို့သည် စည်ပင်သာယာအုပ်ချုပ်ရေးမြို့ (Municipality) ၅ ခုဖြစ်ပြီး ကျန် ၅၈ ခုမှာ တိုင်းဒေသကြီး (Provinces) များ ဖြစ်ကြပါသည်။ {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%;margin:0 auto;" |+ align="center" style="background:#BFD7FF" | '''ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ စည်ပင်သာယာအုပ်ချုပ်ရေးမြို့ကြီးများ''' |- ! class="unsortable" | စည်ပင်မြို့ ! class="unsortable" | ဗီယက်နမ်နာမည် ! class="unsortable" | အဆင့်အတန်း ! class="unsortable" | ဒေသ ! တည်ထောင် ! Population <br />{{smaller|(2019 census)}} ! Population density ! Area <br />(km{{sup|2}}) ! class="unsortable" | Divisions |- | ဟာနွိုင်း || ''Hà Nội'' || align="center" | အထူးမြို့ || [[Red River Delta]] || align="center" | 1945 || align="right" | 8,053,663 || align="right" | {{sigfig|7587800/3344.7|2}} || align="right" | 3,344.7 || align="center" | [[Hanoi#Administrative divisions|List]] |- | ဟိုချီမင်း || ''Thành phố Hồ Chí Minh'' || align="center" | အထူးမြို့ || [[Southeast (Vietnam)|Southeast]] || align="center" | 1955 || align="right" | 8,993,082 || align="right" | {{sigfig|8611100/2095|2}} || align="right" | 2,095 || align="center" | [[Ho Chi Minh City#Administration|List]] |- | ကန်သို || ''Cần Thơ'' || align="center" | {{rn|I}} || [[Mekong Delta]] || align="center" | 2004 || align="right" | 1,235,171 || align="right" | {{sigfig|1237300/1389.6|2}} || align="right" | 1,389.6 || align="center" | [[Cần Thơ#Administrative system|List]] |- | ဒါနန် || ''Đà Nẵng'' || align="center" | {{rn|I}} || [[South Central Coast]] || align="center" | 1997 || align="right" | 1,134,310 || align="right" | {{sigfig|1446876/1256|2}} || align="right" | 1,256 || align="center" | [[Da Nang#Administrative divisions|List]] |- | ဟိုင်ဖောင် || ''Hải Phòng'' || align="center" | {{rn|I}} || [[Red River Delta]] || align="center" | 1955 || align="right" | 2,028,514 || align="right" | {{sigfig|2190788/1507.57|2}} || align="right" | 1,507.57 || align="center" | [[Haiphong#Administrative divisions|List]] |- | ဟိုး || ''Huế'' || align="center" | {{rn|I}} || [[North Central Coast]] || align="center" | 2025 || align="right" | 1,128,620 || align="right" | {{sigfig|1128620/4947.11|2}} || align="right" | 4,947.11 || align="center" | [[Huế#Administrative divisions|List]] |} == အခေါ်အဝေါ် == {| class="wikitable" |+ ! ! !ဗီယက်နမ်အခေါ်အဝေါ် ! |- |၁။ |စည်ပင်မြို့ကြီးများ |Thành phố trực thuộc trung ương |ဗဟိုအစိုးရတိုက်ရိုက် ထိန်းချုပ်သော ဒေသများ |- | | | | |- | | | | |} === ဒုတိယအဆင့် === See also: List of district-level subdivisions in Vietnam Municipalities are subdivided into district-level cities (municipal cities), urban districts, towns, and rural districts. There is no official capital or seat of the municipality but local authority headquarters are usually located in one or more central urban districts. Provinces are subdivided into district-level cities (provincial cities), towns, and rural districts. Currently, all provinces have their capitals in a district-level city, although some were previously towns. As of 1 September 2024, there are 704 second-tier units.[3] As urbanisation progresses, rural districts may be reclassified as towns, then to provincial cities (or towns and municipal cities in municipalities, and eventually to urban districts if they merge into the central urban area of a municipality). Note that the term On 1 July 2025, as a result of a constitutional amendment and related legislation, all district-level administrative subdivisions will cease to exist.[4] Third level See also: Commune-level subdivisions (Vietnam) Urban districts are subdivided into wards, while cities and towns are subdivided into (urban) wards and (rural) communes. Rural districts are subdivided into (urban) townships (or townlets) and (rural) communes. Only rural districts have designated capitals, usually in a township. As of 1 September 2024, there are 10,542 third-level units with 1,775 wards, 618 townships and 8,149 communes.[3] Townships are known as thị trấn in Vietnamese, but less common type of townships are farm townships (thị trấn nông trường). These were formerly more common during the planned economy era. [5] အမျိုးသားလွှတ်တော် မဲဆန္ဒနယ်များ ရန်ကုန်တိုင်ဒေသကြီး အမျိုးသားလွှတ်တော် မဲဆန္ဒနယ်များ ချင်းပြည်နယ် အမျိုးသားလွှတ်တော် မဲဆန္ဒနယ်များ == ပြည်သူ့စစ် == ပြည်သူ့စစ် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရှုပ်ထွေးသော ပဋိပက္ခကွန်ရက်ထဲတွင် တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ (EAOs) နှင့် စစ်အစိုးရကြားက ပဋိပက္ခများသည် အဓိကနေရာမှ ပါဝင်နေပုံရသည်။ သို့သော်လည်း၊ ပြည်တွင်း၌ "ပြည်သူ့စစ်" ဟု လူသိများသော ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့များ (PMF) သည်လည်း အလားတူ သြဇာလွှမ်းမိုးမှုရှိသော်လည်း သတိပြုမခံရသေးသော အဖွဲ့အစည်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ဤအဖွဲ့များသည် တစ်နိုင်ငံလုံး၊ အထူးသဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် အနှံ့အပြား တည်ရှိနေပြီး မြန်မာစစ်တပ်၏ နောက်ကွယ်မှ ကျောထောက်နောက်ခံပေးမှုဖြင့် လှုပ်ရှားနေကြသည်။ ၎င်းတို့သည် စစ်တပ်၏ သြဇာအာဏာကို ထိန်းသိမ်းရန်နှင့် ရည်မှန်းချက်များကို အကောင်အထည်ဖော်ရန်အတွက် လျှို့ဝှက်ကိရိယာတစ်ခုအဖြစ် ဆောင်ရွက်နေကြသည်။ ထို့အပြင် ၎င်းတို့၏ အင်အားမှာ ရာဂဏန်းအနည်းငယ်မှသည် တစ်ထောင်ကျော်အထိ ရှိနိုင်သောကြောင့် အလွန်ကြီးမားသည်။ ထို့ကြောင့် ဤပြည်သူ့စစ်များသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ လက်ရှိလက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများတွင် အဓိကကျသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လျက်ရှိသည်။ ဤအဖွဲ့များတွင် အောက်ပါဇယား၌ ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း မရေမတွက်နိုင်သော အဖွဲ့ငယ်များ ပါဝင်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ထင်ရှားသော ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့အချို့: မြောက်ပိုင်း တောင်ပိုင်း အရှေ့ပိုင်း (၁) မြို့မ၊ (၂) ပန်ဆေး၊ (၃) နမ့်ခမ်း၊ (၄) နမ္မတူမြို့မ၊ (၅) မုံးကိုး၊ (၆) ကြူကုတ်၊ (၇) မုံးယူး၊ (၈) မုံးပေါ၊ (၉) ပန်ဆိုင်း၊ (၁၀) မုံးပေါ်၊ (၁၁) မုံးကျည် (၁)၊ (၁၂) ရှော်ဟော်၊ (၁၃) နမ့်ပတ်ကာ၊ (၁၄) ကောင်ခါ၊ (၁၅) အထူးပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့၊ (၁၆) တာမိုးငဲ့၊ (၁၇) မန်ပန်၊ (၁၈) မိုင်းခူး၊ (၁၉) ဆိုင်းကြော၊ (၂၀) မိုင်းဟမိုင်းဟိန်း၊ (၂၁) မန်တုံ၊ (၂၂) ကုန်းကြမ်း၊ (၂၃) မက်မန်း၊ (၂၄) နောင်မို၊ (၂၅) မိုင်းကောင်း၊ (၂၆) နော်ကော်၊ (၂၇) နောင်ဖ၊ (၂၈) တန့်ယန်းမြို့မ၊ (၂၉) ရှမ်းလူ၊ (၃၀) လုံထန်၊ (၃၁) လားတာ နှင့် (၃၂) မုံးကျည် (၂)။ (၁) ဝမ်ပန်၊ (၂) ကာလီ၊ (၃) မက်ကိန်း၊ (၄) နားပွိုင်၊ (၅) နားယိုင်၊ (၆) ဟိုပုံး ပအိုဝ်း၊ (၇) ဆီဆိုင် ပအိုဝ်း၊ (၈) ပင်လောင်း ပအိုဝ်း၊ (၉) ဟိုမိန်း၊ (၁၀) ရွှေပြည်အေး နှင့် (၁၁) ကယန်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့။ (၁) မိုင်းယောင်း၊ (၂) မိုင်းဟိုင်း၊ (၃) နမ့်ပုံ၊ (၄) မိုင်းကိုး၊ (၅) မိုင်းတုံ၊ (၆) မိုင်းဖြတ်၊ (၇) ပူနာကို နှင့် (၈) လားဟူအဖွဲ့။ Export to Sheets ဥပမာအားဖြင့်၊ တရုတ်နိုင်ငံနှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသော မူဆယ်ခရိုင်တွင် အနည်းဆုံး ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့ ၁၀ ဖွဲ့ လှုပ်ရှားလျက်ရှိသည်။ ၎င်းတို့ထဲတွင် ရှမ်းပြည်နယ်လွှတ်တော်အမတ်ဟောင်း ဦးကျော်မြင့်နှင့် သူ၏သားတို့ ဦးဆောင်သော ပန်ဆေးပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့နှင့် ယခင်ကချင်ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (Kachin Defense Army) ဟု သိကြသော ဦးမထု၏ ကွတ်ခိုင်အခြေစိုက် ကောင်ခါပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့တို့ ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် ဦးအိုက်ဆမ်၏ နမ့်ခမ်းအခြေစိုက် မြို့မပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့နှင့် စဝ်လွီမောင်း၏ ဆိုင်းကြောပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့ဟူသော ရှမ်းပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့ နှစ်ဖွဲ့လည်းရှိသည်။ မိုင်းတုံအခြေစိုက် မိုင်းတုံပြည်သူ့စစ်၊ လုံထန်ပြည်သူ့စစ် နှင့် မြန်မာအမျိုးသားဒီမိုကရေစီမဟာမိတ်တပ်မတော် (MNDAA) မှ ခွဲထွက်သည့် မုံးကိုးကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့က ဖွဲ့စည်းထားသော မုံးပေါပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့တို့လည်း ရှိသေးသည်။ ထို့ထက်ไป၍ တာမိုးငဲ့အဖွဲ့သည်လည်း ခြေမြန်တပ်ရင်း ၂၉၀ ၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင်ရှိပြီး ရှမ်းပြည်နယ်လွှတ်တော်အမတ်လည်းဖြစ်ခဲ့သူ တရုတ်လူမျိုး ဘီလီယံနာ သူဌေးကြီး ဝမ်ကွေ့တာ (ခေါ်) ဦးမြင့်လွင်က အණာပေးသော အခြားဩဇာကြီးသည့် အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဤအဖွဲ့များသည် စစ်တပ်၏ အကာအကွယ်ကို ရယူထားသဖြင့် မူဆယ်တွင် သြဇာအာဏာနှင့် ထိန်းချုပ်မှု ကြီးမားစွာရှိနေပြီး ၎င်းတို့၏ သြဇာလွှမ်းမိုးမှုကို ရှမ်းပြည်နယ်၏ အခြားဒေသများ သို့မဟုတ် တစ်နိုင်ငံလုံးအဆင့်အထိပင် ချဲ့ထွင်လာနိုင်ဖွယ်ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် မိမိတို့၏ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်နိုင်ပြီး စစ်တပ်ထံမှ စီးပွားရေးလုပ်ပိုင်ခွင့်များ ရရှိကြသည်။ ၎င်းတို့၏ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများတွင် ပို့ဆောင်ရေး၊ အိမ်ခြံမြေဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် စိုက်ပျိုးရေးတို့ ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် သစ်တော၊ သတ္တုတူးဖော်ရေး၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ကျောက်စိမ်းလုပ်ပိုင်ခွင့်များကိုလည်း ရရှိထားကြသည်။ အများစုမှာ မူးယစ်ဆေးဝါးကဲ့သို့သော တရားမဝင်လုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်ပတ်သက်နေသည်ဟု စွပ်စွဲခံနေရသည်။ အပြန်အလှန်အားဖြင့် ၎င်းတို့သည် စစ်တပ်ကို ငွေကြေးနှင့် ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးဆိုင်ရာ အထောက်အပံ့များ အဆက်မပြတ် ပေးအပ်နေရသည်။ ရလဒ်အနေဖြင့် ၎င်းတို့၏ အပြန်အလှန် အကျိုးပြုမှီခိုသော ဆက်ဆံရေးသည် အကျင့်ပျက်ခြစားမှုနှင့် မသမာသောပူးပေါင်းကြံစည်မှု သံသရာကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး စစ်တပ်၏ အာဏာကို ပိုမိုခိုင်မာစေသည်။ ၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ပြည်သူ့စစ်များ၏ အခန်းကဏ္ဍ တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (TNLA) နှင့် ဆက်စပ်နေသော မန်တုံအဖွဲ့နှင့် ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA) နှင့် နီးစပ်သော ကောင်ခါအဖွဲ့ကဲ့သို့ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ၏ လက်အောက်ခံဟု ယူဆရသော အဖွဲ့များမှအပ၊ ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့အများအပြားသည် စစ်ကောင်စီအပေါ် သစ္စာစောင့်သိခဲ့ကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ ယမန်နှစ် စက်တင်ဘာလတွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ (SAC) ဥက္ကဋ္ဌ မင်းအောင်လှိုင်သည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းအခြေစိုက် ပြည်သူ့စစ်ခေါင်းဆောင်များနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့ရာတွင် မြို့မခေါင်းဆောင် ဦးအိုက်ဆမ်၊ ပန်ဆေးခေါင်းဆောင် ဦးကျော်မြင့်၊ မန်ပန်ခေါင်းဆောင် စိုင်းမွန်၊ ဆိုင်းကြောခေါင်းဆောင် စဝ်လွီမောင်း၊ မုံးကျည်ခေါင်းဆောင် စိုင်းမွန်၊ တင်ဘကြားခေါင်းဆောင် ဦးခင်မောင်လွင် အစရှိသည့် ထင်ရှားသော အဖွဲ့များပါဝင်ခဲ့သည်။ ဤပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့များသည် စစ်ဆင်ရေးများတွင် ကူညီရုံသာမက၊ မြေပြင်အခြေအနေများကို စစ်တပ်သို့ သတင်းပေးပို့သည့် ထောက်လှမ်းရေးသတင်းပေးသူများအဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်ကြသည်။ ထို့အပြင် တပ်သားသစ်စုဆောင်းရေး၊ စစ်သားသစ်များ လေ့ကျင့်ပေးရေးနှင့် အခွန်ကောက်ခံခြင်းတို့တွင် ကူညီဆောင်ရွက်ပေးခြင်းဖြင့် ဒေသခံပြည်သူများအပေါ် စစ်တပ်၏ သြဇာလွှမ်းမိုးမှုကို ခိုင်မာစေသည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ ၎င်းတို့သည် မိမိတို့ထိန်းချုပ်ရာ နယ်မြေများတွင် စစ်တပ်အတွက် တပ်သားသစ်များ စုဆောင်းပေးနေသည်။ ဒေသခံ သတင်းရင်းမြစ်များအရ ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့လျှင် မြန်မာစစ်တပ်တွင် အမှုထမ်းရန် အနည်းဆုံး စစ်သား ၁၀၀ ဦး စုဆောင်းလေ့ကျင့်ပေးရသည်ဟု ဆိုသည်။ ထို့အပြင် အချို့အဖွဲ့များသည် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ (EAOs) နှင့် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) လက်အောက်ရှိ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များ (PDFs) ကို တိုက်ခိုက်ရာတွင် စစ်သားများအဖြစ် တက်ကြွစွာ ပါဝင်ဆောင်ရွက်ကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော် (PNA) ပြည်သူ့စစ်သည် ယခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (PNLA) ကို စစ်တပ်နှင့်အတူ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့ (3BHA) ဖြစ်သော အာရက္ခတပ်တော် (AA)၊ MNDAA နှင့် TNLA တို့က ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် ဦးဆောင်ခဲ့သော ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးအတွင်း 3BHA သည် မြန်မာစစ်တပ်ကိုသာမက အချို့ဒေသများရှိ ဒေသခံပြည်သူ့စစ်များကိုပါ တိုက်ခိုက်ခဲ့ရသည်။ ဥပမာအားဖြင့် မြို့မနှင့် ပန်ဆေးပြည်သူ့စစ်များသည် နမ့်ခမ်းမြို့နယ်တွင် TNLA ကို တိုက်ခိုက်ရာ၌ စစ်တပ်ကို ကူညီခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် အခြားပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့များ၊ အခြား EAOs များနှင့် စစ်တပ်အဖွဲ့များ ဤဒေသများတွင် ဆက်လက်လှုပ်ရှားနေဆဲဖြစ်သောကြောင့် 3BHA က ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းကို ထိန်းချုပ်ထားသည်ဟူသော ရိုးရှင်းသည့်အဆိုများသည် တိကျမှုမရှိပေ။ သို့ဖြစ်ရာ မြန်မာနိုင်ငံသည် မရေရာသော အနာဂတ်နှင့် ရင်ဆိုင်နေရချိန်တွင် ဤပြည်သူ့စစ်များ၏ တည်ရှိမှုသည် စစ်အစိုးရ၏ တည်မြဲနေသော သြဇာလွှမ်းမိုးမှုကို ဆက်လက်ပေါ်လွင်စေပြီး နိုင်ငံ၏ မတည်ငြိမ်သော ပဋိပက္ခအခင်းအကျင်းတွင် ပဋိပက္ခနှင့် ခုခံတော်လှန်မှုတို့၏ လားရာကို ပုံဖော်နေဆဲဖြစ်ပါသည်။ ' == နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၏ မူဝါဒနှင့် လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ချက်များ == === ပြည်တွင်းမူဝါဒ === ==== နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဦးတည်ချက်(၉)ရပ် ==== ၁။     နိုင်ငံရေး (က)   စစ်မှန်၍စည်းကမ်းပြည့်ဝသော ပါတီစုံဒီမိုကရေစီစနစ် ခိုင်မာစေရေးနှင့်  ဒီမိုကရေစီနှင့်ဖက်ဒရယ်စနစ်ကို အခြေခံသည့် ပြည်ထောင်စုကို တည်ဆောက်နိုင်ရေး။ (ခ)    တစ်နိုင်ငံလုံးထာဝရငြိမ်းချမ်းရေးရရှိရေးအတွက် တစ်နိုင်ငံလုံး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေး သဘောတူစာချုပ်(NCA)ပါအတိုင်း အလေးထားလုပ်ဆောင်ရေး။ (ဂ)    ပြည်သူလူထု၏ လူမှုစီးပွားဘဝလုံခြုံရေးအတွက် ပြည်ထောင်စုတစ်ဝန်းလုံး တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးနှင့် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး အပြည့်အဝရရှိစေရန် အလေးထားလုပ်ဆောင်ရေး။ ၂။     စီးပွားရေး (က)    တိုင်းပြည်သာယာဝပြောရေးနှင့် စားရေရိက္ခာဖူလုံရေးတို့အတွက်တိုင်းရင်းသားပြည်သူတစ်ရပ်လုံးနှင့် အကျုံးဝင်သော စိုက်ပျိုးရေးနှင့်မွေးမြူရေးကို ခေတ်မီနည်းစနစ်များဖြင့် တိုးတက်အောင် ဆောင်ရွက်ပြီး အခြားစီးပွားရေးကဏ္ဍများကိုလည်း ဘက်စုံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင် တည်ဆောက်ရေး။ (ခ)    တိုးတက်ကောင်းမွန်လာသည့် စီးပွားရေးမောင်းနှင်အားကို မဏ္ဍိုင်ပြု၍ MSME စက်မှုလုပ်ငန်းများကို အားပေးဆောင်ရွက်ကာ ပို့ကုန်ကဏ္ဍမြှင့်တင်ရေး။ (ဂ)   ပြည်တွင်းစားသုံးဆီဖူလုံရေးအတွက် ဆီထွက်သီးနှံ စိုက်ပျိုးမှုကို အား‌ပေးမြှင့်တင်ပြီး ပန်းတိုင်ရည်မှန်းချက်အတိုင်း ထွက်ရှိအောင်ဆောင်ရွက်၍ နိုင်ငံအတွင်း ဖူလုံမှုမှသည် ပြည်ပသို့ တင်ပို့နိုင်သည်အထိ ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ရေး။ ၃။     လူမှုရေး (က)    တစ်နိုင်ငံလုံး အသိပညာ၊ အတတ်ပညာ၊ မြင့်မားတိုးတက်စေရေး၊ ကုန်ထုတ်လုပ်မှုအထောက်အကူပြု ပညာရှင်များ ထွန်းကားလာစေရေးအတွက် လူတိုင်းလက်လှမ်းမီသည့် ဘက်စုံပညာရေးစနစ်ကို အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရေး။ (ခ)     တစ်မျိုးသားလုံး သက်ရှည်ကျန်းမာကြံ့ခိုင်ရေးအတွက် ပြည်သူအားလုံးအကျုံးဝင်မည့် ကျန်းမာရေးကဏ္ဍနှင့် အားကစားကဏ္ဍ မြှင့်တင်ဆောင်ရွက်ရေး။ (ဂ)   နိုင်ငံ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်များ၌ လူငယ်များအနေဖြင့် အဓိကစွမ်းအားစုအဖြစ်ပါဝင်နိုင်ရေး ဗလငါးတန်နှင့် ပြည့်စုံသောလူငယ်များ ဖြစ်စေရန် လူငယ်ကဏ္ဍကို မြှင့်တင်ဆောင်ရွက်ရေး။ ==== '''နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ရှေ့လုပ်ငန်းစဉ် (၅) ရပ်''' ==== ၁။  လွတ်လပ်ပြီးတရားမျှတသော ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အောင်မြင်စွာကျင်းပနိုင်ရေး ပြည်ထောင်စုတစ်ဝန်းလုံး တည်ငြိမ်အေးချမ်း၍ တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး အပြည့်အဝရရှိလာအောင် အလေးထား ဆောင်ရွက်သွားမည်။ ၂။ တိုင်းရင်းသားပြည်သူတစ်ရပ်လုံးနှင့် အကျုံးဝင်သော စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးကို အခြေခံသည့် ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းများအား မြှင့်တင်၍ နိုင်ငံ့စီးပွားမြင့်မားရေးနှင့် ပြည်သူလူထုတစ်ရပ်လုံး၏ လူမှုစီးပွားဘဝမြင့်မားရေး ဆက်လက်ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်သွားမည်။ ၃။ နိုင်ငံတော်၏ ပကတိအနှစ်သာရဖြစ်သော ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ရရှိထားသည့် ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေး ရလဒ်များ တည်ငြိမ်မှုရှိစေရေးအတွက် (NCA) ပါ သဘောတူညီချက်များအတိုင်း ဖြစ်နိုင်သမျှ အလေးထား လုပ်ဆောင်သွားမည်။ ၄။  စစ်မှန်စည်းကမ်းပြည့်ဝသည့် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီစနစ်ခိုင်မာစေရေးနှင့် ဒီမိုကရေစီနှင့်ဖက်ဒရယ်စနစ်ကို အခြေခံသည့် ပြည်ထောင်စုတည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်များကို အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ဆက်လက်ဆောင်ရွက်သွားမည်။ ၅။  ဆန္ဒမဲပေးပိုင့်ခွင့်ရှိသူအားလုံး၏ အခွင့်အရေးများ နစ်နာမှုမရှိစေရေးနှင့် နည်းလမ်းကျနမှန်ကန်မှုရှိသည့် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတစ်ရပ်ဖြစ်စေရေး ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ အရေးပေါ်ကာလဆိုင်ရာ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့်အညီ ဆောင်ရွက်ခြင်းတို့ပြီးစီးပါက လွတ်လပ်ပြီး တရားမျှတသော ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပ၍ ထွက်ပေါ်လာသည့်အစိုးရအား နိုင်ငံတော်တာဝန်လွှဲအပ်နိုင်ရေး ဆက်လက်ဆောင်ရွက်သွားမည်။ == နိုင်ငံခြားရေး မူဝါဒနှင့် ဆောင်ရွက်ချက်များ == === ၂၀၂၅ === * ဘင်းမ်စတက်ထိပ်သီးအစည်းအဝေးသို့ ဘန်ကောက်မြို့တွင် တက်ရောက်ခဲ့သည်။ * ၂၀၂၅ ဇွန် ၆ ရက်တွင် နစကဥက္ကဋ္ဌက ဘင်းမ်စတက်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုအစီအစဉ် တည်ထောင်မှု (၂၈) နှစ်မြောက် အထိမ်းအမှတ်နေ့အတွက် ပေးပို့သည့်သဝဏ်လွှာပို့ခဲ့သည်။ * 3bpsju00vyo8rf7msx61ditde7nwgyv 0 272017 1029406 1028843 2026-05-04T08:49:06Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1029406 wikitext text/x-wiki '''ခရာ–ဒိုင် ဘာသာစကားများ''' ({{lang-en|Kra–Dai languages}}) သို့မဟုတ် '''တိုင်-ခဒိုင် ဘာသာစကားများ''' ({{lang-en|Tai–Kadai languages}}) သည် [[တရုတ်နိုင်ငံ]]တောင်ပိုင်း၊ [[အရှေ့တောင်အာရှ]]နှင့် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] အရှေ့မြောက်ပိုင်းတို့တွင် ပျံ့နှံ့အသုံးပြုကြသော ဘာသာစကားမိသားစုတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤဘာသာစကားမိသားစုတွင် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၏ ရုံးသုံးဘာသာစကားဖြစ်သော [[ထိုင်းဘာသာစကား]]နှင့် [[လာအိုနိုင်ငံ]]၏ ရုံးသုံးဘာသာစကားဖြစ်သော [[လာအိုဘာသာစကား]]တို့ ပါဝင်သည်။ {{Infobox ဘာသာစကားမိသားစု |name=ခရာ-ဒိုင် |altname=တိုင်-ခဒိုင်၊ တိုင် (ရှမ်း) |region=[[တရုတ်နိုင်ငံ]]တောင်ပိုင်း၊ [[ဟိုင်နန်ကျွန်း]]၊ [[အရှေ့တောင်အာရှ]] နှင့် [[အရှေ့မြောက်အိန္ဒိယ]] |familycolor=Tai-Kadai |protoname=[[ရှေးဦး-ခရာ-တိုင် ဘာသာစကား|ရှေးဦး-ခရာ-တိုင်]] |family= ကမ္ဘာ့အဓိက [[ဘာသာစကားမိသားစု]]များအနက်မှ တစ်ခု |child1=[[ခရာ ဘာသာစကားများ|ခရာ (Kra)]] |child2=[[Kam–Sui languages|ကမ်-ဆွေ (Kam–Sui)]] |child3=[[Biao language|ဗြောင် (Biao)]]–[[Lakkia language|လက္ကီးယား (Lakkia)]] |child4=[[Be languages|ဘီ (Be)]]–[[Jizhao language|ကျိကျောက် (Jizhao)]] |child5=[[တိုင် ဘာသာစကားများ|တိုင် (Tai)]] |child6=[[Hlai languages|လှာအီ (Hlai)]]–[[Jiamao language|ကျားမောင့် (Jiamao)]] |glotto=taik1256 |glottorefname=Tai–Kadai |map=Taikadai-en.svg |mapcaption=ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားမိသားစု ပြန့်နှံ့တည်ရှိပုံပြမြေပုံ<br />{{Col-begin}} {{Col-2}} {{legend|blue|ခရာ ဘာသာစကားများ}} {{legend|#DB4FFF|ကမ်-ဆွေ ဘာသာစကားများ}} {{legend|#B000A6|ဘီ ဘာသာစကားများ}} {{legend|#80FF00|လှာအီ ဘာသာစကားများ}} {{Col-2}} {{legend|#FFEC19|မြောက်ပိုင်း တိုင် ဘာသာစကားများ}} {{legend|#FF4C00|အလယ်ပိုင်း တိုင် ဘာသာစကားများ}} {{legend|#FF9D00|အနောက်တောင်ပိုင်း တိုင် ဘာသာစကားများ}} {{Col-end}} |ethnicity=[[တိုင်လူမျိုးများ]] }} ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကား ပြောဆိုသူ စုစုပေါင်း ၉၃ သန်းခန့် ရှိသည့်အနက် ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်မှာ ထိုင်းဘာသာစကားကို ပြောဆိုကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.languagesgulper.com/eng/Taikadai.html|title=Taikadai|access-date=15 October 2017}}</ref> ''[[:en:Ethnologue|Ethnologue]]'' ၏ မှတ်တမ်းများအရ ဤမိသားစုတွင် ဘာသာစကားပေါင်း ၉၅ မျိုး ပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့အနက် ၆၂ မျိုးမှာ [[တိုင်ဘာသာစကားများ]] (Tai languages) အကိုင်းအခက်တွင် ပါဝင်သည်။ယခင်က ဤဘာသာစကားအုပ်စုကို [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ]] မိသားစု၏ အခွဲတစ်ခုဖြစ်သော "Sino-Tai" (တရုတ်-တိုင်) သီအိုရီအဖြစ် ယူဆခဲ့ကြသော်လည်း တိကျခိုင်မာသော ဆက်စပ်မှု အထောက်အထားများ မရှိသဖြင့် ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် အဆိုပါ သီအိုရီကို ပယ်ဖျက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.ethnologue.com/show_family.asp?subid=818-16|title=Ethnologue Tai–Kadai family tree}}</ref> လက်ရှိတွင် ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများကို သီးခြားဘာသာစကားမိသားစုတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ သို့သော် အချို့သော ပညာရှင်များက ဤမိသားစုသည် [[အော်စထရိုနီးရှန်း ဘာသာစကားများ]] (Austronesian languages) နှင့် ဆက်စပ်မှု ရှိနိုင်ကြောင်း "Austro-Tai theory" ကို တင်ပြထားကြပြီး ယင်းနှင့်ပတ်သက်၍ ဆက်လက်သုတေသနပြုဆဲ ဖြစ်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း နှင့် မျိုးရိုးဗီဇ== ခရာ-ဒိုင် (Kra–Dai) ဘာသာစကားများ၏ မူလဖြစ်ပေါ်ရာဒေသ (Urheimat) သည် ယနေ့ခေတ် တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းရှိ [[ကွမ်ရှီး (ကျွမ့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ)|ကွမ်ရှီးပြည်နယ်]] နှင့် [[ယူနန်ပြည်နယ်]] တို့အနီး ဖြစ်သည်ဟု ပညာရှင်များက ယူဆကြသည်။<ref name="Ostapirat2005">{{cite book |last=Ostapirat |first=W. |title=The Tai-Kadai Languages |publisher=Routledge |year=2005}}</ref> [[ကျွမ့်ဘာသာစကား|ကျွမ်း (Zhuang)]]၊ ဒုံ (Dong) နှင့် လီ (Li) လူမျိုးစုများသည် တရုတ်သမိုင်းမှတ်တမ်းများတွင် '''[[ဘိုင်ယွီ]]''' (Bai Yue; 百越) ဟု ခေါ်ဝေါ်သော ရှေးဦးလူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် ပါဝင်သည်ဟု ယူဆရသည်။<ref name="Pain2008">{{cite journal |last=Pain |first=F. |title=An Introduction to Thai Ethnohistory |journal=Journal of the Siam Society |year=2008}}</ref> [[ထိုင်းလူမျိုး|ထိုင်း]]၊ [[လာအိုလူမျိုး|လာအို]] နှင့် [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]တို့သည် ထိုအုပ်စုမှ တိုင်စကားပြောလူမျိုးစုများ အဖြစ် အရှေ့တောင်အာရှသို့ ပြန့်နှံ့ခဲ့ကြသည်။ ထိုရွှေ့ပြောင်းမှုသည် ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် အေဒီ (၁၀) ရာစုမှ (၁၂) ရာစု (1000 – 1200 CE) အတွင်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်ဟု ယူဆရသည်။<ref name="Pittayaporn2014">{{cite journal |last=Pittayaporn |first=P. |title=Layers of Chinese Loanwords in Proto-Southwestern Tai |journal=Journal of the South East Asian Linguistics Society |year=2014}}</ref> Phylogenetic tree လေ့လာမှုများအရ ခရာ-ဒိုင် နွယ်ဝင်များနှင့် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|အော်စထရိုအေးရှားတစ်]] (မွန်၊ ခမာ၊ ပလောင် စသည်) နွယ်ဝင်တို့သည် '''O1b branch''' (O-M95, O-M119) ၏ ရင်းမြစ်အချင်းချင်း နီးစပ်သူများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Kutanan2018">{{cite journal |last=Kutanan |first=W. |title=Genetic structure of Tai-Kadai speaking peoples in Thailand |journal=Scientific Reports |year=2018}}</ref> ထို့ကြောင့် သမိုင်းအစောပိုင်းတွင် [[ယန်ဇီမြစ်]]ဝှမ်းနှင့် တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းတို့တွင် အတူတကွ နေထိုင်ခဲ့ကြပြီးနောက် အော်စထရိုအေးရှားတစ် နှင့် ခရာ-ဒိုင် ဟူ၍ ကွဲထွက်ပြန့်နှံ့လာသည်ဟု ယူဆနိုင်သည်။ ခရာ-ဒိုင် လူမျိုးများတွင် ရှေးဟောင်း DNA Haplogroups များဖြစ်သော '''O1b1a1a (O-M95)''' နှင့် '''O2a2b (O-M7)''' တို့ကို တွေ့ရှိရပြီး ၎င်းတို့သည် အရှေ့တောင်အာရှနှင့် တရုတ်တောင်ပိုင်းရှိ တိုင်-ခဒိုင်လူမျိုးများအကြား မျိုးရိုးဗီဇမျှဝေမှုရှိခြင်း၏ ခိုင်မာသော သက်သေများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Sun2013">{{cite journal |last=Sun |first=J. |title=The Genetic Structure of the Tai-Kadai Peoples |journal=PLOS ONE |year=2013}}</ref> ထိုဗီဇတူညီမှုများကို [[မွန်-ခမာ ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ]] နှင့် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်]] နှစ်ဖက်လုံးတွင် အနည်းငယ်မျှသာ တွေ့ရသဖြင့် ခရာ-ဒိုင်သည် သီးခြားမျိုးရင်း (Language family isolate level) တစ်ခု ဖြစ်နိုင်သည်ဟုလည်း ယူဆနိုင်ပါသည်။<ref name="You2020">{{cite journal |last=You |first=X. |title=Paternal Genetic Structure of Tai-Kadai Speaking Populations |journal=Frontiers in Genetics |year=2020}}</ref> {{Reflist}} ==အမည်သုံးစွဲမှု== Tai–Kadai ဆိုသည်မှာ Tai branch (ဥပမာ – ထိုင်း၊ လာအို၊ ရှမ်း) နှင့် Kadai branch (ယခင်တွင် အနည်းငယ်သာလူသိတဲ့ Kra group) တို့မှ ဆင်းသက်သည်။ ယနေ့တွင် ပညာရှင်အများစုက “Kadai” ဆိုသည်မှာ Tai နှင့် Kra တို့ကို သီးခြားသတ်မှတ်မှုမရှိဘဲ ပေါင်းခေါ်ခြင်းဖြစ်ပြီး မမှန်ဟုသတ်မှတ်ကြသဖြင့်, Kra–Dai (ခရာ–တိုင်(ဒိုင်)) ဟု ခေါ်ခြင်းမှာ ပညာရေးအခြေခံသုံးသပ်ချက်အရ သင့်တော်သည့်အမည်ဖြစ်သည်။ထို့ကြောင့် “Kra–Dai” ဟု ခေတ်သစ်ဘာသာစကားဗေဒအထောက်အထားတွင် သဘောတူသုံးစွဲလာကြသည်။ မှန်ကန်မှုမရှိသော ထိုင်း-တရုတ်အုပ်စုအားပယ်ဖျက်ခဲ့ပြီး သီးခြားဘာသာစကားအုပ်စုဖြစ်လာခဲ့ခြင်း * 1960s – Paul K. Benedict က “Austro-Tai” သီအိုရီကိုတင်ပြကာ Tai-Kadai ကို Austroasiatic နှင့် ချိတ်ဆက်ရန် ကြိုးပမ်းသည်။ * 1977 – Li Fang-Kuei နှင့် Laurent Sagart တို့က Tai-Kadai နှင့် Sino-Tibetan အကြား၌ regular sound correspondences မရှိကြောင်း ပြသသည်။ * 1990s – ထိုင်းနှင့် တရုတ်စကားအကြား shared core vocabulary မရှိကြောင်း၊ ဝေါဟာရတူမှုများသည် “loanwords” ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြထားသည်။ * 2000s+ – Glottolog, Ethnologue, နှင့် comparative linguistics majority များက Sino-Tai သီအိုရီကို ပယ်ဖျက် ခဲ့သည်။ == သဒ္ဒါနှင့် အသံဗေဒလက္ခဏာများ == Kra–Dai ဘာသာစကားများတွင် စဉ်ဆက်မပြတ်တွေ့ရသည့်သဒ္ဒါပုံစံများမှာ - '''သဒ္ဒါပုံစံ''' SVO word order (Subject–Verb–Object) ဥပမာ – “ႁဝ်းႁၵ်ႉသူ-ငါ+ချစ်တယ်+နင်-ฉันรักคุณ“ (မြန်မာစကားဟာ SOV ဖြစ်သဖြင့် “ငါနင့်ကိုချစ်တယ်”ပြောမှသာ အဓိပ္ပာယ်သက်ရောက်သည်။) '''Tonal system''' Tone (နိမ့်မြင့်သံ) အစဉ်အလာဖြင့်ရှိသည်။ အထူးသဖြင့် တိုင်အနွယ်ဘာသာစကားများ တွင် tone များစွာရှိသည်။ '''Monosyllabic words''' Kra–Dai languages တော်တော်များများတွင် ဗျည်းတစ်လုံး/အသံတစ်လုံးတည်းဖြင့် စကားလုံးတစ်လုံးဖွဲ့နိုင်ခြင်းရှိသည်။ '''Serial verb constructions''' Verb တချို့ကို အတိုင်းအတာတူ ချိတ်ဆက်ရေးသားခြင်း။ (ဥပမာ: သွားယူ၊ လာစား) == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|*]] [[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကား မိသားစုများ]] 4saf6xs2il2g5cfdfh7a6pk00ckhm8z 1029407 1029406 2026-05-04T08:49:43Z Chenzeyan29 141880 /* သမိုင်းကြောင်း နှင့် မျိုးရိုးဗီဇ */ 1029407 wikitext text/x-wiki '''ခရာ–ဒိုင် ဘာသာစကားများ''' ({{lang-en|Kra–Dai languages}}) သို့မဟုတ် '''တိုင်-ခဒိုင် ဘာသာစကားများ''' ({{lang-en|Tai–Kadai languages}}) သည် [[တရုတ်နိုင်ငံ]]တောင်ပိုင်း၊ [[အရှေ့တောင်အာရှ]]နှင့် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] အရှေ့မြောက်ပိုင်းတို့တွင် ပျံ့နှံ့အသုံးပြုကြသော ဘာသာစကားမိသားစုတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤဘာသာစကားမိသားစုတွင် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၏ ရုံးသုံးဘာသာစကားဖြစ်သော [[ထိုင်းဘာသာစကား]]နှင့် [[လာအိုနိုင်ငံ]]၏ ရုံးသုံးဘာသာစကားဖြစ်သော [[လာအိုဘာသာစကား]]တို့ ပါဝင်သည်။ {{Infobox ဘာသာစကားမိသားစု |name=ခရာ-ဒိုင် |altname=တိုင်-ခဒိုင်၊ တိုင် (ရှမ်း) |region=[[တရုတ်နိုင်ငံ]]တောင်ပိုင်း၊ [[ဟိုင်နန်ကျွန်း]]၊ [[အရှေ့တောင်အာရှ]] နှင့် [[အရှေ့မြောက်အိန္ဒိယ]] |familycolor=Tai-Kadai |protoname=[[ရှေးဦး-ခရာ-တိုင် ဘာသာစကား|ရှေးဦး-ခရာ-တိုင်]] |family= ကမ္ဘာ့အဓိက [[ဘာသာစကားမိသားစု]]များအနက်မှ တစ်ခု |child1=[[ခရာ ဘာသာစကားများ|ခရာ (Kra)]] |child2=[[Kam–Sui languages|ကမ်-ဆွေ (Kam–Sui)]] |child3=[[Biao language|ဗြောင် (Biao)]]–[[Lakkia language|လက္ကီးယား (Lakkia)]] |child4=[[Be languages|ဘီ (Be)]]–[[Jizhao language|ကျိကျောက် (Jizhao)]] |child5=[[တိုင် ဘာသာစကားများ|တိုင် (Tai)]] |child6=[[Hlai languages|လှာအီ (Hlai)]]–[[Jiamao language|ကျားမောင့် (Jiamao)]] |glotto=taik1256 |glottorefname=Tai–Kadai |map=Taikadai-en.svg |mapcaption=ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားမိသားစု ပြန့်နှံ့တည်ရှိပုံပြမြေပုံ<br />{{Col-begin}} {{Col-2}} {{legend|blue|ခရာ ဘာသာစကားများ}} {{legend|#DB4FFF|ကမ်-ဆွေ ဘာသာစကားများ}} {{legend|#B000A6|ဘီ ဘာသာစကားများ}} {{legend|#80FF00|လှာအီ ဘာသာစကားများ}} {{Col-2}} {{legend|#FFEC19|မြောက်ပိုင်း တိုင် ဘာသာစကားများ}} {{legend|#FF4C00|အလယ်ပိုင်း တိုင် ဘာသာစကားများ}} {{legend|#FF9D00|အနောက်တောင်ပိုင်း တိုင် ဘာသာစကားများ}} {{Col-end}} |ethnicity=[[တိုင်လူမျိုးများ]] }} ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကား ပြောဆိုသူ စုစုပေါင်း ၉၃ သန်းခန့် ရှိသည့်အနက် ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်မှာ ထိုင်းဘာသာစကားကို ပြောဆိုကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.languagesgulper.com/eng/Taikadai.html|title=Taikadai|access-date=15 October 2017}}</ref> ''[[:en:Ethnologue|Ethnologue]]'' ၏ မှတ်တမ်းများအရ ဤမိသားစုတွင် ဘာသာစကားပေါင်း ၉၅ မျိုး ပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့အနက် ၆၂ မျိုးမှာ [[တိုင်ဘာသာစကားများ]] (Tai languages) အကိုင်းအခက်တွင် ပါဝင်သည်။ယခင်က ဤဘာသာစကားအုပ်စုကို [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ]] မိသားစု၏ အခွဲတစ်ခုဖြစ်သော "Sino-Tai" (တရုတ်-တိုင်) သီအိုရီအဖြစ် ယူဆခဲ့ကြသော်လည်း တိကျခိုင်မာသော ဆက်စပ်မှု အထောက်အထားများ မရှိသဖြင့် ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် အဆိုပါ သီအိုရီကို ပယ်ဖျက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.ethnologue.com/show_family.asp?subid=818-16|title=Ethnologue Tai–Kadai family tree}}</ref> လက်ရှိတွင် ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများကို သီးခြားဘာသာစကားမိသားစုတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ သို့သော် အချို့သော ပညာရှင်များက ဤမိသားစုသည် [[အော်စထရိုနီးရှန်း ဘာသာစကားများ]] (Austronesian languages) နှင့် ဆက်စပ်မှု ရှိနိုင်ကြောင်း "Austro-Tai theory" ကို တင်ပြထားကြပြီး ယင်းနှင့်ပတ်သက်၍ ဆက်လက်သုတေသနပြုဆဲ ဖြစ်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း နှင့် မျိုးရိုးဗီဇ== ခရာ-ဒိုင် (Kra–Dai) ဘာသာစကားများ၏ မူလဖြစ်ပေါ်ရာဒေသ (Urheimat) သည် ယနေ့ခေတ် တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းရှိ [[ကွမ်ရှီး (ကျွမ့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ)|ကွမ်ရှီးပြည်နယ်]] နှင့် [[ယူနန်ပြည်နယ်]] တို့အနီး ဖြစ်သည်ဟု ပညာရှင်များက ယူဆကြသည်။<ref name="Ostapirat2005">{{cite book |last=Ostapirat |first=W. |title=The Tai-Kadai Languages |publisher=Routledge |year=2005}}</ref> [[ကျွမ့်ဘာသာစကား|ကျွမ်း (Zhuang)]]၊ ဒုံ (Dong) နှင့် လီ (Li) လူမျိုးစုများသည် တရုတ်သမိုင်းမှတ်တမ်းများတွင် '''[[ဘိုင်ယွီ]]''' (Bai Yue; 百越) ဟု ခေါ်ဝေါ်သော ရှေးဦးလူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် ပါဝင်သည်ဟု ယူဆရသည်။<ref name="Pain2008">{{cite journal |last=Pain |first=F. |title=An Introduction to Thai Ethnohistory |journal=Journal of the Siam Society |year=2008}}</ref> [[ထိုင်းလူမျိုး|ထိုင်း]]၊ [[လာအိုလူမျိုး|လာအို]] နှင့် [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]တို့သည် ထိုအုပ်စုမှ တိုင်စကားပြောလူမျိုးစုများ အဖြစ် အရှေ့တောင်အာရှသို့ ပြန့်နှံ့ခဲ့ကြသည်။ ထိုရွှေ့ပြောင်းမှုသည် ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် အေဒီ (၁၀) ရာစုမှ (၁၂) ရာစု (1000 – 1200 CE) အတွင်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်ဟု ယူဆရသည်။<ref name="Pittayaporn2014">{{cite journal |last=Pittayaporn |first=P. |title=Layers of Chinese Loanwords in Proto-Southwestern Tai |journal=Journal of the South East Asian Linguistics Society |year=2014}}</ref> Phylogenetic tree လေ့လာမှုများအရ ခရာ-ဒိုင် နွယ်ဝင်များနှင့် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|အော်စထရိုအေးရှားတစ်]] (မွန်၊ ခမာ၊ ပလောင် စသည်) နွယ်ဝင်တို့သည် '''O1b branch''' (O-M95, O-M119) ၏ ရင်းမြစ်အချင်းချင်း နီးစပ်သူများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Kutanan2018">{{cite journal |last=Kutanan |first=W. |title=Genetic structure of Tai-Kadai speaking peoples in Thailand |journal=Scientific Reports |year=2018}}</ref> ထို့ကြောင့် သမိုင်းအစောပိုင်းတွင် [[ယန်ဇီမြစ်]]ဝှမ်းနှင့် တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းတို့တွင် အတူတကွ နေထိုင်ခဲ့ကြပြီးနောက် အော်စထရိုအေးရှားတစ် နှင့် ခရာ-ဒိုင် ဟူ၍ ကွဲထွက်ပြန့်နှံ့လာသည်ဟု ယူဆနိုင်သည်။ ခရာ-ဒိုင် လူမျိုးများတွင် ရှေးဟောင်း DNA Haplogroups များဖြစ်သော '''O1b1a1a (O-M95)''' နှင့် '''O2a2b (O-M7)''' တို့ကို တွေ့ရှိရပြီး ၎င်းတို့သည် အရှေ့တောင်အာရှနှင့် တရုတ်တောင်ပိုင်းရှိ တိုင်-ခဒိုင်လူမျိုးများအကြား မျိုးရိုးဗီဇမျှဝေမှုရှိခြင်း၏ ခိုင်မာသော သက်သေများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Sun2013">{{cite journal |last=Sun |first=J. |title=The Genetic Structure of the Tai-Kadai Peoples |journal=PLOS ONE |year=2013}}</ref> ထိုဗီဇတူညီမှုများကို [[မွန်-ခမာ ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ]] နှင့် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်]] နှစ်ဖက်လုံးတွင် အနည်းငယ်မျှသာ တွေ့ရသဖြင့် ခရာ-ဒိုင်သည် သီးခြားမျိုးရင်း (Language family isolate level) တစ်ခု ဖြစ်နိုင်သည်ဟုလည်း ယူဆနိုင်ပါသည်။<ref name="You2020">{{cite journal |last=You |first=X. |title=Paternal Genetic Structure of Tai-Kadai Speaking Populations |journal=Frontiers in Genetics |year=2020}}</ref> ==အမည်သုံးစွဲမှု== Tai–Kadai ဆိုသည်မှာ Tai branch (ဥပမာ – ထိုင်း၊ လာအို၊ ရှမ်း) နှင့် Kadai branch (ယခင်တွင် အနည်းငယ်သာလူသိတဲ့ Kra group) တို့မှ ဆင်းသက်သည်။ ယနေ့တွင် ပညာရှင်အများစုက “Kadai” ဆိုသည်မှာ Tai နှင့် Kra တို့ကို သီးခြားသတ်မှတ်မှုမရှိဘဲ ပေါင်းခေါ်ခြင်းဖြစ်ပြီး မမှန်ဟုသတ်မှတ်ကြသဖြင့်, Kra–Dai (ခရာ–တိုင်(ဒိုင်)) ဟု ခေါ်ခြင်းမှာ ပညာရေးအခြေခံသုံးသပ်ချက်အရ သင့်တော်သည့်အမည်ဖြစ်သည်။ထို့ကြောင့် “Kra–Dai” ဟု ခေတ်သစ်ဘာသာစကားဗေဒအထောက်အထားတွင် သဘောတူသုံးစွဲလာကြသည်။ မှန်ကန်မှုမရှိသော ထိုင်း-တရုတ်အုပ်စုအားပယ်ဖျက်ခဲ့ပြီး သီးခြားဘာသာစကားအုပ်စုဖြစ်လာခဲ့ခြင်း * 1960s – Paul K. Benedict က “Austro-Tai” သီအိုရီကိုတင်ပြကာ Tai-Kadai ကို Austroasiatic နှင့် ချိတ်ဆက်ရန် ကြိုးပမ်းသည်။ * 1977 – Li Fang-Kuei နှင့် Laurent Sagart တို့က Tai-Kadai နှင့် Sino-Tibetan အကြား၌ regular sound correspondences မရှိကြောင်း ပြသသည်။ * 1990s – ထိုင်းနှင့် တရုတ်စကားအကြား shared core vocabulary မရှိကြောင်း၊ ဝေါဟာရတူမှုများသည် “loanwords” ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြထားသည်။ * 2000s+ – Glottolog, Ethnologue, နှင့် comparative linguistics majority များက Sino-Tai သီအိုရီကို ပယ်ဖျက် ခဲ့သည်။ == သဒ္ဒါနှင့် အသံဗေဒလက္ခဏာများ == Kra–Dai ဘာသာစကားများတွင် စဉ်ဆက်မပြတ်တွေ့ရသည့်သဒ္ဒါပုံစံများမှာ - '''သဒ္ဒါပုံစံ''' SVO word order (Subject–Verb–Object) ဥပမာ – “ႁဝ်းႁၵ်ႉသူ-ငါ+ချစ်တယ်+နင်-ฉันรักคุณ“ (မြန်မာစကားဟာ SOV ဖြစ်သဖြင့် “ငါနင့်ကိုချစ်တယ်”ပြောမှသာ အဓိပ္ပာယ်သက်ရောက်သည်။) '''Tonal system''' Tone (နိမ့်မြင့်သံ) အစဉ်အလာဖြင့်ရှိသည်။ အထူးသဖြင့် တိုင်အနွယ်ဘာသာစကားများ တွင် tone များစွာရှိသည်။ '''Monosyllabic words''' Kra–Dai languages တော်တော်များများတွင် ဗျည်းတစ်လုံး/အသံတစ်လုံးတည်းဖြင့် စကားလုံးတစ်လုံးဖွဲ့နိုင်ခြင်းရှိသည်။ '''Serial verb constructions''' Verb တချို့ကို အတိုင်းအတာတူ ချိတ်ဆက်ရေးသားခြင်း။ (ဥပမာ: သွားယူ၊ လာစား) == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|*]] [[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကား မိသားစုများ]] t8j5jr17pgbruv1nxu02yn6g8m4ofsj 1029408 1029407 2026-05-04T08:52:49Z Chenzeyan29 141880 /* အမည်သုံးစွဲမှု */ 1029408 wikitext text/x-wiki '''ခရာ–ဒိုင် ဘာသာစကားများ''' ({{lang-en|Kra–Dai languages}}) သို့မဟုတ် '''တိုင်-ခဒိုင် ဘာသာစကားများ''' ({{lang-en|Tai–Kadai languages}}) သည် [[တရုတ်နိုင်ငံ]]တောင်ပိုင်း၊ [[အရှေ့တောင်အာရှ]]နှင့် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] အရှေ့မြောက်ပိုင်းတို့တွင် ပျံ့နှံ့အသုံးပြုကြသော ဘာသာစကားမိသားစုတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤဘာသာစကားမိသားစုတွင် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၏ ရုံးသုံးဘာသာစကားဖြစ်သော [[ထိုင်းဘာသာစကား]]နှင့် [[လာအိုနိုင်ငံ]]၏ ရုံးသုံးဘာသာစကားဖြစ်သော [[လာအိုဘာသာစကား]]တို့ ပါဝင်သည်။ {{Infobox ဘာသာစကားမိသားစု |name=ခရာ-ဒိုင် |altname=တိုင်-ခဒိုင်၊ တိုင် (ရှမ်း) |region=[[တရုတ်နိုင်ငံ]]တောင်ပိုင်း၊ [[ဟိုင်နန်ကျွန်း]]၊ [[အရှေ့တောင်အာရှ]] နှင့် [[အရှေ့မြောက်အိန္ဒိယ]] |familycolor=Tai-Kadai |protoname=[[ရှေးဦး-ခရာ-တိုင် ဘာသာစကား|ရှေးဦး-ခရာ-တိုင်]] |family= ကမ္ဘာ့အဓိက [[ဘာသာစကားမိသားစု]]များအနက်မှ တစ်ခု |child1=[[ခရာ ဘာသာစကားများ|ခရာ (Kra)]] |child2=[[Kam–Sui languages|ကမ်-ဆွေ (Kam–Sui)]] |child3=[[Biao language|ဗြောင် (Biao)]]–[[Lakkia language|လက္ကီးယား (Lakkia)]] |child4=[[Be languages|ဘီ (Be)]]–[[Jizhao language|ကျိကျောက် (Jizhao)]] |child5=[[တိုင် ဘာသာစကားများ|တိုင် (Tai)]] |child6=[[Hlai languages|လှာအီ (Hlai)]]–[[Jiamao language|ကျားမောင့် (Jiamao)]] |glotto=taik1256 |glottorefname=Tai–Kadai |map=Taikadai-en.svg |mapcaption=ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားမိသားစု ပြန့်နှံ့တည်ရှိပုံပြမြေပုံ<br />{{Col-begin}} {{Col-2}} {{legend|blue|ခရာ ဘာသာစကားများ}} {{legend|#DB4FFF|ကမ်-ဆွေ ဘာသာစကားများ}} {{legend|#B000A6|ဘီ ဘာသာစကားများ}} {{legend|#80FF00|လှာအီ ဘာသာစကားများ}} {{Col-2}} {{legend|#FFEC19|မြောက်ပိုင်း တိုင် ဘာသာစကားများ}} {{legend|#FF4C00|အလယ်ပိုင်း တိုင် ဘာသာစကားများ}} {{legend|#FF9D00|အနောက်တောင်ပိုင်း တိုင် ဘာသာစကားများ}} {{Col-end}} |ethnicity=[[တိုင်လူမျိုးများ]] }} ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကား ပြောဆိုသူ စုစုပေါင်း ၉၃ သန်းခန့် ရှိသည့်အနက် ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်မှာ ထိုင်းဘာသာစကားကို ပြောဆိုကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.languagesgulper.com/eng/Taikadai.html|title=Taikadai|access-date=15 October 2017}}</ref> ''[[:en:Ethnologue|Ethnologue]]'' ၏ မှတ်တမ်းများအရ ဤမိသားစုတွင် ဘာသာစကားပေါင်း ၉၅ မျိုး ပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့အနက် ၆၂ မျိုးမှာ [[တိုင်ဘာသာစကားများ]] (Tai languages) အကိုင်းအခက်တွင် ပါဝင်သည်။ယခင်က ဤဘာသာစကားအုပ်စုကို [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ]] မိသားစု၏ အခွဲတစ်ခုဖြစ်သော "Sino-Tai" (တရုတ်-တိုင်) သီအိုရီအဖြစ် ယူဆခဲ့ကြသော်လည်း တိကျခိုင်မာသော ဆက်စပ်မှု အထောက်အထားများ မရှိသဖြင့် ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် အဆိုပါ သီအိုရီကို ပယ်ဖျက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.ethnologue.com/show_family.asp?subid=818-16|title=Ethnologue Tai–Kadai family tree}}</ref> လက်ရှိတွင် ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများကို သီးခြားဘာသာစကားမိသားစုတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ သို့သော် အချို့သော ပညာရှင်များက ဤမိသားစုသည် [[အော်စထရိုနီးရှန်း ဘာသာစကားများ]] (Austronesian languages) နှင့် ဆက်စပ်မှု ရှိနိုင်ကြောင်း "Austro-Tai theory" ကို တင်ပြထားကြပြီး ယင်းနှင့်ပတ်သက်၍ ဆက်လက်သုတေသနပြုဆဲ ဖြစ်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း နှင့် မျိုးရိုးဗီဇ== ခရာ-ဒိုင် (Kra–Dai) ဘာသာစကားများ၏ မူလဖြစ်ပေါ်ရာဒေသ (Urheimat) သည် ယနေ့ခေတ် တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းရှိ [[ကွမ်ရှီး (ကျွမ့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ)|ကွမ်ရှီးပြည်နယ်]] နှင့် [[ယူနန်ပြည်နယ်]] တို့အနီး ဖြစ်သည်ဟု ပညာရှင်များက ယူဆကြသည်။<ref name="Ostapirat2005">{{cite book |last=Ostapirat |first=W. |title=The Tai-Kadai Languages |publisher=Routledge |year=2005}}</ref> [[ကျွမ့်ဘာသာစကား|ကျွမ်း (Zhuang)]]၊ ဒုံ (Dong) နှင့် လီ (Li) လူမျိုးစုများသည် တရုတ်သမိုင်းမှတ်တမ်းများတွင် '''[[ဘိုင်ယွီ]]''' (Bai Yue; 百越) ဟု ခေါ်ဝေါ်သော ရှေးဦးလူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် ပါဝင်သည်ဟု ယူဆရသည်။<ref name="Pain2008">{{cite journal |last=Pain |first=F. |title=An Introduction to Thai Ethnohistory |journal=Journal of the Siam Society |year=2008}}</ref> [[ထိုင်းလူမျိုး|ထိုင်း]]၊ [[လာအိုလူမျိုး|လာအို]] နှင့် [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]တို့သည် ထိုအုပ်စုမှ တိုင်စကားပြောလူမျိုးစုများ အဖြစ် အရှေ့တောင်အာရှသို့ ပြန့်နှံ့ခဲ့ကြသည်။ ထိုရွှေ့ပြောင်းမှုသည် ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် အေဒီ (၁၀) ရာစုမှ (၁၂) ရာစု (1000 – 1200 CE) အတွင်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်ဟု ယူဆရသည်။<ref name="Pittayaporn2014">{{cite journal |last=Pittayaporn |first=P. |title=Layers of Chinese Loanwords in Proto-Southwestern Tai |journal=Journal of the South East Asian Linguistics Society |year=2014}}</ref> Phylogenetic tree လေ့လာမှုများအရ ခရာ-ဒိုင် နွယ်ဝင်များနှင့် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|အော်စထရိုအေးရှားတစ်]] (မွန်၊ ခမာ၊ ပလောင် စသည်) နွယ်ဝင်တို့သည် '''O1b branch''' (O-M95, O-M119) ၏ ရင်းမြစ်အချင်းချင်း နီးစပ်သူများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Kutanan2018">{{cite journal |last=Kutanan |first=W. |title=Genetic structure of Tai-Kadai speaking peoples in Thailand |journal=Scientific Reports |year=2018}}</ref> ထို့ကြောင့် သမိုင်းအစောပိုင်းတွင် [[ယန်ဇီမြစ်]]ဝှမ်းနှင့် တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းတို့တွင် အတူတကွ နေထိုင်ခဲ့ကြပြီးနောက် အော်စထရိုအေးရှားတစ် နှင့် ခရာ-ဒိုင် ဟူ၍ ကွဲထွက်ပြန့်နှံ့လာသည်ဟု ယူဆနိုင်သည်။ ခရာ-ဒိုင် လူမျိုးများတွင် ရှေးဟောင်း DNA Haplogroups များဖြစ်သော '''O1b1a1a (O-M95)''' နှင့် '''O2a2b (O-M7)''' တို့ကို တွေ့ရှိရပြီး ၎င်းတို့သည် အရှေ့တောင်အာရှနှင့် တရုတ်တောင်ပိုင်းရှိ တိုင်-ခဒိုင်လူမျိုးများအကြား မျိုးရိုးဗီဇမျှဝေမှုရှိခြင်း၏ ခိုင်မာသော သက်သေများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Sun2013">{{cite journal |last=Sun |first=J. |title=The Genetic Structure of the Tai-Kadai Peoples |journal=PLOS ONE |year=2013}}</ref> ထိုဗီဇတူညီမှုများကို [[မွန်-ခမာ ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ]] နှင့် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်]] နှစ်ဖက်လုံးတွင် အနည်းငယ်မျှသာ တွေ့ရသဖြင့် ခရာ-ဒိုင်သည် သီးခြားမျိုးရင်း (Language family isolate level) တစ်ခု ဖြစ်နိုင်သည်ဟုလည်း ယူဆနိုင်ပါသည်။<ref name="You2020">{{cite journal |last=You |first=X. |title=Paternal Genetic Structure of Tai-Kadai Speaking Populations |journal=Frontiers in Genetics |year=2020}}</ref> ==အမည်သုံးစွဲမှု== '''ခရာ-ဒိုင်''' (Kra–Dai) ဟူသော အမည်သည် ဤမိသားစုအတွင်းရှိ အဓိက အကိုင်းအခက်နှစ်ခုဖြစ်သော '''ခရာ''' (Kra) နှင့် '''တိုင်''' (Tai/Dai) တို့ကို ပေါင်းစပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ယခင်က "တိုင်-ခဒိုင်" (Tai-Kadai) ဟု အသုံးများခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က "ခဒိုင်" (Kadai) ဆိုသည်မှာ လူသိနည်းသော ခရာ (Kra) အုပ်စုကို ရည်ညွှန်းခဲ့သော်လည်း၊ နောက်ပိုင်းတွင် ပညာရှင်များက "Kadai" သည် "Tai" နှင့် "Kra" ကို သီးခြားသတ်မှတ်မှုမရှိဘဲ ရောထွေးခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်ဟု သုံးသပ်ခဲ့ကြသည်။ထို့ကြောင့် ပညာရေးနှင့် ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ အထောက်အထားများအရ ပိုမိုတိကျသော "ခရာ-ဒိုင်" (Kra–Dai) ဟူသော အမည်ကို ခေတ်သစ်ဘာသာစကားဗေဒတွင် သဘောတူ လက်ခံသုံးစွဲလာကြသည်။ ယခင်က ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများကို [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ]]၏ အခွဲတစ်ခု (Sino-Tai သီအိုရီ) အဖြစ် ယူဆခဲ့ကြသော်လည်း အောက်ပါအထောက်အထားများကြောင့် ၎င်းကို ပယ်ဖျက်ခဲ့သည် - * '''၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ:''' [[Paul K. Benedict]] က "Austro-Tai" သီအိုရီကို တင်ပြခဲ့ပြီး ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများကို အော်စထရိုနီးရှန်း (Austronesian) နှင့် ချိတ်ဆက်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ * '''၁၉၇၇ ခုနှစ်:''' Li Fang-Kuei နှင့် Laurent Sagart တို့က ခရာ-ဒိုင် နှင့် တရုတ်-တိဗက် အကြားတွင် ပုံမှန်အသံချင်း တူညီမှုများ (Regular sound correspondences) မရှိကြောင်း သက်သေပြခဲ့သည်။ * '''၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ:''' ထိုင်းဘာသာစကားနှင့် တရုတ်ဘာသာစကားအကြား အခြေခံဝေါဟာရ (Core vocabulary) တူညီမှု မရှိကြောင်း၊ ရှိနေသော တူညီချက်များသည်လည်း နှစ်ရှည်လများ ထိတွေ့မှုကြောင့် ရရှိလာသည့် "မွေးစားစကားလုံးများ" (Loanwords) သာဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုနိုင်ခဲ့သည်။ * '''၂၀၀၀ ပြည့်လွန်နှစ်များမှ ယနေ့တိုင်:''' Glottolog၊ Ethnologue နှင့် နှိုင်းယှဉ်ဘာသာဗေဒ (Comparative Linguistics) ပညာရှင် အများစုက "Sino-Tai" သီအိုရီကို တရားဝင် ပယ်ဖျက်ခဲ့ပြီး ခရာ-ဒိုင်ကို သီးခြားလွတ်လပ်သော ဘာသာစကားမိသားစုကြီးတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ == သဒ္ဒါနှင့် အသံဗေဒလက္ခဏာများ == Kra–Dai ဘာသာစကားများတွင် စဉ်ဆက်မပြတ်တွေ့ရသည့်သဒ္ဒါပုံစံများမှာ - '''သဒ္ဒါပုံစံ''' SVO word order (Subject–Verb–Object) ဥပမာ – “ႁဝ်းႁၵ်ႉသူ-ငါ+ချစ်တယ်+နင်-ฉันรักคุณ“ (မြန်မာစကားဟာ SOV ဖြစ်သဖြင့် “ငါနင့်ကိုချစ်တယ်”ပြောမှသာ အဓိပ္ပာယ်သက်ရောက်သည်။) '''Tonal system''' Tone (နိမ့်မြင့်သံ) အစဉ်အလာဖြင့်ရှိသည်။ အထူးသဖြင့် တိုင်အနွယ်ဘာသာစကားများ တွင် tone များစွာရှိသည်။ '''Monosyllabic words''' Kra–Dai languages တော်တော်များများတွင် ဗျည်းတစ်လုံး/အသံတစ်လုံးတည်းဖြင့် စကားလုံးတစ်လုံးဖွဲ့နိုင်ခြင်းရှိသည်။ '''Serial verb constructions''' Verb တချို့ကို အတိုင်းအတာတူ ချိတ်ဆက်ရေးသားခြင်း။ (ဥပမာ: သွားယူ၊ လာစား) == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|*]] [[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကား မိသားစုများ]] 5fofzs8off8fvnrf2n6ouevyj4dmso1 1029409 1029408 2026-05-04T08:57:54Z Chenzeyan29 141880 /* ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားမိသားစု သတ်မှတ်ခဲ့ပုံ သမိုင်းကြောင်း */ 1029409 wikitext text/x-wiki '''ခရာ–ဒိုင် ဘာသာစကားများ''' ({{lang-en|Kra–Dai languages}}) သို့မဟုတ် '''တိုင်-ခဒိုင် ဘာသာစကားများ''' ({{lang-en|Tai–Kadai languages}}) သည် [[တရုတ်နိုင်ငံ]]တောင်ပိုင်း၊ [[အရှေ့တောင်အာရှ]]နှင့် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] အရှေ့မြောက်ပိုင်းတို့တွင် ပျံ့နှံ့အသုံးပြုကြသော ဘာသာစကားမိသားစုတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤဘာသာစကားမိသားစုတွင် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၏ ရုံးသုံးဘာသာစကားဖြစ်သော [[ထိုင်းဘာသာစကား]]နှင့် [[လာအိုနိုင်ငံ]]၏ ရုံးသုံးဘာသာစကားဖြစ်သော [[လာအိုဘာသာစကား]]တို့ ပါဝင်သည်။ {{Infobox ဘာသာစကားမိသားစု |name=ခရာ-ဒိုင် |altname=တိုင်-ခဒိုင်၊ တိုင် (ရှမ်း) |region=[[တရုတ်နိုင်ငံ]]တောင်ပိုင်း၊ [[ဟိုင်နန်ကျွန်း]]၊ [[အရှေ့တောင်အာရှ]] နှင့် [[အရှေ့မြောက်အိန္ဒိယ]] |familycolor=Tai-Kadai |protoname=[[ရှေးဦး-ခရာ-တိုင် ဘာသာစကား|ရှေးဦး-ခရာ-တိုင်]] |family= ကမ္ဘာ့အဓိက [[ဘာသာစကားမိသားစု]]များအနက်မှ တစ်ခု |child1=[[ခရာ ဘာသာစကားများ|ခရာ (Kra)]] |child2=[[Kam–Sui languages|ကမ်-ဆွေ (Kam–Sui)]] |child3=[[Biao language|ဗြောင် (Biao)]]–[[Lakkia language|လက္ကီးယား (Lakkia)]] |child4=[[Be languages|ဘီ (Be)]]–[[Jizhao language|ကျိကျောက် (Jizhao)]] |child5=[[တိုင် ဘာသာစကားများ|တိုင် (Tai)]] |child6=[[Hlai languages|လှာအီ (Hlai)]]–[[Jiamao language|ကျားမောင့် (Jiamao)]] |glotto=taik1256 |glottorefname=Tai–Kadai |map=Taikadai-en.svg |mapcaption=ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားမိသားစု ပြန့်နှံ့တည်ရှိပုံပြမြေပုံ<br />{{Col-begin}} {{Col-2}} {{legend|blue|ခရာ ဘာသာစကားများ}} {{legend|#DB4FFF|ကမ်-ဆွေ ဘာသာစကားများ}} {{legend|#B000A6|ဘီ ဘာသာစကားများ}} {{legend|#80FF00|လှာအီ ဘာသာစကားများ}} {{Col-2}} {{legend|#FFEC19|မြောက်ပိုင်း တိုင် ဘာသာစကားများ}} {{legend|#FF4C00|အလယ်ပိုင်း တိုင် ဘာသာစကားများ}} {{legend|#FF9D00|အနောက်တောင်ပိုင်း တိုင် ဘာသာစကားများ}} {{Col-end}} |ethnicity=[[တိုင်လူမျိုးများ]] }} ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကား ပြောဆိုသူ စုစုပေါင်း ၉၃ သန်းခန့် ရှိသည့်အနက် ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်မှာ ထိုင်းဘာသာစကားကို ပြောဆိုကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.languagesgulper.com/eng/Taikadai.html|title=Taikadai|access-date=15 October 2017}}</ref> ''[[:en:Ethnologue|Ethnologue]]'' ၏ မှတ်တမ်းများအရ ဤမိသားစုတွင် ဘာသာစကားပေါင်း ၉၅ မျိုး ပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့အနက် ၆၂ မျိုးမှာ [[တိုင်ဘာသာစကားများ]] (Tai languages) အကိုင်းအခက်တွင် ပါဝင်သည်။ယခင်က ဤဘာသာစကားအုပ်စုကို [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ]] မိသားစု၏ အခွဲတစ်ခုဖြစ်သော "Sino-Tai" (တရုတ်-တိုင်) သီအိုရီအဖြစ် ယူဆခဲ့ကြသော်လည်း တိကျခိုင်မာသော ဆက်စပ်မှု အထောက်အထားများ မရှိသဖြင့် ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် အဆိုပါ သီအိုရီကို ပယ်ဖျက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.ethnologue.com/show_family.asp?subid=818-16|title=Ethnologue Tai–Kadai family tree}}</ref> လက်ရှိတွင် ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများကို သီးခြားဘာသာစကားမိသားစုတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ သို့သော် အချို့သော ပညာရှင်များက ဤမိသားစုသည် [[အော်စထရိုနီးရှန်း ဘာသာစကားများ]] (Austronesian languages) နှင့် ဆက်စပ်မှု ရှိနိုင်ကြောင်း "Austro-Tai theory" ကို တင်ပြထားကြပြီး ယင်းနှင့်ပတ်သက်၍ ဆက်လက်သုတေသနပြုဆဲ ဖြစ်သည်။ == ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားမိသားစု သတ်မှတ်ခဲ့ပုံ သမိုင်းကြောင်း == ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများကို သီးခြားဘာသာစကားမိသားစုကြီးတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်ရန် ဘာသာဗေဒပညာရှင်များက အဆင့်ဆင့် သုတေသနပြုခဲ့ကြသည်။ === ၁။ တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဝင်အဖြစ် ယူဆခဲ့ခြင်း (၂၀ ရာစုအစောပိုင်း) === ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းနှင့် ၂၀ ရာစုအစောပိုင်းတွင် ဥရောပနှင့် တရုတ်ဘာသာဗေဒပညာရှင်များက ထိုင်း၊ ရှမ်း နှင့် လာအို (Tai) ဘာသာစကားများကို [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ]]၏ အကိုင်းအခက်တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ တရုတ်ဘာသာစကားကဲ့သို့ပင် အသံနိမ့်အသံမြင့် (Tones) ရှိခြင်း၊ စကားလုံးတစ်လုံးချင်း ခွဲခြားထားခြင်း (Monosyllabic) နှင့် ဝေါဟာရအချို့ တူညီနေခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို "Sino-Tai" (တရုတ်-တိုင်၊ ထိုင်း-တရုတ်) အယူအဆဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ === ၂။ Paul K. Benedict နှင့် ခဒိုင် (Kadai) အမည်ပေါ်ပေါက်လာခြင်း (၁၉၄၂) === ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် ဘာသာဗေဒပညာရှင် [[Paul K. Benedict]] က ထိုင်း-တရုတ် ဆက်နွယ်မှုကို စတင်သံသယဖြစ်ခဲ့သည်။ လူသိနည်းသော ခရာ (Kra) အုပ်စုဝင် ဘာသာစကားများကို လေ့လာပြီးနောက် "Kadai" ဟူသော ဝေါဟာရကို စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။Kadai အမည်ရင်းမြစ်မှာ ၎င်းသည် ''K'' (ခရာ) နှင့် ''Dai'' (တိုင်) တို့ကို ပေါင်းစပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။Benedict က ဤအုပ်စုသည် တရုတ်နှင့် မသက်ဆိုင်ဘဲ [[အော်စထရိုနီးရှန်း ဘာသာစကားများ]] (ဥပမာ- မလေး၊ အင်ဒိုနီးရှား) နှင့်သာ ပိုမိုနီးစပ်ကြောင်း "Austro-Tai" သီအိုရီကို တင်ပြခဲ့သည်။<ref>{{Cite journal |last=Benedict |first=Paul K. |year=1942 |title=Thai, Kadai, and Indonesian: A New Alignment in Southeastern Asia |journal=American Anthropologist}}</ref> === ၃။ Sino-Tai အယူအဆကို တရားဝင် ပယ်ဖျက်ခြင်း (၁၉၇၀ - ၁၉၉၀) === ၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် Li Fang-Kuei ကဲ့သို့သော ပညာရှင်များက တရုတ်စကားနှင့် ခရာ-ဒိုင် စကားများအကြား တူညီနေသော စကားလုံးများသည် မျိုးရိုးတူ၍ မဟုတ်ဘဲ၊ ရှေးဟောင်းတရုတ်စကားထံမှ ငှားယူထားသော "မွေးစားစကားလုံးများ" (Loanwords) သာဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြခဲ့သည်။၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များနှောင်းပိုင်းတွင် ကမ္ဘာ့ဘာသာဗေဒလောကက "Sino-Tai" သီအိုရီကို လက်မခံတော့ဘဲ ခရာ-ဒိုင်ကို သီးခြားလွတ်လပ်သော မိသားစုတစ်ခုအဖြစ် တရားဝင် လက်ခံခဲ့ကြသည်။ === ၄။ ခေတ်သစ် "ခရာ-ဒိုင်" (Kra-Dai) အမည် သတ်မှတ်ခြင်း === ယခင်က သုံးစွဲခဲ့သော "Kadai" ဟူသော အမည်သည် အုပ်စုခွဲများကို ရောထွေးစေသဖြင့် ၂၀၀၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် [[Weera Ostapirat]] ကဲ့သို့သော ပညာရှင်များက '''Kra-Dai''' (ခရာ-ဒိုင်) ဟူသော အမည်ကို ပိုမိုတိကျသော အမည်အဖြစ် အဆိုပြုခဲ့သည်။Kra မျိုးနွယ်စုများက မိမိကိုယ်ကို "လူ" ဟု ခေါ်ဆိုသော ဝေါဟာရ (ဥပမာ- Gelao, Lachi)။ တိုင်မျိုးနွယ်စုများက မိမိကိုယ်ကို ခေါ်ဆိုသော ဝေါဟာရ (ဥပမာ- ထိုင်း, တိုင်, ရှမ်း)။ === ၅။ လက်ရှိ အခြေအနေ === ယနေ့ခေတ်တွင် ''Ethnologue''၊ ''Glottolog'' နှင့် နိုင်ငံတကာ ဘာသာဗေဒ အသိုင်းအဝိုင်းက ခရာ-ဒိုင်ကို တရုတ်-တိဗက် မိသားစုဝင် မဟုတ်တော့ဘဲ၊ အရှေ့တောင်အာရှ၏ အဓိက ဘာသာစကားမိသားစုကြီး (၅) ခုအနက်မှ တစ်ခုအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုထားကြသည်။ ==မျိုးရိုးဗီဇ== ခရာ-ဒိုင် (Kra–Dai) ဘာသာစကားများ၏ မူလဖြစ်ပေါ်ရာဒေသ (Urheimat) သည် ယနေ့ခေတ် တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းရှိ [[ကွမ်ရှီး (ကျွမ့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ)|ကွမ်ရှီးပြည်နယ်]] နှင့် [[ယူနန်ပြည်နယ်]] တို့အနီး ဖြစ်သည်ဟု ပညာရှင်များက ယူဆကြသည်။<ref name="Ostapirat2005">{{cite book |last=Ostapirat |first=W. |title=The Tai-Kadai Languages |publisher=Routledge |year=2005}}</ref> [[ကျွမ့်ဘာသာစကား|ကျွမ်း (Zhuang)]]၊ ဒုံ (Dong) နှင့် လီ (Li) လူမျိုးစုများသည် တရုတ်သမိုင်းမှတ်တမ်းများတွင် '''[[ဘိုင်ယွီ]]''' (Bai Yue; 百越) ဟု ခေါ်ဝေါ်သော ရှေးဦးလူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် ပါဝင်သည်ဟု ယူဆရသည်။<ref name="Pain2008">{{cite journal |last=Pain |first=F. |title=An Introduction to Thai Ethnohistory |journal=Journal of the Siam Society |year=2008}}</ref> [[ထိုင်းလူမျိုး|ထိုင်း]]၊ [[လာအိုလူမျိုး|လာအို]] နှင့် [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]တို့သည် ထိုအုပ်စုမှ တိုင်စကားပြောလူမျိုးစုများ အဖြစ် အရှေ့တောင်အာရှသို့ ပြန့်နှံ့ခဲ့ကြသည်။ ထိုရွှေ့ပြောင်းမှုသည် ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် အေဒီ (၁၀) ရာစုမှ (၁၂) ရာစု (1000 – 1200 CE) အတွင်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်ဟု ယူဆရသည်။<ref name="Pittayaporn2014">{{cite journal |last=Pittayaporn |first=P. |title=Layers of Chinese Loanwords in Proto-Southwestern Tai |journal=Journal of the South East Asian Linguistics Society |year=2014}}</ref> Phylogenetic tree လေ့လာမှုများအရ ခရာ-ဒိုင် နွယ်ဝင်များနှင့် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|အော်စထရိုအေးရှားတစ်]] (မွန်၊ ခမာ၊ ပလောင် စသည်) နွယ်ဝင်တို့သည် '''O1b branch''' (O-M95, O-M119) ၏ ရင်းမြစ်အချင်းချင်း နီးစပ်သူများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Kutanan2018">{{cite journal |last=Kutanan |first=W. |title=Genetic structure of Tai-Kadai speaking peoples in Thailand |journal=Scientific Reports |year=2018}}</ref> ထို့ကြောင့် သမိုင်းအစောပိုင်းတွင် [[ယန်ဇီမြစ်]]ဝှမ်းနှင့် တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းတို့တွင် အတူတကွ နေထိုင်ခဲ့ကြပြီးနောက် အော်စထရိုအေးရှားတစ် နှင့် ခရာ-ဒိုင် ဟူ၍ ကွဲထွက်ပြန့်နှံ့လာသည်ဟု ယူဆနိုင်သည်။ ခရာ-ဒိုင် လူမျိုးများတွင် ရှေးဟောင်း DNA Haplogroups များဖြစ်သော '''O1b1a1a (O-M95)''' နှင့် '''O2a2b (O-M7)''' တို့ကို တွေ့ရှိရပြီး ၎င်းတို့သည် အရှေ့တောင်အာရှနှင့် တရုတ်တောင်ပိုင်းရှိ တိုင်-ခဒိုင်လူမျိုးများအကြား မျိုးရိုးဗီဇမျှဝေမှုရှိခြင်း၏ ခိုင်မာသော သက်သေများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Sun2013">{{cite journal |last=Sun |first=J. |title=The Genetic Structure of the Tai-Kadai Peoples |journal=PLOS ONE |year=2013}}</ref> ထိုဗီဇတူညီမှုများကို [[မွန်-ခမာ ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ]] နှင့် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်]] နှစ်ဖက်လုံးတွင် အနည်းငယ်မျှသာ တွေ့ရသဖြင့် ခရာ-ဒိုင်သည် သီးခြားမျိုးရင်း (Language family isolate level) တစ်ခု ဖြစ်နိုင်သည်ဟုလည်း ယူဆနိုင်ပါသည်။<ref name="You2020">{{cite journal |last=You |first=X. |title=Paternal Genetic Structure of Tai-Kadai Speaking Populations |journal=Frontiers in Genetics |year=2020}}</ref> ==အမည်သုံးစွဲမှု== '''ခရာ-ဒိုင်''' (Kra–Dai) ဟူသော အမည်သည် ဤမိသားစုအတွင်းရှိ အဓိက အကိုင်းအခက်နှစ်ခုဖြစ်သော '''ခရာ''' (Kra) နှင့် '''တိုင်''' (Tai/Dai) တို့ကို ပေါင်းစပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ယခင်က "တိုင်-ခဒိုင်" (Tai-Kadai) ဟု အသုံးများခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က "ခဒိုင်" (Kadai) ဆိုသည်မှာ လူသိနည်းသော ခရာ (Kra) အုပ်စုကို ရည်ညွှန်းခဲ့သော်လည်း၊ နောက်ပိုင်းတွင် ပညာရှင်များက "Kadai" သည် "Tai" နှင့် "Kra" ကို သီးခြားသတ်မှတ်မှုမရှိဘဲ ရောထွေးခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်ဟု သုံးသပ်ခဲ့ကြသည်။ထို့ကြောင့် ပညာရေးနှင့် ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ အထောက်အထားများအရ ပိုမိုတိကျသော "ခရာ-ဒိုင်" (Kra–Dai) ဟူသော အမည်ကို ခေတ်သစ်ဘာသာစကားဗေဒတွင် သဘောတူ လက်ခံသုံးစွဲလာကြသည်။ ယခင်က ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများကို [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ]]၏ အခွဲတစ်ခု (Sino-Tai သီအိုရီ) အဖြစ် ယူဆခဲ့ကြသော်လည်း အောက်ပါအထောက်အထားများကြောင့် ၎င်းကို ပယ်ဖျက်ခဲ့သည် - * '''၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ:''' [[Paul K. Benedict]] က "Austro-Tai" သီအိုရီကို တင်ပြခဲ့ပြီး ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများကို အော်စထရိုနီးရှန်း (Austronesian) နှင့် ချိတ်ဆက်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ * '''၁၉၇၇ ခုနှစ်:''' Li Fang-Kuei နှင့် Laurent Sagart တို့က ခရာ-ဒိုင် နှင့် တရုတ်-တိဗက် အကြားတွင် ပုံမှန်အသံချင်း တူညီမှုများ (Regular sound correspondences) မရှိကြောင်း သက်သေပြခဲ့သည်။ * '''၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ:''' ထိုင်းဘာသာစကားနှင့် တရုတ်ဘာသာစကားအကြား အခြေခံဝေါဟာရ (Core vocabulary) တူညီမှု မရှိကြောင်း၊ ရှိနေသော တူညီချက်များသည်လည်း နှစ်ရှည်လများ ထိတွေ့မှုကြောင့် ရရှိလာသည့် "မွေးစားစကားလုံးများ" (Loanwords) သာဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုနိုင်ခဲ့သည်။ * '''၂၀၀၀ ပြည့်လွန်နှစ်များမှ ယနေ့တိုင်:''' Glottolog၊ Ethnologue နှင့် နှိုင်းယှဉ်ဘာသာဗေဒ (Comparative Linguistics) ပညာရှင် အများစုက "Sino-Tai" သီအိုရီကို တရားဝင် ပယ်ဖျက်ခဲ့ပြီး ခရာ-ဒိုင်ကို သီးခြားလွတ်လပ်သော ဘာသာစကားမိသားစုကြီးတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ == သဒ္ဒါနှင့် အသံဗေဒလက္ခဏာများ == Kra–Dai ဘာသာစကားများတွင် စဉ်ဆက်မပြတ်တွေ့ရသည့်သဒ္ဒါပုံစံများမှာ - '''သဒ္ဒါပုံစံ''' SVO word order (Subject–Verb–Object) ဥပမာ – “ႁဝ်းႁၵ်ႉသူ-ငါ+ချစ်တယ်+နင်-ฉันรักคุณ“ (မြန်မာစကားဟာ SOV ဖြစ်သဖြင့် “ငါနင့်ကိုချစ်တယ်”ပြောမှသာ အဓိပ္ပာယ်သက်ရောက်သည်။) '''Tonal system''' Tone (နိမ့်မြင့်သံ) အစဉ်အလာဖြင့်ရှိသည်။ အထူးသဖြင့် တိုင်အနွယ်ဘာသာစကားများ တွင် tone များစွာရှိသည်။ '''Monosyllabic words''' Kra–Dai languages တော်တော်များများတွင် ဗျည်းတစ်လုံး/အသံတစ်လုံးတည်းဖြင့် စကားလုံးတစ်လုံးဖွဲ့နိုင်ခြင်းရှိသည်။ '''Serial verb constructions''' Verb တချို့ကို အတိုင်းအတာတူ ချိတ်ဆက်ရေးသားခြင်း။ (ဥပမာ: သွားယူ၊ လာစား) == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|*]] [[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကား မိသားစုများ]] aejzordcsul273uzg285skwzqq09k7x 1029410 1029409 2026-05-04T08:58:44Z Chenzeyan29 141880 /* ၃။ထိုင်း-တရုတ်(Sino-Tai) အယူအဆကို တရားဝင် ပယ်ဖျက်ခြင်း (၁၉၇၀ - ၁၉၉၀) */ 1029410 wikitext text/x-wiki '''ခရာ–ဒိုင် ဘာသာစကားများ''' ({{lang-en|Kra–Dai languages}}) သို့မဟုတ် '''တိုင်-ခဒိုင် ဘာသာစကားများ''' ({{lang-en|Tai–Kadai languages}}) သည် [[တရုတ်နိုင်ငံ]]တောင်ပိုင်း၊ [[အရှေ့တောင်အာရှ]]နှင့် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] အရှေ့မြောက်ပိုင်းတို့တွင် ပျံ့နှံ့အသုံးပြုကြသော ဘာသာစကားမိသားစုတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤဘာသာစကားမိသားစုတွင် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၏ ရုံးသုံးဘာသာစကားဖြစ်သော [[ထိုင်းဘာသာစကား]]နှင့် [[လာအိုနိုင်ငံ]]၏ ရုံးသုံးဘာသာစကားဖြစ်သော [[လာအိုဘာသာစကား]]တို့ ပါဝင်သည်။ {{Infobox ဘာသာစကားမိသားစု |name=ခရာ-ဒိုင် |altname=တိုင်-ခဒိုင်၊ တိုင် (ရှမ်း) |region=[[တရုတ်နိုင်ငံ]]တောင်ပိုင်း၊ [[ဟိုင်နန်ကျွန်း]]၊ [[အရှေ့တောင်အာရှ]] နှင့် [[အရှေ့မြောက်အိန္ဒိယ]] |familycolor=Tai-Kadai |protoname=[[ရှေးဦး-ခရာ-တိုင် ဘာသာစကား|ရှေးဦး-ခရာ-တိုင်]] |family= ကမ္ဘာ့အဓိက [[ဘာသာစကားမိသားစု]]များအနက်မှ တစ်ခု |child1=[[ခရာ ဘာသာစကားများ|ခရာ (Kra)]] |child2=[[Kam–Sui languages|ကမ်-ဆွေ (Kam–Sui)]] |child3=[[Biao language|ဗြောင် (Biao)]]–[[Lakkia language|လက္ကီးယား (Lakkia)]] |child4=[[Be languages|ဘီ (Be)]]–[[Jizhao language|ကျိကျောက် (Jizhao)]] |child5=[[တိုင် ဘာသာစကားများ|တိုင် (Tai)]] |child6=[[Hlai languages|လှာအီ (Hlai)]]–[[Jiamao language|ကျားမောင့် (Jiamao)]] |glotto=taik1256 |glottorefname=Tai–Kadai |map=Taikadai-en.svg |mapcaption=ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားမိသားစု ပြန့်နှံ့တည်ရှိပုံပြမြေပုံ<br />{{Col-begin}} {{Col-2}} {{legend|blue|ခရာ ဘာသာစကားများ}} {{legend|#DB4FFF|ကမ်-ဆွေ ဘာသာစကားများ}} {{legend|#B000A6|ဘီ ဘာသာစကားများ}} {{legend|#80FF00|လှာအီ ဘာသာစကားများ}} {{Col-2}} {{legend|#FFEC19|မြောက်ပိုင်း တိုင် ဘာသာစကားများ}} {{legend|#FF4C00|အလယ်ပိုင်း တိုင် ဘာသာစကားများ}} {{legend|#FF9D00|အနောက်တောင်ပိုင်း တိုင် ဘာသာစကားများ}} {{Col-end}} |ethnicity=[[တိုင်လူမျိုးများ]] }} ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကား ပြောဆိုသူ စုစုပေါင်း ၉၃ သန်းခန့် ရှိသည့်အနက် ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်မှာ ထိုင်းဘာသာစကားကို ပြောဆိုကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.languagesgulper.com/eng/Taikadai.html|title=Taikadai|access-date=15 October 2017}}</ref> ''[[:en:Ethnologue|Ethnologue]]'' ၏ မှတ်တမ်းများအရ ဤမိသားစုတွင် ဘာသာစကားပေါင်း ၉၅ မျိုး ပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့အနက် ၆၂ မျိုးမှာ [[တိုင်ဘာသာစကားများ]] (Tai languages) အကိုင်းအခက်တွင် ပါဝင်သည်။ယခင်က ဤဘာသာစကားအုပ်စုကို [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ]] မိသားစု၏ အခွဲတစ်ခုဖြစ်သော "Sino-Tai" (တရုတ်-တိုင်) သီအိုရီအဖြစ် ယူဆခဲ့ကြသော်လည်း တိကျခိုင်မာသော ဆက်စပ်မှု အထောက်အထားများ မရှိသဖြင့် ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် အဆိုပါ သီအိုရီကို ပယ်ဖျက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.ethnologue.com/show_family.asp?subid=818-16|title=Ethnologue Tai–Kadai family tree}}</ref> လက်ရှိတွင် ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများကို သီးခြားဘာသာစကားမိသားစုတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ သို့သော် အချို့သော ပညာရှင်များက ဤမိသားစုသည် [[အော်စထရိုနီးရှန်း ဘာသာစကားများ]] (Austronesian languages) နှင့် ဆက်စပ်မှု ရှိနိုင်ကြောင်း "Austro-Tai theory" ကို တင်ပြထားကြပြီး ယင်းနှင့်ပတ်သက်၍ ဆက်လက်သုတေသနပြုဆဲ ဖြစ်သည်။ == ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားမိသားစု သတ်မှတ်ခဲ့ပုံ သမိုင်းကြောင်း == ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများကို သီးခြားဘာသာစကားမိသားစုကြီးတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်ရန် ဘာသာဗေဒပညာရှင်များက အဆင့်ဆင့် သုတေသနပြုခဲ့ကြသည်။ === ၁။ တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဝင်အဖြစ် ယူဆခဲ့ခြင်း (၂၀ ရာစုအစောပိုင်း) === ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းနှင့် ၂၀ ရာစုအစောပိုင်းတွင် ဥရောပနှင့် တရုတ်ဘာသာဗေဒပညာရှင်များက ထိုင်း၊ ရှမ်း နှင့် လာအို (Tai) ဘာသာစကားများကို [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ]]၏ အကိုင်းအခက်တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ တရုတ်ဘာသာစကားကဲ့သို့ပင် အသံနိမ့်အသံမြင့် (Tones) ရှိခြင်း၊ စကားလုံးတစ်လုံးချင်း ခွဲခြားထားခြင်း (Monosyllabic) နှင့် ဝေါဟာရအချို့ တူညီနေခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို "Sino-Tai" (တရုတ်-တိုင်၊ ထိုင်း-တရုတ်) အယူအဆဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ === ၂။ Paul K. Benedict နှင့် ခဒိုင် (Kadai) အမည်ပေါ်ပေါက်လာခြင်း (၁၉၄၂) === ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် ဘာသာဗေဒပညာရှင် [[Paul K. Benedict]] က ထိုင်း-တရုတ် ဆက်နွယ်မှုကို စတင်သံသယဖြစ်ခဲ့သည်။ လူသိနည်းသော ခရာ (Kra) အုပ်စုဝင် ဘာသာစကားများကို လေ့လာပြီးနောက် "Kadai" ဟူသော ဝေါဟာရကို စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။Kadai အမည်ရင်းမြစ်မှာ ၎င်းသည် ''K'' (ခရာ) နှင့် ''Dai'' (တိုင်) တို့ကို ပေါင်းစပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။Benedict က ဤအုပ်စုသည် တရုတ်နှင့် မသက်ဆိုင်ဘဲ [[အော်စထရိုနီးရှန်း ဘာသာစကားများ]] (ဥပမာ- မလေး၊ အင်ဒိုနီးရှား) နှင့်သာ ပိုမိုနီးစပ်ကြောင်း "Austro-Tai" သီအိုရီကို တင်ပြခဲ့သည်။<ref>{{Cite journal |last=Benedict |first=Paul K. |year=1942 |title=Thai, Kadai, and Indonesian: A New Alignment in Southeastern Asia |journal=American Anthropologist}}</ref> === ၃။ထိုင်း-တရုတ်(Sino-Tai) အယူအဆကို တရားဝင် ပယ်ဖျက်ခြင်း (၁၉၇၀ - ၁၉၉၀) === ၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် Li Fang-Kuei ကဲ့သို့သော ပညာရှင်များက တရုတ်စကားနှင့် ခရာ-ဒိုင် စကားများအကြား တူညီနေသော စကားလုံးများသည် မျိုးရိုးတူ၍ မဟုတ်ဘဲ၊ ရှေးဟောင်းတရုတ်စကားထံမှ ငှားယူထားသော "မွေးစားစကားလုံးများ" (Loanwords) သာဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြခဲ့သည်။၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များနှောင်းပိုင်းတွင် ကမ္ဘာ့ဘာသာဗေဒလောကက "Sino-Tai" သီအိုရီကို လက်မခံတော့ဘဲ ခရာ-ဒိုင်ကို သီးခြားလွတ်လပ်သော မိသားစုတစ်ခုအဖြစ် တရားဝင် လက်ခံခဲ့ကြသည်။ === ၄။ ခေတ်သစ် "ခရာ-ဒိုင်" (Kra-Dai) အမည် သတ်မှတ်ခြင်း === ယခင်က သုံးစွဲခဲ့သော "Kadai" ဟူသော အမည်သည် အုပ်စုခွဲများကို ရောထွေးစေသဖြင့် ၂၀၀၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် [[Weera Ostapirat]] ကဲ့သို့သော ပညာရှင်များက '''Kra-Dai''' (ခရာ-ဒိုင်) ဟူသော အမည်ကို ပိုမိုတိကျသော အမည်အဖြစ် အဆိုပြုခဲ့သည်။Kra မျိုးနွယ်စုများက မိမိကိုယ်ကို "လူ" ဟု ခေါ်ဆိုသော ဝေါဟာရ (ဥပမာ- Gelao, Lachi)။ တိုင်မျိုးနွယ်စုများက မိမိကိုယ်ကို ခေါ်ဆိုသော ဝေါဟာရ (ဥပမာ- ထိုင်း, တိုင်, ရှမ်း)။ === ၅။ လက်ရှိ အခြေအနေ === ယနေ့ခေတ်တွင် ''Ethnologue''၊ ''Glottolog'' နှင့် နိုင်ငံတကာ ဘာသာဗေဒ အသိုင်းအဝိုင်းက ခရာ-ဒိုင်ကို တရုတ်-တိဗက် မိသားစုဝင် မဟုတ်တော့ဘဲ၊ အရှေ့တောင်အာရှ၏ အဓိက ဘာသာစကားမိသားစုကြီး (၅) ခုအနက်မှ တစ်ခုအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုထားကြသည်။ ==မျိုးရိုးဗီဇ== ခရာ-ဒိုင် (Kra–Dai) ဘာသာစကားများ၏ မူလဖြစ်ပေါ်ရာဒေသ (Urheimat) သည် ယနေ့ခေတ် တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းရှိ [[ကွမ်ရှီး (ကျွမ့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ)|ကွမ်ရှီးပြည်နယ်]] နှင့် [[ယူနန်ပြည်နယ်]] တို့အနီး ဖြစ်သည်ဟု ပညာရှင်များက ယူဆကြသည်။<ref name="Ostapirat2005">{{cite book |last=Ostapirat |first=W. |title=The Tai-Kadai Languages |publisher=Routledge |year=2005}}</ref> [[ကျွမ့်ဘာသာစကား|ကျွမ်း (Zhuang)]]၊ ဒုံ (Dong) နှင့် လီ (Li) လူမျိုးစုများသည် တရုတ်သမိုင်းမှတ်တမ်းများတွင် '''[[ဘိုင်ယွီ]]''' (Bai Yue; 百越) ဟု ခေါ်ဝေါ်သော ရှေးဦးလူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် ပါဝင်သည်ဟု ယူဆရသည်။<ref name="Pain2008">{{cite journal |last=Pain |first=F. |title=An Introduction to Thai Ethnohistory |journal=Journal of the Siam Society |year=2008}}</ref> [[ထိုင်းလူမျိုး|ထိုင်း]]၊ [[လာအိုလူမျိုး|လာအို]] နှင့် [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]တို့သည် ထိုအုပ်စုမှ တိုင်စကားပြောလူမျိုးစုများ အဖြစ် အရှေ့တောင်အာရှသို့ ပြန့်နှံ့ခဲ့ကြသည်။ ထိုရွှေ့ပြောင်းမှုသည် ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် အေဒီ (၁၀) ရာစုမှ (၁၂) ရာစု (1000 – 1200 CE) အတွင်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်ဟု ယူဆရသည်။<ref name="Pittayaporn2014">{{cite journal |last=Pittayaporn |first=P. |title=Layers of Chinese Loanwords in Proto-Southwestern Tai |journal=Journal of the South East Asian Linguistics Society |year=2014}}</ref> Phylogenetic tree လေ့လာမှုများအရ ခရာ-ဒိုင် နွယ်ဝင်များနှင့် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|အော်စထရိုအေးရှားတစ်]] (မွန်၊ ခမာ၊ ပလောင် စသည်) နွယ်ဝင်တို့သည် '''O1b branch''' (O-M95, O-M119) ၏ ရင်းမြစ်အချင်းချင်း နီးစပ်သူများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Kutanan2018">{{cite journal |last=Kutanan |first=W. |title=Genetic structure of Tai-Kadai speaking peoples in Thailand |journal=Scientific Reports |year=2018}}</ref> ထို့ကြောင့် သမိုင်းအစောပိုင်းတွင် [[ယန်ဇီမြစ်]]ဝှမ်းနှင့် တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းတို့တွင် အတူတကွ နေထိုင်ခဲ့ကြပြီးနောက် အော်စထရိုအေးရှားတစ် နှင့် ခရာ-ဒိုင် ဟူ၍ ကွဲထွက်ပြန့်နှံ့လာသည်ဟု ယူဆနိုင်သည်။ ခရာ-ဒိုင် လူမျိုးများတွင် ရှေးဟောင်း DNA Haplogroups များဖြစ်သော '''O1b1a1a (O-M95)''' နှင့် '''O2a2b (O-M7)''' တို့ကို တွေ့ရှိရပြီး ၎င်းတို့သည် အရှေ့တောင်အာရှနှင့် တရုတ်တောင်ပိုင်းရှိ တိုင်-ခဒိုင်လူမျိုးများအကြား မျိုးရိုးဗီဇမျှဝေမှုရှိခြင်း၏ ခိုင်မာသော သက်သေများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Sun2013">{{cite journal |last=Sun |first=J. |title=The Genetic Structure of the Tai-Kadai Peoples |journal=PLOS ONE |year=2013}}</ref> ထိုဗီဇတူညီမှုများကို [[မွန်-ခမာ ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ]] နှင့် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်]] နှစ်ဖက်လုံးတွင် အနည်းငယ်မျှသာ တွေ့ရသဖြင့် ခရာ-ဒိုင်သည် သီးခြားမျိုးရင်း (Language family isolate level) တစ်ခု ဖြစ်နိုင်သည်ဟုလည်း ယူဆနိုင်ပါသည်။<ref name="You2020">{{cite journal |last=You |first=X. |title=Paternal Genetic Structure of Tai-Kadai Speaking Populations |journal=Frontiers in Genetics |year=2020}}</ref> ==အမည်သုံးစွဲမှု== '''ခရာ-ဒိုင်''' (Kra–Dai) ဟူသော အမည်သည် ဤမိသားစုအတွင်းရှိ အဓိက အကိုင်းအခက်နှစ်ခုဖြစ်သော '''ခရာ''' (Kra) နှင့် '''တိုင်''' (Tai/Dai) တို့ကို ပေါင်းစပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ယခင်က "တိုင်-ခဒိုင်" (Tai-Kadai) ဟု အသုံးများခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က "ခဒိုင်" (Kadai) ဆိုသည်မှာ လူသိနည်းသော ခရာ (Kra) အုပ်စုကို ရည်ညွှန်းခဲ့သော်လည်း၊ နောက်ပိုင်းတွင် ပညာရှင်များက "Kadai" သည် "Tai" နှင့် "Kra" ကို သီးခြားသတ်မှတ်မှုမရှိဘဲ ရောထွေးခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်ဟု သုံးသပ်ခဲ့ကြသည်။ထို့ကြောင့် ပညာရေးနှင့် ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ အထောက်အထားများအရ ပိုမိုတိကျသော "ခရာ-ဒိုင်" (Kra–Dai) ဟူသော အမည်ကို ခေတ်သစ်ဘာသာစကားဗေဒတွင် သဘောတူ လက်ခံသုံးစွဲလာကြသည်။ ယခင်က ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများကို [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ]]၏ အခွဲတစ်ခု (Sino-Tai သီအိုရီ) အဖြစ် ယူဆခဲ့ကြသော်လည်း အောက်ပါအထောက်အထားများကြောင့် ၎င်းကို ပယ်ဖျက်ခဲ့သည် - * '''၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ:''' [[Paul K. Benedict]] က "Austro-Tai" သီအိုရီကို တင်ပြခဲ့ပြီး ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများကို အော်စထရိုနီးရှန်း (Austronesian) နှင့် ချိတ်ဆက်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ * '''၁၉၇၇ ခုနှစ်:''' Li Fang-Kuei နှင့် Laurent Sagart တို့က ခရာ-ဒိုင် နှင့် တရုတ်-တိဗက် အကြားတွင် ပုံမှန်အသံချင်း တူညီမှုများ (Regular sound correspondences) မရှိကြောင်း သက်သေပြခဲ့သည်။ * '''၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ:''' ထိုင်းဘာသာစကားနှင့် တရုတ်ဘာသာစကားအကြား အခြေခံဝေါဟာရ (Core vocabulary) တူညီမှု မရှိကြောင်း၊ ရှိနေသော တူညီချက်များသည်လည်း နှစ်ရှည်လများ ထိတွေ့မှုကြောင့် ရရှိလာသည့် "မွေးစားစကားလုံးများ" (Loanwords) သာဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုနိုင်ခဲ့သည်။ * '''၂၀၀၀ ပြည့်လွန်နှစ်များမှ ယနေ့တိုင်:''' Glottolog၊ Ethnologue နှင့် နှိုင်းယှဉ်ဘာသာဗေဒ (Comparative Linguistics) ပညာရှင် အများစုက "Sino-Tai" သီအိုရီကို တရားဝင် ပယ်ဖျက်ခဲ့ပြီး ခရာ-ဒိုင်ကို သီးခြားလွတ်လပ်သော ဘာသာစကားမိသားစုကြီးတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ == သဒ္ဒါနှင့် အသံဗေဒလက္ခဏာများ == Kra–Dai ဘာသာစကားများတွင် စဉ်ဆက်မပြတ်တွေ့ရသည့်သဒ္ဒါပုံစံများမှာ - '''သဒ္ဒါပုံစံ''' SVO word order (Subject–Verb–Object) ဥပမာ – “ႁဝ်းႁၵ်ႉသူ-ငါ+ချစ်တယ်+နင်-ฉันรักคุณ“ (မြန်မာစကားဟာ SOV ဖြစ်သဖြင့် “ငါနင့်ကိုချစ်တယ်”ပြောမှသာ အဓိပ္ပာယ်သက်ရောက်သည်။) '''Tonal system''' Tone (နိမ့်မြင့်သံ) အစဉ်အလာဖြင့်ရှိသည်။ အထူးသဖြင့် တိုင်အနွယ်ဘာသာစကားများ တွင် tone များစွာရှိသည်။ '''Monosyllabic words''' Kra–Dai languages တော်တော်များများတွင် ဗျည်းတစ်လုံး/အသံတစ်လုံးတည်းဖြင့် စကားလုံးတစ်လုံးဖွဲ့နိုင်ခြင်းရှိသည်။ '''Serial verb constructions''' Verb တချို့ကို အတိုင်းအတာတူ ချိတ်ဆက်ရေးသားခြင်း။ (ဥပမာ: သွားယူ၊ လာစား) == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|*]] [[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကား မိသားစုများ]] jp12rg03q65dfultvoqci76vsiukutk 0 274532 1029420 945543 2026-05-04T09:42:07Z EmausBot 5629 [[လီဆန်းယော့]] သို့ ပြန်ညွှန်းနှစ်ထပ်ဖြစ်နေသည်ကို ပြင်နေသည် 1029420 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[လီဆန်းယော့]] rwv76gl780f6nrrmbx9vjew5bqpxu9x 0 274862 1029387 1022252 2026-05-04T07:59:43Z CommonsDelinker 115 Removing [[:c:File:Balendra_Shah,_official_portrait.jpg|Balendra_Shah,_official_portrait.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: lta upload, fake permission. 1029387 wikitext text/x-wiki {{for|ခေတ်အဆက်ဆက်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့် [[နီပေါနိုင်ငံ]]၏ ဝန်ကြီးချုပ် စာရင်း|နီပေါ ဝန်ကြီးချုပ်များ၏ စာရင်း}} {{Infobox official post | post = ဝန်ကြီးချုပ် | body = [[နီပေါနိုင်ငံ]] | native_name = | insignia = Emblem of Nepal (alternative).svg | insigniasize = 150px | insigniacaption = နီပေါနိုင်ငံ၏အမှတ်တံဆိပ် | flag = Flag of Nepal.svg | flagsize = 100px | flagcaption = နီပေါနိုင်ငံ၏အလံ | image = | imagesize = 200px | incumbent = [[ဘာလန် ဒရာရှာ]] | incumbentsince = ၂၇ မတ် ၂၀၂၆ | member_of = နီပေါဝန်ကြီးများကောင်စီ | reports_to = နီပေါနိုင်ငံ သမ္မတ | status = ကြားဖြတ်ယာယီအစိုးရ | abbreviation = PM | residence = [[ခတ္တမန္ဒုမြို့]]၊ဝန်ကြီးချုပ်နေအိမ် <ref name="himalayandeuba">{{cite web|url=https://thehimalayantimes.com/kathmandu/pm-sher-bahadur-deuba-shifts-to-official-residence-in-baluwatar/|title=PM Deuba shifts to official residence in Baluwatar|date=19 June 2017|website=The Himalayan Times|access-date=26 March 2018}}</ref> | seat = [[ခတ္တမန္ဒုမြို့]] | style ={{Bulleted list |သမ္မတ (ဂုဏ်ထူးဆောင်ပုဂ္ဂိုလ်) |ဝန်ကြီးချုပ် (အစိုးရအဖွဲ့ အကြီးအကဲ) }} | appointer = နီပေါနိုင်ငံသမ္မတ | termlength = ၅ နှစ် | formation = {{start date and age|1806|df=yes}} | inaugural = Bhimsen Thapa | salary = (information not provided) | deputy = လက်ထောက် ယာယီဝန်ကြီးချုပ် | website = {{URL|https://primeminister.gov.np/}} | flagborder = yes | nominator = ဆန္ဒပြလူငယ်အင်အားစုများ | constituting_instrument = နီပေါနိုင်ငံ၏ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ }} '''နီပေါနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်''' သည် [[နီပေါနိုင်ငံ]] ('''Federal Democratic Republic of Nepal''') ၏ အစိုးရခေါင်းဆောင် (Head of Government) ဖြစ်သည်။ဝန်ကြီးချုပ်သည် ဝန်ကြီးအဖွဲ့ (Council of Ministers) ကို ဦးဆောင်ကာ နိုင်ငံအတွင်း အကောင်အထည်ဖော်ရေး (executive function) နှင့် မူဝါဒသတ်မှတ်ရေး (policy-making) ဆောင်ရွက်ရသည်။လက်ရှိတွင် ယာယီအစိုးရအဖြစ် ယခင် တရားသူကြီးချုပ် [[ဆူရှီလာ ကာ့ရ်ကီ]] သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၂ ရက်မှစ၍ ယာယီ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည်။ == သမိုင်းနောက်ခံ == နီပေါနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးသည် အစပိုင်းတွင် ဗိုလ်ချုပ်များ၊ မင်းသားများအုပ်ချုပ်စဉ်ကာလအတွင်း နာမည်သာရှိခဲ့သည့် ရာထူးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၁၈ ရာစုတွင် ရှား မင်းဆက် အာဏာရပြီးနောက် ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးသည် ပိုမိုအရေးပါလာခဲ့သည်။ ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် လွတ်လပ်သော ပါလီမန် အုပ်ချုပ်မှု စတင်ဖွဲ့စည်းလာခဲ့သည်။ထိုအချိန်မှစ၍ ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးသည် နီပေါနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးဖြစ်စဉ်အဓိက အခန်းကဏ္ဍဖြစ်လာခဲ့သည်။ နီပေါနိုင်ငံသည် ဖက်ဒရယ် ဒီမိုကရေစီ သမ္မတနိုင်ငံ (Federal Democratic Republic) အဖြစ် ကြေညာပြီးနောက် ဝန်ကြီးချုပ်သည် အစိုးရခေါင်းဆောင် (head of government) အဖြစ် ဆောင်ရွက်ကာ တာဝန်အများကြီးကို ဆောင်ရွက်လာရသည်။ သမ္မတ (President) သည် တရားဝင်ခေါင်းဆောင် (ceremonial head of state) အဖြစ်သာ ဆောင်ရွက်ပြီး၊ အဓိက အစိုးရဆောင်ရွက်မှုများကို ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ဝန်ကြီးအဖွဲ့ (Council of Ministers) က လုပ်ဆောင်သည်။ == အာဏာနှင့် တာဝန်များ == နီပေါနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ် သည် အခြား သမ္မတနိုင်ငံများရှိ ဝန်ကြီးချုပ်များထက် ပိုမိုအရေးပါသည့် အခန်းကဏ္ဍရှိသည်။နီပေါဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ တွင် နိုင်ငံအကောင်အထည်ဖော်ရေးနှင့် စပ်လျဉ်း၍ သမ္မတ အစား ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ဝန်ကြီးအဖွဲ့ အား ဆောင်ရွက်ခွင့် ပေးအပ်ထားကြသည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး]] [[ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ]] a27llhtqhx26d8glsjl310thvykfaz0 0 275385 1029318 1021318 2026-05-03T18:31:04Z ~2026-26943-72 142277 Words 1029318 wikitext text/x-wiki {{retaining title}} {{Infobox television | image = Sang'gre (TV series) title card.jpg | image_alt = An image with fire, water and a blue object with a glowing light. The series title is displayed on the center of the image. Four gems are seen above the series title. | caption = Title Card | genre = စိတ်ကူးယဉ် ဒရမ်မာ | based_on = ဆူဇက် ဆေဗာရို ဒေါတိုလဲရို ၏ "နတ်သမီးလေးဖော် ၂၀၁၆" | writer = {{Plainlist| * Suzette Doctolero * Anna Aleta Nadela * Jake Somera * Ays de Guzman}} | director = {{Plainlist| * Mark Reyes * Rico Gutierrez * Enzo Williams}} | creative_director = {{Plainlist| * Aloy Adlawan * R.J. Nuevas * Ricky Lee}} | starring = * ဘီယန်ကာ အူမာလီ * ရီယန် ရာမိုစ့် * ဂလိုက်ဇာ ဒီ ကာ့စ်ထရို * ဖိတ် ဒါ ဆေးလ်ဗား * အိန်ဂျယ် ဂွာဒီယန် * ကယ်ဗင် မီရန်ဒါ | open_theme = ဂျူလီ အန် ဆန် ဟိုဆေး ၏ <ref>{{cite web|url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/948837/julie-anne-san-jose-lends-voice-to-sang-gre-ost/story/ |title=Julie Anne San Jose lends voice to ''Sang'gre'' OST |author=Yap, Jade Veronique |date=June 9, 2025 |website=[[GMA Network (company)|GMA Network]] |access-date=June 19, 2025}}</ref> | country = ဖိလစ်ပိုင် | language = [[တဂ္ဂလော့ဘာသာစကား|တဂ္ဂလော့]] | num_episodes = ၂၀၀ | camera = ကင်မရာများစွာတပ်ဆင်ခြင်း | runtime = 22–35 minutes | company = GMA Entertainment Group | network = GMA Network | first_aired = {{Start date|2025|6|16}} | last_aired = လက်ရှိ | related = {{Plainlist| * ''နတ်သမီးလေးဖော် ၂၀၀၅" * ''အီသာရီယာ : အန်ကန်တာဒီယာ၏ ပဥ္စမမြောက်တိုင်းပြည် ၂၀၀၆" * '' နတ်သမီးလေးဖော် : သက်ဆုံးတိုင်ချစ်ခြင်း ၂၀၀၆" * '' နတ်သမီးလေးဖော် ၂၀၁၆"}} }} '''''Encantadia Chronicles: Sang'gre''''' သည် GMA Network မှထုတ်လွှင့်သည့် ၂၀၂၅ ဖိလစ်ပိုင်ရုပ်မြင်သံကြားဒရာမာ စိတ်ကူးယဉ် စီးရီးတစ်ခုဖြစ်သည်။ အဆိုပါစီးရီးသည် ဖိလစ်ပိုင်ရုပ်မြင်သံကြားဒရာမာစီးရီး ''Encantadia'' (၂၀၁၆) အတွက် လှည့်ဖျားမှုအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ ဒါရိုက်တာ Mark Reyes, Rico Gutierrez နှင့် Enzo Williams တို့က ရိုက်ကူးထားပြီး Bianca Umali က အဓိကသရုပ်ဆောင်အဖြစ် ပါဝင်ထားသည်။ Prime line up တွင် ၁၆ ဇွန်လ ၂၀၂၅ ခုနစ် တွင် ပြသခဲ့သည်။ စီးရီးကို [[ယူကျူ့ဘ်|YouTube]] တွင် အွန်လိုင်း ထုတ်လွှင့်ပြသလျက်ရှိသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/playlist?list=PLGRhcC_vtOradKSAZ6fLG8RHywjCOoSJe&si=Tf6vlgITO-MV7Dfv|title=''Encantadia'' 2025 (Full Episode) - YouTube|access-date=August 7, 2025}}</ref> == Premise == မိန်းကလေးတစ်ဦးသည် လူသားကမ္ဘာတွင် ကြီးပြင်းလာကာ သူမသည် Encantadia ၏ဘုရင်မ Sang'gre Danaya ၏ပျောက်ဆုံးသောသမီးဖြစ်သည်ကို မသိလိုက်ဘဲ ကြီးပြင်းလာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pep.ph/news/local/165438/sanggre-a724-20220505|title=Here's what you need to know about ''Sang'gre'', ''Encantadia'' spin-off|author=Anarcon, James Patrick|date=May 5, 2022|access-date=September 3, 2024}}</ref> နောက်ပိုင်းတွင် သူမအပေါ် ချမှတ်ထားသော ဗျာဒိတ်အရ အန်ကန်တာဒီယာ၏ ကယ်တင်ရှင်အဖြစ် လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးခံရရန် အကြောင်းဖန်လာသည်॥ == သရုပ်ဆောင်​များနှင့်​ ဇာတ်ဆောင်​များ == {{Multiple image | direction = horizontal | header = သရုပ်ဆောင် | align = center | total_width = 600 | image1 = Glaiza de Castro (2021) 11-46 screenshot.jpg | caption1 = Glaiza de Castro | alt1 = An image of Glaiza de Castro. | image2 = Kylie Padilla Dilim the Making.jpg | caption2 = Kylie Padilla | alt2 = An image of Kylie Padilla. | image3 = 菲律賓市場臺灣觀光大使Gabbi Garcia.jpg | caption3 = Gabbi Garcia | alt3 = An image of Gabbi Garcia. | image4 = Sanya Lopez (cropped).jpg | caption4 = Sanya Lopez | alt4 = An image of Sanya Lopez. | image5 = Shuvee Etrata in August 2025.jpg | caption5 = Shuvee Etrata | alt5 = An image of Shuvee Etrata. }} ;အဓိကသရုပ်ဆောင် * တယ်ရာ အဖြစ် Bianca Umali<ref>{{cite web|url=https://www.rappler.com/entertainment/series/bianca-umali-star-encantadia-spin-off-sanggre/ |title=Bianca Umali to play Danaya's daughter in ''Sang'gre'' |date=October 24, 2023 |website=[[Rappler]] |access-date=September 3, 2024}}</ref> ; ;အတွဲ ၁ သရုပ်ဆောင်များ {{Div col}} * ဖလန်မာရာ အဖြစ် Faith da Silva<ref>{{cite news|url=https://www.philstar.com/entertainment/2024/01/11/2324821/faith-da-silva-ready-look-and-play-part-sanggre |title=Faith Da Silva is ready to look and play the part of a ''Sang'gre'' |author=Donato, Jerry |date=January 11, 2024 |newspaper=[[The Philippine Star]] |access-date=September 3, 2024}}</ref> * ဒေယာ အဖြစ် Angel Guardian<ref>{{cite news|url=https://entertainment.inquirer.net/524988/iza-calzado-lends-daughter-deias-name-to-angel-guardian-for-sanggre |title=Iza Calzado lends daughter Deia's name to Angel Guardian for ''Sang'gre'' |author=Mallorca, Hannah |date=October 30, 2023 |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |access-date=September 3, 2024}}</ref> * အာဒါမူ့စ် အဖြစ် Kelvin Miranda<ref>{{cite news|url=https://www.philstar.com/pilipino-star-ngayon/showbiz/2023/11/28/2314802/mga-bagong-sanggre-kinasasabikan |title=Mga bagong Sang'gre, kinasasabikan! |author=Solis, Lolit |author-link=Lolit Solis |date=November 28, 2023 |newspaper=[[The Philippine Star]] |access-date=September 3, 2024}}</ref> * မီတဲနာ အဖြစ် Rhian Ramos<ref name="Rhian">{{cite news|url=https://www.philstar.com/entertainment/2023/11/04/2308914/wheres-cassandra-rhian-ramos-play-ice-queen-upcoming-encantadia-show |title='Where's Cassandra?': Rhian Ramos to play ice queen in upcoming ''Encantadia'' show |author=Lemit, Kathleen A. |date=November 4, 2023 |newspaper=[[The Philippine Star]] |access-date=September 3, 2024}}</ref> * အော်လ်ဂါနာ အဖြစ် Bianca Manalo<ref>{{cite web|url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/news/108837/bianca-manalo-sumalang-na-sa-fight-training-para-sa-sanggre/story?amp |title=Bianca Manalo, sumalang na sa fight training para sa ''Sang'gre'' |author=Anoc, Aimee |date=January 16, 2024 |website=[[GMA Network (company)|GMA Network]] |access-date=September 3, 2024}}</ref> * ကတ်ထရီနာ ဆဲလ်ဗာဒေါ အဖြစ် Sherilyn Reyes-Tan<ref name="Cast">{{cite web|url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/news/18970/encantadia-chronicles-sanggre-story-conference/photo |title=''Encantadia Chronicles: Sang'gre'' Story Conference |author=Anoc, Aimee |date=November 7, 2023 |website=[[GMA Network (company)|GMA Network]] |access-date=September 3, 2024}}</ref> * မိုနာ ရေးယက်စ် အဖြစ် Manilyn Reynes<ref name=powerhouse>{{cite web|url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/tv/encantadia_chronicles_sanggre/123208/the-legacy-lives-on-encantadia-chronicles-sanggre/story |title=The Legacy Lives On: ''Encantadia Chronicles: Sang'gre''! |date=June 10, 2025 |website=[[GMA Network (company)|GMA Network]] |access-date=June 10, 2025}}</ref> * ဇာအူး အဖြစ် Gabby Eigenmann<ref name=powerhouse/> * ဟာဗီယာ ရေးယက်စ် အဖြစ် Boboy Garovillo<ref name=powerhouse/> * ရုက္ခစိုး အဖြစ် Benjie Paras<ref name=powerhouse/> * အက်ဒ်နူ အဖြစ် Jamie Wilson<ref name=Cast/> * ဒီနာ အဖြစ် Therese Malvar<ref name=powerhouse/> * အာကီရို အဖြစ် Vince Maristela<ref name=Cast/> * ဒါရွန် အဖြစ် Jon Lucas<ref name=powerhouse/> * ဗက်ရှ်ဒီတာ အဖြစ် Shuvee Etrata<ref>{{cite news|url=https://www.sunstar.com.ph/davao/sparkle-introduces-the-powerhouse-of-beautiful-women-of-sparkle-10 |title=Sparkle introduces the powerhouse of beautiful women of Sparkle 10 |date=February 16, 2024 |newspaper=[[SunStar]] |access-date=September 3, 2024}}</ref> * ကာမီ ဆေးလ်ဗာဒေါ အဖြစ် Pam Prinster<ref name=Cast/> Rere Madrid * ဆိုဒါရီရို့စ် အဖြစ် Luis Hontiveros<ref>{{cite web|url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/celebritylife/news/107330/luis-hontiveros-grows-hair-for-upcoming-project/story?amp |title=Luis Hontiveros grows hair for upcoming project |author=Acar, Aedrianne |date=November 22, 2023 |website=GMA Network |access-date=September 3, 2024}}</ref> * တပ်မှူး မိုင်ကာ အဖြစ် Cheska Inigo<ref name=powerhouse/> * ကောဆာဗာ အဖြစ် Billie Hakenson<ref name=powerhouse/> * Hailey Dizon<ref name=powerhouse/> * မန်တု အဖြစ် Vito Gueco<ref name=Cast/> * တုမန် အဖြစ် Kiel Gueco<ref name=Cast/> * မြို့တော်ဝန် အမ်မီ ဆေးလ်ဗာဒေါ အဖြစ် Ricky Davao<ref name=Cast/> * အာနာကာ အဖြစ် Mika Salamanca<ref>{{cite news|url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/949713/michelle-dee-mika-salamanca-encantadia-onicles-sanggre/story/ |title=Michelle Dee, Mika Salamanca make debut appearances in ''Encantadia Chronicles: Sang'gre'' |author=Basina, Carby Rose |date=June 17, 2025 |website=[[GMA Network (company)|GMA Network]] |access-date=June 24, 2025}}</ref> * Matt Lozano<ref name=powerhouse/> * Paolo Paraiso<ref name=powerhouse/> * Shiela Marie Rodriguez<ref name=powerhouse/> * Moi Bien<ref name=powerhouse/> * Lotlot Bustamante<ref name=powerhouse/> * Heath Jornales<ref name=powerhouse/> {{Div col end}} ;အတွဲ ၂ ထပ်တိုးသရုပ်ဆောင်များ {{Div col}} * ကလေးဘ၀ မီတဲနာ အဖြစ် Sienna Stevens<ref>{{cite web|url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/948832/sienna-stevens-mitena-sanggre/story/ |title=Sienna Stevens to play young Mitena in ''Sang'gre'' |date=June 9, 2025 |website=[[GMA Network (company)|GMA Network]] |access-date=June 19, 2025 |language=en}}</ref> * ဒါနာယာ အဖြစ် Sanya Lopez<ref>{{cite news|url=https://www.philstar.com/pang-masa/pang-movies/2023/12/19/2319950/bianca-sanyaumpisa-na-bilang-sanggre |title=Bianca at Sanya, umpisa na bilang ''Sang'gre''! |author=Solis, Lolit |author-link=Lolit Solis |date=December 19, 2023 |newspaper=[[The Philippine Star]] |access-date=September 3, 2024}}</ref> * ပီရေနာ အဖြစ် Glaiza de Castro<ref>{{cite web|url=https://www.rappler.com/entertainment/series/glaiza-de-castro-rhian-ramos-join-cast-gma-sanggre/ |title=Glaiza de Castro, Rhian Ramos join cast of GMA's ''Sang'gre'' |date=November 5, 2023 |website=[[Rappler]] |access-date=September 3, 2024}}</ref> * အမီဟန် အဖြစ် Kylie Padilla<ref>{{cite news|url=https://www.philstar.com/entertainment/2025/04/12/2435507/sumakses-sa-cgi-encantadia-chronicles-sanggre-drops-new-teaser |title=Sumakses sa CGI: ''Encantadia Chronicles: Sang'gre'' drops new teaser |author=Llemit, Kathleen A. |date=April 12, 2025 |newspaper=[[The Philippine Star]] |access-date=May 21, 2025}}</ref> * အလီနာ အဖြစ် Gabbi Garcia<ref>{{cite news|url=https://www.philstar.com/entertainment/2025/04/03/2433054/why-gabbi-garcia-has-lot-her-plate-these-days |title=Why Gabbi Garcia has a lot on her plate these days |author=Donato, Jerry |date=April 3, 2025 |newspaper=The Philippine Star |access-date=May 22, 2025}}</ref> * အီဘရာဟင်/အီဘာရို အဖြစ် Ruru Madrid<ref>{{cite web|url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/918308/ruru-madrid-back-on-sang-gre-set-as-ybrahim/story/ |title=Ruru Madrid back on ''Sang'gre'' set as Ybrahim |author=Roque, Nika |date=August 27, 2024 |website=GMA Network |access-date=September 3, 2024}}</ref> * အာကီ အဖြစ် Rocco Nacino<ref>{{cite web|url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/887212/it-s-official-rocco-nacino-will-return-as-aquil-in-sang-gre/story/ |title=It's official: Rocco Nacino will return as 'Aquil' in ''Sang'gre'' |date=November 3, 2023 |website=GMA Network |access-date=September 3, 2024}}</ref> * ကက်သျှိုပီယာ အဖြစ် Solenn Heussaff<ref>{{cite news|url=https://www.philstar.com/entertainment/2024/06/21/2364249/solenn-heussaff-raring-go-back-acting-encantadia-sanggre/ |title=Solenn Heussaff raring to go back to acting via ''Encantadia Sanggre'' |author=Llemit, Kathleen A. |date=June 21, 2024 |newspaper=[[The Philippine Star]] |access-date=September 3, 2024}}</ref> * Nesthy Petecio<ref>{{cite web|url=https://www.pep.ph/pepalerts/cabinet-files/182367/nesthy-petecio-diana-zubiri-a734-20240815 |title=Nesthy Petecio, makakasali sa ''Sang'gre'' dahil kay Diana Zubiri |author=Gabinete, Jojo |date=August 15, 2024 |website=PEP |access-date=September 3, 2024}}</ref> * လီရာ အဖြစ် Mikee Quintos<ref name="Lira">{{cite web|url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/948749/mikee-quintos-kate-valdez-lira-mira-sanggre/story/ |title=Mikee Quintos, Kate Valdez return as Lira, Mira in ''Sang'gre'' |date=June 8, 2025 |website=GMA Network |access-date=June 8, 2025 |language=en}}</ref> * မီရာ အဖြစ် Kate Valdez<ref name=Lira/> * သီယို အဖြစ် Martin del Rosario<ref name=powerhouse/> * ကက်စန်ဒရာ အဖြစ် Michelle Dee<ref name=powerhouse/> * အယ်လ်မီရို အဖြစ် Derrick Monasterio<ref name=powerhouse/> * အာဂွာ အဖြစ် Elle Villanueva<ref name=powerhouse/> * အာမီယာ အဖြစ် Ysabel Ortega<ref name=powerhouse/> * ဆာရီယာ အဖြစ် Lexi Gonzales<ref name=powerhouse/> * ဝန်တု အဖြစ် Buboy Villar<ref name=powerhouse/> * အဗီလန် အဖြစ် Radson Flores<ref name=powerhouse/> * မယ်မန် အဖြစ် Wendell Ramos<ref name=powerhouse/> * အမှန်တရား စမ်းချောင်း၏ မျက်နှာအဖြစ် Ashley Rivera<ref name=powerhouse/> * အော်နီယာ အဖြစ် Maxine Medina<ref name=powerhouse/> * မူရိုစ့် အဖြစ် Carlo Gonzales<ref name=powerhouse/> * အဇူလန် အဖြစ် Marx Topacio<ref name=powerhouse/> * အလီပသို အဖြစ် Jay Ortega<ref name=powerhouse/> * ရစ်ကစ် အဖြစ် Skye Chua<ref name=powerhouse/> * ဟက်ဒရစ် အဖြစ်Larkin Castor<ref name=powerhouse/> * မာယူမီ အဖြစ် Brianna Bunagan<ref name=powerhouse/> * ဂါယာ အဖြစ် Cassandra Lavarias<ref name=powerhouse/> * အက်ရှ်နက် အဖြစ် Justin De Dios<ref name=powerhouse/> * အီသာ အဖြစ် Janice Hung * အီနူအို အဖြစ် Red Dailla *ဟာဂွန် အဖြစ် John Arcilla *အာဂါနဲ အဖြစ် Rochelle Pangilinan *အက်နမ် အဖြစ် Mikoy Morales *ချက်ဒရူ အဖြစ် Prince Clemente *ကာမီ အဖြစ် Rere Madrid *ဟာရာဟန် အဖြစ် Diana Zubiri *ဆယ်လယ်ဘက်စ် အဖြစ် Gazini Gonados *လာဗန်နီယာ အဖြစ် Ina Feleo *အောစရမ် အဖြစ် Migs Villasis *တာဘွန် အဖြစ် Carla Martinez *ဂါဂန် အဖြစ် Tom Rodriguz *ဟာလီရာ အဖြစ် Maria Athisa Manalo *ပေါင်ပေါင် အဖြစ် Ryan Yllana *ရာကီရှာ အဖြစ် Jenzel Angeles *အယ်ရယ်နေယာ အဖြစ် Patricia Tumulak *ဂေါ်နာ အဖြစ် Diane Dela Fuente *အရယ်ရှကာ အဖြစ် Andrea Torres *ကယ်ရိုစ့် အဖြစ် Kiel Rodriguez *အမ်ရေးအဖြစ် John Emanuel Catillo *အဲလီယပ်စ် အဖြစ် Elias J. TV {{Div col end}} == ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး == ''Encantadia'' သည် GMA Network မှထုတ်လွှင့်သော ၂၀၀၅ ဖိလစ်ပိုင်ရုပ်သံစီးရီးတစ်ခုဖြစ်သည်။ Suzette Doctolero မှ ဖန်တီးထားပြီး Sunshine Dizon၊ Iza Calzado၊ Karylle၊ Diana Zubiri၊ Dingdong Dantes နှင့် Jennylyn Mercado တို့ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ထားသည်။ ယင်းစီးရီးသည် ရုပ်မြင်သံကြားစီးရီးနှစ်ခုဖြစ်သည့် ''Etheria: Ang Ikalimang Kaharian ng Encantadia'' (2005-06) နှင့် ''Encantadia: Pag-ibig Hanggang Wakas'' (2006) တို့နှစ်ခုစလုံး၏ နောက်ဆက်တွဲအဖြစ် ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် တူညီသောခေါင်းစဉ် အောက်တွင် တီဗီစီးရီးတစ်ခုကိုပြသခဲ့ပြီး ထိုစီးရီးတွင် Glaiza de Castro ၊ Kylie Padilla ၊ Gabbi Garcia နှင့် Sanya Lopez တို့ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.pep.ph/news/local/24058/five-highlights-to-look-forward-to-in-emencantadiaems-pilot-episode|title=Encantadia 2016 Sneak Peek: Five highlights to look forward to in pilot episode|date=July 14, 2016|archivedate=September 3, 2024}}</ref> ၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁ ခုနစ် တွင် ရုပ်မြင်သံကြားစီးရီး ''Encantadia Chronicles: Sang'gre သည်'' GMA Network အတွက် ၂၀၂၂ခုနစ်တွင် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.rappler.com/entertainment/series/gma-encantadia-gets-spin-off-series-sanggre/|title=GMA's ''Encantadia'' gets spin-off series|date=January 26, 2022|archivedate=September 3, 2024}}</ref> ၂၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃ တွင် စီးရီးကို ၂၀၂၄ သို့ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/892627/sang-gre-all-star-teaser-to-be-shown-at-gma-s-kapuso-countdown-to-2024/story/|title=''Sang'gre'' all-star teaser to be shown at GMA's Kapuso Countdown to 2024|date=December 29, 2023|archivedate=September 3, 2024}}</ref> စီးရီးကို Doctolero မှရေးသားခဲ့ပြီး RJ Nuevas မှ ဖန်တီးမှုဒါရိုက်တာအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ဇာတ်ညွှန်းရေးဆရာ Ricky Lee ၊ Anna Aleta Nadela၊ Jake Somera၊ Ays de Guzman နှင့် ပရိုဂရမ်မန်နေဂျာ Ali Nokom-Dedicatoria တို့သည်လည်း ထုတ်လုပ်ရေးအဖွဲ့၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.pep.ph/news/local/163432/ricky-lee-sanggre-a724-20220125|title=Legendary screenwriter Ricky Lee joins creative team of ''Sang'gre''|author=Anarcon, James Patrick|date=January 25, 2022|access-date=September 3, 2024}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/hobbiesandactivities/876653/sang-gre-first-concept-art-revealed-at-san-diego-comic-con/story/|title=''Sang'gre'' first concept art revealed at San Diego Comic-Con|date=July 23, 2023|access-date=September 3, 2024}}</ref> အစပိုင်းတွင် Mark A. Reyes ကို ဒါရိုက်တာအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင စီးရီးမှနုတ်ထွက်ခဲ့သည်။ Rico Gutierrez နှင့် Enzo Williams တို့က ၎င်း၏နေရာတွင် အစားထိုးတာဝန်ယူခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.pep.ph/news/local/183755/rico-gutierrez-enzo-williams-mark-reyes-sang-gre-a734-20241104|title=Rico Gutierrez, Enzo Williams replace Mark Reyes in ''Sang'gre''|author=Gabinete, Jojo|date=November 4, 2024|access-date=November 4, 2024}}</ref> == သရုပ်ဆောင်များ == ၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ဖိလစ်ပိုင်မင်းသမီး Bianca Umali ၏ ဓာတ်ပုံကို San Diego Comic-Con တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://tribune.net.ph/2023/10/bianca-umali-to-star-in-encantadia-spin-off-series-sanggre/|title=Bianca Umali to star in ''Encantadia'' spin-off series ''Sang'gre''|author=Bote, Jia|date=October 26, 2023|archivedate=September 3, 2024}}</ref> ဖိလစ်ပိုင်မင်းသား Kelvin Miranda နှင့် ဖိလစ်ပိုင်မင်းသမီး Faith da Silva နှင့် Angel Guardian တို့ကိုလည်း ထိုလတွင်ပင် ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pep.ph/news/local/176770/faith-angel-kelvin-join-bianca-sanggre-a5132-20231027|title=Faith Da Silva, Angel Guardian, Kelvin Miranda join Bianca Umali in ''Encantadia Chronicles: Sang'gre''|author=Baylon, Kriztynne Joy|date=October 27, 2023|access-date=September 3, 2024}}</ref> နိုဝင်ဘာလတွင် ဖိလစ်ပိုင်မင်းသမီး Rhian Ramos သည် စီးရီး၏ဗီလိန်ဖြစ်သော Mitena အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * {{Official website|https://www.gmanetwork.com/entertainment/tv/encantadia_chronicles_sanggre}} * {{IMDb title|12374544}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ]] r8tna2w5w6skybb1yg4nwgqh0r7ji1v 0 281923 1029388 1022250 2026-05-04T07:59:47Z CommonsDelinker 115 Removing [[:c:File:Balendra_Shah,_official_portrait.jpg|Balendra_Shah,_official_portrait.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: lta upload, fake permission. 1029388 wikitext text/x-wiki {{About|နီပေါနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ စာရင်းဆောင်းပါး|[[နီပေါနိုင်ငံ]]၏ ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူး|နီပေါနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ် }} နီပေါနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးသည် [[နီပေါနိုင်ငံ]]သမိုင်းတလျှောက် အမျိုးမျိုးသော နာမည်များဖြင့် ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။နီပေါမင်းဆက်၏အစောပိုင်းအုပ်ချုပ်မှုတွင် ဝန်ကြီးချုပ် ရာထူးကို ထားရှိခဲ့ကြသည်။ထိုရာထူးကို နိုင်ငံရေးအာဏာရှိ မိသားစုများမှ ဆင်းသက်လာကြသူများက တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် ခေတ်အဆက်ဆက်ပြောင်းလဲလာပြီးနောက် ယနေ့ခေတ်လက်ရှိ နီပေါနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ် သည် အခြား သမ္မတနိုင်ငံများရှိ ဝန်ကြီးချုပ်များထက် ပိုမိုအရေးပါသည့် အခန်းကဏ္ဍ၌ ရပ်တည်လျှက်ရှိသည်။နီပေါနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ တွင် နိုင်ငံအရေးကိစ္စ ကောင်အထည်ဖော်ရေးနှင့် စပ်လျဉ်း၍ သမ္မတ အစား ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ဝန်ကြီးအဖွဲ့ကို ဆောင်ရွက်ခွင့် ပေးအပ်ထားကြသည်။<ref>{{cite book |last1=Mandal |first1=Monika |date=2013 |title=Social Inclusion of Ethnic Communities in Contemporary Nepal |publisher=Maulana Abdul Kalam Azad Institute of Asian Studies (MAKAIS) |isbn=978-93-81904-58-9}}</ref> == ခေတ်အဆက်ဆက် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ကြသူများစာရင်း == === ၁၈၀၀ ခုနှစ် မတိုင်မီကာလ ခေါင်းဆောင်များ === {| class="wikitable" style="text-align:center; border:1px #aaf solid; width:100%;" |- !rowspan="2" | စဉ် !rowspan="2" style="width:60px;" | ပုံ !rowspan="2" style="width:150px;" | အမည် !colspan="2" | ရာထူးသက်တမ်း !rowspan="2" style="width:90px;" | ဘုရင် |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် |- style="background:#EEEEEE" ! ၁ |[[File:Bamsa Raj Pandey.jpg|60px]] |Vamsharaj Pande <br />{{small|(၁၇၃၉–၁၇၈၅)}} | {{Circa|1776}} | {{Circa|1779}} ! rowspan="2" style="font-weight:normal" |Pratap Singh Shah <br />[[File:Pratap Singh Shah.jpg|80px]]<br />{{small|(၁၇၅၁–၁၇၇၇)}} |- style="background:#EEEEEE" ! ၂ |[[File:No image.png|60px]] |Swarup Singh Karki <br />{{small|(၁၇၅၁–၁၇၈၅)}} | {{Circa|1776}} | {{Circa|1777}} |- style="background:#EEEEEE" ! ၃ |[[File:No image.png|60px]] |Sarbajit Rana Magar<br />{{small|(၁၇၅၀–၁၇၇၈)}} | {{Circa|1777}} | {{Circa|1778}} ! rowspan="5" style="font-weight:normal" |Rana Bahadur Shah <br />[[File:Rana Bahadur Shah.jpg|80px]]<br />{{small|(၁၇၇၅–၁၈၀၆)}} |- style="background:#EEEEEE" ! (၁) |[[File:Bamsa Raj Pandey.jpg|60px]] |Vamsharaj Pande <br />{{small|(၁၇၃၉–၁၇၈၅)}} | {{Circa|1782}} | {{Circa|1785}} |- style="background:#EEEEEE" ! ၄ |[[File:Abhiman Singh Basnyat.jpg|60px]] |Abhiman Singh Basnet|Abhiman Singh Basnyat <br />{{small|(၁၇၄၄–၁၈၀၀)}} | {{Circa|1785}} | {{Circa|1794}} |- style="background:#EEEEEE" ! — |[[File:No image.png|60px]] |Bahadur Shah of Nepal <br/>{{small|(၁၇၅၇–၁၇၉၇)}} | {{Circa|1785}} | {{Circa|1794}} |- style="background:#EEEEEE" ! rowspan="2" | ၅ | rowspan="2" |[[File:Kirtiman Singh Basnyat (cropped).jpg|60px]] | rowspan="2" |Kirtiman Singh Basnyat <br />{{small|(၁၇၆၀–၁၈၀၁)}} | rowspan="2" | {{Circa|1794}} | rowspan="2" | {{Circa|1801}} |- ! rowspan="2" style="font-weight:normal" |Girvan Yuddha Bikram Shah <br />[[File:King Girvan Yuddhavikram Shah (1797-1816) (restoration) (cropped).jpg|80px]]<br />{{small|(၁၇၉၉–၁၈၁၆)}} |- style="background:#EEEEEE" ! ၆ |[[File:No image.png|60px]] |Bakhtawar Singh Basnyat <br />{{small|(၁၇၅၉– ၁၈၄၀)}} | {{Circa|1801}} | {{Circa|1803}} |} === (၁၈၀၃ - ၁၈၄၆) ကာလ ဝန်ကြီးချုပ်များ === {| class="wikitable" style="text-align:center; border:1px #aaf solid; width:100%;" |- !rowspan="2" | စဉ် !rowspan="2" style="width:60px;" | ပုံ !rowspan="2" style="width:150px;" | အမည် !colspan="2" | ရာထူးသက်တမ်း !rowspan="2" style="width:90px;" | ဘုရင် |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် |- style="background:#EEEEEE" ! ၁ |[[File:Damodar Pande.jpg|60px]] |Damodar Pande <br/>{{small|(၁၇၅၂–၁၈၀၄)}} | ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈၀၃ | မတ် ၁၈၀၄ ! rowspan="3" style="font-weight:normal" |Girvan Yuddha Bikram Shah<br />[[File:King Girvan Yuddhavikram Shah (1797-1816) (restoration) (cropped).jpg|80px]]<br />{{small|(၁၇၉၉–၁၈၁၆)}} |- style="background:#EEEEEE" ! — |[[File:Rana Bahadur Shah.jpg|60px]] |Rana Bahadur Shah <br/>{{small|(၁၇၇၅–၁၈၀၆)}} | ၁၈၀၄ | ၂၅ ဧပြီ ၁၈၀၆ |- style="background:#EEEEEE" ! rowspan="2" | ၂ | rowspan="2" |[[File:Bhimsen-thapa-painting (cropped).jpg|60px]] | rowspan="2" |Bhimsen Thapa <br/>{{small|(၁၇၇၅–၁၈၃၉)}} | rowspan="2" | ၁၈၀၆ | rowspan="2" | ဇူလိုင် ၁၈၃၇ |- ! rowspan="9" style="font-weight:normal" |Rajendra Bikram Shah <br />[[File:King Bikram Shah Deva of Nepal (cropped).jpg|80px]]<br />{{small|(၁၈၁၆–၁၈၄၇)}} |- style="background:#EEEEEE" ! ၃ |[[File:Ranajang Pande.jpg|60px]] |Rana Jang Pande <br/>{{small|(၁၇၈၉–၁၈၄၃)}}<br/>{{small|''1st time''}} | ၁၈၃၇ | ၁၈၃၇ |- style="background:#EEEEEE" ! ၄ |[[File:Ranganath Paudyal.jpg|60px]] |Ranga Nath Poudyal <br/>{{small|(၁၇၇၃–၁၈၄၆)}}<br/>{{small|''1st time''}} | အောက်တိုဘာ ၁၈၃၇ | ဩဂုတ် ၁၈၃၈ |- style="background:#EEEEEE" ! ၅ |[[File:Puskar Shah.jpg|60px]] |Chautariya Puskhar Shah<br/>{{small|(၁၇၈၄–၁၈၄၆)}} | အောက်တိုဘာ ၁၈၃၈ | ၁၈၃၉ |- style="background:#EEEEEE" ! (၃) |[[File:Ranajang Pande.jpg|60px]] |Rana Jang Pande<br/>{{small|(၁၇၈၉–၁၈၄၃)}}<br/>{{small|''2nd time''}} | ဧပြီ ၁၈၃၉ | ၁၈၄၀ |- style="background:#EEEEEE" ! (၄) |[[File:Ranganath Paudyal.jpg|60px]] |Ranga Nath Poudyal<br/>{{small|(၁၇၇၃–၁၈၄၆)}}<br/>{{small|''2nd time''}} | ၁၉၄၀ | ၁၈၄၀ |- style="background:#EEEEEE" ! ၆ |[[File:Fatteh Jang Shah.jpg|60px]] |Fateh Jung Shah<br/>{{small|(၁၈၀၅–၁၈၄၆)}}<br/>{{small|''1st time''}} | နိုဝင်ဘာ ၁၈၄၀ | ဇန်နဝါရီ ၁၈၄၃ |- style="background:#EEEEEE" ! ၇ |[[File:Mathabar Simha Thapa.jpg|60px]] |Mathabar Singh Thapa<br/>{{small|(၁၇၉၈–၁၈၄၅)}} | နိုဝင်ဘာ ၁၈၄၃ | ၁၇ မေ ၁၈၄၅ |- style="background:#EEEEEE" ! (၆) |[[File:Fatteh Jang Shah.jpg|60px]] |Fateh Jung Shah <br/>{{small|(၁၈၀၅–၁၈၄၆)}} | စက်တင်ဘာ ၁၈၄၅ | ၁၄ စက်တင်ဘာ ၁၈၄၆ |} === ဘုရင်ခေတ် ဝန်ကြီးချုပ်များ (၁၈၄၆ - ၁၉၅၁) === {| class="wikitable" style="text-align:center; border:1px #aaf solid; width:100%;" |- !rowspan="2" | စဉ် !rowspan="2" style="width:60px;" | ပုံ !rowspan="2" style="width:150px;" | အမည် !colspan="3" | ရာထူးသက်တမ်း !rowspan="2" style="width:90px;" | ဘုရင် |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !ရက်ပေါင်း |- style="background:#EEEEEE" !၈ |[[File:Jung Bahadur Rana in 1887.jpg|60px]] |Jung Bahadur Rana<br/>{{small|(၁၈၁၆–၁၈၇၇)}}<br/>{{small|''1st time''}} |၁၅ စက်တင်ဘာ ၁၉၄၆ |၁ ဩဂုတ် ၁၈၅၆ |{{age in years and days|1846|9|15|1856|8|1}} ! rowspan="5" style="font-weight:normal" |Surendra Bikram Shah <br />[[File:King Surendra Bikram Shah 1 (cropped).jpg|80px]]<br />{{small|(၁၈၄၇–၁၈၈၁)}} |- style="background:#EEEEEE" ! ၉ |[[File:Bam Bahadur Kunwar.jpg|60px]] |Bam Bahadur Kunwar <br/>{{small|(၁၈၁၈–၁၈၅၇)}} | ၁ ဩဂုတ် ၁၈၅၆ | ၂၅ မေ ၁၈၅၇ |{{age in years and days|1856|8|1|1857|5|25}} |- style="background:#EEEEEE" ! — |[[File:No image.png|60px]] |Krishna Bahadur Kunwar Rana <br/>{{small|(၁၈၂၃–၁၈၆၃)}}<br/>{{small|''Acting Prime Minister''}} | ၂၅ မေ ၁၈၅၇ | ၂၈ ဇွန် ၁၈၅၇ |{{age in years and days|1857|5|25|1857|6|28}} |- style="background:#EEEEEE" ! (၈) |[[File:Jung Bahadur Rana in 1887.jpg|60px]] |Jung Bahadur Rana<br/>{{small|(၁၈၁၆–၁၈၇၇)}}<br/>{{small|''2nd time''}} | ၂၈ ဇွန် ၁၈၅၇ | ၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈၇၇ |{{age in years and days|1857|6|28|1877|2|25}} |- style="background:#EEEEEE" ! rowspan="2" | ၁၀ | rowspan="2" |[[File:Ranodip Singh Kunwar.jpg|60px]] | rowspan="2" |Ranodip Singh Kunwar<br/>{{small|(၁၈၂၅–၁၈၈၅)}} | rowspan="2" | ၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈၇၇ | rowspan="2" | ၂၂ နိုဝင်ဘာ ၁၈၈၅ <br/> | rowspan="2" |{{age in years and days|1877|2|25|1885|11|22}} |- ! rowspan="4" style="font-weight:normal" |Prithvi Bir Bikram Shah <br />[[File:Prithvi Bir Bikram Shah standing (cropped).png|80px]]<br />{{small|(၁၈၈၁–၁၉၁၁)}} |- style="background:#EEEEEE" ! ၁၁ | [[File:Prime Minister Bir Shumsher Sitting (cropped).png|60px]] |Bir Shumsher Jung Bahadur Rana <br />{{small|(၁၈၅၂–၁၉၀၁)}} | ၂၂ နိုဝင်ဘာ ၁၈၈၅ | ၅ မတ် ၁၉၀၁ |{{age in years and days|1885|11|22|1901|3|5}} |- style="background:#EEEEEE" ! ၁၂ |[[File:Dev Shumsher Jung Bahadur Rana (cropped).png|60px]] |Dev Shumsher Jung Bahadur Rana <br />{{small|(၁၈၆၂–၁၉၁၄)}} | ၅ မတ် ၁၉၀၁ | ၂၇ ဇွန် ၁၉၀၁ |{{age in years and days|1901|3|5|1901|6|27}} |- style="background:#EEEEEE" ! rowspan="2" | ၁၃ | rowspan="2" |[[File:Maharaja Chandra Shamsher.jpg|60px]] | rowspan="2" |Chandra Shumsher Jung Bahadur Rana <br />{{small|(၁၈၅၆–၁၉၂၉)}} | rowspan="2" | ၂၇ ဇွန် ၁၉၀၁ | rowspan="2" | ၂၆ နိုဝင်ဘာ ၁၉၂၉ | rowspan="2" |{{age in years and days|1901|6|27|1929|11|26}} |- ! rowspan="5" style="font-weight:normal" |Tribhuvan Bir Bikram Shah<br />[[File:King Tribhuvan (cropped).png|80px]]<br />{{small|(၁၉၁၁–၁၉၅၅)}} |- style="background:#EEEEEE" ! ၁၄ |[[File:Prime Minister Bhim Shamsher 2 (cropped).png|60px]] |Bhim Shumsher Jung Bahadur Rana <br />{{small|(၁၈၆၅–၁၉၃၂)}} | ၂၆ နိုဝင်ဘာ ၁၉၂၉ | ၁ စက်တင်ဘာ ၁၉၃၂ |{{age in years and days|1929|11|26|1932|9|1}} |- style="background:#EEEEEE" ! ၁၅ |[[File:Juddha Shumsher Jung Bahadur Rana (cropped).png|60px]] |Juddha Shumsher Jung Bahadur Rana <br />{{small|(၁၈၇၅–၁၉၅၂)}} | ၁ စက်တင်ဘာ ၁၉၃၂ | ၂၉ နိုဝင်ဘာ ၁၉၄၅ |{{age in years and days|1932|9|1|1945|11|29}} |- style="background:#EEEEEE" ! ၁၆ |[[File:Padma Shumsher Jung Bahadur Rana.png|60px]] |Padma Shumsher Jung Bahadur Rana <br />{{small|(၁၈၈၂–၁၉၆၁)}} | ၂၉ နိုဝင်ဘာ ၁၉၄၅ | ၃၀ ဧပြီ ၁၉၄၈ |{{age in years and days|1945|11|29|1948|4|30}} |- style="background:#EEEEEE" ! ၁၇ |[[File:Mohan Shumsher (cropped).png|60px]] |Mohan Shumsher Jung Bahadur Rana <br />{{small|(၁၈၈၅–၁၉၆၇)}} | ၃၀ ဧပြီ ၁၉၄၈ | ၁၂ နိုဝင်ဘာ ၁၉၅၁ |{{age in years and days|1948|4|30|1951|11|12}} |} === လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ဝန်ကြီးချုပ်များ (၁၉၅၁–၁၉၆၀) === {| class="wikitable" style="text-align:center; border:1px solid black; width:100%;" !အမှတ်စဉ် !ပုံ   !အမည် !တာဝန်စတင်ရက်   !တာဝန်ပြီးဆုံးရက်  !ဘုရင်အမည်  |- |၁၈   |[[ဖိုင်:Matrika_Prasad_Koirala2.jpg|66x66px]]   |Matrika Prasad Koirala  |၁၆ နိုဝင်ဘာ ၁၉၅၁   |၁၄ ဩဂုတ် ၁၉၅၂   |rowspan="2" |Tribhuvan of Nepal <br /> [[File:Tribhuvan 1937 (cropped).jpg|73x73px]]<br /> (၁၉၁၁ - ၁၉၅၅) |- |— |[[File:Tribhuvan 1937 (cropped).jpg|66x66px]] |Tribhuvan of Nepal  |၁၄ ဩဂုတ် ၁၉၅၂   |၁၅ ဇွန် ၁၉၅၃   |- |၁၈   |[[ဖိုင်:Matrika_Prasad_Koirala2.jpg|66x66px]]   |Matrika Prasad Koirala  |၁၅ ဇွန် ၁၉၅၃ |၁၁ ဧပြီ ၁၉၅၅ |rowspan= "6" |Mahendra Bir Bikram Shah Dev <br /> [[File:Mahendra Ratna 1957 (cropped).jpg|73x73px]]<br /> (၁၉၅၅ - ၁၉၇၂) |- |— |[[File:Mahendra Ratna 1957 (cropped).jpg|66x66px]]     |Mahendra Bir Bikram Shah Dev |၁၄ ဧပြီ ၁၉၅၅ |၁၁ ဧပြီ ၁၉၅၅ |-  |၁၉   |[[ဖိုင်:Tanka_Prasad_Acharya_(cropped).jpg|80x80px]]   |Tanka Prasad Acharya |၂၇ ဇန်နဝါရီ ၁၉၅၆   |၂၆ ဇူလိုင် ၁၉၅၇   |- |၂၀   |[[ဖိုင်:KI_Singh.jpg|79x79px]]   |Kunwar Indrajit Singh   |၂၆ ဇူလိုင် ၁၉၅၇   |၁၅ မေ ၁၉၅၈   |- |၂၁   |[[ဖိုင်:Subarna_shumasher.jpg|80x80px]]   |Subarna Shamsher Rana  |၁၅ မေ ၁၉၅၈   |၂၇ မေ ၁၉၅၉   |- |၂၂   |[[ဖိုင်:BP_Koirala.jpg|73x73px]]   |Bishweshwar Prasad Koirala  |၂၇ မေ ၁၉၅၉   |၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၆၀ |} === ၁၉၆၀ - ၁၉၉၀ ကာလ ဝန်ကြီးချုပ်များ === {| class="wikitable" style="text-align:center; border:1px #aaf solid; width:100%;" |- !rowspan="2" | စဉ် !rowspan="2" style="width:60px;" | ပုံ !rowspan="2" style="width:150px;" | အမည် !colspan="3" | ရာထူးသက်တမ်း !rowspan="2" style="width:90px;" | ဘုရင် |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !ရက်ပေါင်း |- !— |[[File:Mahendra Ratna 1957 (cropped).jpg|60px]] |{{small|''Direct rule by King''}}<br/>Mahendra Bir Bikram Shah<br/> | ၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၆၀ | ၂ ဧပြီ ၁၉၆၃ |{{age in years and days|1960|12|15|1963|4|2}} ! rowspan="8" style="font-weight:normal" |'''Mahendra Bir Bikram Shah'''<br />[[File:Mahendra Ratna 1957 (cropped).jpg|80px]]<br />{{small|(၁၉၅၅–၁၈၇၂)}} |- style="background:#EEEEEE" ! 23 |[[File:Tulsi Giri, 1963 (cropped).jpg|60px]] |'''Tulsi Giri'''<br/><br/> | ၂ ဧပြီ ၁၉၆၃ | ၂၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၆၃ |{{age in years and days|1963|4|2|1963|12|23}} |- style="background:#EEEEEE" ! 24 |[[File:Surya Bahadur Thapa 2005-11-24.jpg|60px]] |'''Surya Bahadur Thapa'''<br/> | ၂၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၆၃ | ၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၆၄ |{{age in years and days|1963|12|23|1964|2|26}} |- style="background:#EEEEEE" ! {{small|(23)}} |[[File:Tulsi Giri, 1963 (cropped).jpg|60px]] |'''Tulsi Giri''' | ၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၆၄ | ၂၆ ဇန်နဝါရီ ၁၉၆၅ |{{age in years and days|1964|2|26|1965|1|26}} |- style="background:#EEEEEE" ! {{small|(24)}} |[[File:Surya Bahadur Thapa 2005-11-24.jpg|60px]] |'''Surya Bahadur Thapa'''<br/> | ၂၆ ဇန်နဝါရီ ၁၉၆၅ | ၇ ဧပြီ ၁၉၆၉ |{{age in years and days|1965|1|26|1969|4|7}} |- style="background:#EEEEEE" ! 25 |[[File:No image.png|60px]] |'''Kirti Nidhi Bista'''<br/> | ၇ ဧပြီ ၁၉၆၉ | ၁၃ ဧပြီ ၁၉၇၀ |{{age in years and days|1969|4|7|1970|4|13}} |- style="background:#EEEEEE" ! – |[[File:No image.png|60px]] |'''Gehendra Bahadur Rajbhandari'''<br/><br/>{{small|''Acting Prime Minister''}} | ၁၃ ဧပြီ ၁၉၇၀ | ၁၄ ဧပြီ ၁၉၇၁ |{{age in years and days|1970|4|13|1971|4|14}} |- style="background:#EEEEEE" ! rowspan="2" | {{small|(25)}} | rowspan="2" |[[File:No image.png|60px]] | rowspan="2" |'''Kirti Nidhi Bista'''<br/> | rowspan="2" | ၁၄ ဧပြီ ၁၉၇၁ | rowspan="2" | ၁၆ ဇူလိုင် ၁၉၇၃ | rowspan="2" |{{age in years and days|1971|4|14|1973|6|16}} |- ! rowspan="9" style="font-weight:normal" |'''Birendra Bir Bikram Shah'''<br />[[File:Birendra Bir Bikram Shah c. 1967 (restoration).jpg|80px]]<br />{{small|(1972–2001)}} |- style="background:#EEEEEE" ! 26 |[[File:No image.png|60px]] |'''Nagendra Prasad Rijal'''<br/><br/> | ၁၆ ဇူလိုင် ၁၉၇၃ | ၁ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၇၅ |{{age in years and days|1973|6|16|1975|12|1}} |- style="background:#EEEEEE" ! {{small|(23)}} |[[File:Tulsi Giri, 1963 (cropped).jpg|60px]] |'''Tulsi Giri'''<br/> | ၁ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၇၅ | ၁၂ စက်တင်ဘာ ၁၉၇၇ |{{age in years and days|1975|12|1|1977|9|12}} |- style="background:#EEEEEE" ! {{small|(25)}} |[[File:No image.png|60px]] |'''Kirti Nidhi Bista'''<br/><br/> | ၁၂ စက်တင်ဘာ ၁၉၇၇ | ၃၀ မေ ၁၉၇၉ |{{age in years and days|1977|9|12|1979|5|30}} |- style="background:#EEEEEE" ! {{small|(24)}} |[[File:Surya Bahadur Thapa 2005-11-24.jpg|60px]] |'''Surya Bahadur Thapa'''<br/><br/> | ၃၀ မေ ၁၉၇၉ | ၁၂ ဇူလိုင် ၁၉၈၃ |{{age in years and days|1979|5|30|1983|7|12}} |- style="background:#EEEEEE" ! 27 |[[File:Lokendra Bahadur Chand A writer of विसर्जन.png|60px]] |'''Lokendra Bahadur Chand'''<br/> | ၁၂ ဇူလိုင် ၁၉၈၃ | ၂၁ မတ် ၁၉၈၆ |{{age in years and days|1983|7|12|1986|3|21}} |- style="background:#EEEEEE" ! {{small|(26)}} |[[File:No image.png|60px]] |'''Nagendra Prasad Rijal'''<br/><br/> | ၂၁ မတ် ၁၉၈၆ | ၁၅ ဇွန် ၁၉၈၆ |{{age in years and days|1986|3|21|1986|6|15}} |- style="background:#EEEEEE" ! 28 |[[File:Marich Man Singh Shrestha.jpg|60px]] |'''Marich Man Singh Shrestha'''<br/> | ၁၅ ဇွန် ၁၉၈၆ | ၆ ဧပြီ ၁၉၉၀ |{{age in years and days|1986|6|15|1990|4|6}} |- style="background:#EEEEEE" ! {{small|(27)}} |[[File:Lokendra Bahadur Chand A writer of विसर्जन.png|60px]] |'''Lokendra Bahadur Chand'''<br/> | ၆ ဧပြီ ၁၉၉၀ | ၁၉ ဧပြီ ၁၉၉၀ |{{age in years and days|1990|4|6|1990|4|19}} |} === ၁၉၉၀ – ၂၀၀၈ ကာလ ဝန်ကြီးချုပ်များ === {| class="wikitable" style="text-align:center; border:1px solid black; width:100%;" !အမှတ်စဉ် !ပုံ !အမည် !တာဝန် စတင်ရက် !တာဝန် ပြီးဆုံးရက် !ဘုရင်အမည် |- |၂၉ |[[File:Krishna bhattarai.jpg|81x81px]] |Krishna Prasad Bhattarai |၁၉ ဧပြီ ၁၉၉၀ |၂၆ မေ ၁၉၉၁ |rowspan="8" |Birendra Bir Bikram Shah <br /> [[File:Birendra Bir Bikram Shah c. 1967 (restoration).jpg|73x73px]]<br /> (၁၉၇၂ - ၂၀၀၁) |- |၃၀ |[[File:The Prime Minister of Nepal, Shri Girija Prasad Koirala being seen off by the Union Minister of Water Resources, Prof. Saif-ud-din Soz at Indira Gandhi International Airport in New Delhi on April 06, 2007 (cropped).jpg|81x81px]] |[[ဂီရိဂျာ ပရာဆတ် ကွိုင်ရာလာ]] |၂၆ မေ ၁၉၉၁ |၃၀ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၄ |- |၃၁ |[[File:Man Mohan Adhikari.png|60x60px]] |Man Mohan Adhikari |၃၀ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၄ |၁၂ စက်တင်ဘာ ၁၉၉၅ |- |၃၂ |[[File:Sher bahadur.jpg|60x60px]] |Sher Bahadur Deuba |၁၂ စက်တင်ဘာ ၁၉၉၅ |၁၂ မတ် ၁၉၉၇ |- |၂၇ |[[File:Lokendra Bahadur Chand A writer of विसर्जन.png|60x60px]] |Lokendra Bahadur Chand |၁၂ မတ် ၁၉၉၇ |၇ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၇ |- |၂၄ |[[File:Surya Bahadur Thapa 2005-11-24.jpg|60x60px]] |Surya Bahadur Thapa |၇ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၇ |၁၅ ဧပြီ ၁၉၉၈ |- |၃၀ |[[File:The Prime Minister of Nepal, Shri Girija Prasad Koirala being seen off by the Union Minister of Water Resources, Prof. Saif-ud-din Soz at Indira Gandhi International Airport in New Delhi on April 06, 2007 (cropped).jpg|81x81px]] |[[ဂီရိဂျာ ပရာဆတ် ကွိုင်ရာလာ]] |၁၅ ဧပြီ ၁၉၉၈ |၂၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၉၈ |- |၂၉ |[[File:Krishna bhattarai.jpg|81x81px]] |Krishna Prasad Bhattarai |၃၁ မေ ၁၉၉၉ |၂၂ မတ် ၂၀၀၀ |- |၃၀ |[[File:The Prime Minister of Nepal, Shri Girija Prasad Koirala being seen off by the Union Minister of Water Resources, Prof. Saif-ud-din Soz at Indira Gandhi International Airport in New Delhi on April 06, 2007 (cropped).jpg|81x81px]] |[[ဂီရိဂျာ ပရာဆတ် ကွိုင်ရာလာ]] |၂၂ မတ် ၂၀၀၀ |၂၆ ဇူလိုင် ၂၀၀၁ |rowspan="8" |Gyanendra of Nepal <br /> [[File:Gyanendra 01.jpg|73x73px]]<br /> (၁၉၇၂ - ၂၀၀၁) |- |၃၂ |[[ဖိုင်:Sher_Bahadur_Deuba.jpg|60x60px]] |Sher Bahadur Deuba |၂၆ ဇူလိုင် ၂၀၀၁ 26 |၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၂ |- |— |[[ဖိုင်:Gyanendra_01.jpg|65x65px]] |Gyanendra of Nepal |၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၂ |၁၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၂ |- |၂၇ |[[File:Lokendra Bahadur Chand A writer of विसर्जन.png|60x60px]] |Lokendra Bahadur Chand |၁၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၂ |၅ ဇွန် ၂၀၀၃ |- |၂၄ |[[ဖိုင်:Surya_Bahadur_Thapa_2005-11-24.jpg|75x75px]] |Surya BahadurThapa |၅ ဇွန် ၂၀၀၃ |၃ ဇွန် ၂၀၀၄ |- |၃၂ |[[ဖိုင်:Sher_Bahadur_Deuba.jpg|60x60px]] |Sher Bahadur Deuba |၃ ဇွန် ၂၀၀၄ |၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၀၅ |- |— |[[ဖိုင်:Gyanendra_01.jpg|65x65px]] |Gyanendra of Nepal |၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၀၅ |၂၅ ဧပြီ ၂၀၀၆ |- |၃၀ |[[File:The Prime Minister of Nepal, Shri Girija Prasad Koirala being seen off by the Union Minister of Water Resources, Prof. Saif-ud-din Soz at Indira Gandhi International Airport in New Delhi on April 06, 2007 (cropped).jpg|81x81px]] |[[ဂီရိဂျာ ပရာဆတ် ကွိုင်ရာလာ]] |၂၅ ဧပြီ ၂၀၀၆ |၁၈ ဩဂုတ် ၂၀၀၈ |} === (၂၀၀၈ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းနှင့် – လက်ရှိ) === {| class="wikitable" style="text-align:center; border:1px solid black; width:100%;" !အမှတ် စဉ် !ပုံ !အမည် !တာဝန် စတင် !တာဝန် ပြီးဆုံး !သမ္မတ |- |၃၃ |[[ဖိုင်:Prachanda_2009.jpg|80x80px]] |Pushpa Kamal Dahal |၁၈ ဩဂုတ် ၂၀၀၈ |၂၅ မေ ၂၀၀၉ |rowspan="6" |[[ရာမ ဝရဏ ယာဒဝ]] <br /> [[File:Ram Baran Yadav, portrait (August 2014).jpg|73x73px]]<br /> (၂၀၀၈ - ၂၀၁၅) |- |၃၄ |[[ဖိုင်:Madhav_Kumar_Nepal.jpg|60x60px]] |Madhav Kumar Nepal |၂၅ မေ ၂၀၀၉ |၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၁ |- |၃၅ |[[ဖိုင်:Jhala_Nath_Khanal.jpg|91x91px]] |Jhala Nath Khanal |၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၁ |၂၉ ဩဂုတ် ၂၀၁၁ |- |၃၆ |[[ဖိုင်:Baburam_Bhattarai.jpg|60x60px]] |Baburam Bhattarai |၂၉ ဩဂုတ် ၂၀၁၁ |၁၄ မတ် ၂၀၁၃ |- |— |[[File:Khil Raj Regmi (cropped).jpg|60x60px]] |Khil Raj Regmi |၁၄ မတ် ၂၀၁၃ |၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၄ |- |၃၇ |[[ဖိုင်:Sushil_Koirala.jpg|60x60px]] |Sushil Koirala |၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၄ |၁၂ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၅ |- |၃၈ |[[ဖိုင်:The Prime Minister of Nepal, Mr. K.P. Sharma Oli calls on the Prime Minister, Shri Narendra Modi, in New Delhi on April 06, 2018 (cropped).jpg|73x73px]] |[[ကေပီ ရှာမာအိုလီ]] |၁၂ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၅ |၄ ဩဂုတ် ၂၀၁၆ |rowspan="5" |[[ဝိဒျာဒေဝီ ဘဏ္ဍာရီ]] <br /> [[File:Shinzo Abe and Bidhya Devi Bhandari at the Enthronement of Naruhito (1) cropped.jpg|73x73px]]<br /> (၂၀၁၅ - ၂၀၂၃) |- |၃၃ |[[ဖိုင်:Prachanda_2009.jpg|80x80px]] |Pushpa Kamal Dahal |၄ ဩဂုတ် ၂၀၁၆ |၇ ဇွန် ၂၀၁၇ |- |၃၂ |[[ဖိုင်:Sher_bahadur.jpg|80x80px]] |Sher Bahadur Deuba |၇ ဇွန် ၂၀၁၇ |၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၈ |- |၃၈ |[[ဖိုင်:The Prime Minister of Nepal, Mr. K.P. Sharma Oli calls on the Prime Minister, Shri Narendra Modi, in New Delhi on April 06, 2018 (cropped).jpg|73x73px]] |[[ကေပီ ရှာမာအိုလီ]] |၁၄ မေ ၂၀၂၁ |၁၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၁ |- |၃၂ |[[ဖိုင်:Sher_bahadur.jpg|80x80px]] |Sher Bahadur Deuba |၁၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၁ |၂၆ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၂ |- |၃၃ |[[ဖိုင်:Prachanda_2009.jpg|80x80px]] |Pushpa Kamal Dahal |၂၆ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၂ |၁၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ |rowspan="4" |[[ရာမစန္ဒြ ပေါ်ဍေလ]] <br /> [[File:President Ram Chandra Poudel, Official portrait (January 2024).jpg|73x73px]]<br /> (၂၀၂၃ - လက်ရှိ) |- |၃၈ |[[ဖိုင်:The Prime Minister of Nepal, Mr. K.P. Sharma Oli calls on the Prime Minister, Shri Narendra Modi, in New Delhi on April 06, 2018 (cropped).jpg|73x73px]] |[[ကေပီ ရှာမာအိုလီ]] |၁၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ |၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ |- |(၃၉) |[[ဖိုင်:Hon._Sushila_Karki_(profile).jpg|73x73px]] |[[ဆူရှီလာ ကာ့ရ်ကီ]] (ယာယီဝန်ကြီးချုပ်) |၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ |၂၇ မတ် ၂၀၂၆ |- |၄၀ | |[[ဘာလန် ဒရာရှာ]]<ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/world/china/ex-rapper-shah-sworn-nepal-prime-minister-after-sweeping-election-win-2026-03-27/|title=Ex-rapper Shah sworn in as Nepal prime minister after sweeping election win|work=Reuters|access-date=27 March 2026|date=27 March 2026}}</ref> |၂၇ မတ် ၂၀၂၆ |အခုချိန်အထိ |} == ကိုးကား == <references /> [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ဝန်ကြီးချုပ်များ၏ စာရင်းများ]] [[ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး]] [[ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး]] [[ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံ]] 1nqmlwpv3kli9kx20dnre4jmkr0a5mc 1 282772 1029363 1019500 2026-05-04T06:40:49Z Zawzawaungthwin 100038 [[ဆွေးနွေးချက်:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] စာမျက်နှာကို [[ဆွေးနွေးချက်:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] သို့ Zawzawaungthwinက ရွှေ့ခဲ့သည်: ကျစ်လျစ်တိုတုတ်စေရန် ([[WP:CONCISE]], [[WP:PRECISE]]) 1019500 wikitext text/x-wiki == အစုအပြုံလိုက် = အစုလိုက်အပြုံလိုက် == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။ဆောင်းပါးတွေက အစုအပြုံလိုက် နဲ့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ဆိုပြီး ခေါင်းစဥ်တွေ ကွဲလွဲနေပါတယ်။မြန်မာစာလုံးပေါင်းသတ်ပုံကျမ်းမှာတော့ [[wikt:အစုလိုက်အပြုံလိုက်|အစုလိုက်အပြုံလိုက်]] လို့တော့ တွေ့ရပါတယ်။တစ်သတ်မတ်ထဲ ထားရအောင်လို့ စိစစ်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၀၉၊ ၁၂ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) :"အစုလိုက်အပြုံလိုက်" လို့ သုံးကြပါမယ်ဗျ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၄:၀၂၊ ၁၃ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) tbxl7hllousc467muns60cnqk39rs48 0 284085 1029265 1024673 2026-05-03T13:32:01Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1029265 wikitext text/x-wiki {{Infobox dam |name = မိတခိဆည် |image_caption = Mitaki Dam photographed in 1974 |image = Mitaki_Dam_lake_survey_1974.jpg |name_official = |dam_crosses = |res_name = |location = [[Tottori Prefecture]], Japan |dam_length = 82.5m |dam_height = 23.8m |dam_width_base = |construction_began = |opening = 1936 |cost = |res_capacity_total = 178 thousand cubic meters |res_catchment = 22.2 sq. km |res_surface = 3 [[hectares]] | coordinates = {{coord|35|16|17|N|134|19|58|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} | location_map = Japan | extra = }} '''မိတခိဆည်''' သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[တော့တိုရိခရိုင်]]တွင် ရှိသည်။ ဆည်သည် လျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်ရန်အသုံးပြုသည်။ ရေစုဆောင်းဧရိယာသည် ၂၂.၂ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိသည်။ ဆည်သည် ကုန်းမြေ ၃ ဟက်တာရှိပြီး ရေအပြည့်သိုလှောင်ပါက ရေ ၁၇၈၀၀၀ ကုဗမီတာ သို့လှောင်နိုင်သည်။ ဆည်တည်ဆောက်မှုသည် ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web| title = Mitaki Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=1673}}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:တော့တိုရိခရိုင်ရှိ ဆည်များ]] biomp8gsx45o2ni1mg7smn0xfjmqwwy 0 284402 1029263 1026071 2026-05-03T13:29:04Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 4 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1029263 wikitext text/x-wiki {{Infobox protected area | name = မိခတကန်ငါးကန် | alt_name =三方五湖 | iucn_category = IV | image = Mikata five lakes Aerial photograph.1975.jpg | image_size = | image_alt = | image_caption = Aerial Photo of Mikata Five Lakes<br/><small>Made based on [http://w3land.mlit.go.jp/WebGIS/ National Land Image Information (Color Aerial Photographs)], [[Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism]]</small> | map = Japan Fukui Prefecture | map_width = | map_alt = | map_caption = | relief = | label = | label_position = | mark = | marker_size = | location = [[Japan]] | nearest_city = [[Mihama, Fukui]] | coordinates = {{coord|35|34|19.9|N|135|53|04.0|E|region:JP-18_type:waterbody|display=title|name=Mikata Five Lakes}} | coords_ref = | area_ha = | designation = | authorized = | created = | designated = | established = | visitation_num = | visitation_year = | visitation_ref = | governing_body = | administrator = | operator = | owner = | website = | url = | child = | module ={{Designation list | embed = yes | designation1 = Ramsar | designation1_offname = Mikata-goko | designation1_date = 8 November 2005 | designation1_number = 1549<ref>{{Cite web|title=Mikata-goko|website=[[Ramsar Convention|Ramsar]] Sites Information Service|url=https://rsis.ramsar.org/ris/1549|accessdate=25 April 2018}}</ref>}} }} [[File:Saga tunnel (sunny place lake side).jpg|thumb|250px|ဆဂမြောင်း]] '''မိခတကန်ငါးကန်''' (三方五湖みかたごこ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဖုခုအိခရိုင်၊ ဝဆခမြို့နှင့် မိဟမမြို့တို့တွင် တည်ရှိနေသည့် ကန်များ ဖြစ်သည်။ ဤကန်ငါးကို ပေါင်းကာ "မိခတကန်ငါးကန်" ဟု ခေါ်သည်။ ကန်များသည် ဝခဆပင်လယ်အော်နှင့် နီးကပ်စွာ တည်ရှိသည်။ ကန်များတွင် မိခတ(三方湖)၊ ဆုအိဂဲဆွတ် (水月湖)၊ ဆုဂ (菅湖)၊ ခုဂုရှိ (久々子湖) နှင့် ဟိရုဂ (日向湖) စသည့်ကန်များ ပါဝင်သည်။ ကန်ငါးကန်စလုံးသည် "ဝခဆပင်လယ်အော်အမျိုးသားဥယျာဉ်" အတွင်းပါဝင်ကြသည်။<ref name="ref1">{{cite web| url=https://www.jnto.go.jp/eng/spot/natuscen/mikatafivelakes.html | publisher=Japan National Tourism Organization | title=Mikata Five lakes - Japan National Tourism Organization | accessdate=May 24, 2018}}</ref> <ref name="ref2">{{cite web| url=http://www1.city.obama.fukui.jp/japan_heritage/bunkazai/detail.php?lang=EN&id=76 | publisher=Japan Heritage Utilization Promotion Council of Obama City and Wakasa town | title=Five Lakes of Mikata Japan Heritage: Wakasa Province: A Cultural Heritage Linking the Sea to the Ancient Capital |accessdate=May 24, 2018}}</ref> <ref name="ref3">{{cite web | url=http://www.town.fukui-wakasa.lg.jp/kankou/english/hyaka/ | publisher=WAKASA Visitors Association | title=Discover Wakasa -Sightseeing- | accessdate=May 24, 2018 }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> <ref name="ref4">{{cite web| url=https://kotobank.jp/word/%E4%B8%89%E6%96%B9%E4%BA%94%E6%B9%96-138300 | publisher=kotobank | title=三方五湖(みかたごこ)とは - コトバンク | accessdate=May 24, 2018 | language=ja}}</ref> <ref name="ref5">{{cite web | url=http://www.erc.pref.fukui.jp/gbank/wetland/wet018.html | publisher=Fukui Nature Conservation Center | title=福井県の湿地 (三方五湖 日向湖・久々子湖・菅湖・水月湖・三方湖) | accessdate=May 24, 2018 | language=ja }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> <ref name="ref6">{{cite web | url=http://satoyama.pref.fukui.lg.jp/feature/varve | publisher=Fukui Prefectural Satoyama-Satoumi Research Institute | title=水月湖の年縞 | accessdate=May 24, 2018 | language=ja }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> <ref name="ref7">{{cite web| url=https://asia.nikkei.com/Business/Science/A-Japanese-lakebed-gives-scientists-a-perfect-climate-record | publisher=Nikkei Inc. | title=A Japanese lakebed gives scientists a perfect climate record | accessdate=May 24, 2018}}</ref> <ref name="ref8">{{cite web | url=http://www.ramsarsite.jp/jp_23a.html | publisher=ラムサール条約登録湿地関係市町村会議 | title=日本のラムサール条約登録湿地【三方五湖】 | accessdate=May 24, 2018 | language=ja }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> ==ပထဝီသွင်ပြင်ဆိုင်ရာ== <ref name="ref4"/> {|class="sortable wikitable" |- ! Name ! [[Salinity]] ! Surface area<ref name="ref5"/> ! Elevation<ref name="ref5"/> ! Max depth ! Shore length |- | <!-- Name --> Lake Mikata | <!-- Salinity --> [[Fresh water]]<ref>{{cite journal|title=Distribution of the Non-indigenous Mytilid Bivalve Xenostrobus securis along the Sea of Japan's Japanese Coastline|author=Keiji IWASAKI|journal=Japanese Journal of Benthology|volume=67|number=2|pages=73–81|year=2013|doi=10.5179/benthos.67.73|doi-access=free}}</ref> | <!-- Surface area --> {{convert|3.56|km2|mi2|abbr=on}} | <!-- Elevation --> 0 m | <!-- Max depth --> 5.8 m <ref>{{cite web| url=https://kotobank.jp/word/%E4%B8%89%E6%96%B9%E6%B9%96-138299 | publisher=kotobank | title=三方湖(みかたこ)とは - コトバンク | accessdate=May 24, 2018 | language=ja}}</ref> | <!-- Shore length --> {{convert|9.6|km|mi|abbr=on}}<ref name="ref8"/> |- | <!-- Name --> Lake Suigetsu | <!-- Salinity --> [[Brackish water]]<ref>{{cite journal|title=Non-Glacial Varved Lake Sediment as a Natural Timekeeper and Detector on Environmental Changes| author=Hitoshi Fukusawa| journal=The Quaternary Research (Daiyonki-Kenkyu)| volume=34| number=3| pages=135–149| year=1995| doi=10.4116/jaqua.34.135| doi-access=free}}</ref> | <!-- Surface area --> {{convert|4.16|km2|mi2|abbr=on}} | <!-- Elevation --> 0 m | <!-- Max depth --> 34 m <ref name="Suigetsu">{{cite web| url=https://kotobank.jp/word/%E6%B0%B4%E6%9C%88%E6%B9%96-82872 | publisher=kotobank | title=水月湖(すいげつこ)とは - コトバンク | accessdate=May 24, 2018 | language=ja}}</ref> | <!-- Shore length --> {{convert|11|km|mi|abbr=on}} <ref name="Suigetsu"/> |- | <!-- Name --> Lake Suga | <!-- Salinity --> Brackish water<ref name="ref5"/> | <!-- Surface area --> {{convert|0.91|km2|mi2|abbr=on}} | <!-- Elevation --> 0 m | <!-- Max depth --> 13.0 m <ref>{{cite web| url=https://kotobank.jp/word/%E8%8F%85%E6%B9%96-83400 | publisher=kotobank | title=菅湖(すがこ)とは - コトバンク | accessdate=May 24, 2018 | language=ja}}</ref> | <!-- Shore length --> {{convert|4.2|km|mi|abbr=on}}<ref name="ref8"/> |- | <!-- Name --> Lake Kugushi | <!-- Salinity --> Brackish water<ref name="ref8"/> | <!-- Surface area --> {{convert|1.40|km2|mi2|abbr=on}} | <!-- Elevation --> 0 m | <!-- Max depth --> 2.5 m <ref>{{cite web| url=https://kotobank.jp/word/%E4%B9%85%E3%80%85%E5%AD%90%E6%B9%96-55051 | publisher=kotobank | title=久々子湖(くぐしこ)とは - コトバンク | accessdate=May 24, 2018 | language=ja}}</ref> | <!-- Shore length --> {{convert|7.0|km|mi|abbr=on}}<ref name="ref8"/> |- | <!-- Name --> Lake Hiruga | <!-- Salinity --> [[Saline water]]<ref name="Hiruga">{{cite web| url=https://kotobank.jp/word/%E6%97%A5%E5%90%91%E6%B9%96-121753 | publisher=kotobank | title=日向湖(ひるがこ)とは - コトバンク | accessdate=May 24, 2018 | language=ja}}</ref> | <!-- Surface area --> {{convert|0.92|km2|mi2|abbr=on}} | <!-- Elevation --> 0 m | <!-- Max depth --> 38.5 m <ref name="Hiruga"/> | <!-- Shore length --> {{convert|4.0|km|mi|abbr=on}} <ref name="Hiruga"/> |- |} ==ပြင်ပလင့်များ== {{Commons category|Mikata five lakes}} * [https://www.jnto.go.jp/eng/spot/natuscen/mikatafivelakes.html Mikata Five lakes - Japan National Tourism Organization] * [http://www.suigetsu.org/index.html Lake Suigetsu] - www.suigetsu.org ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဖုခုအိခရိုင်ရှိ ကန်များ]] hy067btxk2fujkwznwf3eb808oz7fl8 0 284421 1029306 1026839 2026-05-03T14:27:02Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1029306 wikitext text/x-wiki '''မော်ဂျူး''' (Module) ဆိုသည်မှာ ဗက်တာရပ်ဝန်း (vector space) တစ်ခု၏ ယေဘုယျကျသော ပုံစံကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြသည့် အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံ (algebraic construction) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကွင်းများ (Rings) ကဲ့သို့ပင် လေ့လာမည့် ဘာသာရပ်နယ်ပယ်နှင့် ပြဋ္ဌာန်းစာအုပ်များအပေါ် မူတည်၍ မော်ဂျူးတစ်ခု၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်မှာ အနည်းငယ် ကွဲပြားနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms) အပြင် မော်ဂျူးတည်ဆောက်ပုံများ၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များသည်လည်း အနည်းငယ်စီ ကွဲပြားလေ့ရှိသည်။ သင်္ချာနည်းကျ ဖော်ပြရလျှင် ဤကွဲပြားနေသော မော်ဂျူးသဘောတရားများသည် [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] အရ မတူညီသော ကတ်တဂိုရီများပင် ဖြစ်ကြသည်။ == ယူနစ်ပါရှိသော ဖလှယ်ရကွင်း အပေါ်အခြေခံသည့် မော်ဂျူးများ == ဖလှယ်ရ ကွင်း (commutative ring) <math>(R, +, \cdot)</math> အပေါ် အခြေခံထားသော ''မော်ဂျူး'' သို့မဟုတ် အတိုကောက်အားဖြင့် ''<math>R</math>-မော်ဂျူး'' ဆိုသည်မှာ အပေါင်းအခြေခံ (additive) အဘီလီယန်အုပ်စု (abelian group) <math>(M, +)</math> နှင့်အတူ အောက်ပါ အတိုင်း ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ :<math>R\times M\to M,\quad(r,m)\mapsto r\cdot m</math> ၎င်းကို စကေလာမြှောက်ခြင်း (scalar multiplication) ဟုခေါ်သည်။ အတွင်းမြှောက်လဒ် (inner product) နှင့် မမှားယွင်းစေရန် သတိပြုပါ။ ၎င်းသည် အောက်ပါအချက်များကို ပြည့်စုံစေရမည်။ :<math>r_1\cdot(r_2\cdot m) = (r_1\cdot r_2)\cdot m</math> :<math>(r_1+r_2)\cdot m=r_1\cdot m+r_2\cdot m</math> :<math>r\cdot (m_1+m_2)=r\cdot m_1+r\cdot m_2</math> အကယ်၍ <math>(R, +, \cdot)</math> အတွက် အောက်ပါအတိုင်း ယူနစ် (unit) <math>1</math> ရှိနေရန် ထပ်မံသတ်မှတ်ခဲ့လျှင် :<math>1\cdot m = m</math>, ထို <math>R</math>-မော်ဂျူးကို ''ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ မော်ဂျူး'' (''unital module'') ဟု ခေါ်သည်။ အချို့သော စာရေးသူများသည် ကွင်းများအတွက် ယူနစ်တစ်ခု မဖြစ်မနေရှိရမည်ဟု အခြေခံအားဖြင့် သတ်မှတ်လေ့ရှိပြီး ကွင်းများအပေါ်အခြေခံသော မော်ဂျူးများအတွက်လည်း ထိုနည်းတူ သတ်မှတ်ကြသည်။<ref name="DummitFoote">{{cite book |author=David S. Dummit, Richard M. Foote |title=Abstract Algebra |url=https://archive.org/details/abstractalgebra0000dumm_k3c6 |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |location=Hoboken, NJ |date=2004 |isbn=978-0-471-43334-7}}</ref> အကယ်၍ <math>R</math> သည် ဖီးလ်ဒ် (Field) တစ်ခုဖြစ်ပြီး တနည်းအားဖြင့် <math>(R\backslash\{0_R\},\,\cdot)</math> သည် အဘီလီယန်အုပ်စု တစ်ခု ထပ်မံဖြစ်ပေါ်နေမည်ဆိုပါက <math>R</math> အပေါ်အခြေခံသော ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ မော်ဂျူးများသည် <math>R</math> အပေါ်အခြေခံသည့် ဗက်တာရပ်ဝန်းများ (vector spaces over R) ပင် ဖြစ်ကြသည်။ ဖလှယ်ရ ကွင်းများအပေါ် အခြေခံသည့် မော်ဂျူးများကို လေ့လာခြင်းသည် ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ (commutative algebra) ၏ ဘာသာရပ်နယ်ပယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ === အဘီလီယန်အုပ်စုများ === အပေါင်းအခြေခံ အဘီလီယန်အုပ်စု <math>G</math> တစ်ခုစီတိုင်းသည် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ <math>\mathbb{Z}</math>-မော်ဂျူး တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>G</math> တစ်ခုစီတိုင်းသည် ကိန်းပြည့်များ၏ ဖလှယ်ရ ကွင်း (commutative ring of intergers) အပေါ် အခြေခံထားသော ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ မော်ဂျူးတစ်ခုဖြစ်သည်။ <math>m \in G</math> ဟုထားပါစို့။ :<math>1\cdot m = m,\, 0\cdot m = 0</math> ဖြစ်သောကြောင့် <math>k\geq 0</math> ရှိသော <math>k \in \Z</math> အတွက် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ရမည်။ :<math>k\cdot m = \underbrace{(1+\dotsb+1)}_{k\text{-times}} \cdot m = \underbrace{m+\dotsb+m}_{k\text{-times}}</math> အလားတူပင် :<math>(-k)\cdot m=-\underbrace{(m+\dotsb+m)}_{k\text{-times}}</math> ဤနေရာတွင် အဘီလီယန်အုပ်စုကို အပေါင်းအခြေခံ သင်္ကေတဖြင့် ရေးသားထားသည်။ ဤဆက်သွယ်ချက်သည် မော်ဂျူးဆိုင်ရာ နဂိုမှန်အဆိုများနှင့် ပြည့်စုံစေသည်။ <math>\Z</math>-မော်ဂျူးတိုင်းတွင် အခြေအစု (Basis) ရှိရန် မလိုအပ်ပါ၊ အထူးသဖြင့် အလိမ်အစုဝင်များ (Torsion elements) ပါဝင်သော မော်ဂျူးများတွင် ဖြစ်သည်။ အောက်ဖော်ပြပါ ကိန်းအစုများသည် အပေါင်းအခြေခံ အုပ်စုများဖြစ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် <math>\Z</math>-မော်ဂျူးများ ဖြစ်ကြသည်။ *ကိန်းပြည့်များ <math>\Z</math> ကိုယ်တိုင် *ရာရှင်နယ်ကိန်းများ <math>\Q</math> *ကိန်းစစ်များ <math>\R</math> *ကိန်းရင်းများ <math>\mathbb A</math> သို့မဟုတ် <math>\mathbb A \cap \R</math> *ကိန်းထွေးများ <math>\Complex</math> === မော်ဂျူးများအဖြစ် ကွင်းများ === <math>(R, +, \cdot)</math>သည် <math>(S, +, \cdot)</math> ၏ ကွင်းပိုင်း (subring) တစ်ခုဟုထားပါစို့။ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ <math>(S, +)</math> သည် အဘီလီယန်အုပ်စု တစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ <math>S</math> ၏ ကွင်းမြှောက်ခြင်း (ring multiplication) ကို <math>R\times S</math> အစုပေါ်သို့ ကန့်သတ်လိုက်ပါက ၎င်းသည် <math>S</math> ကို <math>R</math> ပေါ်ရှိ မော်ဂျူးတစ်ခုအဖြစ် သဘာဝကျကျ ရှုမြင်နိုင်ရန် လိုအပ်သော စကေလာမြှောက်ခြင်းကို သတ်မှတ်ပေးသည်။ <math>R</math> နှင့် <math>S</math> တို့တွင် တူညီသော ယူနစ်အစုဝင် ရှိပါက ထိုမော်ဂျူးသည် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိသော မော်ဂျူး ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ <math>R</math> နှင့် <math>S</math> တို့သည် ဖီးလ်ဒ်များပင် ဖြစ်နေခဲ့လျှင် ဤအခြေအနေကို ဖီးလ်ဒ် တိုးချဲ့ခြင်း (field extension) ဟုခေါ်သည်။ ထိုအခါ မော်ဂျူးတည်ဆောက်ပုံသည် ဗက်တာရပ်ဝန်းတည်ဆောက်ပုံတစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ ဤဗက်တာရပ်ဝန်းတည်ဆောက်ပုံကို လေ့လာခြင်းသည် ဖီးလ်ဒ် တိုးချဲ့ခြင်းများကို လေ့လာစူးစမ်းရာတွင် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော အထောက်အကူတစ်ခု ဖြစ်သည်။ === မိမိကိုယ်တိုင်ပေါ်သို့ မျဉ်းဖြောင့်ပုံဖော်မှုတစ်ခု ပါဝင်သော ဗက်တာရပ်ဝန်းများ === <math>K[X]</math> သည် ဖီးလ်ဒ် <math>K</math> ပေါ်ရှိ ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း (polynomial ring) တစ်ခု ဖြစ်ပါစေ။ ထိုအခါ <math>K[X]</math>-မော်ဂျူးများသည် <math>K</math>-ဗက်တာရပ်ဝန်း (k-vector space) <math>V</math> တစ်ခုနှင့် <math>V</math> ပေါ်ရှိ အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင် (endomorphism) <math>A</math> တစ်ခုတို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသော အစီအစဉ်ကျအတွဲများ <math>(V, A)</math> နှင့် တစ်-တစ် (one to one) ထပ်တူကျညီမျှမှု ရှိသည်။ *<math>M</math> သည် <math>K[X]</math>-မော်ဂျူးတစ်ခု ဖြစ်ပါစေ။ <math>K</math> ကို <math>K[X]</math> ထဲတွင် ထည့်သွင်းထားသောကြောင့် <math>M</math> သည် <math>K</math>-ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ <math>V</math> သည် ထိုဗက်တာရပ်ဝန်းဖြစ်ပါစေ။ ထိုအခါ <math>M</math> ကို ကိုယ်စားပြုသောအတွဲမှာ <math>(V, A)</math> ဖြစ်လာပြီး ဤနေရာတွင် <math>A</math> ကို အောက်ပါအတိုင်းပေးထားသည်။ ::<math>V\to V,\quad v\mapsto X\cdot v.</math> *<math>(V, A)</math> အတွဲတစ်ခုအတွက် ကျွန်ုပ်တို့သည် <math>K[X]</math>-မော်ဂျူးတည်ဆောက်ပုံတစ်ခုကို အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ ::<math>X \cdot v := A(v)</math> : ပြီးလျှင် ၎င်းကို <math>K[X]</math> ပေါ်သို့ <math>K</math>-မျဉ်းဖြောင့် (K-linear) သဘောတရားအတိုင်း ဆက်လက်တိုးချဲ့ကာ အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ ::<math>p(X)=a_0+a_1X+a_2X^2+\dotsb+a_nX^n\in K[X]</math> : အားလုံးအတွက် ကျွန်ုပ်တို့ အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ ::<math>p(X)\cdot v:=(p(A))(v):=a_0\cdot v + a_1\cdot A(v) + a_2\cdot A^2(v) + \dotsb + a_n\cdot A^n(v)</math> === ကွင်းအိုင်ဒီးလ်များ (ring ideals) === ကွင်းတိုင်းကို မိမိ၏ ကွင်းမြှောက်ခြင်းဂုဏ်သတ္တိအပေါ် အခြေခံ၍ မိမိကိုယ်တိုင်ပေါ်ရှိ မော်ဂျူးတစ်ခုအဖြစ် ရှုမြင်နိုင်သည်။ ထိုအခါ မော်ဂျူးပိုင်း (submodule) များသည် <math>R</math> ၏ အိုင်ဒီးလ်များနှင့် တိကျစွာ ကိုက်ညီမှုရှိသည်။ ဤအပိုင်းတွင် <math>R</math> သည် ဖလှယ်ရကွင်းဖြစ်သောကြောင့် ဘယ်နှင့် ညာ အိုင်ဒီးလ် (left and right ideal) များအကြား ခွဲခြားသိမြင်ရန် မလိုအပ်ပါ။ == မည်သည့် ကွင်းတစ်ခုပေါ်တွင်မဆို အခြေခံသော မော်ဂျူးများ == <math>(R, +, \cdot)</math> သည် ကွင်းတစ်ခု ဖြစ်ပါစေ။ ဤကွင်းသည် ဖလှယ်ရကွင်း မဟုတ်ပါက ဘယ်မော်ဂျူးများ (left module) နှင့် ညာမော်ဂျူး (right module) များကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ရန် လိုအပ်သည်။ <math>R</math>-''ဘယ်မော်ဂျူး'' ဆိုသည်မှာ အဘီလီယန်အုပ်စု <math>(M, +)</math> တစ်ခုသည် ကွင်း <math>(R, +, \cdot)</math> နှင့်အတူ အောက်ပါ ပုံဖော်မှုတစ်ခု ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားခြင်းဖြစ်သည်။ :<math>R\times M\to M,\quad (r,m)\mapsto r\cdot m = rm,</math> ထိုပုံဖော်မှုသည် အဝင်ကိန်းနှစ်ခုစလုံးအပေါ်တွင် ပေါင်းခြင်းဂုဏ်သတ္တိအတိုင်း ဖြန့်ဝေနိုင်ရမည် (distributive)။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>r,r_1,r_2 \in R, m,m_1,m_2 \in M</math> အားလုံးအတွက် အောက်ပါအတိုင်း မှန်ကန်ရမည်။ * <math>(r_1+r_2) \cdot m = r_1 \cdot m + r_2 \cdot m </math> * <math>r \cdot (m_1+m_2) = r \cdot m_1 + r \cdot m_2</math> * <math>r_1,r_2\in R,\ m\in M</math> အားလုံးအတွက် <math>r_1 \cdot (r_2\cdot m)=(r_1 \cdot r_2) \cdot m</math> <math>(R, +, \cdot)</math> သည် ယူနစ် <math>1</math> ပါဝင်သော ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်းတစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားပါက များသောအားဖြင့် <math>R</math>-ဘယ်မော်ဂျူးသည်လည်း ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိ ရှိရန် လိုအပ်သည်ဟု သတ်မှတ်ကြသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ *<math>m \in M</math> အားလုံးအတွက် <math>1 \cdot m = m</math> ဖြစ်သည်။ အချို့သော စာရေးသူများသည် ကွင်းများနှင့် မော်ဂျူးများအတွက် ယူနစ်အစုဝင်တစ်ခု မဖြစ်မနေရှိရမည်ဟု အခြေခံအားဖြင့် သတ်မှတ်လေ့ရှိကြသည်။<ref name="DummitFoote" /> ''ညာမော်ဂျူး'' တစ်ခုကိုလည်း အလားတူပင် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ ကွင်း၏ စကေလာများသည် <math>M</math> ၏ အစုဝင်များအပေါ် ညာဘက်မှ သက်ရောက်မှုရှိခြင်းသာ ကွာခြားသည်။<br /> <math>R</math>-''ညာမော်ဂျူး'' ဆိုသည်မှာ အဘီလီယန်အုပ်စု <math>M</math> တစ်ခုသည် အဝင်ကိန်းနှစ်ခုစလုံးအတွက် ပေါင်းခြင်းသဘောတရားနှင့် ကိုက်ညီသော အောက်ပါ ပုံဖော်မှုတစ်ခုနှင့်အတူ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားခြင်းဖြစ်သည်။ :<math>M\times R\to M,\quad (m,r)\mapsto m\cdot r=mr,</math> ၎င်းသည် <math>r,r_1,r_2 \in R, m,m_1,m_2 \in M</math> အားလုံးအတွက် အောက်ပါအတိုင်း မှန်ကန်ရမည်။ * <math>m \cdot (r_1+r_2) = m \cdot r_1+ m \cdot r_2 </math> * <math>(m_1+m_2) \cdot r = m_1 \cdot r + m_2 \cdot r </math> *<math>r_1,r_2\in R,\ m\in M</math> အားလုံးအတွက် <math>(m\cdot r_1)\cdot r_2 = m \cdot(r_1 \cdot r_2)</math> ယူနစ်အစုဝင် <math>1</math> ပါဝင်သော ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်းတစ်ခုပေါ်ရှိ ညာမော်ဂျူးတစ်ခုသည် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိသည်ဟု ခေါ်ဆိုရန်မှာ *<math>m \in M</math> အားလုံးအတွက် <math>m \cdot 1 = m</math> မှန်ကန်ရမည်။ <math>R</math> သည် ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိနှင့် ပြည့်စုံပါက ဘယ်မော်ဂျူးနှင့် ညာမော်ဂျူး ဟူသော ဝေါဟာရများသည် ရေးသားပုံအနည်းငယ်မှလွဲ၍ တူညီသွားကြပြီး ၎င်းတို့ကို <math>R</math>-''မော်ဂျူးများ'' ဟုသာ ရိုးရှင်းစွာ ခေါ်ဆိုကြသည်။ === အခြား အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များ === *<math>R</math>-ဘယ်မော်ဂျူး ဆိုသည်မှာ အဘီလီယန်အုပ်စု <math>M</math> တစ်ခုနှင့်(လိုအပ်ပါက ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိသော) အောက်ဖော်ပြပါ ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုနှင့်အတူ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားခြင်းဖြစ်သည်။ ::<math>R \to \operatorname{End}_\Z(M).</math> :ဤနေရာတွင် <math>\operatorname{End}_\Z(M)</math> သည် <math>M</math> ၏ အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်များ၏ ကွင်းဖြစ်ပြီး ပေါင်းစပ်ခြင်း (composition) ကို မြှောက်လဒ်အဖြစ် အသုံးပြုသည်။ ::<math>f_1, f_2 \in \operatorname{End}_\Z(M), m \in M</math> အတွက် <math>(f_1 \cdot f_2)(m) := f_1(f_2(m))</math> ဖြစ်သည်။ *<math>R</math>-ညာမော်ဂျူး ဆိုသည်မှာ အဘီလီယန်အုပ်စု <math>M</math> တစ်ခုနှင့်(လိုအပ်ပါက ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိသော) အောက်ဖော်ပြပါ ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုနှင့်အတူ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားခြင်းဖြစ်သည်။ ::<math>R \to (\operatorname{End}_\Z(M))^\mathrm{op}.</math> :ဤနေရာတွင် <math>(\operatorname{End}_\Z(M))^\mathrm{op}</math> သည် အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်ကွင်း၏ ပြောင်းပြန်ကွင်း (opposite ring) ဖြစ်ပါစေ။ ဆိုလိုသည်မှာ ညာဘက်မှ ပေါင်းစပ်ခြင်းကို မြှောက်လဒ်အဖြစ်အသုံးပြုသော <math>M</math> ၏ အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်များ၏ ကွင်း ဖြစ်သည်။ ::<math>f_1, f_2 \in (\operatorname{End}_\Z(M))^\mathrm{op}, m \in M</math> အတွက် <math>(f_1 \cdot f_2)(m) := f_2(f_1(m))</math> ဖြစ်သည်။ === ဘိုင်မော်ဂျူးများ (bimodules) === <math>R</math> နှင့် <math>S</math> တို့သည် ကွင်းများ ဖြစ်ပါစေ။ ထိုအခါ <math>R</math>-<math>S</math>-ဘိုင်မော်ဂျူး ဆိုသည်မှာ အဘီလီယန်အုပ်စု <math>M</math> တစ်ခုသည် <math>R</math>-ဘယ်မော်ဂျူး တည်ဆောက်ပုံ တစ်ခု၊ <math>S</math>-ညာမော်ဂျူး တည်ဆောက်ပုံ တစ်ခုတို့နှင့်အတူ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားပြီး အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ :<math>r\in R,m\in M,s\in S</math> အတွက် <math>(r \cdot m) \cdot s = r \cdot (m \cdot s)</math> ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်းများဖြစ်သော <math>R</math> နှင့် <math>S</math> တို့အတွက် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ <math>R</math>-<math>S</math>-ဘိုင်မော်ဂျူး (<math>m\in M</math> အားလုံးအတွက် <math>1_R \cdot m = m \cdot 1_S = m</math>) ကို အဘီလီယန်အုပ်စု <math>M</math> နှင့် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုတို့ ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းထားခြင်းအဖြစ် အခြားတစ်နည်းအားဖြင့် ဖော်ပြနိုင်သည်။ :<math>R\otimes_{\mathbb Z}S^{\mathrm{op}}\to\operatorname{End}_\Z(M).</math> ဆိုလိုသည်မှာ ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ <math>R</math>-<math>S</math>-ဘိုင်မော်ဂျူး ဆိုသည်မှာ ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ <math>R\otimes_{\mathbb Z}S^{\mathrm{op}}</math>-ဘယ်မော်ဂျူး တစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။ == ကွင်းပြောင်းလဲခြင်း == <math>R</math> နှင့် <math>S</math> တို့သည် ကွင်းများဖြစ်ကြပြီး <math>\rho \colon S \to R</math> သည် ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်ပါစေ။ <math>R</math>-မော်ဂျူး <math>M</math> တိုင်းအတွက် အောက်ပါ သတ်မှတ်ချက်က : <math>(s,m) \mapsto \rho(s) m</math> <math>M</math> ပေါ်ရှိ <math>S</math>-မော်ဂျူး တည်ဆောက်ပုံ တစ်ခုကို သတ်မှတ်ပေးသည်၊ ဤ <math>S</math>-မော်ဂျူးကို <math>\rho_*(M)</math> ဖြင့် သင်္ကေတပြု ဖော်ပြသည်။ အထူးသဖြင့် <math>S</math> သည် <math>R</math> ၏ ကွင်းပိုင်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>\rho</math> သည် ပုံမှန် ထည့်သွင်းခြင်း (canonical embedding) ဖြစ်ပါက <math>\rho_*(M)</math> ကို <math>R</math> ၏ စကေလာများကို <math>S</math> ပေါ်သို့ ကန့်သတ်ခြင်းအားဖြင့် ရရှိလာသော <math>S</math>-မော်ဂျူး ဟုခေါ်သည်။ <math>N</math> သည် <math>M</math> ၏ မော်ဂျူးပိုင်း တစ်ခုဖြစ်ပါက <math>\rho_*(N)</math> သည် <math>\rho_*(M)</math> ၏ မော်ဂျူးပိုင်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>\rho_*(M/N) = \rho_*(M)/\rho_*(N)</math> ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite book |author=Nicolas Bourbaki |title=Elements of Mathematics, Algebra I, Chapters 1–3 |edition=2nd |publisher=Springer |date=1998 |isbn=3-540-64243-9 |chapter=§ 3. ''Tensor products'', 2. |pages=221 |url=http://archive.org/stream/ElementsOfMathematics-AlgebraPart1/Bourbaki-ElementsOfMathematicsAlgebraPart1#page/n244/mode/1up}}</ref> == ဖက်စပ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ အပေါ်အခြေခံသည့် မော်ဂျူးများ == <math>R</math> သည် ဖလှယ်ရကွင်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>A</math> သည် ဖက်စပ်ရ <math>R</math>-အက္ခရာသင်္ချာ (associative R-algebra) တစ်ခုဖြစ်ပါက <math>A</math>-''ဘယ်မော်ဂျူး'' ဆိုသည်မှာ <math>R</math>-မော်ဂျူး <math>M</math> တစ်ခုနှင့် အောက်ဖော်ပြပါ <math>R</math>-မော်ဂျူး ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (R-module homomorphism) တစ်ခုနှင့်အတူ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားခြင်းဖြစ်သည်။ :<math>A\otimes_RM\to M,\quad a\otimes m\mapsto am,</math> ၎င်းသည် <math>a_1,a_2\in A,m\in M</math> အားလုံးအတွက် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ :<math>a_1(a_2m)=(a_1a_2)m</math> <math>A</math>-''ညာမော်ဂျူး'' ဆိုသည်မှာ <math>R</math>-မော်ဂျူး <math>M</math> တစ်ခုနှင့် အောက်ဖော်ပြပါ <math>R</math>-မော်ဂျူး ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုနှင့်အတူ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားခြင်းဖြစ်သည်။ :<math>M\otimes_RA\to M,\quad m\otimes a\mapsto ma,</math> ၎င်းသည် <math>a_1,a_2\in A,m\in M</math> အားလုံးအတွက် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ :<math>(ma_1)a_2=m(a_1a_2)</math> == လီအက္ခရာသင်္ချာ အပေါ်အခြေခံသည့် မော်ဂျူးများ == <math>\mathfrak g</math> သည် ဖီးလ်ဒ် <math>K</math> ပေါ်ရှိ လီအက္ခရာသင်္ချာ (Lie algebra) တစ်ခုဖြစ်ပါစေ။ <math>\mathfrak g</math>-''မော်ဂျူး'' သို့မဟုတ် <math>\mathfrak g</math> ၏ ''ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှု'' (representation) ဆိုသည်မှာ <math>K</math>-ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>M</math> တစ်ခုနှင့် အောက်ဖော်ပြပါ <math>K</math>-မျဉ်းဖြောင့်နှစ်ထပ် ပုံဖော်မှု (K-bilinear map) တစ်ခုနှင့်အတူ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားခြင်းဖြစ်သည်။ :<math>\mathfrak g\times M\to M,\; (X,m)\mapsto X \cdot m,</math> ၎င်းသည် <math>X,Y\in\mathfrak g,m\in M</math> အားလုံးအတွက် အောက်ပါအတိုင်း မှန်ကန်ရမည်။ :<math>[X,Y]\cdot m=X\cdot (Y\cdot m)-Y\cdot (X\cdot m)</math> အခြားတစ်နည်းအားဖြင့် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ရလျှင် <math>\mathfrak g</math>-မော်ဂျူးဆိုသည်မှာ <math>K</math>-ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>M</math> တစ်ခုနှင့် <math>K</math> ပေါ်ရှိ လီအက္ခရာသင်္ချာ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (Lie algebra homomorphism) တစ်ခုနှင့်အတူ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားခြင်းဖြစ်သည်။ :<math>\mathfrak g\to\mathfrak{gl}(M);</math> ဤနေရာတွင် <math>\mathfrak{gl}(M)</math> သည် <math>M</math> ၏ အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်များ ပါဝင်သော <math>K</math>-အက္ခရာသင်္ချာဖြစ်ပြီး ကွန်မြူတေတာ (commutator) ကို လီကွင်းစ-ကွင်းပိတ် (Lie bracket) အဖြစ် အသုံးပြုသည်။ <math>\mathfrak g</math>-မော်ဂျူးများသည် <math>\mathfrak g</math> ၏ စကြဝဠာ ဖုံးအုပ်အက္ခရာသင်္ချာ (universal enveloping algebra) အောက်ရှိ မော်ဂျူးများနှင့် အတူတူပင်ဖြစ်သည်။ == အုပ်စုတစ်ခု အပေါ်အခြေခံသည့် မော်ဂျူးများ == <math>(G, *)</math> သည် အုပ်စု (group) တစ်ခုဖြစ်ပါစေ။ ''<math>G</math>-မော်ဂျူး'' သို့မဟုတ် ပိုမိုတိကျစွာပြောရလျှင် ''<math>G</math>-ဘယ်မော်ဂျူး'' ဆိုသည်မှာ အဘီလီယန်အုပ်စု <math>(M, +)</math> တစ်ခုနှင့် အောက်ဖော်ပြပါ ပြင်ပ နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု (external binary operation) တစ်ခုနှင့်အတူ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားခြင်းဖြစ်သည်။ :<math>G \times M \to M,\; (g, m) \mapsto g \cdot m</math>, ၎င်းသည် အောက်ပါအချက်များနှင့် ပြည့်စုံရမည်။ :<math>g \in G, m_1, m_2 \in M</math> အားလုံးအတွက် <math>g\cdot(m_1 + m_2) = g\cdot m_1 + g\cdot m_2</math> :<math>g_1, g_2 \in G, m \in M</math> အားလုံးအတွက် <math>(g_1 * g_2)\cdot m = g_1\cdot (g_2\cdot m)</math> :<math>G</math> ၏ ထပ်တူရအစုဝင် (identity element) <math>e</math> နှင့် <math>m \in M</math> အားလုံးအတွက် <math>e\cdot m = m</math> <math>G</math>-''ညာမော်ဂျူး'' ကိုလည်း အလားတူပင် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ သို့သော် ဒုတိယအချက်ကို အောက်ပါအချက်ဖြင့် အစားထိုးရမည်။ :<math>g_1, g_2 \in G, m \in M</math> အားလုံးအတွက် <math>m\cdot (g_1 * g_2)=(m\cdot g_1)\cdot g_2</math> အခြားတစ်နည်းအားဖြင့် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ရလျှင် <math>G</math>-ဘယ်မော်ဂျူး ဆိုသည်မှာ အဘီလီယန်အုပ်စု <math>(M, +)</math> တစ်ခုနှင့် အောက်ဖော်ပြပါ အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (group homomorphism) တစ်ခုနှင့်အတူ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားခြင်းဖြစ်သည်။ :<math>G \to \operatorname{Aut}_\Z(M),</math> ဤနေရာတွင် <math>\operatorname{Aut}_\Z(M) = (\operatorname{End}_\Z(M))^\times</math> သည် <math>M</math> ၏ အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် (automorphism) များ၏ အုပ်စုဖြစ်ပြီး အောက်ပါ ပေါင်းစပ်တွက်ချက်မှုကို အသုံးပြုသည်။ :<math>f_1, f_2 \in \operatorname{Aut}_\Z(M), m \in M</math> အတွက် <math>(f_1 \circ f_2)(m) = f_1(f_2(m))</math> ဖြစ်သည်။ <math>G</math>-ညာမော်ဂျူး ဆိုသည်မှာ အဘီလီယန်အုပ်စု <math>(M, +)</math> တစ်ခုနှင့် အောက်ဖော်ပြပါ အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုနှင့်အတူ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားခြင်းဖြစ်သည်။ :<math>G \to (\operatorname{Aut}_\Z(M))^\mathrm{op},</math> <math>(\operatorname{Aut}_\Z(M))^\mathrm{op}</math> ပေါ်ရှိ မြှောက်လဒ်ကို အောက်ပါအတိုင်း ပေးထားသည်။ :<math>f_1, f_2 \in (\operatorname{Aut}_\Z(M))^\mathrm{op}, m \in M</math> အတွက် <math>(f_1 \bullet f_2)(m) := f_2(f_1(m))</math> ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ <math>R</math> သည် ကွင်းတစ်ခု ဖြစ်မည်ဆိုပါက <math>G</math>-<math>R</math>-မော်ဂျူး ဆိုသည်မှာ <math>R</math>-မော်ဂျူး တည်ဆောက်ပုံ တစ်ခု၊ <math>G</math>-မော်ဂျူး တည်ဆောက်ပုံ တစ်ခုတို့ ပါဝင်သော အဘီလီယန်အုပ်စု တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့သည် အောက်ပါသဘောတရားအတိုင်း အချင်းချင်း ကိုက်ညီမှု (compatible) ရှိရမည်။ :<math>r \in R, g \in G, m \in M</math> အတွက် <math>r\cdot(g\cdot m) = g\cdot(r\cdot m)</math> အခြားတစ်နည်းအားဖြင့် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ရလျှင် <math>G</math>-<math>R</math>-မော်ဂျူး ဆိုသည်မှာ <math>R</math>-မော်ဂျူး တစ်ခုနှင့် အောက်ဖော်ပြပါ အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုနှင့်အတူ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားခြင်းဖြစ်သည်။ :<math>G \to \operatorname{Aut}_R(M),</math> ဤနေရာတွင် <math>\operatorname{Aut}_R(M)</math> သည် <math>R</math>-မော်ဂျူးအဖြစ် <math>M</math> ၏ အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်များ၏ အုပ်စု ဖြစ်သည်။ <math>G</math>-<math>R</math>-မော်ဂျူးများသည် အုပ်စု ကွင်း (group ring) <math>R[G]</math> အပေါ်အခြေခံသည့် မော်ဂျူးများနှင့် အတူတူပင်ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ <math>K</math> သည် ဖီးလ်ဒ်တစ်ခု ဖြစ်မည်ဆိုပါက <math>G</math>-<math>K</math>-မော်ဂျူး ဆိုသည့် သဘောတရားသည် <math>G</math> ၏ <math>K</math>-မျဉ်းဖြောင့် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှု (K-linear representation) နှင့် ထပ်တူညီမျှသည်။ == ကျမ်းကိုးစာရင်း == * {{cite book |author=[[Siegfried Bosch]] |title=Algebra |edition=7th |date=2009 |publisher=Springer-Verlag |isbn=3-540-40388-4 |doi=10.1007/978-3-540-92812-6}} * {{cite encyclopedia |author=L.V. Kuz'min |title=Module |url=https://encyclopediaofmath.org/wiki/Module |encyclopedia=Encyclopedia of Mathematics |publisher=Springer }}{{Dead link|date=May 2026 }} == ကိုးကား == <references /> [[Category:သိပ္ပံ]] [[Category:သင်္ချာ]] {{သင်္ချာ-stub}} c3dy9w36fg68fh26apdluvkm6x0iea0 0 284461 1029313 1026271 2026-05-03T16:21:23Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1029313 wikitext text/x-wiki '''မြန်မာဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ ပြည်ထောင်စု''' တည်ဆောက်ရေးသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ မတူကွဲပြားသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများအကြား တန်းတူညီမျှမှု၊ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်နှင့် အာဏာခွဲဝေမှုတို့ကို အခြေခံ၍ တည်ဆောက်လိုသော ပြည်ထောင်စု နိုင်ငံရေးပုံစံတစ်ခု ဖြစ်သည်။မြန်မာ့ဖက်ဒရယ်အရေးသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ် [[ပင်လုံစာချုပ်]]မှ စတင်အခြေတည်ခဲ့သော်လည်း ဆယ်စုနှစ်များစွာကြာအောင် နိုင်ငံရေးအပြောင်းအလဲများနှင့် ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုစနစ်များကြောင့် တိုင်းရင်းသားများ၏ မျှော်မှန်းချက်များမှာ အကောင်အထည်ဖော်ရန် ခဲယဉ်းခဲ့ရသည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၁ ခုနှစ်အထိ [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] (NLD) အစိုးရလက်ထက်တွင် "၂၁ ရာစု ပင်လုံ" ဟု အမည်ပေးထားသည့် [[ပြည်ထောင်စုငြိမ်းချမ်းရေးညီလာခံ]]များကို ကျင်းပ၍ ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရေးအတွက် နိုင်ငံရေးအရ ဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ၏ ကန့်သတ်ချက်များ၊ တပ်မတော်နှင့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအကြား လုံခြုံရေးနှင့် အာဏာခွဲဝေမှုဆိုင်ရာ သဘောထားကွဲလွဲမှုများကြောင့် စစ်မှန်သော ဖက်ဒရယ်မူများကို အပြည့်အဝ ဖော်ဆောင်နိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။<ref>{{cite report |title=The 21st Century Panglong Conference: A Review |publisher=ISP Myanmar |url=https://ispmyanmar.com/special-series/peace-process/ |accessdate=17 April 2026 }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> <ref>မြန်မာ့ဖက်ဒရယ်ခရီးနှင့် စိန်ခေါ်မှုများ၊ နိုင်ငံရေးလေ့လာမှုစာစောင်။</ref> == ဖက်ဒရယ်စနစ်၏ အစနှင့် ကြိုးပမ်းမှုသမိုင်း (၁၉၄၇-၁၉၆၁) == မြန်မာ့ဖက်ဒရယ်စနစ်ကို စတင်ကျင့်သုံးရန် [[အောင်ဆန်း|ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]]နှင့် တိုင်းရင်းသားခေါင်းဆောင်များသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် [[ပင်လုံစာချုပ်]]ကို အချက် (၉) ချက်ဖြင့် ချုပ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ဤသည်မှာ တန်းတူလွတ်လပ်ရေးရယူရန်နှင့် ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရန် ပထမဆုံးသော ခြေလှမ်းဖြစ်သည်။ သို့သော် ၁၉၄၇ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသည် "ဖက်ဒရယ်" ဟူသော ဝေါဟာရကို တိုက်ရိုက်သုံးနှုန်းထားခြင်း မရှိဘဲ ဗဟိုကချုပ်ကိုင်မှု အားကောင်းသော "မညီမျှသော ဖက်ဒရယ်စနစ်" (Asymmetric Federalism) ပုံစံသာ ဖြစ်ခဲ့သဖြင့် နောင်တွင် လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများ၏ အစပျိုးရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပင်လုံဇာတ်ကြောင်း ပြန်ပြောင်းလေ့လာသော် – အပိုင်း (၂) {{!}} MoeMaKa Burmese News & Media<!-- Bot generated title --> |url=http://moemaka.com/archives/31836 |accessdate=25 July 2014 |archivedate=17 September 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130917193307/http://moemaka.com/archives/31836 }}</ref><ref>[[၁၉၇၂]] ခုနှစ်ပထမအကြိမ် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသော ပင်လုံညီလာခံ သမိုင်းစဉ်စာမျက်နှာ ၁၃၈</ref> ၁၉၄၇ ဖွဲ့စည်းပုံပါ အားနည်းချက်များကို ပြင်ဆင်ရန် ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဦးဆောင်၍ ၁၉၆၁ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် တိုင်းရင်းသားခေါင်းဆောင်များ အားလုံးပါဝင်သော [[တောင်ကြီးညီလာခံ]]ကို ကျင်းပခဲ့သည်။ ဤညီလာခံသည် စစ်မှန်သော ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရန် ဥပဒေကြောင်းအရ ကြိုးပမ်းခဲ့သည့် သမိုင်းဝင် အလှည့်အပြောင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် ဤလှုပ်ရှားမှုကို "နိုင်ငံတော်ပြိုကွဲရေး" ဟု အကြောင်းပြကာ [[၁၉၆၂ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းခဲ့သဖြင့်]] ဖက်ဒရယ်နိုင်ငံရေးလမ်းကြောင်းမှာ ရပ်တန့်ခဲ့ရသည်။ <ref>{{cite web |url=https://bur.mizzima.com/2023/12/23/10109 |title=မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းမှုများအောက်မှ ဖက်ဒရယ်အိပ်မက်ဆိုးများ |publisher=Mizzima |date=23 December 2023 |access-date=25 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260416165333/https://bur.mizzima.com/2023/12/23/10109 |archive-date=16 April 2026 |url-status=live |language=Burmese }}</ref> == ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှု (၂၀၁၀-၂၀၂၀) == [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]] အရ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ ပေါ်ပေါက်လာသော်လည်း လက်တွေ့တွင်မူ ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှု (Centralization) မှာ အလွန်အားကောင်းနေဆဲ ဖြစ်သည်။ === အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် အာဏာခွဲဝေမှု အကန့်အသတ်များ === ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၂၆၁ အရ တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ်များကို သက်ဆိုင်ရာလွှတ်တော်မှ ရွေးချယ်ခွင့်မရှိဘဲ နိုင်ငံတော်သမ္မတကသာ တိုက်ရိုက်ရွေးချယ်ခန့်အပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=https://www.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/en/mm/mm009en.pdf |title=Constitution of the Republic of the Union of Myanmar (2008) |publisher=WIPO |access-date=25 March 2026 }}</ref> မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားတွင် အခြေခံအကျဆုံး ကျေးရွာအဆင့်မှသည် ပြည်နယ်အဆင့်အထိ အုပ်ချုပ်ရေး၏ ကျောရိုးသဖွယ် အရေးပါသော[[အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေး ဦးစီးဌာန]] (GAD) သည် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ စစ်တပ်က တိုက်ရိုက်ထိန်းချုပ်သည့် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၏ လက်အောက်တွင် ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုကြာ တည်ရှိနေခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|NLDအရပ်သားအစိုးရက]] အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန GAD ကို [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့|ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံး ဝန်ကြီးဌာန]]အောက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သော်လည်း၊<ref>{{cite news |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2018/12/21/178550.html |title=GAD ကို ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံး ဝန်ကြီးဌာနအောက်သို့ စတင်ပြောင်းရွှေ့ |publisher=ဧရာဝတီသတင်းဌာန |date=21 December 2018 |access-date=17 April 2026}}</ref> [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းမှု]] အပြီးတွင် စစ်တပ်က GAD ကို ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနအောက်သို့ ပြန်လည်ရွှေ့ပြောင်းကာ ယနေ့တိုင် တိုက်ရိုက်ထိန်းချုပ်ထားဆဲဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=https://www.rfa.org/burmese/news/ministry-of-home-affairs-in-myanmar-10122021010116.html |title=ထွေအုပ်ကို ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနအောက် ပြန်ပြောင်း |publisher=Radio Free Asia (RFA Burmese) |date=12 October 2021 |access-date=25 March 2026 |language=Burmese }}</ref>ဤသို့ အရေးကြီးသော အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားကို စစ်တပ်က အမြဲတစေ လက်ဝါးကြီးအုပ် ထိန်းချုပ်ထားခြင်းသည် ဖက်ဒရယ်စနစ်၏ အခြေခံမူဖြစ်သော ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို သိသာစွာ ကန့်သတ်နေပြီး ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုကို ပိုမိုခိုင်မာစေခဲ့သည်ဟု လေ့လာသူများက ထောက်ပြကြသည်။<ref>{{cite web |url=https://ispmyanmar.com/burmese/perspectives-rule-of-law-opportunities-for-the-nld-government/ |title=တရားဥပဒေ စိုးမိုးရေး (သို့မဟုတ်) NLD အစိုးရအတွက် အခွင့်အလမ်း |author=Zunetta Herbert |publisher=ISP-Myanmar |date=20 June 2017 |access-date=17 April 2026}}</ref> === ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှု === နိုင်ငံတော်အတွက် အဓိကကျပြီး ဝင်ငွေအများဆုံးရရှိသည့် ရေနံ၊ သဘာဝဓာတ်ငွေ့နှင့် အကြီးစားသယံဇာတလုပ်ငန်း အားလုံးကို ဗဟိုအစိုးရကသာ ချုပ်ကိုင်ထားသည်။ ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရများအား ကောက်ခံခွင့်ပြုထားသည့် အခွန်များမှာ မြေခွန်နှင့် ဆားခွန်ကဲ့သို့သော ဝင်ငွေနည်းပါးသည့် အခွန်များသာ ဖြစ်သဖြင့် ပြည်နယ်အစိုးရများသည် ၎င်းတို့၏ ဘတ်ဂျက်အတွက် ဗဟိုအစိုးရ၏ ထောက်ပံ့ငွေ (Grants) အပေါ်တွင်သာ အမြဲတစေ မှီခိုနေရပြီး ကိုယ်ပိုင်ဘဏ္ဍာရေး လွတ်လပ်ခွင့် (Fiscal Autonomy) ကင်းမဲ့နေရသည်။<ref>{{cite report |title=Fiscal Federalism in Myanmar |publisher=The World Bank |url=https://documents.worldbank.org/en/publication/documents-reports/documentdetail/367341468189531835/fiscal-federalism-in-myanmar |accessdate=17 April 2026}}</ref> == ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်နှင့် NLD အစိုးရ၏ ဖက်ဒရယ် ကြိုးပမ်းမှုများ (၂၀၁၁–၂၀၂၁) == ၂၀၁၁ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း အရပ်သားတစ်ပိုင်းအစိုးရလက်ထက်တွင် "ဖက်ဒရယ်" ဟူသော ဝေါဟာရကို နိုင်ငံရေးစင်မြင့်ပေါ်တွင် တရားဝင် ထုတ်ဖော်ပြောဆို ဆွေးနွေးခွင့် ရလာခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ချုပ်ဆိုခဲ့သော [[တစ်နိုင်ငံလုံး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေးသဘောတူစာချုပ်]] (NCA) အရ ကျင်းပသည့် "ပြည်ထောင်စု ငြိမ်းချမ်းရေး ညီလာခံ - (၂၁) ရာစု ပင်လုံ" ဆွေးနွေးပွဲများတွင် ဒီမိုကရေစီနှင့် ဖက်ဒရယ်စနစ်ကို အခြေခံသည့် ပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရန် မူအားဖြင့် သဘောတူညီချက်အချို့ ရရှိခဲ့သည်။<ref>NCA စာချုပ်ပါ အခြေခံမူများနှင့် ဖက်ဒရယ်ဆွေးနွေးချက်များ၊ ငြိမ်းချမ်းရေးကော်မရှင် မှတ်တမ်း။</ref> ၂၀၁၆ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၁ ခုနှစ်အထိ [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] (NLD) အစိုးရလက်ထက်တွင် အဆိုပါလုပ်ငန်းစဉ်ကို အရှိန်မြှင့်တင်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ပြီး ၂၀၁၉ ခုနှစ်၌ NLD ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်က ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရေးအတွက် အောက်ပါ အခြေခံမူ (၅) ချက်ကို တင်ပြအဆိုပြုခဲ့သည် - * စစ်မှန်သော ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရန်။ * အာဏာ၊ သယံဇာတနှင့် အခွန်အကောက်များ ခွဲဝေမှု ရှိရန်။' * တန်းတူရည်တူ ရှိရန်။''' * ပြည်နယ်များ၌ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်ကို အာမခံနိုင်သော ကိုယ်ပိုင်အခြေခံဥပဒေများ ရှိရန်။ * ပြည်နယ်များ၏အာဏာများကို ခွဲဝေကျင့်သုံးရာတွင် ပြည်သူလူထုကို အခြေခံရန်။<ref>{{cite report |title=Federal Paper Vol. 1, No. 3 |publisher=Ministry of Federal Union Affairs (MOFUA), NUG |url=https://mofua.nugmyanmar.org/publication-detail/federal-paper-vol-3 |accessdate=17 April 2026}}</ref> သို့သော်လည်း ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ၏ ကန့်သတ်ချက်များ၊ [[တပ်မတော်]]နှင့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအကြား လုံခြုံရေးနှင့် အာဏာခွဲဝေမှုဆိုင်ရာ သဘောထားကွဲလွဲမှုများကြောင့် စစ်မှန်သော ဖက်ဒရယ်မူများကို အပြည့်အဝ ဖော်ဆောင်နိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းမှု]] နောက်ပိုင်းတွင်မူ ဤငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ဖက်ဒရယ်ဖော်ဆောင်မှု လုပ်ငန်းစဉ်များအားလုံး ရပ်တန့်သွားခဲ့ရသည်။ == လူမျိုးစု သတ်မှတ်ချက်များနှင့် နိုင်ငံရေးအရ သက်ရောက်မှုများ == မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖက်ဒရယ်စနစ် တည်ဆောက်ရေးကို နှောင့်နှေးစေသော အချက်တစ်ခုမှာ လူမျိုးစုများကို အဏုစိတ် ခွဲခြားသတ်မှတ်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၃ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း ကောက်ယူမှုမှစတင်၍ အစိုးရသည် တိုင်းရင်းသားများကို လူမျိုးနွယ်စု ၁၃၅ မျိုးအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ကို အဓိက တိုင်းရင်းသားကြီး ၈ စု (ကချင်၊ ကယား၊ ကရင်၊ ချင်း၊ ဗမာ၊ မွန်၊ ရခိုင်၊ ရှမ်း) အပေါ် အခြေခံကာ ကုဒ်နံပါတ်များ (Numerical Codes) ဖြင့် အုပ်စုခွဲခြားခဲ့သည်။ ဤသို့ ကုဒ်နံပါတ်များဖြင့် အသေးစိတ် ခွဲခြားရာတွင် သမိုင်းကြောင်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအရ တစ်စုတစ်စည်းတည်း ရှိခဲ့သော လူမျိုးစုကြီးများကို လူမျိုးစုငယ်များအဖြစ် အစိတ်စိတ်အမွှာမွှာ ခွဲထုတ်လိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ရှမ်းလူမျိုးစုအတွင်း၌ လူမျိုးစုငယ် ၃၃ စု၊ ကချင်လူမျိုးစုအတွင်း၌ ၁၂ စု စသဖြင့် ကုဒ်နံပါတ်များခွဲကာ သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ဤကဲ့သို့ ခွဲခြားခြင်းသည် လူဦးရေစာရင်းအရ များပြားသော လူမျိုးစုကြီးများ၏ နိုင်ငံရေးအရ စုစည်းတောင်းဆိုနိုင်စွမ်း (Political Mobilization) ကို အားနည်းစေရန် ရည်ရွယ်သည့် "သွေးခွဲအုပ်ချုပ်မှု" နည်းဗျူဟာတစ်ရပ် ဖြစ်သည်ဟု နိုင်ငံရေးလေ့လာသူများက ဝေဖန်ကြသည်။<ref>{{cite report |title=Identity Crisis: Ethnicity and Conflict in Myanmar |publisher=International Crisis Group |url=https://www.crisisgroup.org/asia/south-east-asia/myanmar/identity-crisis-ethnicity-and-conflict-myanmar |accessdate=17 April 2026}}</ref> ဤစနစ်ကြောင့် တိုင်းရင်းသားများအကြား တညီတညွတ်တည်း ရပ်တည်ရန် ခက်ခဲစေခဲ့ပြီး ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရေးအတွက် လိုအပ်သော အမျိုးသားပြန်လည်ရင်ကြားစေ့ရေးကို အဟန့်အတား ဖြစ်စေခဲ့သည်။<ref>{{cite report |title=Ethnicity without Meaning, Data without Context |publisher=Transnational Institute (TNI) |url=https://www.tni.org/files/download/bpb_13.pdf |accessdate=17 April 2026}}</ref> == ဘဏ္ဍာရေးနှင့် သဘာဝသယံဇာတ စီမံခန့်ခွဲမှု == မြန်မာနိုင်ငံ၏ သဘာဝသယံဇာတ ကြွယ်ဝမှုသည် ဆယ်စုနှစ်များစွာကြာ ဖြစ်ပွားနေသော [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ|ပြည်တွင်းစစ်]]၏ အဓိက အရင်းအမြစ်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် သယံဇာတ စီမံခန့်ခွဲမှုနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ လုပ်ပိုင်ခွင့်များကို ဖက်ဒရယ်မူများအတိုင်း တရားမျှတစွာ ခွဲဝေပုံဖော်ရန်မှာ ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် အမျိုးသားပြန်လည်ရင်ကြားစေ့ရေးအတွက် မရှိမဖြစ် လိုအပ်သော အသက်သွေးကြော ဖြစ်သည်။ စစ်မှန်သော ဖက်ဒရယ်ဘဏ္ဍာရေးစနစ် (Fiscal Federalism) တည်ဆောက်ရာတွင် အောက်ပါ အခြေခံမူများကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရန် ပညာရှင်များက အကြံပြုကြသည် - *'''အခွန်ကောက်ခံပိုင်ခွင့်နှင့် အာဏာခွဲဝေမှု (Taxation and Assignment of Functions):''' ဗဟိုအစိုးရနှင့် ပြည်နယ်အစိုးရများအကြား မည်သည့်အခွန်အမျိုးအစားကို မည်သူက ကောက်ခံမည်၊ မည်သည့် လုပ်ငန်းတာဝန်များကို မည်သူက တာဝန်ယူမည်ဆိုသည်ကို ဥပဒေကြောင်းအရ တိကျစွာ ခွဲဝေသတ်မှတ်ရန် လိုအပ်သည်။ ဤသို့ခွဲဝေရာတွင် ဒေသန္တရအစိုးရများအနေဖြင့် မိမိတို့ဒေသကို ကိုိုင်ပိုင်ဘတ်ဂျက်ဖြင့် ရပ်တည်နိုင်သည့် အဆင့်အထိ အခွန်အာဏာ ရရှိစေရန် ရည်ရွယ်ရမည်ဖြစ်သည်။ *'''သယံဇာတ ပိုင်ဆိုင်ခွင့်နှင့် စီမံခန့်ခွဲမှု (Resource Ownership and Management):''' ဒေသတွင်းရှိ သယံဇာတများကို ဒေသခံပြည်သူများက ပိုင်ဆိုင်ခွင့်နှင့် တိုက်ရိုက်စီမံခန့်ခွဲခွင့် (Resource Ownership) ရှိစေခြင်းဖြင့် ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုကို လျှော့ချရန်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများ၏ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်ကို အာမခံချက်ပေးသည့် အဓိကအချက်လည်း ဖြစ်သည်။ *'''ဘဏ္ဍာရေး တန်းတူညီမျှမှုနှင့် ဝင်ငွေခွဲဝေမှု (Fiscal Equity and Revenue Sharing):''' သယံဇာတမှ ရရှိသော ဝင်ငွေများကို တရားမျှတစွာ ခွဲဝေခြင်းဖြင့် သယံဇာတ ထွက်ရှိရာ ဒေသများနှင့် အခြားသော ဖွံ့ဖြိုးမှုနည်းပါးသည့် ဒေသများအကြား ကွာဟချက်ကို ဖြည့်ဆည်းပေးရန် ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် ဒေါင်လိုက်ခွဲဝေမှု (ဗဟိုနှင့် ပြည်နယ်ကြား) သာမက ဘေးတိုက်ခွဲဝေမှု (ပြည်နယ်အချင်းချင်းကြား) ကိုပါ ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမည်ဖြစ်သည်။ *'''ပွင့်လင်းမြင်သာမှုနှင့် တာဝန်ခံမှု (Transparency and Accountability):''' သယံဇာတ တူးဖော်ထုတ်လုပ်ခြင်းနှင့် ၎င်းမှရရှိသော ဘဏ္ဍာငွေများ သုံးစွဲရာတွင် ဒေသခံများ၏ ဆန္ဒကို အလေးထားပြီး အဂတိကင်းစင်သော စီမံခန့်ခွဲမှုစနစ် တည်ဆောက်ရန်ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရတနာသိုက်များနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့များ ထွက်ရှိရာ ပြည်နယ်များ၌ ဒေသခံများမှာ ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုနှင့် ရင်ဆိုင်နေရခြင်း (သယံဇာတ ကျိန်စာ - Resource Curse) သည် လက်ရှိ ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုစနစ်၏ အကျိုးဆက်ဖြစ်သည်။ ဤပြဿနာကို ဖြေရှင်းနိုင်ရန်မှာ သယံဇာတအပေါ် အခြေခံသည့် ပဋိပက္ခများကို ဖက်ဒရယ်ဘဏ္ဍာရေးစနစ်ဖြင့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရန် အရေးတကြီး လိုအပ်နေပြီ ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web |url=https://www.burmalibrary.org/en/sharing-the-wealth-a-roadmap-for-distributing-myanmars-natural-resource-revenues |title=Sharing the Wealth: A Roadmap for Distributing Myanmar’s Natural Resource Revenues |publisher=Natural Resource Governance Institute |date=15 February 2016 |author=Andrew Bauer; Paul Shortell; Lorenzo Delesgues |format=PDF |url-status=live |url-access=free |url2=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs22/NRGI-2016-02-Distributing_Myanmars_Natural_Resource-Revenues-en-red.pdf }}</ref> == လက်ရှိအခြေအနေနှင့် နွေဦးတော်လှန်ရေး (၂၀၂၁-လက်ရှိ) == [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ စစ်အာဏာသိမ်းမှု]] နောက်ပိုင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဖက်ဒရယ်နိုင်ငံရေး အခင်းအကျင်းမှာ အခြေခံကျကျ ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။ ယခင်က ဗဟိုအစိုးရ၏ ပေးသနားမှု သို့မဟုတ် ညှိနှိုင်းမှုအပေါ် အခြေခံသည့် "အထက်မှအောက်သို့" (Top-down) ပုံစံမှသည် တော်လှန်ရေး အင်အားစုများ စိုးမိုးရာ ဒေသများ၌ လက်တွေ့ကျကျ ကျင့်သုံးနေသည့် "အောက်ခြေမှ အထက်သို့ ဖက်ဒရယ်စနစ်" (Bottom-up Federalism) သို့ ကူးပြောင်းလာခဲ့သည်။ ဤဖြစ်စဉ်တွင် အဓိကကျသော အပြောင်းအလဲများမှာ - * '''ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ ပဋိညာဉ်:''' အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အတိုင်ပင်ခံကောင်စီ (NUCC) နှင့် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) တို့က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် [[ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ ပဋိညာဉ်]] (Federal Democracy Charter) သည် နိုင်ငံတော်သစ် တည်ဆောက်ရေးအတွက် အခြေခံလမ်းပြမြေပုံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ <ref>{{cite web |url=https://crphmyanmar.org/my/legislation/fdc-part-1/ |title=Federal Democracy Charter (Part-1) |publisher=CRPH Myanmar |access-date=25 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260416181135/https://crphmyanmar.org/my/legislation/fdc-part-1/ |archive-date=16 April 2026 |url-status=live |language=Burmese }}</ref> <ref>{{cite web |url=https://crphmyanmar.org/my/legislation/federal-democracy-charter/fdc-part-2/ |title=Federal Democracy Charter (Part-2) |publisher=CRPH Myanmar |access-date=25 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250514085508/https://crphmyanmar.org/my/legislation/federal-democracy-charter/fdc-part-2/ |archive-date=14 May 2025 |url-status=live |language=Burmese }}</ref> == ဖက်ဒရယ်စနစ် ကြိုးပမ်းမှု သမိုင်းဝင်မှတ်တိုင်များ == {| class="wikitable sortable" style="width:100%;" |- style="background:#f2f2f2; text-align:center;" ! width="15%" | ခုနှစ် !! width="30%" | အခမ်းအနား/ဖြစ်ရပ် !! width="55%" | အဓိက လက္ခဏာနှင့် ရလဒ် |- | style="text-align:center;" | ၁၉၄၇ || [[ပင်လုံစာချုပ်]] || တန်းတူရေး၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ဒီမိုကရေစီရေးကို အခြေခံသည့် ပြည်ထောင်စုတည်ဆောက်ရန် ပထမဆုံး သဘောတူညီချက်။ |- | style="text-align:center;" | ၁၉၆၁ || [[တောင်ကြီးညီလာခံ]] || ၁၉၄၇ ဖွဲ့စည်းပုံပါ အားနည်းချက်များကို ပြင်ဆင်ရန်နှင့် "စစ်မှန်သော ဖက်ဒရယ်မူ" (ရှမ်းမူ) ကို တရားဝင် တင်ပြခဲ့ခြင်း။ |- | style="text-align:center;" | ၁၉၉၀ || ဗိုလ်အောင်ကျော်လမ်း ကြေညာချက် || [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] (NLD) နှင့် တိုင်းရင်းသားပါတီများ ပူးပေါင်း၍ ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရန် ပထမဆုံးအကြိမ် သဘောတူညီချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့ခြင်း။ |- | style="text-align:center;" | ၂၀၁၅ || [[တစ်နိုင်ငံလုံး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေးသဘောတူစာချုပ်|NCA]] || "ဒီမိုကရေစီနှင့် ဖက်ဒရယ်စနစ်ကို အခြေခံသည့် ပြည်ထောင်စု" တည်ဆောက်ရန် နိုင်ငံရေးအရ ပထမဆုံးအကြိမ် တရားဝင် လက်ခံဆွေးနွေးခဲ့သည့် စာချုပ်။ |- | style="text-align:center;" | ၂၀၁၆-၂၀၂၀ || [[ပြည်ထောင်စုငြိမ်းချမ်းရေးညီလာခံ - (၂၁) ရာစု ပင်လုံ|၂၁ ရာစု ပင်လုံ]] || NLD အစိုးရလက်ထက်တွင် ဖက်ဒရယ်အခြေခံမူများကို "ပြည်ထောင်စုသဘောတူစာချုပ်" အဖြစ် ချုပ်ဆိုနိုင်ရန် နိုင်ငံရေးအရ အရှိန်မြှင့်တင် ကြိုးပမ်းခဲ့ခြင်း။ |- | style="text-align:center;" | ၂၀၂၁-လက်ရှိ || [[ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ ပဋိညာဉ်]] || ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံကို အပြီးသတ်ပယ်ဖျက်၍ တော်လှန်ရေးအင်အားစုများ၏ စုပေါင်းသဘောတူညီချက်ဖြင့် အောက်ခြေမှ အထက်သို့ (Bottom-up) ပုံဖော်မည့် ပြည်ထောင်စုသစ် တည်ဆောက်ရေး လမ်းစဉ်။ |} == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == * [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး]] * [[ပင်လုံစာချုပ်]] * [[မြန်မာတိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်များ]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အချုပ်အခြာအာဏာ]] *[[ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုစနစ်]] == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုစနစ်]] {{မြန်မာနိုင်ငံ}} o6w1nukxypptelgqaqpwcgcavmwmnez 10 285059 1029484 1028650 2026-05-04T11:29:01Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1029484 wikitext text/x-wiki {{navbox | name = ရန်ဒန်အရရှိယာမလိုင်း | title = [[ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်း]]ရှိ ဘူတာရုံများ | state = {{{state|autocollapse}}} | titlestyle = {{rail navbox titlestyle|FireBrick}} | listclass = hlist | list1 = * [[ရှိဂျော - အိုးမိယဘူတာ|ရှိဂျောအိုးမိယ]] * [[ဆိုင်းအင်းဘူတာ|ဆိုင်းအင်း]] *[[နိရှိအိုးဂျိ - ဆန်းဂျောဘူတာ|နိရှိအိုးဂျိဆန်းဂျော]] * [[ယာမနိုအုချိဘူတာ (ကျိုတို)|ယာမနိုအုချိ]] * [[ရန်ဒန်တန်းဂျင်းဂဝဘူတာ|ရန်ဒန်တန်းဂျင်းဂဝ]] * [[ခိုင်းခိုနိုယရှိရိုဘူတာ|ခိုင်းခိုနိုယရှိရို]] * [[အုဇုမဆခိုးရူးဂျိဘူတာ|အုဇုမဆခိုးရူးဂျိ]] * [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]] * [[အရိဆုဂဝဘူတာ|အရိဆုဂဝ]] * [[ခုရုမဇခိဂျင်းဂျဘူတာ|ခုရုမဇခိဂျင်းဂျ]] * [[ရိုခုအိုးအင်းဘူတာ|ရိုခုအိုးအင်း]] * [[ရန်ဒန်ဆဂဘူတာ|ရန်ဒန်ဆဂ]] * [[အရရှိယာမဘူတာ (ခဲအိဖုခု)|အရရှိယာမ]] }}<includeonly> [[Category:Stations of Keifuku Electric Railroad]] </includeonly><noinclude> {{collapsible option}} [[Category:Templates for railway lines in Japan]] </noinclude> 9ye3rrk38bilau69dy44bay1uyy8cca 0 285111 1029248 1028864 2026-05-03T12:09:18Z Zawzawaungthwin 100038 {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} 1029248 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = ကျင်ဒွေးတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု | location = [[ကျင်ဒွေးမြို့]]၊ [[ကန်ပက်လက်မြို့နယ်]]၊ [[မင်းတပ်ခရိုင်]]၊ [[ချင်းပြည်နယ်]] | date = ၂၉ ဧပြီ ၂၀၂၆ | partof = [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] နှင့် [[ချင်း စစ်မြေပြင်|ချင်းစစ်မြေပြင်]] | coordinates = {{coord|20.839167|93.970278|display=inline,title}} | map = {{Location map | Myanmar | lat=20.839167 | long=93.970278 | label=ကျင်ဒွေးတံတား | caption=| width=250}} | map_caption = ကျင်ဒွေးတံတား တည်နေရာ | fatalities = ၉ ဦး | injuries = ၃ ဦး | perpetrators = [[ဖိုင်:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|23px]] [[တပ်မတော် (လေ)]] | notes = {{Bulleted list |၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် ချင်းညီနောင်နှင့် မဟာမိတ်တပ်များ သိမ်းပိုက်ထားသည့် ကျင်ဒွေးမြို့ရှိ မုန်းချောင်းကူးတံတားအား အရပ်သားများ ကိုယ်ထူကိုယ်ထစနစ်ဖြင့် ပြုပြင်နေစဉ် စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ |တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် တံတားပြုပြင်ရေးလုပ်ငန်းခွင်ရှိ အရပ်သား ၉ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး JCB စက်ကြီး တစ်စီးအပါအဝင် ယာဉ်ယန္တရားများ ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့သည်။ }} }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} '''ကျင်ဒွေးတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ [[ကန်ပက်လက်မြို့နယ်]]၊ [[ကျင်ဒွေးမြို့]]အနီးရှိ မုန်းချောင်းကူးတံတား (ကျင်ဒွေးတံတား) ပြုပြင်ရေးလုပ်ငန်းခွင်ကို စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် တံတားပြုပြင်နေသည့် အရပ်သားပြည်သူ ၉ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၃ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Htwe |first=Lway |date=2026-05-01 |title=ကျင်ဒွေးမြို့ကို စစ်ကောင်စီက လေကြောင်း တိုက်ခိုက်ပြီး အရပ်သား ၉ ဦးထက်မနည်း သေဆုံး |url=https://shwepheemyay.org/%E1%80%9C%E1%80%B0%E1%80%B7%E1%80%A1%E1%80%81%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8/military-council-airstrikes-kill-at-least-9-civilians-in-kyandwe/ |access-date=2026-05-01 |website=Shwe Phee Myay |language=en-US}}</ref> == နောက်ခံအကြောင်းအရင်း == {{main|ကျင်ဒွေးတိုက်ပွဲ}} ကျင်ဒွေးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲသည် [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ [[ကန်ပက်လက်မြို့နယ်]]၊ ကျင်ဒွေးမြို့ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းများကို [[ချင်းညီနောင်]] အဖွဲ့က [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) နှင့် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF) တို့၏ အကူအညီဖြင့် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် စတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ထိုးစစ်ကို ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၇ ရက်နေ့တွင် အရှိန်မြှင့်တင်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၉ ရက်နေ့ ညပိုင်းတွင် တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ကျင်ဒွေးမြို့ကို အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-04-30 |title=ကျင်ဒွေးမြို့ကို သိမ်းပိုက်လိုက်ကြောင်း ချင်းတော်လှန်ရေးအဖွဲ့တွေ ပြော |url=https://www.rfa.org/burmese/news/chin-revolutionary-seized-jindwe-04302024052308.html |access-date=2026-05-01 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-04-24 |title=ကျင်ဒွေးမြို့ကို AA အကူအညီနဲ့ မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲဆင်နွှဲနေကြောင်း ချင်းတော်လှန်ရေးအဖွဲ့တွေပြော |url=https://www.rfa.org/burmese/news/kyindwe-04242024001322.html |access-date=2026-05-01 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ အောင်မြင်ပြီး နှစ်နှစ်အကြာ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် (မြို့သိမ်း နှစ်ပတ်လည်နေ့) ဒေသခံများက လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ပြန်လည်ကောင်းမွန်စေရန် မုန်းချောင်းကူးတံတား (ကျင်ဒွေးတံတား) ကို ကိုယ်ထူကိုယ်ထစနစ်ဖြင့် ပြုပြင်နေစဉ်အတွင်း စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ဆက်လက်၍ ဒုတိယနေ့ ဧပြီ ၃၀ရက်နေ့တွင် ယင်းနေရာကိုပင် ထပ်မံတိုက်ခိုက်ရာ အမျိုးသားနှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ခင်ရီရီဇော် |date=2026-04-29 |title=ကန်ပက်လက်တွင် စစ်တပ် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်၊ ပြည်သူ ၈ ဦးသေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/74288/ |access-date=2026-05-01 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ဖြစ်စဉ် == ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၉ ရက်၊ နံနက် ၁၀ နာရီ ၁၅ မိနစ်ဝန်းကျင်တွင် စစ်ကောင်စီတပ်၏ ဂျက်လေယာဉ်များက ကျင်ဒွေးမြို့နှင့် ကပ်လျက်ရှိ မုန်းချောင်းကို ဖြတ်ကူးထားသည့် ကျင်ဒွေးတံတားကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဒေသခံပြည်သူများသည် တံတားအား လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ပြန်လည်ကောင်းမွန်စေရန်အတွက် ကိုယ်ထူကိုယ်ထစနစ်ဖြင့် ထိန်းသိမ်းပြုပြင်နေကြခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ကျင်ဒွေးမြို့ကို အာဏာသိမ်းစစ်တပ် နှစ်ရက်ဆက်ဗုံးကြဲ၍ ဒေသခံ ၁၁ ဦး သေဆုံး |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/69f4633fb4daf456625111a7 |access-date=2026-05-01 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref> == သေဆုံးသူများ == ချင်းပြည်သူ့အစည်းအရုံး/ချင်းပြည်သူ့တပ်မတော် (CPU/CPA) ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၉ ရက်နေ့ ကျင်ဒွေးတံတား လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှုအတွင်း သေဆုံးခဲ့သည့် အပြစ်မဲ့ အရပ်သားပြည်သူ (၉) ဦး၏ စာရင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=LuduNwayOo |date=2026-04-30 |title=ကျင်ဒွေးမြို့ကို စစ်တပ်ဗုံးကြဲလို့ တံတားလုပ်သား ၉ဦးသေဆုံး |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2026/05/01/155774/ |access-date=2026-05-01 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! စဉ် !! အမည် !! အသက် !! မှတ်ချက် |- | ၁ || ဦးထိန်လင်း || ၃၇ နှစ် || သေဆုံး |- | ၂ || ဦးသောင်းဖေ || ၃၀ နှစ် || သေဆုံး |- | ၃ || ဦးပြည့်ဖြိုးအောင် || ၅၅ နှစ် || သေဆုံး |- | ၄ || ဒေါ်မထွေး || ၅၀ နှစ် || သေဆုံး |- | ၅ || ဦးမောင်လုံး || ၄၄ နှစ် || သေဆုံး |- | ၆ || ဦးဌေးအောင် || ၃၇ နှစ် || သေဆုံး |- | ၇ || ဦးခင်အောင် || ၃၈ နှစ် || သေဆုံး |- | ၈ || ဦးကွီးထုံ || ၃၇ နှစ် || သေဆုံး |- | ၉ || ဦးပြည့်ဖြိုးအောင် || ၃၇ နှစ် || သေဆုံး |} == အခြားဖတ်ရှုရန် == * [[ချင်း စစ်မြေပြင်|ချင်းစစ်မြေပြင်]] * [[အူးဟူချောင်းတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု]] ([[ကရင်ပြည်နယ်]]) == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]] [[ကဏ္ဍ:ချင်းပြည်နယ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] qyflg4yyvueamll797b8kso76w1nx7s 0 285128 1029272 1028930 2026-05-03T13:51:30Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကပ်လျက်ဘူတာများ */ 1029272 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = တိုးဂျင်းရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်ဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|等持院・立命館大学衣笠キャンパス前駅|とうじいん・りつめいかんだいがくきぬがさきゃんぱすまえ}} | native_name_lang = ja | image = 京福等持院駅.JPG | alt = Station platforms, 2007 | caption = Station platforms, 2007 | address = [[Kita-ku, Kyoto|Kita-ku]], [[Kyoto]] | borough = [[Kyoto Prefecture]] | country = [[Japan]] | coordinates = {{coord|35.0278250|N|135.7240550|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Kitano Line|Randen Kitano Line]] | distance = 0.7km from {{STN|Kitano-Hakubaichō|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = At-grade | parking = | bicycle = | accessible = | code = B8 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/tojiin.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|1925|11|03}} | closed = <!-- N/A --> | passengers = 0.2 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} '''တိုးဂျိအင်းရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်ဘူတာ''' (等持院・立命館大学衣笠キャンパス前駅, Tōjiin Ritsumeikan-Daigaku-Kinugasa-Kyampasu-mae-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင်ရှိသည့် မီးရထားဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်းအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤဘူတာအမည်သည် ဟိရဂနအက္ခရာ ၂၆ လုံးအထိ ရှိကာ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာများထဲတွင် အမည်အရှည်ဆုံး ဖြစ်သည်။<ref name="discover-kyoto" /><ref name=mainichi>{{cite web |url=https://mainichi.jp/english/articles/20200320/p2a/00m/0na/024000c|title=Tongue twister training: Kyoto rail stop gets Japan's longest station name|date=21 March 2020|publisher=Mainichi|access-date=20 September 2022}}</ref> ဘူတာကို ၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် တိုးဂျိအင်းဘူတာဟူသည့်အမည်မှ တိုးဂျိအင်းရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်ဘူတာသို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ အနီးတွင်ရှိသည့် ရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်၏ ခိနုဂတတက္ကသိုလ်နယ်မြေ၏ အမည်ကို ထင်ဟပ်စေရန် ပြောင်းလဲခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤရထားလိုင်းကို စီမံခန့်ခွဲသည့် ခဲအိဖုခုမီးရထားကုမ္ပဏီသည် ဘူတာအမည်ကို ပိုမိုတိုတောင်းသည့်အမည်အသစ်ပေးရန် တင်ပြခြင်းခံရသော်လည်း ကုမ္ပဏီဘက်မှ ဤအမည်ဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမည်အရှည်ဆုံးဘူတာအဖြစ် ထားရှိရန် ဆုံးဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name="rename" /><ref name=mainichi/> ==ဘူတာပုံစံ== ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Kitano Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း}}]]|col=#32536d|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=ရောအန်းဂျိဘူတာ (B7)|next=ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ (B9)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Tōjiin-Ritsumeikan University Station}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} {{Randen Kitano Line}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/tojiin.php | script-title=ja:等持院・立命館大学衣笠キャンパス前 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-01 |language=ja}}</ref> <ref name="rename"> {{cite web | url = https://randen.keifuku.co.jp/randen_news/detail.php?id=456 | title = 北野線「等持院駅」の駅名変更と、駅名変更記念硬券発売のお知らせ | trans-title = Tojiin Station on the Kitano Line will be renamed Tojiin Ritsumeikan University Station. | publisher = Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen) | date = 2020-03-17 | access-date = 2020-03-20 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/335664938 | title = Node: Tōjiin (335664938) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=等持院&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] fxq9lisg39o9r6n9c1cvsghmnjsqjwo 1029274 1029272 2026-05-03T13:53:13Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ဘူတာပုံစံ */ 1029274 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = တိုးဂျင်းရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်ဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|等持院・立命館大学衣笠キャンパス前駅|とうじいん・りつめいかんだいがくきぬがさきゃんぱすまえ}} | native_name_lang = ja | image = 京福等持院駅.JPG | alt = Station platforms, 2007 | caption = Station platforms, 2007 | address = [[Kita-ku, Kyoto|Kita-ku]], [[Kyoto]] | borough = [[Kyoto Prefecture]] | country = [[Japan]] | coordinates = {{coord|35.0278250|N|135.7240550|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Kitano Line|Randen Kitano Line]] | distance = 0.7km from {{STN|Kitano-Hakubaichō|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = At-grade | parking = | bicycle = | accessible = | code = B8 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/tojiin.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|1925|11|03}} | closed = <!-- N/A --> | passengers = 0.2 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} '''တိုးဂျိအင်းရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်ဘူတာ''' (等持院・立命館大学衣笠キャンパス前駅, Tōjiin Ritsumeikan-Daigaku-Kinugasa-Kyampasu-mae-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင်ရှိသည့် မီးရထားဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်းအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤဘူတာအမည်သည် ဟိရဂနအက္ခရာ ၂၆ လုံးအထိ ရှိကာ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာများထဲတွင် အမည်အရှည်ဆုံး ဖြစ်သည်။<ref name="discover-kyoto" /><ref name=mainichi>{{cite web |url=https://mainichi.jp/english/articles/20200320/p2a/00m/0na/024000c|title=Tongue twister training: Kyoto rail stop gets Japan's longest station name|date=21 March 2020|publisher=Mainichi|access-date=20 September 2022}}</ref> ဘူတာကို ၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် တိုးဂျိအင်းဘူတာဟူသည့်အမည်မှ တိုးဂျိအင်းရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်ဘူတာသို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ အနီးတွင်ရှိသည့် ရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်၏ ခိနုဂတတက္ကသိုလ်နယ်မြေ၏ အမည်ကို ထင်ဟပ်စေရန် ပြောင်းလဲခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤရထားလိုင်းကို စီမံခန့်ခွဲသည့် ခဲအိဖုခုမီးရထားကုမ္ပဏီသည် ဘူတာအမည်ကို ပိုမိုတိုတောင်းသည့်အမည်အသစ်ပေးရန် တင်ပြခြင်းခံရသော်လည်း ကုမ္ပဏီဘက်မှ ဤအမည်ဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမည်အရှည်ဆုံးဘူတာအဖြစ် ထားရှိရန် ဆုံးဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name="rename" /><ref name=mainichi/> ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် မြေပြင်ညီတွင် တည်ဆောက်ထားသည့် မျက်နှာချင်းဆိုင်ပလက်ဖောင်းနှစ်ခု ပါရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၁) သည် ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာသို့ သွားမည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၂) သည် ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာသို့ သွားမည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။ ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Kitano Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း}}]]|col=#32536d|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=ရောအန်းဂျိဘူတာ (B7)|next=ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ (B9)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Tōjiin-Ritsumeikan University Station}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} {{Randen Kitano Line}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/tojiin.php | script-title=ja:等持院・立命館大学衣笠キャンパス前 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-01 |language=ja}}</ref> <ref name="rename"> {{cite web | url = https://randen.keifuku.co.jp/randen_news/detail.php?id=456 | title = 北野線「等持院駅」の駅名変更と、駅名変更記念硬券発売のお知らせ | trans-title = Tojiin Station on the Kitano Line will be renamed Tojiin Ritsumeikan University Station. | publisher = Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen) | date = 2020-03-17 | access-date = 2020-03-20 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/335664938 | title = Node: Tōjiin (335664938) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=等持院&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] pzh6id2vil6wc05lqrsgecsivisimlh 1029275 1029274 2026-05-03T13:53:49Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ဘူတာပုံစံ */ 1029275 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = တိုးဂျင်းရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်ဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|等持院・立命館大学衣笠キャンパス前駅|とうじいん・りつめいかんだいがくきぬがさきゃんぱすまえ}} | native_name_lang = ja | image = 京福等持院駅.JPG | alt = Station platforms, 2007 | caption = Station platforms, 2007 | address = [[Kita-ku, Kyoto|Kita-ku]], [[Kyoto]] | borough = [[Kyoto Prefecture]] | country = [[Japan]] | coordinates = {{coord|35.0278250|N|135.7240550|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Kitano Line|Randen Kitano Line]] | distance = 0.7km from {{STN|Kitano-Hakubaichō|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = At-grade | parking = | bicycle = | accessible = | code = B8 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/tojiin.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|1925|11|03}} | closed = <!-- N/A --> | passengers = 0.2 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} '''တိုးဂျိအင်းရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်ဘူတာ''' (等持院・立命館大学衣笠キャンパス前駅, Tōjiin Ritsumeikan-Daigaku-Kinugasa-Kyampasu-mae-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင်ရှိသည့် မီးရထားဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်းအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤဘူတာအမည်သည် ဟိရဂနအက္ခရာ ၂၆ လုံးအထိ ရှိကာ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာများထဲတွင် အမည်အရှည်ဆုံး ဖြစ်သည်။<ref name="discover-kyoto" /><ref name=mainichi>{{cite web |url=https://mainichi.jp/english/articles/20200320/p2a/00m/0na/024000c|title=Tongue twister training: Kyoto rail stop gets Japan's longest station name|date=21 March 2020|publisher=Mainichi|access-date=20 September 2022}}</ref> ဘူတာကို ၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် တိုးဂျိအင်းဘူတာဟူသည့်အမည်မှ တိုးဂျိအင်းရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်ဘူတာသို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ အနီးတွင်ရှိသည့် ရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်၏ ခိနုဂတတက္ကသိုလ်နယ်မြေ၏ အမည်ကို ထင်ဟပ်စေရန် ပြောင်းလဲခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤရထားလိုင်းကို စီမံခန့်ခွဲသည့် ခဲအိဖုခုမီးရထားကုမ္ပဏီသည် ဘူတာအမည်ကို ပိုမိုတိုတောင်းသည့်အမည်အသစ်ပေးရန် တင်ပြခြင်းခံရသော်လည်း ကုမ္ပဏီဘက်မှ ဤအမည်ဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမည်အရှည်ဆုံးဘူတာအဖြစ် ထားရှိရန် ဆုံးဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name="rename" /><ref name=mainichi/> ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် မြေပြင်ညီတွင် တည်ဆောက်ထားသည့် မျက်နှာချင်းဆိုင်ပလက်ဖောင်းနှစ်ခု ပါရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၁) သည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ]]သို့ သွားမည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၂) သည် [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ]]သို့ သွားမည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။ ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Kitano Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း}}]]|col=#32536d|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=ရောအန်းဂျိဘူတာ (B7)|next=ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ (B9)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Tōjiin-Ritsumeikan University Station}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} {{Randen Kitano Line}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/tojiin.php | script-title=ja:等持院・立命館大学衣笠キャンパス前 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-01 |language=ja}}</ref> <ref name="rename"> {{cite web | url = https://randen.keifuku.co.jp/randen_news/detail.php?id=456 | title = 北野線「等持院駅」の駅名変更と、駅名変更記念硬券発売のお知らせ | trans-title = Tojiin Station on the Kitano Line will be renamed Tojiin Ritsumeikan University Station. | publisher = Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen) | date = 2020-03-17 | access-date = 2020-03-20 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/335664938 | title = Node: Tōjiin (335664938) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=等持院&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] 07d1tlzu643zfsrk83kqewi00f2ihl5 1029278 1029275 2026-05-03T13:54:45Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1029278 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = တိုးဂျင်းရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်ဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|等持院・立命館大学衣笠キャンパス前駅|とうじいん・りつめいかんだいがくきぬがさきゃんぱすまえ}} | native_name_lang = ja | image = 京福等持院駅.JPG | alt = Station platforms, 2007 | caption = Station platforms, 2007 | address = [[ခိတရပ်ကွက်]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]] | borough = [[ကျိုတိုစီရင်စု]] | country = [[ဂျပန်]] | coordinates = {{coord|35.0278250|N|135.7240550|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Kitano Line|Randen Kitano Line]] | distance = 0.7km from {{STN|Kitano-Hakubaichō|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = At-grade | parking = | bicycle = | accessible = | code = B8 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/tojiin.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|1925|11|03}} | closed = <!-- N/A --> | passengers = 0.2 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} '''တိုးဂျိအင်းရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်ဘူတာ''' (等持院・立命館大学衣笠キャンパス前駅, Tōjiin Ritsumeikan-Daigaku-Kinugasa-Kyampasu-mae-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင်ရှိသည့် မီးရထားဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်းအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤဘူတာအမည်သည် ဟိရဂနအက္ခရာ ၂၆ လုံးအထိ ရှိကာ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာများထဲတွင် အမည်အရှည်ဆုံး ဖြစ်သည်။<ref name="discover-kyoto" /><ref name=mainichi>{{cite web |url=https://mainichi.jp/english/articles/20200320/p2a/00m/0na/024000c|title=Tongue twister training: Kyoto rail stop gets Japan's longest station name|date=21 March 2020|publisher=Mainichi|access-date=20 September 2022}}</ref> ဘူတာကို ၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် တိုးဂျိအင်းဘူတာဟူသည့်အမည်မှ တိုးဂျိအင်းရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်ဘူတာသို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ အနီးတွင်ရှိသည့် ရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်၏ ခိနုဂတတက္ကသိုလ်နယ်မြေ၏ အမည်ကို ထင်ဟပ်စေရန် ပြောင်းလဲခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤရထားလိုင်းကို စီမံခန့်ခွဲသည့် ခဲအိဖုခုမီးရထားကုမ္ပဏီသည် ဘူတာအမည်ကို ပိုမိုတိုတောင်းသည့်အမည်အသစ်ပေးရန် တင်ပြခြင်းခံရသော်လည်း ကုမ္ပဏီဘက်မှ ဤအမည်ဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမည်အရှည်ဆုံးဘူတာအဖြစ် ထားရှိရန် ဆုံးဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name="rename" /><ref name=mainichi/> ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် မြေပြင်ညီတွင် တည်ဆောက်ထားသည့် မျက်နှာချင်းဆိုင်ပလက်ဖောင်းနှစ်ခု ပါရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၁) သည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ]]သို့ သွားမည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၂) သည် [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ]]သို့ သွားမည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။ ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Kitano Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း}}]]|col=#32536d|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=ရောအန်းဂျိဘူတာ (B7)|next=ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ (B9)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Tōjiin-Ritsumeikan University Station}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} {{Randen Kitano Line}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/tojiin.php | script-title=ja:等持院・立命館大学衣笠キャンパス前 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-01 |language=ja}}</ref> <ref name="rename"> {{cite web | url = https://randen.keifuku.co.jp/randen_news/detail.php?id=456 | title = 北野線「等持院駅」の駅名変更と、駅名変更記念硬券発売のお知らせ | trans-title = Tojiin Station on the Kitano Line will be renamed Tojiin Ritsumeikan University Station. | publisher = Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen) | date = 2020-03-17 | access-date = 2020-03-20 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/335664938 | title = Node: Tōjiin (335664938) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=等持院&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] 2r5sa6j0884og08ca3kt2oo549g6rcu 1029279 1029278 2026-05-03T13:55:29Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ဘူတာပုံစံ */ 1029279 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = တိုးဂျင်းရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်ဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|等持院・立命館大学衣笠キャンパス前駅|とうじいん・りつめいかんだいがくきぬがさきゃんぱすまえ}} | native_name_lang = ja | image = 京福等持院駅.JPG | alt = Station platforms, 2007 | caption = Station platforms, 2007 | address = [[ခိတရပ်ကွက်]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]] | borough = [[ကျိုတိုစီရင်စု]] | country = [[ဂျပန်]] | coordinates = {{coord|35.0278250|N|135.7240550|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Kitano Line|Randen Kitano Line]] | distance = 0.7km from {{STN|Kitano-Hakubaichō|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = At-grade | parking = | bicycle = | accessible = | code = B8 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/tojiin.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|1925|11|03}} | closed = <!-- N/A --> | passengers = 0.2 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} '''တိုးဂျိအင်းရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်ဘူတာ''' (等持院・立命館大学衣笠キャンパス前駅, Tōjiin Ritsumeikan-Daigaku-Kinugasa-Kyampasu-mae-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင်ရှိသည့် မီးရထားဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်းအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤဘူတာအမည်သည် ဟိရဂနအက္ခရာ ၂၆ လုံးအထိ ရှိကာ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာများထဲတွင် အမည်အရှည်ဆုံး ဖြစ်သည်။<ref name="discover-kyoto" /><ref name=mainichi>{{cite web |url=https://mainichi.jp/english/articles/20200320/p2a/00m/0na/024000c|title=Tongue twister training: Kyoto rail stop gets Japan's longest station name|date=21 March 2020|publisher=Mainichi|access-date=20 September 2022}}</ref> ဘူတာကို ၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် တိုးဂျိအင်းဘူတာဟူသည့်အမည်မှ တိုးဂျိအင်းရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်ဘူတာသို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ အနီးတွင်ရှိသည့် ရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်၏ ခိနုဂတတက္ကသိုလ်နယ်မြေ၏ အမည်ကို ထင်ဟပ်စေရန် ပြောင်းလဲခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤရထားလိုင်းကို စီမံခန့်ခွဲသည့် ခဲအိဖုခုမီးရထားကုမ္ပဏီသည် ဘူတာအမည်ကို ပိုမိုတိုတောင်းသည့်အမည်အသစ်ပေးရန် တင်ပြခြင်းခံရသော်လည်း ကုမ္ပဏီဘက်မှ ဤအမည်ဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမည်အရှည်ဆုံးဘူတာအဖြစ် ထားရှိရန် ဆုံးဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name="rename" /><ref name=mainichi/> ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် မြေပြင်ညီတွင် တည်ဆောက်ထားသည့် မျက်နှာချင်းဆိုင်ပလက်ဖောင်းနှစ်ခု ပါရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၁) သည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ]]သို့ သွားမည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၂) သည် [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ]]သို့ သွားမည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။<ref name="planner" /> ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Kitano Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း}}]]|col=#32536d|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=ရောအန်းဂျိဘူတာ (B7)|next=ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ (B9)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Tōjiin-Ritsumeikan University Station}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} {{Randen Kitano Line}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/tojiin.php | script-title=ja:等持院・立命館大学衣笠キャンパス前 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-01 |language=ja}}</ref> <ref name="rename"> {{cite web | url = https://randen.keifuku.co.jp/randen_news/detail.php?id=456 | title = 北野線「等持院駅」の駅名変更と、駅名変更記念硬券発売のお知らせ | trans-title = Tojiin Station on the Kitano Line will be renamed Tojiin Ritsumeikan University Station. | publisher = Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen) | date = 2020-03-17 | access-date = 2020-03-20 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/335664938 | title = Node: Tōjiin (335664938) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=等持院&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] mgaja4n1g01j2hskf9zu48rzmcakvvm 1029280 1029279 2026-05-03T13:56:22Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1029280 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = တိုးဂျင်းရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်ဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|等持院・立命館大学衣笠キャンパス前駅|とうじいん・りつめいかんだいがくきぬがさきゃんぱすまえ}} | native_name_lang = ja | image = 京福等持院駅.JPG | alt = Station platforms, 2007 | caption = ပလက်ဖောင်းများ၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ် | address = [[ခိတရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|ခိတရပ်ကွက်]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]] | borough = [[ကျိုတိုစီရင်စု]] | country = [[ဂျပန်]] | coordinates = {{coord|35.0278250|N|135.7240550|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Kitano Line|Randen Kitano Line]] | distance = 0.7km from {{STN|Kitano-Hakubaichō|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = At-grade | parking = | bicycle = | accessible = | code = B8 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/tojiin.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|1925|11|03}} | closed = <!-- N/A --> | passengers = 0.2 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} '''တိုးဂျိအင်းရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်ဘူတာ''' (等持院・立命館大学衣笠キャンパス前駅, Tōjiin Ritsumeikan-Daigaku-Kinugasa-Kyampasu-mae-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင်ရှိသည့် မီးရထားဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်းအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤဘူတာအမည်သည် ဟိရဂနအက္ခရာ ၂၆ လုံးအထိ ရှိကာ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာများထဲတွင် အမည်အရှည်ဆုံး ဖြစ်သည်။<ref name="discover-kyoto" /><ref name=mainichi>{{cite web |url=https://mainichi.jp/english/articles/20200320/p2a/00m/0na/024000c|title=Tongue twister training: Kyoto rail stop gets Japan's longest station name|date=21 March 2020|publisher=Mainichi|access-date=20 September 2022}}</ref> ဘူတာကို ၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် တိုးဂျိအင်းဘူတာဟူသည့်အမည်မှ တိုးဂျိအင်းရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်ဘူတာသို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ အနီးတွင်ရှိသည့် ရိဆွတ်မဲခန်တက္ကသိုလ်၏ ခိနုဂတတက္ကသိုလ်နယ်မြေ၏ အမည်ကို ထင်ဟပ်စေရန် ပြောင်းလဲခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤရထားလိုင်းကို စီမံခန့်ခွဲသည့် ခဲအိဖုခုမီးရထားကုမ္ပဏီသည် ဘူတာအမည်ကို ပိုမိုတိုတောင်းသည့်အမည်အသစ်ပေးရန် တင်ပြခြင်းခံရသော်လည်း ကုမ္ပဏီဘက်မှ ဤအမည်ဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမည်အရှည်ဆုံးဘူတာအဖြစ် ထားရှိရန် ဆုံးဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name="rename" /><ref name=mainichi/> ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် မြေပြင်ညီတွင် တည်ဆောက်ထားသည့် မျက်နှာချင်းဆိုင်ပလက်ဖောင်းနှစ်ခု ပါရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၁) သည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ]]သို့ သွားမည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၂) သည် [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ]]သို့ သွားမည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။<ref name="planner" /> ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Kitano Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း}}]]|col=#32536d|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=ရောအန်းဂျိဘူတာ (B7)|next=ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ (B9)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Tōjiin-Ritsumeikan University Station}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} {{Randen Kitano Line}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/tojiin.php | script-title=ja:等持院・立命館大学衣笠キャンパス前 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-01 |language=ja}}</ref> <ref name="rename"> {{cite web | url = https://randen.keifuku.co.jp/randen_news/detail.php?id=456 | title = 北野線「等持院駅」の駅名変更と、駅名変更記念硬券発売のお知らせ | trans-title = Tojiin Station on the Kitano Line will be renamed Tojiin Ritsumeikan University Station. | publisher = Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen) | date = 2020-03-17 | access-date = 2020-03-20 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/335664938 | title = Node: Tōjiin (335664938) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=等持院&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] 8i417u0u1g3lh1cbk12gwa3xijcdu5g 0 285130 1029257 1029085 2026-05-03T12:14:27Z Zawzawaungthwin 100038 {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} 1029257 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = ချောင်းတူရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု | location = [[ကျောက်တော်မြို့နယ်]]နှင့် [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်]] နယ်စပ်၊ ချောင်းတူကျေးရွာ အနောက်ဘက် | date = ၂၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ | partof = ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ | coordinates = {{coord|20.3541|93.0232|display=inline,title}} | map = {{Location map | Myanmar | lat=20.3541 | long=93.0232 | label=ချောင်းတူရွာ | caption=| width=250}} | map_caption = ချောင်းတူရွာ တည်နေရာ ([[ကျောက်တော်မြို့နယ်|ကျောက်တော်]]-[[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်|ပုဏ္ဏားကျွန်း]]အစပ်) | fatalities = ၂၁ ဦး | injuries = ၃၀ ဦး | perpetrators = [[ဖိုင်:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|23px]] [[တပ်မတော် (လေ)]] | notes = {{Bulleted list |[[အာရက္ခတပ်တော်]]၏ စစ်သုံ့ပန်းထိန်းသိမ်းရေးစခန်းအား [[တပ်မတော် (လေ)]] မှ တိုက်လေယာဉ်နှစ်စီးဖြင့် ဗုံးလေးလုံး ကြဲချတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ |သေဆုံးသူများတွင် လသားအရွယ်ကလေးငယ် အပါအဝင် ၁၅ နှစ်အောက် ကလေး ၄ ဦးနှင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင် အမျိုးသမီး ၂ ဦး ပါဝင်သည်။ |တိုက်ခိုက်ခံရသည့်နေရာမှာ အလံဖြူထောင်လက်နက်ချခဲ့သည့် ခမရ (၅၃၉) နှင့် အမတ (၃၇၇) တို့မှ မိသားစုဝင်များအား ထားရှိသည့် ဆေးကုသဆောင်နှင့် အိပ်ဆောင်များဖြစ်သည်။ |၂၀၂၃ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း အာရက္ခတပ်တော်မှ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ထားသည့် နယ်မြေများအတွင်းရှိ စစ်သုံ့ပန်းစခန်းများ ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်ခံရသည့် ဖြစ်စဉ်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။အလားတူဖြစ်စဉ်များမှာ - [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒလက်ချောင်း ဖြစ်စဥ်]](၂၀၂၆ မတ် ၈)၊ [[မြောက်ဦး ရမ်းချောင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရမ်းချောင်းဖြစ်စဥ်]](၂၀၂၅ ဇန်နဝါရီ ၁၈)၊ [[ရှင်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရှင်ရွာဖြစ်စဉ်]] (၂၀၂၄ စက်တင်ဘာ ၈)၊ [[မောင်တော နခခ (၂) အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|နခခ(၂)ဖြစ်စဥ်]] (၂၀၂၄ စက်တင်ဘာ ၉) တို့ဖြစ်သည်။ }} }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} '''ချောင်းတူရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကျောက်တော်မြို့နယ်]]ရှိ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) ၏ အကျဉ်းစခန်းတစ်ခုကို [[တပ်မတော် (လေ)]] က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်။ ထိုတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အာရက္ခတပ်တော်က ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းထားသည့် စစ်သုံ့ပန်းများနှင့် ၎င်းတို့၏ မိသားစုဝင် ၂၁ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၃၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Lin |first=Editor Htein |date=2026-01-22 |title=ကျောက်တော်မှာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရလို့ လူ ၂၁ ယောက်သေဆုံးကာ ၃၀ လောက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ |url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2026/01/22/%e1%80%80%e1%80%bb%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%80%e1%80%ba%e1%80%90%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8/ |access-date=2026-05-02 |website=Voice of Myanmar |language=en-US}}</ref> == ဖြစ်စဉ် == ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့ ညတွင် ကျောက်တော်မြို့နယ်နှင့် [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်]] နယ်စပ်၊ ချောင်းတူကျေးရွာ အနောက်ဘက်ရှိ [[အာရက္ခတပ်တော်]]၏ အကျဉ်းစခန်းကို တိုက်လေယာဉ် နှစ်စီးဖြင့် ဗုံးလေးလုံး ကြဲချတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ပထမအကြိမ် တိုက်ခိုက်မှုကို ည ၇ နာရီ ၂၄ မိနစ်တွင် လည်းကောင်း၊ ဒုတိယအကြိမ် တိုက်ခိုက်မှုကို ည ၇ နာရီ ၂၈ မိနစ်တွင် လည်းကောင်း ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ စစ်လေယာဉ်များက ကြဲချသော ဗုံးများသည် အကျဉ်းစခန်းရှိ ဆေးကုသဆောင်၊ နားနေဆောင်နှင့် အိပ်ဆောင်တို့တွင် တည့်တည့်ကျရောက် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ထွန်းအောင် |first=ဖဒူ |date=2026-01-22 |title=ကျောက်တော် AA အကျဥ်းစခန်း ဗုံးကြဲခံရမှု လသားကလေးနှင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်အပါ၂၁ ဦးသေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/71414/ |access-date=2026-05-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=AA အကျဉ်းစခန်းဗုံးကြဲခံရမှု စစ်သုံ့ပန်းနှင့် စစ်သုံ့ပန်းမိသားစုဝင် ၂၁ ဦးသေဆုံးပြီး ၃၀ ဦးဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/6970de70a77c5e25b5828c55 |access-date=2026-05-02 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref> == သေဆုံးသူများနှင့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှု == လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် စုစုပေါင်း ၂၁ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၃၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ သေဆုံးသူများတွင် အမျိုးသား ၁၂ ဦး၊ ကိုယ်ဝန်ဆောင် နှစ်ဦး အပါအဝင် အမျိုးသမီး ငါးဦးနှင့် လသားအရွယ် ကလေးတစ်ဦး အပါအဝင် ၁၅ နှစ်အောက် ကလေး လေးဦးတို့ ပါဝင်သည်။ဒဏ်ရာရရှိသူ ၃၀ ဦးတွင် အမျိုးသား ၁၄ ဦး၊ အမျိုးသမီး ကိုးဦးနှင့် ကလေး ခုနစ်ဦးတို့ ပါဝင်သည်။ ဒဏ်ရာရရှိသည့် ကလေးများအနက် ငါးနှစ်အောက် ကလေး လေးဦးနှင့် ၁၅ နှစ်အောက် ကလေး သုံးဦးတို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=ချောင်းတူရွာ စစ်သုံ့ပန်းစခန်းကို စစ်တပ် ဗုံးကြဲမှု ၂၁ ယောက် သေဆုံး |url=https://www.youtube.com/shorts/g0v7METlEHY |access-date=2026-05-02 |language=my-MM}}</ref><ref>{{Cite web |title=ကျောက်တော်က အကျဉ်းစခန်းကို စစ်ကောင်စီ ဗုံးကြဲမှု စစ်သုံ့ပန်းနှင့် မိသားစုဝင် ၂၁ ဦး သေဆုံး၊ ၃၀ ဦး ဒဏ်ရာရ |url=https://www.bnionline.net/mm/news-112956 |access-date=2026-05-02 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref> == နောက်ခံအခြေအနေ == ဗုံးကြဲခံရသည့်နေရာသည် ကျောက်တော်အခြေစိုက် ခြေမြန်တပ်ရင်း (၅၃၉) နှင့် အမှတ် (၃၇၇) အမြောက်တပ်ရင်းတို့မှ အလံဖြူထောင် လက်နက်ချခဲ့သည့် စစ်သည်များနှင့် ၎င်းတို့၏ မိသားစုဝင်များအား ထားရှိသည့်နေရာဖြစ်သည်။ အာရက္ခတပ်တော်၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ သေဆုံးသူများမှာ မကြာမီ ပြန်လည်လွှတ်ပေးရန် စီစဉ်ထားသည့် စစ်သုံ့ပန်းများနှင့် ၎င်းတို့၏ မိသားစုဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ရန်ကုန်-စစ်တွေ ကားလမ်းမဘေး၊ ကန်စောက်တောင်ခြေရင်းတွင် အခြေစိုက်ထားသည့် ခြေမြန်တပ်ရင်း (၅၃၉) သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် အရာရှိ၊ စစ်သားနှင့် မိသားစုဝင်များ အပါအဝင် တပ်ရင်းတစ်ခုလုံး အာရက္ခတပ်တော်ထံ လက်နက်ချခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Watch |first=Dawei |date=2024-01-17 |title=ရခိုင် ကျောက်တော် ခမရ ၅၃၉ တပ်ရင်း AA ထံ လက်နက်ချ |url=https://www.daweiwatch.com/17/01/2024/69589/ |access-date=2026-05-02 |website=Dawei Watch |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=မိုးဦး |first=ရောင်နီ, ခင်ငြိမ်းချမ်း |date=2024-02-07 |title=မြို့တော်စစ်တွေသို့ ချဉ်းကပ်လာသော AA က ၅ မြို့ထက်မနည်း ထိန်းချုပ်ထား |url=https://myanmar-now.org/mm/news/48964/ |access-date=2026-05-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == နောက်ဆက်တွဲ ဖြစ်ရပ် == ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၇ ရက်နေ့ ည ၉ နာရီခန့်တွင် တပ်မတော်(လေ) က အဆိုပါ ချောင်းတူကျေးရွာအနီးရှိ စစ်သုံ့ပန်းနှင့် မိသားစုဝင်များကို ထိန်းသိမ်းထားသည့် အကျဉ်းထောင်ကို ဒုတိယအကြိမ် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ စစ်ရေးသတင်းရင်းမြစ်များ၏ အဆိုအရ ဂျက်ဖိုက်တာဖြင့် ဗုံး ၄ ကြိမ် လာရောက်ကြဲချခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ထိုတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ထိခိုက်ပျက်စီးမှု အခြေအနေ အာရက္ခတပ်တော် ဘက်မှ မထုတ်ပြန်ခဲ့ပေ။<ref>{{Cite web |title=ကျောက်တော်တွင် စစ်သုံ့ပန်းထားသည့် အကျဉ်းထောင်ကို စစ်တပ်က ဒုတိယအကြိမ် ဗုံးကြဲ |url=https://burmese.dvb.no/post/746742 |access-date=2026-05-02 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == * [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု]] * [[မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]] [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] 5ts5q9h5y28n7048jx7b5gihol4o3nc 0 285136 1029256 1028952 2026-05-03T12:13:53Z Zawzawaungthwin 100038 {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} 1029256 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = ရှင်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု | location = ရှင်ရွာကျေးရွာ၊ အလယ်ဖရုံကာကျွန်း၊ [[ပေါက်တောမြို့နယ်]] | date = ၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄ | partof = [[ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ)]] | coordinates = {{coord|20.0075|93.0336|display=inline,title}} | map = {{Location map | Myanmar | lat=20.0075 | long=93.0336 | label=ရှင်ရွာ | caption=| width=250}} | map_caption = ရှင်ရွာကျေးရွာ တည်နေရာ (အလယ်ဖရုံကာကျွန်း) | fatalities = ၁၇ ဦး | injuries = ၁၀ ဦး | perpetrators = [[ဖိုင်:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|23px]] [[တပ်မတော် (လေ)]] | notes = {{Bulleted list |[[အာရက္ခတပ်တော်]]၏ စစ်သုံ့ပန်းများနှင့် အကျဉ်းသားများအား ဆေးကုသပေးနေသည့်နေရာကို [[တပ်မတော် (လေ)]] မှ ဂျက်တိုက်လေယာဉ်ဖြင့် နှစ်ကြိမ် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ |သေဆုံးသူများတွင် စစ်ကောင်စီ၏ အရာရှိကြီးအချို့၊ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများနှင့် အရပ်သား ကလေးငယ်များ ပါဝင်သည်။ |တိုက်ခိုက်မှုသည် ညနေ ၆ နာရီ ၅၀ မိနစ်နှင့် ၅၅ မိနစ်တို့တွင် မိနစ်ပိုင်းသာခြား၍ ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ }} }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} '''ရှင်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[ပေါက်တောမြို့နယ်]]၊ ရှင်ရွာကျေးရွာရှိ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) ၏ စစ်သုံ့ပန်းနှင့် အကျဉ်းသား ထိန်းသိမ်းရေးစခန်းကို [[တပ်မတော် (လေ)]] က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်။ ထိုတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် စစ်သုံ့ပန်းများ၊ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများနှင့် အရပ်သားများအပါအဝင် စုစုပေါင်း ၁၇ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၁၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=AA |first=ULA / |date=2024-09-09 |title=ပေါက်တောမြို့နယ်၊ ရှင်ရွာကျေးရွာရှိ စစ်သုံ့ပန်းနှင့်အကျဉ်းသားများအား ဆေးကုသပေးနေသောနေရာကို စကစ မှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှု ၁၇ ဦးသေဆုံး၊ ၁၀ ဦးဒဏ်ရာရ |url=https://www.arakanarmy.net/post/%E1%80%9B%E1%80%80-%E1%80%81-%E1%80%84-%E1%80%95-%E1%80%8A-%E1%80%95-%E1%80%80-%E1%80%90-%E1%80%99-%E1%80%94%E1%80%9A-%E1%80%9B-%E1%80%84-%E1%80%9B-%E1%80%80-%E1%80%9B-%E1%80%9B-%E1%80%85%E1%80%85-%E1%80%9E-%E1%80%95%E1%80%94-%E1%80%99-%E1%80%94-%E1%80%84-%E1%80%A1%E1%80%80-%E1%80%89-%E1%80%9E-%E1%80%99-%E1%80%A1-%E1%80%86-%E1%80%80-%E1%80%9E%E1%80%95-%E1%80%94 |access-date=2026-05-02 |website=ARAKAN ARMY |language=en}}</ref> == ဖြစ်စဉ် == ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့ ညနေ ၆ နာရီ ၅၀ မိနစ်နှင့် ၆ နာရီ ၅၅ မိနစ်တို့တွင် စစ်ကောင်စီ၏ ဂျက်တိုက်လေယာဉ်တစ်စီးသည် ပေါက်တောမြို့နယ်၊ ရှင်ရွာကျေးရွာအတွင်းရှိ စစ်သုံ့ပန်းများနှင့် အကျဉ်းသားများကို ဆေးကုသပေးနေသည့် နေရာတစ်ခုကို မိနစ်ပိုင်းသာခြားကာ နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အဆိုပါနေရာသည် တိုက်ပွဲအတွင်း ဖမ်းဆီးရမိသူများထဲမှ ကျန်းမာရေးချို့တဲ့သူများကို ဆေးကုသမှုပေးနေသည့် အကျဉ်းစခန်းတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း အာရက္ခတပ်တော် က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Admin |first=RCNA |date=2024-09-09 |title=https://rcnanews.com/news_mm/3418/ |url=https://rcnanews.com/news_mm/3418/ |access-date=2026-05-02 |language=mm}}</ref> == သေဆုံးသူများနှင့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှု == လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် စုစုပေါင်း ၁၇ ဦး ပွဲချင်းပြီး သေဆုံးခဲ့သည်။ သေဆုံးသူများထဲတွင် ကျန်းမာရေးဆိုးဝါးသဖြင့် ဆေးကုသမှုခံယူနေရသော စစ်တပ်၏ အရာရှိကြီးအချို့ အပါအဝင် စစ်သုံ့ပန်းများ၊စစ်တပ် ထံ သတင်းပေးပို့သည်ဟု သံသယဖြင့် ဖမ်းဆီးစစ်ဆေးခံနေရသူများနှင့် ပြစ်ဒဏ်ကျခံနေရသူအချို့၊ အကျဉ်းစခန်း ထိန်းသိမ်းရေးတာဝန်ရှိသူများနှင့် အာရက္ခတပ်တော်၏ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းအချို့ နှင့် စခန်းအနီး ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ အရပ်သားပြည်သူများနှင့် ကလေးအချို့ ပါဝင်ခဲ့သည်။ထို့အပြင် ဒဏ်ရာရရှိသူ ၁၀ ဦးရှိခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ထဲတွင် အလတ်စား၊ အပြင်းစားနှင့် စိုးရိမ်ရဒဏ်ရာရရှိသူများ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite web |title=မောင်တော နခခ(၂) စခန်းဟောင်းကို စစ်ကောင်စီ ဂျက်တိုက်လေယာဉ်နှစ်စီးဖြင့် ဗုံးလာကြဲ AA ထိန်းသိမ်းထားသည့် အကျဥ်းသားများအပါအဝင် ၅၀ ကျော် ပွဲချင်းပြီးသေဆုံး၊ အများအပြား ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/66e03d825be55187d73d6166 |access-date=2026-05-02 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref> {{main|မောင်တော နခခ (၂) အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု}} ထိုဖြစ်ရပ် ဖြစ်ပွားပြီး နောက်တစ်ရက် ၂၀၂၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၉ ရက် ညပိုင်းတွင် တပ်မတော် (လေ)သည် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[မောင်တောမြို့]]ရှိ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) ထိန်းချုပ်ထားသော လေးမိုင် နခခ (၂) စခန်းကို [[တပ်မတော် (လေ)]] က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်။ ထိုတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် [[အာရက္ခတပ်တော်]] က ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းထားသည့် စစ်သုံ့ပန်းများနှင့် အကျဉ်းသား ၅၀ ဦးထက်မနည်း ပွဲချင်းပြီး သေဆုံးခဲ့သည်။ {| class="wikitable sortable" style="width: 100%; text-align: center;" |- style="background-color: #f2f2f2;" ! စဉ် !! အမည် !! အသက် !! မိဘအမည် !! နေရပ်လိပ်စာ !! မှတ်ချက် |- | ၁ || ဦးစောသန်းမောင် || ၄၁ || ဦးဒိုးအောင် + ဒေါ်ထက်ဦးခိုင် || ကန်စောက်၊ ကျောက်တော် || သေဆုံး |- | ၂ || မလှစောခင် || ၂၉ || ဦးစောရွှေထွန်း + ဒေါ်နီမခိုင် || သလူးချောင်း၊ ကျောက်တော် || သေဆုံး |- | ၃ || မောင်စိုးမင်းအောင် || ၁၇ || ဦးကျော်သိန်း + ဒေါ်လှသန်းရီ || အနောက်စံပြ၊ စစ်တွေ || သေဆုံး |- | ၄ || မောင်ဝေယံဖြိုး || ၁၄ || ဦးဝေလှိုင်စိုး || ရွာကြီးမြောက်၊ စစ်တွေ || သေဆုံး |- | ၅ || ဦးစောညီညီ || ၅၂ || ဦးထွန်းမြကျော် + ဒေါ်လှယဉ်နု || စိုးမဲကျီ၊ ပေါက်တော || သေဆုံး |- | ၆ || ဦးကျော်သာမောင် || ၄၈ || ဦးတိုးစိန် + ဒေါ်နှင်းမဖြူ || ဝါးလမ်းကုန်း၊ ပေါက်တော || သေဆုံး |- | ၇ || ဦးဘုန်းမြတ်ပိုင် || ၃၅ || ဦးဦးဘချို + ဒေါ်အလှမေ || စက်ရုံစု၊ စစ်တွေ || သေဆုံး |- | ၈ || မောင်မောင်သိန်းထွန်း || ၃၀ || ဦးမောင်ဖြူ + ဒေါ်ကျီကျီနု || ဝါးလမ်းကုန်း၊ ပေါက်တော || သေဆုံး |- | ၉ || ဦးသိန်းထွန်းအောင် || ၆၇ || ဦးမြဇံထွန်း + ဒေါ်ရွှေမဖြူ || ရပ်ကွက် (၄)၊ ပေါက်တော || သေဆုံး |- | ၁၀ || ဦးကျော်ဝင်းမောင် || ၅၅ || ဦးလှဖြူစံ + ဒေါ်အေးလှစိန် || ငခူချောင်၊ ပေါက်တော || သေဆုံး |- style="background-color: #ffcccb;" | ၁၁-၁၇ || စစ်သုံ့ပန်းများ || colspan="4" | စစ်ကောင်စီတပ်မှ အရာရှိကြီးအချို့ အပါအဝင် စစ်သုံ့ပန်း ၇ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ |} == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == * [[မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄]] [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ll9vg8gvtn1y4blyu6ej4c15j8qeo23 0 285137 1029255 1028953 2026-05-03T12:13:27Z Zawzawaungthwin 100038 {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} 1029255 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = မောင်တောမြို့ လေးမိုင် နခခ (၂) စခန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု | location = [[လေးမိုင်]]၊ နယ်ခြားစောင့်ရဲတပ်ဖွဲ့ခွဲ (နခခ-၂) စခန်း၊ [[မောင်တောမြို့]] | date = ၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄ | partof = [[ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ)]] | coordinates = {{coord|20.8522|92.3995|display=inline,title}} | map = {{Location map | Myanmar | lat=20.8522 | long=92.3995 | label=လေးမိုင် နခခ (၂) | caption=| width=250}} | map_caption = မောင်တောမြို့ လေးမိုင် (နခခ-၂) တည်နေရာ | fatalities = ၅၀ ဦးထက်မနည်း | injuries = အများအပြား | perpetrators = [[ဖိုင်:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|23px]] [[တပ်မတော် (လေ)]] | notes = {{Bulleted list |[[အာရက္ခတပ်တော်]]၏ စစ်သုံ့ပန်းများနှင့် အကျဉ်းသားများကို ထိန်းသိမ်းထားသည့် နခခ (၂) စခန်းအား [[တပ်မတော် (လေ)]] မှ ဂျက်တိုက်လေယာဉ်နှစ်စီးဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ |သေဆုံးသူများတွင် စစ်သုံ့ပန်းများ၊ [[ARSA]]၊ [[RSO]] တပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် ALP နှင့် ဆက်စပ်သူများ ပါဝင်သည်။ |တိုက်ခိုက်မှုသည် ၉ စက်တင်ဘာ ည ၉ နာရီခွဲတွင် နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ }} }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} '''မောင်တောမြို့ လေးမိုင် နခခ (၂) စခန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[မောင်တောမြို့]]ရှိ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) ထိန်းချုပ်ထားသော လေးမိုင် နခခ (၂) စခန်းကို [[တပ်မတော် (လေ)]] က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်။ ထိုတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် [[အာရက္ခတပ်တော်]] က ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းထားသည့် စစ်သုံ့ပန်းများနှင့် အကျဉ်းသား ၅၀ ဦးထက်မနည်း ပွဲချင်းပြီး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မောင်တော နခခ(၂) စခန်းဟောင်းကို စစ်ကောင်စီ ဂျက်တိုက်လေယာဉ်နှစ်စီးဖြင့် ဗုံးလာကြဲ AA ထိန်းသိမ်းထားသည့် အကျဥ်းသားများအပါအဝင် ၅၀ ကျော် ပွဲချင်းပြီးသေဆုံး၊ အများအပြား ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/66e03d825be55187d73d6166 |access-date=2026-05-02 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=ထွန်းအောင် |first=ဖဒူ |date=2026-01-22 |title=ကျောက်တော် AA အကျဥ်းစခန်း ဗုံးကြဲခံရမှု လသားကလေးနှင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်အပါ၂၁ ဦးသေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/71414/ |access-date=2026-05-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == နောက်ခံအကြောင်းအရင်း == မောင်တော-ဘူးသီးတောင် ကားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသော အမှတ် (၂) နယ်ခြားစောင့်ရဲတပ်ဖွဲ့ခွဲ (နခခ-၂) စခန်းကို ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၆ ရက်နေ့တွင် [[အာရက္ခတပ်တော်]]က တိုက်ခိုက်သိမ်းယူနိုင်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် အာရက္ခတပ်တော်သည် အဆိုပါစခန်းအား စစ်သုံ့ပန်းများနှင့် အကျဉ်းသားများကို ထိန်းသိမ်းထားရှိသည့် နေရာအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည်။တပ်မတော် သည် ၎င်းတို့ လက်လွှတ်ခဲ့ရသည့် အဆိုပါတပ်စခန်းအပါအဝင် နခခ (၅) စခန်းနှင့် ပန်းတောပြင်၊ မောင်နီ၊ ရွှေဇားရွာရှိ ကာကင်းစခန်းများကို ပြန်လည်ရရှိရန် ကြိုးပမ်းသည့်အနေဖြင့် [[နတ်မြစ်]]အတွင်းရှိ စစ်ရေယာဉ်များမှ လက်နက်ကြီးများဖြင့် ပစ်ကူပေးခြင်းနှင့် လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခြင်းများကို ဆက်တိုက်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-07-08 |title=မောင်တောမှာ နောက်ဆုံးကျန်တဲ့ နခခ (၅) တပ်စခန်းကို AA ထိုးစစ်ဆင် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/maungdaw-aa-attack-junta-camp-07082024003115.html |access-date=2026-05-02 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=ရောင်နီ |date=2024-05-21 |title=မောင်တော ကျလျှင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နယ်စပ်ကို AA ရမည် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/52578/ |access-date=2026-05-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> {{main|ရှင်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု}} ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့ ည ၇ နာရီဝန်းကျင်တွင်လည်း ပေါက်တောမြို့နယ် တောင်ဘက်၊ အလယ်ဖရုံကာကျွန်းပေါ်ရှိ ရှင်ရွာကျေးရွာတွင် အခြေစိုက်ထားသည့် အာရက္ခတပ်တော်၏ စစ်သုံ့ပန်းနှင့် အကျဉ်းသား ထိန်းသိမ်းရေးစခန်းကို မိနစ်ပိုင်းသာခြားကာ လေကြောင်းမှ နှစ်ကြိမ် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။အဆိုပါစခန်းသည် တိုက်ပွဲအတွင်း ဖမ်းဆီးရမိသူများကို ဆေးကုသမှု ပေးနေသည့်နေရာဖြစ်ပြီး ထိုတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် စစ်သုံ့ပန်း ၇ ဦး အပါအဝင် စုစုပေါင်း ၁၇ ဦး သေဆုံးကာ ၁၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း အာရက္ခတပ်တော် က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ == ဖြစ်စဉ် == ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့ ည ၉ နာရီခွဲခန့်တွင် စစ်ကောင်စီ၏ ဂျက်တိုက်လေယာဉ် နှစ်စီးသည် မောင်တောမြို့၊ လေးမိုင်ရှိ နယ်ခြားစောင့်ရဲတပ်ဖွဲ့ခွဲ (နခခ-၂) စခန်းကို နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် အဆိုပါနေ့ ည ၈ နာရီခွဲဝန်းကျင်တွင်လည်း မောင်တောမြို့၊ သုံးမိုင်နှင့် ဝေသာလီရွာအတွင်းရှိ [[ကုလသမဂ္ဂ]] (UN) အဆောက်အအုံကို စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်ခဲ့သေးကြောင်း အာရက္ခတပ်တော်က ထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{Cite web |last=ဝေမာထွန်း |date=2024-09-10 |title=AA အကျဉ်းစခန်း တိုက်ခိုက်ခံရ၊ အကျဉ်းသားနဲ့ စစ်သုံ့ပန်း ငါးဆယ်ကျော် ပွဲချင်းပြီးသေဆုံး |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/airstrike-and-death-maungdaw-09102024032923.html |access-date=2026-05-02 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> == သေဆုံးသူများ == လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် သေဆုံးသူ ၅၀ ကျော်ရှိခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ထဲတွင် မောင်တောမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအတွင်း ဖမ်းဆီးရမိသည့် စစ်သုံ့ပန်းများ၊ [[ရိုဟင်ဂျာ]] လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များဖြစ်သည့် [[အာရကန်ရိုဟင်ဂျာ ကယ်တင်ရေးတပ်မတော်|ARSA]] နှင့် RSO တို့မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်များ ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် တပ်မတော် ထံမှ သင်တန်းဆင်းထားသည့် ရိုဟင်ဂျာလက်နက်ကိုင်များ၊ သတင်းပေးဟု စွပ်စွဲခံရသူများ၊ တော်လှန်ရေးကို ဖျက်ဆီးသည်ဟုဆိုကာ ဖမ်းဆီးစစ်ဆေးခံနေရသူများနှင့် [[ရခိုင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးပါတီ|ရခိုင်ပြည် လွတ်မြောက်ရေး ပါတီ]] (ALP) နှင့် ဆက်စပ်သူများလည်း သတင်းများက ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ဗွီအိုအေ (မြန်မာဌာန) |date=2024-09-10 |title=လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် မောင်တောမှာ အကျဉ်းသား ၅၀ ကျော် သေဆုံးကြောင်း AA အဖွဲ့ သတင်းထုတ်ပြန် |url=https://burmese.voanews.com/a/airstrike-in-maungdaw-rakhine-aa/7778228.html |access-date=2026-05-02 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref> == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == * [[မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] * [[ချောင်းတူရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု]] == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄]] [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] eiuv0iempiy3s9f1vb8sla7ks1tnscc 0 285186 1029254 1029077 2026-05-03T12:12:54Z Zawzawaungthwin 100038 {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} 1029254 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = ရမ်းချောင်းဒေသ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု | location = ရမ်းချောင်းအနီး၊ [[မြောက်ဦးမြို့နယ်]] | date = ၁၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ | time = ညနေ ၄:၄၅ – ၄:၄၇ | partof = [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] နှင့် [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] | coordinates = {{coord|20.5186|93.1895|display=inline,title}} | map = {{Location map | Myanmar | lat = 20.5186 | long = 93.1895 | width = 250 | label = ရမ်းချောင်း | position = right | caption = }} | map_caption = မြောက်ဦးမြို့နယ်အတွင်း ရမ်းချောင်း တည်နေရာ | fatalities = ၂၈ ဦး (ကလေး ၈ ဦးနှင့် အမျိုးသမီး ၂၁ ဦး ပါဝင်) | injuries = ၂၅ ဦး (စစ်သုံ့ပန်းမိသားစုဝင်များ) | perpetrators = [[ဖိုင်:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|23px]] [[တပ်မတော် (လေ)]] | notes = {{Bulleted list |ဂျက်ဖိုက်တာ (၁) စီးဖြင့် (၃) ကြိမ်တိုင်တိုင် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ |၂၀၂၃ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း အာရက္ခတပ်တော်မှ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ထားသည့် နယ်မြေများအတွင်းရှိ စစ်သုံ့ပန်းစခန်းများ ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်ခံရသည့် ဖြစ်စဉ်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ အလားတူဖြစ်စဉ်များမှာ - [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒါးလက်ချောင်းဖြစ်စဉ်]] (၂၀၂၆ မတ် ၈)၊ [[ချောင်းတူရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ချောင်းတူဖြစ်စဉ်]] (၂၀၂၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀)၊ [[ရှင်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရှင်ရွာဖြစ်စဉ်]] (၂၀၂၄ စက်တင်ဘာ ၈)၊ [[မောင်တော နခခ (၂) အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|နခခ (၂) ဖြစ်စဉ်]] (၂၀၂၄ စက်တင်ဘာ ၉) တို့ဖြစ်သည်။ }} }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} '''မြောက်ဦးမြို့နယ် ရမ်းချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[မြောက်ဦးမြို့နယ်]]၊ ရမ်းချောင်းကျေးရွာအနီးတစ်ဝိုက်၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[တပ်မတော် (လေ)|တပ်မတော်(လေ)]]၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထို တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် စစ်ပွဲအတွင်း [[အာရက္ခတပ်တော်]] ဖမ်းဆီးရမိထားသော စစ်သုံ့ပန်းမိသားစုဝင်များအား ယာယီထိန်းသိမ်းထားရှိသည့်နေရာ ထိမှန်ခဲ့ပြီး ကလေးငယ်များနှင့် အမျိုးသမီးများအပါအဝင် ၂၈ ဦး သေဆုံးခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=မြောက်ဦး AA စစ်သုံ့ပန်းစခန်း တိုက်ခိုက်ခံရမှုကြောင့် ၂၈ ဦး သေဆုံး |url=https://springsprouts.info/updates/28-killed-due-to-attack-on-myauk-u-aa-pow-camp |access-date=2026-05-02 |website=springsprouts.info |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2025-01-19 |title=မြောက်ဦးက AA ရဲ့ အချုပ်စခန်း ဗုံးကြဲခံရလို့ စစ်သုံ့ပန်းနှစ်ဆယ်ကျော် သေဆုံး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/airstrike-in-mrauku-01192025021058.html |access-date=2026-05-02 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=News |first=Western |date=2025-01-19 |title=မြောက်ဦး ရမ်းချောင်း ဗုံးကြဲခံရမှု စစ်သုံ့ပန်း ၂၈ ဦးသေဆုံးပြီး ၂၅ ဦးဒဏ်ရာရရှိ |url=https://western-news.com/battle/8925/ |access-date=2026-05-02 |website=Western News |language=en-US}}</ref> == ဖြစ်စဉ်အကျဉ်း == ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၈ ရက်နေ့ ညနေ ၄ နာရီ ၄၅ မိနစ်တွင် တပ်မတော်(လေ)၏ ဂျက်တိုက်လေယာဉ် (၁) စီးသည် ရမ်းချောင်းအနီးတစ်ဝိုက်အား တစ်ကြိမ်၊ ၄ နာရီ ၄၆ မိနစ်တွင် တစ်ကြိမ် နှင့် ၄ နာရီ ၄၇ မိနစ်တွင် တစ်ကြိမ် စုစုပေါင်း (၃) ကြိမ်တိုင်တိုင် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။အဆိုပါ တိုက်ခိုက်ခံရသည့်နေရာမှာ [[အာရက္ခတပ်တော်]]က စစ်ပွဲများအတွင်း လက်ရဖမ်းဆီးထားသော စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များ၏ မိသားစုဝင်များကို မကြာမီကာလတစ်ခုအတွင်း ပြန်လည်လွှတ်ပေးရန် စီစဉ်ထားရှိထားသော ယာယီထိန်းသိမ်းထားသည့် နေရာဖြစ်နေသည်။<ref>{{Cite web |title=စစ်ကောင်စီက မြောက်ဦး ရမ်းချောင်းကို ဗုံးကြဲသတ်ဖြတ်ရာတွင် အသက် ၁၅ နှစ်အောက် ကလေး ၈ ဦးနှင့် အမျိုးသမီး ၂၁ ဦး အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရ |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/678d277984b250c59e804843 |access-date=2026-05-02 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref> == သေဆုံးသူများစာရင်း == ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၈ ရက်နေ့ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် သေဆုံးခဲ့ရသော စစ်သုံ့ပန်းမိသားစုဝင် ၂၈ ဦး၏ စာရင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် စုစုပေါင်း ၂၈ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၂၅ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ သေဆုံးသူများအနက် အသက် ၁၅ နှစ်အောက် ကလေးငယ် ၈ ဦးနှင့် အမျိုးသမီး ၂၁ ဦး ပါဝင်သည်။ ဒဏ်ရာရရှိသူ ၂၅ ဦးတွင်လည်း ၁၅ နှစ်အောက် ကလေးငယ် ၁၂ ဦးနှင့် အမျိုးသမီး ၁၃ ဦး ပါဝင်ခဲ့ကာ အချို့မှာ ဒဏ်ရာပြင်းထန်သဖြင့် အရေးပေါ်ဆေးကုသမှု ခံယူခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=ရမ်းချောင်းထဲက ငိုရှိုက်သံ |url=https://www.bnionline.net/mm/news-108251 |access-date=2026-05-02 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" |- ! စဉ် !! အမည် !! အသက် !! ကျား/မ !! လူမျိုး/ဘာသာ !! နေရပ်လိပ်စာ |- | ၁ || ဒေါ်မခင်အေး || ၄၃ || မ || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မြောက်ဦးမြို့၊ ဘီလူးကန်ရပ်ကွက် |- | ၂ || ဒေါ်နှင်းနွယ်ဝင်း || ၃၃ || မ || ဗမာ/ဗုဒ္ဓ || ချောက်မြို့၊ အမှတ်(၈)ရပ်ကွက် |- | ၃ || မရွန်းလတ်လတ်ကို || ၂၃ || မ || ဗမာ/ဗုဒ္ဓ || ပဲခူးမြို့၊ မဟာစေတီရပ်ကွက် |- | ၄ || ဒေါ်ခိုင်သန်းကြည် || ၄၈ || မ || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မြောက်ဦးမြို့နယ်၊ ကင်းချောင်းကျေးရွာ |- | ၅ || မောင်အောင်ရဲဝင်း || ၁၂ || ကျား || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မြောက်ဦးမြို့နယ်၊ နတ်ချောင်းကျေးရွာ |- | ၆ || ဒေါ်မစံအေး || ၅၁ || မ || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မြောက်ဦးမြို့နယ်၊ နတ်ချောင်းကျေးရွာ |- | ၇ || ဒေါ်သွယ်သွယ်စိုး || ၃၉ || မ || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မြောက်ဦးမြို့၊ ထမ္မရာဇ်ရပ်ကွက် |- | ၈ || မောင်ရန်နိုင်ဝင်း || ၅ || ကျား || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မြောက်ဦးမြို့၊ ထမ္မရာဇ်ရပ်ကွက် |- | ၉ || မနန္ဒာမိုး || ၁၅ || မ || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မြောက်ဦးမြို့နယ်၊ ဘောင်းဒွတ်ကျေးရွာ |- | ၁၀ || ဒေါ်ပါစကွာလီနာ || ၃၈ || မ || ကယော/ခရစ်ယာန် || လွိုင်ကော်၊ ဖရူဆို၊ ဟိုယာကျေးရွာ |- | ၁၁ || မောင်အောင်မျိုးလင်း || ၉ || ကျား || ဗမာ/ဗုဒ္ဓ || လက်ပတန်းမြို့နယ်၊ ဂျိုးပင်ကျေးရွာ |- | ၁၂ || ဒေါ်ဦးစောနု || ၅၆ || မ || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မြောက်ဦးမြို့၊ ရွှေဂူတောင်ရပ်ကွက် |- | ၁၃ || မောင်အောင်သူရိန်လင်း || ၂ || ကျား || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မြောက်ဦးမြို့၊ ရွှေဂူတောင်ရပ်ကွက် |- | ၁၄ || မောင်ရန်ကျော်ဖြိုး || ၁၃ || ကျား || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မြောက်ဦးမြို့၊ ဆင်ချဆိပ်ရပ်ကွက် |- | ၁၅ || ဒေါ်အဝိုင်း || ၅၈ || မ || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မြောက်ဦးမြို့၊ ပြင်ဈေးရပ်ကွက် |- | ၁၆ || ဒေါ်စောယုခိုင် || ၄၈ || မ || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မြောက်ဦးမြို့၊ အလယ်ဈေးရပ်ကွက် |- | ၁၇ || ဒေါ်ဦးစောခင် || ၅၉ || မ || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || ရသေ့တောင်မြို့နယ်၊ တင်းကုန်ကျေးရွာ |- | ၁၈ || မောင်အောင်စစ်မင်း || ၁၀ || ကျား || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မြောက်ဦးမြို့နယ်၊ တိမ်ညိုကျေးရွာ |- | ၁၉ || မစုပြည့်နွယ်ကြည် || ၁၄ || မ || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မင်းပြားမြို့နယ်၊ ဘူးပင်ကျေးရွာ |- | ၂၀ || ဒေါ်မဦးကြည် || ၃၉ || မ || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မင်းပြားမြို့နယ်၊ ဘူးပင်ကျေးရွာ |- | ၂၁ || ဒေါ်ဦးလှသိန်း || ၄၃ || မ || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မြောက်ဦးမြို့၊ ဝသဲရပ်ကွက် |- | ၂၂ || ဒေါ်ခင်မာချို || ၄၇ || မ || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မင်းပြားမြို့နယ်၊ လက်မကျေးရွာ |- | ၂၃ || ဒေါ်မီမီမင်းထွဋ်ဦး || ၃၇ || မ || ဗမာ/ဗုဒ္ဓ || ဧရာဝတီတိုင်း၊ ဓနုဖြူမြို့ |- | ၂၄ || မောင်အောင်ဆန်းမင်း || ၆ || ကျား || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မြောက်ဦးမြို့၊ ဝသဲရပ်ကွက် |- | ၂၅ || ဒေါ်အောင်စောနု || ၅၆ || မ || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မင်းပြားမြို့နယ်၊ လက်မယာကျေးရွာ |- | ၂၆ || ဒေါ်မေလာဘီ || ၄၆ || မ || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || ကျောက်တော်မြို့နယ်၊ ညောင်ပင်လှကျေးရွာ |- | ၂၇ || ဒေါ်သန်းသန်းနု || ၅၉ || မ || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || စစ်တွေမြို့နယ်၊ နာရီကန်ကျေးရွာ |- | ၂၈ || ဒေါ်ခင်ဦး || ၄၈ || မ || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || တောင်ကုတ်မြို့နယ်၊ လမုမော်ကျေးရွာ |} == တုံ့ပြန်မှုများ == အာရက္ခတပ်တော် ပြန်ကြားရေးအရာရှိ [[ခိုင်သုခ|ဦးခိုင်သုခ]]က ယခုကဲ့သို့ စစ်သုံ့ပန်းများနှင့် မိသားစုဝင်များကို ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်ခြင်းသည် ဂျီနီဗာ ကွန်ဗန်းရှင်း (Geneva Conventions) ခေါ် နိုင်ငံတကာ လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်များကို ပြောင်ပြောင်တင်းတင်း ချိုးဖောက်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ရောင်နီ |date=2025-01-20 |title=AA ထိန်းချုပ်နယ်မြေတွင် လေတပ်တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ၆၄ ဦးခန့် သေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/60452/ |access-date=2026-05-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == * [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု]] (၂၀၂၆ မတ် ၈) * [[ချောင်းတူရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ချောင်းတူရွာဖြစ်စဉ်]] (၂၀၂၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀) * [[ရှင်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရှင်ရွာဖြစ်စဉ်]] (၂၀၂၄ စက်တင်ဘာ ၈) * [[မောင်တော နခခ (၂) အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|နခခ (၂) ဖြစ်စဉ်]] (၂၀၂၄ စက်တင်ဘာ ၉) == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅]] [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] oquhg69jm95x27ykca6fz5xetvq9gvk 100 285206 1029366 1029145 2026-05-04T06:53:27Z Salai Rungtoi 22844 1029366 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=05|day=03|content= <!-- All news items below this line --> '''ဥပဒေနှင့် ရာဇဝတ်မှု''' *[[ထိုင်းနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်း၊ [[ချင်းမိုင်ခရိုင်]]အတွင်းရှိ မယ့်ရင်းမြို့နယ်၌ အလုပ်ရှင်အမျိုးသားတစ်ဦးကို သတ်ဖြတ်မှုဖြင့် ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေသည့် မြန်မာလုပ်သား လေးဦးကို ထိုင်းရဲတပ်ဖွဲ့က ဖမ်းဆီးရမိပြီဖြစ်ကြောင်း ထိုင်းသတင်းများ၌ ဖော်ပြသည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/c9q37d9x5lzt (BBC)] <!-- All news items above this line -->}} g0a1nrt3lahsg1g2nq9qdgqzoqeqk23 1029369 1029366 2026-05-04T06:58:37Z Salai Rungtoi 22844 1029369 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=05|day=03|content= <!-- All news items below this line --> '''ကျန်းမာရေးနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်''' *[[အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံ]]မှ အနောက်အာဖရိကကမ်းလွန်ရှိ ကျွန်းနိုင်ငံ [[ကိတ်ဗာဒီနိုင်ငံ|ကိတ်ဗာ့ဒ်]] (Cape Verde) သို့ ခုတ်မောင်းသည့် အပျော်စီးသင်္ဘောတစ်စင်းပေါ်တွင် ဟန်တာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှုဖြစ်နိုင်သည်ဟု သံသယရှိရကာ လူ ၃ ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း [[ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့|ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ကြီး]] (WHO) က ဘီဘီစီသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။[https://www.bbc.com/burmese/live/c9q37d9x5lzt (BBC)] '''ဥပဒေနှင့် ရာဇဝတ်မှု''' *[[ထိုင်းနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်း၊ [[ချင်းမိုင်ခရိုင်]]အတွင်းရှိ မယ့်ရင်းမြို့နယ်၌ အလုပ်ရှင်အမျိုးသားတစ်ဦးကို သတ်ဖြတ်မှုဖြင့် ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေသည့် မြန်မာလုပ်သား လေးဦးကို ထိုင်းရဲတပ်ဖွဲ့က ဖမ်းဆီးရမိပြီဖြစ်ကြောင်း ထိုင်းသတင်းများ၌ ဖော်ပြသည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/c9q37d9x5lzt (BBC)] <!-- All news items above this line -->}} 8tzwm7j57drem24or2sbop8oxc8hgki 1029405 1029369 2026-05-04T08:45:40Z Salai Rungtoi 22844 1029405 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=05|day=03|content= <!-- All news items below this line --> '''ဘေးအန္တရာယ်နှင့် မတော်တဆမှုများ''' *[[မြောက်ဥက္ကလာပမြို့နယ်]]၊ တံတားအဆင်းအနီးတွင် စက်ဘီးစီးပြီး အလုပ်မှ ပြန်လာသည့် မိသားစုဝင်သုံးဦး ယာဉ်တိုက်ခံရပြီး ဇနီးဖြစ်သူ သေဆုံးခဲ့သည်။ [https://news-eleven.com/article/311664 (Eleven Media)] '''ကျန်းမာရေးနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်''' *[[အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံ]]မှ အနောက်အာဖရိကကမ်းလွန်ရှိ ကျွန်းနိုင်ငံ [[ကိတ်ဗာဒီနိုင်ငံ|ကိတ်ဗာ့ဒ်]] (Cape Verde) သို့ ခုတ်မောင်းသည့် အပျော်စီးသင်္ဘောတစ်စင်းပေါ်တွင် ဟန်တာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှုဖြစ်နိုင်သည်ဟု သံသယရှိရကာ လူ ၃ ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း [[ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့|ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ကြီး]] (WHO) က ဘီဘီစီသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။[https://www.bbc.com/burmese/live/c9q37d9x5lzt (BBC)] '''ဥပဒေနှင့် ရာဇဝတ်မှု''' *[[ထိုင်းနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်း၊ [[ချင်းမိုင်ခရိုင်]]အတွင်းရှိ မယ့်ရင်းမြို့နယ်၌ အလုပ်ရှင်အမျိုးသားတစ်ဦးကို သတ်ဖြတ်မှုဖြင့် ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေသည့် မြန်မာလုပ်သား လေးဦးကို ထိုင်းရဲတပ်ဖွဲ့က ဖမ်းဆီးရမိပြီဖြစ်ကြောင်း ထိုင်းသတင်းများ၌ ဖော်ပြသည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/c9q37d9x5lzt (BBC)] <!-- All news items above this line -->}} 8wuijm065ji62tet4a7xdclcex46oft 0 285207 1029253 1029147 2026-05-03T12:12:25Z Zawzawaungthwin 100038 {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} 1029253 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = ကျောက်နီမော် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု | location = [[ကျောက်နီမော်ရွာ|ကျောက်နီမော်ကျေးရွာ]]၊ [[ရမ်းဗြဲမြို့နယ်]] | date = ၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ | time = နေ့လယ် ၁:၂၀ | partof = [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] နှင့် [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] | coordinates = {{coord|18.9192|93.9355|display=inline,title}} | map = {{Location map | Myanmar | lat = 18.9192 | long = 93.9355 | width = 250 | label = ကျောက်နီမော် | position = right | caption = }} | map_caption = ရမ်းဗြဲမြို့နယ်အတွင်း ကျောက်နီမော် တည်နေရာ | fatalities = ၂၆ ဦး (သက်ကြီးရွယ်အိုနှင့် ကလေးငယ်များ ပါဝင်)နာမည်အတိအကျနှင့်ထုတ်ပြန်ချက် | injuries = ၂၇ ဦးထက်မနည်း | perpetrators = [[ဖိုင်:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|23px]] [[တပ်မတော် (လေ)]] | notes = {{Bulleted list |ဂျက်ဖိုက်တာဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ကျောက်နီမော်ကျေးရွာ၏ ရပ်ကွက် (၃) ခုလုံးရှိ နေအိမ် (၃၉၈) လုံး မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့ပြီး သက်ကြီးရွယ်အိုနှင့် ကလေးငယ်အများအပြား မီးထဲပါကာ သေဆုံးခဲ့ရသည်။ |အလောင်းရှာမတွေ့ဘဲ ပျောက်ဆုံးနေသူများရှိသဖြင့် မီဒီယာများသည်သေဆုံးသူအရေအတွက်ကို မြေပြင်အခြေအနေအရ ထိုပမာဏထက် ပိုမိုများပြားမည်ဟု ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ |တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းမရှိဘဲ လူနေရပ်ကွက်များကို ပစ်မှတ်ထားကာ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ကျူးလွန်ခဲ့သည့် စစ်ရာဇဝတ်မှုဖြစ်သည်။ }} }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} '''ကျောက်နီမော် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက်နေ့ နေ့လယ် ၁ နာရီ ၂၀ မိနစ်တွင် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[ရမ်းဗြဲမြို့နယ်]]၊ [[ကျောက်နီမော်ရွာ|ကျောက်နီမော်ကျေးရွာ]]၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[တပ်မတော် (လေ)|တပ်မတော်(လေ)]]၏ လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်မှု နှင့် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု ဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းမရှိသည့် ကျောက်နီမော်ကျေးရွာရှိ လူနေရပ်ကွက်များကို [[တပ်မတော် (လေ)]] က ဂျက်ဖိုက်တာဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ကျေးရွာ၏ တောင်ပိုင်း၊ အလယ်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းရပ်ကွက်များရှိ နေအိမ် ၃၉၈ လုံးအထိ မီးလောင်ပြာကျခဲ့ရပြီး ဤဖြစ်စဉ်သည် ရခိုင်ပြည်နယ် အတွင်း တပ်မတော်(လေ)၏ လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုများအတွင်း အဆိုးရွားဆုံး ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် နေအိမ်များအတွင်းမှ မထွက်နိုင်ခဲ့ကြသည့် သက်ကြီးရွယ်အိုများနှင့် ကလေးငယ်များ အပါအဝင် အရပ်သား ၄၀ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်။။<ref>{{Cite web |date=2025-01-09 |title=ကျောက်နီမော်ကို စစ်ကောင်စီ ဗုံးကြဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cx272z07ynno |access-date=2026-05-03 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-01-09 |title=လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရတဲ့ ရမ်းဗြဲ၊ကျောက်နီမော်ရွာ ဘာဆက်ဖြစ်နေလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c8rjr8e500po |access-date=2026-05-03 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ကျောက်နီမော် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှုကြောင့် ဒဏ်ရာရသူများ ဆေးဝါးအကူအညီလိုအပ်နေ |url=https://burmese.dvb.no/post/685704 |access-date=2026-05-03 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2025-01-10 |title=ကျောက်နီမော်ကျေးရွာ ဗုံးကြဲခံရမှုကို စိုးရိမ်ထိတ်လန့်မိကြောင်း UNOCHA ထုတ်ပြန် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/ramree-airstrike-worried-unocha-01102025142710.html |access-date=2026-05-03 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> == နောက်ခံအကြောင်းအရင်း == ကျောက်နီမော်ကျေးရွာ တည်ရှိရာ ရမ်းဗြဲကျွန်းသည် တရုတ်-မြန်မာ ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်းများ စတင်ရာ အချက်အချာကျသည့် နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျောက်ဖြူခရိုင်အတွင်းရှိ အဆိုပါကျွန်း၏ မြောက်ဘက်တွင် ရေနက်ဆိပ်ကမ်း အပါအဝင် စီမံကိန်းကြီးများရှိသည့် ကျောက်ဖြူမြို့ တည်ရှိပြီး တောင်ဘက်တွင် ရမ်းဗြဲမြို့ တည်ရှိသည်။ အာရက္ခတပ်တော် (AA) သည် ရမ်းဗြဲမြို့နယ်ကို ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့ကတည်းက သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web |last=ဗွီအိုအေ (မြန်မာဌာန) |date=2025-01-10 |title=ကျောက်နီမော်မှာ သေဆုံး ဒဏ်ရာရသူတိုးနေ |url=https://burmese.voanews.com/a/rakhine-kyauknimaw-village-airstrike-killed-40-more-/7932214.html |access-date=2026-05-03 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref> == တုန့်ပြန်ချက်များ == ကျောက်နီမော်ကျေးရွာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှုနှင့် ပတ်သက်၍ ကုလသမဂ္ဂ လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ ညှိနှိုင်းရေးရုံး (UNOCHA) က ဇန်နဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ချက်တစ်ရပ် ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း အရပ်သားသေဆုံးမှု သတင်းများကြောင့် လူသားချင်းစာနာမှု အသိုင်းအဝိုင်းအတွက် အလွန်အမင်း စိုးရိမ်ထိတ်လန့်မိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ပဋိပက္ခတွင် ပါဝင်သူများအနေဖြင့် နိုင်ငံတကာလူသားချင်းစာနာမှုဥပဒေကို လိုက်နာရန်၊ အရပ်သားများနှင့် ၎င်းတို့၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများကို အကာအကွယ်ပေးရန်နှင့် အကူအညီများကို အတားအဆီးမဲ့ ထောက်ပံ့ပေးနိုင်ရေး အာမခံရန် ကုလသမဂ္ဂက တောင်းဆိုထားသည်။ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) ကလည်း ဇန်နဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး အဆိုပါတိုက်ခိုက်မှုအတွင်း ကလေးငယ်များနှင့် အမျိုးသမီးများအပါအဝင် လူ ၄၀ ကျော် သေဆုံးကာ ၅၀ ကျော် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ရောင်နီ |date=2025-01-09 |title=ရမ်းဗြဲကျွန်းကို လေတပ် ဗုံးကြဲ၊ သေဆုံးသူ ၄၀ ကျော်ရှိ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/60265/ |access-date=2026-05-03 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Statement by the Resident and Humanitarian Coordinator a.i. for Myanmar {{!}} မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကုလသမဂ္ဂ |url=https://myanmar.un.org/en/287165-statement-resident-and-humanitarian-coordinator-ai-myanmar,%20https://myanmar.un.org/en/287165-statement-resident-and-humanitarian-coordinator-ai-myanmar |access-date=2026-05-03 |website=myanmar.un.org |language=my}}</ref> အာရက္ခတပ်တော်ကလည်း စစ်တပ်သည် စစ်ရာဇဝတ်မှုများကို ပြောင်ပြောင်တင်းတင်း ကျူးလွန်လျက်ရှိကြောင်း တုံ့ပြန်ပြောဆိုခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ကျောက်နီမော်ရွာ ဇာတိဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်မြို့တွင် စစ်ဘေးရှောင်နေထိုင်နေသည့် အသက် ၂၂ နှစ်အရွယ် မစုသက်သက်အောင်သည် ၎င်း၏ ဇာတိရွာ ဗုံးကြဲခံရမှုအပေါ် လူမှုကွန်ရက်တွင် ဝမ်းနည်းကြောင်း ရေးသားခြင်းနှင့် သတင်းများ မျှဝေခြင်းတို့ကြောင့် ဇန်နဝါရီလအတွင်း၌ပင် စစ်တပ်၏ ဖမ်းဆီးခြင်းကို ခံခဲ့ရပြီး အင်းစိန်ထောင်သို့ ပို့ဆောင်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2025-02-13 |title=ကျောက်နီမော်ရွာ ဗုံးကြဲခံရမှုအပေါ် ဝမ်းနည်းကြောင်းရေးသားသူ ဖမ်းဆီးခံထားရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/suthetthetaung-arrested-02132025051349.html |access-date=2026-05-03 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> == ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုစာရင်း == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက်နေ့ ကျောက်နီမော်ကျေးရွာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှုကြောင့် ဆုံးရှုံးသွားသော အပြစ်မဲ့ပြည်သူများ၏ နေအိမ်များစာရင်း |- ! rowspan="2" | စဉ် !! rowspan="2" | နေရပ်လိပ်စာ !! rowspan="2" | အိမ်ထောင်စု !! colspan="3" | လူဦးရေ !! rowspan="2" | နေအိမ် !! rowspan="2" | မှတ်ချက် |- ! ကျား !! မ !! စုစုပေါင်း |- | ၁ || ကျောက်နီမော်ကျေးရွာ၊ အလယ်ပိုင်းရပ်ကွက် || ၅၁၅ || ၄၁၇ || ၄၈၁ || ၈၉၈ || ၁၇၁ || |- | ၂ || ကျောက်နီမော်ကျေးရွာ၊ တောင်ပိုင်းရပ်ကွက် || ၂၃၈ || ၄၆၇ || ၅၂၆ || ၉၉၃ || ၁၉၄ || |- | ၃ || ကျောက်နီမော်ကျေးရွာ၊ မြောက်ပိုင်းရပ်ကွက် || ၅၁ || ၈၀ || ၉၁ || ၁၇၁ || ၃၃ || |- ! colspan="2" | စုစုပေါင်း !! ၈၀၄ !! ၉၆၄ !! ၁,၀၉၈ !! ၂,၀၆၂ !! ၃၉၈ !! |} == သေဆုံးသူများစာရင်း == ဖြစ်စဥ်ဖြစ်ပြီး ၁ရက်ကျော်အကြာ တွင် အာရက္ခတပ်တော် သည် ပြုစုကောက်ခံထားသည့် ကနဦး သေဆုံးသူစာရင်းကို အမည်နှင့်တကွ ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး အလတ်စား၊ ပြင်းထန်ဒဏ်ရာရသူ (၁၂) ဦး နှင့် အသေးစား(အပေါ့စား)ဒဏ်ရာရရှိသူ (၁၅) ဦးအထက်ရှိခဲ့ကြောင်း ထည့်သွင်းပြောဆိုခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အလောင်းရှာမတွေ့ဘဲ ပျောက်ဆုံးနေသော သူများရှိနေသေးသောကြောင့် သေဆုံး ဒဏ်ရာရသူများ အရေအတွက် ထပ်မံတိုးလာနိုင်သည်ဟုလည်း အသိပေးခဲ့သည်။လွတ်လပ်သော သတင်းမီဒီယာများသည် အရပ်သားများသေဆုံးမှုအရေအတွက်ကို ၄၁ ဦး ဟု ဖော်ပြခဲ့ကြပြီး၊ဒဏ်ရာရသူအရေအတွက်ကို ၅၂ ဦးဟု ကူညီဆောင်ရွက်ပေးနေသော ရမ်းဗြဲဒေသခံများ၏ပြောကားချက်ကို ကိုးကားပြီး သတင်းရေးသားခဲ့ကြသည်။ထိခိုက်သေဆုံးသူ နှင့် ဒဏ်ရာရသူအများစုသည် အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ <ref>{{Cite web |last=AA |first=ULA / |date=2025-01-20 |title=ရမ်းဗြဲမြို့နယ်၊ ကျောက်နီမော်ကျေးရွာအား အကြမ်းဖက် ဖက်ဆစ် စစ်ကောင်စီမှ လေယာဉ်ဖြင့်ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ သတင်းထုတ်ပြန်ချက် |url=https://www.arakanarmy.net/post/%E1%80%9B%E1%80%99-%E1%80%97-%E1%80%99-%E1%80%94%E1%80%9A-%E1%80%80-%E1%80%80-%E1%80%94-%E1%80%99-%E1%80%80-%E1%80%9B-%E1%80%A1-%E1%80%A1%E1%80%80-%E1%80%99-%E1%80%96%E1%80%80-%E1%80%96%E1%80%80-%E1%80%86%E1%80%85-%E1%80%85%E1%80%85-%E1%80%80-%E1%80%84-%E1%80%85-%E1%80%99-%E1%80%9C-%E1%80%9A-%E1%80%89-%E1%80%96-%E1%80%84-%E1%80%97-%E1%80%80-%E1%80%90-%E1%80%80-%E1%80%81-%E1%80%80-%E1%80%99 |access-date=2026-05-03 |website=ARAKAN ARMY |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2025-01-09 |title=ရမ်းဗြဲမှာ ဗုံးကြဲခံရလို့ အရပ်သား လေးဆယ်ကျော် သေဆုံး၊ ငါးဆယ်ကျော် ဒဏ်ရာရ |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/ramree-air-strike-01082025230224.html |access-date=2026-05-03 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=လေဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရသော ကျောက်နီမော်ရွာသားများအား ULA/AA စားနပ်ရိက္ခာထောက်ပံ့ |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/6789327520030ed69dd307bc |access-date=2026-05-03 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref><ref>{{Cite news |date=2025-01-11 |title=ကျောက်နီမော်ကျေးရွာ ဗုံးကြဲခံရမှု လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုကူညီပေးနေတဲ့ အသိုင်းအဝိုင်းအတွက် စိုးရိမ်စရာဖြစ်တယ်လို့ UNOCHA ဆို - New Day Myanmar |url=https://newdaymyanmar.com/%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%AE%E1%80%99%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%AC-%E1%80%97%E1%80%AF%E1%80%B6/ |access-date=2026-05-03 |work=New Day Myanmar |language=en-US}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |+ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက်နေ့ ကျောက်နီမော်ကျေးရွာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှုကြောင့် သေဆုံးသွားသော ပြည်သူများစာရင်း |- ! စဉ် !! အမည် !! အသက် !! အဘအမည် !! လူမျိုး/ဘာသာ !! အလုပ်အကိုင် !! နေရပ်လိပ်စာ !! မှတ်ချက် |- | ၁ || ဦးင/ပဲကြီး || ၅၀ နှစ် || ဦးဂျပန် || မူဆလင်/အစ္စလာမ် || ရေလုပ်သား || တောင်ပိုင်းရပ်ကွက် || အလောင်းရ |- | ၂ || ဒေါ်မလှ || ၄၈ နှစ် || ဦးအာဒူမိုရာ(ခ)ဦးကျော်အေး || မူဆလင်/အစ္စလာမ် || ရေလုပ်သား || တောင်ပိုင်းရပ်ကွက် || အလောင်းရ |- | ၃ || မချာချာ || ၁၇ နှစ် || ဦးင/ပဲကြီး || မူဆလင်/အစ္စလာမ် || - || တောင်ပိုင်းရပ်ကွက် || အလောင်းမရ |- | ၄ || မောင်မောင် || ၂ နှစ် || ဦးကျော်လှ || မူဆလင်/အစ္စလာမ် || - || တောင်ပိုင်းရပ်ကွက် || အလောင်းမရ |- | ၅ || ဦးထွန်းထွန်းနိုင် || ၄၅ နှစ် || ဦးင/နီ || မူဆလင်/အစ္စလာမ် || ကုန်သည် || တောင်ပိုင်းရပ်ကွက် || အလောင်းမရ |- | ၆ || မပုချေ || ၂၁ နှစ် || ဦးထွန်းထွန်းနိုင် || မူဆလင်/အစ္စလာမ် || ကျောင်းသား || တောင်ပိုင်းရပ်ကွက် || အလောင်းမရ |- | ၇ || ဒေါ်လိန်လိန် || ၄၀ နှစ် || ဦးသိန်းမောင် || မူဆလင်/အစ္စလာမ် || ရေလုပ်သား || တောင်ပိုင်းရပ်ကွက် || အလောင်းမရ |- | ၈ || မအေးလွင်(ခ)ရိုမာ || ၁၇ နှစ် || ဦးအေးလွင် || မူဆလင်/အစ္စလာမ် || ကျောင်းသူ || တောင်ပိုင်းရပ်ကွက် || အလောင်းရ |- | ၉ || ဒေါ်ပုမ || ၅၀ နှစ် || ဦးအာဒူရဟိန်း || မူဆလင်/အစ္စလာမ် || ရေလုပ်သား || တောင်ပိုင်းရပ်ကွက် || အလောင်းရ |- | ၁၀ || ဒေါ်ဖတေးမ || ၆၀ နှစ် || ဦးဘိုဒူ || မူဆလင်/အစ္စလာမ် || ကျပန်း || တောင်ပိုင်းရပ်ကွက် || အလောင်းမရ |- | ၁၁ || မအာဆီယာ || ၁၇ နှစ် || ဦးခလေ || မူဆလင်/အစ္စလာမ် || ကျောင်းသူ || တောင်ပိုင်းရပ်ကွက် || အလောင်းမရ |- | ၁၂ || ဦးညီလေး || ၃၈ နှစ် || ဦးသာထွန်းအောင် || မူဆလင်/အစ္စလာမ် || ရေလုပ်သား || တောင်ပိုင်းရပ်ကွက် || အလောင်းရ |- | ၁၃ || ဒေါ်အာဆာမာ || ၃၂ နှစ် || ဦးချောလှ || မူဆလင်/အစ္စလာမ် || ရေလုပ်သား || တောင်ပိုင်းရပ်ကွက် || အလောင်းရ |- | ၁၄ || ဒေါ်ခင်မာ || ၃၂ နှစ် || ဦးသာထွန်းအောင် || မူဆလင်/အစ္စလာမ် || ကျပန်း || တောင်ပိုင်းရပ်ကွက် || အလောင်းမရ |- | ၁၅ || ဦးကာလာ || ၅၈ နှစ် || ဦးယိုသုန်းမီယာ || မူဆလင်/အစ္စလာမ် || ရေလုပ်သား || တောင်ပိုင်းရပ်ကွက် || အလောင်းမရ |- | ၁၆ || ဒေါ်ဦးတီ || ၅၀ နှစ် || ဦးအာလီမီယာ || မူဆလင်/အစ္စလာမ် || ရေလုပ်သား || တောင်ပိုင်းရပ်ကွက် || အလောင်းမရ |- | ၁၇ || ဒေါ်သာသာ || ၃၂ နှစ် || ဦးဆဲယိုကိုရီ || မူဆလင်/အစ္စလာမ် || ရေလုပ်သား || တောင်ပိုင်းရပ်ကွက် || အလောင်းရ |- | ၁၈ || မောင်လှရွှေ || ၉ နှစ် || ဦးအာမီ || မူဆလင်/အစ္စလာမ် || ကျောင်းသား || တောင်ပိုင်းရပ်ကွက် || အလောင်းရ |- | ၁၉ || ဦးဟမီ || ၄၀ နှစ် || ဦးချစ်နီ || မူဆလင်/အစ္စလာမ် || ရေလုပ်သား || တောင်ပိုင်းရပ်ကွက် || အလောင်းရ |- | ၂၀ || ဒေါ်ရိုဟေးမာ || ၃၅ နှစ် || ဦးလ/ဖြူ || မူဆလင်/အစ္စလာမ် || ရေလုပ်သား || တောင်ပိုင်းရပ်ကွက် || အလောင်းရ |- | ၂၁ || မောင်အဒူရမ || ၁၀ နှစ် || ဦးဟမီ || မူဆလင်/အစ္စလာမ် || ကျောင်းသား || တောင်ပိုင်းရပ်ကွက် || အလောင်းမရ |- | ၂၂ || ဦးရွှေလှ || ၄၂ နှစ် || ဦးယိုသို့အာလီ || မူဆလင်/အစ္စလာမ် || ရေလုပ်သား || တောင်ပိုင်းရပ်ကွက် || အလောင်းရ |- | ၂၃ || ဒေါ်တင်ရွှေ || ၄၈ နှစ် || ဦးကျော်ခင် || မူဆလင်/အစ္စလာမ် || ရေလုပ်သား || တောင်ပိုင်းရပ်ကွက် || အလောင်းရ |- | ၂၄ || ဦးတင်မောင် || ၇၈ နှစ် || ဦးနေဇာ || မူဆလင်/အစ္စလာမ် || ကုန်သည် || တောင်ပိုင်းရပ်ကွက် || အလောင်းရ |- | ၂၅ || မောင်ဖိုက်တူ || ၁၂ နှစ် || ဦးဇော်ကိုရီယာ || မူဆလင်/အစ္စလာမ် || ကျောင်းသား || တောင်ပိုင်းရပ်ကွက် || အလောင်းရ |- | ၂၆ || ဒေါ်စိန်လှ || ၄၈ နှစ် || ဦးမြတင် || မူဆလင်/အစ္စလာမ် || ကုန်သည် || တောင်ပိုင်းရပ်ကွက် || အလောင်းရ |} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅]] [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] cyrqacqqwojro0vtz21i796q1sig2oa 0 285210 1029252 1029169 2026-05-03T12:11:50Z Zawzawaungthwin 100038 {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} 1029252 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = ဆုံရွာကျေးရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု | location = [[ဆုံရွာ၊ မြင်းခြံမြို့နယ်|ဆုံရွာ]]၊ [[မြင်းခြံမြို့နယ်]]၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] | date = ၉ မေ ၂၀၂၄ | time = နံနက်ပိုင်း | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] | coordinates = {{Coord|21.7366695404053|95.4686965942383|display=inline,title}} | map = {{Location map | Myanmar | lat = 21.7366695404053 | long = 95.4686965942383 | width = 250 | label = ဆုံရွာ | position = right | caption = }} | map_caption = မြင်းခြံမြို့နယ်အတွင်း ဆုံရွာ တည်နေရာ | fatalities = ၃၂ ဦး (အမျိုးသား ၁၇ ဦး၊ အမျိုးသမီး ၁၅ ဦး) | injuries = ၁၄ ဦး (အမျိုးသား ၅ ဦး၊ အမျိုးသမီး ၉ ဦး) | perpetrators = [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|PDF]] | notes = {{Bulleted list |PDF အဖွဲ့များက ကျေးရွာအတွင်းရှိ ပြည်သူ့စစ်စခန်းအား လက်နက်ကြီး၊ လက်နက်ငယ်များဖြင့် လာရောက်တိုက်ခိုက်ရာမှ ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ |တိုက်ခိုက်မှုအတွင်း ကျေးရွာအတွင်းသို့ လက်နက်ကြီးကျည်များ ကျရောက်ပေါက်ကွဲခဲ့မှုကြောင့် ဒေသခံပြည်သူ ၃၂ ဦး အစုလိုက်အပြုံလိုက် သေဆုံးခဲ့ရသည်။ |ကျေးရွာရှိ နေအိမ် ၅၀ လုံးခန့် မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့ပြီး ဒဏ်ရာရရှိသူများကို မန္တလေးမြို့ရှိ တပ်မတော်ဆေးရုံသို့ ပို့ဆောင်ကုသပေးခဲ့ရသည်။ }} }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} '''ဆုံရွာကျေးရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု''' သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မေလ ၉ ရက်နေ့တွင် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြင်းခြံမြို့နယ်]]၊ [[ဆုံရွာ၊ မြင်းခြံမြို့နယ်|ဆုံရွာကျေးရွာ]]၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်မှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အဆိုပါဖြစ်စဉ်မှာ PDF အဖွဲ့များက ကျေးရွာအတွင်းရှိ ပြည်သူ့စစ်စခန်းအား သိမ်းပိုက်ရန် လက်နက်ကြီး၊ လက်နက်ငယ်များဖြင့် ဝင်ရောက်ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ နေအိမ်များပေါ်သို့ လက်နက်ကြီးကျည်များ ကျရောက်ပေါက်ကွဲမှုနှင့် မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရမှုတို့ကြောင့် ကလေးငယ်များအပါအဝင် ဒေသခံပြည်သူ ၃၂ ဦး အစုလိုက်အပြုံလိုက် သေဆုံးခဲ့ကာ ၁၄ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာ ရရှိခဲ့သည်။ ဤဖြစ်ရပ်သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်အတွင်း မြင်းခြံမြို့နယ်၌ အရပ်သားသေဆုံးမှု အများဆုံးဖြစ်ပွားခဲ့သည့် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုဖြစ်စဉ်တစ်ခုအဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ရုပ်သံ |first=Danger {{!}} Kyaw Gyi in သတင်း {{!}} သတင်းတို {{!}} |title=မြင်းခြံ၊ ဆုံရွာ ပျူစောထီးစခန်းသိမ်းတိုက်ပွဲမှာ ဒေသခံပြည်သူ ၃၄ ဦးသေဆုံး (ရုပ်/သံ) |url=https://myaelattathan.org/articles/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BC%E1%80%B6_%E1%80%86%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%AC%E1%80%95%E1%80%BB%E1%80%B0%E1%80%85%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%91%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%81%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AC_%E1%80%92%E1%80%B1%E1%80%9E%E1%80%81%E1%80%B6%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%81%83%E1%81%84%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%B1%E1%80%86%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8 |access-date=2026-05-03 |website=myaelattathan.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=မြင်းခြံမြို့နယ်၊ ဆုံရွာကျေးရွာအတွင်းသို့ PDF အမည်ခံ အကြမ်းဖက်သမားများက လက်နက်ကြီးများဖြင့် အကြောင်းမဲ့ပစ်ခတ်ခဲ့သဖြင့် ကျေးရွာနေ ဒေသခံပြည်သူ ၃၂ ဦး သေဆုံးကာ ၁၄ ဦး ဗုံးစထိမှန်ဒဏ်ရာများရရှိ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/mngkhnmiuny-chunraakeraaattngsiu-pdf-amnnykhn-akmphksmaamaak-lknkkiimaaphng |access-date=2026-05-03 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=ရုပ်သံ |first=Danger {{!}} Kyaw Gyi in သတင်း {{!}} သတင်းတို {{!}} |title=မြင်းခြံ၊ ဆုံရွာ ပျူစောထီးစခန်းသိမ်းတိုက်ပွဲမှာ ဒေသခံပြည်သူ ၃၄ ဦးသေဆုံး (ရုပ်/သံ) |url=https://myaelattathan.org/articles/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BC%E1%80%B6_%E1%80%86%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%AC%E1%80%95%E1%80%BB%E1%80%B0%E1%80%85%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%91%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%81%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AC_%E1%80%92%E1%80%B1%E1%80%9E%E1%80%81%E1%80%B6%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%81%83%E1%81%84%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%B1%E1%80%86%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8 |access-date=2026-05-03 |website=myaelattathan.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-05-09 |title=ဆုံရွာက ဒေသခံ ၃၀ ကျော် သေဆုံးမှု |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cg30dr18yxeo |access-date=2026-05-03 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == နောက်ခံနှင့်ဖြစ်စဥ်ဖြစ်ပွားခြင်း == ဒေသအခြေစိုက် တော်လှန်ရေးအင်အားစုသည် မြင်းခြံ-ဆီးမီးခုံကားလမ်းဘေး၊ ဆီးမီးခုံဆိပ်ကမ်းအရှေ့ဘက် ၂ မိုင်ခန့်အကွာတွင်ရှိသည့် ဆုံရွာကျေးရွာအတွင်းမှ ပျူစောထီးစခန်းများကို ထိုးစစ်ဆင်ရာမှ အဆိုပါ ဖြစ်စဥ် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ယင်းမတိုင်မီ ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ အတွင်းတွင်လည်း တော်လှန်ရေးအင်အားစုသည် ဆုံရွာကို သိမ်းပိုက်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ဖူးသည့် နောက်ခံရာဇဝင် ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=LuduNwayOo |date=2024-05-12 |title=ဆုံရွာပျူစခန်းသိမ်းတိုက်ပွဲပြန် ရဲဘော်များအား ကြိုဆိုခဲ့သည့် ဒေသခံများကို စစ်အုပ်စုခြိမ်းခြောက်နေ |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2024/05/12/91465/ |access-date=2026-05-03 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-05-09 |title=မြင်းခြံမြို့နယ် ဆုံရွာတိုက်ပွဲ လူသုံးဆယ်ကျော်သေဆုံးမှု အပြန်အလှန်စွပ်စွဲ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/myingyan-fightings-military-pdf-05092024112049.html |access-date=2026-05-03 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> '''တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားမှုနှင့် စခန်းသိမ်းပိုက်နိုင်မှု''' ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မေလ ၉ ရက်နေ့ နံနက် ၅ နာရီအချိန်မှစတင်၍ မြင်းခြံမြို့နယ်၊ ဆုံရွာရှိ ပျူစောထီးစခန်းကို မြင်းခြံခရိုင်တပ်ရင်း (၉) - MBT တပ်ဖွဲ့ ဦးဆောင်သော တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ နံနက် ၈ နာရီခန့်တွင် ပျူစောထီးစခန်းအားလုံးကို အပြီးသတ်ချေမှုန်း သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီတပ်သားနှင့် ပျူစောထီး ၅ ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း Myingyan Black Tiger (MBT) တပ်ဖွဲ့ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်မိုက်ခဲက အတည်ပြုပြောကြားခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်က ဧရာဝတီမြစ်အတွင်းရှိ သင်္ဘောပေါ်မှလည်းကောင်း၊ လမ်းဖြတ်များမှလည်းကောင်း ၆၀-မမ လက်နက်ကြီးများဖြင့် တရစပ်ပစ်ခတ်ကူညီခဲ့သဖြင့် တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင် ၄ ဦး မစိုးရိမ်ရဒဏ်ရာ ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2024-05-09 |title=မြင်းခြံမြို့နယ်၊ ဆုံရွာ ပျူစောထီးစခန်းကို တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်မှု စစ်ကောင်စီ တပ်သား ၅ ဦးသေဆုံး |url=https://yktnews.com/2024/05/161602/ |access-date=2026-05-03 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref>အဆိုပါ ဆုံရွာစခန်းသိမ်းတိုက်ပွဲကို မြင်းခြံခရိုင်တပ်ရင်း (၉) - MBT တပ်ဖွဲ့၊မြင်းခြံခရိုင်တပ်ရင်း (၆)၊ တပ်ခွဲ (၁) - နောင်ရိုးပြောက်ကြားတပ်ဖွဲ့၊Bright Star Group (LPDF)၊Myingyan District Drone Strike (အမှတ် ၁၈၄၈ ဒရုန်းတပ်ဖွဲ့)၊ Shar Htoo Waw နည်းပညာတပ်ဖွဲ့ (Team-2)၊ CDSOM၊မန္တလေးခရိုင်တပ်ရင်း (၅) နှင့် အခြားမဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့များ အစရှိသည့် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများ ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ဆုံရွာတိုက်ပွဲတွင် ရွာသား ၃၅ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးမှု အပြန်အလှန်စွပ်စွဲ |url=https://burmese.dvb.no/post/651740 |access-date=2026-05-03 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> '''အရပ်သားသေဆုံးမှုအပေါ် တုံ့ပြန်ချက်များ''' ဆုံရွာဒေသခံများအား PDF များက သတ်ဖြတ်သည်ဟု စွပ်စွဲချက်များနှင့် ပတ်သက်၍ MBT ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်မိုက်ခဲက ငြင်းဆိုခဲ့သည်။ ၎င်း၏ ပြောကြားချက်အရ တိုက်ပွဲအတွင်း ပိတ်မိနေသည့် သက်ကြီးရွယ်အိုများကို ဘေးလွတ်ရာသို့ ကယ်ထုတ်ပေးခဲ့ကြောင်း၊ တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များအနေဖြင့် လက်နက်ချခိုင်းမှုကို ငြင်းဆန်ပြီး ထွက်ပြေးသည့် စခန်းတွင်းရှိ ပျူစောထီးများကိုသာ သုတ်သင်ရှင်းလင်းခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ရှင်းလင်းထားသည်။ ထို့ပြင် ရွာအတွင်းရှိ အရပ်သားများ သေဆုံးနေသည့် ဓာတ်ပုံများမှာ စစ်ကောင်စီလော်ဘီများ တင်မှသာ သိရှိရခြင်းဖြစ်ပြီး၊ တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ၏ ပုံရိပ်ကို ကျဆင်းစေရန် စစ်ကောင်စီဘက်က လုပ်ဆောင်ခြင်းဖြစ်နိုင်ကြောင်း တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=LuduNwayOo |date=2024-05-10 |title=ဆုံရွာပျူစခန်းသိမ်းတိုက်ပွဲတွင် လက်နက်ကိုင်ပျူများကိုသာ တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး က​လေးငယ်နှင့် အမျိုးသမီးများကိုပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်ခဲ့ခြင်းမရှိဟုတော်လှန်ရေးအင်အားစုများပြော |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2024/05/10/91404/ |access-date=2026-05-03 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref> == ထိခိုက်သေဆုံးမှုနှင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများ == တိုက်ခိုက်မှုဖြစ်ပွားစဉ်အတွင်း လက်နက်ကြီးကျည်များ ကျေးရွာအတွင်းရှိ လူနေအိမ်များပေါ်သို့ ကျရောက်ပေါက်ကွဲခဲ့မှုကြောင့် ဒေသခံပြည်သူ အမျိုးသား ၁၇ ဦးနှင့် အမျိုးသမီး ၁၅ ဦး၊ စုစုပေါင်း ၃၂ ဦးမှာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သေဆုံးခဲ့ရသည်။ ထို့ပြင် ၁၄ ဦး (အမျိုးသား ၅ ဦးနှင့် အမျိုးသမီး ၉ ဦး) တို့မှာလည်း ဗုံးစထိမှန်ဒဏ်ရာများ ပြင်းထန်စွာ ရရှိခဲ့သည်။ ကျေးရွာအတွင်းရှိ အရပ်သားနေအိမ် ၅၀ လုံးခန့် မီးလောင်ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=NP News |url=https://www.npnewsmm.com/news/663c9667d7f2bc70db699365 |access-date=2026-05-03 |website=www.npnewsmm.com}}</ref> <ref>{{Cite web |title=မြင်းခြံမြို့နယ်၊ ဆုံရွာကျေးရွာအတွင်းသို့ PDF အမည်ခံအကြမ်းဖက်သမားများက လက်နက်ကြီးများဖြင့် အကြောင်းမဲ့ပစ်ခတ်ခဲ့သဖြင့် ကျေးရွာနေဒေသခံပြည်သူ ၃၂ ဦး သေဆုံးကာ ၁၄ ဦး ဗုံးစထိမှန်ဒဏ်ရာများရရှိ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/55891 |access-date=2026-05-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> '''အပြန်အလှန် စွပ်စွဲချက်များနှင့် တုံ့ပြန်မှုများ''' ဆုံရွာဖြစ်စဉ်နှင့် ပတ်သက်၍ နှစ်ဖက်အပြန်အလှန် စွပ်စွဲချက်များ ရှိနေသည်။တပ်မတော် ဘက်က သေဆုံးသူများသည် အပြစ်မဲ့ အရပ်သားများဖြစ်ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သော်လည်း တိုက်ပွဲတွင် ပါဝင်ခဲ့သည့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များဘက်ကမူ ဆုံရွာသည် စစ်တပ်က လက်နက်တပ်ဆင်ပေးထားသည့် ပျူစောထီး (ပြည်သူ့စစ်) အခြေစိုက်စခန်းဖြစ်ကြောင်း တုံ့ပြန်ရှင်းလင်းခဲ့သည်။PDF ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သူ ကိုနွေဦး (မြောင် CDSOM) က ဆုံရွာသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ်ကတည်းက စစ်တပ်၏ စံပြရွာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းခံရကာ လက်နက်၊ ရိက္ခာနှင့် အခိုင်အမာ ဘန်ကာ၊ ကတုတ်ကျင်းများ တည်ဆောက်ထားသည့် ရွာဖြစ်ကြောင်း ဆိုသည်။ ထို့ပြင် အဆိုပါရွာကို ဒေသခံများ ကြောက်ရွံ့နေရသည့်ရွာဖြစ်ကြောင်း နှင့် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားချိန်တွင်လည်း ၎င်းတို့ဘက်မှ စက်သေနတ်များအပါအဝင် လက်နက်မျိုးစုံဖြင့် ပြန်လည်ပစ်ခတ်ခဲ့ကြောင်း စွပ်စွဲ ရှင်းလင်းခဲ့သည်။အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) ၏ PVTV သတင်းဌာနတွင်လည်း အဆိုပါဖြစ်စဉ်အား ပျူစောထီးအခြေစိုက်စခန်းကို တိုက်ခိုက်သိမ်းယူခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=မိုးဦး |first=အောင်နိုင် |date=2024-05-10 |title=မြင်းခြံမြို့ ဆုံရွာတိုက်ပွဲတွင် ကလေးများ အပါအဝင် ၃၂ ဦး သေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/52214/ |access-date=2026-05-03 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-05-09 |title=မြင်းခြံမြို့နယ် ဆုံရွာတိုက်ပွဲ လူသုံးဆယ်ကျော်သေဆုံးမှု အပြန်အလှန်စွပ်စွဲ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/myingyan-fightings-military-pdf-05092024112049.html |access-date=2026-05-03 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> == ၂၀၂၅ ခုနှစ် တိုက်ခိုက်မှု == ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၄ ရက်နေ့ နံနက် ၁၀ နာရီခန့်တွင် မြင်းခြံမြို့နယ်၊ ဆုံရွာရှိ ပျူစောထီးစခန်းကို တော်လှန်ရေးအင်အားစုများက ထပ်မံတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ Peacock Drone Team – Myaung အဖွဲ့က Fixed Wing Drone ၉ စီးကို အသုံးပြု၍ စစ်ကောင်စီတပ်သားများ နားနေသည့်နေရာများနှင့် Jammer စက် (လှိုင်းနှောင့်ယှက်စက်) တပ်ဆင်ထားသည့် နေရာများကို အဆက်မပြတ် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ၂၀၂၅ ခုနှစ် တိုက်ခိုက်မှုအတွင်း ပျူစောထီး ၂ ဦး သေဆုံးကာ အများအပြား ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပြီး ကျေးရွာအတွင်းရှိ နေအိမ်တစ်လုံး မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2025-05-25 |title=မြင်းခြံမြို့နယ်၊ ဆုံရွာ ပျူစောထီးစခန်းကို ဒရုန်းဖြင့် ဗုံးကျဲ တိုက်ခိုက်မှု ပျူစောထီး ၂ ဦးသေဆုံး |url=https://yktnews.com/2025/05/215748/ |access-date=2026-05-03 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄]] [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] o88zvzv5kb6x5vhnro0bq2u6mybo59j 0 285212 1029251 1029234 2026-05-03T12:11:21Z Zawzawaungthwin 100038 {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} 1029251 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = လက်ထုတ္တောရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] | coordinates = {{Coord|21.8951|95.5398|display=inline,title}} | map = {{Location map | Myanmar | lat = 21.8951 | long = 95.5398 | width = 250 | label = လက်ထုတ္တောရွာ | position = right | caption = မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း တည်နေရာပြမြေပုံ }} | location = [[လက်ထုတ္တောရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်|လက်ထုတ္တောရွာ]]၊ [[မြင်းမူမြို့နယ်]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | date = ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၁ ရက် | time = နံနက် ၅:၀၀ နာရီ မှ ၈:၃၀ နာရီ ခန့် | timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်|UTC+6:30]] | type = အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု၊ [[စစ်ရာဇဝတ်မှု]] | weapons = လက်နက်ကြီး၊ လက်နက်ငယ်၊ ဒရုန်းဗုံး | fatalities = ၃၃ ဦး | injuries = ၁၇ ဦး | targets = PDF နှင့် ရွာသူရွာသားများ | perpetrators = အမှတ် (၁၃) ခြေမြန်တပ်ရင်း၊ အမှတ် (၉၀၉) စစ်မြေပြင်အင်ဂျင်နီယာတပ်ရင်း၊ အမှတ် (၉၂၉) ထောက်ပံ့ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးတပ်ရင်း နှင့် ပျူစောထီး ပူးပေါင်းအင်အားများ | notes = မန္တလေးတိုင်း [[ဆုံရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဆုံရွာတိုက်ခိုက်ခံရမှု]]အပြီး တစ်ရက်ကျော်အကြာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဧရာဝတီမြစ်တစ်ဖက်ကမ်းစီရှိ စစ်တပ်ထောက်ခံသူများပြားရာ ဆုံရွာ (မေ ၉) နှင့် တော်လှန်ရေးအားကောင်းရာ လက်ထုတ္တောရွာ (မေ ၁၁) တို့တွင် ၂ ရက်အတွင်း လူပေါင်း ၆၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်။ }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} '''လက်ထုတ္တောရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု''' သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြင်းမူမြို့နယ်]]၊ [[လက်ထုတ္တောရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်|လက်ထုတ္တောကျေးရွာ]]၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော အရပ်သားများအပေါ် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းမရှိဘဲ [[တပ်မတော်]] က ကျေးရွာအတွင်းသို့ စီးနင်းခဲ့သည့်အတွက် အရပ်သား ၃၃ ဦးအထိ အစုလိုက်အပြုံလိုက် အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |last=သတင်းဆောင်းပါး |first=Cherry {{!}} Thomas Lynn in ဆောင်းပါး {{!}} |title=သွေးချောင်းစီးခဲ့သည့် လက်ထုတ္တောရွာလူသတ်ပွဲ (ဆောင်းပါး) |url=https://www.myaelattathan.org/articles/%E1%80%9E%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%9E%E1%80%8A%E1%80%B7%E1%80%BA_%E1%80%9C%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%B9%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%AC%E1%80%9C%E1%80%B0%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%B2 |access-date=2026-05-03 |website=www.myaelattathan.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=DVB TV News |date=2024-05-12 |title=မြင်းမူမြို့နယ် လက်ထုတ္တောရွာမှာ ပစ်ခတ်မှု ပြည်သူ ၃၃ ယောက် သေဆုံး - DVB News |url=https://www.youtube.com/watch?v=l9oaccHdDDU |access-date=2026-05-03}}</ref><ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2025-01-12 |title="နွေမပေါက်ခင် ရေပျောက်တော့မယ့် လက်ထုတ္တောရွာ" |url=https://www.ludunwayoo.com/feature-mm/2025/01/13/108930/ |access-date=2026-05-03 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref><ref>{{Cite web |last=ဟန်သစ် |first=မိုးဦး, အောင်နိုင် |date=2024-05-15 |title=လက်ထုတ္တောရွာလူသတ်ပွဲ စစ်တပ်ဘယ်လိုကျူးလွန်ခဲ့သလဲ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/52409/ |access-date=2026-05-03 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ဖြစ်စဥ်ဖြစ်ပွားခြင်း == {{main|ဆုံရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု}} မန္တလေးတိုင်း၊ မြင်းခြံမြို့နယ်ရှိ စစ်ကောင်စီကို ထောက်ခံသူများပြားရာ [[ဆုံရွာ၊ မြင်းခြံမြို့နယ်|ဆုံရွာ]]၌ ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မေလ ၉ ရက်နေ့က လူ ၃၂ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီးနောက်၊ တစ်ရက်ကျော်အကြာ မေလ ၁၁ ရက် နံနက် ၅ နာရီခန့်တွင် စစ်ကောင်စီတပ်များသည် စစ်ကိုင်းဘက်ခြမ်း၊ မြင်းမူမြို့နယ်ရှိ လက်ထုတ္တောကျေးရွာကို လက်နက်ကြီး၊ လက်နက်ငယ်များနှင့် ဒရုန်းဗုံးများအသုံးပြု၍ စတင်စီးနင်းခဲ့သည်။မေလ ၁၁ ရက် နံနက် ၅ နာရီခန့်တွင် စီးနင်းခဲ့သည့် စစ်ကောင်စီတပ်များသည် လက်ထုတ္တောကျေးရွာကို လက်နက်ကြီး၊ လက်နက်ငယ်များနှင့် ဒရုန်းဗုံး ၃၀ ခန့် အသုံးပြု၍ ပိတ်ဆို့ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် စစ်အင်အား ၇၀ ခန့်ပါဝင်သော စစ်ကြောင်းသည် ကျေးရွာအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။စစ်ကြောင်းဝင်လာပြီးနောက် သေဆုံးသူဦးရေသည် စုစုပေါင်း သေဆုံးသူ ၃၃ ဦးအထိ ရှိခဲ့သည်။ သေဆုံးသူများထဲတွင် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီ]]ဝင်အချို့လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-05-12 |title=၂ ရက်အတွင်း လူ ၆၀ ကျော်သေဆုံးမှု သို့မဟုတ် မြင်းမူနဲ့ မြင်းခြံက အစုလိုက်သတ်ဖြတ်ခံရမှု |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/ckkev7v911zo |access-date=2026-05-03 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ထိုဖြစ်ရပ် မတိုင်ခင် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မေလ ၆ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မြင်းမူမြို့နယ် လက်ထုတ္တောရွာ နှင့်တစ်မိုင်ဝန်းကျင်ခန့်တွင် ဒေသခံကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ နှင့် စစ်တပ် တို့ ထိတွေ့ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် အိမ်ခြေ ၆၀၀ ဝန်းကျင်ရှိ လက်ထုတ္တောရွာ တွင် နေအိမ် ၅၀၀ ကျော် အထိ မီးလောင်ပျက်စီးသွားခဲ့ရသည်။ ထိုဖြစ်စဉ်အတွင်း အသက် ၄၀ ဝန်းကျင်ရှိ ရွာခံအမျိုးသား ကိုအောင်စိုးသည် နေအိမ်အတွင်း မီးထဲပါ၍ သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2023-05-07 |title=မြင်းမူမြို့နယ် လက်ထုတ္တောရွာမှာ နေအိမ်ငါးရာကျော် မီးရှို့ခံရပြီး ဒေသခံတစ်ဦး သေဆုံး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/500-houses-were-burned-myinmu-05072023033304.html |access-date=2026-05-03 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=သတင်းတို |first=Nan Khan in သတင်း {{!}} |title=မြင်းမူနယ်၊ လက်ထုတ္တောရွာက အိမ်ခြေ ၆၀၀ လောက်ကို မသင်္ကာလို့ဆိုပြီး စစ်တပ်ကမီးရှို့ |url=https://www.myaelattathan.org/articles/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%B0%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%B9%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%AC%E1%80%80_%E1%80%A1%E1%80%AD%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BC%E1%80%B1_%E1%81%86%E1%81%80%E1%81%80_%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%AD%E1%80%AF_%E1%80%99%E1%80%9E%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B9%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8_%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%99%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7 |access-date=2026-05-03 |website=www.myaelattathan.org |language=en}}</ref> == စစ်ကြောင်း တပ်ဖွဲ့များ == [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] (NUG) နှင့် အမှတ် ၁ စစ်ဒေသတို့၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ စစ်ကြောင်းတွင် အမှတ် (၁၃) ခြေမြန်တပ်ရင်း (ခမရ-၁၃)၊ အမှတ် (၉၀၉) စစ်မြေပြင်အင်ဂျင်နီယာတပ်ရင်း (စအရ-၉၀၉)၊အမှတ် (၉၂၉) ထောက်ပံ့ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးတပ်ရင်း (ထပရ-၉၂၉)၊စစ်မှုထမ်းဟောင်းများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော လှုပ်ရှားတပ်ဖွဲ့နှင့် ပျူစောထီး ပူးပေါင်းအင်အားများပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2024-05-11 |title=မြင်းမူမြို့နယ်၊ လက်ထုတ္တောရွာတွင် စစ်တပ်က ကြံ့ဖွတ်ပါတီဝင်အချို့ အပါအဝင် ပြည်သူ ၃၁ ဦးကို အစုံလိုက် အပြုံလိုက် ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်ပြီး အမျိုးသမီး ၂၀ ဦးခန့်ကို ဖမ်းဆီး ခေါ်ဆောင်သွား |url=https://yktnews.com/2024/05/161940/ |access-date=2026-05-03 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref> == တုံ့ပြန်မှုများ == အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) က ဤဖြစ်စဉ်သည် စစ်ရာဇဝတ်မှုနှင့် လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်သည့် ရာဇဝတ်မှုဖြစ်ကြောင်း မေလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။ နေအိမ်များ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရမှုကြောင့် ကျေးရွာတစ်ခုလုံးနီးပါး ပြာကျသွားခဲ့ရကြောင်းလည်း ဖော်ပြထားသည်။<ref>{{Cite web |date=2024-05-12 |title=လက်ထုတ္တောရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှု စစ်ရာဇဝတ်မှုမြောက်ကြောင်း NUG ပြော |url=https://www.rfa.org/burmese/news/myinmu-massacre-junta-warcrime-05122024085708.html |access-date=2026-05-03 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=မြင်းမူမြို့နယ်၊ လက်ထုတ္တောရွာတွင် ကျူးလွန်သည့် အကြမ်းဖက်စစ်အုပ်စု၏ စစ်ရာဇဝတ်မှုများ၊ လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်သည့် ရာဇဝတ်မှုများနှင့် ပတ်သက်သည့် ထုတ်ပြန်ချက် – National Unity Government of Myanmar |url=https://nugmyanmar.org/mm/myinmu-township-the-war-crimes-committed-by-the-terrorist-group-in-the-village-of-letuttaw-statement-on-crimes-against-humanity/ |access-date=2026-05-03 |language=my-MM}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄]] [[ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] 5akhf42krw3xq2frboxif9lfpz3thpb 0 285218 1029250 1029231 2026-05-03T12:10:44Z Zawzawaungthwin 100038 {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} 1029250 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = မြောက်ဦး ဒိုင်းကျီ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] | coordinates = {{Coord|20.5968|93.1940|display=inline,title}} | map = {{Location map | Myanmar | lat = 20.5968 | long = 93.1940 | width = 250 | label = ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် | position = right | caption = မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း တည်နေရာပြမြေပုံ }} | location = [[မြောက်ဦးမြို့]]၊ ဒိုင်းကျီရပ်ကွက်၊ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] | date = ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက် | time = ည ၁၁:၂၅ နာရီ ခန့် | timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်|UTC+6:30]] | type = လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု | weapons = ဂျက်ဖိုက်တာ | fatalities = အနည်းဆုံး ၁၄ ဦး | injuries = ၂၀ ဦးကျော် | targets = အပြစ်မဲ့ အရပ်သားပြည်သူများ | perpetrators = [[တပ်မတော် (လေ)|တပ်မတော်(လေ)]] | notes = လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုအတွင်း ပွဲချင်းပြီး ၁၂ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး၊ ထပ်မံသေဆုံးသူ ၂ ဦးအပါအဝင် စုစုပေါင်း ၁၄ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ပြည်သူ ၂၀ ဦးကျော် ဒဏ်ရာရရှိကာ လူနေအိမ် ၈ လုံး ပျက်စီးခဲ့ရသည်။ }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} '''မြောက်ဦး ဒိုင်းကျီ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[မြောက်ဦးမြို့]]၊ ဒိုင်းကျီရပ်ကွက်၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော တပ်မတော်(လေ)၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) က မြောက်ဦးမြို့အား အလုံးစုံတိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီးနောက်ပိုင်း စစ်ကောင်စီက အရပ်သားပစ်မှတ်များကို လေကြောင်းမှ တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ဤတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကလေးငယ်များ အပါအဝင် အပြစ်မဲ့အရပ်သားပြည်သူ စုစုပေါင်း ၁၄ ဦး သေဆုံးခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |last=AA |first=ULA / |date=2025-08-27 |title=အာရက္ခပြည်၊ မြောက်ဦးမြို့၊ ဒိုင်းကျီရပ်ကွက်အား ဖက်ဆစ် အကြမ်းဖက် စစ်ကောင်စီ၏ လေကြောင်းဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ပြင်းထန်ဒဏ်ရာရပြီး ဆေးကုသမှုခံယူနေကြသောသူများထဲမှ (၂) ဦး ထပ်မံသေဆုံး |url=https://www.arakanarmy.net/post/%E1%80%A1-%E1%80%9B%E1%80%80-%E1%80%81%E1%80%95-%E1%80%8A-%E1%80%99-%E1%80%80-%E1%80%A6-%E1%80%99-%E1%80%92-%E1%80%84-%E1%80%80-%E1%80%9B%E1%80%95-%E1%80%80-%E1%80%80-%E1%80%A1-%E1%80%96%E1%80%80-%E1%80%86%E1%80%85-%E1%80%A1%E1%80%80-%E1%80%99-%E1%80%96%E1%80%80-%E1%80%85%E1%80%85-%E1%80%80-%E1%80%84-%E1%80%85-%E1%80%9C-%E1%80%80-%E1%80%84-%E1%80%97-%E1%80%80-%E1%80%90-%E1%80%80-%E1%80%81 |access-date=2026-05-03 |website=ARAKAN ARMY |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=AA |first=ULA / |date=2025-08-26 |title=ဖက်ဆစ်အကြမ်းဖက်စစ်ကောင်စီမှ မြောက်ဦးမြို့အား လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုဖြစ်စဉ်နှင့် ပတ်သက် ၍ သတင်းထုတ်ပြန်ချက် |url=https://www.arakanarmy.net/post/%E1%80%96%E1%80%80-%E1%80%86%E1%80%85-%E1%80%A1%E1%80%80-%E1%80%99-%E1%80%96%E1%80%80-%E1%80%85%E1%80%85-%E1%80%80-%E1%80%84-%E1%80%85-%E1%80%99-%E1%80%99-%E1%80%80-%E1%80%A6-%E1%80%99-%E1%80%A1-%E1%80%9C-%E1%80%80-%E1%80%84-%E1%80%96-%E1%80%84-%E1%80%97-%E1%80%80-%E1%80%90-%E1%80%80-%E1%80%81-%E1%80%80-%E1%80%99-%E1%80%96-%E1%80%85-%E1%80%85%E1%80%89-%E1%80%94-%E1%80%84-%E1%80%95%E1%80%90-%E1%80%9E%E1%80%80 |access-date=2026-05-03 |website=ARAKAN ARMY |language=en}}</ref> == နောက်ခံအကြောင်းအရာ == ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ဒီဇင်ဘာ (၂၆)ရက် တွင် [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) က မြောက်ဦးမြို့တစ်မြို့လုံးကို အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် [[တပ်မတော်]] သည် မြေပြင်စစ်ကြောင်းများဖြင့် ပြန်လည်ထိုးစစ်ဆင်နိုင်ခြင်း မရှိတော့ဘဲ လေကြောင်းနှင့် လက်နက်ကြီးများ အသုံးပြု၍ မြို့တွင်းကို ပစ်မှတ်ထား တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2023-12-27 |title=မြောက်ဦးခရိုင်ရဲစခန်းကို AA သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/47298/ |access-date=2026-05-03 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ဖြစ်စဉ် == ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက်၊ ည ၁၁ နာရီ ၂၅ မိနစ်ခန့်တွင် တပ်မတော်(လေ)သည် ဂျက်ဖိုက်တာတစ်စီးဖြင့် မြောက်ဦးမြို့၊ ဒိုင်းကျီရပ်ကွက်အတွင်းသို့ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် အဆိုပါရပ်ကွက်ရှိ နေအိမ်တစ်အိမ်၌ အလှူလုပ်ရန်အတွက် မိသားစုဝင်များနှင့် ဒေသခံပြည်သူများ စုဝေးပြင်ဆင်နေကြချိန် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=ဖဒူထွန်းအောင် |date=2025-08-26 |title=မြောက်ဦးမြို့ကို လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲ၍ ဒေသခံ ၁၂ ဦးသေ၊ ၂၁ ဦးဒဏ်ရာရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/66839/ |access-date=2026-05-03 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ == လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အလှူပြင်ဆင်နေကြသည့် အရပ်သားပြည်သူများ နှင့် ကလေးငယ် ၅ ဦး အပါအဝင် ၁၂ ဦးမှာ အခင်းဖြစ်ပွားရာနေရာ၌ပင် ပွဲချင်းပြီး သေဆုံးခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ပြည်သူ ၂၀ ဦးကျော်ပြင်းထန်ဒဏ်ရာများ ရရှိခဲ့ပြီး လူနေအိမ် ၈ လုံး ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ ဒဏ်ရာရရှိသူများအနက် ဒေါ်အေးစန္ဒာ နှင့် မောင်အောင်အောင်တို့ နှစ်ဦးမှာ ဆေးကုသမှုခံယူနေစဉ်အတွင်း ဩဂုတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ထပ်မံသေဆုံးခဲ့ရသဖြင့် ဤဖြစ်စဉ်အတွင်း သေဆုံးခဲ့ရသည့် အပြစ်မဲ့ပြည်သူ စုစုပေါင်း ၁၄ ဦးအထိ ရှိလာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2025-08-26 |title=ရခိုင်ပြည်၊ မြောက်ဦးမြို့၊ ပြည်သူများနေထိုင်ရာ ဒိုင်းကျီရပ်ကွက်ကို စစ်တပ်က လေယာဉ်ဖြင့် ပေါင် ၅၀၀ ဗုံးကျဲမှု ပြည်သူ ၁၁ ဦးသေဆုံး |url=https://yktnews.com/2025/08/225981/ |access-date=2026-05-03 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size: 90%; line-height: 1.2em; width: auto;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 10px;" | ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် သေဆုံးခဲ့ရသည့် အပြစ်မဲ့အရပ်သားပြည်သူများစာရင်း (၂၀၂၅ ဩဂုတ် ၂၅) |- ! စဉ် !! အမည် !! အသက် !! မိဘအမည် !! လူမျိုး/ဘာသာ !! ကျား/မ !! နေရပ်လိပ်စာ !! မှတ်ချက် |- | ၁ || မောင်မျိုးဆန်းဝင်း || ၁၇ || ဦးသာထွန်းအေး၊ ဒေါ်မချမ်းသာ || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || ကျား || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || |- | ၂ || မောင်အောင်အောင်ဌေး || ၁၆ || ဦးမောင်မောင်သိန်း၊ ဒေါ်သန်းသန်းဝင်း || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || ကျား || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || |- | ၃ || မောင်အေးမောင်ချေ || ၁၈ || ဦးအေးသန်းမောင်၊ ဒေါ်ဘုမချေ || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || ကျား || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || |- | ၄ || မဖြိုးဖြိုးအေး || ၁၈ || ဦးညီညီထွန်း၊ ဒေါ်ဝင်းဝင်းအေး || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မ || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || |- | ၅ || မောင်ဝေယံစိုး || ၁၈ || - || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || ကျား || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || |- | ၆ || ဦးဦးဖိုးကြိုင် || ၆၆ || - || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || ကျား || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || |- | ၇ || မခင်စုဝေ || ၂၂ || ဦးသိန်းလှ၊ ဒေါ်ဖြူဖြူဝင်း || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မ || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || |- | ၈ || မခင်စုလှိုင် || ၁၅ || ဦးသိန်းလှ၊ ဒေါ်ဖြူဖြူဝင်း || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မ || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || |- | ၉ || မောင်ကျော်မြတ်လင်း || ၇ || ဦးသိန်းလှ၊ ဒေါ်ဖြူဖြူဝင်း || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || ကျား || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || |- | ၁၀ || မောင်မောင်သန်းဌေး || ၂၀ || ဦးလှမောင်ကြီး၊ ဒေါ်မကျော့စိန် || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || ကျား || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || |- | ၁၁ || ဦးနီနီထွန်း || ၄၃ || ဦးလှစိန်၊ ဒေါ်ဦးသန်းစိန် || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || ကျား || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || |- | ၁၂ || မနန်းကျော့လှိုင် || ၇ || ဦးနီနီထွန်း၊ ဒေါ်အေးစန္ဒာ || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မ || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || |- | ၁၃ || ဒေါ်အေးစန္ဒာ || ၃၂ || ဦးမောင်သိန်းထွန်း၊ ဒေါ်အေးနု || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မ || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || ၂၆ ရက်တွင် ထပ်မံသေဆုံး |- | ၁၄ || မောင်အောင်အောင် || ၄ || ဦးခင်မောင်ထွန်း၊ ဒေါ်လူရွယ် || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || ကျား || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || ၂၆ ရက်တွင် ထပ်မံသေဆုံး |} == ကိုးကား == {{Reflist|2}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅]] [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] rfsd6zbhjvwyvapfouckm06q456zsqw 0 285225 1029245 2026-05-03T12:00:36Z Zawzawaungthwin 100038 သာဒါရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု သည် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ မင်းပြားမြို့နယ်၊ သာဒါ (မူဆလင်) ကျေးရွာတွင် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၈ ရက်နေ့၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော တပ်မတော်(လေ)၏ 1029245 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = သာဒါရွာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] | location = [[မင်းပြားမြို့နယ်]]၊ သာဒါ (မူဆလင်) ကျေးရွာ၊ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] | date = ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၈ ရက် | coordinates = {{Coord|20.3910|93.2576|display=inline,title}} | map = {{Location map | Myanmar | lat=20.3910 | long=93.2576 | label=သာဒါရွာ | caption=| width=250}} | map_caption = သာဒါရွာ တည်နေရာ | type = လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု၊ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု | weapons = ဂျက်ဖိုက်တာ၊ ဗုံး | fatalities = ၂၂ ဦး | injuries = ၂၉ ဦး | targets = မူဆလင်ရွာသားများနှင့် စစ်ဘေးရှောင်များ | perpetrators = [[ဖိုင်:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|23px]] [[တပ်မတော် (လေ)]] | notes = {{Bulleted list | စစ်ကောင်စီ လေတပ်မှ ဂျက်တိုက်လေယာဉ်ဖြင့် မတ်လ ၁၈ ရက် နံနက်အစောပိုင်းတွင် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ | သေဆုံးသူ ၂၂ ဦးတွင် သာဒါရွာမှ ၁၀ ဦးနှင့် ဆင်ကြီးပြင်ရွာမှ လာရောက်ခိုလှုံနေသည့် စစ်ဘေးရှောင် ၁၂ ဦး ပါဝင်သည်။ | တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အရပ်သားနေအိမ် ၆ လုံး ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့သည်။ }} }} '''သာဒါရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[မင်းပြားမြို့နယ်]]၊ [[သာဒါရွာ|သာဒါ (မူဆလင်) ကျေးရွာ]]တွင် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၈ ရက်နေ့၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော တပ်မတော်(လေ)၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု တစ်ခုဖြစ်သည်။ [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာပြည်တွင်းစစ်]] ကာလအတွင်း [[တပ်မတော် (လေ)]] မှ ဂျက်တိုက်လေယာဉ်တစ်စင်းဖြင့် လာရောက်ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ထိုဖြစ်စဉ်ကြောင့် ထိုကျေးရွာတွင်းရှိ မူဆလင်အရပ်သား ၂၂ ဦး သေဆုံးကာ ၂၉ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=AA |first=ULA / |date=2024-03-20 |title=မင်းပြားမြို့၊သာဒါရွာအားSACမှဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့်သေဆုံးသူ(၂၂)ဦးနှင့်ဒဏ်ရာရရှိသူ(၂၉)ဦးအထိရှိ |url=https://www.arakanarmy.net/post/%E1%80%99%E1%80%84-%E1%80%95-%E1%80%99-%E1%80%9E-%E1%80%92-%E1%80%9B-%E1%80%A1-sac%E1%80%99-%E1%80%97-%E1%80%80-%E1%80%90-%E1%80%80-%E1%80%81-%E1%80%80-%E1%80%99-%E1%80%80-%E1%80%84-%E1%80%9E-%E1%80%86-%E1%80%9E-%E1%81%82%E1%81%82-%E1%80%A6-%E1%80%94-%E1%80%84-%E1%80%92%E1%80%8F-%E1%80%9B-%E1%80%9B%E1%80%9B-%E1%80%9E-%E1%81%82%E1%81%89-%E1%80%A6-%E1%80%A1%E1%80%91-%E1%80%9B |access-date=2026-05-03 |website=ARAKAN ARMY |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=မိုးဦး |first=ခင်ငြိမ်းချမ်း |date=2024-03-18 |title=မင်းပြားတွင် ညအချိန် လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲ၍ ၂၁ ဦးအထိသေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/50238/ |access-date=2026-05-03 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ဖြစ်စဉ် == ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၈ ရက်နေ့ နံနက် ၁ နာရီ ၃၂ မိနစ်ခန့်တွင် တပ်မတော်(လေ)က သာဒါကျေးရွာအတွင်းသို့ လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ၂၁ ဦးမှာ နေရာတွင်ပင် ပွဲချင်းပြီး သေဆုံးခဲ့ပြီး၊ ဒဏ်ရာရရှိသူများထဲမှ တစ်ဦးမှာ နောက်တစ်ရက် (မတ်လ ၁၉ ရက်) တွင် ထပ်မံသေဆုံးခဲ့သည်။ သေဆုံးသူများထဲတွင် သာဒါရွာခံ ၁၀ ဦးနှင့် အနီးနားရှိ [[ဆင်ကြီးပြင် (ရခိုင်)ရွာ|ဆင်ကြီးပြင်ရွာ]]မှ လာရောက်ခိုလှုံနေသော စစ်ဘေးရှောင် ၁၂ ဦး ပါဝင်သည်။ ထို့ပြင် အရပ်သားနေအိမ် ၆ လုံးလည်း ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့သည်။ ဤတိုက်ခိုက်မှုသည် စစ်ရေးပစ်မှတ်မဟုတ်သော အရပ်သားများအပေါ် ကျူးလွန်သည့် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုအဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ရောင်နီ |date=2024-03-19 |title=မင်းပြားဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခံရမှု သေဆုံး ၂၂ ဦးရှိလာ၊ ကလေး ၉ ဦးပါဝင် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/50272/ |access-date=2026-05-03 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-03-18 |title=၂၀၂၄ မတ် ၁၈ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/ck70zy2gn07t |access-date=2026-05-03 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-03-18 |title=မင်းပြားမှာ ရွာထဲ လေကြောင်းဗုံးကြဲခံရမှုကြောင့် ရိုဟင်ဂျာ ၂၃ ဦးသေ၊ ၃၃ ဦးဒဏ်ရာရ |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/air-strike-minbya-03172024232222.html |access-date=2026-05-03 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size: 90%; text-align: center;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 105%; padding-bottom: 5px;" | သာဒါရွာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် သေဆုံးသူများစာရင်း (၁၈ မတ် ၂၀၂၄) |- ! စဉ် !! အမည် !! အသက် !! အဘအမည် !! အလုပ်အကိုင် !! နေရပ် !! မှတ်ချက် |- | ၁ || (Mv) ဟာဘောန်အာလီ || ၅၇ || ဦးအာလီအာမောတ် || ဘာသာရေးဆရာ || သာဒါ || |- | ၂ || အာနူဝါရာဘေးဂေါမ် || ၅၅ || ဦးဟာဆောန် || မှီခို || သာဒါ || |- | ၃ || မာမောတ်ဟူဆောန် || ၉ || (Mv) ဟာဆောန်အာလီ || ကျောင်းသား || သာဒါ || |- | ၄ || ဟာမိဒါ || ၁၈ || ဦးအာဒူဆော်မောတ် || မှီခို || သာဒါ || |- | ၅ || စောဒုတ်လာမိန် || ၂၈ || ဦးရောဖိက် || ကျပန်း || သာဒါ || |- | ၆ || ဆေးနူး || ၂၅ || ဦးနူရ်ရိုဆလင် || မှီခို || သာဒါ || |- | ၇ || မော်ဇူမာ || ၂၈ || ဦးနူမျှာ || မှီခို || သာဒါ || |- | ၈ || နူရ်မာရ် || ၉ || ဦးအဒူဇော်လိတ် || မှီခို || သာဒါ || |- | ၉ || ဟာရော်နီးဆား || ၈ || ဦးရွှေမောင် || ကျောင်းသား || သာဒါ || |- | ၁၀ || အဇူးရိုး || ၄၅ || ဦးအီစီမာလ် || ကျပန်း || ဆင်ကြီးပြင် || စစ်ဘေးရှောင် |- | ၁၁ || ဘေးဂေါဓဇာဟာန် || ၃၀ || ဦးဘော်လီဆုလ်တန် || မှီခို || ဆင်ကြီးပြင် || စစ်ဘေးရှောင် |- | ၁၂ || ဘီးဘီး || ၃ || ဦးရော်ဟိမ် || - || ဆင်ကြီးပြင် || စစ်ဘေးရှောင် |- | ၁၃ || ရှူးနီး || ၆ || ဦးအုံမော်ရာလီ || - || ဆင်ကြီးပြင် || စစ်ဘေးရှောင် |- | ၁၄ || မော်ဟီးဘူလ္လား || ၁၀ || ဦးရှော်ဘုလ်လ္လာ || ကျောင်းသား || ဆင်ကြီးပြင် || စစ်ဘေးရှောင် |- | ၁၅ || ရှာဖော်ဒိန် || ၅ || ဦးရှော်ဘုလ်လ္လာ || ကျောင်းသား || ဆင်ကြီးပြင် || စစ်ဘေးရှောင် |- | ၁၆ || မူဘာရိတ် || ၁၈ || ဦးအဒူရော်ကိမ် || လယ်လုပ် || ဆင်ကြီးပြင် || စစ်ဘေးရှောင် |- | ၁၇ || မာမာတ်နော်ဇုမ် || ၃၀ || ဦးအမိရ်ဟူဆောန် || ကျပန်း || ဆင်ကြီးပြင် || စစ်ဘေးရှောင် |- | ၁၈ || နူရ်ဟာစီနာ || ၁ || ဦးမာမောတ်နော်ဇုမ် || - || ဆင်ကြီးပြင် || စစ်ဘေးရှောင် |- | ၁၉ || ရော်မာခါတူ || ၂၇ || ဦးမာမောတ် || မှီခို || ဆင်ကြီးပြင် || စစ်ဘေးရှောင် |- | ၂၀ || မာမောတ်နော်ယိမ် || ၈ || ဦးအဒူရာမာန် || ကျောင်းသား || ဆင်ကြီးပြင် || စစ်ဘေးရှောင် |- | ၂၁ || လာလူ || ၈ || ဦးအုံမော်ရာလီ || ကျောင်းသား || ဆင်ကြီးပြင် || စစ်ဘေးရှောင် |- | ၂၂ || ဘီဘီဇိုက်ကူ || ၈ || ဦးရော်ဖိတ် || - || ဆင်ကြီးပြင် || ၁၉ ရက်နေ့ သေဆုံး |} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄]] [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] 9ukwhj88je5o0y8m6d4b0vogd00rbxf 1029249 1029245 2026-05-03T12:10:00Z Zawzawaungthwin 100038 {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} 1029249 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = သာဒါရွာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] | location = [[မင်းပြားမြို့နယ်]]၊ သာဒါ (မူဆလင်) ကျေးရွာ၊ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] | date = ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၈ ရက် | coordinates = {{Coord|20.3910|93.2576|display=inline,title}} | map = {{Location map | Myanmar | lat=20.3910 | long=93.2576 | label=သာဒါရွာ | caption=| width=250}} | map_caption = သာဒါရွာ တည်နေရာ | type = လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု၊ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု | weapons = ဂျက်ဖိုက်တာ၊ ဗုံး | fatalities = ၂၂ ဦး | injuries = ၂၉ ဦး | targets = မူဆလင်ရွာသားများနှင့် စစ်ဘေးရှောင်များ | perpetrators = [[ဖိုင်:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|23px]] [[တပ်မတော် (လေ)]] | notes = {{Bulleted list | စစ်ကောင်စီ လေတပ်မှ ဂျက်တိုက်လေယာဉ်ဖြင့် မတ်လ ၁၈ ရက် နံနက်အစောပိုင်းတွင် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ | သေဆုံးသူ ၂၂ ဦးတွင် သာဒါရွာမှ ၁၀ ဦးနှင့် ဆင်ကြီးပြင်ရွာမှ လာရောက်ခိုလှုံနေသည့် စစ်ဘေးရှောင် ၁၂ ဦး ပါဝင်သည်။ | တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အရပ်သားနေအိမ် ၆ လုံး ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့သည်။ }} }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} '''သာဒါရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[မင်းပြားမြို့နယ်]]၊ [[သာဒါရွာ|သာဒါ (မူဆလင်) ကျေးရွာ]]တွင် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၈ ရက်နေ့၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော တပ်မတော်(လေ)၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု တစ်ခုဖြစ်သည်။ [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာပြည်တွင်းစစ်]] ကာလအတွင်း [[တပ်မတော် (လေ)]] မှ ဂျက်တိုက်လေယာဉ်တစ်စင်းဖြင့် လာရောက်ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ထိုဖြစ်စဉ်ကြောင့် ထိုကျေးရွာတွင်းရှိ မူဆလင်အရပ်သား ၂၂ ဦး သေဆုံးကာ ၂၉ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=AA |first=ULA / |date=2024-03-20 |title=မင်းပြားမြို့၊သာဒါရွာအားSACမှဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့်သေဆုံးသူ(၂၂)ဦးနှင့်ဒဏ်ရာရရှိသူ(၂၉)ဦးအထိရှိ |url=https://www.arakanarmy.net/post/%E1%80%99%E1%80%84-%E1%80%95-%E1%80%99-%E1%80%9E-%E1%80%92-%E1%80%9B-%E1%80%A1-sac%E1%80%99-%E1%80%97-%E1%80%80-%E1%80%90-%E1%80%80-%E1%80%81-%E1%80%80-%E1%80%99-%E1%80%80-%E1%80%84-%E1%80%9E-%E1%80%86-%E1%80%9E-%E1%81%82%E1%81%82-%E1%80%A6-%E1%80%94-%E1%80%84-%E1%80%92%E1%80%8F-%E1%80%9B-%E1%80%9B%E1%80%9B-%E1%80%9E-%E1%81%82%E1%81%89-%E1%80%A6-%E1%80%A1%E1%80%91-%E1%80%9B |access-date=2026-05-03 |website=ARAKAN ARMY |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=မိုးဦး |first=ခင်ငြိမ်းချမ်း |date=2024-03-18 |title=မင်းပြားတွင် ညအချိန် လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲ၍ ၂၁ ဦးအထိသေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/50238/ |access-date=2026-05-03 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ဖြစ်စဉ် == ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၈ ရက်နေ့ နံနက် ၁ နာရီ ၃၂ မိနစ်ခန့်တွင် တပ်မတော်(လေ)က သာဒါကျေးရွာအတွင်းသို့ လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ၂၁ ဦးမှာ နေရာတွင်ပင် ပွဲချင်းပြီး သေဆုံးခဲ့ပြီး၊ ဒဏ်ရာရရှိသူများထဲမှ တစ်ဦးမှာ နောက်တစ်ရက် (မတ်လ ၁၉ ရက်) တွင် ထပ်မံသေဆုံးခဲ့သည်။ သေဆုံးသူများထဲတွင် သာဒါရွာခံ ၁၀ ဦးနှင့် အနီးနားရှိ [[ဆင်ကြီးပြင် (ရခိုင်)ရွာ|ဆင်ကြီးပြင်ရွာ]]မှ လာရောက်ခိုလှုံနေသော စစ်ဘေးရှောင် ၁၂ ဦး ပါဝင်သည်။ ထို့ပြင် အရပ်သားနေအိမ် ၆ လုံးလည်း ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့သည်။ ဤတိုက်ခိုက်မှုသည် စစ်ရေးပစ်မှတ်မဟုတ်သော အရပ်သားများအပေါ် ကျူးလွန်သည့် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုအဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ရောင်နီ |date=2024-03-19 |title=မင်းပြားဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခံရမှု သေဆုံး ၂၂ ဦးရှိလာ၊ ကလေး ၉ ဦးပါဝင် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/50272/ |access-date=2026-05-03 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-03-18 |title=၂၀၂၄ မတ် ၁၈ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/ck70zy2gn07t |access-date=2026-05-03 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-03-18 |title=မင်းပြားမှာ ရွာထဲ လေကြောင်းဗုံးကြဲခံရမှုကြောင့် ရိုဟင်ဂျာ ၂၃ ဦးသေ၊ ၃၃ ဦးဒဏ်ရာရ |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/air-strike-minbya-03172024232222.html |access-date=2026-05-03 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size: 90%; text-align: center;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 105%; padding-bottom: 5px;" | သာဒါရွာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် သေဆုံးသူများစာရင်း (၁၈ မတ် ၂၀၂၄) |- ! စဉ် !! အမည် !! အသက် !! အဘအမည် !! အလုပ်အကိုင် !! နေရပ် !! မှတ်ချက် |- | ၁ || (Mv) ဟာဘောန်အာလီ || ၅၇ || ဦးအာလီအာမောတ် || ဘာသာရေးဆရာ || သာဒါ || |- | ၂ || အာနူဝါရာဘေးဂေါမ် || ၅၅ || ဦးဟာဆောန် || မှီခို || သာဒါ || |- | ၃ || မာမောတ်ဟူဆောန် || ၉ || (Mv) ဟာဆောန်အာလီ || ကျောင်းသား || သာဒါ || |- | ၄ || ဟာမိဒါ || ၁၈ || ဦးအာဒူဆော်မောတ် || မှီခို || သာဒါ || |- | ၅ || စောဒုတ်လာမိန် || ၂၈ || ဦးရောဖိက် || ကျပန်း || သာဒါ || |- | ၆ || ဆေးနူး || ၂၅ || ဦးနူရ်ရိုဆလင် || မှီခို || သာဒါ || |- | ၇ || မော်ဇူမာ || ၂၈ || ဦးနူမျှာ || မှီခို || သာဒါ || |- | ၈ || နူရ်မာရ် || ၉ || ဦးအဒူဇော်လိတ် || မှီခို || သာဒါ || |- | ၉ || ဟာရော်နီးဆား || ၈ || ဦးရွှေမောင် || ကျောင်းသား || သာဒါ || |- | ၁၀ || အဇူးရိုး || ၄၅ || ဦးအီစီမာလ် || ကျပန်း || ဆင်ကြီးပြင် || စစ်ဘေးရှောင် |- | ၁၁ || ဘေးဂေါဓဇာဟာန် || ၃၀ || ဦးဘော်လီဆုလ်တန် || မှီခို || ဆင်ကြီးပြင် || စစ်ဘေးရှောင် |- | ၁၂ || ဘီးဘီး || ၃ || ဦးရော်ဟိမ် || - || ဆင်ကြီးပြင် || စစ်ဘေးရှောင် |- | ၁၃ || ရှူးနီး || ၆ || ဦးအုံမော်ရာလီ || - || ဆင်ကြီးပြင် || စစ်ဘေးရှောင် |- | ၁၄ || မော်ဟီးဘူလ္လား || ၁၀ || ဦးရှော်ဘုလ်လ္လာ || ကျောင်းသား || ဆင်ကြီးပြင် || စစ်ဘေးရှောင် |- | ၁၅ || ရှာဖော်ဒိန် || ၅ || ဦးရှော်ဘုလ်လ္လာ || ကျောင်းသား || ဆင်ကြီးပြင် || စစ်ဘေးရှောင် |- | ၁၆ || မူဘာရိတ် || ၁၈ || ဦးအဒူရော်ကိမ် || လယ်လုပ် || ဆင်ကြီးပြင် || စစ်ဘေးရှောင် |- | ၁၇ || မာမာတ်နော်ဇုမ် || ၃၀ || ဦးအမိရ်ဟူဆောန် || ကျပန်း || ဆင်ကြီးပြင် || စစ်ဘေးရှောင် |- | ၁၈ || နူရ်ဟာစီနာ || ၁ || ဦးမာမောတ်နော်ဇုမ် || - || ဆင်ကြီးပြင် || စစ်ဘေးရှောင် |- | ၁၉ || ရော်မာခါတူ || ၂၇ || ဦးမာမောတ် || မှီခို || ဆင်ကြီးပြင် || စစ်ဘေးရှောင် |- | ၂၀ || မာမောတ်နော်ယိမ် || ၈ || ဦးအဒူရာမာန် || ကျောင်းသား || ဆင်ကြီးပြင် || စစ်ဘေးရှောင် |- | ၂၁ || လာလူ || ၈ || ဦးအုံမော်ရာလီ || ကျောင်းသား || ဆင်ကြီးပြင် || စစ်ဘေးရှောင် |- | ၂၂ || ဘီဘီဇိုက်ကူ || ၈ || ဦးရော်ဖိတ် || - || ဆင်ကြီးပြင် || ၁၉ ရက်နေ့ သေဆုံး |} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄]] [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] lrmd3tt9cbrvgmlz0wevy2iopeu2e5i 0 285226 1029264 2026-05-03T13:30:54Z Zawzawaungthwin 100038 ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်နေ့ (အင်္ဂလိပ်: World Press Freedom Day) သည် ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံ မှ သတ်မှတ်ထားသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အထိမ်းအမှတ်နေ့တစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး 1029264 wikitext text/x-wiki {{Infobox holiday |holiday_name = ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်နေ့ |type = အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ |longtype = |image = World Press Freedom Day 2017 Poster.jpg |caption = ၂၀၁၇ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်နေ့ ပိုစတာ |official_name = |nickname = |observedby = [[ယူနက်စကို]] |date = မေလ ၃ ရက် |scheduling = နှစ်စဉ် တူညီသောနေ့ |mdy = yes |celebrations = ယူနက်စကို |relatedto = [[စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်]]၏ အခြေခံမူများကို ဂုဏ်ပြုရန်၊ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့် အခြေအနေများကို ဆန်းစစ်ရန်၊ မီဒီယာများ၏ လွတ်လပ်မှုကို တိုက်ခိုက်မှုများမှ ကာကွယ်ရန်နှင့် လုပ်ငန်းတာဝန် ထမ်းဆောင်ရင်း အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည့် သတင်းသမားများကို ဂုဏ်ပြုအမှတ်ရရန် }} [[File:Press freedom 2025.svg|left|thumb|300x300px|'''၂၀၂၅ သတင်းလွတ်လပ်ခွင့် အညွှန်းကိန်း'''<ref>{{Cite web |title=RSF World Press Freedom Index 2025: economic fragility a leading threat to press freedom |url=https://rsf.org/en/rsf-world-press-freedom-index-2025-economic-fragility-leading-threat-press-freedom |access-date=May 3, 2025 |website=Reporters Without Borders |language=en}}</ref> {{legend|#265c9d|အခြေအနေ ကောင်းမွန်သည်}} {{legend|#96afd8|ကျေနပ်ဖွယ် အခြေအနေရှိသည်}} {{legend|#ffb400|သိသာထင်ရှားသော ပြဿနာများရှိသည်}} {{legend|#ff4100|ခက်ခဲသော အခြေအနေရှိသည်}} {{legend|#820000|အလွန်စိုးရိမ်ရသော အခြေအနေရှိသည်}} {{legend|#e0e0e0|အမျိုးအစား မခွဲခြားထား / အချက်အလက်မရှိ}}]] '''ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်နေ့ '''({{lang-en|World Press Freedom Day}}) သည် [[ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံ|ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံ]] မှ သတ်မှတ်ထားသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အထိမ်းအမှတ်နေ့တစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး မေလ ၃ ရက်နေ့တွင် နှစ်စဉ် ကျင်းပသည်။ အဆိုပါနေ့ကို စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်၏ အရေးပါမှုကို အများပြည်သူသိရှိစေရန်နှင့် အစိုးရများအနေဖြင့် ပြောဆိုဖော်ပြခွင့်ကို လေးစားကာ ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းရန် တာဝန်ရှိကြောင်း သတိပေးရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။ ထိုအခွင့်အရေးကို လူ့အခွင့်အရေး ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကြေညာစာတမ်း (၁၉၄၈) ၏ အပိုဒ် (၁၉) တွင် သတ်မှတ်ဖော်ပြထားပြီး၊ ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် [[နမီးဘီးယားနိုင်ငံ]]၏ မြို့တော် ဝင်ဒဟုခ်မြို့၌ အာဖရိက သတင်းစာသမားများမှ ပြုစုခဲ့သော လွတ်လပ်သည့် စာနယ်ဇင်းဆိုင်ရာ ကြေညာချက်၏ နှစ်ပတ်လည်နေ့နှင့်လည်း တူညီသည်။<ref name="UN_A48PV85_page29">{{UN document|docid=A-48-PV.85|type=Verbatim Report|body=General Assembly|session=48|meeting=85|highlight=rect_67,537_508,654|page=29|accessdate=2008-07-15}}</ref><ref name="UN_A48624_page22">{{UN document|docid=A-48-624|type=Document|body=General Assembly|session=48|document_number=624|highlight=rect_102,817_897,985|page=22|accessdate=2008-07-15|date=17 December 1993|title=Report of the Economic and Social Council – Draft Decision II}}</ref> == သမိုင်းနောက်ခံ == ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် နမီးဘီးယားနိုင်ငံ၊ ဝင်ဒဟုခ်မြို့၌ ပြုလုပ်ခဲ့သော ယူနက်စကို (UNESCO) အထွေထွေညီလာခံ၏ အကြံပြုချက်အရ ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်နေ့ကို စတင်သတ်မှတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ၁၉၉၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျင်းပသည့် ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံက မေလ ၃ ရက်နေ့ကို ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်နေ့အဖြစ် တရားဝင် အတည်ပြုကြေညာခဲ့သည်။ ထိုနေ့ရက်ကို ရွေးချယ်ရခြင်းသည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ မေလ ၃ ရက်နေ့က လွတ်လပ်၍ ဘက်မလိုက်သော သတင်းစာနယ်ဇင်းများ ပေါ်ထွန်းရေးအတွက် ရေးဆွဲခဲ့သည့် ဝင်ဒဟုခ် ကြေညာစာတမ်း (Windhoek Declaration) ကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့် အခြေအနေများကို ဆန်းစစ်ရန်နှင့် အလုပ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ရင်း အသက်ပေးလှူခဲ့ကြသည့် သတင်းသမားများကို ဂုဏ်ပြုရန်အတွက် နှစ်စဉ် မေလ ၃ ရက်နေ့တိုင်းတွင် ကျင်းပခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=NLP declines to accept terms for participation in U.N. agency event for World Press Freedom Day: The News Literacy Project |url=http://www.thenewsliteracyproject.org//news/nlp-news/nlp-declines-accept-terms |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180503203635/http://www.thenewsliteracyproject.org/news/nlp-news/nlp-declines-accept-terms |archive-date=2018-05-03 |access-date=2018-05-11 |website=www.thenewsliteracyproject.org}}</ref> == ဆုတံဆိပ်များ == UNESCO သည် ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်နေ့ကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် '''UNESCO/Guillermo Cano ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်ဆု''' ကို ပေးအပ်ချီးမြှင့်လေ့ရှိသည်။ ထိုဆုကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့် ကာကွယ်မြှင့်တင်ရာတွင် (အထူးသဖြင့် အန္တရာယ်များကြားမှ) ထူးခြားစွာ စွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့သည့် ပုဂ္ဂိုလ်၊ အဖွဲ့အစည်း သို့မဟုတ် အဆောက်အအုံတစ်ခုခုကို ပေးအပ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သော ဤဆုကို သတင်းမီဒီယာကျွမ်းကျင်သူ ၁၄ ဦးပါဝင်သည့် လွတ်လပ်သော ဂျူရီအဖွဲ့၏ အကြံပြုချက်ဖြင့် ချီးမြှင့်ခြင်းဖြစ်သည်။ အဆိုပြုအမည်စာရင်းများကို စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်အတွက် ဆောင်ရွက်နေသည့် ဒေသတွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာ အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများအပြင် UNESCO အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများက တင်သွင်းကြသည်။<ref>{{Cite web |date=13 February 2018 |title=UNESCO is seeking nominations for UNESCO/Guillermo Cano World Press Freedom Prize 2018 – DEADLINE 15 February |url=https://en.unesco.org/news/unesco-seeking-nominations-unescoguillermo-cano-world-press-freedom-prize-2018-deadline-15 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180512044013/https://en.unesco.org/news/unesco-seeking-nominations-unescoguillermo-cano-world-press-freedom-prize-2018-deadline-15 |archive-date=2018-05-12 |access-date=2018-05-11 |website=UNESCO |language=en}}</ref> ဤဆုကို [[ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ|ကိုလံဘီယာ]]သတင်းထောက် '''Guillermo Cano Isaza''' ကို အစွဲပြု၍ အမည်ပေးထားခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ၁၉၈၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁၇ ရက်နေ့တွင် [[ဘိုဂိုတာမြို့]]ရှိ ၎င်း၏ ''El Espectador'' သတင်းစာတိုက်ရှေ့တွင် လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။ ကာနို၏ ရေးသားချက်များသည် ကိုလံဘီယာရှိ အင်အားကြီးမားသော မူးယစ်ရာဇာများကို အငြိုးပွားစေခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=3 May 2021 |title=World Press Freedom Day 2021: History, Significance And Much More |url=https://www.outlookindia.com/website/story/world-news-world-press-freedom-day-2021-facts/381886 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210503080850/https://www.outlookindia.com/website/story/world-news-world-press-freedom-day-2021-facts/381886 |archive-date=2021-05-03 |access-date=2021-05-03 |website=Outlook (India)}}</ref> == ကျင်းပခဲ့သည့် မြို့များနှင့် ဆောင်ပုဒ်များ == {| class="wikitable sortable" style="font-size: 90%;" |- ! scope="col" | ခုနှစ် !! scope="col" | မြို့ !! scope="col" | ဆောင်ပုဒ် |- | ၁၉၉၈ || [[လန်ဒန်မြို့]]၊ အင်္ဂလန် || "စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်သည် လူ့အခွင့်အရေး၏ အခြေခံအုတ်မြစ်ဖြစ်သည်။" |- | ၁၉၉၉ || [[ဘိုဂိုတာမြို့]]၊ ကိုလံဘီယာ || "မငြိမ်မသက်ခေတ်များ- စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်အပေါ် မျိုးဆက်အလိုက် ရှုမြင်ပုံများ" |- | ၂၀၀၀ || [[ဂျီနီဗာမြို့]]၊ ဆွစ်ဇာလန် || "အန္တရာယ်ရှိသော ကမ္ဘာတွင် သတင်းတင်ပြခြင်း- ပဋိပက္ခဖြေရှင်းရေး၊ ပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးတည်ဆောက်မှုတွင် မီဒီယာ၏ အခန်းကဏ္ဍ" |- | ၂၀၀၁ || ဝင်ဒဟုခ်မြို့၊ နမီးဘီးယား || "လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုကို တိုက်ဖျက်ခြင်းနှင့် မတူကွဲပြားမှုများကို မြှင့်တင်ခြင်း- လွတ်လပ်သောစာနယ်ဇင်း၏ အခန်းကဏ္ဍ" |- | ၂၀၀၂ || [[မနီလာမြို့]]၊ ဖိလစ်ပိုင် || "ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးစစ်ပွဲကို သတင်းဖော်ပြခြင်း" |- | ၂၀၀၃ || [[ကင်းစတန်မြို့၊ ဂျမေကာ|ကင်းစတန်မြို့]]၊ ဂျမေကာ || "မီဒီယာနှင့် လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခ" |- | ၂၀၀၄ || ဘဲလ်ဂရိတ်မြို့၊ ဆားဘီးယား || "သတင်းအချက်အလက် မည်မျှပေးမည်ကို မည်သူက ဆုံးဖြတ်သနည်း?" |- | ၂၀၀၅ || [[ဒါကာမြို့]]၊ ဆီနီဂေါ || "မီဒီယာနှင့် ကောင်းမွန်သောအုပ်ချုပ်မှု" |- | ၂၀၀၆ || [[ကိုလံဘိုမြို့]]၊ သီရိလင်္ကာ || "အပြောင်းအလဲကို ဦးဆောင်မည့် မီဒီယာ" |- | ၂၀၀၇ || မီဒီလင်မြို့၊ ကိုလံဘီယာ || "ကုလသမဂ္ဂနှင့် စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်" |- | ၂၀၀၈ || မာပူတိုမြို့၊ မိုဇမ်ဘစ် || "စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်၏ အခြေခံမူများကို ဂုဏ်ပြုခြင်း" |- | ၂၀၀၉ || [[ဒိုဟာမြို့]]၊ ကာတာ || "ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းခြင်း၊ အပြန်အလှန်နားလည်ခြင်းနှင့် ပြန်လည်သင့်မြတ်ခြင်း" |- | ၂၀၁၀ || [[ဘရစ်စဘိန်းမြို့|ဘရစ္စဘိန်းမြို့]]၊ သြစတြေးလျ || "သတင်းအချက်အလက် လွတ်လပ်ခွင့်- သိပိုင်ခွင့်ရှိသော အခွင့်အရေး" |- | ၂၀၁၁ || [[ဝါရှင်တန်ဒီစီ]]၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု || "၂၁ ရာစု မီဒီယာ- နယ်ပယ်သစ်များနှင့် အတားအဆီးသစ်များ" |- | ၂၀၁၂ || [[တူးနစ်မြို့ဟောင်း|တူးနစ်မြို့]]၊ တူနီးရှား || "အသံသစ်များ- လူမှုအဖွဲ့အစည်းများကို ပြောင်းလဲပေးမည့် မီဒီယာလွတ်လပ်ခွင့်" |- | ၂၀၁၃ || ဆန်ဟိုဆေးမြို့၊ ကော့စတာရီကာ || "ပြောဆိုရန် ဘေးကင်းရေး- မီဒီယာအားလုံးတွင် လွတ်လပ်စွာဖော်ပြခွင့်ကို အာမခံရေး" |- | ၂၀၁၄ || [[ပါရီမြို့]]၊ ပြင်သစ် || "ပိုမိုကောင်းမွန်သော အနာဂတ်အတွက် မီဒီယာလွတ်လပ်ခွင့်- ၂၀၁၅ အလွန် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး အစီအစဉ်များကို ပုံဖော်ခြင်း" |- | ၂၀၁၅ || [[ရီဂါမြို့]]၊ လတ်ဗီးယား || "သတင်းပညာ ထွန်းကားပါစေ- ဒီဂျစ်တယ်ခေတ်တွင် ပိုမိုကောင်းမွန်သော သတင်းတင်ပြမှု၊ ကျားမတန်းတူညီမျှမှုနှင့် မီဒီယာဘေးကင်းရေးဆီသို့" |- | ၂၀၁၆ || [[ဟယ်လ်စင်ကီမြို့]]၊ ဖင်လန် || "သတင်းအချက်အလက် ရယူပိုင်ခွင့်နှင့် အခြေခံလွတ်လပ်ခွင့်များ" |- | ၂၀၁၇ || [[ဂျကာတာမြို့]]၊ အင်ဒိုနီးရှား || "ခက်ခဲသောအချိန်များအတွက် ဝေဖန်ပိုင်းခြားနိုင်သော စိတ်အမြင်များ- ငြိမ်းချမ်း၍ တရားမျှတပြီး အားလုံးပါဝင်နိုင်သော လူမှုအဖွဲ့အစည်းများအတွက် မီဒီယာ၏ အခန်းကဏ္ဍ" |- | ၂၀၁၈ || [[အက်ခရာမြို့]]၊ ဂါနာ || "အာဏာကို ထိန်းညှိခြင်း- မီဒီယာ၊ တရားမျှတမှုနှင့် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး" |- | ၂၀၁၉ || [[အာဒစ် အာဘာဘာမြို့]]၊ အီသီယိုးပီးယား || "ဒီမိုကရေစီအတွက် မီဒီယာ- သတင်းမှားများ ခေတ်အတွင်း သတင်းပညာနှင့် ရွေးကောက်ပွဲများ" |- | ၂၀၂၀ || [[ဟိတ်မြို့တော်|ဟိတ်မြို့]]၊ နယ်သာလန် || "ကြောက်ရွံ့ခြင်းနှင့် မျက်နှာသာပေးခြင်းကင်းသော သတင်းပညာ" |- | ၂၀၂၁ || ဝင်ဒဟုခ်မြို့၊ နမီးဘီးယား || "သတင်းအချက်အလက်သည် အများပြည်သူဆိုင်ရာ အကျိုးစီးပွားဖြစ်သည်" |- | ၂၀၂၂ || ပန်တာ ဒီ အက်စတီမြို့၊ ဥရုဂွေး || "ဒီဂျစ်တယ် ဝိုင်းရံပိတ်ဆို့မှုအောက်မှ သတင်းပညာ" |- | ၂၀၂၃ || [[နယူးယောက်မြို့]]၊ အမေရိကန် || "အခွင့်အရေးများရှိမည့် အနာဂတ်ကို ပုံဖော်ခြင်း- အခြားသော လူ့အခွင့်အရေးအားလုံးကို တွန်းအားပေးမည့် လွတ်လပ်စွာ ဖော်ပြခွင့်" |- | ၂၀၂၄ || [[ဆန်တီယာဂိုမြို့]]၊ ချီလီ || "ကမ္ဘာမြေအတွက် စာနယ်ဇင်း- သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် အကျပ်အတည်းနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသော သတင်းပညာ" |- | ၂၀၂၅ || [[ဘရပ်ဆဲလ်မြို့]]၊ ဘယ်လ်ဂျီယံ || "ကမ္ဘာသစ်တွင် သတင်းတင်ပြခြင်း- စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်နှင့် မီဒီယာအပေါ် အတုမဲ့ဉာဏ်ရည် (AI) ၏ သက်ရောက်မှု" |- | ၂၀၂၆ || လူဆာကာမြို့၊ ဇမ်ဘီယာ || "ငြိမ်းချမ်းသောအနာဂတ်ကို ပုံဖော်ခြင်း- လူ့အခွင့်အရေး၊ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးတို့အတွက် စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်ကို မြှင့်တင်ခြင်း" |} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[Category:ကမ္ဘာ့အထိမ်းအမှတ်နေ့များ]] lbj72s038cvtjvuabljjt9z03p6tc44 1029266 1029264 2026-05-03T13:39:48Z Zawzawaungthwin 100038 ပုံနေရာပြောင်းခြင်း 1029266 wikitext text/x-wiki {{Infobox holiday |holiday_name = ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်နေ့ |type = အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ |longtype = |image = World Press Freedom Day 2017 Poster.jpg |caption = ၂၀၁၇ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်နေ့ ပိုစတာ |official_name = |nickname = |observedby = [[ယူနက်စကို]] |date = မေလ ၃ ရက် |scheduling = နှစ်စဉ် တူညီသောနေ့ |mdy = yes |celebrations = ယူနက်စကို |relatedto = [[စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်]]၏ အခြေခံမူများကို ဂုဏ်ပြုရန်၊ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့် အခြေအနေများကို ဆန်းစစ်ရန်၊ မီဒီယာများ၏ လွတ်လပ်မှုကို တိုက်ခိုက်မှုများမှ ကာကွယ်ရန်နှင့် လုပ်ငန်းတာဝန် ထမ်းဆောင်ရင်း အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည့် သတင်းသမားများကို ဂုဏ်ပြုအမှတ်ရရန် }} [[File:Press freedom 2025.svg|right|thumb|300x300px|'''၂၀၂၅ သတင်းလွတ်လပ်ခွင့် အညွှန်းကိန်း'''<ref>{{Cite web |title=RSF World Press Freedom Index 2025: economic fragility a leading threat to press freedom |url=https://rsf.org/en/rsf-world-press-freedom-index-2025-economic-fragility-leading-threat-press-freedom |access-date=May 3, 2025 |website=Reporters Without Borders |language=en}}</ref> {{legend|#265c9d|အခြေအနေ ကောင်းမွန်သည်}} {{legend|#96afd8|ကျေနပ်ဖွယ် အခြေအနေရှိသည်}} {{legend|#ffb400|သိသာထင်ရှားသော ပြဿနာများရှိသည်}} {{legend|#ff4100|ခက်ခဲသော အခြေအနေရှိသည်}} {{legend|#820000|အလွန်စိုးရိမ်ရသော အခြေအနေရှိသည်}} {{legend|#e0e0e0|အမျိုးအစား မခွဲခြားထား / အချက်အလက်မရှိ}}]] '''ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်နေ့ '''({{lang-en|World Press Freedom Day}}) သည် [[ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံ|ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံ]] မှ သတ်မှတ်ထားသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အထိမ်းအမှတ်နေ့တစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး မေလ ၃ ရက်နေ့တွင် နှစ်စဉ် ကျင်းပသည်။ အဆိုပါနေ့ကို စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်၏ အရေးပါမှုကို အများပြည်သူသိရှိစေရန်နှင့် အစိုးရများအနေဖြင့် ပြောဆိုဖော်ပြခွင့်ကို လေးစားကာ ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းရန် တာဝန်ရှိကြောင်း သတိပေးရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။ ထိုအခွင့်အရေးကို လူ့အခွင့်အရေး ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကြေညာစာတမ်း (၁၉၄၈) ၏ အပိုဒ် (၁၉) တွင် သတ်မှတ်ဖော်ပြထားပြီး၊ ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် [[နမီးဘီးယားနိုင်ငံ]]၏ မြို့တော် ဝင်ဒဟုခ်မြို့၌ အာဖရိက သတင်းစာသမားများမှ ပြုစုခဲ့သော လွတ်လပ်သည့် စာနယ်ဇင်းဆိုင်ရာ ကြေညာချက်၏ နှစ်ပတ်လည်နေ့နှင့်လည်း တူညီသည်။<ref>{{Cite web |title=ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်း လွတ်လပ်ခွင့်နေ့ ကုလသမဂ္ဂလူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာမဟာမင်းကြီးရုံး၏ထုတ်ပြန်ချက် Michelle Bachelet {{!}} မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကုလသမဂ္ဂ |url=https://myanmar.un.org/my/126026-%E1%80%80%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%B7%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%87%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8-%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%B1%E1%80%B7%C2%A0%E1%80%80%E1%80%AF%E1%80%9C%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%82%E1%80%B9%E1%80%82%E1%80%9C%E1%80%B0%E1%80%B7%E1%80%A1%E1%80%81%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%9F%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%81%8F%E1%80%91%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA,%20https://myanmar.un.org/my/126026-%E1%80%80%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%B7%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%87%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8-%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%B1%E1%80%B7%C2%A0%E1%80%80%E1%80%AF%E1%80%9C%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%82%E1%80%B9%E1%80%82%E1%80%9C%E1%80%B0%E1%80%B7%E1%80%A1%E1%80%81%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%9F%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%81%8F%E1%80%91%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA |access-date=2026-05-03 |website=myanmar.un.org |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2014-05-03 |title=စာနယ်ဇင်း လွတ်လပ်ခွင့် နေ့ မြန်မာကျင်းပ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2014/05/140503_mediacode |access-date=2026-05-03 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == သမိုင်းနောက်ခံ == ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် နမီးဘီးယားနိုင်ငံ၊ ဝင်ဒဟုခ်မြို့၌ ပြုလုပ်ခဲ့သော ယူနက်စကို (UNESCO) အထွေထွေညီလာခံ၏ အကြံပြုချက်အရ ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်နေ့ကို စတင်သတ်မှတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ၁၉၉၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျင်းပသည့် ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံက မေလ ၃ ရက်နေ့ကို ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်နေ့အဖြစ် တရားဝင် အတည်ပြုကြေညာခဲ့သည်။ ထိုနေ့ရက်ကို ရွေးချယ်ရခြင်းသည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ မေလ ၃ ရက်နေ့က လွတ်လပ်၍ ဘက်မလိုက်သော သတင်းစာနယ်ဇင်းများ ပေါ်ထွန်းရေးအတွက် ရေးဆွဲခဲ့သည့် ဝင်ဒဟုခ် ကြေညာစာတမ်း (Windhoek Declaration) ကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့် အခြေအနေများကို ဆန်းစစ်ရန်နှင့် အလုပ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ရင်း အသက်ပေးလှူခဲ့ကြသည့် သတင်းသမားများကို ဂုဏ်ပြုရန်အတွက် နှစ်စဉ် မေလ ၃ ရက်နေ့တိုင်းတွင် ကျင်းပခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=NLP declines to accept terms for participation in U.N. agency event for World Press Freedom Day: The News Literacy Project |url=http://www.thenewsliteracyproject.org//news/nlp-news/nlp-declines-accept-terms |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180503203635/http://www.thenewsliteracyproject.org/news/nlp-news/nlp-declines-accept-terms |archive-date=2018-05-03 |access-date=2018-05-11 |website=www.thenewsliteracyproject.org}}</ref> == ဆုတံဆိပ်များ == UNESCO သည် ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်နေ့ကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် '''UNESCO/Guillermo Cano ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်ဆု''' ကို ပေးအပ်ချီးမြှင့်လေ့ရှိသည်။ ထိုဆုကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့် ကာကွယ်မြှင့်တင်ရာတွင် (အထူးသဖြင့် အန္တရာယ်များကြားမှ) ထူးခြားစွာ စွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့သည့် ပုဂ္ဂိုလ်၊ အဖွဲ့အစည်း သို့မဟုတ် အဆောက်အအုံတစ်ခုခုကို ပေးအပ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သော ဤဆုကို သတင်းမီဒီယာကျွမ်းကျင်သူ ၁၄ ဦးပါဝင်သည့် လွတ်လပ်သော ဂျူရီအဖွဲ့၏ အကြံပြုချက်ဖြင့် ချီးမြှင့်ခြင်းဖြစ်သည်။ အဆိုပြုအမည်စာရင်းများကို စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်အတွက် ဆောင်ရွက်နေသည့် ဒေသတွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာ အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများအပြင် UNESCO အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများက တင်သွင်းကြသည်။<ref>{{Cite web |date=13 February 2018 |title=UNESCO is seeking nominations for UNESCO/Guillermo Cano World Press Freedom Prize 2018 – DEADLINE 15 February |url=https://en.unesco.org/news/unesco-seeking-nominations-unescoguillermo-cano-world-press-freedom-prize-2018-deadline-15 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180512044013/https://en.unesco.org/news/unesco-seeking-nominations-unescoguillermo-cano-world-press-freedom-prize-2018-deadline-15 |archive-date=2018-05-12 |access-date=2018-05-11 |website=UNESCO |language=en}}</ref> ဤဆုကို [[ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ|ကိုလံဘီယာ]]သတင်းထောက် '''Guillermo Cano Isaza''' ကို အစွဲပြု၍ အမည်ပေးထားခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ၁၉၈၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁၇ ရက်နေ့တွင် [[ဘိုဂိုတာမြို့]]ရှိ ၎င်း၏ ''El Espectador'' သတင်းစာတိုက်ရှေ့တွင် လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။ ကာနို၏ ရေးသားချက်များသည် ကိုလံဘီယာရှိ အင်အားကြီးမားသော မူးယစ်ရာဇာများကို အငြိုးပွားစေခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=3 May 2021 |title=World Press Freedom Day 2021: History, Significance And Much More |url=https://www.outlookindia.com/website/story/world-news-world-press-freedom-day-2021-facts/381886 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210503080850/https://www.outlookindia.com/website/story/world-news-world-press-freedom-day-2021-facts/381886 |archive-date=2021-05-03 |access-date=2021-05-03 |website=Outlook (India)}}</ref> == ကျင်းပခဲ့သည့် မြို့များနှင့် ဆောင်ပုဒ်များ == {| class="wikitable sortable" style="font-size: 90%;" |- ! scope="col" | ခုနှစ် !! scope="col" | မြို့ !! scope="col" | ဆောင်ပုဒ် |- | ၁၉၉၈ || [[လန်ဒန်မြို့]]၊ အင်္ဂလန် || "စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်သည် လူ့အခွင့်အရေး၏ အခြေခံအုတ်မြစ်ဖြစ်သည်။" |- | ၁၉၉၉ || [[ဘိုဂိုတာမြို့]]၊ ကိုလံဘီယာ || "မငြိမ်မသက်ခေတ်များ- စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်အပေါ် မျိုးဆက်အလိုက် ရှုမြင်ပုံများ" |- | ၂၀၀၀ || [[ဂျီနီဗာမြို့]]၊ ဆွစ်ဇာလန် || "အန္တရာယ်ရှိသော ကမ္ဘာတွင် သတင်းတင်ပြခြင်း- ပဋိပက္ခဖြေရှင်းရေး၊ ပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးတည်ဆောက်မှုတွင် မီဒီယာ၏ အခန်းကဏ္ဍ" |- | ၂၀၀၁ || ဝင်ဒဟုခ်မြို့၊ နမီးဘီးယား || "လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုကို တိုက်ဖျက်ခြင်းနှင့် မတူကွဲပြားမှုများကို မြှင့်တင်ခြင်း- လွတ်လပ်သောစာနယ်ဇင်း၏ အခန်းကဏ္ဍ" |- | ၂၀၀၂ || [[မနီလာမြို့]]၊ ဖိလစ်ပိုင် || "ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးစစ်ပွဲကို သတင်းဖော်ပြခြင်း" |- | ၂၀၀၃ || [[ကင်းစတန်မြို့၊ ဂျမေကာ|ကင်းစတန်မြို့]]၊ ဂျမေကာ || "မီဒီယာနှင့် လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခ" |- | ၂၀၀၄ || ဘဲလ်ဂရိတ်မြို့၊ ဆားဘီးယား || "သတင်းအချက်အလက် မည်မျှပေးမည်ကို မည်သူက ဆုံးဖြတ်သနည်း?" |- | ၂၀၀၅ || [[ဒါကာမြို့]]၊ ဆီနီဂေါ || "မီဒီယာနှင့် ကောင်းမွန်သောအုပ်ချုပ်မှု" |- | ၂၀၀၆ || [[ကိုလံဘိုမြို့]]၊ သီရိလင်္ကာ || "အပြောင်းအလဲကို ဦးဆောင်မည့် မီဒီယာ" |- | ၂၀၀၇ || မီဒီလင်မြို့၊ ကိုလံဘီယာ || "ကုလသမဂ္ဂနှင့် စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်" |- | ၂၀၀၈ || မာပူတိုမြို့၊ မိုဇမ်ဘစ် || "စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်၏ အခြေခံမူများကို ဂုဏ်ပြုခြင်း" |- | ၂၀၀၉ || [[ဒိုဟာမြို့]]၊ ကာတာ || "ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းခြင်း၊ အပြန်အလှန်နားလည်ခြင်းနှင့် ပြန်လည်သင့်မြတ်ခြင်း" |- | ၂၀၁၀ || [[ဘရစ်စဘိန်းမြို့|ဘရစ္စဘိန်းမြို့]]၊ သြစတြေးလျ || "သတင်းအချက်အလက် လွတ်လပ်ခွင့်- သိပိုင်ခွင့်ရှိသော အခွင့်အရေး" |- | ၂၀၁၁ || [[ဝါရှင်တန်ဒီစီ]]၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု || "၂၁ ရာစု မီဒီယာ- နယ်ပယ်သစ်များနှင့် အတားအဆီးသစ်များ" |- | ၂၀၁၂ || [[တူးနစ်မြို့ဟောင်း|တူးနစ်မြို့]]၊ တူနီးရှား || "အသံသစ်များ- လူမှုအဖွဲ့အစည်းများကို ပြောင်းလဲပေးမည့် မီဒီယာလွတ်လပ်ခွင့်" |- | ၂၀၁၃ || ဆန်ဟိုဆေးမြို့၊ ကော့စတာရီကာ || "ပြောဆိုရန် ဘေးကင်းရေး- မီဒီယာအားလုံးတွင် လွတ်လပ်စွာဖော်ပြခွင့်ကို အာမခံရေး" |- | ၂၀၁၄ || [[ပါရီမြို့]]၊ ပြင်သစ် || "ပိုမိုကောင်းမွန်သော အနာဂတ်အတွက် မီဒီယာလွတ်လပ်ခွင့်- ၂၀၁၅ အလွန် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး အစီအစဉ်များကို ပုံဖော်ခြင်း" |- | ၂၀၁၅ || [[ရီဂါမြို့]]၊ လတ်ဗီးယား || "သတင်းပညာ ထွန်းကားပါစေ- ဒီဂျစ်တယ်ခေတ်တွင် ပိုမိုကောင်းမွန်သော သတင်းတင်ပြမှု၊ ကျားမတန်းတူညီမျှမှုနှင့် မီဒီယာဘေးကင်းရေးဆီသို့" |- | ၂၀၁၆ || [[ဟယ်လ်စင်ကီမြို့]]၊ ဖင်လန် || "သတင်းအချက်အလက် ရယူပိုင်ခွင့်နှင့် အခြေခံလွတ်လပ်ခွင့်များ" |- | ၂၀၁၇ || [[ဂျကာတာမြို့]]၊ အင်ဒိုနီးရှား || "ခက်ခဲသောအချိန်များအတွက် ဝေဖန်ပိုင်းခြားနိုင်သော စိတ်အမြင်များ- ငြိမ်းချမ်း၍ တရားမျှတပြီး အားလုံးပါဝင်နိုင်သော လူမှုအဖွဲ့အစည်းများအတွက် မီဒီယာ၏ အခန်းကဏ္ဍ" |- | ၂၀၁၈ || [[အက်ခရာမြို့]]၊ ဂါနာ || "အာဏာကို ထိန်းညှိခြင်း- မီဒီယာ၊ တရားမျှတမှုနှင့် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး" |- | ၂၀၁၉ || [[အာဒစ် အာဘာဘာမြို့]]၊ အီသီယိုးပီးယား || "ဒီမိုကရေစီအတွက် မီဒီယာ- သတင်းမှားများ ခေတ်အတွင်း သတင်းပညာနှင့် ရွေးကောက်ပွဲများ" |- | ၂၀၂၀ || [[ဟိတ်မြို့တော်|ဟိတ်မြို့]]၊ နယ်သာလန် || "ကြောက်ရွံ့ခြင်းနှင့် မျက်နှာသာပေးခြင်းကင်းသော သတင်းပညာ" |- | ၂၀၂၁ || ဝင်ဒဟုခ်မြို့၊ နမီးဘီးယား || "သတင်းအချက်အလက်သည် အများပြည်သူဆိုင်ရာ အကျိုးစီးပွားဖြစ်သည်" |- | ၂၀၂၂ || ပန်တာ ဒီ အက်စတီမြို့၊ ဥရုဂွေး || "ဒီဂျစ်တယ် ဝိုင်းရံပိတ်ဆို့မှုအောက်မှ သတင်းပညာ" |- | ၂၀၂၃ || [[နယူးယောက်မြို့]]၊ အမေရိကန် || "အခွင့်အရေးများရှိမည့် အနာဂတ်ကို ပုံဖော်ခြင်း- အခြားသော လူ့အခွင့်အရေးအားလုံးကို တွန်းအားပေးမည့် လွတ်လပ်စွာ ဖော်ပြခွင့်" |- | ၂၀၂၄ || [[ဆန်တီယာဂိုမြို့]]၊ ချီလီ || "ကမ္ဘာမြေအတွက် စာနယ်ဇင်း- သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် အကျပ်အတည်းနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသော သတင်းပညာ" |- | ၂၀၂၅ || [[ဘရပ်ဆဲလ်မြို့]]၊ ဘယ်လ်ဂျီယံ || "ကမ္ဘာသစ်တွင် သတင်းတင်ပြခြင်း- စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်နှင့် မီဒီယာအပေါ် အတုမဲ့ဉာဏ်ရည် (AI) ၏ သက်ရောက်မှု" |- | ၂၀၂၆ || လူဆာကာမြို့၊ ဇမ်ဘီယာ || "ငြိမ်းချမ်းသောအနာဂတ်ကို ပုံဖော်ခြင်း- လူ့အခွင့်အရေး၊ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးတို့အတွက် စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်ကို မြှင့်တင်ခြင်း" |} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[Category:ကမ္ဘာ့အထိမ်းအမှတ်နေ့များ]] d6gn97maca4bb2fzndnscnj9m2w91s9 1029281 1029266 2026-05-03T13:58:00Z Zawzawaungthwin 100038 ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် 1029281 wikitext text/x-wiki {{Infobox holiday |holiday_name = ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်နေ့ |type = အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ |longtype = |image = World Press Freedom Day 2017 Poster.jpg |caption = ၂၀၁၇ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်နေ့ ပိုစတာ |official_name = |nickname = |observedby = [[ယူနက်စကို]] |date = မေလ ၃ ရက် |scheduling = နှစ်စဉ် တူညီသောနေ့ |mdy = yes |celebrations = ယူနက်စကို |relatedto = [[စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်]]၏ အခြေခံမူများကို ဂုဏ်ပြုရန်၊ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့် အခြေအနေများကို ဆန်းစစ်ရန်၊ မီဒီယာများ၏ လွတ်လပ်မှုကို တိုက်ခိုက်မှုများမှ ကာကွယ်ရန်နှင့် လုပ်ငန်းတာဝန် ထမ်းဆောင်ရင်း အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည့် သတင်းသမားများကို ဂုဏ်ပြုအမှတ်ရရန် }} [[File:Press freedom 2025.svg|right|thumb|300x300px|'''၂၀၂၅ သတင်းလွတ်လပ်ခွင့် အညွှန်းကိန်း'''<ref>{{Cite web |title=RSF World Press Freedom Index 2025: economic fragility a leading threat to press freedom |url=https://rsf.org/en/rsf-world-press-freedom-index-2025-economic-fragility-leading-threat-press-freedom |access-date=May 3, 2025 |website=Reporters Without Borders |language=en}}</ref> {{legend|#265c9d|အခြေအနေ ကောင်းမွန်သည်}} {{legend|#96afd8|ကျေနပ်ဖွယ် အခြေအနေရှိသည်}} {{legend|#ffb400|သိသာထင်ရှားသော ပြဿနာများရှိသည်}} {{legend|#ff4100|ခက်ခဲသော အခြေအနေရှိသည်}} {{legend|#820000|အလွန်စိုးရိမ်ရသော အခြေအနေရှိသည်}} {{legend|#e0e0e0|အမျိုးအစား မခွဲခြားထား / အချက်အလက်မရှိ}}]] '''ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်နေ့ '''({{lang-en|World Press Freedom Day}}) သည် [[ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံ|ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံ]] မှ သတ်မှတ်ထားသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အထိမ်းအမှတ်နေ့တစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး မေလ ၃ ရက်နေ့တွင် နှစ်စဉ် ကျင်းပသည်။ အဆိုပါနေ့ကို စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်၏ အရေးပါမှုကို အများပြည်သူသိရှိစေရန်နှင့် အစိုးရများအနေဖြင့် ပြောဆိုဖော်ပြခွင့်ကို လေးစားကာ ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းရန် တာဝန်ရှိကြောင်း သတိပေးရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။ ထိုအခွင့်အရေးကို လူ့အခွင့်အရေး ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကြေညာစာတမ်း (၁၉၄၈) ၏ အပိုဒ် (၁၉) တွင် သတ်မှတ်ဖော်ပြထားပြီး၊ ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် [[နမီးဘီးယားနိုင်ငံ]]၏ မြို့တော် ဝင်ဒဟုခ်မြို့၌ အာဖရိက သတင်းစာသမားများမှ ပြုစုခဲ့သော လွတ်လပ်သည့် စာနယ်ဇင်းဆိုင်ရာ ကြေညာချက်၏ နှစ်ပတ်လည်နေ့နှင့်လည်း တူညီသည်။<ref>{{Cite web |title=ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်း လွတ်လပ်ခွင့်နေ့ ကုလသမဂ္ဂလူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာမဟာမင်းကြီးရုံး၏ထုတ်ပြန်ချက် Michelle Bachelet {{!}} မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကုလသမဂ္ဂ |url=https://myanmar.un.org/my/126026-%E1%80%80%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%B7%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%87%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8-%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%B1%E1%80%B7%C2%A0%E1%80%80%E1%80%AF%E1%80%9C%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%82%E1%80%B9%E1%80%82%E1%80%9C%E1%80%B0%E1%80%B7%E1%80%A1%E1%80%81%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%9F%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%81%8F%E1%80%91%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA,%20https://myanmar.un.org/my/126026-%E1%80%80%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%B7%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%87%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8-%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%B1%E1%80%B7%C2%A0%E1%80%80%E1%80%AF%E1%80%9C%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%82%E1%80%B9%E1%80%82%E1%80%9C%E1%80%B0%E1%80%B7%E1%80%A1%E1%80%81%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%9F%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%81%8F%E1%80%91%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA |access-date=2026-05-03 |website=myanmar.un.org |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2014-05-03 |title=စာနယ်ဇင်း လွတ်လပ်ခွင့် နေ့ မြန်မာကျင်းပ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2014/05/140503_mediacode |access-date=2026-05-03 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == သမိုင်းနောက်ခံ == ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် နမီးဘီးယားနိုင်ငံ၊ ဝင်ဒဟုခ်မြို့၌ ပြုလုပ်ခဲ့သော ယူနက်စကို (UNESCO) အထွေထွေညီလာခံ၏ အကြံပြုချက်အရ ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်နေ့ကို စတင်သတ်မှတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ၁၉၉၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျင်းပသည့် ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံက မေလ ၃ ရက်နေ့ကို ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်နေ့အဖြစ် တရားဝင် အတည်ပြုကြေညာခဲ့သည်။ ထိုနေ့ရက်ကို ရွေးချယ်ရခြင်းသည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ မေလ ၃ ရက်နေ့က လွတ်လပ်၍ ဘက်မလိုက်သော သတင်းစာနယ်ဇင်းများ ပေါ်ထွန်းရေးအတွက် ရေးဆွဲခဲ့သည့် ဝင်ဒဟုခ် ကြေညာစာတမ်း (Windhoek Declaration) ကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့် အခြေအနေများကို ဆန်းစစ်ရန်နှင့် အလုပ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ရင်း အသက်ပေးလှူခဲ့ကြသည့် သတင်းသမားများကို ဂုဏ်ပြုရန်အတွက် နှစ်စဉ် မေလ ၃ ရက်နေ့တိုင်းတွင် ကျင်းပခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=NLP declines to accept terms for participation in U.N. agency event for World Press Freedom Day: The News Literacy Project |url=http://www.thenewsliteracyproject.org//news/nlp-news/nlp-declines-accept-terms |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180503203635/http://www.thenewsliteracyproject.org/news/nlp-news/nlp-declines-accept-terms |archive-date=2018-05-03 |access-date=2018-05-11 |website=www.thenewsliteracyproject.org}}</ref> == ဆုတံဆိပ်များ == UNESCO သည် ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်နေ့ကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် '''UNESCO/Guillermo Cano ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်ဆု''' ကို ပေးအပ်ချီးမြှင့်လေ့ရှိသည်။ ထိုဆုကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့် ကာကွယ်မြှင့်တင်ရာတွင် (အထူးသဖြင့် အန္တရာယ်များကြားမှ) ထူးခြားစွာ စွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့သည့် ပုဂ္ဂိုလ်၊ အဖွဲ့အစည်း သို့မဟုတ် အဆောက်အအုံတစ်ခုခုကို ပေးအပ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သော ဤဆုကို သတင်းမီဒီယာကျွမ်းကျင်သူ ၁၄ ဦးပါဝင်သည့် လွတ်လပ်သော ဂျူရီအဖွဲ့၏ အကြံပြုချက်ဖြင့် ချီးမြှင့်ခြင်းဖြစ်သည်။ အဆိုပြုအမည်စာရင်းများကို စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်အတွက် ဆောင်ရွက်နေသည့် ဒေသတွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာ အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများအပြင် UNESCO အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများက တင်သွင်းကြသည်။<ref>{{Cite web |date=13 February 2018 |title=UNESCO is seeking nominations for UNESCO/Guillermo Cano World Press Freedom Prize 2018 – DEADLINE 15 February |url=https://en.unesco.org/news/unesco-seeking-nominations-unescoguillermo-cano-world-press-freedom-prize-2018-deadline-15 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180512044013/https://en.unesco.org/news/unesco-seeking-nominations-unescoguillermo-cano-world-press-freedom-prize-2018-deadline-15 |archive-date=2018-05-12 |access-date=2018-05-11 |website=UNESCO |language=en}}</ref> ဤဆုကို [[ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ|ကိုလံဘီယာ]]သတင်းထောက် '''Guillermo Cano Isaza''' ကို အစွဲပြု၍ အမည်ပေးထားခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ၁၉၈၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁၇ ရက်နေ့တွင် [[ဘိုဂိုတာမြို့]]ရှိ ၎င်း၏ ''El Espectador'' သတင်းစာတိုက်ရှေ့တွင် လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။ ကာနို၏ ရေးသားချက်များသည် ကိုလံဘီယာရှိ အင်အားကြီးမားသော မူးယစ်ရာဇာများကို အငြိုးပွားစေခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=3 May 2021 |title=World Press Freedom Day 2021: History, Significance And Much More |url=https://www.outlookindia.com/website/story/world-news-world-press-freedom-day-2021-facts/381886 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210503080850/https://www.outlookindia.com/website/story/world-news-world-press-freedom-day-2021-facts/381886 |archive-date=2021-05-03 |access-date=2021-05-03 |website=Outlook (India)}}</ref> == ကျင်းပခဲ့သည့် မြို့များနှင့် ဆောင်ပုဒ်များ == {| class="wikitable sortable" style="font-size: 90%;" |- ! scope="col" | ခုနှစ် !! scope="col" | မြို့ !! scope="col" | ဆောင်ပုဒ် |- | ၁၉၉၈ || [[လန်ဒန်မြို့]]၊ အင်္ဂလန် || "စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်သည် လူ့အခွင့်အရေး၏ အခြေခံအုတ်မြစ်ဖြစ်သည်။" |- | ၁၉၉၉ || [[ဘိုဂိုတာမြို့]]၊ ကိုလံဘီယာ || "မငြိမ်မသက်ခေတ်များ- စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်အပေါ် မျိုးဆက်အလိုက် ရှုမြင်ပုံများ" |- | ၂၀၀၀ || [[ဂျီနီဗာမြို့]]၊ ဆွစ်ဇာလန် || "အန္တရာယ်ရှိသော ကမ္ဘာတွင် သတင်းတင်ပြခြင်း- ပဋိပက္ခဖြေရှင်းရေး၊ ပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးတည်ဆောက်မှုတွင် မီဒီယာ၏ အခန်းကဏ္ဍ" |- | ၂၀၀၁ || ဝင်ဒဟုခ်မြို့၊ နမီးဘီးယား || "လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုကို တိုက်ဖျက်ခြင်းနှင့် မတူကွဲပြားမှုများကို မြှင့်တင်ခြင်း- လွတ်လပ်သောစာနယ်ဇင်း၏ အခန်းကဏ္ဍ" |- | ၂၀၀၂ || [[မနီလာမြို့]]၊ ဖိလစ်ပိုင် || "ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးစစ်ပွဲကို သတင်းဖော်ပြခြင်း" |- | ၂၀၀၃ || [[ကင်းစတန်မြို့၊ ဂျမေကာ|ကင်းစတန်မြို့]]၊ ဂျမေကာ || "မီဒီယာနှင့် လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခ" |- | ၂၀၀၄ || ဘဲလ်ဂရိတ်မြို့၊ ဆားဘီးယား || "သတင်းအချက်အလက် မည်မျှပေးမည်ကို မည်သူက ဆုံးဖြတ်သနည်း?" |- | ၂၀၀၅ || [[ဒါကာမြို့]]၊ ဆီနီဂေါ || "မီဒီယာနှင့် ကောင်းမွန်သောအုပ်ချုပ်မှု" |- | ၂၀၀၆ || [[ကိုလံဘိုမြို့]]၊ သီရိလင်္ကာ || "အပြောင်းအလဲကို ဦးဆောင်မည့် မီဒီယာ" |- | ၂၀၀၇ || မီဒီလင်မြို့၊ ကိုလံဘီယာ || "ကုလသမဂ္ဂနှင့် စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်" |- | ၂၀၀၈ || မာပူတိုမြို့၊ မိုဇမ်ဘစ် || "စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်၏ အခြေခံမူများကို ဂုဏ်ပြုခြင်း" |- | ၂၀၀၉ || [[ဒိုဟာမြို့]]၊ ကာတာ || "ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းခြင်း၊ အပြန်အလှန်နားလည်ခြင်းနှင့် ပြန်လည်သင့်မြတ်ခြင်း" |- | ၂၀၁၀ || [[ဘရစ်စဘိန်းမြို့|ဘရစ္စဘိန်းမြို့]]၊ သြစတြေးလျ || "သတင်းအချက်အလက် လွတ်လပ်ခွင့်- သိပိုင်ခွင့်ရှိသော အခွင့်အရေး" |- | ၂၀၁၁ || [[ဝါရှင်တန်ဒီစီ]]၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု || "၂၁ ရာစု မီဒီယာ- နယ်ပယ်သစ်များနှင့် အတားအဆီးသစ်များ" |- | ၂၀၁၂ || [[တူးနစ်မြို့ဟောင်း|တူးနစ်မြို့]]၊ တူနီးရှား || "အသံသစ်များ- လူမှုအဖွဲ့အစည်းများကို ပြောင်းလဲပေးမည့် မီဒီယာလွတ်လပ်ခွင့်" |- | ၂၀၁၃ || ဆန်ဟိုဆေးမြို့၊ ကော့စတာရီကာ || "ပြောဆိုရန် ဘေးကင်းရေး- မီဒီယာအားလုံးတွင် လွတ်လပ်စွာဖော်ပြခွင့်ကို အာမခံရေး" |- | ၂၀၁၄ || [[ပါရီမြို့]]၊ ပြင်သစ် || "ပိုမိုကောင်းမွန်သော အနာဂတ်အတွက် မီဒီယာလွတ်လပ်ခွင့်- ၂၀၁၅ အလွန် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး အစီအစဉ်များကို ပုံဖော်ခြင်း" |- | ၂၀၁၅ || [[ရီဂါမြို့]]၊ လတ်ဗီးယား || "သတင်းပညာ ထွန်းကားပါစေ- ဒီဂျစ်တယ်ခေတ်တွင် ပိုမိုကောင်းမွန်သော သတင်းတင်ပြမှု၊ ကျားမတန်းတူညီမျှမှုနှင့် မီဒီယာဘေးကင်းရေးဆီသို့" |- | ၂၀၁၆ || [[ဟယ်လ်စင်ကီမြို့]]၊ ဖင်လန် || "သတင်းအချက်အလက် ရယူပိုင်ခွင့်နှင့် အခြေခံလွတ်လပ်ခွင့်များ" |- | ၂၀၁၇ || [[ဂျကာတာမြို့]]၊ အင်ဒိုနီးရှား || "ခက်ခဲသောအချိန်များအတွက် ဝေဖန်ပိုင်းခြားနိုင်သော စိတ်အမြင်များ- ငြိမ်းချမ်း၍ တရားမျှတပြီး အားလုံးပါဝင်နိုင်သော လူမှုအဖွဲ့အစည်းများအတွက် မီဒီယာ၏ အခန်းကဏ္ဍ" |- | ၂၀၁၈ || [[အက်ခရာမြို့]]၊ ဂါနာ || "အာဏာကို ထိန်းညှိခြင်း- မီဒီယာ၊ တရားမျှတမှုနှင့် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး" |- | ၂၀၁၉ || [[အာဒစ် အာဘာဘာမြို့]]၊ အီသီယိုးပီးယား || "ဒီမိုကရေစီအတွက် မီဒီယာ- သတင်းမှားများ ခေတ်အတွင်း သတင်းပညာနှင့် ရွေးကောက်ပွဲများ" |- | ၂၀၂၀ || [[ဟိတ်မြို့တော်|ဟိတ်မြို့]]၊ နယ်သာလန် || "ကြောက်ရွံ့ခြင်းနှင့် မျက်နှာသာပေးခြင်းကင်းသော သတင်းပညာ" |- | ၂၀၂၁ || ဝင်ဒဟုခ်မြို့၊ နမီးဘီးယား || "သတင်းအချက်အလက်သည် အများပြည်သူဆိုင်ရာ အကျိုးစီးပွားဖြစ်သည်" |- | ၂၀၂၂ || ပန်တာ ဒီ အက်စတီမြို့၊ ဥရုဂွေး || "ဒီဂျစ်တယ် ဝိုင်းရံပိတ်ဆို့မှုအောက်မှ သတင်းပညာ" |- | ၂၀၂၃ || [[နယူးယောက်မြို့]]၊ အမေရိကန် || "အခွင့်အရေးများရှိမည့် အနာဂတ်ကို ပုံဖော်ခြင်း- အခြားသော လူ့အခွင့်အရေးအားလုံးကို တွန်းအားပေးမည့် လွတ်လပ်စွာ ဖော်ပြခွင့်" |- | ၂၀၂၄ || [[ဆန်တီယာဂိုမြို့]]၊ ချီလီ || "ကမ္ဘာမြေအတွက် စာနယ်ဇင်း- သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် အကျပ်အတည်းနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသော သတင်းပညာ" |- | ၂၀၂၅ || [[ဘရပ်ဆဲလ်မြို့]]၊ ဘယ်လ်ဂျီယံ || "ကမ္ဘာသစ်တွင် သတင်းတင်ပြခြင်း- စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်နှင့် မီဒီယာအပေါ် အတုမဲ့ဉာဏ်ရည် (AI) ၏ သက်ရောက်မှု" |- | ၂၀၂၆ || လူဆာကာမြို့၊ ဇမ်ဘီယာ || "ငြိမ်းချမ်းသောအနာဂတ်ကို ပုံဖော်ခြင်း- လူ့အခွင့်အရေး၊ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးတို့အတွက် စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်ကို မြှင့်တင်ခြင်း" |} == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == * [[စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်]] * [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်]] * [[မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖမ်းဆီးခံရသည့် သတင်းထောက်များ စာရင်း]] == ကိုးကား == {{Reflist}} [[Category:ကမ္ဘာ့အထိမ်းအမှတ်နေ့များ]] pi2onnla65qpidsjm179i9cxb8gyysw 1029316 1029281 2026-05-03T16:42:36Z Zawzawaungthwin 100038 ကမ္ဘာ့ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုနိုင်ခွင့် ညွှန်းကိန်း 1029316 wikitext text/x-wiki {{Infobox holiday |holiday_name = ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်နေ့ |type = အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ |longtype = |image = World Press Freedom Day 2017 Poster.jpg |caption = ၂၀၁၇ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်နေ့ ပိုစတာ |official_name = |nickname = |observedby = [[ယူနက်စကို]] |date = မေလ ၃ ရက် |scheduling = နှစ်စဉ် တူညီသောနေ့ |mdy = yes |celebrations = ယူနက်စကို |relatedto = [[စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်]]၏ အခြေခံမူများကို ဂုဏ်ပြုရန်၊ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့် အခြေအနေများကို ဆန်းစစ်ရန်၊ မီဒီယာများ၏ လွတ်လပ်မှုကို တိုက်ခိုက်မှုများမှ ကာကွယ်ရန်နှင့် လုပ်ငန်းတာဝန် ထမ်းဆောင်ရင်း အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည့် သတင်းသမားများကို ဂုဏ်ပြုအမှတ်ရရန် }} [[File:Press freedom 2025.svg|right|thumb|300x300px|'''၂၀၂၅ သတင်းလွတ်လပ်ခွင့် အညွှန်းကိန်း'''<ref>{{Cite web |title=RSF World Press Freedom Index 2025: economic fragility a leading threat to press freedom |url=https://rsf.org/en/rsf-world-press-freedom-index-2025-economic-fragility-leading-threat-press-freedom |access-date=May 3, 2025 |website=Reporters Without Borders |language=en}}</ref> {{legend|#265c9d|အခြေအနေ ကောင်းမွန်သည်}} {{legend|#96afd8|ကျေနပ်ဖွယ် အခြေအနေရှိသည်}} {{legend|#ffb400|သိသာထင်ရှားသော ပြဿနာများရှိသည်}} {{legend|#ff4100|ခက်ခဲသော အခြေအနေရှိသည်}} {{legend|#820000|အလွန်စိုးရိမ်ရသော အခြေအနေရှိသည်}} {{legend|#e0e0e0|အမျိုးအစား မခွဲခြားထား / အချက်အလက်မရှိ}}]] '''ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်နေ့ '''({{lang-en|World Press Freedom Day}}) သည် [[ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံ|ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံ]] မှ သတ်မှတ်ထားသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အထိမ်းအမှတ်နေ့တစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး မေလ ၃ ရက်နေ့တွင် နှစ်စဉ် ကျင်းပသည်။ အဆိုပါနေ့ကို စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်၏ အရေးပါမှုကို အများပြည်သူသိရှိစေရန်နှင့် အစိုးရများအနေဖြင့် ပြောဆိုဖော်ပြခွင့်ကို လေးစားကာ ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းရန် တာဝန်ရှိကြောင်း သတိပေးရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။ ထိုအခွင့်အရေးကို လူ့အခွင့်အရေး ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကြေညာစာတမ်း (၁၉၄၈) ၏ အပိုဒ် (၁၉) တွင် သတ်မှတ်ဖော်ပြထားပြီး၊ ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် [[နမီးဘီးယားနိုင်ငံ]]၏ မြို့တော် ဝင်ဒဟုခ်မြို့၌ အာဖရိက သတင်းစာသမားများမှ ပြုစုခဲ့သော လွတ်လပ်သည့် စာနယ်ဇင်းဆိုင်ရာ ကြေညာချက်၏ နှစ်ပတ်လည်နေ့နှင့်လည်း တူညီသည်။<ref>{{Cite web |title=ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်း လွတ်လပ်ခွင့်နေ့ ကုလသမဂ္ဂလူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာမဟာမင်းကြီးရုံး၏ထုတ်ပြန်ချက် Michelle Bachelet {{!}} မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကုလသမဂ္ဂ |url=https://myanmar.un.org/my/126026-%E1%80%80%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%B7%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%87%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8-%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%B1%E1%80%B7%C2%A0%E1%80%80%E1%80%AF%E1%80%9C%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%82%E1%80%B9%E1%80%82%E1%80%9C%E1%80%B0%E1%80%B7%E1%80%A1%E1%80%81%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%9F%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%81%8F%E1%80%91%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA,%20https://myanmar.un.org/my/126026-%E1%80%80%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%B7%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%87%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8-%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%B1%E1%80%B7%C2%A0%E1%80%80%E1%80%AF%E1%80%9C%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%82%E1%80%B9%E1%80%82%E1%80%9C%E1%80%B0%E1%80%B7%E1%80%A1%E1%80%81%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%9F%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%81%8F%E1%80%91%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA |access-date=2026-05-03 |website=myanmar.un.org |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2014-05-03 |title=စာနယ်ဇင်း လွတ်လပ်ခွင့် နေ့ မြန်မာကျင်းပ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2014/05/140503_mediacode |access-date=2026-05-03 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == သမိုင်းနောက်ခံ == ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် နမီးဘီးယားနိုင်ငံ၊ ဝင်ဒဟုခ်မြို့၌ ပြုလုပ်ခဲ့သော ယူနက်စကို (UNESCO) အထွေထွေညီလာခံ၏ အကြံပြုချက်အရ ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်နေ့ကို စတင်သတ်မှတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ၁၉၉၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျင်းပသည့် ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံက မေလ ၃ ရက်နေ့ကို ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်နေ့အဖြစ် တရားဝင် အတည်ပြုကြေညာခဲ့သည်။ ထိုနေ့ရက်ကို ရွေးချယ်ရခြင်းသည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ မေလ ၃ ရက်နေ့က လွတ်လပ်၍ ဘက်မလိုက်သော သတင်းစာနယ်ဇင်းများ ပေါ်ထွန်းရေးအတွက် ရေးဆွဲခဲ့သည့် ဝင်ဒဟုခ် ကြေညာစာတမ်း (Windhoek Declaration) ကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့် အခြေအနေများကို ဆန်းစစ်ရန်နှင့် အလုပ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ရင်း အသက်ပေးလှူခဲ့ကြသည့် သတင်းသမားများကို ဂုဏ်ပြုရန်အတွက် နှစ်စဉ် မေလ ၃ ရက်နေ့တိုင်းတွင် ကျင်းပခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=NLP declines to accept terms for participation in U.N. agency event for World Press Freedom Day: The News Literacy Project |url=http://www.thenewsliteracyproject.org//news/nlp-news/nlp-declines-accept-terms |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180503203635/http://www.thenewsliteracyproject.org/news/nlp-news/nlp-declines-accept-terms |archive-date=2018-05-03 |access-date=2018-05-11 |website=www.thenewsliteracyproject.org}}</ref> == ဆုတံဆိပ်များ == UNESCO သည် ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်နေ့ကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် '''UNESCO/Guillermo Cano ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်ဆု''' ကို ပေးအပ်ချီးမြှင့်လေ့ရှိသည်။ ထိုဆုကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့် ကာကွယ်မြှင့်တင်ရာတွင် (အထူးသဖြင့် အန္တရာယ်များကြားမှ) ထူးခြားစွာ စွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့သည့် ပုဂ္ဂိုလ်၊ အဖွဲ့အစည်း သို့မဟုတ် အဆောက်အအုံတစ်ခုခုကို ပေးအပ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သော ဤဆုကို သတင်းမီဒီယာကျွမ်းကျင်သူ ၁၄ ဦးပါဝင်သည့် လွတ်လပ်သော ဂျူရီအဖွဲ့၏ အကြံပြုချက်ဖြင့် ချီးမြှင့်ခြင်းဖြစ်သည်။ အဆိုပြုအမည်စာရင်းများကို စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်အတွက် ဆောင်ရွက်နေသည့် ဒေသတွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာ အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများအပြင် UNESCO အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများက တင်သွင်းကြသည်။<ref>{{Cite web |date=13 February 2018 |title=UNESCO is seeking nominations for UNESCO/Guillermo Cano World Press Freedom Prize 2018 – DEADLINE 15 February |url=https://en.unesco.org/news/unesco-seeking-nominations-unescoguillermo-cano-world-press-freedom-prize-2018-deadline-15 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180512044013/https://en.unesco.org/news/unesco-seeking-nominations-unescoguillermo-cano-world-press-freedom-prize-2018-deadline-15 |archive-date=2018-05-12 |access-date=2018-05-11 |website=UNESCO |language=en}}</ref> ဤဆုကို [[ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ|ကိုလံဘီယာ]]သတင်းထောက် '''Guillermo Cano Isaza''' ကို အစွဲပြု၍ အမည်ပေးထားခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ၁၉၈၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁၇ ရက်နေ့တွင် [[ဘိုဂိုတာမြို့]]ရှိ ၎င်း၏ ''El Espectador'' သတင်းစာတိုက်ရှေ့တွင် လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။ ကာနို၏ ရေးသားချက်များသည် ကိုလံဘီယာရှိ အင်အားကြီးမားသော မူးယစ်ရာဇာများကို အငြိုးပွားစေခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=3 May 2021 |title=World Press Freedom Day 2021: History, Significance And Much More |url=https://www.outlookindia.com/website/story/world-news-world-press-freedom-day-2021-facts/381886 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210503080850/https://www.outlookindia.com/website/story/world-news-world-press-freedom-day-2021-facts/381886 |archive-date=2021-05-03 |access-date=2021-05-03 |website=Outlook (India)}}</ref> == ကျင်းပခဲ့သည့် မြို့များနှင့် ဆောင်ပုဒ်များ == {| class="wikitable sortable" style="font-size: 90%;" |- ! scope="col" | ခုနှစ် !! scope="col" | မြို့ !! scope="col" | ဆောင်ပုဒ် |- | ၁၉၉၈ || [[လန်ဒန်မြို့]]၊ အင်္ဂလန် || "စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်သည် လူ့အခွင့်အရေး၏ အခြေခံအုတ်မြစ်ဖြစ်သည်။" |- | ၁၉၉၉ || [[ဘိုဂိုတာမြို့]]၊ ကိုလံဘီယာ || "မငြိမ်မသက်ခေတ်များ- စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်အပေါ် မျိုးဆက်အလိုက် ရှုမြင်ပုံများ" |- | ၂၀၀၀ || [[ဂျီနီဗာမြို့]]၊ ဆွစ်ဇာလန် || "အန္တရာယ်ရှိသော ကမ္ဘာတွင် သတင်းတင်ပြခြင်း- ပဋိပက္ခဖြေရှင်းရေး၊ ပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးတည်ဆောက်မှုတွင် မီဒီယာ၏ အခန်းကဏ္ဍ" |- | ၂၀၀၁ || ဝင်ဒဟုခ်မြို့၊ နမီးဘီးယား || "လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုကို တိုက်ဖျက်ခြင်းနှင့် မတူကွဲပြားမှုများကို မြှင့်တင်ခြင်း- လွတ်လပ်သောစာနယ်ဇင်း၏ အခန်းကဏ္ဍ" |- | ၂၀၀၂ || [[မနီလာမြို့]]၊ ဖိလစ်ပိုင် || "ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးစစ်ပွဲကို သတင်းဖော်ပြခြင်း" |- | ၂၀၀၃ || [[ကင်းစတန်မြို့၊ ဂျမေကာ|ကင်းစတန်မြို့]]၊ ဂျမေကာ || "မီဒီယာနှင့် လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခ" |- | ၂၀၀၄ || ဘဲလ်ဂရိတ်မြို့၊ ဆားဘီးယား || "သတင်းအချက်အလက် မည်မျှပေးမည်ကို မည်သူက ဆုံးဖြတ်သနည်း?" |- | ၂၀၀၅ || [[ဒါကာမြို့]]၊ ဆီနီဂေါ || "မီဒီယာနှင့် ကောင်းမွန်သောအုပ်ချုပ်မှု" |- | ၂၀၀၆ || [[ကိုလံဘိုမြို့]]၊ သီရိလင်္ကာ || "အပြောင်းအလဲကို ဦးဆောင်မည့် မီဒီယာ" |- | ၂၀၀၇ || မီဒီလင်မြို့၊ ကိုလံဘီယာ || "ကုလသမဂ္ဂနှင့် စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်" |- | ၂၀၀၈ || မာပူတိုမြို့၊ မိုဇမ်ဘစ် || "စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်၏ အခြေခံမူများကို ဂုဏ်ပြုခြင်း" |- | ၂၀၀၉ || [[ဒိုဟာမြို့]]၊ ကာတာ || "ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းခြင်း၊ အပြန်အလှန်နားလည်ခြင်းနှင့် ပြန်လည်သင့်မြတ်ခြင်း" |- | ၂၀၁၀ || [[ဘရစ်စဘိန်းမြို့|ဘရစ္စဘိန်းမြို့]]၊ သြစတြေးလျ || "သတင်းအချက်အလက် လွတ်လပ်ခွင့်- သိပိုင်ခွင့်ရှိသော အခွင့်အရေး" |- | ၂၀၁၁ || [[ဝါရှင်တန်ဒီစီ]]၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု || "၂၁ ရာစု မီဒီယာ- နယ်ပယ်သစ်များနှင့် အတားအဆီးသစ်များ" |- | ၂၀၁၂ || [[တူးနစ်မြို့ဟောင်း|တူးနစ်မြို့]]၊ တူနီးရှား || "အသံသစ်များ- လူမှုအဖွဲ့အစည်းများကို ပြောင်းလဲပေးမည့် မီဒီယာလွတ်လပ်ခွင့်" |- | ၂၀၁၃ || ဆန်ဟိုဆေးမြို့၊ ကော့စတာရီကာ || "ပြောဆိုရန် ဘေးကင်းရေး- မီဒီယာအားလုံးတွင် လွတ်လပ်စွာဖော်ပြခွင့်ကို အာမခံရေး" |- | ၂၀၁၄ || [[ပါရီမြို့]]၊ ပြင်သစ် || "ပိုမိုကောင်းမွန်သော အနာဂတ်အတွက် မီဒီယာလွတ်လပ်ခွင့်- ၂၀၁၅ အလွန် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး အစီအစဉ်များကို ပုံဖော်ခြင်း" |- | ၂၀၁၅ || [[ရီဂါမြို့]]၊ လတ်ဗီးယား || "သတင်းပညာ ထွန်းကားပါစေ- ဒီဂျစ်တယ်ခေတ်တွင် ပိုမိုကောင်းမွန်သော သတင်းတင်ပြမှု၊ ကျားမတန်းတူညီမျှမှုနှင့် မီဒီယာဘေးကင်းရေးဆီသို့" |- | ၂၀၁၆ || [[ဟယ်လ်စင်ကီမြို့]]၊ ဖင်လန် || "သတင်းအချက်အလက် ရယူပိုင်ခွင့်နှင့် အခြေခံလွတ်လပ်ခွင့်များ" |- | ၂၀၁၇ || [[ဂျကာတာမြို့]]၊ အင်ဒိုနီးရှား || "ခက်ခဲသောအချိန်များအတွက် ဝေဖန်ပိုင်းခြားနိုင်သော စိတ်အမြင်များ- ငြိမ်းချမ်း၍ တရားမျှတပြီး အားလုံးပါဝင်နိုင်သော လူမှုအဖွဲ့အစည်းများအတွက် မီဒီယာ၏ အခန်းကဏ္ဍ" |- | ၂၀၁၈ || [[အက်ခရာမြို့]]၊ ဂါနာ || "အာဏာကို ထိန်းညှိခြင်း- မီဒီယာ၊ တရားမျှတမှုနှင့် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး" |- | ၂၀၁၉ || [[အာဒစ် အာဘာဘာမြို့]]၊ အီသီယိုးပီးယား || "ဒီမိုကရေစီအတွက် မီဒီယာ- သတင်းမှားများ ခေတ်အတွင်း သတင်းပညာနှင့် ရွေးကောက်ပွဲများ" |- | ၂၀၂၀ || [[ဟိတ်မြို့တော်|ဟိတ်မြို့]]၊ နယ်သာလန် || "ကြောက်ရွံ့ခြင်းနှင့် မျက်နှာသာပေးခြင်းကင်းသော သတင်းပညာ" |- | ၂၀၂၁ || ဝင်ဒဟုခ်မြို့၊ နမီးဘီးယား || "သတင်းအချက်အလက်သည် အများပြည်သူဆိုင်ရာ အကျိုးစီးပွားဖြစ်သည်" |- | ၂၀၂၂ || ပန်တာ ဒီ အက်စတီမြို့၊ ဥရုဂွေး || "ဒီဂျစ်တယ် ဝိုင်းရံပိတ်ဆို့မှုအောက်မှ သတင်းပညာ" |- | ၂၀၂၃ || [[နယူးယောက်မြို့]]၊ အမေရိကန် || "အခွင့်အရေးများရှိမည့် အနာဂတ်ကို ပုံဖော်ခြင်း- အခြားသော လူ့အခွင့်အရေးအားလုံးကို တွန်းအားပေးမည့် လွတ်လပ်စွာ ဖော်ပြခွင့်" |- | ၂၀၂၄ || [[ဆန်တီယာဂိုမြို့]]၊ ချီလီ || "ကမ္ဘာမြေအတွက် စာနယ်ဇင်း- သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် အကျပ်အတည်းနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသော သတင်းပညာ" |- | ၂၀၂၅ || [[ဘရပ်ဆဲလ်မြို့]]၊ ဘယ်လ်ဂျီယံ || "ကမ္ဘာသစ်တွင် သတင်းတင်ပြခြင်း- စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်နှင့် မီဒီယာအပေါ် အတုမဲ့ဉာဏ်ရည် (AI) ၏ သက်ရောက်မှု" |- | ၂၀၂၆ || လူဆာကာမြို့၊ ဇမ်ဘီယာ || "ငြိမ်းချမ်းသောအနာဂတ်ကို ပုံဖော်ခြင်း- လူ့အခွင့်အရေး၊ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးတို့အတွက် စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်ကို မြှင့်တင်ခြင်း" |} == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == * [[စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်]] * [[ကမ္ဘာ့ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုနိုင်ခွင့် ညွှန်းကိန်း]] * [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်]] * [[မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖမ်းဆီးခံရသည့် သတင်းထောက်များ စာရင်း]] == ကိုးကား == {{Reflist}} [[Category:ကမ္ဘာ့အထိမ်းအမှတ်နေ့များ]] hap4b7uubkyjukvyq31hjy2vmjlc2vx 3 285227 1029276 2026-05-03T13:54:06Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1029276 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-23906-39 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၅၄၊ ၃ မေ ၂၀၂၆ (UTC) t7nsk45bfhekvellcup78c0j8nybymk 0 285228 1029282 2026-05-03T13:59:44Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''မယောရှင်းဂျိဘူတာ''' (妙心寺駅, Myōshinji-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည့် ဘူတာတ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1029282 wikitext text/x-wiki '''မယောရှင်းဂျိဘူတာ''' (妙心寺駅, Myōshinji-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]အတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ]]တွင် ခရီးစတင်ကာ [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ]]တွင် ခရီးဆုံးသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} pq0ky337s48gmuzh0ljo4ba1qrtl2r6 1029283 1029282 2026-05-03T14:00:03Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029283 wikitext text/x-wiki '''မယောရှင်းဂျိဘူတာ''' (妙心寺駅, Myōshinji-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]အတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ]]တွင် ခရီးစတင်ကာ [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ]]တွင် ခရီးဆုံးသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] a2wrld8qyjaoe3b2xyny6yhoga7hv4c 1029284 1029283 2026-05-03T14:00:12Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029284 wikitext text/x-wiki '''မယောရှင်းဂျိဘူတာ''' (妙心寺駅, Myōshinji-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]အတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ]]တွင် ခရီးစတင်ကာ [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ]]တွင် ခရီးဆုံးသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] akxbhf7r2mg1hvwe2v1kzu2ly6cnb53 1029285 1029284 2026-05-03T14:00:24Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029285 wikitext text/x-wiki '''မယောရှင်းဂျိဘူတာ''' (妙心寺駅, Myōshinji-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]အတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ]]တွင် ခရီးစတင်ကာ [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ]]တွင် ခရီးဆုံးသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] mt4sgwou3wcytg97fneq8zkbb4nzhku 1029286 1029285 2026-05-03T14:00:36Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029286 wikitext text/x-wiki '''မယောရှင်းဂျိဘူတာ''' (妙心寺駅, Myōshinji-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]အတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ]]တွင် ခရီးစတင်ကာ [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ]]တွင် ခရီးဆုံးသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]] qma9nq45q1i9qt580zy4k47bmc5t7g4 1029287 1029286 2026-05-03T14:01:17Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1029287 wikitext text/x-wiki '''မယောရှင်းဂျိဘူတာ''' (妙心寺駅, Myōshinji-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]အတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ]]တွင် ခရီးစတင်ကာ [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ]]တွင် ခရီးဆုံးသည်။ ==ဘူတာပုံစံ== ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]] ix4cccd7iozaqw7aftwix6ie667c9gb 1029288 1029287 2026-05-03T14:02:43Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကပ်လျက်ဘူတာများ */ 1029288 wikitext text/x-wiki '''မယောရှင်းဂျိဘူတာ''' (妙心寺駅, Myōshinji-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]အတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ]]တွင် ခရီးစတင်ကာ [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ]]တွင် ခရီးဆုံးသည်။ ==ဘူတာပုံစံ== ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Kitano Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း}}]]|col=#32536d|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[အိုမုရိနင်းနဂျိဘူတာ|အိုမုရိနင်းနဂျိ]] (B5)|next=[[ရောအန်းဂျိဘူတာ|ရောအန်းဂျိ]] (B7)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]] jvsazt47cixcfmw4j6f6ndr1cxcw1it 1029289 1029288 2026-05-03T14:02:58Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပြင်ပလင့်များ */ 1029289 wikitext text/x-wiki '''မယောရှင်းဂျိဘူတာ''' (妙心寺駅, Myōshinji-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]အတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ]]တွင် ခရီးစတင်ကာ [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ]]တွင် ခရီးဆုံးသည်။ ==ဘူတာပုံစံ== ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Kitano Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း}}]]|col=#32536d|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[အိုမုရိနင်းနဂျိဘူတာ|အိုမုရိနင်းနဂျိ]] (B5)|next=[[ရောအန်းဂျိဘူတာ|ရောအန်းဂျိ]] (B7)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Myōshinji Station}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} {{Randen Kitano Line}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]] j82w586xtvhwz7rty4ohwcb80ojr2hf 1029290 1029289 2026-05-03T14:05:26Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ဘူတာပုံစံ */ 1029290 wikitext text/x-wiki '''မယောရှင်းဂျိဘူတာ''' (妙心寺駅, Myōshinji-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]အတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ]]တွင် ခရီးစတင်ကာ [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ]]တွင် ခရီးဆုံးသည်။ ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် မြေပြင်ညီတွင် တည်ဆောက်ထားသည့် မျက်နှာချင်းဆိုင်ပလက်ဖောင်းနှစ်ခု ရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၁) သည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ]]သို့ သွားသည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။ ထို့နောက်တွင် [[ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်း]]နှင့် ချိတ်ဆက်သွားသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၂) သည် [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ]]သို့သွားသည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။<ref name="planner" /> ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Kitano Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း}}]]|col=#32536d|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[အိုမုရိနင်းနဂျိဘူတာ|အိုမုရိနင်းနဂျိ]] (B5)|next=[[ရောအန်းဂျိဘူတာ|ရောအန်းဂျိ]] (B7)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Myōshinji Station}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} {{Randen Kitano Line}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]] r3ga50e5cs920wpabsud4la5f4qkhry 1029291 1029290 2026-05-03T14:06:56Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1029291 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = မယောရှင်းဂျိဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|妙心寺駅|みょうしんじ}} | native_name_lang = ja | image = 京福妙心寺駅.JPG | alt = Staggered station platforms, 2007 | caption = ပလက်ဖောင်းများ၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ် | address = [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]] | borough = [[ကျိုတိုစီရင်စု]] | country = [[ဂျပန်]] | coordinates = {{coord|35.0264450|N|135.7181860|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = 1.3km from {{STN|Kitano-Hakubaichō|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = At-grade | parking = | bicycle = | accessible = | code = B6 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/myoshinji.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|1925|11|03}} | closed = <!-- N/A --> | passengers = 0.2 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} '''မယောရှင်းဂျိဘူတာ''' (妙心寺駅, Myōshinji-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]အတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ]]တွင် ခရီးစတင်ကာ [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ]]တွင် ခရီးဆုံးသည်။ ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် မြေပြင်ညီတွင် တည်ဆောက်ထားသည့် မျက်နှာချင်းဆိုင်ပလက်ဖောင်းနှစ်ခု ရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၁) သည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ]]သို့ သွားသည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။ ထို့နောက်တွင် [[ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်း]]နှင့် ချိတ်ဆက်သွားသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၂) သည် [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ]]သို့သွားသည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။<ref name="planner" /> ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Kitano Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း}}]]|col=#32536d|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[အိုမုရိနင်းနဂျိဘူတာ|အိုမုရိနင်းနဂျိ]] (B5)|next=[[ရောအန်းဂျိဘူတာ|ရောအန်းဂျိ]] (B7)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Myōshinji Station}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} {{Randen Kitano Line}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]] itsk85pnhpu1jd24ms7qmah0uhd6eig 1029292 1029291 2026-05-03T14:07:51Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1029292 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = မယောရှင်းဂျိဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|妙心寺駅|みょうしんじ}} | native_name_lang = ja | image = 京福妙心寺駅.JPG | alt = Staggered station platforms, 2007 | caption = ပလက်ဖောင်းများ၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ် | address = [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]] | borough = [[ကျိုတိုစီရင်စု]] | country = [[ဂျပန်]] | coordinates = {{coord|35.0264450|N|135.7181860|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = 1.3km from {{STN|Kitano-Hakubaichō|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = At-grade | parking = | bicycle = | accessible = | code = B6 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/myoshinji.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|1925|11|03}} | closed = <!-- N/A --> | passengers = 0.2 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} '''မယောရှင်းဂျိဘူတာ''' (妙心寺駅, Myōshinji-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]အတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ]]တွင် ခရီးစတင်ကာ [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ]]တွင် ခရီးဆုံးသည်။ ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် မြေပြင်ညီတွင် တည်ဆောက်ထားသည့် မျက်နှာချင်းဆိုင်ပလက်ဖောင်းနှစ်ခု ရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၁) သည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ]]သို့ သွားသည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။ ထို့နောက်တွင် [[ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်း]]နှင့် ချိတ်ဆက်သွားသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၂) သည် [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ]]သို့သွားသည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။<ref name="planner" /> ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Kitano Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း}}]]|col=#32536d|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[အိုမုရိနင်းနဂျိဘူတာ|အိုမုရိနင်းနဂျိ]] (B5)|next=[[ရောအန်းဂျိဘူတာ|ရောအန်းဂျိ]] (B7)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Myōshinji Station}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} {{Randen Kitano Line}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/myoshinji.php | script-title=ja:妙心寺 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/335664864 | title = Node: Myoshinji (335664864) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=妙心寺&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]] h2x3axqb9ma2hw9feensf3g03d5ihcx 0 285229 1029294 2026-05-03T14:12:55Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အိုမုရိုနင်းနဂျိဘူတာ''' (御室仁和寺駅, Omuro-Ninnaji-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1029294 wikitext text/x-wiki '''အိုမုရိုနင်းနဂျိဘူတာ''' (御室仁和寺駅, Omuro-Ninnaji-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည့် ဘူတာဖြစ်သည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]အတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ]]တွင် ခရီးစတင်ကာ [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ]]တွင် ခရီးဆုံးသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} d5z67u76jj3klzim98hb8hhfpj4wia3 1029296 1029294 2026-05-03T14:13:13Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029296 wikitext text/x-wiki '''အိုမုရိုနင်းနဂျိဘူတာ''' (御室仁和寺駅, Omuro-Ninnaji-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည့် ဘူတာဖြစ်သည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]အတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ]]တွင် ခရီးစတင်ကာ [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ]]တွင် ခရီးဆုံးသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] 42zwn1lq0asdxr3x6r81d2ih5j8nhwx 1029297 1029296 2026-05-03T14:13:25Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029297 wikitext text/x-wiki '''အိုမုရိုနင်းနဂျိဘူတာ''' (御室仁和寺駅, Omuro-Ninnaji-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည့် ဘူတာဖြစ်သည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]အတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ]]တွင် ခရီးစတင်ကာ [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ]]တွင် ခရီးဆုံးသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] ncv642livha60u2hro7d9ck3c7ms9ee 1029298 1029297 2026-05-03T14:13:37Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029298 wikitext text/x-wiki '''အိုမုရိုနင်းနဂျိဘူတာ''' (御室仁和寺駅, Omuro-Ninnaji-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည့် ဘူတာဖြစ်သည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]အတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ]]တွင် ခရီးစတင်ကာ [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ]]တွင် ခရီးဆုံးသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] 0i10v3k48eidjpsmw4ifepbpggalz72 1029299 1029298 2026-05-03T14:13:50Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029299 wikitext text/x-wiki '''အိုမုရိုနင်းနဂျိဘူတာ''' (御室仁和寺駅, Omuro-Ninnaji-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည့် ဘူတာဖြစ်သည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]အတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ]]တွင် ခရီးစတင်ကာ [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ]]တွင် ခရီးဆုံးသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]] 279sqb544vsciqoke5t6hq7g0lg9j5b 1029300 1029299 2026-05-03T14:14:26Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1029300 wikitext text/x-wiki '''အိုမုရိုနင်းနဂျိဘူတာ''' (御室仁和寺駅, Omuro-Ninnaji-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည့် ဘူတာဖြစ်သည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]အတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ]]တွင် ခရီးစတင်ကာ [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ]]တွင် ခရီးဆုံးသည်။ ==ဘူတာပုံစံ== ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]] 0ahk7k5fs677b99rypuze910ubvgduq 1029302 1029300 2026-05-03T14:18:24Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1029302 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = အိုမုရိုနင်းနဂျိဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|御室仁和寺駅|おむろにんなじ}} | native_name_lang = ja | image = File:Keifuku Railway Omuro-Ninnaji Station.JPG | alt = Station platforms, 2016 | caption = ပလက်ဖောင်းများ၊ ၂၀၁၆ | address = အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတိုမြို့ | borough = [[ကျိုတိုစီရင်စု]] | country = [[ဂျပန်]] | coordinates = {{coord|35.0264953|N|135.7138366|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = 1.7km from {{STN|Kitano-Hakubaichō|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = At-grade | parking = | bicycle = | accessible = | code = B5 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/omuro_ninnaji.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|1925|11|03}} | closed = <!-- N/A --> | passengers = 0.2 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} '''အိုမုရိုနင်းနဂျိဘူတာ''' (御室仁和寺駅, Omuro-Ninnaji-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည့် ဘူတာဖြစ်သည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]အတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ]]တွင် ခရီးစတင်ကာ [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ]]တွင် ခရီးဆုံးသည်။ ==ဘူတာပုံစံ== ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]] face018todc8qv0r85k27g56tnl60im 1029303 1029302 2026-05-03T14:18:58Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1029303 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = အိုမုရိုနင်းနဂျိဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|御室仁和寺駅|おむろにんなじ}} | native_name_lang = ja | image = File:Keifuku Railway Omuro-Ninnaji Station.JPG | alt = Station platforms, 2016 | caption = ပလက်ဖောင်းများ၊ ၂၀၁၆ | address = [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]] | borough = [[ကျိုတိုစီရင်စု]] | country = [[ဂျပန်]] | coordinates = {{coord|35.0264953|N|135.7138366|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = 1.7km from {{STN|Kitano-Hakubaichō|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = At-grade | parking = | bicycle = | accessible = | code = B5 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/omuro_ninnaji.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|1925|11|03}} | closed = <!-- N/A --> | passengers = 0.2 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} '''အိုမုရိုနင်းနဂျိဘူတာ''' (御室仁和寺駅, Omuro-Ninnaji-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည့် ဘူတာဖြစ်သည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]အတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ]]တွင် ခရီးစတင်ကာ [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ]]တွင် ခရီးဆုံးသည်။ ==ဘူတာပုံစံ== ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]] dndobp3lhyp00ke1avs92ebm1yjtpho 1029304 1029303 2026-05-03T14:19:37Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1029304 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = အိုမုရိုနင်းနဂျိဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|御室仁和寺駅|おむろにんなじ}} | native_name_lang = ja | image = File:Keifuku Railway Omuro-Ninnaji Station.JPG | alt = Station platforms, 2016 | caption = ပလက်ဖောင်းများ၊ ၂၀၁၆ | address = [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]] | borough = [[ကျိုတိုစီရင်စု]] | country = [[ဂျပန်]] | coordinates = {{coord|35.0264953|N|135.7138366|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = 1.7km from {{STN|Kitano-Hakubaichō|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = At-grade | parking = | bicycle = | accessible = | code = B5 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/omuro_ninnaji.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|1925|11|03}} | closed = <!-- N/A --> | passengers = 0.2 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} '''အိုမုရိုနင်းနဂျိဘူတာ''' (御室仁和寺駅, Omuro-Ninnaji-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည့် ဘူတာဖြစ်သည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]အတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ]]တွင် ခရီးစတင်ကာ [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ]]တွင် ခရီးဆုံးသည်။ ==ဘူတာပုံစံ== ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/omuro_ninnaji.php | script-title=ja:御室仁和寺 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/3031462392 | title = Node: Omuro-Ninnaji (3031462392) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=御室仁和寺&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]] 8gf0he0ml5bn75y5ra9wi2sjmcxjtmc 1029429 1029304 2026-05-04T10:17:33Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ဘူတာပုံစံ */ 1029429 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = အိုမုရိုနင်းနဂျိဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|御室仁和寺駅|おむろにんなじ}} | native_name_lang = ja | image = File:Keifuku Railway Omuro-Ninnaji Station.JPG | alt = Station platforms, 2016 | caption = ပလက်ဖောင်းများ၊ ၂၀၁၆ | address = [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]] | borough = [[ကျိုတိုစီရင်စု]] | country = [[ဂျပန်]] | coordinates = {{coord|35.0264953|N|135.7138366|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = 1.7km from {{STN|Kitano-Hakubaichō|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = At-grade | parking = | bicycle = | accessible = | code = B5 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/omuro_ninnaji.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|1925|11|03}} | closed = <!-- N/A --> | passengers = 0.2 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} '''အိုမုရိုနင်းနဂျိဘူတာ''' (御室仁和寺駅, Omuro-Ninnaji-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည့် ဘူတာဖြစ်သည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]အတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ]]တွင် ခရီးစတင်ကာ [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ]]တွင် ခရီးဆုံးသည်။ ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် ပလက်ဖောင်းနှစ်ခု ပါရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၁) သည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခိတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]]သို့ သွားသည့် ရထားများအတွက်ဖြစ်သည်။ ထို့နောက်တွင် [[ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်း]]နှင့် ချိတ်ဆက်သွားသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၂) သည် [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ|ခိတနိုဟခုဘိုင်းချော]]သို့သွားသည့် ရထားများအတွက် ဖြစ်သည်။ ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/omuro_ninnaji.php | script-title=ja:御室仁和寺 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/3031462392 | title = Node: Omuro-Ninnaji (3031462392) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=御室仁和寺&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]] ogsi73npga0ybm6lnaacvo90oimgm8s 1029430 1029429 2026-05-04T10:18:47Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကပ်လျက်ဘူတာများ */ 1029430 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = အိုမုရိုနင်းနဂျိဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|御室仁和寺駅|おむろにんなじ}} | native_name_lang = ja | image = File:Keifuku Railway Omuro-Ninnaji Station.JPG | alt = Station platforms, 2016 | caption = ပလက်ဖောင်းများ၊ ၂၀၁၆ | address = [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]] | borough = [[ကျိုတိုစီရင်စု]] | country = [[ဂျပန်]] | coordinates = {{coord|35.0264953|N|135.7138366|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = 1.7km from {{STN|Kitano-Hakubaichō|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = At-grade | parking = | bicycle = | accessible = | code = B5 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/omuro_ninnaji.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|1925|11|03}} | closed = <!-- N/A --> | passengers = 0.2 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} '''အိုမုရိုနင်းနဂျိဘူတာ''' (御室仁和寺駅, Omuro-Ninnaji-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည့် ဘူတာဖြစ်သည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]အတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ]]တွင် ခရီးစတင်ကာ [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ]]တွင် ခရီးဆုံးသည်။ ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် ပလက်ဖောင်းနှစ်ခု ပါရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၁) သည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခိတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]]သို့ သွားသည့် ရထားများအတွက်ဖြစ်သည်။ ထို့နောက်တွင် [[ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်း]]နှင့် ချိတ်ဆက်သွားသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၂) သည် [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ|ခိတနိုဟခုဘိုင်းချော]]သို့သွားသည့် ရထားများအတွက် ဖြစ်သည်။ ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Kitano Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း}}]]|col=#32536d|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[အုတနိုဘူတာ|အုတနို]] (B4)|next=[[မယောရှင်းဂျိဘူတာ|မယောရှင်းဂျိ]] (B6)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/omuro_ninnaji.php | script-title=ja:御室仁和寺 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/3031462392 | title = Node: Omuro-Ninnaji (3031462392) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=御室仁和寺&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]] 9dl07p1hxz5vkexy1nq2upaosi8t3wn 1029431 1029430 2026-05-04T10:19:13Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပြင်ပလင့်များ */ 1029431 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = အိုမုရိုနင်းနဂျိဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|御室仁和寺駅|おむろにんなじ}} | native_name_lang = ja | image = File:Keifuku Railway Omuro-Ninnaji Station.JPG | alt = Station platforms, 2016 | caption = ပလက်ဖောင်းများ၊ ၂၀၁၆ | address = [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]] | borough = [[ကျိုတိုစီရင်စု]] | country = [[ဂျပန်]] | coordinates = {{coord|35.0264953|N|135.7138366|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = 1.7km from {{STN|Kitano-Hakubaichō|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = At-grade | parking = | bicycle = | accessible = | code = B5 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/omuro_ninnaji.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|1925|11|03}} | closed = <!-- N/A --> | passengers = 0.2 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} '''အိုမုရိုနင်းနဂျိဘူတာ''' (御室仁和寺駅, Omuro-Ninnaji-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည့် ဘူတာဖြစ်သည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]အတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ]]တွင် ခရီးစတင်ကာ [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ]]တွင် ခရီးဆုံးသည်။ ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် ပလက်ဖောင်းနှစ်ခု ပါရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၁) သည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခိတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]]သို့ သွားသည့် ရထားများအတွက်ဖြစ်သည်။ ထို့နောက်တွင် [[ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်း]]နှင့် ချိတ်ဆက်သွားသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၂) သည် [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ|ခိတနိုဟခုဘိုင်းချော]]သို့သွားသည့် ရထားများအတွက် ဖြစ်သည်။ ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Kitano Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း}}]]|col=#32536d|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[အုတနိုဘူတာ|အုတနို]] (B4)|next=[[မယောရှင်းဂျိဘူတာ|မယောရှင်းဂျိ]] (B6)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Omuro-Ninnaji Station}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} {{Randen Kitano Line}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/omuro_ninnaji.php | script-title=ja:御室仁和寺 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/3031462392 | title = Node: Omuro-Ninnaji (3031462392) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=御室仁和寺&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]] nrizck2lj4a1qzp19emo7up4plhh58d 3 285230 1029309 2026-05-03T14:54:17Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1029309 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် ShineBoBo01 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၅၄၊ ၃ မေ ၂၀၂၆ (UTC) t81vdncwgsnvr04x63ffbaiewp6t7mb 3 285231 1029312 2026-05-03T15:54:27Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1029312 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Taiga Tendo ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၅၄၊ ၃ မေ ၂၀၂၆ (UTC) bvkjdw6fvlwp158bdx8f8hm278qxv8g 3 285232 1029319 2026-05-03T18:54:55Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1029319 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Conkaan ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၅၄၊ ၃ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 3byljslvmm2buakhgjlkdtiu0cahoct 3 285233 1029320 2026-05-03T18:55:05Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1029320 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-26943-72 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၅၅၊ ၃ မေ ၂၀၂၆ (UTC) lspw7zi9wwgxke3bhx6c164qc4jxi6j 3 285234 1029321 2026-05-03T18:55:15Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1029321 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Ba Hein Aung ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၅၅၊ ၃ မေ ၂၀၂၆ (UTC) r9nsujk4rsgbfib2slqkwmkxmqrnnzf 3 285235 1029322 2026-05-03T18:55:25Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1029322 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Mgzinphyoaung ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၅၅၊ ၃ မေ ၂၀၂၆ (UTC) hoele0fx7w2pce0tfdpnn9vh59xhce2 3 285236 1029323 2026-05-03T18:55:35Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1029323 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-25112-11 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၅၅၊ ၃ မေ ၂၀၂၆ (UTC) h9jhudflz2qwlq2ttni8ljnysry4xy6 3 285237 1029324 2026-05-03T19:55:45Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1029324 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Ingyinsan16 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၉:၅၅၊ ၃ မေ ၂၀၂၆ (UTC) fmotb2hxz9wf3f0zbpc2p3itbi40ng1 3 285238 1029326 2026-05-04T01:56:40Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1029326 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Saw bk ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၅၆၊ ၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) a0prc4s0n0uyqpj9pfiwf4zdnpg9fwm 3 285239 1029327 2026-05-04T01:56:50Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1029327 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Xenoral123 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၅၆၊ ၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) hykpf23y2lm5tha45fgzlxd5cnufwm8 0 285240 1029328 2026-05-04T02:15:27Z Chenzeyan29 141880 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1352176197|Sinitic languages]]" 1029328 wikitext text/x-wiki {{Infobox ဘာသာစကားမိသားစု|name=Sinitic|altname=Chinese|region=[[East Asia]], [[Southeast Asia]], [[Central Asia]], [[North Asia]], and other [[Overseas Chinese|Overseas Communities]]|protoname=[[Proto-Sinitic]]|familycolor=Sino-Tibetan|child1=[[Chinese language|Chinese]]|child2=?[[Macro-Bai languages|Macro-Bai]]|iso5=zhx|glotto=sini1245|glottoname=Sinitic|glotto2=macr1275|glottoname2=Macro-Bai|ethnicity=[[Han Chinese]], [[Hui people|Hui]], [[Chuanqing people|Chuanqing]], [[Yao people (Asia)|Yao]], [[She people|She]], [[Bai people|Bai]], [[Longjia people|Longjia]]|map=Map of sinitic languages full-en.svg|mapcaption=Map of Chinese dialect groups}} <references /> '''တရုတ်ဘာသာစကားများ''' ( {{Lang-zh}} ဘာသာစကား အဖြစ်လည်း လူသိများသော '''ဆိုင်နက်တစ် ဘာသာစကားများ''' {{Efn|From Late Latin {{lang|la|Sīnae}}, 'the Chinese', probably from Arabic {{tlit|ar|Ṣīn}} 'China', from the Chinese dynastic name [[Qin dynasty|Qin]]. (''[[OED]]''). In 1982, [[Paul K. Benedict]] proposed a subgroup of Sino-Tibetan called "Sinitic" comprising [[Bai language|Bai]] and Chinese.{{sfnp|Wang|2005|p=107}} The precise affiliation of Bai remains uncertain{{sfnp|Wang|2005|p=122}} and the term ''Sinitic'' is usually used as a synonym for Chinese, especially when viewed as a language family rather than as a language.{{sfnp|Mair|1991|p=3}}}} ), <ref>{{Cite web |last=Egerod |first=Søren Christian |title=Chinese languages |url=https://www.britannica.com/topic/Chinese-languages |archive-url=https://web.archive.org/web/20250721114636/https://www.britannica.com/topic/Chinese-languages |archive-date=2025-07-21 |access-date= |website=Encyclopaedia Britannica |language=}}</ref> သည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဘက် ဘာသာစကားမိသားစု၏]] အဓိက ဌာနခွဲတစ်ခုဖြစ်သည့် [[အရှေ့အာရှ]] ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာဘာသာစကား [[ဘာသာစကား မိသားစု|အုပ်စု]] တစ်ခုဖြစ်သည်။ တရုတ်ဘာသာစကားများနှင့် ကျန်မိသားစုဝင်ဘာသာစကားများ ( [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ]] ) အကြား အဓိကကွဲပြားမှုတစ်ခုရှိသည်ဟု မကြာခဏ အဆိုပြုလေ့ရှိသည်။ ဤအမြင်ကို သုတေသီအချို့က ငြင်းပယ်ထားသော်လည်း {{Sfnp|van Driem|2001}} အခြားသူများကြားတွင် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ ထောက်ခံမှုကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite journal |last=Zhang |first=Menghan |year=2019 |title=Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China in the Late Neolithic |journal=Nature |volume=569 |issue=7754 |pages=112–115 |bibcode=2019Natur.569..112Z |doi=10.1038/s41586-019-1153-z |issn=1476-4687 |pmid=31019300 |s2cid=129946000}}</ref> {{Sfnp|Sagart|Jacques|Lai|Ryder|2019}}အမျိုးအစားခွဲခြားရန်ခက်ခဲသော မက်ခရို-ဘိုင်ဘာသာစကားများသည် ရှေးဟောင်းတရုတ်ဘာသာစကား ၏ ဆင်းသက်လာမှုတစ်ခု ဖြစ်နိုင်ပြီး ထို့ကြောင့် Sinitic လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ မဟုတ်ပါက Sinitic ကို မျှဝေထားသော ဘာသာစကားဆင့်ကဲဖြစ်စဉ် နှင့် စာရေးသားစနစ် (ဆိုလိုသည်မှာ ရေးသားထားသော တရုတ်ဘာသာစကား ) ဖြင့် ပေါင်းစည်းထားသော တရုတ်ဘာသာစကားမျိုးကွဲ များစွာဖြင့်သာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားပြီး "Sinitic" ဟူသော အသုံးအနှုန်းကို အသုံးပြုခြင်းသည် [[တရုတ်ဘာသာစကား|တရုတ်ဘာသာစကားသည်]] တစ်ခုတည်းသော ဘာသာစကား၏ မျိုးကွဲများထက် ကွဲပြားသော ဘာသာစကားများ၏ မိသားစုတစ်ခုဖြစ်သည်ဟူသော ဘာသာစကားဆိုင်ရာအမြင်ကို ထင်ဟပ်စေနိုင်သည်။ ptcowwplt9frfe52v9ux2osw28dkia2 1029392 1029328 2026-05-04T08:09:37Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1029392 wikitext text/x-wiki '''တရုတ်ဘာသာစကားများ''' ({{Lang-zh|汉语族}}) သို့မဟုတ် '''ဆိုင်နက်တစ် ဘာသာစကားများ''' (Sinitic languages){{Efn|Late Latin ဘာသာစကား ''Sīnae'' (တရုတ်များ) မှ ဆင်းသက်လာပြီး အာရပ်ဘာသာစကား ''Ṣīn'' (တရုတ်ပြည်) မှတစ်ဆင့် တရုတ်မင်းဆက်အမည် [[Qin dynasty|ချင်းမင်းဆက် (Qin)]] မှ လာခြင်း ဖြစ်နိုင်သည် (''[[OED]]'')။ ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် [[Paul K. Benedict]] က [[Bai language|ဘိုင်ဘာသာစကား]] နှင့် တရုတ်ဘာသာစကားတို့ ပါဝင်သော "Sinitic" ဟုခေါ်သော တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဝင် အုပ်စုခွဲတစ်ခုကို အဆိုပြုခဲ့သည်။{{sfnp|Wang|2005|p=107}} ဘိုင်ဘာသာစကား၏ တိကျသော ဆက်နွှယ်မှုမှာ မရေရာသေးသော်လည်း{{sfnp|Wang|2005|p=122}} "Sinitic" ဟူသော အသုံးအနှုန်းကို ပုံမှန်အားဖြင့် တရုတ်ဘာသာစကား၏ အဓိပ္ပာယ်တူအဖြစ် အသုံးပြုလေ့ရှိပြီး အထူးသဖြင့် ၎င်းကို ဘာသာစကားတစ်ခုတည်းထက် ဘာသာစကားမိသားစုတစ်ခုအဖြစ် ရှုမြင်သည့်အခါတွင် ပိုမိုအသုံးပြုသည်။{{sfnp|Mair|1991|p=3}}}} သည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစု]]၏ အဓိက အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Egerod |first=Søren Christian |title=Chinese languages |url=https://www.britannica.com/topic/Chinese-languages |archive-url=https://web.archive.org/web/20250721114636/https://www.britannica.com/topic/Chinese-languages |archive-date=2025-07-21 |access-date= |website=Encyclopaedia Britannica |language=}}</ref>ထိုဘာသာစကားအုပ်စုသည် [[အရှေ့အာရှ]] ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာဘာသာစကား [[ဘာသာစကား မိသားစု|အုပ်စု]] တစ်ခုဖြစ်သည်။ တရုတ်ဘာသာစကားများနှင့် ကျန်မိသားစုဝင်ဘာသာစကားများ ( [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ]] ) အကြား အဓိကကွဲပြားမှုတစ်ခုရှိသည်ဟု မကြာခဏ အဆိုပြုလေ့ရှိသည်။ ဤအမြင်ကို သုတေသီအချို့က ငြင်းပယ်ထားသော်လည်း {{Sfnp|van Driem|2001}} အခြားပညာရှင်များအကြားတွင် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ ထောက်ခံမှုကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite journal |last=Zhang |first=Menghan |year=2019 |title=Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China in the Late Neolithic |journal=Nature |volume=569 |issue=7754 |pages=112–115 |bibcode=2019Natur.569..112Z |doi=10.1038/s41586-019-1153-z |issn=1476-4687 |pmid=31019300 |s2cid=129946000}}</ref> {{Sfnp|Sagart|Jacques|Lai|Ryder|2019}} {{Infobox ဘာသာစကားမိသားစု |name=Sinitic |altname=တရုတ်ဘာသာစကားများ |region=[[အရှေ့အာရှ]]၊ [[အရှေ့တောင်အာရှ]]၊ [[အလယ်အာရှ]]၊ [[မြောက်အာရှ]] နှင့် အခြား [[Overseas Chinese|ပြည်ပရောက် တရုတ်လူမျိုးစုများ]] |protoname=[[Proto-Sinitic]] |familycolor=Sino-Tibetan |child1=[[Chinese language|တရုတ်ဘာသာစကား]] |child2=?[[Macro-Bai languages|မက်ခရို-ဘိုင် ဘာသာစကားများ]] |iso5=zhx |glotto=sini1245 |glottoname=Sinitic |glotto2=macr1275 |glottoname2=Macro-Bai |ethnicity=[[Han Chinese|ဟန်တရုတ်]]၊ [[Hui people|ဟွေလူမျိုး]]၊ [[Chuanqing people|ချွမ်းချင်းလူမျိုး]]၊ [[Yao people (Asia)|ယောင်လူမျိုး]]၊ [[She people|ရှီလူမျိုး]]၊ [[Bai people|ဘိုင်လူမျိုး]]၊ [[Longjia people|လုံကျားလူမျိုး]] |map=Map of sinitic languages full-en.svg |mapcaption=တရုတ်ဘာသာစကားစုများ ပြမြေပုံ }} အမျိုးအစားခွဲခြားရန် ခက်ခဲသော မက်ခရို-ဘိုင် (Macro-Bai) ဘာသာစကားများသည် ရှေးဟောင်းတရုတ်ဘာသာစကားမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်နိုင်ပြီး ထို့ကြောင့် Sinitic အုပ်စုဝင်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ မဟုတ်ပါက Sinitic ကို မျှဝေထားသော ဘာသာစကားဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်နှင့် စာရေးသားစနစ် (ဆိုလိုသည်မှာ [[တရုတ်စာ|တရုတ်အရေးအသား]]) ဖြင့် ပေါင်းစည်းထားသော တရုတ်ဘာသာစကားမျိုးကွဲများစွာဖြင့်သာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုသည်။ "Sinitic" ဟူသော အသုံးအနှုန်းကို အသုံးပြုခြင်းသည် [[တရုတ်ဘာသာစကား]]သည် တစ်ခုတည်းသော ဘာသာစကား၏ မျိုးကွဲများထက် ကွဲပြားသော ဘာသာစကားများ၏ မိသားစုတစ်ခုဖြစ်သည်ဟူသော ဘာသာစကားဆိုင်ရာ အမြင်ကို ထင်ဟပ်စေခြင်းဖြစ်သည်။ o2j1ljwzihw6g2nak9xrvtasppj7zxa 1029394 1029392 2026-05-04T08:12:03Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1029394 wikitext text/x-wiki '''တရုတ်ဘာသာစကားများ''' ({{Lang-zh|汉语族}}) သို့မဟုတ် '''ဆိုင်နက်တစ် ဘာသာစကားများ''' (Sinitic languages){{Efn|Late Latin ဘာသာစကား ''Sīnae'' (တရုတ်များ) မှ ဆင်းသက်လာပြီး အာရပ်ဘာသာစကား ''Ṣīn'' (တရုတ်ပြည်) မှတစ်ဆင့် တရုတ်မင်းဆက်အမည် [[Qin dynasty|ချင်းမင်းဆက် (Qin)]] မှ လာခြင်း ဖြစ်နိုင်သည် (''[[OED]]'')။ ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် [[Paul K. Benedict]] က [[Bai language|ဘိုင်ဘာသာစကား]] နှင့် တရုတ်ဘာသာစကားတို့ ပါဝင်သော "Sinitic" ဟုခေါ်သော တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဝင် အုပ်စုခွဲတစ်ခုကို အဆိုပြုခဲ့သည်။{{sfnp|Wang|2005|p=107}} ဘိုင်ဘာသာစကား၏ တိကျသော ဆက်နွှယ်မှုမှာ မရေရာသေးသော်လည်း{{sfnp|Wang|2005|p=122}} "Sinitic" ဟူသော အသုံးအနှုန်းကို ပုံမှန်အားဖြင့် တရုတ်ဘာသာစကား၏ အဓိပ္ပာယ်တူအဖြစ် အသုံးပြုလေ့ရှိပြီး အထူးသဖြင့် ၎င်းကို ဘာသာစကားတစ်ခုတည်းထက် ဘာသာစကားမိသားစုတစ်ခုအဖြစ် ရှုမြင်သည့်အခါတွင် ပိုမိုအသုံးပြုသည်။{{sfnp|Mair|1991|p=3}}}} သည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစု]]၏ အဓိက အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Egerod |first=Søren Christian |title=Chinese languages |url=https://www.britannica.com/topic/Chinese-languages |archive-url=https://web.archive.org/web/20250721114636/https://www.britannica.com/topic/Chinese-languages |archive-date=2025-07-21 |access-date= |website=Encyclopaedia Britannica |language=}}</ref>ထိုဘာသာစကားအုပ်စုသည် [[အရှေ့အာရှ]] ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာဘာသာစကား [[ဘာသာစကား မိသားစု|အုပ်စု]] တစ်ခုဖြစ်သည်။ တရုတ်ဘာသာစကားများနှင့် ကျန်မိသားစုဝင်ဘာသာစကားများ ( [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ]] ) အကြား အဓိကကွဲပြားမှုတစ်ခုရှိသည်ဟု မကြာခဏ အဆိုပြုလေ့ရှိသည်။<ref>{{Cite journal |last=Zhang |first=Menghan |year=2019 |title=Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China in the Late Neolithic |journal=Nature |volume=569 |issue=7754 |pages=112–115 |bibcode=2019Natur.569..112Z |doi=10.1038/s41586-019-1153-z |issn=1476-4687 |pmid=31019300 |s2cid=129946000}}</ref> {{Sfnp|Sagart|Jacques|Lai|Ryder|2019}} {{Infobox ဘာသာစကားမိသားစု |name=Sinitic |altname=တရုတ်ဘာသာစကားများ |region=[[အရှေ့အာရှ]]၊ [[အရှေ့တောင်အာရှ]]၊ [[အလယ်အာရှ]]၊ [[မြောက်အာရှ]] နှင့် အခြား [[Overseas Chinese|ပြည်ပရောက် တရုတ်လူမျိုးစုများ]] |protoname=[[Proto-Sinitic]] |familycolor=Sino-Tibetan |child1=[[Chinese language|တရုတ်ဘာသာစကား]] |child2=?[[Macro-Bai languages|မက်ခရို-ဘိုင် ဘာသာစကားများ]] |iso5=zhx |glotto=sini1245 |glottoname=Sinitic |glotto2=macr1275 |glottoname2=Macro-Bai |ethnicity=[[Han Chinese|ဟန်တရုတ်]]၊ [[Hui people|ဟွေလူမျိုး]]၊ [[Chuanqing people|ချွမ်းချင်းလူမျိုး]]၊ [[Yao people (Asia)|ယောင်လူမျိုး]]၊ [[She people|ရှီလူမျိုး]]၊ [[Bai people|ဘိုင်လူမျိုး]]၊ [[Longjia people|လုံကျားလူမျိုး]] |map=Map of sinitic languages full-en.svg |mapcaption=တရုတ်ဘာသာစကားစုများ ပြမြေပုံ }} အမျိုးအစားခွဲခြားရန် ခက်ခဲသော မက်ခရို-ဘိုင် (Macro-Bai) ဘာသာစကားများသည် ရှေးဟောင်းတရုတ်ဘာသာစကားမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်နိုင်ပြီး ထို့ကြောင့် Sinitic အုပ်စုဝင်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ မဟုတ်ပါက Sinitic ကို မျှဝေထားသော ဘာသာစကားဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်နှင့် စာရေးသားစနစ် (ဆိုလိုသည်မှာ [[တရုတ်စာ|တရုတ်အရေးအသား]]) ဖြင့် ပေါင်းစည်းထားသော တရုတ်ဘာသာစကားမျိုးကွဲများစွာဖြင့်သာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုသည်။ "Sinitic" ဟူသော အသုံးအနှုန်းကို အသုံးပြုခြင်းသည် [[တရုတ်ဘာသာစကား]]သည် တစ်ခုတည်းသော ဘာသာစကား၏ မျိုးကွဲများထက် ကွဲပြားသော ဘာသာစကားများ၏ မိသားစုတစ်ခုဖြစ်သည်ဟူသော ဘာသာစကားဆိုင်ရာ အမြင်ကို ထင်ဟပ်စေခြင်းဖြစ်သည်။ r1nggrkwhn7akdezylsrysqks3hp0vv 1029395 1029394 2026-05-04T08:12:47Z Chenzeyan29 141880 [[တရုတ်ဘာသာစကားများ]] စာမျက်နှာကို [[တရုတ်နွယ်ဘာသာစကားများ]] သို့ Chenzeyan29က ရွှေ့ခဲ့သည်: စာလုံးပေါင်းအမှား 1029394 wikitext text/x-wiki '''တရုတ်ဘာသာစကားများ''' ({{Lang-zh|汉语族}}) သို့မဟုတ် '''ဆိုင်နက်တစ် ဘာသာစကားများ''' (Sinitic languages){{Efn|Late Latin ဘာသာစကား ''Sīnae'' (တရုတ်များ) မှ ဆင်းသက်လာပြီး အာရပ်ဘာသာစကား ''Ṣīn'' (တရုတ်ပြည်) မှတစ်ဆင့် တရုတ်မင်းဆက်အမည် [[Qin dynasty|ချင်းမင်းဆက် (Qin)]] မှ လာခြင်း ဖြစ်နိုင်သည် (''[[OED]]'')။ ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် [[Paul K. Benedict]] က [[Bai language|ဘိုင်ဘာသာစကား]] နှင့် တရုတ်ဘာသာစကားတို့ ပါဝင်သော "Sinitic" ဟုခေါ်သော တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဝင် အုပ်စုခွဲတစ်ခုကို အဆိုပြုခဲ့သည်။{{sfnp|Wang|2005|p=107}} ဘိုင်ဘာသာစကား၏ တိကျသော ဆက်နွှယ်မှုမှာ မရေရာသေးသော်လည်း{{sfnp|Wang|2005|p=122}} "Sinitic" ဟူသော အသုံးအနှုန်းကို ပုံမှန်အားဖြင့် တရုတ်ဘာသာစကား၏ အဓိပ္ပာယ်တူအဖြစ် အသုံးပြုလေ့ရှိပြီး အထူးသဖြင့် ၎င်းကို ဘာသာစကားတစ်ခုတည်းထက် ဘာသာစကားမိသားစုတစ်ခုအဖြစ် ရှုမြင်သည့်အခါတွင် ပိုမိုအသုံးပြုသည်။{{sfnp|Mair|1991|p=3}}}} သည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစု]]၏ အဓိက အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Egerod |first=Søren Christian |title=Chinese languages |url=https://www.britannica.com/topic/Chinese-languages |archive-url=https://web.archive.org/web/20250721114636/https://www.britannica.com/topic/Chinese-languages |archive-date=2025-07-21 |access-date= |website=Encyclopaedia Britannica |language=}}</ref>ထိုဘာသာစကားအုပ်စုသည် [[အရှေ့အာရှ]] ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာဘာသာစကား [[ဘာသာစကား မိသားစု|အုပ်စု]] တစ်ခုဖြစ်သည်။ တရုတ်ဘာသာစကားများနှင့် ကျန်မိသားစုဝင်ဘာသာစကားများ ( [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ]] ) အကြား အဓိကကွဲပြားမှုတစ်ခုရှိသည်ဟု မကြာခဏ အဆိုပြုလေ့ရှိသည်။<ref>{{Cite journal |last=Zhang |first=Menghan |year=2019 |title=Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China in the Late Neolithic |journal=Nature |volume=569 |issue=7754 |pages=112–115 |bibcode=2019Natur.569..112Z |doi=10.1038/s41586-019-1153-z |issn=1476-4687 |pmid=31019300 |s2cid=129946000}}</ref> {{Sfnp|Sagart|Jacques|Lai|Ryder|2019}} {{Infobox ဘာသာစကားမိသားစု |name=Sinitic |altname=တရုတ်ဘာသာစကားများ |region=[[အရှေ့အာရှ]]၊ [[အရှေ့တောင်အာရှ]]၊ [[အလယ်အာရှ]]၊ [[မြောက်အာရှ]] နှင့် အခြား [[Overseas Chinese|ပြည်ပရောက် တရုတ်လူမျိုးစုများ]] |protoname=[[Proto-Sinitic]] |familycolor=Sino-Tibetan |child1=[[Chinese language|တရုတ်ဘာသာစကား]] |child2=?[[Macro-Bai languages|မက်ခရို-ဘိုင် ဘာသာစကားများ]] |iso5=zhx |glotto=sini1245 |glottoname=Sinitic |glotto2=macr1275 |glottoname2=Macro-Bai |ethnicity=[[Han Chinese|ဟန်တရုတ်]]၊ [[Hui people|ဟွေလူမျိုး]]၊ [[Chuanqing people|ချွမ်းချင်းလူမျိုး]]၊ [[Yao people (Asia)|ယောင်လူမျိုး]]၊ [[She people|ရှီလူမျိုး]]၊ [[Bai people|ဘိုင်လူမျိုး]]၊ [[Longjia people|လုံကျားလူမျိုး]] |map=Map of sinitic languages full-en.svg |mapcaption=တရုတ်ဘာသာစကားစုများ ပြမြေပုံ }} အမျိုးအစားခွဲခြားရန် ခက်ခဲသော မက်ခရို-ဘိုင် (Macro-Bai) ဘာသာစကားများသည် ရှေးဟောင်းတရုတ်ဘာသာစကားမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်နိုင်ပြီး ထို့ကြောင့် Sinitic အုပ်စုဝင်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ မဟုတ်ပါက Sinitic ကို မျှဝေထားသော ဘာသာစကားဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်နှင့် စာရေးသားစနစ် (ဆိုလိုသည်မှာ [[တရုတ်စာ|တရုတ်အရေးအသား]]) ဖြင့် ပေါင်းစည်းထားသော တရုတ်ဘာသာစကားမျိုးကွဲများစွာဖြင့်သာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုသည်။ "Sinitic" ဟူသော အသုံးအနှုန်းကို အသုံးပြုခြင်းသည် [[တရုတ်ဘာသာစကား]]သည် တစ်ခုတည်းသော ဘာသာစကား၏ မျိုးကွဲများထက် ကွဲပြားသော ဘာသာစကားများ၏ မိသားစုတစ်ခုဖြစ်သည်ဟူသော ဘာသာစကားဆိုင်ရာ အမြင်ကို ထင်ဟပ်စေခြင်းဖြစ်သည်။ r1nggrkwhn7akdezylsrysqks3hp0vv 1029397 1029395 2026-05-04T08:17:39Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1029397 wikitext text/x-wiki '''တရုတ်ဘာသာစကားများ''' ({{Lang-zh|汉语族}}) သို့မဟုတ် '''ဆိုင်နက်တစ် ဘာသာစကားများ''' (Sinitic languages){{Efn|Late Latin ဘာသာစကား ''Sīnae'' (တရုတ်များ) မှ ဆင်းသက်လာပြီး အာရပ်ဘာသာစကား ''Ṣīn'' (တရုတ်ပြည်) မှတစ်ဆင့် တရုတ်မင်းဆက်အမည် [[Qin dynasty|ချင်းမင်းဆက် (Qin)]] မှ လာခြင်း ဖြစ်နိုင်သည် (''[[OED]]'')။ ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် [[Paul K. Benedict]] က [[Bai language|ဘိုင်ဘာသာစကား]] နှင့် တရုတ်ဘာသာစကားတို့ ပါဝင်သော "Sinitic" ဟုခေါ်သော တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဝင် အုပ်စုခွဲတစ်ခုကို အဆိုပြုခဲ့သည်။{{sfnp|Wang|2005|p=107}} ဘိုင်ဘာသာစကား၏ တိကျသော ဆက်နွှယ်မှုမှာ မရေရာသေးသော်လည်း{{sfnp|Wang|2005|p=122}} "Sinitic" ဟူသော အသုံးအနှုန်းကို ပုံမှန်အားဖြင့် တရုတ်ဘာသာစကား၏ အဓိပ္ပာယ်တူအဖြစ် အသုံးပြုလေ့ရှိပြီး အထူးသဖြင့် ၎င်းကို ဘာသာစကားတစ်ခုတည်းထက် ဘာသာစကားမိသားစုတစ်ခုအဖြစ် ရှုမြင်သည့်အခါတွင် ပိုမိုအသုံးပြုသည်။{{sfnp|Mair|1991|p=3}}}} သည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစု]]၏ အဓိက အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Egerod |first=Søren Christian |title=Chinese languages |url=https://www.britannica.com/topic/Chinese-languages |archive-url=https://web.archive.org/web/20250721114636/https://www.britannica.com/topic/Chinese-languages |archive-date=2025-07-21 |access-date= |website=Encyclopaedia Britannica |language=}}</ref>ထိုဘာသာစကားအုပ်စုသည် [[အရှေ့အာရှ]] ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာဘာသာစကား [[ဘာသာစကား မိသားစု|အုပ်စု]] တစ်ခုဖြစ်သည်။ တရုတ်ဘာသာစကားများနှင့် ကျန်မိသားစုဝင်ဘာသာစကားများ ( [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ]] ) အကြား အဓိကကွဲပြားမှုတစ်ခုရှိသည်ဟု မကြာခဏ အဆိုပြုလေ့ရှိသည်။<ref>{{Cite journal |last=Zhang |first=Menghan |year=2019 |title=Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China in the Late Neolithic |journal=Nature |volume=569 |issue=7754 |pages=112–115 |bibcode=2019Natur.569..112Z |doi=10.1038/s41586-019-1153-z |issn=1476-4687 |pmid=31019300 |s2cid=129946000}}</ref> {{Sfnp|Sagart|Jacques|Lai|Ryder|2019}} {{Infobox ဘာသာစကားမိသားစု |name=Sinitic |altname=တရုတ်ဘာသာစကားများ |region=[[အရှေ့အာရှ]]၊ [[အရှေ့တောင်အာရှ]]၊ [[အလယ်အာရှ]]၊ [[မြောက်အာရှ]] နှင့် အခြား [[ပြည်ပရောက် တရုတ်လူမျိုးစုများ]] |protoname=[[Proto-Sinitic]] |familycolor=Sino-Tibetan |child1=[[Chinese language|တရုတ်ဘာသာစကား]] |child2=?[[Macro-Bai languages|မက်ခရို-ဘိုင် ဘာသာစကားများ]] |iso5=zhx |glotto=sini1245 |glottoname=Sinitic |glotto2=macr1275 |glottoname2=Macro-Bai |ethnicity=[[ဟန်တရုတ်လူမျိုး|ဟန်တရုတ်]]၊ [[ဟွေလူမျိုး]]၊ [[Chuanqing people|ချွမ်းချင်းလူမျိုး]]၊ [[Yao people (Asia)|ယောင်လူမျိုး]]၊ [[She people|ရှီလူမျိုး]]၊ [[ပိုင်လူမျိုး|ဘိုင်လူမျိုး]]၊ [[Longjia people|လုံကျားလူမျိုး]] |map=Map of sinitic languages full-en.svg |mapcaption=တရုတ်ဘာသာစကားစုများ ပြမြေပုံ }} အမျိုးအစားခွဲခြားရန် ခက်ခဲသော မက်ခရို-ဘိုင် (Macro-Bai) ဘာသာစကားများသည် ရှေးဟောင်းတရုတ်ဘာသာစကားမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်နိုင်ပြီး ထို့ကြောင့် Sinitic အုပ်စုဝင်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ မဟုတ်ပါက Sinitic ကို မျှဝေထားသော ဘာသာစကားဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်နှင့် စာရေးသားစနစ် (ဆိုလိုသည်မှာ [[တရုတ်စာ|တရုတ်အရေးအသား]]) ဖြင့် ပေါင်းစည်းထားသော တရုတ်ဘာသာစကားမျိုးကွဲများစွာဖြင့်သာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုသည်။ "Sinitic" ဟူသော အသုံးအနှုန်းကို အသုံးပြုခြင်းသည် [[တရုတ်ဘာသာစကား]]သည် တစ်ခုတည်းသော ဘာသာစကား၏ မျိုးကွဲများထက် ကွဲပြားသော ဘာသာစကားများ၏ မိသားစုတစ်ခုဖြစ်သည်ဟူသော ဘာသာစကားဆိုင်ရာ အမြင်ကို ထင်ဟပ်စေခြင်းဖြစ်သည်။ 675nxe5lbrm4y1y5l9u464cbw3qdopa 1029398 1029397 2026-05-04T08:20:49Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1029398 wikitext text/x-wiki '''တရုတ်ဘာသာစကားများ''' ({{Lang-zh|汉语族}}) သို့မဟုတ် '''ဆိုင်နက်တစ် ဘာသာစကားများ''' (Sinitic languages){{Efn|Late Latin ဘာသာစကား ''Sīnae'' (တရုတ်များ) မှ ဆင်းသက်လာပြီး အာရပ်ဘာသာစကား ''Ṣīn'' (တရုတ်ပြည်) မှတစ်ဆင့် တရုတ်မင်းဆက်အမည် [[Qin dynasty|ချင်းမင်းဆက် (Qin)]] မှ လာခြင်း ဖြစ်နိုင်သည် (''[[OED]]'')။ ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် [[Paul K. Benedict]] က [[Bai language|ဘိုင်ဘာသာစကား]] နှင့် တရုတ်ဘာသာစကားတို့ ပါဝင်သော "Sinitic" ဟုခေါ်သော တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဝင် အုပ်စုခွဲတစ်ခုကို အဆိုပြုခဲ့သည်။{{sfnp|Wang|2005|p=107}} ဘိုင်ဘာသာစကား၏ တိကျသော ဆက်နွှယ်မှုမှာ မရေရာသေးသော်လည်း{{sfnp|Wang|2005|p=122}} "Sinitic" ဟူသော အသုံးအနှုန်းကို ပုံမှန်အားဖြင့် တရုတ်ဘာသာစကား၏ အဓိပ္ပာယ်တူအဖြစ် အသုံးပြုလေ့ရှိပြီး အထူးသဖြင့် ၎င်းကို ဘာသာစကားတစ်ခုတည်းထက် ဘာသာစကားမိသားစုတစ်ခုအဖြစ် ရှုမြင်သည့်အခါတွင် ပိုမိုအသုံးပြုသည်။{{sfnp|Mair|1991|p=3}}}} သည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစု]]၏ အဓိက အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Egerod |first=Søren Christian |title=Chinese languages |url=https://www.britannica.com/topic/Chinese-languages |archive-url=https://web.archive.org/web/20250721114636/https://www.britannica.com/topic/Chinese-languages |archive-date=2025-07-21 |access-date= |website=Encyclopaedia Britannica |language=}}</ref>ထိုဘာသာစကားအုပ်စုသည် [[အရှေ့အာရှ]] ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာဘာသာစကား [[ဘာသာစကား မိသားစု|အုပ်စု]] တစ်ခုဖြစ်သည်။ တရုတ်ဘာသာစကားများနှင့် ကျန်မိသားစုဝင်ဘာသာစကားများ ( [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ]] ) အကြား အဓိကကွဲပြားမှုတစ်ခုရှိသည်ဟု မကြာခဏ အဆိုပြုလေ့ရှိသည်။<ref>{{Cite journal |last=Zhang |first=Menghan |year=2019 |title=Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China in the Late Neolithic |journal=Nature |volume=569 |issue=7754 |pages=112–115 |bibcode=2019Natur.569..112Z |doi=10.1038/s41586-019-1153-z |issn=1476-4687 |pmid=31019300 |s2cid=129946000}}</ref> {{Sfnp|Sagart|Jacques|Lai|Ryder|2019}} {{Infobox ဘာသာစကားမိသားစု |name=Sinitic |altname=တရုတ်ဘာသာစကားများ |region=[[အရှေ့အာရှ]]၊ [[အရှေ့တောင်အာရှ]]၊ [[အလယ်အာရှ]]၊ [[မြောက်အာရှ]] နှင့် အခြား [[ပြည်ပရောက် တရုတ်လူမျိုးစုများ]] |protoname=[[Proto-Sinitic]] |familycolor=Sino-Tibetan |child1=[[Chinese language|တရုတ်ဘာသာစကား]] |child2=?[[Macro-Bai languages|မက်ခရို-ဘိုင် ဘာသာစကားများ]] |iso5=zhx |glotto=sini1245 |glottoname=Sinitic |glotto2=macr1275 |glottoname2=Macro-Bai |ethnicity=[[ဟန်တရုတ်လူမျိုး|ဟန်တရုတ်]]၊ [[ဟွေလူမျိုး]]၊ [[Chuanqing people|ချွမ်းချင်းလူမျိုး]]၊ [[Yao people (Asia)|ယောင်လူမျိုး]]၊ [[She people|ရှီလူမျိုး]]၊ [[ပိုင်လူမျိုး|ဘိုင်လူမျိုး]]၊ [[Longjia people|လုံကျားလူမျိုး]] |map=Map of sinitic languages full-en.svg |mapcaption=တရုတ်ဘာသာစကားစုများ ပြမြေပုံ }} အမျိုးအစားခွဲခြားရန် ခက်ခဲသော မက်ခရို-ဘိုင် (Macro-Bai) ဘာသာစကားများသည် ရှေးဟောင်းတရုတ်ဘာသာစကားမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်နိုင်ပြီး ထို့ကြောင့် Sinitic အုပ်စုဝင်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ မဟုတ်ပါက Sinitic ကို မျှဝေထားသော ဘာသာစကားဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်နှင့် စာရေးသားစနစ် (ဆိုလိုသည်မှာ [[တရုတ်စာ|တရုတ်အရေးအသား]]) ဖြင့် ပေါင်းစည်းထားသော တရုတ်ဘာသာစကားမျိုးကွဲများစွာဖြင့်သာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုသည်။ "Sinitic" ဟူသော အသုံးအနှုန်းကို အသုံးပြုခြင်းသည် [[တရုတ်ဘာသာစကား]]သည် တစ်ခုတည်းသော ဘာသာစကား၏ မျိုးကွဲများထက် ကွဲပြားသော ဘာသာစကားများ၏ မိသားစုတစ်ခုဖြစ်သည်ဟူသော ဘာသာစကားဆိုင်ရာ အမြင်ကို ထင်ဟပ်စေခြင်းဖြစ်သည်။ == အမည်သတ်မှတ်ပုံနှင့် ဝေါဟာရရင်းမြစ် == '''ဆိုင်နက်တစ်''' (Sinitic) ဟူသော ဝေါဟာရကို အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆို ခွဲခြားနိုင်သည် - === ဝေါဟာရရင်းမြစ် === "Sinitic" ဆိုသော စကားလုံးသည် လက်တင်ဘာသာစကားနှောင်းပိုင်း ''Sīnae'' (တရုတ်များ) မှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အာရပ်ဘာသာစကား ''Ṣīn'' (တရုတ်ပြည်) မှတစ်ဆင့် တရုတ်မင်းဆက်အမည် [[ချင်မင်းဆက်|ချင်းမင်းဆက် (Qin)]] မှ လာခြင်းဖြစ်နိုင်သည်ဟု ယူဆကြသည်။<ref>''[[OED]]'' (Oxford English Dictionary)</ref> === ဘာသာစကားဆိုင်ရာ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များ === ပညာရှင်များအကြားတွင် "တရုတ်ဘာသာစကား" နှင့် "Sinitic" ကို အသုံးပြုပုံ ကွဲပြားမှု ရှိသည် - #'''Sinitic (ကျယ်ပြန့်သော အဓိပ္ပာယ်):''' ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် [[Paul K. Benedict]] က [[Bai language|ဘိုင်ဘာသာစကား]] နှင့် တရုတ်ဘာသာစကား (Chinese) တို့ ပါဝင်သော အုပ်စုကို "Sinitic" ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။{{sfnp|Wang|2005|p=107}} ဤအမြင်အရ Sinitic သည် ဘိုင်ဘာသာစကားနှင့် တရုတ်ဘာသာစကားတို့ ပေါင်းစည်းထားသော မိသားစုခွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ #'''Chinese (ကျဉ်းမြောင်းသော အဓိပ္ပာယ်):''' ပုံမှန်အားဖြင့် "တရုတ်ဘာသာစကား" ဟု ဆိုရာတွင် ဟန်တရုတ်တို့ အသုံးပြုသည့် မန်ဒရင်၊ ကန်တုံ၊ မင် အစရှိသည့် မျိုးကွဲများကိုသာ ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ #'''ဘာသာစကားမိသားစု အမြင်:''' ခေတ်သစ်ဘာသာဗေဒပညာရှင်များက "Sinitic" ဟူသော အသုံးအနှုန်းကို ပိုမိုနှစ်သက်ကြသည်။ အကြောင်းမှာ တရုတ်နွယ်ဘာသာစကားများသည် ဘာသာစကားတစ်ခုတည်း၏ "လေယူလေသိမ်း ကွဲပြားမှု" (Dialects) ထက်၊ အပြန်အလှန် နားလည်ရန်ခက်ခဲသော "ဘာသာစကားများစွာ စုဝေးနေသည့် မိသားစု" ဖြစ်သည်ဟူသော အချက်ကို ပိုမိုပေါ်လွင်စေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။{{sfnp|Mair|1991|p=3}} === တရုတ်-တိဗက် မိသားစုအတွင်း တည်ရှိပုံ === တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားမိသားစုကြီးကို အဓိကအားဖြင့် အပိုင်းနှစ်ပိုင်း ခွဲခြားလေ့ရှိသည် - # '''Sinitic:''' တရုတ်ဘာသာစကားမျိုးကွဲများ (နှင့် အချို့အမြင်အရ ဘိုင်ဘာသာစကား)။ # '''Tibeto-Burman:''' [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ]] (တိဗက်၊ ဗမာ၊ ကချင် အစရှိသည်တို့ ပါဝင်သည်)။ == ကိုးကားချက်များ == {{reflist}} ip7shuvbudmyf0vj56h97fsnh8lyyrh 1029399 1029398 2026-05-04T08:25:35Z Chenzeyan29 141880 /* အမည်သတ်မှတ်ပုံနှင့် ဝေါဟာရရင်းမြစ် */ 1029399 wikitext text/x-wiki '''တရုတ်ဘာသာစကားများ''' ({{Lang-zh|汉语族}}) သို့မဟုတ် '''ဆိုင်နက်တစ် ဘာသာစကားများ''' (Sinitic languages){{Efn|Late Latin ဘာသာစကား ''Sīnae'' (တရုတ်များ) မှ ဆင်းသက်လာပြီး အာရပ်ဘာသာစကား ''Ṣīn'' (တရုတ်ပြည်) မှတစ်ဆင့် တရုတ်မင်းဆက်အမည် [[Qin dynasty|ချင်းမင်းဆက် (Qin)]] မှ လာခြင်း ဖြစ်နိုင်သည် (''[[OED]]'')။ ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် [[Paul K. Benedict]] က [[Bai language|ဘိုင်ဘာသာစကား]] နှင့် တရုတ်ဘာသာစကားတို့ ပါဝင်သော "Sinitic" ဟုခေါ်သော တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဝင် အုပ်စုခွဲတစ်ခုကို အဆိုပြုခဲ့သည်။{{sfnp|Wang|2005|p=107}} ဘိုင်ဘာသာစကား၏ တိကျသော ဆက်နွှယ်မှုမှာ မရေရာသေးသော်လည်း{{sfnp|Wang|2005|p=122}} "Sinitic" ဟူသော အသုံးအနှုန်းကို ပုံမှန်အားဖြင့် တရုတ်ဘာသာစကား၏ အဓိပ္ပာယ်တူအဖြစ် အသုံးပြုလေ့ရှိပြီး အထူးသဖြင့် ၎င်းကို ဘာသာစကားတစ်ခုတည်းထက် ဘာသာစကားမိသားစုတစ်ခုအဖြစ် ရှုမြင်သည့်အခါတွင် ပိုမိုအသုံးပြုသည်။{{sfnp|Mair|1991|p=3}}}} သည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစု]]၏ အဓိက အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Egerod |first=Søren Christian |title=Chinese languages |url=https://www.britannica.com/topic/Chinese-languages |archive-url=https://web.archive.org/web/20250721114636/https://www.britannica.com/topic/Chinese-languages |archive-date=2025-07-21 |access-date= |website=Encyclopaedia Britannica |language=}}</ref>ထိုဘာသာစကားအုပ်စုသည် [[အရှေ့အာရှ]] ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာဘာသာစကား [[ဘာသာစကား မိသားစု|အုပ်စု]] တစ်ခုဖြစ်သည်။ တရုတ်ဘာသာစကားများနှင့် ကျန်မိသားစုဝင်ဘာသာစကားများ ( [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ]] ) အကြား အဓိကကွဲပြားမှုတစ်ခုရှိသည်ဟု မကြာခဏ အဆိုပြုလေ့ရှိသည်။<ref>{{Cite journal |last=Zhang |first=Menghan |year=2019 |title=Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China in the Late Neolithic |journal=Nature |volume=569 |issue=7754 |pages=112–115 |bibcode=2019Natur.569..112Z |doi=10.1038/s41586-019-1153-z |issn=1476-4687 |pmid=31019300 |s2cid=129946000}}</ref> {{Sfnp|Sagart|Jacques|Lai|Ryder|2019}} {{Infobox ဘာသာစကားမိသားစု |name=Sinitic |altname=တရုတ်ဘာသာစကားများ |region=[[အရှေ့အာရှ]]၊ [[အရှေ့တောင်အာရှ]]၊ [[အလယ်အာရှ]]၊ [[မြောက်အာရှ]] နှင့် အခြား [[ပြည်ပရောက် တရုတ်လူမျိုးစုများ]] |protoname=[[Proto-Sinitic]] |familycolor=Sino-Tibetan |child1=[[Chinese language|တရုတ်ဘာသာစကား]] |child2=?[[Macro-Bai languages|မက်ခရို-ဘိုင် ဘာသာစကားများ]] |iso5=zhx |glotto=sini1245 |glottoname=Sinitic |glotto2=macr1275 |glottoname2=Macro-Bai |ethnicity=[[ဟန်တရုတ်လူမျိုး|ဟန်တရုတ်]]၊ [[ဟွေလူမျိုး]]၊ [[Chuanqing people|ချွမ်းချင်းလူမျိုး]]၊ [[Yao people (Asia)|ယောင်လူမျိုး]]၊ [[She people|ရှီလူမျိုး]]၊ [[ပိုင်လူမျိုး|ဘိုင်လူမျိုး]]၊ [[Longjia people|လုံကျားလူမျိုး]] |map=Map of sinitic languages full-en.svg |mapcaption=တရုတ်ဘာသာစကားစုများ ပြမြေပုံ }} အမျိုးအစားခွဲခြားရန် ခက်ခဲသော မက်ခရို-ဘိုင် (Macro-Bai) ဘာသာစကားများသည် ရှေးဟောင်းတရုတ်ဘာသာစကားမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်နိုင်ပြီး ထို့ကြောင့် Sinitic အုပ်စုဝင်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ မဟုတ်ပါက Sinitic ကို မျှဝေထားသော ဘာသာစကားဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်နှင့် စာရေးသားစနစ် (ဆိုလိုသည်မှာ [[တရုတ်စာ|တရုတ်အရေးအသား]]) ဖြင့် ပေါင်းစည်းထားသော တရုတ်ဘာသာစကားမျိုးကွဲများစွာဖြင့်သာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုသည်။ "Sinitic" ဟူသော အသုံးအနှုန်းကို အသုံးပြုခြင်းသည် [[တရုတ်ဘာသာစကား]]သည် တစ်ခုတည်းသော ဘာသာစကား၏ မျိုးကွဲများထက် ကွဲပြားသော ဘာသာစကားများ၏ မိသားစုတစ်ခုဖြစ်သည်ဟူသော ဘာသာစကားဆိုင်ရာ အမြင်ကို ထင်ဟပ်စေခြင်းဖြစ်သည်။ == အမည်သတ်မှတ်ပုံနှင့် ဝေါဟာရရင်းမြစ် == '''ဆိုင်နက်တစ်''' (Sinitic) ဟူသော ဝေါဟာရကို အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆို ခွဲခြားနိုင်သည် - === ဝေါဟာရရင်းမြစ် === "Sinitic" ဆိုသော စကားလုံးသည် လက်တင်ဘာသာစကားနှောင်းပိုင်း ''Sīnae'' (တရုတ်များ) မှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အာရပ်ဘာသာစကား ''Ṣīn'' (တရုတ်ပြည်) မှတစ်ဆင့် တရုတ်မင်းဆက်အမည် [[ချင်မင်းဆက်|ချင်းမင်းဆက် (Qin)]] မှ လာခြင်းဖြစ်နိုင်သည်ဟု ယူဆကြသည်။<ref>''[[OED]]'' (Oxford English Dictionary)</ref> === ဘာသာစကားဆိုင်ရာ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များ === ပညာရှင်များအကြားတွင် "တရုတ်ဘာသာစကား" နှင့် "Sinitic" ကို အသုံးပြုပုံ ကွဲပြားမှု ရှိသည် - #'''Sinitic (ကျယ်ပြန့်သော အဓိပ္ပာယ်):''' ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် [[Paul K. Benedict]] က [[Bai language|ဘိုင်ဘာသာစကား]] နှင့် တရုတ်ဘာသာစကား (Chinese) တို့ ပါဝင်သော အုပ်စုကို "Sinitic" ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။{{sfnp|Wang|2005|p=107}} ဤအမြင်အရ Sinitic သည် ဘိုင်ဘာသာစကားနှင့် တရုတ်ဘာသာစကားတို့ ပေါင်းစည်းထားသော မိသားစုခွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ #'''Chinese (ကျဉ်းမြောင်းသော အဓိပ္ပာယ်):''' ပုံမှန်အားဖြင့် "တရုတ်ဘာသာစကား" ဟု ဆိုရာတွင် ဟန်တရုတ်တို့ အသုံးပြုသည့် မန်ဒရင်၊ ကန်တုံ၊ မင် အစရှိသည့် မျိုးကွဲများကိုသာ ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ #'''ဘာသာစကားမိသားစု အမြင်:''' ခေတ်သစ်ဘာသာဗေဒပညာရှင်များက "Sinitic" ဟူသော အသုံးအနှုန်းကို ပိုမိုနှစ်သက်ကြသည်။ အကြောင်းမှာ တရုတ်နွယ်ဘာသာစကားများသည် ဘာသာစကားတစ်ခုတည်း၏ "လေယူလေသိမ်း ကွဲပြားမှု" (Dialects) ထက်၊ အပြန်အလှန် နားလည်ရန်ခက်ခဲသော "ဘာသာစကားများစွာ စုဝေးနေသည့် မိသားစု" ဖြစ်သည်ဟူသော အချက်ကို ပိုမိုပေါ်လွင်စေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။{{sfnp|Mair|1991|p=3}} === တရုတ်-တိဗက် မိသားစုအတွင်း တည်ရှိပုံ === တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားမိသားစုကြီးကို အဓိကအားဖြင့် အပိုင်းနှစ်ပိုင်း ခွဲခြားလေ့ရှိသည် - # '''Sinitic:''' တရုတ်ဘာသာစကားမျိုးကွဲများ (နှင့် အချို့အမြင်အရ ဘိုင်ဘာသာစကား)။ # '''Tibeto-Burman:''' [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ]] (တိဗက်၊ ဗမာ၊ ကချင် အစရှိသည်တို့ ပါဝင်သည်)။ == သမိုင်းကြောင်း == တရုတ်နွယ်ဘာသာစကားများ (Sinitic languages) ၏ သမိုင်းကြောင်းသည် နှစ်ပေါင်းထောင်ချီ ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး ၎င်း၏ ဆင်းသက်လာပုံနှင့် ပတ်သက်၍ ဘာသာဗေဒပညာရှင်များအကြား အယူအဆ အမျိုးမျိုး ရှိခဲ့သည်။ တရုတ်နွယ်ဘာသာစကားများသည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် မိသားစု]]မှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ မကြာသေးမီက ပြုလုပ်ခဲ့သော မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာနှင့် ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ သုတေသနများအရ တရုတ်-တိဗက် မျိုးနွယ်စုများသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၅,၉၀၀ ခန့်က [[မြောက်တရုတ်ပြည်]]၊ [[မြစ်ဝါမြစ်]] (Yellow River Basin) ဒေသတွင် စတင်အခြေချခဲ့သည်ဟု ယူဆရသည်။<ref>{{Cite journal |last=Zhang |first=Menghan |year=2019 |title=Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China in the Late Neolithic |journal=Nature |volume=569 |pages=112–115 |doi=10.1038/s41586-019-1153-z}}</ref> ထို့နောက် တရုတ်နွယ်ဘာသာစကားများသည် တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများမှ သီးခြားခွဲထွက်၍ ကိုယ်ပိုင်ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်ဖြင့် တိုးတက်လာခဲ့သည်။ === ရှေးဟောင်းတရုတ်ဘာသာစကားရ === [[ရှန်မင်းဆက်]] နှင့် [[ကျိုးမင်းဆက်]] ခေတ်များတွင် အသုံးပြုခဲ့သော ဘာသာစကားဖြစ်သည်။ ဤခေတ်တွင်: * '''လိပ်ခွံစာစာအရေးအသား:''' (Oracle Bone Script) သည် ရှေးအကျဆုံး တရုတ်စာအရေးအသားပုံစံအဖြစ် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ * '''အသံစနစ်:''' ရှေးဟောင်းတရုတ်ဘာသာစကားတွင် ခေတ်သစ်တရုတ်စကားများကဲ့သို့ "အသံနိမ့်အသံမြင့်" (Tones) များ မရှိသေးဘဲ ဗျည်းတွဲများစွာ ပါဝင်ခဲ့သည်ဟု ပညာရှင်များက ယူဆကြသည်။<ref>{{Cite book |last=Baxter |first=William H. |title=A Handbook of Old Chinese Phonology |publisher=Mouton de Gruyter |year=1992}}</ref> === အလယ်ခေတ်တရုတ်ဘာသာစကား (Middle Chinese) === [[နန်မြောက်မင်းဆက်]]၊ [[ထန်မင်းဆက်]]နှင့် [[စုန်မင်းဆက်]] (အေဒီ ၆ ရာစုမှ ၁၂ ရာစုခန့်) အထိ ကာလကို ဆိုလိုသည်။ * ဤကာလတွင် အသံနိမ့်အသံမြင့်စနစ် (Tone system) များ အပြည့်အဝ ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့သည်။ * ''[[Qieyun]]'' (အေဒီ ၆၀၁) ကဲ့သို့သော အသံထွက်အဘိဓာန်များ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းကြောင့် ထိုခေတ်က အသံထွက်ပုံစံများကို ယနေ့တိုင် ပြန်လည်လေ့လာနိုင်သည်။ * မြောက်ဘက်မှ ကျူးကျော်မှုများကြောင့် တရုတ်လူမျိုးများ တောင်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းရာမှတစ်ဆင့် တောင်ပိုင်းဘာသာစကားကွဲများ (ဥပမာ- ကန်တုံ၊ မင်၊ ဟတ်ကာ) စတင်ကွဲပြားလာခဲ့သည်။<ref>{{Cite book |last=Norman |first=Jerry |title=Chinese |publisher=Cambridge University Press |year=1988}}</ref> === ခေတ်သစ်တရုတ်ဘာသာစကားများ ပေါ်ပေါက်လာခြင်း === [[မင်မင်းဆက်]]နှင့် [[ချင်းမင်းဆက်]] (Qing Dynasty) ကာလများတွင် မြောက်ပိုင်းစကား (Mandarin) သည် ရုံးသုံးဘာသာစကား (Guanhua) အဖြစ် အရှိန်အဝါ ကြီးမားလာခဲ့သည်။ * ၂၀ ရာစုအစောပိုင်းတွင် မန်ဒရင်ဘာသာစကားကို အခြေခံ၍ "စံပြတရုတ်ဘာသာစကား" (Modern Standard Chinese) ကို သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ * ယနေ့ခေတ်တွင် Sinitic အုပ်စုအတွင်း၌ မန်ဒရင် (Mandarin)၊ ဝူ (Wu)၊ မင် (Min)၊ ယွဲ့ (Yue/Cantonese)၊ ရှန်း (Xiang)၊ ကန့် (Gan) နှင့် ဟတ်ကာ (Hakka) ဟူ၍ အဓိက ဘာသာစကားအုပ်စု ၇ ခုမှ ၁၀ ခုအထိ ကွဲပြားတည်ရှိနေသည်။ == ကိုးကားချက်များ == {{reflist}} == ကိုးကားချက်များ == {{reflist}} oyzfznoeg4nx963qsogndy9l5h7btu8 1029400 1029399 2026-05-04T08:29:10Z Chenzeyan29 141880 /* လူဦးရေနှင့် ပျံ့နှံ့မှု */ 1029400 wikitext text/x-wiki '''တရုတ်ဘာသာစကားများ''' ({{Lang-zh|汉语族}}) သို့မဟုတ် '''ဆိုင်နက်တစ် ဘာသာစကားများ''' (Sinitic languages){{Efn|Late Latin ဘာသာစကား ''Sīnae'' (တရုတ်များ) မှ ဆင်းသက်လာပြီး အာရပ်ဘာသာစကား ''Ṣīn'' (တရုတ်ပြည်) မှတစ်ဆင့် တရုတ်မင်းဆက်အမည် [[Qin dynasty|ချင်းမင်းဆက် (Qin)]] မှ လာခြင်း ဖြစ်နိုင်သည် (''[[OED]]'')။ ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် [[Paul K. Benedict]] က [[Bai language|ဘိုင်ဘာသာစကား]] နှင့် တရုတ်ဘာသာစကားတို့ ပါဝင်သော "Sinitic" ဟုခေါ်သော တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဝင် အုပ်စုခွဲတစ်ခုကို အဆိုပြုခဲ့သည်။{{sfnp|Wang|2005|p=107}} ဘိုင်ဘာသာစကား၏ တိကျသော ဆက်နွှယ်မှုမှာ မရေရာသေးသော်လည်း{{sfnp|Wang|2005|p=122}} "Sinitic" ဟူသော အသုံးအနှုန်းကို ပုံမှန်အားဖြင့် တရုတ်ဘာသာစကား၏ အဓိပ္ပာယ်တူအဖြစ် အသုံးပြုလေ့ရှိပြီး အထူးသဖြင့် ၎င်းကို ဘာသာစကားတစ်ခုတည်းထက် ဘာသာစကားမိသားစုတစ်ခုအဖြစ် ရှုမြင်သည့်အခါတွင် ပိုမိုအသုံးပြုသည်။{{sfnp|Mair|1991|p=3}}}} သည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစု]]၏ အဓိက အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Egerod |first=Søren Christian |title=Chinese languages |url=https://www.britannica.com/topic/Chinese-languages |archive-url=https://web.archive.org/web/20250721114636/https://www.britannica.com/topic/Chinese-languages |archive-date=2025-07-21 |access-date= |website=Encyclopaedia Britannica |language=}}</ref>ထိုဘာသာစကားအုပ်စုသည် [[အရှေ့အာရှ]] ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာဘာသာစကား [[ဘာသာစကား မိသားစု|အုပ်စု]] တစ်ခုဖြစ်သည်။ တရုတ်ဘာသာစကားများနှင့် ကျန်မိသားစုဝင်ဘာသာစကားများ ( [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ]] ) အကြား အဓိကကွဲပြားမှုတစ်ခုရှိသည်ဟု မကြာခဏ အဆိုပြုလေ့ရှိသည်။<ref>{{Cite journal |last=Zhang |first=Menghan |year=2019 |title=Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China in the Late Neolithic |journal=Nature |volume=569 |issue=7754 |pages=112–115 |bibcode=2019Natur.569..112Z |doi=10.1038/s41586-019-1153-z |issn=1476-4687 |pmid=31019300 |s2cid=129946000}}</ref> {{Sfnp|Sagart|Jacques|Lai|Ryder|2019}} {{Infobox ဘာသာစကားမိသားစု |name=Sinitic |altname=တရုတ်ဘာသာစကားများ |region=[[အရှေ့အာရှ]]၊ [[အရှေ့တောင်အာရှ]]၊ [[အလယ်အာရှ]]၊ [[မြောက်အာရှ]] နှင့် အခြား [[ပြည်ပရောက် တရုတ်လူမျိုးစုများ]] |protoname=[[Proto-Sinitic]] |familycolor=Sino-Tibetan |child1=[[Chinese language|တရုတ်ဘာသာစကား]] |child2=?[[Macro-Bai languages|မက်ခရို-ဘိုင် ဘာသာစကားများ]] |iso5=zhx |glotto=sini1245 |glottoname=Sinitic |glotto2=macr1275 |glottoname2=Macro-Bai |ethnicity=[[ဟန်တရုတ်လူမျိုး|ဟန်တရုတ်]]၊ [[ဟွေလူမျိုး]]၊ [[Chuanqing people|ချွမ်းချင်းလူမျိုး]]၊ [[Yao people (Asia)|ယောင်လူမျိုး]]၊ [[She people|ရှီလူမျိုး]]၊ [[ပိုင်လူမျိုး|ဘိုင်လူမျိုး]]၊ [[Longjia people|လုံကျားလူမျိုး]] |map=Map of sinitic languages full-en.svg |mapcaption=တရုတ်ဘာသာစကားစုများ ပြမြေပုံ }} အမျိုးအစားခွဲခြားရန် ခက်ခဲသော မက်ခရို-ဘိုင် (Macro-Bai) ဘာသာစကားများသည် ရှေးဟောင်းတရုတ်ဘာသာစကားမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်နိုင်ပြီး ထို့ကြောင့် Sinitic အုပ်စုဝင်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ မဟုတ်ပါက Sinitic ကို မျှဝေထားသော ဘာသာစကားဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်နှင့် စာရေးသားစနစ် (ဆိုလိုသည်မှာ [[တရုတ်စာ|တရုတ်အရေးအသား]]) ဖြင့် ပေါင်းစည်းထားသော တရုတ်ဘာသာစကားမျိုးကွဲများစွာဖြင့်သာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုသည်။ "Sinitic" ဟူသော အသုံးအနှုန်းကို အသုံးပြုခြင်းသည် [[တရုတ်ဘာသာစကား]]သည် တစ်ခုတည်းသော ဘာသာစကား၏ မျိုးကွဲများထက် ကွဲပြားသော ဘာသာစကားများ၏ မိသားစုတစ်ခုဖြစ်သည်ဟူသော ဘာသာစကားဆိုင်ရာ အမြင်ကို ထင်ဟပ်စေခြင်းဖြစ်သည်။ == အမည်သတ်မှတ်ပုံနှင့် ဝေါဟာရရင်းမြစ် == '''ဆိုင်နက်တစ်''' (Sinitic) ဟူသော ဝေါဟာရကို အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆို ခွဲခြားနိုင်သည် - === ဝေါဟာရရင်းမြစ် === "Sinitic" ဆိုသော စကားလုံးသည် လက်တင်ဘာသာစကားနှောင်းပိုင်း ''Sīnae'' (တရုတ်များ) မှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အာရပ်ဘာသာစကား ''Ṣīn'' (တရုတ်ပြည်) မှတစ်ဆင့် တရုတ်မင်းဆက်အမည် [[ချင်မင်းဆက်|ချင်းမင်းဆက် (Qin)]] မှ လာခြင်းဖြစ်နိုင်သည်ဟု ယူဆကြသည်။<ref>''[[OED]]'' (Oxford English Dictionary)</ref> === ဘာသာစကားဆိုင်ရာ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များ === ပညာရှင်များအကြားတွင် "တရုတ်ဘာသာစကား" နှင့် "Sinitic" ကို အသုံးပြုပုံ ကွဲပြားမှု ရှိသည် - #'''Sinitic (ကျယ်ပြန့်သော အဓိပ္ပာယ်):''' ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် [[Paul K. Benedict]] က [[Bai language|ဘိုင်ဘာသာစကား]] နှင့် တရုတ်ဘာသာစကား (Chinese) တို့ ပါဝင်သော အုပ်စုကို "Sinitic" ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။{{sfnp|Wang|2005|p=107}} ဤအမြင်အရ Sinitic သည် ဘိုင်ဘာသာစကားနှင့် တရုတ်ဘာသာစကားတို့ ပေါင်းစည်းထားသော မိသားစုခွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ #'''Chinese (ကျဉ်းမြောင်းသော အဓိပ္ပာယ်):''' ပုံမှန်အားဖြင့် "တရုတ်ဘာသာစကား" ဟု ဆိုရာတွင် ဟန်တရုတ်တို့ အသုံးပြုသည့် မန်ဒရင်၊ ကန်တုံ၊ မင် အစရှိသည့် မျိုးကွဲများကိုသာ ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ #'''ဘာသာစကားမိသားစု အမြင်:''' ခေတ်သစ်ဘာသာဗေဒပညာရှင်များက "Sinitic" ဟူသော အသုံးအနှုန်းကို ပိုမိုနှစ်သက်ကြသည်။ အကြောင်းမှာ တရုတ်နွယ်ဘာသာစကားများသည် ဘာသာစကားတစ်ခုတည်း၏ "လေယူလေသိမ်း ကွဲပြားမှု" (Dialects) ထက်၊ အပြန်အလှန် နားလည်ရန်ခက်ခဲသော "ဘာသာစကားများစွာ စုဝေးနေသည့် မိသားစု" ဖြစ်သည်ဟူသော အချက်ကို ပိုမိုပေါ်လွင်စေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။{{sfnp|Mair|1991|p=3}} === တရုတ်-တိဗက် မိသားစုအတွင်း တည်ရှိပုံ === တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားမိသားစုကြီးကို အဓိကအားဖြင့် အပိုင်းနှစ်ပိုင်း ခွဲခြားလေ့ရှိသည် - # '''Sinitic:''' တရုတ်ဘာသာစကားမျိုးကွဲများ (နှင့် အချို့အမြင်အရ ဘိုင်ဘာသာစကား)။ # '''Tibeto-Burman:''' [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ]] (တိဗက်၊ ဗမာ၊ ကချင် အစရှိသည်တို့ ပါဝင်သည်)။ == သမိုင်းကြောင်း == တရုတ်နွယ်ဘာသာစကားများ (Sinitic languages) ၏ သမိုင်းကြောင်းသည် နှစ်ပေါင်းထောင်ချီ ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး ၎င်း၏ ဆင်းသက်လာပုံနှင့် ပတ်သက်၍ ဘာသာဗေဒပညာရှင်များအကြား အယူအဆ အမျိုးမျိုး ရှိခဲ့သည်။ တရုတ်နွယ်ဘာသာစကားများသည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် မိသားစု]]မှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ မကြာသေးမီက ပြုလုပ်ခဲ့သော မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာနှင့် ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ သုတေသနများအရ တရုတ်-တိဗက် မျိုးနွယ်စုများသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၅,၉၀၀ ခန့်က [[မြောက်တရုတ်ပြည်]]၊ [[မြစ်ဝါမြစ်]] (Yellow River Basin) ဒေသတွင် စတင်အခြေချခဲ့သည်ဟု ယူဆရသည်။<ref>{{Cite journal |last=Zhang |first=Menghan |year=2019 |title=Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China in the Late Neolithic |journal=Nature |volume=569 |pages=112–115 |doi=10.1038/s41586-019-1153-z}}</ref> ထို့နောက် တရုတ်နွယ်ဘာသာစကားများသည် တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများမှ သီးခြားခွဲထွက်၍ ကိုယ်ပိုင်ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်ဖြင့် တိုးတက်လာခဲ့သည်။ === ရှေးဟောင်းတရုတ်ဘာသာစကားရ === [[ရှန်မင်းဆက်]] နှင့် [[ကျိုးမင်းဆက်]] ခေတ်များတွင် အသုံးပြုခဲ့သော ဘာသာစကားဖြစ်သည်။ ဤခေတ်တွင်: * '''လိပ်ခွံစာစာအရေးအသား:''' (Oracle Bone Script) သည် ရှေးအကျဆုံး တရုတ်စာအရေးအသားပုံစံအဖြစ် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ * '''အသံစနစ်:''' ရှေးဟောင်းတရုတ်ဘာသာစကားတွင် ခေတ်သစ်တရုတ်စကားများကဲ့သို့ "အသံနိမ့်အသံမြင့်" (Tones) များ မရှိသေးဘဲ ဗျည်းတွဲများစွာ ပါဝင်ခဲ့သည်ဟု ပညာရှင်များက ယူဆကြသည်။<ref>{{Cite book |last=Baxter |first=William H. |title=A Handbook of Old Chinese Phonology |publisher=Mouton de Gruyter |year=1992}}</ref> === အလယ်ခေတ်တရုတ်ဘာသာစကား (Middle Chinese) === [[နန်မြောက်မင်းဆက်]]၊ [[ထန်မင်းဆက်]]နှင့် [[စုန်မင်းဆက်]] (အေဒီ ၆ ရာစုမှ ၁၂ ရာစုခန့်) အထိ ကာလကို ဆိုလိုသည်။ * ဤကာလတွင် အသံနိမ့်အသံမြင့်စနစ် (Tone system) များ အပြည့်အဝ ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့သည်။ * ''[[Qieyun]]'' (အေဒီ ၆၀၁) ကဲ့သို့သော အသံထွက်အဘိဓာန်များ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းကြောင့် ထိုခေတ်က အသံထွက်ပုံစံများကို ယနေ့တိုင် ပြန်လည်လေ့လာနိုင်သည်။ * မြောက်ဘက်မှ ကျူးကျော်မှုများကြောင့် တရုတ်လူမျိုးများ တောင်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းရာမှတစ်ဆင့် တောင်ပိုင်းဘာသာစကားကွဲများ (ဥပမာ- ကန်တုံ၊ မင်၊ ဟတ်ကာ) စတင်ကွဲပြားလာခဲ့သည်။<ref>{{Cite book |last=Norman |first=Jerry |title=Chinese |publisher=Cambridge University Press |year=1988}}</ref> === ခေတ်သစ်တရုတ်ဘာသာစကားများ ပေါ်ပေါက်လာခြင်း === [[မင်မင်းဆက်]]နှင့် [[ချင်းမင်းဆက်]] (Qing Dynasty) ကာလများတွင် မြောက်ပိုင်းစကား (Mandarin) သည် ရုံးသုံးဘာသာစကား (Guanhua) အဖြစ် အရှိန်အဝါ ကြီးမားလာခဲ့သည်။ * ၂၀ ရာစုအစောပိုင်းတွင် မန်ဒရင်ဘာသာစကားကို အခြေခံ၍ "စံပြတရုတ်ဘာသာစကား" (Modern Standard Chinese) ကို သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ * ယနေ့ခေတ်တွင် Sinitic အုပ်စုအတွင်း၌ မန်ဒရင် (Mandarin)၊ ဝူ (Wu)၊ မင် (Min)၊ ယွဲ့ (Yue/Cantonese)၊ ရှန်း (Xiang)၊ ကန့် (Gan) နှင့် ဟတ်ကာ (Hakka) ဟူ၍ အဓိက ဘာသာစကားအုပ်စု ၇ ခုမှ ၁၀ ခုအထိ ကွဲပြားတည်ရှိနေသည်။ == လူဦးရေနှင့် ပျံ့နှံ့မှု == တရုတ်နွယ်ဘာသာစကားများကို ပြောဆိုသူဦးရေမှာ ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းတွင် ၁.၃ ဘီလီယံကျော် ရှိပြီး ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ ၁၆ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=Summary by language size |url=https://www.ethnologue.com/guides/ethnologue-200 |website=Ethnologue}}</ref> ၎င်းတို့အနက်: * '''မန်ဒရင် (ဖူထုံးဟွ):''' ပြောဆိုသူ ၉၂၀ သန်းခန့်ဖြင့် အများဆုံးဖြစ်သည်။ * '''ယွဲ့ (ကွမ်တုံး):''' ပြောဆိုသူ ၈၅ သန်းခန့်ရှိပြီး ကွမ်တုံးပြည်နယ်နှင့် ဟောင်ကောင်တို့တွင် အဓိကပြောဆိုကြသည်။ * '''ဝူ :''' ရှန်ဟိုင်းနှင့် အနီးတစ်ဝိုက်တွင် ပြောဆိုသူ သန်း ၈၀ ကျော်ရှိသည်။ အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများဖြစ်သော ထိုင်း၊ မလေးရှား၊ စင်ကာပူနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့တွင်လည်း တရုတ်နွယ်ဘာသာစကား ပြောဆိုသူ အများအပြား ရှိသည်။ == တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများနှင့် ဆက်နွယ်ပုံ == တရုတ်နွယ်ဘာသာစကားများ (Sinitic) နှင့် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ]] (Tibeto-Burman) သည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် မိသားစု]]ကြီးတစ်ခုတည်းမှ ဆင်းသက်လာကြခြင်း ဖြစ်သည်။ === တူညီသောအချက်များ === ၁၉ ရာစုကတည်းက ဘာသာဗေဒပညာရှင်များက ဤအုပ်စုနှစ်ခုအကြား အောက်ပါ တူညီချက်များကို တွေ့ရှိခဲ့ကြသည် - * '''အခြေခံဝေါဟာရများ:''' ကိန်းဂဏန်းများ၊ ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်းများနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ အခြေခံစကားလုံးများသည် အရင်းအမြစ်တစ်ခုတည်းမှ လာခြင်းဖြစ်သည်။ (ဥပမာ- "ငါ" သည် ရှေးဟောင်းတရုတ်ဘာသာစကားတွင် ''*ŋa'' ဖြစ်ပြီး ဗမာဘာသာစကားတွင်လည်း "ငါ" ဖြစ်သည်။) * '''အသံစနစ်:''' အုပ်စုနှစ်ခုလုံးသည် အသံနိမ့်အသံမြင့် (Tones) ကို အသုံးပြု၍ အဓိပ္ပာယ်ခွဲခြားသော ဘာသာစကားများ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{Sfnp|van Driem|2001}}</ref> === ကွဲပြားသောအချက်များ === တရုတ်နွယ်ဘာသာစကားများသည် ကျန်ရှိသော တိဗက်-ဗမာနွယ်အုပ်စုနှင့် ကွဲပြားသွားရခြင်းမှာ သမိုင်းကြောင်းအရ အိမ်နီးချင်း [[တိုင်-ကဒိုင် ဘာသာစကားများ]] နှင့် [[မှုံ-မြောင် ဘာသာစကားများ]] (Hmong-Mien) တို့၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု ယူဆရသည်။ == စကားလုံးတည်ဆောက်ပုံ == တရုတ်နွယ်ဘာသာစကားများ၏ စကားလုံးတည်ဆောက်ပုံမှာ အဓိကအားဖြင့် **Analytic** သို့မဟုတ် **Isolating** (ခွဲခြားထားသော) ပုံစံမျိုး ဖြစ်သည်။ === အဓိက လက္ခဏာများ === # '''စကားလုံးတစ်လုံး အဓိပ္ပာယ်တစ်မျိုး:''' စကားလုံးအများစုမှာ တစ်လုံးချင်းစီတွင် သီးခြားအဓိပ္ပာယ်ရှိပြီး အင်္ဂလိပ်ဘာသာကဲ့သို့ ကိန်းဂဏန်း (Singular/Plural) သို့မဟုတ် ကာလ (Tense) အလိုက် စကားလုံးနောက်ဆက်များ ပြောင်းလဲခြင်း မရှိပါ။ # '''စကားလုံးအစီအစဉ် (Word Order):''' စကားလုံးတည်ဆောက်ပုံမှာ များသောအားဖြင့် **Subject-Verb-Object (SVO)** ပုံစံဖြစ်သည်။ (ဗမာဘာသာစကားမှာမူ များသောအားဖြင့် SOV ပုံစံဖြစ်သဖြင့် ဤအချက်မှာ ကွဲပြားသည်။) # '''ပေါင်းစပ်စကားလုံးများ (Compounding):''' ခေတ်သစ်တရုတ်ဘာသာစကားတွင် အနက်တူ သို့မဟုတ် ဆက်စပ်နေသော စကားလုံးနှစ်လုံးကို ပေါင်းစပ်၍ စကားလုံးအသစ်များ တည်ဆောက်ခြင်း (ဥပမာ- "ကွန်ပျူတာ" ကို "လျှပ်စစ်" + "ဦးနှောက်" ဟု ပေါင်းစပ်ခြင်း) ကို အကျယ်တဝင့် အသုံးပြုသည်။<ref>{{Cite book |last=Sun |first=Chaofen |title=Chinese: A Linguistic Introduction |publisher=Cambridge University Press |year=2006}}</ref> # '''အတိုင်းအတာပြပုဒ်များ (Classifiers):''' ဗမာဘာသာစကားကဲ့သို့ပင် နာမ်များကို ရေတွက်ရာတွင် "ခု၊ ကောင်၊ ယောက်" စသည့် အတိုင်းအတာပြပုဒ်များကို မဖြစ်မနေ အသုံးပြုရသည့် စနစ်ရှိသည်။ == ကိုးကားချက်များ == {{reflist}} 7eotde5g7sbxsbrljvt5xz5xv0dhqdt 1029403 1029400 2026-05-04T08:32:51Z Chenzeyan29 141880 1029403 wikitext text/x-wiki '''တရုတ်ဘာသာစကားများ''' ({{Lang-zh|汉语族}}) သို့မဟုတ် '''ဆိုင်နက်တစ် ဘာသာစကားများ''' (Sinitic languages){{Efn|Late Latin ဘာသာစကား ''Sīnae'' (တရုတ်များ) မှ ဆင်းသက်လာပြီး အာရပ်ဘာသာစကား ''Ṣīn'' (တရုတ်ပြည်) မှတစ်ဆင့် တရုတ်မင်းဆက်အမည် [[Qin dynasty|ချင်းမင်းဆက် (Qin)]] မှ လာခြင်း ဖြစ်နိုင်သည် (''[[OED]]'')။ ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် [[Paul K. Benedict]] က [[Bai language|ဘိုင်ဘာသာစကား]] နှင့် တရုတ်ဘာသာစကားတို့ ပါဝင်သော "Sinitic" ဟုခေါ်သော တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဝင် အုပ်စုခွဲတစ်ခုကို အဆိုပြုခဲ့သည်။{{sfnp|Wang|2005|p=107}} ဘိုင်ဘာသာစကား၏ တိကျသော ဆက်နွှယ်မှုမှာ မရေရာသေးသော်လည်း{{sfnp|Wang|2005|p=122}} "Sinitic" ဟူသော အသုံးအနှုန်းကို ပုံမှန်အားဖြင့် တရုတ်ဘာသာစကား၏ အဓိပ္ပာယ်တူအဖြစ် အသုံးပြုလေ့ရှိပြီး အထူးသဖြင့် ၎င်းကို ဘာသာစကားတစ်ခုတည်းထက် ဘာသာစကားမိသားစုတစ်ခုအဖြစ် ရှုမြင်သည့်အခါတွင် ပိုမိုအသုံးပြုသည်။{{sfnp|Mair|1991|p=3}}}} သည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစု]]၏ အဓိက အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Egerod |first=Søren Christian |title=Chinese languages |url=https://www.britannica.com/topic/Chinese-languages |archive-url=https://web.archive.org/web/20250721114636/https://www.britannica.com/topic/Chinese-languages |archive-date=2025-07-21 |access-date= |website=Encyclopaedia Britannica |language=}}</ref>ထိုဘာသာစကားအုပ်စုသည် [[အရှေ့အာရှ]] ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာဘာသာစကား [[ဘာသာစကား မိသားစု|အုပ်စု]] တစ်ခုဖြစ်သည်။ တရုတ်ဘာသာစကားများနှင့် ကျန်မိသားစုဝင်ဘာသာစကားများ ( [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ]] ) အကြား အဓိကကွဲပြားမှုတစ်ခုရှိသည်ဟု မကြာခဏ အဆိုပြုလေ့ရှိသည်။<ref>{{Cite journal |last=Zhang |first=Menghan |year=2019 |title=Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China in the Late Neolithic |journal=Nature |volume=569 |issue=7754 |pages=112–115 |bibcode=2019Natur.569..112Z |doi=10.1038/s41586-019-1153-z |issn=1476-4687 |pmid=31019300 |s2cid=129946000}}</ref> {{Sfnp|Sagart|Jacques|Lai|Ryder|2019}} {{Infobox ဘာသာစကားမိသားစု |name=Sinitic |altname=တရုတ်ဘာသာစကားများ |region=[[အရှေ့အာရှ]]၊ [[အရှေ့တောင်အာရှ]]၊ [[အလယ်အာရှ]]၊ [[မြောက်အာရှ]] နှင့် အခြား [[ပြည်ပရောက် တရုတ်လူမျိုးစုများ]] |protoname=[[Proto-Sinitic]] |familycolor=Sino-Tibetan |child1=[[Chinese language|တရုတ်ဘာသာစကား]] |child2=?[[Macro-Bai languages|မက်ခရို-ဘိုင် ဘာသာစကားများ]] |iso5=zhx |glotto=sini1245 |glottoname=Sinitic |glotto2=macr1275 |glottoname2=Macro-Bai |ethnicity=[[ဟန်တရုတ်လူမျိုး|ဟန်တရုတ်]]၊ [[ဟွေလူမျိုး]]၊ [[Chuanqing people|ချွမ်းချင်းလူမျိုး]]၊ [[Yao people (Asia)|ယောင်လူမျိုး]]၊ [[She people|ရှီလူမျိုး]]၊ [[ပိုင်လူမျိုး|ဘိုင်လူမျိုး]]၊ [[Longjia people|လုံကျားလူမျိုး]] |map=Map of sinitic languages full-en.svg |mapcaption=တရုတ်ဘာသာစကားစုများ ပြမြေပုံ }} အမျိုးအစားခွဲခြားရန် ခက်ခဲသော မက်ခရို-ဘိုင် (Macro-Bai) ဘာသာစကားများသည် ရှေးဟောင်းတရုတ်ဘာသာစကားမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်နိုင်ပြီး ထို့ကြောင့် Sinitic အုပ်စုဝင်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ မဟုတ်ပါက Sinitic ကို မျှဝေထားသော ဘာသာစကားဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်နှင့် စာရေးသားစနစ် (ဆိုလိုသည်မှာ [[တရုတ်စာ|တရုတ်အရေးအသား]]) ဖြင့် ပေါင်းစည်းထားသော တရုတ်ဘာသာစကားမျိုးကွဲများစွာဖြင့်သာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုသည်။ "Sinitic" ဟူသော အသုံးအနှုန်းကို အသုံးပြုခြင်းသည် [[တရုတ်ဘာသာစကား]]သည် တစ်ခုတည်းသော ဘာသာစကား၏ မျိုးကွဲများထက် ကွဲပြားသော ဘာသာစကားများ၏ မိသားစုတစ်ခုဖြစ်သည်ဟူသော ဘာသာစကားဆိုင်ရာ အမြင်ကို ထင်ဟပ်စေခြင်းဖြစ်သည်။ == အမည်သတ်မှတ်ပုံနှင့် ဝေါဟာရရင်းမြစ် == '''ဆိုင်နက်တစ်''' (Sinitic) ဟူသော ဝေါဟာရကို အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆို ခွဲခြားနိုင်သည် - === ဝေါဟာရရင်းမြစ် === "Sinitic" ဆိုသော စကားလုံးသည် လက်တင်ဘာသာစကားနှောင်းပိုင်း ''Sīnae'' (တရုတ်များ) မှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အာရပ်ဘာသာစကား ''Ṣīn'' (တရုတ်ပြည်) မှတစ်ဆင့် တရုတ်မင်းဆက်အမည် [[ချင်မင်းဆက်|ချင်းမင်းဆက် (Qin)]] မှ လာခြင်းဖြစ်နိုင်သည်ဟု ယူဆကြသည်။<ref>''[[OED]]'' (Oxford English Dictionary)</ref> === ဘာသာစကားဆိုင်ရာ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များ === ပညာရှင်များအကြားတွင် "တရုတ်ဘာသာစကား" နှင့် "Sinitic" ကို အသုံးပြုပုံ ကွဲပြားမှု ရှိသည် - #'''Sinitic (ကျယ်ပြန့်သော အဓိပ္ပာယ်):''' ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် [[Paul K. Benedict]] က [[Bai language|ဘိုင်ဘာသာစကား]] နှင့် တရုတ်ဘာသာစကား (Chinese) တို့ ပါဝင်သော အုပ်စုကို "Sinitic" ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။{{sfnp|Wang|2005|p=107}} ဤအမြင်အရ Sinitic သည် ဘိုင်ဘာသာစကားနှင့် တရုတ်ဘာသာစကားတို့ ပေါင်းစည်းထားသော မိသားစုခွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ #'''Chinese (ကျဉ်းမြောင်းသော အဓိပ္ပာယ်):''' ပုံမှန်အားဖြင့် "တရုတ်ဘာသာစကား" ဟု ဆိုရာတွင် ဟန်တရုတ်တို့ အသုံးပြုသည့် မန်ဒရင်၊ ကန်တုံ၊ မင် အစရှိသည့် မျိုးကွဲများကိုသာ ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ #'''ဘာသာစကားမိသားစု အမြင်:''' ခေတ်သစ်ဘာသာဗေဒပညာရှင်များက "Sinitic" ဟူသော အသုံးအနှုန်းကို ပိုမိုနှစ်သက်ကြသည်။ အကြောင်းမှာ တရုတ်နွယ်ဘာသာစကားများသည် ဘာသာစကားတစ်ခုတည်း၏ "လေယူလေသိမ်း ကွဲပြားမှု" (Dialects) ထက်၊ အပြန်အလှန် နားလည်ရန်ခက်ခဲသော "ဘာသာစကားများစွာ စုဝေးနေသည့် မိသားစု" ဖြစ်သည်ဟူသော အချက်ကို ပိုမိုပေါ်လွင်စေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။{{sfnp|Mair|1991|p=3}} === တရုတ်-တိဗက် မိသားစုအတွင်း တည်ရှိပုံ === တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားမိသားစုကြီးကို အဓိကအားဖြင့် အပိုင်းနှစ်ပိုင်း ခွဲခြားလေ့ရှိသည် - # '''Sinitic:''' တရုတ်ဘာသာစကားမျိုးကွဲများ (နှင့် အချို့အမြင်အရ ဘိုင်ဘာသာစကား)။ # '''Tibeto-Burman:''' [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ]] (တိဗက်၊ ဗမာ၊ ကချင် အစရှိသည်တို့ ပါဝင်သည်)။ == သမိုင်းကြောင်း == တရုတ်နွယ်ဘာသာစကားများ (Sinitic languages) ၏ သမိုင်းကြောင်းသည် နှစ်ပေါင်းထောင်ချီ ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး ၎င်း၏ ဆင်းသက်လာပုံနှင့် ပတ်သက်၍ ဘာသာဗေဒပညာရှင်များအကြား အယူအဆ အမျိုးမျိုး ရှိခဲ့သည်။ တရုတ်နွယ်ဘာသာစကားများသည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် မိသားစု]]မှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ မကြာသေးမီက ပြုလုပ်ခဲ့သော မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာနှင့် ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ သုတေသနများအရ တရုတ်-တိဗက် မျိုးနွယ်စုများသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၅,၉၀၀ ခန့်က [[မြောက်တရုတ်ပြည်]]၊ [[မြစ်ဝါမြစ်]] (Yellow River Basin) ဒေသတွင် စတင်အခြေချခဲ့သည်ဟု ယူဆရသည်။<ref>{{Cite journal |last=Zhang |first=Menghan |year=2019 |title=Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China in the Late Neolithic |journal=Nature |volume=569 |pages=112–115 |doi=10.1038/s41586-019-1153-z}}</ref> ထို့နောက် တရုတ်နွယ်ဘာသာစကားများသည် တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများမှ သီးခြားခွဲထွက်၍ ကိုယ်ပိုင်ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်ဖြင့် တိုးတက်လာခဲ့သည်။ === ရှေးဟောင်းတရုတ်ဘာသာစကားရ === [[ရှန်မင်းဆက်]] နှင့် [[ကျိုးမင်းဆက်]] ခေတ်များတွင် အသုံးပြုခဲ့သော ဘာသာစကားဖြစ်သည်။ ဤခေတ်တွင်: * '''လိပ်ခွံစာစာအရေးအသား:''' (Oracle Bone Script) သည် ရှေးအကျဆုံး တရုတ်စာအရေးအသားပုံစံအဖြစ် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ * '''အသံစနစ်:''' ရှေးဟောင်းတရုတ်ဘာသာစကားတွင် ခေတ်သစ်တရုတ်စကားများကဲ့သို့ "အသံနိမ့်အသံမြင့်" (Tones) များ မရှိသေးဘဲ ဗျည်းတွဲများစွာ ပါဝင်ခဲ့သည်ဟု ပညာရှင်များက ယူဆကြသည်။<ref>{{Cite book |last=Baxter |first=William H. |title=A Handbook of Old Chinese Phonology |publisher=Mouton de Gruyter |year=1992}}</ref> === အလယ်ခေတ်တရုတ်ဘာသာစကား (Middle Chinese) === [[နန်မြောက်မင်းဆက်]]၊ [[ထန်မင်းဆက်]]နှင့် [[စုန်မင်းဆက်]] (အေဒီ ၆ ရာစုမှ ၁၂ ရာစုခန့်) အထိ ကာလကို ဆိုလိုသည်။ * ဤကာလတွင် အသံနိမ့်အသံမြင့်စနစ် (Tone system) များ အပြည့်အဝ ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့သည်။ * ''[[Qieyun]]'' (အေဒီ ၆၀၁) ကဲ့သို့သော အသံထွက်အဘိဓာန်များ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းကြောင့် ထိုခေတ်က အသံထွက်ပုံစံများကို ယနေ့တိုင် ပြန်လည်လေ့လာနိုင်သည်။ * မြောက်ဘက်မှ ကျူးကျော်မှုများကြောင့် တရုတ်လူမျိုးများ တောင်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းရာမှတစ်ဆင့် တောင်ပိုင်းဘာသာစကားကွဲများ (ဥပမာ- ကန်တုံ၊ မင်၊ ဟတ်ကာ) စတင်ကွဲပြားလာခဲ့သည်။<ref>{{Cite book |last=Norman |first=Jerry |title=Chinese |publisher=Cambridge University Press |year=1988}}</ref> === ခေတ်သစ်တရုတ်ဘာသာစကားများ ပေါ်ပေါက်လာခြင်း === [[မင်မင်းဆက်]]နှင့် [[ချင်းမင်းဆက်]] (Qing Dynasty) ကာလများတွင် မြောက်ပိုင်းစကား (Mandarin) သည် ရုံးသုံးဘာသာစကား (Guanhua) အဖြစ် အရှိန်အဝါ ကြီးမားလာခဲ့သည်။ * ၂၀ ရာစုအစောပိုင်းတွင် မန်ဒရင်ဘာသာစကားကို အခြေခံ၍ "စံပြတရုတ်ဘာသာစကား" (Modern Standard Chinese) ကို သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ * ယနေ့ခေတ်တွင် Sinitic အုပ်စုအတွင်း၌ မန်ဒရင် (Mandarin)၊ ဝူ (Wu)၊ မင် (Min)၊ ယွဲ့ (Yue/Cantonese)၊ ရှန်း (Xiang)၊ ကန့် (Gan) နှင့် ဟတ်ကာ (Hakka) ဟူ၍ အဓိက ဘာသာစကားအုပ်စု ၇ ခုမှ ၁၀ ခုအထိ ကွဲပြားတည်ရှိနေသည်။ == လူဦးရေနှင့် ပျံ့နှံ့မှု == တရုတ်နွယ်ဘာသာစကားများကို ပြောဆိုသူဦးရေမှာ ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းတွင် ၁.၃ ဘီလီယံကျော် ရှိပြီး ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ ၁၆ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=Summary by language size |url=https://www.ethnologue.com/guides/ethnologue-200 |website=Ethnologue}}</ref> ၎င်းတို့အနက်: * '''[[မန်ဒရင်း(ဘာသာစကား)|မန်ဒရင် (ဖူထုံးဟွ)]]:''' ပြောဆိုသူ ၉၂၀ သန်းခန့်ဖြင့် အများဆုံးဖြစ်သည်။ * '''[[ကွမ်တုန်းဘာသာစကား|ယွဲ့ (ကွမ်တုံး)]]:''' ပြောဆိုသူ ၈၅ သန်းခန့်ရှိပြီး ကွမ်တုံးပြည်နယ်နှင့် ဟောင်ကောင်တို့တွင် အဓိကပြောဆိုကြသည်။ * '''ဝူ :''' ရှန်ဟိုင်းနှင့် အနီးတစ်ဝိုက်တွင် ပြောဆိုသူ သန်း ၈၀ ကျော်ရှိသည်။ အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများဖြစ်သော ထိုင်း၊ မလေးရှား၊ စင်ကာပူနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့တွင်လည်း တရုတ်နွယ်ဘာသာစကား ပြောဆိုသူ အများအပြား ရှိသည်။ == တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများနှင့် ဆက်နွယ်ပုံ == တရုတ်နွယ်ဘာသာစကားများ (Sinitic) နှင့် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ]] (Tibeto-Burman) သည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် မိသားစု]]ကြီးတစ်ခုတည်းမှ ဆင်းသက်လာကြခြင်း ဖြစ်သည်။ === တူညီသောအချက်များ === ၁၉ ရာစုကတည်းက ဘာသာဗေဒပညာရှင်များက ဤအုပ်စုနှစ်ခုအကြား အောက်ပါ တူညီချက်များကို တွေ့ရှိခဲ့ကြသည် - * '''အခြေခံဝေါဟာရများ:''' ကိန်းဂဏန်းများ၊ ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်းများနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ အခြေခံစကားလုံးများသည် အရင်းအမြစ်တစ်ခုတည်းမှ လာခြင်းဖြစ်သည်။ (ဥပမာ- "ငါ" သည် ရှေးဟောင်းတရုတ်ဘာသာစကားတွင် ''*ŋa'' ဖြစ်ပြီး ဗမာဘာသာစကားတွင်လည်း "ငါ" ဖြစ်သည်။) * '''အသံစနစ်:''' အုပ်စုနှစ်ခုလုံးသည် အသံနိမ့်အသံမြင့် (Tones) ကို အသုံးပြု၍ အဓိပ္ပာယ်ခွဲခြားသော ဘာသာစကားများ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{Sfnp|van Driem|2001}}</ref> === ကွဲပြားသောအချက်များ === တရုတ်နွယ်ဘာသာစကားများသည် ကျန်ရှိသော တိဗက်-ဗမာနွယ်အုပ်စုနှင့် ကွဲပြားသွားရခြင်းမှာ သမိုင်းကြောင်းအရ အိမ်နီးချင်း [[တိုင်-ကဒိုင် ဘာသာစကားများ]] နှင့် [[မှုံ-မြောင် ဘာသာစကားများ]] (Hmong-Mien) တို့၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု ယူဆရသည်။ == စကားလုံးတည်ဆောက်ပုံ == တရုတ်နွယ်ဘာသာစကားများ၏ စကားလုံးတည်ဆောက်ပုံမှာ အဓိကအားဖြင့် **Analytic** သို့မဟုတ် **Isolating** (ခွဲခြားထားသော) ပုံစံမျိုး ဖြစ်သည်။ === အဓိက လက္ခဏာများ === # '''စကားလုံးတစ်လုံး အဓိပ္ပာယ်တစ်မျိုး:''' စကားလုံးအများစုမှာ တစ်လုံးချင်းစီတွင် သီးခြားအဓိပ္ပာယ်ရှိပြီး အင်္ဂလိပ်ဘာသာကဲ့သို့ ကိန်းဂဏန်း (Singular/Plural) သို့မဟုတ် ကာလ (Tense) အလိုက် စကားလုံးနောက်ဆက်များ ပြောင်းလဲခြင်း မရှိပါ။ # '''စကားလုံးအစီအစဉ် (Word Order):''' စကားလုံးတည်ဆောက်ပုံမှာ များသောအားဖြင့် **Subject-Verb-Object (SVO)** ပုံစံဖြစ်သည်။ (ဗမာဘာသာစကားမှာမူ များသောအားဖြင့် SOV ပုံစံဖြစ်သဖြင့် ဤအချက်မှာ ကွဲပြားသည်။) # '''ပေါင်းစပ်စကားလုံးများ (Compounding):''' ခေတ်သစ်တရုတ်ဘာသာစကားတွင် အနက်တူ သို့မဟုတ် ဆက်စပ်နေသော စကားလုံးနှစ်လုံးကို ပေါင်းစပ်၍ စကားလုံးအသစ်များ တည်ဆောက်ခြင်း (ဥပမာ- "ကွန်ပျူတာ" ကို "လျှပ်စစ်" + "ဦးနှောက်" ဟု ပေါင်းစပ်ခြင်း) ကို အကျယ်တဝင့် အသုံးပြုသည်။<ref>{{Cite book |last=Sun |first=Chaofen |title=Chinese: A Linguistic Introduction |publisher=Cambridge University Press |year=2006}}</ref> # '''အတိုင်းအတာပြပုဒ်များ (Classifiers):''' ဗမာဘာသာစကားကဲ့သို့ပင် နာမ်များကို ရေတွက်ရာတွင် "ခု၊ ကောင်၊ ယောက်" စသည့် အတိုင်းအတာပြပုဒ်များကို မဖြစ်မနေ အသုံးပြုရသည့် စနစ်ရှိသည်။ == ကိုးကားချက်များ == {{reflist}} 1mm63lp7pucmiddfccqudxrq85cy56x 100 285241 1029329 2026-05-04T02:42:17Z Salai Rungtoi 22844 "{{Current events|year=2026|month=05|day=04|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}}" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1029329 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=05|day=04|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}} 2f58p5p03qpnvyxm5uctn110pvxvpar 1029426 1029329 2026-05-04T10:04:50Z Salai Rungtoi 22844 1029426 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=05|day=04|content= <!-- All news items below this line --> '''လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခများနှင့် တိုက်ခိုက်မှုများ''' *[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] **[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]၊ [[အညာ စစ်မြေပြင်]] ***မန္တလေးတိုင်း၊ [[မြင်းခြံခရိုင်|မြင်းခြံခရိုင်၊]] [[တောင်သာမြို့နယ်]]အတွင်း၌ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (PDF) ဝင်များလိုက်ပါလာသည့် ယာဉ်အား ရွှေစည်ကြီးကျေးရွာမှ သံဘိုရွာဘက်သို့ မောင်းနှင်လာစဉ် စစ်တပ်နှင့် ပြည်သူ့စစ် ပူးပေါင်းအဖွဲ့က တောင်သာမြို့နယ်၊ သံဘိုရွာမကျေးရွာအနီးတွင် ကင်းပုန်းဝပ်၍ ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ PDF တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၁ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/c9q37d9x5lzt (BBC)] <!-- All news items above this line -->}} sv6qlbwsn0d5b7xo07odm1uaoqmj76e 0 285242 1029338 2026-05-04T03:51:24Z Zawzawaungthwin 100038 [[ဝင်းတင်၊ ဦး (EFA)]] စာမျက်နှာကို [[ဝင်းတင် (EFA)]] သို့ Zawzawaungthwinက ရွှေ့ခဲ့သည်: မလိုအပ်သော စကားဘညှပ်၊ သံတူကြောင်းကွဲများ ဖယ်ရှားခြင်း 1029338 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဝင်းတင် (EFA)]] 3m7ssvcsbu6wttbnjp4v0euoo5aqf3x 1 285243 1029340 2026-05-04T03:51:24Z Zawzawaungthwin 100038 [[ဆွေးနွေးချက်:ဝင်းတင်၊ ဦး (EFA)]] စာမျက်နှာကို [[ဆွေးနွေးချက်:ဝင်းတင် (EFA)]] သို့ Zawzawaungthwinက ရွှေ့ခဲ့သည်: မလိုအပ်သော စကားဘညှပ်၊ သံတူကြောင်းကွဲများ ဖယ်ရှားခြင်း 1029340 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဆွေးနွေးချက်:ဝင်းတင် (EFA)]] q42b79bipi0hi4k8eodz8hyww8iq95s 0 285244 1029343 2026-05-04T04:53:39Z Zawzawaungthwin 100038 [[ဝင်းတင်၊ ဦး (ဟံသာဝတီ)]] စာမျက်နှာကို [[ဝင်းတင် (ဟံသာဝတီ)]] သို့ Zawzawaungthwinက ရွှေ့ခဲ့သည်: မလိုအပ်သော စကားဘညှပ်၊ သံတူကြောင်းကွဲများ ဖယ်ရှားခြင်း 1029343 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဝင်းတင် (ဟံသာဝတီ)]] 0w01hpdib5x7g8g8os49nvlji198btp 3 285245 1029344 2026-05-04T04:57:18Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1029344 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် CE3 Caspernicus ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၅၇၊ ၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) bb2nbhymfkeszwj6v9m34188z4bm8dm 0 285246 1029345 2026-05-04T04:57:40Z Zawzawaungthwin 100038 ဝင်းတင် (သံတူကြောင်းကွဲ) 1029345 wikitext text/x-wiki '''ဝင်းတင်'''ဟူသော လူပုဂ္ဂိုလ်နာမည်များသည် အောက်ပါအနက် တခုခုဖြစ်နိုင်သည်- * [[ဝင်းတင် (ဟံသာဝတီ)]] - ဝါရင့်သတင်းစာပညာရှင် နှင့် နိုင်ငံရေးသမား * [[ဝင်းတင် (EFA)]] - အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားဆိုင်ရာ မဂ္ဂဇင်းများ ထုတ်ဝေသူနှင့် လောကသစ်စာပေကို တည်ထောင်သူ {{သံတူကြောင်းကွဲ}} 0g2n64nhg207rcnig3b2oyf62dtjppt 3 285247 1029352 2026-05-04T05:57:28Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1029352 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Bruno burmese ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၅၇၊ ၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 6nknpu2ssrfyabvmlgqon72v7w3m5p7 0 285249 1029360 2026-05-04T06:39:10Z Zawzawaungthwin 100038 အကြည်ပန်းပလွန်းကျေးရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မေလ ၉ ရက်နေ့တွင် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဆောမြို့နယ်၊ ကျောက်ထုတိုက်နယ်အတွင်းရှိ အကြည်ပန်းပလွန်းကျေးရွာ၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်သည် 1029360 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု | location = [[အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ၊ ဆောမြို့နယ်|အကြည်ပန်းပလွန်းကျေးရွာ]]၊ကျောက်ထုတိုက်နယ်၊ [[ဆောမြို့နယ်]]၊ [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] | date = ၉ မေ ၂၀၂၄ | time = နံနက် ၁၁ နာရီခန့် | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] | coordinates = {{Coord|21.449499130249|94.1630020141602|region:MM|format=dms|display=inline,title}} | map = {{Location map | Myanmar | lat = 21.449499130249 | long = 94.1630020141602 | width = 250 | label = အကြည်ပန်းပလွန်း | position = right | caption = }} | map_caption = ဆောမြို့နယ်အတွင်း အကြည်ပန်းပလွန်းကျေးရွာ တည်နေရာ | fatalities = ၁၆ ဦး (၁၂ နှစ်အရွယ် ကလေးတစ်ဦး အပါအဝင်) | injuries = ၃၃ ဦး | perpetrators = [[တပ်မတော် (လေ)|တပ်မတော်(လေ)]] | notes = {{Bulleted list |ကျေးရွာဘုန်းကြီးကျောင်းအတွင်း ဒေသခံများ စုဝေး၍ ယာဉ်လိုင်းစနစ်တကျပြေးဆွဲနိုင်ရေးနှင့် ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေး အစည်းအဝေးပြုလုပ်နေစဉ် လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်ခံရခြင်းဖြစ်သည်။ |ဒေသကာကွယ်ရေးအဖွဲ့က အစည်းအဝေးလုပ်သည်ဆိုသော မှတ်တမ်းလည်းရှိခဲ့သည်။ |တပ်မတော်(လေ)သည် လေယာဉ်ဖြင့် ဗုံးနှစ်ကြိမ်ကြဲချခဲ့သည်။ |တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကျေးရွာဘုန်းကြီးကျောင်းမှာ လုံးဝပျက်စီးသွားခဲ့ပြီး ယင်းဖြစ်စဉ်သည် ယောဒေသအတွင်း လူထိခိုက်သေဆုံးမှု အများဆုံး လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ဖြစ်သည်။ }} }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} '''အကြည်ပန်းပလွန်းကျေးရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု''' သည် [[၂၀၂၄]] ခုနှစ်၊ မေလ ၉ ရက်နေ့တွင် [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဆောမြို့နယ်]]၊ ကျောက်ထုတိုက်နယ်အတွင်းရှိ [[အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ၊ ဆောမြို့နယ်|အကြည်ပန်းပလွန်းကျေးရွာ]]၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ကျေးရွာဘုန်းကြီးကျောင်းအတွင်း စုဝေး၍ အစည်းအဝေးတစ်ခု ပြုလုပ်နေစဉ် တပ်မတော်(လေ)က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ၁၂ နှစ်အရွယ် ကလေးငယ်တစ်ဦး အပါအဝင် အရပ်သား ၁၆ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၃၃ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ဤဖြစ်စဉ်သည် ၂၀၂၁ [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာပြည်တွင်းစစ်ကာလ]]အတွင်း [[ယောဒေသ]]၌ လူထိခိုက်သေဆုံးမှု အများဆုံးဖြစ်ပွားခဲ့သည့် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=သတင်းတို |first=Nan Khan in သတင်း {{!}} |title=ဆောနယ်မှာ လေယာဥ်ဗုံးကြဲခံရလို့ လူသေဆုံးမှုရှိပြီး ဘုန်းကြီးတပါးပျောက်နေ |url=https://www.myaelattathan.org/articles/%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AC_%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%9A%E1%80%AC%E1%80%A5%E1%80%BA%E1%80%97%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B2%E1%80%81%E1%80%B6%E1%80%9B%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%9C%E1%80%B0%E1%80%9E%E1%80%B1%E1%80%86%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AF%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%AD%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8_%E1%80%98%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%90%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%B1 |access-date=2026-05-04 |website=www.myaelattathan.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=စထွန်းအောင် |date=2024-05-10 |title=လူဒါဇင်နှင့်ချီ သေဆုံးခဲ့သည့် အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု |url=https://myanmar-now.org/mm/news/52208/ |access-date=2026-05-04 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-05-10 |title=ဆောမြို့နယ် အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု သေဆုံးသူထပ်တိုးနိုင် |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/saw-ahkyipanpalun-airstrikes-killed-05102024062647.html |access-date=2026-05-04 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> == ဖြစ်စဉ်အကျဉ်း == ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မေလ ၉ ရက်နေ့ နံနက် ၁၁ နာရီခန့်တွင် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဆောမြို့နယ်၊ ကျောက်ထုတိုက်နယ်အတွင်းရှိ အကြည်ပန်းပလွန်းကျေးရွာ ဘုန်းကြီးကျောင်းကို တပ်မတော်(လေ)က လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ဘုန်းကြီးကျောင်းအတွင်း၌ ကျောက်ထုနယ်မှ ဒေသခံ ၇၀ နီးပါးခန့်သည် ယောဒေသအတွင်း ယာဉ်လိုင်းများ စနစ်တကျပြေးဆွဲနိုင်ရေးနှင့် ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် အစည်းအဝေးပြုလုပ်နေချိန် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=ဗွီအိုအေ (မြန်မာဌာန) |date=2024-05-10 |title=မကွေးတိုင်း၊ ကျောက်ထုမှာ စစ်ကောင်စီလေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ၁၅ ဦးထက်အနည်း သေဆုံး |url=https://burmese.voanews.com/a/airstrike-in-magway/7605817.html |access-date=2026-05-04 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref> ဖြစ်စဥ်ကြောင့် ကျောင်းထိုင်ဆရာတော် ပျံလွန်တော်မူသွားခဲ့သည့်အပြင် ကျေးရွာဘုန်းကြီးကျောင်းမှာ လုံးဝပျက်စီးသွားခဲ့သည်။နောက်ဆက်တွဲအနေဖြင့် ဒေသခံအများစု ရွာလုံးကျွတ်နီးပါး ဘေးလွတ်ရာထွက်ပြေးခဲ့ကြရသည်။<ref>{{Cite web |title=ကျောက်ထုတွင် ဘုန်းကြီးကျောင်းကို စစ်တပ်ကဗုံးကြဲ၊ ၂၀ ကျော်သေဆုံးပြီး ၃၀ ကျော်ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/651490 |access-date=2026-05-04 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ကျောက်ထုတိုက်နယ်ကို စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ပြည်သူ ၂၀ ဦးခန့် သေဆုံး၊ ၃၀ ဦးကျော် ထိခိုက်ဒဏ်ရာများရရှိ၊ ရွာလုံးကျွတ် ထွက်ပြေးနေရ |url=https://www.bnionline.net/mm/news-104489 |access-date=2026-05-04 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref> == ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ == ဤတိုက်ခိုက်မှုအတွင်း ၁၂ နှစ်အရွယ် ကလေးငယ်တစ်ဦး အပါအဝင် အသက် ၃၀ နှင့် ၆၀ ကြားရှိ အမျိုးသား၊ အမျိုးသမီး စုစုပေါင်း ၁၆ ဦး သေဆုံးခဲ့ရသည်။ ထို့ပြင် ဒေသခံ ၃၃ ဦးလည်း ပြင်းထန်သော ထိခိုက်ဒဏ်ရာများ ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2024-05-13 |title=ဘုန်းကြီးကျောင်းကို ပစ်မှတ်ထားသည့် ယောဒေသ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု |url=https://myanmar-now.org/mm/news/52280/ |access-date=2026-05-04 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄]] [[ကဏ္ဍ:မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] rw9e3zjk0qyavemuja38r6jha4ylofa 0 285250 1029362 2026-05-04T06:40:49Z Zawzawaungthwin 100038 [[မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] စာမျက်နှာကို [[မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] သို့ ပြန်ညွှန်းပေါ်ထပ်၍ Zawzawaungthwin က ရွှေ့ခဲ့သည်: ကျစ်လျစ်တိုတုတ်စေရန် ([[WP:CONCISE]], [[WP:PRECISE]]) 1029362 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] ahtssltwsqruq18cwhmxidintfm7itt 1 285251 1029364 2026-05-04T06:40:49Z Zawzawaungthwin 100038 [[ဆွေးနွေးချက်:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] စာမျက်နှာကို [[ဆွေးနွေးချက်:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] သို့ Zawzawaungthwinက ရွှေ့ခဲ့သည်: ကျစ်လျစ်တိုတုတ်စေရန် ([[WP:CONCISE]], [[WP:PRECISE]]) 1029364 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဆွေးနွေးချက်:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] 6zlo29ra5r28cznlkd5f30gyubgu6nm 3 285252 1029367 2026-05-04T06:57:38Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1029367 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် KatzeLecker ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၅၇၊ ၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 07mes9ni2ibpnc6cj7ak9zz2rjyrhea 3 285253 1029368 2026-05-04T06:57:48Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1029368 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-27020-22 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၅၇၊ ၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) c992sdxoqrifig20l76vb8p9ud0h6ay 0 285254 1029376 2026-05-04T07:14:56Z Zawzawaungthwin 100038 '''အိုးထိမ်းတွင်းရွာ စာသင်ကျောင်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု''' သည် [[၂၀၂၅]] ခုနှစ်၊ မေလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]၊ အိုးထိမ်းတွင်းကျေးရွာ၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ 1029376 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = အိုးထိမ်းတွင်းရွာ စာသင်ကျောင်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု | location = အိုးထိမ်းတွင်းရွာ၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | date = ၁၂ မေ ၂၀၂၅ | time = နံနက် ၁၀ နာရီဝန်းကျင် | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] | coordinates = {{Coord|22.6518497467041|95.2094268798828|region:MM|format=dms|display=inline,title}} | map = {{Location map | Myanmar | lat = 22.6518497467041 | long = 95.2094268798828 | width = 250 | label = အိုးထိမ်းတွင်း | position = right | caption = }} | map_caption = ဒီပဲယင်းမြို့နယ်အတွင်း အိုးထိမ်းတွင်းရွာ တည်နေရာ | fatalities = ၂၂ ဦး (ကျောင်းသူ ၁၅ ဦး၊ ကျောင်းသား ၅ ဦး နှင့် ဆရာမ ၂ ဦး) | injuries = ၄၀ ဦးခန့် | perpetrators = တပ်မတော်(လေ) | notes = {{Bulleted list |ကြားကာလပညာရေးကျောင်းအဖြစ် ဖွင့်လှစ်ထားသည့် အိုးထိမ်းတွင်းရွာ စာသင်ကျောင်းကို ပေါင် ၅၀၀ ဗုံးဖြင့် လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ |သေဆုံးသူများတွင် Grade 2 မှ Grade 11 အထိ ကျောင်းသူ ၁၅ ဦးနှင့် ကျောင်းသား ၆ ဦး ပါဝင်ပြီး အသက် ၁၀ နှစ်အောက် ကလေးငယ်များလည်း ပါဝင်သည်။ |စစ်ကောင်စီဘက်မှ သတင်းမှန်ကန်မှုမရှိကြောင်း ငြင်းဆိုထားပြီး စစ်တပ်ထောက်ခံသူများက တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ၏ ဗုံးသီးထုတ်လုပ်မှုကြောင့် ပေါက်ကွဲခြင်းဖြစ်သည်ဟု စွပ်စွဲပြောဆိုထားသည်။ }} }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} '''အိုးထိမ်းတွင်းရွာ စာသင်ကျောင်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု''' သည် [[၂၀၂၅]] ခုနှစ်၊ မေလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]၊ အိုးထိမ်းတွင်းကျေးရွာ၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ကျေးရွာအတွင်းရှိ ကြားကာလပညာရေးစာသင်ကျောင်းကို တပ်မတော်(လေ)က လေကြောင်းမှ ပေါင် ၅၀၀ ဗုံးဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကျောင်းသူကျောင်းသား ၂၀ ဦးနှင့် ဆရာမ ၂ ဦး၊ စုစုပေါင်း ၂၃ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး အရပ်သား ၄၀ ဦးခန့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ သေဆုံးသူများတွင် Grade 2 မှ Grade 11 အကြားရှိ ကျောင်းသူကျောင်းသားများ ပါဝင်ပြီး အသက် ၁၀ နှစ်အောက် ကလေးငယ်များလည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဤဖြစ်စဉ်နှင့်ပတ်သက်၍ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်ကောင်စီ]]ဘက်က ငြင်းဆိုထားသော်လည်း ဒေသခံများနှင့် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များကမူ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် လူအစုလိုက်အပြုံလိုက် သေဆုံးရခြင်းဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုပြောဆိုထားကြသည်။<ref>{{Cite web |title=ဒီပဲယင်း အိုးထိမ်းတွင်းရွာစာသင်ကျောင်းကို စစ်တပ်က ဗုံးကြဲ၍ ဆရာမနှစ်ဦးနှင့် ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူ ၂၀ နီးပါး သေဆုံး |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/6821b495c8875ede02108273 |access-date=2026-05-04 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-05-12 |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် မေ ၁၂ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - ဒီပဲယင်း၊ အိုးထိန်းတွင်းရွာစာသင်ကျောင်း ဗုံးကြဲခံရမှု သေဆုံးသူ ၂၂ ဦးအထိမြင့်တက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cdxkvk5zp9wt |access-date=2026-05-04 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/05/14/55804|title=အိုးထိန်တွင်းကျေးရွာကို စစ်ကောင်စီက ဗုံးကြဲမှုနှင့်ပတ်သက်ပြီး CDM ကထိက ဒေါ်ရတီအုန်းနှင့် ဆက်သွယ် မေးမြန်းချက်|work=Mizzima Burmese|access-date=၄ မေ ၂၀၂၆|date=၁၄ မေ ၂၀၂၅}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/05/14/55740|title=အိုးထိန်တွင်း ဗုံးကြဲခံရမှုကြောင့် သေဆုံးခဲ့ရသူများ၏ နာရေးမြင်ကွင်း ၊ သေဆုံးသူ ၂၃ ဦးအထိရှိလာ|work=Mizzima Burmese|access-date=၄ မေ ၂၀၂၆|date=၁၄ မေ ၂၀၂၅}}</ref> == ဖြစ်စဉ်အကျဉ်း == ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၂ ရက်နေ့ နံနက် ၁၁ နာရီဝန်းကျင်တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်ရှိ အိုးထိမ်းတွင်းကျေးရွာရှိ စာသင်ကျောင်းကို စစ်ကောင်စီတပ်က လေကြောင်းမှ ပေါင် ၅၀၀ ဗုံးဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ အဆိုပါစာသင်ကျောင်းမှာ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG)၊ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနအောက်ရှိ ကြားကာလပညာရေးကျောင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး မူလတန်းမှ အထက်တန်းအထိ သင်ကြားပေးနေသည့် ကျောင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-05-12 |title=အိုးထိန်းတွင်းရွာ စာသင်ကျောင်းကို စစ်ကောင်စီ ဗုံးကြဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cn051ez41pwo |access-date=2026-05-04 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>တိုက်ခိုက်မှုအပြီးတွင် နောက်ထပ်လေကြောင်းအန္တရာယ် စိုးရိမ်ရသဖြင့် ကျေးရွာတစ်ရွာလုံးနီးပါး ဘေးလွတ်ရာသို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေကြရသည်။ == ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ == မြို့နယ်ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ဤတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် စုစုပေါင်း ၂၃ ဦး သေဆုံးခဲ့ရာတွင် ကျောင်းသူ ၁၅ ဦး၊ ကျောင်းသား ၆ ဦးနှင့် ဆရာမ ၂ ဦးတို့ ပါဝင်သည်။ သေဆုံးသူများမှာ Grade 2 မှ Grade 11 အကြားရှိ ကျောင်းသူကျောင်းသားများဖြစ်ပြီး အသက် ၁၀ နှစ်အောက် ကလေးငယ်များလည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် အရပ်သား ၄၀ ဦးခန့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာ ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2025-05-12 |title=အိုးထိန်းတွင်းရွာ​ကျောင်းဗုံးကြဲခံရမှု ​​သေဆုံးသူ ၂၂ ဦးထိတိုးလာ |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2025/05/12/120756/ |access-date=2026-05-04 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref><ref>{{Cite web |last=MizzimaTV |date=2025-05-13 |title=အိုးထိန်တွင်း ဗုံးကြဲခံရမှုကြောင့် သေဆုံးခဲ့ရသူများ၏ နာရေးမြင်ကွင်း ၊ သေဆုံးသူ ၂၃ ဦးအထိရှိလာ |url=https://www.youtube.com/watch?v=QPmQigXwAO8 |access-date=2026-05-04}}</ref> == တုံ့ပြန်မှုများ == အိုးထိမ်းတွင်းရွာ စာသင်ကျောင်း တိုက်ခိုက်ခံရမှုနှင့် ပတ်သက်၍ [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့|ကရင်နီအမျိုးသားများကာကွယ်ရေးတပ်]] (KNDF) က ထုတ်ပြန်ချက်တစ်စောင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ထုတ်ပြန်ချက်တွင် အကြမ်းဖက်စစ်တပ်သည် ကရင်နီပြည်နယ် အပါအဝင် နိုင်ငံအနှံ့ရှိ အရပ်သားပြည်သူများကို ပစ်မှတ်ထား၍ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုများကို ပိုမိုရက်စက်ကြမ်းကြုတ်စွာ လုပ်ဆောင်လာကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ထို့အပြင် စစ်ရေးပစ်မှတ်မဟုတ်သော စာသင်ကျောင်းကို ကျောင်းတက်ချိန်၌ လေယာဉ်ဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခြင်းသည် စစ်ရာဇဝတ်မှု ကျူးလွန်ခြင်းဖြစ်ကြောင်းနှင့် ယင်းဖြစ်ရပ်သက်သေများကို သိမ်းဆည်းထားကာ ကျူးလွန်သူများကို ပြင်းထန်စွာ အရေးယူနိုင်ရန် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သွားမည်ဟု KNDF က ဆိုသည်။<ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2025-05-13 |title=အိုးထိန်းတွင်းရွာစာသင်ကျောင်း စစ်ရာဇဝတ်မှုကျူးလွန်သူများ ပြင်းထန်စွာအရေးယူနိုင်ရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မည်ဟု KNDF ထုတ်ပြန် |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2025/05/13/120863/ |access-date=2026-05-04 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref> တစ်ဖက်တွင် စစ်ကောင်စီဘက်ကမူ ဤသတင်းမှာ မှန်ကန်မှုမရှိကြောင်း ငြင်းဆိုထားသော်လည်း စစ်တပ်ထောက်ခံသူများ၏ တယ်လီဂရမ်ချန်နယ်များ၌ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ၏ ဗုံးသီးထုတ်လုပ်မှုကြောင့် ပေါက်ကွဲခြင်းဖြစ်သည်ဟု စွပ်စွဲပြောဆိုမှုများ ရှိခဲ့သည်။စစ်ကောင်စီဘက်မှ သက်ဆိုင်ရာလုံခြုံရေးတာဝန်ရှိသူများ၏ ပြောကြားချက်အရ ဤသတင်းမှာ မှန်ကန်မှုမရှိကြောင်းနှင့် စစ်ရေးပစ်မှတ်မဟုတ်သောနေရာများကို တိုက်ခိုက်ခြင်းမရှိကြောင်း ငြင်းဆိုထားသည်။ တစ်ဖက်တွင်လည်း စစ်တပ်ထောက်ခံသူများ၏ တယ်လီဂရမ်ချန်နယ်များ၌ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက ကျောင်းတွင်ခြေကုပ်ယူ၍ ဗုံးသီးထုတ်လုပ်ရာမှ ပေါက်ကွဲခြင်းဖြစ်သည်ဟု စွပ်စွဲထားသော်လည်း ဒေသခံများနှင့် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များကမူ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့်သာ ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုပြောဆိုကြသည်။<ref>{{Cite web |last=BBC News မြန်မာ |date=2025-05-12 |title=အိုးထိန်းတွင်းရွာ စာသင်ကျောင်း စစ်ကောင်စီ ဗုံးကြဲ၊ ကလေးငယ်တွေ သေဆုံးရ - BBC NEWS မြန်မာ |url=https://www.youtube.com/watch?v=WE_j8ZNmd4M |access-date=2026-05-04}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅]] [[ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] hra6j4uk4aisrtn3r92rhx6kiek4mt1 1029381 1029376 2026-05-04T07:35:55Z Zawzawaungthwin 100038 တုန့်ပြန်မှုများ 1029381 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = အိုးထိမ်းတွင်းရွာ စာသင်ကျောင်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု | location = အိုးထိမ်းတွင်းရွာ၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | date = ၁၂ မေ ၂၀၂၅ | time = နံနက် ၁၀ နာရီဝန်းကျင် | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] | coordinates = {{Coord|22.6518497467041|95.2094268798828|region:MM|format=dms|display=inline,title}} | map = {{Location map | Myanmar | lat = 22.6518497467041 | long = 95.2094268798828 | width = 250 | label = အိုးထိမ်းတွင်း | position = right | caption = }} | map_caption = ဒီပဲယင်းမြို့နယ်အတွင်း အိုးထိမ်းတွင်းရွာ တည်နေရာ | fatalities = ၂၄ ဦး (ကျောင်းသူ/သူ ၂၂ ဦး နှင့် ဆရာမ ၂ ဦး) | injuries = ၄၀ ဦးခန့် | perpetrators = တပ်မတော်(လေ) | notes = {{Bulleted list |ကြားကာလပညာရေးကျောင်းအဖြစ် ဖွင့်လှစ်ထားသည့် အိုးထိမ်းတွင်းရွာ စာသင်ကျောင်းကို ပေါင် ၅၀၀ ဗုံးဖြင့် လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ |သေဆုံးသူများတွင် Grade 2 မှ Grade 11 အထိ ကျောင်းသူ ၁၅ ဦးနှင့် ကျောင်းသား ၆ ဦး ပါဝင်ပြီး အသက် ၁၀ နှစ်အောက် ကလေးငယ်များလည်း ပါဝင်သည်။ |စစ်ကောင်စီဘက်မှ သတင်းမှန်ကန်မှုမရှိကြောင်း ငြင်းဆိုထားပြီး စစ်တပ်ထောက်ခံသူများက တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ၏ ဗုံးသီးထုတ်လုပ်မှုကြောင့် ပေါက်ကွဲခြင်းဖြစ်သည်ဟု စွပ်စွဲပြောဆိုထားသည်။ }} }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} '''အိုးထိမ်းတွင်းရွာ စာသင်ကျောင်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု''' သည် [[၂၀၂၅]] ခုနှစ်၊ မေလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]၊ အိုးထိမ်းတွင်းကျေးရွာ၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ကျေးရွာအတွင်းရှိ ကြားကာလပညာရေးစာသင်ကျောင်းကို တပ်မတော်(လေ)က လေကြောင်းမှ ပေါင် ၅၀၀ ဗုံးဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကျောင်းသူကျောင်းသား ၂၂ ဦးနှင့် ဆရာမ ၂ ဦး၊ စုစုပေါင်း ၂၄ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး အရပ်သား ၄၀ ဦးခန့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ သေဆုံးသူများတွင် Grade 2 မှ Grade 11 အကြားရှိ ကျောင်းသူကျောင်းသားများ ပါဝင်ပြီး အသက် ၁၀ နှစ်အောက် ကလေးငယ်များလည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဤဖြစ်စဉ်နှင့်ပတ်သက်၍ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်ကောင်စီ]]ဘက်က ငြင်းဆိုထားသော်လည်း ဒေသခံများနှင့် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များကမူ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် လူအစုလိုက်အပြုံလိုက် သေဆုံးရခြင်းဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုပြောဆိုထားကြသည်။<ref>{{Cite web |title=ဒီပဲယင်း အိုးထိမ်းတွင်းရွာစာသင်ကျောင်းကို စစ်တပ်က ဗုံးကြဲ၍ ဆရာမနှစ်ဦးနှင့် ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူ ၂၀ နီးပါး သေဆုံး |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/6821b495c8875ede02108273 |access-date=2026-05-04 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-05-12 |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် မေ ၁၂ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - ဒီပဲယင်း၊ အိုးထိန်းတွင်းရွာစာသင်ကျောင်း ဗုံးကြဲခံရမှု သေဆုံးသူ ၂၂ ဦးအထိမြင့်တက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cdxkvk5zp9wt |access-date=2026-05-04 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/05/14/55804|title=အိုးထိန်တွင်းကျေးရွာကို စစ်ကောင်စီက ဗုံးကြဲမှုနှင့်ပတ်သက်ပြီး CDM ကထိက ဒေါ်ရတီအုန်းနှင့် ဆက်သွယ် မေးမြန်းချက်|work=Mizzima Burmese|access-date=၄ မေ ၂၀၂၆|date=၁၄ မေ ၂၀၂၅}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/05/14/55740|title=အိုးထိန်တွင်း ဗုံးကြဲခံရမှုကြောင့် သေဆုံးခဲ့ရသူများ၏ နာရေးမြင်ကွင်း ၊ သေဆုံးသူ ၂၃ ဦးအထိရှိလာ|work=Mizzima Burmese|access-date=၄ မေ ၂၀၂၆|date=၁၄ မေ ၂၀၂၅}}</ref> == ဖြစ်စဉ်အကျဉ်း == ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၂ ရက်နေ့ နံနက် ၁၁ နာရီဝန်းကျင်တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်ရှိ အိုးထိမ်းတွင်းကျေးရွာရှိ စာသင်ကျောင်းကို စစ်ကောင်စီတပ်က လေကြောင်းမှ ပေါင် ၅၀၀ ဗုံးဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ အဆိုပါစာသင်ကျောင်းမှာ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG)၊ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနအောက်ရှိ ကြားကာလပညာရေးကျောင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး မူလတန်းမှ အထက်တန်းအထိ သင်ကြားပေးနေသည့် ကျောင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-05-12 |title=အိုးထိန်းတွင်းရွာ စာသင်ကျောင်းကို စစ်ကောင်စီ ဗုံးကြဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cn051ez41pwo |access-date=2026-05-04 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>တိုက်ခိုက်မှုအပြီးတွင် နောက်ထပ်လေကြောင်းအန္တရာယ် စိုးရိမ်ရသဖြင့် ကျေးရွာတစ်ရွာလုံးနီးပါး ဘေးလွတ်ရာသို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေကြရသည်။ == ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ == မြို့နယ်ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ဤတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် စုစုပေါင်း ၂၃ ဦး သေဆုံးခဲ့ရာတွင် ကျောင်းသား/ကျောင်းသူ ၂၂ ဦးနှင့် ဆရာမ ၂ ဦးတို့ ပါဝင်သည်။ သေဆုံးသူများမှာ Grade 2 မှ Grade 11 အကြားရှိ ကျောင်းသူကျောင်းသားများဖြစ်ပြီး အသက် ၁၀ နှစ်အောက် ကလေးငယ်များလည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် အရပ်သား ၄၀ ဦးခန့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာ ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2025-05-12 |title=အိုးထိန်းတွင်းရွာ​ကျောင်းဗုံးကြဲခံရမှု ​​သေဆုံးသူ ၂၂ ဦးထိတိုးလာ |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2025/05/12/120756/ |access-date=2026-05-04 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref><ref>{{Cite web |last=MizzimaTV |date=2025-05-13 |title=အိုးထိန်တွင်း ဗုံးကြဲခံရမှုကြောင့် သေဆုံးခဲ့ရသူများ၏ နာရေးမြင်ကွင်း ၊ သေဆုံးသူ ၂၃ ဦးအထိရှိလာ |url=https://www.youtube.com/watch?v=QPmQigXwAO8 |access-date=2026-05-04}}</ref> == တုံ့ပြန်မှုများ == အိုးထိမ်းတွင်းရွာ စာသင်ကျောင်း တိုက်ခိုက်ခံရမှုနှင့် ပတ်သက်၍ ကုလသမဂ္ဂ (UN) က များစွာစိုးရိမ်ပူပန်ကြောင်းနှင့် အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်မှု ပုံစံအားလုံးကို ပြင်းထန်စွာ ရှုတ်ချကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ပြုလုပ်သည့် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲ၌ ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်၏ ပြောခွင့်ရပုဂ္ဂိုလ်က လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများအတွင်း စာသင်ကျောင်းများကို မဖြစ်မနေ အကာအကွယ်ပေးရန် လိုအပ်ကြောင်းနှင့် ကလေးငယ်များအတွက် လုံခြုံစိတ်ချရသော သင်ကြားရေးပတ်ဝန်းကျင် ဖြစ်ရမည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2022-09-21 |title=လက်ယက်ကုန်းစာသင်ကျောင်း တိုက်ခိုက်ခံရမှု ကုလအတွင်းရေးမှူးချုပ် ရှုတ်ချ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/letyetkone-school-attack-09212022041400.html |access-date=2026-05-04 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> အိုးထိမ်းတွင်းရွာ စာသင်ကျောင်း တိုက်ခိုက်ခံရမှုနှင့် ပတ်သက်၍ [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့|ကရင်နီအမျိုးသားများကာကွယ်ရေးတပ်]] (KNDF) က ထုတ်ပြန်ချက်တစ်စောင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ထုတ်ပြန်ချက်တွင် အကြမ်းဖက်စစ်တပ်သည် ကရင်နီပြည်နယ် အပါအဝင် နိုင်ငံအနှံ့ရှိ အရပ်သားပြည်သူများကို ပစ်မှတ်ထား၍ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုများကို ပိုမိုရက်စက်ကြမ်းကြုတ်စွာ လုပ်ဆောင်လာကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ထို့အပြင် စစ်ရေးပစ်မှတ်မဟုတ်သော စာသင်ကျောင်းကို ကျောင်းတက်ချိန်၌ လေယာဉ်ဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခြင်းသည် စစ်ရာဇဝတ်မှု ကျူးလွန်ခြင်းဖြစ်ကြောင်းနှင့် ယင်းဖြစ်ရပ်သက်သေများကို သိမ်းဆည်းထားကာ ကျူးလွန်သူများကို ပြင်းထန်စွာ အရေးယူနိုင်ရန် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သွားမည်ဟု KNDF က ဆိုသည်။<ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2025-05-13 |title=အိုးထိန်းတွင်းရွာစာသင်ကျောင်း စစ်ရာဇဝတ်မှုကျူးလွန်သူများ ပြင်းထန်စွာအရေးယူနိုင်ရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မည်ဟု KNDF ထုတ်ပြန် |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2025/05/13/120863/ |access-date=2026-05-04 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref> တစ်ဖက်တွင် စစ်ကောင်စီဘက်ကမူ ဤသတင်းမှာ မှန်ကန်မှုမရှိကြောင်း ငြင်းဆိုထားသော်လည်း စစ်တပ်ထောက်ခံသူများ၏ တယ်လီဂရမ်ချန်နယ်များ၌ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ၏ ဗုံးသီးထုတ်လုပ်မှုကြောင့် ပေါက်ကွဲခြင်းဖြစ်သည်ဟု စွပ်စွဲပြောဆိုမှုများ ရှိခဲ့သည်။စစ်ကောင်စီဘက်မှ သက်ဆိုင်ရာလုံခြုံရေးတာဝန်ရှိသူများ၏ ပြောကြားချက်အရ ဤသတင်းမှာ မှန်ကန်မှုမရှိကြောင်းနှင့် စစ်ရေးပစ်မှတ်မဟုတ်သောနေရာများကို တိုက်ခိုက်ခြင်းမရှိကြောင်း ငြင်းဆိုထားသည်။ တစ်ဖက်တွင်လည်း စစ်တပ်ထောက်ခံသူများ၏ တယ်လီဂရမ်ချန်နယ်များ၌ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက ကျောင်းတွင်ခြေကုပ်ယူ၍ ဗုံးသီးထုတ်လုပ်ရာမှ ပေါက်ကွဲခြင်းဖြစ်သည်ဟု စွပ်စွဲထားသော်လည်း ဒေသခံများနှင့် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များကမူ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့်သာ ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုပြောဆိုကြသည်။<ref>{{Cite web |last=BBC News မြန်မာ |date=2025-05-12 |title=အိုးထိန်းတွင်းရွာ စာသင်ကျောင်း စစ်ကောင်စီ ဗုံးကြဲ၊ ကလေးငယ်တွေ သေဆုံးရ - BBC NEWS မြန်မာ |url=https://www.youtube.com/watch?v=WE_j8ZNmd4M |access-date=2026-05-04}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅]] [[ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] 5wjznheoh7tf9e9ig2e8nb38sbnbo24 3 285255 1029385 2026-05-04T07:57:58Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1029385 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-26932-14 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၅၇၊ ၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) klgcua81jthjn5jz9jlm3drodzffdtv 0 285256 1029389 2026-05-04T08:06:40Z Zawzawaungthwin 100038 ကနန်ရွာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းတွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ တမူးမြို့နယ်၊ ကနန်ကျေးရွာ၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဖြစ်စဉ်တစ်ခု 1029389 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = ကနန်ရွာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု | location = [[ကနန်ရွာ၊ တမူးမြို့နယ်|ကနန်ကျေးရွာ]]၊ [[တမူးမြို့နယ်]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | date = ၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ | time = နံနက်ပိုင်း | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] | coordinates = {{Coord|23.803840637207|94.1446914672852|region:MM|format=dms|display=inline,title}} | map = {{Location map | Myanmar | lat = 23.803840637207 | long = 94.1446914672852 | width = 250 | label = ကနန် | position = right | caption = }} | map_caption = တမူးမြို့နယ်အတွင်း ကနန်ကျေးရွာ တည်နေရာ | fatalities = ၁၇ ဦး | injuries = ၁၉ ဦး | perpetrators = တပ်မတော်(လေ) | notes = {{Bulleted list |အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ်အနီးရှိ ချင်းလူမျိုးအများစု နေထိုင်ရာ ကနန်စံပြကျေးရွာကို စစ်ကောင်စီတပ်က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ |တနင်္ဂနွေနေ့ ဘုရားကျောင်းဝတ်ပြုပွဲရှိချိန်တွင် ဘုရားကျောင်းနှင့် စာသင်ကျောင်းအနီးသို့ ဗုံးများ ကြဲချခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ |သေဆုံးသူများတွင် အသက် ၅ နှစ်မှ ၁၇ နှစ်အကြား ကလေးသူငယ် ၉ ဦး ပါဝင်သည်။ }} }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} '''ကနန်ရွာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု''' သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းတွင် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တမူးမြို့နယ်]]၊ [[ကနန်ရွာ၊ တမူးမြို့နယ်|ကနန်ကျေးရွာ]]၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ်အနီးရှိ ချင်းလူမျိုးအများစု နေထိုင်ရာ အဆိုပါကျေးရွာကို တပ်မတော်(လေ)က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဗုံးဒဏ်ကြောင့် ကနန်ရွာခံ ၁၇ ဦး သေဆုံးခဲ့ရပြီး ၎င်းတို့အနက် ၉ ဦးမှာ ကလေးငယ်များဖြစ်ကြသည်။<ref>{{Cite web |date=2024-01-07 |title=‘‘ဗုံး ၂ လုံးစီကို ၅ မိနစ်လောက်အတွင်း ကြဲသွားတာ’’ - ကနန်ရွာဗုံးကြဲခံရမှု |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cx9kr20xk5ro |access-date=2026-05-04 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2024-01-12 |title=လေတပ်က တိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် တမူးမြို့မှ ကလေးများ၊ ဒေသခံများ ဆေးကုရန် ခက်ခဲ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/48138/ |access-date=2026-05-04 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ဖြစ်စဥ် == ကနန်ရွာသည် ချင်းတိုင်းရင်းသားအများစုနေထိုင်ပြီး အိန္ဒိယ-မြန်မာချစ်ကြည်ရေး ကားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ကျေးရွာနှင့် မိုင် ၃၀ ခန့်အကွာတွင် တပ်မတော် ထိန်းချုပ်ထားသည့် [[တမူးမြို့]]ရှိပြီး ရွာတောင်ဘက်ရှိ [[ခမ်းပါတ်မြို့|ခမ်းပတ်မြို့]]ကိုမူ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရက ထိန်းချုပ်ထားသည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက် နံနက် ၁၀ နာရီခွဲဝန်းကျင်တွင် မြေပြင်တိုက်ပွဲမရှိဘဲ ကနန်ရွာ အမှတ် (၅) ရပ်ကွက်ရှိ အထက်တန်းကျောင်းခွဲနှင့် အနီးဝန်းကျင်ကို တပ်မတော်(လေ)က လေကြောင်းမှ နှစ်ကြိမ်တိုင် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ စာသင်ကျောင်းနှင့် အနီးဝန်းကျင်ကို လေကြောင်းမှ ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ချိန်တွင် ကျောင်းနှင့်ကပ်လျက်ရှိ စိန့်ပီတာဘုရားကျောင်း၌ ဝတ်ပြုနေသူများသည် ကြောက်လန့်တကြား ဘေးလွတ်ရာသို့ ထွက်ပြေးပုန်းရှောင်ခဲ့ကြရသည်။ ပထမအကြိမ် ဗုံးကြဲပြီး ၅ မိနစ်ဝန်းကျင်အကြာတွင် ယင်းနေရာနှင့် မလှမ်းမကမ်းကိုပင် တစ်ကျော့ပြန် ဗုံးကြဲခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2024-01-09 |title=စစ်ကိုင်းတိုင်းအတွင်းမှ သွေးစွန်းတနင်္ဂနွေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/47992/ |access-date=2026-05-04 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုအတွင်း သေဆုံးခဲ့သူတို့၏ ရုပ်အလောင်းများကို ဘုရားကျောင်းအနောက်ဘက်လမ်း အနီးဝန်းကျင်ရှိ နေအိမ်များနှင့် ဘောလုံးကွင်းအနီးတို့တွင် တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အထက်တန်းကျောင်းမှ စာသင်ဆောင်တစ်ဆောင်၊ စိန့်ပီတာဘုရားကျောင်းနှင့် နေအိမ် ၈ လုံးနီးပါး ပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ဗုံးဒဏ်ပြင်းထန်မှုကြောင့် နေအိမ်များမှာ အရိုးတိုင်များသာ ကျန်ရှိတော့သည်အထိ ပျက်စီးသွားခဲ့ကြောင်း ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (CNO/UCR) ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက ဆိုသည်။ ထိုနေ့က ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ သင်တန်းဆင်းပွဲပြုလုပ်ရန် စီစဉ်ထားသည့် သတင်းပေါက်ကြားသဖြင့် လာရောက်တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြစ်နိုင်သည်ဟု သတင်းအချို့ ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=စစ်ကိုင်းတိုင်း ခါမ်းပတ်မြို့ ကနန်ကျေးရွာကို စစ်ကောင်စီက ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်၍ ကလေးငယ်များအပါအဝင် ၁၅ ဦးခန့်သေဆုံး |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/659aad1b996ccacd8db8f9a9 |access-date=2026-05-04 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref> == ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ == ယင်းဖြစ်စဉ်ကြောင့် အသက် ၅ နှစ်မှ ၁၇ နှစ်အကြား ကလေးသူငယ် ၉ ဦး အပါအဝင် စုစုပေါင်း အရပ်သား ၁၇ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၁၉ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=စစ်ကိုင်းတိုင်း ကနန်ကျေးရွာ လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်ခံရဖြစ်စဉ် အရေးယူနိုင်သည်အထိ လုပ်ဆောင်မည်လို့ NUG ထုတ်ပြန် |url=https://www.bnionline.net/mm/news-102887 |access-date=2026-05-04 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref> == တုံ့ပြန်မှုများ == ကနန်ကျေးရွာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှုနှင့် ပတ်သက်၍ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်အဖွဲ့ (Amnesty International) က ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၈ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ချက်တစ်စောင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ယင်းထုတ်ပြန်ချက်တွင် ကလေးငယ် ၉ ဦး အပါအဝင် အရပ်သား ၁၇ ဦး သေဆုံးခဲ့သည့် အဆိုပါဖြစ်စဉ်ကို စစ်ရာဇဝတ်မှုအဖြစ် စုံစမ်းစစ်ဆေးရန် လိုအပ်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်အဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူး Matt Wells က ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီအနေဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အခြေအနေကို နိုင်ငံတကာ ရာဇဝတ်ခုံရုံး (ICC) သို့ လွှဲပြောင်းသင့်ပြီး ကျူးလွန်သူများကို နိုင်ငံတကာဥပဒေဖြင့် တရားစီရင်ရန် လိုအပ်သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-02-08 |title=ကနန်ရွာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု စစ်ရာဇဝတ်မှုအဖြစ် စုံစမ်းဖို့လိုကြောင်း AI အဖွဲ့ပြော |url=https://www.rfa.org/burmese/news/kanan-village-airstrikes-02082024051239.html |access-date=2026-05-04 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုဖြစ်ပွားချိန်တွင် လေယာဉ်များ ပျံသန်းခြင်းမရှိကြောင်း စစ်ကောင်စီဘက်က ငြင်းဆိုခဲ့သည်။သို့သော်လည်း ဗီဒီယိုမှတ်တမ်းများကို ပြန်လည်စစ်ဆေးရာတွင် စစ်တပ်ကသာ အသုံးပြုသည့် တရုတ်နိုင်ငံထုတ် A-5 ဂျက်တိုက်လေယာဉ်တစ်စင်း ပျံသန်းနေသည်ကို တွေ့ရှိရကြောင်း Amnesty International က ဆိုသည်။အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) ကလည်း ဇန်နဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး ယင်းတိုက်ခိုက်မှုတွင် ကျူးလွန်သူ၊ အမိန့်ပေးသူနှင့် တာဝန်ရှိသူအားလုံးကို အရေးယူအပြစ်ပေးနိုင်ရန် ဆောင်ရွက်သွားမည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Ministry of Federal Union Affairs - MOFUA {{!}} စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ တမူးခရိုင်၊ တမူးမြို့နယ်၊ ကနန်ကျေးရွာရှိ အရပ်သားပြည်သူများအား အကြမ်းဖက်မြန်မာစစ်တပ်မှ လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုဖြစ်စဥ်နှင့် ပတ်သက်သည့် ထုတ်ပြန်ကြေညာချက် |url=https://mofua.nugmyanmar.org/article-details/statement-concerning-the-terrorist-myanmar-military-s-air-attack-at-kanan-village-in-tamu-township-tamu-district-sagaing-division |access-date=2026-05-04 |website=mofua.nugmyanmar.org}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄]] [[ကဏ္ဍ:ချင်းပြည်နယ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] eoo44sib4c0u9hwidev1mw6uj4qfkbe 0 285257 1029396 2026-05-04T08:12:47Z Chenzeyan29 141880 [[တရုတ်ဘာသာစကားများ]] စာမျက်နှာကို [[တရုတ်နွယ်ဘာသာစကားများ]] သို့ Chenzeyan29က ရွှေ့ခဲ့သည်: စာလုံးပေါင်းအမှား 1029396 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[တရုတ်နွယ်ဘာသာစကားများ]] cidvl7j0h1mu4zwjzq3gxi4cx804uj3 0 285258 1029402 2026-05-04T08:32:20Z Zawzawaungthwin 100038 '''မော်ချီးဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[ဖားဆောင်းမြို့နယ်]]၊ [[မော်ချီးမြို့|မော်ချီးဒေသ]]၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော တပ်မတော်(လေ)၏ လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှု ဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်သည် 1029402 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = မော်ချီးဒေသ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု | location = [[လိုခါးလိုရွာ၊ ဖားဆောင်းမြို့နယ်|လိုခါးလိုကျေးရွာ]] နှင့် ၁၆ ကုန်းရပ်ကွက်၊ [[မော်ချီး]]၊ [[ဖားဆောင်းမြို့နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်|ကရင်နီပြည်]] | date = ၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ | time = နံနက်ပိုင်းနှင့် မွန်းလွဲပိုင်း | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] | coordinates = {{Coord|18.5778|97.4111|region:MM|format=dms|display=inline,title}} | map = {{Location map | Myanmar | lat = 18.5778 | long = 97.4111 | width = 250 | label = မော်ချီး | position = right | caption = }} | map_caption = ဖားဆောင်းမြို့နယ်အတွင်း မော်ချီးဒေသ တည်နေရာ | fatalities = ၂၅ ဦး | injuries = ၆ ဦး (ပျောက်ဆုံးနေသူများ ရှိသဖြင့် အရေအတွက် တိုးလာနိုင်သည်) | perpetrators = [[တပ်မတော် (လေ)|တပ်မတော်(လေ)]] | notes = ကရင်နီပြည်တွင် လူသေဆုံးမှုအများဆုံး လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှုတစ်ခုဖြစ်သည်။ }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} '''မော်ချီးဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[ဖားဆောင်းမြို့နယ်]]၊ [[မော်ချီးမြို့|မော်ချီးဒေသ]]၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော တပ်မတော်(လေ)၏ လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှု ဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အမျိုးသမီးနှင့် ကလေးငယ်များအပါအဝင် အရပ်သား ၂၅ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၆ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကာ ပျောက်ဆုံးစာရင်းများလည်း ရှိခဲ့သည်။ဤဖြစ်စဉ်သည် [[ကယားပြည်နယ်|ကရင်နီပြည်]]အတွင်း လူသေဆုံးမှုအများဆုံး လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှုတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ လူနေထူထပ်သော ၁၆ ကုန်းရပ်ကွက်နှင့် [[လိုခါးလိုရွာ၊ ဖားဆောင်းမြို့နယ်|လိုခါးလိုရွာ]]ရှိ ဆေးရုံတို့ကို ပစ်မှတ်ထား တိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2025-08-18 |title=လူ ၂၅ဦး အစုလိုက်အပြုံလိုက် သေဆုံးခဲ့ရတဲ့ မော်ချီး ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခံရမှု |url=https://myanmar-now.org/mm/news/67444/ |access-date=2026-05-04 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-08-17 |title=ဩဂုတ် ၁၇ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ် - မော်ချီးကို စစ်တပ်က တစ်နေ့တည်း ၂ ကြိမ် ဗုံးကြဲမှု သေဆုံးထိခိုက်မှုများ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c707r2rqzvjo |access-date=2026-05-04 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == ဖြစ်စဥ် == ကရင်နီပြည်၊ ဖားဆောင်းမြို့နယ်အတွင်းရှိ မော်ချီးမြို့သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၇ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့တွင် တပ်မတောာ်(လေ) ၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကို နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် ပြင်းထန်စွာ ခံခဲ့ရသည်။ ပထမအကြိမ်အဖြစ် နံနက် ၇ နာရီ ၅၀ မိနစ်တွင် Y-12 စစ်လေယာဉ် သုံးစီးသည် မော်ချီးမြို့အနီးရှိ [[လိုခါးလိုရွာ၊ ဖားဆောင်းမြို့နယ်|လိုခါးလိုရွာ]]ကို ဦးစွာဗုံးကြဲခဲ့ရာ တိုက်နယ်ဆေးရုံနှင့် နေအိမ်များ ပျက်စီးပြီး အမျိုးသားနှစ်ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် နေ့လယ် ၁၂ နာရီခွဲတွင် လူနေထူထပ်သည့် ၁၆ ကုန်းရပ်ကွက်သို့ စစ်လေယာဉ်ဖြင့် ဗုံးနှစ်လုံး ထပ်မံကြဲချခဲ့သဖြင့် အသေအပျောက် အလွန်များပြားခဲ့ရသည်။ ၁၆ ကုန်းရပ်ကွက်သည် ခဲသတ္တုတူးဖော်ရေး ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားများနှင့် ဒေသခံများ ရောနှောနေထိုင်ရာ တောင်စောင်းရပ်ကွက်ဖြစ်ပြီး တိုက်ခိုက်မှုဖြစ်ပွားချိန်တွင် ဒေသခံများမှာ နားနေကြချိန်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2025-08-18 |title=တနင်္ဂနွေနေ့က လေတပ်ဗုံးကြဲမှုများကြောင့် လူ ၃၀ နီးပါးသေဆုံးခဲ့ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/66595/ |access-date=2026-05-04 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=မော်ချီးကို ဗုံးကြဲသဖြင့် ဆေးရုံပျက်စီးပြီး ကလေးငယ် ၁ ဦး ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/719904 |access-date=2026-05-04 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=DVB TV News |date=2025-08-17 |title=မော်ချီးကို ဗုံးကြဲလို့ ကလေးငယ် ၁ ဦးထိခိုက်မိပြီး ဆေးရုံလည်းပျက်စီး - DVB News |url=https://www.youtube.com/watch?v=NCG6T5LeyEc |access-date=2026-05-04}}</ref> [[ကရင်နီပြည် ကြားကာလအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|ကရင်နီပြည်ကြားကာလအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] (IEC) ၏ ဩဂုတ်လ ၁၈ ရက်နေ့အထိ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ယင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အမျိုးသမီး ၆ ဦးနှင့် အသက် ၁၈ နှစ်အောက် ကလေးသူငယ် ၅ ဦး အပါအဝင် စုစုပေါင်း အရပ်သား ၂၅ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ အချို့သော ရုပ်အလောင်းများမှာ ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်းများ တစ်စစီဖြစ်သွားသဖြင့် မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုရန် ခက်ခဲနေပြီး ပျောက်ဆုံးနေသူများလည်း ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ၁၆ ကုန်းရပ်ကွက်ရှိ မူကြိုကျောင်းတစ်ကျောင်းနှင့် နေအိမ် ၁၀ လုံးခန့်လည်း ဗုံးဒဏ်ကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |last=Myanmar Now News |date=2025-08-18 |title=လူ ၂၅ဦး အစုလိုက်အပြုံလိုက် သေဆုံးခဲ့ရတဲ့ မော်ချီး ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခံရမှု |url=https://www.youtube.com/watch?v=F2UBW-o_euk |access-date=2026-05-04}}</ref> ဤဖြစ်စဉ်သည် ကရင်နီပြည်အတွင်း လူသေဆုံးမှုအများဆုံး လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှုတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ IEC ၏ အချက်အလက်များအရ စစ်ကောင်စီတပ်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် နှစ်ဆန်းပိုင်းမှစ၍ မော်ချီးဒေသကို လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု စုစုပေါင်း ၁၁ ကြိမ်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ကရင်နီတော်လှန်ရေးတပ်များက ဖားဆောင်းမြို့ရှိ စစ်ကောင်စီ၏ ခလရ (၁၃၅) စခန်းကို ဝိုင်းပတ်တိုက်ခိုက်နေစဉ်အတွင်း စစ်ကောင်စီဘက်က မော်ချီးဒေသကို ယခုကဲ့သို့ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်လာခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅]] [[ကဏ္ဍ:ကယားပြည်နယ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] rltckzxl9h58gilxbpwj7tp7lj0u1ib 3 285259 1029425 2026-05-04T09:58:17Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1029425 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-27048-14 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၅၈၊ ၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 16weo2z3upkeggko3i7xw20kqnsvxv8 0 285260 1029432 2026-05-04T10:22:33Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အုတနိုဘူတာ''' (宇多野駅, Utano-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည်။ ရန်ဒန်ခိတနို..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1029432 wikitext text/x-wiki '''အုတနိုဘူတာ''' (宇多野駅, Utano-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]ပေါ်ရှိ ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]]တွင် ခရီးစတင်ကာ [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ|ခိတနိုဟခုဘိုင်းချော]]တွင် ခရီးအဆုံးသတ်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} 9x8isvd8nvjm8v18ryxkv4ttmu6yq6o 1029433 1029432 2026-05-04T10:22:51Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029433 wikitext text/x-wiki '''အုတနိုဘူတာ''' (宇多野駅, Utano-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]ပေါ်ရှိ ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]]တွင် ခရီးစတင်ကာ [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ|ခိတနိုဟခုဘိုင်းချော]]တွင် ခရီးအဆုံးသတ်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] n14316hzihj46zh80ney1gh9tq20ycm 1029434 1029433 2026-05-04T10:23:02Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029434 wikitext text/x-wiki '''အုတနိုဘူတာ''' (宇多野駅, Utano-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]ပေါ်ရှိ ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]]တွင် ခရီးစတင်ကာ [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ|ခိတနိုဟခုဘိုင်းချော]]တွင် ခရီးအဆုံးသတ်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] 3nbv8gf855lmgh7k7ui75o8q75mxnvr 1029435 1029434 2026-05-04T10:23:14Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029435 wikitext text/x-wiki '''အုတနိုဘူတာ''' (宇多野駅, Utano-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]ပေါ်ရှိ ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]]တွင် ခရီးစတင်ကာ [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ|ခိတနိုဟခုဘိုင်းချော]]တွင် ခရီးအဆုံးသတ်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] 1u1fhw29oyk9xiyf99xo2gumsyelpdc 1029436 1029435 2026-05-04T10:23:26Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029436 wikitext text/x-wiki '''အုတနိုဘူတာ''' (宇多野駅, Utano-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]ပေါ်ရှိ ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]]တွင် ခရီးစတင်ကာ [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ|ခိတနိုဟခုဘိုင်းချော]]တွင် ခရီးအဆုံးသတ်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] 06jgt4cstjp1iyw61y56iq4i6a49c22 1029437 1029436 2026-05-04T10:23:35Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029437 wikitext text/x-wiki '''အုတနိုဘူတာ''' (宇多野駅, Utano-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]ပေါ်ရှိ ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]]တွင် ခရီးစတင်ကာ [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ|ခိတနိုဟခုဘိုင်းချော]]တွင် ခရီးအဆုံးသတ်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]] 7ymk8b7fy8t6mgthkaa0prty4zivq8y 1029438 1029437 2026-05-04T10:24:18Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1029438 wikitext text/x-wiki '''အုတနိုဘူတာ''' (宇多野駅, Utano-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]ပေါ်ရှိ ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]]တွင် ခရီးစတင်ကာ [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ|ခိတနိုဟခုဘိုင်းချော]]တွင် ခရီးအဆုံးသတ်သည်။ ==ဘူတာပုံစံ== ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]] j9tjimb49y51230hxydrxt9qk2pelpa 1029439 1029438 2026-05-04T10:26:48Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ဘူတာပုံစံ */ 1029439 wikitext text/x-wiki '''အုတနိုဘူတာ''' (宇多野駅, Utano-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]ပေါ်ရှိ ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]]တွင် ခရီးစတင်ကာ [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ|ခိတနိုဟခုဘိုင်းချော]]တွင် ခရီးအဆုံးသတ်သည်။ ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် ပလက်ဖောင်းနှစ်ခုပါရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၁) သည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]] သို့သွားသည့် ရထားများအတွက်ဖြစ်သည်။ ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာသည် [[ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်း]]နှင့် ချိတ်ဆက်သွားသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၂) သည် [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ|ခိတနိုဟခုဘိုင်းချော]]သို့ သွားသည့် ရထားများအတွက် ဖြစ်သည်။ ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]] d8vn43beq9h7l9jrsvki74wjpx3637q 1029440 1029439 2026-05-04T10:27:57Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကပ်လျက်ဘူတာများ */ 1029440 wikitext text/x-wiki '''အုတနိုဘူတာ''' (宇多野駅, Utano-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]ပေါ်ရှိ ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]]တွင် ခရီးစတင်ကာ [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ|ခိတနိုဟခုဘိုင်းချော]]တွင် ခရီးအဆုံးသတ်သည်။ ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် ပလက်ဖောင်းနှစ်ခုပါရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၁) သည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]] သို့သွားသည့် ရထားများအတွက်ဖြစ်သည်။ ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာသည် [[ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်း]]နှင့် ချိတ်ဆက်သွားသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၂) သည် [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ|ခိတနိုဟခုဘိုင်းချော]]သို့ သွားသည့် ရထားများအတွက် ဖြစ်သည်။ ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Kitano Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း}}]]|col=#32536d|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[နရုတခိဘူတာ|နရုတခိ]] (B3)|next=[[အိုမုရိုနင်းနဂျိဘူတာ|အိုမုရိုနင်းနဂျိ]] (B5)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]] qsqk2o8rxv17570nz1hdgyv3bx83p5l 1029441 1029440 2026-05-04T10:28:15Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပြင်ပလင့်များ */ 1029441 wikitext text/x-wiki '''အုတနိုဘူတာ''' (宇多野駅, Utano-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]ပေါ်ရှိ ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]]တွင် ခရီးစတင်ကာ [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ|ခိတနိုဟခုဘိုင်းချော]]တွင် ခရီးအဆုံးသတ်သည်။ ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် ပလက်ဖောင်းနှစ်ခုပါရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၁) သည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]] သို့သွားသည့် ရထားများအတွက်ဖြစ်သည်။ ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာသည် [[ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်း]]နှင့် ချိတ်ဆက်သွားသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၂) သည် [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ|ခိတနိုဟခုဘိုင်းချော]]သို့ သွားသည့် ရထားများအတွက် ဖြစ်သည်။ ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Kitano Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း}}]]|col=#32536d|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[နရုတခိဘူတာ|နရုတခိ]] (B3)|next=[[အိုမုရိုနင်းနဂျိဘူတာ|အိုမုရိုနင်းနဂျိ]] (B5)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Utano Station}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} {{Randen Kitano Line}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]] 8ffkl1ogdm4vve1xvkgmtqpqv9tymf6 1029442 1029441 2026-05-04T10:30:13Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1029442 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = အုတနိုဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|宇多野駅|うたの}} | native_name_lang = ja | image = Takao-guchi_Station-1.JPG | alt = Staggered station platforms, 2007 | caption = Staggered station platforms, 2007 | address = [[Ukyo-ku]], [[Kyoto]] | borough = [[Kyoto Prefecture]] | country = [[Japan]] | coordinates = {{coord|35.0271337|N|135.7103286|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = 2.1km from {{STN|Kitano-Hakubaichō|x}} | platforms = 2 | tracks = 1 | train_operators = | connections = | structure = At-grade | parking = | bicycle = | accessible = | code = B4 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/utano.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|1925|11|03}} | closed = <!-- N/A --> | passengers = 0.2 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} '''အုတနိုဘူတာ''' (宇多野駅, Utano-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]ပေါ်ရှိ ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]]တွင် ခရီးစတင်ကာ [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ|ခိတနိုဟခုဘိုင်းချော]]တွင် ခရီးအဆုံးသတ်သည်။<ref name="discover-kyoto" /> ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် ပလက်ဖောင်းနှစ်ခုပါရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၁) သည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]] သို့သွားသည့် ရထားများအတွက်ဖြစ်သည်။<ref name="official" /> ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာသည် [[ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်း]]နှင့် ချိတ်ဆက်သွားသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၂) သည် [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ|ခိတနိုဟခုဘိုင်းချော]]သို့ သွားသည့် ရထားများအတွက် ဖြစ်သည်။<ref name="planner" /> ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Kitano Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း}}]]|col=#32536d|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[နရုတခိဘူတာ|နရုတခိ]] (B3)|next=[[အိုမုရိုနင်းနဂျိဘူတာ|အိုမုရိုနင်းနဂျိ]] (B5)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Utano Station}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} {{Randen Kitano Line}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/utano.php | script-title=ja:宇多野 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/335664882 | title = Node: Utano (335664882) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=宇多野&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]] 2zsu08320971mb31yj6sw2yiw4fl4y3 0 285261 1029443 2026-05-04T10:34:21Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''နရုတခိဘူတာ''' (鳴滝駅, Narutaki-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည်။ ရန်ဒန်ခိတနို..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1029443 wikitext text/x-wiki '''နရုတခိဘူတာ''' (鳴滝駅, Narutaki-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]ပေါ်ရှိ ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ]]တွင် ခရီးစတင်ပြီး [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ]]တွင် ခရီးအဆုံးသတ်သည်။ ==ဘူတာပုံစံ== ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== 09tkoralttdo5sol0v971u1miwvd2er 1029444 1029443 2026-05-04T10:35:08Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029444 wikitext text/x-wiki '''နရုတခိဘူတာ''' (鳴滝駅, Narutaki-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]ပေါ်ရှိ ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ]]တွင် ခရီးစတင်ပြီး [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ]]တွင် ခရီးအဆုံးသတ်သည်။ ==ဘူတာပုံစံ== ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] hgnvgqzkrte1o8xsdljkiurrkyhe1ho 1029445 1029444 2026-05-04T10:35:17Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029445 wikitext text/x-wiki '''နရုတခိဘူတာ''' (鳴滝駅, Narutaki-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]ပေါ်ရှိ ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ]]တွင် ခရီးစတင်ပြီး [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ]]တွင် ခရီးအဆုံးသတ်သည်။ ==ဘူတာပုံစံ== ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] n8md73b5saux6oqjbcjwofmv4vlr7yj 1029446 1029445 2026-05-04T10:35:29Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029446 wikitext text/x-wiki '''နရုတခိဘူတာ''' (鳴滝駅, Narutaki-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]ပေါ်ရှိ ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ]]တွင် ခရီးစတင်ပြီး [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ]]တွင် ခရီးအဆုံးသတ်သည်။ ==ဘူတာပုံစံ== ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] otsw64xp3e5ec6bjdpufv1qmw8faum1 1029447 1029446 2026-05-04T10:35:45Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029447 wikitext text/x-wiki '''နရုတခိဘူတာ''' (鳴滝駅, Narutaki-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]ပေါ်ရှိ ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ]]တွင် ခရီးစတင်ပြီး [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ]]တွင် ခရီးအဆုံးသတ်သည်။ ==ဘူတာပုံစံ== ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]] nry1bl04vwtjtj8h7rhyu43c9h6mt0u 1029448 1029447 2026-05-04T10:35:58Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029448 wikitext text/x-wiki '''နရုတခိဘူတာ''' (鳴滝駅, Narutaki-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]ပေါ်ရှိ ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ]]တွင် ခရီးစတင်ပြီး [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ]]တွင် ခရီးအဆုံးသတ်သည်။ ==ဘူတာပုံစံ== ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] 2f9vi384xms025ws35zwlpjpdyz9kay 1029449 1029448 2026-05-04T10:37:57Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ဘူတာပုံစံ */ 1029449 wikitext text/x-wiki '''နရုတခိဘူတာ''' (鳴滝駅, Narutaki-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]ပေါ်ရှိ ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ]]တွင် ခရီးစတင်ပြီး [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ]]တွင် ခရီးအဆုံးသတ်သည်။ ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် ပလက်ဖောင်းနှစ်ခု ပါရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၁) သည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]]သို့သွားသည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၂) သည် [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ|ခိတနိုဟခုဘိုင်းချော]]သို့သွားသည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။ ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] 9pukzhc717wr0k010jxyrlavaaib699 1029450 1029449 2026-05-04T10:39:13Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကပ်လျက်ဘူတာများ */ 1029450 wikitext text/x-wiki '''နရုတခိဘူတာ''' (鳴滝駅, Narutaki-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]ပေါ်ရှိ ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ]]တွင် ခရီးစတင်ပြီး [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ]]တွင် ခရီးအဆုံးသတ်သည်။ ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် ပလက်ဖောင်းနှစ်ခု ပါရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၁) သည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]]သို့သွားသည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၂) သည် [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ|ခိတနိုဟခုဘိုင်းချော]]သို့သွားသည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။ ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Kitano Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း}}]]|col=#32536d|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[တိုခိဝဘူတာ (ကျိုတို)|တိုခိဝ]] (B2)|next=[[အုတနိုဘူတာ|အုတနို]] (B5)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] gohny3rmcn8vowklseswziee7z2org0 1029451 1029450 2026-05-04T10:39:33Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပြင်ပလင့်များ */ 1029451 wikitext text/x-wiki '''နရုတခိဘူတာ''' (鳴滝駅, Narutaki-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]ပေါ်ရှိ ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ]]တွင် ခရီးစတင်ပြီး [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ]]တွင် ခရီးအဆုံးသတ်သည်။ ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် ပလက်ဖောင်းနှစ်ခု ပါရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၁) သည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]]သို့သွားသည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၂) သည် [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ|ခိတနိုဟခုဘိုင်းချော]]သို့သွားသည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။ ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Kitano Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း}}]]|col=#32536d|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[တိုခိဝဘူတာ (ကျိုတို)|တိုခိဝ]] (B2)|next=[[အုတနိုဘူတာ|အုတနို]] (B5)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Narutaki Station}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} {{Randen Kitano Line}} ==ကိုးကား== [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] ikzxqbg2ajavs0abuzwfw52ryitl2a8 1029452 1029451 2026-05-04T10:40:41Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1029452 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = နရုတခိဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|鳴滝駅|なるたき}} | native_name_lang = ja | image = 京福鳴滝駅.JPG | alt = Station platforms, 2007 | caption = Station platforms, 2007 | address = [[Ukyo-ku]], [[Kyoto]] | borough = [[Kyoto Prefecture]] | country = [[Japan]] | coordinates = {{coord|35.0236370|N|135.7057831|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = 2.6km from {{STN|Kitano-Hakubaichō|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = At-grade | parking = | bicycle = | accessible = | code = B3 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/narutaki.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|1926|03|10}} | closed = <!-- N/A --> | passengers = 0.3 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} '''နရုတခိဘူတာ''' (鳴滝駅, Narutaki-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည်။<ref name="official" /> [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]ပေါ်ရှိ ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ]]တွင် ခရီးစတင်ပြီး [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ]]တွင် ခရီးအဆုံးသတ်သည်။<ref name="discover-kyoto" /> ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် ပလက်ဖောင်းနှစ်ခု ပါရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၁) သည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]]သို့သွားသည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၂) သည် [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ|ခိတနိုဟခုဘိုင်းချော]]သို့သွားသည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။<ref name="planner" /> ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Kitano Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း}}]]|col=#32536d|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[တိုခိဝဘူတာ (ကျိုတို)|တိုခိဝ]] (B2)|next=[[အုတနိုဘူတာ|အုတနို]] (B5)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Narutaki Station}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} {{Randen Kitano Line}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/narutaki.php | script-title=ja:鳴滝 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/3022373832 | title = Node: Narutaki (3022373832) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=鳴滝&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] 4cems0x9nhwhm2gwyv5ruw5li7cbidc 0 285262 1029453 2026-05-04T10:44:32Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 " '''တိုခိဝဘူတာ''' (常盤駅, Tokiwa-eki) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့၊ အုခယောရပ်ကွက်တွင်ရှိသည်။ ဘူတာသည် ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်းအတွက် ဝန်ဆ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1029453 wikitext text/x-wiki '''တိုခိဝဘူတာ''' (常盤駅, Tokiwa-eki) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့၊ အုခယောရပ်ကွက်တွင်ရှိသည်။ ဘူတာသည် ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်းအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤရထားလိုင်းသည် ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိတွင် ခရီးစတင်ကာ ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောတွင် အဆုံးသတ်သည်။ ==ကိုးကား== oaq6bs5pvzd44r0ba4g9zvukvdu9yvx 1029454 1029453 2026-05-04T10:45:01Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1029454 wikitext text/x-wiki '''တိုခိဝဘူတာ''' (常盤駅, Tokiwa-eki) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့၊ အုခယောရပ်ကွက်တွင်ရှိသည်။ ဘူတာသည် ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်းအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤရထားလိုင်းသည် ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိတွင် ခရီးစတင်ကာ ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောတွင် အဆုံးသတ်သည်။ ==ဘူတာပုံစံ== ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== mymq40qncpy7v6r7svzxciadsxjameq 1029455 1029454 2026-05-04T10:54:18Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ဘူတာပုံစံ */ 1029455 wikitext text/x-wiki '''တိုခိဝဘူတာ''' (常盤駅, Tokiwa-eki) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့၊ အုခယောရပ်ကွက်တွင်ရှိသည်။ ဘူတာသည် ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်းအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤရထားလိုင်းသည် ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိတွင် ခရီးစတင်ကာ ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောတွင် အဆုံးသတ်သည်။ ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် ပလက်ဖောင်းနှစ်ခု ပါရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၁) သည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]]သို့သွားသည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၂) သည် [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ|ခိတနိုဟခုဘိုင်းချော]]သို့သွားသည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။ ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== 3x13943ph7sy2s69cnru5c2tn8m6qgh 1029456 1029455 2026-05-04T10:57:55Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1029456 wikitext text/x-wiki '''တိုခိဝဘူတာ''' (常盤駅, Tokiwa-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင်ရှိသည်။ ဘူတာသည် [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]အတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤရထားလိုင်းသည် ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိတွင် ခရီးစတင်ကာ ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောတွင် အဆုံးသတ်သည်။ ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် ပလက်ဖောင်းနှစ်ခု ပါရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၁) သည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]]သို့သွားသည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၂) သည် [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ|ခိတနိုဟခုဘိုင်းချော]]သို့သွားသည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။ ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Kitano Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း}}]]|col=#32536d|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[ဆဆွတ်အဲအိရှောမအဲဘူတာ|ဆဆွတ်အဲအိရှောမအဲ]] (B1)|next=[[နရုတခိဘူတာ|နရုတခိ]] (B3)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Tokiwa Station (Kyoto)}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} {{Randen Kitano Line}} ==ကိုးကား== 9azxge8hc6pqrcdpjqdw0q33ph17zhy 1029459 1029456 2026-05-04T10:58:56Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1029459 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = တိုခိဝဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|常盤駅|ときわ}} | native_name_lang = ja | image = 京福常盤駅.JPG | alt = Station platforms, 2007 | caption = Station platforms, 2007 | address = [[Ukyo-ku]], [[Kyoto]] | borough = [[Kyoto Prefecture]] | country = [[Japan]] | coordinates = {{coord|35.0206810|N|135.7048980|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Randen Arashiyama Main Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = 2.9km from {{STN|Kitano-Hakubaichō|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = At-grade | parking = | bicycle = | accessible = | code = B2 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/tokiwa.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|1926|03|10}} | closed = <!-- N/A --> | passengers = 0.6 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} '''တိုခိဝဘူတာ''' (常盤駅, Tokiwa-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင်ရှိသည်။ ဘူတာသည် [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]အတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤရထားလိုင်းသည် ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိတွင် ခရီးစတင်ကာ ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောတွင် အဆုံးသတ်သည်။<ref name="official" /><ref name="discover-kyoto" /> ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် ပလက်ဖောင်းနှစ်ခု ပါရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၁) သည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]]သို့သွားသည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၂) သည် [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ|ခိတနိုဟခုဘိုင်းချော]]သို့သွားသည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။<ref name="planner" /> ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Kitano Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း}}]]|col=#32536d|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[ဆဆွတ်အဲအိရှောမအဲဘူတာ|ဆဆွတ်အဲအိရှောမအဲ]] (B1)|next=[[နရုတခိဘူတာ|နရုတခိ]] (B3)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Tokiwa Station (Kyoto)}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} {{Randen Kitano Line}} ==ကိုးကား== 21iznk8hri0k3hg7g9xu9ir7f67ttw1 1029460 1029459 2026-05-04T10:59:47Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1029460 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = တိုခိဝဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|常盤駅|ときわ}} | native_name_lang = ja | image = 京福常盤駅.JPG | alt = Station platforms, 2007 | caption = Station platforms, 2007 | address = [[Ukyo-ku]], [[Kyoto]] | borough = [[Kyoto Prefecture]] | country = [[Japan]] | coordinates = {{coord|35.0206810|N|135.7048980|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Randen Arashiyama Main Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = 2.9km from {{STN|Kitano-Hakubaichō|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = At-grade | parking = | bicycle = | accessible = | code = B2 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/tokiwa.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|1926|03|10}} | closed = <!-- N/A --> | passengers = 0.6 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} '''တိုခိဝဘူတာ''' (常盤駅, Tokiwa-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင်ရှိသည်။ ဘူတာသည် [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]အတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤရထားလိုင်းသည် ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိတွင် ခရီးစတင်ကာ ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောတွင် အဆုံးသတ်သည်။<ref name="official" /><ref name="discover-kyoto" /> ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် ပလက်ဖောင်းနှစ်ခု ပါရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၁) သည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]]သို့သွားသည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၂) သည် [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ|ခိတနိုဟခုဘိုင်းချော]]သို့သွားသည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။<ref name="planner" /> ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Kitano Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း}}]]|col=#32536d|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[ဆဆွတ်အဲအိရှောမအဲဘူတာ|ဆဆွတ်အဲအိရှောမအဲ]] (B1)|next=[[နရုတခိဘူတာ|နရုတခိ]] (B3)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Tokiwa Station (Kyoto)}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} {{Randen Kitano Line}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/tokiwa.php | script-title=ja:常盤 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/335665015 | title = Node: Tokiwa (335665015) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=常盤&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> ixnl9db736q941x31v0gktpyngsvz4w 1029461 1029460 2026-05-04T11:00:28Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029461 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = တိုခိဝဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|常盤駅|ときわ}} | native_name_lang = ja | image = 京福常盤駅.JPG | alt = Station platforms, 2007 | caption = Station platforms, 2007 | address = [[Ukyo-ku]], [[Kyoto]] | borough = [[Kyoto Prefecture]] | country = [[Japan]] | coordinates = {{coord|35.0206810|N|135.7048980|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Randen Arashiyama Main Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = 2.9km from {{STN|Kitano-Hakubaichō|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = At-grade | parking = | bicycle = | accessible = | code = B2 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/tokiwa.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|1926|03|10}} | closed = <!-- N/A --> | passengers = 0.6 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} '''တိုခိဝဘူတာ''' (常盤駅, Tokiwa-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင်ရှိသည်။ ဘူတာသည် [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]အတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤရထားလိုင်းသည် ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိတွင် ခရီးစတင်ကာ ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောတွင် အဆုံးသတ်သည်။<ref name="official" /><ref name="discover-kyoto" /> ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် ပလက်ဖောင်းနှစ်ခု ပါရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၁) သည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]]သို့သွားသည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၂) သည် [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ|ခိတနိုဟခုဘိုင်းချော]]သို့သွားသည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။<ref name="planner" /> ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Kitano Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း}}]]|col=#32536d|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[ဆဆွတ်အဲအိရှောမအဲဘူတာ|ဆဆွတ်အဲအိရှောမအဲ]] (B1)|next=[[နရုတခိဘူတာ|နရုတခိ]] (B3)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Tokiwa Station (Kyoto)}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} {{Randen Kitano Line}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/tokiwa.php | script-title=ja:常盤 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/335665015 | title = Node: Tokiwa (335665015) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=常盤&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] gx3tvz6ggz1e241ewsalq6fhklynskn 1029462 1029461 2026-05-04T11:00:41Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029462 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = တိုခိဝဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|常盤駅|ときわ}} | native_name_lang = ja | image = 京福常盤駅.JPG | alt = Station platforms, 2007 | caption = Station platforms, 2007 | address = [[Ukyo-ku]], [[Kyoto]] | borough = [[Kyoto Prefecture]] | country = [[Japan]] | coordinates = {{coord|35.0206810|N|135.7048980|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Randen Arashiyama Main Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = 2.9km from {{STN|Kitano-Hakubaichō|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = At-grade | parking = | bicycle = | accessible = | code = B2 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/tokiwa.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|1926|03|10}} | closed = <!-- N/A --> | passengers = 0.6 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} '''တိုခိဝဘူတာ''' (常盤駅, Tokiwa-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင်ရှိသည်။ ဘူတာသည် [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]အတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤရထားလိုင်းသည် ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိတွင် ခရီးစတင်ကာ ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောတွင် အဆုံးသတ်သည်။<ref name="official" /><ref name="discover-kyoto" /> ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် ပလက်ဖောင်းနှစ်ခု ပါရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၁) သည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]]သို့သွားသည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၂) သည် [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ|ခိတနိုဟခုဘိုင်းချော]]သို့သွားသည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။<ref name="planner" /> ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Kitano Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း}}]]|col=#32536d|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[ဆဆွတ်အဲအိရှောမအဲဘူတာ|ဆဆွတ်အဲအိရှောမအဲ]] (B1)|next=[[နရုတခိဘူတာ|နရုတခိ]] (B3)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Tokiwa Station (Kyoto)}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} {{Randen Kitano Line}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/tokiwa.php | script-title=ja:常盤 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/335665015 | title = Node: Tokiwa (335665015) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=常盤&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] 6urr78a5uqe7i1554srijxj3mdixi3i 1029463 1029462 2026-05-04T11:00:58Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029463 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = တိုခိဝဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|常盤駅|ときわ}} | native_name_lang = ja | image = 京福常盤駅.JPG | alt = Station platforms, 2007 | caption = Station platforms, 2007 | address = [[Ukyo-ku]], [[Kyoto]] | borough = [[Kyoto Prefecture]] | country = [[Japan]] | coordinates = {{coord|35.0206810|N|135.7048980|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Randen Arashiyama Main Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = 2.9km from {{STN|Kitano-Hakubaichō|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = At-grade | parking = | bicycle = | accessible = | code = B2 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/tokiwa.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|1926|03|10}} | closed = <!-- N/A --> | passengers = 0.6 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} '''တိုခိဝဘူတာ''' (常盤駅, Tokiwa-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင်ရှိသည်။ ဘူတာသည် [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]အတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤရထားလိုင်းသည် ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိတွင် ခရီးစတင်ကာ ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောတွင် အဆုံးသတ်သည်။<ref name="official" /><ref name="discover-kyoto" /> ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် ပလက်ဖောင်းနှစ်ခု ပါရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၁) သည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]]သို့သွားသည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၂) သည် [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ|ခိတနိုဟခုဘိုင်းချော]]သို့သွားသည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။<ref name="planner" /> ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Kitano Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း}}]]|col=#32536d|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[ဆဆွတ်အဲအိရှောမအဲဘူတာ|ဆဆွတ်အဲအိရှောမအဲ]] (B1)|next=[[နရုတခိဘူတာ|နရုတခိ]] (B3)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Tokiwa Station (Kyoto)}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} {{Randen Kitano Line}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/tokiwa.php | script-title=ja:常盤 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/335665015 | title = Node: Tokiwa (335665015) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=常盤&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] sinl99qbhxtugtl633za9bsbvkd9y77 1029464 1029463 2026-05-04T11:01:10Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029464 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = တိုခိဝဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|常盤駅|ときわ}} | native_name_lang = ja | image = 京福常盤駅.JPG | alt = Station platforms, 2007 | caption = Station platforms, 2007 | address = [[Ukyo-ku]], [[Kyoto]] | borough = [[Kyoto Prefecture]] | country = [[Japan]] | coordinates = {{coord|35.0206810|N|135.7048980|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Randen Arashiyama Main Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = 2.9km from {{STN|Kitano-Hakubaichō|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = At-grade | parking = | bicycle = | accessible = | code = B2 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/tokiwa.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|1926|03|10}} | closed = <!-- N/A --> | passengers = 0.6 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} '''တိုခိဝဘူတာ''' (常盤駅, Tokiwa-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင်ရှိသည်။ ဘူတာသည် [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]အတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤရထားလိုင်းသည် ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိတွင် ခရီးစတင်ကာ ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောတွင် အဆုံးသတ်သည်။<ref name="official" /><ref name="discover-kyoto" /> ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် ပလက်ဖောင်းနှစ်ခု ပါရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၁) သည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]]သို့သွားသည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၂) သည် [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ|ခိတနိုဟခုဘိုင်းချော]]သို့သွားသည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။<ref name="planner" /> ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Kitano Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း}}]]|col=#32536d|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[ဆဆွတ်အဲအိရှောမအဲဘူတာ|ဆဆွတ်အဲအိရှောမအဲ]] (B1)|next=[[နရုတခိဘူတာ|နရုတခိ]] (B3)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Tokiwa Station (Kyoto)}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} {{Randen Kitano Line}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/tokiwa.php | script-title=ja:常盤 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/335665015 | title = Node: Tokiwa (335665015) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=常盤&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]] 7qdxxxehx57d7h2anu6lreicacihog2 1029465 1029464 2026-05-04T11:01:22Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029465 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = တိုခိဝဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|常盤駅|ときわ}} | native_name_lang = ja | image = 京福常盤駅.JPG | alt = Station platforms, 2007 | caption = Station platforms, 2007 | address = [[Ukyo-ku]], [[Kyoto]] | borough = [[Kyoto Prefecture]] | country = [[Japan]] | coordinates = {{coord|35.0206810|N|135.7048980|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Randen Arashiyama Main Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = 2.9km from {{STN|Kitano-Hakubaichō|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = At-grade | parking = | bicycle = | accessible = | code = B2 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/tokiwa.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|1926|03|10}} | closed = <!-- N/A --> | passengers = 0.6 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} '''တိုခိဝဘူတာ''' (常盤駅, Tokiwa-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင်ရှိသည်။ ဘူတာသည် [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]အတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤရထားလိုင်းသည် ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိတွင် ခရီးစတင်ကာ ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောတွင် အဆုံးသတ်သည်။<ref name="official" /><ref name="discover-kyoto" /> ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် ပလက်ဖောင်းနှစ်ခု ပါရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၁) သည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]]သို့သွားသည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၂) သည် [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ|ခိတနိုဟခုဘိုင်းချော]]သို့သွားသည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။<ref name="planner" /> ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Kitano Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း}}]]|col=#32536d|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[ဆဆွတ်အဲအိရှောမအဲဘူတာ|ဆဆွတ်အဲအိရှောမအဲ]] (B1)|next=[[နရုတခိဘူတာ|နရုတခိ]] (B3)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Tokiwa Station (Kyoto)}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} {{Randen Kitano Line}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/tokiwa.php | script-title=ja:常盤 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/335665015 | title = Node: Tokiwa (335665015) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=常盤&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] hxtfcq0jxeww2kpn32zzn1t2uj6qm6q 3 285263 1029457 2026-05-04T10:58:27Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1029457 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-19272-20 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၅၈၊ ၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) ifiavy86z524izrobg9kq16zl2x8p1j 3 285264 1029458 2026-05-04T10:58:37Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1029458 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Ironlung.mp3 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၅၈၊ ၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) trvwbqest199ereaiwt0wr5t2gr52cv 0 285265 1029466 2026-05-04T11:06:19Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''ဆဆွတ်အဲအိရှောမအဲဘူတာ''' (撮影所前駅, Satsueisho-mae-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည်..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1029466 wikitext text/x-wiki '''ဆဆွတ်အဲအိရှောမအဲဘူတာ''' (撮影所前駅, Satsueisho-mae-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]အတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]]တွင် ခရီးစတင်ကာ [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ|ခိတနိုဟခုဘိုင်းချော]]တွင် ခရီးအဆုံးသတ်သည်။ ==ဘူတာပုံစံ== ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== thpnbl0t80r2hnvddf3qlq0hkd3lc4u 1029467 1029466 2026-05-04T11:08:58Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ဘူတာပုံစံ */ 1029467 wikitext text/x-wiki '''ဆဆွတ်အဲအိရှောမအဲဘူတာ''' (撮影所前駅, Satsueisho-mae-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]အတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]]တွင် ခရီးစတင်ကာ [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ|ခိတနိုဟခုဘိုင်းချော]]တွင် ခရီးအဆုံးသတ်သည်။ ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် ပလက်ဖောင်းနှစ်ခုနှင့် ရထားလမ်းတစ်ခု ပါရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၁) သည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]]သို့သွားမည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၂) သည် [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ|ခိတနိုဟခုဘိုင်းချော]]သို့သွားမည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။ ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== knjcczasdjbg4t1r82tqtlo2sstxqnp 1029468 1029467 2026-05-04T11:10:04Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကပ်လျက်ဘူတာများ */ 1029468 wikitext text/x-wiki '''ဆဆွတ်အဲအိရှောမအဲဘူတာ''' (撮影所前駅, Satsueisho-mae-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]အတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]]တွင် ခရီးစတင်ကာ [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ|ခိတနိုဟခုဘိုင်းချော]]တွင် ခရီးအဆုံးသတ်သည်။ ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် ပလက်ဖောင်းနှစ်ခုနှင့် ရထားလမ်းတစ်ခု ပါရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၁) သည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]]သို့သွားမည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၂) သည် [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ|ခိတနိုဟခုဘိုင်းချော]]သို့သွားမည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။ ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Kitano Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း}}]]|col=#32536d|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]] (A8)|next=[[တိုခိဝဘူတာ (ကျိုတို)|တိုခိဝ]] (B2)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== sa3d8fc0rmu5o2euunvh1m7tywpuj0p 1029471 1029468 2026-05-04T11:12:16Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပြင်ပလင့်များ */ 1029471 wikitext text/x-wiki '''ဆဆွတ်အဲအိရှောမအဲဘူတာ''' (撮影所前駅, Satsueisho-mae-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]အတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]]တွင် ခရီးစတင်ကာ [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ|ခိတနိုဟခုဘိုင်းချော]]တွင် ခရီးအဆုံးသတ်သည်။ ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် ပလက်ဖောင်းနှစ်ခုနှင့် ရထားလမ်းတစ်ခု ပါရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၁) သည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]]သို့သွားမည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၂) သည် [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ|ခိတနိုဟခုဘိုင်းချော]]သို့သွားမည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။ ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Kitano Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း}}]]|col=#32536d|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]] (A8)|next=[[တိုခိဝဘူတာ (ကျိုတို)|တိုခိဝ]] (B2)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Satsueisho-mae Station}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} {{Randen Kitano Line}} ==ကိုးကား== muum358xvzt88xafbdnfr7u40lqaxab 1029472 1029471 2026-05-04T11:13:27Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1029472 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ဆဆွတ်အဲအိရှောမအဲဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|撮影所前駅|さつえいしょまえ}} | native_name_lang = ja | image = File:Keifuku Satsueishomae sta 001.jpg | alt = Station platforms, 2016 | caption = Station platforms, 2016 | address = [[Ukyo-ku]], [[Kyoto]] | borough = [[Kyoto Prefecture]] | country = [[Japan]] | coordinates = {{coord|35.0158478|N|135.7029010|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = 3.5km from {{STN|Kitano-Hakubaichō|x}} | platforms = 2 | tracks = 1 | train_operators = | connections = [[JR West]] [[Sagano Line]]<br />([[Uzumasa Station]]) | structure = At-grade | parking = | bicycle = | accessible = | code = B1 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/satsueisho_mae.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|2016|04|01}} | closed = <!-- N/A --> | passengers = | pass_year = | pass_rank = }} '''ဆဆွတ်အဲအိရှောမအဲဘူတာ''' (撮影所前駅, Satsueisho-mae-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]အတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]]တွင် ခရီးစတင်ကာ [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ|ခိတနိုဟခုဘိုင်းချော]]တွင် ခရီးအဆုံးသတ်သည်။<ref name="official" /><ref name="discover-kyoto" /> ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် ပလက်ဖောင်းနှစ်ခုနှင့် ရထားလမ်းတစ်ခု ပါရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၁) သည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]]သို့သွားမည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၂) သည် [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ|ခိတနိုဟခုဘိုင်းချော]]သို့သွားမည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။<ref name="official" /> ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Kitano Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း}}]]|col=#32536d|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]] (A8)|next=[[တိုခိဝဘူတာ (ကျိုတို)|တိုခိဝ]] (B2)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Satsueisho-mae Station}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} {{Randen Kitano Line}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/satsueisho_mae.php | script-title=ja:撮影所前 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/335664761 | title = Node: 撮影所前 (335664761) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> </references> 0zstzm601fyiy3l61fqmafc9m60phdc 1029473 1029472 2026-05-04T11:13:45Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029473 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ဆဆွတ်အဲအိရှောမအဲဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|撮影所前駅|さつえいしょまえ}} | native_name_lang = ja | image = File:Keifuku Satsueishomae sta 001.jpg | alt = Station platforms, 2016 | caption = Station platforms, 2016 | address = [[Ukyo-ku]], [[Kyoto]] | borough = [[Kyoto Prefecture]] | country = [[Japan]] | coordinates = {{coord|35.0158478|N|135.7029010|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = 3.5km from {{STN|Kitano-Hakubaichō|x}} | platforms = 2 | tracks = 1 | train_operators = | connections = [[JR West]] [[Sagano Line]]<br />([[Uzumasa Station]]) | structure = At-grade | parking = | bicycle = | accessible = | code = B1 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/satsueisho_mae.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|2016|04|01}} | closed = <!-- N/A --> | passengers = | pass_year = | pass_rank = }} '''ဆဆွတ်အဲအိရှောမအဲဘူတာ''' (撮影所前駅, Satsueisho-mae-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]အတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]]တွင် ခရီးစတင်ကာ [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ|ခိတနိုဟခုဘိုင်းချော]]တွင် ခရီးအဆုံးသတ်သည်။<ref name="official" /><ref name="discover-kyoto" /> ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် ပလက်ဖောင်းနှစ်ခုနှင့် ရထားလမ်းတစ်ခု ပါရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၁) သည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]]သို့သွားမည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၂) သည် [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ|ခိတနိုဟခုဘိုင်းချော]]သို့သွားမည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။<ref name="official" /> ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Kitano Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း}}]]|col=#32536d|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]] (A8)|next=[[တိုခိဝဘူတာ (ကျိုတို)|တိုခိဝ]] (B2)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Satsueisho-mae Station}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} {{Randen Kitano Line}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/satsueisho_mae.php | script-title=ja:撮影所前 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/335664761 | title = Node: 撮影所前 (335664761) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] guljw8grrdy5y8qu6f6wgpppl5z33j5 1029474 1029473 2026-05-04T11:14:03Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029474 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ဆဆွတ်အဲအိရှောမအဲဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|撮影所前駅|さつえいしょまえ}} | native_name_lang = ja | image = File:Keifuku Satsueishomae sta 001.jpg | alt = Station platforms, 2016 | caption = Station platforms, 2016 | address = [[Ukyo-ku]], [[Kyoto]] | borough = [[Kyoto Prefecture]] | country = [[Japan]] | coordinates = {{coord|35.0158478|N|135.7029010|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = 3.5km from {{STN|Kitano-Hakubaichō|x}} | platforms = 2 | tracks = 1 | train_operators = | connections = [[JR West]] [[Sagano Line]]<br />([[Uzumasa Station]]) | structure = At-grade | parking = | bicycle = | accessible = | code = B1 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/satsueisho_mae.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|2016|04|01}} | closed = <!-- N/A --> | passengers = | pass_year = | pass_rank = }} '''ဆဆွတ်အဲအိရှောမအဲဘူတာ''' (撮影所前駅, Satsueisho-mae-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]အတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]]တွင် ခရီးစတင်ကာ [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ|ခိတနိုဟခုဘိုင်းချော]]တွင် ခရီးအဆုံးသတ်သည်။<ref name="official" /><ref name="discover-kyoto" /> ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် ပလက်ဖောင်းနှစ်ခုနှင့် ရထားလမ်းတစ်ခု ပါရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၁) သည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]]သို့သွားမည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၂) သည် [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ|ခိတနိုဟခုဘိုင်းချော]]သို့သွားမည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။<ref name="official" /> ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Kitano Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း}}]]|col=#32536d|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]] (A8)|next=[[တိုခိဝဘူတာ (ကျိုတို)|တိုခိဝ]] (B2)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Satsueisho-mae Station}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} {{Randen Kitano Line}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/satsueisho_mae.php | script-title=ja:撮影所前 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/335664761 | title = Node: 撮影所前 (335664761) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] 4ijxtlyhafn9yp08pm9ozf28evy03u9 1029475 1029474 2026-05-04T11:14:15Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029475 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ဆဆွတ်အဲအိရှောမအဲဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|撮影所前駅|さつえいしょまえ}} | native_name_lang = ja | image = File:Keifuku Satsueishomae sta 001.jpg | alt = Station platforms, 2016 | caption = Station platforms, 2016 | address = [[Ukyo-ku]], [[Kyoto]] | borough = [[Kyoto Prefecture]] | country = [[Japan]] | coordinates = {{coord|35.0158478|N|135.7029010|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = 3.5km from {{STN|Kitano-Hakubaichō|x}} | platforms = 2 | tracks = 1 | train_operators = | connections = [[JR West]] [[Sagano Line]]<br />([[Uzumasa Station]]) | structure = At-grade | parking = | bicycle = | accessible = | code = B1 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/satsueisho_mae.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|2016|04|01}} | closed = <!-- N/A --> | passengers = | pass_year = | pass_rank = }} '''ဆဆွတ်အဲအိရှောမအဲဘူတာ''' (撮影所前駅, Satsueisho-mae-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]အတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]]တွင် ခရီးစတင်ကာ [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ|ခိတနိုဟခုဘိုင်းချော]]တွင် ခရီးအဆုံးသတ်သည်။<ref name="official" /><ref name="discover-kyoto" /> ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် ပလက်ဖောင်းနှစ်ခုနှင့် ရထားလမ်းတစ်ခု ပါရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၁) သည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]]သို့သွားမည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၂) သည် [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ|ခိတနိုဟခုဘိုင်းချော]]သို့သွားမည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။<ref name="official" /> ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Kitano Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း}}]]|col=#32536d|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]] (A8)|next=[[တိုခိဝဘူတာ (ကျိုတို)|တိုခိဝ]] (B2)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Satsueisho-mae Station}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} {{Randen Kitano Line}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/satsueisho_mae.php | script-title=ja:撮影所前 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/335664761 | title = Node: 撮影所前 (335664761) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] 21evpzyu7k7jegw2ptzvi419fcdysxr 1029476 1029475 2026-05-04T11:14:43Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029476 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ဆဆွတ်အဲအိရှောမအဲဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|撮影所前駅|さつえいしょまえ}} | native_name_lang = ja | image = File:Keifuku Satsueishomae sta 001.jpg | alt = Station platforms, 2016 | caption = Station platforms, 2016 | address = [[Ukyo-ku]], [[Kyoto]] | borough = [[Kyoto Prefecture]] | country = [[Japan]] | coordinates = {{coord|35.0158478|N|135.7029010|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = 3.5km from {{STN|Kitano-Hakubaichō|x}} | platforms = 2 | tracks = 1 | train_operators = | connections = [[JR West]] [[Sagano Line]]<br />([[Uzumasa Station]]) | structure = At-grade | parking = | bicycle = | accessible = | code = B1 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/satsueisho_mae.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|2016|04|01}} | closed = <!-- N/A --> | passengers = | pass_year = | pass_rank = }} '''ဆဆွတ်အဲအိရှောမအဲဘူတာ''' (撮影所前駅, Satsueisho-mae-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]အတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]]တွင် ခရီးစတင်ကာ [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ|ခိတနိုဟခုဘိုင်းချော]]တွင် ခရီးအဆုံးသတ်သည်။<ref name="official" /><ref name="discover-kyoto" /> ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် ပလက်ဖောင်းနှစ်ခုနှင့် ရထားလမ်းတစ်ခု ပါရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၁) သည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]]သို့သွားမည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၂) သည် [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ|ခိတနိုဟခုဘိုင်းချော]]သို့သွားမည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။<ref name="official" /> ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Kitano Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း}}]]|col=#32536d|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]] (A8)|next=[[တိုခိဝဘူတာ (ကျိုတို)|တိုခိဝ]] (B2)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Satsueisho-mae Station}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} {{Randen Kitano Line}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/satsueisho_mae.php | script-title=ja:撮影所前 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/335664761 | title = Node: 撮影所前 (335664761) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] lk1nlxyt7urkbwaslhq9q0ucnjue5wc 1029477 1029476 2026-05-04T11:14:56Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029477 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ဆဆွတ်အဲအိရှောမအဲဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|撮影所前駅|さつえいしょまえ}} | native_name_lang = ja | image = File:Keifuku Satsueishomae sta 001.jpg | alt = Station platforms, 2016 | caption = Station platforms, 2016 | address = [[Ukyo-ku]], [[Kyoto]] | borough = [[Kyoto Prefecture]] | country = [[Japan]] | coordinates = {{coord|35.0158478|N|135.7029010|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = 3.5km from {{STN|Kitano-Hakubaichō|x}} | platforms = 2 | tracks = 1 | train_operators = | connections = [[JR West]] [[Sagano Line]]<br />([[Uzumasa Station]]) | structure = At-grade | parking = | bicycle = | accessible = | code = B1 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/satsueisho_mae.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|2016|04|01}} | closed = <!-- N/A --> | passengers = | pass_year = | pass_rank = }} '''ဆဆွတ်အဲအိရှောမအဲဘူတာ''' (撮影所前駅, Satsueisho-mae-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]အတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]]တွင် ခရီးစတင်ကာ [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ|ခိတနိုဟခုဘိုင်းချော]]တွင် ခရီးအဆုံးသတ်သည်။<ref name="official" /><ref name="discover-kyoto" /> ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် ပလက်ဖောင်းနှစ်ခုနှင့် ရထားလမ်းတစ်ခု ပါရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၁) သည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]]သို့သွားမည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၂) သည် [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ|ခိတနိုဟခုဘိုင်းချော]]သို့သွားမည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။<ref name="official" /> ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Kitano Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း}}]]|col=#32536d|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]] (A8)|next=[[တိုခိဝဘူတာ (ကျိုတို)|တိုခိဝ]] (B2)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Satsueisho-mae Station}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} {{Randen Kitano Line}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/satsueisho_mae.php | script-title=ja:撮影所前 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 |language=ja}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/335664761 | title = Node: 撮影所前 (335664761) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]] 4581jfnovr4e131r0ikyh5fr1x9mws9 14 285266 1029478 2026-05-04T11:15:19Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "[[ကဏ္ဍ:၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1029478 wikitext text/x-wiki [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] 2ogvc66j3xoj8h7t78bd7cvykrnqdpl 14 285267 1029489 2026-05-04T11:33:34Z Salai Rungtoi 22844 "မြန်မာနိုင်ငံ စစ်ရာဇဝတ်မှုများ" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1029489 wikitext text/x-wiki မြန်မာနိုင်ငံ စစ်ရာဇဝတ်မှုများ og0admk69kl60tco1g51qhn985thd6b 1029490 1029489 2026-05-04T11:33:42Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029490 wikitext text/x-wiki မြန်မာနိုင်ငံ စစ်ရာဇဝတ်မှုများ [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ]] pvu1ew7cj5667nylejgnlbdbdqqr0rk 1029491 1029490 2026-05-04T11:33:53Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်၊ [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်သမိုင်း]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029491 wikitext text/x-wiki မြန်မာနိုင်ငံ စစ်ရာဇဝတ်မှုများ [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်သမိုင်း]] 34dwgog0dhtzrhe7qpvg0l2x4vbw33m 1029498 1029491 2026-05-04T11:37:58Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1029498 wikitext text/x-wiki မြန်မာနိုင်ငံ စစ်ရာဇဝတ်မှုများ [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်သမိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများ]] kd7dnf57ohixjkr3u6l9t8zyaz4g4p5 14 285268 1029513 2026-05-04T11:45:45Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "[[ကဏ္ဍ:၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1029513 wikitext text/x-wiki [[ကဏ္ဍ:၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] it98ak36if7haxxfrxtluph6cufo055 3 285269 1029528 2026-05-04T11:58:47Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1029528 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-26936-94 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၅၈၊ ၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) fw31lu71cb5gy34xc8aliwkdd3wkxap 3 285270 1029529 2026-05-04T11:58:57Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1029529 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-26977-00 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၅၈၊ ၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) aaoq0fkby6l1eqrn1gq0y9zokz7zwsw