ဝီကီပီးဒီးယား mywiki https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%9F%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AC MediaWiki 1.47.0-wmf.2 first-letter မီဒီယာ အထူး ဆွေးနွေးချက် အသုံးပြုသူ အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက် ဝီကီပီးဒီးယား ဝီကီပီးဒီးယား ဆွေးနွေးချက် ဖိုင် ဖိုင် ဆွေးနွေးချက် မီဒီယာဝီကီ မီဒီယာဝီကီ ဆွေးနွေးချက် တမ်းပလိတ် တမ်းပလိတ် ဆွေးနွေးချက် အကူအညီ အကူအညီ ဆွေးနွေးချက် ကဏ္ဍ ကဏ္ဍ ဆွေးနွေးချက် မုခ်ဝ မုခ်ဝ ဆွေးနွေးချက် စာမူကြမ်း စာမူကြမ်း ဆွေးနွေးချက် TimedText TimedText talk မော်ဂျူး မော်ဂျူး ဆွေးနွေးချက် Event Event talk 0 3134 1031597 1030783 2026-05-15T09:08:48Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1031597 wikitext text/x-wiki '''တောင်ကြီးမြို့''' ({{lang-shn|ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး}}; {{lang-blk|ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့လည်း ဖြစ်သည်။တောင်ခြေလွင်ပြင်တွင် တည်ရှိခြင်းမဟုတ်ဘဲ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှေ့ဘက်တောင်တန်းကြီး ၏အထက် ပင်လယ်ရေပြင်အမြင့်ပေ ၄,၇၁၂ ပေ (၁,၄၃၆ မီတာ)ပေါ်တွင် တိုက်ရိုက်တည်ထားသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သောကြောင့် ကောင်းကင်မြင့်မြင့်၌ နတ်ဗိမာန် မြို့တော်ကြီးတစ်ခု သဖွယ်တည်ရှိနေသည်။ {{Infobox မြို့ <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ---------------->| official_name = တောင်ကြီးမြို့<br />Taunggyi | other_name = ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ | native_name = {{nobold|{{shn|ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး}}}} | nickname = | settlement_type = <!--For Town or Village (Leave blank for the default City)--> | motto = <!-- images and maps -----------> | image_skyline = File:Shwe Bone Pwint Pagoda, Taunggyi,Shan.jpg | imagesize = 300px | image_caption = တောင်ကြီးမြို့ရွှေဘုန်းပွင့်ဘုရားမြင်ကွင်း | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | image_shield = | shield_size = | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | blank_emblem_size = | image_map = | mapsize = | map_caption = | image_map1 = | mapsize1 = | map_caption1 = | image_dot_map = | dot_mapsize = | dot_map_caption = | dot_x = | dot_y = | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = တောင်ကြီးမြို့၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_mapsize = 250 <!-- Location ------------------>| coordinates_region = MM မြန်မာနိုင်ငံ | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | subdivision_type1 = ပြည်နယ် | subdivision_name1 = [[ရှမ်းပြည်နယ်]] | subdivision_type2 = ခရိုင် | subdivision_name2 = [[တောင်ကြီးခရိုင်]] | subdivision_type3 = မြို့နယ် | subdivision_name3 = [[တောင်ကြီးမြို့နယ်]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = <!-- Politics -----------------> | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> | leader_name1 = | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | established_title = တည်ထောင်ခြင်း | established_date = ၁၈၉၄ | established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> | established_date2 = | established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> | established_date3 = <!-- Area ---------------------> | area_magnitude = | unit_pref = Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> | area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> | area_water_km2 = | area_total_sq_mi = | area_land_sq_mi = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = | area_urban_km2 = | area_urban_sq_mi = | area_metro_km2 = | area_metro_sq_mi = | area_blank1_title = | area_blank1_km2 = | area_blank1_sq_mi = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = 246675 | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | population_metro = | population_density_metro_km2 = | population_density_metro_sq_mi = | population_urban = | population_density_urban_km2 = | population_density_urban_sq_mi = | population_blank1_title = လူမျိုးများ | population_blank1 = [[ပအိုဝ်း]]၊[[ဗမာ]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[အင်းသား]]၊ [[ဓနု]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်လူမျိုး|တရုတ်]]၊ [[ဗမာအိန္ဒိယလူမျိုး|အိန္ဒိယ]]၊ [[ဂေါ်ရခါး]]၊ [[တောင်ရိုး]]။ | population_blank2_title = ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု | population_blank2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်]]၊ [[အစ္စလာမ်]]၊ [[ဟိန္ဒူ]]၊ [[ဆစ်ခ်ဘာသာ]]။ | population_density_blank1_km2 = | population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> | timezone = | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = | latd = 20 | latm = 47 | lats = | latNS = N | longd = 97 | longm = 02 | longs = | longEW = E | elevation_m = ၁၄၀၀ | elevation_ft = ၄၇၁၂ <!-- Area/postal codes & others -------->| postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal_code = | area_code = ၀၈၁<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.myanmars.net/myanmar/telephone-area-codes.htm |accessdate=19 July 2010 |archivedate=15 June 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110615013401/http://www.myanmars.net/myanmar/telephone-area-codes.htm }}</ref> | blank_name = | blank_info = | blank1_name = | blank1_info = | website = | footnotes = }} [[File:Celebration above us.jpg|thumb|တောင်ကြီးတန်ဆောင်တိုင်ဖွင့်ပွဲည(၂၀၂၅)]] ဤသို့ တောင်ပေါ်တွင် တည်ရှိခြင်းကြောင့် မြို့၏ မည်သည့်နေရာကမဆို ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ချိုင့်ဝှမ်းလွင်ပြင်များနှင့် တောင်တန်းကြီးများ၏ အလှကို အပေါ်စီးမှ စီးမိုးမြင်တွေ့နိုင်သည်၊၊ တစ်နှစ်ပတ်လုံး သန့်ရှင်းလတ်ဆတ်သော တောင်ပေါ်လေကို ရှူရှိုက်ရသဖြင့် ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်သော တောင်စခန်းမြို့ တစ်ခုအဖြစ်လည်း ကျော်ကြားသည်၊၊<ref name="climatedata">{{cite web |title=Climate of Taunggyi |url=https://en.climate-data.org/asia/myanmar/shan-state/taunggyi-3652/ |publisher=Climate-Data.org |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့သည် အေးမြသာယာသော တောင်စခန်းမြို့တစ်ခု ဖြစ်ရုံတင်မကဘဲ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် ပညာရေးဆိုင်ရာ အချက်အချာကျသော ဗဟိုချက်မမြို့လည်း ဖြစ်သည်၊၊ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ မြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်း (ကျိုင်းတုံ) တို့ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် လမ်းမကြီးများပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် ကုန်စည်စီးဆင်းမှုအတွက် အရေးပါသော မဟာဗျူဟာမြောက် မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်၊၊ထို့ပြင် ပြည်နယ်အစိုးရရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်နှင့်အညီ ခေတ်မီအဆင့်မြင့် အခြေခံအဆောက်အအုံများ၊ တက္ကသိုလ်များနှင့် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု လုပ်ငန်းများ စုစည်းရာ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အစည်ကားဆုံးသော မြို့ပြအချက်အချာလည်း ဖြစ်ပေသည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့၏ ဆောင်းဦးနှင့် ဆောင်းနှောင်းကာလများတွင် ပွင့်လန်းသည့် [[ချယ်ရီပန်း]]၊ နွေဦးကာလတွင် ဖူးပွင့်သည့် ခရမ်းပြာရောင် [[စိန်ပန်းပြာ ]]နှင့် ဆွယ်တော်ပန်း တို့ကြောင့် မြို့၏အလှမှာ ပိုမိုတင့်တယ်လျက် ရှိသည်၊၊ == တောင်ကြီးမြို့သမိုင်း == [[File:Taunggyi Scape.jpg|thumb|တောင်ကြီးမြို့]] ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ် မတိုင်မီက တောင်ကြီးမြို့နေရာသည် တဲအိမ်အနည်းငယ်သာရှိသည့် ပအိုဝ်းရွာငယ်လေး တစ်ရွာသာ ဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က ရွာအမည်ကို ပအိုဝ်းဘာသာဖြင့် ဒုံတောင်တီ (ဒုံ - ရွာ၊ တောင်တီ - တည်ပင်ပေါက်ရာ) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ရှမ်းဘာသာဖြင့် တွမ်တီး ဟု ခေါ်ဆိုပြီး တည်ပင် (သို့မဟုတ်) ကတည်ပင် ပေါက်ရာရွာ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။<ref name="history1">ယုဝတီမာလာသိန်း၊ "မဟာပါသာဏမုံတဝဂူ ဆောင်းပါး"၊ ယုဝတီဂျာနယ်၊၊</ref> နောင်တွင် မြန်မာအသံဖြင့် တောင်ကြီး ဟု ပြောင်းလဲခေါ်ဆိုခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုရွာနှင့် အနီးတစ်ဝိုက်တွင် ပင်လုံရွာ၊ ရှမ်းရွာ၊ မွန်ခြိန်ရွာ (မိန်မြိန်ရွာ) နှင့် ဝါးပြားရွာများသာ ရှိခဲ့ပြီး ရေကန် လေးကန်နှင့် အင်းကြီးတစ်အင်း ရှိခဲ့သည်။ ၁၈၈၅ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်တို့ အထက်မြန်မာပြည်ကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ရှမ်းပြည်နယ်သို့ တက်လာကာ ပထမဦးစွာ ညောင်ရွှေမြို့နယ်၊ မိုင်းသောက်ကျေးရွာတွင် စတင်ရုံးစိုက်ခဲ့သည်။ သို့သော် မိုင်းသောက်ဒေသသည် ငှက်ဖျားရောဂါ ထူထပ်ခြင်း၊ ပထဝီအနေအထားနှင့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အခက်အခဲများကြောင့် ၁၈၉၄ ခုနှစ်တွင် ရုံးကန်နားများကို ယခုတောင်ကြီးမြို့ တည်ရာအရပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။<ref name="history2">တောင်ကြီးမြို့ သမိုင်းမှတ်တမ်းများ၊၊</ref> အင်္ဂလိပ်အစိုးရသည် တောင်ကြီးမြို့ကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၅၃ ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၈၉၀ ပြည့်နှစ်) တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု မှတ်တမ်းအချို့က ဆိုသော်လည်း၊ အချို့သော သက်ကြီးရွယ်အိုများ၏ အဆိုအရ ၁၂၅၁ ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၈၈၉) တွင် စတင်တည်သည်ဟုလည်း ဝိဝါဒ ရှိသည်။ တောင်ကြီးမြို့ကို မြို့ကွက်ပုံစံ စနစ်တကျ ရေးဆွဲ၍ လမ်းမကြီး လမ်းငယ်များ ဖောက်လုပ်ကာ တပ်မြေဌာနကဲ့သို့ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၀၆ ခုနှစ်တွင် တောင်ကြီးမြို့၌ အိမ်ခြေ ၁,၀၀၀ ခန့် ရှိလာခဲ့သည်။ တောင်ကြီးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်လာသကဲ့သို့ စစ်ရေးအရလည်း ဗြိတိသျှတပ်ဖွဲ့များ၏ အဓိကစခန်းနှင့် ရိက္ခာပံ့ပိုးရာ ဗဟိုချက် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မြို့၏ ရပ်ကွက်များကို အဆင့်ဆင့် တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ဈေးပိုင်းရပ်သည် ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများ ဖြစ်ကြသည့် ဇရပ်ဒကာ ဦးချုံနှင့် ပဉ္စင်းဘဖြူတို့က တည်ခဲ့သည်။ကူညီကုန်းရပ် (ယခင် ကူလီကုန်း)သည် အင်းလေးဒေသမှ စော်ဘွားနှင့် မတည့်၍ ပြောင်းရွှေ့လာသော အင်းသားလမ်းအလုပ်သမား (ကူလီ) များကို အခြေချစေကာ ဘုရားဒါယကာ ညွန့်နှင့် ဒါယကာ ကျော်တို့က တည်ခဲ့သည်။ညောင်ပင်သာရပ် (ယခင် ထာခယ်ရွာ)သည် ဆရာစန္တက တည်ခဲ့သည်။ နဂါးပတ်ကျောင်းဝန်းကျင်သည် မောင်ဖာဝမ်က တည်ခဲ့သည်။ယခု မြို့မဈေးကြီး တည်ရှိရာနေရာသည် ယခင်က ဦးကြီးခမ်းလော်ရွာ နေရာဟောင်း ဖြစ်သည်။ တောင်ကြီးမြို့၏ အရှေ့ဘက် တောင်တန်းများပေါ်တွင် မိရဲ၊ သထုံ၊ ဝိန်ယ အစရှိသော ပအိုဝ်းရွာများ ရှိခဲ့ပြီး ဝိန်ယ မှာ ပအိုဝ်းဘာသာဖြင့် မြို့ဟောင်း ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသဖြင့် ၎င်းနေရာသည် တောင်ကြီးမြို့၏ မူလအစ မြို့ဟောင်းနေရာ ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ တောင်ကြီးမြို့ဦးအစပိုင်းတွင် ကန်ဦးကျောင်း၊ မင်းကျောင်း၊ ကုန်းသာကျောင်း၊ နဂါးပတ်ကျောင်းနှင့် ပထမတောင်ကျောင်းကြီးများသာ ရှိခဲ့သည်။ မင်းကျောင်း၏ ပထမဆုံး ကျောင်းထိုင်ဆရာတော်မှာ မဲနယ်တောင်တန်း၊ လုံဒါရွာမှ ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသား ဆရာတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ မြို့၏အရှေ့ဘက် တောင်ထိပ်တွင် စေတီတော်တစ်ဆူနှင့် ထူးခြားသော ကျောက်ဆောင်ကြီးများ ရှိသောကြောင့် ဒေသခံများ အမြဲမပြတ် သွားရောက်ဖူးမြော် လည်ပတ်လေ့ရှိသည်။ == လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == တောင်ကြီးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်၏ အချက်အချာကျသော လမ်းဆုံလမ်းခွတွင် တည်ရှိပြီး ကုန်းလမ်းနှင့် လေကြောင်းဆက်သွယ်ရေးအတွက် အဓိက တံခါးပေါက်တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့၏ အဓိက လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးမှာ ကားလမ်းဖြစ်သည်၊၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]မှ ၄၀၅ မိုင် (၆၅၂ ကီလိုမီတာ) ခန့်နှင့် [[မန္တလေးမြို့]]မှ ၁၆၄ မိုင် (၂၆၄ ကီလိုမီတာ) ခန့် ကွာဝေးသည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့သည် အမှတ် (၄) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ မြို့နယ်များသာမက ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်း ([[ကျိုင်းတုံမြို့]]၊ [[တာချီလိတ်မြို့]]) နှင့် ကယားပြည်နယ် ([[လွိုင်ကော်မြို့]]) တို့သို့ ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် ဗဟိုချက်မ ဖြစ်သည်၊၊<ref name="roadref">{{cite web |title=Distance from Yangon to Taunggyi |url=https://www.distancefromto.net/distance-from-yangon-to-taunggyi |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့ကို ဖြတ်သန်းသော ရထားလမ်းကို ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ဖောက်လုပ်ခဲ့သည်၊၊ လက်ရှိတွင် တောင်ကြီးမှ ဆီဆိုင်၊ ဆိုက်ခေါင် သို့ ပြေးဆွဲသော ရထားခရီးစဉ်များ ရှိသော်လည်း လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်လာမှုကြောင့် တောင်ကြီးဈေးနေ့များတွင်သာ အဓိကထား ပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည်၊၊<ref name="railref">{{cite news |title=Taunggyi-Saikhaung railway operations |publisher=Global New Light of Myanmar |date=2018-10-24 |url=https://www.gnlm.com.mm/ |access-date=2026-05-10}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံ အခြားဒေသများသို့ ရထားဖြင့် သွားရောက်လိုသော ခရီးသည်များသည် တောင်ကြီးမြို့နှင့် ၁၂ မိုင်အကွာရှိ [[ရွှေညောင်မြို့]] ရထားဘူတာသို့ သွားရောက်စီးနင်းရသည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့အတွက် အနီးဆုံး လေဆိပ်မှာ ၂၄ မိုင်ခန့် အကွာတွင် တည်ရှိသော [[ဟဲဟိုးလေဆိပ်]] ဖြစ်သည်၊၊ ဟဲဟိုးလေဆိပ်သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ အဓိက လေကြောင်းဝင်ပေါက်ဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနှင့် အခြားမြို့ကြီးများသို့ နေ့စဉ် ပျံသန်းမှုများ ရှိသည်၊၊<ref name="airportref">{{cite web |title=Heho Airport Information |url=https://www.world-airport-codes.com/myanmar/heho-2856.html |access-date=2026-05-10}}</ref> == ယဉ်ကျေးမှု == [[File:Balloon festival - panoramio (1).jpg|thumb|တောင်ကြီး တန်ဆောင်တိုင်]] [[File:Kwan Yin Si Hpaya Kyaung, Taunggyi.JPG|thumb|ကွမ်ရင်စီဘုရားကျောင်း]] တောင်ကြီးမြို့သည် [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]] နှင့် [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]] အစရှိသည့် တိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံ စုပေါင်းနေထိုင်ရာ မြို့ဖြစ်သည်နှင့်အညီ ယဉ်ကျေးမှုပုံစံ အစုံအလင်ကို တစ်နေရာတည်းတွင် မြင်တွေ့နိုင်သော ယဉ်ကျေးမှုစုံလင်ရာ ဗဟိုချက် တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့၏ အထင်ရှားဆုံးသော ယဉ်ကျေးမှုအမှတ်အသားမှာ နှစ်စဉ် [[တန်ဆောင်မုန်းလ]]တွင် ကျင်းပသည့် [[တောင်ကြီး တန်ဆောင်တိုင် မီးပုံးပျံပွဲတော်|တောင်ကြီးမီးပုံးပျံပွဲတော်]] ဖြစ်သည်၊၊ ဤပွဲတော်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်သာမက ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များအကြားတွင်ပါ အလွန်ကျော်ကြားသည်၊၊ ညလွှတ်မီးကြီး (ညမီးပုံပျံ) များတွင် မီးရှူးမီးပန်းများဖြင့် အလှဆင်လွှတ်တင်ခြင်းနှင့် နေ့လွှတ်အရုပ်မီးပုံပျံများကို ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် ပြုလုပ်လွှတ်တင်ခြင်းတို့မှာ တောင်ကြီးမြို့၏ ထူးခြားသော လက်မှုပညာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအမှတ်အသား ဖြစ်သည်၊၊<ref name="festref">{{cite news |title=Taunggyi Fire Balloon Festival |url=https://www.mmtimes.com/ |publisher=Myanmar Times |access-date=2026-05-10}}</ref> [[File:ကထိန်ပွဲ 2.jpg|thumb|ကထိန်ပွဲ]] တောင်ကြီးမြို့၏ ကထိန်ပွဲတော်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အခြားဒေသများနှင့်မတူဘဲ ထူးခြားစည်ကားလှသည်၊၊ သီတင်းကျွတ်လပြည့်ကျော် ၁ ရက်မှ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်နေ့အထိ ကထိန်ကာလအတွင်း မြို့ပေါ်ရှိ ရပ်ကွက်အသီးသီးနှင့် ရုံးဌာနများမှ ကထိန်အလှူလှည့်လည်ပွဲများကို နေ့စဉ်ရက်ဆက် ကျင်းပကြသည်၊၊ အထူးသဖြင့် တန်ဆောင်မုန်းလဆန်းပိုင်းတွင် ကျင်းပလေ့ရှိသော "အရုဏ်တော်လှည့်ပွဲ" သည် တောင်ကြီးမြို့၏ ဝိသေသတစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ အလှူရှင်များသည် အရုဏ်မတက်မီ အစောပိုင်းအချိန်များတွင် မြို့တွင်း၌ တူရိယာအစုံအလင်၊ အကအလှများဖြင့် စီတန်းလှည့်လည်၍ လှူဖွယ်ပစ္စည်းများကို ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတိုက်များသို့ သွားရောက်လှူဒါန်းကြသည်၊၊ အေးမြသော တောင်ပေါ်မြို့ညချမ်းတွင် ဆင်နွှဲကြသည့် ဤကထိန်ပွဲသည် တောင်ကြီးမြို့၏ ဘာသာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ပေါင်းစပ်မှုကို ပေါ်လွင်စေသော ပွဲတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊<ref name="kathina">{{cite news |title=Traditional Kathina Festivals in Taunggyi |url=https://www.gnlm.com.mm/ |publisher=Global New Light of Myanmar |access-date=2026-05-10}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်၏ ရိုးရာဓလေ့တစ်ခုဖြစ်သော ငါးရက်တစ်ဈေး ယဉ်ကျေးမှုကို တောင်ကြီးမြို့တွင် ထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်၊၊ တောင်ကြီးဈေးနေ့များတွင် ပတ်ဝန်းကျင်ကျေးရွာများမှ တိုင်းရင်းသားများ မိမိတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံများကို ဝတ်ဆင်၍ ဒေသထွက်ကုန်များ လာရောက်ရောင်းချကြသည်၊၊ မြို့ပြဖွံ့ဖြိုးလာသော်လည်း ဤဈေးနေ့ယဉ်ကျေးမှုမှာ ဒေသခံတို့၏ လူမှုစီးပွားဘဝနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဖလှယ်ရေးတွင် အရေးပါမြဲ ဖြစ်သည်၊၊ [[File:Ngar Htamin Nel.jpg|thumb|ငါးထမင်းနယ်]] တောင်ကြီးမြို့သည် တိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံတို့၏ ရိုးရာအစားအစာများ စုစည်းရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်၊၊ [[ရှမ်းခေါက်ဆွဲ]]၊ [[တို့ဟူးနွေး]]၊ ဟင်းထုပ်၊ [[ငါးထမင်းနယ်]] နှင့် ပအိုဝ်းရိုးရာ အစားအစာများသည် တောင်ကြီးမြို့၏ အစားအစာယဉ်ကျေးမှုကို ပိုမိုကြွယ်ဝစေသည်၊၊ ထို့ပြင် တပေါင်းလပြည့်နေ့တွင် ကျင်းပသည့် ပအိုဝ်းအမျိုးသားနေ့ကဲ့သို့သော တိုင်းရင်းသားရိုးရာနေ့များတွင် ဒေသခံတို့၏ ဝတ်စားဆင်ယင်မှုနှင့် အကအလှများကို ခမ်းနားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့တွင် တည်ရှိသော [[ရှမ်းပြည်နယ်ယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်]]တွင် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ တိုင်းရင်းသားတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံများ၊ အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများ၊ စော်ဘွားများအသုံးပြုခဲ့သည့် အဆောင်အယောင်များနှင့် သမိုင်းဝင်ပစ္စည်းများကို ခင်းကျင်းပြသထားသဖြင့် ဒေသ၏ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များကို တစ်နေရာတည်းတွင် လေ့လာနိုင်သည်၊၊<ref name="museumref">{{cite web |title=Shan State Cultural Museum |url=https://www.tourism.gov.mm/ |publisher=Ministry of Hotels and Tourism |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့နှင့် မနီးမဝေးတွင် တည်ရှိသော [[အင်းလေးကန်]]သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယအကြီးဆုံး ကုန်းတွင်းရေအိုင်ကြီးဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာကျော် [[အင်းသားလူမျိုး]]တို့၏ ထူးခြားသော ရေပေါ်နေထိုင်မှု ဘဝဓလေ့များကြောင့် ထင်ရှားသည်၊၊ ဤဒေသသည် သဘာဝအလှအပနှင့် ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုများ ပေါင်းစပ်နေသော ခရီးသွားဆွဲဆောင်မှု အချက်အချာဒေသ ဖြစ်သည်၊၊ အင်းလေးဒေသ၏ အထင်ရှားဆုံးသော ဆွဲဆောင်မှုမှာ နှစ်စဉ် [[တော်သလင်းလ]]တွင် ကျင်းပသည့် [[ဖောင်တော်ဦးဘုရား]]ပွဲတော် ဖြစ်သည်၊၊ တန်ခိုးကြီး ရုပ်ပွားတော်မြတ် (၄) ဆူကို ဒေသတွင်း ကျေးရွာများသို့ ဖောင်တော်ဖြင့် လှည့်လည်အပူဇော်ခံသည့် ပွဲတော်မှာ အလွန်စည်ကားလှသည်၊၊ ထိုပွဲတော်တွင် အင်းသားတို့၏ ထူးခြားသော "ခြေဖြင့်လှေလှော်ခြင်း" အတတ်ပညာကို အသုံးပြု၍ ကျင်းပသော လှေလှော်ပြိုင်ပွဲများသည် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များကို အဓိကဆွဲဆောင်ရာ ယဉ်ကျေးမှုပြကွက်တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊<ref name="inlefest">{{cite web |title=Inle Lake Phaung Daw Oo Pagoda Festival |url=https://www.tourism.gov.mm/ |publisher=Ministry of Hotels and Tourism |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက်ရှိ [[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]တွင် တည်ရှိသော [[မွေတော်ကက္ကူဘုရား]]တန်းသည် ရှမ်းပြည်နယ်၏ အံ့ဖွယ်ယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေတစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ ၁၆ ရာစုလက်ရာ စေတီပေါင်း ၂,၀၀၀ ကျော် တစ်နေရာတည်းတွင် စုဝေးတည်ရှိနေမှုမှာ ဗိသုကာပညာရပ်အရ အလွန်ပင် ခမ်းနားလှသည်၊၊ နှစ်စဉ် [[တပေါင်းလ]]တွင် ကျင်းပသည့် ကက္ကူဘုရားပွဲသည် ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဝတ်စားဆင်ယင်မှုများကို လေ့လာနိုင်သော အကောင်းဆုံးအချိန် ဖြစ်သည်၊၊<ref name="kakku">{{cite news |title=The Ancient Pagodas of Kakku |publisher=Myanmar Insider |url=https://www.myanmarinsider.com/ |access-date=2026-05-10}}</ref> အင်းလေးဒေသနှင့် မနီးမဝေးရှိ [[ပင်းတယမြို့]]ရှိ [[ပင်းတယဂူ]]သည်လည်း ခရီးသွားများ မဖြစ်မနေ သွားရောက်လေ့လာသင့်သည့် နေရာဖြစ်သည်၊၊ သဘာဝထုံးကျောက်ဂူအတွင်း ရှေးဟောင်း ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ပေါင်း ၈,၀၀၀ ကျော် ကိန်းဝပ်စံပယ်နေမှုမှာ အလွန်ပင် ကြည်ညိုဖွယ်ကောင်းသည်၊၊ ထို့ပြင် ပင်းတယဒေသ၏ ထင်ရှားသော ရှမ်းရိုးရာစက္ကူနှင့် ရှမ်းထီးလုပ်ငန်းများသည်လည်း ဒေသတွင်း ယဉ်ကျေးမှုလက်ရာများအဖြစ် ထင်ရှားသည်၊၊ ခရီးသွားများအတွက် အနားယူအပန်းဖြေနိုင်သော ရေပူစမ်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး အင်းလေးကန်၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အလှကို ခံစားရင်း ဒေသခံတို့၏ လူမှုဘဝကိုပါ လေ့လာနိုင်သော နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ {{Panorama |image = File:Taung Gyi Pano from Shwe Phone Pwint2.jpg |height = 130 |alt = ရွှေဘုန်းပွင့်ဘုရားတောင်ပေါ်မှမြင်ရသော တောင်ကြီးမြို့ မြင်ကွင်း |caption = ရွှေဘုန်းပွင့်ဘုရားတောင်ပေါ်မှမြင်ရသော တောင်ကြီးမြို့ မြင်ကွင်း }} == ပညာရေး == === အခြေခံပညာ === တောင်ကြီးမြို့တွင် အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းပေါင်း ၁၂ ကျောင်း ရှိသည်။ === အဆင့်မြင့်ပညာ === * [[တောင်ကြီးတက္ကသိုလ်]] * [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] * [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] * [[ဆေးတက္ကသိုလ် (တောင်ကြီး)]] *အားကစားနှင့်ကာယပညာသိပ္ပံ(တောင်ကြီး) == ကျန်းမာရေး == === အစိုးရဆေးရုံများ === * စဝ်စံထွန်း အထွေထွေရောဂါကု ဆေးရုံကြီး * တောင်ကြီး မိခင်နှင့်ကလေးဆေးရုံ *တောင်ကြီး တက္ကသိုလ်ဆေးရုံ<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.pyithuhluttaw.gov.mm/question-2198 |accessdate=1 January 2019 |archivedate=1 January 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190101100918/https://www.pyithuhluttaw.gov.mm/question-2198 }}</ref> * အဆုတ်ရောဂါကုဆေးရုံ == အားကစား == [[တောင်ကြီး အားကစားကွင်း]]သည် ဘက်စုံသုံးအားကစားကွင်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး တောင်ကြီးမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ အဆိုပါ အားကစားကွင်းသည် [[ကမ္ဘောဇ ဘောလုံးအသင်း|ရှမ်းယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း]]၏ အိမ်ကွင်းလည်း ဖြစ်သည်။ အဆိုပါဘောလုံးအသင်းသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ် မြန်မာပရီးမီးယားလိဂ်ပြိုင်ပွဲတွင်လည်း ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ကစားခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် [[မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ်|မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်]]စတင် ကျင်းပစဉ်ကတည်းကပင် ပါဝင်ခဲ့သော အသင်းတစ်သင်းဖြစ်ပြီး ရှမ်းပြည်နယ်ကို ကိုယ်စားပြုသော အသင်းလည်းဖြစ်သည်။ == ဓာတ်ပုံများ == <gallery> ဖိုင်:St. Josephs Cathedral Taunggyi.jpeg|St. Josephs ဝတ်ပြုကျောင်းကြီး ဖိုင်:Shwe Bone Pwint Pagoda, Taunggyi,Shan.jpg|၂၀၁၈ ခုနှစ် တောင်ကြီးမြို့ ဖိုင်:Sikh Taunggyi.JPG|Sikh ဝတ်ပြုကျောင်းကြီး ဖိုင်:University of Medicine, Taunggyi-2.jpg|[[ဆေးတက္ကသိုလ် (တောင်ကြီး)]] ဖိုင်:TU Taunggyi.jpg|[[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] ဖိုင်:Sulamani Pagoda - Taunggyi.jpg|စူဠာမုဏိလောကချမ်းသာစေတီတော် </gallery> == ကိုးကား == <references/> * မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၅)။ * မြန်မာပြည်ဖွားဂေါ်ရခါး၊ ရေး-မေမြို့ချစ်ဆွေ၊ ၂၀၀၀ ခုနစ်ထုတ် <br /> {{ရှမ်းပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] 2foatw53iphglo9w7tvlv0dsycufqya 1031602 1031597 2026-05-15T09:27:09Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1031602 wikitext text/x-wiki '''တောင်ကြီးမြို့''' ({{lang-shn|ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး}}; {{lang-blk|ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့လည်း ဖြစ်သည်။တောင်ခြေလွင်ပြင်တွင် တည်ရှိခြင်းမဟုတ်ဘဲ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှေ့ဘက်တောင်တန်းကြီး ၏အထက် ပင်လယ်ရေပြင်အမြင့်ပေ ၄,၇၁၂ ပေ (၁,၄၃၆ မီတာ)ပေါ်တွင် တိုက်ရိုက်တည်ထားသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သောကြောင့် ကောင်းကင်မြင့်မြင့်၌ နတ်ဗိမာန် မြို့တော်ကြီးတစ်ခု သဖွယ်တည်ရှိနေသည်။ {{Infobox မြို့ <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ---------------->| official_name = တောင်ကြီးမြို့<br />Taunggyi | other_name = ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ | native_name = {{nobold|{{shn|ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး}}}} | nickname = | settlement_type = <!--For Town or Village (Leave blank for the default City)--> | motto = <!-- images and maps -----------> | image_skyline = File:Shwe Bone Pwint Pagoda, Taunggyi,Shan.jpg | imagesize = 300px | image_caption = တောင်ကြီးမြို့ရွှေဘုန်းပွင့်ဘုရားမြင်ကွင်း | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | image_shield = | shield_size = | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | blank_emblem_size = | image_map = | mapsize = | map_caption = | image_map1 = | mapsize1 = | map_caption1 = | image_dot_map = | dot_mapsize = | dot_map_caption = | dot_x = | dot_y = | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = တောင်ကြီးမြို့၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_mapsize = 250 <!-- Location ------------------>| coordinates_region = MM မြန်မာနိုင်ငံ | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | subdivision_type1 = ပြည်နယ် | subdivision_name1 = [[ရှမ်းပြည်နယ်]] | subdivision_type2 = ခရိုင် | subdivision_name2 = [[တောင်ကြီးခရိုင်]] | subdivision_type3 = မြို့နယ် | subdivision_name3 = [[တောင်ကြီးမြို့နယ်]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = <!-- Politics -----------------> | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> | leader_name1 = | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | established_title = တည်ထောင်ခြင်း | established_date = ၁၈၉၄ | established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> | established_date2 = | established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> | established_date3 = <!-- Area ---------------------> | area_magnitude = | unit_pref = Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> | area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> | area_water_km2 = | area_total_sq_mi = | area_land_sq_mi = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = | area_urban_km2 = | area_urban_sq_mi = | area_metro_km2 = | area_metro_sq_mi = | area_blank1_title = | area_blank1_km2 = | area_blank1_sq_mi = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = 246675 | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | population_metro = | population_density_metro_km2 = | population_density_metro_sq_mi = | population_urban = | population_density_urban_km2 = | population_density_urban_sq_mi = | population_blank1_title = လူမျိုးများ | population_blank1 = [[ပအိုဝ်း]]၊[[ဗမာ]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[အင်းသား]]၊ [[ဓနု]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်လူမျိုး|တရုတ်]]၊ [[ဗမာအိန္ဒိယလူမျိုး|အိန္ဒိယ]]၊ [[မြန်မာပြည်ဖွား ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများ|ဂေါ်ရခါး]]၊ [[တောင်ရိုး]]။ | population_blank2_title = ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု | population_blank2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်]]၊ [[အစ္စလာမ်]]၊ [[ဟိန္ဒူ]]၊ [[ဆစ်ခ်ဘာသာ]]။ | population_density_blank1_km2 = | population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> | timezone = | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = | latd = 20 | latm = 47 | lats = | latNS = N | longd = 97 | longm = 02 | longs = | longEW = E | elevation_m = ၁၄၀၀ | elevation_ft = ၄၇၁၂ <!-- Area/postal codes & others -------->| postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal_code = | area_code = ၀၈၁<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.myanmars.net/myanmar/telephone-area-codes.htm |accessdate=19 July 2010 |archivedate=15 June 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110615013401/http://www.myanmars.net/myanmar/telephone-area-codes.htm }}</ref> | blank_name = | blank_info = | blank1_name = | blank1_info = | website = | footnotes = }} [[File:Celebration above us.jpg|thumb|တောင်ကြီးတန်ဆောင်တိုင်ဖွင့်ပွဲည(၂၀၂၅)]] ဤသို့ တောင်ပေါ်တွင် တည်ရှိခြင်းကြောင့် မြို့၏ မည်သည့်နေရာကမဆို ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ချိုင့်ဝှမ်းလွင်ပြင်များနှင့် တောင်တန်းကြီးများ၏ အလှကို အပေါ်စီးမှ စီးမိုးမြင်တွေ့နိုင်သည်၊၊ တစ်နှစ်ပတ်လုံး သန့်ရှင်းလတ်ဆတ်သော တောင်ပေါ်လေကို ရှူရှိုက်ရသဖြင့် ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်သော တောင်စခန်းမြို့ တစ်ခုအဖြစ်လည်း ကျော်ကြားသည်၊၊<ref name="climatedata">{{cite web |title=Climate of Taunggyi |url=https://en.climate-data.org/asia/myanmar/shan-state/taunggyi-3652/ |publisher=Climate-Data.org |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့သည် အေးမြသာယာသော တောင်စခန်းမြို့တစ်ခု ဖြစ်ရုံတင်မကဘဲ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် ပညာရေးဆိုင်ရာ အချက်အချာကျသော ဗဟိုချက်မမြို့လည်း ဖြစ်သည်၊၊ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ မြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်း (ကျိုင်းတုံ) တို့ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် လမ်းမကြီးများပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် ကုန်စည်စီးဆင်းမှုအတွက် အရေးပါသော မဟာဗျူဟာမြောက် မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်၊၊ထို့ပြင် ပြည်နယ်အစိုးရရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်နှင့်အညီ ခေတ်မီအဆင့်မြင့် အခြေခံအဆောက်အအုံများ၊ တက္ကသိုလ်များနှင့် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု လုပ်ငန်းများ စုစည်းရာ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အစည်ကားဆုံးသော မြို့ပြအချက်အချာလည်း ဖြစ်ပေသည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့၏ ဆောင်းဦးနှင့် ဆောင်းနှောင်းကာလများတွင် ပွင့်လန်းသည့် [[ချယ်ရီပန်း]]၊ နွေဦးကာလတွင် ဖူးပွင့်သည့် ခရမ်းပြာရောင် [[စိန်ပန်းပြာ ]]နှင့် ဆွယ်တော်ပန်း တို့ကြောင့် မြို့၏အလှမှာ ပိုမိုတင့်တယ်လျက် ရှိသည်၊၊ == တောင်ကြီးမြို့သမိုင်း == [[File:Taunggyi Scape.jpg|thumb|တောင်ကြီးမြို့]] ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ် မတိုင်မီက တောင်ကြီးမြို့နေရာသည် တဲအိမ်အနည်းငယ်သာရှိသည့် ပအိုဝ်းရွာငယ်လေး တစ်ရွာသာ ဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က ရွာအမည်ကို ပအိုဝ်းဘာသာဖြင့် ဒုံတောင်တီ (ဒုံ - ရွာ၊ တောင်တီ - တည်ပင်ပေါက်ရာ) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ရှမ်းဘာသာဖြင့် တွမ်တီး ဟု ခေါ်ဆိုပြီး တည်ပင် (သို့မဟုတ်) ကတည်ပင် ပေါက်ရာရွာ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။<ref name="history1">ယုဝတီမာလာသိန်း၊ "မဟာပါသာဏမုံတဝဂူ ဆောင်းပါး"၊ ယုဝတီဂျာနယ်၊၊</ref> နောင်တွင် မြန်မာအသံဖြင့် တောင်ကြီး ဟု ပြောင်းလဲခေါ်ဆိုခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုရွာနှင့် အနီးတစ်ဝိုက်တွင် ပင်လုံရွာ၊ ရှမ်းရွာ၊ မွန်ခြိန်ရွာ (မိန်မြိန်ရွာ) နှင့် ဝါးပြားရွာများသာ ရှိခဲ့ပြီး ရေကန် လေးကန်နှင့် အင်းကြီးတစ်အင်း ရှိခဲ့သည်။ ၁၈၈၅ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်တို့ အထက်မြန်မာပြည်ကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ရှမ်းပြည်နယ်သို့ တက်လာကာ ပထမဦးစွာ ညောင်ရွှေမြို့နယ်၊ မိုင်းသောက်ကျေးရွာတွင် စတင်ရုံးစိုက်ခဲ့သည်။ သို့သော် မိုင်းသောက်ဒေသသည် ငှက်ဖျားရောဂါ ထူထပ်ခြင်း၊ ပထဝီအနေအထားနှင့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အခက်အခဲများကြောင့် ၁၈၉၄ ခုနှစ်တွင် ရုံးကန်နားများကို ယခုတောင်ကြီးမြို့ တည်ရာအရပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။<ref name="history2">တောင်ကြီးမြို့ သမိုင်းမှတ်တမ်းများ၊၊</ref> အင်္ဂလိပ်အစိုးရသည် တောင်ကြီးမြို့ကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၅၃ ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၈၉၀ ပြည့်နှစ်) တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု မှတ်တမ်းအချို့က ဆိုသော်လည်း၊ အချို့သော သက်ကြီးရွယ်အိုများ၏ အဆိုအရ ၁၂၅၁ ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၈၈၉) တွင် စတင်တည်သည်ဟုလည်း ဝိဝါဒ ရှိသည်။ တောင်ကြီးမြို့ကို မြို့ကွက်ပုံစံ စနစ်တကျ ရေးဆွဲ၍ လမ်းမကြီး လမ်းငယ်များ ဖောက်လုပ်ကာ တပ်မြေဌာနကဲ့သို့ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၀၆ ခုနှစ်တွင် တောင်ကြီးမြို့၌ အိမ်ခြေ ၁,၀၀၀ ခန့် ရှိလာခဲ့သည်။ တောင်ကြီးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်လာသကဲ့သို့ စစ်ရေးအရလည်း ဗြိတိသျှတပ်ဖွဲ့များ၏ အဓိကစခန်းနှင့် ရိက္ခာပံ့ပိုးရာ ဗဟိုချက် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မြို့၏ ရပ်ကွက်များကို အဆင့်ဆင့် တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ဈေးပိုင်းရပ်သည် ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများ ဖြစ်ကြသည့် ဇရပ်ဒကာ ဦးချုံနှင့် ပဉ္စင်းဘဖြူတို့က တည်ခဲ့သည်။ကူညီကုန်းရပ် (ယခင် ကူလီကုန်း)သည် အင်းလေးဒေသမှ စော်ဘွားနှင့် မတည့်၍ ပြောင်းရွှေ့လာသော အင်းသားလမ်းအလုပ်သမား (ကူလီ) များကို အခြေချစေကာ ဘုရားဒါယကာ ညွန့်နှင့် ဒါယကာ ကျော်တို့က တည်ခဲ့သည်။ညောင်ပင်သာရပ် (ယခင် ထာခယ်ရွာ)သည် ဆရာစန္တက တည်ခဲ့သည်။ နဂါးပတ်ကျောင်းဝန်းကျင်သည် မောင်ဖာဝမ်က တည်ခဲ့သည်။ယခု မြို့မဈေးကြီး တည်ရှိရာနေရာသည် ယခင်က ဦးကြီးခမ်းလော်ရွာ နေရာဟောင်း ဖြစ်သည်။ တောင်ကြီးမြို့၏ အရှေ့ဘက် တောင်တန်းများပေါ်တွင် မိရဲ၊ သထုံ၊ ဝိန်ယ အစရှိသော ပအိုဝ်းရွာများ ရှိခဲ့ပြီး ဝိန်ယ မှာ ပအိုဝ်းဘာသာဖြင့် မြို့ဟောင်း ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသဖြင့် ၎င်းနေရာသည် တောင်ကြီးမြို့၏ မူလအစ မြို့ဟောင်းနေရာ ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ တောင်ကြီးမြို့ဦးအစပိုင်းတွင် ကန်ဦးကျောင်း၊ မင်းကျောင်း၊ ကုန်းသာကျောင်း၊ နဂါးပတ်ကျောင်းနှင့် ပထမတောင်ကျောင်းကြီးများသာ ရှိခဲ့သည်။ မင်းကျောင်း၏ ပထမဆုံး ကျောင်းထိုင်ဆရာတော်မှာ မဲနယ်တောင်တန်း၊ လုံဒါရွာမှ ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသား ဆရာတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ မြို့၏အရှေ့ဘက် တောင်ထိပ်တွင် စေတီတော်တစ်ဆူနှင့် ထူးခြားသော ကျောက်ဆောင်ကြီးများ ရှိသောကြောင့် ဒေသခံများ အမြဲမပြတ် သွားရောက်ဖူးမြော် လည်ပတ်လေ့ရှိသည်။ == လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == တောင်ကြီးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်၏ အချက်အချာကျသော လမ်းဆုံလမ်းခွတွင် တည်ရှိပြီး ကုန်းလမ်းနှင့် လေကြောင်းဆက်သွယ်ရေးအတွက် အဓိက တံခါးပေါက်တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့၏ အဓိက လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးမှာ ကားလမ်းဖြစ်သည်၊၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]မှ ၄၀၅ မိုင် (၆၅၂ ကီလိုမီတာ) ခန့်နှင့် [[မန္တလေးမြို့]]မှ ၁၆၄ မိုင် (၂၆၄ ကီလိုမီတာ) ခန့် ကွာဝေးသည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့သည် အမှတ် (၄) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ မြို့နယ်များသာမက ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်း ([[ကျိုင်းတုံမြို့]]၊ [[တာချီလိတ်မြို့]]) နှင့် ကယားပြည်နယ် ([[လွိုင်ကော်မြို့]]) တို့သို့ ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် ဗဟိုချက်မ ဖြစ်သည်၊၊<ref name="roadref">{{cite web |title=Distance from Yangon to Taunggyi |url=https://www.distancefromto.net/distance-from-yangon-to-taunggyi |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့ကို ဖြတ်သန်းသော ရထားလမ်းကို ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ဖောက်လုပ်ခဲ့သည်၊၊ လက်ရှိတွင် တောင်ကြီးမှ ဆီဆိုင်၊ ဆိုက်ခေါင် သို့ ပြေးဆွဲသော ရထားခရီးစဉ်များ ရှိသော်လည်း လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်လာမှုကြောင့် တောင်ကြီးဈေးနေ့များတွင်သာ အဓိကထား ပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည်၊၊<ref name="railref">{{cite news |title=Taunggyi-Saikhaung railway operations |publisher=Global New Light of Myanmar |date=2018-10-24 |url=https://www.gnlm.com.mm/ |access-date=2026-05-10}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံ အခြားဒေသများသို့ ရထားဖြင့် သွားရောက်လိုသော ခရီးသည်များသည် တောင်ကြီးမြို့နှင့် ၁၂ မိုင်အကွာရှိ [[ရွှေညောင်မြို့]] ရထားဘူတာသို့ သွားရောက်စီးနင်းရသည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့အတွက် အနီးဆုံး လေဆိပ်မှာ ၂၄ မိုင်ခန့် အကွာတွင် တည်ရှိသော [[ဟဲဟိုးလေဆိပ်]] ဖြစ်သည်၊၊ ဟဲဟိုးလေဆိပ်သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ အဓိက လေကြောင်းဝင်ပေါက်ဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနှင့် အခြားမြို့ကြီးများသို့ နေ့စဉ် ပျံသန်းမှုများ ရှိသည်၊၊<ref name="airportref">{{cite web |title=Heho Airport Information |url=https://www.world-airport-codes.com/myanmar/heho-2856.html |access-date=2026-05-10}}</ref> == ယဉ်ကျေးမှု == [[File:Balloon festival - panoramio (1).jpg|thumb|တောင်ကြီး တန်ဆောင်တိုင်]] [[File:Kwan Yin Si Hpaya Kyaung, Taunggyi.JPG|thumb|ကွမ်ရင်စီဘုရားကျောင်း]] တောင်ကြီးမြို့သည် [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]] နှင့် [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]] အစရှိသည့် တိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံ စုပေါင်းနေထိုင်ရာ မြို့ဖြစ်သည်နှင့်အညီ ယဉ်ကျေးမှုပုံစံ အစုံအလင်ကို တစ်နေရာတည်းတွင် မြင်တွေ့နိုင်သော ယဉ်ကျေးမှုစုံလင်ရာ ဗဟိုချက် တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့၏ အထင်ရှားဆုံးသော ယဉ်ကျေးမှုအမှတ်အသားမှာ နှစ်စဉ် [[တန်ဆောင်မုန်းလ]]တွင် ကျင်းပသည့် [[တောင်ကြီး တန်ဆောင်တိုင် မီးပုံးပျံပွဲတော်|တောင်ကြီးမီးပုံးပျံပွဲတော်]] ဖြစ်သည်၊၊ ဤပွဲတော်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်သာမက ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များအကြားတွင်ပါ အလွန်ကျော်ကြားသည်၊၊ ညလွှတ်မီးကြီး (ညမီးပုံပျံ) များတွင် မီးရှူးမီးပန်းများဖြင့် အလှဆင်လွှတ်တင်ခြင်းနှင့် နေ့လွှတ်အရုပ်မီးပုံပျံများကို ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် ပြုလုပ်လွှတ်တင်ခြင်းတို့မှာ တောင်ကြီးမြို့၏ ထူးခြားသော လက်မှုပညာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအမှတ်အသား ဖြစ်သည်၊၊<ref name="festref">{{cite news |title=Taunggyi Fire Balloon Festival |url=https://www.mmtimes.com/ |publisher=Myanmar Times |access-date=2026-05-10}}</ref> [[File:ကထိန်ပွဲ 2.jpg|thumb|ကထိန်ပွဲ]] တောင်ကြီးမြို့၏ ကထိန်ပွဲတော်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အခြားဒေသများနှင့်မတူဘဲ ထူးခြားစည်ကားလှသည်၊၊ သီတင်းကျွတ်လပြည့်ကျော် ၁ ရက်မှ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်နေ့အထိ ကထိန်ကာလအတွင်း မြို့ပေါ်ရှိ ရပ်ကွက်အသီးသီးနှင့် ရုံးဌာနများမှ ကထိန်အလှူလှည့်လည်ပွဲများကို နေ့စဉ်ရက်ဆက် ကျင်းပကြသည်၊၊ အထူးသဖြင့် တန်ဆောင်မုန်းလဆန်းပိုင်းတွင် ကျင်းပလေ့ရှိသော "အရုဏ်တော်လှည့်ပွဲ" သည် တောင်ကြီးမြို့၏ ဝိသေသတစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ အလှူရှင်များသည် အရုဏ်မတက်မီ အစောပိုင်းအချိန်များတွင် မြို့တွင်း၌ တူရိယာအစုံအလင်၊ အကအလှများဖြင့် စီတန်းလှည့်လည်၍ လှူဖွယ်ပစ္စည်းများကို ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတိုက်များသို့ သွားရောက်လှူဒါန်းကြသည်၊၊ အေးမြသော တောင်ပေါ်မြို့ညချမ်းတွင် ဆင်နွှဲကြသည့် ဤကထိန်ပွဲသည် တောင်ကြီးမြို့၏ ဘာသာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ပေါင်းစပ်မှုကို ပေါ်လွင်စေသော ပွဲတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊<ref name="kathina">{{cite news |title=Traditional Kathina Festivals in Taunggyi |url=https://www.gnlm.com.mm/ |publisher=Global New Light of Myanmar |access-date=2026-05-10}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်၏ ရိုးရာဓလေ့တစ်ခုဖြစ်သော ငါးရက်တစ်ဈေး ယဉ်ကျေးမှုကို တောင်ကြီးမြို့တွင် ထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်၊၊ တောင်ကြီးဈေးနေ့များတွင် ပတ်ဝန်းကျင်ကျေးရွာများမှ တိုင်းရင်းသားများ မိမိတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံများကို ဝတ်ဆင်၍ ဒေသထွက်ကုန်များ လာရောက်ရောင်းချကြသည်၊၊ မြို့ပြဖွံ့ဖြိုးလာသော်လည်း ဤဈေးနေ့ယဉ်ကျေးမှုမှာ ဒေသခံတို့၏ လူမှုစီးပွားဘဝနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဖလှယ်ရေးတွင် အရေးပါမြဲ ဖြစ်သည်၊၊ [[File:Ngar Htamin Nel.jpg|thumb|ငါးထမင်းနယ်]] တောင်ကြီးမြို့သည် တိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံတို့၏ ရိုးရာအစားအစာများ စုစည်းရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်၊၊ [[ရှမ်းခေါက်ဆွဲ]]၊ [[တို့ဟူးနွေး]]၊ ဟင်းထုပ်၊ [[ငါးထမင်းနယ်]] နှင့် ပအိုဝ်းရိုးရာ အစားအစာများသည် တောင်ကြီးမြို့၏ အစားအစာယဉ်ကျေးမှုကို ပိုမိုကြွယ်ဝစေသည်၊၊ ထို့ပြင် တပေါင်းလပြည့်နေ့တွင် ကျင်းပသည့် ပအိုဝ်းအမျိုးသားနေ့ကဲ့သို့သော တိုင်းရင်းသားရိုးရာနေ့များတွင် ဒေသခံတို့၏ ဝတ်စားဆင်ယင်မှုနှင့် အကအလှများကို ခမ်းနားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့တွင် တည်ရှိသော [[ရှမ်းပြည်နယ်ယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်]]တွင် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ တိုင်းရင်းသားတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံများ၊ အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများ၊ စော်ဘွားများအသုံးပြုခဲ့သည့် အဆောင်အယောင်များနှင့် သမိုင်းဝင်ပစ္စည်းများကို ခင်းကျင်းပြသထားသဖြင့် ဒေသ၏ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များကို တစ်နေရာတည်းတွင် လေ့လာနိုင်သည်၊၊<ref name="museumref">{{cite web |title=Shan State Cultural Museum |url=https://www.tourism.gov.mm/ |publisher=Ministry of Hotels and Tourism |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့နှင့် မနီးမဝေးတွင် တည်ရှိသော [[အင်းလေးကန်]]သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယအကြီးဆုံး ကုန်းတွင်းရေအိုင်ကြီးဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာကျော် [[အင်းသားလူမျိုး]]တို့၏ ထူးခြားသော ရေပေါ်နေထိုင်မှု ဘဝဓလေ့များကြောင့် ထင်ရှားသည်၊၊ ဤဒေသသည် သဘာဝအလှအပနှင့် ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုများ ပေါင်းစပ်နေသော ခရီးသွားဆွဲဆောင်မှု အချက်အချာဒေသ ဖြစ်သည်၊၊ အင်းလေးဒေသ၏ အထင်ရှားဆုံးသော ဆွဲဆောင်မှုမှာ နှစ်စဉ် [[တော်သလင်းလ]]တွင် ကျင်းပသည့် [[ဖောင်တော်ဦးဘုရား]]ပွဲတော် ဖြစ်သည်၊၊ တန်ခိုးကြီး ရုပ်ပွားတော်မြတ် (၄) ဆူကို ဒေသတွင်း ကျေးရွာများသို့ ဖောင်တော်ဖြင့် လှည့်လည်အပူဇော်ခံသည့် ပွဲတော်မှာ အလွန်စည်ကားလှသည်၊၊ ထိုပွဲတော်တွင် အင်းသားတို့၏ ထူးခြားသော "ခြေဖြင့်လှေလှော်ခြင်း" အတတ်ပညာကို အသုံးပြု၍ ကျင်းပသော လှေလှော်ပြိုင်ပွဲများသည် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များကို အဓိကဆွဲဆောင်ရာ ယဉ်ကျေးမှုပြကွက်တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊<ref name="inlefest">{{cite web |title=Inle Lake Phaung Daw Oo Pagoda Festival |url=https://www.tourism.gov.mm/ |publisher=Ministry of Hotels and Tourism |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက်ရှိ [[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]တွင် တည်ရှိသော [[မွေတော်ကက္ကူဘုရား]]တန်းသည် ရှမ်းပြည်နယ်၏ အံ့ဖွယ်ယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေတစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ ၁၆ ရာစုလက်ရာ စေတီပေါင်း ၂,၀၀၀ ကျော် တစ်နေရာတည်းတွင် စုဝေးတည်ရှိနေမှုမှာ ဗိသုကာပညာရပ်အရ အလွန်ပင် ခမ်းနားလှသည်၊၊ နှစ်စဉ် [[တပေါင်းလ]]တွင် ကျင်းပသည့် ကက္ကူဘုရားပွဲသည် ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဝတ်စားဆင်ယင်မှုများကို လေ့လာနိုင်သော အကောင်းဆုံးအချိန် ဖြစ်သည်၊၊<ref name="kakku">{{cite news |title=The Ancient Pagodas of Kakku |publisher=Myanmar Insider |url=https://www.myanmarinsider.com/ |access-date=2026-05-10}}</ref> အင်းလေးဒေသနှင့် မနီးမဝေးရှိ [[ပင်းတယမြို့]]ရှိ [[ပင်းတယဂူ]]သည်လည်း ခရီးသွားများ မဖြစ်မနေ သွားရောက်လေ့လာသင့်သည့် နေရာဖြစ်သည်၊၊ သဘာဝထုံးကျောက်ဂူအတွင်း ရှေးဟောင်း ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ပေါင်း ၈,၀၀၀ ကျော် ကိန်းဝပ်စံပယ်နေမှုမှာ အလွန်ပင် ကြည်ညိုဖွယ်ကောင်းသည်၊၊ ထို့ပြင် ပင်းတယဒေသ၏ ထင်ရှားသော ရှမ်းရိုးရာစက္ကူနှင့် ရှမ်းထီးလုပ်ငန်းများသည်လည်း ဒေသတွင်း ယဉ်ကျေးမှုလက်ရာများအဖြစ် ထင်ရှားသည်၊၊ ခရီးသွားများအတွက် အနားယူအပန်းဖြေနိုင်သော ရေပူစမ်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး အင်းလေးကန်၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အလှကို ခံစားရင်း ဒေသခံတို့၏ လူမှုဘဝကိုပါ လေ့လာနိုင်သော နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ {{Panorama |image = File:Taung Gyi Pano from Shwe Phone Pwint2.jpg |height = 130 |alt = ရွှေဘုန်းပွင့်ဘုရားတောင်ပေါ်မှမြင်ရသော တောင်ကြီးမြို့ မြင်ကွင်း |caption = ရွှေဘုန်းပွင့်ဘုရားတောင်ပေါ်မှမြင်ရသော တောင်ကြီးမြို့ မြင်ကွင်း }} == ပညာရေး == === အခြေခံပညာ === တောင်ကြီးမြို့တွင် အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းပေါင်း ၁၂ ကျောင်း ရှိသည်။ === အဆင့်မြင့်ပညာ === * [[တောင်ကြီးတက္ကသိုလ်]] * [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] * [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] * [[ဆေးတက္ကသိုလ် (တောင်ကြီး)]] *အားကစားနှင့်ကာယပညာသိပ္ပံ(တောင်ကြီး) == ကျန်းမာရေး == === အစိုးရဆေးရုံများ === * စဝ်စံထွန်း အထွေထွေရောဂါကု ဆေးရုံကြီး * တောင်ကြီး မိခင်နှင့်ကလေးဆေးရုံ *တောင်ကြီး တက္ကသိုလ်ဆေးရုံ<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.pyithuhluttaw.gov.mm/question-2198 |accessdate=1 January 2019 |archivedate=1 January 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190101100918/https://www.pyithuhluttaw.gov.mm/question-2198 }}</ref> * အဆုတ်ရောဂါကုဆေးရုံ == အားကစား == [[တောင်ကြီး အားကစားကွင်း]]သည် ဘက်စုံသုံးအားကစားကွင်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး တောင်ကြီးမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ အဆိုပါ အားကစားကွင်းသည် [[ကမ္ဘောဇ ဘောလုံးအသင်း|ရှမ်းယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း]]၏ အိမ်ကွင်းလည်း ဖြစ်သည်။ အဆိုပါဘောလုံးအသင်းသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ် မြန်မာပရီးမီးယားလိဂ်ပြိုင်ပွဲတွင်လည်း ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ကစားခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် [[မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ်|မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်]]စတင် ကျင်းပစဉ်ကတည်းကပင် ပါဝင်ခဲ့သော အသင်းတစ်သင်းဖြစ်ပြီး ရှမ်းပြည်နယ်ကို ကိုယ်စားပြုသော အသင်းလည်းဖြစ်သည်။ == ဓာတ်ပုံများ == <gallery> ဖိုင်:St. Josephs Cathedral Taunggyi.jpeg|St. Josephs ဝတ်ပြုကျောင်းကြီး ဖိုင်:Shwe Bone Pwint Pagoda, Taunggyi,Shan.jpg|၂၀၁၈ ခုနှစ် တောင်ကြီးမြို့ ဖိုင်:Sikh Taunggyi.JPG|Sikh ဝတ်ပြုကျောင်းကြီး ဖိုင်:University of Medicine, Taunggyi-2.jpg|[[ဆေးတက္ကသိုလ် (တောင်ကြီး)]] ဖိုင်:TU Taunggyi.jpg|[[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] ဖိုင်:Sulamani Pagoda - Taunggyi.jpg|စူဠာမုဏိလောကချမ်းသာစေတီတော် </gallery> == ကိုးကား == <references/> * မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၅)။ * မြန်မာပြည်ဖွားဂေါ်ရခါး၊ ရေး-မေမြို့ချစ်ဆွေ၊ ၂၀၀၀ ခုနစ်ထုတ် <br /> {{ရှမ်းပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] 5skxgtdmdy34qtlsfwvdymcyk8ygiw3 1031603 1031602 2026-05-15T09:27:32Z Chenzeyan29 141880 /* ယဉ်ကျေးမှု */ 1031603 wikitext text/x-wiki '''တောင်ကြီးမြို့''' ({{lang-shn|ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး}}; {{lang-blk|ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့လည်း ဖြစ်သည်။တောင်ခြေလွင်ပြင်တွင် တည်ရှိခြင်းမဟုတ်ဘဲ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှေ့ဘက်တောင်တန်းကြီး ၏အထက် ပင်လယ်ရေပြင်အမြင့်ပေ ၄,၇၁၂ ပေ (၁,၄၃၆ မီတာ)ပေါ်တွင် တိုက်ရိုက်တည်ထားသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သောကြောင့် ကောင်းကင်မြင့်မြင့်၌ နတ်ဗိမာန် မြို့တော်ကြီးတစ်ခု သဖွယ်တည်ရှိနေသည်။ {{Infobox မြို့ <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ---------------->| official_name = တောင်ကြီးမြို့<br />Taunggyi | other_name = ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ | native_name = {{nobold|{{shn|ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး}}}} | nickname = | settlement_type = <!--For Town or Village (Leave blank for the default City)--> | motto = <!-- images and maps -----------> | image_skyline = File:Shwe Bone Pwint Pagoda, Taunggyi,Shan.jpg | imagesize = 300px | image_caption = တောင်ကြီးမြို့ရွှေဘုန်းပွင့်ဘုရားမြင်ကွင်း | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | image_shield = | shield_size = | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | blank_emblem_size = | image_map = | mapsize = | map_caption = | image_map1 = | mapsize1 = | map_caption1 = | image_dot_map = | dot_mapsize = | dot_map_caption = | dot_x = | dot_y = | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = တောင်ကြီးမြို့၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_mapsize = 250 <!-- Location ------------------>| coordinates_region = MM မြန်မာနိုင်ငံ | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | subdivision_type1 = ပြည်နယ် | subdivision_name1 = [[ရှမ်းပြည်နယ်]] | subdivision_type2 = ခရိုင် | subdivision_name2 = [[တောင်ကြီးခရိုင်]] | subdivision_type3 = မြို့နယ် | subdivision_name3 = [[တောင်ကြီးမြို့နယ်]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = <!-- Politics -----------------> | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> | leader_name1 = | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | established_title = တည်ထောင်ခြင်း | established_date = ၁၈၉၄ | established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> | established_date2 = | established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> | established_date3 = <!-- Area ---------------------> | area_magnitude = | unit_pref = Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> | area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> | area_water_km2 = | area_total_sq_mi = | area_land_sq_mi = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = | area_urban_km2 = | area_urban_sq_mi = | area_metro_km2 = | area_metro_sq_mi = | area_blank1_title = | area_blank1_km2 = | area_blank1_sq_mi = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = 246675 | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | population_metro = | population_density_metro_km2 = | population_density_metro_sq_mi = | population_urban = | population_density_urban_km2 = | population_density_urban_sq_mi = | population_blank1_title = လူမျိုးများ | population_blank1 = [[ပအိုဝ်း]]၊[[ဗမာ]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[အင်းသား]]၊ [[ဓနု]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်လူမျိုး|တရုတ်]]၊ [[ဗမာအိန္ဒိယလူမျိုး|အိန္ဒိယ]]၊ [[မြန်မာပြည်ဖွား ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများ|ဂေါ်ရခါး]]၊ [[တောင်ရိုး]]။ | population_blank2_title = ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု | population_blank2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်]]၊ [[အစ္စလာမ်]]၊ [[ဟိန္ဒူ]]၊ [[ဆစ်ခ်ဘာသာ]]။ | population_density_blank1_km2 = | population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> | timezone = | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = | latd = 20 | latm = 47 | lats = | latNS = N | longd = 97 | longm = 02 | longs = | longEW = E | elevation_m = ၁၄၀၀ | elevation_ft = ၄၇၁၂ <!-- Area/postal codes & others -------->| postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal_code = | area_code = ၀၈၁<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.myanmars.net/myanmar/telephone-area-codes.htm |accessdate=19 July 2010 |archivedate=15 June 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110615013401/http://www.myanmars.net/myanmar/telephone-area-codes.htm }}</ref> | blank_name = | blank_info = | blank1_name = | blank1_info = | website = | footnotes = }} [[File:Celebration above us.jpg|thumb|တောင်ကြီးတန်ဆောင်တိုင်ဖွင့်ပွဲည(၂၀၂၅)]] ဤသို့ တောင်ပေါ်တွင် တည်ရှိခြင်းကြောင့် မြို့၏ မည်သည့်နေရာကမဆို ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ချိုင့်ဝှမ်းလွင်ပြင်များနှင့် တောင်တန်းကြီးများ၏ အလှကို အပေါ်စီးမှ စီးမိုးမြင်တွေ့နိုင်သည်၊၊ တစ်နှစ်ပတ်လုံး သန့်ရှင်းလတ်ဆတ်သော တောင်ပေါ်လေကို ရှူရှိုက်ရသဖြင့် ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်သော တောင်စခန်းမြို့ တစ်ခုအဖြစ်လည်း ကျော်ကြားသည်၊၊<ref name="climatedata">{{cite web |title=Climate of Taunggyi |url=https://en.climate-data.org/asia/myanmar/shan-state/taunggyi-3652/ |publisher=Climate-Data.org |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့သည် အေးမြသာယာသော တောင်စခန်းမြို့တစ်ခု ဖြစ်ရုံတင်မကဘဲ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် ပညာရေးဆိုင်ရာ အချက်အချာကျသော ဗဟိုချက်မမြို့လည်း ဖြစ်သည်၊၊ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ မြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်း (ကျိုင်းတုံ) တို့ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် လမ်းမကြီးများပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် ကုန်စည်စီးဆင်းမှုအတွက် အရေးပါသော မဟာဗျူဟာမြောက် မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်၊၊ထို့ပြင် ပြည်နယ်အစိုးရရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်နှင့်အညီ ခေတ်မီအဆင့်မြင့် အခြေခံအဆောက်အအုံများ၊ တက္ကသိုလ်များနှင့် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု လုပ်ငန်းများ စုစည်းရာ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အစည်ကားဆုံးသော မြို့ပြအချက်အချာလည်း ဖြစ်ပေသည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့၏ ဆောင်းဦးနှင့် ဆောင်းနှောင်းကာလများတွင် ပွင့်လန်းသည့် [[ချယ်ရီပန်း]]၊ နွေဦးကာလတွင် ဖူးပွင့်သည့် ခရမ်းပြာရောင် [[စိန်ပန်းပြာ ]]နှင့် ဆွယ်တော်ပန်း တို့ကြောင့် မြို့၏အလှမှာ ပိုမိုတင့်တယ်လျက် ရှိသည်၊၊ == တောင်ကြီးမြို့သမိုင်း == [[File:Taunggyi Scape.jpg|thumb|တောင်ကြီးမြို့]] ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ် မတိုင်မီက တောင်ကြီးမြို့နေရာသည် တဲအိမ်အနည်းငယ်သာရှိသည့် ပအိုဝ်းရွာငယ်လေး တစ်ရွာသာ ဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က ရွာအမည်ကို ပအိုဝ်းဘာသာဖြင့် ဒုံတောင်တီ (ဒုံ - ရွာ၊ တောင်တီ - တည်ပင်ပေါက်ရာ) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ရှမ်းဘာသာဖြင့် တွမ်တီး ဟု ခေါ်ဆိုပြီး တည်ပင် (သို့မဟုတ်) ကတည်ပင် ပေါက်ရာရွာ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။<ref name="history1">ယုဝတီမာလာသိန်း၊ "မဟာပါသာဏမုံတဝဂူ ဆောင်းပါး"၊ ယုဝတီဂျာနယ်၊၊</ref> နောင်တွင် မြန်မာအသံဖြင့် တောင်ကြီး ဟု ပြောင်းလဲခေါ်ဆိုခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုရွာနှင့် အနီးတစ်ဝိုက်တွင် ပင်လုံရွာ၊ ရှမ်းရွာ၊ မွန်ခြိန်ရွာ (မိန်မြိန်ရွာ) နှင့် ဝါးပြားရွာများသာ ရှိခဲ့ပြီး ရေကန် လေးကန်နှင့် အင်းကြီးတစ်အင်း ရှိခဲ့သည်။ ၁၈၈၅ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်တို့ အထက်မြန်မာပြည်ကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ရှမ်းပြည်နယ်သို့ တက်လာကာ ပထမဦးစွာ ညောင်ရွှေမြို့နယ်၊ မိုင်းသောက်ကျေးရွာတွင် စတင်ရုံးစိုက်ခဲ့သည်။ သို့သော် မိုင်းသောက်ဒေသသည် ငှက်ဖျားရောဂါ ထူထပ်ခြင်း၊ ပထဝီအနေအထားနှင့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အခက်အခဲများကြောင့် ၁၈၉၄ ခုနှစ်တွင် ရုံးကန်နားများကို ယခုတောင်ကြီးမြို့ တည်ရာအရပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။<ref name="history2">တောင်ကြီးမြို့ သမိုင်းမှတ်တမ်းများ၊၊</ref> အင်္ဂလိပ်အစိုးရသည် တောင်ကြီးမြို့ကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၅၃ ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၈၉၀ ပြည့်နှစ်) တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု မှတ်တမ်းအချို့က ဆိုသော်လည်း၊ အချို့သော သက်ကြီးရွယ်အိုများ၏ အဆိုအရ ၁၂၅၁ ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၈၈၉) တွင် စတင်တည်သည်ဟုလည်း ဝိဝါဒ ရှိသည်။ တောင်ကြီးမြို့ကို မြို့ကွက်ပုံစံ စနစ်တကျ ရေးဆွဲ၍ လမ်းမကြီး လမ်းငယ်များ ဖောက်လုပ်ကာ တပ်မြေဌာနကဲ့သို့ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၀၆ ခုနှစ်တွင် တောင်ကြီးမြို့၌ အိမ်ခြေ ၁,၀၀၀ ခန့် ရှိလာခဲ့သည်။ တောင်ကြီးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်လာသကဲ့သို့ စစ်ရေးအရလည်း ဗြိတိသျှတပ်ဖွဲ့များ၏ အဓိကစခန်းနှင့် ရိက္ခာပံ့ပိုးရာ ဗဟိုချက် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မြို့၏ ရပ်ကွက်များကို အဆင့်ဆင့် တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ဈေးပိုင်းရပ်သည် ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများ ဖြစ်ကြသည့် ဇရပ်ဒကာ ဦးချုံနှင့် ပဉ္စင်းဘဖြူတို့က တည်ခဲ့သည်။ကူညီကုန်းရပ် (ယခင် ကူလီကုန်း)သည် အင်းလေးဒေသမှ စော်ဘွားနှင့် မတည့်၍ ပြောင်းရွှေ့လာသော အင်းသားလမ်းအလုပ်သမား (ကူလီ) များကို အခြေချစေကာ ဘုရားဒါယကာ ညွန့်နှင့် ဒါယကာ ကျော်တို့က တည်ခဲ့သည်။ညောင်ပင်သာရပ် (ယခင် ထာခယ်ရွာ)သည် ဆရာစန္တက တည်ခဲ့သည်။ နဂါးပတ်ကျောင်းဝန်းကျင်သည် မောင်ဖာဝမ်က တည်ခဲ့သည်။ယခု မြို့မဈေးကြီး တည်ရှိရာနေရာသည် ယခင်က ဦးကြီးခမ်းလော်ရွာ နေရာဟောင်း ဖြစ်သည်။ တောင်ကြီးမြို့၏ အရှေ့ဘက် တောင်တန်းများပေါ်တွင် မိရဲ၊ သထုံ၊ ဝိန်ယ အစရှိသော ပအိုဝ်းရွာများ ရှိခဲ့ပြီး ဝိန်ယ မှာ ပအိုဝ်းဘာသာဖြင့် မြို့ဟောင်း ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသဖြင့် ၎င်းနေရာသည် တောင်ကြီးမြို့၏ မူလအစ မြို့ဟောင်းနေရာ ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ တောင်ကြီးမြို့ဦးအစပိုင်းတွင် ကန်ဦးကျောင်း၊ မင်းကျောင်း၊ ကုန်းသာကျောင်း၊ နဂါးပတ်ကျောင်းနှင့် ပထမတောင်ကျောင်းကြီးများသာ ရှိခဲ့သည်။ မင်းကျောင်း၏ ပထမဆုံး ကျောင်းထိုင်ဆရာတော်မှာ မဲနယ်တောင်တန်း၊ လုံဒါရွာမှ ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသား ဆရာတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ မြို့၏အရှေ့ဘက် တောင်ထိပ်တွင် စေတီတော်တစ်ဆူနှင့် ထူးခြားသော ကျောက်ဆောင်ကြီးများ ရှိသောကြောင့် ဒေသခံများ အမြဲမပြတ် သွားရောက်ဖူးမြော် လည်ပတ်လေ့ရှိသည်။ == လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == တောင်ကြီးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်၏ အချက်အချာကျသော လမ်းဆုံလမ်းခွတွင် တည်ရှိပြီး ကုန်းလမ်းနှင့် လေကြောင်းဆက်သွယ်ရေးအတွက် အဓိက တံခါးပေါက်တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့၏ အဓိက လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးမှာ ကားလမ်းဖြစ်သည်၊၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]မှ ၄၀၅ မိုင် (၆၅၂ ကီလိုမီတာ) ခန့်နှင့် [[မန္တလေးမြို့]]မှ ၁၆၄ မိုင် (၂၆၄ ကီလိုမီတာ) ခန့် ကွာဝေးသည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့သည် အမှတ် (၄) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ မြို့နယ်များသာမက ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်း ([[ကျိုင်းတုံမြို့]]၊ [[တာချီလိတ်မြို့]]) နှင့် ကယားပြည်နယ် ([[လွိုင်ကော်မြို့]]) တို့သို့ ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် ဗဟိုချက်မ ဖြစ်သည်၊၊<ref name="roadref">{{cite web |title=Distance from Yangon to Taunggyi |url=https://www.distancefromto.net/distance-from-yangon-to-taunggyi |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့ကို ဖြတ်သန်းသော ရထားလမ်းကို ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ဖောက်လုပ်ခဲ့သည်၊၊ လက်ရှိတွင် တောင်ကြီးမှ ဆီဆိုင်၊ ဆိုက်ခေါင် သို့ ပြေးဆွဲသော ရထားခရီးစဉ်များ ရှိသော်လည်း လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်လာမှုကြောင့် တောင်ကြီးဈေးနေ့များတွင်သာ အဓိကထား ပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည်၊၊<ref name="railref">{{cite news |title=Taunggyi-Saikhaung railway operations |publisher=Global New Light of Myanmar |date=2018-10-24 |url=https://www.gnlm.com.mm/ |access-date=2026-05-10}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံ အခြားဒေသများသို့ ရထားဖြင့် သွားရောက်လိုသော ခရီးသည်များသည် တောင်ကြီးမြို့နှင့် ၁၂ မိုင်အကွာရှိ [[ရွှေညောင်မြို့]] ရထားဘူတာသို့ သွားရောက်စီးနင်းရသည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့အတွက် အနီးဆုံး လေဆိပ်မှာ ၂၄ မိုင်ခန့် အကွာတွင် တည်ရှိသော [[ဟဲဟိုးလေဆိပ်]] ဖြစ်သည်၊၊ ဟဲဟိုးလေဆိပ်သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ အဓိက လေကြောင်းဝင်ပေါက်ဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနှင့် အခြားမြို့ကြီးများသို့ နေ့စဉ် ပျံသန်းမှုများ ရှိသည်၊၊<ref name="airportref">{{cite web |title=Heho Airport Information |url=https://www.world-airport-codes.com/myanmar/heho-2856.html |access-date=2026-05-10}}</ref> == ယဉ်ကျေးမှု == [[File:Balloon festival - panoramio (1).jpg|thumb|တောင်ကြီး တန်ဆောင်တိုင်]] [[File:Kwan Yin Si Hpaya Kyaung, Taunggyi.JPG|thumb|ကွမ်ရင်စီဘုရားကျောင်း]] တောင်ကြီးမြို့သည် [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]] နှင့် [[မြန်မာပြည်ဖွား ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများ|ဂေါ်ရခါး]] အစရှိသည့် တိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံ စုပေါင်းနေထိုင်ရာ မြို့ဖြစ်သည်နှင့်အညီ ယဉ်ကျေးမှုပုံစံ အစုံအလင်ကို တစ်နေရာတည်းတွင် မြင်တွေ့နိုင်သော ယဉ်ကျေးမှုစုံလင်ရာ ဗဟိုချက် တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့၏ အထင်ရှားဆုံးသော ယဉ်ကျေးမှုအမှတ်အသားမှာ နှစ်စဉ် [[တန်ဆောင်မုန်းလ]]တွင် ကျင်းပသည့် [[တောင်ကြီး တန်ဆောင်တိုင် မီးပုံးပျံပွဲတော်|တောင်ကြီးမီးပုံးပျံပွဲတော်]] ဖြစ်သည်၊၊ ဤပွဲတော်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်သာမက ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များအကြားတွင်ပါ အလွန်ကျော်ကြားသည်၊၊ ညလွှတ်မီးကြီး (ညမီးပုံပျံ) များတွင် မီးရှူးမီးပန်းများဖြင့် အလှဆင်လွှတ်တင်ခြင်းနှင့် နေ့လွှတ်အရုပ်မီးပုံပျံများကို ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် ပြုလုပ်လွှတ်တင်ခြင်းတို့မှာ တောင်ကြီးမြို့၏ ထူးခြားသော လက်မှုပညာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအမှတ်အသား ဖြစ်သည်၊၊<ref name="festref">{{cite news |title=Taunggyi Fire Balloon Festival |url=https://www.mmtimes.com/ |publisher=Myanmar Times |access-date=2026-05-10}}</ref> [[File:ကထိန်ပွဲ 2.jpg|thumb|ကထိန်ပွဲ]] တောင်ကြီးမြို့၏ ကထိန်ပွဲတော်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အခြားဒေသများနှင့်မတူဘဲ ထူးခြားစည်ကားလှသည်၊၊ သီတင်းကျွတ်လပြည့်ကျော် ၁ ရက်မှ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်နေ့အထိ ကထိန်ကာလအတွင်း မြို့ပေါ်ရှိ ရပ်ကွက်အသီးသီးနှင့် ရုံးဌာနများမှ ကထိန်အလှူလှည့်လည်ပွဲများကို နေ့စဉ်ရက်ဆက် ကျင်းပကြသည်၊၊ အထူးသဖြင့် တန်ဆောင်မုန်းလဆန်းပိုင်းတွင် ကျင်းပလေ့ရှိသော "အရုဏ်တော်လှည့်ပွဲ" သည် တောင်ကြီးမြို့၏ ဝိသေသတစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ အလှူရှင်များသည် အရုဏ်မတက်မီ အစောပိုင်းအချိန်များတွင် မြို့တွင်း၌ တူရိယာအစုံအလင်၊ အကအလှများဖြင့် စီတန်းလှည့်လည်၍ လှူဖွယ်ပစ္စည်းများကို ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတိုက်များသို့ သွားရောက်လှူဒါန်းကြသည်၊၊ အေးမြသော တောင်ပေါ်မြို့ညချမ်းတွင် ဆင်နွှဲကြသည့် ဤကထိန်ပွဲသည် တောင်ကြီးမြို့၏ ဘာသာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ပေါင်းစပ်မှုကို ပေါ်လွင်စေသော ပွဲတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊<ref name="kathina">{{cite news |title=Traditional Kathina Festivals in Taunggyi |url=https://www.gnlm.com.mm/ |publisher=Global New Light of Myanmar |access-date=2026-05-10}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်၏ ရိုးရာဓလေ့တစ်ခုဖြစ်သော ငါးရက်တစ်ဈေး ယဉ်ကျေးမှုကို တောင်ကြီးမြို့တွင် ထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်၊၊ တောင်ကြီးဈေးနေ့များတွင် ပတ်ဝန်းကျင်ကျေးရွာများမှ တိုင်းရင်းသားများ မိမိတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံများကို ဝတ်ဆင်၍ ဒေသထွက်ကုန်များ လာရောက်ရောင်းချကြသည်၊၊ မြို့ပြဖွံ့ဖြိုးလာသော်လည်း ဤဈေးနေ့ယဉ်ကျေးမှုမှာ ဒေသခံတို့၏ လူမှုစီးပွားဘဝနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဖလှယ်ရေးတွင် အရေးပါမြဲ ဖြစ်သည်၊၊ [[File:Ngar Htamin Nel.jpg|thumb|ငါးထမင်းနယ်]] တောင်ကြီးမြို့သည် တိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံတို့၏ ရိုးရာအစားအစာများ စုစည်းရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်၊၊ [[ရှမ်းခေါက်ဆွဲ]]၊ [[တို့ဟူးနွေး]]၊ ဟင်းထုပ်၊ [[ငါးထမင်းနယ်]] နှင့် ပအိုဝ်းရိုးရာ အစားအစာများသည် တောင်ကြီးမြို့၏ အစားအစာယဉ်ကျေးမှုကို ပိုမိုကြွယ်ဝစေသည်၊၊ ထို့ပြင် တပေါင်းလပြည့်နေ့တွင် ကျင်းပသည့် ပအိုဝ်းအမျိုးသားနေ့ကဲ့သို့သော တိုင်းရင်းသားရိုးရာနေ့များတွင် ဒေသခံတို့၏ ဝတ်စားဆင်ယင်မှုနှင့် အကအလှများကို ခမ်းနားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့တွင် တည်ရှိသော [[ရှမ်းပြည်နယ်ယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်]]တွင် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ တိုင်းရင်းသားတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံများ၊ အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများ၊ စော်ဘွားများအသုံးပြုခဲ့သည့် အဆောင်အယောင်များနှင့် သမိုင်းဝင်ပစ္စည်းများကို ခင်းကျင်းပြသထားသဖြင့် ဒေသ၏ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များကို တစ်နေရာတည်းတွင် လေ့လာနိုင်သည်၊၊<ref name="museumref">{{cite web |title=Shan State Cultural Museum |url=https://www.tourism.gov.mm/ |publisher=Ministry of Hotels and Tourism |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့နှင့် မနီးမဝေးတွင် တည်ရှိသော [[အင်းလေးကန်]]သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယအကြီးဆုံး ကုန်းတွင်းရေအိုင်ကြီးဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာကျော် [[အင်းသားလူမျိုး]]တို့၏ ထူးခြားသော ရေပေါ်နေထိုင်မှု ဘဝဓလေ့များကြောင့် ထင်ရှားသည်၊၊ ဤဒေသသည် သဘာဝအလှအပနှင့် ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုများ ပေါင်းစပ်နေသော ခရီးသွားဆွဲဆောင်မှု အချက်အချာဒေသ ဖြစ်သည်၊၊ အင်းလေးဒေသ၏ အထင်ရှားဆုံးသော ဆွဲဆောင်မှုမှာ နှစ်စဉ် [[တော်သလင်းလ]]တွင် ကျင်းပသည့် [[ဖောင်တော်ဦးဘုရား]]ပွဲတော် ဖြစ်သည်၊၊ တန်ခိုးကြီး ရုပ်ပွားတော်မြတ် (၄) ဆူကို ဒေသတွင်း ကျေးရွာများသို့ ဖောင်တော်ဖြင့် လှည့်လည်အပူဇော်ခံသည့် ပွဲတော်မှာ အလွန်စည်ကားလှသည်၊၊ ထိုပွဲတော်တွင် အင်းသားတို့၏ ထူးခြားသော "ခြေဖြင့်လှေလှော်ခြင်း" အတတ်ပညာကို အသုံးပြု၍ ကျင်းပသော လှေလှော်ပြိုင်ပွဲများသည် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များကို အဓိကဆွဲဆောင်ရာ ယဉ်ကျေးမှုပြကွက်တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊<ref name="inlefest">{{cite web |title=Inle Lake Phaung Daw Oo Pagoda Festival |url=https://www.tourism.gov.mm/ |publisher=Ministry of Hotels and Tourism |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက်ရှိ [[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]တွင် တည်ရှိသော [[မွေတော်ကက္ကူဘုရား]]တန်းသည် ရှမ်းပြည်နယ်၏ အံ့ဖွယ်ယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေတစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ ၁၆ ရာစုလက်ရာ စေတီပေါင်း ၂,၀၀၀ ကျော် တစ်နေရာတည်းတွင် စုဝေးတည်ရှိနေမှုမှာ ဗိသုကာပညာရပ်အရ အလွန်ပင် ခမ်းနားလှသည်၊၊ နှစ်စဉ် [[တပေါင်းလ]]တွင် ကျင်းပသည့် ကက္ကူဘုရားပွဲသည် ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဝတ်စားဆင်ယင်မှုများကို လေ့လာနိုင်သော အကောင်းဆုံးအချိန် ဖြစ်သည်၊၊<ref name="kakku">{{cite news |title=The Ancient Pagodas of Kakku |publisher=Myanmar Insider |url=https://www.myanmarinsider.com/ |access-date=2026-05-10}}</ref> အင်းလေးဒေသနှင့် မနီးမဝေးရှိ [[ပင်းတယမြို့]]ရှိ [[ပင်းတယဂူ]]သည်လည်း ခရီးသွားများ မဖြစ်မနေ သွားရောက်လေ့လာသင့်သည့် နေရာဖြစ်သည်၊၊ သဘာဝထုံးကျောက်ဂူအတွင်း ရှေးဟောင်း ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ပေါင်း ၈,၀၀၀ ကျော် ကိန်းဝပ်စံပယ်နေမှုမှာ အလွန်ပင် ကြည်ညိုဖွယ်ကောင်းသည်၊၊ ထို့ပြင် ပင်းတယဒေသ၏ ထင်ရှားသော ရှမ်းရိုးရာစက္ကူနှင့် ရှမ်းထီးလုပ်ငန်းများသည်လည်း ဒေသတွင်း ယဉ်ကျေးမှုလက်ရာများအဖြစ် ထင်ရှားသည်၊၊ ခရီးသွားများအတွက် အနားယူအပန်းဖြေနိုင်သော ရေပူစမ်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး အင်းလေးကန်၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အလှကို ခံစားရင်း ဒေသခံတို့၏ လူမှုဘဝကိုပါ လေ့လာနိုင်သော နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ {{Panorama |image = File:Taung Gyi Pano from Shwe Phone Pwint2.jpg |height = 130 |alt = ရွှေဘုန်းပွင့်ဘုရားတောင်ပေါ်မှမြင်ရသော တောင်ကြီးမြို့ မြင်ကွင်း |caption = ရွှေဘုန်းပွင့်ဘုရားတောင်ပေါ်မှမြင်ရသော တောင်ကြီးမြို့ မြင်ကွင်း }} == ပညာရေး == === အခြေခံပညာ === တောင်ကြီးမြို့တွင် အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းပေါင်း ၁၂ ကျောင်း ရှိသည်။ === အဆင့်မြင့်ပညာ === * [[တောင်ကြီးတက္ကသိုလ်]] * [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] * [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] * [[ဆေးတက္ကသိုလ် (တောင်ကြီး)]] *အားကစားနှင့်ကာယပညာသိပ္ပံ(တောင်ကြီး) == ကျန်းမာရေး == === အစိုးရဆေးရုံများ === * စဝ်စံထွန်း အထွေထွေရောဂါကု ဆေးရုံကြီး * တောင်ကြီး မိခင်နှင့်ကလေးဆေးရုံ *တောင်ကြီး တက္ကသိုလ်ဆေးရုံ<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.pyithuhluttaw.gov.mm/question-2198 |accessdate=1 January 2019 |archivedate=1 January 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190101100918/https://www.pyithuhluttaw.gov.mm/question-2198 }}</ref> * အဆုတ်ရောဂါကုဆေးရုံ == အားကစား == [[တောင်ကြီး အားကစားကွင်း]]သည် ဘက်စုံသုံးအားကစားကွင်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး တောင်ကြီးမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ အဆိုပါ အားကစားကွင်းသည် [[ကမ္ဘောဇ ဘောလုံးအသင်း|ရှမ်းယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း]]၏ အိမ်ကွင်းလည်း ဖြစ်သည်။ အဆိုပါဘောလုံးအသင်းသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ် မြန်မာပရီးမီးယားလိဂ်ပြိုင်ပွဲတွင်လည်း ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ကစားခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် [[မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ်|မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်]]စတင် ကျင်းပစဉ်ကတည်းကပင် ပါဝင်ခဲ့သော အသင်းတစ်သင်းဖြစ်ပြီး ရှမ်းပြည်နယ်ကို ကိုယ်စားပြုသော အသင်းလည်းဖြစ်သည်။ == ဓာတ်ပုံများ == <gallery> ဖိုင်:St. Josephs Cathedral Taunggyi.jpeg|St. Josephs ဝတ်ပြုကျောင်းကြီး ဖိုင်:Shwe Bone Pwint Pagoda, Taunggyi,Shan.jpg|၂၀၁၈ ခုနှစ် တောင်ကြီးမြို့ ဖိုင်:Sikh Taunggyi.JPG|Sikh ဝတ်ပြုကျောင်းကြီး ဖိုင်:University of Medicine, Taunggyi-2.jpg|[[ဆေးတက္ကသိုလ် (တောင်ကြီး)]] ဖိုင်:TU Taunggyi.jpg|[[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] ဖိုင်:Sulamani Pagoda - Taunggyi.jpg|စူဠာမုဏိလောကချမ်းသာစေတီတော် </gallery> == ကိုးကား == <references/> * မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၅)။ * မြန်မာပြည်ဖွားဂေါ်ရခါး၊ ရေး-မေမြို့ချစ်ဆွေ၊ ၂၀၀၀ ခုနစ်ထုတ် <br /> {{ရှမ်းပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] b38lx9cmrz06z2jlcz0gxized1vvhst 0 3198 1031608 1026910 2026-05-15T10:22:27Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1031608 wikitext text/x-wiki {{coord|16|N|108|E|display=title}} {{Infobox country | နိုင်ငံအမည်အပြည့် = ဗီယက်နမ်ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတနိုင်ငံ | common_name = ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ | အမည်_ရင်း = {{native name|vi|Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa<br>Việt Nam}} | ပုံ_အလံ = Flag of Vietnam.svg | ပုံ_တံဆိပ် = Coat of arms of Vietnam.svg | နိုင်ငံတော်ဆောင်ပုဒ် = {{native phrase|vi|Độc lập – Tự do – Hạnh phúc|paren=omit}}<br> "လွတ်လပ်ရေး - လွတ်မြောက်ရေး - သုခ" | englishmotto = "Independence – Liberty – Happiness" | နိုင်ငံတော်သီချင်း = {{lang|vi|[[Tiến Quân Ca]]}}<br />"ချီတက်နေသော စစ်သည်တော်များ၏ သီချင်း"{{parabr}}{{center|[[File:Quoc ca Viet Nam.ogg]]}} | ပုံ_နေရာ = {{Switcher|[[File:Vietnam (orthographic projection).svg|upright=1.15|frameless]]|ကမ္ဘာလုံးတွင် ပြရန်|[[File:Location Vietnam ASEAN.svg|upright=1.15|frameless]]|အာဆီယံတွင် ပြရန်|default=1}} | map_caption = {{map caption|location_color=အစိမ်း|region=[[အာဆီယံ]]|region_color=မီးခိုးရင့်|legend=Location Vietnam ASEAN.svg}} | မြို့တော် = [[ဟနွိုင်းမြို့]] | coordinates = {{coord|21|2|N|105|51|E|type:city}} | အကြီးဆုံးမြို့ = [[ဟိုချီမင်းစီးတီး|ဟိုချီးမင်​ မြို့ကြီး]]<br />{{coord|10|48|N|106|39|E|type:city}} | အကြီးဆုံးပြည်နယ် = | languages_type = အမျိုးသားဘာသာစကား | languages = [[ဗီယက်နမ်ဘာသာစကား|ဗီယက်နမ်]]{{#tag:ref|The Constitution of the Socialist Republic of Vietnam states that Vietnamese language is the "national language", rather than the "official language"; Vietnamese is the only language used in official documents and legal proceedings ''[[de facto]]''.<ref>{{cite web|url=https://vietnamnews.vn/politics-laws/250222/the-constitution-of-the-socialist-republic-of-viet-nam.html#pKxAv0j1eAlwxQq9.97|title=The Constitution of the Socialist Republic of Vietnam|publisher=Vietnam News Agency|date=15 January 2014|access-date=13 June 2019|accessdate=30 October 2021|archivedate=1 May 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190501011011/https://vietnamnews.vn/politics-laws/250222/the-constitution-of-the-socialist-republic-of-viet-nam.html#pKxAv0j1eAlwxQq9.97}}</ref>|group="n"}} | ethnic_groups = {{vunblist | ၈၅.၃၂% [[ဗီယက်လူမျိုး]] | ၁၄.၆၈% [[:en:List of ethnic groups in Vietnam|အခြား]]{{sfn|General Statistics Office of Vietnam|2019}}}} | ethnic_groups_year = ၂၀၁၉ | religion = {{ublist |item_style=white-space:nowrap; |၇၃..၇% [[ဘာသာမဲ့ အယူဝါဒ|ဘာသာမဲ့]] / [[:en:Vietnamese folk religion|ရိုးရာ]] |၁၄.၉% [[:en:Buddhism in Vietnam|ဗုဒ္ဓဘာသာ]] |၈.၅% [[:en:Christianity in Vietnam|ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] |၁.၅% [[:en:Hoahaoism|Hoahaoism]] |၁.၂% [[:en:Caodaism|Caodaism]] |၀.၂% [[:en:Religion in Vietnam|အခြား]]<ref>{{Cite web|url=https://www.state.gov/reports/2019-report-on-international-religious-freedom/vietnam/|title=2019 Report on International Religious Freedom: Vietnam|website=[[U.S. Department of State]]}}</ref>}} | religion_year = ၂၀၁၉ | demonym = [[:en:Vietnamese people|Vietnamese]] | government_type = [[ပြည်ထောင်စုစနစ်|ပြည်ထောင်စု]] [[:en:Marxism–Leninism|မက်စ်-လီနင်ဝါဒ]] [[:en:One-party state|တပါတီ]] [[:en:Socialist state|ဆိုရှယ်လစ်]] [[သမ္မတနိုင်ငံ|သမ္မတနိုင်ငံစနစ်]]<!-- The Constitution of Vietnam states that the country is a "socialist republic". This is often regarded as being interchangeable with "communist state" by Western scholars, but legally and officially speaking it is not. --> | leader_title1 = [[:en:General Secretary of the Communist Party of Vietnam|ပါတီအထွေထွေအတွင်းရေးမှူး]] {{efn| နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲဖြစ်သော်လည်း၊ အာဏာအရှိဆုံးသော နိုင်ငံရေးရာထူးမှာ နိုင်ငံတော်သမ္မတ မဟုတ်ဘဲ ဗီယက်နမ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး ဖြစ်သည်။ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးသည် ဗီယက်နမ်၏ အမြင့်ဆုံး ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်သည့်အဖွဲ့များဖြစ်သော ပေါလစ်ဗျူရိုနှင့် အတွင်းရေးမှူးချုပ်အဖွဲ့ကို ထိန်းချုပ်သဖြင့် ရာထူးလက်ရှိဖြစ်သူသည် ဗီယက်နမ်၏ ခေါင်းဆောင် ဖြစ်သည်။}}နှင့် [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]] | leader_name1 = Tô Lâm | leader_title3 = [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] | leader_name3 = Lê Minh Hưng | leader_title4 = [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ အမျိုးသားလွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ|အမျိုးသားလွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ]] | leader_name4 = Trần Thanh Mẫn | legislature = [[အမျိုးသားလွှတ်တော် (ဗီယက်နမ်)|အမျိုးသားလွှတ်တော်]] | sovereignty_type = [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ သမိုင်း|တည်ထောင်ခြင်း]] | sovereignty_note = | established_event1 = [[:en:Ngô dynasty|ပထမ ဧကရာဇ်မင်းဆက်]] | established_date1 = ၉၃၉ | established_event2 = [[French Colonial Empire|ပြင်သစ်]]ထံမှ [[:en:Proclamation of Independence of the Democratic Republic of Vietnam|လွတ်လပ်ရေးကြေညာခြင်း]] | established_date2 = ၁၉၄၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂ ရက် | established_event3 = [[:en:1954 Geneva Conference|ဂျီနီဗာ သဘောတူညီချက်]] | established_date3 = ၁၉၅၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၁ ရက် | established_event4 = [[:en:Fall of Saigon|ဆိုင်ဂုံမြို့ ကျဆုံးခြင်း]] | established_date4 = ၁၉၇၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၃၀ ရက် | established_event5 = ပြန်လည်ပေါင်းစည်းခြင်း | established_date5 = ၁၉၇၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂ ရက် | established_event6 = [[:en:Constitution of the Socialist Republic of Vietnam|လက်ရှိဖွဲ့စည်းပုံ]] | established_date6 = ၂၀၁၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၈ ရက်{{#tag:ref|In effect since 1 January 2014.{{sfn|Constitution of Vietnam|2014}}|group="n"}} | area_km2 = ၃၃၁,၆၉၉ | ဧရိယာအဆင့် = ၆၆ | area_sq_mi = ၁၂၈,၀၆၉ | ဧရိယာရေရာခိုင်နှုန်း = ၆.၃၈ | population_census = ၉၆,၂၀၈,၉၈၄{{sfn|General Statistics Office of Vietnam|2019}} | population_census_year = ၂၀၁၉ | population_census_rank = ၁၅ | population_density_km2 = ၂၉၅.၀ | population_density_sq_mi = ၇၅၂ | population_density_rank = ၂၉ | GDP_PPP = {{increase}} $၁,၀၄၇.၃၁၈ ဘီလီယံ{{sfn|International Monetary Fund}} | GDP_PPP_year = ၂၀၂၀ | GDP_PPP_rank = ၂၃ | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $၁၀,၇၅၅{{sfn|International Monetary Fund}} | GDP_PPP_per_capita_rank = ၁၀၆ | GDP_nominal = {{increase}} $၃၄၀.၆၀၂ ဘီလီယံ{{sfn|International Monetary Fund}} | GDP_nominal_year = ၂၀၂၀ | GDP_nominal_rank = ၃၅ | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $၃,၄၉၈{{sfn|International Monetary Fund}} | GDP_nominal_per_capita_rank = ၁၁၅ | Gini = ၃၅.၇ <!--number only--> | Gini_year = ၂၀၁၈ | Gini_change = decrease | Gini_ref = {{sfn|World Bank|2018c}} | Gini_rank = | HDI = ၀.၇၀၄<!--number only--> | HDI_year = ၂၀၁၉<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = <ref>{{cite book |title=Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene |date=15 December 2020 |publisher= [[ကုလသမဂ္ဂ ဖွံ့ဖြိုးမှု အစီအစဉ်]]|isbn=978-9-211-26442-5 |pages=343–346 |website=hdr.undp.org |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf |access-date=15 December 2020 |archive-date=15 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201215063955/http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf |url-status=live }}</ref> | HDI_rank = ၁၁၇ | ဗဟိုဘဏ် = | ငွေ = [[ဗီယက်နမ် ဒေါင်|ဒေါင်]] (₫) | currency_code = VND | time_zone = [[UTC+07:00|ဗီယက်နမ် စံ‌တော်ချိန်]] | utc_offset = +07:00 | utc_offset_DST = | time_zone_DST = | date_format = dd/mm/yyyy | electricity = [[Mains electricity by country|220 V – 50 Hz]] | drives_on = ညာ | calling_code = [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံရှိ တယ်လီဖုန်းနံပါတ်များ|+၈၄]] | cctld = [[.vn]] | today = | အထိမ်းအမှတ်များ = ကြာပန်း,လယ်သမား​ဆောင်းခ​မောက် | linking_name = ဗီယက်နမ်ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတနိုင်ငံ }} '''ဗီယက်နမ်''' ({{lang-en|Vietnam}}; {{IPAc-en|ˌ|v|iː|ə|t|ˈ|n|aː|m|audio=En-us-Vietnam.ogg}}; {{Lang-vi|Việt Nam}}) သို့ ရုံးသုံးအမည်အားဖြင့် ''ဗီယက်နမ်ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတနိုင်ငံ''သည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် ရှိပြီး အင်ဒိုချိုင်းနားကျွန်းဆွယ်၏ အရှေ့ဘက်စွန်းတွင် တည်ရှိသော နိုင်ငံဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် စာရင်းအရ လူဦးရေ ၉၇.၈ သန်း ရှိသဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ၁၆ ခုမြောက် လူဦးရေ အများဆုံးနိုင်ငံဖြစ်ပြီး အာရှတွင် အဋ္ဌမမြောက် လူဦးရေ အများဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[လောနိုင်ငံ]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ]]နှင့် အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[မလေးရှားနိုင်ငံ|မလေးရှား]]နှင့် ခြားနားထားသော [[တောင်တရုတ်ပင်လယ်]]တို့က ဝိုင်းရံထားသည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ် တောင်ဗီယက်နမ် နှင့် မြောက်ဗီယက်နမ်တို့ ပေါင်းစည်းပြီးနောက် မြို့တော်မှာ [[ဟနွိုင်းမြို့]] ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဗီယက်နမ်သည် တရုတ်မင်းဆက်၏ လက်အောက်ခံအဖြစ် ဘီစီ ၁၁၁ ခုနှစ်မှ အေဒီ ၉၃၉ ခုနှစ် အထိ နှစ်ပေါင်းထောင်ကျော်မျှနေခဲ့ရသည်။ လွတ်လပ်သော ဗီယက်နမ်နိုင်ငံကို ဘတ်ဒမ်မြစ် တိုက်ပွဲတွင် အောင်ပွဲခံပြီးနောက် အေဒီ ၉၃၉ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဗီယက်နမ် တော်ဝင်မင်းဆက် ပေါင်းများစွာတို့သည် အရှေ့တောင်အာရှ အတွင်းပိုင်းအထိ ပထဝီအနေအထားနှင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ဖြန့်ကျက်မှုတို့ဖြင့် ကြွယ်ဝချမ်းသာခဲ့ကြသည်မှာ ၁၉ရာစုအလယ်ပိုင်း ပြင်သစ်တို့၏ ကိုလိုနီအဖြစ် သိမ်းပိုက်ခြင်းမခံရမီ အချိန်အထိဖြစ်သည်။ ၁၉၄၀ ခုနှစ်များတွင် ဂျပန်တို့ ကျူးကျော်ဝင်ရောက် သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ဗီယက်နမ်တို့သည် ပြင်သစ်တို့အား ပထမ အင်ဒိုချိုင်းနား စစ်ပွဲမှစ၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး နောက်ဆုံး ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်တို့အား ဗီယက်နမ်မြေပေါ်မှ အပြီးတိုင် မောင်းထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင်မူ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံသည် တောင်ဗီယက်နမ် နှင့် မြောက်ဗီယက်နမ် ဆိုသော နိုင်ငံရေး အရ ပြိုင်ဘက်များဖြစ်သည့် နိုင်ငံ နှစ်နိုင်ငံ အဖြစ် နှစ်ခြမ်းကွဲခဲ့သည်။ ထိုနှစ်ဖက်တို့၏ ပဋိပက္ခများသည် [[ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲ]]တွင် အင်အားပြင်ထန်လာခဲ့သည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် မြောက်ဗီယက်နမ်မှ အနိုင်ရပြီး စစ်ပွဲပြီးဆုံးခဲ့သည်။ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံသည် ကွန်မြူနစ် အစိုးရ လက်အောက်တွင် ပေါင်းစည်းသွားခဲ့သော်လည်း ဆင်းရဲမွဲတေပြီး နိုင်ငံရေး အရ အထီးကျန် ဖြစ်နေခဲ့သည်။ ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် အစိုးရမှ စီးပွားရေး နှင့် နိုင်ငံရေး ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများကို ဆက်တိုက် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ထိုမှစ၍ ဗီယက်နမ်သည် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေး နှင့် စတင်ပေါင်းစည်းခြင်း လမ်းစပေါ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။<ref name="BBC2004">{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/3752682.stm | publisher=BBC News | title=Vietnam's new-look economy | date=18 October 2004| accessdate=21 November 2015}}</ref> ၂၀၀၀ ခုနှစ်သို့ ရောက်သော အခါတွင် နိုင်ငံအားလုံးနှင့် သံတမန် ဆက်ဆံရေး တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ်မှစ၍ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး မှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် တိုးတက်မှုနှုန်း အမြင့်ဆုံး နိုင်ငံများတွင် ပါဝင်လာခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် အဓိက စီးပွားရေး နိုင်ငံ ၁၁ နိုင်ငံထဲတွင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် တိုးတက်မှုနှုန်း အဖော်ဆောင်နိုင်ဆုံး နိုင်ငံအဖြစ် ထိပ်ဆုံးမှ ရပ်တည်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|last=Weisenthal|first= Joe |url=http://www.businessinsider.com/willem-buiter-3g-countries-2011-2?slop=1 |title=3G Countries |publisher=Business Insider |date=22 February 2011 |accessdate=6 August 2011}}</ref> ၎င်းတို့၏ အောင်မြင်သော စီးပွားရေး ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများကြောင့် ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေး အဖွဲ့သို့ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ဝင်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် နိုင်ငံတကာ ဖရန်ကိုဖုန်းနီ နိုင်ငံများတွင် ပါဝင်ခဲ့ဖူးသော သမိုင်းကြောင်းလည်း ရှိသည်။ ဗီယက်နမ်သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ တစ်ပါတီ စနစ် ကျင့်သုံးပြီး ကွန်မြူနစ် စနစ်ကို လက်ခံကျင့်သုံးသော နိုင်ငံ ၄ နိုင်ငံတွင် တစ်နိုင်ငံ အဖြစ် ကျန်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ ဗီယက်နမ်သည် အလယ်အလတ်အဆင့် ဝင်ငွေနိမ့်သော စီးပွားရေးရှိသည့် ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အဂတိလိုက်စားမှု၊ ဆင်ဆာဖြတ်တောက်မှု၊ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာပြဿနာများနှင့် လူ့အခွင့်အရေးမှတ်တမ်း အားနည်းမှုများ မြင့်မားစွာရှိသည်။ ၎င်းသည် [[အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း|အာဆီယံ]] (ASEAN)၊ အေပက် (APEC)၊ ဘက်မလိုက်လှုပ်ရှားမှု (Non-Aligned Movement)၊ အိုအိုင်အက်ဖ် (OIF) နှင့် ဒဗလျူတီအို (WTO) အပါအဝင် နိုင်ငံတကာနှင့် အစိုးရအချင်းချင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သည့် အဖွဲ့အစည်းများ၏ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သည်။ ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီတွင် နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် အလှည့်ကျအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ == အမည်ရင်းမြစ် == ''ဗီယက်နမ်''ဆိုသောအမည်မှာ ''နမ်ဗီယက်''ဆိုသော အမည်မှ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်ပြီး ထိုစကားလုံးအား ၂ရာစုတွင် အုပ်စိုးခဲ့သော ''ထရူးမင်းဆက်''လက်ထက်မှ စတင် သုံးနှုန်းခဲ့သည်။<ref name="Woods38">{{harvnb|Woods|2002|page=38}}</ref> ဗီယက်ဆိုသော စကားလုံးမှာ တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့တွင် နေထိုင်သော ဘက်ရှ်ဗီယက် ဆိုသော လူမျိုးစု၏ နာမည်အတိုဖြစ်သည်။<ref name="Yue-Hashimoto">{{harvnb|Yue-Hashimoto|1972|page=1}}</ref> ဗီယက်နမ်ဆိုသော စကားလုံးအား ၁၆ ရာစုနှစ်က ကဗျာတစ်ပုဒ်တွင် စတင်သုံးနှုန်းထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ ထို့ပြင် ၁၆ ရာစုနှင့် ၁၇ ရာစု အတွင်း ထွင်းထုခဲ့သော ကျောက်စာတိုင် ၁၂ တိုင်တွင်လည်း သုံးနှုန်းထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ ထို့ပြင် ၁၅၅၈ ခုနှစ်က စတင်တည်ထားခဲ့သော ဟိုင်ဖုန်းမြို့မှ ဘောင်လန်ဘုရားတွင်လည်း တွေ့ရသည်။ ၁၈၀၂ ခုနှစ်တွင် ငုယင်ဖွတ်အန်း မှ ငုယင်မင်းဆက်ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး တည်ထောင်ပြီး ဒုတိယမြောက်နှစ်တွင် [[ချင်မင်းဆက်]] ဧကရာဇ် ကျားချင် မှ ၎င်းအား နမ်ဗီယက်/နမ်ယူး ဘုရင် အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးရန် ပန်ကြားခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ချင်မင်းဆက် အရာရှိများက နမ်ဗီယက်/နမ်ယူး ဆိုသော အမည်တွင် တရုတ်နိုင်ငံမှ ကွမ်းရှိပြည်နယ် နှင့် [[ကွမ်တုန်းပြည်နယ်]] များလည်း ပါဝင်ပြီး ငုယင်ဖွတ်အန်း၏ ဒေသမှာ ယခင်က ကျောင်းရှီဒေသဖြစ်သော အန်နမ် ဒေသသာလျှင် ဖြစ်သဖြင့် နမ်ဗီယက်/နမ်ယူး ဘုရင် အဖြစ် မသတ်မှတ် နိုင်ကြောင်း ထောက်ပြ ပြောဆိုခဲ့ပြီး ထို့အတွက် ၎င်းတို့၏ နိုင်ငံအား ယူးနန်/ ဗီယက်နမ်ဟု သတ်မှတ် ပေးခဲ့သည်။<ref>《嘉庆重修一统志》卷五五三</ref> ၁၈၀၄ ခုနှစ် မှ ၁၈၁၃ ခုနှစ် အတွင်းတွင် ကျားလုံ ဧကရာဇ်မှ ထိုအမည်အား တရားဝင် သုံးစွဲခဲ့သည်။ ထိုအမည်အား ၂၀ရာစု အစောပိုင်းတွင် ဖန်ဗွိုင်းချောင် ရေးသားသော ဗီယက်နမ်၏ ပျောက်ဆုံးနေသော သမိုင်းကြောင်း စာအုပ်တွင် ပြန်လည်ဖော်ထုတ်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဗီယက်နမ် မျိုးချစ် ပါတီမှ ဆက်လက်သုံးစွဲခဲ့သည်။<ref name="Tonnesson117">{{harvnb|Tonnesson|Antlov|1996|page=117}}</ref> ၁၉၄၅ ခုနှစ် အထိ နိုင်ငံ၏ အမည်ကို အန်နမ် ဟု သုံးစွဲခဲ့ပြီး ဟူးမြို့ရှိ တော်ဝင်အစိုးရနှင့် ဟနွိုင်းရှိ ဗီယက်မင်း အစိုးရ ၂ ရပ်စလုံးမှ ထို အချိန်မှစ၍ ဗီယက်နမ်ဟု ပြောင်းလဲ ခေါ်ဝေါ် သုံးစွဲခဲ့ကြသည်။<ref name="autogenerated1">{{harvnb|Tonnesson|Antlov|1996|page=126}}</ref> == သမိုင်း == ===သမိုင်းမတင်မီခေတ် နှင့် ရှေးခေတ်သမိုင်း=== [[File:Trong dong Dong Son Guimet.jpg|thumb|left|ဒေါင်ဆမ် ကြေးစည်၊ ဘီစီ ၈၀၀ ခုနှစ်]] ရှေးဟောင်းသုတေသန တူးဖော်မှုများ အရ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် [[ကျောက်ခေတ်လယ်]]မှ အစပြု၍ လူတို့နေထိုင်သော အထောက်အထားများ တွေ့ရှိရသည်။ လန်ဆွန်းပြည်နယ် နှင့် ငဲ့အန်း ပြည်နယ်တို့ရှိ ဂူများ အတွင်းတွင် ဘီစီ ၅၀၀,၀၀၀ ခန့်မှ ဟိုမိုအီရပ်တပ်စ် တို့၏ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။ <ref>[http://voices.yahoo.com/the-human-migration-homo-erectus-ice-age-3357450.html "The Human Migration: ''Homo erectus'' and the Ice Age"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121112203432/http://voices.yahoo.com/the-human-migration-homo-erectus-ice-age-3357450.html |date=12 November 2012 }}. Yahoo!. 27 May 2009. Retrieved 24 January 2013.</ref> အရှေ့တောင်အာရှတွင် ရှေးအကျဆုံး ဟိုမိုဆေးပီးယန်း (လူ) ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းအား ပလိုင်စတိုဆင်း ခေတ်လယ်တွင် တွေ့ရှိရပြီး သွားအပိုင်းအစများကို သန်အွမ် နှင့် ဟန်းဟမ် မှ တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။ <ref>Kha and Bao, 1967; Kha, 1975; Kha, 1976; Long et al., 1977; Cuong, 1985; Ciochon and Olsen, 1986; Olsen and Ciochon, 1990.</ref> ပလိုင်စတိုဆင်း ခေတ်နှောင်းမှ ဟိုမိုဆေးပီးယန်းတို့၏ သွားများကိုမူ ဒေါင်ကန်ဒေသတွင် တွေ့ရှိရကာ <ref name=Cuong1986>Cuong, 1986.</ref> ဟိုလိုဆင်းခေတ်ဦးမှ သွားများကိုမူ မိုင်ဒဒျူး <ref name=Cuong1986/>၊ လန်ဂေါင်း <ref>Colani, 1927.</ref> နှင့် ကွမ် ဒေသတို့တွင် တွေ့ရှိရသည်။ <ref>Demeter, 2000.</ref> ဘီစီ ၁၀၀၀ ခုနှစ်ခန့်တွင် မားမြစ် နှင့် မြစ်နီမြစ်တို့၏ ရေလွှမ်းလွင်ပြင် ဒေသများ အတွင်း ဆန်စပါး စိုက်ပျိုးမှု နှင့် ကြေးသွန်းမှု ထွန်းကားလာရာမှ ဒေါင်ဆမ် ယဉ်ကျေးမှု ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက် လာခဲ့သည်။ ဒေါင်ဆမ်တို့၏ စည် မှာ ထင်ရှားသော အမှတ်အသား တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်တွင် အစောပိုင်း ဗီယက်နမ် ပြည်ထောင်များ ဖြစ်သော ဗန်းလန်ပြည် နှင့် အောလပ်စ် ပြည်တို့ စတင်ပေါ်ထွန်းလာခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ ယဉ်ကျေးမှု၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုမှာ ပင်လယ်ပိုင်း အရှေ့တောင်အာရှ အပါအဝင် အခြားသော အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသများ သို့ ဘီစီ ပထမ ထောင်စုနှစ် အတွင်း ပျံ့နှံ့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။<ref>[http://www.littlevietnamtours.com.vn/about_vietnam/vietnam_culture/dong_son_culture.php "Dong Son culture"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130426081801/http://www.littlevietnamtours.com.vn/about_vietnam/vietnam_culture/dong_son_culture.php |date=26 April 2013 }}. LittleVietnamTours.com.vn. Retrieved 28 January 2013.</ref><ref>Nola Cooke, Tana Li, James Anderson (2011). ''The Tongking Gulf Through History''. p.46: "Nishimura actually suggested the Đông Sơn phase belonged in the late metal age, and some other Japanese scholars argued that, contrary to the conventional belief that the Han invasion ended Đông Sơn culture, Đông Sơn artifacts, ..."</ref><ref>Vietnam Fine Arts Museum (2000). "... the bronze cylindrical jars, drums, Weapons and tools which were sophistically carved and belonged to the World famous Đông Sơn culture dating from thousands of years; the Sculptures in the round, the ornamental architectural Sculptures ..."</ref> ===ဗီယက်နမ် ဘုရင်ခေတ်=== ဗီယက်နမ် နိုင်ငံတွင် ဗန်းလန် ဟု သိကြသော ဟုန်ဘုရင်တို့၏ ဟုန်ဘန်းမင်းဆက်သည် ဗီယက်နမ်တို့၏ ပထမဆုံး နိုင်ငံဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။ ဘီစီ ၂၅၇ ခုနှစ်တွင် နောက်ဆုံး ဟုန်ဘုရင်အား သပ်ဖန် မှ အနိုင်ယူခဲ့ပြီး လပ်စ်ဗီယက် နှင့် အောဗီယက်လူမျိုးတို့ကို ပူးပေါင်းကာ အောလပ်စ်နိုင်ငံ အဖြစ် ထူထောင်ခဲ့ကာ အန်းဒုန်ဗွန်းဟူသော ဘွဲ့အမည်ကို ခံယူခဲ့သည်။ ဘီစီ ၂၀၇ ခုနှစ်တွင် တရုတ် စစ်ဗိုလ်ချုပ် ကျောင်တျို မှ အန်းဒုန်းဗွန်းအား အနိုင်ရခဲ့ပြီး အောလပ်စ်နိုင်ငံအား နန်ယူးဒေသအတွင်း သွတ်သွင်းခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ဘီစီ ၁၁၁ ခုနှစ် ဟန်-နန်ယူးစစ်ပွဲ အပြီးတွင် နန်ယူးသည် တရုတ်ဟန်မင်းဆက်၏ အင်ပါယာ အတွင်းသို့ သွတ်သွင်း ခံခဲ့ရသည်။ [[File:Vietnam territorial expansion (900–1760 AD).gif|thumb|190px|တောင်ပိုင်း (နန်းတျန်) အား အောင်မြင်မှုကို ပြသော ဗီယက်နမ် မြေပုံ ၁၀၆၉-၁၇၅၇ {{legend|#ffdd00|၉၀၀}} {{legend|#ffff88|၁၁၀၀}} {{legend|#bbff88|၁၄၇၅}} {{legend|#66ff66|၁၆၅၀}} {{legend|#bbbbff|၁၇၆၀}} ]] နောင် နှစ်ထောင်ပေါင်းများစွာ အတွင်းတွင် ယခု ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းသည် တရုတ်တို့၏ အုပ်ချုပ်မှု အောက်တွင်သာ ရှိနေခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=http://asia.msu.edu/seasia/Vietnam/History/chinesecolonization.html|title=Chinese Colonization (200BC – 938AD)|publisher=Asia.msu.edu|accessdate=28 April 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070825192025/http://www.asia.msu.edu/seasia/Vietnam/History/chinesecolonization.html|archivedate=25 August 2007}}</ref> အစောပိုင်း လွတ်မြောက်ရေး လှုပ်ရှားမှုများ ဖြစ်သော ထရွန်းညီအစ်ကိုများ၏ လှုပ်ရှားမှု နှင့် လေဒီထရူးတို့၏ လှုပ်ရှားမှုများမှာ တဒင်္ဂသာလျှင် အောင်မြင်ခဲ့သော်လည်း ဗန်ရွှန်းဟု အမည်တွင်သော အစောပိုင်း လိုင်မင်းဆက်မှာမူ အေဒီ ၅၄၄ ခုနှစ်မှ ၆၀၂ ခုနှစ်အထိ လွတ်လပ်စွာ တည်ရှိနိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.easyrider.vn/contents.php?ids=144|title=Country's Official Name|publisher=Easy Riders Vietnam|accessdate=18 July 2013|archivedate=9 November 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131109220805/http://www.easyrider.vn/contents.php?ids=144}}</ref> ၁၀ ရာစု အစောပိုင်းတွင်မူ ခွပ်မိသားစု ၏ အုပ်ချုပ်မှု အောက်တွင် ကိုင်ပိုင် အုပ်ချုပ်ခွင့် ရရှိခဲ့သော်လည်း အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် နိုင်ငံအဖြစ် မရရှိခဲ့ပေ။ အေဒီ ၉၃၈ ခုနှစ်တွင် ဗီယက်နမ် ပဒေသရာဇ် ငိုကူရင် သည် တရုတ် တောင်ပိုင်းဟန်ပြည်နယ်၏ တပ်များကို ဗတ်ဒန်းမြစ်တိုက်ပွဲတွင် အနိုင်တိုက်ခဲ့ပြီး တရုတ်တို့၏ အုပ်စိုးမှု အောက်တွင် နှစ်ပေါင်း တစ်ထောင်ကျော် နေထိုင်ခဲ့ရမှ လွတ်လပ်ရေး အပြည့်အဝ ရရှိခဲ့သည်။ <ref>{{cite news |url=http://vietnamnews.vnagency.com.vn/showarticle.php?num=04SUN220106 |title=Spears offer insight into early military strategy |publisher=Viet Nam News |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090304011202/http://vietnamnews.vnagency.com.vn/showarticle.php?num=04SUN220106 |archivedate=4 March 2009 |date=22 January 2006}}</ref> နိုင်ငံ၏ အမည်အား ဒိုင်းဗီယက် (မဟာ ဗီယက်) ဟု ပြောင်းလဲ မှည့်ခေါ်ခဲ့ပြီး လိုင်မင်းဆက် နှင့် ထရန်မင်းဆက်တို့၏ အောက်တွင် ရွှေရောင်လွှမ်းသော နေ့ရက် များကို ဖြတ်သန်းနိုင်ခဲ့သည်။ ထရန်မင်းဆက်၏ အုပ်စိုးမှု အောက်တွင် ဒိုင်းဗီယက်တို့သည် မွန်ဂိုတို့၏ ကျူးကျော်မှု သုံးကြိမ်ကို တွန်းလှန်နိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=http://countrystudies.us/vietnam/9.htm |title=The Trần Dynasty and the Defeat of the Mongols |publisher=Countrystudies.us |accessdate=28 April 2010}}</ref> ထိုအတောအတွင်း၌ ဗုဒ္ဓဘာသာ ထွန်းကားလာခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော် ဘာသာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဟိုးမင်းဆက် ပြုတ်ကျခဲ့သော ၁၄၀၆-၇ ခုနှစ် မင်း-ဟိုး စစ်ပွဲ နောက်ပိုင်းတွင် ဗီယက်နမ်တို့သည် ခဏတာမျှ လွတ်လပ်ရေး ဆုံးရှုံးခဲ့ပြီး တရုတ် မင် မင်းဆက်၏ အုပ်စိုးမှုကို ခံခဲ့ရသော်လည်း လဲ မင်းဆက်ကို တည်ထောင်ခဲ့သူ လဲလွိုင်မှ ဗီယက်နမ် လွတ်လပ်ရေးကို ပြန်လည် ရယူခဲ့သည်။ ဗီယက်နမ်မင်းဆက်များသည် ၁၅ ရာစု လဲ မင်းဆက် လက်ထက်တွင် အထွဋ်အထိပ်သသို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး အထူးသဖြင့် လဲဧကရာဇ် လဲသန်တောင် (၁၄၆၀-၁၄၉၇)၏ လက်ထက်တွင် ဖြစ်သည်။ ၁၁ ရာစုနှင့် ၁၈ ရာစု ကြားတွင် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံသည် နမ်တျန် (တောင်ပိုင်းသို့ချဲ့ထွင်ခြင်း) အမည်ရသော အစီအစဉ်ဖြင့် တောင်ပိုင်းသို့ ချဲ့ထွင်ခဲ့ပြီး <ref>{{cite web|url=http://countrystudies.us/vietnam/11.htm |title=The Lê Dynasty and Southward Expansion |publisher=Countrystudies.us|accessdate=28 April 2010}}</ref> နောက်ဆုံးတွင် ချန်ပါပြည် နှင့် ခမာ အင်ပိုင်ယာ၏ တစိတ်တပိုင်းကို အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web |url=http://www.ancientworlds.net/aw/Article/549713 |title=The Kingdom of Champa |publisher=Ancientworlds.net |accessdate=28 April 2010 |archive-date=11 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511081540/http://www.ancientworlds.net/aw/Article/549713 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.cpamedia.com/history/cham_survivors/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100110131508/http://www.cpamedia.com/history/cham_survivors/ |archivedate=10 January 2010 |title=The Chams: Survivors of a Lost Civilisation |publisher=Cpamedia.com |accessdate=28 April 2010}}</ref> ၁၆ ရာစု နောက်ပိုင်းတွင် လူထု အုံကြွမှုများ နှင့် မကြာခဏ ဖြစ်ပွားသော နိုင်ငံရေး ပဋိပက္ခများက ဗီယက်နမ်နိုင်ငံကို လွှမ်းခြုံထားခဲ့သည်။ ပထမပိုင်းတွင် တရုတ်တို့ ထောက်ခံသော မက် မင်းဆက်က လဲ မင်းဆက်၏ အာဏာကို စိန်ခေါ်ခဲ့သည်။ မက် မင်းဆက် အား နှိမ်နှင်းပြီးနောက် လဲ မင်းဆက်ကို အမည်အားဖြင့် ပြန်လည် အသက်သွင်းခဲ့သော်လည်း အာဏာမှာ မြောက်ပိုင်းရှိ ထရင်း ပဒေသရာဇ်များ နှင့် တောင်ပိုင်းရှိ ငုယင် ပဒေသရာဇ် တို့ထံတွင် ကွဲပြားစွာ ရှိနေခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် နှစ် ၄၀ ကျော်မျှ ပြည်တွင်းစစ် အဖြစ် တိုက်ခိုက်နေခဲ့ပြီး ၁၆၇၀ ခုနှစ်များတွင် တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ရရှိခဲ့သည်။ ထို အချိန်အတွင်း ငုယင်တို့သည် ဗီယက်နမ်တောင်ပိုင်းကို မဲခေါင်မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဒေသသို့ ချဲ့ထွင်ခဲ့ပြီး အလယ်ပိုင်း ကုန်းမြင့် နှင့် ခမာတို့၏ မြေများကို မဲခေါင် မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဒေသ အတွင်း သွတ်သွင်းခဲ့သည်။ နိုင်ငံအတွင်း ကွဲပြားနေမှုများသည် တေးရွှန်း ညီအကိုများမှ မင်းဆက် အသစ်ကို တည်ထောင်ပြီးနောက်တွင် အပြီးသတ်သွားခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၎င်းတို့၏ အုပ်ချုပ်မှုမှာ ကြာရှည်မခံခဲ့ပေ။ ၎င်းတို့အား ငုယင် ပဒေသရာဇ်တို့၏ အကြွင်းအကျန်ဖြစ်သော ငုယင်အန်း မှ ပြင်သစ်တို့၏ အကူအညီဖြင့် အနိုင်ယူ ခဲ့သည်။<ref>[https://books.google.com/books?id=qFTHBoRvQbsC&pg=PA723&dq=Puymanel&lr=&sig=ACfU3U0QtLHIsVz76dH6VpFbsBYgm8FA8Q ''Colonialism'' by Melvin Eugene Page and Penny M. Sonnenburg] via Google Books. p.723. Retrieved 24 October 2012.</ref> ငုယင်အန်းသည် ဗီယက်နမ်ကို ပေါင်းစည်းခဲ့ပြီး ငုယင်မင်းဆက်ကို တည်ထောင်ခဲ့ကာ ဂျားလောင်း အမည်ဖြင့် အုပ်စိုးခဲ့သည်။ ===၁၈၆၂-၁၉၄၅ ပြင်သစ် အင်ဒိုချိုင်းနား=== [[File:Indochine française (1913).jpg|thumb|left|၁၉၁၃ ခုနှစ် ပြင်သစ် အင်ဒိုချိုင်းနား]] ပြင်သစ်တို့မှ ကက်သလစ် စစ်သွေးကြွတို့၏ အကူအညီဖြင့် ၁၈၅၉ ခုနှစ်မှ ၁၈၈၅ ခုနှစ် အတွင်း ရရှိခဲ့သော ဆက်တိုက် စစ်ရေး အောင်မြင်မှုများကြောင့် ဗီယက်နမ်တို့၏ လွတ်လပ်ရေး ယုတ်လျော့လာခဲ့သည်။ ၁၈၆၂ ခုနှစ်တွင် တောင်ပိုင်း သုံးပုံ တစ်ပုံသည် ပြင်သစ်တို့၏ ကိုလိုနီ ဖြစ်သော ကိုချင်ချိုင်းနား ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၈၈၄ ခုနှစ်သို့ ရောက်သော အခါတွင် တစ်နိုင်ငံလုံးသည် ပြင်သစ်လက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့ပြီး ဗီယက်နမ် အလယ်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းတို့ကို အန်နမ် အစောင့်အရှောက်ခံနယ်မြေ နှင့် တွန်ကင် အစောင့်အရှောက်ခံနယ်မြေဟူ၍ ပြင်သစ် အစောင့်အရှောက်ခံ နယ်မြေ နှစ်ခု အဖြစ် ခွဲခြားထားခဲ့သည်။ ထိုဗီယက်နမ် နယ်မြေ ၃ ခု တို့အား ပြင်သစ် အင်ဒိုချိုင်းနား ပြည်ထောင်စု အဖြစ် ၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် တရားဝင် ပေါင်းစည်းခဲ့သည်။ ပြင်သစ်တို့၏ အုပ်ချုပ်မှုသည် ဗီယက်နမ် လူ့အဖွဲ့အစည်း အတွင်း ထင်ရှားသော နိုင်ငံရေး နှင့် ယဉ်ကျေးမှုအပြောင်းအလဲများကို ဖြစ် ပေါ်စေခဲ့သည်။ အနောက်တိုင်းပုံစံ ခေတ်မီ ပညာရေးစနစ်ကို ဖော်ဆောင်ခဲ့ပြီး ရိုမန်ကက်သလစ် ဘာသာကို ကျယ်ပြန့်စွာ ဖြန့်ဖြူးခဲ့သည်။ အင်ဒိုချိုင်းနားတွင် လာရောက် နေထိုင်ကြသော ပြင်သစ် အများစုမှာ ကိုချင်ချိုင်းနားတွင် စုစည်းနေခဲ့ပြီး အထူးသဖြင့် ဆိုင်းဂုံ ဒေသတွင် ဖြစ်သည်။ <ref>[http://cgsc.leavenworth.army.mil/carl/docrepository/FrenchAlgeria.pdf "French Counterrevolutionary Struggles: Indochina and Algeria" (PDF)]{{Dead link|date=December 2020 }}. United States Military Academy. 1968. Retrieved 6 July 2013.</ref> ဆယ်စုနှစ် တစ်ခုမျှ ပြင်သစ်တို့၏ အုပ်ချုပ်မှုကို ပုန်ကန်ခဲ့သော ဘုရင့် သစ္စာခံတို့၏ ခန်ဗူအန်း လှုပ်ရှားမှုမှာ ၁၈၉၀ ခုနှစ်များတွင် ကျရှုံးခဲ့သည်။ ထိုအတော အတွင်းတွင် ခန်ဗူအန်း ပြောက်ကျား တို့သည် ဗီယက်နမ် ခရစ်ယာန် လူဦးရေ၏ ၃ ပုံ ၁ ပုံ ခန့်မျှကို သတ်ဖြတ် ခဲ့သည်။ <ref>Fourniau, Annam–Tonkin, pp. 39–77</ref> ဆေးရွက်ကြီး၊ မဲနယ်၊ လက်ဖက် နှင့် ကော်ဖီ တင်ပို့မှုတို့ကို တိုးမြှင့်ရန် အတွက် စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်ရေးကို မြှင့်တင်ခဲ့သော်လည်း ပြင်သစ်တို့သည် ဗီယက်နမ်တို့ တောင်းဆိုသော ကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်မှုနှင့် လူထုအခွင့်အရေးများကို လျစ်လျူရှုထားခဲ့သည်။ အမျိုးသားရေးဆိုင်ရာ နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှုများ မကြာမီတွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး လွတ်လပ်ရေးအတွက် တိုက်ပွဲဝင်သော သို့မဟုတ် တောင်းဆိုသော ဖန်ဘိုချော၊ ဖန်ချူထရင်း၊ ဖန်ဒင်ဖုံ၊ ဧကရာဇ် ဟမ်ငိ နှင့် [[ဟိုချီမင်း]] အစရှိသော ခေါင်းဆောင်များ ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၁၉၃၀ ခုနှစ် ဗီယက်နမ် မျိုးချစ်ပါတီ၏ ယန်ဘိုင်း သူပုန်ထမှုအား ပြင်သစ်တို့က အလွယ်တကူ နှိမ်နင်း နိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.executedtoday.com/2013/06/17/1930-13-viet-nam-quoc-dan-dang-cadres-for-the-yen-bai-mutiny/|title=1930: 13 Viet Nam Quoc Dan Dang cadres, for the Yen Bai mutiny|publisher=ExecutedToday.com|date=17 June 2013|accessdate=6 July 2013|archive-date=29 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210129215246/http://www.executedtoday.com/2013/06/17/1930-13-viet-nam-quoc-dan-dang-cadres-for-the-yen-bai-mutiny/}}</ref> ပြင်သစ်တို့သည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ဖြစ်သည် အထိ ၎င်းတို့၏ ကိုလိုနီ နယ်မြေများကို အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခဲ့သော်လည်း ပစိဖိတ်စစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားသည်မှ အစပြု၍ ဂျပန်တို့သည် ပြင်သစ် အင်ဒိုချိုင်းနားအား ၁၉၄၀ တွင် ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ဂျပန် အင်ပိုင်ယာအား ၏ တပ်များကို ဗီယက်နမ်တွင် တပ်စွဲခွင့် ပေးခဲ့ရပြီး ဂျပန်တို့မှ ဗီရှီပြင်သစ် ထောက်ခံသူတို့အား ၎င်းတို့၏ ကိုလိုနီ အုပ်ချုပ်ရေးကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ခွင့် ပေးခဲ့သည်။ ဂျပန်တို့သည် ၎င်းတို့၏ စစ်ဆင်ရေးများကို ထောက်ပံ့ရန်အတွက် ဗီယက်နမ်တို့၏ သဘာဝ အရင်းအမြစ်များကို အသုံးချခဲ့ပြီး တဖြည်းဖြည်းနှင့် ၁၉၄၅ခုနှစ် မတ်လတွင် တစ်နိုင်ငံလုံးကို လုံးဝ သိမ်းပိုက်ခဲ့ကာ ၁၉၄၅ခုနှစ်တွင် လူ ၂ သန်းကျော် သေဆုံးစေခဲ့သော ဗီယက်နမ် ဒုဗ္ဘိက္ခန္တာရကပ် ဆိုက်ရောက်စေခဲ့သည်။<ref name="Hirschman"/> ===၁၉၄၆-၅၄ ပထမ အင်ဒိုချိုင်းနား စစ်ပွဲ=== [[File:First Indochina War map 1954 de.svg|thumb|right|၁၉၅၄ ခုနှစ် အဆုံးပိုင်း ပထမအင်ဒိုချိုင်းနား စစ်ပွဲ အခြေအနေ<br />Legend:<br />{{Legend|#ff6a00|ဗီယက်မင်းတို့ ထိန်းချုပ်ထားသော ဒေသများ}} {{Legend|#800080|ပြင်သစ်တို့ ထိန်းချုပ်ထားသော ဒေသများ}} {{Legend|#00000|ဗီယက်မင်း ပြောက်ကျားတို့ တပ်စွဲထားသော/တိုက်ခိုက်နေသော နေရာများ}}]] ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် မာ့က်ခ်စ်ဝါဒ-လီနင်ဝါဒ စွဲကိုင်ထားသော တော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင် ဟိုချီမင်း၏ ဦးဆောင်မှု ဖြင့် ဗီယက်မင်းဟု ခေါ်သော ကွန်မြူနစ် နှင့် အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး လှုပ်ရှားမှု ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ဟိုချီမင်းသည် ဗီယက်နမ်အား ပြင်သစ်တို့ထံမှ လွတ်လပ်ရေး ရရန်နှင့် ဂျပန်တို့၏ ကျူးကျော်မှု အဆုံးသတ်ရန် ဦးတည် လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ ဂျပန်တို့ စစ်ရှုံးပြီး ဗီယက်နမ်ရှိ ၎င်းတို့၏ ရုပ်သေးအစိုးရ ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ပြုတ်ကျပြီးနောက် ဗီယက်မင်းတို့သည် ဟနွိုင်းမြို့ကို သိမ်းပိုက်၍ ယာယီအစိုးရ အဖြစ် စက်တင်ဘာလ ၂ ရက်နေ့တွင် လွတ်လပ်ရေး ကြေညာခဲ့သည်။ ထိုနှစ် အတွင်းမှာပင် ပြင်သစ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ ယာယီအစိုးရအဖွဲ့မှ ပြင်သစ် အရှေ့ဖျားစူးစမ်းရှာဖွေရေးတပ်ဖွဲ့အား ကိုလိုနီအုပ်ချုပ်ရေးကို ပြန်လည် အသက်သွင်းရန် စေလွှတ်ခဲ့သဖြင့် ၁၉၄၆ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် ဗီယက်မင်းတို့မှ ပြင်သစ်တို့အား ပြောက်ကျားစစ်ဆင်ရေးဖြင့် စတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://parallelnarratives.com/vietnam-notebook-the-first-indochina-war-early-years-1946-1950/|title=Vietnam Notebook: First Indochina War, Early Years (1946–1950)|publisher=Parallel Narratives|accessdate=25 July 2013}}</ref> ထို့အတွက် ဖြစ်ပေါ်လာသော ပထမ အင်ဒိုချိုင်းနားစစ်သည် ၁၉၅၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ အထိ ကြာမြင့်ခဲ့သည်။<ref>[http://coombs.anu.edu.au/%7Evern/van_kien/declar.html Declaration of Independence, Democratic Republic of Vietnam (2 September 1945)]. Vietnam Documents. Retrieved 15 October 2012.</ref> ပြင်သစ်နှင့် ၎င်းတို့၏ ဗီယက်နမ် သစ္စာခံတို့အား ၁၉၅၄ ဒျန်ဗျန်ဖူး တိုက်ပွဲ၌ အနိုင်ရခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ကျင်းပသော ဂျီနီဗာ ကွန်ဖရင့်တွင် ဟိုချီမင်းသည် အသာစီးရသော အခြေအနေမှ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး အတွက် ဆွေးနွေးနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ် ဂျီနီဗာ သဘောတူညီချက်အရ ကိုလိုနီ အုပ်ချုပ်ရေးကို အဆုံးသတ်ခဲ့ပြီး ပြင်သစ် အင်ဒိုချိုင်းနားအား ဖျက်သိမ်းခဲ့ကာ ထိုမှ တဆင့် ပြင်သစ် သစ္စာခံတပ်နှင့် ကွန်မြူနစ်တို့အား မြောက်လတ္တီကျု ၁၇ ဒီဂရီတွင် စစ်ပွဲကင်းမဲ့ဇုံ အဖြစ် နှစ်ပိုင်း ပိုင်းခြားထားခဲ့သည်။ ထိုသို့ ခွဲခြမ်းပြီးနောက် မြောက်ပိုင်းတွင် ဟိုချီမင်း၏ ဗီယက်နမ် ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံ နှင့် တောင်ပိုင်းတွင် ဘောင်ဒိုင်းဧကရာဇ်၏ ဗီယက်နမ် နိုင်ငံ ဟူ၍ နိုင်ငံ ၂ ခု ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ရက် ၃၀၀ အတွင်း လွတ်လပ်စွာ ရွှေ့ပြောင်းခွင့်ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သဖြင့် ၁ သန်းနီးပါးခန့်ရှိသော အထူးသဖြင့် ကက်သလစ် ဘာသာဝင် ဖြစ်သော မြောက်ပိုင်းသားများ ကွန်မြူနစ်တို့၏ ဖိနှိပ်ခံရမည်ကို ကြောက်ရွံ့သဖြင့် တောင်ပိုင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ကြသည်။ <ref>{{cite web|url=http://econlog.econlib.org/archives/2012/07/vietnams_300_da.html|title=Vietnam's 300 Days of Open Borders: Operation Passage to Freedom|publisher=Library of Economics and Liberty|date=3 July 2012|accessdate=12 July 2013}}</ref> ဂျီနီဗာ သဘောတူညီချက်အရ ဗီယက်နမ်အား ၂ ပိုင်းကန့်ခြင်းမှာ အမြဲတမ်းအတွက် မရည်ရွယ်ဘဲ ၁၉၅၆ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲ အပြီးတွင် ပြန်လည်ပေါင်းစည်းရန် သဘောတူထားခဲ့သည်။ <ref name="ClemsonEdu">{{cite web|url=http://www.clemson.edu/caah/history/FacultyPages/EdMoise/viet4.html|title=The Geneva Accords|author=Moïse, Edwin |publisher=Clemson University|date=4 November 1998|accessdate=12 July 2013}}</ref>သို့သော်လည်း ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ် ငိုဒင်းဒရိန် မှ ၎င်းနှင့် ညီအစ်ကို တော်စပ်သူ ငိုဒင်းနူ ဦးစီးကျင်းပသော မသမာသည့် ဆန္ဒခံယူပွဲဖြင့် ဘောင်ဒိုင်းအား ဖြုတ်ချခဲ့ပြီး မိမိဘာသာ ဗီယက်နမ် သမ္မတနိုင်ငံ၏ သမ္မတ အဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.clemson.edu/caah/history/FacultyPages/EdMoise/viet5.html|title=The Aftermath of Geneva, 1954–1961|author=Moïse, Edwin |publisher=Clemson University|date=4 November 1998|accessdate=12 July 2013}}</ref> ===၁၉၅၄-၇၅ ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲ=== {{Main|ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲ}} [[File:Defoliation agent spraying.jpg|thumb|left|၁၉၆၉ခုနှစ် အမေရိကန် ဟယ်လီကော်ပတာ တစ်စင်းမှ မဲခေါင်မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတွင် ရွက်ကြွေဆေး (လိမ္မော်ရောင် အေးဂျင့် ဖြစ်နိုင်သည်) ဖျန်းနေစဉ်)]] ဟနွိုင်းအစိုးရကို ထောက်ခံသော ဗီယက်ကောင်းတို့က ၁၉၅၀ ခုနှစ်များ၏ နှောင်းပိုင်းတွင် ဒျမ် အစိုးရကို ဖြုတ်ချရန် အတွက် ပြောက်ကျားစစ်ကို စတင် ဆင်နွှဲခဲ့သည်။ <ref name="USvietAnalysis">''The United States in Vietnam – An Analysis in Depth of America's Involvement in Vietnam''. George McTurnin Kahin and John W. Lewis (1967). Delta Books.</ref> ၁၉၅၃ မှ ၁၉၅၆ အတွင်း မြောက်ဗီယက်နမ် အစိုးရသည် လယ်ယာမြေ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့တွင် မြေငှားခ လျှော့ချရေး နှင့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးတို့ ပါဝင်ကာ ထို့အတွက်ကြောင့် ထင်ရှားသိသာသော နိုင်ငံရေး ဖိနှိပ်မှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ လယ်ယာမြေ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး ကာလအတွင်း မြောက်ဗီယက်နမ် မျက်မြင်သက်သေတို့၏ အဆိုအရ ကျေးရွာနေ လူဦးရေ ၁၆၀ တွင် တစ်ယောက်မျှ အသတ်ခံခဲ့ရပြီး တစ်နိုင်ငံလုံး အတိုင်းအတာဖြင့် တွက်ကြည့်မည် ဆိုပါက လူ ၁၀၀,၀၀၀ ခန့် အထိ သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်ဟု မှန်းဆနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ ထို စစ်ဆင်ရေးမှာ မြစ်နီ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတွင် အများဆုံး ဖြစ်ပွားခဲ့သဖြင့် ပညာရှင်အများစုက အနည်းဆုံး ၅၀,၀၀၀ ခန့်မျှ အသတ်ခံရမည်ဟု လက်ခံခဲ့ကြသည်။ <ref>{{cite book|last=Turner|first=Robert F.|title=Vietnamese Communism: Its Origins and Development|year=1975|publisher=Hoover Institution Publications|isbn=978-0817964313|p=143}}</ref><ref>cf. Gittinger, J. Price, [http://www.jstor.org/discover/10.2307/3024603?uid=3739656&uid=2134&uid=367529391&uid=2&uid=70&uid=3&uid=367529381&uid=3739256&uid=60&sid=21101618662091 "Communist Land Policy in Viet Nam"], ''Far Eastern Survey'', Vol. 29, No. 8, 1957, p. 118.</ref><ref>{{cite book|last=Courtois|first=Stephane et al.|title=The Black Book of Communism|publisher=Harvard University Press|year=1997|isbn=978-0-674-07608-2|page=569}}</ref><ref>Dommen, Arthur J. (2001), ''The Indochinese Experience of the French and the Americans'', Indiana University Press, p. 340, gives a lower estimate of 32,000 executions.</ref> သို့သော်လည်း ဗီယက်နမ် နှင့် ဟန်ဂေရီတို့၏ ကန့်သတ်စာရွက်စာတမ်းများကို ကန့်သတ် အဆင့်မှ အများသို့ ထုတ်ပြန်သည့် အခါတွင်မူ သတ်ဖြတ်မှုများမှာ ထိုအချိန်က သတင်းရခဲ့သော အရေအတွက်ထက် အလွန်ပင် နည်းပါးလျက် ရှိပြီး ၁၃,၅၀၀ ကျော်မျှ ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်း ရသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.lib.washington.edu/southeastasia/vsg/elist_2007/Newly%20released%20documents%20on%20the%20land%20reform%20.html|title=Newly released documents on the land reform|work=Vietnam Studies Group|accessdate=2016-07-15|quote='''Vu Tuong''': There is no reason to expect, and no evidence that I have seen to demonstrate, that the actual executions were less than planned; in fact the executions perhaps exceeded the plan if we consider two following factors. First, this decree was issued in 1953 for the rent and interest reduction campaign that preceded the far more radical land redistribution and party rectification campaigns (or waves) that followed during 1954-1956. Second, the decree was meant to apply to free areas (under the control of the Viet Minh government), not to the areas under French control that would be liberated in 1954-1955 and that would experience a far more violent struggle. Thus the number of 13,500 executed people seems to be a low-end estimate of the real number. This is corroborated by Edwin Moise in his recent paper "Land Reform in North Vietnam, 1953-1956" presented at the 18th Annual Conference on SE Asian Studies, Center for SE Asian Studies, University of California, Berkeley (February 2001). In this paper Moise (7-9) modified his earlier estimate in his 1983 book (which was 5,000) and accepted an estimate close to 15,000 executions. Moise made the case based on Hungarian reports provided by Balazs, but the document I cited above offers more direct evidence for his revised estimate. This document also suggests that the total number should be adjusted up some more, taking into consideration the later radical phase of the campaign, the unauthorized killings at the local level, and the suicides following arrest and torture (the central government bore less direct responsibility for these cases, however).|archivedate=20 April 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110420044800/http://www.lib.washington.edu/southeastasia/vsg/elist_2007/Newly%20released%20documents%20on%20the%20land%20reform%20.html}} cf. {{cite journal|last=Szalontai|first=Balazs|title=Political and Economic Crisis in North Vietnam, 1955–56|journal=Cold War History|volume=5|number=4|date=November 2005|pages=395–426}} cf. {{cite book|last=Vu|first=Tuong|url=https://books.google.com/books?id=uZbr9iD1HZ8C&q=15%2C000#v=snippet&q=15%2C000&f=false|title=Paths to Development in Asia: South Korea, Vietnam, China, and Indonesia|publisher=Cambridge University Press|year=2010|isbn=9781139489010|p=103}}</ref> တောင်ပိုင်းတွင်မူ ဒျမ်အစိုးရမှ မြောက်ဗီယက်နမ်တို့၏ အဖျက်အမှောင့် လုပ်ရပ်များ (၁၉၅၆ ခုနှစ် ဗီယက်နမ် အရာရှိ ၄၅၀ ကျော်ကို လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခြင်း အပါအဝင်) ကို တန်ပြန်သည့် အနေနှင့် ကွန်မြူနစ်ဟု သံသယရှိသူ သောင်းဂဏန်းမျှကို ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းပြီး နိုင်ငံရေး ပြုပြင်သင်ကြားရေး အကျဉ်းစခန်းများသို့ ပို့ခဲ့သည်။ ထိုအစီအစဉ်မှာ ရက်စက်သော လုပ်ရပ်ဖြစ်ပြီး ကွန်မြူနစ် မဟုတ်သူ အများအပြား ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်း ခံခဲ့ရသော်လည်း နိုင်ငံအတွင်းရှိ ကွန်မြူနစ်တို့၏ လှုပ်ရှားမှုများကို ထိုအတောအတွင်း ဟန့်တားနိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအစီအစဉ် အတွင်း လူ ၂,၁၄၈ ဦးမျှ သေဆုံးခဲ့ရသည်ဟု မြောက်ဗီယက်နမ်အစိုးရမှ ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite book|last=Turner|first=Robert F.|title=Vietnamese Communism: Its Origins and Development|year=1975|publisher=Hoover Institution Publications|isbn=978-0817964313|pp=174–178}}</ref> ၁၉၆၀ နှင့် ၁၉၆၂ တို့တွင် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုနှင့် မြောက်ဗီယက်နမ်တို့ ကြား ဆိုဗီယက်မှ စစ်ရေး အထောက်အပံ့များ ဆက်လက် ပေးအပ်သွားရန် သဘောတူ စာချုပ်များကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ဒျမ်အစိုးရအား မကျေနပ်သော ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့မှ ဆန္ဒပြမှု အကြီးအကျယ် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ထိုအရေးအခင်းကို အစိုးရမှ အကြမ်းဖက် နှိမ်နင်းခဲ့သည်။ <ref>{{cite book|url=https://books.google.com/?id=qh5lffww-KsC&pg=PA1351&lpg=PA1351&dq=xa+loi+pagoda+raids#v=onepage&q=xa%20loi%20pagoda%20raids&f=false|title=The Encyclopedia of the Vietnam War: A Political, Social, and Military History|editor=Spencer C. Tucker|publisher=ABC-CLIO via Google Books|year=2011|accessdate=14 July 2013|isbn=9781851099610}}</ref> ထို့အတွက်ကြောင့် ဒျမ်အစိုးရနှင့် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုတို့ကြား ဆက်ဆံရေး ပျက်ပြားခဲ့ရကာ နောက်ဆုံး ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် အာဏာသိမ်းမှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ဒျမ်နှင့် နူတို့မှာ လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.gwu.edu/~nsarchiv/NSAEBB/NSAEBB101/|title=JFK and the Diem Coup|publisher=National Security Archive|date=5 November 2003|accessdate=12 July 2013}}</ref> ဒျမ်အစိုးရ နောက်ပိုင်းတွင် ၁၉၆၅ ခုနှစ် အလယ်ပိုင်း လေတပ်ဦးစီးချုပ် ငုယင် ကောင်ကီးနှင့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ငုယင်ဗန်သျူး တို့ အာဏာရယူချိန် အထိ တစ်ဒါဇင် ကျော်မျှရှိသော စစ်အစိုးရ အဆက်ဆက် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ သျူးက ကီးအား ကွက်ကျော်ရိုက်ခဲ့ကာ ၁၉၆၇ ခုနှစ် နှင့် ၁၉၇၁ ခုနှစ် မဲလိမ်မဲခိုးသော ရွေးကောက်ပွဲများဖြင့် ၎င်း၏ အာဏာ ကိုင်စွဲမှုကို ပိုမိုခိုင်မာအောင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.history.com/this-day-in-history/thieu-ky-ticket-wins-national-election|title=This Day in History (Sep 3, 1967): Thieu-Ky ticket wins national election|publisher=History.com|accessdate=26 November 2012}}</ref> ထိုသို့ နိုင်ငံရေး မတည်ငြိမ်မှု များအတွင်း ကွန်မြူနစ်တို့ နေရာယူလာနိုင်ခဲ့သည်။ တောင်ဗီယက်နမ်တွင် ကွန်မြူနစ်တို့၏ ထကြွမှုကို နှိမ်နင်းရာ၌ အကူအညီပေးရန် အတွက် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုမှ စစ်ရေး အကြံပေးများကို စတင်တိုးမြှင့် ကူညီ ခဲ့သည်။ ထိုသို့ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှု အတွက် အမေရိကန် မှ ၁၉၆၄ ခုနှစ် တွန်ကင် ပင်လယ်ကွေ့ အဖြစ်အပျက်ကို အကြောင်းပြခဲ့သည်။ အမေရိကန်တပ်များသည် ၁၉၆၅ မှစ၍ မြေပြင်စစ်ပွဲများတွင် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး အမြင့်ဆုံး အခြေအနေတွင် တပ်သား ၅၀၀,၀၀၀ မျှ ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{cite web |url=http://www.seasite.niu.edu/crossroads/cneher/cn.vietnamwar.htm |title=Vietnam War |publisher=Seasite.niu.edu |accessdate=28 April 2010 |archive-date=7 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170107011840/http://www.seasite.niu.edu/crossroads/cneher/cn.vietnamwar.htm }}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20061006233048/http://www.digitalhistory.uh.edu/database/article_display.cfm?HHID=513 "The War's Costs"]. DigitalHistory.uh.edu. 2006. Retrieved 25 February 2014.</ref>အမေရိကန်တို့က ဝေဟင်မှ ဗုံးများ ဆက်တိုက်ကြဲချခြင်း ကန်ပိမ်းများကိုလည်း လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်အတွင်း တရုတ်နှင့် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုတို့မှ မြောက်ဗီယက်နမ်အား သိသာထင်ရှားသော လက်နက် အကူအညီများ ပေးခဲ့ပြီး စစ်ရေးအကြံပေး ၁၅,၀၀၀ ဦးမျှလည်း အကူအညီ ပေးခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|title=Soviet Aid to North Vietnam|url=http://www.globalsecurity.org/military/world/vietnam/hist-2nd-indochina-ussr.htm|publisher=GlobalSecurity.org|accessdate=12 March 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.militaryhistoryonline.com/20thcentury/articles/chinesesupport.aspx|title=Chinese Support for North Vietnam during the Vietnam War: The Decisive Edge|publisher=Military History Online|year=2008|accessdate=17 April 2013|archive-date=13 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150213214134/http://www.militaryhistoryonline.com/20thcentury/articles/chinesesupport.aspx}}</ref> ကွန်မြူနစ်တပ်များသည် ဗီယက်ကောင်းတို့အား [[လောနိုင်ငံ]] ကို ဖြတ်သွားသော ဟိုချီမင်းလမ်းကြောင်းမှ တဆင့် ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်းများ သယ်ယူ ပို့ဆောင်ပေးခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/travel/2011/jul/28/ho-chi-minh-trail-motorbike|title=Riding Vietnam's Ho Chi Minh Trail|work=The Guardian|date=28 July 2011|accessdate=12 July 2013}}</ref> ကွန်မြူနစ်တို့က ၁၉၆၈ ခုနှစ် တက်တ် ထိုးစစ်အတွင်း တောင်ဗီယက်နမ်ရှိ ပစ်မှတ်များကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ထိုထိုးစစ်မှာ စစ်ရေး အရ ရှုံးနိမ့်ခဲ့သော်လည်း အမေရိကန် အစိုးရကို ထိတ်လန့်တုန်လှုပ် စေခဲ့ပြီး အမေရိကန် ပြည်သူတို့တွင် ထိုစစ်ပွဲအား ဆန့်ကျင်သော သဘောထားများ ပေါ်ပေါက်လာစေခဲ့သည်။ <ref>[http://www.vwam.com/vets/tet/tet.html "Tet Offensive"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160806015346/http://www.vwam.com/vets/tet/tet.html |date=6 August 2016 }}. Vets With A Mission. Retrieved 10 October 2012. "...NLF/NVA troops and commandos attacked virtually every major town and city in South Vietnam as well as most of the important American bases and airfields...In Saigon, nineteen VC commandos blew their way through the outer walls of the US Embassy..."</ref><ref>{{cite web|url=http://www2.vcdh.virginia.edu/HIUS316/mbase/docs/hue.html|title=The Massacre at Hue|work=TIME|date=31 October 1969|accessdate=12 July 2013|archivedate=8 March 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150308220933/http://www2.vcdh.virginia.edu/HIUS316/mbase/docs/hue.html}}</ref> ထိုးစစ် အတွင်းတွင် ကွန်မြူနစ်တပ်များက ဟူးမြို့တွင် အရပ်သား ၃,၀၀၀ ကျော်မျှကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite book|last=Turner|first=Robert F.|title=Vietnamese Communism: Its Origins and Development|year=1975|publisher=Hoover Institution Publications|isbn=978-0817964313|p=251}}</ref>အကျအဆုံးများပြားခြင်း၊ ပြည်တွင်းတွင် ဆန့်ကျင်မှုများ မြင့်တက်လာခြင်း နှင့် နိုင်ငံတကာမှ ရှုံ့ချမှုများ တိုးပွားလာခြင်း တို့ကြောင့် အမေရိကန်တို့သည် ၁၉၇၀ ခုနှစ်များ အစောပိုင်းတွင် မြေပြင်တိုက်ခိုက်ရေးတပ်များအား ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းခဲ့သည်။ ထိုအဖြစ်အပျက်မှ တောင်ဗီယက်နမ်အား အားကောင်းလာစေရန်နှင့် တည်ငြိမ်စေရန် လုပ်ဆောင်ခြင်းကိစ္စ မအောင်မြင်မှုကို ညွှန်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.thefreedictionary.com/Vietnamisation|title=Vietnamization|publisher=The Free Dictionary|accessdate=12 July 2013}}</ref> ၁၉၇၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၇ ရက် ပါရီငြိမ်းချမ်းရေး စာချုပ် အရ အမေရိကန် တိုက်ခိုက်ရေးတပ်များ ၁၉၇၃ ခုနှစ် မတ်လ ၂၉ ရက် နောက်ဆုံးထား၍ ရုပ်သိမ်းရန် သဘောတူခဲ့သည်။ ၁၉၇၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် မြောက်ဗီယက်နမ်မှ ဖုလောင် ပြည်နယ်ကို သိမ်းယူ၍ အပြည့်အဝ ထိုးစစ် စတင်ခဲ့ကာ ၁၉၇၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၃၀ ရက်တွင် ဆိုင်းဂုံမြို့ အား သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite news|url=http://www.nytimes.com/learning/general/specials/saigon/introduction_full.html|title=Saigon's Finale|work=New York Times|date=13 October 1999|accessdate=14 July 2013}}</ref> မြောက်ဗီယက်နမ်တို့ စစ်ရေးအရ ကျူးကျော်စဉ်တွင် တောင်ဗီယက်နမ်အား ယာယီအစိုးရမှ ခေတ္တမျှ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂ ရက်တွင် မြောက်ဗီယက်နမ် နှင့် တောင်ဗီယက်နမ်တို့ ပေါင်းစည်း၍ ဗီယက်နမ် ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတနိုင်ငံ အဖြစ် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ <ref name="Robbers 1021">{{cite book |last=Robbers |first=Gerhard |title=Encyclopedia of world constitutions |url=https://books.google.com/books?id=M3A-xgf1yM4C&pg=PA1021 |accessdate=1 July 2011 |date=30 January 2007 |publisher=Infobase Publishing |isbn=978-0-8160-6078-8 |page=1021}}</ref> စစ်ပွဲကြောင့် ဗီယက်နမ်အား အကြီးအကျယ် ပျက်စီးစေခဲ့ပြီး စုစုပေါင်း သေဆုံးမှုမှာ ၈၀၀,၀၀၀ နှင့် ၃.၁ သန်းကြား ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်း ရသည်။ <ref name="Hirschman">{{cite journal|url=http://www.soc.washington.edu/users/brines/vietcasualties.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100620194237/http://www.soc.washington.edu/users/brines/vietcasualties.pdf|archivedate=20 June 2010|last=Hirschman|first=Charles|title=Vietnamese Casualties During the American War: A New Estimate|journal=Population and Development Review|year=1995|jstor=2137774|volume=21|issue=4|pages=783–812|doi=10.2307/2137774|last2=Preston|first2=Samuel|last3=Vu Manh Loi|archive-date=20 June 2010|access-date=4 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20100620194237/http://www.soc.washington.edu/users/brines/vietcasualties.pdf|url-status=dead}} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.soc.washington.edu/users/brines/vietcasualties.pdf |access-date=4 February 2017 |archive-date=20 June 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100620194237/http://www.soc.washington.edu/users/brines/vietcasualties.pdf }}</ref><ref name="afp1995">{{cite news |title=20 Years After Victory, Vietnamese Communists Ponder How to Celebrate |first=Philip |last=Shenon |url=http://www.nytimes.com/1995/04/23/world/20-years-after-victory-vietnamese-communists-ponder-how-to-celebrate.html |date=23 April 1995 |newspaper=The New York Times |accessdate=24 February 2011 }}</ref><ref name="AP">Associated Press (3 April 1995). "Vietnam Says 1.1 Million Died Fighting For North."</ref> ===၁၉၇၆ မှ ယခု ပြန်လည် ပေါင်းစည်းခြင်း နှင့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး=== [[File:Ho Chi Minh Mausoleum 2006.jpg|thumb|left|[[ဟနွိုင်းမြို့]] ရှိ ဟိုချီမင်း၏ ဂူဗိမာန်]] စစ်ပွဲအပြီး လဲဒွမ် အစိုးရ၏ လက်ထက်တွင် အမေရိကန် သို့မဟုတ် ဆိုင်းဂုံ အစိုးရ နှင့် ပူးပေါင်းသော တောင်ဗီယက်နမ်သားများကို အနောက်နိုင်ငံများမှ စိုးရိမ်ထား သကဲ့သို့ အစုလိုက် အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခြင်းမျိုး မရှိခဲ့ပေ။<ref>{{cite book|title=RAND in Southeast Asia: A History of the Vietnam War Era|last=Elliot|first=Duong Van Mai|publisher=RAND Corporation|year=2010|isbn=9780833047540|pages=499, 512–513|chapter=The End of the War}}</ref> သို့သော်လည်း တောင်ဗီယက်နမ်သား ၃၀၀,၀၀၀ ကျော်ကို ပြန်လည်ပြုပြင်သင်ကြားရေး အကျဉ်းစခန်းများသို့ ပို့ခဲ့ပြီး အများစုမှာ အလုပ်ကြမ်းများကို အတင်းအကြပ် စေခိုင်းခံရပြီး ညှင်းပန်းနှိပ်စက်မှု၊ ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးမှု နှင့် ရောဂါဘယ များဖြင့် ရင်ဆိုင်ကြရသည်။ <ref>{{cite web|last1=Sagan|first1=Ginetta|last2=Denney|first2=Stephen|url=https://www.ocf.berkeley.edu/~sdenney/Vietnam-Reeducation-Camps-1982|title=Re-education in Unliberated Vietnam: Loneliness, Suffering and Death|work=The Indochina Newsletter|date=October–November 1982|accessdate=2016-09-01}}</ref>အစိုးရမှ လယ်ယာမြေများ နှင့် စက်ရုံများကို စုပေါင်းပိုင်ဆိုင်သော စနစ်သို့ ပြောင်းလဲခြင်းကို အကြီးအကျယ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite news|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1314&dat=19770628&id=XjxOAAAAIBAJ&sjid=1-0DAAAAIBAJ&pg=6918,5104561|title=Vietnam Outlines Collectivization Goal|newspaper=The Spokesman-Review|publisher=Google News Archive|date=28 June 1977|accessdate=20 July 2013}}</ref> ထို့အတွက်ကြောင့် စီးပွားရေး မတည်ငြိမ်မှုများ ဖြစ်ခဲ့ပြီး ဂဏန်း ၃ လုံး အထိ ငွေကြေး ဖောင်းပွခြင်း ဖြစ်ပွားခဲ့ကာ နိုင်ငံပြန်လည်တည်ဆောက်ရေး အတွက် ကြိုးပမ်းမှုများကို နှေးကွေးစေခဲ့သည်။ ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် ဗီယက်နမ် စစ်တပ်သည် ကမ္ဘောဒီးယား နိုင်ငံသို့ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ဗီယက်နမ် နယ်စပ်ရှိ ရွာများကို တိုက်ခိုက်လျက် ရှိသော ခမာနီ အစိုးရကို ဖြုတ်ချရန်အတွက် ဖြစ်သည်။ <ref>[http://countrystudies.us/cambodia/33.htm Cambodia – The Fall of Democratic Kampuchea]. U.S. Library of Congress. Retrieved 9 July 2013.</ref> ထိုစစ်ပွဲတွင် ဗီယက်နမ်တို့ အောင်ပွဲခံခဲ့ပြီး ၁၉၈၉ ခုနှစ် အထိ ကမ္ဘောဒီးယားကို အုပ်ချုပ်သော အစိုးရ တစ်ရပ်ကို တင်မြှောက်နိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=http://blogs.nationalgeographic.com/blogs/news/chiefeditor/2009/06/preah-vihear.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090804092239/http://blogs.nationalgeographic.com/blogs/news/chiefeditor/2009/06/preah-vihear.html|archivedate=4 August 2009|title=Photographer Showcases Legendary Khmer Temple Preah Vihear|work=National Geographic|accessdate=12 July 2010|date=23 June 2009}}</ref> ထိုသို့ပြုလုပ်ခြင်းက တရုတ်တို့နှင့် ဆက်ဆံရေးကို ပျက်ပြားစေခဲ့ပြီး တရုတ်တို့က ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် ဗီယက်နမ် မြောက်ပိုင်းကို ခဏတာမျှ ကျူးကျော် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ <ref>[http://www.globalsecurity.org/military/world/war/prc-vietnam.htm Chinese Invasion of Vietnam – February 1979]. GlobalSecurity.org. Updated 2011. Retrieved 6 October 2012.</ref>ထိုပဋိပက္ခကြောင့် ဗီယက်နမ်တို့ အနေနှင့် ဆိုဗီယက်ထံမှ စီးပွားရေးနှင့် စစ်ရေး အကူအညီများပေါ်တွင် ပိုမို၍ မှီခိုခဲ့ရသည်။ ၁၉၈၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ဗီယက်နမ် ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ ဆဋ္ဌမ အကြိမ်မြောက် နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ညီလာခံတွင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး လိုလားသူ နိုင်ငံရေးသမားများက အိမ်စောင့် အစိုးရ ဟောင်းကို ဖြုတ်ချ၍ ခေါင်းဆောင်မှု အသစ်ကို တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ <ref name="Stowe">Stowe, Judy (28 April 1998). "Obituary: Nguyen Van Linh". ''The Independent'' (London). p. 20.</ref><ref name="Ackland">Ackland, Len (20 March 1988). "Long after U.S. war, Vietnam is still a mess". ''St. Petersburg Times'' (Florida). Page 2-D.</ref> ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး သမားများကို အသက် ၇၁ နှစ် အရွယ်ရှိ ငုယင်ဗန်လင်း မှ ဦးဆောင်ခဲ့ပြီး ၎င်းမှာ ပါတီ၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး အသစ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ <ref name="Stowe"/><ref name="Ackland"/> လင်း နှင့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး သမားများသည် ဒွိုင်းမွိုင် (ပြန်လည်ပြုပြင်ခြင်း) ဟု အမည်ရသော လွတ်လပ်သော ဈေးကွက် ဖြစ်ပေါ်လာစေရေးအတွက် ဆက်တိုက် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးများကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြပြီး ဗဟိုမှ ချုပ်ထိန်းသော စီးပွားရေး စနစ်မှ ဆိုရှယ်လစ်စနစ်ကို အခြေခံသော ဈေးကွက်စီးပွားရေး စနစ်ကို ပြောင်းလဲရင် ဂရုတစိုက် စီမံခန့်ခွဲခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>Murray, Geoffrey (1997). ''Vietnam: Dawn of a New Market''. New York: St. Martin's Press. p. 24–25. ISBN 0-312-17392-X.</ref><ref name="Loan">{{cite news |author=Hoang Thi Bich Loan |date=18 April 2007 |url=http://www.tapchicongsan.org.vn/details_e.asp?Object=29152838&News_ID=18459436 |title=Consistently pursuing the socialist orientation in developing the market economy in Vietnam |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110510005305/http://www.tapchicongsan.org.vn/details_e.asp?Object=29152838&News_ID=18459436 |archivedate=10 May 2011 |work=Communist Review|publisher=TạpchíCộngsản.org.vn}}</ref> ဒွိုင်းမွိုင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးဖြင့် နိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို မပြောင်းလဲသော်လည်း အစိုးရမှ လယ်ယာမြေနှင့် စက်ရုံများအား ပုဂ္ဂလိက ပိုင်ဆိုင်မှုကို အားပေးခြင်း၊ စီးပွားရေး မူဝါဒများ ဖြေလျှော့ပေးခြင်း နှင့် နိုင်ငံခြား ရင်းနှီးမြှုပ်မှုများကို အားပေးခြင်း တို့ကို ပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း မဟာဗျူဟာမြောက်သော စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို ဆက်လက်ချုပ်ကိုင် ထားခဲ့သည်။ <ref name="Loan"/> ထို့နောက်တွင် ဗီယက်နမ် စီးပွားရေး၌ လယ်ယာနှင့် စက်မှု ထုတ်ကုန်များ၊ ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများ၊ နိုင်ငံခြားသို့ တင်ပို့ရောင်းချခြင်း နှင့် နိုင်ငံခြား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ တိုးတက်လာခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ထိုသို့ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးများမှ ဝင်ငွေကွာဟမှု နှင့် ကျား/မ ခွဲခြားမှုကို ပိုမို မြင့်မားလာစေခဲ့သည်။<ref name="sciencedirect.com">[http://natureconservancyblog.blogspot.com/2015/02/palace-supreme-harmony.html Palace of Supreme Harmony in Hue (Vietnam)] {{Cite journal | last1 = Wagstaff | first1 = A. | last2 = Van Doorslaer | first2 = E. | last3 = Watanabe | first3 = N. | title = On decomposing the causes of health sector inequalities with an application to malnutrition inequalities in Vietnam | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-econometrics_2003-01_112_1/page/207 | doi = 10.1016/S0304-4076(02)00161-6 | journal = Journal of Econometrics | volume = 112 | pages = 207 | year = 2003 | pmid = | pmc = }}</ref><ref name="jstor.org">{{Cite journal | last1 = Goodkind | first1 = D. | title = Rising Gender Inequality in Vietnam Since Reunification | url = https://archive.org/details/sim_pacific-affairs_fall-1995_68_3/page/342 | journal = Pacific Affairs | volume = 68 | issue = 3 | pages = 342–359 | doi = 10.2307/2761129 | year = 1995 | pmid = | pmc = | jstor = 2761129 }}</ref><ref name="ideas.repec.org">{{cite web|author=Gallup, John Luke |url=https://ideas.repec.org/p/wbk/wbrwps/2896.html |title=The wage labor market and inequality in Viet Nam in the 1990s |publisher=Ideas.repec.org |year=2002 |accessdate=7 November 2010}}</ref> == နိုင်ငံရေးနှင့် အစိုးရ == [[File:Presidential Palace Hanoi 388606781 40a24f0ceb.jpg|thumb|right|ဟနွိုင်းမြို့ရှိ သမ္မတနန်းတော်၊ ယခင်က ပြင်သစ်အင်ဒိုချိုင်းနား ဘုရင်ခံချုပ်၏ နန်းတော်ဖြစ်ခဲ့သည်။]] [[File:Secretary Kerry Addresses Vietnamese Communist Party Secretary General Trong (11403201556).jpg|thumb|right|ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ ငုယင်ဖူထယောင်းကို အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဂျွန်ကယ်ရီ နှင့် အတူ ဟနွိုင်းတွင် တွေ့ရစဉ်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်]]{{Further information|ဗီယက်နမ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ}} ဗီယက်နမ် ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတနိုင်ငံသည် [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျူးဘားနိုင်ငံ]]နှင့် [[လောနိုင်ငံ]]တို့နှင့်အတူ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကွန်မြူနစ် စနစ် ကျင့်သုံးသော တစ်ပါတီ ဆိုရှယ်လစ်နိုင်ငံ ၄ နိုင်ငံတွင် တစ်ခု အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ လက်ရှိ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ကွန်မြူနစ်ပါတီကသာ အစိုးရ၊ နိုင်ငံရေး နှင့် လူ့အဖွဲ့အစည်းတို့၏ အစိတ်အပိုင်း အားလုံးတွင် အဓိက အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ [[ဗီယက်နမ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ကွန်မြူနစ်ပါတီ]]၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးသည် စီမံခန့်ခွဲရေး နှင့် အုပ်ချုပ်ရေး တာဝန် အများအပြားကို လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်လျက် ရှိပြီး ပါတီ၏ နိုင်ငံတော်အဆင့် ဖွဲ့စည်းမှုဆိုင်ရာ အလုပ်၊ နိုင်ငံတော်ဆိုင်ရာ ရာထူး ခန့်အပ်မှု အလုပ်များ အပြင် မူဝါဒ ချမှတ်မှုများကို ချုပ်ကိုင်ထားသည်။ ကွန်မြူနစ် ပါတီနှင့် ပတ်သက်ဆက်နွယ်နေသော သို့မဟုတ် ကွန်မြူနစ်ပါတီမှ ထောက်ခံသော နိုင်ငံရေး အဖွဲ့အစည်းများသာလျှင် ဗီယက်နမ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်နိုင်ခွင့် ရှိသည်။ ထိုအဖွဲ့အစည်းများတွင် ဗီယက်နမ် အဖမြေ တပ်ဦး၊ အလုပ်သမားနှင့် ကုန်သည် သမဂ္ဂပါတီများ ပါဝင်သည်။ နိုင်ငံတော် အနေနှင့် ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒကို ယုံကြည်ချက် အဖြစ် စွဲကိုင်ထားသည် ဆိုသော်လည်း ၎င်းတို့၏ စီးပွားရေး ပေါ်လစီများမှာ အရင်းရှင်စနစ်ဖက်သို ပို၍ တိမ်းညွှတ်လာလျက် ရှိသည်။ <ref>{{cite news |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1592581,00.html |title=The Spoils of Capitalism |work=Time |location=New York |date=22 February 2007 |accessdate=19 May 2010 |author=Johnson, Kay |archivedate=24 August 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130824185440/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1592581,00.html }}</ref> အီကော်နောမစ် မဂ္ဂဇင်းမှ ဗီယက်နမ်၏ ဦးဆောင်မှုကို "အရင်းရှင် စိတ် ထက်သန်သော ကွန်မြူနစ်များ" ဟု သမုတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=http://www.economist.com/specialreports/displaystory.cfm?story_id=E1_TTDQTVQR|title=A bit of everything: Vietnam's quest for role models|date=24 April 2008|accessdate=19 May 2010|work=The Economist |location =London}} {{Subscription}}</ref> ===ဥပဒေပြုရေး=== ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ လွှတ်တော်မှာ နိုင်ငံတော်အဆင့် လွှတ်တော် တစ်ခုတည်း ရှိပြီး အမတ် ၄၉၈ ဦး ပါဝင်သည်။ လွှတ်တော်အား လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌမှ ဦးဆောင်၍ လွှတ်တော်သည် အုပ်ချုပ်ရေး နှင့် တရားစီရင်ရေး ကဏ္ဍ နှစ်ရပ်၏ အထက်တွင်ရှိသည်။ အစိုးရ ဝန်ကြီးများအားလုံး ကို လွှတ်တော်အမတ်များထဲမှ ရွေးချယ် ခန့်အပ် ကြသည်။ ===အုပ်ချုပ်ရေး=== {{Further information|ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ သမ္မတ}}[[File:Парад в честь 70-летия Великой Победы - 18.jpg|thumb|right|ဗီယက်နမ် သမ္မတဟောင်း ထရွန်းတန်ဆန်းအား ၎င်း၏ ဇနီး နှင့် အတူ ၂၀၁၅ ခုနှစ် မော်စကို အောင်ပွဲနေ့ စစ်ရေးပြ အခမ်းအနားတွင် တွေ့ရစဉ်၊ ၂၀၁၅ မေလ ၉ ရက်]] ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော် သမ္မတသည် အဆောင်အယောင် တစ်ခု အဖြစ်ရှိနေသော နိုင်ငံတော် ဥသျှောင် ဖြစ်ပြီး အမည်ခံ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်လည်း ဖြစ်သည့်အပြင် နိုင်ငံတော် ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေး ကောင်စီ၏ ဥက္ကဋ္ဌလည်းဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးချုပ်သည် အစိုးရအဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်ပြီး ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် ၃ ဦး ၊ ဝန်ကြီးဌာန နှင့် ကော်မရှင် ၂၆ ခုတို့၏ အကြီးအကဲများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ဝန်ကြီးအဖွဲ့ကို ဦးဆောင်သည်။ ===တရားစီရင်ရေး=== ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ ပြည်သူ့ တရားလွှတ်တော်ချုပ်ကို တရားသူကြီးချုပ် တစ်ဦးမှ ဦးဆောင်ပြီး အယူခံလွှာတင်သွင်းနိုင်သော အမြင့်ဆုံး တရားရုံးဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း နိုင်ငံတော်လွှတ်တော်ကို ၏ မေးခွန်းထုတ်မှုကို ဖြေကြားပေးရသည်။ ပြည်သူ့တရားလွှတ်တော်ချုပ်၏ အောက်တွင် ပြည်နယ်အဆင့် မြူနီစီပါယ်ဒေသအဆင့် တရားရုံးများ နှင့် ဒေသခံ တရားရုံး အများအပြား ရှိသည်။ စစ်ခုံရုံးသည် နိုင်ငံတော် လုံခြုံရေးနှင့် ပတ်သတ်သော ကိစ္စရပ်များတွင် အထူး တရားစီရင်ပိုင်ခွင့် ရှိသည်။ ဗီယက်နမ်သည် အမျိုးမျိုးသော ပြစ်မှုများအတွက် သေဒဏ်ပေးခြင်းကို လုပ်ဆောင်နေဆဲဖြစ်ပြီး ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် သေဒဏ်ကျခံနေရသော အကျဉ်းသား ၇၀၀ ခန့်မျှ ရှိသည်။ <ref>{{cite news|title=UN urged to act on Vietnam over death penalty|url=http://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/un-urged-to-act-on-vietnam-over-death-penalty/2014/02/11/de74e9f8-938d-11e3-9e13-770265cf4962_story.html|accessdate=12 February 2014|newspaper=The Washington Post|date=12 February 2014|archivedate=12 February 2014|archiveurl=https://archive.today/20140212151404/http://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/un-urged-to-act-on-vietnam-over-death-penalty/2014/02/11/de74e9f8-938d-11e3-9e13-770265cf4962_story.html}}</ref> === တပ်မတော် === [[File:Quân đội duyệt binh ở Trường Sa.JPG|thumb|right|ဗီယက်နမ်တပ်များကို ပိုင်ဆိုင်မှု အငြင်းပွားနေသော စပရက်ထလီကျွန်းများပေါ်တွင် တွေ့ရစဉ် ၊ ၂၀၀၉ ခုနှစ်]] ဗီယက်နမ် ပြည်သူ့ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့တွင် ဗီယက်နမ်ပြည်သူ့တပ်မတော်၊ ဗီယက်နမ် ရဲတပ်ဖွဲ့ နှင့် ဗီယက်နမ် ပြည်သူ့စစ် တပ်ဖွဲ့တို့ ပါဝင်သည်။ ဗီယက်နမ် ပြည်သူ့ တပ်မတော်သည် ဗီယက်နမ်ရှိ အမြဲတမ်း စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများ၏ တရားဝင် အမည် ဖြစ်ပြီး ဗီယက်နမ် ပြည်သူ့ကြည်းတပ်၊ ဗီယက်နမ် ပြည်သူ့ ရေတပ်၊ ဗီယက်နမ် ပြည်သူ့ လေတပ် ၊ ဗီယက်နမ် နယ်ခြားကာကွယ်ရေးတပ် နှင့် ဗီယက်နမ် ကမ်းခြေစောင့်တပ် ဟူ၍ ထပ်မံ ခွဲခြားထားသည်။ ဗီယက်နမ် ပြည်သူ့တပ်မတော်တွင် အမြဲတမ်း စစ်သည်အင်အား ၄၅၀,၀၀၀ ခန့် ရှိပြီး အရန်တပ်များပါ ပါဝင်ပါက စုစုပေါင်းအင်အားသည် ၅၀၀,၀၀၀ အထိ ရှိနိုင်သည်။ <ref>{{cite book| title=The Military Balance 2010| url=https://archive.org/details/militarybalance0000inte_f0f9| author1=International Institute for Strategic Studies| authorlink1=International Institute for Strategic Studies| author2=Hackett, James (ed.)| date=3 February 2010| publisher=Routledge| location=London| isbn=1-85743-557-5| ref=IISS2010}}</ref>၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ဗီယက်နမ်၏ စစ်ရေးအသုံးစရိတ် စုစုပေါင်းသည် အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၂.၄၈ ဘီလီယံ ခန့် ရှိပြီး ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဂျီဒီပီ၏ ၂.၅% ခန့်နှင့် ညီမျှသည်။<ref>[http://milexdata.sipri.org/ The SIPRI Military Expenditure Database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160123190846/http://milexdata.sipri.org/ |date=23 January 2016 }}. Retrieved 3 May 2012.</ref> ===နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေး=== ဗီယက်နမ်၏ သမိုင်းကြောင်း တလျှောက်တွင် အဓိက နိုင်ငံခြား ဆက်ဆံရေးမှာ ၎င်း၏ အကြီးဆုံးအိမ်နီးချင်းနိုင်ငံနှင့် တစ်ချိန်က နယ်ချဲ့ အုပ်စိုးသူ ဖြစ်ခဲ့ဖူးသော တရုတ်နိုင်ငံနှင့် ဖြစ်သည်။ ဗီယက်နမ်၏ အချုပ်အခြာ အာဏာဆိုင်ရာ မူများနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ လွတ်လပ်ခြင်းနှင့် ပတ်သက်သော သန္ဒိဋ္ဌာန်များကို ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ အတွင်း စာပေအမြောက်အမြားတွင် ကမ္ဗည်းထက် မော်ကွန်းတင်ထားခဲ့သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဆိုရလျှင် ၁၁ ရာစု မျိုးချစ်ကဗျာ ဖြစ်သော "တောင်ပိုင်းနိုင်ငံ၏ တောင်တန်းနှင့်မြစ်များ" ကဗျာ နှင့် ၁၄၂၈ ခုနှစ် လွတ်လပ်ရေးကြေညာစာတမ်းတို့တွင် တွေ့နိုင်သည်။ တရုတ်နှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့သည် တရားဝင်အားဖြင့် ငြိမ်းချမ်းရေးရနေကြသော်လည်း နယ်နိမိတ် အငြင်းပွားမှု နှင့် ပတ်သက်သော တင်းမာမှု နိုင်ငံနှစ်ခု အကြားတွင် အထင်အရှား ရှိနေသည်။<ref>{{cite web|url=http://nationalinterest.org/commentary/escalating-tensions-the-south-china-sea-7414|title=Escalating Tensions in the South China Sea|work=The National Interest|date=10 September 2012}}</ref> လက်ရှိ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားရေး ပေါ်လစီနှင့် ပတ်သက်သော လုပ်ငန်းစဉ် ကြေညာချက်မှာ "လွတ်လပ်ရေး၊ ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုးရေး၊ ငြိမ်းချမ်းရေး၊ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး နှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးတို့ အတွက် တသမတ်တည်းရှိသော နိုင်ငံခြားရေး ပေါ်လစီကို အကောင်အထည်ပေါ်ရန်၊ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးတွင် ပွင့်လင်းမြင်သာမှု၊ အမျိုးမျိုးအစားစား ကွဲပြားမှု နှင့် နိုင်ငံအများနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု တို့ ဖြစ်စေမည့် နိုင်ငံခြားရေး ပေါ်လစီ ဖြစ်စေရန်၊ နိုင်ငံတကာ စီးပွားရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွင် ကြိုတင်ဖန်တီးသူ သို့မဟုတ် တက်ကြွစွာ ပါဝင်သူ ဖြစ်ရန် နှင့် အခြားကဏ္ဍများတွင်လည်း တက်ကြွစာ ပါဝင်သူ ဖြစ်စေရန် " ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ <ref name=HereWe/>ဆက်လက်၍ ကြေညာထားသည်မှာ "ဗီယက်နမ်သည် နိုင်ငံတကာ အသိုင်းအဝိုင်းရှိ နိုင်ငံအားလုံး၏ မိတ်ဆွေ နှင့် အားကိုးရသော မိတ်ဖက်နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတကာ နှင့် ဒေသတွင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများတွင် တက်ကြွစွာ ပါဝင်လျက် ရှိသည်။" ဟူ၍ ဖြစ်သည်။<ref name=HereWe>{{cite web | url=http://www.mofa.gov.vn/en/cs_doingoai/ | title=Vietnam Foreign Policy | publisher=Ministry of Foreign Affairs | accessdate=25 February 2009 | archive-date=18 January 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090118165608/http://www.mofa.gov.vn/en/cs_doingoai/ }}</ref> ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ဗီယက်နမ်သည် နိုင်ငံပေါင်း ၁၇၂ နိုင်ငံနှင့် သံတမန် ဆက်ဆံရေး ရှိပြီး ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင်မှ ဆက်ဆံရေး ပုံမှန်ပြန်ဖြစ်သော အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည်လည်း တစ်နိုင်ငံ အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web |url=http://www.mofa.gov.vn/en/cn_vakv |publisher=Ministry of Foreign Affairs |title=List of countries which maintain diplomatic relations with the Socialist Republic of Vietnam |date=December 2007 |accessdate=25 February 2009 |archive-date=16 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171116143650/http://www.mofa.gov.vn/en/cn_vakv/ }}</ref><ref>{{cite web|url=http://vietnam.usembassy.gov/relations.html|title=US-Vietnamese Relations|accessdate=8 December 2009|publisher=US Embassy|archivedate=9 December 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091209220514/http://vietnam.usembassy.gov/relations.html}}</ref> ဗီယက်နမ်သည် နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်း ၆၃ ခု၏ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့တွင် [[ကုလသမဂ္ဂ]]၊ [[အာဆီယံ]]၊ [[ဘက်မလိုက်နိုင်ငံများအသင်း]]၊ ဖရန်ကိုဖုန်းနီအဖွဲ့ နှင့် [[ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့]] တို့ ပါဝင်သည်။ ထို့ပြင် အစိုးရ မဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်း ၆၅၀ ကျော်နှင့်လည်း ဆက်ဆံရေးရှိသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.mofa.gov.vn/en/ctc_quocte |title=Vietnam and International Organizations |accessdate=25 February 2009 |publisher=Ministry of Foreign Affairs |archive-date=26 July 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080726035213/http://www.mofa.gov.vn/en/ctc_quocte/ }}</ref> ၂၀၁၆ ခုနှစ် မေလတွင် အမေရိကန် သမ္မတ [[အိုဘားမား]] မှ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံအား သေစေနိုင်လောက်သော လက်နက်များ ရောင်းချခြင်း အပါအဝင် လက်နက်တင်ပို့မှု ပိတ်ပင်ခြင်းကို ဖျက်သိမ်းခဲ့ခြင်းဖြင့် ဗီယက်နမ်နှင့် ဆက်ဆံရေးကို ပို၍ ပုံမှန် ဖြစ်စေခဲ့သည်။<ref>{{cite news|page= |newspaper=Reuters |date=March 23, 2016|title=U.S. Lifts arms ban on old foe Vietnam as regional tensions simmer|author=Matt Spetalnick |accessdate=March 23, 2016|url=http://www.reuters.com/article/us-vietnam-obama-idUSKCN0YD050}}</ref> ===အုပ်ချုပ်ရေး ဒေသများ=== ဗီယက်နမ် နိုင်ငံအား ပြည်နယ် ၅၈ ခုဖြင့် ပိုင်းခြား ထားသည်။ ထို့ပြင် ပြည်နယ်တို့နှင့် အုပ်ချုပ်ရေး အဆင့် တူညီသော စည်ပင်သာယာနယ်နိမိတ် ၅ ခု လည်း ရှိသည်။ <br/> [[ဖိုင်:Vietnam location map coloured.svg|center|880x880px]] {| class="wikitable sortable" ! rowspan="2" class="unsortable" | ! rowspan="2" |အမည် ! colspan="2" |အမည် (ဗီယက်နမ်) ! rowspan="2" |မြို့တော် ! rowspan="2" |လူဦးရေ (၂၀၂၅) ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေသိပ်သည်းမှု |- !'''ခေတ်ပေါ်''' !'''ရိုးရာ''' |- ! colspan="8" |မြူနီစီပါယ်အုပ်ချုပ်ရေးမြို့ကြီးများ (၆) မြို့ |- |၁ |[[ဟနွိုင်းမြို့]] |Hà Nội |河內 |[[ဟွမ်‌ကီးအန်းခရိုင်]] |8.807.523 |3.359,84 | |- |၂ |[[ဟိုချီမင်းမြို့]] |Hồ Chí Minh |胡志明 |[[ဆိုင်္ဂုန်ခရိုင်]] |14.002.598 |6.772,59 | |- |၃ |[[ဒါနန့်မြို့]] |Đà Nẵng |沱囊 |[[ဟိုင့်‌ကျုံခရိုင်]] |3.065.628 |11.859,59 | |- |၄ |[[ဟိုင့်‌ဖောင်မြို့]] |Hải Phòng |海防 |[[ဟုန်ဘန်ခရိုင်]] |4.664.124 |3.194,72 | |- |၅ |[[ကန္ထားမြို့]] |Cần Thơ |芹苴 |[[နင်းကီအောင်ခရိုင်]] |4.199.824 |6.360,83 | |- |၆ |[[ဟွေးမြို့]] |Huế |化 |[[ထွမ်ဟွားခရိုင်]] |1.865.270 |13.795,50 | |- ! colspan="8" |'''ပြည်နယ်''' |- |၁ |[[ကောင်းဘန်ပြည်နယ်|ကောင်းဘန်]] |Cao Bằng |高平 |[[ထွတ်ဖန်းခရိုင်]] | style="text-align:right;" |573.119 | style="text-align:right;" |6.700,39 | style="text-align:right;" | |- |၂ |[[လောင်ကိုင်းပြည်နယ်|လောင်ကိုင်း]] |Lào Cai |牢該 |[[ဤအန်ဘိုင်းခရိုင်]] | style="text-align:right;" |1.778.785 | style="text-align:right;" |13.256,92 | |- |၃ |[[ရှန်လာပြည်နယ်|ရှန်လာ]] |Sơn La |山羅 |[[ကျီအန်ကိုင်းခရိုင်]] | style="text-align:right;" |1.404.587 | style="text-align:right;" |14.108,89 | |- |၄ |[[လိုင်ကျုံပြည်နယ်|လိုင်ကျုံ]] |Lai Châu |莱州 |[[သံဖောင်ခရိုင်]] | style="text-align:right;" |512.601 | style="text-align:right;" |9.068,73 | |- |၅ |[[လံရှန်းပြည်နယ်|လံရှန်း]] |Lạng Sơn |諒山 |[[လူအန်ဗန်ချီခရိုင်]] | style="text-align:right;" |881.384 | style="text-align:right;" |8.310,18 | |- |၆ |[[သွီအန်ကွမ်‌ပြည်နယ်|သွီအန်ကွမ်‌]] |Tuyên Quang |宣光 |[[မင်စွမ်‌ခရိုင်]] | style="text-align:right;" |1.865.270 | style="text-align:right;" |13.795,50 | |- |၇ |[[ထိုင်းငွီအန်ပြည်နယ်|ထိုင်းငွီအန်]] |Thái Nguyên |太原 |[[ဖန်းဒင်ဖွန်ခရိုင်]] | style="text-align:right;" |1.799.489 | style="text-align:right;" |8.375,21 | |- |၈ |[[ဒျန်ဘျန်းပြည်နယ်|ဒျန်ဘျန်း]] |Điện Biên |奠邊 |[[ဒျန်ဘျန်းခရိုင်]] | style="text-align:right;" |673.091 | style="text-align:right;" |9.539,93 | |- |၉ |[[ဖူး‌ထော်ပြည်နယ်|ဖူး‌ထော်]] |Phú Thọ |富壽 |[[ဗျတ်ချီခရိုင်]] | style="text-align:right;" |4.022.638 | style="text-align:right;" |9.361,38 | |- |၁၀ |[[ဘတ်နင်ပြည်နယ်|ဘတ်နင်]] |Bắc Ninh |北寧 | | style="text-align:right;" |3.619.433 | style="text-align:right;" |4.718,60 | |- |၁၁ |[[ကွမ့်နင်ပြည်နယ်|ကွမ့်နင်]] |Quảng Ninh |廣寧 |[[ဟာလောင်းခရိုင်]] | style="text-align:right;" |1.497.447 | style="text-align:right;" |6.207,95 | style="text-align:right;" | |- |၁၂ |[[ဟွန်‌ဤအန်ပြည်နယ်|ဟွန်‌ဤအန်]] |Hưng Yên |興安 |[[ဖိုးဟျန်းခရိုင်]] | style="text-align:right;" |3.567.943 | style="text-align:right;" |2.514,81 | style="text-align:right;" | |- |၁၃ |[[နင်းဘင်ပြည်နယ်|နင်းဘင်]] |Ninh Bình |寧平 |[[ဟွာလူခရိုင်]] | style="text-align:right;" |4.412.264 | style="text-align:right;" |3.942,62 | style="text-align:right;" | |- |၁၄ |[[ထိုင်ဟွားပြည်နယ်|ထိုင်ဟွား]] |Thanh Hóa |清化 |[[ဟတ်ထိုင်ခရိုင်]] | style="text-align:right;" |4.324.783 | style="text-align:right;" |11.114,71 | style="text-align:right;" | |- |၁၅ |[[ငေအန်းပြည်နယ်|ငေအန်း]] |Nghệ An |藝安 |[[ချူအမ္ဗင်းခရိုင်]] | style="text-align:right;" |3.831.694 | style="text-align:right;" |16.486,50 | style="text-align:right;" | |- |၁၆ |[[ဟာသင့်ပြည်နယ်|ဟာသင့်]] |Hà Tĩnh |河靜 |[[ထိုင်စိန်းခရိုင်]] | style="text-align:right;" |1.622.901 | style="text-align:right;" |5.994,45 | style="text-align:right;" | |- |၁၇ |[[ကွမ့်ချီပြည်နယ်|ကွမ့်ချီ]] |Quảng Trị |廣治 |[[ဒုံဟိုင်းခရိုင်]] | style="text-align:right;" |1.870.845 | style="text-align:right;" |12.700 | style="text-align:right;" | |- |၁၈ |[[ကွမ့်ငိုင့်ပြည်နယ်|ကွမ့်ငိုင့်]] |Quảng Ngãi |廣義 |[[ကမ့်ထိုင်ခရိုင်]] | style="text-align:right;" |2.161.755 | style="text-align:right;" |14.832,55 | style="text-align:right;" | |- |၁၉ |[[ဇာလိုင်ပြည်နယ်|ဇာလိုင်]] |Gia Lai |嘉萊 |[[ကွီညံခရိုင်]] | style="text-align:right;" |3.583.693 | style="text-align:right;" |21.576,93 | style="text-align:right;" | |- |၂၀ |[[ဒတ်လတ်ပြည်နယ်|ဒတ်လတ်]] |Đắk Lắk |得刻 |[[ဘူအမ္မထုအတ်ခရိုင်]] | style="text-align:right;" |3.346.853 | style="text-align:right;" |18.096,40 | style="text-align:right;" | |- |၂၁ |[[ခိုင်းဟွာပြည်နယ်|ခိုင်းဟွာ]] |Khánh Hòa |慶和 |[[ညာချန်ခရိုင်]] | style="text-align:right;" |2.243.554 | style="text-align:right;" |8.555,86 | style="text-align:right;" | |- |၂၂ |[[လမ်းဒုံပြည်နယ်|လမ်းဒုံ]] |Lâm Đồng |林垌 |[[ဒာလတ်စွမ်‌ဟူအန်ခရိုင်|စွမ်‌ဟူအန်ခရိုင်]] | style="text-align:right;" |3.872.999 | style="text-align:right;" |24.233,07 | style="text-align:right;" | |- |၂၃ |[[သိန္နင်ပြည်နယ်|သိန္နင်]] |Tây Ninh |西寧 |[[လောင်အန်ခရိုင်]] | style="text-align:right;" |3.254.170 | style="text-align:right;" |8.536,44 | style="text-align:right;" | |- |၂၄ |[[ဒုံနိုင်းပြည်နယ်|ဒုံနိုင်း]] |Đồng Nai |垌𬸼 |[[ချန်းဘျန်ခရိုင်]] | style="text-align:right;" |4.491.408 | style="text-align:right;" |12.737,18 | style="text-align:right;" | |- |၂၅ |[[ဒုန္ထတ်‌ပြည်နယ်|ဒုန္ထတ်‌]] |Đồng Tháp |垌塔 |[[မိထေါ်ခရိုင်]] | style="text-align:right;" |4.370.046 | style="text-align:right;" |5.938,64 | style="text-align:right;" | |- |၂၆ |[[အန်ဇန်ပြည်နယ်|အန်ဇန်]] |An Giang |安江 |[[ရိုက်ဇားခရိုင်]] | style="text-align:right;" |4.952.238 | style="text-align:right;" |9.888,91 | style="text-align:right;" | |- |၂၇ |[[ဗင့်လောင်ပြည်နယ်|ဗင့်လောင်]] |Vĩnh Long |永龍 |[[လောင်ကျုံခရိုင်]] | style="text-align:right;" |4.257.581 | style="text-align:right;" |6.296,20 | style="text-align:right;" | |- |၂၈ |[[ကာမောင်းပြည်နယ်|ကာမောင်း]] |Cà Mau |鎶䋃 |[[သိန်းထိုင်ခရိုင်]] | style="text-align:right;" |2.606.672 | style="text-align:right;" |7.942,39 | style="text-align:right;" | |} == ပထဝီဝင်== [[File:Vietnam Topography.png|thumbnail|right|ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ပြ မြေပုံ]] [[File:Vietnam map of Köppen climate classification.svg|thumb|ကော့ပင် ရာသီဥတု မျိုးကွဲများကို ပြထားသော ဗီယက်နမ် မြေပုံ]] ဗီယက်နမ်နိုင်ငံသည် အရှေ့ အင်ဒိုချိုင်းနားကျွန်းဆွယ် ပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး မြောက်လတ္တီကျု ၈° နှင့် ၂၄° ကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီကျု ၁၀၂° နှင့် ၁၁၀°ကြားတွင် တည်ရှိသည်။ စုစုပေါင်း အကျယ်အဝန်းမှာ ၁၂၇,၈၈၁ စတုရန်းမိုင် (၃၃၁,၂၁၀ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) ခန့်မျှ ရှိသဖြင့်<ref name=IndexMundi2011>[http://www.indexmundi.com/vietnam/geography_profile.html "Vietnam – Geography"]. Index Mundi. 12 July 2011. Retrieved 19 December 2011.</ref> [[ဂျာမနီနိုင်ငံ]]၏ အရွယ်အစားနီးပါး ရှိသည်။ နိုင်ငံ ကုန်းမြေ နယ်နိမိတ်၏ အရှည်စုစုပေါင်းမှာ ၂,၈၈၃ မိုင် (၄,၆၃၉ ကီလိုမီတာ) မျှ ရှည်လျားပြီး ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းမှာ ၂,၁၄၀ မိုင် (၃,၄၄၄ ကီလိုမီတာ) မျှ ရှည်လျားသည်။ <ref name=IndexMundi2011/>နိုင်ငံ၏ အကျဉ်းမြောင်းဆုံးနေရာမှာ အလယ်ပိုင်း ကွမ်ဘင်းပြည်နယ်တွင် ရှိပြီး ၃၁မိုင် (၅၀ ကီလိုမီတာ) မျှသာ ရှိသော်လည်း နိုင်ငံ၏ မြောင်ပိုင်းတွင်မူ ၃၇၀မိုင် (၆၀၀ ကီလိုမီတာ) မျှ ရှည်လျားသည်။ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ မြေပြင်မှာ တောင်ကုန်းများပြားပြီး သစ်တောထူထပ်ကာ မြေပြန့်မှာ ၂၀% ထက် မကျော်ပေ။ တောင်ကုန်းများမှာ နိုင်ငံကုန်းမြေ ဧရိယာ၏ ၄၀% မျှ ရှိပြီး အပူပိုင်း သစ်တောများမှာ နိုင်ငံကုန်းမြေ ဧရိယာ၏ ၄၂% မျှ ရှိသည်။ နိုင်ငံ၏မြောက်ပိုင်းမှာ ကုန်းမြင့်များသာ အများစု ရှိပြီး မြစ်နီမြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဒေသ တည်ရှိရာ ဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ လောင်ကိုင်းပြည်နယ်တွင် ရှိသော ဖန်စီပန်းတောင်မှာ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်ပြီး ၁၀,၃၁၂ ပေ (၃,၁၄၃ မီတာ) မျှ မြင့်မားသည်။ ဗီယက်နမ် တောင်ပိုင်းတွင် ကမ်းရိုးတန်း မြေနိမ့် ဒေသများ၊ အန်နာမိုက်တောင်တန်းရှိ တောင်ကုန်းများနှင့် ကျယ်ပြောသော သစ်တောများ ရှိသည်။ ဗဆော့မြေ အမျိုးအစား ဖြစ်ပြီး အတန်အသင့် ညီညာသော ကုန်းမြေမြင့် ၅ ခု ပါဝင်သည် ကုန်းမြင့်ဒေသသည် နိုင်ငံ၏ စိုက်ပျိုးနိုင်သောမြေ၏ ၁၆% နှင့် သစ်တောမြေ၏ ၂၂% မျှ ရှိသည်။ တောင်ဗီယက်နမ်ရှိ မြေအများစုမှာ အာဟာရဓာတ် အတော်နည်းပါးသည်ကို တွေ့ရသည်။ တြိဂံပုံစံရှိပြီး ၅,၇၉၂ စတုရန်းမိုင် (၁၅,၀၀၀ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) ရှိသော မြစ်နီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသသည် <ref>{{cite news |url=http://xttm.agroviet.gov.vn/en/newsletter/2005/September.asp |work=Agroviet Newsletter |date=September 2005 |title=Agricultural advanced technologies in Red river delta, Viet Nam these days |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080221184058/http://xttm.agroviet.gov.vn/en/newsletter/2005/September.asp |archivedate=21 February 2008}}</ref> မဲခေါင်မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသထက် ပို၍ သေးငယ်သော်လည်း ပိုမို၍ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ပြီး လူဦးရေလည်း ပို၍ သိပ်သည်းသည်။ ယခင်က တုန်ကင်ပင်လယ်ကွေ့၏ ဝင်ပေါက်ဖြစ်ခဲ့သော မြစ်နီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသသည် နှစ်ထောင်ပေါင်းများစွာ အတွင်း တင်ကျန်နေခဲ့သော နုန်းမြေ အနည်များဖြင့် ပြည့်ဝလျက် ရှိသည်။ ၁၅,၄၄၄ စတုရန်းမိုင် (၄၀,၀၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ) မျှ ကျယ်ဝန်းသော မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဒေသသည် မည်သည့်နေရာတွင် မှ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်ထက် ၁၀ပေ (၃ မီတာ) ထက် ပို၍ မမြင့်ပေ။ မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဒေသအတွင်း မြစ်များနှင့် တူးမြောင်းများ ဟိုမှသည်မှ ဖြတ်လျှက် တည်ရှိပြီး ၎င်းတို့မှ အနည်အများအပြားကို ပို့ချသဖြင့် မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဒေသသည် တစ်နှစ်လျှင် ပင်လယ်တွင်းသို့ ၁၉၇ ပေ မှ ၂၆၃ပေ (၆၀ မီတာ မှ ၈၀ မီတာ) အထိ ဆန့်ထွက်လျက် ရှိသည်။ ===မြင်ကွင်းကျယ်=== [[File:HaLongBayBIG.jpg|thumb|centre|750px|ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေခံ ဒေသတစ်ခု ဖြစ်သော ဟလောင်ပင်လယ်အော်၏ မြင်ကွင်းကျယ်]] ===ရာသီဥတု=== [[File:Mai Chau - Haus im Reisfeld, Palmen.jpg|thumb|စိုစွတ်သော အပူလျော့ပိုင်း ရာသီဥတု ရှိသည့် ဗီယက်နမ်မြောက်ပိုင်း မိုင်ချောဒိစတြိတ်မှ ကျေးရွာတစ်ခု]] ဗီယက်နမ်နိုင်ငံအများစုသည် အပူပိုင်းရာသီဥတုရှိပြီး ဗီယက်နမ်မြောက်ပိုင်း (ဟနွိုင်းအပါအဝင်) သည် အပူပိုင်းဒေသရာသီဥတုရှိသည်။ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် လတ္တီကျု အများအပြား ရှိပြီး မြေမျက်နှာသွင်ပြင်မှာ အနိမ့်အမြင့် မတူညီသဖြင့် ရာသီဥတုမှ တစ်နေရာနှင့် တစ်နေရာ သိသာစွာ ကွဲပြားခြားနားသည်။ နိုဝင်ဘာလမှ ဧပြီလ အထိ ရှိသော ဆောင်းရာသီ သို့မဟုတ် ခြောက်သွေ့သော ရာသီတွင် မုတ်သုံလေသည် အရှေ့မြောက်ဘက်ရှိ တရုတ်ကမ်းရိုးတန်းမှ တုန်ကင်ပင်လယ်ကွေ့ကို ဖြတ်သန်းတိုက်ခိုက်ပြီး ရေငွေ့များကို သိသိသာသာ သယ်ဆောင်လာလေ့ ရှိသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် နိုင်ငံ၏ နေရာအများစုမှာ မိုးရာသီ သို့မဟုတ် နွေရာသီ နှင့် နှိုင်းယှဉ်မှသာ ခြောက်သွေ့သည်ဟု ထင်ရသည်။ နှစ်စဉ် ပျမ်းမျှ အပူချိန်မှာ မြေပြန့်ဒေသများတွင် တောင်ကုန်းဒေသများထက် ပို၍ မြင့်မားပြီး တောင်ပိုင်းတွင် မြောက်ပိုင်းထက် ပို၍ မြင့်မားသည်။ တောင်ပိုင်း မြေပြန့်ဒေသများ ဖြစ်သော ဟိုချီမင်းစီးတီး တစ်ဝိုက် နှင့် မဲခေါင်မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတို့တွင် အပူချိန် ကွာဟမှု နည်းပါးပြီး တစ်နှစ်တာလုံး ၂၁° ဆဲလ်စီးယပ်စ် မှ ၂၈° ဆဲလ်စီးယပ်စ် အတွင်းသာ ရှိသည်။ ရာသီဥတု ပြောင်းလဲမှုမှာ မြောက်ပိုင်း တောင်ကုန်းများ နှင့် ကုန်းမြင့်ဒေသများတွင် ပို၍ သိသာပြီး ဒီဇင်ဘာ နှင့် ဇန်နဝါရီ လတွင် ၅° ဆဲလ်စီးယပ်စ် မှ ဇူလိုင် နှင့် ဩဂုတ်လတို့တွင် ၃၇° ဆဲလ်စီးယပ်စ် အထိ ရှိသည်။ ===ဂေဟစနစ် နှင့် ဇီဝမျိုးကွဲများ=== ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ် သဘာဝ နေရာ နှစ်ခု ရှိပြီး ဟလောင် ပင်လယ်အော် နှင့် ဖောင်းနကီဘန် အမျိုးသား ဥယျာဉ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ပြင် ဇီဝထု ထိန်းသိမ်းရေး နေရာ ခြောက်ခု ရှိပြီး ၎င်းတို့မှာ ကန်ဂျောင် လမုတော၊ ကက်တရန် အမျိုးသား ဥယျာဉ်၊ ကတ်ဗာ့ အမျိုးသားဥယျာဉ်၊ အူမင်းသျောင် အမျိုးသား ဥယျာဉ်၊ မြစ်နီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ နှင့် အနောက်ငဲ့အန်းဒေသတို့ ဖြစ်သည်။ [[File:Pseudoryx nghetinhensis.PNG|thumb|ဗီယက်နမ်၏ မျိုးရင်းသတ္တဝါဖြစ်သော ကမ္ဘာ့အရှားပါးဆုံး နို့တိုက်သတ္တဝါဖြစ်သည့် ဆယ်အိုလာကောင်]] ဗီယက်နမ်သည် အင်ဒိုမလာယာ ဂေဟဇုံ အတွင်း ကျရောက်သည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ် အမျိုးသား ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ လက်ရှိအခြေအနေ အစီရင်ခံစာအရ <ref name=Repeated>{{cite web |url=http://www.nea.gov.vn/HTMT_ddsh05.htm |title=Báo cáo Hiện trạng môi trường quốc gia 2005 |language=Vietnamese |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090223065322/http://www.nea.gov.vn/HTMT_ddsh05.htm |archivedate=23 February 2009}}</ref> ဗီယက်နမ်သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ဇီဝမျိုးကွဲ မြင့်မားစွာကွဲပြားသော နိုင်ငံ ၂၅ နိုင်ငံတွင် တစ်နိုင်ငံ အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ဇီဝမျိုးကွဲ များပြားစွာ ရှိသော နိုင်ငံ စာရင်းတွင် အဆင့် ၁၆ ရှိပြီး ကမ္ဘာပေါ်ရှိ မျိုးစိတ်အားလုံး၏ ၁၆% ခန့် နေထိုင်သည်။ ဒေသရင်းမျိုးစိတ်ပေါင်း ၁၅,၉၈၆ ခုကို စစ်ဆေးတွေ့ရှိပြီး ၎င်းတို့အတွင်းမှ ၁၀% မှာ ဇာတိရင်းဖြစ် မျိုးစိတ်များ ဖြစ်သည်။ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ ဒေသရင်း တိရစ္ဆာန်များတွင် နီမာတိုဒါ မျိုးစိတ်ပေါင်း ၃၀၇ မျိုး၊ အော်လီဂိုချယ်တာ မျိုးစိတ်ပေါင်း ၂၀၀ မျိုး၊ အက်ကရီနာ မျိုးစိတ်ပေါင်း ၁၄၅ မျိုး၊ စပရင်းတေးမျိုးစိတ်ပေါင်း ၁၁၃ မျိုး၊ အင်းဆက် မျိုးစိတ်ပေါင်း ၇၇၅၀ မျိုး၊ တွားသွားသတ္တဝါ မျိုးစိတ်ပေါင်း ၂၆၀ မျိုး၊ ကုန်းနေရေနေသတ္တဝါ မျိုးစိတ်ပေါင်း ၁၂၀မျိုး ၊ ငှက်မျိုးစိတ်ပေါင်း ၈၄၀မျိုး နှင့် နို့တိုက်သတ္တဝါ မျိုးစိတ်ပေါင်း ၃၁၀ မျိုးတို့ ရှိကြပြီး ၎င်းတို့ထဲမှ ငှက်မျိုးစိတ်ပေါင်း ၁၀၀ နှင့် နို့တိုက်သတ္တဝါ ၇၈မျိုး တို့မှာ ဇာတိရင်းဖြစ် မျိုးစိတ်များ ဖြစ်သည်။<ref name=Repeated/> ထို့ပြင် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် ရေချို မိုက်ခရိုအယ်လဂျီ မျိုးစိတ်ပေါင်း ၁,၄၃၈ မျိုး ရှိပြီး မိုက်ခရိုအယ်လဂျီ မျိုးစိတ်အားလုံးတို့၏ ၉.၆% ဖြစ်ကာ ရေနေ ကျောရိုးမဲ့ သတ္တဝါ ၇၉၄မျိုး နှင့် ပင်လယ်ငါးမျိုးစိတ်ပေါင်း ၂,၄၅၈ မျိုးတို့လည်း နေထိုင်ကြသည်။ <ref name=Repeated/> လတ်တလောနှစ်များ အတွင်းတွင် ဗီယက်နမ်ရှိ ဇာတိရင်းဖြစ်မျိုးစိတ်များ ထဲမှ မျိုးစု ၁၃ခု၊ မျိုးစိတ် ၂၂၂ ခု၊ တက်ဆာ ၃၀ခုတို့ကို အသစ်ထပ်မံ ဖော်ထုတ်ထားသည်။ <ref name=Repeated/> နို့တိုက်သတ္တဝါ မျိုးစိတ်သစ် ၆ မျိုးတွင် ဆယ်အိုလာကောင်၊ မန့်ဂျပ်ကောင်ကြီး၊ တုန်ကင်နှာခေါင်းတိုမျောက် တို့ပါဝင်ပြီး ငှက်မျိုးစိတ်သစ်တွင် မျိုးသုဉ်းမည်ကို စိုးရိမ်ရသော အက်ဒဝပ်ရစ်ငှက်လည်း ပါဝင်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.birdlife.org/datazone/speciesfactsheet.php?id=253|title=Edwards's Pheasant (Lophura edwardsi)|publisher=BirdLife International|accessdate=1 September 2012}}</ref> ၁၉၈၀ခုနှစ် နှောင်းပိုင်းများတွင် ကက်တရန် အမျိုးသား ဥယျာဉ်အတွင်း ဂျာဗားကြံ့အနည်းငယ်ကို တွေ့ရသော်လည်း ထိုမျိုးစိတ်၏ နောက်ဆုံးအကောင်ကို ၂၀၁၀ ခုနှစ်က တစ်စုံတစ်ယောက်မှ သတ်ဖြတ်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ <ref>{{Cite news |title = Javan rhino 'now extinct in Vietnam' |author= Kinver, Mark |work= BBC News |date= 25 October 2011 |accessdate=25 October 2011 |url= http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-15430787 }}</ref> စိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာ မျိုးရိုးဗီဇ မျိုးကွဲများ အနေနှင့် ကြည့်မယ်ဆိုပါက ဗီယက်နမ်သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ မျိုးယဉ် ဗဟိုဌာန ၁၂ ခုတွင် တစ်ခု အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ဗီယက်နမ် အမျိုးသား မျိုးယဉ် ဗီဇ ဘဏ်တွင် မျိုးစိတ်ပေါင်း ၁၁၅ ခု၏ မျိုးယဉ် ၁၂,၃၀၀ ခုအား ထိန်းသိမ်းထားသည်။<ref name=Repeated/> ဗီယက်နမ် အစိုးရသည် ၂၀၀၄ ခုနှစ် တစ်နှစ်ထဲတွင် ဇီဝမျိုးကွဲများ ထိန်းသိမ်းရေးအတွက် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄၉.၀၇ သန်း အသုံးပြုခဲ့ပြီး ထိန်းသိမ်းသည့် ဒေသ ၁၂၆ ခုကို ထူထောင်ခဲ့ကာ ၎င်းတို့ထဲတွင် အမျိုးသားဥယျာဉ် ၂၈ ခုလည်း ပါဝင်သည်။<ref name=Repeated/> {{Clear}} == စီးပွားရေး == [[File:LANDMARK72.jpg|thumb|left|ဟနွိုင်းရှိ ကီးနောင်ဟနွိုင်း လန်းမတ်တာဝါ၊ ဗီယက်နမ်ရှိ အမြင့်ဆုံး အဆောက်အဦး]] ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ စုစုပေါင်းပြည်တွင်းထုတ်ကုန်၏ လက်ရှိတန်ဖိုးမှာ အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၁၃၈ ဘီလီယံ အထိ တိုးတက်သွားခဲ့ပြီး လူတစ်ဦးချင်း အနေနှင့် တွက်ကြည့်မည် ဆိုပါက အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁,၅၂၇ အထိ ရှိသည်။ <ref name=imf2> {{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2014/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=73&pr.y=7&sy=2014&ey=2018&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=582&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= |title=World Economic Outlook: Vietnam |publisher=International Monetary Fund |date=October 2013 |accessdate=14 February 2017}}</ref> ၂၀၀၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ဂိုးမန်းဆက်ချ် ကုမ္ပဏီမှ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် စုစုပေါင်းပြည်တွင်းထုတ်ကုန် လက်ရှိတန်ဖိုး အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄၃၆ ဘီလီယံ ဒေါ်လာ နှင့် လူတစ်ဦးချင်း အနေနှင့် အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၄,၃၅၇ ဒေါ်လာ မျှ ရှိလာပြီး ကမ္ဘာ့အဆင့် နံပါတ် ၂၁ ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.fwa.org/pdf/Vietnam_posttrip_article.pdf|title=The Vietnamese Stock Market|publisher=Financial Women's Association of New York|accessdate=7 May 2010|archivedate=5 October 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181005111807/https://www.fwa.org/pdf/Vietnam_posttrip_article.pdf}}</ref> ဗီယက်နမ်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ဒေါ်လာတန်ဖိုးအစစ်ဖြင့် တွက်ကြည့်မည် ဆိုပါက တစ်နှစ်လျှင် ၁၀% တိုးတက်မှုနှုန်းဖြင့် ကမ္ဘာ့ စီးပွားရေး နောက်ထွက်နိုင်ငံများထဲတွင် တိုးတက်မှု အမြန်ဆုံး နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်လာမည်ဟု ပရိုက်စ်ဝါးတားဟောက်စ်ကူးပါး၏ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ခန့်မှန်းထားသည်။<ref>{{cite press release |url=http://www.pwc.com/vn/en/releases2008/vietnam-may-be-fastest-growing-emerging-economy.jhtml |title=Vietnam may be fastest growing emerging economy |date=12 March 2008 |publisher=PricewaterhouseCoopers |accessdate=20 October 2011}}</ref> ဗီယက်နမ်၏ စုစုပေါင်းပြည်တွင်း ထုတ်ကုန် တန်ဖိုးသည် ၂၀၅၀ ခုနှစ်တွင် တွင် နော်ဝေ၊ စင်ကာပူ နှင့် ပေါ်တူဂီနိုင်ငံတို့ကို ကျော်တက်သွားမည်ဟု ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ဟောင်ကောင်-ရှန်ဟိုင်း ဘဏ်ကော်ပိုရေးရှင်း အဖွဲ့မှ ဟောကိန်း ထုတ်ထားသည်။<ref>[http://www.tuoitrenews.vn/cmlink/tuoitrenews/business/vietnam-to-be-listed-top-economies-by-2050-hsbc-1.58480 "Vietnam to be listed among top economies by 2050: HSBC"]. ''Tuổi Trẻ News''. 14 January 2012. Retrieved 18 April 2012. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120116170035/http://www.tuoitrenews.vn/cmlink/tuoitrenews/business/vietnam-to-be-listed-top-economies-by-2050-hsbc-1.58480 |date=16 January 2012 }}</ref> ဗီယက်နမ်နိုင်ငံသည် သမိုင်းကြောင်းတလျှောက်တွင် စပါးစိုက်ပျိုးမှုကို အခြေခံသော စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး အဓိကပြုလုပ်သည့် လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အလူမီနီယမ် ထုတ်လုပ်ရာတွင် အရေးကြီးသော ကုန်ကြမ်းတစ်မျိုးဖြစ်သည့် ဗောက်ဆိုက်တူးဖော်ရေး လုပ်ငန်းလည်း ရှိသည်။ ဗီယက်နမ်၏ စီးပွားရေးကို အဓိက ပုံဖော်သည်မှာ ဗီယက်နမ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ ဗဟိုကော်မတီနှင့် အမျိုးသား ကွန်ဂရက်များ၏ စုံညီအစည်းအဝေးများမှ ချမှတ်သော ငါးနှစ်စီမံကိန်းများ ဖြစ်သည်။ [[File:Floating Market - Can Tho - Vietnam.JPG|thumb|right|မဲခေါင်မြစ်ဝ ကျွန်းပေါ်ဒေသရှိ ရေပေါ်ဈေး]] လယ်ယာများ၊ စက်ရုံများ နှင့် ငွေကြေး အရင်းအနှီးများကို စုပေါင်းလုပ်ကိုင်ခြင်းသည် ဗဟိုပြုစီမံမှု၏ အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး လူသန်းပေါင်းများစွာတို့သည် အစိုးရ၏ အစီအစဉ်များတွင် လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသည်။ ဗီယက်နမ် စီးပွားရေးသည် စွမ်းရည်မပြည့်ဝမှု များနှင့် ခြစားမှုများ၊ အရည်အသွေး ညံ့ဖျင်းမှုများနှင့် အပြည့်အဝ မထုတ်လုပ်နိုင်ခြင်းများဖြင့် ပြည့်နှက်နေခဲ့သည်။ ထို့ပြင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နှင့် ဥရောပနိုင်ငံ အများစုမှ ပြုလုပ်သော စစ်အပြီး ကုန်သွယ်ရေး ပိတ်ဆို့မှုများ၏ ဒဏ်ကိုလည်း ခံခဲ့ကြရသည်။ ၁၉၈၀ ခုနှစ် များ၏ နှောင်းပိုင်းတွင် ဗီယက်နမ်၏ အဓိက ကုန်သွယ်ဖက်များ ဖြစ်ကြသော ဆိုဗီယက်အုပ်စု အင်အားလျော့နည်းလာခြင်းကြောင့် ထိုပြဿနာများကို ပိုမို၍ ဆိုးရွားသွားစေသည်။ ၁၉၈၆ ခုနှစ် ဆဋ္ဌမအကြိမ်မြောက် ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ အမျိုးသားကွန်ဂရက်တွင် ဆိုရှယ်လစ်စနစ်ကို အခြေခံသော ဈေးကွက်စီးပွားရေး ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုကို ဒွိုင်းမွိုင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး အစီအစဉ်၏ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် စတင် မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း၊ ကုန်သွယ်ရေး နှင့် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးတို့တွင် ပုဂ္ဂလိက ပိုင်ဆိုင်မှုကို အားပေးခဲ့သည်။<ref>[http://ssrn.com/abstract=1442384 Vuong, Quan-Hoang; Tran, Tri-Dung (2009). "The cultural dimensions of the Vietnamese private entrepreneurship"]. ''Icfai Journal of Entrepreneurship Development'', Vol. VI, Nos. 3 & 4 (September & December 2009), pp. 54–78. Icfai University Press via SSRN. Retrieved 4 October 2012.</ref> ထိုသို့ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများကြောင့် ဗီယက်နမ်၏ စုစုပေါင်း ပြည်တွင်းထုတ်ကုန်မှာ ၁၉၉၀ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၇ ခုနှစ်အတွင်း နှစ်စဉ် ၈% ခန့် တိုးတက် လာခဲ့သည်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ်များ နှောင်းပိုင်းရှိ ကမ္ဘာ့စီးပွားရေး ကျဆင်းမှုတွင်ပင် စီးပွားရေး တိုးတက်မှုမှာ ဆက်လက် အားကောင်းနေခဲ့ပြီး ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ၆.၈% မျှ ရှိခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၂၀၁၀ ဒီဇင်ဘာလတွင် ဗီယက်နမ်၏ ငွေကြေးဖောင်းပွမှုနှုန်းမှာ ၁၁.၈% ခန့် ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင်ပင် ဗီယက်နမ်ဒေါင်ငွေကြေး၏ တန်ဖိုးကို ၃ ကြိမ်မျှ လျှော့ချခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.vietfinancenews.com/2010/12/vietnam-2010-growth-fastest-in-three.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110104115530/http://www.vietfinancenews.com/2010/12/vietnam-2010-growth-fastest-in-three.html |archivedate=4 January 2011 |title=Vietnam 2010 growth fastest in three years – Vietnam Banking Finance News |publisher=Vietfinancenews.com |date=29 December 2010 |accessdate=6 August 2011}}</ref> [[File:Rice fields near Sapa, Viêt Nam.jpg|thumb|left|ဆာပါးရှိ စပါးခင်းများ]] ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း၊ သတင်းအချက်အလက် နည်းပညာ လုပ်ငန်းနှင့် ဟိုင်းတက်ခ် လုပ်ငန်း တို့မှာ နိုင်ငံစီးပွားရေး၏ ကြီးမားသော အစိတ်အပိုင်း နှင့် အလျင်မြန်ဆုံး တိုးတက်သော အစိတ်အပိုင်း တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဗီယက်နမ်သည် ရေနံလုပ်ငန်းတွင် နောက်ကျမှ ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်သော နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သော်လည်း ယခုအခါ အရှေ့တောင်အာရှတွင် တတိယ အကြီးဆုံး ရေနံထုတ်လုပ်သည့် နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် တစ်နေ့လျှင် ရေနံစည်ပေါင်း ၃၁၈,၀၀၀ စည် (၅၆,၀၀၀ ကုဗမီတာ) မျှ ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.eia.gov/countries/country-data.cfm?fips=VM|title=Vietnam|publisher=United States Energy Information Administration|year=2011|accessdate=6 November 2012}}</ref> ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ဗီယက်နမ်သည် အာရှ-ပစိဖိတ် ဒေသတွင် အဋ္ဌမမြောက် အများဆုံး ရေနံစိမ်း ထုတ်လုပ်သည့် နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ခဲ့သည်။ <ref>Fong-Sam, Yolanda (August 2012) [http://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/country/2010/myb3-2010-vn.pdf "Vietnam"] in ''2010 Minerals Yearbook''. USGS. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20130302030501/http://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/country/2010/myb3-2010-vn.pdf |date=2 March 2013 }}</ref> ၎င်း၏ အိမ်နီးချင်း တရုတ်နိုင်ငံကဲ့သို့ပင် ဗီယက်နမ်သည် ငါးနှစ်တာ အတွက် ဗဟိုမှ ရေးဆွဲသော စီမံကိန်းများကို ဆက်လက် အသုံးချဆဲ ဖြစ်သည်။ တစ်နေ့လျှင် ဝင်ငွေ တစ်ဒေါ်လာထက်နည်းသော လူဦးရေကို ရေတွက်သော အလွန်အမင်း ဆင်းရဲမွဲတေမှုသည် ဗီယက်နမ်တွင် သိသာစွာ လျော့ကျ လာခဲ့ပြီး တရုတ်၊ အိန္ဒိယ နှင့် ဖိလစ်ပိုင် နိုင်ငံများထက် ဆင်းရဲမှုနှုန်း လျော့နည်း ပေသည်။ <ref>[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vm.html Economy of Vietnam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181224211129/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vm.html |date=24 December 2018 }}. CIA World Factbook. Updated 21 September 2012. Retrieved 4 October 2012.</ref> ထိုသို့ ဆင်းရဲမှုနှုန်း လျော့ကျရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းမှာ လူနေမှု စနစ်ကို မြှင့်တင်ရန်နှင့် စီးပွားရေးမညီမျှမှုများ တိုးပွားလာခြင်းကို တားဆီးရန် ရည်ရွယ်သော မျှတသည့် စီးပွားရေး ပေါ်လစီများကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထိုပေါ်လစီများတွင် ဒွိုင်မွိုင် အစီအစဉ်၏ အစတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော မြေများကို အညီအမျှ ခွဲဝေပေးခြင်း၊ ဆင်းရဲသော ဝေးလံခေါင်ဖျား ဒေသများတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်း နှင့် ပညာရေးနှင့် ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုတို့တွက် အထောက်အပံ့ပေးခြင်း စသည့် ပေါ်လစီများ ပါဝင်သည်။ <ref name=ODI1/> နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးအဖွဲ့၏ အဆိုအရ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ဗီယက်နမ်၏ အလုပ်လက်မဲ့နှုန်းမှာ ၄.၄၆% မျှသာ ရှိသည်။<ref name=imf2/> ===ကုန်သွယ်ရေး=== [[File:Saigon Trade Center vươn mình trong nắng.jpg|thumb|right|ဒွိုင်းမွိုင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး အပြီးတွင် ဟိုချီမင်းစီးတီးတွင် ဦးစွာတည်ဆောက်ခဲ့သော မိုးမျှော်တိုက်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည့် ဆိုင်းဂုံထရိတ်စင်တာ]] ၂၀၀၀ ခုနှစ်များ၏ အစောပိုင်းမှ အစပြု၍ ဗီယက်နမ်သည် ကုန်သွယ်ရေးဆိုင်ရာ လျှော့ပေါ့မှုများကို ဆက်တိုက် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး တစ်ဖက်မှ အချို့သော စီးပွားရေး ကဏ္ဍများတွင် နိုင်ငံတကာ ဈေးကွက်သို့ ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သလို အချို့သော ကဏ္ဍများအား ဆက်လက် ထိန်းသိမ်းခဲ့ခြင်းအားဖြင့် နှစ်လမ်းသွား နည်းလမ်းကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ <ref name=ODI1>{{cite web |author= Vandemoortele, Milo |author2= Bird, Kate |year= 2010 |url= http://www.odi.org.uk/resources/details.asp?id=5057&title=viet-nams-progress-economic-growth-poverty-reduction-impressive-improvements |title= Viet Nam's Progress on Economic Growth and Poverty Reduction: Impressive improvements |location= London |publisher= Overseas Development Institute |accessdate= 11 February 2017 |archivedate= 14 May 2011 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20110514200140/http://www.odi.org.uk/resources/details.asp?id=5057&title=viet-nams-progress-economic-growth-poverty-reduction-impressive-improvements }}</ref><ref name=ODI3>{{cite web |author=Vandemoortele, Milo |year=2010 |url=http://www.odi.org.uk/resources/details.asp?id=4751&title=millennium-development-goals-equity-development |title=The MDG fundamentals: improving equity for development |location=London |publisher=Overseas Development Institute |accessdate=11 February 2017 |archivedate=15 May 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100515181557/http://www.odi.org.uk/resources/details.asp?id=4751&title=millennium-development-goals-equity-development }}</ref>၂၀၀၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ဗီယက်နမ်သည် ၎င်းတို့၏ ဉာဏမူပိုင်ပစ္စည်းဆိုင်ရာ ဥပဒေများကို ထရစ်ပ် သဘောတူညီချက် နှင့်အညီ ပြင်ဆင်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၁ ရက်တွင် ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့၏ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဗီယက်နမ်သည် ယခုအခါတွင် အာရှ၏ အပွင့်လင့်ဆုံး စီးပွားရေးစနစ်ရှိသော နိုင်ငံများတွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်နေပြီး အသွားအပြန် ကုန်သွယ်မှု တန်ဖိုးမှာ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ဂျီဒီပီ၏ ၁၆၀% မျှ ရှိနေသဖြင့် တစ်ချိန်တည်းတွင်ရှိသော တရုတ်၏ အချိုးထက် နှစ်ဆများ များနေပြီး အိန္ဒိယ၏ အချိုးထက် ၄ ဆ မျှ များနေသည်။<ref>[http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/2006/11/13/8393174/index.htm Vietnam Vrooooom: Asia's second-fastest-growing economy takes the global stage.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131030154458/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/2006/11/13/8393174/index.htm |date=30 October 2013 }} CNN Money. 13 November 2006.</ref> ဗီယက်နမ်၏ အဓိက ကုန်သွယ်ဖက် နိုင်ငံများတွင် တရုတ်၊ ဂျပန်၊ ဩစတြေးလျ၊ အာဆီယံ နိုင်ငံများ၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နှင့် အနောက်ဥရောပနိုင်ငံများ ပါဝင်သည်။ ဗီယက်နမ် အကောက်ခွန်ဌာန၏ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ အစီရင်ခံစာအရ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ပထမ နှစ်တစ်ဝက်တွင် နိုင်ငံတကာ ကုန်ပစ္စည်းများကုန်သွယ်မှုမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၂၄ ဘီယံ အထိ ရှိပြီး ၂၀၁၂ ခုနှစ် ထိုအချိန်ကာလနှင့် နိုင်းယှဉ်ပါက ၁၅.၇% မျှ ပို၍ မြင့်မားသည်ကို တွေ့ရသည်။ မိုဘိုင်းဖုန်း နှင့် ဆက်စပ်ပစ္စည်းများကို အမြောက်အမြား တင်ပို့မှု တင်သွင်းမှု ပြုလုပ်ပြီး သဘာဝ အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်တွင် အမြင့်ဆုံးတင်ပို့မှုမှာ ရေနံစိမ်း ဖြစ်ပြီး တစ်ချိန်တည်းမှာပင် သံ နှင့် စတီးလ် များကို အများဆုံးတင်သွင်းခဲ့သည်ကို တွေ့ရသည်။ အမေရိကန်သည် ဗီယက်နမ်၏ တင်ပို့မှု အမြောက်အမြားကို ဝယ်ယူသော နိုင်ငံဖြစ်ပြီး တင်သွင်းမှု အများဆုံးမှာ တရုတ်ကုန်ပစ္စည်းများ ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web|title=Developments and trends of Vietnam international merchandise trade in June and the first half of 2013|url=http://www.customs.gov.vn/English/Lists/News/ViewDetails.aspx?ID=195|work=Vietnam Customs|publisher=General Department of Vietnam Customs|accessdate=31 July 2013|date=23 July 2013|archive-date=11 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150111213559/http://www.customs.gov.vn/English/Lists/News/ViewDetails.aspx?ID=195}}</ref> မြေယာပြုပြင် ပြောင်းလဲရေး ပြုလုပ်ခြင်း၏ ရလဒ် အဖြစ် ဗီယက်နမ်သည် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး ဆိုင်ရာ ထုတ်ကုန်များကို အဓိက တင်ပို့ရောင်းချသော နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ယခုအခါ ကမ္ဘာပေါ်တွင် သီဟိုဠ်စေ့ အများဆုံး တင်ပို့သော နိုင်ငံဖြစ်ပြီး ကော်ဖီ ဒုတိယအများဆုံး တင်ပို့သည့် နိုင်ငံ ဖြစ်လာသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.bbc.com/news/magazine-25811724|title=How Vietnam became a coffee giant - BBC News|author=|date=|work=bbc.com}}</ref>ဗီယက်နမ်သည် နှစ်ရှည်ပင် စိုက်ပျိုးရန် အတွက် ၆.၉၃% မျှသော မြေကို အသုံးပြုထားသဖြင့် မဲခေါင် ဒေသကြီးတွင် သုံးစွဲမှု အချိုး အများဆုံး ဖြစ်သည်။ အခြားသော အဓိက ပို့ကုန်များတွင် လက်ဖက်၊ ရာဘာ နှင့် ရေထွက်ပစ္စည်းများ ပါဝင်သည်။ သို့သော်လည်း ဂျီဒီပီတွင် ပါဝင်သော စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး ၏ ဝေစုမှာ လတ်တလော ဆယ်စုနှစ်များ အတွင်း ကျဆင်းလာခဲ့ပြီး ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ၄၂% မှ ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ၂၀% အထိ ကျဆင်းလာခဲ့ကာ စီးပွားရေး၏ အခြားကဏ္ဍများမှာ ပိုမိုတိုးတက်လာခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ဗီယက်နမ်သည် ဥရောပသမဂ္ဂ နှင့် ကုန်သွယ်ရေး လွတ်လပ်ခွင့် အတွက် ညှိနှိုင်းခဲ့ပြီး ဥရောပသမဂ္ဂ၏ ဂျီအက်စ်ပီ စနစ်သို့ ဝင်ရောက်ခွင့် ရရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။ ထိုစနစ်သို့ ဝင်ရောက်ခွင့် ရသော ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများသည် ဥရောပဈေးကွက် အတွင်း ကုန်ပစ္စည်းများကို အခွန်နှုန်း သက်သာစွာဖြင့် တင်ပို့ခွင့် ရရှိကြသည်။ <ref name="EUfta">{{cite news|title=Vietnam-EU free trade agreement set to fire|url=http://www.vietnamtribune.com/index.php/sid/222099915/scat/fc849e836694179b/ht/Vietnam-EU-free-trade-agreement-set-to-fire|accessdate=19 May 2014|publisher=''Vietnam Tribune''|archivedate=19 May 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140519224620/http://www.vietnamtribune.com/index.php/sid/222099915/scat/fc849e836694179b/ht/Vietnam-EU-free-trade-agreement-set-to-fire}}</ref> ===သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ=== [[File:TOPIO 3.jpg|thumb|left|လူပုံစံ တိုပီယို ၃.၀ စက်ရုပ်]] ဗီယက်နမ် ပညာရှင်များသည် ဘုရင်ခေတ်မှ အစပြု၍ အများအပြားသော ပညာရပ်နယ်ပယ်များတွင် တိုးတက်စေရန် ကြံဆောင်ခဲ့ကြပြီး အထူးသဖြင့် လူမှုရေးသိပ္ပံ ပညာရပ်များနှင့် လူသားဆိုင်ရာ ပညာရပ်များတွင် ဖြစ်သည်။ ဗီယက်နမ်တွင် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှု သမိုင်းပညာရပ်နှင့် ပတ်သက်၍ နှစ်ထောင်ပေါင်းများစွာသော သမိုင်းကြောင်း ရှိသည်။ ၁၃ ရာစုတွင် နန်းစွန့်ခဲ့သော ဧကရာဇ် ထရန်နန်တောင်သည် ဘုန်းကြီးများကို ဦးဆောင်၍ ဒဿနိကဗေဒ၏ ဘာသာရပ်ခွဲတစ်ခု ဖြစ်သော ထရပ်လမ်ဇန် ဘာသာရပ်ကို တိုးတက်စေရန် ကြိုးစားခဲ့ကြသည်။ ပေါင်းနှုတ်မြှောက်စား နှင့် ဂျီဩမေတြီ ပညာရပ်များကို ၁၅ ရာစုမှ စတင်၍ ဗီယက်နမ်တွင် လူအမ်သာဗင်း၏ ဖတ်စာအုပ်ပေါ်တွင် အခြေခံ၍ သင်ကြားခဲ့ကြသည်။ လူအမ်သာဗင်းသည် ဗီယက်နမ်အား သုည နှင့် စတင်မိတ်ဆက်ပေးခဲ့ပြီး မာ့ခ်ဟျန်တစ်ချ်မှ အနှုတ်ကိန်းများကို မသိကိန်း၊ လျှို့ဝှက်ကိန်း နှင့် ဝှက်ကိန်းများကို မိတ်ဆက်ပေးခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် ဗီယက်နမ် ပညာရှင်များသည် စွယ်စုံကျမ်း အများအပြားကို ရေးသား ထုတ် ဝေခဲ့သည်။ မျက်မှောက်ခေတ်တွင် ဗီယက်နမ် သိပ္ပံပညာရှင်တို့သည် ပညာရပ် နယ်ပယ်အမျိုးမျိုးတွင် ထင်ရှားသော ပံ့ပိုးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြပြီး အထူးသဖြင့် သင်္ချာဘာသာရပ် တွင် ဖြစ်သည်။ ဟွမ်းတေသည် အသုံးချ သင်္ချာ ဘာသာရပ်ရှိ ဂလိုဘယ် အော့ပတီမိုက်ဇေးရှင်း ဘာသာရပ်ခွဲကို ၂၀ ရာစုတွင် စတင်ဖော်ထုတ်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ဗီယက်နမ်သည် လက်ရှိတွင် ပြည်တွင်းဖြစ် အာကာသ စူးစမ်းလေ့လာရေး အစီအစဉ်ကို ဆောင်ရွက်နေပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း၆၀၀ တန်ဖိုးရှိသည့် ဗီယက်နမ် အာကာသ ဗဟိုဌာနကို ဆောက်လုပ်ရန် စီစဉ် ဆောင်ရွက်နေသည်။<ref>[http://www.asianscientist.com/topnews/vietnam-build-us600m-national-space-center-by-2018/ "Vietnam To Build US$600m National Space Center By 2018"]. Asian Scientist, 22 November 2011. Retrieved 27 November 2011.</ref> ဗီယက်နမ်သည် စက်ရုပ်များ တီထွင်ထုတ်လုပ်ခြင်းတွင်လည်း ထင်ရှားသော တိုးတက်မှုများ ရှိပြီး တိုပီယို လူပုံစံ စက်ရုပ်မှာ ဥပမာ တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news |url=http://www.diginfo.tv/2007/12/05/07-0601-d.php |title=Nano technology &#124; Computer &#124; Robot &#124; TOSY TOPIO – Table Tennis Playing Robot |work=DigInfo News |location=Tokyo |date=5 December 2007 |accessdate=12 February 2017 |archivedate=21 May 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090521023057/http://www.diginfo.tv/2007/12/05/07-0601-d.php }}</ref>၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ အတွက် ဗီယက်နမ်၏ နိုင်ငံတော် အသုံးစရိတ်မှာ ဂျီဒီပီ၏ ၀.၄၅% မျှရှိသည်။<ref>[http://vietnamnews.vnagency.com.vn/Economy/206910/tech-science-spending-too-low.html "Tech, science spending too low"]. VietNam News, 21 December 2010. Retrieved 30 April 2012.</ref> {{Clear}} ===သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး=== ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ လက်ရှိ သယ်ယူပိုဆောင်ရေး ကွန်ယက်၏ မူလအစမှာ ပြင်သစ်တို့ အုပ်ချုပ်စဉ်က ကုန်ကြမ်းပစ္စည်းများကို သယ်ယူပို့ဆောင်ရန် အတွက် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ဗီယက်နမ် စစ်ပွဲအပြီးတွင် ခေတ်မီရန်အတွက် အကြီးအကျယ် ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ ====လေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး==== [[File:Tan Son Nhat International Airport.jpg|thumb|right|ဟိုချီမင်းစီးတီး ရှိ[[တန်ဆွန်းညက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်]]မှာ ဗီယက်နမ်ရှိ အလုပ်အများဆုံး လေဆိပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။]] ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် အများပြည်သူသုံး အဓိက လေဆိပ် ၂၁ ခုရှိပြီး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ် ၃ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ ဟနွိုင်းမြို့ရှိ နွိုင်းဘိုင်လေဆိပ်၊ ဒါနန်းရှိ ဒါနည်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ် နှင့် ဟိုချီမင်းစီးတီးရှိ [[တန်ဆွန်းညက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်]] တို့ ဖြစ်ကြသည်။ တန်ဆွန်းညက်သည် နိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးလေဆိပ်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတကာခရီးသည်များ၏ ၇၅% ကို လက်ခံ ပို့ဆောင်ပေးလျက် ရှိသည်။ နိုင်ငံတော်မှ သဘောတူထားသော အစီအစဉ်အရ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ် ၁၀ ခု အထိ ရှိလာမည် ဖြစ်သည်။ ထိုလေဆိပ်များတွင် ဗင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်၊ ဖူးဘိုင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်၊ ကမ်ရန်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်၊ ဖူးကောက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်၊ ကက်ဘီ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်၊ ကန်သိုး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ် နှင့် လောင်သမ်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်တို့ ပါဝင်သည်။ အစီအစဉ်ထဲတွင် ပါဝင်သော လောင်သမ်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်သည် ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် အပြည့်အဝ တည်ဆောက်ပြီးစီးပါက တစ်နှစ်လျှင် ခရီးသည် သန်း ၁၀၀ ကို ဝန်ဆောင်မှုပေးနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ ဗီယက်နမ် လေကြောင်းလိုင်းသည် နိုင်ငံတော်ပိုင် လေကြောင်းလိုင်း ဖြစ်ပြီး ခရီးသည်တင် လေယာဉ် ၆၉ စင်းမျှ ရှိပြီး <ref name="fleet">{{cite web| title = Vietnam Airlines Details and Fleet History | publisher = PlaneSpotters.net | date = 1 April 2010 | url = http://www.planespotters.net/Airline/Vietnam-Airlines | accessdate =1 April 2010}}</ref><ref>{{cite web | title = Fleet Information | publisher = Vietnam Airlines | url = http://vietnamairlines.com.vn/wps/portal/en/site/flight_info/fleet_information/!ut/p/c5/fY1RC4IwFEZ_UdybWturjHSFbmSMdC-xQoYwXQ8R-O_beqkXvffx8J0DGsJP5j1Y8xr8ZBy0oPc3VuY8IxUiMkYxIbzKUqW2iLvAuz9e1nURuKKkOYgvX1-fQFvn76FzjeVlEyXrPJYix4XLEQT3Yw8daPKzSCVJsDRnkSYSJSJ0rrfmMcNzbOfLcVN8ALBLRCU!/dl3/d3/L0lJSklna21BL0lKakFBQ3lBQkVSQ0pBISEvNEZHZ3NvMFZ2emE5SUFnIS83X0NHQUg0N0wwME9VTzcwMjdSUU4zMk8wTzAwL0FsX19fNTI!/?WCM_PORTLET=PC_7_CGAH47L00OUO7027RQN32O0O00_WCM&WCM_GLOBAL_CONTEXT=/wps/wcm/connect/en/site/flight_info/fleet_information/ | accessdate = 30 June 2011 | archivedate = 4 October 2011 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20111004121039/http://vietnamairlines.com.vn/wps/portal/en/site/flight_info/fleet_information/!ut/p/c5/fY1RC4IwFEZ_UdybWturjHSFbmSMdC-xQoYwXQ8R-O_beqkXvffx8J0DGsJP5j1Y8xr8ZBy0oPc3VuY8IxUiMkYxIbzKUqW2iLvAuz9e1nURuKKkOYgvX1-fQFvn76FzjeVlEyXrPJYix4XLEQT3Yw8daPKzSCVJsDRnkSYSJSJ0rrfmMcNzbOfLcVN8ALBLRCU!/dl3/d3/L0lJSklna21BL0lKakFBQ3lBQkVSQ0pBISEvNEZHZ3NvMFZ2emE5SUFnIS83X0NHQUg0N0wwME9VTzcwMjdSUU4zMk8wTzAwL0FsX19fNTI!/?WCM_PORTLET=PC_7_CGAH47L00OUO7027RQN32O0O00_WCM&WCM_GLOBAL_CONTEXT=%2Fwps%2Fwcm%2Fconnect%2Fen%2Fsite%2Fflight_info%2Ffleet_information%2F }}</ref> ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် လေယာဉ် ၁၅၀ စင်း အထိ တိုးမြှင့်ရန် စီစဉ်ထားသည်။ ဗီယက်နမ်တွင် ရှိသော အခြား ပုဂ္ဂလိက လေကြောင်းလိုင်းများမှာ အဲယားမဲခေါင်၊ ဂျက်စတား ပစိဖတ် လေကြောင်းလိုင်း၊ ဗက်စကို နှင့် ဗီယက်ဂျက်အဲယား တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ====ကုန်းလမ်းပို့ဆောင်ရေး==== [[File:Cao toc Cau Gie Ninh Binh.JPG|thumb|right|ကောင်ဂီ နှင့် နင်းဗင်းမြို့တို့ကို ဆက်သွယ်ထားသော တောင်မြောက် အမြန်လမ်း၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသ]] ဗီယက်နမ်နိုင်ငံရှိ လမ်းများတွင် ဗဟိုမှာ စီမံခန့်ခွဲသော နိုင်ငံတော်အဆင့်လမ်းများ၊ ပြည်နယ်များမှ စီမံခန့်ခွဲသော ပြည်နယ်အဆင့်လမ်းများ၊ ခရိုင်မှ စီမံခန့်ခွဲသော ခရိုင်အဆင့် လမ်းများ၊ မြို့တော်နှင့် မြို့များမှ စီမံခန့်ခွဲသော မြို့ပြလမ်းများ နှင့် ကွန်မြူးမှ စီမံခန့်ခွဲသော ကွန်မြူးအဆင့်လမ်းများတို့ ပါဝင်သည်။ ဗီယက်နမ်ရှိ မြို့ပြဧရိယာများတွင် စက်ဘီးများ၊ စက်တပ် စကူတာများ၊ မော်တော်ဆိုင်ကယ်များသည် လူသုံးများသော ယာဉ်များ အဖြစ် ရှိနေဆဲဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် မြို့ကြီးများတွင် မော်တော်ယာဉ် ပိုင်ဆိုင်မှုမှာ မြင့်တက်လာလျက် ရှိသည်။ ပုဂ္ဂလိက ကုမ္ပဏီများမှ ပြေးဆွဲသော အများပြည်သူသုံး ဘတ်စ်ကားများသည် လူအများစုမှ ခရီးဝေးသွားရာတွင် အဓိက သုံးစွဲလျက် ရှိကြသည်။ ယာဉ်အန္တရာယ် လမ်းအန္တရာယ်မှာ ဗီယက်နမ်တွင် အလွန်ဆိုးရွားသော ပြဿနာတစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး နေ့စဉ် ပျမ်းမျှ လူ ၃၀ ခန့် ယာဉ်မတော်တဆမှုဖြင့် သေဆုံးကြသည်။ <ref>[http://www.gso.gov.vn/default.aspx?tabid=622&ItemID=11314 Social and economic situation, 8 months of 2011]. General Statistics Office of Vietnam. Retrieved 1 September 2011.</ref> ဟနွိုင်းမြို့နှင့် ဟိုချီမင်းစီးတီးမြို့များတွင် ယာဉ်ကြောကြပ်တည်းမှုမှာ ဆိုးရွားလာသော ပြဿနာတစ်ခု ဖြစ်ပြီး မြို့တော်များ၏ လမ်းများအား မော်တော်ယာဉ်သုံးစွဲမှု မြင့်တက်လာခြင်းနှင့် ကာမိစေရန် အပြင်းအထန် ကြိုးပမ်းလျက် ရှိကြသည်။ ====ရထားပို့ဆောင်ရေး==== [[File:My Son railway tracks.jpg|thumb|left|မိုင်ဆွန်အနီးရှိ ရထားလမ်းတစ်ခု]] ဗီယက်နမ်၏ အဓိက နိုင်ငံတွင်း ရထားလမ်းမှာ ဟိုချီမင်းစီးတီး နှင့် ဟနွိုင်းမြို့ကို ချိတ်ဆက်ထားသော ပြန်လည်ပေါင်းစည်းခြင်း အမြန်ရထားလမ်း ဖြစ်ပြီး အရှည် ကီလိုမီတာ ၂,၀၀၀ ခန့်မျှ ရှိသည်။ ဟနွိုင်းမြို့မှ တဆင့် အရှေ့မြောက်ဘက်၊ မြောက်ဘက် နှင့် အနောက်ဘက်သို့ ဆက်သွယ်ထားသော ရထားလမ်းများ ရှိကြသည်။ အရှေ့ဘက်သို့ သွားသော ရထားလမ်းမှာ ဟနွိုင်းမြို့မှာ ဟလောင်ပင်လယ်အော်သို့ ဆက်သွယ်ထားပြီး မြောက်ဘက်သို့ သွားသော ရထားလမ်းမှာ ဟနွိုင်းမှ ထိုင်းငုရင်သို့ ဆက်သွယ်ထားကာ အရှေ့မြောက်လိုင်းမှာ ဟနွိုင်းမြို့မှ လောင်ကိုင်းသို့ ဆက်သွယ်ထားသည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ဗီယက်နမ် နိုင်ငံ နှင့် ဂျပန်နိုင်ငံတို့သည် ဂျပန်နည်းပညာကို အသုံးပြုထားသော အမြန်ရထားလမ်း ဆောက်လုပ်ရန် သဘောတူ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြပြီး ဗီယက်နမ် အင်ဂျင်နီယာ အမြောက်အမြားကို ဂျပန်သို့ စေလွှတ်၍ အမြန်ရထားများအတွက် လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ခြင်းနှင့် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းခြင်း လုပ်ငန်းများကို သင်ယူစေခဲ့သည်။ ထိုရထားလမ်းမှာ ၁,၆၃၀ ကီလိုမီတာမျှ ရှည်လျားသော အမြန်ရထားလမ်း ဖြစ်လာမည်ဖြစ်ပြီး <ref>{{Cite news| title=High-speed train planned for Vietnam – Business – International Herald Tribune| newspaper=The New York Times| date=6 February 2007| url=http://www.nytimes.com/2007/02/06/business/worldbusiness/06iht-vietrail.4489612.html| accessdate=9 July 2010}}</ref> စုစုပေါင်း ဘူတာရုံ ၂၆ ခု ရှိမည်ဖြစ်ကာ ဟနွိုင်းမြို့ နှင့် ဟိုချီမင်းစီးတီးရှိ သူသျမ် ဘူတာတို့လည်း ပါဝင်မည် ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite news| title=Vietnam to build high-speed rail |newspaper=The Sydney Morning Herald| date=13 November 2009| url=http://www.smh.com.au/travel/vietnam-to-build-highspeed-rail-20081113-62bd.html| accessdate=9 July 2010}}</ref> ဂျပန်ရှိ ရှင်းကန်းဆင်ခေါ် ကျည်ဆန်ရထား နည်းပညာ ကို အသုံးပြုမည် ဖြစ်ပြီး ထိုရထားလမ်းတွင် အမြန်ဆုံး တစ်နာရီ မိုင် ၂၂၀ (၃၆၀ ကီလိုမီတာ) မျှ မြန်သော ရထားများ သွားလာနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ဟနွိုင်းမှ ဗင်း၊ နာထရန်နှင့် ဟိုချီမင်း စီးတီးသို့ စတင်ဖောက်လုပ်မည် ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၀ ခုနှစ် အတွင်းတွင် ဗင်းနှင့် နာထရန် အကြား ရထားလမ်း နှင့် ဟနွိုင်းမြို့နှင့် မြောက်ပိုင်းပြည်နယ်များ ဖြစ်ကြသော လောင်ကိုင်း နှင့် လန်ဆွန်းတို့သို့ ဆက်သွယ်သော ရထားလမ်းများကို စတင်ဆောက်လုပ်မည် ဖြစ်သည်။ ====ရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး==== ကမ်းရိုးတန်းနိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်သည့် ဗီယက်နမ်တွင် အဓိက ပင်လယ်ဆိပ်ကမ်း အများအပြား ရှိပြီး ၎င်းတို့တွင် ကမ်ရန်း၊ ဒါနန်း၊ ဟိုင်ဖုန်း၊ ဟိုချီမင်းစီးတီး၊ ဟောင်ဂိုင်း၊ ကွီးနွန်၊ ဗန်ထော နှင့် နာထရန် တို့ ပါဝင်သည်။ ကုန်းတွင်း ပိုကျသော အပိုင်းတွင် ဗီယက်နမ်ရှိ မြောက်မြားလှသော မြစ်များသည် ကျေးလက်ဒေသ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးတွင် အဓိကကျသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေပြီး ၁၁,၀၀၀ မိုင် (၁၇,၇၀၀ ကီလိုမီတာ) မျှ ရှိသော ကူးသန်းသွားလာနိုင်သော ရေကြောင်းခရီးတွင် ဖယ်ရီများ၊ ဝမ်းပြားရေယာဉ်များ နှင့် ကုတို့သင်္ဘောများ သွားလာလျက် ရှိကြသည်။ <ref>[http://www.indexmundi.com/vietnam/waterways.html Index Mundi]. January 2012. Retrieved 25 April 2012.</ref><ref>[http://www.travelblog.org/Photos/4708303 "Water taxi in Ca Mau city, Vietnam"]. TravelBlog. 27 January 2010. Retrieved 25 April 2012.</ref> ထို့ပြင် မဲခေါင်မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ နှင့် မြစ်နီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတို့သည် ဗီယက်နမ်၏ လူမှုရေးနှင့် စီးပွားရေးကိစ္စရပ်များ အတွက် အလွန်အရေးပါဒေသများ ဖြစ်ကြသည်။ နိုင်ငံ၏ လူဦးရေ အများစုမှာ ထိုမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသများ တလျှောက် သို့မဟုတ် မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဒေသများ၏ အနီးအနားတွင် နေထိုင်လျက် ရှိကြပြီး အဓိက မြို့ကြီးများ ဖြစ်ကြသော ဟိုချီမင်းစီးတီးမြို့ နှင့် ဟနွိုင်းမြို့တို့သည် မဲခေါင် နှင့် မြစ်နီ မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဒေသများ အနီးတွင် တည်ရှိကြသည်။ တောင်တရုတ်ပင်လယ် အတွင်းတွင်မူ ဗီယက်နမ်သည် လက်ရှိ တရုတ်နိုင်ငံနှင့် အခြား အနီးအနားရှိ နိုင်ငံများ နှင့် ကာလရှည်ကြာ ပိုင်ဆိုင်မှု အငြင်းပွား နေသော စပရက်ထလီကျွန်းများ ၏ အများစုကို ထိန်းချုပ်ထားသည်။<ref>[http://www.globalsecurity.org/military/world/war/spratly-claims.htm "Territorial claims in the Spratly and Paracel Islands"]. GlobalSecurity.org. 2011. Retrieved 3 February 2013.</ref> ===ရေပေးဝေမှုနှင့် သန့်ရှင်းရေး=== ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ ရေပေးဝေမှုနှင့် သန့်ရှင်းရေးတွင် အောင်မြင်မှုများ ရှိသကဲ့သို့ စိန်ခေါ်မှုများလည်း ရှိနေသည်။ အောင်မြင်မှုများထဲတွင် ၁၉၉၀ ခုနှစ် နှင့် ၂၀၁၀ ခုနှစ် များအတွင်း ရေပေးဝေမှုနှင့် သန့်ရှင်းသော ရေရရှိမှု သိသိသာသာ တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ရေမီတာများကို နေရာအမြောက်အမြားတွင် တပ်ဆင်နိုင်ခဲ့ကာ ၂၀၀၇ ခုနှစ်မှ စ၍ ရေဆိုးသန့်စင်ရေး လုပ်ငန်းများတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ပို၍ များလာခဲ့သည်။ စိန်ခေါ်မှုများတွင်မူ ရေထုညစ်ညမ်းမှုများ အများအပြား ရှိနေခြင်း၊ ဝန်ဆောင်မှု ညံ့ဖျင်းခြင်း နှင့် ကျေးလက်ဒေသများတွင် တိုးတက်လာသော ရေသန့်စင်ရေး လုပ်ငန်းများ မလုပ်ဆောင်နိုင်ခြင်း၊ ကျေးလက်ဒေသရှိ ရေစနစ်ကို ရေရှည်ထိန်းသိမ်းမှု ပြုလုပ်ရာတွင် ညံ့ဖျင်းခြင်း၊ မြို့ပြ ရေသန့်စင်ရေးတွင် သုံးစွဲထားသလောက် ငွေကြေး အလုံအလောက် ပြန်လည် မရရှိခြင်း၊ ဗီယက်နမ်၏ စီးပွားရေးတိုးတက်လာသည်နှင့် အမျှ အလှူရှင်များမှ လှူဒါန်းငွေအစား ချေးငွေအသွင်သို့ ပြောင်းလဲကြသဖြင့် နိုင်ငံခြား အထောက်အပံ့များ နှင့် ချေးငွေများ လျော့နည်းလာခြင်း တို့ ဖြစ်ကြသည်။ အစိုးရမှ ရေခွန် ကောက်ခံရငွေမှ ကုန်ကျစရိတ်များကို ကာမိရန် လုပ်ဆောင်ခြင်း နှင့် ပြည်နယ်အဆင့်တွင် အလိုအလျောက် ရေပေးဝေမှု စနစ်များကို ဆောင်ရွက်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ပေါ်လစီများ တစိတ်တပိုင်းသာ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ရေခွန်မှာ ဈေးပေါမြဲသာ ရှိနေပြီး အချို့သော သုံးစွဲမှုများတွင် ခွင့်ပြုထားသည့် အလုပ်ထက်ပို၍ အခြား အလုပ်များကို လုပ်ဆောင်လျက် ရှိကြသည်။ == လူဦးရေပျံနှံ့နေထိုင်မှု == [[File:Hmong women at Coc Ly market, Sapa, Vietnam.jpg|thumb|upright|ဗီယက်နမ်မြောက်ပိုင်း ဆာပါးရှိ မှောင်လူမျိုး အမျိုးသမီးတစ်ဦး]] ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ဗီယက်နမ် နိုင်ငံ၏ လူဦးရေမှာ ၉၀.၇ သန်းခန့် ရှိသည်။ ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် ဗီယက်နမ် နှစ်နိုင်ငံ ပေါင်းစည်းပြီး လူဦးရေမှာ ၅၂.၇ သန်းမျှသာ ရှိသဖြင့် ၁၉၇၉ ခုနှစ် လူဦးရေစာရင်းနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက သိသိသာသာ တိုးပွားလာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://countrystudies.us/vietnam/34.htm |title=Vietnam – population |publisher=Countrystudies.us|accessdate=11 April 2011}}</ref> ၂၀၁၂ ခုနှစ် ၏ ခန့်မှန်းခြေ လူဦးရေမှာ ၉၀.၃ သန်း ဖြစ်သည်။ <ref name=imf2/> ဗီယက်နမ် နိုင်ငံ၏ စုစုပေါင်း သန္ဓေအောင်နှုန်းမှာ အမျိုးသမီး တစ်ဦးလျှင် ကလေး ၁.၈ ယောက်မျှ ဖြစ်ပြီး <ref name="Wold Bank TFR">{{cite web|title=Fertility rate, total (births per woman)|url=http://data.worldbank.org/indicator/SP.DYN.TFRT.IN|website=World Bank|publisher=World Bank|accessdate=12 March 2015}}</ref> ထိုသို့ ဖြစ်ရခြင်း၏ အဓိက အကြောင်းမှာ အစိုးရ၏ သားဆက်ခြား စီမံကိန်း နှင့် ကလေး ၂ ယောက် သာယူရမည့် ပေါ်လစီတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ ===လူမျိုးကွဲများ=== ၂၀၀၉ ခုနှစ် လူဦးရေစာရင်းအရ ဗီယက်လူမျိုး သို့မဟုတ် ကင်လူမျိုး များမှာ ၇၃.၆ သန်းမျှ ရှိပြီး လူဦးရေ၏ ၈၅.၈% မျှ ဖြစ်သည်။ ကင်လူမျိုး များသည် နုန်းမြေပို့ချရာ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသနှင့် နိုင်ငံ၏ ကမ်းရိုးတန်း လွင်ပြင်များတွင် အများဆုံး စုစည်း နေထိုင်ကြသည်။ များသောအားဖြင့် လူမှုရေးနှင့် လူမျိုးအားဖြင့် တူညီကြသော ကင်လူမျိုးများမှာ နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး နှင့် စီးပွားရေး ပေါ်တွင် သိသာစွာ ဩဇာ သက်ရောက်သည်။ သို့သော်လည်း ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် လူမျိုးစုပေါင်း ၅၄ မျိုး နေထိုင်ပြီး ၎င်းတို့တွင် မှောင်လူမျိုး၊ ဒေါင်းလူမျိုး၊ တေလူမျိုး၊ ထိုင်းလူမျိုး နှင့် နောင်းလူမျိုးများ ပါဝင်ကြသည်။ ကင်လူမျိုးများနှင့် အမျိုးအလွန်နီးစပ်သော မြွမ် လူမျိုးများမှာ ဗီယက်နမ်၏ ၃ပုံ ၂ ပုံမျှ ရှိသော ကုန်းမြင့်ဒေသတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ဗီယက်နမ် စစ်ပွဲမတိုင်မီက အလယ်ပိုင်းကုန်းမြင့်တွင် လူမျိုးစု ၄၀ ကျော် ပါဝင်သော ဒီဂါးလူမျိုးများသာ နေထိုင်ကြသော်လည်း ငိုဒင်းဒျမ်၏ တောင်ဗီယက်နမ် အစိုးရမှ ကင်များကို ရှေးဦးလူမျိုးများ နေထိုင်ရာ ဒေသတွင် ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်စေရန် အစီအစဉ် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ <ref>[http://www.mhro.org/montangards-history/under-south-vietnam-rule "Under South Vietnam Rule"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121006164804/http://www.mhro.org/montangards-history/under-south-vietnam-rule |date=6 October 2012 }}. MHRO.org. 2010. Retrieved 21 April 2012.</ref> တရုတ်လူမျိုး ဖြစ်သော ဟွာလူမျိုး များနှင့် ခမာခရွမ် လူမျိုးများမှာ မြေနိမ့်ဒေသတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ၁၉၇၈ နှင့် ၁၉၇၉ ခုနှစ်အတွင်း တရုတ်-ဗီယက်နမ် ဆက်ဆံရေး ဆိုးရွားလာသော အခါတွင် ဟွာလူမျိုး ၄၅၀,၀၀၀ ကျော် ဗီယက်နမ် နိုင်ငံမှ ထွက်ခွာသွားခဲ့ကြသည်။<ref>[http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/4130.htm Vietnam (08/08)]. U.S. Department of State. Retrieved 12 February 2013.</ref> {{ဗီယက်နမ်နိုင်ငံရှိ အကြီးဆုံး မြို့ကြီးများ}} ===ဘာသာစကားများ=== ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ ရုံးသုံးဘာသာစကား နှင့် အမျိုးသား ဘာသာစကားမှာ ဗီယက်နမ် ဘာသာစကား ဖြစ်ပြီး တက်ကျသံ ရှိသော မွန်-ခမာ ဘာသာစကား ဖြစ်ကာ လူဦးရေ၏ အများစုမှ ပြောဆိုကြသည်။ သမိုင်းကြောင်း အရ ဗီယက်နမ်လူမျိုးတို့သည် တရုတ်စကားလုံးများကို အသုံးပြု၍ စာရေးခဲ့ကြသည်။ ၁၃ ရာစုသို့ ရောက်သော အခါတွင် ဗီယက်နမ်တို့သည် ချူးနွမ်ဟု ခေါ်သော ကိုယ်ပိုင် အက္ခရာများကို တီထွင် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ရိုးရာဇာတ်လမ်း တစ်ပုဒ် ဖြစ်သော ငုယင်ဒူး ရေးသားသည့် ကယူးပုံပြင်မှာ ချူးနွမ်အက္ခရာကို အသုံးပြု၍ ရေးသားခဲ့သည်။ စကားပြောရာတွင် သုံးသော အင်္ဂလိပ်စာလုံး အသုံးပြုထားသည့် ကွတ်ငူ အက္ခရာကိုမူ ယေစွိ အလက်ဇန်ဒရေ ဒီ ရုတ်ဒ် နှင့် အခြားသော ကက်သလစ် သာသနာပြု အဖွဲ့ အချို့မှ မှ ၁၇ ရာစုတွင် တီထွင်ခဲ့သည်။ ဗီယက်နမ်ရှိ လူနည်းစု လူမျိုးများမှာ ဘာသာစကား အမျိုးစုံကို ပြောဆိုကြပြီး ၎င်းတို့တွင် တေ စကား၊ မွမ် စကား၊ ချမ် စကား၊ ခမာ စကား၊ တရုတ်စကား၊ နန်းစကား နှင့် မှောင်စကား တို့ ပါဝင်သည်။ ဗီယက်နမ် အလယ်ပိုင်း ကုန်းမြင့် ဒေသရှိ မွန်တက်ခနတ်ဒ် လူမျိုးများမှာလည်း အသုံးများသော ဘာသာစကား အချို့ ကို အသုံးပြု ပြောဆိုကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.montagnard-foundation.org/faq.html|title=Frequently Asked Questions|publisher=Montagnard Foundation|date=12 August 2007|accessdate=18 July 2013|archivedate=4 January 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130104212658/http://www.montagnard-foundation.org/faq.html}}</ref> မြို့ကြီးများတွင် လက်ဟန်ခြေဟန်နှင့် သုံးသော ဗီယက်နမ်စကား အချို့ကိုလည်း တီထွင်ခဲ့ကြသည်။ ကိုလိုနီစနစ်၏ အမွေတစ်ခု အနေနှင့် ပညာတတ် ဗီယက်နမ် အချို့သည် ပြင်သစ်ဘာသာစကားကို အသုံးပြု ပြောဆိုကြသည်။ အထူးသဖြင့် လူကြီးပိုင်းများ နှင့် ယခင် တောင်ဗီယက်နမ်တွင် ပညာသင်ယူခဲ့ကြသူများမှလည်း အသုံးပြုကြသည်။ ပြင်သစ်ဘာသာစကားကို အုပ်ချုပ်ရေး ၊ ပညာရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးတို့တွင်လည်း အသုံးပြုကြသည်။ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံသည် ပြင်သစ်ဘာသာစကားကို အဓိကပြောဆိုသော ဖရန်ကိုဖုန်းနီ အဖွဲ့၏ တင်းပြည့်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ရှိနေဆဲဖြစ်ပြီး ပညာရေးတွင်လည်း ပြင်သစ်ဘာသာနှင့် ပတ်သက်သည့် စိတ်ဝင်စားမှုများ ပြန်လည်ရှင်သန်လာလျက် ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.senat.fr/rap/r97-001/r97-001.html|title=Annexe au procès-verbal de la séance du 1er octobre 1997|publisher=French Senate|date=1 October 1997|accessdate=25 July 2013|language=French}}</ref><ref>{{Cite web |title=The Role of English in Vietnam's Foreign Language Policy: A Brief History |url=http://www.englishaustralia.com.au/index.cgi?E=hcatfuncs&PT=sl&X=getdoc&Lev1=pub_c07_07&Lev2=c06_thinh |accessdate=19 February 2017 |archivedate=31 August 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070831165148/http://www.englishaustralia.com.au/index.cgi?E=hcatfuncs&PT=sl&X=getdoc&Lev1=pub_c07_07&Lev2=c06_thinh }}</ref>[[စစ်အေးတိုက်ပွဲ]]ကာလ အတွင်းက ဆိုဗီယက်အုပ်စုနှင့် အဆက်အဆံရှိသော ဗီယက်နမ် မိသားစု အချို့တွင် ရုရှားဘာသာစကား နှင့် အချို့ မိသားစု အနည်းငယ်တွင် ဂျာမန်ဘာသာ၊ ချက်ဘာသာ နှင့် ပိုလန်ဘာသာ တို့ကို နားလည်တတ်ကျွမ်းကြသည်။ <ref name=29PDF>{{cite web|url=http://www.ijhssnet.com/journals/Vol_2_No_23_December_2012/29.pdf|title=How English Has Displaced Russian and Other Foreign Languages in Vietnam Since "Doi Moi"|author=Ngan Nguyen|work=International Journal of Humanities and Social Science|date=December 2012|format=PDF|accessdate=18 July 2013}}</ref> လတ်တလော နှစ်များတွင် ဗီယက်နမ်နှင့် အနောက်နိုင်ငံများ ဆက်ဆံမှု ပိုမိုများပြား လာသဖြင့် အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားမှာ ဒုတိယ ဘာသာစကားအဖြစ် ရေပန်းစားလာခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားကို သင်ယူခြင်းမှာ ကျောင်းအများစုတွင် မသင်မနေရ ဖြစ်လာခဲ့ပြီး အချို့ကျောင်းများတွင် ပြင်သစ်ဘာသာစကား နှင့် အတူ သင်ကြားရကာ ကျောင်းအများအပြားတွင် ပြင်သစ်ဘာသာအစား အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားကို အစားထိုး သင်ကြားလာကြသည်။<ref name=29PDF/><ref>[http://siteresources.worldbank.org/EDUCATION/Resources/278200-1121703274255/1439264-1153425508901/Education_Vietnam_Development.pdf Education in Vietnam], The World Bank</ref> ဗီယက်နမ် နှင့် အခြားအရှေ့အာရှ နိုင်ငံများ၏ ဆက်ဆံရေးမှာ ပိုမိုအားကောင်းလာသဖြင့် ဂျပန်ဘာသာစကား နှင့် ကိုရီးယား ဘာသာစကားတို့လည်း ပို၍ ရေပန်းစားလာလျက် ရှိသည်။ === ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု=== {{Pie chart |caption = ဗီယက်နမ်ရှိ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုများ (၂၀၁၄)<ref name="2014data">Home Office: ''[https://www.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/389940/CIG.Vietnam.Religious_Minority_Groups.v1.0.pdf Country Information and Guidance — Vietnam: Religious minority groups]''. December 2014. Quoting United Nations' [http://www.ohchr.org/EN/NewsEvents/Pages/DisplayNews.aspx?NewsID=14914&LangID=E "Press Statement on the visit to the Socialist Republic of Viet Nam by the Special Rapporteur on freedom of religion or belief"]. Hanoi, Viet Nam 31 July 2014. [http://www.ohchr.org/Documents/Issues/Religion/StatementVietnameseVersion31July2014.pdf Vietnamese]. Quote, p. 8: "[...] According to the official statistics presented by the Government, the overall number of followers of recognized religions is about 24 million out of a population of almost 90 million. Formally recognized religious communities include 11 million Buddhists, 6.2 million Catholics, 1.4 million Protestants, 4.4 million Cao Dai followers, 1.3 million Hoa Hao Buddhists as well as 75,000 Muslims, 7000 Baha’ís, 1500 Hindus and others. The official number of places of worship comprises 26,387 pagodas, temples, churches and other religious facilities. [...] While the majority of Vietnamese do not belong to one of the officially recognized religious communities, they may nonetheless – occasionally or regularly – practise certain traditional rituals, usually referred to in Viet Nam under the term "belief". Many of those traditional rituals express veneration of ancestors. [...]"</ref> |label1 = ဗီယက်နမ် ရိုးရာဘာသာ သို့ ဘာသာမဲ့ |value1 = 73.2 |color1 = #C00000 |label2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] |value2 = 12.2 |color2 = Gold |label3 = ကက်သလစ် |value3 = 6.8 |color3 = DarkOrchid |label4 = ကောင်းဒါအယူဝါဒ |value4 = 4.8 |color4 = DeepPink |label5 = ပရိုတက်စတင့် |value5 = 1.5 |color5 = DodgerBlue |label6 = ဟွာဟောင်အယူဝါဒ |value6 = 1.4 |color6 = Tomato |label7 = အခြား |value7 = 0.1 |color7 = GreenYellow }} [[File:Chua Mot Cot.jpg|thumb|right|ဟနွိုင်းရှိ သမိုင်းဝင် ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျောင်းကန်တစ်ခု ဖြစ်သည့် ဝမ်းပေလာ ဘုရား]] ပြူးသုတေသနဌာန၏ လေ့လာသုံးသပ်ချက်အရ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ၄၅.၃% မျှသော ဗီယက်နမ်နိုင်ငံသားတို့မှာ ဗီယက်နမ်ရိုးရာ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုများကို ကိုးကွယ်ကြပြီး၊ ၁၆.၄% မှာ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ ၈.၂% မှာ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]၊ ၀.၄% မှာ အခြားဘာသာ နှင့် ၂၉.၆% မှာ ဘာသာမဲ့များ ဖြစ်ကြသည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ရက် ဗီယက်နမ် အထွေထွေ စာရင်းအင်းရုံး၏ အစီရင်ခံစာအရ ၆.၈သန်း (သို့ လူဦးရေ၏ ၇.၉% မှာ) ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်ကြပြီး၊ ၅.၇ သန်း (၆.၆%) မှာ ကက်သလစ် အယူဝါဒ၊ ၁.၄သန်း (၁.၇%) မှာ ဟွာဟောင် အယူဝါဒ၊ ၀.၈သန်း (၀.၉%) မှာ ကောင်ဒါအယူဝါဒ နှင့် ၀.၇ သန်း (၀.၉%) မှာ ပရိုတက်စတင့် အယူဝါဒ ကို ယုံကြည်ကိုးကွယ်ကြသည်။ စုစုပေါင်းအားဖြင့် ၁၅,၆၅၁,၄၆၇ ဦးမျှသော ဗီယက်နမ် (၁၈.၂%) မှာ ကိုးကွယ်ရာ ဘာသာကို တရားဝင် မှတ်ပုံတင်ထားကြသည်။<ref>{{cite web|title=The 2009 Vietnam Population and Housing Census: Completed Results|url=http://www.gso.gov.vn/Modules/Doc_Download.aspx?DocID=12724|publisher=General Statistics Office of Vietnam: Central Population and Housing Census Steering Committee|page=281|date=June 2010|accessdate=12 March 2012|archivedate=18 October 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131018040824/http://www.gso.gov.vn/Modules/Doc_Download.aspx?DocID=12724}}</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ် လူဦးရေ စာရင်း အရ လူဦးရေ ၁၀ သန်းကျော်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာ ရတနာသုံးပါးကို ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်ကြသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.vietnamembassy-usa.org/learn_about_vietnam/culture/beliefs_and_religions/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100210021240/http://www.vietnamembassy-usa.org/learn_about_vietnam/culture/beliefs_and_religions/|archivedate=10 February 2010 |title= Beliefs and religions |publisher=Embassy of Vietnam |accessdate=28 April 2010}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vm.html |title=CIA World Factbook- Vietnam |publisher=Central Intelligence Agency |accessdate=6 August 2011 |archivedate=24 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224211129/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vm.html }}</ref> ဗီယက်နမ်နိုင်ငံသား အများစုမှာ ဘိုးဘွားများကို တနည်းနည်းဖြင့် ကန်တော့လေ့ ရှိကြသည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ် အစီရင်ခံစာအရ ၈၁% မျှသော ဗီယက်နမ်တို့မှာ ဘုရားသခင်ကို မယုံကြည်ကြပေ။<ref name="zuckerman">[http://www.pitzer.edu/academics/faculty/zuckerman/Ath-Chap-under-7000.pdf Zuckerman, Phil. "Atheism: Contemporary Rates and Patterns" (PDF), from the ''Cambridge Companion to Atheism'' (2007), edited by Michael Martin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090612114443/http://www.pitzer.edu/academics/faculty/zuckerman/Ath-Chap-under-7000.pdf |date=12 June 2009 }}. University of Cambridge Press. Retrieved 23 May 2012.</ref> လူဦးရေ၏ ၈% မှာ ခရစ်ယာန် ဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကြပြီး စုစုပေါင်း အနေနှင့် ရိုမန်ကက်သလစ် ၆ သန်းခန့်နှင့် ပရိုတက်စတင့် ၁ သန်းနီးပါးမျှ ရှိသည်။ ပေါ်တူဂီနှင့် ဒတ်ချ်ကုန်သည်များက ၁၆ ရာစု နှင့် ၁၇ ရာစု နှစ်များ အတွင်း ဗီယက်နမ်နိုင်ငံအား ခရစ်ယာန် ဘာသာ နှင့် စတင်မိတ်ဆက်ပေးခဲ့ပြီး ၁၉ ရာစု နှင့် ၂၀ ရာစုတွင် ပြင်သစ်သာသနာပြုများက ထပ်မံ၍ ဖြန့်ဖြူးခဲ့သည်။ ဗီယက်နမ် စစ်ပွဲအတွင်းက အမေရိကန် ပရိုတက်စတင့် သာသနာပြုများက သာသနာပြုခဲ့မှု အနည်းငယ်မျှ ရှိပြီး အထူးသဖြင့် တောင်ဗီယက်နမ်ရှိ မွန်တက်ဂ်နတ်တွင် ဖြစ်သည်။ ဗီယက်နမ်ရှိ အကြီးဆုံး ပရိုတက်စတင့် ဘုရားကျောင်းများမှာ ဗီယက်နမ် ဧဝံဂေလိ အသင်းတော် နှင့် မွန်တက်ဂ်နတ် ဧဝံဂေလိ အသင်းတော်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဗီယက်နမ် ပရိုတက်စတင့်များ၏ ၃ ပုံ ၂ပုံမှာ လူနည်းစု လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်ဟု အစီရင်ခံစာများ အရ သိရသည်။<ref>{{cite news |url=http://www.independent.co.uk/news/world/asia/vietnams-christians-persecuted-as-state-sees-hidden-enemy-543805.html |title=Vietnam's Christians persecuted as state sees hidden enemy |work=The Independent |location=London |date=15 October 2004 |author=Jordan, Sandra |accessdate=20 February 2017 |archivedate=10 October 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171010192931/https://www.independent.co.uk/news/world/asia/vietnams-christians-persecuted-as-state-sees-hidden-enemy-543805.html }}</ref> ကိုးကွယ်ယုံကြည်သူ နည်းပါးသော်လည်း ပရိုတက်စတင့် အယူဝါဒမှာ နိုင်ငံ၏ အမြန်ဆုံး ပြန့်ပွားနေသော အယူဝါဒ ဖြစ်ပြီး ယခင် ဆယ်စုနှစ် အတွင်း ပွားများမှုနှုန်းမှာ ၆၀၀% မျှ ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2006/71363.htm|title=Vietnam|author=|date=|work=state.gov}}</ref> [[File:CaoDaiMain.jpg|thumb|left|တေနင်းမြို့ရှိ အဓိက ကောင်းဒါ ဘုရားကျောင်း]] ဗီယက်နမ် အစိုးရသည် ရိုမန်ကက်သလစ် အယူဝါဒပေါ်တွင် မယုံသင်္ကာမှု များပြားသည်ဟု အများက ရှုမြင်ကြသည်။ ထိုသို့ မယုံကြည်ရခြင်း၏ ဇာစ်မြစ်မှာ ၁၉ ရာစု အတွင်းက ကက်သလစ် ဘာသာဝင် အချို့က ပြင်သစ်ကိုလိုနီ နယ်ချဲ့များနှင့် ပူးပေါင်း၍ နိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်အုပ်ချုပ်ရာတွင် ပူးပေါင်းပါဝင်ခဲ့ခြင်း နှင့် ပြင်သစ်တို့မှ ၁၈၃၃ ခုနှစ် လီဗန်ခွိုင် ပုန်ကန်မှု အတွင်း ကက်သလစ် ဘုရင်ကို ခန့်အပ်ရန် ကြိုးစားရာတွင် ကူညီခဲ့ခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ကက်သလစ် ဘုရားကျောင်း၏ ကွန်မြူနစ် စနစ်ကို ဆန့်ကျင်သော အတွေးအခေါ်ကြောင့်လည်း ဗီယက်နမ် အစိုးရ၏ ရန်သူ ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ဗာတီကန် ဘုရားကျောင်းကို ဗီယက်နမ်တွင် တရားဝင် ပိတ်ပင်ထားပြီး အစိုးရမှ ထိန်းချုပ်ထားသော ကက်သလစ် အဖွဲ့အစည်းများကိုသာ ခွင့်ပြုထားသည်။ သို့သော်လည်း ဗာတီကန်မှ ဗီယက်နမ်နှင့် သံတမန် ဆက်ဆံရေး စတင်ရန် လတ်တလောနှစ်များတွင် ကြိုးပမ်းလျက် ရှိသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.asianews.it/news-en/Holy-See-and-Vietnam-discuss-opening-of-diplomatic-relations-24083.html|title=Holy See and Vietnam discuss opening of diplomatic relations|publisher=AsiaNews.it|date=27 February 2012|accessdate=16 May 2012}}</ref> လူနည်းစု ကိုးကွယ်သော ဘာသာတရားများလည်း ဗီယက်နမ်တွင် ရှိသည်။ ဗီယက်နမ်၏ ဒေသခံ ရိုးရာ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု ဖြစ်သော ကောင်းဒါ အယူဝါဒကို ကိုးကွယ်သူများ သိသာထင်ရှားသော အရေအတွက် ရှိပြီး ထိုဘာသာမှာ ကက်သလစ်ဘုရားကျောင်း၏ ပုံစံကို ယူ၍ တည်ဆောက်ဖွဲ့စည်းထားသည်။။ ဆွန်နီ နှင့် ချမ်ဘာနီ အစ္စလာမ် ဘာသာတို့အား ချမ် တိုင်းရင်းသားတို့မှ ကိုးကွယ်ကြပြီး အနောက်တောင်ပိုင်းတွင်လည်း အစ္စလာမ်ဘာသာ ကိုးကွယ်သော တိုင်းရင်းသားများ ရှိသည်။ စုစုပေါင်း အားဖြင့် ဗီယက်နမ်တွင် မွတ်စလင် ဘာသာဝင် ၇၀,၀၀၀ မျှ ရှိပြီး ဟိန္ဒူဘာသာဝင် ၅၀,၀၀၀ မျှ ရှိကာ ဘာဟိုင်း ဘာသာဝင်များလည်း ရှိကြသည်။ ဗီယက်နမ် အစိုးရသည် ဘာသာရေး လွတ်လပ်ခွင့်များကို ပိတ်ပင်သည်ဟူသော စွပ်စွဲချက်များကို ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။ ဘာသာရေးနှင့် ပတ်သက်၍ နိုင်ငံတော်၏ တရားဝင် ရပ်တည်ချက်မှာ နိုင်ငံသားတိုင်းသည် မိမိတို့ ယုံကြည်ရာကို လွတ်လပ်စွာ ကိုးကွယ်ခွင့် ရှိပြီး ဘာသာတရား အားလုံးသည် ဥပဒေ ရှေ့မှောက်တွင် အညီအမျှ ဖြစ်သည် ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web |url=http://moj.gov.vn/vbpq/en/Lists/Vn%20bn%20php%20lut/View_Detail.aspx?ItemID=7818 |title=No: 21/2004/PL-UBTVQH11 Ordinance on Beliefs and Religions |publisher=Ministry of Justice |date=29 June 2004 |accessdate=21 September 2011 |archive-date=18 December 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111218104411/http://moj.gov.vn/vbpq/en/Lists/Vn%20bn%20php%20lut/View_Detail.aspx?ItemID=7818 }}</ref> သို့သော်လည်း တကယ်တမ်းတွင် အစိုးရမှ ခွင့်ပြုသော ဘာသာရေး အဖွဲ့အစည်းများကိုသာ ခွင့်ပြုသည်။ ဥပမာအားဖြင့် တောင်ဗီယက်နမ်မှ တည်ထောင်သော ယူနီဖိုင်း ဗီယက်နမ် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားကျောင်းမှာ ကွန်မြူနစ် အစိုးရမှ ခွင့်ပြုသော အဖွဲ့အစည်းကို မျက်နှာသာပေးလို၍ ပိတ်ပင်တားဆီးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ <ref>[https://www.hrw.org/reports/1995/Vietnam.htm "Vietnam: The Suppression of the Unified Buddhist Church"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210308132625/https://www.hrw.org/reports/1995/Vietnam.htm |date=8 March 2021 }}. Human Rights Watch. March 1995. Retrieved 17 December 2011.</ref> ===ပညာရေး=== [[File:Nhà điều hành Đại học Quốc Gia TPHCM.jpg|thumb|right|ဟိုချီမင်းစီးတီးရှိ ဗီယက်နမ်အမျိုးသား တက္ကသိုလ်]] ဗီယက်နမ်တွင် အစိုးရမှ စီမံခန့်ခွဲသော ကျောင်းများ၊ ကောလိပ်များ၊ တက္ကသိုလ်များ များပြားစွာရှိပြီး ပုဂ္ဂလိက ကျောင်းများ နှင့် ပုဂ္ဂလိက တစိတ်တပိုင်း ပါဝင်ပတ်သက်သော ကျောင်းများလည်း များပြားလာသည်။ ဗီယက်နမ်၏ အထွေထွေ ပညာရေးကို ၅ ပိုင်း ပိုင်းခြား နိုင်သည်။ ၎င်းတို့မှာ မူကြို၊ မူလတန်း၊ အလယ်တန်း၊ အထက်တန်း နှင့် တက္ကသိုလ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ နိုင်ငံတဝှမ်းလုံးတွင် စာတတ်မြောက်မှုကို မြှင့်တင်ရန် အတွက် အများပြည်သူ ဆိုင်ရာ ကျောင်းများကို အမြောက်အမြား ဆောက်လုပ်ခဲ့ပြီး စာတတ်မြောက်မှုနှုန်းမှာ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ၉၀.၃% မျှ ရှိသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.unicef.org/infobycountry/vietnam_statistics.html |title=At a glance: Viet Nam – Statistics |publisher=UNICEF |accessdate=7 November 2010 |archivedate=15 November 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071115042015/http://www.unicef.org/infobycountry/vietnam_statistics.html }}</ref> လူအများ ပါးစပ်ဖျားတွင် ရေပန်းစားသော တက္ကသိုလ်များမှာ ဟနွိုင်းနှင့် ဟိုချီမင်း စီးတီးတို့တွင် ရှိသည်။ အကြီးအကျယ် ကပ်ဆိုက်နေသော ဗီယက်နမ်၏ ပညာရေးစနစ်ကို ပြုပြင်ရန် အတွက် အစိုးရမှ အားလုံးပေါင်းစည်း လုပ်ဆောင်သော ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးများကို လုပ်ဆောင်လျက် ရှိသည်။ ပညာရေးစနစ်မှာ အခမဲ့ မဟုတ်သဖြင့် အချို့ ဆင်းရဲသော မိသားစုများမှာ အများပြည်သူဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းနှင့် ပုဂ္ဂလိက ထောက်ပံ့မှုတို့မပါဘဲ သားသမီးတို့၏ ကျောင်းလခများကို ပေးနိုင်ရန် အခက်အခဲ ရှိနေကြသည်။ သို့သော်လည်း ကျောင်းတက်ရောက်မှုနှုန်းမှာ ကမ္ဘာ့အမြင့်ဆုံးအဆင့်တွင် ပါဝင်သည်။<ref>{{cite web|url=http://data.worldbank.org/indicator/SE.PRM.NENR|title=School enrollment, primary (% net)|publisher=World Bank|year=2012|accessdate=9 July 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://data.worldbank.org/indicator/SE.SEC.PROG.ZS|title=Progression to secondary school (%)|publisher=World Bank|year=2012|accessdate=9 July 2013}}</ref> ၂၀၀၀ ပြည်နှစ်များတွင် ကောလိပ်နှင့် တက္ကသိုလ်များ သိသာထင်ရှားစွာ များပြားလာခဲပြီး ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် ၁၇၈ ခုမျှ ရှိရာမှာ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ၂၅၅ ခု အထိ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ===ကျန်းမာရေး=== [[File:Vinmec-IMG 0074-08032012.jpg|thumb|left|ဟနွိုင်းရှိ ဗင်းမက် နိုင်ငံတကာ ဆေးရုံ]] ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံသားများ၏ တစ်နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ပျမ်းမျှသက်တမ်းမှာ အမျိုးသမီးများအတွက် ၇၆ နှစ် ဖြစ်ပြီး အမျိုးသားများအတွက် ၇၂ နှစ် ဖြစ်သည်။ <ref name="Economist-World-Factbook">{{Cite book|title=Pocket World in Figures|url=https://archive.org/details/pocketworld200800lond|publisher=The Economist|year=2009|isbn=978-1-84668-123-3}}</ref> မွေးကင်းစကလေး သေဆုံးမှုနှုန်းမှာ မွေးဖွားမှု ၁,၀၀၀ တွင် ၁ ၂ယောက်မျှ ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://data.worldbank.org/indicator/SP.DYN.IMRT.IN|title=Mortality rate, infant (per 1,000 live births)|year=2008|accessdate=13 September 2010|publisher=World Bank}}</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံလူဦးရေ၏ ၈၅% မှာ တိုးတက်ကောင်းမွန်လာသော ရေအရင်းအမြစ်များကို ရရှိ သုံးစွဲနိုင်လာခဲ့ကြသည်။ <ref name="Economist-World-Factbook" /> သို့သော်လည်း ကျေးလက်ပြည်နယ်များတွင် အာဟာရ ချို့တဲ့မှုမှာ သိသာစွာရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://plan-international.org/where-we-work/asia/vietnam/what-we-do/our-successes/tackling-child-malnutrition-in-rural-vietnam/|title=Tackling child malnutrition in rural Vietnam|publisher=Plan Vietnam|year=2008|accessdate=9 July 2013|archivedate=11 January 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150111204140/http://plan-international.org/where-we-work/asia/vietnam/what-we-do/our-successes/tackling-child-malnutrition-in-rural-vietnam/}}</ref> ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ကျန်းမာရေး အပေါ်တွင် အစိုးရ၏ သုံးစွဲမှုမှာ ဗီယက်နမ် စုစုပေါင်းပြည်တွင်းထုတ်ကုန်၏ ၀.၉% မျှ သာရှိပြီး အစိုးရမှ ကျန်းမာရေး အသုံးစရိတ်၏ ၂၀%မျှကိုသာ အထောက်အပံ့ ပေးနိုင်ခဲ့သည်။<ref name=cp>[http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/Vietnam.pdf Vietnam country profile (PDF)]. Library of Congress Federal Research Division. December 2005. Retrieved 9 July 2013. ''This article incorporates text from this source, which is in the public domain.''</ref> ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် မြောက်ဗီယက်နမ်မှ ရွာငယ်ဇနပုဒ်များ အထိ ရောက်ရှိသော ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး စနစ်ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.thecrimson.com/article/1972/12/13/med-school-professor-praises-north-vietnams/|title=Med School Professor Praises North Vietnam's Medical Care|work=The Harvard Crimson|date=13 December 1972|accessdate=31 January 2013}}</ref> ၁၉၇၅ ခုနှစ် နိုင်ငံ ၂ ခု ပေါင်းစည်းပြီးနောက် တစ်နိုင်ငံလုံး ပါဝင်သော ကျန်းမာရေး ဝန်ဆောင်မှုကို စတင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၀ ခုနှစ်များ၏ နှောင်းပိုင်းတွင် ဘတ်ဂျက် အကန့်အသတ်ရှိခြင်း၊ ပြည်နယ်အဆင့်သို့ တာဝန်ယူမှု လွှဲပြောင်းခြင်း နှင့် အခကြေးငွေ စတင်ကောက်ခံခြင်း တို့ကြောင့် ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှု အရည်အသွေးမှာ အဆင့်တစ်ခုသို့ နိမ့်ကျသွားခဲ့သည်။ ဘဏ္ဍာငွေ ပံ့ပိုးမှု မလုံလောက်ခြင်းကြောင့် သူနာပြုများ၊ သားဖွားဆရာမများ နှင့် ဆေးရုံကုတင် အရေအတွက်များ ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့ဘဏ်၏ အစီရင်ခံစာအရ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် ဆေးရုံကုတင် ၂၅၀,၀၀၀ မျှသာ ရှိသဖြင့် လူဦးရေ ၁၀,၀၀၀ အတွက် ၁၄.၈ ကုတင်မျှ ဖြစ်သည်။<ref name=cp/> ၂၀၀၀ ခုနှစ်များ၏ အစောပိုင်းမှ စ၍ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံသည် [[ငှက်ဖျားရောဂါ]] တိုက်ဖျက်ရေးတွင် သိသာထင်ရှားသော တိုးတက်မှု ရှိခဲ့ပြီး ၂၀၀၅ ခုနှစ်သို့ ရောက်သော အခါတွင် ပိုမိုကောင်းမွန်သော ငှက်ဖျား တိုက်ဖျက်ရေး ဆေးများ နှင့် ကုသမှုများကို စတင်မိတ်ဆက်ပြီးနောက် ငှက်ဖျားကြောင့် သေဆုံးမှုမှာ ၁၉၉၀နှစ်များ နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ၅% မျှသာ ရှိတော့သည်။ သို့သော်လည်း [[တီဘီရောဂါ]] ဖြစ်ပွားမှုနှုန်းမှာ မြင့်တက်လျက် ရှိပြီး ၂၀၀၄ ခုနှစ် မေလတွင် တစ်ရက်လျှင် တီဘီကြောင့် သေဆုံးသူ ၅၇ ဦးခန့်မျှ ရှိသည်။ ကာကွယ်ဆေးထိုး အစီအစဉ်များကို ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် ပြုလုပ်ခြင်း၊တကိုယ်ရေ သန့်ရှင်းရေး ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် ပြုလုပ်ခြင်း နှင့် နိုင်ငံခြား အထောက်အပံ့များကြောင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် တီဘီရောဂါ ဖြစ်ပွားမှု နှင့် နှစ်စဉ် တီဘီရောဂါ အသစ် ဖြစ်ပွားမှုတို့ကို သိသာစွာ လျှော့ချနိုင်ခဲ့သည်။<ref name=cp/> ၂၀၀၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ဗီယက်နမ်တွင် [[အိတ်ချ်အိုင်ဗွီပိုး]] ရှိသူ ၁၀၁,၂၉၁ ဦးမျှ ရှိပြီး ၁၆,၅၂၈ ဦးမှာ [[အေအိုင်ဒီအက်စ်]] အဆင့်သို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့ပြီး ၉,၅၅၄ ဦးမှာ သေဆုံးခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း အိတ်ချ်အိုင်ဗွီ ပေါ့စတစ်ဇ် ရှိသောသူများမှာ ထိုစာရင်းထက် ပို၍ မြင့်မားသည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ ပျမ်းမျှအားဖြင့် တစ်နေ့လျှင် ရောဂါဖြစ်ပွားသူ အသစ် ၄၀မှ ၅၀ ဦးခန့်အထိ ရှိသည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ၏ ၀.၅% မှာ အိတ်ချ်အိုင်ဗွီ ရောဂါပိုး ရှိနေသည်ဟု ခန့်မှန်းရပြီး ထိုစာရင်းမှာ ၂၀၀၅ ခုနှစ်အထိ ထိုအတိုင်း ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://data.worldbank.org/indicator/SH.DYN.AIDS.ZS|title=Prevalence of HIV, total (% of population ages 15–49)|publisher=World Bank |year=2007|accessdate=13 September 2010}}</ref> ၂၀၀၄ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ဗီယက်နမ်သည် တကမ္ဘာလုံးအတွက် အေအိုင်ဒီအက်စ် တိုက်ဖျက်ရေး အစီအစဉ် အသုံးစရိတ် အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၁၅ ဘီလီယံ၏ တစိတ်တပိုင်းကို ရရှိမည်ဖြစ်ကြောင်းအမေရိကန်နိုင်ငံမှ ကြေညာခဲ့သည်။<ref name=cp/> == ယဉ်ကျေးမှု == [[File:Ópera, Ciudad Ho Chi Minh, Vietnam, 2013-08-14, DD 02.JPG|thumb|right|ဟိုချီမင်းစီးတီးရှိ မြူနီစီပါယ် ဇာတ်ရုံ]] ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှုသည် ဆန်စပါး စိုက်ပျိုးသည့် စီးပွားရေး ပေါ်တွင် အခြေပြုသော ရှေးခေတ် ဒေသရင်း ဒေါင်ဆမ် ယဉ်ကျေးမှုမှ တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော် ယဉ်ကျေးမှု၏ အချို့အစိတ်အပိုင်းများမှာ တရုတ်ယဉ်ကျေးမှုတွင် မြစ်ဖျားခံပြီး ရိုးရာနိုင်ငံရေးစနစ် နှင့် အတွေးအခေါ်တို့တွင် ကွန်ဖြူးရှပ်အယူဝါဒ နှင့် တာအိုအယူဝါဒတို့မှ အစိတ်အပိုင်းများကို ယူငင်သုံးစွဲထားသည်။ ဗီယက်နမ် လူ့အဖွဲ့အစည်းသည် လန် ဟုခေါ်သော မျိုးရိုးစဉ်ဆက် ကျေးရွာများ ပေါ်တွင် အခြေပြုတည်ဆောက်ထားပြီး ဗီယက်နမ် လူမျိုးအားလုံးတို့သည် လ ပေါ်တွင် အခြေပြုသော ပြက္ခဒိန်၏ သုံးလပိုင်း ဆယ်ရက်နေ့တွင် မျိုးရိုးစဉ်ဆက်ဆိုင်ရာ စုပေါင်း နှစ်ပတ်လည်ပွဲကို ဆင်နွှဲကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://publicholiday.org/calendar/gio-to-hung-vuong/|title=Gio To Hung Vuong 2013|publisher=PublicHoliday.org|accessdate=12 February 2013|archivedate=3 March 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130303043737/http://publicholiday.org/calendar/gio-to-hung-vuong/}}</ref> ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်လာသူများ ဖြစ်ကြသော ကန်တုံ၊ ဟာကား၊ ဟောက်ကျန့် နှင့် ဟိုင်နန်တို့၏ ယဉ်ကျေးမှုများကိုလည်း တွေ့ရပြီး နိုင်ငံတော် ဘာသာ ဖြစ်သော ဗုဒ္ဓဘာသာသည် လူကြိုက်များသော ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဆက်စပ်ယှက်နွယ်လျက် ရှိသည်။ လတ်တလော ရာစုနှစ်များတွင် အနောက်တိုင်း ယဉ်ကျေးမှု၏ လွှမ်းမိုးမှုများကို တွေ့မြင်ရပြီး အထူးသဖြင့် ပြင်သစ် နှင့် အမေရိကန် ယဉ်ကျေးမှုတို့ ဖြစ်သည်။ ဗီယက်နမ်၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုတွင် လူသားဆန်မှု နှင့် သဟဇာတဖြစ်မှု တို့ကို အလေးအနက် ထားကြပြီး မိသားစု နှင့် အသိုင်းအဝိုင်းတို့၏ တန်ဖိုးကို အလွန်ပင် စောင့်ထိန်းကြသည်။ ဗီယက်နမ်တွင် အဓိက ယဉ်ကျေးမှု ပြယုဂ်အချို့ကို အလေးအမြတ် ပြုကြပြီး ၎င်းတို့တွင် မိကျောင်းနှင့် မြွေပုံတို့မှ ပေါင်းစပ်ဆင်းသက်လာသော ဗီယက်နမ် နဂါး၊ ဗီယက်နမ်၏ အမျိုးသား ဖခင် မြင့်မြတ်သော နဂါး အဖြစ် ပုံဖော်ကြသည့် လတ်လောင်ကွမ်း၊ ဗီယက်နမ်၏ အမျိုးသား မိခင်ကို ကိုယ်စားပြုသော မြင့်မြတ်သော လတ် ငှက် နှင့် အခြား ထင်ရှားသော ပြယုဂ်တစ်ခုမှာ အော်ကို နတ်သမီး တို့ ဖြစ်ကြကာ လိပ်နှင့် မြင်းပုံတို့ကိုလည်း အလေးအမြတ် ပြုကြသည်။<ref>[http://www.vietnam-holidays.co.uk/aboutvietnam/ranimism.htm "Animism in Vietnam's culture"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120618015211/http://www.vietnam-holidays.co.uk/aboutvietnam/ranimism.htm |date=18 June 2012 }}. Vietnam-Holidays.co.uk. Retrieved 1 October 2012.</ref> ခေတ်သစ် အချိန်အခါတွင် ဗီယက်နမ်၏ ယဉ်ကျေးမှုမှာ အစိုးရမှ ထိန်းချုပ်ထားသော မီဒီယာများနှင့် ယဉ်ကျေးမှု အစီအစဉ်များမှ အလွန်အမင်း လွှမ်းမိုးခြင်း ခံရသည်။ ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ တိုင်အောင်ပင် နိုင်ငံခြားမှ ယဉ်ကျေးမှု လွှမ်းမိုးခြင်း အထူးသဖြင့် အနောက်နိုင်ငံများမှ အခြေတည်သော ယဉ်ကျေးမှုများကို ရှောင်ကြဉ်ကြသည်။ သို့သော်လည်း ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်များမှ စ၍ ဗီယက်နမ်သည် အရှေ့တောင်အာရှ၊ ဥရောပ၊ အမေရိကန် ယဉ်ကျေးမှု နှင့် မီဒီယာတို့နှင့် များစွာ ထိတွေ့လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://vovworld.vn/en-US/Culture/Vietnams-cultural-integration-seen-by-researchers/123534.vov|title=Vietnam's cultural integration seen by researchers|publisher=Voice of Vietnam|date=7 December 2012|accessdate=24 December 2012}}</ref> ===မီဒီယာ=== ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ မီဒီယာကဏ္ဍကို အစိုးရမှ ၂၀၀၄ ခုနှစ် ထုတ်ဝေခြင်း ဥပဒေဖြင့် ထိန်းချုပ်ထားသည်။<ref>{{cite web|title=Law on Publication (No. 30/2004/QH11 of 3 December 2004)|url=http://vbqppl.moj.gov.vn/vbpq/en/Lists/Vn%20bn%20php%20lut/View_Detail.aspx?ItemID=7315|publisher=Ministry of Justice|accessdate=21 September 2011|archivedate=18 December 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111218104027/http://vbqppl.moj.gov.vn/vbpq/en/Lists/Vn%20bn%20php%20lut/View_Detail.aspx?ItemID=7315}}</ref> ယေဘုယျအားဖြင့် လက်ခံထားကြသည်မှာ ဗီယက်နမ်၏ မီဒီယာကဏ္ဍကို အစိုးရမှ တရားဝင် ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ အာဘော်နှင့် ညီအောင် ထိန်းချုပ်ထားသည်ဟု ဖြစ်သော်လည်း အချို့သော သတင်းစာများတွင် မကျေနပ်ချက်များကို ထုတ်ဖော်ရေးသားလေ့ ရှိသည်။<ref>{{cite news |url= http://www.economist.com/world/asia/displaystory.cfm?story_id=12940221 |title= Muting the Messengers: Vietnam's Press Under Pressure |work=The Economist |location =London |date=15 January 2009 |accessdate=17 January 2009}}</ref> ဗီယက်နမ် အသံမှာ အစိုးရမှ တရားဝင် ထုတ်လွှင့်သော ရေဒီယို အသံလွှင့်လုပ်ငန်းဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတကာသို့ အခြားတိုင်းပြည်များတွင် ငှားရမ်းထားသော အသံလွှင့်စက်များမှ တဆင့် လှိုင်းတိုဖြင့် လွှင့်ထုတ်ကာ ၎င်း၏ ဝက်ဘ်ဆိုက်ဒ်မှလည်း ထုတ်လွှင့်သည်။ [[ဗီယက်နမ် ရုပ်မြင်သံကြား]]သည် နိုင်ငံတော်ပိုင်း ရုပ်သံထုတ်လွှင့်ရေး ကုမ္ပဏီ ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်မှစ၍ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံသည် အင်တာနက် သုံးစွဲမှုကို ဥပဒေကြောင်းအရ လည်းကောင်း၊ နည်းပညာအားဖြင့် လည်းကောင်း ကျယ်ပြန့်စွာ ကန့်သတ်မှုများ ပြုလုပ်လာခဲ့သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ဖြစ်လာသော အင်တာနက် ပိတ်ဆို့မှုများကို ဝါးဖြင့် လုပ်ထားသော ဖိုင်းယားဝေါလ်ဟု ရည်ညွှန်းသုံးစွဲကြသည်။<ref>{{cite journal|author=Wilkey, Robert N|url=http://www.jcil.org/journal/articles/160.html|title=Vietnam's Antitrust Legislation and Subscription to E-ASEAN: An End to the Bamboo Firewall Over Internet Regulation?|journal=John Marshall Journal of Computer and Information Law|volume=20|year=2002|issue=4|archive-date=19 July 2012|access-date=20 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20120719190536/http://www.jcil.org/journal/articles/160.html|url-status=dead}} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.jcil.org/journal/articles/160.html |access-date=20 February 2017 |archive-date=19 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120719190536/http://www.jcil.org/journal/articles/160.html }}</ref> စုပေါင်းလုပ်ကိုင်ကြသော ပရော့ဂျက် ဖြစ်သည့် အိုးပင်းနက် အစ်နစ်ရှေးတစ်မှ ဗီယက်နမ်၏ အွန်လိုင်း နိုင်ငံရေး ဆင်ဆာဖြတ်မှုကို ကျယ်ပြန့်သော အဆင့်ဟု သတ်မှတ် ထားပြီး<ref name="oni-research">{{cite web|url=http://opennet.net/research/profiles/vietnam|author=OpenNet Initiative|title=Country Profile: Vietnam|date=9 May 2007|accessdate=15 July 2008}}</ref> နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များ အဖွဲ့မှ ဗီယက်နမ်မှာ တကမ္ဘာလုံးရှိ အင်တာနက်၏ ရန်သူ ၁၅ ဦး ထဲမှ တစ်ဦး အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။<ref name="rsf">{{cite web |url=http://en.rsf.org/internet-enemie-vietnam,39763.html |author=Reporters Without Borders |title=Internet Enemies: Vietnam |accessdate=15 July 2008 |archivedate=17 March 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110317075418/http://en.rsf.org/internet-enemie-vietnam,39763.html }}</ref> ဗီယက်နမ် အစိုးရမှ နိုင်ငံတော်အား ညစ်ညမ်းသော အရာများနှင့် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အသားပေးဖော်ပြသော အရာများမှ အင်တာနက်အား ပိတ်ဆို့ခြင်းဖြင့် ကာကွယ်ရန် ကြိုးစားသည်ဟု ဆိုသော်လည်း နိုင်ငံရေး အားဖြင့်လည်းကောင်း ဘာသာရေးအားဖြင့် လည်းကောင်း ထိရှလွယ်သော ဝက်ဘ်ဆိုက်ဒ်များကိုလည်း ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုခွင့်မပြုဘဲ တားမြစ်ထားသည်။<ref>{{cite news|url=http://cyber.law.harvard.edu/newsroom/opennet_vietnam|title=OpenNet Initiative Vietnam Report: University Research Team Finds an Increase in Internet Censorship in Vietnam|publisher=Berkman Center for Internet & Society at Harvard University|date=5 August 2006|accessdate=15 July 2008}}</ref> ===ဂီတ=== [[File:Vietnamese musical instrument Dan bau 2.jpg|thumb|left|ဗီယက်နမ် ကြိုးတစ်ချောင်းတပ် ဒန်ဘော ဒုံမင်း တူရိယာ]] ဗီယက်နမ် ရိုးရာဂီတသည် နိုင်ငံ၏ တောင်ပိုင်းဒေသ နှင့် မြောက်ပိုင်းဒေသတို့တွင် ကွဲပြားခြားနားသည်။ မြောက်ပိုင်း ဂန္ထဝင် ဂီတသည် ရှေးအကျဆုံး ဂီတအမျိုးအစား ဖြစ်ပြီး ရိုးရာအားဖြင့် ပို၍ ခမ်းနားသည်။ ဗီယက်နမ် ဂန္ထဝင်ဂီတ၏ ဇာစ်မြစ်ကို လိုက်မည် ဆိုပါက ၁၃ ရာစု အတွင်း မွန်ဂိုတို့၏ ကျူးကျော်မှုတွင် စတင်မည် ဖြစ်ပြီး ထိုစဉ်က ဗီယက်နမ်တို့မှ တရုတ်အော်ပရာ အကအဖွဲ့ တစ်ဖွဲ့အား ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.bookrags.com/research/operavietnam-ema-04/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070710194323/http://www.bookrags.com/research/operavietnam-ema-04/|archivedate=10 July 2007|title=Opera—Vietnam|work=Encyclopedia of Modern Asia| via=BookRags.com|year=2006|accessdate=11 August 2012}}</ref> သမိုင်းကြောင်း တလျှောက်တွင် ဗီယက်နမ်တို့၏ ဂီတတွင် တရုတ်ဂီတမှ အဓိက အစိတ်အပိုင်းအနေနှင့် များစွာ ရိုက်ခတ်မှု ရှိပြီး ကိုရီးယား၊ မွန်ဂိုးလီးယား နှင့် ဂျပန်တို့၏ ရိုတ်ခတ်မှုများလည်း ရှိသည်။<ref>{{cite encyclopedia | encyclopedia = Encyclopædia Britannica Online | title = Southeast Asian arts Vietnam | url = http://original.britannica.com/eb/article-29500/Southeast-Asian-arts | publisher = Encyclopædia Britannica | date = 23 July 2008 | page = 36 }}</ref> နာညတ် ဂီတသည် တော်ဝင်နန်းသုံးဂီတများထဲမှ လူကြိုက်များသော ဂီတတစ်ခုဖြစ်ပြီး ချောင် ဂီတသည် ယေဘုယျအားဖြင့် ဂီတဇာတ်ရုံများတွင် သုံးသော သရော်သည့် ဂီတတစ်မျိုး ဖြစ်ကာ ဆန်း သို့မဟုတ် ဟတ်ဆန်းဂီတသည် ဗီယက်နမ် ရိုးရာ ဂီတတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကွမ်ဟို ဂီတမှာ ဟာဘတ်ဒေသ (မာနင်း နှင့် ဘတ်ရန်ပြည်နယ် နှစ်ခုပေါင်း) နှင့် ဗီယက်နမ် နိုင်ငံ တဝှမ်းလုံးတွင် လူကြိုက်များသည်။ ဟတ်ချောဗန်း သို့မဟုတ် ဟတ်ဗန်းဂီတမှာမူ ပွဲလမ်းသဘင် ကျင်းပချိန်တွင် နတ်များကို နှိုးဆော်ရန် အတွက် သုံးသော ဂီတအမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ နတ်ဒန်တော့ကိုင်ဗျန်း သည် ဗီယက်နမ် ရိုးရာဂီတ၏ ခေတ်သစ်ပုံစံဖြစ်ပြီး ၁၉၅၀ ခုနှစ်များတွင် ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ကာထရူး ဂီတသည်လည်း လူကြိုက်များသော ရိုးရာ ဂီတတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ဟို ဂီတမှာ ကွမ်းဟိုဂီတ၏ တောင်ပိုင်း စတိုင်လ်ဟု မယူဆနိုင်ပေ။ ရိုးရာတူရိယာများ အများအပြား ရှိပြီး ၎င်းတို့တွင် ဒန်ဘောဟု ခေါ်သော ကြိုးတစ်ချောင်းတပ် ဒုံမင်း၊ ဒန်ဂေါဟု ခေါ်သော ကြိုးနှစ်ချောင်းတပ် အုန်းမုတ်ခွက် တယော နှင့် ဒန်ငုယက်ဟု ခေါ်သော ကြိုးနှစ်ချောင်းတပ် လက်ကွက်ပါဝင်သော ဗျပ်စောင်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ===စာပေ=== [[File:Hanoi Temple of Litterature.jpeg|thumb|ဟနွိုင်းရှိ စာပေကျောင်းတော်]] ဗီယက်နမ်စာပေတွင် ရာစုနှစ်နှင့် ချီသော သမိုင်းကြောင်းရှိသည်။ ဗီယက်နမ် ရိုးရာစာပေတွင် ကြွယ်ဝသော ယဉ်ကျေးမှုများရှိပြီး ၆ ပိုဒ်မှ ၈ ပိုဒ်အတွင်းရှိသော ကာဒေါင်ဟု ခေါ်သည့် ကဗျာပုံစံကို အခြေခံထားကာ ကျေးရွာရှိ ဘိုးဘွားများ နှင့် သူရဲကောင်းများ အကြောင်းကို အဓိကထား ရေးသားလေ့ ရှိသည်။.<ref>{{cite web|url=http://vietnamnews.vn/Sunday/Features/201033/Folk-poetry-preservation-a-labour-of-love.html|title=Folk poetry preservation a labour of love|work=VietNam News|date=29 June 2010|accessdate=12 February 2013|archivedate=21 April 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140421000534/http://vietnamnews.vn/Sunday/Features/201033/Folk-poetry-preservation-a-labour-of-love.html}}</ref> ပေထက် အက္ခရာတင်သော စာပေများကို ၁၀ ရာစုနှစ် ငိုမင်းဆက်လက်ထက်မှ စတင်တွေ့ရှိရပြီး ထင်ရှားသော ရှေးခေတ်စာဆိုတော်များမှာ ငုယင်ထရိုင်၊ ထရန်ဟန်းဒေါင်၊ ငုယင်ဒူး နှင့် ငုယင်ဒင်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ အချို့သော စာပေအမျိုးအစားများမှာ ပြဇာတ်ကရာတွင် အရေးပါသော အပိုင်းမှ ပါဝင်ပြီး ဥပမာအားဖြင့် အမျိုးသမီး တစ်ဦးတည်း သီဆိုဖျော်ဖြေသော ကထရူး ဟုခေါ်သော ဖျော်ဖြေမှုများတွင် အသုံးပြုကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.indochinatravelplan.com/vietnamese-traditional-music/8886-hat-ca-tru|title=Vietnamese Traditional Music: Hat Ca Tru|publisher=Indochina Travel Plan|year=2012|accessdate=10 March 2013|archivedate=15 August 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130815232833/http://www.indochinatravelplan.com/vietnamese-traditional-music/8886-hat-ca-tru}}</ref> တောင်ဒန် ကဲ့သို့သော ကဗျာသမဂ္ဂများကိုလည်း ဗီယက်နမ်တွင် ဖွဲ့စည်းကြသည်။ လတ်တလောခေတ်တွင် ဗီယက်နမ်စာပေများကို အနောက်တိုင်း စတိုင်လ်များမှ လွှမ်းမိုးခြင်း ခံရပြီး ပထမဆုံး စာပေပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး လှုပ်ရှားမှု ဖြစ်သော သိုမွိုင်သညည် ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် စတင်ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://thehuuvandan.org/vietpoet.html|title=Vietnamese Poetry|publisher=Le Cercle Littéraire – Thế Hữu Văn Đàn – The Literary Forum|date=21 June 2008|accessdate=12 February 2013|archivedate=25 February 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130225165206/http://thehuuvandan.org/vietpoet.html}}</ref> ===ပွဲတော်များ=== [[File:Hoa mai.jpg|right|thumb|ရိုးရာ တက် နှစ်သစ်ကူးပွဲ သစ်ပင်]] ဗီယက်နမ်တွင် လဆန်း လဆုတ် ပြက္ခဒိန်ပေါ် အခြေပြုသော ပွဲတော် အမြောက် အများရှိပြီး အရေးအပါဆုံးမှာ တက် နှစ်သစ်ကူးပွဲ ဖြစ်သည်။ ရိုးရာ ဗီယက်နမ် လက်ထပ်မင်္ဂလာပွဲမှာ ရေပန်းစားပြီး နိုင်ငံရပ်ခြားတွင် သွားရောက် အလုပ်လုပ်ကိုင်နေသော ဗီယက်နမ် လူမျိုးများပင် အနောက်နိုင်ငံများတွင် ဆင်နွှဲလေ့ ရှိကြသည်။ ===ခရီးသွား လုပ်ငန်း=== [[File:PhoCoHoiAn.jpg||thumb|left|ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ် စာရင်းဝင် နေရာဖြစ်သော ဟွိုင်အန်း ရှေးဟောင်းမြို့]] ဗီယက်နမ်သည် ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်များမှစ၍ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများ လာရောက်လည်ပတ်သည့် အဓိက နေရာတစ်နေရာ ဖြစ်လာခဲ့ပြီး အစိုးရနှင့် ပုဂ္ဂလိကတို့၏ သိသာထင်ရှားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများကြောင့် ဖြစ်ကာ အဓိကအားဖြင့် ကမ်းရိုးတန်း ဒေသများတွင် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://vanban.chinhphu.vn/portal/page/portal/chinhphu/hethongvanban?class_id=2&mode=detail&document_id=153358 |title=Quyết định số 2473/QĐ - TTG của Thủ tướng Chính phủ : Phê duyệt "Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030" |publisher=Cổng Thông tin điện tử Chính phủ |date=31 Dec 2011 |access-date=21 February 2017 |archive-date=8 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170708231539/http://vanban.chinhphu.vn/portal/page/portal/chinhphu/hethongvanban?class_id=2&mode=detail&document_id=153358 }}</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ် တစ်နှစ်တည်းတွင်ပင် ဗီယက်နမ်သို့ နိုင်ငံတကာမှာ ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွား ၃.၇၇ သန်းခန့် လာရောက် လည်ပတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.vietnamtourism.com/e_pages/news/index.asp?loai=2&uid=11723 |title=Vietnamtourism |publisher=Vietnamtourism |accessdate=7 November 2010 |archivedate=13 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110513084216/http://www.vietnamtourism.com/e_pages/news/index.asp?loai=2&uid=11723 }}</ref> လူကြိုက်များ ရေပန်းစားသော ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွား လုပ်ငန်း နေရာများမှာ ယခင် ဘုရင်နန်းစိုင်ရာ ဟူး ရွှေမြို့တော်၊ ကမ္ဘာ့အမွေခံ နေရာများဖြစ်သော ဖောင်းနကီဘန် အမျိုးသား ဥယျာဉ်၊ ဟွိုင်အန်း နှင့် မိုင်ဆွန်၊ ကမ်းရိုးတန်း ဒေသဖြစ်သော နာထရန်၊ ဟလောင်ပင်လယ်အော်ရှိ လှိုဏ်ဂူများ နှင့် စကျင်ကျောက် တောင်ကုန်းများတို့ ဖြစ်ကြသည်။ များစွာသော ခရီးသွားလုပ်ငန်း စီမံကိန်းများမှာ တည်ဆောက်ဆဲ ဖြစ်ပြီး ဥပမာအားဖြင့် အရှေ့တောင် အာရှတွင် သဘာဝ မဟုတ်ဘဲ တည်ဆောက်ထားသည့် အကြီးဆုံး ပင်လယ်ဖြစ်သော ဗန်ယောင်း ခရီးသွားများ လည်ပတ်စရာ နေရာ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.lookatvietnam.com/2009/01/southeast-asias-largest-artificial-sea-inaugurated-in-binh-duong.html |title=Southeast Asia's largest artificial sea inaugurated in Binh Duong |website=Look At Vietnam |date=19 January 2009 |accessdate=7 November 2010 |archivedate=11 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110511053258/http://www.lookatvietnam.com/2009/01/southeast-asias-largest-artificial-sea-inaugurated-in-binh-duong.html }}</ref> ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၄ ရက်တွင် အမေရိကန် ပေါ့ပ်တေးဂီတ ကြယ်ပွင့် မိုက်ကယ်ဂျက်ဆန် ၏ ဖခင် ဂျိုးဂျက်ဆန်မှ အရှေ့တောင်အာရှတွင် အကြီးဆုံး ဖျော်ဖြေရေး အဆောက်အဦး ဖြစ်လာမည့် ကြယ်ငါးပွင့် ဟိုတယ် နှင့် အပန်းဖြေစခန်း ဖြစ်သော ဟက်ပီးလန်း အား အုတ်မြစ်ချ ဖွင့်လှစ်ပွဲသို့ တက်ရောက် ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၂ သန်းတန်သော ထို စီမံကိန်းမှာ နှစ်စဉ် ခရီးသွား ၁၄ သန်းကို တာဝန်ယူ ဧည့်ခံနိုင်မည် ဖြစ်ပြီး ဟိုချီမင်းစီးတီး အနီးရှိ လောင်အန်းပြည်နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ ထိုအဆောက်အဦးမှာ ၂၀၁၄ တွင် ပြီးစီးမည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။<ref>{{cite news| url=http://www.thestar.com/entertainment/music/article/938374--joe-jackson-invests-in-vietnam-theme-park | location=Toronto | work=The Star | title=Joe Jackson invests in Vietnam theme park | date=14 February 2011}}</ref> ===အဝတ်အထည်=== ပွဲတက်ဝတ်စုံဖြစ်သော အောင်းယိုင် ကို မင်္ဂလာ ဧည့်ခံပွဲ နှင့် ဘာသာရေး ပွဲလမ်းသဘင်များတွင် ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ တဝှမ်းရှိ အထက်တန်းကျောင်း အများအပြားတွင် မိန်းကလေးများ အနေနှင့် အဖြူရောင် အောင်းယိုင်ကို ယူနီဖောင်း အဖြစ် ဝတ်ဆင်ကြရသည်။ ယခင်က အောင်းယိုင်ကို ကျားမ နှစ်မျိုးစလုံး ဝတ်စားခဲ့ကြသော်လည်း ယနေ့ခေတ်တွင် အမျိုးသမီးများသာ သီးသန့် ဝတ်ဆင်ကြပြီး အမျိုးသားများမှာမူ ရိုးရာ မင်္ဂလာဧည့်ခံပွဲ ကဲ့သို့သော အခမ်းအနားများတွင်သာ ဝတ်ဆင်ကြသည်။<ref>[http://www.activetravelvietnam.com/culture_customs/vietnamese_ao_dai.html "Ao Dai (Long Dress)"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061026185826/http://www.activetravelvietnam.com/culture_customs/vietnamese_ao_dai.html |date=26 October 2006 }}. Active Travel Vietnam. Retrieved 2 January 2012.</ref> အခြားသော ဗီယက်နမ် ရိုးရာ အဝတ်အစားများတွင် လေးပိုင်းစပ် အမျိုးသမီး ဝတ်စုံဖြစ်သော "အောင်းတူသန်"၊ အောင်းတူသန်ကို ၅ ပိုင်းစပ် ပုံစံဖြစ်သော အောင်းငူ တို့ကို မြောက်ပိုင်းဒေသများတွင် အများအားဖြင့် ဝတ်ဆင်ကြပြီး အခြား ရိုးရာ အဝတ်အစားများမှာ "ယမ်" ဟုခေါ်သော အတွင်းခံ နှင့် "အောင်းဘားဘာ" ဟုခေါ်သော ကျေးလက်ဒေသတွင် အလုပ်လုပ်ရာတွင် ကျားမ နှစ်ဦးစလုံး ဝတ်ဆင်သည့် ဝတ်ရုံရှည်၊ <ref>Erik Harms (2011). ''Saigon's Edge: On the Margins of Ho Chi Minh City''. p.56: "She then left the room to change out of her áo Ba Ba into her everyday home clothes, which did not look like peasant clothes at all. In Hóc Môn, traders who sell goods in the city don "peasant clothing" for their trips to the city and change back".</ref> အစိုးရ ဧည့်ခံပွဲများတွင် ဝတ်ဆင်သော ဘရိုကိတ် ပွဲတက်ဝတ်စုံ အင်္ကျီရှည် နှင့် မင်္ဂလာဆောင်တွင် သတို့သား ဝတ်ဆင်သော "အောင်းသဲ" စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ရိုးရာ ခေါင်းဆောင်းများတွင် "နွန်လား" ဟုခေါ်သည့် ဗီယက်နမ် ခမောက် နှင့် မီးအုပ်ဆောင်းနှင့် တူသည် "နွန်ကွိုင်သိုး" တို့လည်း ပါဝင်သည်။ === အားကစား === ဗိုဗီနမ် နှင့် ဘင်းဒင်း ကိုယ်ခံပညာတို့ကို ဗီယက်နမ် နိုင်ငံ အနှံ့အပြားတွင် ကစားကြပြီး<ref>{{cite web|url=http://talkvietnam.com/2012/07/binh-dinh-to-host-intl-vovinam-festival/#.UKZAX4c3aYE|title=Binh Dinh to host Int'l Vovinam festival|publisher=TalkVietnam.com|date=6 July 2012|accessdate=16 November 2012|archive-date=27 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160827080758/https://www.talkvietnam.com/2012/07/binh-dinh-to-host-intl-vovinam-festival/#.UKZAX4c3aYE}}</ref> ဘောလုံးကစားခြင်းမှာ နိုင်ငံအတွင်း ရေပန်း အစားဆုံး အဖွဲ့လိုက် ကစားနည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.saigonnezumi.com/2012/08/02/soccer-is-very-popular-in-vietnam/|title=Soccer is very popular in Vietnam|publisher=SaigonNezumi.com|date=2 August 2012|accessdate=16 November 2012|archivedate=2 November 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121102234125/http://www.saigonnezumi.com/2012/08/02/soccer-is-very-popular-in-vietnam/}}</ref> ဗီယက်နမ် အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်းသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် အာဆီယံ ဘောလုံး ချန်ပီယံ ဖလားကို ရယူနိုင်ခဲ့သည်။ အခြားသော အနောက်တိုင်း အားကစားနည်းများ ဖြစ်သည့် ကြက်တောင်၊ တင်းနစ်၊ ဘော်လီဘော၊ စားပွဲတင်တင်းနစ် နှင့် စစ်တုရင်တို့မှာလည်း လူကြိုက်များသော ကစားနည်းများ ဖြစ်သည်။ ဗီယက်နမ်သည် နွေရာသီ အိုလံပစ် အားကစားပွဲတွင် ၁၉၅၂ ခုနှစ်မှ စတင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ အနေနှင့် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံ နှစ်ခြမ်းကွဲပြီးနောက် တောင်ဗီယက်နမ်မှသာ အိုလံပစ် အားကစားပွဲတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၆ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၇၂ ခုနှစ်တို့တွင် အားကစားသမားများ စေလွှတ် ယှဉ်ပြိုင်စေခဲ့သည်။ ၁၉၇၆ ခုနှစ် ဗီယက်နမ် နှစ်နိုင်ငံ ပေါင်းစည်းပြီးနောက်တွင် ဗီယက်နမ် ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတနိုင်ငံအနေနှင့် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၈ ခုနှစ်မှစ၍ နွေရာသီ အိုလံပစ် အားကစားပွဲတော်တိုင်းတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ လက်ရှိ ဗီယက်နမ် အိုလံပစ် ကော်မတီအား ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အိုလံပစ် ကော်မတီ (အိုင်အိုစီ) မှ ၁၉၇၉ တွင် တရားဝင် အသိအမှတ် ပြုခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.olympic.org/vietnam|title=Vietnam|publisher=Olympic.org|accessdate=19 April 2013}}</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ် အထိ ဗီယက်နမ်သည် ဆောင်းရာသီ အိုလံပစ် အားကစားတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ဖူးခြင်း မရှိပေ။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ဗီယက်နမ်သည် ဘရာဇီးနိုင်ငံ ရိုင်ယိုဒီဂျနေးရိုးမြို့တွင် ကျင်းပသော နွေရာသီ အိုလံပစ်အားကစားပွဲတွင် ပထမဆုံးသော ရွှေတံဆိပ်ကို ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=http://www.independent.co.uk/sport/olympics/rio-2016-vietnam-wins-first-ever-olympic-gold-medal-a7177771.html|title=The country that just won its first ever Olympic gold - and what the athlete will get in return|date=2016-08-07|newspaper=The Independent|language=en-GB|access-date=2016-10-06}}</ref> ===ဟင်းလျာများ=== [[File:Pho in Ho Chi Minh City by joshua.jpg|thumb|ဗီယက်နမ်၏ လူကြိုက်များသော အစားအစာတစ်ခု ဖြစ်သည့် ဖို ခေါက်ဆွဲ]] ဗီယက်နမ်၏ ဟင်းလျာများသည် အခြေခံ ရသာ ၅ ပါးတို့၏ ပေါင်းစပ်မှုကို အခြေခံထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ အစပ် (သတ္တု) ၊ အချဉ် (သစ်သား) ၊ အခါး (မီး) ၊ အငံ (ရေ) နှင့် အချို (မြေကြီး) တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref>[http://www.asianinfo.org/asianinfo/vietnam/pro-food.htm Vietnamese Food]. Asianinfo.org. Retrieved 3 February 2013.</ref> အများအားဖြင့် ပါဝင်သော အမယ်များမှာ ငံပြာရည်၊ ပုဇွန်ငါးပိ၊ ပဲငံပြာရည်၊ ဆန်၊ လတ်ဆတ်သော ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်များ၊ သစ်သီးများ နှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဗီယက်နမ် ချက်နည်းပြုတ်နည်းများတွင် စပါးလင်၊ ဂျင်း၊ ပူဒီနာ၊ ဗီယက်နမ် ပူဒီနာ၊ နံနံပင်ရှည်၊ ဆိုင်းဂုံ သစ်ကြမ်းပိုးခေါက်၊ ငှက်မျက်စိ ငရုတ်သီး၊ သံပရာသီး နှင့် ပင်စိမ်းရွက်တို့ကို အသုံးပြုကြသည်။ <ref>{{cite web|url = http://www.wokme.com/ingredients/vietnamese.htm | work = WokMe | year = 2011 |title = Vietnamese Ingredients | accessdate = 2 December 2011}}</ref>ဗီယက်နမ် ရိုးရာ ချက်နည်းပြုတ်နည်းသည် လတ်ဆတ်သော အမယ်များကို အသုံးပြုခြင်း၊ ဆီကို အနည်းငယ်သာ အသုံးပြုခြင်း၊ ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်များ နှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များအား အားထား ချက်ပြုတ်ခြင်းတို့ကြောင့် ဗီယက်နမ် ဟင်းလျာများသည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ကျန်းမာရေးနှင့် အညီညွတ်ဆုံး ဟင်းလျာများတွင် တစ်မျိုး အပါအဝင် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news | author = Corapi, Annie | work = CNN Health | url = http://www.cnn.com/2010/HEALTH/08/25/healthiest.ethnic.cuisines/index.html | year = 2011 | accessdate = 3 December 2011 | title = The 10 healthiest ethnic cuisines}}</ref> မြောက်ဗီယက်နမ်ရှိ ဒေသခံ အစားအသောက်များမှာ တောင်ပိုင်းအစားအသောက်များထက် ပို၍ အစပ်နည်းပြီး မြောက်ဗီယက်နမ်ရှိ အေးမြသော ရာသီဥတုကြောင့် ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင် အစပ်များ ထုတ်လုပ်ရန်နှင့် ရရှိရန် ခက်ခဲပြီး အစပ်အရသာ ရရှိရန် ငရုတ်သီးအစား ငရုတ်ကောင်းမှုန့်အမည်းကို အသုံးပြုကြသည်။ ဝက်သား၊ အမဲသားနှင့် ကြက်သားတို့အား ယခင်က အနည်းငယ်သာ အသုံးပြုကြပြီး ဟင်းလျာများတွင် ရေချိုငါးများ နှင့် အခွံမာရေနေသတ္တဝါများ ဖြစ်ကြသော ဂဏန်း နှင့် ခရုတို့ကို အဓိကထား ချက်ပြုတ်ကြသည်။ ငံပြာရည်၊ ပဲငံပြာရည်၊ ပုဇွန်ငံပြာရည်နှင့် သံပရာသီးတို့မှာ အဓိက အရသာအဖြစ် ထည့်သွင်းချက်ပြုတ်ထားသော အမယ်များ ဖြစ်သည်။ ဗီယက်နမ်၏ အထိမ်းအမှတ် အစားအသောက်များ ဖြစ်ကြသော ဘွန်ရူး (အသားပါသည့် ကြာဇံပြုတ်) နှင့် ဘန်ကွမ်းတို့မှာ မြောက်ပိုင်းတွင် စတင်ပေါ်ပေါက်လာပြီး ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများမှ အလယ်ပိုင်း နှင့် တောင်ပိုင်းသို့ သယ်ဆောင်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web | url = http://www.saveur.com/article/Travels/Heaven-in-a-Bowl#errors | author = Nguyen, Andrea | title = Heaven in a Bowl: The Original Pho | accessdate = 28 December 2011 | date = 13 March 2011}}</ref> == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == * [[ဗီယက်နမ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] == မှတ်ချက်များ == {{notelist}} {{Reflist|group=n}} == ကိုးကား == {{Reflist|24em}} ==ပြင်ပလင့်များ== {{commonscat|Vietnam}} *[http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/1243338.stm Vietnam profile] from BBC News *[http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/vietnam.htm Vietnam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121003000923/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/vietnam.htm |date=3 October 2012 }} from ''UCB Libraries GovPubs'' *[http://www.vietnam.gov.vn/portal/page/portal/English Portal of the Government of Vietnam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120528045736/http://www.vietnam.gov.vn/portal/page/portal/English |date=28 May 2012 }} *[http://www.cpv.org.vn/cpv/ Communist Party of Vietnam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101115125835/http://www.cpv.org.vn/cpv/ |date=15 November 2010 }} – official website (in Vietnamese) *[http://quochoi.vn/en-US/Pages/default.aspx National Assembly] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151208000519/http://quochoi.vn/en-US/Pages/default.aspx |date=8 December 2015 }} – the Vietnamese legislative body *[http://www.gso.gov.vn/default_en.aspx?tabid=491 General Statistics Office] *[http://www.mofa.gov.vn/en/ Ministry of Foreign Affairs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091020032719/http://www.mofa.gov.vn/en/ |date=20 October 2009 }} *[https://web.archive.org/web/20081210074101/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-v/vietnam.html Chief of State and Cabinet Members] {{ASEAN}} {{အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ}} [[Category:ကွန်မြူနစ် နိုင်ငံများ]] [[Category:ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ|*]] [[Category:အာဆီယံအသင်းဝင်နိုင်ငံများ]] [[Category:အရှေ့တောင်အာရှရှိ နိုင်ငံများ]] [[Category:အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ]] [[Category:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ]] j2v7g72rcyjzeshdl9x8qhc8b26hwgs 0 3612 1031550 1018424 2026-05-15T05:41:19Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1031550 wikitext text/x-wiki '''အင်းလေးကန်'''သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ ဒုတိယအကြီးဆုံးသော သဘာဝ[[ကန်]]ဖြစ်ပြီး [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၏ သင်္ကေတတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပျမ်းမျှ မီတာ ၉၀၀ (၂,၉၀၀ ပေ) ခန့်မြင့်သော ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ထက်တွင် တည်ရှိသဖြင့် "တောင်ပေါ်က နတ်ကန်" ဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ အရှေ့ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသော ပြိုင်ပြိုင်သွယ်တန်းနေသည့် တောင်တန်းကြီးနှစ်ခုကြားရှိ ညောင်ရွှေချိုင့်ဝှမ်း၏ အနက်ရှိုင်းဆုံးအပိုင်း၌ လှပစွာ အခြေတည်လျက်ရှိသည်။<ref name="InleEco">Butkus, V. (2015). ''Ecology and Sustainability of Inle Lake''.</ref> {{Infobox body of water | name = အင်းလေးကန် | native_name = {{lang-shn|ၼွင်ဢင်းလေး}}(နောင်အင်းလေး) | image = Inle Lake (Myanmar).jpg | caption = ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ပေါ်မှ အင်းလေးကန်၏ မြင်ကွင်း | image_bathymetry = | caption_bathymetry = | location = [[ညောင်ရွှေမြို့နယ်]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] | coords = {{coord|20|33|N|96|55|E|region:MM_type:waterbody|display=inline,title}} | type = [[Polymictic lake]] (Tectonic origin) | inflow = နမ့်လတ်ချောင်း | outflow = [[ဘီလူးချောင်း]] | catchment = {{convert|3700|km2|abbr=on}} | basin_countries = {{flag|Myanmar}} | length = {{convert|18|km|abbr=on}} | width = {{convert|5|km|abbr=on}} | area = {{convert|116|km2|abbr=on}} | depth = {{convert|1.5|m|abbr=on}} (ခြောက်သွေ့ရာသီ) | max-depth = {{convert|3.7|m|abbr=on}} | volume = | residence_time = | shore = | elevation = {{convert|880|m|abbr=on}} | islands = ကျွန်းမျောများ (Floating islands) | cities = [[ညောင်ရွှေမြို့]] }} အင်းလေးကန်သည် ရှမ်းတောင်တန်းကြီးများ၏ ရင်ခွင်အလယ်တွင် ခွက်ဝင်နေသော သဘာဝရေလှောင်ကန်ကြီး ဖြစ်သည်။ [[မြစ်ကြီးနားခရိုင်|မိုးညှင်းခရိုင်]]ရှိ [[အင်းတော်ကြီး]]ကန်ပြီးလျှင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အကြီးမားဆုံးသော ကန်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၈၈၀ မီတာ (၂,၉၀၀ ပေ) အမြင့်တွင် တည်ရှိသဖြင့် အေးမြသော ရာသီဥတုနှင့် ကြည်လင်သော ရေပြင်ကို ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။ ကန်အတွင်းသို့ နမ့်လတ်ချောင်းနှင့် အခြားသော စမ်းချောင်းငယ်များစွာ စီးဝင်ပြီး၊ [[ဘီလူးချောင်း]]မှတစ်ဆင့် [[လောပိတ ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံ]]အတွက် အဓိကကျသော ရေအရင်းအမြစ်ကို ပံ့ပိုးပေးထားသည်။ အင်းလေးကန်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အခြားမည်သည့်နေရာ၌မျှ မရှိသော ရေနေသတ္တဝါနှင့် အပင်မျိုးစိတ်ပေါင်းများစွာ တည်ရှိရာ နေရာဖြစ်သဖြင့် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် [[ယူနက်စကို]] (UNESCO) ၏ လူသားနှင့် ဇီဝအဝန်းအဝိုင်း နယ်မြေ (Man and the Biosphere Reserve) အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref name="UNESCO">UNESCO. (2015). ''Inle Lake Biosphere Reserve, Myanmar''.</ref> == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် လူနေမှုဘဝ == အင်းလေးရေပြင်ပေါ်တွင် ရွာကြီး၊ ရွာငယ်များစွာကို ရေပေါ်အိမ်များဖြင့် တည်ဆောက်ထားကြသည်။ ၎င်းဒေသတွင် နေထိုင်ကြသော [[အင်းသားလူမျိုး]]တို့သည် ကမ္ဘာကျော် "ခြေထောက်ဖြင့် လှေလှော်ခြင်း" (Leg-rowing) အတတ်ပညာဖြင့် ငါးဖမ်းခြင်းနှင့် ရေပေါ်စိုက်ခင်း (Floating Gardens) လုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ကြသည်။ အင်းလေးဒေသ၏ အထင်ကရအဖြစ်ဆုံး နေရာမှာ နန်ဟူးရွာရှိ [[ဖောင်တော်ဦးဘုရား (အင်းလေး)|ဖောင်တော်ဦးဘုရား]] ဖြစ်ပြီး နှစ်စဉ်ကျင်းပမြဲဖြစ်သော ဖောင်တော်ဦးဘုရား ဒေသစာရီကြွချီပွဲမှာ ပြည်တွင်းပြည်ပခရီးသွားများ စိတ်ဝင်စားမှု အမြင့်ဆုံးပွဲတော် ဖြစ်သည်။ == ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာအခြင်းအရာ == အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ခန့်မှန်းခြေ ၄၄.၉ စတုရန်းမိုင် (၁၁၆ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) ခန့်ရှိပြီး ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် ၂၉၀၀ ပေ (၈၈၀မီတာ) တွင်တည်ရှိသည်။ ခြောက်သွေ့သော နွေရာသီတွင် အနက် ၇ ပေ (၂.၁မီတာ) ခန့်ရှိပြီး ရေနက်သောနေရာတွင် ၁၂ ပေ (၃.၇မီတာ) ခန့်ရှိသည်။　မိုးရာသီတွင် ၅ ပေ (၁.၅) မီတာ ရေမျက်နှာ မြင့်တက်သည်။ အင်းလေးကန်သည် တောင်ပေါ်ရေအိုင် တစ်ခုဖြစ်ပြီး တောင်နှင့်မြောက် အလျား ကိုးမိုင်ခန့်ရှည်သည်။ အကျယ်ဆုံးနေရာ၌ အရှေ့နှင့်အနောက် သုံးမိုင်ခွဲခန့် ရှိသည်။ ကန်သည် နမ်ပီလူးခေါ် [[ဘီလူးချောင်း]]တွင်းမှဖြတ်၍ တောင်ဘက်စွန်မှ စီးထွက်သွားသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == အေဒီ ၁၀၄၄ က [[ပုဂံ]]တွင် မြန်မာ့နန်းရိုးစခဲ့သော ပထမမြို့တည်နန်းတည်ဘုရင် [[အနော်ရထာ]]၏ မြစ်တော်ကြီး ဘုရင်[[အလောင်းစည်သူ]]သည် တိုင်းပြည်တနံတလျား ခရီးသွားခဲ့သည်တွင် ထားဝယ် သားတို့လည်း နောက်တော်ပါးကပါကြဆို၏။ ထားဝယ်ဆိုသည်က အောက်မြန်မာနိုင်ငံကမ်းရိုးတန်းဒေသသား တိုင်းရင်းသားတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ အင်းလေးကန်အရောက် ထားဝယ်သားတို့အား ထိုအရပ်၌ အခြေချနေထိုင်ကြဖို့ အရပ်တစ်ခု သတ်မှတ်ပြုပေးတော်မူခဲ့သည်။ အနေအထားက ထားဝယ်သားတို့ ယခင်သူတို့နေထိုင်ကြီးပြင်းခဲ့ရာ (တနင်္သာရီ) ကမ်းရိုးတန်းအရပ်နှင့် ရေမြေအနေအထားများစွာတူသည်ဟု ထင်ဖွယ်ရာရှိသည်။ ဘုရင်အလောင်းစည်သူ ဖောင်တော်ကျောက်ချရာ အင်းလေးကန်မဟာတွင် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွား ၅ ဆူနှင့် ဖောင်တော်ဦးစေတီတည်တော်မူခဲ့သည်။ ယင်းဆင်းထုတော်တို့မှာ မာလာယုကျွန်းစွယ်သို့ ဘုရင်မင်းမြတ် ဖောင်စင်္ကြာအရောက်တွင် ရရှိယူဆောင်ခဲ့ရာမှ ယင်းနယ်သစ်ဖွင့်ထားဝယ်သားတို့ ကိုးကွယ်ဖို့ပေးသနားခဲ့သည်ဆို၏။ ယနေ့ယခုတိုင်အောင်ပင် အင်းရေပြင်မြေပြင်အနက်၌ ကျွန်းတုံးကျွန်းသားအထပ်ထပ် မြင်နိုင်သေးသောနေရာကား ဘုရင်မင်းမြတ်၏ နန်းတော်စိုက်ရာ ဖြစ်ပုံရသည်ဟု ယနေ့ယခုတိုင် နေထိုင်လျက် ရှိနေကြသည့် ထားဝယ်သား သို့မဟုတ် အင်းသားတို့က ယုံကြည်ကြသည်။ နန်းပန်မြို့မှ တစ်မိုင်ခန့်အဝေး၌လည်း ခွဲခြမ်း မွေတော် သည်တော်နှင့် မွေတော်တဆူ အခြားအခြေစိုက်နေထိုင်ကြသူများ ကိုးကွယ်ကြဖို့ စိုက်ထူ လှူတော်မူခဲ့သေးသည်။ အင်းသားတို့ကိုယ်၌က သူတို့အချင်းချင်း ဘုံပြောပုံဆိုပုံအသံအမူမှအစ တူကြ၍ အင်းသားတို့က သူတို့မှာ ထားဝယ်သားတို့၏ ဘိုးဘွားဘီဘင်ဟု ဆိုချင်ကြသည်။ နောက်ထပ် အငြင်းပွားသည့် ဒဏ္ဍာရီတစ်ခုက အင်းသားတို့ကိုယ်၌ ယုံကြည်ကြသည်မှာ ရှေးခေတ်မြန်မာနိုင်ငံ ပုဂံအစမှ သူတို့ဘိုးဘွားဘီဘင်အစဉ်လိုက် အင်းလေးဖက်သို့ ဆင်းသက်နေထိုင်ခဲ့ကြသည်မှာ ဘုရင်အလောင်းစည်သူ မရောက်မှီကတည်းကဖြစ်သည်ဟု ဆို၏။ ဘုရင်ရောက်အလာ အင်းသားတို့ကိုယ်၌က ဖောင်စင်္ကြာအတွက် ရေတပ်မတော်သားအဖြစ် အမှုထမ်းလိုပါကြောင်း ဆန္ဒအလျောက်တင်လျှောက်ရာမှ သူတို့ကိုမြန်မာတံခွန် တောင်စွန်ရောက်အောင် လိုက်ပါလာပြီး ဘုရင်ကသနား၍ အခြေကျနေကြဖို့ ဒေသတစ်ရပ် ဖွင့်ခဲ့ရာ၊ ထိုမှနောင် ယခုတိုင်အောင် ထားဝယ်အမည်နှင့် တည်စဲရှိ၏။ ယနေ့တိုင်အောင် ဖော်ပြပါအသိရခက်သည့် ဒဏ္ဍာရီ ၂ ပုဒ်ကြောင့် ထားဝယ်နှင့် အင်းသားမည်သည်ကစကြောင်း မည်သူမှ ဆင်ခြေပေး မှတ်ချက်ပြု စောဒနာခြင်း မပြုကြတော့ချေ။ == လူမျိုး == အင်းလေးကန်ကိုခြံ၍ တည်သည့်နယ်ချင်းစပ် ၄ မြို့နယ် ကန်ရေပြင်အပါအဝင် ကျေးရွာတို့၌နေကြသူပေါင်းမှာ ၇ သောင်းဟု ခန့်မှန်းသည်။ [[အင်းသားလူမျိုး]]၊ ရှမ်း၊ ပအိုဝ်(တောင်သူ)၊ ဓနု စသည့် လူမျိုးများ နေထိုင်ကြသည်။ မြေပြင်စိုက်ပျိုးအလှစိုက်ခင်းနှင့် အပင်အလှဆင်ခြင်း အင်းလေးရေပြင်အထက် ကျွန်းမျောပြု၍ ဥယျာဉ်ဈေးကွက် ထူထောင်ခြင်းနှင့် မျိုးရိုးစဉ်လာ တံငါ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း လုပ်ခြင်းဖြင့် အသက်မွေးကြသည်။= ==ထင်ရှားသော ဘုရားပွဲများ== ဖောင်တော်ဦးစံကျောင်းတော်၌ သီတင်းကျွတ်လဆန်း(၁)ရက်၊ နံနက် (၄:၀၀) နာရီခန့်တွင် ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားပြုလုပ်ပြီး နံနက် (၇:၀၀) နာရီ မှာစတင်က စံကျောင်းတော်ရှိ ဘုရားငါးဆူအနက် လေးဆူအား ဟင်္သာဖောင်ဖြင့် [[ကျေးပေါခုံရွာ]]သို့ ရာပေါင်းများစွာသော လှေလှော်သမားများက ခြေထောက်တစ်ဖက်တည်းဖြစ် လှော်ခတ်ကာ ([[အင်းသားလူမျိုး]] ရိုးရာလှေလှော်ခတ်နည်း) ချိတ်ယူပင့်ဆောင်လာခဲ့သည်။ [[အင်းတိန်ရွာ]]တွင် သီတင်းကျွတ်လဆန်း (၂)ရက် မှ (၃)ရက် နေ့အထိ ဗုဒ္ဓပူဇနိယပွဲများ ကျင်းပကြသည်။ သီတင်းကျွတ်လဆန်း (၄)ရက်တွင် [[ရွာမရွာ]]၊ သီတင်းကျွတ်လဆန်း(၅)ရက်တွင် [[ငါးဖယ်ချောင်းရွာ]]၊ သီတင်းကျွတ်လဆန်း (၆)ရက် တွင် [[ကြေးစားကုန်းရွာ]] နှင့် [[ပွဲစားကုန်းရွာ]] စသဖြင့် အင်းလေးကန်အနီးရှိရွာအသီးသီးတွင် ဗုဒ္ဓပူဇနိယကျင်းပကြသည်။ ညောင်ရွှေမြို့သို့ကြွချီလာပြီးနောက် သီတင်းကျွတ်လဆန်း (၇)ရက်မှ (၉)ရက်​နေ့အထိ စံကျောင်းတော်တွင် ကိန်းဝပ်က ဗုဒ္ဓပူဇနိယပွဲကျင်းပကြသည်။ ထိုနောက် ညောင်ရွှေမြို့စံကျောင်းတော်မှ နံနက်(၇:၀၀)နာရီခန့်တွင် [[နန်းသဲရွာ]]သို့ဆက်လက်ကြွချီကာ သီတင်းကျွတ်လဆန်း(၁၁)ရက်တွင် [[သလဲဦးရွာ]]၊ သီတင်းကျွတ်လဆန်း(၁၂)ရက်တွင် [[ဓကလာရွာ]] နှင့် [[ဇရပ်ကြီးရွာ]]၊ သီတင်းကျွတ်လဆန်း(၁၃)ရက်တွင် အလိုတော်ပေါက်နှင့် [[နန်းပန်ရွာ]]၊ ထိုနောက် [[မကျီးဆိပ်ရွာ]]သို့လည်းကောင်း [[ကျိင်းခမ်းရွာ]]သို့လည်းကောင်း သီတင်းကျွတ်လဆန်း(၁၄)ရက်နေ့တွင် ကြွချီကာ ဗုဒ္ဓပူဇနိယပွဲများကျင်းပကြသည်။ သီတင်းကျွတ်လပြည်နေ့ ရောက်သော်အခါ [[မိုင်းပျိုးရွာ]]၊ သီတင်းကျွတ်လဆုတ်(၁)ရက်နေ့တွင် [[နောင်တောရွာ]]၊ သီတင်းကျွတ်လဆုတ်(၂)ရက်နေ့တွင် [[အင်းပေါခုံရွာ]] နှင့် [[ရေးသာရွာ]]သို့ ကြွချီကာဗုဒ္ဓပူဇနိယပွဲများ ကျင်းပကြသည်။ သီတင်းကျွတ်လဆုတ်(၃)ရက်၊ နံနက်(၈)နာရီတွင် ဖောင်တော်ဦး စံကျောင်းတော်ကြီးသို့ရောက်ရှိလာသည် နှင့်အတူ ကျောင်းတော်ဝင်ပွဲအား စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ကျေးပေါခုန်ကျေးရွာအုပ်စု သမိုင်းဝင် အင်းတိန်ဘုရား ပွဲတော်သည် အစည်ကားဆုံးသော ပွဲတော်တစ်ခုဖြစ်သည်။ == စီးပွားရေး == [[File:InleEelTrap1.jpg|thumb|200px|အင်းလေးကန်ရှိ [[ငါးရှဉ့်]]ဖမ်းလုပ်ငန်း]] အင်းလေးနယ်တဝိုက် ကုန်သွယ်ထိုက်သည့်အရာတို့က လက်လုပ်ကုန်စည်အဖြစ်များ၍ လက်နက်တန်ဆာ၊ ကိရိယာပစ္စည်း ထွင်းထုထားသည့် အလှဆင်ဝတ္တုအဝတ်အထည်နှင့် ဖက်လိပ်ခေါ် ဆေးလိပ်တို့မှာ ဒေသသုံးသက်သက်လည်းရှိ ဒေသအပနှင့်လည်း ကူးလူးဖို့ပါရှိသည်။ ယင်းတို့အနက် အတော်များများ အလားတူတို့ကို မြန်မာပြည်အရပ်ရပ်၌လည်း ဝယ်၍ရနိုင်သည်။ နေ့စဉ် အရောင်းအဝယ်မှာ ဒေသဈေးတွင် တွင်ကျယ်စွာလုပ်နိုင်၏။ သို့သော် ပျံကျဈေးဖြစ်၍ ဈေးနေရာပြောင်းသည်ကို အစဉ်အလာသမားတို့အတွက် အခက်အခဲရှိသိကြပါ၏။ ထို့ကြောင့် ပဉ္စမဈေးနေ့တိုင်း နောက်တဈေး မည်သည့်နေရာမှာဆိုသည်ကို လှည့်လည်စဉ်ထားကာ ရေးဆွဲလိုက်နာကြပါ၏။ ဈေးနေ့ကျလျှင်ဖြင့် လှေငယ်ကိုယ်စီဖြင့် ရေပေါ်ဈေးအဖြစ် ကျန် ၄ ရက်ထက်ပိုမိုများပြားသည့် ပမာဏကို ခရီးသွားဧည့်သည်တို့အတွက် ရောင်းကြဝယ်ကြသည်။ အင်းလေးကန်သည် ရှေးရိုးစဉ်လာယက္ကန်းလုပ်ငန်းအတွက်လည်း ကျော်ကြားပါသည်။ ရှမ်းလွယ်အိတ်ခေါ် ပခုံးလွယ်အိတ်မှာ မြန်မာအများနေ့စဉ်သုံး၍ ဤဒေသတွင်အထွက်များပါသည်။ ပိုးထည်ယက်ခြင်းကလည်း အများကြိုက် အရေးပါလက်မှုစက်မှုပညာလုပ်ငန်းတစ်ခုဖြစ်၍ အင်းလေးနယ်အတွင်းသာမက နိုင်ငံတနံတလျား လူသိများကြသည်။ ယင်းအရပ်ကုန်ထွက်တို့က လက်ရာကသန့် အဆင့်ကမြင့် လက်နှင့်ယက်လျှင်ပိုလှသည့်အဆင်၊ အင်းလေးဆင်ဟုလည်း ခေါ်ကြ။ ကျားမ မဟူသူသူငါငါတိုင်း ရင်တန်ဆာအဖြစ် ဆင်မြန်းကြသည်။ ယခုဆိုလျှင် ပြည်တွင်းဧည့်သည်နှင့် နိုင်ငံခြားဧည့်သည်တို့က အလှပစ္စည်း ပဏ္ဏာပစ္စည်းလို အသီးသီးဝယ်သွားလေ့ရှိကြသည်။ == ထင်ရှားသောနေရာများ == * [[ဖောင်တော်ဦးဘုရား (အင်းလေး)|ဖောင်တော်ဦးဘုရား]] * [[အင်းလေးရွာမ|ရွာမ ရေပေါ်ဈေး]] * [[ငါးဖယ်ချောင်ကျောင်းတိုက်]] (ကြောင်ခုန်ကျောင်း ဟုလူသိများသည်။) * [[ရွှေအင်းတိန် ဘုရား]] == ဓာတ်ပုံများ == <gallery> File:Inle Lake, Bamboo houses, Myanmar.jpg File:Inle Lake,Floating Garden.JPG File:Blethrow Inle3.JPG File:Hpaung Daw U Pagoda.jpg|ဖောင်တော်ဦးဘုရား File:Hpaung Daw U Pagoda Buddhas.jpg|ဖောင်တော်ဦးဘုရား File:Inle Lake, Plants, Flowers, Myanmar.jpg File:Blethrow Inle2.JPG File:Blethrow Inle1.JPG File:Inlay Festival Standing Rowing.jpg File:Alotawpauk Pagoda Inlay.jpg|အလိုတော်ပေါက်ဘုရား File:Inlay Boat Station.jpg|အင်းလေး လှေဆိပ် File:Inle Lake, Buddhist stupas, Myanmar.jpg </gallery> == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == {{commonscat|Inle Lake}} * Interesting Photos [http://www.terragalleria.com/theravada/myanmar/inle/inle.html] * [http://www.myanmar-info.de/inle-see/ images from Inle Lake] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929114801/http://www.myanmar-info.de/inle-see/ |date=29 September 2007 }} * [http://www.youtube.com/watch?v=Xr_xXDovx-U Trip to Burma] YouTube * [http://www.youtube.com/watch?v=oAPVSpHwiEc&mode=related&search= Inle Lake] YouTube * [http://www.mrtv3.net.mm/pages/cotinlay.html The Cotton Weaving Industry of Inle inc. video] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006184747/http://www.mrtv3.net.mm/pages/cotinlay.html |date=6 October 2007 }} * [http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=8465 Where Even Dead Flowers are Doomed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080319040455/http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=8465 |date=19 March 2008 }} Kyi Wai, ''The Irrawaddy'', September 1, 2007 * [http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=8466 Poisoned Waters] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080309030433/http://irrawaddy.org/article.php?art_id=8466 |date=9 March 2008 }} Kyi Wai, "The Irrawaddy", September 1, 2007 {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ]] 2hd2l7nh3dsiksuzewtswb70cxyntwm 1031551 1031550 2026-05-15T05:45:02Z Chenzeyan29 141880 1031551 wikitext text/x-wiki '''အင်းလေးကန်''' ({{lang-shn|ၼွင်ဢင်းလေး}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ ဒုတိယအကြီးဆုံးသော သဘာဝ[[ကန်]]ဖြစ်ပြီး [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၏ သင်္ကေတတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပျမ်းမျှ မီတာ ၉၀၀ (၂,၉၀၀ ပေ) ခန့်မြင့်သော ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ထက်တွင် တည်ရှိသဖြင့် "တောင်ပေါ်က နတ်ကန်" ဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ အရှေ့ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသော ပြိုင်ပြိုင်သွယ်တန်းနေသည့် တောင်တန်းကြီးနှစ်ခုကြားရှိ ညောင်ရွှေချိုင့်ဝှမ်း၏ အနက်ရှိုင်းဆုံးအပိုင်း၌ လှပစွာ အခြေတည်လျက်ရှိသည်။<ref name="InleEco">Butkus, V. (2015). ''Ecology and Sustainability of Inle Lake''.</ref> {{Infobox body of water | name = အင်းလေးကန် | native_name = {{lang-shn|ၼွင်ဢင်းလေး}}(နောင်အင်းလေး) | image = Inle Lake (Myanmar).jpg | caption = ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ပေါ်မှ အင်းလေးကန်၏ မြင်ကွင်း | image_bathymetry = | caption_bathymetry = | location = [[ညောင်ရွှေမြို့နယ်]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] | coords = {{coord|20|33|N|96|55|E|region:MM_type:waterbody|display=inline,title}} | type = [[Polymictic lake]] (Tectonic origin) | inflow = နမ့်လတ်ချောင်း | outflow = [[ဘီလူးချောင်း]] | catchment = {{convert|3700|km2|abbr=on}} | basin_countries = {{flag|Myanmar}} | length = {{convert|18|km|abbr=on}} | width = {{convert|5|km|abbr=on}} | area = {{convert|116|km2|abbr=on}} | depth = {{convert|1.5|m|abbr=on}} (ခြောက်သွေ့ရာသီ) | max-depth = {{convert|3.7|m|abbr=on}} | volume = | residence_time = | shore = | elevation = {{convert|880|m|abbr=on}} | islands = ကျွန်းမျောများ (Floating islands) | cities = [[ညောင်ရွှေမြို့]] }} အင်းလေးကန်သည် ရှမ်းတောင်တန်းကြီးများ၏ ရင်ခွင်အလယ်တွင် ခွက်ဝင်နေသော သဘာဝရေလှောင်ကန်ကြီး ဖြစ်သည်။ [[မြစ်ကြီးနားခရိုင်|မိုးညှင်းခရိုင်]]ရှိ [[အင်းတော်ကြီး]]ကန်ပြီးလျှင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အကြီးမားဆုံးသော ကန်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၈၈၀ မီတာ (၂,၉၀၀ ပေ) အမြင့်တွင် တည်ရှိသဖြင့် အေးမြသော ရာသီဥတုနှင့် ကြည်လင်သော ရေပြင်ကို ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။ ကန်အတွင်းသို့ နမ့်လတ်ချောင်းနှင့် အခြားသော စမ်းချောင်းငယ်များစွာ စီးဝင်ပြီး၊ [[ဘီလူးချောင်း လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ (လောပိတ)|ဘီလူးချောင်း]]မှတစ်ဆင့် [[လောပိတ ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံ (၁) နှင့် (၂)|လောပိတ ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံ]]အတွက် အဓိကကျသော ရေအရင်းအမြစ်ကို ပံ့ပိုးပေးထားသည်။ အင်းလေးကန်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အခြားမည်သည့်နေရာ၌မျှ မရှိသော ရေနေသတ္တဝါနှင့် အပင်မျိုးစိတ်ပေါင်းများစွာ တည်ရှိရာ နေရာဖြစ်သဖြင့် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် [[ယူနက်စကို]] (UNESCO) ၏ လူသားနှင့် ဇီဝအဝန်းအဝိုင်း နယ်မြေ (Man and the Biosphere Reserve) အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref name="UNESCO">UNESCO. (2015). ''Inle Lake Biosphere Reserve, Myanmar''.</ref> == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် လူနေမှုဘဝ == အင်းလေးရေပြင်ပေါ်တွင် ရွာကြီး၊ ရွာငယ်များစွာကို ရေပေါ်အိမ်များဖြင့် တည်ဆောက်ထားကြသည်။ ၎င်းဒေသတွင် နေထိုင်ကြသော [[အင်းသားလူမျိုး]]တို့သည် ကမ္ဘာကျော် "ခြေထောက်ဖြင့် လှေလှော်ခြင်း" (Leg-rowing) အတတ်ပညာဖြင့် ငါးဖမ်းခြင်းနှင့် ရေပေါ်စိုက်ခင်း (Floating Gardens) လုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ကြသည်။ အင်းလေးဒေသ၏ အထင်ကရအဖြစ်ဆုံး နေရာမှာ နန်ဟူးရွာရှိ [[ဖောင်တော်ဦးဘုရား (အင်းလေး)|ဖောင်တော်ဦးဘုရား]] ဖြစ်ပြီး နှစ်စဉ်ကျင်းပမြဲဖြစ်သော ဖောင်တော်ဦးဘုရား ဒေသစာရီကြွချီပွဲမှာ ပြည်တွင်းပြည်ပခရီးသွားများ စိတ်ဝင်စားမှု အမြင့်ဆုံးပွဲတော် ဖြစ်သည်။ == ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာအခြင်းအရာ == အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ခန့်မှန်းခြေ ၄၄.၉ စတုရန်းမိုင် (၁၁၆ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) ခန့်ရှိပြီး ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် ၂၉၀၀ ပေ (၈၈၀မီတာ) တွင်တည်ရှိသည်။ ခြောက်သွေ့သော နွေရာသီတွင် အနက် ၇ ပေ (၂.၁မီတာ) ခန့်ရှိပြီး ရေနက်သောနေရာတွင် ၁၂ ပေ (၃.၇မီတာ) ခန့်ရှိသည်။　မိုးရာသီတွင် ၅ ပေ (၁.၅) မီတာ ရေမျက်နှာ မြင့်တက်သည်။ အင်းလေးကန်သည် တောင်ပေါ်ရေအိုင် တစ်ခုဖြစ်ပြီး တောင်နှင့်မြောက် အလျား ကိုးမိုင်ခန့်ရှည်သည်။ အကျယ်ဆုံးနေရာ၌ အရှေ့နှင့်အနောက် သုံးမိုင်ခွဲခန့် ရှိသည်။ ကန်သည် နမ်ပီလူးခေါ် [[ဘီလူးချောင်း]]တွင်းမှဖြတ်၍ တောင်ဘက်စွန်မှ စီးထွက်သွားသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == အေဒီ ၁၀၄၄ က [[ပုဂံ]]တွင် မြန်မာ့နန်းရိုးစခဲ့သော ပထမမြို့တည်နန်းတည်ဘုရင် [[အနော်ရထာ]]၏ မြစ်တော်ကြီး ဘုရင်[[အလောင်းစည်သူ]]သည် တိုင်းပြည်တနံတလျား ခရီးသွားခဲ့သည်တွင် ထားဝယ် သားတို့လည်း နောက်တော်ပါးကပါကြဆို၏။ ထားဝယ်ဆိုသည်က အောက်မြန်မာနိုင်ငံကမ်းရိုးတန်းဒေသသား တိုင်းရင်းသားတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ အင်းလေးကန်အရောက် ထားဝယ်သားတို့အား ထိုအရပ်၌ အခြေချနေထိုင်ကြဖို့ အရပ်တစ်ခု သတ်မှတ်ပြုပေးတော်မူခဲ့သည်။ အနေအထားက ထားဝယ်သားတို့ ယခင်သူတို့နေထိုင်ကြီးပြင်းခဲ့ရာ (တနင်္သာရီ) ကမ်းရိုးတန်းအရပ်နှင့် ရေမြေအနေအထားများစွာတူသည်ဟု ထင်ဖွယ်ရာရှိသည်။ ဘုရင်အလောင်းစည်သူ ဖောင်တော်ကျောက်ချရာ အင်းလေးကန်မဟာတွင် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွား ၅ ဆူနှင့် ဖောင်တော်ဦးစေတီတည်တော်မူခဲ့သည်။ ယင်းဆင်းထုတော်တို့မှာ မာလာယုကျွန်းစွယ်သို့ ဘုရင်မင်းမြတ် ဖောင်စင်္ကြာအရောက်တွင် ရရှိယူဆောင်ခဲ့ရာမှ ယင်းနယ်သစ်ဖွင့်ထားဝယ်သားတို့ ကိုးကွယ်ဖို့ပေးသနားခဲ့သည်ဆို၏။ ယနေ့ယခုတိုင်အောင်ပင် အင်းရေပြင်မြေပြင်အနက်၌ ကျွန်းတုံးကျွန်းသားအထပ်ထပ် မြင်နိုင်သေးသောနေရာကား ဘုရင်မင်းမြတ်၏ နန်းတော်စိုက်ရာ ဖြစ်ပုံရသည်ဟု ယနေ့ယခုတိုင် နေထိုင်လျက် ရှိနေကြသည့် ထားဝယ်သား သို့မဟုတ် အင်းသားတို့က ယုံကြည်ကြသည်။ နန်းပန်မြို့မှ တစ်မိုင်ခန့်အဝေး၌လည်း ခွဲခြမ်း မွေတော် သည်တော်နှင့် မွေတော်တဆူ အခြားအခြေစိုက်နေထိုင်ကြသူများ ကိုးကွယ်ကြဖို့ စိုက်ထူ လှူတော်မူခဲ့သေးသည်။ အင်းသားတို့ကိုယ်၌က သူတို့အချင်းချင်း ဘုံပြောပုံဆိုပုံအသံအမူမှအစ တူကြ၍ အင်းသားတို့က သူတို့မှာ ထားဝယ်သားတို့၏ ဘိုးဘွားဘီဘင်ဟု ဆိုချင်ကြသည်။ နောက်ထပ် အငြင်းပွားသည့် ဒဏ္ဍာရီတစ်ခုက အင်းသားတို့ကိုယ်၌ ယုံကြည်ကြသည်မှာ ရှေးခေတ်မြန်မာနိုင်ငံ ပုဂံအစမှ သူတို့ဘိုးဘွားဘီဘင်အစဉ်လိုက် အင်းလေးဖက်သို့ ဆင်းသက်နေထိုင်ခဲ့ကြသည်မှာ ဘုရင်အလောင်းစည်သူ မရောက်မှီကတည်းကဖြစ်သည်ဟု ဆို၏။ ဘုရင်ရောက်အလာ အင်းသားတို့ကိုယ်၌က ဖောင်စင်္ကြာအတွက် ရေတပ်မတော်သားအဖြစ် အမှုထမ်းလိုပါကြောင်း ဆန္ဒအလျောက်တင်လျှောက်ရာမှ သူတို့ကိုမြန်မာတံခွန် တောင်စွန်ရောက်အောင် လိုက်ပါလာပြီး ဘုရင်ကသနား၍ အခြေကျနေကြဖို့ ဒေသတစ်ရပ် ဖွင့်ခဲ့ရာ၊ ထိုမှနောင် ယခုတိုင်အောင် ထားဝယ်အမည်နှင့် တည်စဲရှိ၏။ ယနေ့တိုင်အောင် ဖော်ပြပါအသိရခက်သည့် ဒဏ္ဍာရီ ၂ ပုဒ်ကြောင့် ထားဝယ်နှင့် အင်းသားမည်သည်ကစကြောင်း မည်သူမှ ဆင်ခြေပေး မှတ်ချက်ပြု စောဒနာခြင်း မပြုကြတော့ချေ။ == လူမျိုး == အင်းလေးကန်ကိုခြံ၍ တည်သည့်နယ်ချင်းစပ် ၄ မြို့နယ် ကန်ရေပြင်အပါအဝင် ကျေးရွာတို့၌နေကြသူပေါင်းမှာ ၇ သောင်းဟု ခန့်မှန်းသည်။ [[အင်းသားလူမျိုး]]၊ ရှမ်း၊ ပအိုဝ်(တောင်သူ)၊ ဓနု စသည့် လူမျိုးများ နေထိုင်ကြသည်။ မြေပြင်စိုက်ပျိုးအလှစိုက်ခင်းနှင့် အပင်အလှဆင်ခြင်း အင်းလေးရေပြင်အထက် ကျွန်းမျောပြု၍ ဥယျာဉ်ဈေးကွက် ထူထောင်ခြင်းနှင့် မျိုးရိုးစဉ်လာ တံငါ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း လုပ်ခြင်းဖြင့် အသက်မွေးကြသည်။= ==ထင်ရှားသော ဘုရားပွဲများ== ဖောင်တော်ဦးစံကျောင်းတော်၌ သီတင်းကျွတ်လဆန်း(၁)ရက်၊ နံနက် (၄:၀၀) နာရီခန့်တွင် ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားပြုလုပ်ပြီး နံနက် (၇:၀၀) နာရီ မှာစတင်က စံကျောင်းတော်ရှိ ဘုရားငါးဆူအနက် လေးဆူအား ဟင်္သာဖောင်ဖြင့် [[ကျေးပေါခုံရွာ]]သို့ ရာပေါင်းများစွာသော လှေလှော်သမားများက ခြေထောက်တစ်ဖက်တည်းဖြစ် လှော်ခတ်ကာ ([[အင်းသားလူမျိုး]] ရိုးရာလှေလှော်ခတ်နည်း) ချိတ်ယူပင့်ဆောင်လာခဲ့သည်။ [[အင်းတိန်ရွာ]]တွင် သီတင်းကျွတ်လဆန်း (၂)ရက် မှ (၃)ရက် နေ့အထိ ဗုဒ္ဓပူဇနိယပွဲများ ကျင်းပကြသည်။ သီတင်းကျွတ်လဆန်း (၄)ရက်တွင် [[ရွာမရွာ]]၊ သီတင်းကျွတ်လဆန်း(၅)ရက်တွင် [[ငါးဖယ်ချောင်းရွာ]]၊ သီတင်းကျွတ်လဆန်း (၆)ရက် တွင် [[ကြေးစားကုန်းရွာ]] နှင့် [[ပွဲစားကုန်းရွာ]] စသဖြင့် အင်းလေးကန်အနီးရှိရွာအသီးသီးတွင် ဗုဒ္ဓပူဇနိယကျင်းပကြသည်။ ညောင်ရွှေမြို့သို့ကြွချီလာပြီးနောက် သီတင်းကျွတ်လဆန်း (၇)ရက်မှ (၉)ရက်​နေ့အထိ စံကျောင်းတော်တွင် ကိန်းဝပ်က ဗုဒ္ဓပူဇနိယပွဲကျင်းပကြသည်။ ထိုနောက် ညောင်ရွှေမြို့စံကျောင်းတော်မှ နံနက်(၇:၀၀)နာရီခန့်တွင် [[နန်းသဲရွာ]]သို့ဆက်လက်ကြွချီကာ သီတင်းကျွတ်လဆန်း(၁၁)ရက်တွင် [[သလဲဦးရွာ]]၊ သီတင်းကျွတ်လဆန်း(၁၂)ရက်တွင် [[ဓကလာရွာ]] နှင့် [[ဇရပ်ကြီးရွာ]]၊ သီတင်းကျွတ်လဆန်း(၁၃)ရက်တွင် အလိုတော်ပေါက်နှင့် [[နန်းပန်ရွာ]]၊ ထိုနောက် [[မကျီးဆိပ်ရွာ]]သို့လည်းကောင်း [[ကျိင်းခမ်းရွာ]]သို့လည်းကောင်း သီတင်းကျွတ်လဆန်း(၁၄)ရက်နေ့တွင် ကြွချီကာ ဗုဒ္ဓပူဇနိယပွဲများကျင်းပကြသည်။ သီတင်းကျွတ်လပြည်နေ့ ရောက်သော်အခါ [[မိုင်းပျိုးရွာ]]၊ သီတင်းကျွတ်လဆုတ်(၁)ရက်နေ့တွင် [[နောင်တောရွာ]]၊ သီတင်းကျွတ်လဆုတ်(၂)ရက်နေ့တွင် [[အင်းပေါခုံရွာ]] နှင့် [[ရေးသာရွာ]]သို့ ကြွချီကာဗုဒ္ဓပူဇနိယပွဲများ ကျင်းပကြသည်။ သီတင်းကျွတ်လဆုတ်(၃)ရက်၊ နံနက်(၈)နာရီတွင် ဖောင်တော်ဦး စံကျောင်းတော်ကြီးသို့ရောက်ရှိလာသည် နှင့်အတူ ကျောင်းတော်ဝင်ပွဲအား စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ကျေးပေါခုန်ကျေးရွာအုပ်စု သမိုင်းဝင် အင်းတိန်ဘုရား ပွဲတော်သည် အစည်ကားဆုံးသော ပွဲတော်တစ်ခုဖြစ်သည်။ == စီးပွားရေး == [[File:InleEelTrap1.jpg|thumb|200px|အင်းလေးကန်ရှိ [[ငါးရှဉ့်]]ဖမ်းလုပ်ငန်း]] အင်းလေးနယ်တဝိုက် ကုန်သွယ်ထိုက်သည့်အရာတို့က လက်လုပ်ကုန်စည်အဖြစ်များ၍ လက်နက်တန်ဆာ၊ ကိရိယာပစ္စည်း ထွင်းထုထားသည့် အလှဆင်ဝတ္တုအဝတ်အထည်နှင့် ဖက်လိပ်ခေါ် ဆေးလိပ်တို့မှာ ဒေသသုံးသက်သက်လည်းရှိ ဒေသအပနှင့်လည်း ကူးလူးဖို့ပါရှိသည်။ ယင်းတို့အနက် အတော်များများ အလားတူတို့ကို မြန်မာပြည်အရပ်ရပ်၌လည်း ဝယ်၍ရနိုင်သည်။ နေ့စဉ် အရောင်းအဝယ်မှာ ဒေသဈေးတွင် တွင်ကျယ်စွာလုပ်နိုင်၏။ သို့သော် ပျံကျဈေးဖြစ်၍ ဈေးနေရာပြောင်းသည်ကို အစဉ်အလာသမားတို့အတွက် အခက်အခဲရှိသိကြပါ၏။ ထို့ကြောင့် ပဉ္စမဈေးနေ့တိုင်း နောက်တဈေး မည်သည့်နေရာမှာဆိုသည်ကို လှည့်လည်စဉ်ထားကာ ရေးဆွဲလိုက်နာကြပါ၏။ ဈေးနေ့ကျလျှင်ဖြင့် လှေငယ်ကိုယ်စီဖြင့် ရေပေါ်ဈေးအဖြစ် ကျန် ၄ ရက်ထက်ပိုမိုများပြားသည့် ပမာဏကို ခရီးသွားဧည့်သည်တို့အတွက် ရောင်းကြဝယ်ကြသည်။ အင်းလေးကန်သည် ရှေးရိုးစဉ်လာယက္ကန်းလုပ်ငန်းအတွက်လည်း ကျော်ကြားပါသည်။ ရှမ်းလွယ်အိတ်ခေါ် ပခုံးလွယ်အိတ်မှာ မြန်မာအများနေ့စဉ်သုံး၍ ဤဒေသတွင်အထွက်များပါသည်။ ပိုးထည်ယက်ခြင်းကလည်း အများကြိုက် အရေးပါလက်မှုစက်မှုပညာလုပ်ငန်းတစ်ခုဖြစ်၍ အင်းလေးနယ်အတွင်းသာမက နိုင်ငံတနံတလျား လူသိများကြသည်။ ယင်းအရပ်ကုန်ထွက်တို့က လက်ရာကသန့် အဆင့်ကမြင့် လက်နှင့်ယက်လျှင်ပိုလှသည့်အဆင်၊ အင်းလေးဆင်ဟုလည်း ခေါ်ကြ။ ကျားမ မဟူသူသူငါငါတိုင်း ရင်တန်ဆာအဖြစ် ဆင်မြန်းကြသည်။ ယခုဆိုလျှင် ပြည်တွင်းဧည့်သည်နှင့် နိုင်ငံခြားဧည့်သည်တို့က အလှပစ္စည်း ပဏ္ဏာပစ္စည်းလို အသီးသီးဝယ်သွားလေ့ရှိကြသည်။ == ထင်ရှားသောနေရာများ == * [[ဖောင်တော်ဦးဘုရား (အင်းလေး)|ဖောင်တော်ဦးဘုရား]] * [[အင်းလေးရွာမ|ရွာမ ရေပေါ်ဈေး]] * [[ငါးဖယ်ချောင်ကျောင်းတိုက်]] (ကြောင်ခုန်ကျောင်း ဟုလူသိများသည်။) * [[ရွှေအင်းတိန် ဘုရား]] == ဓာတ်ပုံများ == <gallery> File:Inle Lake, Bamboo houses, Myanmar.jpg File:Inle Lake,Floating Garden.JPG File:Blethrow Inle3.JPG File:Hpaung Daw U Pagoda.jpg|ဖောင်တော်ဦးဘုရား File:Hpaung Daw U Pagoda Buddhas.jpg|ဖောင်တော်ဦးဘုရား File:Inle Lake, Plants, Flowers, Myanmar.jpg File:Blethrow Inle2.JPG File:Blethrow Inle1.JPG File:Inlay Festival Standing Rowing.jpg File:Alotawpauk Pagoda Inlay.jpg|အလိုတော်ပေါက်ဘုရား File:Inlay Boat Station.jpg|အင်းလေး လှေဆိပ် File:Inle Lake, Buddhist stupas, Myanmar.jpg </gallery> == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == {{commonscat|Inle Lake}} * Interesting Photos [http://www.terragalleria.com/theravada/myanmar/inle/inle.html] * [http://www.myanmar-info.de/inle-see/ images from Inle Lake] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929114801/http://www.myanmar-info.de/inle-see/ |date=29 September 2007 }} * [http://www.youtube.com/watch?v=Xr_xXDovx-U Trip to Burma] YouTube * [http://www.youtube.com/watch?v=oAPVSpHwiEc&mode=related&search= Inle Lake] YouTube * [http://www.mrtv3.net.mm/pages/cotinlay.html The Cotton Weaving Industry of Inle inc. video] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006184747/http://www.mrtv3.net.mm/pages/cotinlay.html |date=6 October 2007 }} * [http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=8465 Where Even Dead Flowers are Doomed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080319040455/http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=8465 |date=19 March 2008 }} Kyi Wai, ''The Irrawaddy'', September 1, 2007 * [http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=8466 Poisoned Waters] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080309030433/http://irrawaddy.org/article.php?art_id=8466 |date=9 March 2008 }} Kyi Wai, "The Irrawaddy", September 1, 2007 {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ]] idskgxoqeq19kmy12pwylvys0sw01rs 1031552 1031551 2026-05-15T05:47:36Z Chenzeyan29 141880 1031552 wikitext text/x-wiki '''အင်းလေးကန်''' ({{lang-shn|ၼွင်ဢင်းလေး}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ ဒုတိယအကြီးဆုံးသော သဘာဝ[[ကန်]]ဖြစ်ပြီး [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၏ သင်္ကေတတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပျမ်းမျှ မီတာ ၉၀၀ (၂,၉၀၀ ပေ) ခန့်မြင့်သော ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ထက်တွင် တည်ရှိသဖြင့် "တောင်ပေါ်က နတ်ကန်" ဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ အရှေ့ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသော ပြိုင်ပြိုင်သွယ်တန်းနေသည့် တောင်တန်းကြီးနှစ်ခုကြားရှိ ညောင်ရွှေချိုင့်ဝှမ်း၏ အနက်ရှိုင်းဆုံးအပိုင်း၌ လှပစွာ အခြေတည်လျက်ရှိသည်။<ref name="InleEco">Butkus, V. (2015). ''Ecology and Sustainability of Inle Lake''.</ref> {{Infobox body of water | name = အင်းလေးကန် | native_name = {{lang-shn|ၼွင်ဢင်းလေး}}(နောင်အင်းလေး) | image = Inle Lake (Myanmar).jpg | caption = ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ပေါ်မှ အင်းလေးကန်၏ မြင်ကွင်း | image_bathymetry = | caption_bathymetry = | location = [[ညောင်ရွှေမြို့နယ်]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] | coords = {{coord|20|33|N|96|55|E|region:MM_type:waterbody|display=inline,title}} | type = [[Polymictic lake]] (Tectonic origin) | inflow = နမ့်လတ်ချောင်း | outflow = [[ဘီလူးချောင်း]] | catchment = {{convert|3700|km2|abbr=on}} | basin_countries = {{flag|Myanmar}} | length = {{convert|18|km|abbr=on}} | width = {{convert|5|km|abbr=on}} | area = {{convert|116|km2|abbr=on}} | depth = {{convert|1.5|m|abbr=on}} (ခြောက်သွေ့ရာသီ) | max-depth = {{convert|3.7|m|abbr=on}} | volume = | residence_time = | shore = | elevation = {{convert|880|m|abbr=on}} | islands = ကျွန်းမျောများ (Floating islands) | cities = [[ညောင်ရွှေမြို့]] }} အင်းလေးကန်သည် ရှမ်းတောင်တန်းကြီးများ၏ ရင်ခွင်အလယ်တွင် ခွက်ဝင်နေသော သဘာဝရေလှောင်ကန်ကြီး ဖြစ်သည်။ [[မြစ်ကြီးနားခရိုင်|မိုးညှင်းခရိုင်]]ရှိ [[အင်းတော်ကြီး]]ကန်ပြီးလျှင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အကြီးမားဆုံးသော ကန်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၈၈၀ မီတာ (၂,၉၀၀ ပေ) အမြင့်တွင် တည်ရှိသဖြင့် အေးမြသော ရာသီဥတုနှင့် ကြည်လင်သော ရေပြင်ကို ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။ ကန်အတွင်းသို့ နမ့်လတ်ချောင်းနှင့် အခြားသော စမ်းချောင်းငယ်များစွာ စီးဝင်ပြီး၊ [[ဘီလူးချောင်း လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ (လောပိတ)|ဘီလူးချောင်း]]မှတစ်ဆင့် [[လောပိတ ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံ (၁) နှင့် (၂)|လောပိတ ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံ]]အတွက် အဓိကကျသော ရေအရင်းအမြစ်ကို ပံ့ပိုးပေးထားသည်။ အင်းလေးကန်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အခြားမည်သည့်နေရာ၌မျှ မရှိသော ရေနေသတ္တဝါနှင့် အပင်မျိုးစိတ်ပေါင်းများစွာ တည်ရှိရာ နေရာဖြစ်သဖြင့် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် [[ယူနက်စကို]] (UNESCO) ၏ လူသားနှင့် ဇီဝအဝန်းအဝိုင်း နယ်မြေ (Man and the Biosphere Reserve) အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref name="UNESCO">UNESCO. (2015). ''Inle Lake Biosphere Reserve, Myanmar''.</ref> == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် လူနေမှုဘဝ == အင်းလေးရေပြင်ပေါ်တွင် ရွာကြီး၊ ရွာငယ်များစွာကို ရေပေါ်အိမ်များဖြင့် တည်ဆောက်ထားကြသည်။ ၎င်းဒေသတွင် နေထိုင်ကြသော [[အင်းသားလူမျိုး]]တို့သည် ကမ္ဘာကျော် "ခြေထောက်ဖြင့် လှေလှော်ခြင်း" (Leg-rowing) အတတ်ပညာဖြင့် ငါးဖမ်းခြင်းနှင့် ရေပေါ်စိုက်ခင်း (Floating Gardens) လုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ကြသည်။ အင်းလေးဒေသ၏ အထင်ကရအဖြစ်ဆုံး နေရာမှာ နန်ဟူးရွာရှိ [[ဖောင်တော်ဦးဘုရား (အင်းလေး)|ဖောင်တော်ဦးဘုရား]] ဖြစ်ပြီး နှစ်စဉ်ကျင်းပမြဲဖြစ်သော ဖောင်တော်ဦးဘုရား ဒေသစာရီကြွချီပွဲမှာ ပြည်တွင်းပြည်ပခရီးသွားများ စိတ်ဝင်စားမှု အမြင့်ဆုံးပွဲတော် ဖြစ်သည်။ == အင်းလေးကန်၏ ပထဝီဝင်ဖြစ်တည်မှုသမိုင်း == အင်းလေးကန်သည် ဘူမိဗေဒသဘောတရားအရ [[တက်တိုးနစ်]] (Tectonic origin) ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ရှေးဟောင်းကန်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် [[ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်]]၏ အလယ်ဗဟိုတွင် တည်ရှိပြီး လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁.၅ သန်းခန့် (Pliocene-Pleistocene epoch) ကတည်းက ဖြစ်တည်ခဲ့သည်ဟု ပညာရှင်များက ယူဆကြသည်။<ref name="InleOrigin">Su, Y. & Jassby, A. (2000). ''The Inle Lake Ecosystem: Physical and Chemical Environment''.</ref> === ဖြစ်တည်ပုံ အဆင့်ဆင့် === # '''ပြတ်ရွေ့ကြောများ ဖြစ်ပေါ်ခြင်း:''' အင်းလေးကန်သည် အရှေ့ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်တွင် သွယ်တန်းနေသော ပြတ်ရွေ့ကြော (Fault lines) များအကြား မြေနိမ့်ဆင်းသွားရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသော "Graben" ခေါ် ချိုင့်ဝှမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="GeologyMM">Bender, F. (1983). ''Geology of Burma''. Gebrüder Borntraeger.</ref> # '''ထုံးကျောက်မြေမျက်နှာသွင်ပြင်:''' အင်းလေးကန် တည်ရှိရာ ဒေသသည် ထုံးကျောက် (Limestone) များပြားသော ကာ့စ် (Karst) မြေမျက်နှာသွင်ပြင် ဖြစ်သည်။ ထုံးကျောက်များ ရေတိုက်စားခြင်းနှင့် မြေအောက်လှိုဏ်ဂူများ ပြိုကျခြင်းတို့က ကန်၏ အနက်နှင့် ပုံသဏ္ဌာန်ကို နှစ်သန်းပေါင်းများစွာအတွင်း ပြောင်းလဲစေခဲ့သည်။ # '''ရှေးဟောင်းကန်ကြီး၏ အကြွင်းအကျန်:''' သုတေသနပြုချက်များအရ ရှေးယခင်က ယခုထက် များစွာကြီးမားသော "ရှေးဦးအင်းလေးကန်ကြီး" ရှိခဲ့ဖူးပြီး၊ ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုနှင့် နုန်းမြေအနည်ထိုင်မှုများကြောင့် ယနေ့ မြင်တွေ့ရသော အရွယ်အစားသို့ တဖြည်းဖြည်း ကျုံ့ဝင်သွားခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="IID2012">Inle Lake Conservation and Rehabilitation Project (2012). ''Technical Report on Geological Evolution''.</ref> === ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာ ထူးခြားချက်များ === * '''အမြင့်ပေ:''' အင်းလေးကန်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၈၈၀ မီတာ (၂,၉၀၀ ပေ) ခန့်တွင် တည်ရှိသဖြင့် အရှေ့တောင်အာရှရှိ မြင့်မားသော ကုန်းမြင့်ကန် (Highland Lake) များထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ * '''အနည်ထိုင်ခြင်းစနစ်:''' ကန်အတွင်းသို့ စီးဝင်သော ချောင်းပေါင်း ၃၀ ကျော်မှ နှစ်စဉ် နုန်းနှင့် သဲအမြောက်အမြား သယ်ဆောင်လာသဖြင့် ကန်၏ အနက်မှာ တဖြည်းဖြည်း တိမ်ကောလာလျက်ရှိသည်။ * '''Polymictic Lake:''' အင်းလေးကန်သည် Polymictic lake အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး ရေအပူချိန်မှာ အနက်အလိုက် အလွှာလိုက်ကွဲပြားခြင်းမရှိဘဲ ရေထုတစ်ခုလုံး မကြာခဏ ရောနှောလှုပ်ရှားနေသည့် သဘာဝရှိသည်။<ref name="Limnology">Akaishi, F. et al. (2006). ''Surface water quality and limnological characteristics of Inle Lake, Myanmar''.</ref> === လက်ရှိရင်ဆိုင်နေရသော ဘူမိရုပ်သွင်ပြောင်းလဲမှုများ === လွန်ခဲ့သော ဆယ်စုနှစ်များအတွင်း သစ်တောပြုန်းတီးမှုနှင့် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများကြောင့် ကန်၏ ဧရိယာမှာ လျင်မြန်စွာ ကျုံ့ဝင်လာနေသည်။ ၁၉၃၄ ခုနှစ်မှ စတင်၍ တိုင်းတာချက်များအရ ကန်၏ အိတ်ပွင့်ရေပြင်ဧရိယာမှာ သိသိသာသာ လျော့နည်းလာကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Sidle2007">Sidle, R.C. et al. (2007). ''Erosion and sedimentation in Inle Lake''. Environmental Management.</ref> အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ခန့်မှန်းခြေ ၄၄.၉ စတုရန်းမိုင် (၁၁၆ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) ခန့်ရှိပြီး ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် ၂၉၀၀ ပေ (၈၈၀မီတာ) တွင်တည်ရှိသည်။ ခြောက်သွေ့သော နွေရာသီတွင် အနက် ၇ ပေ (၂.၁မီတာ) ခန့်ရှိပြီး ရေနက်သောနေရာတွင် ၁၂ ပေ (၃.၇မီတာ) ခန့်ရှိသည်။　မိုးရာသီတွင် ၅ ပေ (၁.၅) မီတာ ရေမျက်နှာ မြင့်တက်သည်။ အင်းလေးကန်သည် တောင်ပေါ်ရေအိုင် တစ်ခုဖြစ်ပြီး တောင်နှင့်မြောက် အလျား ကိုးမိုင်ခန့်ရှည်သည်။ အကျယ်ဆုံးနေရာ၌ အရှေ့နှင့်အနောက် သုံးမိုင်ခွဲခန့် ရှိသည်။ ကန်သည် နမ်ပီလူးခေါ် [[ဘီလူးချောင်း]]တွင်းမှဖြတ်၍ တောင်ဘက်စွန်မှ စီးထွက်သွားသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == အေဒီ ၁၀၄၄ က [[ပုဂံ]]တွင် မြန်မာ့နန်းရိုးစခဲ့သော ပထမမြို့တည်နန်းတည်ဘုရင် [[အနော်ရထာ]]၏ မြစ်တော်ကြီး ဘုရင်[[အလောင်းစည်သူ]]သည် တိုင်းပြည်တနံတလျား ခရီးသွားခဲ့သည်တွင် ထားဝယ် သားတို့လည်း နောက်တော်ပါးကပါကြဆို၏။ ထားဝယ်ဆိုသည်က အောက်မြန်မာနိုင်ငံကမ်းရိုးတန်းဒေသသား တိုင်းရင်းသားတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ အင်းလေးကန်အရောက် ထားဝယ်သားတို့အား ထိုအရပ်၌ အခြေချနေထိုင်ကြဖို့ အရပ်တစ်ခု သတ်မှတ်ပြုပေးတော်မူခဲ့သည်။ အနေအထားက ထားဝယ်သားတို့ ယခင်သူတို့နေထိုင်ကြီးပြင်းခဲ့ရာ (တနင်္သာရီ) ကမ်းရိုးတန်းအရပ်နှင့် ရေမြေအနေအထားများစွာတူသည်ဟု ထင်ဖွယ်ရာရှိသည်။ ဘုရင်အလောင်းစည်သူ ဖောင်တော်ကျောက်ချရာ အင်းလေးကန်မဟာတွင် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွား ၅ ဆူနှင့် ဖောင်တော်ဦးစေတီတည်တော်မူခဲ့သည်။ ယင်းဆင်းထုတော်တို့မှာ မာလာယုကျွန်းစွယ်သို့ ဘုရင်မင်းမြတ် ဖောင်စင်္ကြာအရောက်တွင် ရရှိယူဆောင်ခဲ့ရာမှ ယင်းနယ်သစ်ဖွင့်ထားဝယ်သားတို့ ကိုးကွယ်ဖို့ပေးသနားခဲ့သည်ဆို၏။ ယနေ့ယခုတိုင်အောင်ပင် အင်းရေပြင်မြေပြင်အနက်၌ ကျွန်းတုံးကျွန်းသားအထပ်ထပ် မြင်နိုင်သေးသောနေရာကား ဘုရင်မင်းမြတ်၏ နန်းတော်စိုက်ရာ ဖြစ်ပုံရသည်ဟု ယနေ့ယခုတိုင် နေထိုင်လျက် ရှိနေကြသည့် ထားဝယ်သား သို့မဟုတ် အင်းသားတို့က ယုံကြည်ကြသည်။ နန်းပန်မြို့မှ တစ်မိုင်ခန့်အဝေး၌လည်း ခွဲခြမ်း မွေတော် သည်တော်နှင့် မွေတော်တဆူ အခြားအခြေစိုက်နေထိုင်ကြသူများ ကိုးကွယ်ကြဖို့ စိုက်ထူ လှူတော်မူခဲ့သေးသည်။ အင်းသားတို့ကိုယ်၌က သူတို့အချင်းချင်း ဘုံပြောပုံဆိုပုံအသံအမူမှအစ တူကြ၍ အင်းသားတို့က သူတို့မှာ ထားဝယ်သားတို့၏ ဘိုးဘွားဘီဘင်ဟု ဆိုချင်ကြသည်။ နောက်ထပ် အငြင်းပွားသည့် ဒဏ္ဍာရီတစ်ခုက အင်းသားတို့ကိုယ်၌ ယုံကြည်ကြသည်မှာ ရှေးခေတ်မြန်မာနိုင်ငံ ပုဂံအစမှ သူတို့ဘိုးဘွားဘီဘင်အစဉ်လိုက် အင်းလေးဖက်သို့ ဆင်းသက်နေထိုင်ခဲ့ကြသည်မှာ ဘုရင်အလောင်းစည်သူ မရောက်မှီကတည်းကဖြစ်သည်ဟု ဆို၏။ ဘုရင်ရောက်အလာ အင်းသားတို့ကိုယ်၌က ဖောင်စင်္ကြာအတွက် ရေတပ်မတော်သားအဖြစ် အမှုထမ်းလိုပါကြောင်း ဆန္ဒအလျောက်တင်လျှောက်ရာမှ သူတို့ကိုမြန်မာတံခွန် တောင်စွန်ရောက်အောင် လိုက်ပါလာပြီး ဘုရင်ကသနား၍ အခြေကျနေကြဖို့ ဒေသတစ်ရပ် ဖွင့်ခဲ့ရာ၊ ထိုမှနောင် ယခုတိုင်အောင် ထားဝယ်အမည်နှင့် တည်စဲရှိ၏။ ယနေ့တိုင်အောင် ဖော်ပြပါအသိရခက်သည့် ဒဏ္ဍာရီ ၂ ပုဒ်ကြောင့် ထားဝယ်နှင့် အင်းသားမည်သည်ကစကြောင်း မည်သူမှ ဆင်ခြေပေး မှတ်ချက်ပြု စောဒနာခြင်း မပြုကြတော့ချေ။ == လူမျိုး == အင်းလေးကန်ကိုခြံ၍ တည်သည့်နယ်ချင်းစပ် ၄ မြို့နယ် ကန်ရေပြင်အပါအဝင် ကျေးရွာတို့၌နေကြသူပေါင်းမှာ ၇ သောင်းဟု ခန့်မှန်းသည်။ [[အင်းသားလူမျိုး]]၊ ရှမ်း၊ ပအိုဝ်(တောင်သူ)၊ ဓနု စသည့် လူမျိုးများ နေထိုင်ကြသည်။ မြေပြင်စိုက်ပျိုးအလှစိုက်ခင်းနှင့် အပင်အလှဆင်ခြင်း အင်းလေးရေပြင်အထက် ကျွန်းမျောပြု၍ ဥယျာဉ်ဈေးကွက် ထူထောင်ခြင်းနှင့် မျိုးရိုးစဉ်လာ တံငါ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း လုပ်ခြင်းဖြင့် အသက်မွေးကြသည်။= ==ထင်ရှားသော ဘုရားပွဲများ== ဖောင်တော်ဦးစံကျောင်းတော်၌ သီတင်းကျွတ်လဆန်း(၁)ရက်၊ နံနက် (၄:၀၀) နာရီခန့်တွင် ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားပြုလုပ်ပြီး နံနက် (၇:၀၀) နာရီ မှာစတင်က စံကျောင်းတော်ရှိ ဘုရားငါးဆူအနက် လေးဆူအား ဟင်္သာဖောင်ဖြင့် [[ကျေးပေါခုံရွာ]]သို့ ရာပေါင်းများစွာသော လှေလှော်သမားများက ခြေထောက်တစ်ဖက်တည်းဖြစ် လှော်ခတ်ကာ ([[အင်းသားလူမျိုး]] ရိုးရာလှေလှော်ခတ်နည်း) ချိတ်ယူပင့်ဆောင်လာခဲ့သည်။ [[အင်းတိန်ရွာ]]တွင် သီတင်းကျွတ်လဆန်း (၂)ရက် မှ (၃)ရက် နေ့အထိ ဗုဒ္ဓပူဇနိယပွဲများ ကျင်းပကြသည်။ သီတင်းကျွတ်လဆန်း (၄)ရက်တွင် [[ရွာမရွာ]]၊ သီတင်းကျွတ်လဆန်း(၅)ရက်တွင် [[ငါးဖယ်ချောင်းရွာ]]၊ သီတင်းကျွတ်လဆန်း (၆)ရက် တွင် [[ကြေးစားကုန်းရွာ]] နှင့် [[ပွဲစားကုန်းရွာ]] စသဖြင့် အင်းလေးကန်အနီးရှိရွာအသီးသီးတွင် ဗုဒ္ဓပူဇနိယကျင်းပကြသည်။ ညောင်ရွှေမြို့သို့ကြွချီလာပြီးနောက် သီတင်းကျွတ်လဆန်း (၇)ရက်မှ (၉)ရက်​နေ့အထိ စံကျောင်းတော်တွင် ကိန်းဝပ်က ဗုဒ္ဓပူဇနိယပွဲကျင်းပကြသည်။ ထိုနောက် ညောင်ရွှေမြို့စံကျောင်းတော်မှ နံနက်(၇:၀၀)နာရီခန့်တွင် [[နန်းသဲရွာ]]သို့ဆက်လက်ကြွချီကာ သီတင်းကျွတ်လဆန်း(၁၁)ရက်တွင် [[သလဲဦးရွာ]]၊ သီတင်းကျွတ်လဆန်း(၁၂)ရက်တွင် [[ဓကလာရွာ]] နှင့် [[ဇရပ်ကြီးရွာ]]၊ သီတင်းကျွတ်လဆန်း(၁၃)ရက်တွင် အလိုတော်ပေါက်နှင့် [[နန်းပန်ရွာ]]၊ ထိုနောက် [[မကျီးဆိပ်ရွာ]]သို့လည်းကောင်း [[ကျိင်းခမ်းရွာ]]သို့လည်းကောင်း သီတင်းကျွတ်လဆန်း(၁၄)ရက်နေ့တွင် ကြွချီကာ ဗုဒ္ဓပူဇနိယပွဲများကျင်းပကြသည်။ သီတင်းကျွတ်လပြည်နေ့ ရောက်သော်အခါ [[မိုင်းပျိုးရွာ]]၊ သီတင်းကျွတ်လဆုတ်(၁)ရက်နေ့တွင် [[နောင်တောရွာ]]၊ သီတင်းကျွတ်လဆုတ်(၂)ရက်နေ့တွင် [[အင်းပေါခုံရွာ]] နှင့် [[ရေးသာရွာ]]သို့ ကြွချီကာဗုဒ္ဓပူဇနိယပွဲများ ကျင်းပကြသည်။ သီတင်းကျွတ်လဆုတ်(၃)ရက်၊ နံနက်(၈)နာရီတွင် ဖောင်တော်ဦး စံကျောင်းတော်ကြီးသို့ရောက်ရှိလာသည် နှင့်အတူ ကျောင်းတော်ဝင်ပွဲအား စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ကျေးပေါခုန်ကျေးရွာအုပ်စု သမိုင်းဝင် အင်းတိန်ဘုရား ပွဲတော်သည် အစည်ကားဆုံးသော ပွဲတော်တစ်ခုဖြစ်သည်။ == စီးပွားရေး == [[File:InleEelTrap1.jpg|thumb|200px|အင်းလေးကန်ရှိ [[ငါးရှဉ့်]]ဖမ်းလုပ်ငန်း]] အင်းလေးနယ်တဝိုက် ကုန်သွယ်ထိုက်သည့်အရာတို့က လက်လုပ်ကုန်စည်အဖြစ်များ၍ လက်နက်တန်ဆာ၊ ကိရိယာပစ္စည်း ထွင်းထုထားသည့် အလှဆင်ဝတ္တုအဝတ်အထည်နှင့် ဖက်လိပ်ခေါ် ဆေးလိပ်တို့မှာ ဒေသသုံးသက်သက်လည်းရှိ ဒေသအပနှင့်လည်း ကူးလူးဖို့ပါရှိသည်။ ယင်းတို့အနက် အတော်များများ အလားတူတို့ကို မြန်မာပြည်အရပ်ရပ်၌လည်း ဝယ်၍ရနိုင်သည်။ နေ့စဉ် အရောင်းအဝယ်မှာ ဒေသဈေးတွင် တွင်ကျယ်စွာလုပ်နိုင်၏။ သို့သော် ပျံကျဈေးဖြစ်၍ ဈေးနေရာပြောင်းသည်ကို အစဉ်အလာသမားတို့အတွက် အခက်အခဲရှိသိကြပါ၏။ ထို့ကြောင့် ပဉ္စမဈေးနေ့တိုင်း နောက်တဈေး မည်သည့်နေရာမှာဆိုသည်ကို လှည့်လည်စဉ်ထားကာ ရေးဆွဲလိုက်နာကြပါ၏။ ဈေးနေ့ကျလျှင်ဖြင့် လှေငယ်ကိုယ်စီဖြင့် ရေပေါ်ဈေးအဖြစ် ကျန် ၄ ရက်ထက်ပိုမိုများပြားသည့် ပမာဏကို ခရီးသွားဧည့်သည်တို့အတွက် ရောင်းကြဝယ်ကြသည်။ အင်းလေးကန်သည် ရှေးရိုးစဉ်လာယက္ကန်းလုပ်ငန်းအတွက်လည်း ကျော်ကြားပါသည်။ ရှမ်းလွယ်အိတ်ခေါ် ပခုံးလွယ်အိတ်မှာ မြန်မာအများနေ့စဉ်သုံး၍ ဤဒေသတွင်အထွက်များပါသည်။ ပိုးထည်ယက်ခြင်းကလည်း အများကြိုက် အရေးပါလက်မှုစက်မှုပညာလုပ်ငန်းတစ်ခုဖြစ်၍ အင်းလေးနယ်အတွင်းသာမက နိုင်ငံတနံတလျား လူသိများကြသည်။ ယင်းအရပ်ကုန်ထွက်တို့က လက်ရာကသန့် အဆင့်ကမြင့် လက်နှင့်ယက်လျှင်ပိုလှသည့်အဆင်၊ အင်းလေးဆင်ဟုလည်း ခေါ်ကြ။ ကျားမ မဟူသူသူငါငါတိုင်း ရင်တန်ဆာအဖြစ် ဆင်မြန်းကြသည်။ ယခုဆိုလျှင် ပြည်တွင်းဧည့်သည်နှင့် နိုင်ငံခြားဧည့်သည်တို့က အလှပစ္စည်း ပဏ္ဏာပစ္စည်းလို အသီးသီးဝယ်သွားလေ့ရှိကြသည်။ == ထင်ရှားသောနေရာများ == * [[ဖောင်တော်ဦးဘုရား (အင်းလေး)|ဖောင်တော်ဦးဘုရား]] * [[အင်းလေးရွာမ|ရွာမ ရေပေါ်ဈေး]] * [[ငါးဖယ်ချောင်ကျောင်းတိုက်]] (ကြောင်ခုန်ကျောင်း ဟုလူသိများသည်။) * [[ရွှေအင်းတိန် ဘုရား]] == ဓာတ်ပုံများ == <gallery> File:Inle Lake, Bamboo houses, Myanmar.jpg File:Inle Lake,Floating Garden.JPG File:Blethrow Inle3.JPG File:Hpaung Daw U Pagoda.jpg|ဖောင်တော်ဦးဘုရား File:Hpaung Daw U Pagoda Buddhas.jpg|ဖောင်တော်ဦးဘုရား File:Inle Lake, Plants, Flowers, Myanmar.jpg File:Blethrow Inle2.JPG File:Blethrow Inle1.JPG File:Inlay Festival Standing Rowing.jpg File:Alotawpauk Pagoda Inlay.jpg|အလိုတော်ပေါက်ဘုရား File:Inlay Boat Station.jpg|အင်းလေး လှေဆိပ် File:Inle Lake, Buddhist stupas, Myanmar.jpg </gallery> == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == {{commonscat|Inle Lake}} * Interesting Photos [http://www.terragalleria.com/theravada/myanmar/inle/inle.html] * [http://www.myanmar-info.de/inle-see/ images from Inle Lake] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929114801/http://www.myanmar-info.de/inle-see/ |date=29 September 2007 }} * [http://www.youtube.com/watch?v=Xr_xXDovx-U Trip to Burma] YouTube * [http://www.youtube.com/watch?v=oAPVSpHwiEc&mode=related&search= Inle Lake] YouTube * [http://www.mrtv3.net.mm/pages/cotinlay.html The Cotton Weaving Industry of Inle inc. video] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006184747/http://www.mrtv3.net.mm/pages/cotinlay.html |date=6 October 2007 }} * [http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=8465 Where Even Dead Flowers are Doomed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080319040455/http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=8465 |date=19 March 2008 }} Kyi Wai, ''The Irrawaddy'', September 1, 2007 * [http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=8466 Poisoned Waters] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080309030433/http://irrawaddy.org/article.php?art_id=8466 |date=9 March 2008 }} Kyi Wai, "The Irrawaddy", September 1, 2007 {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ]] 9qobnp1ev8dmeyxs73llrdpfexm683t 1031553 1031552 2026-05-15T05:47:53Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1031553 wikitext text/x-wiki '''အင်းလေးကန်''' ({{lang-shn|ၼွင်ဢင်းလေး}})သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ ဒုတိယအကြီးဆုံးသော သဘာဝ[[ကန်]]ဖြစ်ပြီး [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၏ သင်္ကေတတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပျမ်းမျှ မီတာ ၉၀၀ (၂,၉၀၀ ပေ) ခန့်မြင့်သော ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ထက်တွင် တည်ရှိသဖြင့် "တောင်ပေါ်က နတ်ကန်" ဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ အရှေ့ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသော ပြိုင်ပြိုင်သွယ်တန်းနေသည့် တောင်တန်းကြီးနှစ်ခုကြားရှိ ညောင်ရွှေချိုင့်ဝှမ်း၏ အနက်ရှိုင်းဆုံးအပိုင်း၌ လှပစွာ အခြေတည်လျက်ရှိသည်။<ref name="InleEco">Butkus, V. (2015). ''Ecology and Sustainability of Inle Lake''.</ref> {{Infobox body of water | name = အင်းလေးကန် | native_name = {{lang-shn|ၼွင်ဢင်းလေး}}(နောင်အင်းလေး) | image = Inle Lake (Myanmar).jpg | caption = ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ပေါ်မှ အင်းလေးကန်၏ မြင်ကွင်း | image_bathymetry = | caption_bathymetry = | location = [[ညောင်ရွှေမြို့နယ်]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] | coords = {{coord|20|33|N|96|55|E|region:MM_type:waterbody|display=inline,title}} | type = [[Polymictic lake]] (Tectonic origin) | inflow = နမ့်လတ်ချောင်း | outflow = [[ဘီလူးချောင်း]] | catchment = {{convert|3700|km2|abbr=on}} | basin_countries = {{flag|Myanmar}} | length = {{convert|18|km|abbr=on}} | width = {{convert|5|km|abbr=on}} | area = {{convert|116|km2|abbr=on}} | depth = {{convert|1.5|m|abbr=on}} (ခြောက်သွေ့ရာသီ) | max-depth = {{convert|3.7|m|abbr=on}} | volume = | residence_time = | shore = | elevation = {{convert|880|m|abbr=on}} | islands = ကျွန်းမျောများ (Floating islands) | cities = [[ညောင်ရွှေမြို့]] }} အင်းလေးကန်သည် ရှမ်းတောင်တန်းကြီးများ၏ ရင်ခွင်အလယ်တွင် ခွက်ဝင်နေသော သဘာဝရေလှောင်ကန်ကြီး ဖြစ်သည်။ [[မြစ်ကြီးနားခရိုင်|မိုးညှင်းခရိုင်]]ရှိ [[အင်းတော်ကြီး]]ကန်ပြီးလျှင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အကြီးမားဆုံးသော ကန်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၈၈၀ မီတာ (၂,၉၀၀ ပေ) အမြင့်တွင် တည်ရှိသဖြင့် အေးမြသော ရာသီဥတုနှင့် ကြည်လင်သော ရေပြင်ကို ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။ ကန်အတွင်းသို့ နမ့်လတ်ချောင်းနှင့် အခြားသော စမ်းချောင်းငယ်များစွာ စီးဝင်ပြီး၊ [[ဘီလူးချောင်း လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ (လောပိတ)|ဘီလူးချောင်း]]မှတစ်ဆင့် [[လောပိတ ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံ (၁) နှင့် (၂)|လောပိတ ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံ]]အတွက် အဓိကကျသော ရေအရင်းအမြစ်ကို ပံ့ပိုးပေးထားသည်။ အင်းလေးကန်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အခြားမည်သည့်နေရာ၌မျှ မရှိသော ရေနေသတ္တဝါနှင့် အပင်မျိုးစိတ်ပေါင်းများစွာ တည်ရှိရာ နေရာဖြစ်သဖြင့် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် [[ယူနက်စကို]] (UNESCO) ၏ လူသားနှင့် ဇီဝအဝန်းအဝိုင်း နယ်မြေ (Man and the Biosphere Reserve) အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref name="UNESCO">UNESCO. (2015). ''Inle Lake Biosphere Reserve, Myanmar''.</ref> == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် လူနေမှုဘဝ == အင်းလေးရေပြင်ပေါ်တွင် ရွာကြီး၊ ရွာငယ်များစွာကို ရေပေါ်အိမ်များဖြင့် တည်ဆောက်ထားကြသည်။ ၎င်းဒေသတွင် နေထိုင်ကြသော [[အင်းသားလူမျိုး]]တို့သည် ကမ္ဘာကျော် "ခြေထောက်ဖြင့် လှေလှော်ခြင်း" (Leg-rowing) အတတ်ပညာဖြင့် ငါးဖမ်းခြင်းနှင့် ရေပေါ်စိုက်ခင်း (Floating Gardens) လုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ကြသည်။ အင်းလေးဒေသ၏ အထင်ကရအဖြစ်ဆုံး နေရာမှာ နန်ဟူးရွာရှိ [[ဖောင်တော်ဦးဘုရား (အင်းလေး)|ဖောင်တော်ဦးဘုရား]] ဖြစ်ပြီး နှစ်စဉ်ကျင်းပမြဲဖြစ်သော ဖောင်တော်ဦးဘုရား ဒေသစာရီကြွချီပွဲမှာ ပြည်တွင်းပြည်ပခရီးသွားများ စိတ်ဝင်စားမှု အမြင့်ဆုံးပွဲတော် ဖြစ်သည်။ == အင်းလေးကန်၏ ပထဝီဝင်ဖြစ်တည်မှုသမိုင်း == အင်းလေးကန်သည် ဘူမိဗေဒသဘောတရားအရ [[တက်တိုးနစ်]] (Tectonic origin) ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ရှေးဟောင်းကန်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် [[ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်]]၏ အလယ်ဗဟိုတွင် တည်ရှိပြီး လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁.၅ သန်းခန့် (Pliocene-Pleistocene epoch) ကတည်းက ဖြစ်တည်ခဲ့သည်ဟု ပညာရှင်များက ယူဆကြသည်။<ref name="InleOrigin">Su, Y. & Jassby, A. (2000). ''The Inle Lake Ecosystem: Physical and Chemical Environment''.</ref> === ဖြစ်တည်ပုံ အဆင့်ဆင့် === # '''ပြတ်ရွေ့ကြောများ ဖြစ်ပေါ်ခြင်း:''' အင်းလေးကန်သည် အရှေ့ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်တွင် သွယ်တန်းနေသော ပြတ်ရွေ့ကြော (Fault lines) များအကြား မြေနိမ့်ဆင်းသွားရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသော "Graben" ခေါ် ချိုင့်ဝှမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="GeologyMM">Bender, F. (1983). ''Geology of Burma''. Gebrüder Borntraeger.</ref> # '''ထုံးကျောက်မြေမျက်နှာသွင်ပြင်:''' အင်းလေးကန် တည်ရှိရာ ဒေသသည် ထုံးကျောက် (Limestone) များပြားသော ကာ့စ် (Karst) မြေမျက်နှာသွင်ပြင် ဖြစ်သည်။ ထုံးကျောက်များ ရေတိုက်စားခြင်းနှင့် မြေအောက်လှိုဏ်ဂူများ ပြိုကျခြင်းတို့က ကန်၏ အနက်နှင့် ပုံသဏ္ဌာန်ကို နှစ်သန်းပေါင်းများစွာအတွင်း ပြောင်းလဲစေခဲ့သည်။ # '''ရှေးဟောင်းကန်ကြီး၏ အကြွင်းအကျန်:''' သုတေသနပြုချက်များအရ ရှေးယခင်က ယခုထက် များစွာကြီးမားသော "ရှေးဦးအင်းလေးကန်ကြီး" ရှိခဲ့ဖူးပြီး၊ ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုနှင့် နုန်းမြေအနည်ထိုင်မှုများကြောင့် ယနေ့ မြင်တွေ့ရသော အရွယ်အစားသို့ တဖြည်းဖြည်း ကျုံ့ဝင်သွားခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="IID2012">Inle Lake Conservation and Rehabilitation Project (2012). ''Technical Report on Geological Evolution''.</ref> === ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာ ထူးခြားချက်များ === * '''အမြင့်ပေ:''' အင်းလေးကန်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၈၈၀ မီတာ (၂,၉၀၀ ပေ) ခန့်တွင် တည်ရှိသဖြင့် အရှေ့တောင်အာရှရှိ မြင့်မားသော ကုန်းမြင့်ကန် (Highland Lake) များထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ * '''အနည်ထိုင်ခြင်းစနစ်:''' ကန်အတွင်းသို့ စီးဝင်သော ချောင်းပေါင်း ၃၀ ကျော်မှ နှစ်စဉ် နုန်းနှင့် သဲအမြောက်အမြား သယ်ဆောင်လာသဖြင့် ကန်၏ အနက်မှာ တဖြည်းဖြည်း တိမ်ကောလာလျက်ရှိသည်။ * '''Polymictic Lake:''' အင်းလေးကန်သည် Polymictic lake အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး ရေအပူချိန်မှာ အနက်အလိုက် အလွှာလိုက်ကွဲပြားခြင်းမရှိဘဲ ရေထုတစ်ခုလုံး မကြာခဏ ရောနှောလှုပ်ရှားနေသည့် သဘာဝရှိသည်။<ref name="Limnology">Akaishi, F. et al. (2006). ''Surface water quality and limnological characteristics of Inle Lake, Myanmar''.</ref> === လက်ရှိရင်ဆိုင်နေရသော ဘူမိရုပ်သွင်ပြောင်းလဲမှုများ === လွန်ခဲ့သော ဆယ်စုနှစ်များအတွင်း သစ်တောပြုန်းတီးမှုနှင့် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများကြောင့် ကန်၏ ဧရိယာမှာ လျင်မြန်စွာ ကျုံ့ဝင်လာနေသည်။ ၁၉၃၄ ခုနှစ်မှ စတင်၍ တိုင်းတာချက်များအရ ကန်၏ အိတ်ပွင့်ရေပြင်ဧရိယာမှာ သိသိသာသာ လျော့နည်းလာကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Sidle2007">Sidle, R.C. et al. (2007). ''Erosion and sedimentation in Inle Lake''. Environmental Management.</ref> အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ခန့်မှန်းခြေ ၄၄.၉ စတုရန်းမိုင် (၁၁၆ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) ခန့်ရှိပြီး ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် ၂၉၀၀ ပေ (၈၈၀မီတာ) တွင်တည်ရှိသည်။ ခြောက်သွေ့သော နွေရာသီတွင် အနက် ၇ ပေ (၂.၁မီတာ) ခန့်ရှိပြီး ရေနက်သောနေရာတွင် ၁၂ ပေ (၃.၇မီတာ) ခန့်ရှိသည်။　မိုးရာသီတွင် ၅ ပေ (၁.၅) မီတာ ရေမျက်နှာ မြင့်တက်သည်။ အင်းလေးကန်သည် တောင်ပေါ်ရေအိုင် တစ်ခုဖြစ်ပြီး တောင်နှင့်မြောက် အလျား ကိုးမိုင်ခန့်ရှည်သည်။ အကျယ်ဆုံးနေရာ၌ အရှေ့နှင့်အနောက် သုံးမိုင်ခွဲခန့် ရှိသည်။ ကန်သည် နမ်ပီလူးခေါ် [[ဘီလူးချောင်း]]တွင်းမှဖြတ်၍ တောင်ဘက်စွန်မှ စီးထွက်သွားသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == အေဒီ ၁၀၄၄ က [[ပုဂံ]]တွင် မြန်မာ့နန်းရိုးစခဲ့သော ပထမမြို့တည်နန်းတည်ဘုရင် [[အနော်ရထာ]]၏ မြစ်တော်ကြီး ဘုရင်[[အလောင်းစည်သူ]]သည် တိုင်းပြည်တနံတလျား ခရီးသွားခဲ့သည်တွင် ထားဝယ် သားတို့လည်း နောက်တော်ပါးကပါကြဆို၏။ ထားဝယ်ဆိုသည်က အောက်မြန်မာနိုင်ငံကမ်းရိုးတန်းဒေသသား တိုင်းရင်းသားတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ အင်းလေးကန်အရောက် ထားဝယ်သားတို့အား ထိုအရပ်၌ အခြေချနေထိုင်ကြဖို့ အရပ်တစ်ခု သတ်မှတ်ပြုပေးတော်မူခဲ့သည်။ အနေအထားက ထားဝယ်သားတို့ ယခင်သူတို့နေထိုင်ကြီးပြင်းခဲ့ရာ (တနင်္သာရီ) ကမ်းရိုးတန်းအရပ်နှင့် ရေမြေအနေအထားများစွာတူသည်ဟု ထင်ဖွယ်ရာရှိသည်။ ဘုရင်အလောင်းစည်သူ ဖောင်တော်ကျောက်ချရာ အင်းလေးကန်မဟာတွင် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွား ၅ ဆူနှင့် ဖောင်တော်ဦးစေတီတည်တော်မူခဲ့သည်။ ယင်းဆင်းထုတော်တို့မှာ မာလာယုကျွန်းစွယ်သို့ ဘုရင်မင်းမြတ် ဖောင်စင်္ကြာအရောက်တွင် ရရှိယူဆောင်ခဲ့ရာမှ ယင်းနယ်သစ်ဖွင့်ထားဝယ်သားတို့ ကိုးကွယ်ဖို့ပေးသနားခဲ့သည်ဆို၏။ ယနေ့ယခုတိုင်အောင်ပင် အင်းရေပြင်မြေပြင်အနက်၌ ကျွန်းတုံးကျွန်းသားအထပ်ထပ် မြင်နိုင်သေးသောနေရာကား ဘုရင်မင်းမြတ်၏ နန်းတော်စိုက်ရာ ဖြစ်ပုံရသည်ဟု ယနေ့ယခုတိုင် နေထိုင်လျက် ရှိနေကြသည့် ထားဝယ်သား သို့မဟုတ် အင်းသားတို့က ယုံကြည်ကြသည်။ နန်းပန်မြို့မှ တစ်မိုင်ခန့်အဝေး၌လည်း ခွဲခြမ်း မွေတော် သည်တော်နှင့် မွေတော်တဆူ အခြားအခြေစိုက်နေထိုင်ကြသူများ ကိုးကွယ်ကြဖို့ စိုက်ထူ လှူတော်မူခဲ့သေးသည်။ အင်းသားတို့ကိုယ်၌က သူတို့အချင်းချင်း ဘုံပြောပုံဆိုပုံအသံအမူမှအစ တူကြ၍ အင်းသားတို့က သူတို့မှာ ထားဝယ်သားတို့၏ ဘိုးဘွားဘီဘင်ဟု ဆိုချင်ကြသည်။ နောက်ထပ် အငြင်းပွားသည့် ဒဏ္ဍာရီတစ်ခုက အင်းသားတို့ကိုယ်၌ ယုံကြည်ကြသည်မှာ ရှေးခေတ်မြန်မာနိုင်ငံ ပုဂံအစမှ သူတို့ဘိုးဘွားဘီဘင်အစဉ်လိုက် အင်းလေးဖက်သို့ ဆင်းသက်နေထိုင်ခဲ့ကြသည်မှာ ဘုရင်အလောင်းစည်သူ မရောက်မှီကတည်းကဖြစ်သည်ဟု ဆို၏။ ဘုရင်ရောက်အလာ အင်းသားတို့ကိုယ်၌က ဖောင်စင်္ကြာအတွက် ရေတပ်မတော်သားအဖြစ် အမှုထမ်းလိုပါကြောင်း ဆန္ဒအလျောက်တင်လျှောက်ရာမှ သူတို့ကိုမြန်မာတံခွန် တောင်စွန်ရောက်အောင် လိုက်ပါလာပြီး ဘုရင်ကသနား၍ အခြေကျနေကြဖို့ ဒေသတစ်ရပ် ဖွင့်ခဲ့ရာ၊ ထိုမှနောင် ယခုတိုင်အောင် ထားဝယ်အမည်နှင့် တည်စဲရှိ၏။ ယနေ့တိုင်အောင် ဖော်ပြပါအသိရခက်သည့် ဒဏ္ဍာရီ ၂ ပုဒ်ကြောင့် ထားဝယ်နှင့် အင်းသားမည်သည်ကစကြောင်း မည်သူမှ ဆင်ခြေပေး မှတ်ချက်ပြု စောဒနာခြင်း မပြုကြတော့ချေ။ == လူမျိုး == အင်းလေးကန်ကိုခြံ၍ တည်သည့်နယ်ချင်းစပ် ၄ မြို့နယ် ကန်ရေပြင်အပါအဝင် ကျေးရွာတို့၌နေကြသူပေါင်းမှာ ၇ သောင်းဟု ခန့်မှန်းသည်။ [[အင်းသားလူမျိုး]]၊ ရှမ်း၊ ပအိုဝ်(တောင်သူ)၊ ဓနု စသည့် လူမျိုးများ နေထိုင်ကြသည်။ မြေပြင်စိုက်ပျိုးအလှစိုက်ခင်းနှင့် အပင်အလှဆင်ခြင်း အင်းလေးရေပြင်အထက် ကျွန်းမျောပြု၍ ဥယျာဉ်ဈေးကွက် ထူထောင်ခြင်းနှင့် မျိုးရိုးစဉ်လာ တံငါ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း လုပ်ခြင်းဖြင့် အသက်မွေးကြသည်။= ==ထင်ရှားသော ဘုရားပွဲများ== ဖောင်တော်ဦးစံကျောင်းတော်၌ သီတင်းကျွတ်လဆန်း(၁)ရက်၊ နံနက် (၄:၀၀) နာရီခန့်တွင် ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားပြုလုပ်ပြီး နံနက် (၇:၀၀) နာရီ မှာစတင်က စံကျောင်းတော်ရှိ ဘုရားငါးဆူအနက် လေးဆူအား ဟင်္သာဖောင်ဖြင့် [[ကျေးပေါခုံရွာ]]သို့ ရာပေါင်းများစွာသော လှေလှော်သမားများက ခြေထောက်တစ်ဖက်တည်းဖြစ် လှော်ခတ်ကာ ([[အင်းသားလူမျိုး]] ရိုးရာလှေလှော်ခတ်နည်း) ချိတ်ယူပင့်ဆောင်လာခဲ့သည်။ [[အင်းတိန်ရွာ]]တွင် သီတင်းကျွတ်လဆန်း (၂)ရက် မှ (၃)ရက် နေ့အထိ ဗုဒ္ဓပူဇနိယပွဲများ ကျင်းပကြသည်။ သီတင်းကျွတ်လဆန်း (၄)ရက်တွင် [[ရွာမရွာ]]၊ သီတင်းကျွတ်လဆန်း(၅)ရက်တွင် [[ငါးဖယ်ချောင်းရွာ]]၊ သီတင်းကျွတ်လဆန်း (၆)ရက် တွင် [[ကြေးစားကုန်းရွာ]] နှင့် [[ပွဲစားကုန်းရွာ]] စသဖြင့် အင်းလေးကန်အနီးရှိရွာအသီးသီးတွင် ဗုဒ္ဓပူဇနိယကျင်းပကြသည်။ ညောင်ရွှေမြို့သို့ကြွချီလာပြီးနောက် သီတင်းကျွတ်လဆန်း (၇)ရက်မှ (၉)ရက်​နေ့အထိ စံကျောင်းတော်တွင် ကိန်းဝပ်က ဗုဒ္ဓပူဇနိယပွဲကျင်းပကြသည်။ ထိုနောက် ညောင်ရွှေမြို့စံကျောင်းတော်မှ နံနက်(၇:၀၀)နာရီခန့်တွင် [[နန်းသဲရွာ]]သို့ဆက်လက်ကြွချီကာ သီတင်းကျွတ်လဆန်း(၁၁)ရက်တွင် [[သလဲဦးရွာ]]၊ သီတင်းကျွတ်လဆန်း(၁၂)ရက်တွင် [[ဓကလာရွာ]] နှင့် [[ဇရပ်ကြီးရွာ]]၊ သီတင်းကျွတ်လဆန်း(၁၃)ရက်တွင် အလိုတော်ပေါက်နှင့် [[နန်းပန်ရွာ]]၊ ထိုနောက် [[မကျီးဆိပ်ရွာ]]သို့လည်းကောင်း [[ကျိင်းခမ်းရွာ]]သို့လည်းကောင်း သီတင်းကျွတ်လဆန်း(၁၄)ရက်နေ့တွင် ကြွချီကာ ဗုဒ္ဓပူဇနိယပွဲများကျင်းပကြသည်။ သီတင်းကျွတ်လပြည်နေ့ ရောက်သော်အခါ [[မိုင်းပျိုးရွာ]]၊ သီတင်းကျွတ်လဆုတ်(၁)ရက်နေ့တွင် [[နောင်တောရွာ]]၊ သီတင်းကျွတ်လဆုတ်(၂)ရက်နေ့တွင် [[အင်းပေါခုံရွာ]] နှင့် [[ရေးသာရွာ]]သို့ ကြွချီကာဗုဒ္ဓပူဇနိယပွဲများ ကျင်းပကြသည်။ သီတင်းကျွတ်လဆုတ်(၃)ရက်၊ နံနက်(၈)နာရီတွင် ဖောင်တော်ဦး စံကျောင်းတော်ကြီးသို့ရောက်ရှိလာသည် နှင့်အတူ ကျောင်းတော်ဝင်ပွဲအား စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ကျေးပေါခုန်ကျေးရွာအုပ်စု သမိုင်းဝင် အင်းတိန်ဘုရား ပွဲတော်သည် အစည်ကားဆုံးသော ပွဲတော်တစ်ခုဖြစ်သည်။ == စီးပွားရေး == [[File:InleEelTrap1.jpg|thumb|200px|အင်းလေးကန်ရှိ [[ငါးရှဉ့်]]ဖမ်းလုပ်ငန်း]] အင်းလေးနယ်တဝိုက် ကုန်သွယ်ထိုက်သည့်အရာတို့က လက်လုပ်ကုန်စည်အဖြစ်များ၍ လက်နက်တန်ဆာ၊ ကိရိယာပစ္စည်း ထွင်းထုထားသည့် အလှဆင်ဝတ္တုအဝတ်အထည်နှင့် ဖက်လိပ်ခေါ် ဆေးလိပ်တို့မှာ ဒေသသုံးသက်သက်လည်းရှိ ဒေသအပနှင့်လည်း ကူးလူးဖို့ပါရှိသည်။ ယင်းတို့အနက် အတော်များများ အလားတူတို့ကို မြန်မာပြည်အရပ်ရပ်၌လည်း ဝယ်၍ရနိုင်သည်။ နေ့စဉ် အရောင်းအဝယ်မှာ ဒေသဈေးတွင် တွင်ကျယ်စွာလုပ်နိုင်၏။ သို့သော် ပျံကျဈေးဖြစ်၍ ဈေးနေရာပြောင်းသည်ကို အစဉ်အလာသမားတို့အတွက် အခက်အခဲရှိသိကြပါ၏။ ထို့ကြောင့် ပဉ္စမဈေးနေ့တိုင်း နောက်တဈေး မည်သည့်နေရာမှာဆိုသည်ကို လှည့်လည်စဉ်ထားကာ ရေးဆွဲလိုက်နာကြပါ၏။ ဈေးနေ့ကျလျှင်ဖြင့် လှေငယ်ကိုယ်စီဖြင့် ရေပေါ်ဈေးအဖြစ် ကျန် ၄ ရက်ထက်ပိုမိုများပြားသည့် ပမာဏကို ခရီးသွားဧည့်သည်တို့အတွက် ရောင်းကြဝယ်ကြသည်။ အင်းလေးကန်သည် ရှေးရိုးစဉ်လာယက္ကန်းလုပ်ငန်းအတွက်လည်း ကျော်ကြားပါသည်။ ရှမ်းလွယ်အိတ်ခေါ် ပခုံးလွယ်အိတ်မှာ မြန်မာအများနေ့စဉ်သုံး၍ ဤဒေသတွင်အထွက်များပါသည်။ ပိုးထည်ယက်ခြင်းကလည်း အများကြိုက် အရေးပါလက်မှုစက်မှုပညာလုပ်ငန်းတစ်ခုဖြစ်၍ အင်းလေးနယ်အတွင်းသာမက နိုင်ငံတနံတလျား လူသိများကြသည်။ ယင်းအရပ်ကုန်ထွက်တို့က လက်ရာကသန့် အဆင့်ကမြင့် လက်နှင့်ယက်လျှင်ပိုလှသည့်အဆင်၊ အင်းလေးဆင်ဟုလည်း ခေါ်ကြ။ ကျားမ မဟူသူသူငါငါတိုင်း ရင်တန်ဆာအဖြစ် ဆင်မြန်းကြသည်။ ယခုဆိုလျှင် ပြည်တွင်းဧည့်သည်နှင့် နိုင်ငံခြားဧည့်သည်တို့က အလှပစ္စည်း ပဏ္ဏာပစ္စည်းလို အသီးသီးဝယ်သွားလေ့ရှိကြသည်။ == ထင်ရှားသောနေရာများ == * [[ဖောင်တော်ဦးဘုရား (အင်းလေး)|ဖောင်တော်ဦးဘုရား]] * [[အင်းလေးရွာမ|ရွာမ ရေပေါ်ဈေး]] * [[ငါးဖယ်ချောင်ကျောင်းတိုက်]] (ကြောင်ခုန်ကျောင်း ဟုလူသိများသည်။) * [[ရွှေအင်းတိန် ဘုရား]] == ဓာတ်ပုံများ == <gallery> File:Inle Lake, Bamboo houses, Myanmar.jpg File:Inle Lake,Floating Garden.JPG File:Blethrow Inle3.JPG File:Hpaung Daw U Pagoda.jpg|ဖောင်တော်ဦးဘုရား File:Hpaung Daw U Pagoda Buddhas.jpg|ဖောင်တော်ဦးဘုရား File:Inle Lake, Plants, Flowers, Myanmar.jpg File:Blethrow Inle2.JPG File:Blethrow Inle1.JPG File:Inlay Festival Standing Rowing.jpg File:Alotawpauk Pagoda Inlay.jpg|အလိုတော်ပေါက်ဘုရား File:Inlay Boat Station.jpg|အင်းလေး လှေဆိပ် File:Inle Lake, Buddhist stupas, Myanmar.jpg </gallery> == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == {{commonscat|Inle Lake}} * Interesting Photos [http://www.terragalleria.com/theravada/myanmar/inle/inle.html] * [http://www.myanmar-info.de/inle-see/ images from Inle Lake] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929114801/http://www.myanmar-info.de/inle-see/ |date=29 September 2007 }} * [http://www.youtube.com/watch?v=Xr_xXDovx-U Trip to Burma] YouTube * [http://www.youtube.com/watch?v=oAPVSpHwiEc&mode=related&search= Inle Lake] YouTube * [http://www.mrtv3.net.mm/pages/cotinlay.html The Cotton Weaving Industry of Inle inc. video] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006184747/http://www.mrtv3.net.mm/pages/cotinlay.html |date=6 October 2007 }} * [http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=8465 Where Even Dead Flowers are Doomed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080319040455/http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=8465 |date=19 March 2008 }} Kyi Wai, ''The Irrawaddy'', September 1, 2007 * [http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=8466 Poisoned Waters] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080309030433/http://irrawaddy.org/article.php?art_id=8466 |date=9 March 2008 }} Kyi Wai, "The Irrawaddy", September 1, 2007 {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ]] tozq0958u0zehwabmzpihtautp70s47 0 6533 1031498 957213 2026-05-14T14:27:39Z ~2026-29044-60 142600 303 artillery battalion 1031498 wikitext text/x-wiki {{Unreferenced}} {{Infobox military unit | unit_name = အမှတ်(၅၀၅)အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် | native_name = မစခ(၅၀၅) | image = Myanmar Artillery Corps.svg | image_size = 216px | caption = အမြောက်တပ်ဖွဲ့တံဆိပ် | dates = | country = {{Flag|Myanmar}} | branch = {{Army|Myanmar}} | type = [[အမြောက်တပ်ဖွဲ့]] | role = အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှု | specialization = | size = အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် | command_structure = အမြောက်တပ်ဖွဲ့ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး | garrison = [[မြိတ်မြို့]]၊ [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]] | garrison_label = ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်အခြေစိုက် | nickname = | patron = | motto = | colors = | colors_label = | march = | mascot = | equipment = | equipment_label = | battles = | anniversaries = | decorations = | battle_honours = | identification_symbol = | identification_symbol_label = | current_commander = | current_commander_label = | ceremonial_chief = ဗိုလ်ချုပ် သက်အောင် | ceremonial_chief_label = [[အမြောက်တပ်ဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူး]] | notable_commanders = | colonel_of_the_regiment = ဗိုလ်မှူးချုပ် ထင်ကျော်စိုး | colonel_of_the_regiment_label = အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲရေးမှူး | command_sergeant_major = | command_sergeant_major_label = }} '''အမှတ်(၅၀၅)အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်'''ကို [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြိတ်မြို့]]တွင် ဖွင့်လှစ်ထားပြီး လက်ရှိအမြောက်စခန်းကွပ်ကဲရေးမှူးမှာ ဗိုလ်မှူးချုပ် ထင်ကျော်စိုးဖြစ်သည်။ == အမြောက် တပ်ရင်းများ == '''အမှတ်(၅၀၅)အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်''' ၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် အောက်ပါအတိုင်းဖွဲ့စည်းထားသည် - # အမှတ် (၂၀၁) အမြောက်တပ်ရင်း - [[သထုံမြို့နယ်]]၊ ထောင်းမူကျေးရွာ # အမှတ် (၃၀၁) အမြောက်တပ်ရင်း - [[မြိတ်မြို့နယ်|မြိတ်မြို့]] # အမှတ် (၃၀၂) အမြောက်တပ်ရင်း - [[ထားဝယ်မြို့နယ်]]၊ [[ဇဟာရွာ၊ ထားဝယ်မြို့နယ်|ဇဟာကျေးရွာ]] # အမှတ် (၃၀၃) အမြောက်တပ်ရင်း - '''ခမောက်ကြီး''' # အမှတ် (၃၀၄) အမြောက်တပ်ရင်း - [[ရေဖြူမြို့နယ်]] # အမှတ် (၃၀၅) အမြောက်တပ်ရင်း - # အမှတ် (၃၀၆) အမြောက်တပ်ရင်း - [[တနင်္သာရီမြို့နယ်]] # အမှတ် (၃၀၇) အမြောက်တပ်ရင်း - # အမှတ် (၃၀၈) အမြောက်တပ်ရင်း - [[ဘုတ်ပြင်းမြို့နယ်]] # အမှတ် (၃၀၉) အမြောက်တပ်ရင်း # အမှတ် (၄၀၁) အမြောက်တပ်ရင်း - [[မြိတ်မြို့နယ်]] # အမှတ် (၅၀၁) အမြောက်တပ်ရင်း {{တပ်မတော် (ကြည်း)}} [[ကဏ္ဍ:အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်များ]] {{တပ်မတော် (ကြည်း)-stub}} 3e85fkvv5py5iagpwe8wcxdu9n8u3au 1031499 1031498 2026-05-14T14:30:44Z Lando278 119167 Add names to artillery battalions 1031499 wikitext text/x-wiki {{Unreferenced}} {{Infobox military unit | unit_name = အမှတ်(၅၀၅)အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် | native_name = မစခ(၅၀၅) | image = Myanmar Artillery Corps.svg | image_size = 216px | caption = အမြောက်တပ်ဖွဲ့တံဆိပ် | dates = | country = {{Flag|Myanmar}} | branch = {{Army|Myanmar}} | type = [[အမြောက်တပ်ဖွဲ့]] | role = အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှု | specialization = | size = အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် | command_structure = အမြောက်တပ်ဖွဲ့ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး | garrison = [[မြိတ်မြို့]]၊ [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]] | garrison_label = ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်အခြေစိုက် | nickname = | patron = | motto = | colors = | colors_label = | march = | mascot = | equipment = | equipment_label = | battles = | anniversaries = | decorations = | battle_honours = | identification_symbol = | identification_symbol_label = | current_commander = | current_commander_label = | ceremonial_chief = ဗိုလ်ချုပ် သက်အောင် | ceremonial_chief_label = [[အမြောက်တပ်ဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူး]] | notable_commanders = | colonel_of_the_regiment = ဗိုလ်မှူးချုပ် ထင်ကျော်စိုး | colonel_of_the_regiment_label = အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲရေးမှူး | command_sergeant_major = | command_sergeant_major_label = }} '''အမှတ်(၅၀၅)အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်'''ကို [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြိတ်မြို့]]တွင် ဖွင့်လှစ်ထားပြီး လက်ရှိအမြောက်စခန်းကွပ်ကဲရေးမှူးမှာ ဗိုလ်မှူးချုပ် ထင်ကျော်စိုးဖြစ်သည်။ == အမြောက် တပ်ရင်းများ == '''အမှတ်(၅၀၅)အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်''' ၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် အောက်ပါအတိုင်းဖွဲ့စည်းထားသည် - # အမှတ် (၂၀၁) အမြောက်တပ်ရင်း - [[သထုံမြို့နယ်]]၊ ထောင်းမူကျေးရွာ # အမှတ် (၃၀၁) အမြောက်တပ်ရင်း - [[မြိတ်မြို့နယ်|မြိတ်မြို့]] # အမှတ် (၃၀၂) အမြောက်တပ်ရင်း - [[ထားဝယ်မြို့နယ်]]၊ [[ဇဟာရွာ၊ ထားဝယ်မြို့နယ်|ဇဟာကျေးရွာ]] # အမှတ် (၃၀၃) အမြောက်တပ်ရင်း - '''ခမောက်ကြီး''' # အမှတ် (၃၀၄) အမြောက်တပ်ရင်း - [[ရေဖြူမြို့နယ်]] # အမှတ် (၃၀၅) အမြောက်တပ်ရင်း - ဟန်ကဒိုင်း # အမှတ် (၃၀၆) အမြောက်တပ်ရင်း - [[တနင်္သာရီမြို့နယ်]] # အမှတ် (၃၀၇) အမြောက်တပ်ရင်း - မိချောင်းလှိုင် # အမှတ် (၃၀၈) အမြောက်တပ်ရင်း - [[ဘုတ်ပြင်းမြို့နယ်]] # အမှတ် (၃၀၉) အမြောက်တပ်ရင်း - ပြည်ခြား # အမှတ် (၄၀၁) အမြောက်တပ်ရင်း - [[မြိတ်မြို့နယ်]] # အမှတ် (၅၀၁) အမြောက်တပ်ရင်း - နန်းတော်ရာ {{တပ်မတော် (ကြည်း)}} [[ကဏ္ဍ:အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်များ]] {{တပ်မတော် (ကြည်း)-stub}} ny1s1vbeo8nqcuuli7hczow7izi9xco 0 6534 1031505 957214 2026-05-14T14:50:15Z Lando278 119167 Add names to artillery battalions 1031505 wikitext text/x-wiki {{Unreferenced}} {{Infobox military unit | unit_name = အမှတ်(၉၀၃)အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် | native_name = မစခ(၉၀၃) | image = Myanmar Artillery Corps.svg | image_size = 216px | caption = အမြောက်တပ်ဖွဲ့တံဆိပ် | dates = | country = {{Flag|Myanmar}} | branch = {{Army|Myanmar}} | type = [[အမြောက်တပ်ဖွဲ့]] | role = အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှု | specialization = | size = အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် | command_structure = အမြောက်တပ်ဖွဲ့ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး | garrison = [[အောင်ပန်းမြို့]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] | garrison_label = ဌာနချုပ်အခြေစိုက် | nickname = | patron = | motto = | colors = | colors_label = | march = | mascot = | equipment = | equipment_label = | battles = | anniversaries = | decorations = | battle_honours = | identification_symbol = | identification_symbol_label = | current_commander = | current_commander_label = | ceremonial_chief = ဗိုလ်ချုပ် သက်အောင် | ceremonial_chief_label = [[အမြောက်တပ်ဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူး]] | notable_commanders = | colonel_of_the_regiment = ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်စိုးထွန်း | colonel_of_the_regiment_label = အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲရေးမှူး | command_sergeant_major = | command_sergeant_major_label = }} '''အမှတ်(၉၀၃)အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်'''သည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]တောင်ပိုင်း၊ [[အောင်ပန်းမြို့]]တွင် အခြေစိုက်သည်။ လက်ရှိ အမြောက်စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲရေးမှူးမှာ ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်စွာထွန်း ဖြစ်သည်။ == အမြောက် တပ်ရင်းများ == '''အမှတ်(၉၀၃)အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်''' ၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် အောက်ပါအတိုင်းဖွဲ့စည်းထားသည် - # အမှတ် (၂၀၇) အမြောက်တပ်ရင်း - ဟဲဟိုး # အမှတ် (၃၃၁) အမြောက်တပ်ရင်း - ပင်လောင်း # အမှတ် (၃၄၉) အမြောက်တပ်ရင်း - [[ရပ်စောက်မြို့နယ်]]၊ [[ကျောက်ဂူရွာမရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်|ကျောက်ဂူကျေးရွာ]] # အမှတ် (၃၅၅) အမြောက်တပ်ရင်း - အောင်ပန်းမြို့ # အမှတ် (၃၅၆) အမြောက်တပ်ရင်း - [[လွိုင်ကော်မြို့]] # အမှတ် (၃၅၇) အမြောက်တပ်ရင်း - [[တောင်ကြီးမြို့]] # အမှတ် (၃၆၀) အမြောက်တပ်ရင်း - [[ငွေတောင်ရွာ၊ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်|ငွေတောင်ရွာ]] # အမှတ် (၃၆၂) အမြောက်တပ်ရင်း - [[လွိုင်ကော်မြို့]] # အမှတ် (၄၀၇) အမြောက်တပ်ရင်း - [[အောင်ပန်းမြို့]] # အမှတ် (၅၀၇) အမြောက်တပ်ရင်း - [[အောင်ပန်းမြို့]] {{တပ်မတော် (ကြည်း)}} [[ကဏ္ဍ:အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်များ]] {{တပ်မတော် (ကြည်း)-stub}} 2fok33desx39wm6crpm3foo2q30kspv 0 7186 1031580 1030628 2026-05-15T07:17:49Z ~2026-29078-40 142618 /* လူစီးရထား ခရီးစဉ်များ */ 1031580 wikitext text/x-wiki {{Infobox အစိုးရအဖွဲ့အစည်း |jurisdiction={{MYA}} |nativename= |seal=Myanma Railway.svg |formed= *၁ ​မေ ၁၈၇၇ {{small|(Irrawady State Railway)}} *၁.၁၂.၁၉၅၁ {{small|(မီးရထားဘုတ်အဖွဲ့ )}} *၁၉၇၂ {{small|(မြန်မာ့မီးရထားကော်ပိုရေးရှင်း)}} *၁ ဧပြီ ၁၉၈၉ {{small|(မြန်မာ့မီးရထား)}} |headquarters= [[နေပြည်တော် ဘူတာကြီး|နေပြည်တော် ဘူတာ]]၊ ​နေပြည်​တော်<ref>{{cite news|url=https://www.motc.gov.mm/မြန်မာ့မီးရထား-ဆက်သွယ်ရန်|title=ဆက်သွယ်ရန်|last=|first=|author2=|date= |publisher=[[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|accessdate=}}</ref> | parent_agency = [[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] | preceding1= * Irrawaddy State Railway  * Burma Railway Board *မီးရထားဘုတ်အဖွဲ့ *မြန်မာ့မီးရထားကော်ပိုရေးရှင်း |minister1_name=ဦး[[မြထွန်းဦး]] |chief1_name= |website={{url|https://www.railways.gov.mm/}} |chief1_position= }} '''မြန်မာ့ မီးရထား''' ({{lang-en|Myanma<!-- မြန်မာမဟုတ်၊ မြန်မာ့ဖြစ်သည် --> Railways}})သည် [[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] အောက်ရှိ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == [[မြန်မာ့မီးရထား]]သည် [[အရှေ့တောင်အာရှ]]၌ အစောဆုံးဟု ဆိုရပေမည်။ မြန်မာ့မီးရထားသည် [[ဗြိတိန်နိုင်ငံ]]ထက်(၅၂)နှစ်၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]ထက်(၂၄)နှစ် နောက်ကျပြီး ရထားလုပ်ငန်းကို စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ ၂၀၁၉နှစ်တွင်(၁၄၂)နှစ် ရှိခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ <ref name="mmr">{{cite web|url=http://www.myanmarailways1877.com/content/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%91%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8|title=မြန်မာ့မီးရထားအကြောင်း|publisher=Myanma Railways|accessdate=၂၀၁၄-၁၀-၂၂}}</ref> အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံ ရထားလုပ်ငန်းများတွင် သက်တမ်းရင့်သည့် ရထားလုပ်ငန်းတစ်ခု အဖြစ် တည်ရှိသည်။ === ရထားလမ်းဖောက်လုပ်ရန် စေ့ဆော်ပေးသည့် အခြေအနေများ === ၁၈၅၂ ခုနှစ်၊ [[ဒုတိယ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာစစ်|ဒုတိယ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲ]]အပြီး၌ ဗြိတိသျှတို့သည် အောက်မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းယူပြီးနောက် အကျိုးအမြတ် ရရှိနိုင်ရန် ဆန်စပါး၊ ကျွန်းသစ်၊ ရာဘာနှင့် သယံဇာတ သတ္တုပစ္စည်းများကို တွင်တွင် ကျယ်ကျယ်ထုတ်လုပ်၍ ပြည်ပသို့ တင်ပို့ခြင်း၊ ၎င်းတို့တိုင်းပြည်မှ သွင်းကုန်များကို တင်သွင်း၍ ရောင်းချခြင်း တို့ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ ၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် ပြည်ပသို့ ဆန်တန်ချိန် ၄.၂ သိန်းထိ တင်ပို့ခဲ့ရာတွင် အရပ်ရပ်မှ ဆန်စပါးများ စုစည်းရာ၌ လမ်းပန်းဆက်သွယ်မှု ခက်ခဲပြီး၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစရိတ်ကြီးမားနေသဖြင့် ယင်းကိစ္စကို ဖြေရှင်းရန် စဉ်းစားခဲ့သည်။ တောင်ငူ၌ စပါးတင်း (၁၀၀) လျှင် ရူပီးငွေ (၃၅)ကျပ် ဈေးသာ ရှိနေချိန်တွင် ရန်ကုန်၌ စပါးတင်း (၁၀၀)လျှင် ရူပီးငွေ (၉၅)ကျပ်ရှိနေခဲ့ရာ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစရိတ် သက်သာ စေရေးအတွက် လမ်းများကိုစတင်ဖောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် အောက်မြန်မာနိုင်ငံ၌ မြေလမ်း (၈၁၅)မိုင် ကို ဖောက်လုပ်ခဲ့ပြီး ယင်းအနက် ရာသီမရွေး သွားလာနိုင်သည့် ကျောက်ခင်းလမ်း (၂၉၂)မိုင် ပါဝင်ကြောင်း သိရသည်။ အကယ်၍ မီးရထားလမ်းဖောက်လုပ် သယ်ဆောင်နိုင်ပါက ကုန်ကျစရိတ်များစွာ သက်သာပြီး၊ သင်္ဘောတင်ရန် လုံလောက်သည့် ဆန်များကိုလည်း အချိန်တိုအတွင်း စုစည်းနိုင်မည်ဖြစ်ရာ ရထား လမ်းဖောက်လုပ်ရန် စဉ်းစားလာတော့သည်။ === အခြားရှုထောင့်များ === စီးပွားရေးရှုထောင့်အမြင်သာမက ရထားလမ်း ဖောက်လုပ်ပြေးဆွဲခြင်းဖြင့် ဗြိတိသျှအုပ်ချုပ်ရေးကို မြန်မာနိုင်ငံသားများ အထင်ကြီး အားကျလာစေရေး၊ သူ့ကျွန်မခံလိုသော တော်လှန်ရေး အင်အားစုများကို ပြည်သူတို့ထောက်ခံမှု ကျဆင်းစေရေး စသည့် နိုင်ငံရေးအမြင်ရှုထောင့်နှင့် အထက်မြန်မာနိုင်ငံမှ မြန်မာမင်းတို့က ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းမှ စုန်ဆင်းတိုက်နိုင်ပါက ပြည်မြို့သို့ လျင်မြန်စွာ ရောက်ရှိလာမည်ဖြစ်ရာ ယင်းတို့သော အခြေအနေကြုံတွေ့ရပါက ဗြိတိသျှတပ်များနှင့် စစ်လက်နက်၊ ရိက္ခာပစ္စည်းများကို ဖြည့်တင်းနိုင်ရေး ဟူသော စစ်ရေးအမြင် ရှိသည့်အတွက် ရန်ကုန်မှ ပြည်သို့ ရထားလမ်းဖောက်လုပ်ရန် စဉ်းစားတော့သည်။ ရထားလမ်း ဖောက်လုပ်ရန်အတွက် ၁၈၆၈ ခုနှစ်တွင် လမ်းအူကြောင်း ပုံစံနှင့် တကွ ကုန်ကျစရိတ်များကိုပါ တွက်ချက်၍ အောက်မြန်မာနိုင်ငံတော် မဟာမင်းကြီး Sir Ashley Eden က အိန္ဒိယအစိုးရထံ တင်ပြအဆိုပြုခဲ့ရာ ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယအစိုးရမှ လက်ခံသဖြင့် အထူးလုပ်ငန်းတစ်ရပ်အဖြစ် ချက်ချင်း စတင်အကောင် အထည်ဖော်ရန် ဆုံးဖြတ်ပြီး ကုန်ကျစရိတ်ကိုလည်း အထူးရန်ပုံငွေမှ ကျခံသုံးစွဲရန် ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ === ရထားလမ်းစတင်ဖောက်လုပ်ခြင်း === ရန်ကုန်-ပြည် ရထားလမ်း စတင်ဖောက်လုပ်ရာတွင် မီတာဂေ့ချ် (သံလမ်းနှစ်ခုကြား တစ်မီတာအကျယ်ရှိ) ရထားလမ်းကို ဖောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ရထားလမ်း ဖောက်လုပ်ရာတွင် အခကြေးငွေပေါပေါနှင့် လုပ်ကိုင်နိုင်ကြသော ကုလားလူမျိုးလုပ်သား အများအပြား အသုံးပြုခဲ့ပြီး သုံးနှစ်ကြာ ဖောက်လုပ်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၈၇၇ ခုနှစ်တွင် ရထားလမ်းဖောက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ပထမဆုံးဖောက်လုပ်ခဲ့သည့် ရန်ကုန်-ပြည် မီးရထားလမ်းကို ၁၈၇၇ ခုနှစ်၊ မေလ (၁) ရက် နေ့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး၊ ရန်ကုန်နှင့် [[ဧရာဝတီမြစ်]]ဝှမ်း အစိုးရ ရထားလုပ်ငန်း (The Rangoon and Irrawaddy Valley State Railway) က ပိုင်ဆိုင်ပြေးဆွဲခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့ပထမဆုံး မီးရထားလမ်းဖြစ်သည့် ဗြိတိန်ရှိ ဒါလင်တန် (Darlington) နှင့် စတော့တန် (Stockton) ရထားလမ်း ဖွင့်လှစ်ပြီးနောက် (၅၂)နှစ် အကြာတွင် လည်းကောင်း အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ရထား စတင်ပြေးဆွဲပြီးနောက် (၂၄)နှစ် အကြာတွင် လည်းကောင်း မြန်မာနိုင်ငံ၌ ရထားကို စတင်ပြေးဆွဲနိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ရထားလုပ်ငန်းမှ အမြတ်ကောင်းစွာ ရရှိနိုင်သည်ကို တွေ့မြင်ပြီးနောက် ရန်ကုန်မှ တောင်ငူသို့ ရထားလမ်းဖောက်လုပ်ရန် ၁၈၈၁ ခုနှစ်တွင် ဆုံးဖြတ်ပြီး လုပ်ငန်းကို စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှတို့ ဒုတိယ ဆက်လက် ဖောက်လုပ်ခဲ့သော လမ်းမကြီးမှာ ရန်ကုန်မှ တောင်ငူသို့ဖြစ်ပြီး၊ ရထားလမ်း အရှည်မှာ ၁၆၆ မိုင်ဖြစ်သည်။ (၉၃)မိုင်အရှည်ရှိ ရန်ကုန် - ညောင်လေးပင်လမ်းပိုင်းကို ၁၈၈၄ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၄)ရက်နေ့တွင် လည်းကောင်း၊ (၇၃)မိုင်အရှည်ရှိ ညောင်လေးပင် - တောင်ငူလမ်းပိုင်းကို ၁၈၈၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၁)ရက်နေ့တွင် လည်းကောင်း ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ === ရထားလမ်းများ တိုးချဲ့ဖောက်လုပ်ခြင်း === ဗြိတိသျှတို့က အထက်မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ရထားလမ်းများ ဆက်လက် ဖောက်လုပ်ခဲ့ရာ (၅၉)မိုင် အရှည်ရှိ တောင်ငူ - ပျဉ်းမနားလမ်းပိုင်းကို ၁၈၈၈ ခုနှစ်၊ မေလ (၁)ရက်နေ့တွင် လည်းကောင်း၊ (၄၉.၅၁) မိုင်အရှည်ရှိ ပျဉ်းမနား - ရမည်းသင်းလမ်းပိုင်းကို ၁၈၈၈ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ (၁၅) ရက်နေ့တွင် လည်းကောင်း၊ (၁၁၁)မိုင် အရှည်ရှိ ရမည်းသင်း - မန္တလေးလမ်းပိုင်းကို ၁၈၈၉ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၁)ရက်နေ့တွင် လည်းကောင်း ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ရထားလမ်းများ ဆက်လက်ဖောက်လုပ်ခဲ့ရာ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်း မြန်မာနိုင်ငံမှ ဗြိတသျှတို့ မဆုတ်ခွာမီ ၁၉၄၀-၄၁ ခုနှစ်အထိ ရထားလမ်း သံလမ်းမိုင် (၂၈၅၂)မိုင် ဖောက်လုပ်ခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ === ဗြိတိသျှခေတ် အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့များ === စစ်ကြီးမဖြစ်ပွားမီ နောက်ဆုံးအချိန် ၁၉၄၀-၄၁ ခုနှစ်၌ ရထားဝန်ထမ်း စုစုပေါင်း (၂၁၉၀၁) ယောက် ရှိသည့် အနက် ဝန်ထမ်းခန့်ထားမှုကိုကြည်လျှင် အရာထမ်း ရာထူးများတွင် (၆၂) ရာခိုင်နှုန်းမှာ ဥရောပတိုက်သား၊ (၁၅) ရာခိုင်နှုန်းမှာ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ကပြားများနှင့် အင်္ဂလိပ်-ကုလား ကပြား၊ (၁၆) ရာခိုင်နှုန်းမှာ မြန်မာလူမျိုးများနှင့် ကျန် (၇)ရာခိုင်နှုန်းမှာ အိန္ဒိယလူမျိုးများ ဖြစ်ကြကြောင်း၊ အမှုထမ်း ရာထူးများတွင် (၀.၁)ရာခိုင်နှုန်းမှာ ဥရောပတိုက်သားများ၊ (၂.၆) ရာခိုင်နှုန်းမှာ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ကပြားများနှင့် အင်္ဂလိပ်-ကုလား ကပြားများ၊ (၂၁.၁)ရာခိုင်နှုန်းမှာ မြန်မာလူမျိုးများ၊ (၇၄.၈) ရာခိုင်နှုန်းမှာ အိန္ဒိယလူမျိုးများနှင့် (၁.၄)ရာခိုင်နှုန်းမှာ အခြားလူမျိုးများ ဖြစ်ကြကြောင်း သိရသည်။ === စစ်အတွင်း မီးရထား === ၁၉၄၂ ခုနှစ်၊ ဗြိတိသျှတို့ ဆုတ်ခွာသွားပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဂျပန်တပ်များ ဝင်ရောက် လာသည့် ချိန်မှစ၍ မီးရထားဌာနကို ဂျပန်တို့က ဦးစီးအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ စစ်ဖြစ်နေသည့်အလျောက် စနစ်တကျ မလုပ်နိုင်ဘဲ ရထားများ ပြေးဆွဲနိုင်ရုံသာ အဓိကထား၍ လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။ ဥရောပ တိုက်သားများနှင့် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ကပြားဝန်ထမ်း ရာခိုင်နှုန်း တော်တော်များများသည် အင်္ဂလိပ်တို့နှင့်အတူ အိန္ဒိယသို့ ထွက်ခွာသွားကြသဖြင့် ၎င်းတို့နေရာများတွင် ဂျပန်နှင့်မြန်မာလူမျိုးများက ဝင်ရောက် တာဝန်ယူ လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသည်။ သို့ရာတွင် [[ရုံပိုင်]]၊ ဂါတ်ဗိုလ် (ဝါ) ရထားထိန်း၊ စက်ဗိုလ် (ဝါ) စက်ခေါင်းမောင်း စသည့် အရာထမ်းမဟုတ်သည့် ရာထူးများတွင်မူ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ကပြားများနှင့် အင်္ဂလိပ်-ကုလား ကပြားများက ဆက်လက် လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသည်။ စစ်အတွင်းတွင်မူ မီးရထားဌာန၏ အလုပ်ရုံများ၊ စက်ခေါင်းရုံများ၊ တံတားများ၊ ယာဒ်ဝင်းများ၊ ဘူတာရုံများ နှင့် နေအိမ်များ၊ အချက်ပြအမှတ်အသားများ၊ စက်ခေါင်းများ၊ လူစီးတွဲများနှင့် ကုန်တွဲများမှာ အကြီးအကျယ် ပျက်စီးသွားခဲ့ကြသည်။ ဖျက်ဆီးခြင်းခံရသည့် တံတားကြီးများတွင် [[အင်းဝတံတား]]၊ [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]]၊ [[စစ်တောင်းတံတား]]၊ [[ငဝန်တံတား]]၊ မြစ်ငယ်တံတား၊ သင်္ဃန်းကျွန်းတံတားတို့ ပါဝင်ကြပြီး၊ စက်ခေါင်း ပေါင်း (၃၆၂)လုံး အနက် အလုံး (၃၀၀)၊ လူစီးတွဲပေါင်း (၁၅၃၆)တွဲအနက် (၉၅၇)တွဲ၊ ကုန်တွဲပေါင်း (၉၀၂၁)တွဲ အနက် (၇၁၉၇)တွဲမှာ ပျက်စီးသွားခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ ===မြန်မာ-ယိုးဒယား မီးရထားလမ်း=== ဒုတိယကမ္ဘာ စစ်ကြီးအတွင်း ဂျပန်တို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ သံဖြူဇရပ်မှ ယိုးဒယားနယ်စပ်ရှိ ဘုရားသုံးဆူ တောင်ကြားလမ်းကိုဖြတ်၍ ယိုးဒယားနိုင်ငံ၊ ဘန်ပေါင်း (Ban Pong) ရှိ ဘန်ကောက် - စင်္ကာပူ မီးရထားလမ်းသို့ ဆက်သွယ်နိုင်မည် မီးရထားလမ်း တစ်လမ်းကို ဖောက်လုပ်ခဲ့ကြသည်။ ရည်ရွယ်ချက်မှာ မော်လမြိုင်မြို့မှ ယိုးဒယားကိုဖြတ်၍ တောင်ပိုင်း အင်ဒိုချိုင်းနားသို့ ရထားများ ခုတ်မောင်းရန်၊ ယိုးဒယားနှင့် မလေးရှားမှ ပစ္စည်းများကို မြန်မာနိုင်ငံသို့ လည်းကောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံမှ ပစ္စည်းများကို ထိုတိုင်းပြည်များသို့ လည်းကောင်း ရထားဖြင့် တွင်ကျယ်စွာ သယ်ယူ ပို့ဆောင်ပေးနိုင်ရေးပင်ဖြစ်သည်။ ဗြိတိသျှတို့ မြန်မာနိုင်ငံမှ ဆုတ်ခွာသွားသည့် ၁၉၄၀-၄၁ ခုနှစ်တွင် သံလမ်းမိုင် စုစုပေါင်း(၂၈၅၂)မိုင်ရှိသည့်အနက် ဂျပန်တို့က သံလမ်းမိုင်(၃၀၀) ခန့်ကိုဖြုတ်ယူ၍ မြန်မာ-ယိုးဒယား မီးရထားလမ်း ဖောက်လုပ်ရာတွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ သံလမ်းမိုင် (၁၅၀)မိုင်ခန့်ကို ရန်ကုန်နှင့် တောင်ငူအကြား ဒွေးလမ်းမှလည်းကောင်း၊ ကျန်သံလမ်း (၁၅၀)မိုင်ခန့်ကို တံတားဦး-မြင်းခြံလမ်းပိုင်းနှင့် အခြားလမ်းပိုင်းများမှလည်းကောင်း ဖြုတ်ယူအသုံးပြုခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ မီးရထားသမိုင်းတွင် ချွေးတပ်သား အများဆုံးသုံးခဲ့ပြီး၊ လူ့အသက်ပေါင်းများစွာကို စတေး၍ ဖောက်လုပ်ခဲ့သော ရထားလမ်းဖြစ်သဖြင့် [[သေမင်းတမန် ရထားလမ်း]]မကြီးဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်။ === စစ်ပြီးခေတ် မြန်မာ့မီးရထား === ဂျပန်များကို မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းမှ မတိုက်ထုတ်နိုင်မီကာလကပင် အင်္ဂလိပ်တို့သည် မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်နိုင်ချိန်တွင် ရထားပြေးဆွဲရေးဆောင်ရွက်နိုင်မည့် (၅)နှစ်စီမံကိန်းကို ရေးဆွဲချမှတ်ခဲ့သည်။ စစ်ပြီးလျင်ပြီးချင်း ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် မပျက်မစီးကျန်ရှိခဲ့သော သံလမ်း (၆၇၄)မိုင်နှင့် ဗြိတိသျှအမှတ်(၁၂) တပ်မတော်မှ ပြန်လည်ပြုပြင် ခင်းကျင်းခဲ့သော ခရီးမိုင် (၂၇)မိုင် စုစုပေါင်း (၇၀၁)မိုင်တွင် ရထားများ စတင် ပြေးဆွဲခဲ့သည်။ === လွတ်လပ်ရေးရပြီးခေတ် === စစ်ပြီးခေတ် ပြန်လည်ထူထောင်ရေးလုပ်ငန်းများကို အင်တိုက်အားတိုက် လုပ်ကိုင်နေစဉ် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၄)ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးရရှိချိန်တွင် ဒုတိယကမ္ဘာ စစ်ကြီးမဖြစ်မီက ရှိသည့် သံလမ်းမိုင်အားလုံးနီးပါးမှာ ပြန်လည်ပြင်ဆင်မွမ်းမံ၍ တံတားကြီးပေါင်း (၄၀)ကိုလည်း အခိုင်အခန့် ပြန်လည်ပြုပြင် တည်ဆောက်ပြီးဖြစ်သည်။ ဘူတာရုံအများအပြားကိုလည်း ပြန်လည် တည်ဆောက်ခြင်း၊ ပြန်လည်ပြုပြင်ခြင်း၊ အသစ်တည်ဆောက်ခြင်းများ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၁)ရက်နေ့တွင် စက်ခေါင်း (၈၄)ခေါင်းသာ ကျန်ရှိရာမှ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိချိန် ၁၉၄၈ ခုနှစ်ဦးတွင် စက်ခေါင်း (၂၅၅)ခေါင်းအထိ တိုးတက်လာခဲ့သည်။ လူစီးတွဲ၊ ကုန်တွဲများ ပြန်လည်ပြုပြင်မှု လုပ်ငန်းများကိုလည်း အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ပြီး ဘူတာရုံ၊ ဆက်သွယ်ရေး အချက်ပြ စနစ်များလည်း စစ်ကြို ခေတ်အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ === သောင်းကျန်းမှုများ ပေါ်ပေါက်လာခြင်း === မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရပြီး များမကြာမီအချိန်တွင် ပြည်တွင်းဆူပူ သောင်းကျန်းမှုများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ သောင်းကျန်းသူတို့၏ အဓိကလုပ်ငန်းမှာ အဖျက်လုပ်ငန်းဖြစ်ရာ လမ်းပမ်း ဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းတွင် အဓိကတာဝန်ယူ လုပ်ဆောင်ပေးနေရသော မီးရထားလုပ်ငန်းမှာ သောင်းကျန်းသူတို့၏ အဓိကပစ်မှတ်ကြီး ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ တံတားများ၊ ရထားများကို [[မိုင်းဗုံး]]ထောင်ခြင်း၊ သံလမ်းများကို ဖျက်ဆီးဖြုတ်ပစ်ခြင်း၊ ဘူတာရုံများကို ဖျက်ဆီးမီးရှို့ခြင်း၊ ဝင်ရောက်လုယက်ခြင်း၊ အချက်ပြနှင့် ကြေးနန်းလုပ်ငန်းများကို ဖျက်ဆီးပစ်ခြင်း၊ ပြန်လည် ထူထောင်ရေး လုပ်ငန်းများကို နှောင့်ယှက်ဖျက်ဆီးခြင်း၊ လုပ်သားများကို သတ်ပစ်ခြင်း စသော အဖျက်လုပ်ငန်းများကို နည်းမျိုးစုံဖြင့် ပြုလုပ်ခဲ့ရာ စစ်ဒဏ်ကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများကို ပြန်လည်ထူထောင်လျက်ရှိသော မီးရထားလုပ်ငန်းကြီးအတွက် များစွာ ထိခိုက်နစ်နာခဲ့ရသည်။ ပြည်တွင်းဆူပူ သောင်းကျန်းမှုများကြောင့် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၂၅)ရက်နေ့မှစ၍ တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် ရထားများ ပြေးဆွဲမှုကို ရပ်နားထားခဲ့ရသည်။ ထိုအချိန်က သောင်းကျန်းသူများ အင်အားနည်းပါးသည့် ရန်ကုန်နှင့် ဝါးနက်ချောင်းကြား၊ ပဲခူးနှင့် ဒိုက်ဦးကြား၊ သာစည်နှင့် မိတ္ထီလာကြား၊ သာစည်နှင့် ရမည်းသင်းကြား၊ မန္တလေးနှင့် ကျောက်ဆည်ကြား၊ မန္တလေးနှင့် အမရပူရ ဆိပ်ကမ်းကြား၊ မန္တလေးနှင့် နောင်ချိုကြား၊ သထုံနှင့် မုတ္တမကြား၊ မြစ်ကြီးနားနှင့် ကောလင်းကြား၊ နဘားနှင့် ကသာကြား၊ ရွှေဘိုနှင့် မဒေါင်းလှကြားတို့တွင်သာလျှင် အပိုင်းလိုက် ခရီးတိုရထားများ ပြေးဆွဲပေးနိုင်ခဲ့သည်။ သောင်းကျန်းမှု အရှိန်အဟုန်မြင့်မားပြီး၊ ရန်ကုန်အစိုးရဟု ခေါ်တွင်နေချိန်တွင်မူ ရန်ကုန်-ကြည့်မြင်တိုင်နှင့် ရန်ကုန်-ဒါးပိန်ကြားတွင်သာ ရထားများ ပြေးဆွဲပေးနိုင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် မြန်မာ့တပ်မတော်မှ သောင်းကျန်းသူများကို တစ်စတစ်စ ဖြိုခွင်း တိုက်ခိုက်နိုင်ခဲ့သည်နှင့် အမျှရထားများ တိုးချဲ့ပြေးဆွဲနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၂-၅၃ ခုနှစ်ကုန်တွင် အလုံလမ်းခွဲနှင့် တောင်တွင်းကြီး လမ်းခွဲမှအပ အခြားလမ်းများတွင် ရထားများကို မူလ အခြေအနေအတိုင်း ပြန်လည် ပြေးဆွဲပေးနိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ပြေးဆွဲပေးသော ရထားများတွင် သံချပ်ကာတွဲများဖြင့်အစောင့်များ ထည့်ပေးရခြင်း၊ ရှေ့ပြေးသံချပ်ကာ ရထားများဖြင့် စောင့်ရှောက်ပေးရခြင်းများကြောင့် ရထားများ သွားလာခုတ်မောင်းရာတွင် ခရီးတွင်ကျယ်မှု မရှိသည့်အပြင် စရိတ်လည်း ပိုမိုကုန်ကျခဲ့ရသည်။ === ဒီဇယ်စက်ခေါင်းများ အသုံးပြုခြင်း === မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီးနောက် စစ်ကြိုခေတ်နှင့် စစ်အတွင်းက ကျန်ရှိခဲ့သည့် ရေနွေးငွေ့ စက်ခေါင်းများကို ဆက်လက်သုံးစွဲခဲ့ရသည်။ ယင်းစက်ခေါင်းဟောင်းကြီးများမှာ ဆွဲအားကျလျက် မကြာခဏ ပျက်စီး ချို့ယွင်းလာသည့်အလျောက် ရထားများ တွင်ကျယ်စွာ ခုတ်မောင်းရေးကို ထိခိုက်လာသဖြင့် စက်ခေါင်းသစ်များ မှာယူရေးကို စဉ်းစားခဲ့သည်။ ပထမဆုံးအနေဖြင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၊ အယ်စသွန် (Alsthom) ကုမ္ပဏီမှ ဒီဇယ် လျှပ်စစ်စက်ခေါင်း (၆)ခေါင်းကို ဝယ်ယူခဲ့ပြီး၊ ရန်ကုန်-လက်ပံတန်း-ပြည်၊ ရန်ကုန်-မုတ္တမနှင့် ရန်ကုန်-မန္တလေးအကြား ပြေးဆွဲနေသော အမြန်လူစီးရထားများတွင် ၁၉၅၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၄)ရက်နေ့မှ စတင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် လုပ်ငန်းလိုအပ်ချက်နှင့် ဘဏ္ဍာငွေအကူအညီရရှိမှု အခြေအနေအရ ပြင်သစ်၊ ဂျာမဏီ (ယခင်အနောက်ဂျာမဏီ)၊ တရုတ်၊ အိန္ဒိယ၊ ဂျပန်နိုင်ငံတို့မှ ဒီဇယ်စက်ခေါင်းများ ဝယ်ယူခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလအထိ မြန်မာ့မီးရထားတွင် ဒီဇယ်စက်ခေါင်း (၃၄၅) လုံးရှိနေပြီဖြစ်သည်။ == သမိုင်းကြောင်း အချက်အလက်များ== *၁.၅.၁၈၇၇ ရက်နေ့တွင် Irrawaddy State Railway အနေဖြင့် ရန်ကုန်-ပြည် (၁၆၁)မိုင်အား A01 ရေနွေးငွေ့စက်ခေါင်းဖြင့် စတင်ပြေးဆွဲပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံးသော ရထားလမ်းကို စတင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ *၁၈၉၆ ခုနှစ်တွင် Irrawaddy State Railway သည် Burma Railway Co.Ltd; သို့ ရထားသွားလာမှုနှင့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ငှားရမ်းခဲ့သည်။ ငှားရမ်းခကာလ ကုန်ဆုံးသည့် ၃၁.၁၂.၁၉၂၈ ရက်နေ့မှစ၍ Indian Railway Board လက်အောက်သို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ *၁၉၃၇ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ ခွဲထွက်ခွင့်ရရှိသည်နှင့်အညီ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရသည် Burma Railway Board ကို ဖွဲ့စည်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ *၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် British Governor သည် Burma Railway Board ၏ တာဝန်နှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်များအား Chief Railway Commissioner သို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ *၄.၁.၁၉၄၈ ရက်နေ့ လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီးနောက် ငွေစာရင်းမင်းကြီးအား (Financial Commissioner, Lands and Rural Development) Railway Board ၏ ဥက္ကဋ္ဌ (Chairman)အဖြစ် ခန့်အပ် တာဝန်ပေးခဲ့သည်။ *၁.၁၂.၁၉၅၁ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ မီးရထားဘုတ်အဖွဲ့ အက်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းပြီး ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ မီးရထားဘုတ်အဖွဲ့ (Union of Burma Railway) အား ဖွဲ့စည်း၍ အချိန်ပြည့် ဥက္ကဋ္ဌကို ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခဲ့သည်။ အဆိုပါ ဥက္ကဋ္ဌသည် Chief Executive Officer တာဝန်ကိုပါ ထမ်းဆောင်ရသည်။ *၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့မီးရထားကော်ပိုရေးရှင်း (Burma Railway Corporation) အမည်ဖြင့် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ဦးဆောင်ညွှန်ကြားရေးမှူးမှ ဦးဆောင်၍ စီမံခန့်ခွဲရေးကော်မတီဖြင့် စီမံအုပ်ချုပ်စေခဲ့သည်။ *၁၈.၈.၁၉၈၈ ရက်နေ့ [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]]မှ နိုင်ငံတော်၏ တာဝန်ကို လွှဲပြောင်းရယူခဲ့ပြီးနောက် ၁.၄.၁၉၈၉ ရက်နေ့တွင် '''မြန်မာ့မီးရထား'''ဟု ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref name="mmr"/> == ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်း == {{main|ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထား}} [[ဖိုင်:New Circular Train from CAF.jpg|thumb|စပိန်နိုင်ငံ CAFမှ ထုတ်လုပ်သော DEMU အမျိုးအစား ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားသစ်အား မြင်တွေ့ရစဉ်။]] ရန်ကုန်မြို့နှင့် ဆင်ခြေဖုံးဒေသများရှိ ပြည်သူအများ ဆက်သွယ်သွားလာရာ၌ လွယ်ကူသက်သာစေရန်၊ ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်း ဖောက်လုပ်ရေး စီမံကိန်းတစ်ခုကို ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မဖြစ်ပွားမီကပင် ရှိခဲ့သော်လည်း ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ဖြစ်ပွားလာသဖြင့် ထိုစီမံကိန်းကို အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ခဲ့ခြင်း မရှိပါ။ [[အိမ်စောင့်အစိုးရ]] လက်ထက်မှသာ မြို့ပတ်ရထားလမ်း ဖောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းစီမံကိန်းကို အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၈ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (၁၀)ရက်နေ့တွင် မြို့ပတ်ရထားလမ်း ဖောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း စတင်၍ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၁၉)ရက်နေ့တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။ === လူစီးရထား ခရီးစဉ်များ === {| class="wikitable" border="1" |- ! width="200" |'''ရထားအမှတ်''' ! width="200" |'''ရထား အမျိုးအစား''' ! width="200" |'''ခရီးစဉ် လမ်းပိုင်း''' ! width="200" |'''ပြေးဆွဲမှု''' ! width="400" |'''မှတ်ချက်''' |- |အမှတ်(၁) အဆန် |စာပို့ရထား |ရန်ကုန် - မန္တလေး |{{Yes}} | |- |အမှတ်(၂) အစုန် |စာပို့ရထား |မန္တလေး - ရန်ကုန် |{{Yes}} | |- |အမှတ်(၃) အဆန် |အမြန်ရထား |ရန်ကုန် - မန္တလေး |{{Yes}} |DEMU |- |အမှတ်(၄) အစုန် |အမြန်ရထား |မန္တလေး - ရန်ကုန် |{{Yes}} |DEMU |- |အမှတ်(၅) အဆန် |အမြန်ရထား |ရန်ကုန် - မန္တလေး |{{Yes}} |DEMU |- |အမှတ်(၆) အစုန် |အမြန်ရထား |မန္တလေး - ရန်ကုန် |{{Yes}} |DEMU |- |အမှတ်(၇) အဆန် |အမြန်ရထား |ရန်ကုန် - နေပြည်တော် |{{Yes}} |DEMU |- |အမှတ်(၈) အစုန် |အမြန်ရထား |နေပြည်တော် - ရန်ကုန် |{{Yes}} |DEMU |- |အမှတ်(၉) အဆန် |စာပို့ရထား |ရန်ကုန် - သာစည် |{{No}} |- |အမှတ်(၁၀) အစုန် |စာပို့ရထား |သာစည် - ရန်ကုန် |{{No}} |- |အမှတ်(၁၁) အဆန် |အမြန်ရထား |ရန်ကုန် - မန္တလေး |{{Yes}} |လေအိပ်(အဲကွန်း)ရထား |- |အမှတ်(၁၂) အစုန် |အမြန်ရထား |မန္တလေး - ရန်ကုန် |{{Yes}} |လေအိပ်(အဲကွန်း)ရထား |- |အမှတ်(၁၃) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ရန်ကုန် - ပဲခူး |{{Yes}} |- |အမှတ်(၁၄) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ပဲခူး - ရန်ကုန် |{{Yes}} |- |အမှတ်(၁၅) |အမြန်ရထား |နေပြည်တော် - မော်လမြိုင် |{{No}} |- |အမှတ်(၁၆) |အမြန်ရထား |နေပြည်တော် - မော်လမြိုင် |{{No}} |- |အမှတ်(၁၇) |အမြန်ရထား |မော်လမြိုင် - နေပြည်တော် |{{No}} |- |အမှတ်(၁၈) |အမြန်ရထား |မော်လမြိုင် - နေပြည်တော် |{{No}} |- |အမှတ်(၁၉) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |သင်္ကန်းကျွန်း - တောင်ငူ |{{No}} |- |အမှတ်(၂၀) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |တောင်ငူ - သင်္ကန်းကျွန်း |{{No}} |- |အမှတ်(၂၁) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |တောင်ငူ - သာစည် |{{No}} |- |အမှတ်(၂၂) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |သာစည် - တောင်ငူ |{{No}} |- |အမှတ်(၂၃) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |သာစည် - မြို့ဟောင်း |{{No}} |- |အမှတ်(၂၄) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |မြို့ဟောင်း - သာစည် |{{No}} |- |အမှတ်(၂၅) အဆန် |အမြန်ရထား |နေပြည်တော် - မန္တလေး |{{No}} |[[ဖိုင်:JRH-kiha182-42.jpg|thumb|ဂျပန်နိုင်ငံမှ လှူဒါန်းခဲ့သော Kiha 182 Series ရထား]]၂၀၀၉ ခုနှစ် မှ ၂၀၁၂ခုနှစ် အတွင်း ဂျပန်နိုင်ငံမှ Kiha 182 ရထားများဖြင့် အစုန်အဆန် ပြေးဆွဲခဲ့။ |- |အမှတ်(၂၆) အစုန် |အမြန်ရထား |မန္တလေး - နေပြည်တော် |{{No}} |- |အမှတ်(၃၁) အဆန် |အမြန်ရထား |ရန်ကုန် - နေပြည်တော် |{{Yes}} |DEMU |- |အမှတ်(၃၂) အစုန် |အမြန်ရထား |နေပြည်တော် - ရန်ကုန် |{{Yes}} |DEMU |- |အမှတ်(၃၅) အဆန် |အမြန်ရထား |ရန်ကုန် - မော်လမြိုင် |{{No}} |- |အမှတ်(၃၆) အစုန် |အမြန်ရထား |မော်လမြိုင် - ရန်ကုန် |{{No}} |- |အမှတ်(၃၇) အဆန် |အမြန်ရထား |မန္တလေး - မြစ်ကြီးနား |{{No}} |- |အမှတ်(၃၈) အစုန် |အမြန်ရထား |မြစ်ကြီးနား - မန္တလေး |{{No}} |- |အမှတ်(၃၉) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ရွှေဘို - မိုးညှင်း |{{No}} |- |အမှတ်(၄၀) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |မိုးညှင်း - ရွှေဘို |{{No}} |- |အမှတ်(၄၁) အဆန် |စာပို့ရထား |မန္တလေး - မြစ်ကြီးနား |{{No}} |- |အမှတ်(၄၂) အစုန် |စာပို့ရထား |မြစ်ကြီးနား - မန္တလေး |{{No}} |- |အမှတ်(၄၅) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ရွာထောင် - ကောလင်း |{{No}} |- |အမှတ်(၄၆) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ကောလင်း - ရွာထောင် |{{No}} |- |အမှတ်(၄၇) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |မန္တလေး - နဘား |{{No}} |- |အမှတ်(၄၈) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |နဘား - မန္တလေး |{{No}} |- |အမှတ်(၄၉) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |မြစ်ကြီးနား - နဘား |{{No}} |- |အမှတ်(၅၀) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |နဘား - မြစ်ကြီးနား |{{No}} |- |အမှတ်(၅၁) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |နဘား - ကသာ(တောင်) |{{No}} |- |အမှတ်(၅၂) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ကသာ(တောင်) - နဘား |{{No}} |- |အမှတ်(၅၃) အဆန် |အမြန်ရထား |မန္တလေး - ကောလင်း |{{No}} |- |အမှတ်(၅၄) အစုန် |အမြန်ရထား |ကောလင်း - မန္တလေး |{{No}} |- |အမှတ်(၅၅) အဆန် |အမြန်ရထား |မန္တလေး - မြစ်ကြီးနား |{{No}} |- |အမှတ်(၅၆) အစုန် |အမြန်ရထား |မြစ်ကြီးနား- မန္တလေး |{{No}} |- |အမှတ်(၅၇) အဆန် |အမြန်ရထား |မန္တလေး - မြစ်ကြီးနား |{{No}} |- |အမှတ်(၅၈) အစုန် |အမြန်ရထား |မြစ်ကြီးနား- မန္တလေး |{{No}} |- |အမှတ်(၅၉) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |မုံရွာ - ခင်ဦး |{{No}} |- |အမှတ်(၆၀) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ခင်ဦး - မုံရွာ |{{No}} |- |အမှတ်(၆၁) အဆန် |အမြန်ရထား |ရန်ကုန် - ပုဂံ |{{Yes}} |- |အမှတ်(၆၂) အစုန် |အမြန်ရထား |ပုဂံ - ရန်ကုန် |{{Yes}} |- |အမှတ်(၆၃) အဆန် |စာပို့ရထား |ကြည့်မြင်တိုင် - ပြည် |{{Yes}} |- |အမှတ်(၆၄) အစုန် |စာပို့ရထား |ပြည် - ကြည့်မြင်တိုင် |{{Yes}} |- |အမှတ်(၆၅) အဆန် |စာပို့ရထား |ရန်ကုန် - ဥက္ကံ |{{No}} |- |အမှတ်(၆၆) အစုန် |စာပို့ရထား |ဥက္ကံ - ရန်ကုန် |{{No}} |- |အမှတ်(၆၉) အဆန် |စာပို့ရထား |ကြည့်မြင်တိုင် - သာရဝေါ |{{No}} |- |အမှတ်(၇၀) အစုန် |စာပို့ရထား |သာရဝေါ - ကြည့်မြင်တိုင် |{{No}} |- |အမှတ်(၇၁) အဆန် |အမြန်ရထား |ရန်ကုန် - ပြည် |{{Yes}} |လေအိတ်(အဲကွန်း) ရထား |- |အမှတ်(၇၂) အစုန် |အမြန်ရထား |ပြည် - ရန်ကုန် |{{Yes}} |လေအိတ်(အဲကွန်း) ရထား |- |အမှတ်(၈၁) အဆန် |အမြန်ရထား |ရန်ကုန် - မော်လမြိုင် |{{No}} |လေအိတ်(အဲကွန်း) ရထား |- |အမှတ်(၈၂) အစုန် |အမြန်ရထား |မော်လမြိုင် - ရန်ကုန် |{{No}} |လေအိတ်(အဲကွန်း) ရထား |- |အမှတ်(၈၅) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ပဲခူး - မော်လမြိုင် |{{No}} |- |အမှတ်(၈၆) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |မော်လမြိုင် - ပဲခူး |{{No}} |- |အမှတ်(၈၉) အဆန် |အမြန်ရထား |ရန်ကုန် - မော်လမြိုင် |{{Yes}} |လေအိတ်(အဲကွန်း) ရထား |- |အမှတ်(၉၀) အစုန် |အမြန်ရထား |မော်လမြိုင် - ရန်ကုန် |{{Yes}} |လေအိတ်(အဲကွန်း) ရထား |- |အမှတ်(၁၀၁) အဆန် |စာပို့ရထား |နေပြည်တော် - ချောက် |{{No}} |- |အမှတ်(၁၀၂) အစုန် |စာပို့ရထား |ချောက် - နေပြည်တော် |{{No}} |- |အမှတ်(၁၀၃) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ပျဉ်းမနား - တောင်တွင်းကြီး |{{Yes}} |- |အမှတ်(၁၀၄) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |တောင်တွင်းကြီး - ပျဉ်းမနား |{{Yes}} |- |အမှတ်(၁၀၅) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |တောင်တွင်းကြီး - ကျောက်ပန်းတောင်း |{{No}} |- |အမှတ်(၁၀၆) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ကျောက်ပန်းတောင်း - တောင်တွင်းကြီး |{{No}} |- |အမှတ်(၁၀၇) အဆန် |အမြန်ရထား |နေပြည်တော် - ပခုက္ကူ |{{No}} |- |အမှတ်(၁၀၈) အစုန် |အမြန်ရထား |ပခုက္ကူ - နေပြည်တော် |{{No}} |- |အမှတ်(၁၀၉) အဆန် |အမြန်ရထား |နေပြည်တော် - ပြည် |{{No}} |- |အမှတ်(၁၁၀) အစုန် |အမြန်ရထား |ပြည် - နေပြည်တော် |{{No}} |- |အမှတ်(၁၁၁) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |သာစည် - မြင်းခြံ |{{No}} |- |အမှတ်(၁၁၂) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |မြင်းခြံ - သာစည် |{{No}} |- |အမှတ်(၁၁၅) အဆန် |စာပို့ရထား |မြင်းခြံ - မြို့သာ |{{No}} |- |အမှတ်(၁၁၆) အစုန် |စာပို့ရထား |မြို့သာ - မြင်းခြံ |{{No}} |- |အမှတ်(၁၁၉) အဆန် |အမြန်ရထား |မန္တလေး - ပုဂံ |{{No}} |- |အမှတ်(၁၂၀) အစုန် |အမြန်ရထား |ပုဂံ - မန္တလေး |{{No}} |- |အမှတ်(၁၂၁) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |မုံရွာ - ချောင်းဦး - ပခုက္ကူ |{{No}} |- |အမှတ်(၁၂၂) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ပခုက္ကူ - ချောင်းဦး - မုံရွာ |{{No}} |- |အမှတ်(၁၂၃) အဆန် |စာပို့ရထား |မန္တလေး - မုံရွာ |{{No}} |- |အမှတ်(၁၂၄) အစုန် |စာပို့ရထား |မုံရွာ - မန္တလေး | |- |အမှတ်(၁၂၅) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |မုံရွာ - ချောင်းဦး - ပခုက္ကူ | |- |အမှတ်(၁၂၆) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ပခုက္ကူ - ချောင်းဦး - မုံရွာ | |- |အမှတ်(၁၂၉) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ပခုက္ကူ - ကျော | |- |အမှတ်(၁၃၀) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ကျော - ပခုက္ကူ | |- |အမှတ်(၁၃၁) အဆန် |စာပို့ရထား |မန္တလေး - လာရှိူး |{{Yes}} |၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် ပြင်ဦးလွင် - ဂုတ်ထိပ်လမ်းပိုင်းသာ ပြေးဆွဲနိုင် |- |အမှတ်(၁၃၂) အစုန် |စာပို့ရထား |လာရှိုး - မန္တလေး |{{Yes}} |၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် ပြင်ဦးလွင် - ဂုတ်ထိပ်လမ်းပိုင်းသာ ပြေးဆွဲနိုင် |- |အမှတ်(၁၃၅) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |မန္တလေး - ပခုက္ကူ |{{No}} |- |အမှတ်(၁၃၆) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ပခုက္ကူ - မန္တလေး |{{No}} |- |အမှတ်(၁၃၉) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ဂန့်ဂေါ - ဟံသာဝတီ(ချင်း) |{{No}} |- |အမှတ်(၁၄၀) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ဟံသာဝတီ(ချင်း) - ဂန့်ဂေါ |{{No}} |- |အမှတ်(၁၄၁) အဆန် |စာပို့ရထား |သာစည် - ရပ်စောက် |{{Yes}} |လမ်းပိုင်းပြုပြင်နေခြင်းကြောင့် သာစည် - ရွှေညောင်အထိသာ ပြေးဆွဲနိုင် |- |အမှတ်(၁၄၂) အစုန် |စာပို့ရထား |ရပ်စောက် - သာစည် |{{Yes}} |လမ်းပိုင်းပြုပြင်နေခြင်းကြောင့် ရွှေညောင် - သာစည်အထိသာ ပြေးဆွဲနိုင် |- |အမှတ်(၁၄၇) အဆန် |စာပို့ရထား |သာစည် - လွိုင်ကော် |{{No}} |- |အမှတ်(၁၄၈) အစုန် |စာပို့ရထား |လွိုင်ကော် - သာစည် |{{No}} |- |အမှတ်(၁၅၃) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |တောင်ကြီး - ဆိုက်ခေါင်း |{{Yes}} |- |အမှတ်(၁၅၄) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ဆိုက်ခေါင်း - တောင်ကြီး |{{Yes}} |- |အမှတ်(၁၇၁) အဆန် |အမြန်ရထား |မော်လမြိုင် - ရေး |{{No}} |- |အမှတ်(၁၇၂) အစုန် |အမြန်ရထား |ရေး - မော်လမြိုင် |{{No}} |- |အမှတ်(၁၇၅) အဆန် |အမြန်ရထား |ရန်ကုန် - ထားဝယ် |{{No}} |- |အမှတ်(၁၇၆) အစုန် |အမြန်ရထား |ထားဝယ် - ရန်ကုန် |{{No}} |- |အမှတ်(၁၈၁) အဆန် |အမြန်ရထား |ပုသိမ် - ကြံခင်း |{{Yes}} |- |အမှတ်(၁၈၂) အစုန် |အမြန်ရထား |ကြံခင်း - ပုသိမ် |{{Yes}} |- |အမှတ်(၁၈၇) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ပုသိမ် - ဟင်္ဿတ |{{No}} |- |အမှတ်(၁၈၈) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ဟင်္ဿတ - ပုသိမ် |{{No}} |- |အမှတ်(၁၈၉) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ဟင်္ဿတ - ကြံခင်း |{{No}} |- |အမှတ်(၁၉၀) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ကြံခင်း - ဟင်္ဿတ |{{No}} |- |အမှတ်(၁၉၁) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |တောင်တွင်းကြီး - မကွေး |{{No}} |- |အမှတ်(၁၉၂) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |မကွေး - တောင်တွင်းကြီး |{{No}} |- |အမှတ်(၁၉၃) အဆန် |စာပို့ရထား |တောင်တွင်းကြီး - မင်းလှ |{{No}} |- |အမှတ်(၁၉၄) အစုန် |စာပို့ရထား |မင်းလှ - တောင်တွင်းကြီး |{{No}} |- |အမှတ်(၁၉၅) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |လက်ပံတန်း - သာရဝေါ |{{Yes}} |- |အမှတ်(၁၉၆) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |သာရဝေါ- လက်ပံတန်း |{{Yes}} |- |မိုးညှင်း(၁)/(၂) |စာပို့ရထား |မိုးညှင်း - မြစ်ကြီးနား - မိုးညှင်း |{{No}} |- |မုံရွာ (၁)/(၂) |စာပို့ရထား |အလုံ - ဗောဓိတထောင် - အလုံ |{{No}} |- |ပြည်တော်သာ (၁)/(၂)/(၃)/(၄) |စာပို့ရထား |ပြည်တော်သာ - ရေချမ်းပြင် - ပြည်တော်သာ |{{Yes}} |- |မိုးကောင်း (၁)/(၂) |စာပို့ရထား |မိုးကောင်း - မြစ်ကြီးနား - မိုးကောင်း |{{No}} |- |နတ်မော်(၁)/(၂) |စာပို့ရထား |ဟင်္ဿတ - နည်းပညာတက္ကသိုလ် - ဟင်္ဿတ |{{No}} |- |ပုသိမ်(၁)/(၂) |စာပို့ရထား |ပုသိမ် - တကုန်းကြီး - ပုသိမ် |{{No}} |- |ကောလင်း(၁)/(၂) |စာပို့ရထား |နမ်းခမ်း - ကောလင်း - နမ်းခမ်း |{{No}} |- |အိမ်မဲ(၁)/(၂) |စာပို့ရထား |အိမ်မဲ - ပုသိမ်(ဘဲဂရက်) - အိမ်မဲ |{{No}} |- |မင်းဘူး(၁)/(၂) |စာပို့ရထား |သရက် - မင်းဘူး - သရက် |{{No}} |- |ဆိပ်ဖြူ(၁)/(၂) |စာပို့ရထား |ဆိပ်ဖြူ - ပခုက္ကူ - ဆိပ်ဖြူ |{{No}} |- |ကွမ်းတောင်(၁)/(၂)/(၃)/(၄) |စာပို့ရထား |ကွမ်းတောင် - ကျောက်တော် - ကွမ်းတောင် |{{No}} |- |ပျော်ဘွယ်(၁)/(၂)/(၃)/(၄) |စာပို့ရထား |နတ်မောက်ဘူတာသစ် - ပျော်ဘွယ် - နတ်မောက်ဘူတာသစ် |{{No}} |- |မကွေး(၁)/(၂) |စာပို့ရထား |မကွေး - ကန်ပြား - မကွေး |{{No}} |- |မန္တလေး မြို့ပတ်ရထားများ | |မန္တလေး - သူရဲဈေး - မန္တလေး |{{Yes}} |- |ရန်ကုန် မြို့ပတ်ရထားများ | |ရန်ကုန် - အင်းစိန် - မင်္ဂလာဒုံ - ရန်ကုန် |{{Yes}} |လက်ဝဲရစ် / လက်ယာရစ် |} [[Image:Myanmar-Yangon-Main train station.jpg|thumb|ရန်ကုန်မီးရထား ဗဟိုဌာန]] [[Image:Mandalay Central Station.JPG|thumb|မန္တလေး မီးရထား ဗဟိုဌာန]] == ဖွဲ့စည်းပုံ == မြန်မာ့မီးရထား၏ လက်အောက်ရှိ ဌာနခွဲများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ *[[စီမံကိန်းနှင့်အုပ်ချုပ်ရေးဌာန (မြန်မာ့မီးရထား)|စီမံကိန်းနှင့်အုပ်ချုပ်ရေးဌာန]] *[[စစ်ဆေးရေးဌာန (မြန်မာ့မီးရထား)|စစ်ဆေးရေးဌာန]] *[[သွားလာပို့ဆောင်ရေးဌာန (မြန်မာ့မီးရထား)|သွားလာပို့ဆောင်ရေးဌာန]] *[[စက်မှုနှင့်လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာဌာန (မြန်မာ့မီးရထား)|စက်မှုနှင့်လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာဌာန]] **[[စက်ခေါင်းစက်ရုံ (အင်းစိန်)]] **[[ဒီဇယ်စက်ခေါင်းစက်ရုံ (ရွာထောင်)]] **[[လူစီးတွဲနှင့်ကုန်တွဲစက်ရုံ (မြစ်ငယ်)]] **[[RBE (Rail Bus Engine) အကြီးတန်းပြင်စက်ရုံ(ရန်ကုန်)]] **စက်ခေါင်းစက်ရုံ(ပုဇွန်တောင်)(ခရီးတိုကားရထားစက်ရုံ) **စက်ခေါင်းသစ်တပ်ဆင်ထုတ်လုပ်ရေးစက်ရုံ(နေပြည်တော်) **လူစီးတွဲသစ်တည်ဆောက်ရေးစက်ရုံ(မြစ်ငယ်) *[[မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာဌာန]] **အင်ဂျင်နီယာချုပ်(CE)အထွေထွေမန်နေဂျာ ***ဒုတိယအထွေထွမန်နေဂျာ (၅ )‌ယောက် *စီးပွားရေးဌာန *ဘဏ္ဍာရေးဌာန *ထောက်ပံ့ဌာန *ဆေးဌာန *အထက်မြန်မာပြည်အုပ်ချုပ်ရေးဌာန *အောက်မြန်မာပြည်အုပ်ချုပ်ရေးဌာန ==ကိုးကား== {{reflist}} {{မြန်မာ့မီးရထား}} {{ပို့​ဆောင်​ရေးနှင့် ဆက်သွယ်​ရေး ဝန်ကြီးဌာန}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရထားပို့ဆောင်ရေး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ]] c18xyx4qp4mytwd9v8wkd5fhv1bmg21 1031581 1031580 2026-05-15T07:18:28Z ~2026-29078-40 142618 /* ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်း */ 1031581 wikitext text/x-wiki {{Infobox အစိုးရအဖွဲ့အစည်း |jurisdiction={{MYA}} |nativename= |seal=Myanma Railway.svg |formed= *၁ ​မေ ၁၈၇၇ {{small|(Irrawady State Railway)}} *၁.၁၂.၁၉၅၁ {{small|(မီးရထားဘုတ်အဖွဲ့ )}} *၁၉၇၂ {{small|(မြန်မာ့မီးရထားကော်ပိုရေးရှင်း)}} *၁ ဧပြီ ၁၉၈၉ {{small|(မြန်မာ့မီးရထား)}} |headquarters= [[နေပြည်တော် ဘူတာကြီး|နေပြည်တော် ဘူတာ]]၊ ​နေပြည်​တော်<ref>{{cite news|url=https://www.motc.gov.mm/မြန်မာ့မီးရထား-ဆက်သွယ်ရန်|title=ဆက်သွယ်ရန်|last=|first=|author2=|date= |publisher=[[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|accessdate=}}</ref> | parent_agency = [[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] | preceding1= * Irrawaddy State Railway  * Burma Railway Board *မီးရထားဘုတ်အဖွဲ့ *မြန်မာ့မီးရထားကော်ပိုရေးရှင်း |minister1_name=ဦး[[မြထွန်းဦး]] |chief1_name= |website={{url|https://www.railways.gov.mm/}} |chief1_position= }} '''မြန်မာ့ မီးရထား''' ({{lang-en|Myanma<!-- မြန်မာမဟုတ်၊ မြန်မာ့ဖြစ်သည် --> Railways}})သည် [[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] အောက်ရှိ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == [[မြန်မာ့မီးရထား]]သည် [[အရှေ့တောင်အာရှ]]၌ အစောဆုံးဟု ဆိုရပေမည်။ မြန်မာ့မီးရထားသည် [[ဗြိတိန်နိုင်ငံ]]ထက်(၅၂)နှစ်၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]ထက်(၂၄)နှစ် နောက်ကျပြီး ရထားလုပ်ငန်းကို စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ ၂၀၁၉နှစ်တွင်(၁၄၂)နှစ် ရှိခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ <ref name="mmr">{{cite web|url=http://www.myanmarailways1877.com/content/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%91%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8|title=မြန်မာ့မီးရထားအကြောင်း|publisher=Myanma Railways|accessdate=၂၀၁၄-၁၀-၂၂}}</ref> အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံ ရထားလုပ်ငန်းများတွင် သက်တမ်းရင့်သည့် ရထားလုပ်ငန်းတစ်ခု အဖြစ် တည်ရှိသည်။ === ရထားလမ်းဖောက်လုပ်ရန် စေ့ဆော်ပေးသည့် အခြေအနေများ === ၁၈၅၂ ခုနှစ်၊ [[ဒုတိယ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာစစ်|ဒုတိယ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲ]]အပြီး၌ ဗြိတိသျှတို့သည် အောက်မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းယူပြီးနောက် အကျိုးအမြတ် ရရှိနိုင်ရန် ဆန်စပါး၊ ကျွန်းသစ်၊ ရာဘာနှင့် သယံဇာတ သတ္တုပစ္စည်းများကို တွင်တွင် ကျယ်ကျယ်ထုတ်လုပ်၍ ပြည်ပသို့ တင်ပို့ခြင်း၊ ၎င်းတို့တိုင်းပြည်မှ သွင်းကုန်များကို တင်သွင်း၍ ရောင်းချခြင်း တို့ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ ၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် ပြည်ပသို့ ဆန်တန်ချိန် ၄.၂ သိန်းထိ တင်ပို့ခဲ့ရာတွင် အရပ်ရပ်မှ ဆန်စပါးများ စုစည်းရာ၌ လမ်းပန်းဆက်သွယ်မှု ခက်ခဲပြီး၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစရိတ်ကြီးမားနေသဖြင့် ယင်းကိစ္စကို ဖြေရှင်းရန် စဉ်းစားခဲ့သည်။ တောင်ငူ၌ စပါးတင်း (၁၀၀) လျှင် ရူပီးငွေ (၃၅)ကျပ် ဈေးသာ ရှိနေချိန်တွင် ရန်ကုန်၌ စပါးတင်း (၁၀၀)လျှင် ရူပီးငွေ (၉၅)ကျပ်ရှိနေခဲ့ရာ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစရိတ် သက်သာ စေရေးအတွက် လမ်းများကိုစတင်ဖောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် အောက်မြန်မာနိုင်ငံ၌ မြေလမ်း (၈၁၅)မိုင် ကို ဖောက်လုပ်ခဲ့ပြီး ယင်းအနက် ရာသီမရွေး သွားလာနိုင်သည့် ကျောက်ခင်းလမ်း (၂၉၂)မိုင် ပါဝင်ကြောင်း သိရသည်။ အကယ်၍ မီးရထားလမ်းဖောက်လုပ် သယ်ဆောင်နိုင်ပါက ကုန်ကျစရိတ်များစွာ သက်သာပြီး၊ သင်္ဘောတင်ရန် လုံလောက်သည့် ဆန်များကိုလည်း အချိန်တိုအတွင်း စုစည်းနိုင်မည်ဖြစ်ရာ ရထား လမ်းဖောက်လုပ်ရန် စဉ်းစားလာတော့သည်။ === အခြားရှုထောင့်များ === စီးပွားရေးရှုထောင့်အမြင်သာမက ရထားလမ်း ဖောက်လုပ်ပြေးဆွဲခြင်းဖြင့် ဗြိတိသျှအုပ်ချုပ်ရေးကို မြန်မာနိုင်ငံသားများ အထင်ကြီး အားကျလာစေရေး၊ သူ့ကျွန်မခံလိုသော တော်လှန်ရေး အင်အားစုများကို ပြည်သူတို့ထောက်ခံမှု ကျဆင်းစေရေး စသည့် နိုင်ငံရေးအမြင်ရှုထောင့်နှင့် အထက်မြန်မာနိုင်ငံမှ မြန်မာမင်းတို့က ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းမှ စုန်ဆင်းတိုက်နိုင်ပါက ပြည်မြို့သို့ လျင်မြန်စွာ ရောက်ရှိလာမည်ဖြစ်ရာ ယင်းတို့သော အခြေအနေကြုံတွေ့ရပါက ဗြိတိသျှတပ်များနှင့် စစ်လက်နက်၊ ရိက္ခာပစ္စည်းများကို ဖြည့်တင်းနိုင်ရေး ဟူသော စစ်ရေးအမြင် ရှိသည့်အတွက် ရန်ကုန်မှ ပြည်သို့ ရထားလမ်းဖောက်လုပ်ရန် စဉ်းစားတော့သည်။ ရထားလမ်း ဖောက်လုပ်ရန်အတွက် ၁၈၆၈ ခုနှစ်တွင် လမ်းအူကြောင်း ပုံစံနှင့် တကွ ကုန်ကျစရိတ်များကိုပါ တွက်ချက်၍ အောက်မြန်မာနိုင်ငံတော် မဟာမင်းကြီး Sir Ashley Eden က အိန္ဒိယအစိုးရထံ တင်ပြအဆိုပြုခဲ့ရာ ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယအစိုးရမှ လက်ခံသဖြင့် အထူးလုပ်ငန်းတစ်ရပ်အဖြစ် ချက်ချင်း စတင်အကောင် အထည်ဖော်ရန် ဆုံးဖြတ်ပြီး ကုန်ကျစရိတ်ကိုလည်း အထူးရန်ပုံငွေမှ ကျခံသုံးစွဲရန် ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ === ရထားလမ်းစတင်ဖောက်လုပ်ခြင်း === ရန်ကုန်-ပြည် ရထားလမ်း စတင်ဖောက်လုပ်ရာတွင် မီတာဂေ့ချ် (သံလမ်းနှစ်ခုကြား တစ်မီတာအကျယ်ရှိ) ရထားလမ်းကို ဖောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ရထားလမ်း ဖောက်လုပ်ရာတွင် အခကြေးငွေပေါပေါနှင့် လုပ်ကိုင်နိုင်ကြသော ကုလားလူမျိုးလုပ်သား အများအပြား အသုံးပြုခဲ့ပြီး သုံးနှစ်ကြာ ဖောက်လုပ်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၈၇၇ ခုနှစ်တွင် ရထားလမ်းဖောက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ပထမဆုံးဖောက်လုပ်ခဲ့သည့် ရန်ကုန်-ပြည် မီးရထားလမ်းကို ၁၈၇၇ ခုနှစ်၊ မေလ (၁) ရက် နေ့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး၊ ရန်ကုန်နှင့် [[ဧရာဝတီမြစ်]]ဝှမ်း အစိုးရ ရထားလုပ်ငန်း (The Rangoon and Irrawaddy Valley State Railway) က ပိုင်ဆိုင်ပြေးဆွဲခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့ပထမဆုံး မီးရထားလမ်းဖြစ်သည့် ဗြိတိန်ရှိ ဒါလင်တန် (Darlington) နှင့် စတော့တန် (Stockton) ရထားလမ်း ဖွင့်လှစ်ပြီးနောက် (၅၂)နှစ် အကြာတွင် လည်းကောင်း အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ရထား စတင်ပြေးဆွဲပြီးနောက် (၂၄)နှစ် အကြာတွင် လည်းကောင်း မြန်မာနိုင်ငံ၌ ရထားကို စတင်ပြေးဆွဲနိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ရထားလုပ်ငန်းမှ အမြတ်ကောင်းစွာ ရရှိနိုင်သည်ကို တွေ့မြင်ပြီးနောက် ရန်ကုန်မှ တောင်ငူသို့ ရထားလမ်းဖောက်လုပ်ရန် ၁၈၈၁ ခုနှစ်တွင် ဆုံးဖြတ်ပြီး လုပ်ငန်းကို စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှတို့ ဒုတိယ ဆက်လက် ဖောက်လုပ်ခဲ့သော လမ်းမကြီးမှာ ရန်ကုန်မှ တောင်ငူသို့ဖြစ်ပြီး၊ ရထားလမ်း အရှည်မှာ ၁၆၆ မိုင်ဖြစ်သည်။ (၉၃)မိုင်အရှည်ရှိ ရန်ကုန် - ညောင်လေးပင်လမ်းပိုင်းကို ၁၈၈၄ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၄)ရက်နေ့တွင် လည်းကောင်း၊ (၇၃)မိုင်အရှည်ရှိ ညောင်လေးပင် - တောင်ငူလမ်းပိုင်းကို ၁၈၈၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၁)ရက်နေ့တွင် လည်းကောင်း ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ === ရထားလမ်းများ တိုးချဲ့ဖောက်လုပ်ခြင်း === ဗြိတိသျှတို့က အထက်မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ရထားလမ်းများ ဆက်လက် ဖောက်လုပ်ခဲ့ရာ (၅၉)မိုင် အရှည်ရှိ တောင်ငူ - ပျဉ်းမနားလမ်းပိုင်းကို ၁၈၈၈ ခုနှစ်၊ မေလ (၁)ရက်နေ့တွင် လည်းကောင်း၊ (၄၉.၅၁) မိုင်အရှည်ရှိ ပျဉ်းမနား - ရမည်းသင်းလမ်းပိုင်းကို ၁၈၈၈ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ (၁၅) ရက်နေ့တွင် လည်းကောင်း၊ (၁၁၁)မိုင် အရှည်ရှိ ရမည်းသင်း - မန္တလေးလမ်းပိုင်းကို ၁၈၈၉ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၁)ရက်နေ့တွင် လည်းကောင်း ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ရထားလမ်းများ ဆက်လက်ဖောက်လုပ်ခဲ့ရာ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်း မြန်မာနိုင်ငံမှ ဗြိတသျှတို့ မဆုတ်ခွာမီ ၁၉၄၀-၄၁ ခုနှစ်အထိ ရထားလမ်း သံလမ်းမိုင် (၂၈၅၂)မိုင် ဖောက်လုပ်ခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ === ဗြိတိသျှခေတ် အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့များ === စစ်ကြီးမဖြစ်ပွားမီ နောက်ဆုံးအချိန် ၁၉၄၀-၄၁ ခုနှစ်၌ ရထားဝန်ထမ်း စုစုပေါင်း (၂၁၉၀၁) ယောက် ရှိသည့် အနက် ဝန်ထမ်းခန့်ထားမှုကိုကြည်လျှင် အရာထမ်း ရာထူးများတွင် (၆၂) ရာခိုင်နှုန်းမှာ ဥရောပတိုက်သား၊ (၁၅) ရာခိုင်နှုန်းမှာ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ကပြားများနှင့် အင်္ဂလိပ်-ကုလား ကပြား၊ (၁၆) ရာခိုင်နှုန်းမှာ မြန်မာလူမျိုးများနှင့် ကျန် (၇)ရာခိုင်နှုန်းမှာ အိန္ဒိယလူမျိုးများ ဖြစ်ကြကြောင်း၊ အမှုထမ်း ရာထူးများတွင် (၀.၁)ရာခိုင်နှုန်းမှာ ဥရောပတိုက်သားများ၊ (၂.၆) ရာခိုင်နှုန်းမှာ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ကပြားများနှင့် အင်္ဂလိပ်-ကုလား ကပြားများ၊ (၂၁.၁)ရာခိုင်နှုန်းမှာ မြန်မာလူမျိုးများ၊ (၇၄.၈) ရာခိုင်နှုန်းမှာ အိန္ဒိယလူမျိုးများနှင့် (၁.၄)ရာခိုင်နှုန်းမှာ အခြားလူမျိုးများ ဖြစ်ကြကြောင်း သိရသည်။ === စစ်အတွင်း မီးရထား === ၁၉၄၂ ခုနှစ်၊ ဗြိတိသျှတို့ ဆုတ်ခွာသွားပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဂျပန်တပ်များ ဝင်ရောက် လာသည့် ချိန်မှစ၍ မီးရထားဌာနကို ဂျပန်တို့က ဦးစီးအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ စစ်ဖြစ်နေသည့်အလျောက် စနစ်တကျ မလုပ်နိုင်ဘဲ ရထားများ ပြေးဆွဲနိုင်ရုံသာ အဓိကထား၍ လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။ ဥရောပ တိုက်သားများနှင့် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ကပြားဝန်ထမ်း ရာခိုင်နှုန်း တော်တော်များများသည် အင်္ဂလိပ်တို့နှင့်အတူ အိန္ဒိယသို့ ထွက်ခွာသွားကြသဖြင့် ၎င်းတို့နေရာများတွင် ဂျပန်နှင့်မြန်မာလူမျိုးများက ဝင်ရောက် တာဝန်ယူ လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသည်။ သို့ရာတွင် [[ရုံပိုင်]]၊ ဂါတ်ဗိုလ် (ဝါ) ရထားထိန်း၊ စက်ဗိုလ် (ဝါ) စက်ခေါင်းမောင်း စသည့် အရာထမ်းမဟုတ်သည့် ရာထူးများတွင်မူ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ကပြားများနှင့် အင်္ဂလိပ်-ကုလား ကပြားများက ဆက်လက် လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသည်။ စစ်အတွင်းတွင်မူ မီးရထားဌာန၏ အလုပ်ရုံများ၊ စက်ခေါင်းရုံများ၊ တံတားများ၊ ယာဒ်ဝင်းများ၊ ဘူတာရုံများ နှင့် နေအိမ်များ၊ အချက်ပြအမှတ်အသားများ၊ စက်ခေါင်းများ၊ လူစီးတွဲများနှင့် ကုန်တွဲများမှာ အကြီးအကျယ် ပျက်စီးသွားခဲ့ကြသည်။ ဖျက်ဆီးခြင်းခံရသည့် တံတားကြီးများတွင် [[အင်းဝတံတား]]၊ [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]]၊ [[စစ်တောင်းတံတား]]၊ [[ငဝန်တံတား]]၊ မြစ်ငယ်တံတား၊ သင်္ဃန်းကျွန်းတံတားတို့ ပါဝင်ကြပြီး၊ စက်ခေါင်း ပေါင်း (၃၆၂)လုံး အနက် အလုံး (၃၀၀)၊ လူစီးတွဲပေါင်း (၁၅၃၆)တွဲအနက် (၉၅၇)တွဲ၊ ကုန်တွဲပေါင်း (၉၀၂၁)တွဲ အနက် (၇၁၉၇)တွဲမှာ ပျက်စီးသွားခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ ===မြန်မာ-ယိုးဒယား မီးရထားလမ်း=== ဒုတိယကမ္ဘာ စစ်ကြီးအတွင်း ဂျပန်တို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ သံဖြူဇရပ်မှ ယိုးဒယားနယ်စပ်ရှိ ဘုရားသုံးဆူ တောင်ကြားလမ်းကိုဖြတ်၍ ယိုးဒယားနိုင်ငံ၊ ဘန်ပေါင်း (Ban Pong) ရှိ ဘန်ကောက် - စင်္ကာပူ မီးရထားလမ်းသို့ ဆက်သွယ်နိုင်မည် မီးရထားလမ်း တစ်လမ်းကို ဖောက်လုပ်ခဲ့ကြသည်။ ရည်ရွယ်ချက်မှာ မော်လမြိုင်မြို့မှ ယိုးဒယားကိုဖြတ်၍ တောင်ပိုင်း အင်ဒိုချိုင်းနားသို့ ရထားများ ခုတ်မောင်းရန်၊ ယိုးဒယားနှင့် မလေးရှားမှ ပစ္စည်းများကို မြန်မာနိုင်ငံသို့ လည်းကောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံမှ ပစ္စည်းများကို ထိုတိုင်းပြည်များသို့ လည်းကောင်း ရထားဖြင့် တွင်ကျယ်စွာ သယ်ယူ ပို့ဆောင်ပေးနိုင်ရေးပင်ဖြစ်သည်။ ဗြိတိသျှတို့ မြန်မာနိုင်ငံမှ ဆုတ်ခွာသွားသည့် ၁၉၄၀-၄၁ ခုနှစ်တွင် သံလမ်းမိုင် စုစုပေါင်း(၂၈၅၂)မိုင်ရှိသည့်အနက် ဂျပန်တို့က သံလမ်းမိုင်(၃၀၀) ခန့်ကိုဖြုတ်ယူ၍ မြန်မာ-ယိုးဒယား မီးရထားလမ်း ဖောက်လုပ်ရာတွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ သံလမ်းမိုင် (၁၅၀)မိုင်ခန့်ကို ရန်ကုန်နှင့် တောင်ငူအကြား ဒွေးလမ်းမှလည်းကောင်း၊ ကျန်သံလမ်း (၁၅၀)မိုင်ခန့်ကို တံတားဦး-မြင်းခြံလမ်းပိုင်းနှင့် အခြားလမ်းပိုင်းများမှလည်းကောင်း ဖြုတ်ယူအသုံးပြုခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ မီးရထားသမိုင်းတွင် ချွေးတပ်သား အများဆုံးသုံးခဲ့ပြီး၊ လူ့အသက်ပေါင်းများစွာကို စတေး၍ ဖောက်လုပ်ခဲ့သော ရထားလမ်းဖြစ်သဖြင့် [[သေမင်းတမန် ရထားလမ်း]]မကြီးဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်။ === စစ်ပြီးခေတ် မြန်မာ့မီးရထား === ဂျပန်များကို မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းမှ မတိုက်ထုတ်နိုင်မီကာလကပင် အင်္ဂလိပ်တို့သည် မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်နိုင်ချိန်တွင် ရထားပြေးဆွဲရေးဆောင်ရွက်နိုင်မည့် (၅)နှစ်စီမံကိန်းကို ရေးဆွဲချမှတ်ခဲ့သည်။ စစ်ပြီးလျင်ပြီးချင်း ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် မပျက်မစီးကျန်ရှိခဲ့သော သံလမ်း (၆၇၄)မိုင်နှင့် ဗြိတိသျှအမှတ်(၁၂) တပ်မတော်မှ ပြန်လည်ပြုပြင် ခင်းကျင်းခဲ့သော ခရီးမိုင် (၂၇)မိုင် စုစုပေါင်း (၇၀၁)မိုင်တွင် ရထားများ စတင် ပြေးဆွဲခဲ့သည်။ === လွတ်လပ်ရေးရပြီးခေတ် === စစ်ပြီးခေတ် ပြန်လည်ထူထောင်ရေးလုပ်ငန်းများကို အင်တိုက်အားတိုက် လုပ်ကိုင်နေစဉ် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၄)ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးရရှိချိန်တွင် ဒုတိယကမ္ဘာ စစ်ကြီးမဖြစ်မီက ရှိသည့် သံလမ်းမိုင်အားလုံးနီးပါးမှာ ပြန်လည်ပြင်ဆင်မွမ်းမံ၍ တံတားကြီးပေါင်း (၄၀)ကိုလည်း အခိုင်အခန့် ပြန်လည်ပြုပြင် တည်ဆောက်ပြီးဖြစ်သည်။ ဘူတာရုံအများအပြားကိုလည်း ပြန်လည် တည်ဆောက်ခြင်း၊ ပြန်လည်ပြုပြင်ခြင်း၊ အသစ်တည်ဆောက်ခြင်းများ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၁)ရက်နေ့တွင် စက်ခေါင်း (၈၄)ခေါင်းသာ ကျန်ရှိရာမှ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိချိန် ၁၉၄၈ ခုနှစ်ဦးတွင် စက်ခေါင်း (၂၅၅)ခေါင်းအထိ တိုးတက်လာခဲ့သည်။ လူစီးတွဲ၊ ကုန်တွဲများ ပြန်လည်ပြုပြင်မှု လုပ်ငန်းများကိုလည်း အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ပြီး ဘူတာရုံ၊ ဆက်သွယ်ရေး အချက်ပြ စနစ်များလည်း စစ်ကြို ခေတ်အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ === သောင်းကျန်းမှုများ ပေါ်ပေါက်လာခြင်း === မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရပြီး များမကြာမီအချိန်တွင် ပြည်တွင်းဆူပူ သောင်းကျန်းမှုများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ သောင်းကျန်းသူတို့၏ အဓိကလုပ်ငန်းမှာ အဖျက်လုပ်ငန်းဖြစ်ရာ လမ်းပမ်း ဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းတွင် အဓိကတာဝန်ယူ လုပ်ဆောင်ပေးနေရသော မီးရထားလုပ်ငန်းမှာ သောင်းကျန်းသူတို့၏ အဓိကပစ်မှတ်ကြီး ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ တံတားများ၊ ရထားများကို [[မိုင်းဗုံး]]ထောင်ခြင်း၊ သံလမ်းများကို ဖျက်ဆီးဖြုတ်ပစ်ခြင်း၊ ဘူတာရုံများကို ဖျက်ဆီးမီးရှို့ခြင်း၊ ဝင်ရောက်လုယက်ခြင်း၊ အချက်ပြနှင့် ကြေးနန်းလုပ်ငန်းများကို ဖျက်ဆီးပစ်ခြင်း၊ ပြန်လည် ထူထောင်ရေး လုပ်ငန်းများကို နှောင့်ယှက်ဖျက်ဆီးခြင်း၊ လုပ်သားများကို သတ်ပစ်ခြင်း စသော အဖျက်လုပ်ငန်းများကို နည်းမျိုးစုံဖြင့် ပြုလုပ်ခဲ့ရာ စစ်ဒဏ်ကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများကို ပြန်လည်ထူထောင်လျက်ရှိသော မီးရထားလုပ်ငန်းကြီးအတွက် များစွာ ထိခိုက်နစ်နာခဲ့ရသည်။ ပြည်တွင်းဆူပူ သောင်းကျန်းမှုများကြောင့် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၂၅)ရက်နေ့မှစ၍ တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် ရထားများ ပြေးဆွဲမှုကို ရပ်နားထားခဲ့ရသည်။ ထိုအချိန်က သောင်းကျန်းသူများ အင်အားနည်းပါးသည့် ရန်ကုန်နှင့် ဝါးနက်ချောင်းကြား၊ ပဲခူးနှင့် ဒိုက်ဦးကြား၊ သာစည်နှင့် မိတ္ထီလာကြား၊ သာစည်နှင့် ရမည်းသင်းကြား၊ မန္တလေးနှင့် ကျောက်ဆည်ကြား၊ မန္တလေးနှင့် အမရပူရ ဆိပ်ကမ်းကြား၊ မန္တလေးနှင့် နောင်ချိုကြား၊ သထုံနှင့် မုတ္တမကြား၊ မြစ်ကြီးနားနှင့် ကောလင်းကြား၊ နဘားနှင့် ကသာကြား၊ ရွှေဘိုနှင့် မဒေါင်းလှကြားတို့တွင်သာလျှင် အပိုင်းလိုက် ခရီးတိုရထားများ ပြေးဆွဲပေးနိုင်ခဲ့သည်။ သောင်းကျန်းမှု အရှိန်အဟုန်မြင့်မားပြီး၊ ရန်ကုန်အစိုးရဟု ခေါ်တွင်နေချိန်တွင်မူ ရန်ကုန်-ကြည့်မြင်တိုင်နှင့် ရန်ကုန်-ဒါးပိန်ကြားတွင်သာ ရထားများ ပြေးဆွဲပေးနိုင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် မြန်မာ့တပ်မတော်မှ သောင်းကျန်းသူများကို တစ်စတစ်စ ဖြိုခွင်း တိုက်ခိုက်နိုင်ခဲ့သည်နှင့် အမျှရထားများ တိုးချဲ့ပြေးဆွဲနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၂-၅၃ ခုနှစ်ကုန်တွင် အလုံလမ်းခွဲနှင့် တောင်တွင်းကြီး လမ်းခွဲမှအပ အခြားလမ်းများတွင် ရထားများကို မူလ အခြေအနေအတိုင်း ပြန်လည် ပြေးဆွဲပေးနိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ပြေးဆွဲပေးသော ရထားများတွင် သံချပ်ကာတွဲများဖြင့်အစောင့်များ ထည့်ပေးရခြင်း၊ ရှေ့ပြေးသံချပ်ကာ ရထားများဖြင့် စောင့်ရှောက်ပေးရခြင်းများကြောင့် ရထားများ သွားလာခုတ်မောင်းရာတွင် ခရီးတွင်ကျယ်မှု မရှိသည့်အပြင် စရိတ်လည်း ပိုမိုကုန်ကျခဲ့ရသည်။ === ဒီဇယ်စက်ခေါင်းများ အသုံးပြုခြင်း === မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီးနောက် စစ်ကြိုခေတ်နှင့် စစ်အတွင်းက ကျန်ရှိခဲ့သည့် ရေနွေးငွေ့ စက်ခေါင်းများကို ဆက်လက်သုံးစွဲခဲ့ရသည်။ ယင်းစက်ခေါင်းဟောင်းကြီးများမှာ ဆွဲအားကျလျက် မကြာခဏ ပျက်စီး ချို့ယွင်းလာသည့်အလျောက် ရထားများ တွင်ကျယ်စွာ ခုတ်မောင်းရေးကို ထိခိုက်လာသဖြင့် စက်ခေါင်းသစ်များ မှာယူရေးကို စဉ်းစားခဲ့သည်။ ပထမဆုံးအနေဖြင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၊ အယ်စသွန် (Alsthom) ကုမ္ပဏီမှ ဒီဇယ် လျှပ်စစ်စက်ခေါင်း (၆)ခေါင်းကို ဝယ်ယူခဲ့ပြီး၊ ရန်ကုန်-လက်ပံတန်း-ပြည်၊ ရန်ကုန်-မုတ္တမနှင့် ရန်ကုန်-မန္တလေးအကြား ပြေးဆွဲနေသော အမြန်လူစီးရထားများတွင် ၁၉၅၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၄)ရက်နေ့မှ စတင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် လုပ်ငန်းလိုအပ်ချက်နှင့် ဘဏ္ဍာငွေအကူအညီရရှိမှု အခြေအနေအရ ပြင်သစ်၊ ဂျာမဏီ (ယခင်အနောက်ဂျာမဏီ)၊ တရုတ်၊ အိန္ဒိယ၊ ဂျပန်နိုင်ငံတို့မှ ဒီဇယ်စက်ခေါင်းများ ဝယ်ယူခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလအထိ မြန်မာ့မီးရထားတွင် ဒီဇယ်စက်ခေါင်း (၃၄၅) လုံးရှိနေပြီဖြစ်သည်။ == သမိုင်းကြောင်း အချက်အလက်များ== *၁.၅.၁၈၇၇ ရက်နေ့တွင် Irrawaddy State Railway အနေဖြင့် ရန်ကုန်-ပြည် (၁၆၁)မိုင်အား A01 ရေနွေးငွေ့စက်ခေါင်းဖြင့် စတင်ပြေးဆွဲပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံးသော ရထားလမ်းကို စတင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ *၁၈၉၆ ခုနှစ်တွင် Irrawaddy State Railway သည် Burma Railway Co.Ltd; သို့ ရထားသွားလာမှုနှင့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ငှားရမ်းခဲ့သည်။ ငှားရမ်းခကာလ ကုန်ဆုံးသည့် ၃၁.၁၂.၁၉၂၈ ရက်နေ့မှစ၍ Indian Railway Board လက်အောက်သို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ *၁၉၃၇ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ ခွဲထွက်ခွင့်ရရှိသည်နှင့်အညီ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရသည် Burma Railway Board ကို ဖွဲ့စည်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ *၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် British Governor သည် Burma Railway Board ၏ တာဝန်နှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်များအား Chief Railway Commissioner သို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ *၄.၁.၁၉၄၈ ရက်နေ့ လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီးနောက် ငွေစာရင်းမင်းကြီးအား (Financial Commissioner, Lands and Rural Development) Railway Board ၏ ဥက္ကဋ္ဌ (Chairman)အဖြစ် ခန့်အပ် တာဝန်ပေးခဲ့သည်။ *၁.၁၂.၁၉၅၁ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ မီးရထားဘုတ်အဖွဲ့ အက်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းပြီး ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ မီးရထားဘုတ်အဖွဲ့ (Union of Burma Railway) အား ဖွဲ့စည်း၍ အချိန်ပြည့် ဥက္ကဋ္ဌကို ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခဲ့သည်။ အဆိုပါ ဥက္ကဋ္ဌသည် Chief Executive Officer တာဝန်ကိုပါ ထမ်းဆောင်ရသည်။ *၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့မီးရထားကော်ပိုရေးရှင်း (Burma Railway Corporation) အမည်ဖြင့် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ဦးဆောင်ညွှန်ကြားရေးမှူးမှ ဦးဆောင်၍ စီမံခန့်ခွဲရေးကော်မတီဖြင့် စီမံအုပ်ချုပ်စေခဲ့သည်။ *၁၈.၈.၁၉၈၈ ရက်နေ့ [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]]မှ နိုင်ငံတော်၏ တာဝန်ကို လွှဲပြောင်းရယူခဲ့ပြီးနောက် ၁.၄.၁၉၈၉ ရက်နေ့တွင် '''မြန်မာ့မီးရထား'''ဟု ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref name="mmr"/> == ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်း == {{main|ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထား}} [[ဖိုင်:New Circular Train from CAF.jpg|thumb|စပိန်နိုင်ငံ CAFမှ ထုတ်လုပ်သော DEMU အမျိုးအစား ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားသစ်အား မြင်တွေ့ရစဉ်။]] ရန်ကုန်မြို့နှင့် ဆင်ခြေဖုံးဒေသများရှိ ပြည်သူအများ ဆက်သွယ်သွားလာရာ၌ လွယ်ကူသက်သာစေရန်၊ ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်း ဖောက်လုပ်ရေး စီမံကိန်းတစ်ခုကို ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မဖြစ်ပွားမီကပင် ရှိခဲ့သော်လည်း ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ဖြစ်ပွားလာသဖြင့် ထိုစီမံကိန်းကို အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ခဲ့ခြင်း မရှိပါ။ [[အိမ်စောင့်အစိုးရ]] လက်ထက်မှသာ မြို့ပတ်ရထားလမ်း ဖောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းစီမံကိန်းကို အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၈ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (၁၀)ရက်နေ့တွင် မြို့ပတ်ရထားလမ်း ဖောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း စတင်၍ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၁၉)ရက်နေ့တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။ == လူစီးရထား ခရီးစဉ်များ == {| class="wikitable" border="1" |- ! width="200" |'''ရထားအမှတ်''' ! width="200" |'''ရထား အမျိုးအစား''' ! width="200" |'''ခရီးစဉ် လမ်းပိုင်း''' ! width="200" |'''ပြေးဆွဲမှု''' ! width="400" |'''မှတ်ချက်''' |- |အမှတ်(၁) အဆန် |စာပို့ရထား |ရန်ကုန် - မန္တလေး |{{Yes}} | |- |အမှတ်(၂) အစုန် |စာပို့ရထား |မန္တလေး - ရန်ကုန် |{{Yes}} | |- |အမှတ်(၃) အဆန် |အမြန်ရထား |ရန်ကုန် - မန္တလေး |{{Yes}} |DEMU |- |အမှတ်(၄) အစုန် |အမြန်ရထား |မန္တလေး - ရန်ကုန် |{{Yes}} |DEMU |- |အမှတ်(၅) အဆန် |အမြန်ရထား |ရန်ကုန် - မန္တလေး |{{Yes}} |DEMU |- |အမှတ်(၆) အစုန် |အမြန်ရထား |မန္တလေး - ရန်ကုန် |{{Yes}} |DEMU |- |အမှတ်(၇) အဆန် |အမြန်ရထား |ရန်ကုန် - နေပြည်တော် |{{Yes}} |DEMU |- |အမှတ်(၈) အစုန် |အမြန်ရထား |နေပြည်တော် - ရန်ကုန် |{{Yes}} |DEMU |- |အမှတ်(၉) အဆန် |စာပို့ရထား |ရန်ကုန် - သာစည် |{{No}} |- |အမှတ်(၁၀) အစုန် |စာပို့ရထား |သာစည် - ရန်ကုန် |{{No}} |- |အမှတ်(၁၁) အဆန် |အမြန်ရထား |ရန်ကုန် - မန္တလေး |{{Yes}} |လေအိပ်(အဲကွန်း)ရထား |- |အမှတ်(၁၂) အစုန် |အမြန်ရထား |မန္တလေး - ရန်ကုန် |{{Yes}} |လေအိပ်(အဲကွန်း)ရထား |- |အမှတ်(၁၃) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ရန်ကုန် - ပဲခူး |{{Yes}} |- |အမှတ်(၁၄) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ပဲခူး - ရန်ကုန် |{{Yes}} |- |အမှတ်(၁၅) |အမြန်ရထား |နေပြည်တော် - မော်လမြိုင် |{{No}} |- |အမှတ်(၁၆) |အမြန်ရထား |နေပြည်တော် - မော်လမြိုင် |{{No}} |- |အမှတ်(၁၇) |အမြန်ရထား |မော်လမြိုင် - နေပြည်တော် |{{No}} |- |အမှတ်(၁၈) |အမြန်ရထား |မော်လမြိုင် - နေပြည်တော် |{{No}} |- |အမှတ်(၁၉) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |သင်္ကန်းကျွန်း - တောင်ငူ |{{No}} |- |အမှတ်(၂၀) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |တောင်ငူ - သင်္ကန်းကျွန်း |{{No}} |- |အမှတ်(၂၁) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |တောင်ငူ - သာစည် |{{No}} |- |အမှတ်(၂၂) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |သာစည် - တောင်ငူ |{{No}} |- |အမှတ်(၂၃) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |သာစည် - မြို့ဟောင်း |{{No}} |- |အမှတ်(၂၄) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |မြို့ဟောင်း - သာစည် |{{No}} |- |အမှတ်(၂၅) အဆန် |အမြန်ရထား |နေပြည်တော် - မန္တလေး |{{No}} |[[ဖိုင်:JRH-kiha182-42.jpg|thumb|ဂျပန်နိုင်ငံမှ လှူဒါန်းခဲ့သော Kiha 182 Series ရထား]]၂၀၀၉ ခုနှစ် မှ ၂၀၁၂ခုနှစ် အတွင်း ဂျပန်နိုင်ငံမှ Kiha 182 ရထားများဖြင့် အစုန်အဆန် ပြေးဆွဲခဲ့။ |- |အမှတ်(၂၆) အစုန် |အမြန်ရထား |မန္တလေး - နေပြည်တော် |{{No}} |- |အမှတ်(၃၁) အဆန် |အမြန်ရထား |ရန်ကုန် - နေပြည်တော် |{{Yes}} |DEMU |- |အမှတ်(၃၂) အစုန် |အမြန်ရထား |နေပြည်တော် - ရန်ကုန် |{{Yes}} |DEMU |- |အမှတ်(၃၅) အဆန် |အမြန်ရထား |ရန်ကုန် - မော်လမြိုင် |{{No}} |- |အမှတ်(၃၆) အစုန် |အမြန်ရထား |မော်လမြိုင် - ရန်ကုန် |{{No}} |- |အမှတ်(၃၇) အဆန် |အမြန်ရထား |မန္တလေး - မြစ်ကြီးနား |{{No}} |- |အမှတ်(၃၈) အစုန် |အမြန်ရထား |မြစ်ကြီးနား - မန္တလေး |{{No}} |- |အမှတ်(၃၉) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ရွှေဘို - မိုးညှင်း |{{No}} |- |အမှတ်(၄၀) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |မိုးညှင်း - ရွှေဘို |{{No}} |- |အမှတ်(၄၁) အဆန် |စာပို့ရထား |မန္တလေး - မြစ်ကြီးနား |{{No}} |- |အမှတ်(၄၂) အစုန် |စာပို့ရထား |မြစ်ကြီးနား - မန္တလေး |{{No}} |- |အမှတ်(၄၅) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ရွာထောင် - ကောလင်း |{{No}} |- |အမှတ်(၄၆) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ကောလင်း - ရွာထောင် |{{No}} |- |အမှတ်(၄၇) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |မန္တလေး - နဘား |{{No}} |- |အမှတ်(၄၈) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |နဘား - မန္တလေး |{{No}} |- |အမှတ်(၄၉) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |မြစ်ကြီးနား - နဘား |{{No}} |- |အမှတ်(၅၀) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |နဘား - မြစ်ကြီးနား |{{No}} |- |အမှတ်(၅၁) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |နဘား - ကသာ(တောင်) |{{No}} |- |အမှတ်(၅၂) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ကသာ(တောင်) - နဘား |{{No}} |- |အမှတ်(၅၃) အဆန် |အမြန်ရထား |မန္တလေး - ကောလင်း |{{No}} |- |အမှတ်(၅၄) အစုန် |အမြန်ရထား |ကောလင်း - မန္တလေး |{{No}} |- |အမှတ်(၅၅) အဆန် |အမြန်ရထား |မန္တလေး - မြစ်ကြီးနား |{{No}} |- |အမှတ်(၅၆) အစုန် |အမြန်ရထား |မြစ်ကြီးနား- မန္တလေး |{{No}} |- |အမှတ်(၅၇) အဆန် |အမြန်ရထား |မန္တလေး - မြစ်ကြီးနား |{{No}} |- |အမှတ်(၅၈) အစုန် |အမြန်ရထား |မြစ်ကြီးနား- မန္တလေး |{{No}} |- |အမှတ်(၅၉) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |မုံရွာ - ခင်ဦး |{{No}} |- |အမှတ်(၆၀) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ခင်ဦး - မုံရွာ |{{No}} |- |အမှတ်(၆၁) အဆန် |အမြန်ရထား |ရန်ကုန် - ပုဂံ |{{Yes}} |- |အမှတ်(၆၂) အစုန် |အမြန်ရထား |ပုဂံ - ရန်ကုန် |{{Yes}} |- |အမှတ်(၆၃) အဆန် |စာပို့ရထား |ကြည့်မြင်တိုင် - ပြည် |{{Yes}} |- |အမှတ်(၆၄) အစုန် |စာပို့ရထား |ပြည် - ကြည့်မြင်တိုင် |{{Yes}} |- |အမှတ်(၆၅) အဆန် |စာပို့ရထား |ရန်ကုန် - ဥက္ကံ |{{No}} |- |အမှတ်(၆၆) အစုန် |စာပို့ရထား |ဥက္ကံ - ရန်ကုန် |{{No}} |- |အမှတ်(၆၉) အဆန် |စာပို့ရထား |ကြည့်မြင်တိုင် - သာရဝေါ |{{No}} |- |အမှတ်(၇၀) အစုန် |စာပို့ရထား |သာရဝေါ - ကြည့်မြင်တိုင် |{{No}} |- |အမှတ်(၇၁) အဆန် |အမြန်ရထား |ရန်ကုန် - ပြည် |{{Yes}} |လေအိတ်(အဲကွန်း) ရထား |- |အမှတ်(၇၂) အစုန် |အမြန်ရထား |ပြည် - ရန်ကုန် |{{Yes}} |လေအိတ်(အဲကွန်း) ရထား |- |အမှတ်(၈၁) အဆန် |အမြန်ရထား |ရန်ကုန် - မော်လမြိုင် |{{No}} |လေအိတ်(အဲကွန်း) ရထား |- |အမှတ်(၈၂) အစုန် |အမြန်ရထား |မော်လမြိုင် - ရန်ကုန် |{{No}} |လေအိတ်(အဲကွန်း) ရထား |- |အမှတ်(၈၅) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ပဲခူး - မော်လမြိုင် |{{No}} |- |အမှတ်(၈၆) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |မော်လမြိုင် - ပဲခူး |{{No}} |- |အမှတ်(၈၉) အဆန် |အမြန်ရထား |ရန်ကုန် - မော်လမြိုင် |{{Yes}} |လေအိတ်(အဲကွန်း) ရထား |- |အမှတ်(၉၀) အစုန် |အမြန်ရထား |မော်လမြိုင် - ရန်ကုန် |{{Yes}} |လေအိတ်(အဲကွန်း) ရထား |- |အမှတ်(၁၀၁) အဆန် |စာပို့ရထား |နေပြည်တော် - ချောက် |{{No}} |- |အမှတ်(၁၀၂) အစုန် |စာပို့ရထား |ချောက် - နေပြည်တော် |{{No}} |- |အမှတ်(၁၀၃) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ပျဉ်းမနား - တောင်တွင်းကြီး |{{Yes}} |- |အမှတ်(၁၀၄) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |တောင်တွင်းကြီး - ပျဉ်းမနား |{{Yes}} |- |အမှတ်(၁၀၅) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |တောင်တွင်းကြီး - ကျောက်ပန်းတောင်း |{{No}} |- |အမှတ်(၁၀၆) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ကျောက်ပန်းတောင်း - တောင်တွင်းကြီး |{{No}} |- |အမှတ်(၁၀၇) အဆန် |အမြန်ရထား |နေပြည်တော် - ပခုက္ကူ |{{No}} |- |အမှတ်(၁၀၈) အစုန် |အမြန်ရထား |ပခုက္ကူ - နေပြည်တော် |{{No}} |- |အမှတ်(၁၀၉) အဆန် |အမြန်ရထား |နေပြည်တော် - ပြည် |{{No}} |- |အမှတ်(၁၁၀) အစုန် |အမြန်ရထား |ပြည် - နေပြည်တော် |{{No}} |- |အမှတ်(၁၁၁) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |သာစည် - မြင်းခြံ |{{No}} |- |အမှတ်(၁၁၂) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |မြင်းခြံ - သာစည် |{{No}} |- |အမှတ်(၁၁၅) အဆန် |စာပို့ရထား |မြင်းခြံ - မြို့သာ |{{No}} |- |အမှတ်(၁၁၆) အစုန် |စာပို့ရထား |မြို့သာ - မြင်းခြံ |{{No}} |- |အမှတ်(၁၁၉) အဆန် |အမြန်ရထား |မန္တလေး - ပုဂံ |{{No}} |- |အမှတ်(၁၂၀) အစုန် |အမြန်ရထား |ပုဂံ - မန္တလေး |{{No}} |- |အမှတ်(၁၂၁) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |မုံရွာ - ချောင်းဦး - ပခုက္ကူ |{{No}} |- |အမှတ်(၁၂၂) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ပခုက္ကူ - ချောင်းဦး - မုံရွာ |{{No}} |- |အမှတ်(၁၂၃) အဆန် |စာပို့ရထား |မန္တလေး - မုံရွာ |{{No}} |- |အမှတ်(၁၂၄) အစုန် |စာပို့ရထား |မုံရွာ - မန္တလေး | |- |အမှတ်(၁၂၅) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |မုံရွာ - ချောင်းဦး - ပခုက္ကူ | |- |အမှတ်(၁၂၆) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ပခုက္ကူ - ချောင်းဦး - မုံရွာ | |- |အမှတ်(၁၂၉) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ပခုက္ကူ - ကျော | |- |အမှတ်(၁၃၀) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ကျော - ပခုက္ကူ | |- |အမှတ်(၁၃၁) အဆန် |စာပို့ရထား |မန္တလေး - လာရှိူး |{{Yes}} |၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် ပြင်ဦးလွင် - ဂုတ်ထိပ်လမ်းပိုင်းသာ ပြေးဆွဲနိုင် |- |အမှတ်(၁၃၂) အစုန် |စာပို့ရထား |လာရှိုး - မန္တလေး |{{Yes}} |၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် ပြင်ဦးလွင် - ဂုတ်ထိပ်လမ်းပိုင်းသာ ပြေးဆွဲနိုင် |- |အမှတ်(၁၃၅) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |မန္တလေး - ပခုက္ကူ |{{No}} |- |အမှတ်(၁၃၆) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ပခုက္ကူ - မန္တလေး |{{No}} |- |အမှတ်(၁၃၉) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ဂန့်ဂေါ - ဟံသာဝတီ(ချင်း) |{{No}} |- |အမှတ်(၁၄၀) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ဟံသာဝတီ(ချင်း) - ဂန့်ဂေါ |{{No}} |- |အမှတ်(၁၄၁) အဆန် |စာပို့ရထား |သာစည် - ရပ်စောက် |{{Yes}} |လမ်းပိုင်းပြုပြင်နေခြင်းကြောင့် သာစည် - ရွှေညောင်အထိသာ ပြေးဆွဲနိုင် |- |အမှတ်(၁၄၂) အစုန် |စာပို့ရထား |ရပ်စောက် - သာစည် |{{Yes}} |လမ်းပိုင်းပြုပြင်နေခြင်းကြောင့် ရွှေညောင် - သာစည်အထိသာ ပြေးဆွဲနိုင် |- |အမှတ်(၁၄၇) အဆန် |စာပို့ရထား |သာစည် - လွိုင်ကော် |{{No}} |- |အမှတ်(၁၄၈) အစုန် |စာပို့ရထား |လွိုင်ကော် - သာစည် |{{No}} |- |အမှတ်(၁၅၃) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |တောင်ကြီး - ဆိုက်ခေါင်း |{{Yes}} |- |အမှတ်(၁၅၄) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ဆိုက်ခေါင်း - တောင်ကြီး |{{Yes}} |- |အမှတ်(၁၇၁) အဆန် |အမြန်ရထား |မော်လမြိုင် - ရေး |{{No}} |- |အမှတ်(၁၇၂) အစုန် |အမြန်ရထား |ရေး - မော်လမြိုင် |{{No}} |- |အမှတ်(၁၇၅) အဆန် |အမြန်ရထား |ရန်ကုန် - ထားဝယ် |{{No}} |- |အမှတ်(၁၇၆) အစုန် |အမြန်ရထား |ထားဝယ် - ရန်ကုန် |{{No}} |- |အမှတ်(၁၈၁) အဆန် |အမြန်ရထား |ပုသိမ် - ကြံခင်း |{{Yes}} |- |အမှတ်(၁၈၂) အစုန် |အမြန်ရထား |ကြံခင်း - ပုသိမ် |{{Yes}} |- |အမှတ်(၁၈၇) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ပုသိမ် - ဟင်္ဿတ |{{No}} |- |အမှတ်(၁၈၈) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ဟင်္ဿတ - ပုသိမ် |{{No}} |- |အမှတ်(၁၈၉) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ဟင်္ဿတ - ကြံခင်း |{{No}} |- |အမှတ်(၁၉၀) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ကြံခင်း - ဟင်္ဿတ |{{No}} |- |အမှတ်(၁၉၁) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |တောင်တွင်းကြီး - မကွေး |{{No}} |- |အမှတ်(၁၉၂) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |မကွေး - တောင်တွင်းကြီး |{{No}} |- |အမှတ်(၁၉၃) အဆန် |စာပို့ရထား |တောင်တွင်းကြီး - မင်းလှ |{{No}} |- |အမှတ်(၁၉၄) အစုန် |စာပို့ရထား |မင်းလှ - တောင်တွင်းကြီး |{{No}} |- |အမှတ်(၁၉၅) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |လက်ပံတန်း - သာရဝေါ |{{Yes}} |- |အမှတ်(၁၉၆) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |သာရဝေါ- လက်ပံတန်း |{{Yes}} |- |မိုးညှင်း(၁)/(၂) |စာပို့ရထား |မိုးညှင်း - မြစ်ကြီးနား - မိုးညှင်း |{{No}} |- |မုံရွာ (၁)/(၂) |စာပို့ရထား |အလုံ - ဗောဓိတထောင် - အလုံ |{{No}} |- |ပြည်တော်သာ (၁)/(၂)/(၃)/(၄) |စာပို့ရထား |ပြည်တော်သာ - ရေချမ်းပြင် - ပြည်တော်သာ |{{Yes}} |- |မိုးကောင်း (၁)/(၂) |စာပို့ရထား |မိုးကောင်း - မြစ်ကြီးနား - မိုးကောင်း |{{No}} |- |နတ်မော်(၁)/(၂) |စာပို့ရထား |ဟင်္ဿတ - နည်းပညာတက္ကသိုလ် - ဟင်္ဿတ |{{No}} |- |ပုသိမ်(၁)/(၂) |စာပို့ရထား |ပုသိမ် - တကုန်းကြီး - ပုသိမ် |{{No}} |- |ကောလင်း(၁)/(၂) |စာပို့ရထား |နမ်းခမ်း - ကောလင်း - နမ်းခမ်း |{{No}} |- |အိမ်မဲ(၁)/(၂) |စာပို့ရထား |အိမ်မဲ - ပုသိမ်(ဘဲဂရက်) - အိမ်မဲ |{{No}} |- |မင်းဘူး(၁)/(၂) |စာပို့ရထား |သရက် - မင်းဘူး - သရက် |{{No}} |- |ဆိပ်ဖြူ(၁)/(၂) |စာပို့ရထား |ဆိပ်ဖြူ - ပခုက္ကူ - ဆိပ်ဖြူ |{{No}} |- |ကွမ်းတောင်(၁)/(၂)/(၃)/(၄) |စာပို့ရထား |ကွမ်းတောင် - ကျောက်တော် - ကွမ်းတောင် |{{No}} |- |ပျော်ဘွယ်(၁)/(၂)/(၃)/(၄) |စာပို့ရထား |နတ်မောက်ဘူတာသစ် - ပျော်ဘွယ် - နတ်မောက်ဘူတာသစ် |{{No}} |- |မကွေး(၁)/(၂) |စာပို့ရထား |မကွေး - ကန်ပြား - မကွေး |{{No}} |- |မန္တလေး မြို့ပတ်ရထားများ | |မန္တလေး - သူရဲဈေး - မန္တလေး |{{Yes}} |- |ရန်ကုန် မြို့ပတ်ရထားများ | |ရန်ကုန် - အင်းစိန် - မင်္ဂလာဒုံ - ရန်ကုန် |{{Yes}} |လက်ဝဲရစ် / လက်ယာရစ် |} [[Image:Myanmar-Yangon-Main train station.jpg|thumb|ရန်ကုန်မီးရထား ဗဟိုဌာန]] [[Image:Mandalay Central Station.JPG|thumb|မန္တလေး မီးရထား ဗဟိုဌာန]] == ဖွဲ့စည်းပုံ == မြန်မာ့မီးရထား၏ လက်အောက်ရှိ ဌာနခွဲများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ *[[စီမံကိန်းနှင့်အုပ်ချုပ်ရေးဌာန (မြန်မာ့မီးရထား)|စီမံကိန်းနှင့်အုပ်ချုပ်ရေးဌာန]] *[[စစ်ဆေးရေးဌာန (မြန်မာ့မီးရထား)|စစ်ဆေးရေးဌာန]] *[[သွားလာပို့ဆောင်ရေးဌာန (မြန်မာ့မီးရထား)|သွားလာပို့ဆောင်ရေးဌာန]] *[[စက်မှုနှင့်လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာဌာန (မြန်မာ့မီးရထား)|စက်မှုနှင့်လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာဌာန]] **[[စက်ခေါင်းစက်ရုံ (အင်းစိန်)]] **[[ဒီဇယ်စက်ခေါင်းစက်ရုံ (ရွာထောင်)]] **[[လူစီးတွဲနှင့်ကုန်တွဲစက်ရုံ (မြစ်ငယ်)]] **[[RBE (Rail Bus Engine) အကြီးတန်းပြင်စက်ရုံ(ရန်ကုန်)]] **စက်ခေါင်းစက်ရုံ(ပုဇွန်တောင်)(ခရီးတိုကားရထားစက်ရုံ) **စက်ခေါင်းသစ်တပ်ဆင်ထုတ်လုပ်ရေးစက်ရုံ(နေပြည်တော်) **လူစီးတွဲသစ်တည်ဆောက်ရေးစက်ရုံ(မြစ်ငယ်) *[[မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာဌာန]] **အင်ဂျင်နီယာချုပ်(CE)အထွေထွေမန်နေဂျာ ***ဒုတိယအထွေထွမန်နေဂျာ (၅ )‌ယောက် *စီးပွားရေးဌာန *ဘဏ္ဍာရေးဌာန *ထောက်ပံ့ဌာန *ဆေးဌာန *အထက်မြန်မာပြည်အုပ်ချုပ်ရေးဌာန *အောက်မြန်မာပြည်အုပ်ချုပ်ရေးဌာန ==ကိုးကား== {{reflist}} {{မြန်မာ့မီးရထား}} {{ပို့​ဆောင်​ရေးနှင့် ဆက်သွယ်​ရေး ဝန်ကြီးဌာန}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရထားပို့ဆောင်ရေး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ]] h0wncicu69fcjee0o2h4u69hwbettfe 0 7842 1031495 957216 2026-05-14T14:20:19Z ~2026-29044-60 142600 add thahton town to 202 and 502 artillery battalion 1031495 wikitext text/x-wiki {{Unreferenced}} {{Infobox military unit | unit_name = အမှတ်(၆၀၆)အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် | native_name = မစခ(၆၀၆) | image = Myanmar Artillery Corps.svg | image_size = 216px | caption = အမြောက်တပ်ဖွဲ့တံဆိပ် | dates = | country = {{Flag|Myanmar}} | branch = {{Army|Myanmar}} | type = [[အမြောက်တပ်ဖွဲ့]] | role = အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှု | specialization = | size = အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် | command_structure = အမြောက်တပ်ဖွဲ့ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး | garrison = [[သထုံမြို့နယ်]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]] | garrison_label = ဌာနချုပ်အခြေစိုက် | nickname = | patron = | motto = | colors = | colors_label = | march = | mascot = | equipment = | equipment_label = | battles = | anniversaries = | decorations = | battle_honours = | identification_symbol = | identification_symbol_label = | current_commander = | current_commander_label = | ceremonial_chief = ဗိုလ်ချုပ် သက်အောင် | ceremonial_chief_label = [[အမြောက်တပ်ဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူး]] | notable_commanders = | colonel_of_the_regiment = ဗိုလ်မှူးချုပ် | colonel_of_the_regiment_label = အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲရေးမှူး | command_sergeant_major = | command_sergeant_major_label = }} '''အမှတ်(၆၀၆)အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်'''သည် [[မွန်ပြည်နယ်]]၊ [[သထုံမြို့နယ်]] အနီးတွင်တည်ရှိပြီး ယခင်က[[အမှတ်(၄၄)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်]] နေရာဟောင်းဖြစ်သည်။ လက်ရှိအမြောက်စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲရေးမှူးမှာ ဗိုလ်မှူးချုပ်ကိုဦး ဖြစ်သည်။ == အမြောက် တပ်ရင်းများ == '''အမှတ်(၆၀၆)အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်''' ၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် အောက်ပါအတိုင်းဖွဲ့စည်းထားသည် - # အမှတ် (၂၀၂) အမြောက်တပ်ရင်း - [[သထုံမြို့]] # အမှတ် (၃၁၀) အမြောက်တပ်ရင်း - [[သိမ်ဇရပ်ရွာ၊ ကျိုက်ထိုမြို့နယ်|သိမ်ဇရပ်မြို့]] # [[အမှတ်(၃၁၁)အမြောက်တပ်ရင်း|အမှတ် (၃၁၁) အမြောက်တပ်ရင်း]] - [[ဘားအံမြို့]] # [[အမှတ်(၃၁၂)အမြောက်တပ်ရင်း|အမှတ် (၃၁၂) အမြောက်တပ်ရင်း]] - [[ကော့ကရိတ်မြို့]] # [[အမှတ်(၃၁၃)အမြောက်တပ်ရင်း|အမှတ် (၃၁၃) အမြောက်တပ်ရင်း]] - [[မုဒုံမြို့နယ်]]၊ [[ကျောက်တလုံးရွာ၊ မုဒုံမြို့နယ်|ကျောက်တလုံးကျေးရွာ]] # [[အမှတ်(၃၁၄)အမြောက်တပ်ရင်း|အမှတ် (၃၁၄) အမြောက်တပ်ရင်း]] - [[ဘီးလင်းမြို့နယ်]]၊ [[ရွှေရောင်ပြရွာ၊ ဘီးလင်းမြို့နယ်|ရွှေရောင်ပြရွာ]] # [[အမှတ်(၃၁၅)အမြောက်တပ်ရင်း|အမှတ် (၃၁၅) အမြောက်တပ်ရင်း]] - [[သံဖြူဇရပ်မြို့]] # [[အမှတ်(၃၁၆)အမြောက်တပ်ရင်း|အမှတ် (၃၁၆) အမြောက်တပ်ရင်း]] - [[မော့ကနင်ရွာ၊ ရေးမြို့နယ်|ရေးမြို့နယ်]]၊ [[ကလော့ရွာ၊ ရေးမြို့နယ်|ကလော့ရွာ]] # [[အမှတ်(၃၁၇)အမြောက်တပ်ရင်း|အမှတ် (၃၁၇) အမြောက်တပ်ရင်း]] - [[မော့ကနင်ရွာ၊ ရေးမြို့နယ်|ရေးမြို့နယ်]]၊ [[မော့ကနင်ရွာ၊ ရေးမြို့နယ်|မော့ကနင်ရွာ]] # [[အမှတ်(၃၁၈)အမြောက်တပ်ရင်း|အမှတ် (၃၁၈) အမြောက်တပ်ရင်း]] - [[မုဒုံမြို့နယ်]]၊ [[အဘစ်ရွာ၊ မုဒုံမြို့နယ်|အဘစ်ရွာ]] # အမှတ် (၄၀၂) အမြောက်တပ်ရင်း - [[သထုံမြို့]] # အမှတ် (၅၀၂) အမြောက်တပ်ရင်း - [[သထုံမြို့]] {{တပ်မတော် (ကြည်း)}} [[ကဏ္ဍ:အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်များ]] {{တပ်မတော် (ကြည်း)-stub}} 2dytrqrlaofyjo9n6z28fl4hz8targo 0 7847 1031504 957219 2026-05-14T14:47:46Z Lando278 119167 Add names to artillery battalions 1031504 wikitext text/x-wiki {{Unreferenced}} {{Infobox military unit | unit_name = အမှတ်(၉၀၁)အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် | native_name = မစခ(၉၀၁) | image = Myanmar Artillery Corps.svg | image_size = 216px | caption = အမြောက်တပ်ဖွဲ့တံဆိပ် | dates = | country = {{Flag|Myanmar}} | branch = {{Army|Myanmar}} | type = [[အမြောက်တပ်ဖွဲ့]] | role = အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှု | specialization = | size = အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် | command_structure = အမြောက်တပ်ဖွဲ့ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး | garrison = [[ဘောနတ်ကြီးရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|ဘောနတ်ကြီးကျေးရွာ]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] | garrison_label = ဌာနချုပ်အခြေစိုက် | nickname = | patron = | motto = | colors = | colors_label = | march = | mascot = | equipment = | equipment_label = | battles = | anniversaries = | decorations = | battle_honours = | identification_symbol = | identification_symbol_label = | current_commander = | current_commander_label = | ceremonial_chief = ဗိုလ်ချုပ် သက်အောင် | ceremonial_chief_label = [[အမြောက်တပ်ဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူး]] | notable_commanders = | colonel_of_the_regiment = ဗိုလ်မှူးကြီး မျိုးရွှေ | colonel_of_the_regiment_label = အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲရေးမှူး | command_sergeant_major = | command_sergeant_major_label = }} '''အမှတ်(၉၀၁)အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်'''သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဘောနတ်ကြီးရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|ဘောနတ်ကြီးကျေးရွာ]]အနီး ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်းမကြီး မိုင်တိုင် (၄၁)အနီးတွင်တည်ရှိသည်။ လက်ရှိအမြောက်စခန်းကွပ်ကဲရေးမှူးမှာ ဗိုလ်မှူးကြီး မျိုးရွှေဖြစ်ပြီး အလုပ်သင်ဗိုလ်လောင်းသင်တန်းအမှတ်စဉ်(၁၇)မှဖြစ်သည်။ ခေတ္တဌာနချုပ်မှူးသာထားသော အရန်တပ်မဌာနချုပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ == အမြောက် တပ်ရင်းများ == '''အမှတ်(၉၀၁)အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်''' ၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် အောက်ပါအတိုင်းဖွဲ့စည်းထားသည် - # အမှတ် (၂၀၄) အမြောက်တပ်ရင်း - [[တောင်ငူမြို့]] # အမှတ် (၂၀၅) အမြောက်တပ်ရင်း - [[တောင်ငူမြို့|ဘောနတ်ကြီးကျေးရွာ]] # အမှတ် (၃၃၀) အမြောက်တပ်ရင်း - [[တောင်ငူမြို့]] # အမှတ် (၃၃၇) အမြောက်တပ်ရင်း - ‌ဖောင်ကြီးကျေးရွာ # အမှတ် (၄၀၂) အမြောက်တပ်ရင်း - သထုံ # အမှတ် (၄၀၅) အမြောက်တပ်ရင်း - [[ဘောနတ်ကြီးရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|ဘောနတ်ကြီးကျေးရွာ]] # အမှတ် (၅၀၂) အမြောက်တပ်ရင်း - သထုံ # အမှတ် (၅၀၃) အမြောက်တပ်ရင်း - ပျဉ်းမပင် # အမှတ် (၅၀၄) အမြောက်တပ်ရင်း - [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ လေးထောင့်ကန် # အမှတ် (၆၀၂) အမြောက်တပ်ရင်း - ကျိုက်ထို {{တပ်မတော် (ကြည်း)}} [[ကဏ္ဍ:အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်များ]] {{တပ်မတော် (ကြည်း)-stub}} l12cfcjuo6ikxx0bfr7b1f8x1k6edwp 0 7851 1031506 957218 2026-05-14T14:51:49Z Lando278 119167 Add names to artillery battalions 1031506 wikitext text/x-wiki {{Unreferenced}} {{Infobox military unit | unit_name = အမှတ်(၉၀၄)အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် | native_name = မစခ(၉၀၄) | image = Myanmar Artillery Corps.svg | image_size = 216px | caption = အမြောက်တပ်ဖွဲ့တံဆိပ် | dates = | country = {{Flag|Myanmar}} | branch = {{Army|Myanmar}} | type = [[အမြောက်တပ်ဖွဲ့]] | role = အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှု | specialization = | size = အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် | command_structure = အမြောက်တပ်ဖွဲ့ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး | garrison = [[မိုးညှင်းမြို့]]၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]] | garrison_label = ဌာနချုပ်အခြေစိုက် | nickname = | patron = | motto = | colors = | colors_label = | march = | mascot = | equipment = | equipment_label = | battles = | anniversaries = | decorations = | battle_honours = | identification_symbol = | identification_symbol_label = | current_commander = | current_commander_label = | ceremonial_chief = ဗိုလ်ချုပ် သက်အောင် | ceremonial_chief_label = [[အမြောက်တပ်ဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူး]] | notable_commanders = | colonel_of_the_regiment = ဗိုလ်မှူးချုပ် | colonel_of_the_regiment_label = အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲရေးမှူး | command_sergeant_major = | command_sergeant_major_label = }} '''အမှတ်(၉၀၄)အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်'''သည် [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[မိုးညှင်းမြို့]]တွင် အခြေစိုက်ပြီး လက်အောက်ခံ အမြောက်တပ်ရင်း (၁၂)ရင်း ရှိသည်။ လက်အောက်ခံ အမြောက်တပ်ရင်းများကို [[မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] နှင့် [[အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] နယ်မြေများအတွင်း ဖြန့်ခွဲထားရှိသည်။ == အမြောက် တပ်ရင်းများ == '''အမှတ်(၉၀၄)အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်''' ၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် အောက်ပါအတိုင်းဖွဲ့စည်းထားသည် - # အမှတ် (၂၀၈) အမြောက်တပ်ရင်း - [[မိုးညှင်းမြို့နယ်|မိုးညှင်းမြို့]] # အမှတ် (၃၆၄) အမြောက်တပ်ရင်း - မြစ်ကြီးနား # အမှတ် (၃၆၆) အမြောက်တပ်ရင်း - [[ဗန်းမော်မြို့]] # အမှတ် (၃၆၇) အမြောက်တပ်ရင်း - [[မိုးညှင်းမြို့နယ်]] # အမှတ် (၃၇၀) အမြောက်တပ်ရင်း - [[မိုးမောက်မြို့နယ်]] # [[အမှတ်(၃၇၂)အမြောက်တပ်ရင်း|အမှတ် (၃၇၂) အမြောက်တပ်ရင်း]] - [[မိုးကောင်းမြို့]] # အမှတ် (၃၈၆) အမြောက်တပ်ရင်း - [[နန်းမားကြီးရွာ၊ မိုးညှင်းမြို့နယ်|နမ္မားမြို့]] # အမှတ် (၄၀၈) အမြောက်တပ်ရင်း - [[မိုးညှင်းမြို့နယ်|မိုးညှင်းမြို့]] {{တပ်မတော် (ကြည်း)}} [[ကဏ္ဍ:အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်များ]] {{တပ်မတော် (ကြည်း)-stub}} 6j4n203sl1ru2fpji8cw1sv52271i0t 0 12506 1031554 1027712 2026-05-15T05:54:11Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1031554 wikitext text/x-wiki '''ဓနုတိုင်းရင်းသားများ'''သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] အနောက်ဘက်ကုန်းမြင့်ဒေသ (မြေလတ်ဒေသ) တွင် အဓိက နေထိုင်ကြသော လူမျိုးများ ဖြစ်သည်။ ဓနုလူမျိုးတို့သည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ]] မိသားစုမှ [[ဗမာနွယ်ဘာသာစကားများ|ဗမာနွယ်]] အုပ်စုတွင် ပါဝင်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် မြန်မာပြည်မကြီးအကြားရှိ တောင်တန်းဒေသများတွင် နှစ်ပေါင်းများစွာ အခြေချနေထိုင်လာခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။ {{Infobox ethnic group | group = ဓနုလူမျိုး (Danu People) | native_name = | flag = | flag_caption = | image = Danu dance troup, Pindaya.jpg | image_caption = ဓနုအမျိုးသမီး ကချေသည်များ (၁၉၀၆ ခုနှစ်ခန့်၊ ပင်းတယမြို့) | population = ၂၅၅,၄၇၇ ဦး (ခန့်မှန်း) | regions = [[ရှမ်းပြည်နယ်]] (မြေလတ်ဒေသ) | region1 = {{flag|Myanmar}} | pop1 = ၂၅၅,၄၇၇ | ref1 = (၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ) | languages = [[ဓနုဘာသာစကား|ဓနု]]၊ [[ဗမာဘာသာစကား|ဗမာ]] | religions = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | related_groups = [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]]၊ [[ထားဝယ်လူမျိုး|ထားဝယ်]]၊ [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ [[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]] | footnotes = }} ဓနုလူမျိုးများသည် အထူးသဖြင့် ရှမ်းမြေလတ်ဒေသများဖြစ်သော [[ပင်းတယမြို့နယ်]]၊ [[ရွာငံမြို့နယ်]] (ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ)၊ [[ကလောမြို့နယ်]]၊ [[နောင်ချိုမြို့နယ်]] ၊ [[ရပ်စောက်မြို့နယ်]]များနှင့် ဆက်စပ်ဒေသများဖြစ်သော [[ပင်လောင်းမြို့နယ်]] (လုံးပိုးဒေသ)၊ [[သာစည်မြို့နယ်]] (ဆင်တောင်၊ မြင်းဒိုက်ဒေသ)၊ [[တောင်ကြီးမြို့နယ်]] (ကျောက်နီ၊ တောင်လေးလုံး)၊ [[ညောင်ရွှေမြို့နယ်]] (အင်းတိမ်ဒေသ) နှင့် [[ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်]] အတွင်းရှိ ကျေးရွာများ။ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]] (မိုင်းလုံဒေသ)၊ [[မိုးကုတ်မြို့နယ်]] (ကြပ်ပြင်ဒေသ) အပြင် [[ရန်ကုန်မြို့]]နှင့် [[မန္တလေးမြို့]] အစရှိသော မြို့ကြီးများတွင်လည်း အခြေချနေထိုင်လျက်ရှိသည်။ == နေထိုင်ပျံ့နှံ့ရာဒေသများ == ဓနုလူမျိုးများသည်[[မန္တလေးခရိုင်]]၊ [[ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်]]တွင်လည်းကောင်း၊ ကျောက်နီတွင်းဒေသတွင်လည်းကောင်း၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] ပင်းတယ၊ [[ရွာငံမြို့နယ်|ရွာငံဒေသ]]၊ ကလော၊အောင်ပန်း၊နောင်ချို၊ရပ်စောက်ဒေသ မိုင်းလံ၊ လောက်ဆောက်အနောက်ပိုင်းတို့၌လည်းကောင်း အများဆုံးတွေ့ရသည်။ မြေလတ်ဒေသ၌လည်း ဓနုလူမျိုးများ အနှံ့အပြားနေထိုင်ကြသည်။ အထူးသဖြင့် ပင်းတယ၊ ပွေးလှ၊ ရငံ(ရွာငံ)၊ မောတို့တွင် အများဆုံး ဖြစ်သည်။ လူဦးရေမှာ ၄သိန်း(၄၀၀၀၀၀ )ကျော်ဖြစ်၏။ ဓနုလူမျိုးအများဆုံး နေထိုင်ရာဒေသများသည် ရှေးအခါက ရှမ်းနှင့်မြန်မာတို့ တွေ့ဆုံ၍ ကုန်ရောင်းကုန်ဝယ်ပြုကြရာ နေရာများဖြစ်၏။ ထိုကြောင့် ဓနုတို့သည် ရှမ်းနှင့်မြန်မာ နှစ်ဦးတို့မှ နွယ်၍ ဆင်းသက်လာသောသူများ ဖြစ်သည်ဟု ယူဆရ၏။ ဗမာစကားပြော တိုင်းရင်းသားအုပ်စုထဲတွင် ရခိုင်၊ ယော၊ အင်းသား၊ ထားဝယ်သားတို့အတူ အုပ်စုတစ်ခုအဖြစ် ထည့်သွင်းထားသည်။ ယခုအခါ ရွာငံ၊ ပင်းတယနှင့် ပွေးလှမြို့နယ်တို့ကိုပူးပေါင်း၍ [[ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ဒေသ]] တည်ထောင်ထားပေးပြီး ဖြစ်သည်။ == သမိုင်း == ဘာသာစကား ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ရှုထောင့်မှ ကြည့်လျှင် ဓနုဘာသာစကားသည် တိဗက်-ဗမာ အုပ်စုဝင် ဖြစ်သည်။<ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> တိတိကျကျခွဲခြားလျှင် လိုလို-ဗမာအုပ်စု အတွင်းရှိ ဗမာနွယ် ဘာသာစကားစုထဲတွင် ပါဝင်ပြီး၊ ဗမာစကား၏ ဒေသန္တရ လေယူလေသိမ်း ကွဲပြားမှုတစ်ခုအဖြစ်လည်း ပညာရှင်များက ယူဆကြသည်။<ref>Bradley, David. (1997). ''Tibeto-Burman languages and classification''. Pacific Linguistics.</ref> "ဓနု" ဟူသော အမည်သည် ပါဠိဘာသာစကား "धनु"(လေး) မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု အယူအဆရှိပြီး၊ ရှေးမြန်မာမင်းများ လက်ထက်က ရှမ်းပြည်နယ်သို့ နယ်မြေစိုးမိုးရေးအတွက် ရောက်ရှိလာသော လေးသည်တော် တပ်သားများ၏ အနွယ်အတော်များ ဖြစ်သည် ဟုယူဆကြသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၅)၊ စာမျက်နှာ (၃၃၈)။</ref><ref>Scott, J. G., & Hardiman, J. P. (1900). ''Gazetteer of Upper Burma and the Shan States''. Government Printing.</ref> ဓနုလူမျိုးများသည် ရှေးယခင်ကတည်းက စိုက်ပျိုးရေး လုပ်ငန်းကို စနစ်တကျ လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြပြီး အထူးသဖြင့် ကုန်းမြင့်စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ဥယျာဉ်ခြံမြေ လုပ်ငန်းများတွင် ထင်ရှားသည်။<ref>Enriquez, C. M. (1923). ''The Races of Burma''. Oxford University Press.</ref> ယနေ့ခေတ်တွင် [[ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] အတွင်းရှိ ပင်းတယနှင့် ရွာငံမြို့နယ်များတွင် အခြေပြနေထိုင်လျက်ရှိသည်။ == ယဉ်ကျေးမှု == ဓနုလူမျိုးသည် ဓနုစာပေတီထွင်ရေးထား သော်လည်း ယနေ့ထိ ကျယ်ပြန့်စွာ မလုပ်ဆောင်နိုင်သေးပေ။ ဓနုလူမျိုးများကို ယင်းတို့ပြောဆိုသော စကားအလိုက်၊ ရှမ်းစကားကို ပြောသူများအား ရှမ်းဓနုဟူ၍လည်းကောင်း၊ မြန်မာစကားကို ပြောသူ များအား မြန်မာဓနုဟူ၍လည်းကောင်း ခွဲခြားခေါ်ဝေါ်၏။ ယင်းတို့ပြောသော မြန်မာစကားမှာမူ အသံဝဲ၏။ အဝတ်အစား ဝတ်ရာတွင်လည်း ရှမ်းတို့နှင့် နီးစပ်သူများက ရှမ်းအဝတ်အစားကို ဝတ်ဆင်၍၊ မြန်မာတို့နှင့် နီးစပ်သူများမှာ မြန်မာကဲ့သို့ပင် ဝတ်ဆင်သည်။ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု၊ အတီးအမှုတ်ဂီတ၊ ပွဲလမ်းသဘင်တို့ဖက်တွင် ရှမ်းဖက်နွယ်သည်။ များသောအားဖြင့် ရှမ်းတို့ကဲ့သို့ ခေါင်းတွင် အဝတ်ပတ်လေ့ရှိ၏။ ဗုဒ္ဓအယူဘာသာကိုရာနှုန်းပြည့် ကိုးကွယ်ကြသည်။ ဓနုလူမျိုးတို့၏ ဇာစ်မြစ်မှာ ဝိဝါဒ ကွဲပြားလျက်ရှိ၏။ မစ္စတာ အက်(ဖ)၊ အိပ်ချ၊ ဂျိုင်းဆိုသူက ဓနုတို့သည် ဟံသာဝတီတောင်ဘက်မှ လာရောက်နေထိုင်ကြသော မြန်မာအုပ်စု တစ်စုမှ ပေါက်ဖွားလာကြသူများဟု ယူဆ၏။ မစ္စတာ စီ၊ အီး၊ ဗရောင်းကမူ ဓနုတို့သည် ကရင်တောင်သူလူမျိုးများမှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ယူဆလေသည်။ အချို့နေရာများ၌ ရှမ်းမျိုး ၃ဝ တွင် ဓနုလူမျိုးသည်လည်း အပါအဝင်ဖြစ်၏ဟု ဆိုကြ၏။ သို့သော် ဓနုလူများစုသည် ရှမ်းစကားကို မပြောကြသဖြင့် ယင်းယူဆချက်မှာ မမှန်နိုင်ဟု မစ္စတာ ဂျေ၊ ဂျီ စကော့ဆို၏။ လူမျိုးအမည် ဓနုဟူ‌‌သည့်အသုံးအနှုန်းသည် ပုဂံခေတ်ပါဠိဝေါဟာရပင်ဖြစ်သည်။အဓိပ္ပာယ်မှာ '‌‌ လေး'ဖြစ်သည်။လေးနှင့်မြားကိုသွားလေရာကိုင်ဆောင်တတ်သဖြင့်ဓနုလူမျိုးဟုသမုတ်ပေးခဲ့ကြောင်းသိရသည်။တနည်းအားဖြင့်ဝါးကိုင်းလောက်လေး၊ဝါးကိုင်းလေးမြားကိုကျွမ်းကျင်စွာကိုင်တွယ်အသုံးပြုတတ်သူလူမျိုးပင်ဖြစ်သည်။ဒနု၊ဓနု၊ထနု၊တနုဟူ၍အမျိုးမျိုးရေးသားလာခဲ့ရာမှယန့ဓနု(Danu)ဟု တပြေးညီရေးသားလာခဲ့သည်။ဓနု၏အဓိပ္ပာယ်အမှန်ဖွင့်ဆိုချက်မှာ(Dhanu)ဖြစ်သော်လည်း ‌ေတ်အဆက်ဆက်(Danu)ဟုသုံးစွဲခဲ့သဖြင့်အစဉ်အဆက်ကိုလိုက်ရခြင်းဖြစ်ပါလိမ့်မည်။<ref group="ဓနုကြေးမုံ">လူမျိုးအမည်</ref> * ဆက်စပ် လေ့လာရန် = [[ဓနုအမျိုးသားကောင်စီ]] [http://www.danu.co.nr] == ကိုးကား == <references/>၂.ဓနုကြေးမုံ၊(မင်းလွင်ဦး၊အောင်ပန်း){{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]] nb3czlpvk1knu6kfa6ot38rd2lidzkr 1031555 1031554 2026-05-15T05:56:49Z Chenzeyan29 141880 /* ယဉ်ကျေးမှု */ 1031555 wikitext text/x-wiki '''ဓနုတိုင်းရင်းသားများ'''သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] အနောက်ဘက်ကုန်းမြင့်ဒေသ (မြေလတ်ဒေသ) တွင် အဓိက နေထိုင်ကြသော လူမျိုးများ ဖြစ်သည်။ ဓနုလူမျိုးတို့သည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ]] မိသားစုမှ [[ဗမာနွယ်ဘာသာစကားများ|ဗမာနွယ်]] အုပ်စုတွင် ပါဝင်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် မြန်မာပြည်မကြီးအကြားရှိ တောင်တန်းဒေသများတွင် နှစ်ပေါင်းများစွာ အခြေချနေထိုင်လာခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။ {{Infobox ethnic group | group = ဓနုလူမျိုး (Danu People) | native_name = | flag = | flag_caption = | image = Danu dance troup, Pindaya.jpg | image_caption = ဓနုအမျိုးသမီး ကချေသည်များ (၁၉၀၆ ခုနှစ်ခန့်၊ ပင်းတယမြို့) | population = ၂၅၅,၄၇၇ ဦး (ခန့်မှန်း) | regions = [[ရှမ်းပြည်နယ်]] (မြေလတ်ဒေသ) | region1 = {{flag|Myanmar}} | pop1 = ၂၅၅,၄၇၇ | ref1 = (၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ) | languages = [[ဓနုဘာသာစကား|ဓနု]]၊ [[ဗမာဘာသာစကား|ဗမာ]] | religions = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | related_groups = [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]]၊ [[ထားဝယ်လူမျိုး|ထားဝယ်]]၊ [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ [[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]] | footnotes = }} ဓနုလူမျိုးများသည် အထူးသဖြင့် ရှမ်းမြေလတ်ဒေသများဖြစ်သော [[ပင်းတယမြို့နယ်]]၊ [[ရွာငံမြို့နယ်]] (ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ)၊ [[ကလောမြို့နယ်]]၊ [[နောင်ချိုမြို့နယ်]] ၊ [[ရပ်စောက်မြို့နယ်]]များနှင့် ဆက်စပ်ဒေသများဖြစ်သော [[ပင်လောင်းမြို့နယ်]] (လုံးပိုးဒေသ)၊ [[သာစည်မြို့နယ်]] (ဆင်တောင်၊ မြင်းဒိုက်ဒေသ)၊ [[တောင်ကြီးမြို့နယ်]] (ကျောက်နီ၊ တောင်လေးလုံး)၊ [[ညောင်ရွှေမြို့နယ်]] (အင်းတိမ်ဒေသ) နှင့် [[ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်]] အတွင်းရှိ ကျေးရွာများ။ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]] (မိုင်းလုံဒေသ)၊ [[မိုးကုတ်မြို့နယ်]] (ကြပ်ပြင်ဒေသ) အပြင် [[ရန်ကုန်မြို့]]နှင့် [[မန္တလေးမြို့]] အစရှိသော မြို့ကြီးများတွင်လည်း အခြေချနေထိုင်လျက်ရှိသည်။ == နေထိုင်ပျံ့နှံ့ရာဒေသများ == ဓနုလူမျိုးများသည်[[မန္တလေးခရိုင်]]၊ [[ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်]]တွင်လည်းကောင်း၊ ကျောက်နီတွင်းဒေသတွင်လည်းကောင်း၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] ပင်းတယ၊ [[ရွာငံမြို့နယ်|ရွာငံဒေသ]]၊ ကလော၊အောင်ပန်း၊နောင်ချို၊ရပ်စောက်ဒေသ မိုင်းလံ၊ လောက်ဆောက်အနောက်ပိုင်းတို့၌လည်းကောင်း အများဆုံးတွေ့ရသည်။ မြေလတ်ဒေသ၌လည်း ဓနုလူမျိုးများ အနှံ့အပြားနေထိုင်ကြသည်။ အထူးသဖြင့် ပင်းတယ၊ ပွေးလှ၊ ရငံ(ရွာငံ)၊ မောတို့တွင် အများဆုံး ဖြစ်သည်။ လူဦးရေမှာ ၄သိန်း(၄၀၀၀၀၀ )ကျော်ဖြစ်၏။ ဓနုလူမျိုးအများဆုံး နေထိုင်ရာဒေသများသည် ရှေးအခါက ရှမ်းနှင့်မြန်မာတို့ တွေ့ဆုံ၍ ကုန်ရောင်းကုန်ဝယ်ပြုကြရာ နေရာများဖြစ်၏။ ထိုကြောင့် ဓနုတို့သည် ရှမ်းနှင့်မြန်မာ နှစ်ဦးတို့မှ နွယ်၍ ဆင်းသက်လာသောသူများ ဖြစ်သည်ဟု ယူဆရ၏။ ဗမာစကားပြော တိုင်းရင်းသားအုပ်စုထဲတွင် ရခိုင်၊ ယော၊ အင်းသား၊ ထားဝယ်သားတို့အတူ အုပ်စုတစ်ခုအဖြစ် ထည့်သွင်းထားသည်။ ယခုအခါ ရွာငံ၊ ပင်းတယနှင့် ပွေးလှမြို့နယ်တို့ကိုပူးပေါင်း၍ [[ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ဒေသ]] တည်ထောင်ထားပေးပြီး ဖြစ်သည်။ == သမိုင်း == ဘာသာစကား ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ရှုထောင့်မှ ကြည့်လျှင် ဓနုဘာသာစကားသည် တိဗက်-ဗမာ အုပ်စုဝင် ဖြစ်သည်။<ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> တိတိကျကျခွဲခြားလျှင် လိုလို-ဗမာအုပ်စု အတွင်းရှိ ဗမာနွယ် ဘာသာစကားစုထဲတွင် ပါဝင်ပြီး၊ ဗမာစကား၏ ဒေသန္တရ လေယူလေသိမ်း ကွဲပြားမှုတစ်ခုအဖြစ်လည်း ပညာရှင်များက ယူဆကြသည်။<ref>Bradley, David. (1997). ''Tibeto-Burman languages and classification''. Pacific Linguistics.</ref> "ဓနု" ဟူသော အမည်သည် ပါဠိဘာသာစကား "धनु"(လေး) မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု အယူအဆရှိပြီး၊ ရှေးမြန်မာမင်းများ လက်ထက်က ရှမ်းပြည်နယ်သို့ နယ်မြေစိုးမိုးရေးအတွက် ရောက်ရှိလာသော လေးသည်တော် တပ်သားများ၏ အနွယ်အတော်များ ဖြစ်သည် ဟုယူဆကြသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၅)၊ စာမျက်နှာ (၃၃၈)။</ref><ref>Scott, J. G., & Hardiman, J. P. (1900). ''Gazetteer of Upper Burma and the Shan States''. Government Printing.</ref> ဓနုလူမျိုးများသည် ရှေးယခင်ကတည်းက စိုက်ပျိုးရေး လုပ်ငန်းကို စနစ်တကျ လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြပြီး အထူးသဖြင့် ကုန်းမြင့်စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ဥယျာဉ်ခြံမြေ လုပ်ငန်းများတွင် ထင်ရှားသည်။<ref>Enriquez, C. M. (1923). ''The Races of Burma''. Oxford University Press.</ref> ယနေ့ခေတ်တွင် [[ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] အတွင်းရှိ ပင်းတယနှင့် ရွာငံမြို့နယ်များတွင် အခြေပြနေထိုင်လျက်ရှိသည်။ == ယဉ်ကျေးမှု == ဓနုလူမျိုးတို့သည် များသောအားဖြင့် [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို ကိုးကွယ်ကြပြီး ဘာသာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ထုံးတမ်းစဉ်လာများမှာ ဗမာလူမျိုးများနှင့် များစွာ ဆင်တူသည်။ ဓနုရိုးရာ ဝတ်စုံနှင့် ကခုန်မှုများမှာ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြေလတ်ယဉ်ကျေးမှုကို ထင်ဟပ်စေသည်။ == ကိုးကားချက်များ == {{reflist}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူမျိုးစုများ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ လူမျိုးစုများ]] [[Category:ဗမာနွယ် လူမျိုးများ]] == ကိုးကား == <references/>၂.ဓနုကြေးမုံ၊(မင်းလွင်ဦး၊အောင်ပန်း){{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]] c9qgkuuen4f8zekphpifn0ixz8xegaa 1031556 1031555 2026-05-15T05:58:02Z Chenzeyan29 141880 1031556 wikitext text/x-wiki '''ဓနုတိုင်းရင်းသားများ'''သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] အနောက်ဘက်ကုန်းမြင့်ဒေသ (မြေလတ်ဒေသ) တွင် အဓိက နေထိုင်ကြသော လူမျိုးများ ဖြစ်သည်။ ဓနုလူမျိုးတို့သည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ]] မိသားစုမှ [[ဗမာနွယ်ဘာသာစကားများ|ဗမာနွယ်]] အုပ်စုတွင် ပါဝင်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် မြန်မာပြည်မကြီးအကြားရှိ တောင်တန်းဒေသများတွင် နှစ်ပေါင်းများစွာ အခြေချနေထိုင်လာခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။ {{Infobox ethnic group | group = ဓနုလူမျိုး (Danu People) | native_name = | flag = | flag_caption = | image = Danu dance troup, Pindaya.jpg | image_caption = ဓနုအမျိုးသမီး ကချေသည်များ (၁၉၀၆ ခုနှစ်ခန့်၊ ပင်းတယမြို့) | population = ၂၅၅,၄၇၇ ဦး (ခန့်မှန်း) | regions = [[ရှမ်းပြည်နယ်]] (မြေလတ်ဒေသ) | region1 = {{flag|Myanmar}} | pop1 = ၂၅၅,၄၇၇ | ref1 = (၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ) | languages = [[ဓနုဘာသာစကား|ဓနု]]၊ [[ဗမာဘာသာစကား|ဗမာ]] | religions = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | related_groups = [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]]၊ [[ထားဝယ်လူမျိုး|ထားဝယ်]]၊ [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ [[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]] | footnotes = }} ဓနုလူမျိုးများသည် အထူးသဖြင့် ရှမ်းမြေလတ်ဒေသများဖြစ်သော [[ပင်းတယမြို့နယ်]]၊ [[ရွာငံမြို့နယ်]] (ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ)၊ [[ကလောမြို့နယ်]]၊ [[နောင်ချိုမြို့နယ်]] ၊ [[ရပ်စောက်မြို့နယ်]]များနှင့် ဆက်စပ်ဒေသများဖြစ်သော [[ပင်လောင်းမြို့နယ်]] (လုံးပိုးဒေသ)၊ [[သာစည်မြို့နယ်]] (ဆင်တောင်၊ မြင်းဒိုက်ဒေသ)၊ [[တောင်ကြီးမြို့နယ်]] (ကျောက်နီ၊ တောင်လေးလုံး)၊ [[ညောင်ရွှေမြို့နယ်]] (အင်းတိမ်ဒေသ) နှင့် [[ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်]] အတွင်းရှိ ကျေးရွာများ။ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]] (မိုင်းလုံဒေသ)၊ [[မိုးကုတ်မြို့နယ်]] (ကြပ်ပြင်ဒေသ) အပြင် [[ရန်ကုန်မြို့]]နှင့် [[မန္တလေးမြို့]] အစရှိသော မြို့ကြီးများတွင်လည်း အခြေချနေထိုင်လျက်ရှိသည်။ == နေထိုင်ပျံ့နှံ့ရာဒေသများ == ဓနုလူမျိုးများသည်[[မန္တလေးခရိုင်]]၊ [[ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်]]တွင်လည်းကောင်း၊ ကျောက်နီတွင်းဒေသတွင်လည်းကောင်း၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] ပင်းတယ၊ [[ရွာငံမြို့နယ်|ရွာငံဒေသ]]၊ ကလော၊အောင်ပန်း၊နောင်ချို၊ရပ်စောက်ဒေသ မိုင်းလံ၊ လောက်ဆောက်အနောက်ပိုင်းတို့၌လည်းကောင်း အများဆုံးတွေ့ရသည်။ မြေလတ်ဒေသ၌လည်း ဓနုလူမျိုးများ အနှံ့အပြားနေထိုင်ကြသည်။ အထူးသဖြင့် ပင်းတယ၊ ပွေးလှ၊ ရငံ(ရွာငံ)၊ မောတို့တွင် အများဆုံး ဖြစ်သည်။ လူဦးရေမှာ ၄သိန်း(၄၀၀၀၀၀ )ကျော်ဖြစ်၏။ ဓနုလူမျိုးအများဆုံး နေထိုင်ရာဒေသများသည် ရှေးအခါက ရှမ်းနှင့်မြန်မာတို့ တွေ့ဆုံ၍ ကုန်ရောင်းကုန်ဝယ်ပြုကြရာ နေရာများဖြစ်၏။ ထိုကြောင့် ဓနုတို့သည် ရှမ်းနှင့်မြန်မာ နှစ်ဦးတို့မှ နွယ်၍ ဆင်းသက်လာသောသူများ ဖြစ်သည်ဟု ယူဆရ၏။ ဗမာစကားပြော တိုင်းရင်းသားအုပ်စုထဲတွင် ရခိုင်၊ ယော၊ အင်းသား၊ ထားဝယ်သားတို့အတူ အုပ်စုတစ်ခုအဖြစ် ထည့်သွင်းထားသည်။ ယခုအခါ ရွာငံ၊ ပင်းတယနှင့် ပွေးလှမြို့နယ်တို့ကိုပူးပေါင်း၍ [[ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ဒေသ]] တည်ထောင်ထားပေးပြီး ဖြစ်သည်။ == သမိုင်း == ဘာသာစကား ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ရှုထောင့်မှ ကြည့်လျှင် ဓနုဘာသာစကားသည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ အုပ်စု]]ဝင် ဖြစ်သည်။<ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> တိတိကျကျခွဲခြားလျှင် [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာ]]အုပ်စု အတွင်းရှိ [[ဗမာနွယ်ဘာသာစကားများ|ဗမာနွယ် ဘာသာစကားစု]]ထဲတွင် ပါဝင်ပြီး၊ [[မြန်မာဘာသာစကား|ဗမာစကား]]၏ ဒေသန္တရ လေယူလေသိမ်း ကွဲပြားမှုတစ်ခုအဖြစ်လည်း ပညာရှင်များက ယူဆကြသည်။<ref>Bradley, David. (1997). ''Tibeto-Burman languages and classification''. Pacific Linguistics.</ref> "ဓနု" ဟူသော အမည်သည် ပါဠိဘာသာစကား "धनु"(လေး) မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု အယူအဆရှိပြီး၊ ရှေးမြန်မာမင်းများ လက်ထက်က ရှမ်းပြည်နယ်သို့ နယ်မြေစိုးမိုးရေးအတွက် ရောက်ရှိလာသော လေးသည်တော် တပ်သားများ၏ အနွယ်အတော်များ ဖြစ်သည် ဟုယူဆကြသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၅)၊ စာမျက်နှာ (၃၃၈)။</ref><ref>Scott, J. G., & Hardiman, J. P. (1900). ''Gazetteer of Upper Burma and the Shan States''. Government Printing.</ref> ဓနုလူမျိုးများသည် ရှေးယခင်ကတည်းက စိုက်ပျိုးရေး လုပ်ငန်းကို စနစ်တကျ လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြပြီး အထူးသဖြင့် ကုန်းမြင့်စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ဥယျာဉ်ခြံမြေ လုပ်ငန်းများတွင် ထင်ရှားသည်။<ref>Enriquez, C. M. (1923). ''The Races of Burma''. Oxford University Press.</ref> ယနေ့ခေတ်တွင် [[ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] အတွင်းရှိ ပင်းတယနှင့် ရွာငံမြို့နယ်များတွင် အခြေပြနေထိုင်လျက်ရှိသည်။ == ယဉ်ကျေးမှု == ဓနုလူမျိုးတို့သည် များသောအားဖြင့် [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို ကိုးကွယ်ကြပြီး ဘာသာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ထုံးတမ်းစဉ်လာများမှာ ဗမာလူမျိုးများနှင့် များစွာ ဆင်တူသည်။ ဓနုရိုးရာ ဝတ်စုံနှင့် ကခုန်မှုများမှာ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြေလတ်ယဉ်ကျေးမှုကို ထင်ဟပ်စေသည်။ == ကိုးကားချက်များ == {{reflist}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူမျိုးစုများ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ လူမျိုးစုများ]] [[Category:ဗမာနွယ် လူမျိုးများ]] == ကိုးကား == <references/>၂.ဓနုကြေးမုံ၊(မင်းလွင်ဦး၊အောင်ပန်း){{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]] lz0dvgkmql4b4vvi77bd20smxepx3aq 0 14040 1031532 826530 2026-05-15T01:13:15Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1031532 wikitext text/x-wiki {{Distinguish|ချဒ်သမ္မတနိုင်ငံ}} {{Coord|49|45|N|15|30|E|type:country_region:CZ_scale:9000000|display=title}} {{Infobox country | နိုင်ငံအမည်အပြည့် = ချက်သမ္မတနိုင်ငံ | common_name = ချက်သမ္မတနိုင်ငံ | native_name = {{native name|cs|Česká republika}} | ပုံ_အလံ = Flag of the Czech Republic.svg | ပုံ_တံဆိပ် = Coat of arms of the Czech Republic.svg | နိုင်ငံတော်ဆောင်ပုဒ် = {{native phrase|cs|"Pravda vítězí"|italics=off}}<br />"Truth prevails" | national_anthem = {{vunblist |{{native phrase|cs|[[Kde domov můj]]|nolink=yes}} |{{raise|0.35em|''Where is my home''&nbsp;{{lower|0.2em|^a}}}}|{{center|[[File:Czech anthem.ogg]]}} }} | map_caption = {{map caption |countryprefix= |location_color=အစိမ်းရင့် |region=ဥရောပ |region_color=မီးခိုးရင့် |subregion=[[ဥရောပသမဂ္ဂ]] |subregion_color=အစိမ်း |legend=EU-Czechia.svg}} | ပုံ_နေရာ = EU-Czechia.svg | မြို့တော် = [[ပရက်ဂ်မြို့]] | coordinates = {{Coord|50|05|N|14|28|E|type:city}} | အကြီးဆုံးမြို့ = မြို့တော် | ရုံးသုံးဘာသာများ = [[ချက်ဘာသာစကား|ချက်]]<ref>{{cite web |url=http://www.czech.cz/en/67019-czech-language |title=Czech language |work=Czech Republic – Official website |publisher=[[Ministry of Foreign Affairs (Czech Republic)|Ministry of Foreign Affairs of the Czech Republic]] |access-date=14 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111106000422/http://www.czech.cz/en/67019-czech-language |archive-date=6 November 2011 |url-status=live |accessdate=24 September 2021 |archivedate=6 November 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111106000422/http://www.czech.cz/en/67019-czech-language }}</ref> | languages2_type = {{raise|0.3em |{{nobold|တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုသော ဘာသာစကားများ<ref name="languages">Citizens belonging to minorities, which traditionally and on a long-term basis live within the territory of the Czech Republic, enjoy the right to use their language in communication with authorities and in courts of law (for the list of recognized minorities see [http://www.vlada.cz/en/pracovni-a-poradni-organy-vlady/rnm/historie-a-soucasnost-rady-en-16666/ National Minorities Policy of the Government of the Czech Republic] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120607051111/http://www.vlada.cz/en/pracovni-a-poradni-organy-vlady/rnm/historie-a-soucasnost-rady-en-16666/ |date=7 June 2012 }}, Belarusian and Vietnamese since 4 July 2013, see [http://zpravy.idnes.cz/vietnamci-oficialni-narodnostni-mensinou-fiq-/domaci.aspx?c=A130703_133019_domaci_jj Česko má nové oficiální národnostní menšiny. Vietnamce a Bělorusy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130708074104/http://zpravy.idnes.cz/vietnamci-oficialni-narodnostni-mensinou-fiq-/domaci.aspx?c=A130703_133019_domaci_jj |date=8 July 2013 }}). Article 25 of the Czech Charter of Fundamental Rights and Basic Freedoms ensures the right of the national and ethnic minorities to education and communication with the authorities in their own language. Act No. 500/2004 Coll. (''The Administrative Rule'') in its paragraph 16 (4) (''Procedural Language'') ensures that a citizen of the Czech Republic who belongs to a national or an ethnic minority, which traditionally and on a long-term basis lives within the territory of the Czech Republic, has the right to address an administrative agency and proceed before it in the language of the minority. If the administrative agency has no employee with knowledge of the language, the agency is bound to obtain a translator at the agency's own expense. According to Act No. 273/2001 (''Concerning the Rights of Members of Minorities'') paragraph 9 (''The right to use language of a national minority in dealing with authorities and in front of the courts of law'') the same also applies to members of national minorities in the courts of law.</ref><ref>The Slovak language may be considered an official language in the Czech Republic under certain circumstances, as defined by several laws – e.g. law 500/2004, 337/1992. Source: http://portal.gov.cz {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050410043930/http://www.portal.gov.cz/ |date=10 April 2005 }}. Cited: "Například Správní řád (zákon č. 500/2004 Sb.) stanovuje: "V řízení se jedná a písemnosti se vyhotovují v českém jazyce. Účastníci řízení mohou jednat a písemnosti mohou být předkládány i v jazyce slovenském&nbsp;..." (§&nbsp;16, odstavec 1). Zákon o správě daní a poplatků (337/1992 Sb.) "Úřední jazyk: Před správcem daně se jedná v jazyce českém nebo slovenském. Veškerá písemná podání se předkládají v češtině nebo slovenštině&nbsp;..." (§&nbsp;3, odstavec 1). http://portal.gov.cz</ref>}} }} | languages2 = {{collapsible list |titlestyle=background:none;text-align:left;font-weight:normal; |title= | [[ဘီလာရုဇ်ဘာသာစကား|ဘီလာရုဇ်]] | [[ဂျာမန်ဘာသာစကား|ဂျာမန်]] | [[ဂရိဘာသာစကား|ဂရိ]] | [[ဟန်ဂေရီဘာသာစကား|ဟန်ဂေရီ]] | [[ပိုလန်ဘာသာစကား|Polish]] | [[:en:Romani language|Romani]] |[[ရုရှားဘာသာစကား|ရုရှား]] | [[:en:Rusyn language|Rusyn]] | [[ဆားဘီးယားဘာသာစကား|ဆားဘီးယား]] | [[ဆလိုဗက်ဘာသာစကား|ဆလိုဗက်]] | [[ယူကရိန်းဘာသာစကား|ယူကရိန်း]] | [[ဗီယက်နမ်ဘာသာ|ဗီယက်နမ်]] }} | ethnic_groups = {{vunblist | ၆၄.၃% [[:en:Czechs|ချက်]] | ၅.၀% [[:en:Moravians|မိုရေးဗီးယန်း]] | ၁.၄% [[:en:Slovaks in the Czech Republic|ဆလိုဗက်]] | ၀.၅% [[:en:Ukrainians in the Czech Republic|ယူကရိန်း]] | ၃.၅% အခြား | ၂၅.၃% မဖြေကြား }} | ethnic_groups_year = ၂၀၁၁<ref name="census2011">{{cite web |url=https://vdb.czso.cz/vdbvo2/faces/en/index.jsf?page=profil-uzemi&uzemiprofil=31288&u=__VUZEMI__97__19#|title=Public database: Census 2011|publisher=Czech Statistical Office|access-date=2 June 2021}}</ref> | religion = {{ublist |item_style=white-space:nowrap; |၃၄.၅% [[ဘာသာမဲ့ အယူဝါဒ|ဘာသာမဲ့]] |၁၁.၆% [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] |—၁၀.၄% [[:en:Catholic Church in the Czech Republic|ကက်သလစ်]] |—၁.၂% အခြား[[:en:List of Christian denominations|ခရစ်ယာန်]] |၂.၅% အခြား |၄၄.၇% မဖြေကြား}} | religion_year = ၂၀၁၁ | religion_ref = <ref name="census2011"/> | demonym = [[:en:Czechs|Czech]] | government_type = {{nowrap|[[ပြည်ထောင်စုစနစ်|ပြည်ထောင်စု]] [[ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီ စနစ်|ပါလီမန်]]<br />[[သမ္မတနိုင်ငံ|ဖွဲ့စည်းပုံသမ္မတနိုင်ငံစနစ်]]}} | leader_title1 = [[ချက်သမ္မတနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]] | leader_name1 = မီလို ဇီမန်း | leader_title2 = [[ချက်သမ္မတနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] | leader_name2 = အန်ဒရဲ့ယဲ့ ဘာဘစ်ရှ် | legislature = [[ချက်သမ္မတနိုင်ငံ၏ ပါလီမန်|ပါလီမန်]] | upper_house = [[ဆီးနိတ်လွှတ်တော် (ချက်သမ္မတနိုင်ငံ)|ဆီးနိတ်လွှတ်တော်]] | lower_house = [[:en:Chamber of Deputies of the Czech Republic|အောက်လွှတ်တော်]] | sovereignty_type = [[:en:History of the Czech lands|တည်ထောင်ခြင်းသမိုင်း]] | established_event1 = [[:en:Duchy of Bohemia|ဘိုဟီးမီးယားနယ်စား]] | established_date1 = {{circa}} ၈၇၀ | established_event2 = [[:en:Kingdom of Bohemia|ဘီုဟီးမီးယားဘုရင့်နိုင်ငံ]] | established_date2 = ၁၁၉၈ | established_event3 = [[:en:First Czechoslovak Republic|ချက်ကိုဆလိုဗားကီးယားနိုင်ငံ]] | established_date3 = ၁၉၁၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၈ ရက် | established_event4 = [[:en:Dissolution of Czechoslovakia|ချက်သမ္မတနိုင်ငံ]] | established_date4 = ၁၉၉၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ | area_km2 = ၇၈,၈၇၁ | ဧရိယာအဆင့် = ၁၁၅ <!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] --> | area_sq_mi = ၃၀,၄၅၂ <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | ဧရိယာရေရာခိုင်နှုန်း = ၂.၁၂ (၂၀၂၀ ခုနှစ်အရ)<ref>{{cite web |url=https://vdb.czso.cz/vdbvo2/faces/en/index.jsf?page=vystup-objekt-vyhledavani&vyhltext=plochy&bkvt=cGxvY2h5&katalog=all&pvo=ZPR15|title=Public database: Land use (as at 31 December)|publisher=Czech Statistical Office|access-date=2 June 2021}}</ref> | အမြင့်ဆုံးနေရာ = | population_estimate = {{DecreaseNeutral}} 10,701,777<ref>{{cite web |title=Population of Municipalities – 1 January 2021|url=https://www.czso.cz/csu/czso/population-of-municipalities-1-january-2021|publisher=Czech Statistical Office|date=30 April 2021}}</ref> | population_census = ၁၀,၄၃၆,၅၆၀<ref name="census2011"/> | population_estimate_year = ၂၀၂၁ | population_estimate_rank = ၈၆ | population_census_year = ၂၀၁၁ | population_density_km2 = ၁၃၆ | population_density_sq_mi = ၃၄၁ <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_rank = ၆၂ | GDP_PPP = {{increase}} $၄၃၂.၃၄၆&nbsp;ဘီလီယံ<ref name="IMFWEOCZ">{{cite web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=36&pr.y=17&sy=2017&ey=2021&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=935&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a= |title=World Economic Outlook Database, October 2019 |publisher=[[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့]] |website=IMF.org |access-date=2 November 2019}}</ref> | GDP_PPP_year = ၂၀၂၀ | GDP_PPP_rank = ၃၆ | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $၄၀,၅၈၅<ref name="IMFWEOCZ"/> | GDP_PPP_per_capita_rank = ၃၄ | GDP_nominal = {{increase}} $၂၆၁.၇၃၂&nbsp;ဘီလီယံ<ref name="IMFWEOCZ"/> | GDP_nominal_year = ၂၀၂၀ | GDP_nominal_rank = ၃၆ | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $၂၄,၅၆၉<ref name="IMFWEOCZ"/> | GDP_nominal_per_capita_rank = ၃၇ | Gini = ၂၄.၀ <!--number only--> | Gini_year = ၂၀၁၉ | Gini_change = steady <!--increase/decrease/steady--> | Gini_ref = <ref name=eurogini>{{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&init=1&language=en&pcode=tessi190&plugin=1 |title=Gini coefficient of equivalised disposable income - EU-SILC survey |publisher=Eurostat |website=ec.europa.eu |access-date=3 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190320064533/https://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&init=1&language=en&pcode=tessi190&plugin=1 |archive-date=20 March 2019 |url-status=live }}</ref> | Gini_rank = ၅ | HDI = ၀.၉၀၀ <!--number only--> | HDI_year = ၂၀၁၉<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite web|url=http://hdr.undp.org/en/content/latest-human-development-index-ranking|title=Human Development Report 2020|language=en|publisher=[[ကုလသမဂ္ဂ ဖွံ့ဖြိုးမှု အစီအစဉ်]]|date=10 December 2019|access-date=10 December 2019|format=PDF}}</ref> | HDI_rank = ၂၇ | currency = [[ချက် ကိုရူနာ]] | currency_code = CZK | time_zone = [[ဗဟိုဥရောပဒေသ စံတော်ချိန်|CET]] | utc_offset = +1 | utc_offset_DST = +2 | time_zone_DST = [[ဗဟိုဥရောပဒေသ နွေရာသီစံတော်ချိန်|CEST]] | drives_on = right | calling_code = [[ချက်သမ္မတနိုင်ငံရှိ တယ်လီဖုန်းနံပါတ်များ|+၄၂၀]]^b | patron_saint = [[:en:Wenceslaus I, Duke of Bohemia|St. Wenceslaus]] | iso3166code = CZ | cctld = [[.cz]]^c | footnote_a = The [[Rhetorical question|question is rhetorical]], implying "those places where my homeland lies". <!--ORPHANED: 30 June 2010 (see {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20101114043947/http://www.czso.cz/eng/csu.nsf/informace/aoby091310.doc |date=14 November 2010 |title=Population changes }}).--> <!--ORPHANED: Rank based on 2009 IMF data.--> | footnote_b = Code 42 was shared with [[Slovakia]] until 1997. | footnote_c = Also [[.eu]], shared with other European Union member states. | today = }} '''ချက်သမ္မတနိုင်ငံ''' ({{lang-en|Czech Republic}}) သည် [[ဥရောပ]]အလယ်ပိုင်းမှ [[ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံ]]တစ်ခုဖြစ်သည်။ <ref>[http://www.oed.com/ Oxford English Dictionary], second edition, Oxford University Press, 1989.</ref> <ref>{{cite web |url=http://unstats.un.org/unsd/geoinfo/gegn23wp48.pdf |title=UN.org |format=PDF |date= |accessdate=2010-04-25 |archivedate=22 December 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091222214104/http://unstats.un.org/unsd/geoinfo/gegn23wp48.pdf }}</ref> အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ပိုလန်]]၊ အနောက်ဘက်နှင့် အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[ဂျာမနီ]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ဩစတြီးယား]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ဆလိုဗက်ကီးယား]] နိုင်ငံတို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်လျက် ရှိသည်။ ချက်သမ္မတနိုင်ငံသည် ၁၉၉၉ခုနှစ်တွင် [[နေတိုး (စစ်မဟာမိတ်စာချုပ်အဖွဲ့)|နေတိုး]]အဖွဲ့ဝင်နိုင်ဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ ၂၀၀၄ခုနှစ်တွင် [[ဥရောပသမဂ္ဂ]] အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံဖြစ်လာခဲ့သည်။ [[ဥရောပလုံခြုံရေးနှင့်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးကောင်စီ]] (Organization for Security and Cooperation in Europe - OSCE) ၏ အဖွဲ့ဝင်လည်း ဖြစ်သည်။ OSCE ၏ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံဖြစ်သောကြောင့်လည်း U.S. Helsinki Commission ၏ စည်းမျဉ်းအရ နိုင်ငံတကာအရေးများတွင် ပါဝင်ပတ်သက်မှုများကို စောင့်ကြည့်ခြင်းခံရသည်။ ၂၀၀၉ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၁)ရက်နေ့မှ ဇွန်လ (၃၀)ရက်နေ့အထိ [[ဥရောပသမဂ္ဂ]]ကောင်စီ (Council of the European Union) ၏ ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ တစ်ချိန်က [[ဘိုဟီးမီးယား]] ('''Bohemia''') ဟု လူသိများခဲ့သော ချက်နိုင်ငံသည် ၉ရာစုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၁၈ခုနှစ်အထိ ဘုရင့်နိုင်ငံ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၃ရာစု၊ ၁၄ရာစုနှစ်များ၌ ပရီမိုင်ဆလစ် (Přemyslid) နှင့် လူဇင်ဘတ် (Luxembourg) မင်းဆက်များ လက်ထက်တွင် ယင်း၏ ပိုင်နက်နယ်မြေများ အကျယ်ဆုံးအထိဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၅၂၆တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[မိုဟက်တိုက်ပွဲ]] (Battle of Mohács) ပြီးနောက်တွင် ဘိုဟီးမီးယားဘုရင့်နိုင်ငံသည် ဟတ်ဘ်စ်ဘတ်ခ် (Habsburg monarchy) ဘုရင်စနစ်အောက်သို့ ဩစတြီးယား၊ [[ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ]]တို့နှင့်အတူ သွတ်သွင်းခံခဲ့သည်။ ၁၉၁၈တွင် [[ပထမကမ္ဘာစစ်]]ကြီးအပြီး ဩစတြီးယား-ဟန်ဂေရီအင်ပါယာ ပြိုကွဲပြီးနောက် လွတ်လပ်သော ချက်သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ [[နာဇီ]]ဂျာမနီ၊ [[ပြင်သစ်]]၊ [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း]] နှင့် [[အီတလီနိုင်ငံ]]တို့ချုပ်ဆိုခဲ့သော [[မြူးနစ်စာချုပ်]]အရ [[ဇောင်လ်ဇီနယ်]]ကို ပိုလန်သို့ပေးရခြင်း၊ ယင်းနောက် ဂျာမန်တို့က [[ချက်ကိုစလိုဗက်ကီးယား]]ကို သိမ်းပိုက်ခြင်းနှင့် [[ဆိုဗီယက်]][[တပ်နီတော်]]မှ ချက်ကိုစလိုဗက်ကီးယားကို လွတ်မြောက်အောင် လုပ်ဆောင်ပေးခြင်းစသည့် နိုင်ငံရေးဖြစ်စဉ်များကြောင့် ၁၉၄၆ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် မဲ (၃၈%) ဖြင့် လူကြိုက်အများဆုံးဖြစ်ခဲ့သည်။ <ref>[http://www.libri.cz/databaze/dejiny/text/t98.html Libri.cz] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080620225613/http://www.libri.cz/databaze/dejiny/text/t98.html |date=20 June 2008 }} {{cs icon}}</ref> ၁၉၄၈တွင် အာဏာသိမ်းမှုဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ကွန်မြူနစ်နိုင်ငံဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၆၈တွင် ကွန်မြူနစ်အစိုးရအပေါ် မကျေနပ်မှုများတိုးပွားလာကာ ဖြုတ်ချနိုင်ရန်ကြံစည်လာကြသည်။ ၁၉၆၈ [[ပရာ့ဂ်နွေဦးရာသီ]] အရေးအခင်းသည် [[ရိုမေးနီးယားနိုင်ငံ]]မှအပ [[ဝါဆောစာချုပ်]]အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများက ဝင်ရောက်သိမ်းပိုက်ခြင်းဖြင့် အဆုံးသတ်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၉ [[ကတ္တီပါတော်လှန်ရေး]] ( Velvet Revolution) ဖြင့် ကွန်မြူနစ်အစိုးရ ပြုတ်ကျသွားသည့်အချိန်အထိ ကြာမြင့်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၃၊ ဇန်နဝါရီလ (၁)ရက်နေ့တွင် ချက်ကိုစလိုဗက်ကီးယားနိုင်ငံကို ဖျက်သိမ်းပြီး ချက်နိုင်ငံနှင့် ဆလိုဗက်ကီးယားနိုင်ငံတို့အဖြစ် လမ်းခွဲခဲ့ကြသည်။ ချက်သမ္မတနိုင်ငံသည် [[ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီ]] ပါတီစုံစနစ်ကိုကျင့်သုံးသည်။ လက်ရှိသမ္မတ [[ဗားကလက်ကလော့စ်]] (Václav Klaus) မှာ နိုင်ငံတော်၏ အကြီးအကဲဖြစ်ပြီး၊ အစိုးရအဖွဲ့အကြီးအကဲမှာ လက်ရှိဝန်ကြီးချုပ် [[ပီတာနေးကပ်စ်]] (Petr Nečas) ဖြစ်သည်။ ပါလီမန်တွင် လွှတ်တော် ၂ရပ်ထားရှိသည်။ Chamber of Deputies နှင့် ဆီးနိတ် (Senate) တို့ဖြစ်သည်။ ချက်နိုင်ငံသည် စီးပွားရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများကို လျင်မြန်စွာ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ပုဂ္ဂလိကပိုင်ပြုလုပ်ရေး (privatization) ကို လျင်မြန်စွာ အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၇-၂၀၁၀ [[ကမ္ဘာ့စီးပွားပျက်ကပ်]] (global economic crisis) မကျရောက်မီအထိ နှစ်စဉ်စီးပွားရေးမှာ [[ဂျီဒီပီ]] ၆% ခန့် ရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ခုနှစ် [[ကမ္ဘာ့ဘဏ်]]၏ အစီရင်ခံစာအရ [[ဖွံ့ဖြိုးဆဲတိုင်းပြည်]] အဖြစ်မှ [[ဖွံ့ဖြိုးပြီးတိုင်းပြည်]]အဖြစ် ပြောင်းလဲရန် ရှေ့ဆုံးမှ တာစူနေသော နိုင်ငံဖြစ်သည်။ <ref name="worldbank06">{{cite web| last = Velinger| first = Jan| title = World Bank Marks Czech Republic's Graduation to 'Developed' Status| publisher = Radio Prague| url = http://www.radio.cz/en/article/76314| date = 2006-02-28| accessdate = 2007-01-22| archive-date = 26 September 2009| archive-url = https://web.archive.org/web/20090926071431/http://www.radio.cz/en/article/76314| url-status = dead}}</ref> ၂၀၀၉ခုနှစ်တွင် [[ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံ]]များထဲတွင် [[လူသားဖွံ့ဖြိုးမှုညွှန်းကိန်း]] အနေဖြင့် အလွန်မြင့်မားသောနိုင်ငံများ (Very High Human Development) စာရင်းထဲသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ <ref name="hdi09">{{cite web|url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2009_EN_Complete.pdf |title=UNDP.org |format=PDF |date= |accessdate=2010-04-25}}</ref> ချက်သမ္မတနိုင်ငံ၏ နယ်မြေအကျယ်အဝန်းမှာ ၇၈,၈၆၄ စတုရန်းကီလိုမီတာ ဖြစ်၍ လူဦးရေ ၁,ဝ၂,၉၉,ဝဝဝ ရှိသည်။ မြို့တော်မှာ [[ပရာဟာမြို့]]ဖြစ်၍ ရုံးသုံးဘာသာစကားအဖြစ်ချက်ဘာသာ စကားကိုပြောကြားသည်။ ထို့ပြင်စလိုဗက် ဘာသာစကားကိုလည်း ပြောကြားမှုရှိသည်။ ပင်မကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ မှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာဖြစ်သည်။ ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့အင်အားမှာ ၉ဝ,ဝဝဝ ရှိသည်။ လှည့်ပတ်သုံးစွဲ နေသောငွေကြေးမှာ ကိုရူနာဖြစ်သည်။ ချက်နှင့်စလိုဗက်ဖက်ဒရယ် ပြည်ထောင်စုကြီးအား ဖျက်သိမ်းပြီးနောက် ၁၉၉၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်သည့် ချက်သမ္မတနိုင်ငံဖြစ်လာခဲ့သည်။ ယင်းနေ့မှာပင် စတင်အာဏာ သက်ရောက်ခဲ့သော ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေအရ ချက်သမ္မတနိုင်ငံအား တစ်ခုတည်းသော နိုင်ငံအဖြစ်သတ်မှတ် ပြဋ္ဌာန်းသည်။ ဥပဒေပြုအာဏာမှာအထက်နှင့်အောက် လွှတ်တော်နှစ်ရပ်တွင်တည်သည်။ လေးနှစ်တစ်ကြိမ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်သည့် အောက်လွှတ်တော်တွင် အဖွဲ့ဝင် ၂ဝဝ ဦးရှိ၍ ခြောက်နှစ်တစ်ကြိမ် ရွေးချယ် တင်မြှောက်သည့် အထက်လွှတ်တော်တွင် အဖွဲ့ဝင် ၈၁ ဦးရှိသည်။ ငါးနှစ်သက်တမ်းရှိသော သမ္မတရာထူးကို အောက်လွှတ်တော်က ရွေးချယ်တင်မြှောက်သည်။ နိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ဝန်ကြီး အဖွဲ့က ကိုင်တွယ်ကျင့်သုံးပေသည်။ ချက်သမ္မတနိုင်ငံ၏သမ္မတမှာ ဗက်ကလပ်ဟာဗဲဖြစ်၍ ဝန်ကြီးချုပ်မှာ ဗက်ကလပ်ကလော့စ်ဖြစ်သည်။ ဗက်ကလပ်ဟာဗဲအား သမ္မတအဖြစ် ၁၉၉၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၆ရက်နေ့တွင် ချက်ပါလီမန်က ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ == နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒဆိုင်ရာ ကော်မတီသစ် == နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒများကို ညှိနှိုင်းရန်အတွက် အဖွဲ့ဝင် ၁၁ ဦးပါသော အတိုင်ပင်ခံကော်မတီတစ်ရပ်ကို ညွန့်ပေါင်း အစိုးရအဖွဲ့တွင် ပါဝင်သည့်ပါတီများ သဘောတူညီမှု ရရှိပြီးနောက် ၁၉၉၃ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာ ၃ ရက်နေ့တွင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ယင်းအဖွဲ့တွင် သမ္မတဗက်ကလပ် ဟာဗဲနှင့် ဝန်ကြီးချုပ်တို့ အပါအဝင်၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး၊ နိုင်ငံခြားရေး ဒုတိယဝန်ကြီး နှစ်ဦး၊ ပြည်သူ့ကိုယ်စားလှယ်များအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ၊ နိုင်ငံခြားရေးရာကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌနှင့် ညွန့်ပေါင်းပါတီများမှ ခေါင်းဆောင်များပါဝင်ကြသည်။ == ပြစ်မှုဆိုင်ရာကျင့်ထုံးဥပဒေပြင်ဆင်ချက်ပြဋ္ဌာန်းခြင်း == သမ္မတဗက်ကလပ်ဟာဗဲသည် ပြစ်မှုဆိုင်ရာ ကျင့်ထုံး ဥပဒေပြင်ဆင်ချက်ကို ၁၉၉၃ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၃ ရက်နေ့ တွင် လက်မှတ်ရေးထိုး ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ သည်။ နိုင်ငံတော်အစိုးရနှင့် ပါလီမန်တို့အား ပြစ်မှုကျူးလွန်သူများအဖြစ်သို့ ရောက်စေပြီးဂုဏ်သိက္ခာကျ ဆင်းစေနိုင်လောက်သည့် ယင်းဥပဒေပါပြဋ္ဌာန်းချက်များကို ဗက်ကလပ်ဟာဗဲကိုယ်တိုင် ဝေဖန်ခဲ့ဖူးသော်ငြားလည်း ယခု သူကိုယ်တိုင် အတည်ပြု ပြဋ္ဌာန်းလိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဟာဗဲက ယင်းပြစ်မှုဆိုင်ရာ ကျင့်ထုံးဥပဒေ ၏ပုဒ်မ ၁ဝ၂ နှင့် ၁ဝ၃ တို့ကို ပြန်လည်စဉ်းစားသုံးသပ်ရန် အစိုးကအဖွဲ့အား တောင်းဆိုထားပြီး ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ တရားရုံးက ယင်းပုဒ်မများကို ပယ်ဖျက်သင့်ကြောင်း အကြံပြုသည်။ အတိုက်အခံပါတီများကလည်း ယင်းပုဒ်မများကို ပြင်ဆင်ရန် သို့မဟုတ် ပယ်ဖျက်ရန်တောင်းဆိုထားသည်။ အတိုက်အခံတို့၏ လှုပ်ရှားမှု များကို ကန့်သတ်ရန် ယင်းပုဒ်မများကို အသုံးပြုနိုင်သည်ဟု အတိုက်အခံပါတီများက ပြောကြား ကြသည်။ == ချက်ရီပတ်ပလီကင် ပါတီနှင့်ဇာရင်နော့ဗ်စကီး == အစွန်းရောက်လက်ယာဂိုဏ်းဖြစ်သည့် ချက်ရီပတ်ပလီကင် ပါတီအနေဖြင့် ရုရှားနိုင်ငံမှ အမျိုးသားရေးဝါဒီ နိုင်ငံရေးသမားဖြစ်သည့် ဗလာဒီမာဇာရင် နော့ဗ်စကီးအား ချက်သမ္မတနိုင်ငံသို့ လာရောက်လည်ပတ်ရန် ဖိတ်ကြားရေးအတွက် စီစဉ်လျက်ရှိကြောင်းကို ပါတီမှတာဝန်ရှိ ပုဂ္ဂိုလ်များကပြောကြားခဲ့ရာ ဝေဖန်မှုများထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ရီပတ်ပလီကင်ပါတီသည် ချက်ပါလီမန်တွင် နေရာ (၁၄) နေရာ ရရှိထားသည့်ပါတီဖြစ်ပြီး ချက်နှင့် စလိုဗက် ဖက်ဒရယ် ပြည်ထောင်စုကြီးမှ ချက်နိုင်ငံနှင့်စလိုဗက်နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံချင်း သီးခြားစီခွဲထွက်ရေးကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဆန့်ကျင် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် ပါတီဖြစ်သည်။ ယင်းပါတီခေါင်းဆောင် မီရိုဆလပ်ဆလာဒက်အား လူနည်းစုမျိုးနွယ်များနှင့် အိမ်ခြေရာခြေမဲ့တို့ အပေါ်၎င်း၏အမြင် နှင့် စပ်လျဉ်းပြီး နိုင်ငံရေးသမားများနှင့် သတင်းဝေဖန်သူများက လူမျိုးရေးဝါဒီတစ်ဦး၊ ဖက်ဆစ်ဝါဒီတစ်ဦးအဖြစ် ခေါ်ဝေါ်သမုတ်ကြသည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၃ ရက်နေ့က ထုတ်ပြန်သော ရီပတ်ပလီကင်ပါတီ၏ ကြေညာချက်တစ်ရပ်တွင် ချက်နိုင်ငံသတင်းစာများသည် ဇာရင်နော့ဗ်စကီးအား ဝေဖန်တိုက်ခိုက်ရင်း ၎င်းကိုပုံတူပြုကာ ရီပတ်ပလီကင်ပါတီ ခေါင်းဆောင်ဆလာဒက်ကိုလည်း ဝေဖန်တိုက်ခိုက် လျက်ရှိသည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ ချက်နိုင်ငံနိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာနကလည်း အစိုးရအနေဖြင့် ဇာရင်နော့ဗ်စကီး ချက်နိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာမှုကို တားဆီးနိုင်မည်မဟုတ်ကြောင်း ရိုက်တာသတင်းဌာနသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ ရုရှား နိုင်ငံသားများအနေဖြင့် ချက်နိုင်ငံအတွင်းသို့ဝင်ရောက်ရန် ပြည်ဝင်ခွင့်ဗီဇာမလိုအပ်ချေ။ ရုရှားနိုင်ငံအစွန်း ရောက် အမျိုးသားရေးဝါဒီ လစ်ဘရယ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ ခေါင်းဆောင် ဇာရင်နော့ဗ်စကီးက ချက်သမ္မတ နိုင်ငံအနေဖြင့် အနာဂတ်မရှိကြောင်းနှင့် ဂျာမနီနိုင်ငံ၏ဝါးမျိုးခြင်းကို ခံရလိမ့်မည်ဖြစ်ကြောင်းဖြင့် ဝေဖန်ခဲ့သည်။ ၎င်းအားဝေဖန် တိုက်ခိုက်ရေး၌ နှုတ်သီးကောင်းလျှာပါး ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးအဖြစ် အများက ယူဆကြသည်။ == ဟာဗဲ၏ ပထမဆုံးအာရှခရီးစဉ် == ချက်သမ္မတဗက်ကလပ်ဟာဗဲသည် ထိုင်းဘုရင် [[ဘူမိဗလအတုလျတေဇ]] နှင့် မိဖုရားသီရိခေတ်တို့၏ဧည့်သည်အဖြစ် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] သို့လေးရက်ကြာ သွားရောက် လည်ပတ်ခဲ့သည်။ ဤခရီးစဉ်မှာ ချက်သမ္မတတစ်ဦးအနေဖြင့် ဟာဗဲ၏ပထမဆုံး အာရှခရီးစဉ်ဖြစ်သည်။ ဟာဗဲ ခေါင်းဆောင်သည့်အဖွဲ့ဝင် (၂၅) ဦးပါဝင်သော ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့တွင်ဟာဗဲ၏ဇနီးနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး၊ ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီး၊ စိုက်ပျိုးရေးဝန်ကြီးတို့ ပါဝင်ကြသည်။ သမ္မတဟာဗဲသည် ထိုင်းနိုင်ငံသို့အသွား [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] သို့ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၄ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၈ ရက်နေ့တွင် ယခင် [[ချက်ကိုဆလိုဗားကီးယား]]နိုင်ငံအတွင်း ဒီမိုကရေစီဖြစ်ထွန်းရေးတွင် ၎င်းပါဝင်ဆောင် ရွက်ကြိုးပမ်းမှုအတွက်၁၉၉၃ အင်ဒီရာဂန္ဒီဆုကို လက်ခံရယူခဲ့သည်။ == ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ တောင်းဆိုချက် == သမ္မတဗက်ကလပ်ဟာဗဲသည် ၁၉၉၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ ပထမပတ်ထဲတွင် ပထမဆုံးအလည်အပတ်ခရီးအဖြစ် ဗက်တီကင်မြို့တော်သို့ သွားရောက်ခဲ့ရာ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးဂျွန်ပေါနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးက သမ္မတဟာဗဲအား တောင်းဆိုမှုတစ်ခု ပြုခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ပြီးဆုံးပြီးနောက် ကွန်မြူနစ်စနစ်လက်အောက်တွင် သိမ်းယူခဲ့သော ခရစ်ယာန်နှင့်ဂျူးတို့၏ ပစ္စည်းဥစ္စာများ ပြန်လည်ပေးအပ်ရေးကို မြန်မြန်ဆန်ဆန် ဆောင်ရွက်ပေးပါရန် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးက တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးက ဘုရားသခင်မရှိဟု အယူအဆရှိသူ တိတ္တိတို့က မတရားသဖြင့်သိမ်းယူခဲ့သော ဂျူးညီအစ်ကို နောင်ရင်းများ၊ ခရစ်ယာန်ဂိုဏ်းများအပါအဝင် ကတ်သလစ်ဘုရားကျောင်းမှ ပစ္စည်းများပြန်လည်ပေးရေးကိစ္စကို ၎င်းအနေဖြင့် အလေးအနက်ထားပြောကြားလိုသည်ဟု ဟာဗဲအားပြောကြားခဲ့သည်။ ဆက်လက်ပြီး ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးက ပြိုလဲကျဆုံးသွားပြီဖြစ်သော ကွန်မြူနစ်နိုင်ငံများအနေဖြင့် ဘာသာတရား၏ တန်ဖိုးကိုမသိဘဲ နေရာမပေးပါက လူမှုရေးအရှုပ်အထွေးပြဿနာများ ဖြစ်ပေါ်စေလိမ့်မည်ဟုပြော ကြားခဲ့သည်။ အခြား အရှေ့ဥပရောနိုင်ငံများနည်းတူ ချက်နိုင်ငံတွင်လည်း သိမ်းယူခဲ့သော ပစ္စည်းများပြန်လည်ပေးအပ်ရေးမှာ ဖြေရှင်းရန် ရှုပ်ထွေးသည့်ကိစ္စတစ်ရပ် ပြဿနာတစ်ရပ်ဖြစ်နေသည်။ အကြောင်းမှာ ကွန်မြူနစ်တို့ သိမ်းယူခဲ့သော မြေများနှင့် အဆောက်အအုံ အများအပြားကို အခြားအသုံးအဆောင်အဖြစ် ပြောင်းလဲအသုံးချ ခဲ့သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ သဘောထားအယူအဆကွဲလွဲသူ တစ်ဦးအနေဖြင့် ရှိခဲ့စဉ်က ဟာဗဲကိုယ်တိုင်ထိန်းသိမ်းထားခြင်းခံရသော ပရာဟာမြို့ရှိ အကျဉ်းစခန်းမှာ ကွန်မြူနစ်တို့အာဏာရရှိခဲ့သည့် ၁၉၄၈ ခုနှစ် တိုင်အောင်သီလရှင်ကျောင်းတကျောင်းဖြစ်ခဲ့သည်။ ယခုအခါ ဟိုတယ်တခု ဖြစ်နေပြီဖြစ်သည်။ == အကြီးမားဆုံးဆန္ဒပြမှုတစ်ခု == ၁၉၉၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ဆန္ဒပြသူ ၂ဝ,ဝဝဝ ကျော်တို့က အလုပ်သမားနှင့် ပင်စင်ဥပဒေများတွင် ပြင်ဆင်ရန် အဆိုပြုချက်များကို ပရာဟာမြို့လယ်ခေါင်တွင် ဆန္ဒပြု ကန့်ကွက်ခဲ့ကြသည်။ ဤဆန္ဒပြမှုမှာ ၁၉၈၉ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်း ကွန်မြူနစ်အုပ်ချုပ်မှု ပြိုလဲကျဆုံးပြီးနောက်ပိုင်း ချက်နိုင်ငံတွင် အကြီးမားဆုံးဆန္ဒပြပွဲတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဆန္ဒပြသူများက နိုင်ငံတော်လုပ်ငန်းများတွင် ကုန်သွယ်ရေးသမဂ္ဂများကို တားမြစ်ပိတ်ပင်ရန်၊ ကာလတိုကန်ထရိုက်စနစ်ဖြင့် အလုပ်သမားများငှားရမ်းအသုံးပြုရေးကို ခွင့်ပြုရန်နှင့် တရားဝင်အငြိမ်းစား ယူသည့် သက်တမ်းတိုးမြှင့်ရန် အစိုးရ၏အစီအစဉ်များကို ကန့်ကွတ်ခဲ့ကြသည်။ ပါလီမန်အနေဖြင့်သမဂ္ဂများ၏ သဘောထားအမြင်များကို ပေါင်းစုလေ့လာပြီးနောက်မှသာ ဥပဒေကြမ်းများကို စဉ်းစားဆုံးဖြတ်ရန် တောင်းဆိုထားသည့် မေတ္တာရပ်ခံချက်ကိုလည်း ဆန္ဒပြသူများက ချမှတ်ခဲ့သည်။ အလုပ်သမားနှင့်ပင်စင်ဆိုင်ရာ ဥပဒေကြမ်းအရ အမျိုးသားများအတွက် အငြိမ်းစားယူသည့် အသက်ကို ၆ဝ နှစ်မှ ၆၂ နှစ်အထိ တိုးမြှင့်ထားပြီး အမျိုးသမီးများအတွက် သားသမီးဦးရေပေါ်မူတည်၍ နောက်ထပ် လေးနှစ်အထိ တိုးမြှင့်ထားသည်။ ချက်နိုင်ငံ၏လူနေမှု အဆင့်အတန်းမှာ အခြားသော အရှေ့ဥရောပနိုင်ငံများထက် ကောင်းမွန်မြင့်မား သည်ဟုဆိုရပေမည်။ ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် ချက်နိုင်ငံ၏ အလုပ်လက်မဲ့နှုန်းမှာ ၃ ဒသမ ၇ ရာခိုင်နှုန်းရှိ၍ငွေ ကြေးဖောင်းပွမှုနှုန်းမှာ ၉ ဒသမ ၇ ရာခိုင်နှုန်းရှိခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ချက်နိုင်ငံသားအများစုမှာ ယခင်ကွန်မြူနစ်စနစ်က လုပ်ဆောင်ပေးခဲ့သော လူမှုဖူလုံရေး ခံစားခွင့်ကို ကျင့်သားရရှိခဲ့သည်ဖြစ်ရာ အစိုးရပိုင်လုပ်ငန်းကြီးများမှ အလုပ်သမားများသည် မိမိတို့၏လုပ်ငန်းများကို ပုဂ္ဂလိကပိုင်ပြုလုပ်သည့်အခါတွင် အလုပ်လက်မဲ့ဖြစ်ပွားမည့်အရေးကို စိုးရိမ်လျက်ရှိကြသည်။ == နယ်စပ်တလျှောက် ပြည့်တန်ဆာလုပ်ငန်းနှင့် စွန့်ပစ်ခံကလေးမွေးဖွားမှု ကြီးထွားလာခြင်းပြဿနာ == ဂျာမနီနှင့် ချက်နှစ်နိုင်ငံ နယ်စပ်တလျှောက် ဖြတ်သန်းရာဒေသများတွင် ပြည့်တန်ဆာလုပ်ငန်းရှိနေမှုကြောင့် စွန့်ပစ်ခံ ကလေးမွေးဖွားမှု ပြဿနာကြီးထွားလာခဲ့ရာ ချက်အာဏာပိုင်များ ခေါင်းခဲခဲ့ရသည်။ စွန့်ပစ်ခြင်းခံရသည့် ကလေးသူငယ် ၁,၇ဝဝ ကျော်တို့အား ချက်နိုင်ငံကလေးသူငယ်ဂေဟာများတွင် စောင့်ရှောက်ထားကြရသည်။ ယင်းကလေးသူငယ် အများစုမှာ ချက်နိုင်ငံနယ်စပ်ဘက်တွင် ပြည့်တန်ဆာအဖြစ် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပြုသည့် နိုင်ငံခြားသူမိခင်များမှ မွေးဖွားသူများ ဖြစ်ကြသည်။ ယခင် [[ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု]]ဟောင်းတွင် ပါဝင်ခဲ့သည့်နိုင်ငံများမှ ရာပေါင်းများစွာသော အမျိုးသမီးများသည် ဂျာမနီနိုင်ငံမှ ရောက်ရှိလာကြသည့် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များ အဝင်အထွက်ရှိရာ ချက်နိုင်ငံဘက်ရှိ နယ်စပ်ဒေသများသို့ လာရောက်ပြီး ပြည့်တန်ဆာလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် ချက်နိုင်ငံသို့ နိုင်ငံခြားသား ၇၁ သန်းကျော် လာရောက်လည်ပတ်ခဲ့ရာ အများစုမှာ အနောက်ဥရောပမှ ဖြစ်သည်။ ပရာဟာနှင့် ဒရက်စ်ဒင်ဆက်သွယ်ထားရာ အဝေးပြေးလမ်းမကြီးကို အီး ၅၅ ဟု အမည်ပေးထားသည်။ ယင်းအဝေးပြေးလမ်းမကြီး တစ်လျှောက်တွင် လူမျိုးစုံ ပြည့်တန်ဆာများကို တွေ့ရှိရလေသည်။ ယင်းတို့သည် နယ်စပ်ဒေသမြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည့် တက်ပ်လစ်အနီး ဒူဘီမြို့တွင် ကျက်စားလျက်ရှိရာ ယင်းနယ်စပ်မြိုမှာ ပြည့်တန်ဆာလုပ်ငန်းကြီးထွားရာ အချက်အချာဒေသ တစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဒေသဆိုင်ရာချက်အာဏာပိုင်များက ပြည့်တန်ဆာလုပ်ငန်းကြောင့် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ရသည့် စွန့်ပစ်ခံ ကလေးသူငယ်များကို ''အီး -၅၅ ကလေးများ''ဟု ကင်ပွန်းတပ်မှည့်ခေါ်သည်။ ယင်းကလေးသူငယ် အများစုမှာ စလိုဗက်ဇာတိဖြစ်ကြသည်။ စလိုဗက်ပြည့်တန်ဆာများသည် ချက်ကိုစလိုဗက်ကီးယား ပြည်ထောင်စုကြီး ပြိုကွဲပြီး လွတ်လပ်သော ချက်နိုင်ငံနှင့် စလိုဗက်နိုင်ငံဟူ၍ အသီးသီး ပေါ်ပေါက်လာကြပြီးနောက် အထက်ပါနယ်စပ်ဒေသသို့ ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့ကြသည်။ ယခုအခါ စလိုဗက်မိခင်များမှ မွေးဖွားခဲ့သည့် စွန့်ပစ်ခံ ကလေးသူငယ်များကို စလိုဗက်လူမျိုးတို့ကသာ မွေးစားနိုင်ပေသည်။ သို့ဖြစ်လင့်ကစား ကလေးသူငယ်များ မွေးစားရေးလျှောက်ထားရန် ချက်နိုင်ငံ အပါအဝင် ဥရောပရှိနိုင်ငံများမှ ကလေးမွေးစားလိုသူ မိသားစုများ နယ်စပ်ဒေသ တက်ပ်လစ်မြို့သို့ စုရုံး ရောက်ရှိခဲ့ကြသည်။ ဂျူးလူမျိုးပိုင်ပစ္စည်းများ ပြန်လည်ပေးရေးဆိုင်ရာ ဥပဒေ နာဇီဂျာမန်ကျူးကျော်သူများနှင့် ယခင် ချက်ကိုစလိုဗက်ကီးယားနိုင်ငံ အုပ်စိုးသူကွန်မြူနစ်များက သိမ်းယူခဲ့သော ဂျူးလူမျိုးများပိုင်ပစ္စည်းများ ပြန်လည်ပေး ရေးဆိုင်ရာဥပဒေကို ချက်ပါလီမန်က အတည်ပြုချမှတ်ခဲ့သည်။ လက်ရှိတည်ဆဲဖြစ်သော ပြန်လည်ပေးရေး ဥပဒေများအရ ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ကွန်မြူနစ်အုပ်ချုပ်မှု ပြိုလဲကျဆုံးပြီးနောက် ချက်နိုင်ငံသား ထောင်ပေါင်း များစွာတို့သည် အသိမ်းခံပစ္စည်းများ ပြန်လည်ရရှိခဲ့ကြသည်။ သို့ရာတွင် အဆိုပါဥပဒေ များအရ ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ နောက်ပိုင်းကာလသာ အကျုံးဝင်လေသည်။ ယခုပြဋ္ဌာန်းလိုက်သော ဥပဒေသစ်အရ ဂျူးလူမျိုးတို့၏ မြေနှင့်အဆောက်အအုံ ၂ဝ၂ ခုကို ပြန်လည် လွှဲပြောင်း ပေးအပ်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ယင်းတို့အနက်အများစုမှာ ဂျူးလူမျိုးတို့၏ ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများဖြစ်ကြပြီး ယင်းပစ္စည်းများကို ဂျူးလူမျိုးအဖွဲ့အစည်းက ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် ချက်ကိုစလိုဗက်ကီးယားနိုင်ငံအား နာဇီဂျာမနီတို့ သိမ်းပိုက်ခြင်းမပြုမီ ကာလကတည်းကပင် ပိုင်ဆိုင်ခဲ့ကြသည်။ ယခု ဥပဒေသစ်သည် ၁၉၉၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် တရားဝင်အကျိုးသက်ရောက်မည်ဖြစ်သည်။ ချက်နိုင်ငံတွင် ဂျူးလူမျိုး ၃ဝဝဝ နှင့် ၅ဝဝဝ ကြားရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂)</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ချက်သမ္မတနိုင်ငံ]] [[ကဏ္ဍ:သမ္မတနိုင်ငံများ]] [[ကဏ္ဍ:ဥရောပတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ]] [[ကဏ္ဍ:နေတိုး အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ]] [[ကဏ္ဍ:ဥရောပ သမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံများ]] 8ugmohls63gq6xsm6yqa5avtnflx63t 0 46774 1031619 1017673 2026-05-15T11:49:39Z ~2026-29240-08 142627 /* ပြည်နယ်ဥပဒေပြုသူ (၁၉၉၇-၂၀၀၄) */ 1031619 wikitext text/x-wiki {{Infobox နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်း | အခေါ်အဝေါ် အသုံးအနှုံး = ဘာရက် | အမည်(မြန်မာအက္ခရာ) = အိုဘားမား | အမည်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ) = Barack Obama | အမည်(အခြားဘာသာအက္ခရာ) = | အမည်ရင်း = ဘာရက်ဟူစိန်အိုဘားမား | အမည်ကွဲ၁ = | ဂုဏ်ထူးဆောင်အမည်၁ = | ကလောင်အမည်၁= | ပုံ = President_Barack_Obama.jpg | ဓာတ်ပုံစာတမ်း = ရုံးသုံး ဓာတ်ပုံ | တာဝန် ထမ်းဆောင်ရာဌာန ၁ = အမေရိကန် သမ္မတ | ရာထူး ၁ = ၄၄ ကြိမ်မြောက် | ရာထူး ၁ စတင်သည့် နေ့ရက် = ၂၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၀၉ | ရာထူး ၁ ကုန်ဆုံးသည့် နေ့ရက် = ၂၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၇ | ဒုတိယ သမ္မတ အဖြစ်(ရှိက) = [[ဂျိုး ဘိုင်ဒင်]] | ယခင်တာဝန်ထမ်းဆောင်သူ ၁ = [[ဂျော့ချ် ဝေါလ်ကာ ဘုရှ်]] | ဆက်လက်တာဝန်ထမ်းဆောင်သူ ၁ = [[ဒေါ်နယ်လ် ထရန့်]] | တာဝန် ထမ်းဆောင်ရာဌာန ၂ = အီလွီနိုက်စ် | ရာထူး ၂ = လွှတ်တော်အမတ် | ရာထူး ၂ စတင်သည့် နေ့ရက် = ၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၀၅ | ရာထူး ၂ ကုန်ဆုံးသည့် နေ့ရက် = ၁၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၈ | ယခင်တာဝန်ထမ်းဆောင်သူ ၂ = ပီတာ ဇစ်ဂျာရယ်လ် | ဆက်လက်တာဝန်ထမ်းဆောင်သူ ၂ = ရိုလန် ဘာရစ် | တာဝန် ထမ်းဆောင်ရာဌာန ၃ = အီလွီနိုက်စ် | ရာထူး ၃ = လွှတ်တော်အဖွဲ့ဝင် | ရာထူး ၃ စတင်သည့် နေ့ရက် = ၈ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၇ | ရာထူး ၃ ကုန်ဆုံးသည့် နေ့ရက် = ၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၄ | ယခင်တာဝန်ထမ်းဆောင်သူ ၃ = အလိုက်စ် ပါလ်မာ | ဆက်လက်တာဝန်ထမ်းဆောင်သူ ၃ = ကွာမယ် ရောင်းလ် | စစ်မှုထမ်းရာ ဌာန = | စစ်မှုထမ်း စတင်သည့် နေ့ရက် = | စစ်မှုထမ်း ကုန်ဆုံးသည့် နေ့ရက် = | စစ်မှုထမ်း ရာထူး = | မွေးရက် = | မွေးနေ့ = | မိဘများ(ရှိ/မရှိ)- ရှိလျင် (ရှိ)ဟုရေး၍ မရှိလျင် ကွက်လပ်ချန်ရန် = | ဖခင်အမည် = | မိခင်အမည် = | မောင်ရင်းနှမ၁ = | တော်ဆက်ပုံ၁= | မွေးရပ်ဇာတိ = ဟိုနိုလူးလူး၊ ဟာဝိုင်ယီ၊ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]] | လူမျိုး= လူမည်းနှင့် လူဖြူကပြား | နိုင်ငံသား= {{အမေရိကန်}} | ဘာသာ = ခရစ်ယန် | တက်ရောက်ခဲ့သည့် ပညာဘာသာရပ်၁ = ကိုလမ်ဘီယာ တက္ကသိုလ် B.A. နိုင်ငံရေးသိပ္ပံ<br /> | ပညာစည်းပူးခဲ့သည့် ကျောင်းအမည်၁ =B.A. နိုင်ငံရေးသိပ္ပံ| | တက်ရောက်ခဲ့သည့် ပညာဘာသာရပ်၂ = ဂျူးရစ်ဒေါက်တာ | ပညာစည်းပူးခဲ့သည့် ကျောင်းအမည်၂ = ဟားဗတ် တက္ကသိုလ်၊ ဟားဗတ် ဥပဒေ ကျောင်း J.D. | အလုပ်အကိုင် = | တည်ထောင်ခဲ့သည့် အဖွဲ့အစည်း = | နိုင်ငံရေး ပါတီ = ဒီမိုကရက်တစ် | လူသိများခြင်း= | ကြင်ဖော်၁= [[မီရှဲလ် အိုဘားမား]] | သားသမီး၁ = မာလီယာ | သားသမီး၂ = စားရှာ | ကွယ်လွန်ရက် = | ကွယ်လွန်ရာဒေသ = | သင်္ဂြိုဟ်ရာဒေသ = | ရရှိခဲ့သော အထူးဆုများ၁ = ငြိမ်းချမ်းရေး နိုဘယ်ဆု | ရရှိခဲ့သော ခုနှစ်၁ = | လက်မှတ် = Barack Obama signature.svg | ဝဘ်ဆိုတ် = http://www.barackobama.com/ }} '''ဘာရက်ဟူစိန်အိုဘားမား ၂'''<ref>{{cite web |publisher=my.barackobama.com |url=http://my.barackobama.com/page/invite/birthcert |title=The truth about Barack's birth certificate |accessdate=2008-06-13 |archivedate=26 October 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081026013839/http://my.barackobama.com/page/invite/birthcert }}</ref> ({{lang-en|Barack Hussein Obama II၊}} မွေးရက် - [[၄ ဩဂုတ်]] [[၁၉၆၁]]) သည် အမေရိကန် ဆီးနိတ်လွှတ်တော်အမတ်တစ်ဦး (senator) ဖြစ်ပြီး၊ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]] [[၂၀၀၈]] ခုနှစ် [[သမ္မတရွေးကောက်ပွဲ]] တွင် [[ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]]မှ [[သမ္မတ]]လောင်း တစ်ဦးအဖြစ် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရာ ပြိုင်ဖက်အား မဲအပြတ်ဖြင့် နိုင်ခဲ့ပြီး အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၏ (၄၄)ကြိမ်မြောက် သမ္မတအဖြစ် ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၀ ရက်နေ့မှ ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၀ အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ သူသည် အမေရိကန်နိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံး အာဖရိကန်-အမေရိကန် သမ္မတအဖြစ် အရွေးချယ်ခံ ခဲ့ရပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဇန္နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆို ရာထူးတက်ခဲ့သည်။ ရာထူးတက်၍ ၈ လကျော် ကြာပြီးနောက် ၎င်း၏ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အရေးကိစ္စများအား သံခင်းတမန်ခင်း ဖြေရှင်းနိုင်ရန်နှင့် လူ့အသိုင်းအဝိုင်းအကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ ပိုမိုအားကောင်းလာစေရန် ကြိုးပမ်းချက်များအတွက်<ref name="nobel peace prize">{{cite web|url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/2009/|title=The Nobel Peace Prize 2009|publisher=Nobel Foundation|accessdate=2009-10-09}}</ref> ၂၀၀၉ အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် နိုဘယ်ဆုရန်ပုံငွေအဖွဲ့က အိုဘားမားအား ၂၀၀၉ ခုနှစ်၏ ငြိမ်းချမ်းရေး နိုဘယ်ဆုရှင်အဖြစ် ရွေးချယ်လိုက်သည်။ <ref>[http://www.nytimes.com/2009/10/10/world/10nobel.html?hp Surprise Nobel for Obama Stirs Praise and Doubts - The New York Times<!-- Bot generated title -->]</ref> [[ကိုလမ်ဘီယာ တက္ကသိုလ်]] (Columbia University) နှင့် [[ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်|ဟားဗတ်ဥပဒေကျောင်း]] (Harvard Law School) မှ ကျောင်းပြီးသောအခါ community organizer နှင့် နိုင်ငံသား အခွင့်အရေး ရှေ့နေ(civil rights attorney) အဖြစ် အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်။ [[၁၉၉၇]] ခုနှစ်မှ ၂၀၀၄ ခုနှစ်အထိ [[အီလီနွိုင်းပြည်နယ်]] ဆီးနိတ်လွှတ်တော်တွင် အမတ်ဖြစ်လာသည်။ [[၁၉၉၂]] ခုနှစ်မှ [[၂၀၀၄]] အထိ ချီကာဂိုတက္ကသိုလ် ဥပဒေကျောင်း တွင် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို သင်ကြားပို့ချခဲ့သည်။ [[၂၀၀၀]] ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ကိုယ်စားလှယ်ရုံးတော် (U.S. House of Representatives) အတွက် အမတ်နေရာ ယှဉ်ပြိုင်ရာတွင် အနိုင်မရရှိခဲ့သော်လည်း [[၂၀၀၃]] ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ အိုဘားမားသည် အမေရိကန်ဆီးနိတ် (အမေရိကန်အထက်လွှတ်တော်) ကန်ပိန်း ကိုကြေညာသည်။ [[၂၀၀၄]] ခုနှစ် မတ်လတွင် ဆီးနိတ်ရွေးကောက်ပွဲအား မဲရာနှုန်း အများအပြားနှင့်နိုင်ပြီး [[၂၀၀၄]] ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီအမျိုးသားညီလာခံ (Democratic National Convention) ၌ အဓိကမိန့်ခွန်း ပြောကြားသူဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် မဲရာခိုင်နှုန်း ၇၀% ဖြင့် နိုင်ခဲ့ပြီး ဆီးနိတ်လွှတ်တော်အမတ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၀၉ ကြိမ်မြောက်ကွန်ဂရက် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီလူနည်းစုသာ ပါဝင်သောအချိန်တွင် အိုဘားမားသည် သမားရိုးကျလက်နက်များ ချုပ်တည်းချက်နှင့် ဖယ်ဒရယ်ရန်ပုံငွေအသုံးပြုရာတွင် ပို၍ တာဝန်ယူမှုရှိစေရေးနှင့် ပတ်သက်သော အက်ဥပဒေများကို ထောက်ခံခဲ့သည်။ အရှေ့ဥရောပ၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်း နှင့် အာဖရိက သို့လည်း လေ့လာခရီးများသွားခဲ့သည်။ ၁၁၀ မြောက်ကွန်ဂရက်တွင် ဥပဒေပြုသူများအား ပြင်ပမှ လွှမ်းမိုးခြင်းကိစ္စ၊ ရွေးကောက်ပွဲတွင် မရိုးသားမှုများကိစ္စ၊ ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှု၊ နျူးကလီယား၊ အကြမ်းဖက်မှု နှင့် စစ်ပြန်များအား စောင့်ရှောက်ရေးတို့နှင့် ပတ်သက်သော အက်ဥပဒေများကို ထောက်ခံခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ တွင် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲ ကမ်ပိန်း ကိုကြေညာခဲ့ပြီး [[အီရတ်နိုင်ငံ]]တွင် စစ်တိုက်နေသော အမေရိကန်တပ်များဆုတ်ခွာရေး၊ စွမ်းအင်ကို အခြားနိုင်ငံများအား မှီခိုမှု လျော့နည်းစေရေး၊ ဥပဒေပြုသူများအား ပြင်ပမှလွှမ်းမိုးသူတို့၏ အရိပ်အငွေ့ လျော့နည်းစေရေး နှင့် အားလုံးနှင့်ဆိုင်သော ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ကြီးပွားရေးကို အသားပေးနေသည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် လုပ်ငန်း == အိုဘားမားသည် ၁၉၆၁ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၄ ရက်တွင် [[ဟာဝိုင်အီပြည်နယ်]] [[ဟိုနိုလူလူမြို့]]၏ ပီအိုလာနီဆေးရုံတွင် အဖ ကင်ညာနိုင်ငံသား ဘာရက် အိုဘားမားစီနီယာ နှင့် ခန်းဇတ်ပြည်နယ်မှလာသော အမိ အန်းဒန်းနမ်မှ မွေးဖွားသည်။ သူ့ မိဘများသည် [[မနိုအာမြို့၏ ဟာဝိုင်အီတက္ကသိုလ်]]တွင် ပညာသင်ကြားနေစဉ်အချိန်တွင် တွေ့ဆုံရည်ငံခဲ့သည်။<ref>Obama (1995), pp. 9–10. For book excerpts, see {{cite news| title=Barack Obama: Creation of Tales| date=November 1, 2004| url=http://www.nationmedia.com/EastAfrican/01112004/Features/PA2-2212.html| work=East African| accessdate=2008-04-13| archivedate=27 September 2007| archiveurl=https://web.archive.org/web/20070927225314/http://www.nationmedia.com/EastAfrican/01112004/Features/PA2-2212.html}}</ref> မိဘများ အိမ်ထောင်ကွဲချိန်တွင် အိုဘားမားမှာ ၂ နှစ်သား မျှသာရှိသေးသည်။<ref>Obama (1995), pp. 125–126. See also: {{cite news | first=Tim | last=Jones | title=Obama's Mom: Not Just a Girl from Kansas | date=March 27, 2007 | url=http://www.chicagotribune.com/news/politics/chi-0703270151mar27,1,3372079.story?coll=chi-news-hed | work=Chicago Tribune | accessdate=2008-04-13 | archiveurl=https://archive.today/20120729220937/http://www.chicagotribune.com/topic/politics/government/barack-obama-PEPLT007408.topic | archivedate=29 July 2012 }}</ref> ဖခင်ဖြစ်သူသည် [[ကင်ညာနိုင်ငံ]]ကို ပြန်သွားခဲ့ပြီး မသေမီအချိန်အတွင် အိုဘားမားနှင့် နောက် တစ်ကြိမ်သာ ထပ်မံတွေ့ဆုံခဲ့ရသည်။ [[၁၉၈၂]] ခုနှစ်တွင် ကားတိုက်မှုကြောင့် ဖခင်ဖြစ်သူသေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news | first=Kevin | last=Merida | title=The Ghost of a Father | date=December 14, 2007 | url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/story/2007/12/13/ST2007121301893.html | work=Washington Post | accessdate=2008-06-24 }} ဆက်ရှုရန်: {{cite news | first=Philip | last=Ochieng | title=From Home Squared to the US Senate: How Barack Obama Was Lost and Found | date=November 1, 2004 | url=http://www.nationmedia.com/EastAfrican/01112004/Features/PA2-11.html | work=East African | accessdate=2008-06-24 | archivedate=27 September 2007 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20070927223905/http://www.nationmedia.com/EastAfrican/01112004/Features/PA2-11.html }} ၂၀၀၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် အိုဘားမား၊ သူ၏ဇနီး နှင့် သမီးနှစ်ယောက်တို့ ဖခင်၏ဌာနေ ဖြစ်သော(ကင်ညာနိုင်ငံ ကီစူမူနားတွင် ရှိသောရွာ) သို့ သွားရောက်လည်ပတ်ကြသည်။ {{cite news | first=Nico | last=Gnecchi | title=Obama Receives Hero's Welcome at His Family's Ancestral Village in Kenya | date=August 27, 2006 | url=http://www.voanews.com/english/archive/2006-08/2006-08-27-voa17.cfm | work=Voice of America | accessdate=2008-06-24 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20080116115801/http://www.voanews.com/english/archive/2006-08/2006-08-27-voa17.cfm | archivedate=16 January 2008 }}</ref> သူ၏မိခင်ဒန်ဟမ်သည် ဖခင်အိုဘားမားစီနီယာနှင့် ကွာရှင်းပြတ်စဲပြီးနောက် အင်ဒိုနီးရှားလူမျိုး လိုလိုစိုတိုရိုနှင့် အိမ်ထောင်ပြုသည်။ [[၁၉၆၇]] ခုနှစ်တွင် သူတို့၏မိသားစုသည် [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ]]ကို ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ခဲ့ပြီး အိုဘားမားသည် [[ဂျာကာတာမြို့]]တွင် အရွယ် ၁၀ နှစ်အထိပြည်တွင်းကျောင်းများတက်ခဲ့သည်။ [[၁၉၇၁]] ခုနှစ်မှ [[၁၉၇၉]] ခုနှစ်အထိ (၅ တန်းမှ အထက်တန်းကျောင်းပြီးသော အထိ) ဟိုနိုလူလူမြို့သို့ ပြန်လည်ပြောင်းရွေ့ပြီး အမိဘက်မှ အဖိုးအဖွားနှင့် အတူနေထိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news | first=Peter | last=Serafin | title=Punahou Grad Stirs Up Illinois Politics | date=March 21, 2004 | url=http://starbulletin.com/2004/03/21/news/story4.html | work=Honolulu Star-Bulletin | accessdate=2008-04-13 | archivedate=18 September 2008 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20080918171128/http://starbulletin.com/2004/03/21/news/story4.html }} See also: Obama (1995), Chapters 3 and 4.</ref> [[၁၉၇၂]] ခုနှစ်တွင် သုတေသနအတွက် ပြန်လည်ရွှေ့ပြောင်းခြင်း မပြုမီ အိုဘားမား၏ မိခင်သည် ဟာဝိုင်အီပြည်နယ်သို့ ပြန်လည် ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့သည်။ [[၁၉၉၅]] ခုနှစ်တွင် အမိသည် ဗီဇကင်ဆာဖြင့် သေဆုံးသွားခဲ့သည်။<ref>{{cite news | first=Amanda | last=Ripley | title=The Story of Barack Obama's Mother | date=April 9, 2008 | url=http://www.time.com/time/nation/article/0,8599,1729524,00.html | work=Time | accessdate=2008-06-24 | archivedate=1 April 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120401230800/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1729685,00.html }} See also: {{cite news | first=Julia | last=Suryakusuma | title=Obama for President... of Indonesia | date=November 29, 2006 | work=Jakarta Post | url=http://www.thejakartapost.com/yesterdaydetail.asp?fileid=20061129.F03 | accessdate=2008-06-24 | archivedate=29 September 2007 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20070929105311/http://www.thejakartapost.com/yesterdaydetail.asp?fileid=20061129.F03 }}</ref> အထက်တန်းပြီးသောအခါ [[လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်မြို့]]ကို ရွှေ့ပြောင်းပြီး အော့စီဒန်းတယ်လ်ကောလိပ်တွင် ၂ နှစ်မျှ တက်ရောက်ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite web | title=Oxy Remembers "Barry" Obama '83 | date=January 29, 2007 | url=http://www.oxy.edu/x2526.xml | publisher=Occidental College | accessdate=2008-04-13 | archivedate=28 August 2008 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20080828220840/http://www.oxy.edu/x2526.xml }}</ref> ထို့နောက် နယူးယောက်မြို့၏ ကိုလမ်ဘီယာတက္ကသိုလ်ကို ရွှေ့ပြောင်းပြီး [[၁၉၈၃]] ခုနှစ်တွင် [[နိုင်ငံရေးသိပ္ပံဘွဲ့]] (နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးကို အထူးပြု) နှင့် အောင်မြင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news | url=http://www.college.columbia.edu/cct_archive/jan05/cover.php | title=Barack Obama '83 | work=Columbia College Today | author=Boss-Bicak, Shira | date=January 2005 | accessdate=2008-06-09 | archivedate=5 September 2008 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20080905121815/http://www.college.columbia.edu/cct_archive/jan05/cover.php }}</ref> ယခင်က နိုင်ငံတကာစီးပွားရေးကော်ပိုရေးရှင်း (Business International Corporation) နှင့် နယူးယောက်ဘုံဝါသနာသုတေသနအဖွဲ့ (New York Public Interest Research Group) အတွက်လုပ်ခဲ့သည်။<ref name="Who's Who 2008">{{cite book |author=Chassie, Karen (ed.) |year=2007 |title=Who's Who in America, 2008 |url=http://www.marquiswhoswho.com/products/WAprodinfo.asp |location=New Providence, NJ |publisher=Marquis Who's Who |isbn=9780837970110 |page=p. 3468 |accessdate=2008-06-06 |archive-date=20 April 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100420164905/http://www.marquiswhoswho.com/products/WAprodinfo.asp |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news | first=Janny | last=Scott | title=Obama's Account of New York Years Often Differs from What Others Say | date=October 30, 2007 | url=http://www.nytimes.com/2007/10/30/us/politics/30obama.html | work=The New York Times | accessdate=2008-04-13}} Obama (1995), pp. 133–140; Mendell (2007), pp. 62–63.</ref> [[File: Barack-obama-mother.jpg|thumb|left|200px|ဘာရက် အိုဘားမားအား သူ၏အမေ အန်ဒန်းနမ်မှ ကြီးပြင်းလာသည်အထိ ပျိုးထောင်ခဲ့သည်။]] [[နယူးယောက်မြို့]]တွင် ၄ နှစ်ကြာမျှနေခဲ့ပြီးနောက် ဘဝလမ်းကြောင်းပြောင်းရန်အတွက် ရှီကာဂိုမြို့ကို ရွှေ့ပြောင်းသည်။ [[၁၉၈၄]] ခုနှစ် ဇွန်လမှ [[၁၉၈၈]] ခုနှစ် မေလအထိ ရှီကာဂို တောင်ပိုင်းခရိုင်နှင့်ပတ်သက်သော အရပ်အရပ်များကြီးထွားရေးပရိုဂျက် (Developing Communities Project) အတွက် ညွှန်ကြားရေးမှူးလုပ်ခဲ့သည်။<ref name="Who's Who 2008"/><ref>{{cite news |author=Secter, Bob; McCormick, John |date=2007-03-30 |title=Portrait of a pragmatist |url=http://www.chicagotribune.com/news/nationworld/chi-0703300121mar30,1,6651421,full.story |work=Chicago Tribune |page=1 |accessdate=2008-06-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080209030448/http://www.chicagotribune.com/news/nationworld/chi-0703300121mar30,1,6651421,full.story |archivedate=9 February 2008 }} {{cite news | first=Ryan | last=Lizza | title=The Agitator: Barack Obama's Unlikely Political Education | format=alternate link | date=2007-03-19 | url=http://www.pickensdemocrats.org/info/TheAgitator_070319.htm | work=New Republic | accessdate=2008-04-13 | archivedate=12 January 2010 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20100112100027/http://www.pickensdemocrats.org/info/TheAgitator_070319.htm }} Obama (1995), pp. 140–295; Mendell (2007), pp. 63–83.</ref> ညွှန်ကြားရေးမှူးဖြစ်သော ထို ၃ နှစ်အတွင်း အလုပ်သမားသည် လူ ၁ ဦးမှနေ၍ ၁၃ ဦးအထိဖြစ်လာပြီး နှစ်ချုပ်ဘတ်ဂျက်သည် ဒေါ်လာ ခုနှစ်သောင်းမှနေ၍ ဒေါ်လာ လေးသိန်းအထိတိုးပွားလာခဲ့ပြီး လုပ်ငန်းသင်တန်းပရိုဂရမ်၊ တက္ကသိုလ်ပြင်ဆင်ရေးပရိုဂရမ်နှင့် အိမ်ငှားအခွင့်အရေးအဖွဲ့ကို ထူထောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |author=Matchan, Linda |date=1990-02-15 |title=A Law Review breakthrough |url=http://search.boston.com/local/Search.do?s.sm.query=&s.author=Linda+Matchan&s.tab=globe&s.si%28simplesearchinput%29.sortBy=-articleprintpublicationdate&docType=&date=&s.startDate=1990-02-15&s.endDate=1990-02-15 |format=paid archive |work=The Boston Globe |page=29 |accessdate=2008-06-06 |archivedate=6 June 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080606010101/http://search.boston.com/local/Search.do?s.sm.query=&s.author=Linda+Matchan&s.tab=globe&s.si%28simplesearchinput%29.sortBy=-articleprintpublicationdate&docType=&date=&s.startDate=1990-02-15&s.endDate=1990-02-15 }} {{cite news |author=Corr, John |date=1990-02-27 |title=From mean streets to hallowed halls |url=http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=PI&p_theme=pi&p_action=search&p_maxdocs=200&s_trackval=PI&s_search_type=customized&s_dispstring=Author(John%20Corr)%20AND%20date(02/27/1990%20to%2002/27/1990)&p_field_date-0=YMD_date&p_params_date-0=date:B,E&p_text_date-0=02/27/1990%20to%2002/27/1990)&p_field_advanced-0=Author&p_text_advanced-0=(John%20Corr)&xcal_numdocs=20&p_perpage=10&p_sort=_rank_:D&xcal_ranksort=4&xcal_useweights=yes |format=paid archive |work=The Philadelphia Inquirer |page=C01 |accessdate=2008-06-06 |archivedate=3 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303225806/http://www.boston.com/news/politics/2008/articles/1990/02/15/a_law_review_breakthrough/ }}</ref> ထိုအချိန်တွင် အရပ်စီမံရေးအဖွဲ့ဖြစ်သော Gamaliel Foundation အတွက် တိုင်ပင်ခံနှင့် နည်းပြဆရာလုပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite journal |author=Obama, Barack |month=August–September |year=1988 |title=Why organize? Problems and promise in the inner city |journal=Illinois Issues |volume=14 |issue=8–9 |pages=40–42 |accessdate=2008-06-06}} reprinted in: {{cite book |year=1990 |pages=pp. 35–40 |author=Knoepfle, Peg (ed.) |title=After Alinsky: community organizing in Illinois |url=https://archive.org/details/afteralinskycomm0000unse |location=Springfield, IL |publisher=Sangamon State University |isbn=0962087335 |accessdate=2008-06-06}} {{cite news |author=Tayler, Letta; Herbert, Keith |date=2008-03-02 |title=Obama forged path as Chicago community organizer |url=http://www.newsday.com/news/printedition/nation/ny-usobam025598601mar02,0,7841545,full.story |work=Newsday |page=A06 |accessdate=2008-06-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080930205556/http://www.newsday.com/news/printedition/nation/ny-usobam025598601mar02,0,7841545,full.story |archivedate=30 September 2008 }}</ref>၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ပထမအကြိမ် ဥရောပတိုက်သို့ ၃ ပတ်မျှလည်ပတ်ခဲ့ပြီး ကင်ညာရှိ အမျိုးများကိုတွေ့ ရန်အတွက် ကင်ညာနိုင်ငံကို ၅ ပတ်မျှလည်ပတ်ခဲ့သည်။<ref>Obama (1995), pp. 299–437.</ref> [[၁၉၈၈]] နှစ်ဆုံးတွင် ဟားဗတ်ဥပဒေကျောင်းကို စတင်တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ပထမနှစ်တွင် ရရှိသောအမှတ်နှင့် စာအရေးအသားပြိုင်ပွဲ များကြောင့် ဟားဗတ်ဥပဒေဝေဖန်ချက်ဂျာနယ်၏ အယ်ဒီတာဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="Harvard Law 2007">{{cite news |author=Levenson, Michael; Saltzman, Jonathan |date=2007-01-28 |title=At Harvard Law, a unifying voice |url=http://www.boston.com/news/local/articles/2007/01/28/at_harvard_law_a_unifying_voice/?page=full |work=The Boston Globe |accessdate=2008-06-15 }} {{cite news |author=Kantor, Jodi |date=2007-01-28 |title=In law school, Obama found political voice |url=http://www.nytimes.com/2007/01/28/us/politics/28obama.html?_r=1&pagewanted=all |work=The New York Times |page=1 |accessdate=2008-06-15 }} {{cite news |author=Kodama, Marie C |date=2007-01-19 |title=Obama left mark on HLS |url=http://www.thecrimson.com/article.aspx?ref=516664 |work=The Harvard Crimson |accessdate=2008-06-15 }} {{cite news |author=Mundy, Liza |title=A series of fortunate events |date=2007-08-12 |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/08/08/AR2007080802038_pf.html |work=The Washington Post |page=W10 |accessdate=2008-06-15 }} {{cite journal |author=Heilemann, John |title=When they were young |date=October 22, 2007 |url=http://www.printthis.clickability.com/pt/cpt?action=cpt&title=When+They+Were+Young&expire=&urlID=24417790&fb=Y&url=http%3A%2F%2Fnymag.com%2Fnews%2Ffeatures%2F39321%2F&partnerID=73272 |journal=New York |volume=40 |issue=37 |pages=32–7, 132–3 |accessdate=2008-06-15 }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.boston.com/news/local/articles/2007/01/28/at_harvard_law_a_unifying_voice/?page=full |access-date=12 October 2012 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304000128/http://www.boston.com/news/local/articles/2007/01/28/at_harvard_law_a_unifying_voice/?page=full }} Mendell (2007), pp. 80–92.</ref> ဒုတိယနှစ်တွင်ရွေးချယ်ပြီး ဥပဒေဝေဖန်ချက်ဂျာနယ်သမ္မတနှင့် လုပ်အားပေးစာတည်းမှူးဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name="Harvard Law 1990">{{cite news |author=Butterfield, Fox |date=1990-02-06 |title=First black elected to head Harvard's Law Review |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C0CE2DC1631F935A35751C0A966958260 |work=The New York Times |page=A20 |accessdate=2008-06-15 }} {{cite news |author=Ybarra, Michael J |date=1990-02-07 |title=Activist in Chicago now heads Harvard Law Review |url=http://pqasb.pqarchiver.com/chicagotribune/access/28797353.html?dids=28797353:28797353&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT |format=paid archive |work=Chicago Tribune |page=3 |accessdate=2008-06-15 |archivedate=9 October 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121009082828/http://pqasb.pqarchiver.com/chicagotribune/access/28797353.html?dids=28797353:28797353&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT }} {{cite news |author=Matchan, Linda |date=1990-02-15 |title=A Law Review breakthrough |url=http://search.boston.com/local/Search.do?s.sm.query=&s.author=Linda+Matchan&s.tab=globe&s.si%28simplesearchinput%29.sortBy=-articleprintpublicationdate&docType=&date=&s.startDate=1990-02-15&s.endDate=1990-02-15 |format=paid archive |work=The Boston Globe |page=29 |accessdate=2008-06-15 |archivedate=6 June 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080606010101/http://search.boston.com/local/Search.do?s.sm.query=&s.author=Linda+Matchan&s.tab=globe&s.si%28simplesearchinput%29.sortBy=-articleprintpublicationdate&docType=&date=&s.startDate=1990-02-15&s.endDate=1990-02-15 }} {{cite news |author=Corr, John |date=1990-02-27 |title=From mean streets to hallowed halls |url=http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=PI&p_theme=pi&p_action=search&p_maxdocs=200&s_trackval=PI&s_search_type=customized&s_dispstring=Author(John%20Corr)%20AND%20date(02/27/1990%20to%2002/27/1990)&p_field_date-0=YMD_date&p_params_date-0=date:B,E&p_text_date-0=02/27/1990%20to%2002/27/1990)&p_field_advanced-0=Author&p_text_advanced-0=(John%20Corr)&xcal_numdocs=20&p_perpage=10&p_sort=_rank_:D&xcal_ranksort=4&xcal_useweights=yes |format=paid archive |work=The Philadelphia Inquirer |page=C01 |accessdate=2008-06-15 |archivedate=3 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303225806/http://www.boston.com/news/politics/2008/articles/1990/02/15/a_law_review_breakthrough/ }} {{cite news |author=Drummond, Tammerlin |date=1990-03-12 |title=Barack Obama's Law; Harvard Law Review's first black president plans a life of public service |url=http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/60017156.html?dids=60017156:60017156&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT |format=paid archive |work=Los Angeles Times |page=E1 |accessdate=2008-06-15 |archivedate=9 October 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121009082849/http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/60017156.html?dids=60017156:60017156&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT }} {{cite news |author=Pugh, Allison J. (Associated Press) |date=1990-04-18 |title=Law Review's first black president aims to help poor |url=http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=MH&p_theme=realcities2&p_action=search&p_maxdocs=200&s_site=miami&s_trackval=MH&s_dispstring=Title(Law%20Review's%20first%20black%20president%20aims%20to%20help%20poor)%20AND%20date(04/18/1990%20to%2004/18/1990)&p_field_date-0=YMD_date&p_params_date-0=date:B,E&p_text_date-0=04/18/1990%20to%2004/18/1990)&p_field_advanced-0=title&p_text_advanced-0=(Law%20Review's%20first%20black%20president%20aims%20to%20help%20poor)&xcal_numdocs=20&p_perpage=10&p_sort=_rank_:D&xcal_ranksort=4&xcal_useweights=yes |format=paid archive |work=The Miami Herald |page=C01 |accessdate=2008-06-15 }}</ref> ၁၉၉၀ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် မီဒီယာများသည် အိုဘားမား၏ ဟားဗတ်ဥပဒေဝေဖန်ချက်၏ ပထမဆုံးလူမည်းသမ္မတဖြစ်ကြောင်းကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်သတင်းပို့ကြသည်။<ref name="Harvard Law 1990"/> ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ဟားဗတ်၌ [[Juris Doctor|J.D.]] [[Latin honors|''magna cum laude'']] (ဒုတိယဂုဏ်ထူး ဥပဒေပါရဂူဘွဲ့) အောင်ခဲ့ပြီး ရှီကာဂိုမြို့ကို ပြန်လည်ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။<ref name="Harvard Law 2007"/><ref>{{cite news |author=Aguilar, Louis |date=1990-07-11 |title=Survey: Law firms slow to add minority partners |url=http://pqasb.pqarchiver.com/chicagotribune/access/28774085.html?dids=28774085:28774085&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT |format=paid archive |work=Chicago Tribune |page=1 (Business) |quote=Barack Obama, a summer associate at Hopkins & Sutter in Chicago |accessdate=2008-06-15 |archivedate=26 July 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130726222947/http://pqasb.pqarchiver.com/chicagotribune/access/28774085.html?dids=28774085:28774085&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT }}</ref> ဟားဘတ်ဥပဒေဝေဖန်ဂျာနယ်၏ ပထမဆုံးလူမည်းသမ္မတအဖြစ်အကြောင်း ကြေညာကြောင့် အိုဘားမားသည် လူမျိုးဆက်ဆံရေးဝတ္ထုရေးရန်အတွက်စာချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref name="Scott 2008a"> {{cite news |author=Scott, Janny |date=2008-05-18 |title=The story of Obama, written by Obama |url=http://www.nytimes.com/2008/05/18/us/politics/18memoirs.html?pagewanted=all |work=The New York Times |page=1 |accessdate=2008-06-15}} Obama (1995), pp. xiii–xvii.</ref>ချီကာဂိုတက္ကသိုလ်ဥပဒေကျောင်းသည် အိုဘားမားကို ဝတ္ထုရေးရန်အတွက်ရုံးခန်းနှင့် အမှုဆောင်အသင်းဝင်အဖြစ် ကူညီထောက်ပံ့ခဲ့သည်။<ref name="Scott 2008a"/>သူ၏ဝတ္ထု. ''[[Dreams from My Father]]'' ကို ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် စထုတ်ဝေသည်။<ref name="Scott 2008a"/> ၁၉၉၂ ခုနှစ် ဧပြီလမှ အောက်တိုဘာလအထိ အီလီနွိုင်းပြည်နယ်၏မဲပေးပရိုဂျက် (Illinois Project Vote) ကြီးမှူးပြီး ၁၅၀ မဲပေးစာရင်းသွင်းမထားသော လူမည်း လူမည်း ၄သိန်း မှ ၁ သိန်းခွဲကို စာရင်းသွင်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref name="Illinois Blue Book 2000">{{cite book |author=White, Jesse (ed.) |year=2000 |title=Illinois Blue Book, 2000, Millennium ed. |url=http://www.sos.state.il.us/bb/toc.html |location=Springfield, IL |publisher=Illinois Secretary of State |oclc=43923973 |page=p. 83 |accessdate=2008-06-06 |archive-date=7 May 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090507211607/http://www.sos.state.il.us/bb/toc.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |author=Jarrett, Vernon |date=1992-08-11 |title='Project Vote' brings power to the people |url=http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=CSTB&p_theme=cstb&p_action=search&p_maxdocs=200&s_dispstring=(Vernon%20Jarrett)%20AND%20date(8/11/1992%20to%208/11/1992)&p_field_date-0=YMD_date&p_params_date-0=date:B,E&p_text_date-0=8/11/1992%20to%208/11/1992)&p_field_advanced-0=&p_text_advanced-0=(Vernon%20Jarrett)&xcal_numdocs=20&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&xcal_useweights=no |work=Chicago Sun-Times |format=paid archive |page=23 |accessdate=2008-06-06 |archivedate=11 October 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121011212738/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=CSTB&p_theme=cstb&p_action=search&p_maxdocs=200&s_dispstring=(Vernon%20Jarrett)%20AND%20date(8/11/1992%20to%208/11/1992)&p_field_date-0=YMD_date&p_params_date-0=date:B,E&p_text_date-0=8/11/1992%20to%208/11/1992)&p_field_advanced-0=&p_text_advanced-0=(Vernon%20Jarrett)&xcal_numdocs=20&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&xcal_useweights=no }} {{cite journal |author=Reynolds, Gretchen |month=January |year=1993 |title=Vote of Confidence |url=http://www.chicagomag.com/Chicago-Magazine/January-1993/Vote-of-Confidence |journal=Chicago (magazine) |volume=42 |issue=1 |pages=53–54 |accessdate=2008-06-06 }} {{cite journal |author=Anderson, Veronica |month=September 27–October 3, |year=1993 |title=40 under Forty: Barack Obama, Director, Illinois Project Vote |journal=Crain's Chicago Business |volume=16 |issue=39 |accessdate=2008-06-06 |pages=43}}</ref> ထို့အတွက်ကြောင့် ခရိန်း ရှီကာဂို စီးပွားရေး သတင်းစာမှ ၁၉၉၃ ခုနှစ် အသက်၄၀အောက် ဩဇာအာဏာကြီးထွားလာမည့်သူ ၄၀ စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းဖော်ပြခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ [[File:Ann Dunham with father and children.jpg|thumb|right|ယာမှဝဲ - ဘာရက် အိုဘားမား နှင့် မာယာဆိုတိုရို ကို သူ၏အမေ အန်ဒန်းနမ် နှင့် အဖိုး စတန်လီ ဒန်းနမ်တို့နှင့်အတူ ဟာဝိုင်အီတွင် တွေ့ရပုံ (၁၉၇၀ နှစ်များ၏ အစောပိုင်း)]] ၁၉၉၂ ခုနှစ်အစောပိုင်းမှ စ၍ အိုဘားမားသည် ရှီကာဂို တက္ကသိုလ် ဥပဒေကျောင်းတွင် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ နှင့်ပတ်သက်၍ ၁၂ နှစ်တိုင် သင်ကြားပို့ချခဲ့သည်။ ၁၉၉၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၆ ခုနှစ်အထိ ကထိက အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၆ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၄ ခုနှစ်အထိ ဦးဆောင် ကထိက အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ == ပြည်နယ်ဥပဒေပြုသူ (၁၉၉၇-၂၀၀၄) ==soeLinfacebookၿဂိဳဟ္တုလိူင္င္သမဒအဂ္လိပ္ အိုဘားမားသည် ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် အီလီနွိုင်းပြည်နယ် ဆီးနိတ်လွှတ်တော် အမတ်အဖြစ် ရွေးကောက် တင်မြှောက်ခြင်းခံရသည်။ အီလီနွိုင်း နယ်မြေ၁၃ မှ ပြည်နယ်ဆီးနိတ်လွှတ်တော် အမတ် အဲလိုက်စ် ပါးမားကို ဆက်ခံခြင်းဖြစ်သည်။ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ခံရပြီးသောအခါ ကိုယ်ကျင့်တရား နှင့် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ဆိုင်ရာ ဥပဒေများကို ပြင်ဆင်ခြင်းအတွက် ရီပတ်ဘလစ်ကင် နှင့် ဒီမိုကရက် ပါတီနှစ်ခုလုံးမှ ထောက်ခံခြင်းခံရသူဖြစ်လာသည်။ သူသည် ဝင်ငွေနည်းသော အလုပ်သမားများအတွက် အခွန်လျော့ပေါ့သည့်နှုန်းကို တိုးမြှင့်ပေးခဲ့ပြီး လူမှုရေး စောင့်ရှောက်မှု ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးအတွက် ဆွေးနွေးညှိနိုင်းခြင်းပြုပြီး ကလေးသူငယ်များစောင့်ရှောက်မှုအတွက် ထောက်ပံကြေးများကို မြှင့်တင်ပေးခဲ့သည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ပါတီနှစ်ခုလုံး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သော အုပ်ချုပ်ရေး စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများ နှင့်ဆိုင်သော ပူးတွဲကော်မတီတွင် ဒု-ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အိုဘားမားသည် ရီပတ်ဘလစ်ကင် ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ရိုင်ယန်၏ လခထုတ်ရက် ချေးငွေဆိုင်ရာ စည်းကမ်းဥပဒေ နှင့် အိမ်ဝယ်သူများကို သားကောင်ဖြစ်စေသည့် အပေါင်ခံငွေချေးခြင်း နှင့်ပတ်သက်သည့် စည်းကမ်းဥပဒေကို ထိုသူတို့ အိမ်သိမ်းခံရမည့်အရေးမှ စောင့်ကြပ် ကြည့်ရှုရန်အတွက် ထောက်ခံခဲ့သည်။ အိုဘားမားသည် အီလီနွိုင်းပြည်နယ် ဆီးနိတ်လွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ထပ်မံရွေးကောက်ခြင်းခံရပြီး ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် နောက်တစ်ကြိမ် ထပ်မံရွေးကောက်ခြင်း ခံရပြန်သည်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် သူသည် အမေရိကန် အထက်လွှတ်တော်အတွက် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ အကြိုရွေးကောက်ပွဲတွင် လက်ရှိအမတ်ဖြစ်ပြီး သက်တမ်း ၄ ကြိမ်ရှိသော ဘော်ဘီ ရပ်ရှ်သို့ ၂ ဆ ၁ ဆဖြင့် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီဝင်တို့ ဆယ်စုနှစ်အတွင်း ဆီးနိတ်လွှတ်တော်တွင် အနည်းစု အဖြစ်မှ အများစု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် အိုဘားမားသည် အီလီနွိုင်းပြည်နယ် ဆီးနိတ်လွှတ်တော်၏ ကျန်းမာရေးနှင့် လူမှုရေးဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှုကော်မတီတွင် ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူသည် လူမျိုးရေးအရခွဲခြား ဆက်ဆံခြင်းကို စောင့်ကြည့်သည့်အနေနှင့် ရဲတို့အား သူတို့ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းသည့် ယာဉ်မောင်းသူ၏ လူမျိုးကို မှတ်တမ်းတင်ရန် လိုအပ်သည့် ဥပဒေ နှင့် အီလီနွိုင်းပြည်နယ်မှ ပထမဆုံးအနေနှင့် စတင်သည့် လူသတ်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ စစ်ကြောမေးမြန်းခြင်းကို ဗွီဒီယိုဖြင့် မဖြစ်မနေမှတ်တမ်းတင်ရန် လိုအပ်သည့် ဥပဒေတို့ကို ကမကထပြုပြီး ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ် အမေရိကန်ဆီးနိတ်လွှတ်တော်အတွက် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ကမ်ပိန်းတွင် သေဒဏ်ချမှတ်မှု ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးကို ဥပဒေပြုရေးအတွက် တက်ကြွစွာပါဝင်လုပ်ဆောင်မှုကြောင့် ရဲကိုယ်စားလှယ်များက အိုဘားမားအား ချီးကျူးဂုဏ်ပြုခဲ့သည်။ အိုဘားမားသည် အမေရိကန်ဆီးနိတ် သို့ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ခံရပြီးနောက် ၂၀၀၄ ခု နိုဝင်ဘာလတွင် အီလီနွိုင်းပြည်နယ် ဆီးနိတ်လွှတ်တော်မှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။ == ၂၀၀၄ ခုနှစ် အမေရိကန်ဆီးနိတ် ကင်န်ပိန်း == ၂၀၀၂ ခုနှစ်အလယ်ပိုင်းတွင် အိုဘားမားသည် အမေရိကန် ဆီးနိတ်အတွက် ရွေးကောက်ပွဲဝင်ရန် စဉ်းစားခဲ့ပြီး နိုင်ငံရေး နည်းဗျူဟာပညာရှင်အဖြစ် ဒေးဗစ်အိတ်ဇယ်ရော့ဒ် အားခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဒေးဗစ်အိတ်ဇယ်ရော့ဒ်မှ အိုဘားမားအား ယှဉ်ပြိုင်အရွေးခံမည့်အကြောင်းကို ၂၀၀၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် တရားဝင်ကြေညာခဲ့သည်။ လက်ရှိ ရာထူးရရှိထားသူ ရီပတ်ဘလစ်ကင်အမတ် ပီတာ ဖစ်ဇ်ဂါရယ် နှင့် ထိုသူမတိုင်မီ ရာထူးရရှိခဲ့သူ ဒီမိုကရက်တစ် အမတ် ကာရိုး မော့စလီ ဘရောင်န် တို့က ပြိုင်ပွဲဝင်မည်မဟုတ်ဟု ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည့်အတွက် ရီပတ်ဘလစ်ကင် နှင့် ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီဝင် အများအပြား ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ အကြိုရွေးကောက်ပွဲတွင် ယှဉ်ပြိုင်အရွေးခံသူ ၁၅ ဦးအထိ ရှိခဲ့သည်။ အိုဘားမား၏ ယှဉ်ပြိုင်အရွေးခံမှု ကို ကွယ်လွန်ပြီးသော ချီကာဂိုမြို့တော်ဝန် ဟာရိုးဝါရှင်တန်၏ ပုံများကို အထူးပြသတင်ဆက်ထားသော အိတ်ဇယ်ရော့ဒ်၏ ကြော်ငြာကင်န်ပိမ်းမှ လည်းကောင်း၊ ကွယ်လွန်ပြီးဖြစ်သော ယခင်အီလီနွိုင်းမှ အမေရိကန်ဆီးနိတ်လွှတ်တော်အမတ် ပေါလ်ဆိုင်မွန်၏ သမီးမှ ထောက်ခံမှု တို့မှ လည်းကောင်း မြှင့်တင်ပေးခဲ့သည်။ သူသည် အကြိုရွေးကောက်ပွဲတွင် မဲရာခိုင်နှုန်း ၅၂ ရာခိုင်နှုန်းမျှရရှိခဲ့ပြီး သူ၏ နောက်မှလိုက်သော ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ ပြိုင်ဖက်နှင့် ၂၉ ရာခိုင်နှုန်းမျှ သာလွန်ခဲ့သည်။ အိုဘားမားနှင့် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ယှဉ်ပြိုင်အရွေးခံမည့် ရီပတ်ဘလစ်ကင်ပါတီမှ အကြိုရွေးကောက်ပွဲ အနိုင်ရရှိသူ ဂျက်ရိုင်ယန်သည် ၂၀၀၄ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ပြိုင်ပွဲမှ နုတ်ထွက်သွားခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် မက်ဆာချူးဆက်ပြည်နယ် ဘော့စတွန်မြို့တွင် ကျင်းပသော ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီ၏ အမျိုးသား ညီလာခံတွင် အိုဘားမားသည် အဓိကမိန့်ခွန်းကို ရေးသားပြောကြားခဲ့သည်။ သူ၏ အမေဖက်မှ အဖိုးတော်စပ်သူ၏ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် စစ်ပြန်အတွေ့အကြုံ နှင့် နယူးဒီး ဖက်ဒရယ်အိမ်ရာ စီမံခန့်ခွဲမှုနှင့် G.I. Bill ဟုခေါ်သည့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြန်များအား ကောလိပ်ပညာရေးအထောက်အပံပေးမှု အစီအစဉ် မှ သူ၏အဖိုး အကျိုးအမြတ်ရခဲ့ပုံ တို့အား ဖော်ပြထားခဲ့သည်။ အိုဘားမားသည် အမေရိကန်အစိုးရ၏ စီးပွားရေး နှင့် လူမှုရေးဆိုင်ရာ အတွက် ဦးစားပေး အစီအစဉ်ကို ပြောင်းလဲရန် ပြောကြားခဲ့သည်။ သူသည် ဘွရှ် အစိုးရ၏ အီရတ်စစ်ပွဲနှင့် ပတ်သက်၍ စီမံခန့်ခွဲပုံကို မေးခွန်းထုတ်ခဲ့ပြီး အမေရိကန်မှ သူတို့၏ စစ်သားများအတွက် တာဝန်ဝတ္တရားရှိပုံကို အလေးအနက်ထား ပြောကြားခဲ့သည်။ မဲဆန္ဒနယ်များနှင့် ပတ်သက်ပြီး အလွန်အမင်းပါတီစွဲထားကြခြင်းကို အမေရိကန်သမိုင်းကြောင်းမှ ဥပမာများကို ဆွဲထုတ်၍ ဝေဖန်ခဲ့ပြီး အမေရိကန်တို့အား အမျိုးမျိုးအစားစားကွဲပြားခြင်း မရှိပဲ ညီညွတ်ကြရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ "ဒီမိုကရေစီကျပြီး ပြုပြင်ပြောင်းလဲလိုသော လစ်ဘရယ်အမေရိကား နှင့် ရှေးရိုးစွဲသော ကွန်ဆာဗေးတစ်အမေရိကားဆိုသည်မှာ မရှိပါ။ " ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ အဓိကသတင်းဌာနများမှ မိန့်ခွန်းကို ထုတ်လွှင့်မှုကြောင့် အိုဘားမားအား တစ်နိုင်ငံလုံးနှင့် ဆိုင်သော နိုင်ငံရေး ပြယုဂ်တစ်ခု ဖြစ်လာစေခဲ့ပြီး သူ၏ အမေရိကန် ဆီးနိတ် ကင်န်ပိန်းကို မြှင့်တင်ပေးခဲ့သည်။ ရိုင်ယန် နုတ်ထွက်ပြီး ၂လာအကြာ နှင့် ရွေးကောက်ပွဲအတွက် ၃လမျှပင် မလိုတော့သော အချိန်ဖြစ်သည့် ၂၀၀၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် အလန် ကီးရက်စ်သည် အီလီနွိုင်း ရီပတ်ဘလစ်ကင်ပါတီမှ ရိုင်ယန်၏ နေရာတွင် အစားထိုးရန် ရွေးချယ်မှု ကို လက်ခံခဲ့သည်။ မေရီလန်း ပြည်နယ်တွင် အနေကြာသူဖြစ်သော်လည်း ကီးရက်စ်သည် ရွေးချယ်ခံရပြီးနောက်တွင် အီလီနွိုင်းပြည်နယ်တွင် တရားဝင်နေထိုင်သူ အဖြစ်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အိုဗားမားသည် မဲအရေအတွက်၏ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းမျှ ရရှိခဲ့ပြီး ကီးရက်စ်မှာ ၂၇ ရာခိုင်နှုန်းသာ ရရှိခဲ့သဖြင့် အီလီနွိုင်းပြည်နယ်၏ သမိုင်းတွင် ပြည်နယ်တစ်ခုလုံး ယှဉ်ပြိုင်မှု၌ အများဆုံးကွာခြားချက်ဖြင့် အနိုင်ရရှိမှု ဖြစ်ခဲ့သည်။ == အမေရိကန်ဆီးနိတ်လွှတ်တော်အမတ် (၂၀၀၅-ယခု) == အိုဘားမားသည် ၂၀၀၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် ဆီးနိတ်လွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုခဲ့သည်။ အိုဘားမားသည် အမေရိကန်သမိုင်းကြောင်းတွင် ၅ ယောက်မြောက် အာဖရိကန်-အမေရိကန် ဆီးနိတ်လွှတ်တော်အမတ်ဖြစ်ပြီး တတိယမြောက် မဲအများအပြားဖြင့် ရွေးချယ်ခံရသူဖြစ်သည်။ သူသည် အမေရိကန်နိုင်ငံ အာဖရိကန်-အမေရိကန် ကွန်ဂရက် အဖွဲ့ဝင်များ အစည်းအရုံးမှ ပထမဆုံးဆီးနိတ်အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသူလည်း ဖြစ်သည်။ ပါတီစွဲမရှိသည့် စီကျူ အပတ်စဉ်သတင်းစာမှ သူ့အား ၂၀၀၅မှ ၂၀၀၇ ခုနှစ်အထိ ဆီးနိတ်လွှတ်တော် မဲများအပေါ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ တွေ့ရှိချက်အရ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီကို သစ္စာရှိသူအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး အမျိုးသားဂျာနယ်မှ သူ့အား ၂၀၀၇ ခုနှစ်အတွင်း ရွေးချယ်စိစစ်ထားသည့် မဲများအပေါ်မူတည်၍ လစ်ဘရယ်အဖြစ်ဆုံး ဆီးနိတ်လွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် အဆင့်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် အဆင့် ၁၆ ရှိခဲ့ပြီး ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် အဆင့် ၁၀ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် Congress.org မှ ၁၁ ယောက်မြောက် ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု အရှိဆုံး ဆီးနိတ်လွှတ်တော်အမတ် အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ === ဥပဒေများ === အိုဘားမားသည် ၂၀၀၅ ခုနှစ် စွမ်းအင်ပေါ်လစီ အက်ဥပဒေကို ထောက်ခံမဲပေးခဲ့ပြီး လုံခြုံစိတ်ချရသော အမေရိကား နှင့် စနစ်ကျသော လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး အက်ဥပဒေကို တွဲဘက်၍ ကမကထပြုခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် အိုဘားမားသည် ပုံစံတူဖြစ်သော လုံခြုံစိတ်ချရသော နယ်စပ်ခြံစည်းရိုး အက်ဥပဒေကို ထောက်ခံခဲ့သည်။ အိုဘားမားသည် သူ၏အမည်ပါဝင်သည့် အက်ဥပဒေ ၂ခုကို အစပျိုးခဲ့သည်။ တစ်ခုမှာ လူဂါ-အိုဘားမားဖြစ်ပြီး သမာရိုးကျ လက်နက်များ၏ ခြိမ်းခြောက်မှု ကို ပူးပေါင်းလျှော့ချရေး ဥပဒေဖြစ်သည့် နန်း-လူဂါ အက်ဥပဒေကို ထပ်မံတိုးချဲ့ဖော်ဆောင်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး နောက်တစ်ခုမှာ ကိုဘန်း-အိုဘားမား ပွင့်လင်းမှု အက်ဥပဒေဖြစ်ကာ ထိုအက်ဥပဒေမှာ ဖက်ဒရယ်ဆိုင်ရာ သုံးစွဲမှုများကို ရှာဖွေနိုင်သည့် USAspending.gov အင်တာနက် ရှာဖွေရေး စနစ်ကို တည်ထောင်ရန် အာဏာအပ်နှင်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဇွန်လ ၃ရက်နေ့တွင် အိုဘားမားသည် ဆီးနိတ်လွှတ်တော်အမတ်များ ဖြစ်ကြသော သောမတ်စ် အာ ကာပါး၊ တွမ် ကိုဘန်း နှင့် ဂျွန် မက်ကိန်းတို့နှင့်အတူ နောက်ဆက်တွဲ အက်ဥပဒေကို စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖက်ဒရယ် သုံးစွဲမှု နှင့် သက်ဆိုင်သော ဥပဒေတွင် ပွင့်လင်းမှု နှင့် တာဝန်ခံမှု ကို ပိုမိုခိုင်မာစေရန်အတွက် ဖြစ်သည်။ အိုဘားမားသည် နျူးကလီးယားစက်ရုံပိုင်ရှင်တို့ အနေနှင့် ရေဒီယိုသတ္တိကြွ ယိုစိမ့်မှုဖြစ်ပေါ်ပါက ပြည်နယ်နှင့် နယ်မြေအာဏာပိုင်တို့ကို အကြောင်းကြားရန်လိုအပ်သည့် ဥပဒေကို ကမကထပြုခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် အမေရိကန် သမ္မတ ဘုရှ်သည် ကွန်ဂို ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံ ကယ်ဆယ်ရေး၊ လုံခြုံရေး နှင့် ဒီမိုကရေစီ မြှင့်တင်ရေး အက်ဥပဒေကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီး ပထမဆုံး အိုဘားမား အဓိက ကမကထပြုသည့် ဖက်ဒရယ်ဥပဒေကို အတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဇန်နဝါရီလတွင် အိုဘားမား နှင့် ဆီးနိတ်လွှတ်တော်အမတ် ဖိန်းဂိုးတို့သည် ဖြောင့်မတ်သော ခေါင်းဆောင်မှု နှင့် ပွင့်လင်းသော အစိုးရ အက်ဥပဒေကို ပူးပေါင်း၍ အထောက်အကူပေး မိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး ထိုအက်ဥပဒေမှာ ၂၀၀၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ဥပဒေအဖြစ် လက်မှတ်ရေးထိုး အတည်ပြုခဲ့သည်။ သူသည် ဖက်ဒရယ်ဆိုင်ရာ ရွေးကောက်ပွဲများတွင် လိမ်ညာသော အလေ့အထများကို ရာဇဝတ်မှု အဖြစ်သတ်မှတ်ရန်အတွက် လိမ်ညာသော အလေ့အထများနှင့် မဲပေးသူအား ခြိမ်းခြောက်မှုများမှ ကာကွယ်ရေး အက်ဥပဒေကို စတင်မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည်။ အိုဗားမားသည် အီရတ်စစ်ပွဲ မြှင့်တင်မှုမှ လျှော့ချရေး အက်ဥပဒေကို ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် လူတစ်ဦးချင်းစီ ကမောက်ကမဖြစ်ပါက စစ်တပ်မှထုတ်ပယ်ရန် အကာအကွယ်ပေးထားသည့် ကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ အာဏာအပ်နှင်းသည့် အက်ဥပဒေကို ကမကထပြုခဲ့သည်။ သူသည် အီရန် စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှု အတည်ဖြစ်ရေး အက်ဥပဒေကို ကမကထပြုခဲ့ပြီး နိုင်ငံ၏ ပင်စင် ရန်ပုံငွေများကို ထုတ်ပယ်ရန် အက်ဥပဒေကို ကမကထပြုခဲ့သည်။ ထိုမျှသာမက အိုဘားမားသည် ပြည်နယ်ဆိုင်ရာ ကလေးများ၏ ကျန်းမာရေးအာမခံအစီအစဉ်ကို ဆီးနိတ်လွှတ်တော်မှ ပြင်ဆင်ချက်ကို လည်း ကမကထပြုဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထိုပရိုဂရမ်မှ စစ်ပွဲနှင့်ဆိုင်သော အနာတရများရရှိထားသည် စစ်သားတို့၏ မိသားစုဝင်များအတွက် အလုပ်ပြုတ်မည့်ရန်မှ ၁ နှစ်အကာအကွယ်ပေးမည့် ဥပဒေကိုလည်း ကမကထပြုခဲ့သည်။ === ကော်မတီများ === အိုဘားမားသည် ဒီဇင်ဘာလ ၂၀၀၆ ခုနှစ်မှစ၍ နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး၊ ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး၊ ပြည်သူ့လုပ်ငန်းနှင့် စစ်ပြန်များရေးရာ ဆီးနိတ်ကော်မတီများ တွင် တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် သူသည် ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး နှင့် စစ်ပြန်များရေးရာ ကော်မတီတို့မှ နုတ်ထွက်ခဲ့ပြီး ကျန်းမာရေး၊ပညာရေး၊ အလုပ်သမားရေးရာ နှင့် ပင်စင်ရေးရာ နှင့် နိုင်ငံလုံခြုံရေး နှင့် အစိုးရရေးရာ ကော်မတီများတွင် တာဝန်အသစ်များကို ရယူခဲ့သည်။ သူသည် ဥရောပရေးရာ ဆိုင်ရာ ဆီးနိတ်ဆပ်ကော်မတီတွင်လည်း ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဆီးနိတ် နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး ကော်မတီ၏ အဖွဲ့ဝင်အနေနှင့် အိုဘားမားသည် အရှေ့ဥရောပ၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်း၊ အာရှအလယ်ပိုင်း နှင့် အာဖရိကတို့သို့ အစိုးရကိစ္စဖြင့် ခရီးများသွားခဲ့သည်။ သူသည် မာမွတ် အာဘတ်စ် ကို ပါလက်စတိုင်း သမ္မတမဖြစ်မီအချိန်က တွေ့ဆုံခဲ့ပြီး နိုင်ရိုဘီတက္ကသိုလ်တွင် ကင်ညာအစိုးရ၏ အကျင့်ပျက်ခြစားမှုများနှင့် ပတ်သက်၍ မိန့်ခွန်းပြောခဲ့သည်။ == ၂၀၀၈ ခုနှစ် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲ == ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတလောင်း ဘာရက် အိုဘားမားသည် ပထမအချီ စကားစစ်ထိုးပွဲအပြီးတွင် ပြိုင်ဘက်ဖြစ်သည့် ရီပတ်ပလစ်ကန် သမ္မတလောင်း မက်ကိန်းအား အသာရနေပြီဟု ဆိုနိုင်သည်။ ရွေးကောက်ပွဲအစတွင် နိုင်ငံရေးကိစ္စများအား အဓိကထား ယှဉ်ပြိုင်ရမည်ဟု အများကထင်မှတ်ခဲ့ကြသော်လည်း အမေရိကန်၏ ငွေရေးကြေးရေး လုပ်ငန်း၏ အချက်အချာ ဝေါလ်စထရိစ်မှာ ဘဏ်များဒေဝါလီခံသည့် အရေးကိစ္စများ၊ ရေနံဈေးတက်မှုများနှင့်တကွ စီးပွားရေးပြဿနာသည် အဓိကဖြစ်ခဲ့သည်။ လက်တွေ့တွင်လည်း တိုင်းပြည်စီးပွားရေးကိုမှန်ကန်စွာ ဦးဆောင်နိုင်သူကိုသာ အမေရိကန်ပြည်သူတို့က ရွေးချယ်ခဲ့ကြသည်။ ကမ္ဘာအဝှမ်းမှ မျက်စိဒေါက်ထောက်ကြည့်နေသော ၂၀၀၈ ခုနှစ် အမေရိကန် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲတွင် အိုဘားမား အနိုင်ရရှိခဲ့သောကြောင့် အိုဘားမားသည် အမေရိကန်သမိုင်းတွင် ပထမဦးဆုံးသော အာဖရိကနွယ်ဖွား လူမည်းသမ္မတဖြစ်လာသည်။ == ပေါ်လစီနှင့် နိုင်ငံရေးဝါဒ == == မိသားစုနှင့် ကိုယ်ပိုင်ဘဝ == == ဝထ္ထုများ == === Dreams of my Father === ဤစာအုပ်သည် အိုဘားမား ငယ်စဉ်ဘဝများကို ထင်ဟပ်ထားသော စာအုပ်ကောင်း တစ်အုပ်ဖြစ်သည်။ === The Audacity of Hope === == ရည်ညွှန်းကိုးကား == {{reflist|2}} {{အမေရိကန် သမ္မတများ}} [[Category:အမေရိကန် သမ္မတများ]] [[Category:တိုင်းမ်မဂ္ဂဇင်း ဩဇာအရှိဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်]] [[Category:နိုဘယ်ဆုရ ပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:နိုဘယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဆုရ ပုဂ္ဂိုလ်များ]] {{Lifetime|၁၉၆၁| |}} kzn5oytfc18yfewveqwlmznz5vq008o 0 50103 1031574 958544 2026-05-15T06:27:21Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1031574 wikitext text/x-wiki '''မြိတ်လူမျိုး''' ({{lang-en|Merguese}}) များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] အောက်ပိုင်း [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]၏ တောင်ဘက်ပိုင်း (မြိတ်ခရိုင်နှင့် ကော့သောင်းခရိုင်) တွင် အဓိက နေထိုင်ကြသော လူမျိုးများ ဖြစ်သည်။[[ဗမာလူမျိုး]]တို့၏ မျိုးနွယ်စုခွဲတစ်ခုဖြစ်ပြီး သမိုင်းကြောင်းနှင့် လေယူလေသိမ်းအရ ကိုယ်ပိုင်ထူးခြားသော ယဉ်ကျေးမှု ဝိသေသများ ရှိကြသည်။ {{Infobox ethnic group | group = မြိတ်လူမျိုး (Myeik People) | image = | image_caption = မြိတ်ဒေသခံများ | population = ခန့်မှန်း ၁၀၀,၀၀၀ ကျော် (မြိတ်ဒေသိယစကား ပြောဆိုသူ) | regions = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] ([[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြိတ်ခရိုင်]]၊ [[ကော့သောင်းခရိုင်]]) | languages = [[မြန်မာဘာသာစကား]] ([[မြိတ်စကား|မြိတ်ဒေသိယစကား]]) | religions = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | related = [[ဗမာလူမျိုး]]၊ [[ထားဝယ်လူမျိုး]]၊ [[ပုလောလူမျိုး]] နှင့် အခြား [[ဗမာနွယ်ဘာသာစကားများ|ဗမာနွယ်]]လူမျိုးများ }} == ဘာသာစကားနှင့် ဒေသိယစကား == မြိတ်လူမျိုးများသည် [[မြန်မာဘာသာစကား]]ကို အခြေခံ၍ ပြောဆိုကြသော်လည်း '''မြိတ်စကား''' မှာ ကိုယ်ပိုင် အသံထွက်နှင့် ဝေါဟာရများကြောင့် ထူးခြားသည်။ မြိတ်စကားသည် ဗမာစကားထက် အသံအနိမ့်အမြင့် ပို၍ ပြတ်သားပြီး အချို့သော အသံများကို ဝိုက်၍ ဆိုလေ့ရှိသည်။ တနင်္သာရီတိုင်းအတွင်းရှိ [[ထားဝယ်လူမျိုး|ထားဝယ်စကား]]၊ [[ပုလောလူမျိုး|ပုလောစကား]] တို့နှင့် အပြန်အလှန် နားလည်နိုင်စွမ်း မြင့်မားသော်လည်း ပြည်မမြန်မာစကား ပြောဆိုသူများအတွက် နားလည်ရန် ခဲယဉ်းလေ့ရှိသည်။ == ပထဝီဝင်နှင့် အခြေချနေထိုင်မှု == မြိတ်လူမျိုးများသည် ကျွန်းစုပေါင်း ၈၀၀ ကျော် ပါဝင်သော [[မြိတ်ကျွန်းစု]]နှင့် ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်တွင် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ မြိတ်မြို့သည် စီးပွားရေးအချက်အချာဖြစ်၍ လူမျိုးပေါင်းစုံ ကပြားများပြားသော်လည်း မြိတ်လူမျိုးတို့၏ အစစ်အမှန် ယဉ်ကျေးမှုကို [[တနင်္သာရီမြို့]] နှင့် [[ပုလောမြို့]] တို့၌ ပိုမိုထင်ရှားစွာ တွေ့မြင်နိုင်သည်။ မြိတ်လူမျိုးတို့၏ လူနေမှုဘဝသည် ပင်လယ်နှင့် ခွဲခြား၍မရဘဲ ရေလုပ်ငန်းနှင့် ကျွန်းစုများပေါ်တွင် အခြေခံသည်။ == စီးပွားရေးနှင့် ဒေသထွက်ကုန်များ == မြိတ်ဒေသသည် သဘာဝသယံဇာတ ကြွယ်ဝသောကြောင့်ရာဘာ (ကြက်ပေါင်စေး) လုပ်ငန်း၊ ကွမ်းသီးစိုက်ပျိုးခြင်းနှင့် သတ္တုတွင်းတူးဖော်ခြင်း။ငါးပိ၊ ငါးခြောက် လုပ်ငန်းနှင့် [[ပုလဲ]] ငုပ်ခြင်း လုပ်ငန်းများမှာ ကမ္ဘာကျော်သည်။[[ငှက်သိုက်]] ရှာဖွေခြင်း လုပ်ငန်းသည် မြိတ်ကျွန်းစု၏ အဓိက စီးပွားရေးတစ်ခု ဖြစ်သည်။မြိတ်လုံချည်ဟု ခေါ်သော ထူထဲခိုင်မာသည့် ပိုးစစ်လုံချည်များမှာ ထင်ရှားသည်။ မြိတ်စိမ်းစားငါးပိသည် မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်း နာမည်ကျော်သော ထွက်ကုန်ဖြစ်သည်။ == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးတမ်း == မြိတ်လူမျိုးတို့သည် အစဉ်အလာအရ [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို သက်ဝင်ယုံကြည်ကြသည်။ မြိတ်ရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှုတွင် ပင်လယ်နှင့် ဆက်နွယ်သော ပူဇော်ပွဲများ၊ ရိုးရာအကများနှင့် အစားအစာ (ဥပမာ - မြိတ်ကတ်ကြေးကိုက်) တို့မှာ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု နယ်ပယ်တွင် ထင်ရှားသော အမှတ်အသားများ ဖြစ်ကြသည်။ == ကိုးကားချက်များ == {{reflist}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူမျိုးစုများ]] [[Category:တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးရှိ လူမျိုးစုများ]] [[Category:ဗမာနွယ် လူမျိုးများ]] ==ကိုးကား== {{reflist|<ref>မောင်ပုဆိုးကြမ်း ရေးသည့် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ အဘိဓာန် စာအုပ်မှ</ref> }} {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] iv15dhpyr1q1xwlq8qh3vielvlu1y6r 1031575 1031574 2026-05-15T06:27:36Z Chenzeyan29 141880 1031575 wikitext text/x-wiki '''မြိတ်လူမျိုး''' ({{lang-en|Merguese}}) များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] အောက်ပိုင်း [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]၏ တောင်ဘက်ပိုင်း (မြိတ်ခရိုင်နှင့် ကော့သောင်းခရိုင်) တွင် အဓိက နေထိုင်ကြသော လူမျိုးများ ဖြစ်သည်။[[ဗမာလူမျိုး]]တို့၏ မျိုးနွယ်စုခွဲတစ်ခုဖြစ်ပြီး သမိုင်းကြောင်းနှင့် လေယူလေသိမ်းအရ ကိုယ်ပိုင်ထူးခြားသော ယဉ်ကျေးမှု ဝိသေသများ ရှိကြသည်။ {{Infobox ethnic group | group = မြိတ်လူမျိုး (Myeik People) | image = | image_caption = မြိတ်ဒေသခံများ | population = ခန့်မှန်း ၁၀၀,၀၀၀ ကျော် (မြိတ်ဒေသိယစကား ပြောဆိုသူ) | regions = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] ([[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြိတ်ခရိုင်]]၊ [[ကော့သောင်းခရိုင်]]) | languages = [[မြန်မာဘာသာစကား]] ([[မြိတ်စကား|မြိတ်ဒေသိယစကား]]) | religions = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | related = [[ဗမာလူမျိုး]]၊ [[ထားဝယ်လူမျိုး]]၊ [[ပုလောလူမျိုး]] နှင့် အခြား [[ဗမာနွယ်ဘာသာစကားများ|ဗမာနွယ်]]လူမျိုးများ }} == ဘာသာစကားနှင့် ဒေသိယစကား == မြိတ်လူမျိုးများသည် [[မြန်မာဘာသာစကား]]ကို အခြေခံ၍ ပြောဆိုကြသော်လည်း '''မြိတ်စကား''' မှာ ကိုယ်ပိုင် အသံထွက်နှင့် ဝေါဟာရများကြောင့် ထူးခြားသည်။ မြိတ်စကားသည် ဗမာစကားထက် အသံအနိမ့်အမြင့် ပို၍ ပြတ်သားပြီး အချို့သော အသံများကို ဝိုက်၍ ဆိုလေ့ရှိသည်။ တနင်္သာရီတိုင်းအတွင်းရှိ [[ထားဝယ်လူမျိုး|ထားဝယ်စကား]]၊ [[ပုလောလူမျိုး|ပုလောစကား]] တို့နှင့် အပြန်အလှန် နားလည်နိုင်စွမ်း မြင့်မားသော်လည်း ပြည်မမြန်မာစကား ပြောဆိုသူများအတွက် နားလည်ရန် ခဲယဉ်းလေ့ရှိသည်။ == ပထဝီဝင်နှင့် အခြေချနေထိုင်မှု == မြိတ်လူမျိုးများသည် ကျွန်းစုပေါင်း ၈၀၀ ကျော် ပါဝင်သော [[မြိတ်ကျွန်းစု]]နှင့် ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်တွင် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ မြိတ်မြို့သည် စီးပွားရေးအချက်အချာဖြစ်၍ လူမျိုးပေါင်းစုံ ကပြားများပြားသော်လည်း မြိတ်လူမျိုးတို့၏ အစစ်အမှန် ယဉ်ကျေးမှုကို [[တနင်္သာရီမြို့]] နှင့် [[ပုလောမြို့]] တို့၌ ပိုမိုထင်ရှားစွာ တွေ့မြင်နိုင်သည်။ မြိတ်လူမျိုးတို့၏ လူနေမှုဘဝသည် ပင်လယ်နှင့် ခွဲခြား၍မရဘဲ ရေလုပ်ငန်းနှင့် ကျွန်းစုများပေါ်တွင် အခြေခံသည်။ == စီးပွားရေးနှင့် ဒေသထွက်ကုန်များ == မြိတ်ဒေသသည် သဘာဝသယံဇာတ ကြွယ်ဝသောကြောင့်ရာဘာ (ကြက်ပေါင်စေး) လုပ်ငန်း၊ ကွမ်းသီးစိုက်ပျိုးခြင်းနှင့် သတ္တုတွင်းတူးဖော်ခြင်း။ငါးပိ၊ ငါးခြောက် လုပ်ငန်းနှင့် [[ပုလဲ]] ငုပ်ခြင်း လုပ်ငန်းများမှာ ကမ္ဘာကျော်သည်။[[ငှက်သိုက်]] ရှာဖွေခြင်း လုပ်ငန်းသည် မြိတ်ကျွန်းစု၏ အဓိက စီးပွားရေးတစ်ခု ဖြစ်သည်။မြိတ်လုံချည်ဟု ခေါ်သော ထူထဲခိုင်မာသည့် ပိုးစစ်လုံချည်များမှာ ထင်ရှားသည်။ မြိတ်စိမ်းစားငါးပိသည် မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်း နာမည်ကျော်သော ထွက်ကုန်ဖြစ်သည်။ == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးတမ်း == မြိတ်လူမျိုးတို့သည် အစဉ်အလာအရ [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို သက်ဝင်ယုံကြည်ကြသည်။ မြိတ်ရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှုတွင် ပင်လယ်နှင့် ဆက်နွယ်သော ပူဇော်ပွဲများ၊ ရိုးရာအကများနှင့် အစားအစာ (ဥပမာ - မြိတ်ကတ်ကြေးကိုက်) တို့မှာ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု နယ်ပယ်တွင် ထင်ရှားသော အမှတ်အသားများ ဖြစ်ကြသည်။ == ကိုးကားချက်များ == {{reflist}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူမျိုးစုများ]] [[Category:တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးရှိ လူမျိုးစုများ]] [[Category:ဗမာနွယ် လူမျိုးများ]] {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] qdxuykizszdiy8nvblut0lh3wsdaur8 1031576 1031575 2026-05-15T06:31:57Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1031576 wikitext text/x-wiki '''မြိတ်လူမျိုး''' ({{lang-en|Merguese}}) များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] အောက်ပိုင်း [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]၏ တောင်ဘက်ပိုင်း (မြိတ်ခရိုင်နှင့် ကော့သောင်းခရိုင်) တွင် အဓိက နေထိုင်ကြသော လူမျိုးများ ဖြစ်သည်။[[ဗမာလူမျိုး]]တို့၏ မျိုးနွယ်စုခွဲတစ်ခုဖြစ်ပြီး သမိုင်းကြောင်းနှင့် လေယူလေသိမ်းအရ ကိုယ်ပိုင်ထူးခြားသော ယဉ်ကျေးမှု ဝိသေသများ ရှိကြသည်။ {{Infobox ethnic group | group = မြိတ်လူမျိုး (Myeik People) | image = The Myeik Archipelago 33.jpg | image_caption = မြိတ်ဒေသခံများ | population = ခန့်မှန်း ၁၀၀,၀၀၀ ကျော် (မြိတ်ဒေသိယစကား ပြောဆိုသူ) | regions = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] ([[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြိတ်ခရိုင်]]၊ [[ကော့သောင်းခရိုင်]]) | languages = [[မြန်မာဘာသာစကား]] ([[မြိတ်စကား|မြိတ်ဒေသိယစကား]]) | religions = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | related = [[ဗမာလူမျိုး]]၊ [[ထားဝယ်လူမျိုး]]၊ [[ပုလောလူမျိုး]] နှင့် အခြား [[ဗမာနွယ်ဘာသာစကားများ|ဗမာနွယ်]]လူမျိုးများ }} == ဘာသာစကားနှင့် ဒေသိယစကား == မြိတ်လူမျိုးများသည် [[မြန်မာဘာသာစကား]]ကို အခြေခံ၍ ပြောဆိုကြသော်လည်း '''မြိတ်စကား''' မှာ ကိုယ်ပိုင် အသံထွက်နှင့် ဝေါဟာရများကြောင့် ထူးခြားသည်။ မြိတ်စကားသည် ဗမာစကားထက် အသံအနိမ့်အမြင့် ပို၍ ပြတ်သားပြီး အချို့သော အသံများကို ဝိုက်၍ ဆိုလေ့ရှိသည်။ တနင်္သာရီတိုင်းအတွင်းရှိ [[ထားဝယ်လူမျိုး|ထားဝယ်စကား]]၊ [[ပုလောလူမျိုး|ပုလောစကား]] တို့နှင့် အပြန်အလှန် နားလည်နိုင်စွမ်း မြင့်မားသော်လည်း ပြည်မမြန်မာစကား ပြောဆိုသူများအတွက် နားလည်ရန် ခဲယဉ်းလေ့ရှိသည်။ == ပထဝီဝင်နှင့် အခြေချနေထိုင်မှု == မြိတ်လူမျိုးများသည် ကျွန်းစုပေါင်း ၈၀၀ ကျော် ပါဝင်သော [[မြိတ်ကျွန်းစု]]နှင့် ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်တွင် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ မြိတ်မြို့သည် စီးပွားရေးအချက်အချာဖြစ်၍ လူမျိုးပေါင်းစုံ ကပြားများပြားသော်လည်း မြိတ်လူမျိုးတို့၏ အစစ်အမှန် ယဉ်ကျေးမှုကို [[တနင်္သာရီမြို့]] နှင့် [[ပုလောမြို့]] တို့၌ ပိုမိုထင်ရှားစွာ တွေ့မြင်နိုင်သည်။ မြိတ်လူမျိုးတို့၏ လူနေမှုဘဝသည် ပင်လယ်နှင့် ခွဲခြား၍မရဘဲ ရေလုပ်ငန်းနှင့် ကျွန်းစုများပေါ်တွင် အခြေခံသည်။ == စီးပွားရေးနှင့် ဒေသထွက်ကုန်များ == မြိတ်ဒေသသည် သဘာဝသယံဇာတ ကြွယ်ဝသောကြောင့်ရာဘာ (ကြက်ပေါင်စေး) လုပ်ငန်း၊ ကွမ်းသီးစိုက်ပျိုးခြင်းနှင့် သတ္တုတွင်းတူးဖော်ခြင်း။ငါးပိ၊ ငါးခြောက် လုပ်ငန်းနှင့် [[ပုလဲ]] ငုပ်ခြင်း လုပ်ငန်းများမှာ ကမ္ဘာကျော်သည်။[[ငှက်သိုက်]] ရှာဖွေခြင်း လုပ်ငန်းသည် မြိတ်ကျွန်းစု၏ အဓိက စီးပွားရေးတစ်ခု ဖြစ်သည်။မြိတ်လုံချည်ဟု ခေါ်သော ထူထဲခိုင်မာသည့် ပိုးစစ်လုံချည်များမှာ ထင်ရှားသည်။ မြိတ်စိမ်းစားငါးပိသည် မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်း နာမည်ကျော်သော ထွက်ကုန်ဖြစ်သည်။ == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးတမ်း == မြိတ်လူမျိုးတို့သည် အစဉ်အလာအရ [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို သက်ဝင်ယုံကြည်ကြသည်။ မြိတ်ရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှုတွင် ပင်လယ်နှင့် ဆက်နွယ်သော ပူဇော်ပွဲများ၊ ရိုးရာအကများနှင့် အစားအစာ (ဥပမာ - မြိတ်ကတ်ကြေးကိုက်) တို့မှာ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု နယ်ပယ်တွင် ထင်ရှားသော အမှတ်အသားများ ဖြစ်ကြသည်။ == ကိုးကားချက်များ == {{reflist}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူမျိုးစုများ]] [[Category:တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးရှိ လူမျိုးစုများ]] [[Category:ဗမာနွယ် လူမျိုးများ]] {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] 2unuptxfidmba8s1pztrhl7a481s6gu 1031577 1031576 2026-05-15T06:40:09Z Chenzeyan29 141880 /* ဘာသာစကားနှင့် ဒေသိယစကား */ 1031577 wikitext text/x-wiki '''မြိတ်လူမျိုး''' ({{lang-en|Merguese}}) များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] အောက်ပိုင်း [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]၏ တောင်ဘက်ပိုင်း (မြိတ်ခရိုင်နှင့် ကော့သောင်းခရိုင်) တွင် အဓိက နေထိုင်ကြသော လူမျိုးများ ဖြစ်သည်။[[ဗမာလူမျိုး]]တို့၏ မျိုးနွယ်စုခွဲတစ်ခုဖြစ်ပြီး သမိုင်းကြောင်းနှင့် လေယူလေသိမ်းအရ ကိုယ်ပိုင်ထူးခြားသော ယဉ်ကျေးမှု ဝိသေသများ ရှိကြသည်။ {{Infobox ethnic group | group = မြိတ်လူမျိုး (Myeik People) | image = The Myeik Archipelago 33.jpg | image_caption = မြိတ်ဒေသခံများ | population = ခန့်မှန်း ၁၀၀,၀၀၀ ကျော် (မြိတ်ဒေသိယစကား ပြောဆိုသူ) | regions = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] ([[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြိတ်ခရိုင်]]၊ [[ကော့သောင်းခရိုင်]]) | languages = [[မြန်မာဘာသာစကား]] ([[မြိတ်စကား|မြိတ်ဒေသိယစကား]]) | religions = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | related = [[ဗမာလူမျိုး]]၊ [[ထားဝယ်လူမျိုး]]၊ [[ပုလောလူမျိုး]] နှင့် အခြား [[ဗမာနွယ်ဘာသာစကားများ|ဗမာနွယ်]]လူမျိုးများ }} == ဘာသာစကားနှင့် ဒေသိယစကား == မြိတ်လူမျိုးများသည် [[မြန်မာဘာသာစကား]]ကို အခြေခံ၍ ပြောဆိုကြသော်လည်း '''မြိတ်စကား''' မှာ ကိုယ်ပိုင် အသံထွက်နှင့် ဝေါဟာရများကြောင့် ထူးခြားသည်။ မြိတ်စကားသည် ဗမာစကားထက် အသံအနိမ့်အမြင့် ပို၍ ပြတ်သားပြီး အချို့သော အသံများကို ဝိုက်၍ ဆိုလေ့ရှိသည်။ တနင်္သာရီတိုင်းအတွင်းရှိ [[ထားဝယ်လူမျိုး|ထားဝယ်စကား]]၊ [[ပုလောလူမျိုး|ပုလောစကား]] တို့နှင့် အပြန်အလှန် နားလည်နိုင်စွမ်း မြင့်မားသော်လည်း ပြည်မမြန်မာစကား ပြောဆိုသူများအတွက် နားလည်ရန် ခဲယဉ်းလေ့ရှိသည်။ မြိတ်စကား၏ အသံထွက်မှာ ဗမာစကားနှင့် အလွန်ကွာခြားရခြင်းမှာ ၎င်းတို့၏ မျိုးရိုးဗီဇထဲတွင် ပါဝင်နေသော ရှေးဟောင်း [[တနင်္သာရီ]] ဒေသခံများ၏ လေယူလေသိမ်းနှင့် ပါဠိ-မလေး ဝေါဟာရများ ရောနှောနေခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု ဘာသာဗေဒပညာရှင်များက ယူဆကြသည်။<ref name="Bradley2007">Bradley, D. (2007). ''The Subgroups of Burmish''.</ref> == မျိုးရိုးဗီဇနှင့် မနုဿဗေဒဆိုင်ရာ ထူးခြားချက်များ == '''မြိတ်လူမျိုး'''တို့၏ မျိုးရိုးဗီဇသည် [[အရှေ့တောင်အာရှ]]၏ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက် လူမျိုးစုများ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချမှု သမိုင်းကြောင်းနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်နွယ်နေသည်။ ၎င်းတို့သည် [[ဗမာနွယ်ဘာသာစကားများ]] ပြောဆိုသည့် အုပ်စုတွင် ပါဝင်သော်လည်း မျိုးရိုးဗီဇအရ ရောနှောမှု အားကောင်းသော လူမျိုးစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Phyo2019">Phyo, M. et al. (2019). ''Genetic history of Southeast Asian populations''.</ref> မြိတ်ဒေသသည် ရှေးယခင်ကတည်းက ဆိပ်ကမ်းမြို့ဖြစ်ခဲ့သဖြင့် မြိတ်လူမျိုးတို့၏ DNA တွင်ရောနှောနေသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။မြိတ်လူမျိုးများတွင် ရှေးဦးဗမာနွယ် (Proto-Burmish) အဓိကဗီဇပါဝင်ပြီး မြောက်ဘက်မှ တောင်တန်းများမှ ဆင်းသက်လာသော ဗမာနွယ်စုဘိုးဘေးများ၏ မျိုးရိုးဗီဇဖြစ်သည်။ ဒုတိယမှာ တနင်္သာရီကမ်းရိုးတန်းတွင် မူလအခြေချနေထိုင်ခဲ့သော [[မွန်လူမျိုး]]တို့၏ မျိုးရိုးဗီဇ။ပင်လယ်ပြင်တွင် လှည့်လည်နေထိုင်သော [[ဆလုံလူမျိုး]] (မော်ကင်း) နှင့် မလေးနွယ်ဝင်တို့၏ မျိုးရိုးဗီဇ အနည်းငယ် ပါဝင်နေခြင်းသည် မြိတ်လူမျိုးတို့၏ ပင်လယ်နှင့် ဆက်နွယ်မှုကို သက်သေပြနေသည်။<ref name="MyeikHistory">Tun, S. (2014). ''The Maritime History of Myeik Archipelago''.</ref> မြိတ်လူမျိုးတို့သည် ယေဘုယျအားဖြင့် မွန်ဂိုလွိုက် (Mongoloid) အနွယ်ဝင်များ ဖြစ်ကြသော်လည်း ကမ်းရိုးတန်းဒေသ ရာသီဥတုနှင့် မျိုးရိုးဗီဇ ရောနှောမှုကြောင့် အသားညိုစိမ့်စိမ့် (Brownish-tan) အရောင်ရှိသူများပြားသည်။အများအားဖြင့် ဗမာလူမျိုးများနှင့် ဆင်တူသော်လည်း အချို့တွင် [[အာရပ်လူမျိုး|အာရပ်]]၊ [[အိန္ဒိယလူမျိုး|အိန္ဒိယ]] နှင့် [[ပေါ်တူဂီလူမျိုး|ပေါ်တူဂီ]] သွေးနှောမှုများကြောင့် နှာတံပေါ်ခြင်းနှင့် မျက်မှောင်ကောင်းခြင်းကဲ့သို့သော "ကပြား" သွင်ပြင်များကို မြိတ်မြို့ပေါ်ရှိ မိသားစုများတွင် အများအပြား တွေ့ရသည်။ == ပထဝီဝင်နှင့် အခြေချနေထိုင်မှု == မြိတ်လူမျိုးများသည် ကျွန်းစုပေါင်း ၈၀၀ ကျော် ပါဝင်သော [[မြိတ်ကျွန်းစု]]နှင့် ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်တွင် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ မြိတ်မြို့သည် စီးပွားရေးအချက်အချာဖြစ်၍ လူမျိုးပေါင်းစုံ ကပြားများပြားသော်လည်း မြိတ်လူမျိုးတို့၏ အစစ်အမှန် ယဉ်ကျေးမှုကို [[တနင်္သာရီမြို့]] နှင့် [[ပုလောမြို့]] တို့၌ ပိုမိုထင်ရှားစွာ တွေ့မြင်နိုင်သည်။ မြိတ်လူမျိုးတို့၏ လူနေမှုဘဝသည် ပင်လယ်နှင့် ခွဲခြား၍မရဘဲ ရေလုပ်ငန်းနှင့် ကျွန်းစုများပေါ်တွင် အခြေခံသည်။ == စီးပွားရေးနှင့် ဒေသထွက်ကုန်များ == မြိတ်ဒေသသည် သဘာဝသယံဇာတ ကြွယ်ဝသောကြောင့်ရာဘာ (ကြက်ပေါင်စေး) လုပ်ငန်း၊ ကွမ်းသီးစိုက်ပျိုးခြင်းနှင့် သတ္တုတွင်းတူးဖော်ခြင်း။ငါးပိ၊ ငါးခြောက် လုပ်ငန်းနှင့် [[ပုလဲ]] ငုပ်ခြင်း လုပ်ငန်းများမှာ ကမ္ဘာကျော်သည်။[[ငှက်သိုက်]] ရှာဖွေခြင်း လုပ်ငန်းသည် မြိတ်ကျွန်းစု၏ အဓိက စီးပွားရေးတစ်ခု ဖြစ်သည်။မြိတ်လုံချည်ဟု ခေါ်သော ထူထဲခိုင်မာသည့် ပိုးစစ်လုံချည်များမှာ ထင်ရှားသည်။ မြိတ်စိမ်းစားငါးပိသည် မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်း နာမည်ကျော်သော ထွက်ကုန်ဖြစ်သည်။ == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးတမ်း == မြိတ်လူမျိုးတို့သည် အစဉ်အလာအရ [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို သက်ဝင်ယုံကြည်ကြသည်။ မြိတ်ရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှုတွင် ပင်လယ်နှင့် ဆက်နွယ်သော ပူဇော်ပွဲများ၊ ရိုးရာအကများနှင့် အစားအစာ (ဥပမာ - မြိတ်ကတ်ကြေးကိုက်) တို့မှာ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု နယ်ပယ်တွင် ထင်ရှားသော အမှတ်အသားများ ဖြစ်ကြသည်။ == ကိုးကားချက်များ == {{reflist}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူမျိုးစုများ]] [[Category:တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးရှိ လူမျိုးစုများ]] [[Category:ဗမာနွယ် လူမျိုးများ]] {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] pdqcpppyq53jmcq897h51gesz1r4hri 0 51094 1031592 991549 2026-05-15T08:42:22Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1031592 wikitext text/x-wiki {{infobox brand | logo = [[File:PlayStation logo and wordmark.svg|Playstation logo|140px]] | image = | imagesize = | name = PlayStation | type = [[ဗီဒီယိုဂိမ်းစက်]]<br />[[လက်ကိုင်ဂိမ်းစက်]] | currentowner = [[ဆိုနီ ကွန်ပျူတာ ဖျော်ဖြေရေး]] | origin = အာအိုရာမာ၊ မီနာတိုရပ်၊ [[တိုကျိုမြို့]]၊ {{flagicon|JPN}}[[ဂျပန်နိုင်ငံ]] | introduced = ၁၉၉၄ ခုနှစ် | discontinued = | related = | markets = ကမ္ဘာတစ်ဝှန်း | previousowners = | trademarkregistrations = ကမ္ဘာတစ်ဝှန်း | websites = [http://www.jp.playstation.com/ ဂျပန်]<br />[http://us.playstation.com/index.htm အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]<br />[http://uk.playstation.com/ ဥရောပ]<br />[http://www.playstation.ca/ ကနေဒါ] }} '''ပလေးစတေရှင်''' (PlayStation|プレイステーション|တရားဝင်အတိုကောက် '''PS''') သည် [[ဆိုနီ ကွန်ပျူတာ ဖျော်ဖြေရေး]] ကုမ္ပဏီမှ ဂိမ်းစက်များ၏ ကုန်ပစ္စည်း အမှတ်တံဆိပ် အမည်ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် [[ပလေးစတေရှင် (ဂိမ်းစက်)|ပထမဆုံးသော ပလေးစတေရှင် ဂိမ်းစက်]] ကို ဂျပန်နိုင်ငံ၌ စတင်ဖြန့်ချိစဉ်က ဤအမှတ်တံဆိပ်ကို စတင် မိတ်ဆက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref name="developmentJP">{{cite web |url=http://www.scei.co.jp/corporate/data/bizdatajpn_e.html |title=Business Development/Japan |accessdate=December 19, 2007 |publisher=Sony Computer Entertainment Inc |archive-date=22 April 2004 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040422074823/http://www.scei.co.jp/corporate/data/bizdatajpn_e.html }}</ref> ယခုအချိန်တွင် [[အိမ်သုံးဗီဒီယိုဂိမ်းစက်]] လေးမျိုး၊ အွန်လိုင်းဝန်ဆောင်မှု တစ်ခု၊ လက်ကိုင်ဂိမ်းခလုတ်များ၊ [[လက်ကိုင်ဂိမ်းစက်]] နှစ်မျိုး နှင့် ဖုန်း တစ်မျိုး စသည်တို့ကို ဤအမှတ်တံဆိပ်ဖြင့် ထုတ်လုပ်ဖြန့်ချိထားပြီး ဖြစ်သည်။ ပထမဆုံး ပလေးစတေရှင်မျိုးဆက် ဂိမ်းစက်ဖြစ်သည့် [[ပလေးစတေရှင် (ဂိမ်းစက်)|ပလေးစတေရှင် ဂိမ်းစက်]]မှာ ထုတ်လုပ်ဖြန့်ချိပြီး ၉ နှစ်ခွဲအချိန်အထိ ဂိမ်းစက်အလုံးရေ သန်း ၁၀၀ ကျော် တင်ပို့ရောင်းချနိုင်ခဲ့သည့် ပထမဆုံးဂိမ်းစက် ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name="100Mrecord"/> နောက်ထွက်မျိုးဆက် [[ပလေးစတေရှင် ၂]] ကို ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဖြန့်ချိခဲ့ပြီး "အရောင်းရဆုံးသော ဂိမ်းစက်"အဖြစ် စံချိန်တင်ခဲ့ကာ ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့အထိ ဂိမ်းစက်အလုံးရေ ၁၅၅ သန်းကျော် ရောင်းချနိုင်ခဲ့သည်။<ref name=autogenerated3>[http://www.neogaf.com/forum/showthread.php?t=507135 Media Create Sales: Week 52, 2012 (Dec 24 - Dec 30) - NeoGAF]</ref> ထို့နောက် [[ပလေးစတေရှင် ၃]] ဂိမ်းစက်ကို ၂၀၀၆ တွင် စတင်ရောင်းချခဲ့ပြီး ၂၀၁၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလအထိ ဂိမ်းစက်အလုံးရေ သန်း ၈၀ ကျော် ရောင်းချနိုင်ခဲ့သည်။<ref name="WorldPS3Sales">{{cite web| title= Now PS3 sales reach 80m units| date =2013-11-06| publisher = Market for Home Computing and Video Games| url= http://www.mcvuk.com/news/read/now-ps3-sales-reach-80m-units/0123822| accessdate= 2013-11-06}}</ref> ဆိုနီ၏ လက်ရှိ နောက်ဆုံးဂိမ်းစက်ဖြစ်သော [[ပလေးစတေရှင် ၄]] ဂိမ်းစက်ကို ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ဖြန့်ချိခဲ့ပြီး စတင်ရောင်းချချိန်မှ ၂၄ နာရီအတွင်း ဂိမ်းစက်အလုံးရေ ၁ သန်းကျော် ရောင်းချနိုင်ခဲ့ကာ ဂိမ်းစက်သမိုင်းတွင် အမြန်ဆုံးရောင်းချနိုင်ခဲ့သည့် ဂိမ်းစက်ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>http://www.scei.co.jp/corporate/release/131117_e.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131203050754/http://www.scei.co.jp/corporate/release/131117_e.html |date=3 December 2013 }} PLAYSTATION®3 SALES REACH 80 MILLION UNITS WORLDWIDE</ref> ပလေးစတေရှင်မျိုးဆက်၏ ပထမဆုံးသော လက်ကိုင်ဂိမ်းစက်ဖြစ်သည့် [[ပလေးစတေရှင် ပေါ့တေးဘဲလ်]] (PlayStation Portable or PSP) သည်လည်း ၂၀၁၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလအထိ အလုံးရေ သန်း ၈၀ ကျော် ရောင်းချနိုင်ခဲ့သည်။<ref>[http://metro.co.uk/2013/11/27/xbox-one-v-playstation-4-who-will-win-the-next-gen-console-race-4201485/ Xbox One v PlayStation 4: Who will win the next-gen console race? | Metro News]</ref> နောက်ထွက်မျိုးဆက်ဖြစ်သည့် [[ပလေးစတေရှင် ဗီတာ]] (PlayStation Vita) ကို ဂျပန်နိုင်ငံ၌ ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ဖြန့်ချိခဲ့ပြီး ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလအထိ အလုံးရေ ၄ သန်းကျော် ရောင်းချခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။<ref>[http://www.theguardian.com/technology/2013/jan/04/playstation-2-manufacture-ends-years PlayStation 2 manufacture ends after 12 years | Technology | The Guardian]</ref> ပလေးစတေရှင် ဂိမ်းစက်များ၏ အဓိက လက်ကိုင်ခလုတ်ဖြစ်သည့် DualShock အမျိုးအစား တုန်ခါနိုင်သည့် ဂိမ်းလက်ကိုင်ခလုတ်မှာလည်း ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဇွန် ၂၈ ရက်နေ့အထိ ၂၈ သန်းကျော် ရောင်းချနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://edge-online.com/news/dualshock-3-gets-july-2-european-release |title=DualShock 3 Wireless Controller available for PlayStation 3 this summer |date=July 1, 2008 |work=Next-Gen.biz |publisher= |accessdate=July 1, 2008 |archive-date=22 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131022002743/http://www.edge-online.com/news/dualshock-3-gets-july-2-european-release/ |url-status=dead }}</ref> အွန်လိုင်းဝန်ဆောင်မှုတစ်ခု ဖြစ်သော [[ပလေးစတေရှင် နက်ဝက်ခ်]] (PlayStation Network) သည်လည်း ကမ္ဘာတစ်လွှား အသုံးပြုသူဦးရေ သန်း ၁၁၀ ကျော်ရှိပြီဖြစ်သည်။<ref name=autogenerated2>[http://www.playstationlifestyle.net/2013/07/03/psn-passes-110-million-accounts-sony-pictures-developing-exclusive-original-tv-style-programming-for-psn-timed-exclusives/ PSN Passes 110 Million Accounts, Sony Pictures Developing Exclusive "Original TV-Style Programming" for PSN, Timed Exclusives - PlayStation LifeStyle]</ref> ယင်း ပလေးစတေရှင် နက်ဝက်ခ် တွင် [[ပလေးစတေရှင် စတိုး]] (PlayStation Store) ဟုခေါ်သော ဂိမ်းများနှင့် မာလတီမီဒီယာမျိုးစုံကို ဝယ်ယူနိုင်သည့် အွန်လိုင်းအရောင်းဆိုင်၊ နှစ်စဉ်ကြေးဖြင့် အသုံးပြုရသော [[ပလေးစတေရှင် ပလပ်စ်]] (PlayStation Plus) နှင့် [[ပလေးစတေရှင် ဟုမ်း]] (PlayStation Home) ဟုခေါ်သော အသုံးပြုသူ ၃၁ သန်းကျော် (၂၀၁၃ မတ်လအထိ<ref>[http://www.sony.com/SCA/company-news/press-releases/sony-corporation-of-america/2013/sony-dadc-new-media-solutions-and-bbc-worldwide-br.shtml Sony Corporation of America]</ref>) ရှိသည့် လူမှုဂိမ်းကစားခြင်းကွန်ယက် ဝန်ဆောင်မှု တစ်ခုတို့ပါဝင်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ===မူလအစ=== ပလေးစတေရှင် ကို ဆိုနီ ကွန်ပျူတာ ဖျော်ဖြေရေး၏ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်ဟောင်း ကန် ကူတာနာဂီ (Ken Kutaragi|久夛良木 健) မှ ဖန်တီးခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး သူ့အား "ပလေးစတေရှင်၏ ဖခင်ကြီး" အဖြစ် တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြသည်။<ref>{{cite web |url=http://kotaku.com/5475462/whats-the-father-of-the-playstation-doing-these-days |title=What's The Father of the PlayStation Doing These Days? |author=Brian Ashcraft |date=February 19, 2010 |work= |publisher=Kotaku |accessdate=August 11, 2010}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.gamespot.com/news/6239672.html |title='Father of the PlayStation' adopts new start up |author=Tom Magrino |date=November 11, 2009 |work= |publisher=IGN |accessdate=August 11, 2010}}</ref> ဂိမ်းစက်တို့၏ မူလအစမှာ ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် [[ဆိုနီ]]နှင့် [[နစ်တန်းဒိုး]]တို့ ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ခဲ့သည့် ဆူပါနစ်တန်းဒိုး ဖျော်ဖြေရေး စနစ် (Super Nintendo Entertainment System "Super Famicom") မှ အစပြုခဲ့သည်။<ref name="cgw199106">{{cite news | url=http://www.cgwmuseum.org/galleries/index.php?year=1991&pub=2&id=83 | title=Celebrating Software | work=Computer Gaming World | date=June 1991 | accessdate=17 November 2013 | pages=64}}</ref> ၁၉၉၁ မတ်လ နောက်ပိုင်းတွင် နစ်တန်းဒိုးမှ ဆိုနီနှင့် ပူးပေါင်းမှုမရှိဟု ငြင်းဆိုခဲ့သော်လည်း ၁၉၉၁ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ပြုလုပ်သည့် အီလက်ထရွန်းနစ် သုံးစွဲသူ ပြပွဲ (Consumer Electronics Show) တွင် CD-ROM စနစ် တပါတည်းပါဝင်သော Super Famicom ကို ဆိုနီမှ ထုတ်ဖော်ပြသခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ယင်းနောက်နေ့တွင် နစ်တန်းဒိုးမှ ဆိုနီနှင့် လမ်းခွဲပြီး ဖီးလစ် (Philips)နှင့် ပူးပေါင်းမည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref name="History">{{cite web |date=April 24, 2009 |url=http://www.edge-online.com/features/making-playstation/ |title=The Making Of: PlayStation |author=Edge Staff |work=Edge Online|publisher=Edge Magazine |accessdate=February 2, 2014}}</ref> ထိုသို့ပြိုကွဲပြီးနောက် ထိုစဉ်က ဆိုနီ၏ နာယကဖြစ်သည့် နိုရီယို အိုဂါ (Norio Ohga|大賀典雄) မှ နစ်တန်းဒိုးကို အနိုင်ယူနိုင်မည့် ပလေးစတေရှင် ပရောဂျက် အတွက် ကူတာနာဂီ ကို တာဝန်ပေးခဲ့သည်။<ref name="History"/> နစ်တန်းဒိုးမှ ၎င်းတို့နှင့် ဖီးလစ်ပူးပေါင်းမှုတို့တွင် ဆိုနီအား ဂိမ်းနှင့်မသက်ဆိုင်သော ကဏ္ဍမှ ပါဝင်ရန် ကမ်းလှမ်းခဲ့သော်လည်း ကူတာနာဂီ က မြန်ဆန်စွာ ပယ်ချခဲ့သည်။ ၁၉၉၂ မေလတွင် ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းမှုများ တရားဝင် အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၂ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ပလေးစတေရှင် ပရောဂျက်၏ အနာဂတ်ကို ဆုံးဖြတ်ပေးမည့် စည်းဝေးပွဲတစ်ခုကို ဆိုနီထိပ်သီးခေါင်းဆောင်များနှင့် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ယင်းစည်းဝေးပွဲတွင် ကူတာနာဂီ မှ စီဒီရွမ်အခြေပြု ဗီဒီယိုဂိမ်း စနစ်ကို ထုတ်ပြပြောဆိုခဲ့သည်။ ယင်းနောက်တွင် ကူတာနာဂီ နှင့် သူ၏ ဝန်ထမ်းအဖွဲ့ဝင်များသည် ဆိုနီဌာနချုပ်မှ ဆိုနီ၏ သီးသန့်ဘဏ္ဍဖြင့် လည်ပတ်သော [[ဆိုနီ မြူးဇစ်]] (Sony Music) သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ===ဆိုနီ ကွန်ပျူတာ ဖျော်ဖြေရေး ဖွဲ့စည်းခြင်း=== ၁၉၉၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ကူတာနာဂီသည် ဆိုနီမြူးဇစ် ၏ အမှုဆောင်အရာရှိ ရှီဂီအို မာရူယာမာ (Shigeo Maruyama|丸山 茂雄)နှင့် အာကီရာဆာတို တို့ဖြင့် [[ဆိုနီ ကွန်ပျူတာ ဖျော်ဖြေရေး]] (Sony Computer Entertainment, Inc. "SCEI") ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref name="scei-history">''[http://www.scei.co.jp/corporate/history_e.html Corporate History.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110117132131/http://www.scei.co.jp/corporate/history_e.html |date=17 January 2011 }}'' Sony Computer Entertainment. Last Access: August 14, 2010</ref> ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် တိုကျိုမြို့ရှိ ဟိုတယ်တစ်ခုတွင် ပြုလုပ်သည့် ဆိုနီ၏ ဖြန့်ဖြူးရေး အစီအစဉ်များ ပြသသည့်ပွဲတွင် ဂိမ်းထုတ်ဝေသူများနှင့် ဂိမ်းရေးဆွဲဖန်တီးသူများအား ဂိမ်းစက်အသစ်ကို ပြသခဲ့ရာမှ များစွာသော ဂိမ်းရေးဆွဲဖန်တီးသူတို့၏ စိတ်ဝင်စားမှုကို ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၉၄ အောက်တိုဘာတွင် ပလေးစတေရှင် ကို ဂျပန်တွင် ရောင်းချခဲ့ရာ ယင်းပြိုင်ဖက် ဆီဂါစေတန် (Sega Saturn) ထက် ဈေးသက်သာမှုကြောင့် အလုံးရေများစွာ ရောင်းချနိုင်ခဲ့သည်။ မြောက်အမေရိကနှင့် ဥရောပဈေးကွက်တွင် ဖြန့်ချိရာတွင်လည်း အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့သည်။<ref name="History"/> ==အိမ်သုံးဂိမ်းစက်များ== ===ပလေးစတေရှင်=== {{multiple image | align = right | direction = vertical | header = | width = 220 | image1 = PSX-Console-wController.jpg | alt1 = PlayStation | caption1 = မူလ ပလေးစတေရှင် ဂိမ်းစက် | image2 = PSone-Console-Set-NoLCD.jpg | alt2 = PSone | caption2 = ဒီဇိုင်းပြုပြင်ထားသော PSone }} {{main|ပလေးစတေရှင် (ဂိမ်းစက်)}} ၁၉၉၄ ဒီဇင်ဘာ တွင် စတင်ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ပဉ္စမမြောက် ဂိမ်းစက်မျိုးဆက်အဖြစ် Nintendo 64 နှင့် Sega Saturn တို့နှင့် ခေတ်ပြိုင်ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဒီဇိုင်းပြန်လည်ပြင်ဆင်ထားသည့် ပိုမိုကျစ်လျစ်သေးငယ်သည့် ပလေးစတေရှင် မော်ဒယ် "PSOne" ကို ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ၂၀၀၃ ဒီဇင်ဘာတွင် ပလေးစတေရှင်နှင့် ပီအက်စ်ဝမ်း ဂိမ်းစက်ပေါင်း ၁၀၂.၄၉ သန်းခန့် ရောင်းချနိုင်ခဲ့ပြီး<ref name="ps1shipments"/> သန်း ၁၂၀ ကျော်ရောင်းချနိုင်ခဲ့သော ပထမဆုံးဂိမ်းစက်ဖြစ်သည်။<ref name="100Mrecord">{{cite web|url=http://www.scei.co.jp/corporate/release/pdf/051130e.pdf|title=PlayStation 2 Breaks Record as the Fastest Computer Entertainment Platform to Reach Cumulative Shipment of 120 Million Units|date=November 30, 2005|publisher=[[ဆိုနီ ကွန်ပျူတာ ဖျော်ဖြေရေး|Sony Computer Entertainment]]|accessdate=June 8, 2008|format=PDF|archivedate=23 December 2009|archiveurl=https://www.webcitation.org/5mEVIiLmD?url=http://www.scei.co.jp/corporate/release/pdf/051130e.pdf}}</ref> ====ပီအက်စ်ဝမ်း==== ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် ဇူလိုင် ၇ ရက်တွင် နောက်ထွက်မျိုးဆက်ဖြစ်သော [[ပလေးစတေရှင် ၂]]နှင့် အပြိုင် ယခင် ပလေးစတေရှင် ကို ပြန်လည်ဒီဇိုင်းပြုပြင်ထားသော ပီအက်စ်ဝမ်း "PSOne" စက်ကို ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ===ပလေးစတေရှင် ၂=== [[File:PS2-Versions.jpg|thumb|right|မူလ ပလေးစတေရှင် ၂ ဂိမ်းစက် (ဘယ်ဖက်) နှင့် slimline ပလေးစတေရှင် ၂ ဂိမ်းစက်၊ 8 MB မန်မိုရီကဒ် နှင့် DualShock 2 လက်ကိုင် ဂိမ်းခလုတ် (ညာဘက်)]] {{main|ပလေးစတေရှင် ၂}} ဆဋ္ဌမမြောက် ဂိမ်းစက်မျိုးဆက်ဖြစ်သော ပလေးစတေရှင် ၂ ကို ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ပြိုင်ဖက်ဂိမ်းစက်များဖြစ်သော ဒရင်းကပ်စ် (Dreamcast) ထွက်ရှိပြီး ၁၅လ အကြာနှင့် အိပ်စ်ဘောက်စ် (Xbox)နှင့် နစ်တန်းဒိုး ဂိမ်းကျူ့ (Nintendo GameCube)တို့ မထွက်ခင် တစ်နှစ်အလိုတွင် ဖြန့်ချိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ယခင်ဂိမ်းစက်ကဲ့သို့ပင် ပိုမိုပါးလွှာကျစ်လျစ်သော ဒီဇိုင်းပြောင်းထားသည့် Slimline ပလေးစတေရှင် ၂ ကိုလည်း ဖြန့်ချိခဲ့ရာ ယင်းစက်သည် အအောင်မြင်ဆုံး အိမ်သုံးဂိမ်းစက် ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.fool.com/investing/general/2007/02/15/date-xbox-marry-wii-kill-playstation.aspx |title=PS2 on fool.com |author=Rick Aristotle Munarriz |date=February 15, 2007 |work= |publisher=fool.com |accessdate=August 11, 2010}}</ref> ၂၀၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၈ ရက်နေ့အထိ စက်အလုံးရေ ၁၅၅ သန်းကျော် ရောင်းချနိုင်ခဲ့သည်။<ref name=autogenerated3 /> ဖြန့်ချိပြီး ငါးနှစ်နှင့် ကိုးလခန့်အကြာ ၂၀၀၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ဂိမ်းစက်ပေါင်း သန်း ၁၀၀ ကျော် အမြန်ဆုံးတင်ပို့ရောင်းချနိုင်သည့် ဂိမ်းစက်ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="100Mrecord"/> ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ဂျပန်နိုင်ငံမှ ပလေးစတေရှင် ၂ ဂိမ်းစက် တင်ပို့ရောင်းချမှုကို ရပ်နားခဲ့သည်။<ref name="famitsu">{{cite web|url=http://www.famitsu.com/news/201212/28026636.html|title=プレイステーション2の日本国内での出荷が本日（2012年12月28日）で完了|work=Famitsu|publisher=Enterbrain|language=Japanese|date=December 28, 2012|accessdate=December 28, 2012}}</ref> ====Slimline မော်ဒယ်==== မူလ ပလေးစတေရှင် ၂ ကို ဖြန့်ချိပြီး ၄ နှစ်အကြာ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ဖြန့်ချိခဲ့သော Slimline ပလေးစတေရှင် ၂ သည် မူလဂိမ်းစက်ထက် ပိုမိုပါးလွှာ ကျစ်လျစ်ပြီး ပေါ့ပါးသည်။ === ပလေးစတေရှင် ၃ === [[File:PS3-Consoles-Set.jpg|thumb|မူလ ပလေးစတေရှင် ၃ ဂိမ်းစက် (ဘယ်ဖက်)နှင့် slim ပလေးစတေရှင် ၃ ဂိမ်းစက် (ညာဘက်)၊ DualShock 3 လက်ကိုင်ဂိမ်းခလုတ်]] {{main|ပလေးစတေရှင် ၃}} ၂၀၀၆ နိုဝင်ဘာလ ၁၇ ရက်တွင် မြောက်အမေရိကတွင် ဖြန့်ချိခဲ့သည့် ဆိုနီ၏ ပလေးစတေရှင် ၃ ဂိမ်းစက်သည် သတ္တမမြောက်ဂိမ်းစက် မျိုးဆက်စာရင်းဝင် ဖြစ်သည်။ မိုက်ခရိုဆော့ဖ်၏ အိပ်စ်ဘောက်စ် ၃၆၀ (Xbox 360)နှင့် နစ်တန်းဒိုး၏ ဒဗလျူတူး(Wii) ဂိမ်းစက်များနှင့် ခေတ်ပြိုင်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဂိမ်းစက်၏ ကြိုးမဲ့လက်ကိုင်ခလုတ်တွင် ထည့်သွင်းထားသော လှုပ်ရှားမှုအာရုံခံစနစ်ကြောင့် ပလေးစတေရှင် ၃ သည် လှုပ်ရှားမှုအာရုံခံစနစ်သုံး ပထမဆုံးသော ဂိမ်းစက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၃ နိုဝင်ဘာလအထိ ဂိမ်းစက်ပေါင်း သန်း ၈၀ ကျော် ရောင်းချရခဲ့သည်။<ref name="WorldPS3Sales" /> ====Slim မော်ဒယ်==== ယခင်မျိုးဆက်ဂိမ်းစက်များကဲ့သို့ပင် ပါးလွှာသော Slim မော်ဒယ် ပလေးစတေရှင် ၃ ကို ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ယင်းမော်ဒယ်သည် ယခင်မော်ဒယ်ထက် ၃၃% ပိုမိုသေးငယ်ပြီး ၃၆% ပိုမိုပေါ့ပါးကာ ၃၄% မှ ၄၅% အထိ ပါဝါစားသုံးမှုနှုန်း ပိုမို သက်သာသည်။<ref name="PS3SlimSpecs">{{cite news |title=Sony unveils slimmer PS3: $300, lands in September (updated!) |publisher=Engadget |author=Paul Miller |url=http://www.engadget.com/2009/08/18/sony-debuts-slimmer-ps3/ |date=August 18, 2009 |accessdate=August 18, 2009 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5j8OIP4PX?url=http://www.engadget.com/2009/08/18/sony-debuts-slimmer-ps3/ |archivedate=19 August 2009 |deadurl=no }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.engadget.com/2009/08/27/playstation-3-slim-review/ |title=PlayStation 3 Slim review |author=Ross Miller |date=August 27, 2009 |work=Engadget |publisher=AOL Tech |accessdate=July 26, 2010}}PlayStation 3 Slim review</ref> Slim မော်ဒယ် ပလေးစတေရှင် ၃ ဂိမ်းစက်သည် စတင်ရောင်းချပြီး ၃ ပါတ်အတွင်း အလုံးရေ ၁ သန်းကျော်အထိ ရောင်းချနိုင်ခဲ့သည်။ မြောက်အမေရိကနှင့် ဥရောပတွင် ၂၀၀၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့နှင့် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဩစတြေးလျနှင့် နယူးဇီလန်တို့တွင် ၂၀၀၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့များတွင် စတင်ရောင်းချခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="PS3SlimSpecs"/><ref name="PS3SlimPressReleaseAU">{{cite news |title=Entertainment on PS3 has a new look |publisher=PlayStation AU |url=http://au.playstation.com/games-media/news/articles/detail/item229652/Entertainment-on-PS3-has-a-new-look/ |date=August 18, 2009 |accessdate=August 24, 2009 |archivedate=21 August 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090821180246/http://au.playstation.com/games-media/news/articles/detail/item229652/Entertainment-on-PS3-has-a-new-look/ }}</ref><ref>{{cite news |title=Sony officially announces $299 PS3 Slim |publisher=cnet |url=http://news.cnet.com/8301-17938_105-10312144-1.html |author=David Carnoy |date=August 18, 2009 |accessdate=August 18, 2009 |archivedate=17 June 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110617033225/http://news.cnet.com/8301-17938_105-10312144-1.html }}</ref> ====Super Slim မော်ဒယ်==== ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ဆိုနီမှ Super Slim မော်ဒယ် ပလေးစတေရှင် ၃ ဂိမ်းစက်ကို ထုတ်ဖော်ပြသခဲ့သည်။ ဒီဇိုင်းအသစ်ဖြင့် ယင်းဂိမ်းစက်သည် ၄.၃ ပေါင်သာလေးကာ ယခင် Slim မော်ဒယ်ထက် ၃ ပေါင်နီးပါး ပိုမိုပေါ့ပါးသည်။ === ပလေးစတေရှင် ၄ === [[File:PS4-Console-wDS4.jpg|thumb|ပလေးစတေရှင် ၄ ဂိမ်းစက်နှင့် DualShock 4 လက်ကိုင်ဂိမ်းခလုတ်]] {{main|ပလေးစတေရှင် ၄}} ၂၀၁၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀ တွင် ပြုလုပ်သည့် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် ဆိုနီ၏ နောက်ဆုံးမျိုးဆက် ဂိမ်းစက်ဖြစ်သည့် ပလေးစတေရှင် ၄ ကို ပြသခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် စတုတ္ထလေးလပတ်တွင် ထွက်ရှိခဲ့သော အဋ္ဌမမြောက် ဂိမ်းစက်မျိုးဆက်စာရင်းဝင် ပလေးစတေရှင် ၄ ဂိမ်းစက်သည် ပလေးစတေရှင်ဂိမ်းစက်မျိုးဆက်များအနက် x86 architecture ကိုစတင် မိတ်ဆက်ခဲ့သော ဂိမ်းစက် ဖြစ်သည်။ ယင်းအပြင် ပလေးစတေရှင် ၄ ဂိမ်းစက်ပိုင်ဆိုင်သူများ၏ စမတ်ဖုန်းနှင့် တက်ဘလက် များကို ဂိမ်းကစားရာတွင် ဒုတိယဖန်သားပြင်အဖြစ် ပြောင်းလဲပေးနိုင်မည့် PlayStation App ဝန်ဆောင်မှုကို လည်း မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည်။<ref name="SCE introduces PS4">{{cite news|title=SONY COMPUTER ENTERTAINMENT INC. INTRODUCES PLAYSTATION®4 (PS4™)|url=http://www.scei.co.jp/corporate/release/130221a_e.html|accessdate=February 25, 2013|date=February 21, 2013|author=Sony Computer Entertainment Inc.|archivedate=24 April 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130424075309/http://www.scei.co.jp/corporate/release/130221a_e.html}}</ref> ပလေးစတေရှင် ၄ ဂိမ်းစက်အား ၂၀၁၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် စတင်ရောင်းချခဲ့သည်။ ==== Slim မော်ဒယ် ==== PlayStation 4 Slim (PlayStation 4 သို့မဟုတ် PS4 ကဲ့သို့ ရိုးရှင်းစွာ တရားဝင်ဈေးကွက်တင်ခဲ့သည်) ကို ၂၀၁၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ဖော်ပြသခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ချောမွေ့သောပုံစံအချက်ဖြင့် မူရင်း PS4 ၏ ဟာ့ဒ်ဝဲအား အဆင့်မြှင့်တင်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ကွန်ဆိုးလ်အသစ်သည် ၄၀% ပိုသေးငယ်ပြီး ကွန်ဆိုးလ်ထိပ်တွင် matte finish ဖြင့် အဝိုင်းသားကိုယ်ထည်ကို တပ်ဆင်ထားသည်။ အရှေ့ဘက်ရှိ USB အပေါက်နှစ်ခုကြားတွင် ပိုကြီးသောကွာဟချက်ရှိပြီး optical audio port ကိုလည်း ဖယ်ရှားထားသည်။<ref>{{Cite news|url=http://www.eurogamer.net/articles/digitalfoundry-2016-hands-on-with-the-playstation-4-slim-cuh-2000|title=Digital Foundry: Hands-on with the CUH-2000 PS4 Slim|work=Eurogamer.net|access-date=April 25, 2018|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180314013136/http://www.eurogamer.net/articles/digitalfoundry-2016-hands-on-with-the-playstation-4-slim-cuh-2000|archive-date=March 14, 2018|url-status=live}}</ref> ၎င်းသည် Touchpad ၏ ထိပ်မှတဆင့်မြင်ရသောအလင်းဘားနှင့် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းတောက်ပြောင်သောအနက်ရောင်အစား အပြင်ဘက်တွင်မှောင်မိုက်မဲရောင်မီးခိုးရောင်နှင့်အတူ DualShock 4 ထိန်းချုပ်ကိရိယာသို့အသေးစားမွမ်းမံမှုနှင့်အတူပေးပို့သည်။ PS4 Slim သည် မူရင်း PS4 မော်ဒယ်နှင့် တူညီသောဈေးနှုန်းဖြင့် 500 GB မော်ဒယ်ကို ၂၀၁၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၅ရက်နေ့တွင် စတင်ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ၎င်း၏ မော်ဒယ်နံပါတ်မှာ CUH-2000 ဖြစ်သည်။<ref name="ars-ps4slim">{{cite web |title=PS4 Slim: A smaller, sexier console with surprisingly few compromises |url=https://arstechnica.com/gaming/2016/09/ps4-slim-review-2/ |website=Ars Technica |date=September 7, 2016 |access-date=September 7, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160907203338/http://arstechnica.com/gaming/2016/09/ps4-slim-review-2/ |archive-date=September 7, 2016 |url-status=live}}</ref> ==== Pro မော်ဒယ် ==== PlayStation 4 Pro သို့မဟုတ် အတိုကောက်အားဖြင့် PS4 Pro ကို ၂၀၁၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ဖော်ပြသခဲ့သည်။ ၎င်း၏မော်ဒယ်နံပါတ်မှာ CUH-7000 ဖြစ်သည်။<ref name="PS4Neo">{{cite web |url=http://www.polygon.com/2016/6/10/11902000/ps4-neo-confirmed-sony-4k |title=Sony confirms new, high-end PlayStation 4 |last=Alexander |first=Julia |work=[[Polygon (website)|Polygon]] |date=June 10, 2016 |access-date=June 10, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160611130831/http://www.polygon.com/2016/6/10/11902000/ps4-neo-confirmed-sony-4k |archive-date=June 11, 2016 |url-status=live}}</ref> ၎င်းသည် လုပ်ဆောင်ခြင်းပါဝါ 4.2 teraflops နှင့် အဆင့်မြင့် CPU clock ၊ အဆင့်မြှင့်ထားသော GPU အပါအဝင် ပိုမိုကောင်းမွန်သော ဟာ့ဒ်ဝဲဖြင့် မူလ PlayStation 4 ၏ မွမ်းမံထားသော ဗားရှင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ရွေးချယ်ထားသောဂိမ်းများကို 4K resolution ဖြင့်ကစားနိုင်စေရန်နှင့် PlayStation VR အတွက် အရည်အသွေးမြှင့်တင်ရန် အဓိကဒီဇိုင်းပြုလုပ်ထားသည်။ ဂိမ်းအားလုံးသည် PS4 နှင့် PS4 Pro ကြားတွင် နောက်ပြန်နှင့် ရှေ့သို့ တွဲသုံးနိုင်သော်လည်း ပိုမိုကောင်းမွန်အောင်ပြုလုပ်ထားသော ဂိမ်းများသည် PS4 Pro တွင် ဂရပ်ဖစ်စွမ်းဆောင်ရည် ပိုကောင်းလာမည်ဖြစ်သည်။ အွန်လိုင်းရင်းမြစ်များမှ 4K ဗီဒီယိုကို တိုက်ရိုက်ကြည့်ရှုနိုင်သော်လည်း PS4 Pro သည် Ultra HD Blu-ray ကို မပံ့ပိုးပါ။<ref name="verge-no4kbluray">{{cite web |title=Sony's new PlayStation 4 Pro can't play 4K Blu-rays |url=https://www.theverge.com/circuitbreaker/2016/9/7/12839756/sony-ps4-no-4k-uhd-blu-ray |website=The Verge |date=September 7, 2016 |publisher=Vox Media |access-date=September 7, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160907220637/http://www.theverge.com/circuitbreaker/2016/9/7/12839756/sony-ps4-no-4k-uhd-blu-ray |archive-date=September 7, 2016 |url-status=live}}</ref><ref name="verge-ps4pro">{{cite web |title=Sony announces PlayStation 4 Pro with 4K HDR gaming for $399 |url=https://www.theverge.com/2016/9/7/12748316/sony-ps4-pro-announced-price-specs-release-date |website=The Verge |date=September 7, 2016 |publisher=Vox Media |access-date=September 7, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160907204154/http://www.theverge.com/2016/9/7/12748316/sony-ps4-pro-announced-price-specs-release-date |archive-date=September 7, 2016 |url-status=live}}</ref><ref name="engadget-pro">{{cite web |title=The PlayStation 4 Pro vs. the original PS4: What's changed? |url=https://www.engadget.com/2016/09/07/playstation-4-pro-vs-the-original-ps4/ |website=Engadget |date=September 7, 2016 |access-date=September 7, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190502035921/https://www.engadget.com/2016/09/07/playstation-4-pro-vs-the-original-ps4/ |archive-date=May 2, 2019 |url-status=live}}</ref> ထို့အပြင် PS4 Pro သည် 1080p အဝေးထိန်းစနစ်ဖြင့် ကစားနိုင်သည့် တစ်ခုတည်းသော PS4 မော်ဒယ်ဖြစ်သည်။ အခြားမော်ဒယ်များကို 720p ဖြင့် ကန့်သတ်ထားသည်။<ref>{{Cite web |url=http://www.polygon.com/2016/9/7/12842868/ps4-pro-share-grabs-4k-screens-caps-1080p-video |title=PS4 Pro "Share" grabs 4K screens, caps 1080p video |date=September 7, 2016 |website=Polygon |publisher=Vox Media |access-date=November 17, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117211124/http://www.polygon.com/2016/9/7/12842868/ps4-pro-share-grabs-4k-screens-caps-1080p-video |archive-date=November 17, 2016 |url-status=live}}</ref> ===နှိုင်းယှဉ်မှု=== {|class="wikitable outercollapse" |- !style="width: 10%"|ကွန်ဆိုးလ် !style="width: 15%;" | [[ပလေးစတေရှင် (ဂိမ်းစက်)|ပလေးစတေရှင်]] !style="width: 15%;" | [[ပလေးစတေရှင် ၂]] !style="width: 15%;" | [[ပလေးစတေရှင် ၃]] !style="width: 17%;" | [[ပလေးစတေရှင် ၄]] !style="width: 15%;" | [[ပလေးစတေရှင် ၅]] |- style="text-align:center;" !ပုံ | style="background:white;" |[[File:PlayStation-SCPH-1000-with-Controller.jpg|frameless|100x100px]]<br>[[File:Sony-PSone-Console-FL.jpg|upright=1|frameless|100x100px]] Top: PS Bottom: PS One | style="background:white;" |[[File:PS2-Fat-Console-Set.jpg|100x100px|frameless]]<br>[[File:Sony-PlayStation-2-70001-Console-FR.jpg|frameless|100x100px]]<br>[[File:Sony-PlayStation-2-90001-Console-FR.jpg|frameless|100x100px]] Top: PS2 Middle: PS2 Slimline (2004) Bottom: PS2 Slimline (2007) | style="background:white;" |[[File:Ps3-fat-console.png|100x100px|frameless]]<br>[[File:Sony-PlayStation-PS3-Slim-Console-FL.jpg|frameless|100x100px]]<br>[[File:Sony-PlayStation-PS3-SuperSlim-Console-FL.jpg|frameless|100x100px]] Top: PS3 Middle: PS3 Slim Bottom: PS3 Super Slim | style="background:white;" |[[File:Sony-PlayStation-4-PS4-wDualShock-4.jpg|100x100px|frameless]]<br>[[File:PlayStation 4 Slim 8504.jpg|frameless|100x100px]]<br>[[File:Sony-PlayStation4-Pro-Console-FL.jpg|frameless|100x100px]] Top: PS4 Middle: PS4 Slim Bottom: PS4 Pro | style='background:white;" |[[File:Black and white Playstation 5 base edition with controller.png|frameless|100x100px]]<br>[[File:PS5DigitalEdition.png|100x100px|frameless]] Top: PS5 Bottom: PS5 Digital Edition |- style="text-align:center;" !စတင်ရောင်းချသည့် ဈေးနှုန်း |[[ဂျပန်ယန်းငွေ|ဂျပန်ယန်း]] ၃၉,၈၀၀<ref name="developmentJP"/><br />[[အမေရိကန်ဒေါ်လာ]] ၂၉၉<ref name="developmentNA">{{cite web |url=http://www.scei.co.jp/corporate/data/bizdatausa_e.html |title=Business Development/North America |accessdate=June 5, 2008 |publisher=Sony Computer Entertainment |archive-date=3 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120203142433/http://www.scei.co.jp/corporate/data/bizdatausa_e.html }}</ref><br />ပေါင်စတာလင် ၂၉၉<ref name="developmentEU">{{cite web |url=http://www.scei.co.jp/corporate/data/bizdataeu_e.html |title=Business Development/Europe |accessdate=June 5, 2008 |publisher=Sony Computer Entertainment |archive-date=22 April 2004 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040422074254/http://www.scei.co.jp/corporate/data/bizdataeu_e.html }}</ref> |ဂျပန်ယန်း ၃၉,၈၀၀<ref name="developmentJP"/><br />အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၉၉<ref name="developmentNA"/><br />ပေါင်စတာလင် ၂၉၉<ref name="developmentEU"/> |ဂျပန်ယန်း ၄၉,၉၈၀ (20 GB)<ref name="developmentJP"/><br />အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄၉၉ (20 GB), အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅၉၉ (60 GB)<ref name="developmentNA"/><br />ပေါင်စတာလင် ၄၂၅ (60 GB)<ref name="GuardianPS3">{{cite web|url=http://blogs.guardian.co.uk/games/archives/2008/08/20/sony_announces_160gb_ps3.html|title=Sony announces 160GB PS3|last=Stuart|first=Keith|date=August 20, 2008|publisher=The Guardian|accessdate=August 30, 2008|archive-date=25 August 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080825011538/http://blogs.guardian.co.uk/games/archives/2008/08/20/sony_announces_160gb_ps3.html}}</ref><br />ယူရို ၅၉၉ (60 GB)<ref name="developmentEU"/><br /> |ဂျပန်ယန်း ၃၈,၉၈၀<br />အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၉၉<br />ယူရို ၃၉၉<br />ပေါင်စတာလင် ၃၄၉ | |- style="text-align:center;" !ဖြန့်ချိသည့်နေ့ |{{vgrelease new|JPN|ဒီဇင်ဘာ ၃, ၁၉၉၄<ref name="autogenerated1">{{cite web |url=http://www.scei.co.jp/corporate/data/bizdatajpn_e.html |title=Business Development/Japan |accessdate=June 5, 2008 |publisher=Sony Computer Entertainment Inc |archive-date=22 April 2004 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040422074823/http://www.scei.co.jp/corporate/data/bizdatajpn_e.html }}</ref>}} {{vgrelease new|NA|စက်တင်ဘာ ၉, ၁၉၉၅<ref name="developmentNA"/>}} {{vgrelease new|EU|September 29, 1995<ref name="developmentEU"/>}} {{vgrelease new|AUS|နိုဝင်ဘာ ၁၅, ၁၉၉၅<ref>{{cite web |title=SCEE 1995—Key Facts and Figures |url=http://www.scee.presscentre.com/Content/Detail.asp?ReleaseID=93&NewsAreaID=22 |publisher=Sony Computer Entertainment Europe |accessdate=June 5, 2008 |archivedate=12 August 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090812024733/http://www.scee.presscentre.com/Content/Detail.asp?ReleaseID=93&NewsAreaID=22 }}</ref>}}<br/>'''PSone Model'''<br/>{{vgrelease new|EU|2000}}{{vgrelease new|JPN|July 7, 2000}}{{vgrelease new|NA|September 19, 2000}} |{{vgrelease new|JPN|မတ် ၄, ၂၀၀၀<ref name="developmentJP"/>}}{{vgrelease new|NA|အောက်တိုဘာ ၂၆, ၂၀၀၀<ref name="developmentNA"/>}}<ref>{{cite web |url=http://www.gamespot.com/news/6181828.html |title=Sony: 120 million PS2s sold |author=Tor Thorsen |date=October 26, 2007 |work= |publisher=Gamespot |accessdate=July 26, 2010}}</ref>{{vgrelease new|EU|နိုဝင်ဘာ ၂၄, ၂၀၀၀<ref name="developmentEU"/>}}{{vgrelease new|AUS|November 30, 2000}}<br/>'''Slimline Model'''<br/>{{vgrelease new|EU|October 29, 2004}}{{vgrelease new|JPN|November 3, 2004}}{{vgrelease new|NA|November 2004}}{{vgrelease new|AU|November 2004}} ||{{vgrelease new|JPN|နိုဝင်ဘာ ၁၁, ၂၀၀၆<ref name="developmentJP"/>}}{{vgrelease new|NA|နိုဝင်ဘာ ၁၇, ၂၀၀၆<ref name="developmentNA"/>}}{{vgrelease new|EU|မတ် ၂၃, ၂၀၀၇<ref name="developmentEU"/>}}<br />'''Slim Model'''<br />{{vgrelease new|JPN|ဩဂုတ် ၂၇, ၂၀၀၉<ref name="developmentJP"/>}}{{vgrelease new|NA|စက်တင်ဘာ ၁, ၂၀၀၉<ref name="developmentNA"/>}}{{vgrelease new|EU|စက်တင်ဘာ ၁, ၂၀၀၉<ref name="developmentEU"/>}}<br />'''Super Slim Model'''<br />{{vgrelease new|NA|စက်တင်ဘာ ၂၅, ၂၀၁၂<ref name="developmentNA"/>}}{{vgrelease new|EU|စက်တင်ဘာ ၂၈, ၂၀၁၂<ref name="developmentEU"/>}}{{vgrelease new|JPN|အောက်တိုဘာ ၄, ၂၀၁၂<ref name="developmentJP"/>}} |{{vgrelease new|NA|နိုဝင်ဘာ ၁၅, ၂၀၁၃<ref name="PS4LaunchNA">{{cite web|url=http://blog.us.playstation.com/2013/08/20/ps4-launches-in-north-america-on-november-15th-gamescom-wrap-up/|publisher=PlayStation Blog|author=John Koller|title=PS4 Launches in North America on November 15th, Gamescom Wrap-up|date=August 20, 2013|accessdate=August 26, 2013}}</ref>|EU|နိုဝင်ဘာ ၂၉, ၂၀၁၃<ref name="PS4LaunchPAL">{{cite web|url=http://blog.eu.playstation.com/2013/08/21/playstation-at-gamescom-2013-the-best-place-to-play/|publisher=PlayStation Blog|author=Jim Ryan|title=PlayStation at gamescom 2013: The best place to play|date=August 21, 2013|accessdate=August 26, 2013}}</ref>|AUS|နိုဝင်ဘာ ၂၉, ၂၀၁၃<ref name="PS4LaunchPAL"/>|JPN|ဖေဖော်ဝါရီ ၂၂, ၂၀၁၄<ref name="PS4LaunchJP">{{cite web|url=http://www.eurogamer.net/articles/2013-09-09-playstation-4-wont-launch-in-japan-until-february-2014|publisher=Eurogamer|author=Tom Phillips|title=PlayStation 4 won't launch in Japan until February 2014|date=September 9, 2013|accessdate=September 11, 2013}}</ref>}} | |- !ရောင်းရသော အရေအတွက် |၁၀၂.၄၉ သန်း၊ PSone အလုံးရေ ၂၈.၁၅ သန်းအပါအဝင် <small>(၃၁ မတ် ၂၀၀၇ အထိ)</small><ref name="ps1shipments">{{cite web |title=PlayStation Cumulative Production Shipments of Hardware |publisher=Sony Computer Entertainment |url=http://www.scei.co.jp/corporate/data/bizdataps_e.html |accessdate=June 5, 2008 |archive-date=24 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110524023857/http://www.scei.co.jp/corporate/data/bizdataps_e.html }}</ref> |>၁၅၅ သန်း <small>(၂၀၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၈ အထိ)</small><ref name=autogenerated3 /> |>၈၀ သန်း <small>(၂၀၁၃ နိုဝင်ဘာ အထိ)</small><ref name="WorldPS3Sales" /> |၁၀ သန်း <small>(၂၀၁၄ ဩဂုတ် ၁၂ အထိ)</small><ref>{{cite web|title=PlayStation 4 sales top 10 million|url=http://www.usatoday.com/story/tech/gaming/2014/08/12/ps4-10-million/13953513/|accessdate=12 August 2014}}</ref> | |- !အရောင်းရဆုံး ဗီဒီယိုဂိမ်း |''Gran Turismo''; ၁၀.၈၅ သန်း<small>(၃၀ ဧပြီ ၂၀၀၈ အထိ)</small><ref name="Sony Computer Entertainment">{{cite web |url=http://asia.playstation.com/eng_hk/index.php?q=node/1517 |title=Gran Turismo Series Shipment Exceeds 50 Million Units Worldwide |date=May 9, 2008 |accessdate=June 3, 2008 |publisher=Sony Computer Entertainment |archivedate=16 September 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080916065905/http://asia.playstation.com/eng_hk/index.php?q=node%2F1517 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.polyphony.co.jp/english/list.html |title="Gran Turismo" Series Software Title List |date=April 2008 |accessdate=June 3, 2008 |publisher=Polyphony Digital |archivedate=6 February 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070206025009/http://www.polyphony.co.jp/english/list.html }}</ref> |''Grand Theft Auto: San Andreas''; ၁၇.၃၃ သန်း<small>(၂၆ မတ် ၂၀၀၈ အထိ)</small><ref name="Sony Computer Entertainment"/> |''Grand Theft Auto V''; ၁၅ သန်းကျော်<small>(၇ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၃ အထိ)</small> |''Killzone Shadow Fall"; ၂.၁ သန်း<small> (၂ မတ် ၂၀၁၄ အထိ)</small> | |- !မီဒီယာ |CD-ROM-based media |DVD-ROM/CD-ROM |BD-ROM, DVD-ROM, CD-ROM, Super Audio CD (1st and 2nd Gen Only) |Blu-ray, DVD<br /><small>Blu-ray 6x CAV, DVD 8x CAV | |- !ပါဝင်သော ပစ္စည်းများ | * RFU Adapter * Controller (PlayStation Controller or DualShock, depending on production date) | * DualShock 2 Controller * Composite AV cable | * Internal hard drive (20, 40, 60, 80, 120, 160, 250, 320 or 500 GB, depending on model) * Wireless DualShock 3 / Sixaxis Controller * Composite AV cable * Ethernet ကြိုး * USB ကြိုး | * Internal hard drive (500GB)<ref>{{cite web|title=Design and Price Unveiled, Available at $399 in U.S. and at €399 in Europe|url=http://us.playstation.com/corporate/about/press-release/ps4-design-and-price-unveiled-available-in-us-and-in-europe.html|work=Playstation|publisher=Sony Computer Entertainment America LLC|accessdate=11 January 2014|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304110514/http://us.playstation.com/corporate/about/press-release/ps4-design-and-price-unveiled-available-in-us-and-in-europe.html}}</ref> * Wireless DualShock 4 Controller * Mono Headset * Power ကြိုး * HDMI ကြိုး * USB ကြိုး | |- !ရောင်းချသော ဆက်စပ်ပစ္စည်းများ | * PlayStation Controller * Dual Analog Controller * DualShock * Multitap (up to 4 players) * Fishing reel controllers (''Bass Landing'' and ''Reel Fishing'') * GunCon * Jogcon * Konami Justifier * NeGcon * PocketStation * Flightstick * Memory Card * S-Video ကြိုး * Euro-AV ကြိုး (RGB-SCART) | * DualShock 2 * PlayStation 2 HDD <br /><small>Internal hard drive supported by PlayStation 2 Expansion Bay (model 30000 and 50000 only)</small> * PlayStation 2 Headset * EyeToy * Driving Force Steering Wheels with Force Feedback * '''Onimusha 3'' katana controller * Resident Evil 4 chainsaw controller * PlayStation 2 DVD remote control * Network adapter<br /><small>Built-in for slim case model (PSTwo, model 70000)</small> * Memory Card (8 MB, 16 MB, 32 MB, 64 MB, 128 MB) (for PlayStation 2) * Guitar Hero SG Controller * 'Buzz' Controllers * Light gun (GunCon 2) * Multitap (multi-controller adaptor) * Component AV cable * S-Video ကြိုး * Euro-AV ကြိုး (RGB-SCART) * Microphones (with Karaoke Revolution and SingStar games) * USB Mouse & Keyboard | * PlayStation Move * PlayStation Eye * DualShock 3 Wireless Controller * Blu-ray Remote Control * S-Video Cable * Component AV ကြိုး * D-Terminal AV ကြိုး * HDMI ကြိုး * PlayTV * Torne * Various rhythm game controllers for Guitar Hero, DJ Hero, Band Hero, Rock Band and Singstar games ** Microphones ** Guitar and Bass Guitar controllers ** Drum controllers ** Turntable controllers (DJ Hero/DJ Hero 2) ** Keyboard controller (Rock Band 3) * Light Gun (GunCon 3) | * DualShock 4 Wireless controller * ပလေးစတေရှင် ကင်မရာ * HDMI ကြိုး | |- !CPU |R3000A 32bit RISC chip @ 33.7 MHz - Manufactured by LSI Corporation |300 MHz MIPS "Emotion Engine" |Cell Broadband Engine (3.2 GHz Power Architecture-based PPE with eight 3.2 GHz SPE | 8-Core AMD "Jaguar" | |- !GPU |16.47 million colors Resolution: 256x224 - 640x480 Sprite/BG drawing Adjustable frame buffer No line restriction Unlimited CLUTs (Color Look-Up Tables) 4,000 8x8 pixel sprites with individual scaling and rotation Simultaneous backgrounds (Parallax scrolling) 620,000 polygons/sec |147&nbsp;MHz "Graphics Synthesizer"; fill rate 2.352 gigapixel/sec; 1.1 gigapixel w. 1 texture(diffuse); 588 megapixel/sec w. 2 textures (2 diffuse maps or 1 diffuse map and 1 other(0 around 74 mill, 1 around 40 mill, 2 around 20 mill); 2 textures per pass Capable of multi-pass rendering; Connected to VU1 on CPU (a vector only for visual style coding things with 3.2Gflops) to deliver enhanced shader graphics and other enhanced graphics |550 MHz RSX "Reality Synthesizer" (based on Nvidia G70 architecture) || Custom AMD Radeon<br />18 Compute Units (1152 shaders) @ 800&nbsp;MHz<ref name="EightGenConsoleComparison">{{cite web|title=The Xbox One: Hardware Analysis & Comparison to PlayStation 4|url=http://www.anandtech.com/show/6972/xbox-one-hardware-compared-to-playstation-4/2|publisher=Eurogamer.net|accessdate=24 May 2013|archive-date=7 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130607031844/http://www.anandtech.com/show/6972/xbox-one-hardware-compared-to-playstation-4/2}}</ref> | |- !အွန်လိုင်းဝန်ဆောင်မှု |မရှိ |Non-unified service |[[ပလေးစတေရှင် နက်ဝက်ခ်]]<br />[[ပလေးစတေရှင် စတိုး]]<br />Internet browser<br />A/V chat via PlayStation Eye or PS2<ref>{{cite news |title=PS2 BIOS |url=https://hexrom.com/pcsx2-playstation-2-ps2-bios/ |access-date=28 January 2022 |work=bios |date=30 November 2021}}</ref> EyeToy, voice chat via headset<br />[[ပလေးစတေရှင် ဟုမ်း]] |ပလေးစတေရှင် နက်ဝက်ခ် | |- !Backward compatibility |မရှိ |PlayStation |20GB & 60GB: All PlayStation and PlayStation 2 titles{{-}} Original 80GB: All PS1 titles, most PS2 titles.<ref name="PlayStation3BackwardCompatibility">{{cite web|url=http://ps3.ign.com/articles/745/745439p1.html|title=PS3 Backwards Compatibility Issues — New system has some problems with past titles|author=Anoop Gantayat|date=November 12, 2006|publisher=IGN|accessdate=16 November 2014|archivedate=5 February 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120205120308/http://ps3.ign.com/articles/745/745439p1.html}}</ref>{{-}} All other models(model code CECHGxx(40GB model in Europe) and later): Support for PS1 titles only.{{-}} |No native backwards compatibility. Cloud based backwards compatibility via PlayStation Now<ref>{{cite news|last=Hearn|first=Mark|title=PlayStation 4 will not have native PS3 backwards compatibility|url=http://www.engadget.com/2013/02/20/playstation-4-will-not-have-native-ps3-backwards-compatibility/|accessdate=8 June 2013|date=20 February 2013}}</ref> | |- !System software |proprietary OS |proprietary OS, Linux<br />DVD Playback Kit |XrossMediaBar (XMB) |Orbis OS<ref>{{cite web|last=Anthony|first=Sebastian|title=PS4 runs Orbis OS, a modified version of FreeBSD that’s similar to Linux {{!}} ExtremeTech|url=http://www.extremetech.com/gaming/159476-ps4-runs-orbis-os-a-modified-version-of-freebsd-thats-similar-to-linux|publisher=ExtreneTech|accessdate=25 June 2013}}</ref> | |- !System software<br />features |Audio CD playback{{-}} |Audio CD playback{{-}} DVD Playback |Operating Systems can be installed and run via a hypervisor (feature unavailable with Slim Model<ref>{{cite web |url=http://www.playstation.com/ps3-openplatform/manual.html |title=Open Platform for PlayStation 3 |author=Sony Computer Entertainment America Staff |work=PlayStation.com |publisher=Sony Computer Entertainment |accessdate=July 26, 2010 |archivedate=6 August 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200806101237/https://www.playstation.com/ps3-openplatform/manual.html }}</ref>)<br /> Audio CD playback{{-}} Audio file playback (ATRAC3, AAC, MP3, WAV, WMA)<br /> Video file playback (MPEG1, MPEG2, MPEG4, H.264-AVC, DivX )<br /> DVD Playback{{-}} Image editing and slideshows (JPEG, GIF, PNG, TIFF, BMP)<br /> Mouse and keyboard support<br /> Folding@Home client with visualizations from the RSX<br /> |Blu-ray playback{{-}} DVD playback | |- !Consumer programmability |Requires the Net Yaroze kit |Yabasic software, Linux for PlayStation 2 |Development on console via free Linux platform or PC. |TBA | |} ==လက်ကိုင်ဂိမ်းစက်များ== ===ပလေးစတေရှင် ပေါ့တေးဘဲလ်=== {{main|ပလေးစတေရှင် ပေါ့တေးဘဲလ်}} [[File:Psp-1000.jpg|thumb|မူလ ပလေးစတေရှင် ပေါ့တေးဘဲလ်]] ၂၀၀၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလနှင့် ၂၀၀၅ ခုနှစ် မတ်လတို့တွင် ဖြန့်ချိခဲ့သော ပလေးစတေရှင် ပေါ့တေးဘဲလ် (PlayStation Portable|PSP)သည် နစ်တန်းဒိုး ဒီအက်စ် ဂိမ်းစက်ကို ယှဉ်ပြိုင်ရန် ထုတ်လုပ်ခဲသော ဆိုနီ၏ ပထမဆုံး လက်ကိုင်ဂိမ်းစက် ဖြစ်သည်။ ဂိမ်းနှင့် ရုပ်ရှင်ဇာတ်လမ်းများ နှစ်မျိုးလုံး သိမ်းဆည်းနိုင်သည့် Universal Media Disc (UMD) ဟုခေါ်သော မှတ်ဉာဏ်မီဒီယာ ကို အသုံးပြုထားသော ပထမဆုံး ဂိမ်းစက်လည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.us.playstation.com/Support/PSP/Movies/default.html|title=Support&nbsp;— PSP&nbsp;— Movies|publisher="Sony Computer Entertainment|accessdate=March 12, 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080805044147/http://www.us.playstation.com/Support/PSP/Movies/default.html|archivedate=5 August 2008}}</ref> ၃၂ မီဂါဘိုက် ပမာဏရှိသော မန်မိုရီတပါတည်းပါရှိကာ Memory Stick PRO Duo ကဒ်များနှင့်လည်း တွဲဖက် အသုံးပြုနိုင်မည်ဖြစ်သည်။<ref name="gizmodo_specs">{{cite web|title=New PSP Slim Coming September, Kinda Looks the Same|url=http://gizmodo.com/gadgets/breaking/new-psp-slim-coming-september-kinda-looks-the-same-277336.php|author=Brian Lam|accessdate=October 16, 2007|date=July 11, 2007|archive-date=11 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110711100358/http://gizmodo.com/gadgets/breaking/new-psp-slim-coming-september-kinda-looks-the-same-277336.php}}</ref> ယင်းဂိမ်းစက်သည် PS3 ၏လက်ကိုင်ခလုတ်ပုံစံနှင့် ဆင်တူပြီး ပလေးစတေရှင် လိုဂိုနှင့် ပလေးစတေရှင် ခလုတ်များဖြစ်သည့် [[File:PlayStationTriangle.svg|16px|Triangle]] ('တြိဂံ')၊ [[File:PlayStationCircle.svg|16px|Circle]] ('အဝိုင်း/O')၊ [[File:PlayStationX.svg|16px|Cross]] ('ကြက်ခြေ/X') နှင့် [[File:PlayStationSquare.svg|16px|Square]] ('လေးထောင့်') ခလုတ်များအား အဖြူရောင်ဖြင့် ထည့်သွင်းထားသည်။ ==== 2000 နှင့် 3000 မော်ဒယ်များ ==== [[File:PSP-2000.jpg|thumb|PSP-2000 ဂိမ်းစက်]] ၂၀၀၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာတွင် ထုတ်လုပ်ခဲ့သည့် PSP-2000 မော်ဒယ်ဂိမ်းစက်သည် မူလ ပလေးစတေရှင် ပေါ့တေးဘဲလ်ကို ဟက်ဒ်ဝဲလ်များ အကြီးစားပြင်ဆင်ထားသည့် ဂိမ်းစက်ဖြစ်သည်။ ယင်းမော်ဒယ်သည် မူလ ပလေးစတေရှင် ပေါ့တေးဘဲလ်ထက် ၃၃% ပိုမိုပေါ့ပါးကာ ၁၉% ပိုမိုပါးလွှာသည်။<ref name="SonyE3">{{cite web |url=http://uk.playstation.com/psp/news/articles/detail/item71810/Get-the-skinny!/ |title=Get the skinny! |publisher=Sony Computer Entertainment Europe |date=July 12, 2007 |accessdate=November 30, 2008 |archivedate=15 July 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070715121653/http://uk.playstation.com/psp/news/articles/detail/item71810/Get-the-skinny%21/ }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.eetimes.com/news/semi/showArticle.jhtml?articleID=204200248 |title=Under the Hood: Sony Playstation Portable slims down |author=Gregory A. Quirk |publisher=EE Times |date=November 20, 2007 |accessdate=November 30, 2008 |archivedate=29 July 2012 |archiveurl=https://archive.today/20120729203706/http://eetimes.com/design/signal-processing-dsp/4018418/Under-the-Hood-Sony-Playstation-Portable-slims-down }}</ref> ဘက်ထရီသိုလှောင်နိုင်မှုကို သုံးပုံတစ်ပုံခန့် လျော့ချထားသော်လည်း ပါဝါစားသုံးမှုလျော့နည်းခြင်းကြောင့် အသုံးပြုနိုင်သည့်အချိန်မှာ မူလ ပလေးစတေရှင် ပေါ့တေးဘဲလ်နှင့် အတူတူပင် ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယမြောက် ဟက်ဒ်ဝဲလ်များပြင်ဆင်ထားသည့် PSP-3000 မော်ဒယ်ကို ဆိုနီမှ ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ယင်းမော်ဒယ်တွင် ယခင် PSP-2000 တွင် မပါဝင်သည့် အရာများဖြစ်သော အသံဖမ်းမိုက္ကရိုဖုန်းနှင့် အဆင့်မြှင့်ထားသော ဖန်သားပြင်တို့ ပါဝင်သည်။ ====ပီအက်စ်ပီ ဂိုး မော်ဒယ်==== [[File:PSPGo - Piano Black.png|thumb|အနက်ရောင် ပီအက်စ်ပီ ဂိုး]] ၂၀၀၉ အောက်တိုဘာတွင် ခေတ်နှင့်အညီ ကြီးကြီးမားမား ပြုပြင်ထားသည့် ပီအက်စ်ပီ ဂိုး (PSP Go) ကိုဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ယခင်ပီအက်စ်ပီများနှင့် မတူသည့်အချက်မှာ ဂိမ်း၊ရုပ်သံဖိုင်နှင့် အခြားမီဒီယာဖိုင်များ သိမ်းဆည်းရန်အတွက် UDM အစား ၁၆ ဂီဂါဘိုက် ဝင်ဆံ့သည့် flash memory ကို အသုံးပြုထားခြင်းဖြစ်သည်။ Memory Stick Micro (M2) ကဒ်ကို အသုံးပြု၍ ၃၂ ဂီဂါဘိုက်အထိ အဆင့်မြှင့်နိုင်သေးသည်။ နောက်ထပ် မတူသည့်အချက်မှာ ပီအက်စ်ပီ ဂိုး ၏ ဘက်ထရီကို အသုံးပြုသူမှ ဖြုတ်ခြင်း၊ လဲလှယ်ခြင်း မလုပ်နိုင်သည့် အချက်ဖြစ်သည်။ PSP-1000 မော်ဒယ်ထက် ၄၃% ပိုမိုပေါ့ပါးကာ ၅၆% ပိုမိုသေးငယ်ပြီး<ref name="kotaku_announce">{{cite web |url=http://kotaku.com/5273208/qore-lets-slip-the-first-look-at-psp-go |title=Qore Lets Slip the First Look at PSP Go |author=Owen Good |date=May 30, 2009 |work= |publisher=Kotaku |accessdate=July 26, 2010}}</ref> PSP-3000 ထက် ၁၆% ပိုမိုပေါ့ပါးကာ ၃၅% ပိုမိုသေးငယ်သည်။<ref name=TSA>{{cite web|url=http://www.thesixthaxis.com/2009/06/27/uk-exclusive-more-pspgo-details/|title=UK Exclusive: More PSPgo Details|date=June 27, 2009|publisher=TheSixthAxis}}</ref> ၃.၈ လက်မရှိ ဖန်သားပြင်ပါသည့် ပီအက်စ်ပီ ဂိုး တွင် ကစားနိုင်မည့် ဂိမ်းများကို [[ပလေးစတေရှင် စတိုး]]မှတဆင့် ဝယ်ယူရမည်ဖြစ်သည်။ [[ဘလူးတုဒ်]] ကိုအသုံးပြု၍ [[ပလေးစတေရှင် ၃]]၏ လက်ကိုင် ခလုတ်များနှင့် ချိတ်ဆက်နိုင်မည့် နည်းပညာတစ်ခုလည်း ပါဝင်လေသည်။<ref name=TSA/> ====E1000 မော်ဒယ်==== E1000 မော်ဒယ် ပလေးစတေရှင် ပေါ့တေးဘဲလ်သည် ဈေးသက်သာအောင် ဖန်တီးထားသည့် အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ဝိုင်ဖိုင်ချိတ်ဆက်မှု မပါဝင်သလို စတူဒီယို စပီကာများအစား မိုနိုစနစ် စပီကာ တစ်ခုသာ ပါဝင်သည်။<ref>{{cite web |author=Skipper |url=http://www.technorotic.com/2011/08/sony-has-introduced-psp-e1000-and-slashed-price-of-ps3/ |title=Sony has Introduced PSP-E1000 and Slashed Price of PS3 |publisher=Technorotic.com |date=August 18, 2011 |accessdate=August 23, 2011 |archivedate=12 September 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110912080229/http://www.technorotic.com/2011/08/sony-has-introduced-psp-e1000-and-slashed-price-of-ps3/ }}</ref> ===ပလေးစတေရှင် ဗီတာ=== {{main|ပလေးစတေရှင် ဗီတာ}} [[File:PlayStation Vita illustration.svg|thumb|ပလေးစတေရှင် ဗီတာ ဂိမ်းစက်]] ပလေးစတေရှင် ဗီတာ ကို ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၇ ရက်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံနှင့် ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် မြောက်အမေရိကတွင် ဖြန့်ချိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://blog.us.playstation.com/2011/10/18/get-ready-ps-vita-is-coming-february-22nd|title=Get Ready: PS Vita is Coming To the United Kingdom and North America at February 22nd – PlayStation Blog|date=October 18, 2011|accessdate=October 19, 2011|publisher=Sony|work=PlayStation Blog}}</ref> မူလမော်ဒယ် PCH-1000 နှင့် မော်ဒယ်သစ် PCH-2000 ဟူ၍ နှစ်မျိုးဖြန့်ချိခဲ့သည်။ PCH-2000 မော်ဒယ်သည် မူလမော်ဒယ်ထက် ၂၀% ပိုမိုပါးလွှာကာ ၁၅% ပိုမိုပေါ့ပါးသည်။ PCH-1000 တွင် အိုအယ်လ်အီးဒီ ဖန်သားပြင်ကို အသုံးပြုထားသော်လည်း PCH-2000 တွင်မူ အယ်လ်စီဒီ ဖန်သားပြင်ကိုသာ အသုံးပြုထားသည်။ PCH-2000 မော်ဒယ်ဂိမ်းစက်အား အရောင်ခြောက်မျိုး (အဖြူ၊ အနက်၊ ပန်းရောင်၊ အဝါ၊ အပြာနှင့် သံလွင်စမ်းရောင်) ဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ၂၀၁၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၀ ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း၊ မြောက်အမေရိကတွင် ၂၀၁၄ ခုနှစ် မေလ ၆ ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း အသီးသီး ရောင်းချခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.gamespot.com/articles/playstation-vita-slim-confirmed-for-us-updated/1100-6417646/ |title= New PS Vita Model Confirmed for US, Included in Borderlands 2 Bundle |author=John Koller |date=February 10, 2014 |publisher=Sony Computer Entertainment |accessdate=February 12, 2014}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist|30em}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [http://www.jp.playstation.com/ တရားဝင်ဝက်ဘ်ဆိုဒ် - ဂျပန်] * [http://us.playstation.com/ တရားဝင်ဝက်ဘ်ဆိုဒ် - အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111125155658/http://us.playstation.com/ |date=25 November 2011 }} * [http://uk.playstation.com/ တရားဝင်ဝက်ဘ်ဆိုဒ် - ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111130051835/http://uk.playstation.com/ |date=30 November 2011 }} * [http://uk.playstation.com/country-selector/ တရားဝင်ဝက်ဘ်ဆိုဒ် - ဥရောပ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111129090842/http://uk.playstation.com/country-selector/ |date=29 November 2011 }} * [http://www.playstation.ca/ တရားဝင်ဝက်ဘ်ဆိုဒ် - ကနေဒါ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120920003020/http://www.playstation.ca/ |date=20 September 2012 }} * [http://br.playstation.com/index.htm တရားဝင်ဝက်ဘ်ဆိုဒ် - ဘရာဇီး] [[Category:နည်းပညာ]] [[Category:ဗီဒီယိုဂိမ်းစက်များ]] i2uun35wp5wl49oo7tibwdfi9xmlf9t 10 51318 1031489 285834 2026-05-14T13:08:02Z Ninjastrikers 22896 1031489 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = ကူရာဆော | shortname alias = ကူရာဆော | flag alias = Flag of Curaçao.svg | flag alias-1982=Flag of Curaçao (1982-1984).svg | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | variant = {{{variant|}}} | altlink = {{{altlink|}}} <noinclude> | var1 = 1982 | redir1 = CUW | redir2 = CUR | redir3 = Curacao | related1 = Territory of Curaçao </noinclude> }} dbok873putc0i4osq93t2k1nq85fbra 1031490 1031489 2026-05-14T13:08:33Z Ninjastrikers 22896 [[တမ်းပလိတ်:နိုင်ငံ စာရင်းအင်း ကျူရာဆိုး]] စာမျက်နှာကို [[တမ်းပလိတ်:နိုင်ငံ စာရင်းအင်း ကူရာဆောနိုင်ငံ]] သို့ Ninjastrikersက ရွှေ့ခဲ့သည် 1031489 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = ကူရာဆော | shortname alias = ကူရာဆော | flag alias = Flag of Curaçao.svg | flag alias-1982=Flag of Curaçao (1982-1984).svg | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | variant = {{{variant|}}} | altlink = {{{altlink|}}} <noinclude> | var1 = 1982 | redir1 = CUW | redir2 = CUR | redir3 = Curacao | related1 = Territory of Curaçao </noinclude> }} dbok873putc0i4osq93t2k1nq85fbra 1031492 1031490 2026-05-14T13:09:25Z Ninjastrikers 22896 1031492 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = ကူရာဆောနိုင်ငံ | shortname alias = ကူရာဆော | flag alias = Flag of Curaçao.svg | flag alias-1982=Flag of Curaçao (1982-1984).svg | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | variant = {{{variant|}}} | altlink = {{{altlink|}}} <noinclude> | var1 = 1982 | redir1 = CUW | redir2 = CUR | redir3 = Curacao | related1 = Territory of Curaçao </noinclude> }} sy4ue8bde91pbmxubyptrvau2k20jep 0 51510 1031541 1030987 2026-05-15T04:04:40Z Prof. Dr. Khemissaralankara 142613 1031541 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |honorific_prefix = |image = |caption = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး (ငြိမ်း) ညိုစော |office1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယ သမ္မတ (၁)]] |alongside1 = [[နန်းနီနီအေး]] နှင့်အတူ |president1 = [[မင်းအောင်လှိုင်]] |term_start1 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |term_end1 = |predecessor1 = [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]] |successor1 = |office2= [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ် |constituency2= [[ကိုကိုးကျွန်းမြို့နယ်]] |termstart2= ၁၆ မတ် ၂၀၂၆ |termend2 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |predecessor2= သူရ သက်ဆွေ <small>(၂၀၁၅-၂၀၂၁)</small> |successor2 = ''လစ်လပ်'' |office3=[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်]] | 1blankname3 = ယာယီသမ္မတ | 1namedata3 = [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်]] |termstart3= ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |term_end3= ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |appointer3= [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] |predecessor3=[[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်]] |successor3 = ''ရာထူးဖျက်သိမ်း'' |office4=နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ရုံးနှင့် [[အမျိုးသားစီမံကိန်းဝန်ကြီးဌာန]] <br> ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |termstart4=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |term_end4=၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |appointer4= [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] |predecessor4= ''ဝန်ကြီးဌာနစတင်'' |successor4 = ''ဌာနဖျက်သိမ်း'' |office5 =[[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]] အဖွဲ့ဝင် | 1blankname5 = ဥက္ကဋ္ဌ | 1namedata5 = [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်]] |term_start5 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | term_end5 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |predecessor5= ''ကော်မရှင်စတင်'' |office6 =[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]အဖွဲ့ဝင် | 1blankname6 = ဥက္ကဋ္ဌ | 1namedata6 = [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်]] |term_start6 = ၂၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ | term_end6 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |predecessor6= ''ကောင်စီစတင်'' |successor6 = ''ကောင်စီဖျက်သိမ်း'' |office7 = [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၏ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၏ <br> အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်]] |term_start7 = ၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |term_end7 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | 1blankname7 = [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ]] | 1namedata7= [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်]] |successor7 = ''ရာထူးဖျက်သိမ်း'' |predecessor7 = ''ရာထူးစတင်'' |office8 = [[မြန်မာ့စီးပွားရေးကော်ပိုရေးရှင်း]] ဥက္ကဋ္ဌ |term_start8 = ၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၄ |term_end8 = ၂၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ |office9 = [[စစ်ထောက်ချုပ်]] |term_start9 = ၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၄ |term_end9 = ၅ မေ ၂၀၂၀ |predessor9= [[ဝေလွင် (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဝေလွင်]] |successor9= [[ကျော်စွာလင်း]] | birth_date = | birth_place = | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) --> | death_place = | nationality = [[ဗမာ]] | ethnicity = | known_for = | occupation = | spouse = စမ်းစမ်းအေး <ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/04/17/53462|title=စစ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးများ၏ ဇနီးများကို စစ်ခေါင်းဆောင်က သာသနာတော်ဆိုင်ရာ ဘွဲ့ပေး|work=mizzima|access-date=၁၃ မေ ၂၀၂၅|date=၁၇ ဧပြီ ၂၀၂၅ }}</ref> | children = | alma_mater = [[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]] အမှတ်စဉ်(၂၃) | allegiance = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | branch = {{army|Myanmar}} | serviceyears = ၃၀ ဇွန် ၁၉၈၂ - ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | rank = {{flagicon image| 16. Myanmar Army GEN.svg}}ဗိုလ်ချုပ်ကြီး | unit = | commands = | battles = | awards = *[[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့]] *[[စည်သူဘွဲ့]] (၂၀၂၁) *[[သရေစည်သူ|သရေစည်သူဘွဲ့]] (၂၀၂၃) * [[မဟာသရေစည်သူ]] (၂၀၂၆) |successor5=[[ကျော်စွာလင်း]]|military_blank1=ကိုယ်ပိုင်အမှတ်|military_data1=ကြည်း ၁၆၇၆၇|cabinet=[[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁) |မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] (၂၀၂၃-၂၀၂၅) <br> [[ဦးညိုစောအစိုးရ]] (၂၀၂၅-လက်ရှိ)|party=ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|honorific prefix=ဗိုလ်ချုပ်ကြီး (ငြိမ်း) <Br> မဟာသရေစည်သူ၊ ဦး}} '''ဗိုလ်ချုပ်ကြီး (ငြိမ်း) ညိုစော''' သည် နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး [[ကိုကိုးကျွန်းမြို့နယ်]] ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ်မှ ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံ၏ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ (၁)]] အဖြစ် တင်မြှောက်ခံရသူဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ထိုရာထူးကို ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့တွင် ပါဝင်သော ရွေးကောက်ခံ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့အစည်းအဝေး ဒုတိယနေ့ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81294 |access-date=2026-05-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ၎င်းသည် ၁၃ဦးမြောက် မြန်မာနိုင်ငံ၏ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] နှင့် [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင်]] အဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ယင်းမတိုင်မီက ၎င်းသည် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] အဖွဲ့ဝင်နှင့် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ]]၏ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်လည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့တွင် ပါဝင်သော တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့ အစည်းအဝေးကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81286 |access-date=2026-04-02 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> [[စစ်ထောက်ချုပ်]] ရာထူးအပြင် တပ်မတော်ပိုင်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများနှင့် နိုင်ငံရေးရာထူးများတွင်ပါ တာဝန်ယူခဲ့ပြီး စစ်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]၏ ယုံကြည်စိတ်ချရသူတစ်ဦးအဖြစ် ထင်ရှားသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/41024|title=အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း|work=Ministry of Information(Myanmar)|access-date=၅ ဇူလိုင်၂၀၂၃|date=၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၃}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c6pnp719nx5o|title=ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညိုစော စစ်ခေါင်းဆောင်ရဲ့ အကြံပေးဖြစ်လာ|work=BBC Burmese|access-date=၅ ဇူလိုင်၂၀၂၃|date=၅ ဇူလိုင်၂၀၂၃}}</ref> == စစ်မှုထမ်းဘဝနှင့် အဓိကရာထူးများ == ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညိုစောသည် [[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]] အမှတ်စဉ် ၂၃ မှ ဆင်းသက်ခဲ့ပြီး နဝတအစိုးရလက်ထက်တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|သန်းရွှေ]]နှင့် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မောင်အေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|မောင်အေး]]တို့၏ လုံခြုံရေးကို တာဝန်ယူရသည့် အမှတ် ၃၀၃ ခြေမြန်တပ်ရင်း၏ တပ်ရင်းမှူးအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။<ref name=":0" />ထိုတပ်ကို အကြမ်းဖက်နှိမ်နင်းရေးတပ်ဖွဲ့ ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ သူသည် အငြိမ်းစား ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[တင်အောင်စန်း]] နှင့် တစ်ပတ်စဥ်ထဲ ဖြစ်သည်။၁၉၈၂ ခုနှစ် မှစ၍ စစ်မှုထမ်းခဲ့ပြီး ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၁၁ ခုနှစ်ထိ [[တပ်မတော်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]] နှင့် [[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]] တို့တွင် ကျောင်းအုပ်ကြီးများ အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၂ ခုနှစ်ထိ [[တောင်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] တွင် တိုင်းမှူး အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၂၀၁၂ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၄ ခုနှစ်ထိ [[အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] တွင် တိုင်းမှူးအဖြစ်လည်းကောင်း အဆင့်ဆင့်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၂၀၁၄ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဧပြီလအထိ [[စစ်ထောက်ချုပ်]]အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ စစ်ထောက်ချုပ်သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အတွက် တိုက်လေယာဉ်နှင့် စစ်လက်နက်များ ဝယ်ယူရေးကအစ ကုန်ပစ္စည်းများ ဝယ်ယူရေးအထိ အဆုံးအဖြတ်ပေးရသည့် အဆင့်မြင့်ရာထူးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ === အခြားတာဝန်များ === ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညိုစောသည် စစ်ထောက်ချုပ် ဖြစ်လာခဲ့ချိန်တွင် စစ်ထောက်ချုပ်လုပ်ငန်းများ၌ ပါဝင်သည့် စစ်တပ်ပိုင်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းစုကြီးများကို တာဝန်ယူကြီးကြပ်ခဲ့သည်။ဤတွင် စစ်ခေါင်းဆောင်မိသားစု၏ အကျိုးစီးပွားကို ကာကွယ်ပေးသူအဖြစ်လည်း စွပ်စွဲခံရသည်။<ref>{{cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/39069/|title=ငွေရှာကောင်းသည့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးကို မင်းအောင်လှိုင် အကြံပေးခန့်|work=Myanmar Now|access-date=၆ ဇူလိုင် ၂၀၂၃|date=၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၃}}</ref> * [[မြန်မာ့စီးပွားရေးကော်ပိုရေးရှင်း]] (MEC): သူသည် စစ်ထောက်ချုပ်အဖြစ်မှ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာအခြားတာဝန်သို့ ပြောင်းရွှေ့ ခဲ့ရချိန် စစ်ထောက်ချုပ်များသာ ဦးဆောင်ရသည့် မြန်မာ့စီးပွားရေးကော်ပိုရေးရှင်း (MEC)ကို လက်မလွှတ်ခဲ့ရဘဲ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆက်လက်တာဝန်ယူခဲ့ရသည်။မြန်မာစီးပွားရေးကော်ပိုရေးရှင်း ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ၆-၂-၂၀၁၄ ရက်နေ့မှ ၂၅-၁-၂၀၂၆ ရက်နေ့အထိ ၁၂ နှစ် နီးပါး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.ohchr.org/sites/default/files/Documents/HRBodies/HRCouncil/FFM-Myanmar/EconomicInterestsMyanmarMilitary/Infographic1_Governance_Structure_of_MEHL_and_MEC.pdf|title=Governance Structure of MEHL and MEC|work=OHCHR|access-date=5 July 2023|date=August 2019}}</ref> * [[နိုင်ငံခြားသုံးငွေကြီးကြပ်မှုကော်မတီ]]: ၂၇-၅-၂၀၂၄ ရက်နေ့တွင် [[နိုင်ငံခြားသုံးငွေကြီးကြပ်မှုကော်မတီ]] ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ကို ပေးအပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။[https://www.sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2024-09/Order%2037-2024.pdf] * အရအသုံးခန့်မှန်းခြေငွေစာရင်းများ ကြိုတင်စိစစ်ရေးကော်မတီ: ၂၄-၁၀-၂၀၂၃ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုနှင့် တိုင်းဒေသကြီး(သို့)ပြည်နယ်များ၏ အရအသုံးခန့်မှန်းခြေငွေစာရင်းများ ကြိုတင်စိစစ်ရေးကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌတာဝန်ကို ပေးအပ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ [https://www.npnewsmm.com/news/6566ee9ea11dfb3de92905c5] * ကန်သာယာဆေးရုံ: စစ်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် မိသားစု၏ အရင်းအနှီးများစွာ ပါဝင်ပြီး ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သော ကန်သာယာဆေးရုံကို တည်ဆောက်ပေးခဲ့သူမှာ ၎င်းဖြစ်ပြီး ယင်းဆေးရုံကို MEC က ပိုင်ဆိုင်သည်ဟု ထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/article/2022/08/16/253903.html|title=စစ်တပ်စီးပွားရေး ခေါင်းကိုင် ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီးညိုစော|work=ဧရာဝတီသတင်းဌာန|access-date=၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၃|date=၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၂}}</ref> * [[အင်းဝဘဏ်လီမိတက်|အင်းဝဘဏ်]]: စစ်တပ်ပိုင် အင်းဝဘဏ်၏ ဥက္ကဋ္ဌလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://myawady.net.mm/content/နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ-တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်-ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး-2|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် မြန်မာနိုင်ငံဘဏ်များအသင်း နာယက၊ ဥက္ကဋ္ဌနှင့် တာဝန်ရှိသူများ၊ ပုဂ္ဂလိကဘဏ်များမှ ဥက္ကဋ္ဌများ၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌများ၊ တာဝန်ရှိသူများနှင့်တွေ့ဆုံ|work=MWD Webportal|access-date=၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၃|date=၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁}}</ref> * ရုရှားမှ ဆီဝယ်ယူရေး: ရုရှားနိုင်ငံမှ စက်သုံးဆီ ဝယ်ယူရေးကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.thechindwin.com/the-junta-chief-appoints-mehl-boss-lieutenant-general-nyo-saw-to-spearhead-organizing-committee-for-russian-oil-purchase-and-distribution/|title=The junta chief appoints MEHL boss Lieutenant General Nyo Saw to spearhead Organizing Committee for Russian Oil Purchase and Distribution|work=thechindwin|access-date=5 July 2023|date=16 August 2022|archive-date=26 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220926224331/https://www.thechindwin.com/the-junta-chief-appoints-mehl-boss-lieutenant-general-nyo-saw-to-spearhead-organizing-committee-for-russian-oil-purchase-and-distribution/}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://yangonmediagroup.com/index.php/myanmar/6918-2022-08-16-09-40-06|title=ရုရှားမှ စက်သုံးဆီဝယ်ယူရန် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးညိုစော ဦးဆောင်သည့် ဆီဝယ်ယူရေး ဦးဆောင်ကော်မတီဖွဲ့စည်း|work=Yangon Media Group|access-date=၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၃|date=၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၂|archive-date=5 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230705092431/https://yangonmediagroup.com/index.php/myanmar/6918-2022-08-16-09-40-06}}</ref> * ၂၀၂၄ ခုနှစ် မေ ၂၇ ရက် တွင် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းလိုက်သည့် [[နိုင်ငံခြားသုံးငွေကြီးကြပ်မှုကော်မတီ]] ၏ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2024-09/Order%2037-2024.pdf|title=နိုင်ငံခြားသုံးငွေကြီးကြပ်မှုကော်မတီပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း|work=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီရုံး|access-date=၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၂၇ မေ ၂၀၂၄ }}</ref> == နိုင်ငံရေးရာထူးများနှင့် တာဝန်များ == ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညိုစောသည် အောက်ပါနိုင်ငံရေးရာထူးများဖြင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်- ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၅ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဆင့် သတ်မှတ်ထားသည့် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၏ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်]] ရာထူးဖြင့် ခန့်အပ်ခံရသည်။<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cv2120gz0vvo|title=ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညိုစော - စစ်ခေါင်းဆောင်ရဲ့ အကြံပေးအသစ်|work=BBC Burmese|access-date=၆ ဇူလိုင် ၂၀၂၃|date=၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၃}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။ ဘတ်ဂျက်စိစစ်ဖြတ်တောက်ရေးကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ: စစ်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်၏ အယုံကြည်ရဆုံးသူဖြစ်လာပြီးနောက် နိုင်ငံတော်၏ ဘဏ္ဍာငွေခွဲဝေသုံးစွဲရေးတွင် အရေးပါသော ဘတ်ဂျက်စိစစ်ဖြတ်တောက်ရေးကော်မတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌရာထူးကို တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ယင်းရာထူးသည် ယခင်အစိုးရများလက်ထက်တွင် ဒုတိယသမ္မတများကသာ လုပ်ဆောင်ရသည့် တာဝန်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/article/2024/01/05/378068.html|title=သရေစည်သူဘွဲ့ ရ စစ်ခေါင်းဆောင် လူယုံ ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီးညိုစော|accessdate=1 August 2025|publisher=The Irrawaddy}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[အောင်လင်းဒွေး]]နှင့် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]တို့နှင့်အတူ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရာထူးသို့ တိုးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ တပ်လက်ကိုင်မရှိဘဲ တပ်မတော်အရန်အင်အားထဲမှနေ၍ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်တိုးခဲ့သူအဖြစ် စာရင်းဝင်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cvg5qnq7pq4t|title=စစ်ခေါင်းဆောင်ရဲ့ လူရင်း သုံးဦး ဗိုလ်ချုပ်ကြီးတွေ ဖြစ်လာ|work=BBC Burmese|access-date=၂၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၄|date=၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၄}}</ref> == နိုင်ငံရေးဘဝ == === နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် === ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] အစည်းအဝေးကို ခေါ်ယူကျင်းပခဲ့ပြီး အမိန့်အမှတ် ၂/၂၀၂၅ အားဖြင့် [[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]]ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း ယာယီသမ္မတ (တာဝန်) ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က လက်မှတ်ရေးထိုး ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ဤအစိုးရအဖွဲ့သစ်တွင် ၎င်းအား နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့ပြီး ကြေညာချက်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရာထူးအဆင့်အတန်းဖြင့် မဟုတ်ဘဲ "ဦးညိုစော" ဟူသော အမည်ဖြင့်သာ ဖော်ပြပါရှိသည်။ ဦးညိုစောသည် နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ရာထူးအပြင် ဝန်ကြီးဌာနအသစ် ဖြစ်သော [[အမျိုးသားစီမံကိန်းဝန်ကြီးဌာန]]၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး တာဝန်ကိုလည်း ပူးတွဲတာဝန်ယူသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.dvb.no/post/717272|title=ကာလုံအစည်းအဝေးခေါ်ယူပြီး ကြားကာလပြည်ထောင်စုအစိုးရ ဖွဲ့စည်း|publisher=DVB Burmese|accessdate=2025-7-15}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73050|title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း|publisher=MOI|accessdate=2 August 2025}}</ref>ထို့အပြင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]အစား အသစ်ဖွဲ့စည်းလိုက်သော [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်၏]] အဖွဲ့ဝင်လည်း ဖြစ်သည်။ သူသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၆ ရက်တွင် ဆက်လက်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် [[နိုင်ငံခြားသုံးငွေကြီးကြပ်မှုကော်မတီ]] ၏ ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ကိုပါ ရယူထားသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.mtnewstoday.com/?p=109315|title=နိုင်ငံခြားသုံးငွေကြီးကြပ်မှုကော်မတီအား နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဦးဆောင်မှုဖြင့် ပြန်လည် ဖွဲ့စည်း|work=Myanmar Transparency News|access-date=၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၁၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ }}</ref> === ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တရားဝင် နိုင်ငံခြား ခရီးစဉ်များ === * စုစုပေါင်းခရီးစဉ် (၂) ကြိမ် - {{အလံ|China}} (၁) ကြိမ်၊ {{အလံ|Turkmenistan}} (၁) ကြိမ်။ {| class="wikitable" style="width:100%;" !စဉ် !ရောက်ရှိသည့် နိုင်ငံများ !မြို့များ !ရက်စွဲ !အကြောင်းအရာ !မှတ်ချက် |- | ၁။ | {{အလံ|China}} | [[နန်းနင်မြို့|နန်နင်းမြို့]] | ၁၄ - ၁၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/74916|title=နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဦးညိုစော ဦးဆောင်သည့် မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိ|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=17 Septemberf 2025}}</ref> | (၂၂) ကြိမ်မြောက် တရုတ်-အာဆီယံ ကုန်စည်ပြပွဲနှင့် တရုတ်-အာဆီယံ စီးပွားရေးနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ထိပ်သီးဖိုရမ် တက်ရောက်ခြင်း။ |ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ်ဖြင့် ပထမဆုံးနိုင်ငံခြားခရီးစဥ် |- | ၂။ | {{အလံ|Turkmenistan}} | [[အက်ရှ်ဂါဘတ်မြို့]] | ၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ | အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ယုံကြည်မှုနှစ်အထိမ်းအမှတ် နိုင်ငံတကာဖိုရမ်<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဦးညိုစော တာ့ခ်မင်နစ္စတန်နိုင်ငံ အက်ရှ်ဂါဘတ်မြို့၌ ကျင်းပသည့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ယုံကြည်မှုနှစ် အထိမ်းအမှတ်နိုင်ငံတကာဖိုရမ်သို့ တက်ရောက်မိန့်ခွန်းပြောကြား {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/78001 |access-date=2026-05-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> | [[အီရန်နိုင်ငံ၏ သမ္မတ|အီရန်သမ္မတ]] [[မာဆော့ ပါဇက်ရှ်ကီရမ်|မာဆော့ပါဇက်ရှ်ကီရမ်]] နှင့်ပါ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့သည်။ |} === ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ပြိုင်မှု === [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီ၏ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် [[ကိုကိုးကျွန်းမြို့နယ်]] ပြည်သူ့လွှတ်တော် မဲဆန္ဒနယ်မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ ခိုင်လုံသောမဲ အရေအတွက် စုစုပေါင်း ၁,၄၈၇ မဲ (စုစုပေါင်းမဲ၏ ၉၇.၅၇ ရာခိုင်နှုန်း) ဖြင့် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ သူ၏ မဲဆန္ဒနယ်တွင် ပြိုင်ဘက်အဖြစ် ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီမှ ဦးဝင်းကျော်သူ တစ်ဦးတည်းသာ ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၂) ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးချင်း ဆန္ဒမဲရရှိမှုအခြေအနေ |url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/%25E1%2581%2582%25E1%2581%2580%25E1%2581%2582%25E1%2581%2585-%25E1%2580%2581%25E1%2580%25AF%25E1%2580%2594%25E1%2580%25BE%25E1%2580%2585%25E1%2580%25BA-%25E1%2580%2595%25E1%2580%25AB%25E1%2580%2590%25E1%2580%25AE%25E1%2580%2585%25E1%2580%25AF%25-48 |access-date=2026-03-16 |website=myanmar.gov.mm |language=en-US}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center; width:100%;" |+ '''၂၀၂၅-၂၀၂၆ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ကိုကိုးကျွန်းမြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် မဲရလဒ်အခြေအနေ''' |- !rowspan="2" style="width:5%;" | အနိုင်ရသူ !rowspan="2" style="width:20%;" | ကိုယ်စားလှယ်လောင်း !rowspan="2" style="width:25%;" | ပါတီ !colspan="3" | ထောက်ခံမဲ !rowspan="2" style="width:10%;" | မဲရာခိုင်နှုန်း |- ! style="width:10%;" | ဆန္ဒမဲ !! style="width:10%;" | ကြိုတင်မဲ !! style="width:10%;" | စုစုပေါင်း |- | [[ဖိုင်:Check mark.svg|15px]] | ဦးညိုစော | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | ၈၇၂ | ၆၁၅ | '''၁,၄၈၇''' | ၉၇.၅၇% |- | | ဦးဝင်းကျော်သူ | [[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] | ၃၃ | ၄ | ၃၇ | ၂.၄၃% |- ! colspan="3" | စုစုပေါင်း ! ၉၀၅ ! ၆၁၉ ! ၁,၅၂၄ ! ၁၀၀% |} === ဒုတိယသမ္မတ === ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၃၁) ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့က ရွေးချယ်တင်မြှောက်သည့် ဒုတိယသမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့တွင် ပါဝင်သော တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့ အစည်းအဝေးကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81286 |access-date=2026-04-04 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> {{main|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း}} ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၃) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] နိုင်ငံတော်သမ္မတ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲတွင် ရွေးကောက်ခံအမျိုးသား လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့မှ နိုင်ငံတော်သမ္မတလောင်း ဦးညိုစောက ထောက်ခံမဲ ၁၂၆ မဲ ရရှိခဲ့သဖြင့် ဒုတိယသမ္မတ-၁ အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဒုတိယသမ္မတများအဖြစ် ဦးညိုစောနှင့် ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့အား ရွေးချယ်တင်မြှောက် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/81369|access-date=2026-04-04|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ဒုတိယသမ္မတများ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/81373|access-date=2026-04-04|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> == ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ == ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညိုစောသည် ဒေါ်စမ်းစမ်းအေးနှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ဒေါ်စမ်းစမ်းအေးသည် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် [[မေသဉ္ဇာဦး]] ၏ အစ်မဖြစ်ပြီး ပြေးခုန်ပစ် အားကစားမယ်ဟောင်း တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/04/17/53462?fbclid=IwY2xjawMNKtpleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFuMHQxdkJMRFNhQlE4U29MAR4wRr-V9nWkrDOQRUg4z7tp2s9ULgDG28UDYcP57h76IIWR9kVeCxpyds9snA_aem_z5aNnYtQ-g1xI4fK2zvYUg|title=စစ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးများ၏ ဇနီးများကို စစ်ခေါင်းဆောင်က သာသနာတော်ဆိုင်ရာ ဘွဲ့ပေး|work=Mizzima Burmese|access-date=၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၁၇ ဧပြီ ၂၀၂၅ }}</ref> <ref>{{cite web|url=https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2025-05/59-2025.pdf|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၅၉/၂၀၂၅|work=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီရုံး|access-date=၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၁၇ ဧပြီ ၂၀၂၅ }}</ref>ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညိုစော၏ ဖခင်မှာ [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ်|မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်]] အစိုးရလက်ထက် ကရင်ပြည်နယ်တွင် သစ်တောအရာရှိ ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/article/2024/01/05/378068.html|title=သရေစည်သူဘွဲ့ ရ စစ်ခေါင်းဆောင် လူယုံ ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီးညိုစော|work=The Irrawaddy|access-date=၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ }}</ref> == နိုင်ငံတကာပိတ်ဆို့မှုများ == ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညိုစော၏ အမည်သည် [[ဥရောပ သမဂ္ဂ|ဥရောပသမဂ္ဂ]] (EU) ၏ ထပ်တိုးအရေးယူပိတ်ဆို့သည့် စာရင်းတွင် ပါဝင်လာခဲ့သည်။ ယင်းပိတ်ဆို့မှုတွင် ၎င်း၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများကို ထိန်းချုပ်ခြင်း၊ စီးပွားရေးအရင်းအမြစ်များအား ပိတ်ပင်ခြင်းနှင့် ဥရောပဒေသအတွင်း ခရီးသွားလာခွင့် ပိတ်ပင်ခြင်းများ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-12-12 |title=EU Adds Myanmar Junta Chief’s Business Supremo to Sanctions List |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/eu-adds-myanmar-junta-chiefs-business-supremo-to-sanctions-list.html |access-date=2026-03-16 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref> == ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း == ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၊ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၄/၂၀၁၆ အားဖြင့် စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ဖြစ်သော ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့ ကိုချီးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ [https://data.opendevelopmentmekong.net/dataset/3ca3a1e3-b448-4c9a-b428-cf32d455055e/resource/155c187b-6893-4037-bacb-a6ca8676deb2/download/69-18.pdf] ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် စစ်ထောက်ချုပ်ရုံး၊ အရန်အင်အား ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညိုစောကို နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်က [[ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ|ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့]] ဖြစ်သော “စည်သူဘွဲ့” ကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ <ref name=":02">{{Cite journal|author=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ၊နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|url=https://www.moi.gov.mm/ppd/sites/default/files/book-pdf/2021-02/Vol-74,No-5.pdf|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက် နေ့စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၂/၂၀၂၁)|pages=၂၅၉|language=မြန်မာဘာသာ|accessdate=၂၀၂၁-၀၉-၂၉|publisher=ပုံနှိပ်ရေးနှင့်ထုတ်ဝေရေးဦးစီးဌာန၊ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်|date=၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်|format=PDF|journal=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ပြန်တမ်းစာစောင်|volume=အတွဲ(၇၄)|issue=အမှတ်(၅၁)}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၂၃ ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော်ရှိ [[မာရဝိဇယဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်|မာရဝိဇယဗုဒ္ဓ ရုပ်ပွားတော်]] တည်ထားကိုးကွယ်သည့်ကိစ္စတွင် ပါဝင်ကူညီခဲ့မှုနှင့် စပ်လျဉ်းပြီး [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]]က ၎င်းအားနိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၁၂၅ /၂၀၂၃ အားဖြင့် ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့ဖြစ်သော [[သရေစည်သူ|သရေစည်သူဘွဲ့]] ပေးအပ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.cincds.gov.mm/node/23011|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၁၂၅ / ၂၀၂၃|work=cincdsmyanmar|access-date=၂၄ ဇူလိုင်၂၀၂၃|date=၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၇) ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့ဖြစ်သော [[မဟာသရေစည်သူ]]ဘွဲ့နှင့် သုဓမ္မသင်္ဂဟဘွဲ့ဖြစ်သော [[မဟာသီရိသုဓမ္မ]]ဘွဲ့ကိုလည်း ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/81785|access-date=2026-04-17|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}}{{မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ}}{{မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ}} [[Category:၁၉၆၀ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယသမ္မတများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးများ]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဝင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ]] 50ntupvenide7ieik2m5rhzuasnjej7 0 59754 1031609 1027533 2026-05-15T10:36:34Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 3 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1031609 wikitext text/x-wiki {{Infobox currency | image_1 = Bitcoin.svg | image_title_1 = ဘစ်ကွိုင်ဖောက်သည်၏ လိုဂို | issuing_authority = ဗဟိုမဲ့ | issuing_authority_title = စီမံခန့်ခွဲမှု | date_of_introduction = {{Start date and age|df=yes|2009|1|3}} | using_countries = ကမ္ဘာတစ်ဝန်း | inflation_title = ငွေကြေးကြီးထွားမှု | inflation_rate = ၂၀၁၉ နှစ်လယ်အထိ ဆယ်မိနစ်တိုင်း block တစ်ခုလျင် ဘစ်ကွိုင် ၁၂.၅ ခုနှုန်း<ref name=quantitative>{{cite web | title = Quantitative Analysis of the Full Bitcoin Transaction Graph | url = http://eprint.iacr.org/2012/584.pdf | publisher = Cryptology ePrint Archive | accessdate = 18 October 2012 | author = Ron Dorit | author2 = Adi Shamir | year=2012}}</ref> | inflation_source_date = | subunit_ratio_3 = {{val|e=-8}} | subunit_name_3 = satoshi<ref name="satoshi unit">{{cite web | title = Cracking the Bitcoin: Digging Into a $131M USD Virtual Currency | url = http://www.dailytech.com/Cracking+the+Bitcoin+Digging+Into+a+131M+USD+Virtual+Currency/article21878.htm | author = Jason Mick | publisher = Daily Tech | date = 12 June 2011 | accessdate = 30 September 2012 | deadurl = no | archivedate = 20 January 2013 | archiveurl = https://archive.today/20130120051306/http://www.dailytech.com/Cracking+the+Bitcoin+Digging+Into+a+131M+USD+Virtual+Currency/article21878.htm }}</ref> | subunit_ratio_2 = {{val|e=-6}} | subunit_name_2 = microbitcoin, bit<ref name="bits unit">{{cite web | title = BitPay, Bitcoin, and where to put that decimal point | url = https://blog.bitpay.com/bitpay-bitcoin-and-where-to-put-that-decimal-point/ | last = Garzik | first = Jeff | date = 2 May 2014 | accessdate = 20 November 2015 | archivedate = 17 November 2015 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20151117024640/https://blog.bitpay.com/bitpay-bitcoin-and-where-to-put-that-decimal-point/ }}</ref> | symbol_subunit_2 = μBTC | subunit_ratio_1 = {{val|e=-3}} | subunit_name_1 = millibitcoin | symbol_subunit_1 = mBTC | symbol = BTC,<ref name = "standardize">{{cite web | publisher = CoinDesk | author = Nermin Hajdarbegovic | date = 7 October 2014 | accessdate = 28 January 2015 | title = Bitcoin Foundation to Standardise Bitcoin Symbol and Code Next Year | url = http://www.coindesk.com/bitcoin-foundation-standardise-bitcoin-symbol-code-next-year/ | archive-date = 5 January 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150105011242/http://www.coindesk.com/bitcoin-foundation-standardise-bitcoin-symbol-code-next-year/ }}</ref> <ref>{{cite news | title = Bitcoin Ticker Available On Bloomberg Terminal For Employees | publisher = TechCrunch | url = http://techcrunch.com/2013/08/09/bitcoin-ticker-available-on-bloomberg-terminal/ | date = 9 August 2013 | author = Romain Dillet | accessdate = 2 November 2014}}</ref> CNNMoney,<ref>{{cite news | title = Bitcoin Composite Quote (XBT) | url = http://money.cnn.com/quote/quote.html?symb=XBT | publisher = CNN | work = CNN Money | accessdate = 2 November 2014 | archive-date = 27 October 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20141027100208/http://money.cnn.com/quote/quote.html?symb=xbt | url-status = dead }}</ref> and xe.com.<ref>{{cite web | title = XBT - Bitcoin | publisher = xe.com | accessdate = 2 November 2014 | url = http://www.xe.com/currency/xbt-bitcoin?}}</ref> }} '''ဘစ်ကွိုင်''' (အင်္ဂလိပ်: Bitcoin, အတိုကောက်: BTC; သင်္ကေတ: ₿) ) ဆိုသည်မှာ Satoshi Nakamoto ဆိုသူမှ ၂ဝဝ၈ ခုနှစ်တွင် တီထွင်ပြီး<ref name="paper">{{cite web|url= https://bitcoin.org/bitcoin.pdf |title= Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System |date= October 2008 |publisher= bitcoin.org |accessdate= 28 April 2014|first = Satoshi|last = Nakamoto}}</ref> ၂ဝဝ၉ ခုနှစ်တွင် open-source အဖြစ် ထုတ်ပေးခဲ့သော ဒယ်ဂျစ်တယ် ငွေကြေးပေးချေစနစ်တစ်ခုဖြစ်သည်။<ref>{{cite web | last = Davis | first = Joshua | title = The Crypto-Currency: Bitcoin and its mysterious inventor | url = http://www.newyorker.com/reporting/2011/10/10/111010fa_fact_davis | work = The New Yorker | date = 10 October 2011 | accessdate = 31 October 2014}}</ref> စနစ်သည် peer-to-peer ဖြစ်သောကြောင့် အသုံးပြုသူများအနေဖြင့် တိုက်ရိုက် အလွှဲအပြောင်းလုပ်နိုင်သည်။ ငွေကြေးအလွှဲအပြောင်းများအား ''block chain'' ဟုခေါ်သည့် နက်ဝက်အစွန်းများဖြင့် အတည်ပြုသည်။ စနစ်သည် ဗဟိုထိန်းချုပ်မှုမရှိဘဲ လုပ်ဆောင်သည်။ ယခင် စနစ်များရှိသော်လည်း ဘစ်ကွိုင်အား တခါတရံတွင် ခရိုက်တိုငွေကြေးဟု ခေါ်ကြသည်။<ref name="f_c1">{{cite web | url=http://www.scmp.com/news/world/article/1482245/drug-market-moving-quickly-online-global-user-survey-finds | title=Drug market moving quickly online, global user survey finds | publisher=South China Morning Post Publishers | work=South China Morning Post | date=14 April 2014 | accessdate=7 January 2015}}</ref><ref name="f_c2">{{cite news | url=http://www.telegraph.co.uk/technology/news/10881213/The-coming-digital-anarchy.html | title=The coming digital anarchy | publisher=Telegraph Media Group Limited | work=The Telegraph | date=9 June 2014 | accessdate=7 January 2015 | author=Sparkes, Matthew | location=London}}</ref><ref name="f_c3">{{cite web | first = Kim | last = Lachance Shandrow | url=http://www.entrepreneur.com/article/234340 | title=This Company Is Now the Largest in the World to Accept Bitcoin | publisher=Entrepreneur Media, Inc | work=entrepreneur.com | date=30 May 2014 | accessdate=7 January 2015}}</ref> ဘစ်ကွိုင်အား ဗဟိုထိန်းချုပ်မှုကင်းသော virtual ငွေကြေးဟု ပိုမိုမှန်ကန်စွာ ဖော်ပြကြသည်။<ref name="primer" /><ref name="Reuters101">{{cite web|url = http://site.thomsonreuters.com/business-unit/legal/digital-economy/bitcoin-101.pdf|title = Bitcoin 101 white paper|website = |publisher = Thomson Reuters|last = Sagona-Stophel|first = Katherine|accessdate = 20 November 2015|archivedate = 5 March 2016|archiveurl = https://web.archive.org/web/20160305152320/http://site.thomsonreuters.com/business-unit/legal/digital-economy/bitcoin-101.pdf}}</ref> ယင်းသည် ဈေးကွက်တန်ဖိုးအားဖြင့် အမြင့်ဆုံးအမျိုးအစားလည်း ဖြစ်သည်။<ref name="WsjVolatile">{{cite news | last = Espinoza | first = Javier | title = Is It Time to Invest in Bitcoin? Cryptocurrencies Are Highly Volatile, but Some Say They Are Worth It | date = 22 September 2014 | url = http://online.wsj.com/articles/how-to-decipher-cryptocurrencies-1411333011 | work = Journal Reports | publisher = The Wall Street Journal | accessdate = 3 November 2014}}</ref> ဘစ်ကွိုင်များအား ကွန်ပျူတာ၏ လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းများအား အသုံးချကာ တန်ကြေးအနေဖြင့် ဖန်တီးယူကြသည်။ ယင်းဖြစ်ရပ်အား မိုင်းတူးခြင်း (mining) ဟုခေါ်ပြီး လွှဲပြောင်းခနှင့် ဘစ်ကွိုင် အသစ်များအား ရရှိကြသည်။<ref name="primer">{{cite web | url=http://mercatus.org/sites/default/files/Brito_BitcoinPrimer.pdf | title=Bitcoin: A Primer for Policymakers | publisher=George Mason University | work=Mercatus Center | year=2013 | accessdate=22 October 2013 | author=Jerry Brito and Andrea Castillo | archive-date=21 September 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130921060724/http://mercatus.org/sites/default/files/Brito_BitcoinPrimer.pdf }}</ref> မိုင်းတူးခြင်းဖြင့် ရရှိသော်လည်း ဘစ်ကွိုင်များအား အခြားငွေကြေး၊<ref>{{cite news|title=What is Bitcoin?|url=http://money.cnn.com/infographic/technology/what-is-bitcoin/|publisher=CNN Money|accessdate=16 November 2015|archive-date=31 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151031113913/http://money.cnn.com/infographic/technology/what-is-bitcoin/|url-status=dead}}</ref> ပစ္စည်း၊ ဝန်ဆောင်မှုများဖြင့် ကုန်သွယ်ဖလှယ်နိုင်သည်။<ref name="bitpay130916">{{cite web | url = http://techcrunch.com/2013/09/16/bitpay-10000-merchants/ | title = BitPay Passes 10,000 Bitcoin-Accepting Merchants On Its Payment Processing Network | author = Natasha Lomas | publisher = Techcrunch.com | work = Techcrunch | date = 16 September 2013 | accessdate = 21 October 2013}}</ref> အသုံးပြုသူများသည် အလွှဲအပြောင်း လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။<ref name="EconOfBTC">{{cite web | url=http://www.weis2013.econinfosec.org/papers/KrollDaveyFeltenWEIS2013.pdf | title=The Economics of Bitcoin Mining, or Bitcoin in the Presence of Adversaries | work=The Twelfth Workshop on the Economics of Information Security (WEIS 2013) | date=11–12 June 2013 | accessdate=8 May 2014 | author=Joshua A. Kroll, Ian C. Davey, Edward W. Felten | quote=A transaction fee is like a tip or gratuity left for the miner. | archivedate=20 August 2013 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130820135451/http://www.weis2013.econinfosec.org/papers/KrollDaveyFeltenWEIS2013.pdf }}</ref> ဘစ်ကွိုင်အား ပေးချေမှုစနစ်အဖြစ် အသုံးပြုလာသည်မှာ တိုးပွားလာခဲ့သည်။ ကုန်သည်များသည်လည်း လက်ခံကုန်သွယ်ရန် လိုလားကြသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ခရစ်ဒစ်ကဒ်ဖြင့် အသုံးပြုမှုထက် ဝန်ဆောင်ခမှာ ၂-၃ ရာခိုင်နှုန်း လျော့နည်းသောကြောင့်ဖြစ်သည်။<ref name="merchantfee">{{cite news | url=http://www.nytimes.com/2013/10/31/technology/bitcoin-pursues-the-mainstream.html | title=Bitcoin Pursues the Mainstream | work=The New York Times | date=30 October 2013 | accessdate=4 November 2013 | author=Wingfield, Nick}}</ref> ခရစ်ဒစ်ကဒ်နှင့် မတူသည်မှာ ဝန်ဆောင်ခသည် ပေးချေသူများမှပေးရပြီး ရောင်းဝယ်သူများမှ မပေးရပေ။ ဘစ်ကွိုင်အား ပြစ်မှုဆိုင်ရာတွင် အသုံးပြုခြင်းသည် မီဒီယာများ၊ အာဏာပိုင်များအား သတိထားမိစေသည်။ ဘစ်ကွိုင်အား အမေရိကန် အမတ် Rand Paul ကဲ့သို့သော နိုင်ငံရေးသမားအချို့က ထောက်ခံသည်။ သူသည် ဘစ်ကွိုင်ဖြင့် လှူဒါန်းခြင်းကို လက်ခံသူဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|title = Rand Paul Accepts Bitcoin for Presidential Campaign|url = http://www.coindesk.com/rand-paul-presidential-campaign-bitcoin-donations/|publisher = CoinDesk|last = Higgins|first = Stan|date = 7 April 2015|accessdate = 23 October 2015|language = en|archivedate = 31 July 2021|archiveurl = https://web.archive.org/web/20210731131709/https://www.coindesk.com/rand-paul-presidential-campaign-bitcoin-donations}}</ref> ==ယူနစ်== ဘစ်ကွိုင်စနစ်၏ ယူနစ်မှာ bitcoin ဖြစ်သည်။ ငွေကြေးအဖြစ် အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ အသေး bitcoin ဟုသုံးပြီး ကွန်ပျူတာနှင့်ဆိုင်သော ဝေါဟာရအတွက် အက္ခရာအကြီး Bitcoin ကိုသုံးသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်အရ သင်္ကေတမှာ BTC၊ XBT၊ {{nowrap|[[File:BitcoinSign.svg|9px]]}}<ref name=btcregs>{{cite web | url=http://www.loc.gov/law/help/bitcoin-survey/regulation-of-bitcoin.pdf| title=Regulation of Bitcoin in Selected Jurisdictions | publisher=The Law Library of Congress, Global Legal Research Center | date=January 2014 | accessdate=26 August 2014}}</ref> ဖြစ်ကြသည်။ ပမာဏနည်းသော ဘစ်ကွိုင်အတွက် millibitcoin (mBTC) microbitcoin (µBTC) အစရှိသည်ဖြင့် အသုံးပြုသည်။ ဘစ်ကွိုင်ငွေကြေးတွင် ၁ ''satoshi'' သည် အနည်းဆုံးပမာဏဖြစ်ပြီး ၁ BTC ၏ ၀.၀၀၀၀၀၀၀၁ ဖြစ်သည်။<ref name="satoshi unit" /> ''millibitcoin'' သည် ၀.၀၀၁ bitcoin နှင့်ညီမျှပြီး ၁ BTC ၏ တစ်ထောင်ပုံတစ်ပုံ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news | url=http://edition.cnn.com/2014/06/18/business/bitcoin-your-way-to-a-double-espresso/ | title=Bitcoin your way to a double espresso | publisher=CNN | work=cnn.com | date=9 July 2014 | accessdate=23 April 2015 | author=Katie Pisa and Natasha Maguder}}</ref> ''satoshi'' ဆိုသည်မှာ စနစ်အားဖန်တီးသူ ဂျပန်လူမျိုးအား ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် မှည့်ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ==ပိုက်ဆံအိတ်== [[File:Electrum Bitcoin Wallet.png|thumb|left|Electrum ဘစ်ကွိုင် ပိုက်ဆံအိတ်]] [[File:Bitcoin paper wallet generated at bitaddress.jpg|thumb|bitaddress.org တွင် ဘစ်ကွိုင်ပိုက်ဆံအိတ်စာရွက်အား ထုတ်ပေးသည်]] [[File:10elqpi.jpg|thumb|Trezor ဟာဒ်ဝဲလ် ပိုက်ဆံအိတ်]] ဘစ်ကွိုင်များအား စုထားရန် သို့မဟုတ် ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် ပိုက်ဆံအိတ် (wallet) ကို အသုံးပြုရသည်။<ref>{{cite web | url = http://www.motherjones.com/politics/2013/04/what-is-bitcoin-explained | title = Bitcoin, Explained | publisher = Mother Jones | work = motherjones.com | date = 10 April 2013 | accessdate = 26 April 2014 | author = Adam Serwer and Dana Liebelson}}</ref> ဆော့ဝဲလ်အား အခြေခံသည့် ပိုက်ဆံအိတ် အွန်လိုင်းဝဘ်ဆိုဒ်အားအခြေခံသည့် ပိုက်ဆံအိတ် ဟာဒ်ဝဲလ်ပိုက်ဆံအိတ် အစရှိသည်ဖြင့် ကွဲပြားသည်။ ဆော့ဝဲလ် ပိုက်ဆံအိတ်တွင်လည်း full client နှင့် lightweight client ဟူ၍ ထပ်မံကွဲပြားသည်။ full client များသည် block chain မှအချက်အလက်များကို အပြည့်အဝ လိုက်ရှာသည်။ ၂၀၁၆ တွင် ၆၀ ဂစ်ဂါဘစ် ပမာဏကျော်ကာ<ref>{{cite web|url=https://bitinfocharts.com/|title=Information about cryptocurrency networks|accessdate= 2 January 2016}}</ref> အချို့သော အသုံးပြုသူများအတွက် အဆင်ပြေမည်မဟုတ်ပေ။ အခြားသော ပိုက်ဆံအိတ်အမျိုးအစားမှာ အွန်လိုင်းအခြေစိုက်ဖြစ်ကြသည်။ ဥပမာဆိုရသော် blockchain.info Coinbase စသည်တို့ဖြစ်သည်။ ယင်းအမျိုးအစားတွင် အသုံးပြုသူအနေဖြင့် အခြေစိုက်ဆာဗာပေါ်တွင် လုံးဝဥသုံ ယုံကြည်ရပေမည်။ အွန်လိုင်းပိတ်ဆံအိတ်များသည် အသုံးပြုသူများ၏ ဟာဒ်ဝဲလ်များထက် ပိုက်ဆံအိတ်နှင့်ပတ်သက်သောအချက်အလက်များကို ဝန်ဆောင်မှုပေးသူ၏ဆာဗာ၌သာ သိမ်းထားသည်။<ref>{{cite news | title = Be Your Own Bank: Bitcoin Wallet for Apple | url = http://www.forbes.com/sites/jonmatonis/2012/04/26/be-your-own-bank-bitcoin-wallet-for-apple/ | author = Jon Matonis | date = 26 April 2012 | accessdate = 17 November 2014 | publisher = Forbes}}</ref><ref>{{cite news|author1=Bill Barhydt|title=3 reasons Wall Street can't stay away from bitcoin|url=http://www.cnbc.com/id/101711220|accessdate=2 April 2015|publisher=NBCUniversal|date=4 Jun 2014}}</ref> အသုံးပြုသူများအတွက်မူ လွယ်ကူနိုင်ကောင်းသည်။ ==တန်ဖိုး အတက်အကျ== ၂ဝ၁၄ ခုနှစ် Mark T. Williams ၏အဆိုအရ ဘစ်ကွိုင်သည် [[ရွှေ]]ထက် ခုနှစ်ဆ၊ [[အမေရိကန်ဒေါ်လာ]]ထက် ၁၈ ဆ တန်ဖိုးရှိသည်။<ref>{{cite web | url = http://management.bu.edu/files/2014/10/Wlliams-World-Bank-10-21-2014.pdf | title = Virtual Currencies – Bitcoin Risk | publisher = Boston University | work = World Bank Conference Washington DC | date = 21 October 2014 | accessdate = 11 November 2014 | author = Williams, Mark T. | archive-date = 11 November 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20141111095526/http://management.bu.edu/files/2014/10/Wlliams-World-Bank-10-21-2014.pdf }}</ref> တန်ဖိုးမြင့်နေခြင်းကို ထိန်းညှိပေးမည့်စနစ်မရှိဟု ဂျပန်လူမျိုး ကျောင်းသားများက ရှင်းပြသည်။<ref>{{cite web|author1=Mitsuru Iwamura|author2=Tsutomu Matsumoto|author3=Kenji Saito|author4=Yukinobu Kitamura|title=Can We Stabilize the Price of Cryptocurrency?: Understanding the Design of Bitcoin and its Potential Competitiveness with the Central Bank Money|url=http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2519367|website=Social Science Research Network|accessdate=8 January 2015|date=24 July 2014|quote="The first instability stems from an inflexible supply curve of Bitcoin, which amplifies Bitcoin price volatility; the miners’ revenue/reward fully absorbs any price changes. There is no price stabilization mechanism."}}</ref> Forbes မဂ္ဂဇင်း၏ ဂျာနယ်လစ်တစ်ယောက်မှပြောကြားသည်မှာ ဘစ်ကွိုင်သည် ရေရှည်တွင် တန်ဖိုးရှိရန် မသေချာဟုဆိုသည်။<ref>{{cite news |last=Lee |first=Timothy B. |title=Bitcoin Doesn't Have a Deflation Problem |url=http://www.forbes.com/sites/timothylee/2013/04/11/bitcoin-doesnt-have-a-deflation-problem/ |work=Forbes |location= |date=4 November 2013 |accessdate=27 January 2014}}</ref> ကနဦးငွေကြေးတန်ဖိုး မြင့်တက်ခြင်းမှာ ယုတ္တိရှိသည်။ "ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ လူတွေဟာ အဲဒီဘစ်ကွိုင် ဘယ်လိုအလုပ်လုပ်သလဲဆိုတာ အတွေ့အကြုံရချင်လို့ပါပဲ"။<ref name="VolatilityFatal">{{cite news | last = Lee | first = Timothy B. | url = http://www.forbes.com/sites/timothylee/2013/04/12/bitcoins-volatility-is-a-disadvantage-but-not-a-fatal-one/ | title = Bitcoin's Volatility Is A Disadvantage, But Not A Fatal One | publisher = Forbes | date = 12 April 2013 | accessdate = 15 November 2014}}</ref> ၂ဝ၁၁ ခုနှစ်တွင် တန်ဖိုးသည် ဒေါ်လာ ဝ.၃ မှ ၃၂ အထိမြင့်တက်ခဲ့သည်။<ref name="Leebubble">{{cite news|url=http://www.washingtonpost.com/blogs/the-switch/wp/2013/11/05/when-will-the-people-who-called-bitcoin-a-bubble-admit-they-were-wrong|title=When will the people who called Bitcoin a bubble admit they were wrong | publisher=The Washington Post|date=5 November 2013|accessdate=10 January 2014|author=Lee, Timothy}}</ref> ၂ဝ၁၂ ခုနှစ်တွင် ဘစ်ကွိုင်တန်ဖိုးသည် စတင်ကာ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web |last=Liu |first=Alec |url=http://motherboard.vice.com/blog/cyprus-spain-when-governments-take-your-money-bitcoin-looks-really-good |title=When Governments Take Your Money, Bitcoin Looks Really Good |publisher=Motherboard |date=19 March 2013 |accessdate=7 January 2014 |archivedate=7 February 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140207194506/http://motherboard.vice.com/blog/cyprus-spain-when-governments-take-your-money-bitcoin-looks-really-good }}</ref> ၂ဝ၁၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၆ဝဝ အောက်တွင် တည်ရှိသည်။<ref>{{cite web | url = http://www.nasdaq.com/article/bitcoin-prices-remain-below-600-amid-bearish-chart-signals-cm376685 | title = Bitcoin prices remain below $600 amid bearish chart signals | publisher = nasdaq.com | date = August 2014 | accessdate = 31 October 2014}}</ref> ၂ဝ၁၃ နိုဝင်ဘာလတွင် ဘစ်ကွိုင်တန်ဖိုး အမြင့်ဆုံး ၁၂၄၂ အထိ မြင့်တက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news | url = http://money.cnn.com/2013/11/29/investing/bitcoin-gold/index.html | title = Bitcoin worth almost as much as gold | author = Ben Rooney | date = 29 November 2013 | publisher = CNN | accessdate = 31 October 2014 | archive-date = 26 October 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20141026213248/http://money.cnn.com/2013/11/29/investing/bitcoin-gold/index.html | url-status = dead }}</ref> ဇန်နဝါရီလ ၂ဝ၁၅ ခုနှစ်တွင် ဘစ်ကွိုင်တန်ဖိုးသည် ၂ဝ၁၃ ခုနှစ်ကတည်းက အနည်းဆုံးတန်ဖိုး အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၂၄ သို့ ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ ၂၀၁၇ မတ်လ ၃ ရက်နေ့အရ ဘစ်ကွိုင်တန်ဖိုးသည် ရွှေဈေးထက် ကျော်လွန်ကာ ယင်း၏တန်ဖိုးသည် အမြင့်ဆုံးသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၂၀၁၇ နှစ်စမှစတင်ကာ တစ်ဖြည်းဖြည်းပြန်လည်မြှင့်တက်လာခဲ့ပြီး ၂၀၁၇ ဒီဇင်ဘာလတွင် ဒေါ်လာ ၂၀၀၀၀ ထိ အဆ ၂၀ ဆ ထိုးတက်သွားခဲ့သည်။ ဘစ်ကွိုင်သည် ဈေအတက်အကျအလွန်ကြမ်းပြီး ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင်မူ ၃၂၀၀ ဒေါ်လာသာ ကျန်ရှိတော့သည်။ လက်ရှိအချိန်တွင်မူ ဒေါ်လာ ၁၁,၀၀၀ ခန့်ပေါက်ဈေးရှိနေပြီး ရွှေထက် ၈ဆ ခန့် တန်ဖိုးရှိနေသည်။<ref>{{Cite news |title=Bitcoin value tops gold for first time |url=http://www.bbc.com/news/business-39149475 |newspaper=BBC |date=3 March 2017|access-date =22 April 2017}}</ref><ref>{{Cite news |title=Bitcoin value surpasses gold for the first time |url=http://www.telegraph.co.uk/technology/2017/03/03/bitcoin-value-surpasses-gold-first-time/ |newspaper=Telegraph |date=3 March 2017|access-date=22 April 2017 |first=Mark |last=Molloy}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist|2}} [[Category:ဘစ်ကွိုင်]] j3r7lbjqrsyeac63zpitfk61h7kvbat 0 61144 1031525 289014 2026-05-14T20:01:52Z Amherst99 9935 1031525 wikitext text/x-wiki {{Infobox anatomy | Name = Thyroid | Latin = Glandula thyreoidea | GraySubject = 272 | GrayPage = 1269 | Image = Anterior thyroid.jpg | Caption = လူ၏ သိုင်းရွိုက်ဂလင်းအား ရှေ့ဖက်မှ မြင်ရပုံ | Width = | Image2 = Posterior thyroid.jpg | Caption2 = သိုင်းရွိုက်အား နောက်ဖက်မှ မြင်ရပုံ (လေပြွန်၏ နောက်) | ImageMap = | MapCaption = | Precursor = Thyroid diverticulum | System = [[အတွင်းထုတ် ဂလင်းအဖွဲ့]] | Artery = | Vein = | Nerve = | Lymph = | MeshName = Thyroid+Gland | MeshNumber = A06.407.900 | Code = | Dorlands = nine/000957720 | DorlandsID = Thyroid gland }} [[File:Thyroid gland template.gif|thumb]] Thyroid (သို့) thyroid gland သည် သက်ရှိတို့၏ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးထွားဖွံ့မှုကို ထိန်းချုပ်သည် ဒြပ်တစ်မျိုးကို ထုတ်ပေးသည်။ သိုင်းရွိုက်အကျိတ်ဖြစ်၍ ကြီးမားသော ပြွန်မဲ့ဂလင်း အမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်သည်။ လည်ပင်းအတွင်းပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး အထူးသဖြင့် စလုတ်၏ အောက်နားတွင်ရှိသည်။ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းစွမ်းအင်များ ကုန်ခန်းလောင်ကျွမ်းသွားခြင်း၊ ပရိုတင်းများ ဖြစ်ပေါ်စေခြင်းနှင့် အခြားဟော်မုန်းများကို လှုံ့ဆော်ခြင်းစသည်တို့ကို ထိန်းချုပ်ပေးသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်ဇီဝဖြစ်ပျက်မှုများကို ညှိပေးသောဂလင်းဖြစ်၍ သိုက်းရော့ဆင်း ခေါ်ဟော်မုန်းကို ထုတ်လုပ်ပေးပါသည်။ == ကိုးကား == အထွေထွေဆေးပညာ [[Category:ခန္ဓာဗေဒ]] k7t6x6c7a8t7ecucp5y23p338admn3v 0 64925 1031529 949967 2026-05-14T22:37:34Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1031529 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --> | name = ကဇူးအို အစ်ရှိဂူရိုး<br /> カズオ・イシグロ<br />石黒 一雄 | honorific_suffix = OBE, FRSA, FRSL | image = Kazuo Ishiguro by Kubik.JPG | caption = Ishiguro in 2005 | pseudonym = | birth_date = {{Birth date and age|1954|11|8}} | birth_name = Kazuo Ishiguro | birth_place = [[နာဂါဆာကီ]]၊ [[ဂျပန်]] | occupation = [[စာရေးဆရာ]]၊ ဝတ္ထုတိုရေးသူ၊ ဇာတ်ညွှန်းဆရာ၊ ကော်လံစား၊ သီချင်းရေးဆရာ | period = ၁၉၈၁–လက်ရှိ | movement = | notableworks = The Remains of the Day]]၊An Artist of the Floating World၊When We Were Orphans၊Never Let Me Go | awards = {{awd|[[Winifred Holtby]] Memorial Prize|1982|A Pale View of Hills}}{{awd|[[Whitbread Prize]]|1986|An Artist of the Floating World}}{{awd|[[Booker Prize]]|1989|The Remains of the Day}}{{awd|[[OBE]]|1995}}{{awd|[[Ordre des Arts et des Lettres|Chevalier de l'Ordre des Arts et des Lettres]]|1998}} | website = | spouse = {{marriage|လော်နာ မက်ဒေါက်ဂဲ|1986}} | children = နာအိုမီ အစ်ရှိဂူရိုး | alma_mater = ကန့်တက္ကသိုလ်<br />အရှေ့ အင်ဂျလီယာတက္ကသိုလ် }} '''ကဇူးအို အစ်ရှိဂူရိုး''' ({{lang-ja|カズオ・イシグロ}} or {{lang|ja|石黒 一雄}};သည် ၁၉၅၄ခု နိုဝင်ဘာ၈ရက်ဖွား ဗြိတိသျှစာရေးဆရာ၊ သီချင်းရေးဆရာ တစ်ယောက်ဖြစ်သည်။ သူ့ကို[[ဂျပန်]]နိုင်ငံ [[နာဂါဆာကီ]]မြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူအသက်ငါးနှစ်အရွယ် ၁၉၆၀ ဝန်းကျင်တွင် သူ့မိသားစုသည် ဂျပန်မှ အင်္ဂလန် သို့ရွှေ့ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၇၈ ခုတွင် အစ်ရှိဂူရိုးသည် ကန့်တက္ကသိုလ်မှ ဘွဲ့ရခဲ့သည်။ ၁၉၈၀တွင် အရှေ့ အင်ဂျလီယာတက္ကသိုလ်၏ UAE ဖန်တီးရေးသားအတတ်ပညာသင်တန်းမှ သူ၏ မဟာဘွဲ့ကို ရယူခဲ့သည်။ အစ်ရှိဂူရိုးသည် အဂ်လိပ်ဘာသာစကားပြော အဆောက်အုံနယ်ပယ်တွင် ထင်ရှားအောင်မြင်သော ခေတ်ပြိုင်စာရေးဆရာတစ်ယောက်ဖြစ်ပြီး [[Man Booker Prize]] စကာတင်စာရင်းတွင် လေးကြိမ်ရွေးချယ်ခံခဲ့ရပြီး ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် သူ၏ဝတ္ထု ''[[The Remains of the Day]]''ဖြင့် ဆုရခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ခုနှစ်တွင် ''[[The Times]]'' မှထုတ်ပြန်သော ၁၉၄၅ မှ ယနေ့ထိ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားဖြင့်ရေးသားသော ကြီးကျယ်မြင့်မြတ်သော စာရေးဆရာကြီး ငါးဆယ်စာရင်းတွင် အစ်ရှိဂူရိုးသည် အဆင့် ၃၂ အဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။<ref>{{cite news | date= 5 January 2008 | url= http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/books/article3127837.ece | title= The 50 greatest British writers since 1945 | work= The Times | accessdate= 1 February 2010 | location= London | archivedate= 6 September 2011 | archiveurl= https://web.archive.org/web/20110906033150/http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/books/article3127837.ece }}</ref> သူ၏ သတ္တမမြောက် ဝတ္ထု''[[The Buried Giant]]''ကို ၂၀၁၅ခု မတ်လ ၃ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်နှင့် အဂ်လန်နိုင်ငံများတွင် တပြိုင်နက် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ==ငယ်ဘဝ နှင့် အစောပိုင်းကာလ== ၁၉၅၄ နိုဝင်ဘာလ ၈ရက်နေ့တွင် [[သမုဒ္ဒရာဗေဒပညာ]]ရှင် ရှီဇူးအို အစ်ရှိဂူရိုးနှင့် ဇနီး ရှီဇူးကိုတို့မှ ကဇူးအို အစ်ရှိဂူရိုးကို နာဂါဆာကီမြို့တွင် ဖွားမြင်သည်။<ref name="bio">{{cite book|title=Kazuo Ishiguro|author=Barry Lewis|publisher=Manchester University Press|year=2000}}</ref> ၁၉၆၀တွင် သူ၏မိသားစုသည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြသည်။ အကြောင်းမှာ သူ၏ဖခင်သည် ဆောက်တန်သမ်ရှိ နိုင်ငံတော် သမုဒ္ဒရာဗေဒ ဌာနတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ရသောကြောင့်ဖြစ်သည်။<ref name="bio" /><ref name=BritCouncil>{{cite web|last=The United Kingdom's international organisation for cultural relations and educational opportunities|title=Kazuo Ishiguro|url=http://literature.britishcouncil.org/kazuo-ishiguro|work=Biography|accessdate=15 February 2012|archivedate=10 October 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131010090442/http://literature.britishcouncil.org/kazuo-ishiguro}}</ref> ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် ကန့်တက္ကသိုလ်ကို စတင်တက်ရောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို အင်္ဂလိပ်စာနှင့် ဒဿနပညာရပ်များဖြင့် ဂုဏ်ထူးတန်းမှ အောင်မြင်ကာ ရရှိခဲ့သည်။<ref name="bio" /> တစ်နှစ်ခန့် ဝတ္ထုများရေးသားခဲ့ပြီးမှ အရှေ့ အင်ဂျလီယာတက္ကသိုလ်တွင် ဖန်တီးရေးသားအတတ်ပညာတန်းကို တက်ရောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၀ တွင် မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ယူခဲ့သည်။<ref name="bio" /><ref name="BritCouncil" />၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ နိုင်ငံသားအဖြစ်ခံယူခဲ့သည်။<ref>Author's bio Granta 43 (1993). p 91</ref> အစ်ရှိဂူရိုးသည် ဂျပ်ဇ်အဆိုတော် [[စတေစီ ကန့်]]အတွက် သီချင်းတော်တော်များများကို ကန့်၏ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ဆက်ဆိုဖုန်းသမား [[ဂျင် တွမ်လင်ဆင်]]နှင့်အတူ တွဲဖက်ရေးသားခဲ့သေးသည်<ref name="AllmusicBreakfast">{{Allmusic|class=album|id=http://www.allmusic.com/album/breakfast-on-the-morning-tram-mw0000781224|label=Breakfast on the Morning Tram}}</ref> == ပုဂ္ဂလိကဘဝ == အစ်ရှိဂူရိုးသည် ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် လူမှုဝန်ထမ်းတစ်ဦးဖြစ်သူ လော်နာ မက်ဒေါက်ဂဲနှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် သမီးဖြစ်သူ နာအိုမီ အစ်ရှိဂူရိုးနှင့်အတူ [[လန်ဒန်]]မြို့တွင် နေထိုင်လျက်ရှိသည်။ ==စာပေအရေးအသားဟန်== [[File:Cast of Never Let Me Go @ BFI Film Festival.jpg|thumb|Ishiguro with the cast of the ''[[:en:Never Let Me Go (2010 film)|Never Let Me Go]]'' film in 2010]] သူ၏ ဝတ္ထုအများစုကို အတိတ်ကာလတွင် အခြေခံထား၍ ဇာတ်အိမ်ဖွဲ့လေ့ရှိသည် ဝတ္ထုအများစုကို ပထမပုဂ္ဂိုလ်မှ ဇာတ်ကြောင်းပြန်သောပုံစံဖြင့် ရေးဖွဲ့လေ့ရှိသည်။ ဇာတ်ကြောင်းပြန်သူသည် မကြာခဏ လူသားတို့၏ ကျရှူံးမှုကို ထုတ်ပြောလေ့ရှိသည်။ အစ်ရှိဂူရိုး၏ စနစ်မှာ ဇာတ်ကြောင်းပြန်နေစဉ်အတွင်း သူ၏ဇာတ်ကောင်များကို ၎င်းတို့၏အားနည်းချက်များကို လုံးလုံးလျားလျား ထုတ်ဖော်ခွင့်ပြုထားခြင်းဖြစ်သည်။ အစ်ရှိဂူရိုး၏ ဝတ္ထုများသည် တစ်ခါတစ်ရံတွင် အဓိပ္ပာယ် တစ်စုံတစ်ရာမရှိဘဲ အဆုံးသတ်သွားသည်လည်းရှိသည်။<ref name=GuardianBio>{{cite web|url=http://www.theguardian.com/books/2008/jun/13/kazuo.ishiguro |title=Kazuo Ishiguro |date=July 22, 2008|publisher=The Guardian|accessdate=October 27, 2015}}</ref> ===အစ်ရှိဂူရိုးနှင့် ဂျပန်=== အစ်ရှိဂူရိုးသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် မွေးဖွားခဲ့သူဖြစ်ပြီး ဂျပန်နာမည်ယူထားသူဖြစ်သည်။ ( သူ့အမည်ရှိ အစ်ရှိဂူရိုးဟူသော စကားလုံးမှာ `ကျောက်တုံးနက်´ဟု အဓိပ္ပာယ် ရသည်။) သူ၏ ပထမဆုံး ဝတ္ထုနှစ်ပုဒ်ကို ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဇာတ်အိမ်တည်ထားသည်။ သို့ရာတွင် တွေ့ဆုံမေးမြန်းထားမှုများကို ဖြေကြားရာတွင် သူသည် ဂျပန်စာပေအရေးအသားနှင့် သိပ်မရင်းနှီးကြောင်း ဖြေကြားထားသည်။ သို့သော်လည်း သူ့အရေးအသားများတွင် ဂျပန်စာရေးဆရာများ၏ လွှမ်းမိုးမှုကို အနည်းနဲ့အများတွေ့နိုင်သည်။ ဂျပန်ရုပ်ရှင်များ( အထူးသဖြင့် [[Yasujirō Ozu]] နှင့် [[Mikio Naruse]] တို့၏ ရုပ်ရှင်များ)သည် သူ့အပေါ် သိသိသာသာလွှမ်းမိုးမှုရှိသည်ဟု အစ်ရှိဂူရိုးက ဖြေကြားခဲ့ဖူးသည်။<ref>Interview with Gregory Mason. "An Interview with Kazuo Ishiguro." ''Contemporary Literature XXX''.3 (1989). p. 336.</ref> အစ်ရှိဂူရိုးသည် ၁၉၆၀ခုနှစ် အသက် ငါးနှစ်အရွယ်တွင် ဂျပန်မှ ထွက်ခွာအခြေချခဲ့ရာ ၁၉၈၉ အလည်ပြန်ချိန်ထိ ဂျပန်သို့ တစ်ခေါက်မှ ပြန်မရောက်ခဲ့ဖူးချေ။ [[Kenzaburō Ōe]] နှင့်ပြုလုပ်သော တွေ့ဆုံမေးမြန်းမှုတွင် အစ်ရှိဂူရိုးသည် သူ၏ပထမဆုံး ဝတ္ထုနှစ်ပုဒ်ကို ဂျပန်တွင် ဇာတ်အိမ်တည်ထားမှုမှာ စိတ်ကူးယှဉ်မှန်းဆ၍သာဖြစ်ကြောင်း ဝန်ခံထားသည်။ <ref>Interview with Kenzaburo Oe. "The Novelist in Today's World: A Conversation." ''[[boundary 2]] 18''.3 (1991) p. 110.</ref> ==ဖန်တီးခဲ့သမျှ== ===ဝတ္ထုများ=== * ''[[A Pale View of Hills]]'' (၁၉၈၂) * ''[[An Artist of the Floating World]]'' (၁၉၈၆) * ''[[The Remains of the Day]]'' (၁၉၈၉) * ''[[The Unconsoled]]'' (၁၉၉၅) * ''[[When We Were Orphans]]'' (၂၀၀၀) * ''[[Never Let Me Go (novel)|Never Let Me Go]]'' (၂၀၀၅) * ''[[The Buried Giant]]'' (၂၀၁၅)<ref>[http://www.telegraph.co.uk/culture/art/art-news/11140821/Kazuo-Ishiguro-My-wife-thought-first-draft-of-The-Buried-Giant-was-rubbish.html Kazuo Ishiguro: My wife thought first draft of The Buried Giant was rubbish - Telegraph<!-- Bot generated title -->]</ref> ===ဇာတ်ညွှန်းများ=== * ''A Profile of Arthur J. Mason'' ([[Channel 4]]အတွက် မူရင်းဇာတ်ညွှန်း)<ref>{{cite news|url=http://books.guardian.co.uk/review/story/0,12084,1416858,00.html|title=Profile: Kazuo Ishiguro|accessdate=2008-03-18 | work=The Guardian | location=London | first=Nicholas | last=Wroe | date=2005-02-19}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.imdb.com/title/tt0242797/|title=A Profile of Arthur J. Mason (1984) (TV)|accessdate=2008-03-18}}</ref> (1984) * ''The Gourmet'' ([[BBC]]အတွက် မူရင်းဇာတ်ညွှန်း၊ နောက်ပိုင်းတွင်[[Granta]] 43တွင် ပြန်လည် ထုတ်ဝေခဲ့)<ref>{{cite web|url=http://www.imdb.com/title/tt0242490/|title=The Gourmet (1984) (TV)|accessdate=2008-03-18}}</ref> (1987) * ''[[The Saddest Music in the World]]'' (မူရင်းဇာတ်လမ်း) (2003) * ''[[The White Countess]]'' (မူရင်းဇာတ်ညွှန်း) (2005) ===ဝတ္ထုတိုများ=== * ''Introduction 7: Stories by New Writers'' ([[Faber and Faber]], ၁၉၈၁): ‘A Strange and Sometimes Sadness’, ‘Waiting for J’ and ‘Getting Poisoned’ * "A Family Supper" (''Firebird'', ၁၉၈၃) * [http://www.newyorker.com/archive/2001/05/21/010521fi_fiction?printable=true "A Village After Dark"] (''[[The New Yorker]]'', ၂၀၀၁) * ''[[Nocturnes (book)|Nocturnes: Five Stories of Music and Nightfall]]'' ([[Faber and Faber]], ၂၀၀၉) ===သီချင်းစာသားများ=== *"The Ice Hotel"၊ ""I Wish I Could Go Travelling Again"၊"Breakfast on the Morning Tram" နှင့် "So Romantic" တို့ကို [[စတေစီ ကန့်]]၏ ၂၀၀၇ခုနှစ်ထုတ် အယ်လဘမ် ''[[Breakfast on the Morning Tram]]''အတွက်ရေးစပ်ခဲ့သည်။<ref name="AllmusicBreakfast"/> ထို့အပြင်"The Summer We Crossed Europe In the Rain"၊ "Waiter, Oh Waiter" နှင့်"The Changing Lights" တို့ကို ကန့်၏ ၂၀၁၃ ခုနှစ်ထုတ် အယ်လဘမ်''[[The Changing Lights]]''အတွက် ရေးစပ်ခဲ့သည်။ ==ရုပ်ရှင်အဖြစ်ပြန်လည်ဖန်တီးခဲ့သော သူ၏လက်ရာများ== * ''[[The Remains of the Day (film)|The Remains of the Day]]''၊ ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် [[James Ivory (director)|James Ivory]] မှ ရိုက်ကူးသည်။ * ''[[The White Countess]]''၊ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် [[James Ivory (director)|James Ivory]] မှရိုက်ကူးသည်။ * ''[[Never Let Me Go (2010 film)|Never Let Me Go]]''၊ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် [[Mark Romanek]]မှ ရိုက်ကူးသည်။ ==ရရှိခဲ့သောဆုများ== * ၁၉၈၂: [[Winifred Holtby]] အမှတ်တရဆုကို ''A Pale View of Hills''ဖြင့်<ref name="british1">{{cite web|last=British Council|title=Kazuo Ishiguro|url=http://literature.britishcouncil.org/kazuo-ishiguro|publisher=British Council|accessdate=15 February 2012|archivedate=10 October 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131010090442/http://literature.britishcouncil.org/kazuo-ishiguro}}</ref> * ၁၉၈၃: [[Granta]]၏ အကောင်းဆုံး ဗြိတိသျှလူငယ်စာရေးဆရာများ စာစဉ်တွင် ဖော်ပြခံရ<ref>{{cite web|url=http://www.bestyoungnovelists.com/Best-of-Young-British-Novelists/Best-of-Young-British-Novelists-1-1983|title=Granta 7: Best of Young British Novelists|accessdate=2008-05-06|archivedate=18 May 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080518011518/http://www.bestyoungnovelists.com/Best-of-Young-British-Novelists/Best-of-Young-British-Novelists-1-1983}}</ref> * ၁၉၈၆: [[Whitbread Prize]] ဆုကို''An Artist of the Floating World''ဖြင့်<ref name="british1"/> * ၁၉၈၉: [[Booker Prize]] ဆုကို ''The Remains of the Day''ဖြင့်<ref name="british1"/> * ၁၉၉၃: [[Granta]] ၏ အကောင်းဆုံး ဗြိတိသျှလူငယ်စာရေးဆရာများစာစဉ်တွင် ဖော်ပြခံရ<ref>{{cite web|url=http://www.bestyoungnovelists.com/Best-of-Young-British-Novelists/Best-of-Young-British-Novelists-2-1993|title=Granta 43: Best of Young British Novelists 2|accessdate=2008-05-06|archivedate=11 May 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080511195502/http://www.bestyoungnovelists.com/Best-of-Young-British-Novelists/Best-of-Young-British-Novelists-2-1993}}</ref> * ၁၉၉၅: [[OBE]]ဘွဲ့ ချီးမြင့်ခံရ<ref name="british1"/> * ၁၉၉၈: [[Ordre des Arts et des Lettres|Chevalier de l'Ordre des Arts et des Lettres]]<ref name="british1"/> * ၂၀၀၅: ''[[Time (magazine)|Time]]'' က ''[[Never Let Me Go (novel)|Never Let Me Go]]'' ဝတ္ထုအား မဂ္ဂဇင်းတည်ထောင်သည့် ၁၉၂၃ မှစ၍ အဂ်လိပ်ဘာသာစကားဖြင့် ရေးသားသော အကောင်းဆုံး ဝတ္ထုတစ်ရာစာရင်းတွင် ထည့်သွင်းရွေးချယ်ခဲ့<ref name="timesonline1945">[http://entertainment.time.com/2005/10/16/all-time-100-novels/slide/times-list-of-the-100-best-novels/#all Time magazine's greatest English novels] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200705211806/http://entertainment.time.com/2005/10/16/all-time-100-novels/slide/times-list-of-the-100-best-novels/#all |date=5 July 2020 }}. 5 January 2008. ''[[The Times]]''. Retrieved on 2010-02-19.</ref> * ၂၀၀၈: ''[[The Times]]'' က အစ်ရှိဂူရိုးအား "၁၉၄၅ မှစသော အကောင်းဆုံး ဗြိတိသျှစာရေးဆရာ ငါးဆယ်"တွင် ထည့်သွင်း<ref name="timesonline1945"/> ''A Pale View of Hills'' နှင့် ''The Buried Giant''မှတပါး အစ်ရှိဂူရိုး၏ လက်ရာအများစုသည် စာပေဆုများတွင် စကာတင်ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်ချည်းဖြစ်သည်။<ref name="british1"/<ref>{{cite news | url=http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/columnists/guest_contributors/article577423.ece | publisher=''The Guardian'' | title=At last, the best Booker book won | author=Rick Gekoski | date=12 October 2005 | accessdate=28 June 2010 | archivedate=18 July 2025 | archiveurl=https://archive.today/20250718064841/https://www.thetimes.com/culture/books/article/at-last-the-best-booker-book-won-893fwb56kt9 }}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.theage.com.au/news/books/its-the-critics-at-sea/2005/10/15/1128796742760.html?page=3 | publisher=''The Age'' | title=It's the critics at Sea | author=Rick Gekoski | date=16 October 2005 | accessdate=28 June 2010 | quote=In the end, it came down to a debate between ''The Sea'' and ''Never Let Me Go''.}}</ref> ==အကိုးအကား== {{Reflist|1}} ===အစ်ရှိဂူရိုးနှင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းထားမှုများ=== *[http://7thavenueproject.com/post/116315772335/kazuo-ishiguro-interview-buried-giant Interview with Kazuo Ishiguro on memory, self-deception and "The Buried Giant" on The 7th Avenue Project Radio Show, April 2015] *{{cite journal| url=http://www.theparisreview.org/interviews/5829/the-art-of-fiction-no-196-kazuo-ishiguro| title=Kazuo Ishiguro, The Art of Fiction No. 196| date=Spring 2008| author= Susannah Hunnewell| work=The Paris Review }} *{{cite journal| url=http://www.januarymagazine.com/profiles/ishiguro.html | title=January Interview: Kazuo Ishiguro| date = October 2000| author=Linda Richards}} * [http://www.sineadgleeson.com/blog/2005/04/04/sigla-kazuo-ishiguro-interview/ 2005 interview with Ishiguro in Sigla Magazine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060303143420/http://www.sineadgleeson.com/blog/2005/04/04/sigla-kazuo-ishiguro-interview/ |date=3 March 2006 }} * [http://www.theguardian.com/culture/culturevultureblog/2006/mar/23/guardianbookc2 2006 Guardian Book Club podcast with Ishiguro] by [[John Mullan]] * NHK WORLD (December 2017). [https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/nhknewsline/inconversation/kazuoishiguro/ Exclusive Interview with Kazuo Ishiguro] ===အတ္ထုပ္ပတ္တိများ=== * [http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=950DE1DC1239F93BA15753C1A96F948260 1989 "A Case of Cultural Misperception," a profile at the New York Times] by [[Susan Chira]] * [http://books.guardian.co.uk/review/story/0,12084,1416858,00.html 2005 "Living Memories," a profile at The Guardian] by Nicholas Wroe {{Lifetime|၁၉၅၄| |}} [[Category:ဗြိတိသျှ စာရေးဆရာများ]] l2eobmjwtzrfwq7rir0bongske4mx4o 0 66079 1031598 905007 2026-05-15T09:12:06Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1031598 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = ပင်လောင်းမြို့ |native_name = {{nobold|{{blk|ဝေင်ꩻပင်လောင်ꩻ}}}}<br/>{{nobold|{{shn|ဝဵင်းပၢင်လွင်း}}}} |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ |image_skyline =Pin Laoung Town, Southern Shan State.JPG |image_map = |map_caption = |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name ={{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 =[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] |subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[ပင်လောင်းမြို့နယ်]] |unit_pref = Imperial |area_total_km2 = |population = |population_as_of = |coordinates = {{coord|20|5|42|N|96|47|23|E|region:MM|display=inline,title}} |elevation_m = 1,510 |elevation_ft = 5,000 |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6.30 |website = }} '''ပင်လောင်းမြို့''' ({{Lang-shn|ဝဵင်းပၢင်လွင်း}}၊ {{lang-blk|ဝေင်ꩻပင်လောင်ꩻ}}) သည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]ထဲမှ မြို့တစ်ခုဖြစ်ပြီး အုပ်ချုပ်ရေးရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|title=Birdwatching in Myanmar|url=http://www.birdingpal.org/tours/MyanmarItinerary.htm|website=http://www.birdingpal.org/|accessdate=13 July 2014|archive-date=5 January 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130105233348/http://www.birdingpal.org/tours/MyanmarItinerary.htm}}</ref> လွိုင်ကော်မြို့သို့ ဆက်သွယ်ထားသော အမှတ် ၅၄ အမျိုးသားအဝေးပြေးလမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ကလော-လွိုင်ကော် မီးရထားလမ်းသည် မြို့၏ အလယ်မှ ဖြတ်သန်းသွားသည်။<ref>{{cite map|title=[[Google Maps]]|publisher=Google}}</ref><ref>{{cite map|title=[[Bing Maps]]|publisher= [[Microsoft]] and [[Harris Corporation]] Earthstar Geographics LLC}}</ref> [[File:PinLaung Town.jpg|400px|thumb|left|ပင်လောင်းမြို့မြင်ကွင်း]] ပင်လောင်းဒေသ၏ အဓိကစီးပွားရေးမှာ လက်ဖက်ခြောက်လုပ်ငန်းများ ဖြစ်သည်။ ==လူမှုပထဝီဝင်== ပင်လောင်းမြို့သည် ပအိုဝ်းလူမျိုးနှင့် ရှမ်းလူမျိုးများ အဓိကနေထိုင်သော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|title=Discover Myanmar, Beauty Begins in Shan State|url=https://issuu.com/discovermyanmarmagazine/docs/discover_myanmar_magazine_january_2|access-date=14 March 2019|archive-date=26 April 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250426213854/https://issuu.com/discovermyanmarmagazine/docs/discover_myanmar_magazine_january_2}}</ref> ==ခရီးသွားလုပ်ငန်း== ပင်လောင်းမြို့တွင်တည်ရှိသော မွေတော်ဘုရား၊ နန်းဟူးကျောင်းတိုက်၊နှင့် ရိုးရာလက်မှုပစ္စည်းဈေးတို့သည် ခရီးသွားများ လည်ပတ်ရာနေရာများ ဖြစ်သည်။ မြို့မှ မိနစ်နှစ်ဆယ်ခန့် အကွာတွင် လွိုင်မောင်တောင် စေတီ တည်ရှိသည်။ စေတီသည် ဒေသတွင်းရှိ အမြင့်ဆုံးတောင်ဖြစ်သော လွိုင်မောင်တောင်တွင် တည်ရှိသည်။ မြို့အပြင်တွင် သမိုင်းဝင် ဝင်္ဂဘာတောင် တည်ရှိပြီး ယင်းသည် ပင်လောင်းမြို့မှ {{convert|3.5|mi}}အကွာ တောင်ထီဗွာရွာတွင် တည်ရှိသည်။ <ref>{{cite web|title=Discover Myanmar, Beauty Begins in Shan State|url=https://issuu.com/discovermyanmarmagazine/docs/discover_myanmar_magazine_january_2|access-date=14 March 2019|archive-date=26 April 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250426213854/https://issuu.com/discovermyanmarmagazine/docs/discover_myanmar_magazine_january_2}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{ပင်လောင်းမြို့နယ်}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] {{Shan-geo-stub}} bgy3ordz4786poq6vzrre8gvyiz5n0d 0 66122 1031589 846488 2026-05-15T08:27:28Z ~2026-29260-16 142619 နာမည်မှားနေခြင်း 1031589 wikitext text/x-wiki {{Overly detailed}} '''ဗိုလ်စံဖဲ''' သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် နယ်ချဲ့အင်္ဂလိပ်အစိုးရလက်ထက်တွင် ပထမဆုံး ဆုတော်ငွေ အထုတ်ခံရသူ တစ်ဦး ဖြစ်သည်။<ref></ref> ==ငယ်ဘဝ== ဗိုလ်စံဖဲကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၆၇ ခုနှစ် တန်ခူးလပြည့်ကျော် ၁၀ ရက်၊သောကြာ (၁၉၀၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၇ ရက်) အင်္ဂါနေ့တွင် [[သာစည်မြို့နယ်]] ဂုံညင်းနွယ်ဘွဲ့ခြားရွာ၌ အဘဦးဖိုးသိန်း၊ အမိဒေါ်စံမယ်တို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ဦးဖိုးသိန်း ဒေါ်စံမယ်တို့တွင် သားသမီး ခုနစ်ယောက် (မသင်း၊ မအေးချမ်း၊ ကိုသူတော်၊ မစောခင်၊ ကိုစံဖဲနှင့် မစောရှင်) ရှိရာ ကိုစံဖဲမှာ နို့ညှာဖြစ်သည်။ ထို့နောက် မိဘများသည် ဂုံညင်းနွယ်ဘွဲ့ခြားရွာမှာ အရှေ့ဘက် မဲတောရွာသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ စံဖဲ၏ ယောက်ဖ ကိုလုံးသည် [[သာစည်မြို့]] သားရေကုမ္ပဏီပိုင်ရှင် ဂျာမန်အမျိုးသား မစ္စတာတရစ်ထံတွင် အလုပ်ဝင်လုပ်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် မစ္စတာတရစ်က စံဖဲကို မွေးစား၍ ကျောင်းထားပေးသည်။ ၄ တန်းသာ နေခဲ့သည်။ စံဖဲကို မစ္စတာ တရစ်က အမဲလိုက်ရာသို့ ခေါ်၍ သေနတ်ပစ်သင်ပေးခဲ့ရာ များမကြာမီ စံဖဲသည် လက်ဖြောင့်သေနတ်သမားပမာ သေနတ်ပစ်ကျွမ်းကျင်သွားသည်။ ယင်းနောက် စံဖဲသည် မဲတောရွာမှ ဦးစံလှ ဒေါ်မယ်လှတို့၏ သမီး မသိန်းရင်နှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့သည်။ ==စံဖဲဆုငွေထုတ်ခံရခြင်း== မသိန်းရင်သည် ရုပ်ရည်ချောမောလှပသဖြင့် ရွာ၏ ကွမ်းတောင်ကိုင်ဖြစ်သည်။ မသိန်းရင်ကို မဲတောရွာသူကြီး ဦးရာပိုင်၏ သား ငပုဆိုသူက တဖက်သတ်ချစ်ကြိုက်နေရာ မသိန်းရင်ကို စံဖဲလက်ထပ်ယူခဲ့သဖြင့် စံဖဲအပေါ် မကျေမနပ်ဖြစ်နေသူဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်အတွင်း သာစည်မြို့တွင် ဓားပြမှုတစ်ခုတွင် ဓားပြများထံမှ တူမီးသေနတ်တစ်လက် သိမ်းဆည်းရမိသည်။ ထိုသေနတ်မှာ သားရေကုမ္ပဏီပိုင်ရှင် မစ္စတာတရစ် အိမ်မှ ပျောက်သွားသော သေနတ်ဖြစ်နေသည်။ ဤတွင် ငပုက နယ်ချဲ့ပုလိပ်နှင့်ပေါင်းကာ စံဖဲအား မသင်္ကာမှုဖြင့် ချောက်တွန်း၍ ထောင် ၆ လ ချလိုက်သည်။ စံဖဲထောင်ကျနေခိုက် ငပုက မသိန်းရင်အား အရယူလို၍ မသိန်းရင်၏ မိဘများကို အမျိုးမျိုးဒုက္ခပေး၍ နှိပ်စက်ခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးတွင် မသိန်းရင်အား စံဖဲထံ ကွာရှင်းစာတောင်းခိုင်းပြီး မသိန်းရင်အား သိမ်းပိုက်လိုက်သည်။ မဲတောသူကြီးသား ငပုသည် စံဖဲထောင်ကျနေစဉ်အတွင်း အင်္ဂလိပ်အလိုတော်ရိ အရာရှိအချို့နှင့် ပူးပေါင်းကာ စံဖဲထောင်မှ ပြန်လွတ်ချိန်တွင် ပြန်လည်ဒုက္ခပေးမည့်ရန်မှ ကြောက်ရွံ့သည့်အတွက် ကြိုတင်ကာကွယ်သည့်အနေဖြင့် အက်တူးလူဆိုးစာရင်းဝင်ဖြစ်ရန် လာဘ်ပေးဖန်တီးထားသည်။ တဖန် စံဖဲအား မဲတောရွာ၌ ပြန်လည်နေထိုင်ခွင့်မပေးဘဲ သဲတောမြို့နယ် ဆူးပန်းကျေးရွာသို့ အက်တူးစာရင်းဝင်လူဆိုးအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ထားရန် စီမံထားခဲ့သည်။ ဤသို့ မတရားပြုခံရသဖြင့် စိတ်နာကြည်းနေသော စံဖဲသည် ထောင်မှလွတ်၍ သာဂရရွာရောက်နေသော စံဖဲအား ရာဇဝတ်အုပ် ဦးညီမောင်သည် ၁၉၂၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် ဖမ်းဆီး၍ စစ်ဆေးရန် သာဂရသူကြီး ဦးလာဘအိမ်သို့ ခေါ်ဆောင်လာသည်။ သူကြီးကတော် ဒေါ်နန်းနွယ်က ရာဇဝတ်အုပ်စားရန် မြေပဲလှော်နှင့် လက်ဖက်ရည်ကြမ်းချထားရာ စံဖဲက ကောက်ယူစားလိုက်ရာ ရာဇဝတ်အုပ် ဦးညီမောင်က တရားခံစားရန်မဟုတ်ဟု ငေါက်သဖြင့် စံဖဲသည် စိတ်မထိန်းနိုင်တော့ဘဲ သူနှင့် နှစ်တောင်ကွာလောက်တွင်ရှိသော ဓားကိုယူ၍ လက်ထိပ်ခတ်ထားသော လက်နှစ်ဖက်ဖြင့်စုံကိုင်၍ ဦးညီမောင်ကို ခုတ်သတ်လိုက်သည်။ အစောင့်အဖြစ် လိုက်ပါလာသော ပုလိပ်ငကြွယ်မှာလည်း စံဖဲ၏ဓားချက်မိ၍ ထွက်ပြေးသွားသည်။ ထိုနေ့မှစ၍ စံဖဲသည် ဝရမ်းပြေးတောပုန်းဖြစ်သွားလေ၏။ ထိုအခါ ဗန္ဓုလသတင်းစာတိုက်က အထူးသတင်းထောက်များလွှတ်၍ စံဖဲသတင်းကို ဗန္ဓုလတွင် အပတ်စဉ် တခမ်းတနား ထည့်သွင်းရာ စံဖဲသတင်းသည် ဟိုးလေးတကျော် ဖြစ်သွားတော့သည်။ အစိုးရက စစ်ပုလိပ်များလွှတ်ကာ စံဖဲကို ဖမ်းခိုင်းသည်။ မမိ။ ဖမ်းလေ၊ မမိလေဖြစ်၍ တဖြည်းဖြည်း ကြာလာသောအခါ စံဖဲသည် ဆုငွေ ၅၀၀၀ ထုတ်ထား ရသော ဝရမ်းပြေးတောပုန်းဖြစ်လာသည်။ ==သူရဲကောင်းစံဖဲ== ထိုသို့ စံဖဲသတင်းကြီးနေစဉ် ဗန္ဓုလသတင်းစာ၊ ဂျာနယ်တို့က "စံဖဲဒိုင်ယာရီ" ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ "စံဖဲဇာတာဗေဒင်ဟောစတမ်း" ဟူ၍ တဖုံ စံဖဲသတင်းကို တခမ်းတနား ရေးကြလေသည်။ စံဖဲဓာတ်ပုံ၊ စံဖဲမိခင်ဓာတ်ပုံ၊ စံဖဲနေရစ်ခဲ့သော ကျောင်းပုံ စသဖြင့် စုံလှသည်။ ပုသိမ်ဦးဘသော် ဆိုသူကလည်း အင်္ဂလိပ်ဒဏ္ဍာရီပါ "တောပုန်းကြီးရော်ဘင်ဟု" အကြောင်းကို ဘာသာပြန်၍ ဗန္ဓုလသတင်းစာတွင် အပတ်စဉ်ထည့်ကာ စံဖဲကို ချီးမြှောက်ခဲ့ကြသည်။ ထိုမျှမကသေး ဗန္ဓုလသတင်းစာနှင့် ဂျာနယ်တိုက်ပိုင်ရှင် ဗန္ဓုလဦးစိန်က "သတိုးစိန်" ကလောင်ခွဲဖြင့် စံဖဲအကြောင်းကို ဝတ္ထုရေး၍ ချီးမြှောက်ခဲ့ပြန်သည်။ ဆရာကျင်ခဲ(ရွှေတိုင်ညွှန့်ဖခင်)နှင့် နန်းတော်ရှေ့ ဆရာတင်တို့ကလည်း စံဖဲသီချင်း ကိုရေး၍ တိုင်းပြည်ကို ဖြန့်လိုက်သေးသည်။ ဩ ဆရာကြီး သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်းသည် စံဖဲနှင့် ပတ်သက်သော "ပုံတော်နိုင်မော်ကွန်းဋီကာ" တွင်လည်းကောင်း၊ "တရုတ်ဒီပနီ ဆောင်ပါးများ" တွင်လည်းကောင်း စံဖဲအကြောင်း ဆောင်းပါးကို ရေးလေသည်။ ဆရာကြီးသည် ဓူဝံမဂ္ဂဇင်းတွင် "စုံတော်မူမှာတမ်း" အမည်ဖြင့် စံဖဲ၏ မျိုးရိုးနှင့် ပတ်သက်သော အကြောင်းကို ရေးသားခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ စံဖဲသတင်းသည် မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးတွင် ဟိုးလေးတကျော်ဖြစ်သွားသည်။ စံဖဲသည် သာဂရရွာမှ ထွက်ပြေးပြီး တောပုန်းဘဝဖြင့် တစ်ရွာတည်းသား ငနီ၊ ချစ်ကောင်း၊ ကံကြီးမောင်တို့နှင့်အတူ တောပုန်းဘဝဖြင့် အင်္ဂလိပ်အလိုတော်ရိလက်ပါးစေများအား ဒုက္ခအမျိုးမျိုးပေးတော့သည်။ ပုလိပ်စိန်ရိုး၏ မြင်းနှင့်သေနတ်အား အိမ်ပေါ်တက်သိမ်းခြင်း၊ နှမ်းကန်သူကြီး ဦးပန်းရည်၏ သေနတ်အား လုယူခြင်း စသည်များ ကို ဆက်တိုက်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ စံဖဲသည် မယားခိုးငပုအား သတ်ရန်အတွက် အတင့်ရဲစွာ သာစည်မြို့ပေါ်ထိ တက်ရောက်လာသည်။ စံဖဲသည် သာစည်နယ်ပိုင်ဝန် ထောက် ဦးအောင်ကျော် အိမ်ရှေ့အနီးမှ သေနတ်ပစ်ဖောက် ထွက်သွားလေ့ရှိသည်။ သတ္တိရှိပြီး လက်ဖြောင့်တပ်သားစံဖဲကို ပုလိပ်တို့က ထွက်၍ မတိုက်ဝံ့ဘဲဖြစ်နေသည်။ စံဖဲသည် မယားခိုးငပုအား မသတ်ရသောအခါ မဲတောရွာနေ ငပု၏ ညီမဖြစ်သူ မြနုအား ၁၉၂၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၇ ရက်နေ့ ညက သေနတ်ဖြင့် ပစ်သတ်သွားရာ ပုလိပ်တို့လည်း မျက်လုံးပြူးကြရသည်။ စံဖဲအား အမိဖမ်းနိုင်သူအား ဆုတော်ငွေ ၅၀၀၀ ကျပ် ထုတ်ထားသော်လည်း မည်သူမျှ မဖမ်းဝံ့ဘဲ ဖြစ်နေသည်။ ဤကဲ့သို့ ဆုတော်ငွေ ထုတ်ပြန်သည်ကို တန်ပြန်သည့်အနေဖြင့် စံဖဲကလည်း မယားခိုးငပုနှင့် သာစည်နယ်ပိုင်ဝန်ထောက်တို့၏ ဦးခေါင်းကို ရရှိအောင် မိမိအားကူညီလျှင် ဆုတော်ငွေ ၁၀၀၀ ကျပ်ပေးမည်ဟု (၁၀)တန်ငွေစက္ကူတွင်ရေး၍ သာစည်မြို့ပိုင်ရုံးတွင် ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ကပ်ထားလေသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ စံဖဲက အင်္ဂလိပ်အစိုးရအား စိန်ခေါ်ရာမှ ဗိုလ်စံဖဲအမည်တွင်ခဲ့သည်။ တောပုန်းကြီးစံဖဲသည် တောပုန်းဘဝတွင် မဲတောရွာမှ ချစ်သူ မငွေနုအိမ်သို့ ညအခါ လာလေ့ရှိကြောင်း သတင်းရရှိထားသော မိတ္ထီလာအပိုင်မှ ရာဇဝတ်အုပ်ဝန်ထောက်ကလေး အောင်ကျော်မိုး၊ ရာဇဝတ်အုပ် ဦးရွှေခဲ၊ ရာဇဝတ်အုပ် ဦးရွှေအောင်နှင့် ပုလိပ်တပ်ဖွဲ့ဝင်များ သည် ၁၉၂၇ ခုနှစ် မတ်လ ၁၃ ရက်နေ့ ညတွင် မဲတောရွာသို့ စံဖဲအား ဖမ်းဆီးရန်ရောက်ရှိလာကြသည်။ မဲတောရွာရှိ ၎င်း၏ချစ်သူနေအိမ်သို့အလာ ပုလိပ်အဖွဲ့နှင့် ဗိုလ်စံဖဲတို့ ရင်ဆိုင်တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားရာ၊ ရာဇဝတ်ဝန်ထောက် အောင်ကျော်မိုးမှာ လက်တွင် သေနတ်ဒဏ်ရာ ရရှိပြီး ပုလိပ်တပ်သားချစ်မိုးမှာ ဗိုလ်စံဖဲလက်ချက်ဖြင့် သေဆုံးသွားလေသည်။ ဗိုလ်စံဖဲသည် မည်သည့်ဒဏ်ရာမှမရရှိဘဲ လွတ်မြောက်သွားသည်။ ဤသို့ဖြင့် ဗိုလ်စံဖဲသည် တောပုန်းဘဝဖြင့် [[ကျောက်ဆည်ခရိုင်]]၊ [[ရမည်းသင်းခရိုင်]]၊ [[မိတ္ထီလာခရိုင်]]အတွင်း သွားလာလှုပ်ရှားပြီး အင်္ဂလိပ်တို့၏ လက်နက်တုတ်ပုလိပ်တပ်ဖွဲ့အား နည်းမျိုးစုံဖြင့် ဒုက္ခပေးလေသည်။ ဗိုလ်စံဖဲသည် ဤကဲ့သို့ စစ်ပုလိပ်များ၊ စုံထောက်များ ဝန်းရံချထားသည့်ကြားမှ ရုပ်အမျိုးမျိုးပြောင်း၍ သာစည်မြို့ပေါ်တက်၍ ဆံပင်ညှပ်ခြင်း၊ လက်ဖက်ရည်သောက်ခြင်း၊ ညောင်ရမ်းဈေးသွားခြင်း၊ ရွှေဂူကြီးဘုရားပွဲလာခြင်း စသည်ဖြင့် ဝင်ရောက်သွားလာကာ ပုလိပ်များအား လက်တစ်လုံးခြားလှည့်စားသွားလေ့ရှိသည်။ ဗိုလ်စံဖဲသည် ၁၉၂၇ ခုနှစ် မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့ညတွင် ရွှေရင်မျှော်ဘုရားပွဲသို့လာမည်ဖြစ်ကြောင်း ကြိုတင်သတင်းလွှင့်ထားသည်။ အစိုးရဘက်မှ ရွှေရင်မျှော်ဘုရားပွဲအတွင်း ပုလိပ်များထူထပ်စွာ လုံခြုံရေးချထားလိုက်သည်။ ဗိုလ်စံဖဲသည် ရုပ်ဖျက်၍ ရွှေရင်မျှော်ဘုရားအား အေးအေးဆေးဆေး ဖူးမြော်ကာ ပန်းဆီမီးကပ်လှူပူဇော်၍ ဘုရားရွှေချကာ ပြန်လည်ထွက်ခွာသွားရာ မည်သူမျှ မသိလိုက်ချေ။ ဗိုလ်စံဖဲသည် အဝေးရောက်မှ သေနတ်ဖောက်၍ အသံပေးမှ စံဖဲ ပွဲတော်တွင်းသို့ လာသွားကြောင်း ပုလိပ်တို့ သိရှိကြရသည်။ ဗိုလ်စံဖဲအား ထုတ်ပြန်ထားသော ဆုတော်ငွေကို မက်၍ လိုင်စင်သေနတ်ကိုင်ထားသူ ဝမ်းတွင်းမြို့မှ နယ်ချဲ့အစိုးရအလိုတော်ရိ ရှေ့နေ ဦးရွှေဗျိုင်းနှင့် စာရေးကြီး ဦးသက်ထွန်းတို့သည် စံဖဲအား ဖမ်းရန် သာဂရရွာမှ ဦးသက်ထွန်း၏ ညီတဝမ်းကွဲ ကိုကံစ၏အိမ်သို့ လာရောက် စုဝေးကြသည်။ ထိုနေ့ကား ၁၉၂၇ ခုနှစ် မေလ ၅ ရက်နေ့ဖြစ်သည်။ ထိုသတင်းကို ဗိုလ်စံဖဲကြားထားသည့်အတွက် ကိုကံစ၏ အိမ်ကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ရာ ရှေ့နေကြီး ဦးရွှေဗျိုင်းမှာ ဆုငွေမရလိုက်ဘဲ စံဖဲလက်ချက်ဖြင့် အသက်ပါသွားခဲ့သည်။ စာရေးကြီး ကိုသက်ထွန်း၊ ကိုကံစတို့မှာ ဒဏ်ရာရပြီး ကိုသက်ထွန်း၏ ဇနီး မပုမှာ အချောင်သေဆုံးသွားခဲ့လေသည်။ တောပုန်းကြီးဗိုလ်စံဖဲ၏ ရဲစွမ်းသတ္တိကြောင့် နယ်ချဲ့အစိုးရမှာလည်း သိက္ခာကျဆင်းပြီးရင်း ကျလာကာ လုံခြုံရေးပါ ထိခိုက်လာသဖြင့် သာစည်တွင် ပုလိပ်တပ်ဖွဲ့များစုပေါင်း၍ စီမံချက်ချကာ အမိအရ ဖမ်းဆီးရေးအတါက် မြင်းစီးပုလိပ်တပ်ဖွဲ့များဖြင့် တောနင်းပိုက်စိပ်တိုက် ရှာဖွေကြတော့သည်။ ဗိုလ်စံဖဲလွတ်မြောက်နေကာ အစိုးရအား အမျိုးမျိုးနှောင့်ယှက်နေသဖြင့် ကြွက်မနိုင်ကျီမီးနှင့်ရှို့ဆိုသလို စံဖဲဝင်ထွက်သွားလာရာ ကျေးရွာများကိုလည်း အစိုးရက အမျိုးမျိုးနှိပ်ကွပ်တော့သည်။ ဗိုလ်စံဖဲအား ဖမ်းဆီးနိုင်ရေးအတွက် ကျေးရွာများတွင် လာရောက်တပ်စခန်းချ နေသော စစ်ဗာရီစစ်ပုလိပ်များအတွက် ထင်း၊ ရေ၊ ကြက် ဟင်းချက်စရာ နေ့စဉ်ပေးပို့နေရရုံမျှမက လှည်းကူလီ၊ လူကူလီလိုက်ရလွန်းသဖြင့် ကျေးရွာသားတို့သည် မိမိအလုပ်ကိုမိမိ မလုပ်နိုင်တော့ချေ။ ထို့အပြင် ဗိုလ်စံဖဲထွက်ပြေးလွတ်မြောက်သွားခြင်းသည် သာဂရရွာသားများ သူကြီးကို အကူအညီမပေးခြင်းကြောင့်ဟု ဆိုကာ ကျေးရွာအက်ဥပဒေပုဒ်မ (၁၃)အရ တရွာလုံးကို ဒဏ်ငွေ ၆၆၅ ကျပ် ဒဏ်ရိုက်တော့သည်။ ==ဗိုလ်စံဖဲ၏ဘဝနိဂုံး== ၁၉၂၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက် ကြာသပတေးနေ့ကျပ် သာစည်မြို့နယ် မောင်းမဆည်ရွာအနီး တောထဲတွင် သေနတ်ခေါင်းအုံး၍ ငှက်ဖျားရောဂါဖြင့် လဲနေသော ဗိုလ်စံဖဲကို အစိုးရတပ်များက တောနင်းရှာဖွေရာ ရှာမတွေ့ဘဲဖြစ်နေရာ ဗိုလ်စံဖဲက ပုလိပ်ကို လက်ယပ်ခေါ်ပြီး 'ငါစံဖဲဖြစ်တယ်' ဟု သူကိုယ်တိုင် အဖမ်းခံရမှ ဖမ်းမိတော့သည်။ အစိုးရအစွမ်းကြောင့် ဖမ်းမိခြင်းမဟုတ်ဘဲ ငှက်ဖျားရောဂါကြောင့်သာ ဖမ်းမိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ တောပုန်းကြီးဗိုလ်စံဖဲ၏ အမှုကို မိတ္ထီလာမြို့တရားရုံးတွင် တရားသူကြီး မစ္စတာမက်ကနော ဦးဆောင်၍ တစ်နှစ်ကြာ စစ်ဆေးခဲ့သည်။ တောပုန်းကြီးဗိုလ်စံဖဲအမှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သော ကံကြီးမောင်နှင့်ငနီတို့ကို အားပေးကူညီပူးပေါင်းမှုဖြင့် ထောင်ဒဏ် (၄၁) နှစ်စီ ကျခံရန် စီရင်ချက်ချခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်း အယူခံဝင်၍ ကံကြီးမောင်အား ထောင်ဒဏ်တသက်တကျွန်း (နှစ် ၂၀) ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ပေး ခဲ့သည်။ ဗိုလ်စံဖဲအား ပြစ်မှုထင်ရှားသည်ဟုဆိုကာ ၁၉၂၈ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၁ ရက်၊ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် အသက် ၂၂ နှစ်အရွယ် ဗိုလ်စံဖဲအား နံနက် ၆ နာရီခွဲအချိန်တွင် မြင်းခြံထောင်ကျပ် ကြိုးပေးကွပ်မျက်လိုက်လေသည်။{{refn|group=note|ဇွဲသန်းသျှင် (သုံးဆယ်) ရေးသားသော "ဆရာကြီးသခင်ကိုယ်တော်မှိုင်းနှင့်တောပုန်းကြီစံဖဲ" ဆောင်းပါး (မော်နီတာဂျာနယ် ၁၉-၆-၂၀၁၁) ၌ ၁၉၂၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့ ဟူ၍လည်းကောင်း၊ သမိုင်းသုတေသနဦးစီးဌာနမှ ထုတ်ဝေသော "မြန်မာ့ရက်စဉ်သမိုင်း" ပထမတွဲ စာမျက်နှာ ၂၅၂ ၌ ၁၉၂၈ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ရက်နေ့ဟူ၍လည်းကောင်း ဖော်ပြထားသည်။}} == မှတ်စု == {{reflist|group=note}} ==ကိုးကား== {{reflist| <ref>{{cite journal|author=ဇွဲသန်းသျှင် (သုံးဆယ်)|title=ဆရာကြီးသခင်ကိုယ်တော်မှိုင်းနှင့်တောပုန်းကြီစံဖဲ|Journla=မော်နီတာဂျာနယ်|date=၁၉ ဇွန် ၂၀၁၁}}</ref> <ref>{{cite journal|author=ကိုတင်လှိုင် (မိတ္ထီလာ)|title=နယ်ချဲ့အစိုးရ၏ ပထမဆုံးဆုငွေအထုတ်ခံရသည့် တော်လှန်ရေးသမား စံဖဲ|Journla=မော်နီတာဂျာနယ်|date=၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၁}}</ref> <ref>{{cite journal|author=ဦးဟုန်ဝမ်|title=သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်းနှင့်စံဖဲ|Journla=တက္ကသိုလ်ပညာပဒေသာစာစောင်|volume=တွဲ-၆၊ အပိုင်း-၄|date=၁၉၇၁}}</ref> <ref>{{cite book|author=သန်းဝင်းလှိုင်|title=အနှစ်ချုပ်မြန်မာ့သမိုင်းအဘိဓာန်|volume=ပထမအတွဲ|publisher=ပညာရွှေတောင်စာပေ|edition=ပထမအကြိမ်|date=၂၀၁၀}}</ref> <ref>{{cite book|author=L.U.G. Tripp|title=Boh San Pe and Other Glimps of life in Burma|publisher=Mody’s Diamond Printing Works, Bombay|date=1944}}</ref> <ref>{{cite book|author=မာဂဓီသာစည်|title=နယ်ချဲ့တော်လှန်ရေးသမားကြီးဗိုလ်စံဖဲ|publisher=စာပေဗိမာန်၊ ရန်ကုန်|date=၁၉၉၉}}</ref> }} {{lifetime|၁၉၀၆|၁၉၂၈|စံဖဲ၊ ဗိုလ်}} [[Category:မြန်မာလူမျိုးများ အတ္ထုပ္ပတ္တိ]] 8otujpxfuquyjfzobojd7j2ts6mowbp 0 76848 1031501 918429 2026-05-14T14:32:16Z Lando278 119167 Add names to artillery battalions 1031501 wikitext text/x-wiki {{Unreferenced}} {{Infobox military unit | unit_name = အမှတ်(၇၀၇)အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် | native_name = မစခ(၇၀၇) | image = Myanmar Artillery Corps.svg | image_size = 216px | caption = အမြောက်တပ်ဖွဲ့တံဆိပ် | dates = | country = {{Flag|Myanmar}} | branch = {{Army|Myanmar}} | type = အမြောက်တပ်ဖွဲ့ | role = အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှု | specialization = | size = အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် | command_structure = အမြောက်တပ်ဖွဲ့ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး | garrison = [[မိတ္ထီလာမြို့]]၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] | garrison_label = ဌာနချုပ်အခြေစိုက် | nickname = | patron = | motto = | colors = | colors_label = | march = | mascot = | equipment = | equipment_label = | battles = | anniversaries = | decorations = | battle_honours = | identification_symbol = | identification_symbol_label = | current_commander = | current_commander_label = | ceremonial_chief = ဗိုလ်ချုပ် သက်အောင် | ceremonial_chief_label = [[အမြောက်တပ်ဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူး]] | notable_commanders = | colonel_of_the_regiment = ဗိုလ်မှူးချုပ် သန်းထွန်း | colonel_of_the_regiment_label = အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲရေးမှူး | command_sergeant_major = | command_sergeant_major_label = }} '''အမှတ်(၇၀၇)အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်'''ကို [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့|မိတ္ထီလာမြို့]]တွင် ဖွင့်လှစ်ထားသည်။ လက်ရှိအမြောက်စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲရေးမှူးမှာ ဗိုလ်မှူးချုပ် သန်းထွန်း ဖြစ်သည်။ == အမြောက် တပ်ရင်းများ == '''အမှတ်(၇၀၇)အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်''' ၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် အောက်ပါအတိုင်းဖွဲ့စည်းထားသည် - # အမှတ် (၂၀၉) အမြောက်တပ်ရင်း -မိတ္ထီလာမြို့ # အမှတ် (၃၁၉) အမြောက်တပ်ရင်း - [[မိတ္ထီလာမြို့]] # အမှတ် (၃၂၀) အမြောက်တပ်ရင်း - [[မိတ္ထီလာမြို့]] # အမှတ် (၃၂၁) အမြောက်တပ်ရင်း - [[မိတ္ထီလာမြို့]]၊ သပြေဝကျေးရွာ # အမှတ် (၃၆၅) အမြောက်တပ်ရင်း - [[ကလေးမြို့]] # အမှတ် (၃၆၈) အမြောက်တပ်ရင်း - [[ကျောက်ထုမြို့]] # အမှတ် (၃၆၉) အမြောက်တပ်ရင်း - [[အရာတော်မြို့]] # အမှတ် (၃၇၁) အမြောက်တပ်ရင်း - [[ဂန့်ဂေါမြို့]] # အမှတ် (၅၀၈) အမြောက်တပ်ရင်း - [[မုံရွာမြို့နယ်]]၊ [[ကျောက်စစ်ပုံ (မြောက်)ရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်|ကျောက်စစ်ပုံကျေးရွာ]] # အမှတ် (၄၀၉) အမြောက်တပ်ရင်း - ပဒါန်းမြို့ {{တပ်မတော် (ကြည်း)}} [[ကဏ္ဍ:အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်များ]] {{တပ်မတော် (ကြည်း)-stub}} 7hxjeefzxxvk5bfc4v35l4hz2yav8bk 0 76849 1031502 950275 2026-05-14T14:33:55Z Lando278 119167 Add names to artillery battalions 1031502 wikitext text/x-wiki {{Unreferenced}} {{Infobox military unit | unit_name = အမှတ်(၈၀၈)အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် | native_name = မစခ(၈၀၈) | image = Myanmar Artillery Corps.svg | image_size = 216px | caption = အမြောက်တပ်ဖွဲ့တံဆိပ် | dates = | country = {{Flag|Myanmar}} | branch = {{Army|Myanmar}} | type = အမြောက်တပ်ဖွဲ့ | role = အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှု | specialization = | size = အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် | command_structure = အမြောက်တပ်ဖွဲ့ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး | garrison = [[အုတ်တွင်းမြို့]]၊ [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] | garrison_label = ဌာနချုပ်အခြေစိုက် | nickname = | patron = | motto = | colors = | colors_label = | march = | mascot = | equipment = | equipment_label = | battles = | anniversaries = | decorations = | battle_honours = | identification_symbol = | identification_symbol_label = | current_commander = | current_commander_label = | ceremonial_chief = ဗိုလ်ချုပ် သက်အောင် | ceremonial_chief_label = [[အမြောက်တပ်ဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူး]] | notable_commanders = | colonel_of_the_regiment = ဗိုလ်မှူးချုပ် ဝင်းဆွေ | colonel_of_the_regiment_label = အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲရေးမှူး | command_sergeant_major = | command_sergeant_major_label = }} '''အမှတ်(၈၀၈)အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်'''ကို [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[အုတ်တွင်းမြို့]]တွင် ဖွင့်လှစ်ထားပြီး လက်ရှိ အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲရေးမှူးမှာ ဗိုလ်မှူးချုပ် ဝင်းဆွေ (စစ်တက္ကသိုလ်အပတ်စဉ်-၂၄) ဖြစ်သည်။ == အမြောက် တပ်ရင်းများ == '''အမှတ်(၈၀၈)အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်''' ၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် အောက်ပါအတိုင်းဖွဲ့စည်းထားသည် - # အမှတ် (၃၃၀) အမြောက်တပ်ရင်း - တောင်ငူမြို့ # အမှတ် (၄၀၄) အမြောက်တပ်ရင်း - အုတ်တွင်းမြို့ # အမှတ် (၅၀၉) အမြောက်တပ်ရင်း - [[ရွှေတောင်မြို့နယ်]] # အမှတ် (၆၀၁) အမြောက်တပ်ရင်း - [[ဥသျှစ်ပင်မြို့]] #အမှတ် (၂၀၄) အမြောက်တပ်ရင်း - တောင်ငူမြို့ {{တပ်မတော် (ကြည်း)}} [[ကဏ္ဍ:အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်များ]] {{တပ်မတော် (ကြည်း)-stub}} hzao588qca9ndgspd84ybib62whi5sg 0 76850 1031496 842307 2026-05-14T14:23:43Z ~2026-29044-60 142600 add 348 and 351 artillery battalion 1031496 wikitext text/x-wiki {{Unreferenced}} {{Infobox military unit | unit_name = အမှတ်(၉၀၂)အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် | native_name = မစခ(၉၀၂) | image = Myanmar Artillery Corps.svg | image_size = 216px | caption = အမြောက်တပ်ဖွဲ့တံဆိပ် | dates = | country = {{Flag|Myanmar}} | branch = {{Army|Myanmar}} | type = အမြောက်တပ်ဖွဲ့ | role = အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှု | specialization = | size = အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် | command_structure = အမြောက်တပ်ဖွဲ့ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး | garrison = [[တောင်ခမ်းရွာ၊ နောင်ချိုမြို့နယ်|တောင်ခမ်းရွာ]]၊ [[နောင်ချိုမြို့]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] | garrison_label = ဌာနချုပ်အခြေစိုက် | nickname = | patron = | motto = | colors = | colors_label = | march = | mascot = | equipment = | equipment_label = | battles = | anniversaries = | decorations = | battle_honours = | identification_symbol = | identification_symbol_label = | current_commander = | current_commander_label = | ceremonial_chief = ဗိုလ်ချုပ် သက်အောင် | ceremonial_chief_label = [[အမြောက်တပ်ဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူး]] | notable_commanders = | colonel_of_the_regiment = ဗိုလ်မှူးချုပ် | colonel_of_the_regiment_label = အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲရေးမှူး | command_sergeant_major = | command_sergeant_major_label = }} '''အမှတ်(၉၀၂)အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်'''ကို [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[နောင်ချိုမြို့]]၊ [[တောင်ခမ်းရွာ၊ နောင်ချိုမြို့နယ်|တောင်ခမ်း]]ဒေသတွင် ဖွင့်လှစ်ထားသည်။ == အမြောက် တပ်ရင်းများ == '''အမှတ်(၉၀၂)အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်''' ၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် အောက်ပါအတိုင်းဖွဲ့စည်းထားသည် - # အမှတ် (၂၀၆) အမြောက်တပ်ရင်း - [[နောင်ချိုမြို့နယ်]]၊ [[တောင်ခမ်းရွာ၊ နောင်ချိုမြို့နယ်|တောင်ခမ်းရွာ]] # အမှတ် (၃၄၆) အမြောက်တပ်ရင်း - [[လားရှိုးမြို့]] # အမှတ် (၃၄၇) အမြောက်တပ်ရင်း - [[ကွတ်ခိုင်မြို့]] # အမှတ် (၃၄၈) အမြောက်တပ်ရင်း - ကွမ်းလုံမြို့ # [[အမှတ်(၃၅၀)အမြောက်တပ်ရင်း|အမှတ် (၃၅၀) အမြောက်တပ်ရင်း]] - [[မိုင်းရယ်မြို့]] # အမှတ် (၃၅၁) အမြောက်တပ်ရင်း - တန့်ယန်းမြို့ # အမှတ် (၃၅၂) အမြောက်တပ်ရင်း - [[ကျောက်မဲမြို့]] # အမှတ် (၃၅၃) အမြောက်တပ်ရင်း - [[ရပ်စောက်မြို့နယ်]]၊ [[အင်တောမြို့|အင်တောမြို့နယ်ခွဲ]] # အမှတ် (၃၅၄) အမြောက်တပ်ရင်း - [[နောင်ချိုမြို့နယ်]]၊ [[တောင်ခမ်းရွာ၊ နောင်ချိုမြို့နယ်|တောင်ခမ်းရွာ]] # အမှတ် (၄၀၆) အမြောက်တပ်ရင်း - [[နောင်ချိုမြို့နယ်]]၊ [[တောင်ခမ်းရွာ၊ နောင်ချိုမြို့နယ်|တောင်ခမ်းရွာ]] # အမှတ် (၅၀၆) အမြောက်တပ်ရင်း - [[လောက်ကိုင်မြို့နယ်]]၊ [[တာရွှေထန်ရွာ၊ လောက်ကိုင်မြို့နယ်|တာရွှေထန်ရွာ]] #အမှတ် (၅၉၆) အမြောက်တပ်ရင်း - # {{တပ်မတော် (ကြည်း)}} [[ကဏ္ဍ:အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်များ]] {{တပ်မတော် (ကြည်း)-stub}} e00abrmqkgml76cgluxw130wfbine5j 0 77895 1031527 840114 2026-05-14T21:26:17Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1031527 wikitext text/x-wiki {{Infobox software | name = Eclipse | logo = Eclipse-logo-2014.svg | screenshot = File:Eclipse_4.6.3.png | caption = Welcome screen of Eclipse 4.6.3 Neon | developer = [[Eclipse Foundation]] | released = 1.0 / {{Start date and age|2001|11|07|df=yes}} <ref>[http://archive.eclipse.org/eclipse/downloads/drops/R-1.0-200111070001/ Eclipse Tools Project<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် -->]</ref> | latest release version= 4.6.3 (Neon.3) | latest release date = {{Start date and age|2017|03|14|df=yes}} <ref>[https://www.eclipse.org/eclipse/news/4.6/ Eclipse Neon - New and Noteworthy | The Eclipse Foundation<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် -->]</ref> | latest preview version= 4.7 (Oxygen) RC4a | latest preview date = {{Start date and age|2017|06|12|df=yes}} <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://download.eclipse.org/eclipse/downloads/drops4/S-4.7RC4a-201706120950/ |accessdate=18 June 2017 |archivedate=18 June 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170618030808/http://download.eclipse.org/eclipse/downloads/drops4/S-4.7RC4a-201706120950/ }}</ref> | status = Active | programming language = [[Java (programming language)|Java]]<ref>{{cite web|url=http://www.lextrait.com/Vincent/implementations.html |title=The Programming Languages Beacon, v10.3 |first=Vincent |last=Lextrait |date=July 2010 |access-date=5 September 2010 |dead-url=yes |archive-url=https://archive.today/20120530/http://www.lextrait.com/Vincent/implementations.html |archivedate=30 May 2012 |df=dmy}}</ref> | operating system = [[Cross-platform]]: [[Linux]], [[macOS]], [[Solaris (operating system)|Solaris]], [[မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ဝင်းဒိုးစ်|Windows]] | platform = [[Java SE]]<!--Java 8 only now?-->, [[Standard Widget Toolkit]] | language = Albanian, Arabic, Basque, Bulgarian, Catalan, Chinese (simplified, traditional), Czech, Danish, Dutch, English (Australia, Canada), Estonian, Finnish, French, German, Greek, Hebrew, Hindi, Hungarian, Indonesian, Italian, Japanese, Klingon, Korean, Kurdish, Lithuanian, Malayalam, Mongolian, Myanmar, Nepali, Norwegian, Persian, Polish, Portuguese (Portugal, Brazil), Romanian, Russian, Serbian, Slovak, Slovenian, Spanish, Swedish, Thai, Turkish, Ukrainian, Vietnamese<ref name="Babel">{{cite web |url=http://babel.eclipse.org/ |title=Babel Project – Eclipse translation |author=<!--Unstated--> |website=Eclipse.org |publisher=The Eclipse Foundation |access-date=5 March 2017 |archive-date=27 July 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080727003158/http://babel.eclipse.org/ }}</ref> | language count = 44 | genre = [[Programming tool]], [[integrated development environment]] (IDE) | license = [[Eclipse Public License|Eclipse Public]] }} '''Eclipse''' သည် [[ကွန်ပျူတာ ပရိုဂရမ်]]များ ရေးသားရာတွင် အသုံးပြုသော IDE တစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[Java (programming language)|Java]] ပရိုဂရမ်းမင်း ဘာသာစကားကို ရေးသားရန်အတွက်မူ ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုကြသည်။ ၎င်းတွင် workspace တစ်ခုနှင့် ထပ်မံတိုးချဲ့နိုင်သော plug-in တစ်ခုပါဝင်သည်။ Java ဘာသာစကားအဓိက ရေးသားကြသော်လည်း အခြားဘာသာစကားများကိုလည်း plug-in အသုံးပြုကာ ၎င်းတွင် ရေးသားနိုင်ပေသည်။ ၎င်းဘာသာစကားတို့မှာ Ada, ABAP, C, C++, COBOL, D, Fortran, Haskell, JavaScript, Julia,<ref>[https://github.com/JuliaComputing/JuliaDT GitHub - JuliaComputing/JuliaDT: Julia Development Toolkit for Eclipse<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် -->]</ref>Lasso, Lua, NATURAL, Perl, PHP, Prolog, Python, R, Ruby (including Ruby on Rails framework), Rust, Scala, Clojure, Groovy, Scheme, and Erlang တို့ ဖြစ်ကြသည်။ Eclipse ၏ SDK သည် အခမဲ့နှင့် open-source ဆော့ဖ်ဝဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |author= Free Software Foundation, Inc. |title= Various Licenses and Comments About Them |date= 5 November 2012 |url= https://www.gnu.org/licenses/license-list.html#EPL |access-date= 18 June 2017 |archive-date= 16 February 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20200216031837/http://www.gnu.org/licenses/license-list.html#EPL |url-status= dead }}</ref> ==ထုတ်ဝေမှုများ== ၂၀၀၆ ခုနှစ်ကတည်းက ဖောင်ဒေးရှင်းသည် ဆက်တိုက်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။<ref name=":0">[http://wiki.eclipse.org/Simultaneous_Release Simultaneous Release - Eclipsepedia<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် -->]</ref> ထုတ်ဝေမှုတစ်ခုစီတိုင်းတွင် Eclipse Platform နှင့် အခြားအမျိုးမျိုးသော Eclipse projects များ ပါဝင်သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်ကတည်းက ထုတ်ဝေမှုတစ်ခုချင်းကို အောက်ပါဇယားတွင် ဖော်ပြထားသည်။ ဇွန်လ ၂၈၊ ၂၀၁၇ခုနှစ်အထိ ထုတ်ဝေထားမှု ဖြစ်သည်။ {| class="wikitable sortable" |- ! Version name ! Date ! Platform version ! Projects ! Main changes |- | {{unknown|N/A}} | 21 June 2004 | {{Version |o |3.0<ref>{{cite web|url=http://www.eclipse.org/org/press-release/jun212004r30pr.html |title=Eclipse Foundation |publisher=Eclipse.org |date=21 June 2004 |access-date=16 June 2013}}</ref>| sortKey="3.0"}} | | |- | {{unknown|N/A}} |28 June 2005 | {{Version |o |3.1 |sortKey="3.1"}} | | Added [[Java 5]] support: generics, annotations, boxing-unboxing, enums, enhanced for loop, varargs, static imports<ref>{{Cite web |title=Eclipse 3.1 Releases<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --> |url=https://www.eclipse.org/org/june05release/projects.html |access-date=18 June 2017 |archive-date=1 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161201102558/http://www.eclipse.org/org/june05release/projects.html }}</ref> |- | [[Callisto (moon)|Callisto]] | 30 June 2006 | {{Version |o |3.2 |sortKey="3.2"}} | Callisto projects<ref>{{cite web |url=http://www.eclipse.org/callisto/callistoprojects.php |title=Eclipse Callisto Projects |website=Eclipse |access-date=1 February 2014}}</ref> | |- | [[Europa (moon)|Europa]] | 29 June 2007 | {{Version |o |3.3 |sortKey="3.3"}} | Europa projects<ref>{{cite web |url=http://wiki.eclipse.org/index.php/Europa_Simultaneous_Release |title=Europa Simultaneous Release |website=Eclipsepedia |access-date=1 February 2014}}</ref> | |- | [[Ganymede (moon)|Ganymede]] | 25 June 2008 | {{Version |o |3.4 |sortKey="3.4"}} | Ganymede projects<ref>{{cite web |url=http://wiki.eclipse.org/index.php/Ganymede_Simultaneous_Release |title=Ganymede Simultaneous Release |website=Eclipsepedia |access-date=1 February 2014}}</ref> | |- | [[Galileo Galilei|Galileo]] | 24 June 2009 | {{Version |o |3.5 |sortKey="3.5"}} | Galileo projects<ref>{{cite web |url=http://wiki.eclipse.org/Galileo |title=Galileo Simultaneous Release |website=Eclipsepedia |access-date=1 February 2014}}</ref> | |- | [[Helios]] | 23 June 2010 | {{Version |o |3.6 |sortKey="3.6"}} | Helios projects<ref>{{cite web |url=http://wiki.eclipse.org/index.php/Helios |title=Category:Helios |website=Eclipsepedia |access-date=1 February 2014}}</ref> | |- | [[Indigo]] | 22 June 2011 | {{Version |o |3.7 |sortKey="3.7"}} | Indigo projects<ref>{{cite web |url=http://wiki.eclipse.org/Indigo |title=Category:Indigo |website=Eclipsepedia |access-date=1 February 2014}}</ref> | |- | [[Juno (mythology)|Juno]] | 27 June 2012 | {{Version |o |3.8 and 4.2<ref>{{cite web|url=http://www.eclipse.org/org/press-release/20120627_junorelease.php |title=Eclipse Juno Release Train Has Arrived |publisher=Eclipse.org |date=27 June 2012 |access-date=16 June 2013}}</ref> |sortKey="4.2"}} {{refn| group=Notes|There is a 3.8 release of Eclipse Juno; it is not promoted on the main downloads page, but a packaged distribution is available for download.<ref>[http://archive.eclipse.org/eclipse/downloads/drops/R-3.8.2-201301310800/ Eclipse Project<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် -->]</ref> Eclipse 3.8 provides bugfixes for Indigo & adds Java 7 support, and its maintenance was dual streamed with 4.2.<ref>[https://bugs.eclipse.org/bugs/show_bug.cgi?id=389175 389175 – Dual stream simultaneous release (3.x and 4.x)<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် -->]</ref> Features and plug-ins equivalent to a packaged distribution may be added from within the IDE.}} | Juno projects<ref>{{cite web |url=http://wiki.eclipse.org/Juno |title=Category:Juno |website=Eclipsepedia}}</ref> | |- | [[Johannes Kepler|Kepler]] | 26 June 2013 | {{Version |o |4.3 |sortKey="4.3"}} | Kepler projects<ref>{{cite web |url=http://wiki.eclipse.org/Kepler |title=Category:Kepler |website=Eclipsepedia |access-date=1 February 2014}}</ref> | |- | [[Moon|Luna]] | 25 June 2014 | {{Version |o |4.4 |sortKey="4.4"}} | Luna projects<ref>{{cite web |url=http://wiki.eclipse.org/Luna |title=Category:Luna |website=Eclipsepedia |access-date=1 February 2014}}</ref> | Integrated [[Java 8]] support;<ref>[http://projects.eclipse.org/projects/eclipse/releases/4.4.0 4.4.0 | projects.eclipse.org<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် -->]</ref> in the prior version, this was possible via a ''Java 8 patch'' plug-in |- | [[Mars]] | 24 June 2015 | {{Version |o |4.5 |sortKey="4.5"}} | Mars projects<ref>{{cite web |url=http://wiki.eclipse.org/Mars |title=Category:Mars |website=Eclipsepedia |access-date=4 April 2014}}</ref> | |- | [[Neon]] | 22 June 2016 | {{Version |c |4.6 |sortKey="4.6"}} | Neon projects<ref>{{cite web |url=http://wiki.eclipse.org/Neon |title=Category:Neon |website=Eclipsepedia |access-date=20 April 2014}}</ref> | |- | [[Oxygen]] | 28 June 2017<ref name=":0" /> | {{Version |p |4.7 |sortKey="4.7"}} | Oxygen projects<ref>{{cite web |url=http://wiki.eclipse.org/Oxygen |title=Category:Oxygen |website=Eclipsepedia |access-date=2 February 2016 |accessdate=18 June 2017 |archivedate=23 June 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160623200110/http://wiki.eclipse.org/Oxygen }}</ref> | |- | [[Photon]] | June 2018 | {{Version |p |4.8 |sortKey="4.8"}} | Photon projects<ref>{{cite web |url=http://wiki.eclipse.org/Photon |title=Category:Photon |website=Eclipsepedia |access-date=7 March 2017}}</ref> | |} <small>{{Version|l|show=11101}}</small> ==မှတ်စု== <references group="Notes" /> ==ကိုးကား== {{reflist|2}} [[Category:ဆော့ဖ်ဝဲလ်]] az4ot37fvo6oe5lidj1k1so6nstv8ki 3 86094 1031616 392621 2026-05-15T11:19:07Z Mys 721tx 4632 [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:पाटलिपुत्र]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pataliputra!]] သို့ Mys 721txက ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/पाटलिपुत्र|पाटलिपुत्र]]" ကို "[[Special:CentralAuth/Pataliputra!|Pataliputra!]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 392621 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် पाटलिपुत्र ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် ကျူတိုရီရယ်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[WP:TUTOR|ကျူတိုရီရယ်]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [http://www.myanmarlanguage.org/installing_myanmar_unicode ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [http://www.myanmarlanguage.org/unicode/input-methods-unicode ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px||link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, like 'Interwikis' and updating images from Commons, etc. So don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[User:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[User talk:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၉:၀၃၊ ၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၈ (UTC) 5d1l0svnikxif06j3fkmf73cgu6vctl 0 89484 1031537 1025505 2026-05-15T03:57:36Z Prof. Dr. Khemissaralankara 142613 1031537 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name=မောင်သင်း |honorific-suffix=ဒေါက်တာ |native_name= |native_name_lang=Burmese | image = Dr Maung Thin.jpg | image_size = 230px | caption = တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် စတင်ရက်တွင် တွေ့ရသော ဒေါက်တာမောင်သင်း (၂၀၂၆) | office = [[လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] <br> ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး | term_start = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |term_end = |appointer = [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] |president= [[မင်းအောင်လှိုင်]] |predecessor= ''ဝန်ကြီးဌာနစတင်'' [ယခင် အားကစားနှင့် လူငယ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန] |successor = |deputy= စစ်နိုင် |office1 = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ် |constituency1 = [[မိတ္ထီလာမြို့နယ်]] |term_start1 = ၁၈ မတ် ၂၀၂၆ |term_end1 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |majority1 = ခိုင်လုံမဲ ၇၇၈၄၁ <br>{{small|(၅၆.၁၈ရာခိုင်နှုန်း)}} |predecessor1 = ကိုယ်တိုင် <br>{{small|([[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]])}} <br>{{small|([[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲ]])}} |successor1 = ''လစ်လပ်'' |order2=[[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်]] |term_start2=၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၆ |term_end2=၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၁ |constituency2=[[မိတ္ထီလာမြို့နယ်]] |majority2=၉၆၃၁၄ (၅၈.၈၀%)<ref>{{cite web|url=https://www.mypilar.org/sites/mypilar.org/files/related-file-upload/pyithu_elections_results_uec_english_14_dec_2016.xlsx|title=Votes Records|work=mypilar.org|date=|accessdate=8 October 2017|language=en}}</ref> |predecessor2 = [[ဝင်းထိန်|ဦးဝင်းထိန်]] <br>{{small|([[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|NLD]])}} <br>{{small|([[ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၂|ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၂]])}} |successor2 = ''ကိုယ်တိုင်'' |office3=[[မန္တလေးတက္ကသိုလ်|မန္တလေးတက္ကသိုလ်ပါမောက္ခချုပ်]] |predecessor3=ဒေါက်တာခင်ဆွေမြင့် |successor3=ဒေါက်တာစောပြုံးနိုင် |term_end3=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၅ |term_start3=၆ မေ ၂၀၁၄ |office4=[[မိတ္ထီလာတက္ကသိုလ်]] ပါမောက္ခချုပ် |term_end4=၆ မေ၂၀၁၄ |term_start4=၂၇ ဇွန် ၂၀၁၈ |birth_date={{birth date and age|1955|04|13|df=y}} |birth_place=[[မြန်မာနိုင်ငံ]] |death_date=<!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) --> |nationality=ဗမာ |party=[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |parents=ဦးမာစီ(ဖခင်) |residence=၁၄ ရပ်ကွက်၊ [[တောင်ဥက္ကလာပမြို့နယ်]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]] |alma_mater=*[[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] (B.Sc)(M.Sc) *[[:en:University of Marburg|မားဘတ်တက္ကသိုလ်]] (Ph.D) |occupation=ပါမောက္ခချုပ် (ငြိမ်း)၊နိုင်ငံရေးသမား }} '''ဒေါက်တာမောင်သင်း'''သည် တက္ကသိုလ်ဆရာ၊ မိတ္ထီလာတက္ကသိုလ်နှင့် မန္တလေးတက္ကသိုလ်တို့၏ ပါမောက္ခချုပ်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် [[လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူ အဆိုပြုတင်ပြသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ၃၀ ဦး၏ အမည်စာရင်းအား လွှတ်တော်သို့တင်သွင်း |url=https://news-eleven.com/article/311089 |access-date=2026-04-08 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ယခင် [[ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] တွင်လည်းကောင်း၊ လက်ရှိ [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] တွင်လည်းကောင်း [[မိတ္ထီလာမြို့နယ်]]မှ ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီကပင် နှစ်ကြိမ်ဆက်တိုက် ရွေးချယ်ခံထားရသည့် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံ၏ အစိုးရသစ်၌ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန ၃၁ ခု ဖြင့် ဆောင်ရွက်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် အတည်ပြု |url=https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/nm-264720/ |access-date=2026-04-08 |language=en-US}}</ref> == ပညာရေး == ဆရာမောင်သင်းမှာ အခြေခံပညာကို [[သနပ္ပင်မြို့]]တွင်သင်ကြားခဲ့သည်။ [[ရုက္ခဗေဒ]]အထူးပြုဖြင့် [[မော်လမြိုင် တက္ကသိုလ်|မော်လမြိုင်တက္ကသိုလ်]]၊ [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]တို့တွင် ၁၉၇၃ မှ ၁၉၈၃ အထိ သင်ကြားခဲ့ပြီး သိပ္ပံဘွဲ့၊ မဟာသိပ္ပံဘွဲ့များ ရရှိခဲ့သည်။<ref>[http://second.omimyanmar.org/member/56cd5f393f609e7f488b45f5 • Open Myanmar Initiative<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် -->]</ref> ၁၉၈၅ မှ ၁၉၈၉ အထိ ဂျာမနီနိုင်ငံ၊ [[:en:University of Marburg|မားဘတ်တက္ကသိုလ်]]မှ စာပေပါရဂူဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ [[:en:Jadavpur University|ဂျာဒါဗျူတက္ကသိုလ်]]တွင် ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၆ ရက်မှ ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက်နေ့အထိ [[:en:Cryobiology|ခရိုင်ရိုဘိုင်အိုလော်ဂျီ]] ဘာသာရပ်ကို ဘွဲ့လွန်သင်တန်းတက်ခဲ့သည်။ တဖန် ၁၉၉၆၊ ၁၉၉၉၊ ၂၀၀၁ ခုနှစ်များတွင်လည်း မားဘတ်တက္ကသိုလ်တွင် ဘွဲ့လွန်သုတေသနတန်းများ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ == ပညာရေးဝန်ထမ်း == ဒေါက်တာမောင်သင်းသည် ၁၉၈၀ မှ ၁၉၈၁ ခုနှစ်အထိ [[ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) ရန်ကုန်|ရန်ကုန်ဆေးတက္ကသိုလ် ၁]] ၊ ရုက္ခဗေဒဌာနတွင် သရုပ်ပြအဖြစ် စတင်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၂ ခု ဇန်နဝါရီ ၁ ရက်မှ ၁၉၉၂ ခု ဒီဇင်ဘာ ၃၁ ရက်နေ့အထိ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် သရုပ်ပြ၊ လက်ထောက်ကထိက ရာထူးများဖြင့် အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၇ ရက်မှ ၂၀၀၀ ခုနှစ်မေလ ၂၁ ရက်နေ့အထိ [[မော်လမြိုင်တက္ကသိုလ်]]တွင် လက်ထောက်ကထိက၊ ကထိကရာထူးများဖြင့် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ် ဇွန် ၁ ရက်မှ ၂၀၀၁ ခု ဒီဇင်ဘာ ၁၁ ရက်နေ့အထိ [[တောင်ငူတက္ကသိုလ်]]တွင် တွဲဖက်ပါမောက္ခ၊ ၂၀၀၁ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁၂ ရက်မှ ၂၀၀၅ နိုဝင်ဘာ ၂၁ ရက်နေ့အထိ [[မန္တလေးတက္ကသိုလ်]]၊ ရုက္ခဗေဒဌာန ပါမောက္ခ (ဌာနမှူး) ဖြစ်လာသည်။ ထိုအတောအတွင်း ၂၀၀၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁၇ ရက်မှ မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့အထိ မားဘတ်တက္ကသိုလ်တွင် ဧည့်ပါမောက္ခအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၁ ရက်နေ့မှ ၂၀၀၇ ခုနှစ် မတ်လ ၃၁ ရက်နေ့အထိ [[ရတနာပုံတက္ကသိုလ်]]၏ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ ၂၀၀၇ ဧပြီ ၁ ရက်မှ ၂၀၀၈ ဇွန် ၂၆ ရက်နေ့အထိ [[အဆင့်မြင့်ပညာဦးစီးဌာန|အဆင့်မြင့်ပညာဦးစီးဌာန (အထက်မြန်မာပြည်)]]၏ ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၇ ရက်မှ ၂၀၁၄ မေလ ၆ ရက်နေ့အထိ [[မိတ္ထီလာတက္ကသိုလ်]] ပါမောက္ခချုပ်၊ ၂၀၁၄ ခုနှစ် မေလ ၆ ရက်နေ့မှ ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့အထိ မန္တလေးတက္ကသိုလ် ပါမောက္ခချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးတက္ကသိုလ် ပါမောက္ခချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ရင်း ဝန်ထမ်းဘဝမှ အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2026-04-07 |title=စစ်ခေါင်းဆောင်ရဲ့ အစိုးရသစ် ဗိုလ်ချုပ်ဟောင်းတွေနဲ့ ဝန်းရံ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2026/04/07/412417.html |access-date=2026-04-08 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> == ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် == [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် မိတ္ထီလာမြို့နယ်မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရာ အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ခုနှစ် မတ်လတွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ ဦးဝင်းမြင့်သည် ရာထူးမှ နှုတ်ထွက်ခဲ့သည်။ဤတွင် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဦးတီခွန်မြတ်သည် လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သွားခဲ့သည်။ [[ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌနေရာအတွက် ၎င်းဝင်ရောက် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သော်လည်း ရွေးကောက်မခံရဘဲ [[ထွန်းထွန်းဟိန်|ဦးထွန်းထွန်းဟိန်]]သည် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သွားခဲ့သည်။ [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] တွင် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ကြံ့ခိုင်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] ကိုယ်စားပြုပြီး [[မိတ္ထီလာမြို့နယ်]]ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ် ဝင်ရောက်ယှဥ်ပြိုင်ခဲ့သည်။အဆိုပါမဲဆန္ဒနယ်တွင် [[ပြည်သူ့ပါတီ]]၊[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]]၊[[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]]၊ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ၊တောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီတို့ပါ ဝင်ပြိုင်ခဲ့ကြသည်။ဒေါက်တာ မောင်သင်းသည် [[မိတ္ထီလာမြို့နယ်]]အတွင်း မဲပေးကြသူများ၏ ခိုင်လုံမဲ စုစုပေါင်း ၁၃၈၅၆၀ မဲ ရှိရာတွင် ၇၇၈၄၁မဲ ဖြင့် (မဲပေးကြသူများ၏ ရာခိုင်နှုန်း ၅၆.၁၈ ရာခိုင်နှုန်းဖြင့်)အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ဤသို့ဖြင့် [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဖြစ်လာခဲ့သည်<ref>{{cite web|url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=4-1-2026_Anut_5_26_Pyithu_56%20.pdf&type=page_multiple_photo&code=215&sno=4917&token=7b57ef01d2f81f58b68f21687870d0b4f218e9bd82fdef468143971b5f76a9eb1af533c588043cdabd75c7f7454ada6beeaa98bc685af1cfe3c7b6874327215c|title=၂၀၂၅ ပါတီစုံအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၁)၊ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးချင်း ဆန္ဒမဲရရှိမှုအခြေအနေ|work=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်|access-date=၁၉ မတ် ၂၀၂၆|date=}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref> ဒေါက်တာမောင်သင်းသည် မိတ္ထီလာမြို့နယ်၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် များစွာ ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ပြီး အောင်မြင်မှုများ ရရှိခဲ့သဖြင့် မဲဆန္ဒနယ် ပြည်သူများ၏ အားပေးထောက်ခံမှုကို ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ဧပြီ ၇ရက်တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် တင်မြှောက်ခံရသူမှ ၎င်းအား လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် တတိယအကြိမ်ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် သို့အဆိုပြခဲ့သည်။လွှတ်တော်က ဧပြီ ၉ရက်တွင် လက်ခံခဲ့ပြီးနောက်၊ဧပြီ ၁၀ရက်တွင် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုပြီး စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပဉ္စမနေ့ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81557 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ် == * [https://m.facebook.com/ေဒါက္တာေမာင္သင္း-ပါေမာကၡခ်ဳပ္-ျငိမ္း-မႏၱေလးတကၠသိုလ္-မိထီၱလာတကၠသိုလ္-754142501361523/?ref=104 Official Facebook Page] {{မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ}} [[Category:၁၉၅၅ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]] [[Category:မြန်မာ တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခများ‎]] [[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[Category:ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီဝင်များ]] drpy6puc8bsqmuvccewqt5vi4wij61u 0 96621 1031610 851419 2026-05-15T10:52:12Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1031610 wikitext text/x-wiki {{Infobox criminal |image_name=BernardMadoff.jpg |image_size=220px |image_caption= အမေရိကန် တရားစီရင်ရေးဌာနမှ ဓာတ်ပုံ (၂၀၀၉) |birth_name=ဘားနာ့ဒ်လောရန့်စ်မေးဒေါ့ဖ် |birth_date={{Birth date and age|mf=yes|1938|4|29}} |birth_place=[[နယူးယောက်မြို့]]၊ [[နယူးယောက်ပြည်နယ်]]၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု |alma_mater=[[Hofstra University]] |employer=Bernard L. Madoff Investment Securities |known_for=Being the chairman of [[NASDAQ]] and the [[Madoff investment scandal]] |spouse={{marriage|[[ရုသ်မေးဒေါ့ဖ် ]]|1959}} |conviction=၂၀၀၉ မတ် ၁၂ (အပြစ်ရှိကြောင်း ဝန်ခံ) |occupation=စတော့ပွဲစား ၊ ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုအကြံပေး နှင့် ဘဏ္ဍာရေးအကျိုးတော်ဆောင် |conviction_status=Incarcerated at [[Federal Correctional Complex, Butner|Butner Federal Correctional Institution]]<br>[[Federal Bureau of Prisons|FBP Register #]]61727-054<br>Release: November 14, 2139 |children=မာ့ခ်မေးဒေါ့ဖ် (၁၉၆၄-၂၀၁၀)<br>အန်ဒရူးမေးဒေါ့ဖ်(၁၉၆၆-၂၀၁၄) |charge=[[Securities fraud]], investment advisor fraud, [[mail fraud]], [[wire fraud]], [[money laundering]], [[false statement]]s, [[perjury]], making false filings with the SEC, theft from an employee benefit plan |conviction_penalty=ထောင်ဒဏ် နှစ် ၁၅၀ နှင့် လျော်ကြေး ဒေါ်လာ ၁၇.၁၇၉ ဘီလျံလျော်ကြေးပေးဆောင်ရန် အမိန့်ချခြင်းခံရ }} '''ဘားနာ့ဒ်လောရန့်စ်မေးဒေါ့ဖ်''' ({{lang-en|Bernard Lawrence Madoff}}); {{IPAc-en|ˈ|m|eɪ|d|ɒ|f}};<ref>{{cite web |url=http://names.voa.gov/SearchAction.cfm?searchtype=2&Name2=madoff |title=Voice of America pronunciation guide |publisher=Voice of America |accessdate=March 18, 2010 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110718225319/http://names.voa.gov/SearchAction.cfm?searchtype=2&Name2=madoff |archivedate=July 18, 2011 |df=mdy-all }}</ref>; ၂၉ ဧပြီ ၁၉၃၈ မွေးဖွား) သည် အမေရိကန်နိုင်ငံသား စတော့ပွဲစား ၊ ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှု အကြံပေး၊ ဘာဏ္ဍာရေးအကျိုးတော်ဆောင်ဟောင်း တစ်ဦးဖြစ်ပြီး လိမ်လည်လှည့်ဖျားမှုဖြင့် တရားစွဲ အပြစ်ပေးခံရထားရသူ ဖြစ်သည်။ [[ပွန်ဇီစနစ်]]နှင့် ပတ်သက်သော ပြစ်မှုများအတွက် [[ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုစနစ်|ဖက်ဒရယ်]] [[အကျဉ်းထောင်]]တွင် ပြစ်ဒဏ်ကျခံနေဆဲဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news|url=https://www.townandcountrymag.com/society/money-and-power/news/a9249/bernie-madoff-life-in-prison/|title=What Life Is Like for Bernie Madoff in Prison|date=2017-01-13|work=Town & Country|access-date=2018-09-10|language=en-US}}</ref> [[NASDAQ]] [[စတော့ဈေးကွက်]]၏ ဥက္ကဋ္ဌဟောင်းတစ်ဦးဖြစ်ပြီး<ref>{{cite news |title=Ex-Nasdaq chair arrested for securities fraud |work=CNN Money |url=http://money.cnn.com/2008/12/11/markets/madoff_fraud/ |date=December 12, 2008 |accessdate=October 19, 2013 |archive-date=18 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181118225532/https://money.cnn.com/2008/12/11/markets/madoff_fraud/ |url-status=dead }}</ref> [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]]တွင် အကြီးဆုံးငွေကြေးလိမ်လည်မှု ၊  [[ကမ္ဘာ့သမိုင်း အနှစ်ချုပ်|ကမ္ဘာ့သမိုင်း]]တလျောက် အကြီးကျယ်ဆုံး [[ပွန်ဇီစနစ်]]ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သူဖြစ်ကြောင်း ဝန်ခံထားသူဖြစ်သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့ရှိ မေးဒေါ့ဖ်၏ ဖောက်သည် ၄၈၀၀ ၏ စာရင်းများပေါ်အခြေခံကာ ဆွဲချရှေ့နေများက ငွေကြေးလိမ်လည်မှုပမာဏမှာ ဒေါ်လာ ၆၄.၈ ဘီလျံ ဟု ခန့်မှန်းခဲ့ကြသည်။<ref name="ReuNYT102711">{{cite news | agency =[[Reuters]] | title =Wife Says She and Madoff Tried Suicide | work =The New York Times| date =October 26, 2011 | url =https://www.nytimes.com/2011/10/27/business/wife-says-she-and-madoff-tried-suicide.html | accessdate =May 23, 2013}}</ref> ပဲနိ စတော့ ရောင်းဝယ်ရေးကို ၁၉၆၀ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ရာမှာ ဘားနာ့ဒ် အယ်လ် မေးဒေါ့ဖ် ရင်းနှီမြုပ်နှံမှုအာမခံအဖြစ် ကြီးထွားလာခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့ အဖမ်းခံရချိန်အထိ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်လာခဲ့သည်။<ref name="updatedFraudEstimate">{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/topNews/idUSTRE52A5JK20090311?pageNumber=2&virtualBrandChannel=0&sp=true |title=US Prosecutors updated the size of Madoff's scheme from $50 billion to $64 billion |publisher=Reuters |date=March 11, 2009 |accessdate=April 26, 2009}}</ref> ယင်းလုပ်ငန်းသည် [[ဝေါစထရိ]]ရှိ ထိပ်တန်း ဈေးကွက်ဖန်တီးသူ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအနက်မှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး<ref name="usa today">{{cite news |last=Lieberman |first =David |author2=Pallavi Gogoi |author3=Theresa Howard|author4=Kevin McCoy |author5=Matt Krantz |title=Investors remain amazed over Madoff's sudden downfall |work=USA Today |date =December 15, 2008 |url=https://www.usatoday.com/money/markets/2008-12-14-ponzi-madoff-downfall_N.htm |accessdate=December 24, 2008}}</ref> လက်လီပွဲစားများထံ တိုက်ရိုက် အမိန့်ပေးစေခိုင်းခြင်းဖြင့် ကျွမ်းကျင်လုပ်ငန်းများအား ရှောင်လွှဲလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref name="mm">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=gHrzgo0ghfMC&pg=PA190 |last=O'Hara |first=Maureen |title=Market Microstructure Theory |publisher=Blackwell |location=Oxford |year=1995 |isbn=1-55786-443-8 |page=190 |accessdate=December 16, 2008}}</ref> ညီဖြစ်သူ ပီတာကို အကြီးတန်း မန်နေးဂျင်းဒါရိုက်တာနှင့် စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေး အကြီးအကဲအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ပီတာ၏ သမီးဖြစ်သူ ရှေးနာမေးဒေါ့ဖ်ကို လုပ်ငန်း၏ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းထိန်းသိမ်းလိုက်နာရေး အရာရှိနှင့် [[အကျိုးတော်ဆောင်ရှေ့နေ]]အဖြစ်လည်းကောင်း ခန့်အပ်သည့်အပြင် သားများဖြစ်သူ အန်ဒရူးနှင့် မာ့ခ်ကိုပါ အလုပ်ခန့်ထားသည်။ ပီတာက ထောင်ဒဏ် ၁၀ နှစ်ဖြင့် အကျဉ်းကျခံနေဆဲဖြစ်ပြီး<ref>{{cite news |title=Peter Madoff Sentenced to 10 Years for Role in Ponzi Scheme|url=http://www.nbcnews.com/business/peter-madoff-sentenced-10-years-role-ponzi-scheme-1C7660243|publisher=NBC News |accessdate=August 13, 2013}}</ref> မာ့ခ်မှာ ဖခင်အဖမ်းခံရပြီး ၂ နှစ်တိတိတွင် ကြိုးဆွဲချသေးဆုံးခဲ့သည်။<ref>[http://newyork.cbslocal.com/2010/12/11/officials-one-of-madoffs-sons-found-dead/ "Officials: Bernie Madoff's Son Mark Madoff Found Dead Of Apparent Suicide In Soho Apartment"]. CBS<!-- Bot generated title --></ref><ref name="financialpost.com">{{cite news|url=http://www.financialpost.com/Madoff+found+dead+apparent+suicide/3963296/story.html |title=Madoff's son found dead in apparent suicide |work=Financial Post |date=December 11, 2010 |accessdate=December 11, 2010 |authors=Martha Graybow and Daniel Trotta }}{{dead link|date=October 2016 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="MSNBC">{{cite web |url=http://www.msnbc.msn.com/id/40617952/ns/business-us_business/ |title=Madoff son's suicide follows battle with trustee |publisher=MSNBC |date=December 13, 2010 |accessdate=March 11, 2013 |archivedate=5 November 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121105045927/http://www.msnbc.msn.com/id/40617952/ns/business-us_business/ }}</ref> အန်ဒရူးသည်လည်း ၂၀၁၄ စက်တင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် သွေးကင်ဆာဖြင့် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref name="Andrew_death1">[http://www.nbcnews.com/business/business-news/bernie-madoffs-surviving-son-andrew-dies-lymphoma-n194736 Bernie Madoff's Surviving Son Andrew Dies of Lymphoma]</ref> ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် မေးဒေါ့ဖ်၏ သားများက အရင်းအနှီးစီမံရေးရာ ဌာန မှာ [[ပွန်ဇီစနစ်]] အကြီးစားဖြစ်ပြီး "လိမ်လည်မှုကြီးတခု" ဟု သူတို့ဖခင်က ဝန်ခံခဲ့ကြောင်းကို အာဏာပိုင်တို့ထံ ထုတ်ဖော်ခဲ့သည်။<ref name="BB1213">{{cite news|publisher=Bloomberg News|title=Madoff Confessed $50 Billion Fraud Before FBI Arrest |url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=atUk.QnXAvZY |author=Voreacos, David |author2=Glovin, David |date=December 13, 2008}}</ref><ref name="SECcomplaint">{{cite web| url=https://www.sec.gov/litigation/complaints/2008/comp-madoff121108.pdf |format=PDF |publisher=U.S. Securities and Exchange Commission |title=SEC: Complaint SEC against Madoff and BMIS LLC |date=December 11, 2008 |accessdate=December 29, 2008}}</ref><ref name="Appelbaum">{{cite news |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/12/12/AR2008121203970.html?hpid=topnews |title='All Just One Big Lie{{'-}} |work =[[The Washington Post]]|accessdate=December 12, 2008|last=Appelbaum | first =Binyamin |last2=Hilzenrath |first2=David S. |last3=Paley |first3=Amit R. |date=December 13, 2008 |page=D01}}</ref> နောက်ရက်တွင် [[အက်ဖ်​ဘီအိုင်|အက်ဖ်ဘီအိုင်]] အေးဂျင့်များက မေးဒေါ့ဖ်ကို  ဖမ်းဆီးခဲ့ပြီး အာမခံလိမ်လည်မှုဖြင့် အရေးယူခဲ့သည်။ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] အာမခံနှင့်ဖလှယ်ရေးကော်မရှင် (အက်စ်အီးစီ)အနေဖြင့် ယခင်က မေးဒေါ့ဖ်ဒ စီးပွားရေးဆောင်ရွက်ချက်များနှင့် စပ်လျဉ်းပြီး စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု အကြိမ်ကြိမ်ပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း လိမ်လည်မှုကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့ခြင်း မရှိပါ။<ref name="usa today" /> ၂၀၀၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ဥစ္စာဓနစီမံခန့်ခွဲမှု လုပ်ငန်းကို [[ပွန်ဇီစနစ်]]အကြီးစားအသွင် ပြောင်းလဲခဲ့ကြောင်း ဝန်ခံခဲ့ပြီး ဖက်ဒရယ် ရာဇဝတ်မှု ၁၁ မှုအတွက် အပြစ်ရှိကြောင်း မေးဒေါ့ဖ်က လျှောက်လဲခဲ့သည်။ မေးဒေါ့ဖ် ရင်းနှီမြုပ်နှံမှု မသမာမှုကြောင့်  ရင်းနှီးမြုပ်နှံသူတို့အနေဖြင့် ဒေါ်လာ ဘီလျံပေါင်းများစွာ လိမ်လည်ခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၉၀ နှစ်ဦးပိုင်းကတည်းက [[ပွန်ဇီစနစ်]]ကို စတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည် ဟု မေးဒေါ့ဖ်က ဆိုသည်။ သို့သော် [[ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုစနစ်|ဖက်ဒရယ်]]စုံစမ်းစစ်ဆေးရေး ဝန်ထမ်းများက ၁၉၈၀ နှစ်လယ်ကပင်၊ ထို့ထက် ၁၉၇၀ နှစ်အထိပင် စော၍စတင်ခဲ့ကြောင်း ယုံကြည်သည်။<ref>[http://s3.documentcloud.org/documents/1003069/jpmorgan-federal-settlement-in-madoff-case.pdf Deferred prosecution agreement] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140108002915/http://s3.documentcloud.org/documents/1003069/jpmorgan-federal-settlement-in-madoff-case.pdf |date=January 8, 2014 }} between JPMorgan Chase and federal government</ref><ref name="bloomberg 122308">{{cite news |last=Kolker |first=Carlyn |last2=Kary |first2=Tiffany |last3=Kishan |first3=Saijel |title=Madoff Victims May Have to Return Profits, Principal |publisher=Bloomberg News|date=December 23, 2008 |url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601087&sid=awmAWSxKpXRM&refer=home |accessdate=December 24, 2008}}</ref> ပျောက်ဆုံးငွေများကို ပြန်လည်ရယူရန် တာဝန်ပေးခံရသူများကမူ ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုအော်ပရေးရှင်းမှာ နဝိုကပင် တရားမဝင်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။<ref name="9270960Minutes" /><ref name=MadoffChronicles>{{cite book|title=The Madoff Chronicles|last=Ross|first=Brian|publisher=Kingswell|year=2015|isbn=9781401310295}}</ref> စာရင်းလိမ်ဝင်ငွေအပါအဝင် ဖောက်သည်များစာရင်းမှ ပျောက်ဆုံးနေခဲ့သော ပမာဏမှာ ဒေါ်လာ ၆၅ ဘီလျံ နီးပါးရှိသည်။<ref>{{cite news|last=McCool|first=Grant|title=Madoff pleads guilty, is jailed for $65 billion fraud|url=https://www.reuters.com/article/2009/03/13/us-madoff-idUSTRE52A5JK20090313|accessdate=September 19, 2013|newspaper=Reuters|date=March 13, 2009|author2=Martha Graybow|archivedate=1 October 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131001015942/http://www.reuters.com/article/2009/03/13/us-madoff-idUSTRE52A5JK20090313}}</ref> အာမခံ ရင်းနှီးမြုပ်နှံသူ ကာကွယ်ရေး ကော်ပိုရေးရှင်းက ရင်းနှီးမြုပ်နှံသူများ၏ အမှန်တကယ် ဆုံးရှုံးမှုမှာ ဒေါ်လာ ၁၈ ဘီလျံဟု  ခန့်မှန်းသည်။<ref name="9270960Minutes">{{cite news | last = Safer | first = Morley | title = The Madoff Scam: Meet The Liquidator | work = 60 Minutes | pages = 1–4 | publisher = CBS News | date = September 27, 2009 | url = http://www.cbsnews.com/stories/2009/09/24/60minutes/main5339719.shtml?tag=currentVideoInfo;segmentUtilities | accessdate = September 28, 2009 | archivedate = 2 January 2013 | archiveurl = https://archive.today/20130102091823/http://www.cbsnews.com/stories/2009/09/24/60minutes/main5339719.shtml?tag=currentVideoInfo;segmentUtilities }}</ref><ref name="piggy">{{cite news|url=http://www.msnbc.msn.com/id/30727626/|title=Trustee: Madoff firm was family's piggy bank|agency=Associated Press|date=May 13, 2009|publisher=msnbc.com|accessdate=September 12, 2009|archivedate=4 November 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121104140952/http://www.msnbc.msn.com/id/30727626/}}</ref> ၂၀၀၉ ဇွန် ၂၉ တွင် မေးဒေါ့ဖ်ကို ထောင်ဒဏ် နှစ် ၁၅၀ ကျခံစေရန်အမိန့်ချမှတ်ခဲ့သည်။<ref name="CBC News">{{cite news|url=http://www.cbc.ca/money/story/2009/06/29/madoff-ponzi-fraud-sentence564.html |title=Bernard Madoff gets 150 years behind bars for fraud scheme |date=June 29, 2009 |accessdate=June 29, 2009 |publisher=CBC News |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090702140614/http://www.cbc.ca/money/story/2009/06/29/madoff-ponzi-fraud-sentence564.html |archivedate=July 2, 2009}}</ref><ref>{{cite news |title=Madoff Sentenced to 150 Years for Ponzi Scheme |url=https://www.nytimes.com/2009/06/30/business/30madoff.html?_r=1&hp |first=Jack |last=Healy |work=The New York Times |date=June 29, 2009 |accessdate=June 29, 2009}}</ref> ==ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[Category:၁၉၃၈ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:အမေရိကန် စီးပွားရေးလုပ်ကိုင်သူများ]] g1io0lssk3zx9eyf66e8ek07xw42qw4 0 117800 1031606 947502 2026-05-15T10:06:18Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1031606 wikitext text/x-wiki {{Infobox software | name = Facebook Messenger | logo = Facebook Messenger logo 2025.svg | logo size = 100px | screenshot = | caption = | collapsible = | author = | developer = [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်]] | released = {{Start date and age|2011|08|09}} | ver layout = stacked | operating system = [[Web application|Web]], [[Android (operating system)|Android]], [[iOS]], [[Windows Phone]], [[Windows 8]], [[Windows 10]] | platform = | size = 279.1 [[Megabyte|MB]] ([[iOS]])<ref>{{Cite web|url=https://apps.apple.com/us/app/messenger/id454638411|title=Messenger|website=App Store|language=en-us|access-date=2019-08-20}}</ref>{{Break}} 34.96 [[Megabyte|MB]] ([[Android (operating system)|Android]])<ref>{{Cite web|url=https://play.google.com/store/apps/details?id=com.facebook.orca&hl=en_US|title=Messenger – Text and Video Chat for Free - Apps on Google Play|website=play.google.com|language=en|access-date=2019-08-20}}</ref> | language = Afrikaans, Albanian, Amharic, Arabic, Armenian, Assamese, Azerbaijani, Basque, Belarusian, Bengali, Bosnian, Breton, Bulgarian, Burmese, Catalan, Cebuano, Corsican, Croatian, Czech, Danish, Dutch, Dutch (België), English (UK), English (US), English (upside down), Esperanto, Estonian, Faroese, Filipino, Finnish, French (Canada), French (France), Frisian, Fula, Galician, Georgian, German, Greek, Guarani, Gujarati, Haitian Creole, Hausa, Hebrew, Hindi, Hungarian, Icelandic, Indonesian, Irish, Italian, Japanese, Japanese (Kansai), Javanese, Kannada, Kazakh, Khmer, Kinyarwanda, Korean, Kurdish (Kurmanji), Kyrgyz, Lao, Latvian, Lithuanian, Macedonian, Malagasy, Malay, Malayalam, Maltese, Marathi, Mongolian, Nepali, Norwegian (bokmal), Norwegian (nynorsk), Oriya, Pashto, Persian, Polish, Portuguese (Brazil), Portuguese (Portugal), Punjabi, Romanian, Russian, Sardinian, Serbian, Shona, Silesian, Simplified Chinese (China), Sinhala, Slovak, Slovenian, Somali, Sorani Kurdish, Spanish, Spanish (Spain), Swahili, Swedish, Syriac, Tajik, Tamazight, Tamil, Tatar, Telugu, Thai, Traditional Chinese (Hong Kong), Traditional Chinese (Taiwan), Turkish, Ukrainian, Urdu, Uzbek, Vietnamese, Welsh and Zaza | language count = 111<ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/login.php?next=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Flanguage|title=Facebook Messenger Languages|website=Facebook|language=en|access-date=2019-08-25}}</ref> | genre = [[Instant messaging]] | license = [[Freeware]], [[Proprietary software|proprietary]] | website = {{URL|https://www.messenger.com|Messenger.com}}<br/>{{URL|https://www.facebook.com/messages|fb.com/messages}} }} '''ဖေ့စ်ဘွတ်ခ် မက်ဆင်ဂျာ''' (English: '''Facebook Messenger''', Messenger ဟုလည်း သိကြသည်)<ref>{{cite web |first=Timothy |last=Stenovec |title=The Real Reason Facebook Is Forcing You To Download Messenger |url=http://www.huffingtonpost.com/2014/08/13/facebook-messenger_n_5674703.html |website=[[The Huffington Post]] |publisher=[[AOL]] |date=August 13, 2014 |accessdate=March 24, 2017}}</ref> သည် မက်ဆေ့စာပို့သည့် အပ်ပလီကေးရှင်း (Application) (အတိုကောက်: အပ်) နှင့် ပလက်ဖောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ဖေ့ဘွတ်သည် တီထွင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ကုမ္ပဏီသည် မက်ဆေ့ပို့သည့် ဝန်ဆောင်မှုကို ပြုပြင်မွမ်းမံခဲ့သည်။ ဆက်တိုက်ဆိုသလိုပင် ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် iOS နှင့် အန်းဒရွိုက်အတွက် ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ နှစ်များစွာကြာပြီးနောက်တွင် ဖေ့ဘွတ်သည့် မက်ဆေ့ပို့သည့် အပ်တစ်ခုကို စက်လည်ပတ်မှုစနစ်အမျိုးမျိုးအတွက် ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ၎င်းအတွက် (Messenger.com) ဟူသည့် ဝဘ်ဆိုက်ကိုလည်း တည်ထောင်ထားခဲ့သည်။ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ဖေ့ဘွတ်အပ်၏ လုပ်ဆောင်ချက်များနှင့် မက်ဆေ့စာပို့သည့် လုပ်ဆောင်ချက်ကို သပ်သပ်စီ ခွဲခြားထားရန် ဖြစ်သည်။ အသုံးပြုသူသည် ထိုဝန်ဆောင်မှုများကို ဝဘ်ဆိုက်မှ တစ်ဆင့် အသုံးပြုခြင်းဖြင့် လည်းကောင်း၊ အပ်ကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း ရယူနိုင်သည်။ အသုံးပြုသူသည် မက်ဆေ့များ ပေးပို့ခြင်း၊ ရုပ်ပုံများ၊ ဗီဒီယိုများ၊ စတစ်ကာများနှင့် အသံများ၊ ဖိုင်များ ပေးပို့ခြင်းတို့အပြင် အသုံးပြုသူအချင်းချင်း တစ်ယောက်နှင့်တစ်ယောက် အပြန်အလှန် ချိတ်ဆက်ဆက်သွယ်ရန်အတွက်လည်းကောင်း၊ ဘော့ (bots) များကို အသုံးပြု၍ ဆက်သွယ်ဆောင်ရွက်ရန်အတွက်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ပေးထားသည်။ အသံနှင့် ဗီဒီယိုဖြင့် ဖုန်းခေါ်ဆိုခြင်းကိုလည်း အထောက်အပံ့ပေးထားသည်။ မိုဘိုင်းဖုန်းအတွက် အပ်သည် အကောင့်များစွာကို အသုံးပြုနိုင်အောင် စီစဉ်ပေးထားပြီး အပြန်အလှန်စကားပြောခြင်းများ၊ ဂိမ်းကစားခြင်းများကို ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။ ထို့အပြင် End to end encryption ဖြင့် စကားပြောဆိုနိုင်အောင်လည်း ပြုလုပ်ထားသည်။ == ဖီချာများ == အောက်ဖော်ပြပါ ဇယားကွက်တွင် ဖေ့စ်ဘွတ်မက်ဆင်ဂျာ၌ ပါဝင်သည့် ဖီချာများကို ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်ကုမ္ပဏီမှ စတင်ထည့်သွင်းပေးသည့် အချိန်အလိုက်စီကာ ဖော်ပြထားသည်။ {| class="wikitable" !အမျိုးအစား !ထည့်သွင်းသည့်ရက် !အကြောင်းအရာ !ပလက်ဖောင်း !အသုံးပြုနိုင်သည့် ဒေသ |- |ဖေ့စ်ဘွတ်အကောင့်မရှိဘဲ မက်ဆင်ဂျာအကောင့်ဖွင့်ခြင်း |ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂ |Android အသုံးပြုသူများ အနေဖြင့် ဖေ့စ်ဘွတ်အကောင့်မရှိဘဲ ဖုန်းနံပါတ် သို့မဟုတ် အီးမေလ်လိပ်စာ ရှိရုံဖြင့် မက်ဆင်ဂျာအကောင့်ကို သီးသန့်ဖွင့်နိုင်သည်။<ref>{{cite web|first=Josh|last=Constine|title=No Facebook Account Required: Facebook Messenger For Android Lets You Sign Up With Just A Phone Number|url=https://techcrunch.com/2012/12/04/messenger-no-facebook-account/|website=[[TechCrunch]]|publisher=[[AOL]]|date=December 4, 2012|access-date=March 25, 2017}}</ref><ref>{{cite web|first=Tomio|last=Geron|title=Facebook Messenger Takes On SMS, With No Account Needed|url=https://www.forbes.com/sites/tomiogeron/2012/12/04/facebook-messenger-takes-on-sms-with-no-account-needed/|website=[[Forbes]]|date=December 4, 2012|access-date=March 25, 2017}}</ref> |မိုဘိုင်း |တစ်ကမ္ဘာလုံး |- |တိုက်ရိုက်မက်ဆေ့ပို့ခြင်း |အောက်တိုဘာ ၂၀၁၃ |အသုံးပြုသူများ အနေဖြင့် မိမိစာပို့လိုသူနှင့် Friend ဖြစ်ထားရန် မလိုဘဲ မက်ဆေ့စာပို့နိုင်သည်။<ref>{{cite web|first=Josh|last=Constine|title=To Assimilate SMS, Facebook's Android Messenger Tries Letting You Reach Non-Friends By Phone Number|url=https://techcrunch.com/2013/10/29/facebook-messenger-phone-number/|website=[[TechCrunch]]|publisher=[[AOL]]|date=October 29, 2013|access-date=March 25, 2017}}</ref><ref name="No longer need to be friends">{{cite web|first=David|last=Ruddock|title=Facebook Messenger Getting Major Overhaul: SMS Dead, No Longer Need To Be Friends To Send Messages|url=http://www.androidpolice.com/2013/10/29/facebook-messenger-getting-major-overhaul-sms-dead-no-longer-need-to-be-friends-to-send-messages/|website=Android Police|date=October 29, 2013|access-date=March 25, 2017}}</ref> |အားလုံး |တစ်ကမ္ဘာလုံး |- |Chat Heads |ဧပြီ ၂၀၁၃ |တခြားအပ်များ ဖွင့်သုံးနေသည့်တိုင် ပရိုဖိုင်ပုံ အဝိုင်းလေးနှိပ်ရုံဖြင့် ဖွင့်ထားသည်မှလည်း မထွက်၊ မိမိပြောလက်စ Conversation တွင်လည်း ဝင်ပြောနိုင်စေသည်။<ref>{{cite web|title=Chat Heads come to Facebook Messenger for Android|url=https://www.theverge.com/2013/4/12/4216838/facebook-updates-messenger-adds-chat-heads|website=[[The Verge]]|publisher=[[Vox Media]]|date=April 12, 2013|access-date=March 25, 2017}}</ref><ref>{{cite web|first=Eric|last=Ravenscraft|title=Chat Heads Come To Facebook Messenger Without Facebook Home, Regular App Updated To Prepare For Home Arrival|url=http://www.androidpolice.com/2013/04/12/chat-heads-come-to-facebook-messenger-without-facebook-home-regular-app-updated-to-prepare-for-home-arrival/|website=Android Police|date=April 12, 2013|access-date=March 25, 2017}}</ref> |မိုဘိုင်း |တစ်ကမ္ဘာလုံး |- |Calls |ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၃ |၂၀၁၃ခုနှစ် ဇန်နဝါရီတွင် [[:en:Voice_over_IP|အသံဖြင့် ဖုန်းပြောနိုင်သည့် ဖီချာ]] ကို မက်ဆင်ဂျာတွင် စတင်ထည့်သွင်းခဲ့ပြီး ကနေဒါနိုင်ငံ၌သာ အသုံးပြုနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|first=J.|last=O'Dell|title=Facebook now has voicemail — and voice calling in Canada|url=https://venturebeat.com/2013/01/03/facebook-now-has-voicemail-and-voice-calling-in-canada/|website=[[VentureBeat]]|date=January 3, 2013|access-date=June 2, 2017|archive-date=24 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201024034853/https://venturebeat.com/2013/01/03/facebook-now-has-voicemail-and-voice-calling-in-canada/}}</ref><ref>{{cite web|first=Ellis|last=Hamburger|title=Facebook tests free voice calling in Messenger app|url=https://www.theverge.com/2013/1/3/3832250/facebook-messenger-voip-calling|website=[[The Verge]]|publisher=[[Vox Media]]|date=January 3, 2013|access-date=June 2, 2017}}</ref> ရက်ပိုင်းအကြာတွင် အမေရိကန်နိုင်ငံ၌ပါ အသုံးပြုခွင့်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|first=Devindra|last=Hardawar|title=Facebook quietly brings voice calls to U.S. iPhone owners|url=https://venturebeat.com/2013/01/16/facebook-messenger-iphone-voice-calls/|website=[[VentureBeat]]|date=January 16, 2013|access-date=June 2, 2017|archive-date=30 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200930053403/https://venturebeat.com/2013/01/16/facebook-messenger-iphone-voice-calls/}}</ref><ref>{{cite web|first=Ellis|last=Hamburger|title=Facebook launches free calling for all iPhone users in the US|url=https://www.theverge.com/2013/1/16/3883538/facebook-launches-free-calling-in-messenger-for-iphone-us|website=[[The Verge]]|publisher=[[Vox Media]]|date=January 16, 2013|access-date=June 2, 2017}}</ref> ၂၀၁၅ခုနှစ် ဧပြီတွင် ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်က [[:en:Video_calling|ဗီဒီယိုဖြင့် ဖုန်းပြောနိုင်သည့် ဖီချာ]] ကို သတ်မှတ်ဒေသများတွင် အသုံးပြုခွင့် ပေးခဲ့သည်။<ref name="600 million users">{{cite web|first=Josh|last=Constine|title=Facebook Messenger Launches Free VOIP Video Calls Over Cellular And Wi-Fi|url=https://techcrunch.com/2015/04/27/facebook-messenger-video-chat/|website=[[TechCrunch]]|publisher=[[AOL]]|date=April 27, 2015|access-date=March 24, 2017}}</ref><ref>{{cite web|first=Hope|last=King|title=Facebook Messenger now lets you make video calls|url=https://money.cnn.com/2015/04/27/technology/facebook-messenger-mobile-video-call/|publisher=[[CNN]]|date=April 27, 2015|access-date=March 24, 2017|archive-date=11 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200611021040/https://money.cnn.com/2015/04/27/technology/facebook-messenger-mobile-video-call/|url-status=dead}}</ref> ၂၀၁၆ခုနှစ် ဧပြီတွင် မက်ဆင်ဂျာဖုန်းခေါ်ဆိုမှု၌ အဖွဲ့လိုက်စကားပြောနိုင်ရန် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ဒီဇင်ဘာတွင် ဗီဒီယိုဖုန်းခေါ်ဆိုမှုကိုပါ အဖွဲ့လိုက်ပြောဆိုဆက်သွယ်နိုင်ရန် ပြုလုပ်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|first=Josh|last=Constine|title=Facebook Messenger launches Group Calling to become your phone|url=https://techcrunch.com/2016/04/20/facebook-messenger-group-calling/|website=[[TechCrunch]]|publisher=[[AOL]]|date=April 20, 2016|access-date=March 25, 2017}}</ref><ref>{{cite web|first=Kia|last=Kokalitcheva|title=Facebook Adds Free Group Voice Calls to Its Messenger App|url=http://fortune.com/2016/04/20/messenger-group-voice-calls/|website=[[Fortune (magazine)|Fortune]]|publisher=[[Time Inc.]]|date=April 20, 2016|access-date=June 2, 2017}}</ref> |အားလုံး |တစ်ကမ္ဘာလုံး |- |တည်နေရာမျှဝေခြင်း |ဇွန် ၂၀၁၅ |အခြားသူတစ်ယောက်အား မိမိဘယ်နေရာတွင် ရှိနေသည်ကို အသိပေးနိုင်ရန် မိမိ၏ တည်နေရာအား မျှဝေနိုင်သည်။<ref>{{cite web|first=Chris|last=Welch|title=Facebook Messenger now lets you send friends a map with your location|url=https://www.theverge.com/2015/6/4/8732245/facebook-messenger-location-sharing|website=[[The Verge]]|publisher=[[Vox Media]]|date=June 4, 2015|access-date=March 28, 2017}}</ref><ref>{{cite web|first=Matt|last=Swider|title=Your exact location can be shared in Facebook Messenger|url=http://www.techradar.com/news/software/applications/facebook-messenger-app-share-location-1295848|website=[[TechRadar]]|publisher=[[Future plc]]|date=June 5, 2015|access-date=March 28, 2017}}</ref><ref>{{cite web|first=Nate|last=Swanner|title=Facebook Messenger now has a more direct way to share your location|url=https://thenextweb.com/facebook/2015/06/04/facebook-messenger-now-has-a-more-direct-way-to-share-your-location/|website=The Next Web|date=June 4, 2015|access-date=March 28, 2017}}</ref> |မိုဘိုင်း |တစ်ကမ္ဘာလုံး |- |လျှို့ဝှက် Conversation များ |အောက်တိုဘာ ၂၀၁၆ |မက်ဆင်ဂျာအသုံးပြုသူများ အနေဖြင့် မိမိမက်ဆေ့ပို့နေသည့် အကြောင်းအရာကို တခြား ဟက်ကာကဲ့သို့သောသူများ ကြားဖြတ် မရယူနိုင်ရန် [[:en:End-to-end_encryption|end-to-end encrypted]] ဖြစ်သော "Secret Conversations" မှတစ်ဆင့် မက်ဆေ့ပို့နိုင်သည်။ |မိုဘိုင်း |တစ်ကမ္ဘာလုံး |- |ရီအက်ပေးခြင်း နှင့် အမည်ခေါ်ခြင်း |မတ် ၂၀၁၇ |မိမိထံ ပို့လာသောစာများကို ရယ်ရသည်၊ စိတ်ဆိုးသည် စသဖြင့် တုံ့ပြန်နိုင်ရန် အီမိုဂျီ အနေဖြင့် ရီအက်​ပေးနိုင်သည်။ အဖွဲ့လိုက် Chat ထဲတွင် အခြားမက်ဆေ့များကြား မပျောက်သွားစေရန် မိမိမက်ဆေ့ပို့လိုသူ၏ အမည်အား @ အနောက်တွင်ထားပို့ ခြင်းဖြင့် ထိုသူထံ နိုတီတက်စေနိုင်သည်။<ref>{{cite web|first=James|last=Vincent|title=Facebook Messenger gets reactions for individual messages and @ notifications|url=https://www.theverge.com/2017/3/23/15033810/facebook-messenger-notifications-reactions|website=[[The Verge]]|publisher=[[Vox Media]]|date=March 23, 2017|access-date=March 25, 2017}}</ref><ref>{{cite journal|first=Paul|last=Sarconi|title=Facebook Messenger Finally Makes Group Chat Not a Total Hassle|url=https://www.wired.com/2017/03/facebook-messenger-reactions-mentions/|journal=[[Wired (website)|Wired]]|publisher=[[Condé Nast]]|date=March 23, 2017|access-date=March 25, 2017}}</ref><ref>{{cite web|first=Joshua|last=Goldman|title=Facebook Messenger gets Reactions and Mentions|url=https://www.cnet.com/news/facebook-messenger-gets-reactions-and-mentions-so-its-more-like-facebook/|website=[[CNET]]|publisher=[[CBS Interactive]]|date=March 23, 2017|access-date=March 25, 2017}}</ref> |အားလုံး |တစ်ကမ္ဘာလုံး |- |[[:en:Facebook_Messenger_Rooms|မက်ဆင်ဂျာ Rooms]] |ဧပြီ ၂၀၂၀ |လူ ၅၀ခန့် တစ်နေရာတည်းတွင် ဗီဒီယိုအနေဖြင့် စကားပြောနိုင်သည်။<ref name=":0">{{Cite web|title=Facebook Users Beware: Here's Why Messenger Rooms Is Not Actually That Private|url=https://www.forbes.com/sites/kateoflahertyuk/2020/04/26/facebooks-messenger-rooms-is-not-actually-all-that-private-heres-why/|last=O'Flaherty|first=Kate|website=Forbes|language=en|access-date=2020-05-14}}</ref> |အားလုံး |တစ်ကမ္ဘာလုံး |} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:လူမှုရေး မီဒီယာ]] rn90maz6cdzhgrqh0ktm6rd2wg4w6zv 0 131273 1031615 797127 2026-05-15T11:14:53Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1031615 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = မက်ဒေါနား | image = Madonna Rebel Heart Tour 2015 - Stockholm (23051472299) (cropped).jpg | image_size = | caption = ၂၀၁၅ နိုဝင်ဘာတွင် [[စတော့ဟုမ်းမြို့]] Rebel Heart ဖျော်ဖြေရေးခရီးစဉ်၌ ဖျော်ဖြေနေသော မက်ဒေါနား | alt = | birth_name = Madonna Louise Ciccone<ref name="LeonardD'Acierno1998">{{cite book|author1=George J. Leonard|author2=Pellegrino D'Acierno|title=The Italian American Heritage: A Companion to Literature and Arts|url=https://books.google.com/books?id=Nevq7gnw-WgC&pg=PA492|year=1998|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-0-8153-0380-0|page=492}}</ref> | alias = ဗရားန်နကာ - Veronica (အင်္ဂလိပ်အသံ - ဗရောန်နစ်ကာ) (ကတ်သလစ်ဘာသာရေးရိုးရာအရ ပေးထားသောအမည်)<ref>{{cite web|url=http://nla.gov.au/anbd.aut-an35697093|title=Libraries Australia Authorities – Madonna|publisher=[[National Library of Australia]]|accessdate=June 29, 2016}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1958|8|16}} | birth_place = [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]၊ [[မီချီဂန်ပြည်နယ်|မီရှိဂန်ပြည်နယ်]]၊ ဘေးမြို့ | home_town = [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]၊ [[မီချီဂန်ပြည်နယ်|မီရှိဂန်ပြည်နယ်]]၊ ရာချက်စတာဟစ်လ်ဇ်မြို့ | spouse = {{plainlist| * {{marriage|Sean Penn|1985|1989|end=div.}} * {{marriage|Guy Ritchie|2000|2008|end=div.}} }} | partner = Carlos Leon (1995–1997) | children = ၆ဦး | net_worth = အမေရိကန် ဒေါ်လာသန်း (၅၇၀-၈၀၀) <ref name="FB">{{cite magazine|title=2018 America's Self-Made Women Net Worth|url=https://www.forbes.com/profile/madonna/?list=self-made-women|accessdate=July 12, 2018|magazine=[[Forbes]]|date=July 10, 2018}}</ref><ref name="cnnmoney">{{cite news|url=http://money.cnn.com/2014/12/02/luxury/richest-recording-artists/index.html|title=The world's 10 richest recording artists|first=Kathryn|last=Vasel|date=December 2, 2014|publisher=[[CNNMoney]]|accessdate=December 10, 2017|archive-date=1 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201134915/http://money.cnn.com/2014/12/02/luxury/richest-recording-artists/index.html|url-status=dead}}</ref> | occupation = {{hlist|အဆိုတော်|တေးရေးဆရာ|ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်|စီးပွားရေးသမား|တေးထုတ်လုပ်သူ|ကသူ|ရုပ်ရှင် ဒါရိုက်တာ|စာရေးဆရာ}} | years_active = ၁၉၇၉ – လက်ရှိ | module = {{Infobox musical artist|embed=yes | background = solo_singer | origin = [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]၊ [[နယူးယောက်မြို့]] | genre = {{hlist|Pop|electronica|dance}} | instrument = {{hlist|သီဆို|ဂစ်တာ}}<!--- If you think an instrument should be listed or removed, a discussion to reach consensus is needed first per: https://en.wikipedia.org/wiki/Template:Infobox_musical_artist#instrument---> | label = {{hlist|Sire|Warner Bros.|Maverick|Interscope}}<!--Listed in chronological order --> | associated_acts = {{hlist|Breakfast Club|Emmy}}<!--Please do not add to this list without first discussing your proposal on the talk page. --> }} | website = {{URL|madonna.com}} }} '''မက်ဒေါနား လူးဝီးဇ် ချစ်ကိုးန်နီ ({{lang-en|Madonna Louise Ciccone}})''' (မွေးဖွား : ၁၉၅၈-ဩဂုတ်-၁၆ ) သည် အမေရိကန် အဆိုတော်၊ တေးရေးသူ၊ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၁၉၈၀နှစ်များမှစတင်၍ ပေါ့ပ်ဂီတဘုရင်မ အဖြစ်တင်စားခေါ်ဝေါ်ခြင်းခံရ၍ မက်ဒေါနားသည် ပေါ့ပ်ဂီတ သီချင်းရေးသားခြင်းနယ်ပယ်ကို ချဲ့ထွင်နိုင်ခဲ့သဖြင့် လူသိများခဲ့သည်။ စင်မြင့်ထက်၌ မြင်ကွင်းပိုင်းဆိုင်ရာဖျော်ဖြေမှု၊ ဂီတရုပ်သံဗွီဒီယိုများ တင်ဆက်ခဲ့သဖြင့်လည်း ကျော်ကြားသည်။ မကြာခဏဆိုသလို သူမ၏ဂီတနှင့် ပုံရိပ်ကို ပြန်လည်ဆန်းသစ်တီထွင်ခြင်းများရှိသလို တစ်ဖက်တွင်လည်း သူမ၏လုပ်ငန်းပိုင်းဆိုင်ရာနယ်ပယ်တိုင်းအား ပြည့်ပြည့်စုံစုံ စီမံကြီးကြပ်ခဲ့သည်။ သူမ၏ အမျိုးမျိုးသော လက်ရာများတွင် လူမှုရေး၊ နိုင်ငံရေး၊ ဘာသာရေး၊ လိင်ကိစ္စများပါဝင်ကာ အကောင်းဘက်ဆန်သောအမြင်များ၊ ဝိဝါဒကွဲပြားသည့် ဝေဖန်မှုများ စသဖြင့်အမျိုးမျိုးအထွေထွေရရှိခဲ့သည်။ မက်ဒေါနားကို များစွာသောအနုပညာရှင်များက လွှမ်းမိုးနိုင်စွမ်းရှိသော အနုပညာရှင်ဟု ဖော်ပြကြသည်။ မစ်ရှီဂန်ပြည်နယ်တွင် မွေးဖွားကြီးပြင်းခဲ့ကာ ၁၉၇၈တွင် ခေတ်ပေါ်အက၌ သက်မွေးမှုပြုရန် နယူးယောက်မြို့ သို့ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ Breakfast Club ရော့ခ်ဂီတဝိုင်းနင့် Emmy ဝိုင်းတွင် အဆိုတော်၊ ဂစ်တာတီးသူ၊ ဒရမ်တီးသူအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီးနောက် မက်ဒေါနားသည် ၁၉၈၂ ၌ Sire Records တေးသံသွင်းနှင့် စာချုပ်ချုပ်ဆိုကာ မက်ဒေါနားအမည်ဖြင့်ပင် တေးအယ်လ်ဘမ်ကို နောက်တစ်နှစ်၌ ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ထို့နောက်ပိုင်းတွင် အောင်မြင်သော တေးအယ်လ်ဘမ်များကို ထုတ်ဝေခဲ့ရာ ၁၉၈၄၌ Like a Virgin ၊ ၁၉၈၆၌ True Blue ၊ ၁၉၉၈တွင် Ray of Light (ဂရမ်မီရ)၊ ၂၀၀၅တွင် Confessions on a Dance Floor (ဂရမ်မီရ) တို့ဖြစ်၍ ရောင်းအားကောင်းသောအခွေများဖြစ်ကြသည်။ သက်တမ်းတစ်လျှောက် အဆင့်(၁)ရသောသီချင်းများစွာ သီဆိုခဲ့၍ ထိုသီချင်းများ၌ Like a Virgin ၊ La Isla Bonita ၊ Like a Prayer ၊ Vogue ၊ Take a Bow ၊ Frozen ၊ Music ၊ Hung Up ၊ 4 Minutes တို့လည်းပါဝင်သည်။ မက်ဒေါနား၏ လူကြိုက်များမှုကို သူမ၏ရုပ်ရှင်များစွာက ပိုမိုမြှင့်တင်ပေးနိုင်ခဲ့လေရာ ထိုရုပ်ရှင်များ၌ Desperately Seeking Susan (၁၉၈၅)၊ Dick Tracy (၁၉၉၀)၊ A League of Their Own (၁၉၉၂)၊ Evita (၁၉၉၆)တို့ဖြစ်ကြသည်။ Evita ရုပ်ရှင်၌ [[ရွှေကမ္ဘာလုံးဆု]] ကို အကောင်းဆုံးဇာတ်ဆောင်မင်းသမီး အဖြစ်ရရှိခဲ့သည်။ သူမ၏ အခြားများစွာသော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ၌ ရလဒ်မကောင်းသောဝေဖန်တုံ့ပြန်မှုများရခဲ့သည်။ စီးပွားရေးသမားတစ်ဦးအနေဖြင့် Maverick ကုမ္ပဏီ (Maverick Records တေးသံသွင်းအပါအဝင်) ကို ၁၉၉၂တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အခြားသော စွန့်စားလုပ်ကိုင်ခြင်းများ၌ ဖက်ရှင်ဒီဇိုင်းများ၊ ကလေးစာအုပ်များ (ရေးသားခြင်း) ၊ ကျန်းမာရေးစင်တာ၊ ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးထုတ်လုပ်ခြင်းတို့ပါဝင်လေသည်။ ရန်ပုံငွေပွဲများစွာအတွက် အကျိုးပြုဆောင်ရွက်၍ ၁၉၉၈တွင် Ray of Light Foundation နှင့် ၂၀၀၆တွင် Raising Malawi တို့ကိုလည်းတည်ထောင်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘာအနှံ့ တေးအချပ်ရေ သန်း(၃၀၀)ကျော်ရောင်းချခဲ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် [[ဂင်းနက် ကမ္ဘာ့စံချိန်မှတ်တမ်းစာအုပ်|ဂင်းနစ်ကမ္ဘာ့စံချိန် မှတ်တမ်း]]က သူမအား ရောင်းအားအကောင်းဆုံးသော အမျိုးသမီးအနုပညာရှင်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။။ အမေရိကတေးသံသွင်းလုပ်ငန်းအဖွဲ့က တေးအခွေပေါင်း ၆၄.၅ သန်းနှင့်အတူ သူမအား အမေရိကတွင် တတိယမြောက်ရောင်းအားအမြင့်ဆုံး အမျိုးသမီးဟု ဖော်ပြကြသည်။ [[ဘီလ်ဘော့ဒ် (မဂ္ဂဇင်း)]]က [[ဘီလ်ဘော့ဒ်ဇယား]] ထိပ်တန်းသီချင်း (၁၀၀)သမိုင်းတွင် အအောင်မြင်ဆုံး တစ်ကိုယ်တော် အနုပညာရှင်ဟု သတ်မှတ်သည်။ သမိုင်းတစ်လျှောက်၌ စုစုပေါင်းဝင်ငွေအများဆုံးရသော တစ်ကိုယ်တော်အနုပညာရှင်လည်းဖြစ်၍ အမေရိကန်ဒေါ်လာ (၁.၄)ဘီလီယံကို ဂီတပွဲလက်မှတ်များရောင်းချခြင်းဖြင့် ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ခုနှစ်တွင် ရော့ခ်အန်ရိုးလ် ဂုဏ်ပြုချီးမြှင့်မှုခံခဲ့ရပြီး VH1ရုပ်သံကုမ္ပဏီက ဂီတနယ်ပယ် အကြီးကျယ်ဆုံးအမျိုးသမီး (၁၀၀)၌ သတ်မှတ်၍ ရိုးလင်းစတုန်းမဂ္ဂဇင်းကလည်း သမိုင်းတစ်လျှောက်အကြီးကျယ်ဆုံးသော အနုပညာရှင် (၁၀၀)၌လည်းကောင်း သမိုင်းတစ်လျှောက်အကြီးကျယ်ဆုံးသော တေးရေးဆရာ၌လည်းကောင်း မက်ဒေါနားကို ထည့်သွင်းသတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ==တေးအယ်လ်ဘမ်များ== {{div col}} * ''Madonna'' (1983) * ''Like a Virgin'' (1984) * ''True Blue'' (1986) * ''Like a Prayer'' (1989) * ''Erotica'' (1992) * ''Bedtime Stories'' (1994) * ''Ray of Light'' (1998) * ''Music'' (2000) * ''American Life'' (2003) * ''Confessions on a Dance Floor'' (2005) * ''Hard Candy'' (2008) * ''MDNA'' (2012) * ''Rebel Heart'' (2015) * ''Madame X'' (2019) {{div col end}} ==ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ== '''သရုပ်ဆောင်ခဲ့သော ရုပ်ရှင်များ''' {{div col}} * ''A Certain Sacrifice'' (1979) * ''Desperately Seeking Susan'' (1985) * ''Shanghai Surprise'' (1986) * ''Who's That Girl'' (1987) * ''Bloodhounds of Broadway'' (1989) * ''Dick Tracy'' (1990) * ''Madonna: Truth or Dare'' (1991) * ''Shadows and Fog'' (1991) * ''A League of Their Own'' (1992) * ''Body of Evidence'' (1993) * ''Dangerous Game'' (1993) * ''Four Rooms'' (1995) * ''Evita'' (1996) * ''The Next Best Thing'' (2000) * ''Swept Away'' (2002) * ''I'm Going to Tell You a Secret'' (2005) * ''Arthur and the Invisibles'' (2006) {{div col end}} '''ရိုက်ကူးခဲ့သော ရုပ်ရှင်များ''' * ''Filth and Wisdom'' (2008) * ''W.E.'' (2011) ==ဖျော်ဖြေရေးခရီးစဉ်ပွဲများ== {{div col}} * The Virgin Tour (1985) * Who's That Girl World Tour (1987) * Blond Ambition World Tour (1990) * The Girlie Show World Tour (1993) * Drowned World Tour (2001) * Re-Invention World Tour (2004) * Confessions Tour (2006) * Sticky & Sweet Tour (2008–2009) * The MDNA Tour (2012) * Rebel Heart Tour (2015–2016) * Madame X Tour (2019–2020) {{div col end}} ==ကိုးကား== {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၅၈|}} [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန် အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ]] [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန် အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] {{Bio-stub}} 3epqwc85g2hw0wbcezuerlc4gr9du4z 0 143325 1031582 830417 2026-05-15T07:24:14Z Salai Rungtoi 22844 /* ကိုးကား */ 1031582 wikitext text/x-wiki [[File:Benito Mussolini and Adolf Hitler.jpg|thumb|250px|right|ဖက်ဆစ်ခေါင်းဆောင်များဖြစ်ခဲ့သော [[ဗင်နီတို မူဆိုလီနီ]] (ဘေး) နှင့် [[ဟစ်တလာ]] (ညာ) (၁၉၃၇ ခုနှစ်)]]'''ဖက်ဆစ်ဝါဒ'''သည် [[လက်ယာစွန်း နိုင်ငံရေး|လက်ယာစွန်းရောက်]] (Far-right) အုပ်ချုပ်ရေးပုံစံတစ်ခုဖြစ်ပြီး နိုင်ငံ၏အာဏာအများစုကို တစ်ဦးတည်းသော အုပ်ချုပ်သူ (သို့မဟုတ်) နိုင်ငံရေးပါတီတစ်ခုတည်းအောက်ရှိ အုပ်စုငယ်တစ်ခုက ချုပ်ကိုင်ထားလေ့ရှိသည်။ ဖက်ဆစ်နိုင်ငံများသည် ပုံမှန်အားဖြင့် [[အာဏာရှင်စနစ်]]သုံး ပါတီတစ်ခုတည်းကသာ လွှမ်းမိုးထားသော (Totalitarian one-party) နိုင်ငံများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် ဒေါသထွက်နေသော၊ အထီးကျန်နေသော၊ သို့မဟုတ် မျှော်လင့်ချက်မဲ့နေသော လူထုအမြောက်အမြားကို ပစ်မှတ်ထား စည်းရုံးပြီး အားကောင်းမောင်းသန်သော ခေါင်းဆောင်တစ်ဦး၏ နောက်ကွယ်တွင် စည်းလုံးလာစေရန် ပြုလုပ်ကြသည်။ ထိုခေါင်းဆောင်က ၎င်းတို့အား စိတ်ကူးယဉ် အဆင်ပြေချောမွေ့မည့် လူ့ဘောင်လောက (Utopia) တစ်ခု ဖန်တီးပေးမည်ဟုလည်းကောင်း၊ ၎င်းတို့အပေါ် နစ်နာအောင် ပြုမူခဲ့သူများကို ကက်ကက်လန်အောင် ကလဲ့စားချေပေးမည်ဟုလည်းကောင်း ကတိပြုလေ့ရှိသည်။<ref>{{cite news |author=Ben-Ghiat, Ruth |date=August 10, 2016 |title=An American Authoritarian |url=https://www.theatlantic.com/politics/archive/2016/08/american-authoritarianism-under-donald-trump/495263/ |accessdate=October 10, 2020 |journal=The Atlantic}}</ref><ref name="Time">{{cite news |author=Waxman, Olivia B. |date=March 22, 2019 |title=What to Know About the Origins of Fascism's Brutal Ideology |url=https://time.com/5556242/what-is-fascism/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201011144536/https://time.com/5556242/what-is-fascism/ |archive-date=October 11, 2020 |accessdate=October 8, 2020 |publisher=Time}}</ref> ဖက်ဆစ်ဝါဒအောက်တွင် အစိုးရသည် နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးနှင့် လူမှုအဖွဲ့အစည်း၏ အခြားကဏ္ဍများကို အာဏာရှင်ဆန်သော ကော်ပိုရိတ်စနစ် (Authoritarian corporatism) အသွင်ဖြင့် ပြင်းပြင်းထန်ထန် ထိန်းချုပ်ထားလေ့ရှိသည်။ <ref name="Intro">* Paxton (2004), pp. 32, 45, 173; Nolte (1965) p. 300. * Payne, Stanley G. 2005. ''A history of fascism, 1914 through 1945''. University of Wisconsin Press. {{ISBN|0-299-14874-2}} * Blamires, Cyprian. 2006. ''World Fascism: a historical encyclopedia''. Volume 1, Santa Barbara, California: ABC-CLIO.</ref>ဤစနစ်အောက်တွင် ကုမ္ပဏီများနှင့် လုပ်သားများသည် အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်မှုအောက်၌ အတူတကွ ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ကြရန် မျှော်လင့်ထားကြသည်။ ဖက်ဆစ်အစိုးရသည် ၎င်းတို့အတွက် အသုံးမဝင်ဟု ယူဆသူ မည်သူ့ကိုမဆို သတ်ဖြတ်ရန် သို့မဟုတ် နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းရန်အတွက် အကြမ်းဖက်မှုကို အသုံးပြုတတ်သည်။ ထိုကဲ့သို့သော အာဏာရှင်စနစ်၏ စွမ်းအားသည် ဖော်ပြပါနည်းလမ်းများဖြင့် လူထုအမြောက်အမြားကို ဆွဲဆောင်စည်းရုံးပြီး လှုံ့ဆော်ရာမှ လာခြင်းဖြစ်ပြီး၊ တူညီသောပန်းတိုင်ကို လက်ခံသဘောတူကြသူများက လူမှုအဖွဲ့အစည်းအဆင့်တိုင်းတွင် မိမိသဘောဆန္ဒအလျောက် ကူညီပံ့ပိုးပေးခြင်းသည် အဆိုပါ အာဏာရှင်နိုင်ငံတော်ကြီး ဆက်လက်ရပ်တည်နိုင်ရန်အတွက် မရှိမဖြစ် လိုအပ်ချက်တစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။<ref name="Intro2">* Paxton (2004), pp. 32, 45, 173; Nolte (1965) p. 300. * Payne, Stanley G. 2005. ''A history of fascism, 1914 through 1945''. University of Wisconsin Press. {{ISBN|0-299-14874-2}} * Blamires, Cyprian. 2006. ''World Fascism: a historical encyclopedia''. Volume 1, Santa Barbara, California: ABC-CLIO.</ref><ref name="DH">{{cite journal |last=Hirsh |first=David |year=2025 |title=Trotskyist reverberations: antisemitism, Stalinism, liberalism (Preface to ‘Mapping the New Left Antisemitism: The Fathom Essays’) |url=https://fathomjournal.org/trotskyist-reverberations-antisemitism-stalinism-liberalism-preface-to-mapping-the-new-left-antisemitism-the-fathom-essays |journal=Fathom Journal |access-date=February 5, 2025}}</ref> == နောက်ခံ == ၂၀ ရာစုအတွင်း [[အရင်းရှင်ဝါဒ|အရင်းရှင်စနစ်]] ပိုမိုကြီးထွားလာသည်နှင့်အမျှ ကြီးမားသော ပြဿနာများကို ရင်ဆိုင်လာရသည်။ ကုန်ထုတ်လုပ်မှု ပရမ်းပတာဖြစ်သောကြောင့် စီးပွားပျက်ကပ်များ မကြာခဏဖြစ်ပေါ်သည်။ ခေါင်းပုံဖြတ်ခံရသော အလုပ်သမားများသည် နိုင်ငံရေးအသိ တိုးတက်လာသောကြောင့် အရင်းရှင်စနစ်ကို ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်ကြသည်။ ကြီးမားသော ပြဿနာများကြားတွင် အရင်းရှင်စနစ်ကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ရန် အရင်းရှင်ကြီးများသည် ဒီမိုကရေစီနည်းလမ်းကို စွန့်ပယ်ပြီး အဓမ္မနည်းလမ်းများကို အသုံးပြုကြသည်။ ပြည်သူလူထုကို အာဏာရှင်စနစ်ဖြင့် အုပ်ချုပ်သည်။ ဤသို့ဖြင့် ဖက်စစ်စနစ်သည် ခေတ်နောက်ပြန်ဆွဲ၍ ဖောက်ပြန်သောစနစ်ဖြစ်သည်။ ၂၀ ရာစုအတွင်း ဖက်ဆစ်ဝါဒသည် [[အီတလီနိုင်ငံ|အီတလီ]]၊ [[ဂျာမနီနိုင်ငံ|ဂျာမနီ]]နှင့် [[ဂျပန်နိုင်ငံ|ဂျပန်]]တို့တွင် ထင်ရှားစွာ ထွန်းကားခဲ့သည်။ ယခုအခါမည်သည့်နိုင်ငံမှ ဖက်ဆစ်စနစ်ကိုမကျင့်သုံးတော့ပါ။<ref> အဋ္ဌမတန်း -ကမ္ဘာ့သမိုင်း </ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[Category:ဖက်ဆစ်ဝါဒ]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံရေး စနစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:အမျိုးသားရေးဝါဒ]] q5pir9ubnqjuoqfehm0yu09b452ppxh 0 148041 1031533 1029967 2026-05-15T01:52:00Z Chenzeyan29 141880 /* ဘာသာစကား နှင့် ယဉ်ကျေးမှုကြိုးဝိုင်း */ 1031533 wikitext text/x-wiki {{Short description|ခရာ-တိုင် ဘာသာစကားပြော လူမျိုးနွယ်စုများ}} {{Distinguish|text=[[ထိုင်းလူမျိုး]] (ထိုင်းနိုင်ငံရှိ တိုင်နွယ်ဖွား လူမျိုးစုတစ်ခု)}} '''တိုင်လူမျိုး''' ({{lang-en|Tai peoples}}) သို့မဟုတ် '''တိုင်းလူမျိုး''' တို့သည် [[အရှေ့တောင်အာရှ]]၊ [[တောင်အာရှ]]နှင့် [[တရုတ်နိုင်ငံ]] တောင်ပိုင်းတို့တွင် ပြန့်နှံ့နေထိုင်ကြပြီး ဘုံဘာသာစကားမိသားစုတစ်ခုကို ပြောဆိုကြသော လူမျိုးစုကြီး ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် တိုင်နွယ်ဖွား လူမျိုးစုဝင်ပေါင်း ၉၃ သန်းခန့် ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းရပြီး [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]]၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ]]နှင့် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] (အာသံပြည်နယ်) တို့တွင် အများစု နေထိုင်ကြသည်။<ref>Eberhard, David M., Gary F. Simons, and Charles D. Fennig (eds.). (2021). ''Ethnologue: Languages of the World''.</ref> ရှေးဦးတိုင်လူမျိုးများသည် တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းရှိ [[ယန်ဇီမြစ်]]ဝှမ်းဒေသမှ ဆင်းသက်လာခဲ့ကြသည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်များက ယူဆကြသည်။ {{Infobox ethnic group | group = တိုင်လူမျိုး (Tai peoples) | native_name = {{unbulleted list|တႆး (ရှမ်း)|ᨴᩱ᩠ᨿ (တိုင်လူး)|ᥖᥭᥰ (တိုင်လေ)}} | image = File:Gerner Tai-Kadai migration route.png | caption = တိုင်လူမျိုးများ၏ သမိုင်းဝင် ရွှေ့ပြောင်းအခြေချမှု လမ်းကြောင်းများ | popplace = '''[[အရှေ့တောင်အာရှ]]'''<br /> [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]]<br /> '''[[အရှေ့အာရှ]]'''<br /> [[တရုတ်နိုင်ငံ]] (ယူနန်၊ ကွမ်ရှီး)<br /> '''[[တောင်အာရှ]]'''<br /> [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] (အာသံ) | pop = ၉၃ သန်းခန့် | langs = [[ခရာ-တိုင် ဘာသာစကားများ]] (အဓိကအားဖြင့် တိုင်ဘာသာစကားအခွဲများ) | rels = အများစုမှာ [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]] | related = [[ခရာ-တိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ-တိုင်နွယ်ဝင် လူမျိုးများ]] }} == သမိုင်းကြောင်းနှင့် မျိုးရိုးဗီဇ == တိုင်လူမျိုးများ၏ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချမှု သမိုင်းကြောင်းသည် ဘာသာဗေဒ၊ ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် မျိုးရိုးဗီဇဗေဒဆိုင်ရာ အထောက်အထားများအရ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၅,၀၀၀ ကျော်ကပင် အမြစ်တွယ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ လေ့လာမှုများအရ ရှေးဦးတိုင်လူမျိုး (Proto-Tai) များသည် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းရှိ [[ယန်ဇီမြစ်]]ဝှမ်းဒေသတွင် အခြေပြုခဲ့ကြပြီး၊ ၎င်းတို့အကြားတွင် ဖခင်ဘက်မှ ဆင်းသက်မှုကို ပြသသည့် Y-DNA Haplogroup O1a (O-M119) နှင့် O1b1 (O-M95) တို့ ထင်ရှားစွာ ပါဝင်နေခြင်းက ၎င်းတို့သည် အိမ်နီးချင်း [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစထြိုအေးရှားတစ် (Austroasiatic)]] နှင့် [[အော်စထရိုနီးရှန်း ဘာသာစကားများ|အော်စထရိုနီးရှန်း (Austronesian)]] နွယ်ဝင်များနှင့် ဗီဇချင်း နီးစပ်မှုရှိကြောင်း ဖော်ပြနေသည်။<ref>Kutanan, W., et al. (2021). Contrasting maternal and paternal genetic variation of hunter–gatherer groups in Thailand. *Scientific Reports*.</ref> အထူးသဖြင့် O1a သည် ကျောက်ခေတ်သစ်ကာလ တရုတ်ပြည် အရှေ့တောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်ရှိ စိုက်ပျိုးရေး လူ့အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဆက်နွှယ်နေပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် တရုတ်ပြည်မကြီး၏ နယ်မြေချဲ့ထွင်မှုများကြောင့် တိုင်လူမျိုးများသည် တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းဆင်းသက်ခဲ့ကြသည်။ ဘီစီ (၃) ရာစုနှင့် အေဒီ (၁) ရာစုအကြားတွင် ဟန်မင်းဆက်၏ နယ်မြေတိုးချဲ့မှုများကြောင့် တိုင်လူမျိုးများသည် ယနေ့ခေတ် ကွမ်ရှီးနှင့် ဗီယက်နမ်မြောက်ပိုင်းဒေသများသို့ စတင်ရောက်ရှိခဲ့ကြသည်။ ဤကာလအတွင်း မျိုးရိုးဗီဇအရ အရှေ့အာရှသားများနှင့် ဒေသရင်း အရှေ့တောင်အာရှသားများအကြား သွေးနှောပေါင်းစည်းမှုများ ပိုမိုဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကာ၊ မိခင်ဘက်မှ ဆင်းသက်မှုကို ပြသသည့် mtDNA Haplogroups များဖြစ်သော B5a, F1a နှင့် M7b တို့သည် တိုင်လူမျိုးစုများအကြား ပျံ့နှံ့လာခဲ့သည်။<ref>He, J., et al. (2020). Genetic origin and linguistic affinity of the Tai–Kadai-speaking Sui people. *American Journal of Physical Anthropology*.</ref> အေဒီ ၈ ရာစုမှ ၁၂ ရာစုအတွင်းသည် တိုင်လူမျိုးများ၏ အကြီးမားဆုံးသော ရွှေ့ပြောင်းမှုကာလဖြစ်ပြီး၊ နန်ချောင် (Nanzhao) နိုင်ငံတော်၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုနှင့်အတူ တိုင်လူမျိုးများသည် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း၊ သံလွင်မြစ်ဝှမ်းနှင့် ကျောက်ဖယားမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်သို့ အလုံးအရင်းနှင့် ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ ဤရွှေ့ပြောင်းမှုသည် သမိုင်းပညာရှင် David Wyatt ၏ အဆိုအရ စိုက်ပျိုးရေးအတွက် မြေနုလွင်ပြင်များကို ရှာဖွေခြင်းနှင့် စစ်ရေးအရ နယ်မြေချဲ့ထွင်ခြင်းတို့ ပေါင်းစပ်နေပြီး၊ ယင်းမှတစ်ဆင့် [[မိုင်းမော|မိုင်းမောလုံ]] (Mong Mao)၊ [[လန်န (နိုင်ငံတော်)|လန်နာ]] (Lanna) နှင့် [[ဆူခိုထိုင်း]] (Sukhothai) ကဲ့သို့သော အားကောင်းသည့် တိုင်မင်းဆက် နိုင်ငံတော်များ ပေါ်ထွန်းလာခဲ့သည်။<ref>Wyatt, D. K. (2003). *Thailand: A Short History*.</ref> ၁၃ ရာစုတွင် မွန်ဂိုတို့၏ ကျူးကျော်မှုနှင့် နန်ချောင်နိုင်ငံ ကျဆုံးမှုတို့သည် တိုင်လူမျိုးများ၏ ရွှေ့ပြောင်းမှုကို ပိုမိုမြန်ဆန်စေခဲ့ကာ၊ အနောက်ဘက်သို့ အာသံပြည်နယ် (အဟောင်းလူမျိုးများ) အထိလည်းကောင်း၊ တောင်ဘက်သို့ မလေးကျွန်းဆွယ်အထိလည်းကောင်း ရောက်ရှိသွားစေခဲ့သည်။ ယနေ့ခေတ် တိုင်နွယ်ဝင်များတွင် တွေ့ရှိရသော Haplogroup O2 (O-M122) သည် နောက်ပိုင်းမှ ရောက်ရှိလာသော အရှေ့အာရှ ဗီဇစီးဆင်းမှုများကို ပြသနေပြီး၊ ယင်းသည် တိုင်လူမျိုးများ၏ သမိုင်းတစ်လျှောက် အခြားလူမျိုးစုများနှင့် အပြန်အလှန် ထိတွေ့ပေါင်းစည်းခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်ကို ခိုင်မာစေသည်။<ref>Pitta, S., et al. (2021). Genetic History of Southeast Asian Populations. *Human Biology*.</ref> ဤကဲ့သို့ ရှည်လျားလှသော ရွှေ့ပြောင်းမှုခရီးစဉ်တစ်လျှောက် တိုင်လူမျိုးများသည် မိမိတို့၏ ဘုံအက္ခရာ၊ စိုစွတ်စပါးစိုက်ပျိုးနည်းစနစ်နှင့် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ ယဉ်ကျေးမှုတို့ကို ဒေသအသီးသီးသို့ သယ်ဆောင်အခြေချနိုင်ခဲ့ကြသဖြင့် ယနေ့အရှေ့တောင်အာရှ၏ လူဦးရေနှင့် ယဉ်ကျေးမှု အချိုးအစားတွင် အဓိကကျသော အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် ရပ်တည်နေခြင်း ဖြစ်လေသည်။ == ယဉ်ကျေးမှု == တိုင် (Tai) လူမျိုးများ၏ ယဉ်ကျေးမှု ဖြစ်တည်လာပုံသည် အရှေ့တောင်အာရှ သမိုင်းတစ်လျှောက် လူမျိုးစုကြီးများအကြား အပြန်အလှန် ထိတွေ့ဆက်ဆံပြီး အကောင်းဆုံးသောအချက်များကို ပေါင်းစပ်စုပ်ယူခဲ့သည့် ထူးခြားသော ဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ တိုင်တို့သည် အေဒီ ၁၃ ရာစုဝန်းကျင်မှစ၍ တောင်ဘက်သို့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ရွှေ့ပြောင်းအခြေချရာတွင် ဒေသခံ မွန်-ခမာ (Mon-Khmer) တို့ထံမှ အဆင့်မြင့် ဗိသုကာပညာ၊ စိုက်ပျိုးရေးစနစ်နှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာ ယဉ်ကျေးမှု အနှစ်သာရများကို အခြေခံအဖြစ် လက်ခံရရှိခဲ့ကြရာ ယနေ့ခေတ် ထိုင်းနှင့် ကမ္ဘောဒီးယားနယ်စပ်ရှိ တိုင်နွယ်ဝင်များတွင် ခမာတို့၏ အနုပညာလွှမ်းမိုးမှုကို ထင်ရှားစွာ တွေ့မြင်နိုင်သည်။<ref name="coedes">G. Coedès, "The Indianized States of Southeast Asia", 1968.</ref> တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အိမ်နီးချင်း တိဗက်-ဗမာ (Tibeto-Burman) အုပ်စုဝင်ဖြစ်သော ဗမာတို့ထံမှ အုပ်ချုပ်ရေး ယန္တရား၊ ဓမ္မသတ်ဥပဒေများနှင့် ပြက္ခဒိန်တွက်ချက်ပုံ နက္ခတ္တဗေဒ ပညာရပ်များကို စုပ်ယူခဲ့ကြရာ ၎င်းကို လန်နာ (ဇင်းမယ်) နှင့် မြန်မာပြည်ရှိ ရှမ်းလူမျိုးများ၏ နန်းတွင်းအစဉ်အလာများတွင် အခိုင်အမာ တွေ့ရှိရသည်။<ref name="lieberman-2003">Victor Lieberman, "Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context", 2003.</ref> ထို့ပြင် တိုင်တို့၏ မူလဇာစ်မြစ်အရ တရုတ် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် နီးစပ်သော ယူနန်ဒေသရှိ တိုင်လူမျိုးစုများ (ဥပမာ- တိုင်လူး၊ တိုင်လေ) သည် လက်ဖက်စိုက်ပျိုးခြင်း၊ ပိုးထည်ယက်လုပ်ခြင်းနှင့် တရုတ်တို့၏ အစားအစာ ချက်ပြုတ်ပုံ ဓလေ့များကို ပိုမိုစုပ်ယူခဲ့ကြသည်။<ref name="wyatt">David K. Wyatt, "Thailand: A Short History", 2003.</ref> ဤသို့ဖြင့် တိုင်တို့သည် မိမိတို့ ရောက်ရှိရာ ဒေသအလိုက် မွန်-ခမာတို့၏ အနုပညာ၊ တိဗက်-ဗမာတို့၏ နန်းတွင်းအစဉ်အလာနှင့် တရုတ်တို့၏ လူမှုစီးပွားဗဟုသုတများကို ဟန်ချက်ညီညီ ပေါင်းစပ်နိုင်ခဲ့သဖြင့် ယနေ့ခေတ် ရှမ်း၊ ထိုင်း၊ လာအို နှင့် တရုတ်ပြည်ရောက် တိုင်နွယ်ဝင် ယဉ်ကျေးမှုများသည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် ဒေသအလိုက် ကွဲပြားခြားနားစွာ တည်တံ့နေခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="conway-2006">Susan Conway, "The Shan: Culture, Art and Crafts", 2006.</ref> ယနေ့ခေတ်အထိ အစားအသောက်၊ ဘာသာစကားနှင့် ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုများတွင် ဤပေါင်းစပ်မှုမှာ ထင်ရှားနေဆဲ ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် မြန်မာပြည်ရှိ ရှမ်းတို့၏ ဝတ်စားဆင်ယင်မှုနှင့် အဆောက်အအုံများတွင် မြန်မာ့ဟန်များကို တွေ့ရသလို၊ ယိုးဒယားတိုင် (Thai) တို့တွင် ခမာဗိသုကာနှင့် ဟိန္ဒူလွှမ်းမိုးမှုများ ပါဝင်နေခြင်း၊ တရုတ်ပြည်ရှိ တိုင်လူမျိုးစုများတွင် တရုတ်ရိုးရာ နေထိုင်မှုပုံစံများ ရောယှက်နေခြင်းတို့က တိုင်လူမျိုးများ၏ သဘောထားကြီးမှုနှင့် မိမိတို့နေထိုင်ရာ ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် လိုက်လျောညီထွေ ရှင်သန်တတ်သော "ပေါင်းစပ်ယဉ်ကျေးမှု" (Cultural Synthesis) စွမ်းရည်ကို ပြသနေပါသည်။ == ဘာသာစကား နှင့် ယဉ်ကျေးမှုကြိုးဝိုင်း == [[တိုင်-ကဒိုင် ဘာသာစကားများ]] ပြောဆိုသူများသည် အရှေ့တောင်အာရှတစ်လွှား ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြပြီး ၎င်းတို့၏ ပထဝီဝင်၊ ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာနှင့် သမိုင်းကြောင်းအရ ယဉ်ကျေးမှုကြိုးဝိုင်း (၄) ခုအဖြစ် အဓိက ခွဲခြားနိုင်သည်။<ref name="Ostapirat2000">Ostapirat, Weera. (2000). ''Proto-Kra''. Linguistics of the Tibeto-Burman Area.</ref> === ၁။ လန်နာ ယဉ်ကျေးမှုကြိုးဝိုင်း === ဤကြိုးဝိုင်းသည် ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်း၊ ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းနှင့် လာအိုမြောက်ပိုင်းတို့ကို လွှမ်းခြုံထားသည်။ ဤဒေသရှိ မျိုးနွယ်စုများသည် [[ထိုင်းဘာသာစကား]] နှင့် အလွန်နီးစပ်သော ဘာသာစကားများကို ပြောဆိုကြသည်။ [[ဂုံရှမ်း]] (Tai Khun)၊ [[လူးရှမ်း]] (Tai Lue) နှင့် [[ယွမ်လူမျိုး|တိုင်ယွန်း]] (Tai Yuan) တို့ဖြစ်သည်။၎င်းတို့သည် ရှေးဟောင်းမွန်နှင့်ဗမာ က္ခရာမှ ဆင်းသက်လာသော '''တိုင်သမ် (Tai Tham)''' အက္ခရာကို ဘုံစာပေအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။<ref name="Grabowsky2007">Grabowsky, Volker. (2007). ''The Lanna Cultural Circle''.</ref> ဂုံရှမ်းနှင့် လူးရှမ်းစကားများသည် ဗဟိုထိုင်းစကားနှင့် အသံထွက် ၈၀% ခန့် တူညီသဖြင့် အပြန်အလှန် နားလည်နိုင်စွမ်း မြင့်မားသည်။ === ၂။ ရှမ်း သို့မဟုတ် မိုင်းမောလုံ ကြိုးဝိုင်း === ဤကြိုးဝိုင်းသည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်း)၊ ကချင်ပြည်နယ်နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ အာသံပြည်နယ်အထိ ကျယ်ပြန့်သည်။ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်းကြီး (တိုင်းလုံ)]]၊မောရှမ်း ၊ ခန္တီးရှမ်း နှင့် တိုင်းလေ တို့ဖြစ်သည်။ဝိုင်းစက်သော ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသည့် '''တိုင်တို (သို့မဟုတ်) တိုင်လုံ''' အက္ခရာကို အသုံးပြုသည်။ ဗမာစာအရေးအသားစနစ်၏ လွှမ်းမိုးမှုရှိသည်။ တိုင်-ကဒိုင် အရင်းခံဖြစ်သော်လည်း တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားအုပ်စုဝင် မြန်မာစကား၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် ဂုံ/လူး/ထိုင်း စကားများနှင့် အသံနေအသံထား သိသိသာသာ ကွဲပြားသွားသည်။ === ၃။ ဆိုင်ယမ် ကြိုးဝိုင်း === ထိုင်းနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း ကျောက်ဖရားမြစ်ဝှမ်းဒေသကို အခြေပြုသည်။[[ထိုင်းလူမျိုး|ထိုင်း (Siamese)]]။ ခမာ (Khmer) ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ပါဠိ၊ သက္ကတ ဝေါဟာရများ အများဆုံး ရောနှောနေသည်။ခမာစာပေမှာဆင်းသက်လာသော ထိုင်းအက္ခရာကို အသုံးပြုသည်။ === ၄။ လာအို-အီသန် ကြိုးဝိုင်း === မဲခေါင်မြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်ရှိ [[လာအိုနိုင်ငံ]] နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်း (အီသန်ဒေသ) တို့ ပါဝင်သည်။ [[လာအိုလူမျိုး]] နှင့် [[အီသန်လူမျိုး]]တို့ပါဝင်သည်။လန်ဆန်း (လင်းဇင်) အင်ပါယာ၏ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များကို ထိန်းသိမ်းထားပြီး "ခေန်း" (Khene) လေမှုတ်တူရိယာမှာ အဓိက အမှတ်အသားဖြစ်သည်။ == ယဉ်ကျေးမှုကြိုးဝိုင်းများ နှိုင်းယှဉ်ချက်ဇယား == {| class="wikitable" style="width:100%;" |- ! ကြိုးဝိုင်း !! မျိုးနွယ်စု !! စာပေ !! ဘာသာစကား ဆင်တူမှု |- | '''လန်နာ''' || ဂုံ၊ လူး၊ ယွမ် || တိုင်သမ် (လန်နာစာ) || ထိုင်းစကားနှင့် အလွန်တူ |- | '''ရှမ်း''' || ရှမ်းကြီး၊ ခမ်းတီး || တိုင်တို (ရှမ်းစာ) || မြန်မာသံ ဝဲသည် |- | '''ဆိုင်ယမ်''' || ထိုင်း (အလယ်ပိုင်း) || ထိုင်းစာ || (မူလရင်းမြစ်) |- | '''လာအို''' || လာအို၊ အီသန် || လာအိုစာ || ထိုင်းစကားနှင့် ၈၀% တူ |} == အနောက်တောင်ပိုင်းတိုင်လူမျိုးများစာရင်း == === မြောက်ပိုင်းဌာနခွဲ === (မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း၊ အိန္ဒိယ အရှေ့မြောက်ပိုင်းနှင့် တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ် အနောက်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသည်။) * [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်းကြီး]] (Tai Long/Shan) * ယာရှမ်း (Tai Ya) * [[တိုင်းလေလူမျိုး|တိုင်းလေ]] (Tai Le/Tai Nüa) — တရုတ်ရှမ်း သို့မဟုတ် တယ်ဟုန်ရှမ်းဟုလည်း ခေါ်သည်။ * ဟုံကျင်ရှမ်း (Tai Hongjin) * [[ခန္တီးရှမ်းလူမျိုး|ခန္တီးရှမ်း]] (Tai Khamti) * [[တိုင်းလိုင်ဘာသာစကား|ရှမ်းနီ]] (Tai Lai/Tai Laeng) * [[ဖာကေးရှမ်း|ဖကေးရှမ်း]] (Tai Phake) * အိတွန်ရှမ်း (Tai Aiton) * ခမ်ယန် (Tai Khamyang) * [[အာဟုမ်လူမျိုး|အဟုံရှမ်း]] (Ahom) * တူရုင် (Turung) * သာပါ (Sapa) === ကျိုင်းသေဉ်ဌာနခွဲ (Chiang Saen Branch) === * [[ထိုင်းလူမျိုး|ထိုင်း]] (Central Thai) * [[ယွမ်လူမျိုး|ယွန်း]] (Northern Thai/Lanna) * [[လာအိုလူမျိုး|လာအို]] (Lao) * တိုင်ဒေန်း (Tai Daeng) — တိုင်နီ (Red Tai) * ဒွန်ရှမ်း (Tai Don) — တိုင်ဖြူ (White Tai) * ဟန်တုံရှမ်း (Tai Hang Tong) * [[တိုင်းလူဘာသာစကား|တိုင်လူး]] (Tai Lü) — စစ်ဆောင်ပန္နားရှမ်း * [[တိုင်ဒမ်လူမျိုး|တိုင်ဒမ်]] (Tai Dam) — တိုင်နက် (Black Tai) * [[ခွန်လူမျိုး|တိုင်းဂုံ]] (Tai Khün) — ကျိုင်းတုံရှမ်း * ဖူအန် (Phuan) * သောင်ထိုင်း (Thai Song) * တိုင်တပ် (Tày Tac) === တောင်ပိုင်းအုပ်စု (Southern Group) === * [[ထိုင်းတောင်ပိုင်းဘာသာစကား|ထိုင်းတောင်ပိုင်း]] (Southern Thai/Pak Thai) === တရုတ်အနောက်တောင်ပိုင်းတိုင်အုပ်စုများနှင့် အမည်များ === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" ! width="10%" |တရုတ်အမည် ! width="12%" | Pinyin ! width="10%" | [[တိုင်းလူဘာသာစကား|Tai Lü]] ! width="10%" | Tai Nüa ! width="10%" | [[ထိုင်းဘာသာစကား|ထိုင်း]] ! width="25%" | အခြားအမည်များ ! width="23%" | နေထိုင်ရာဒေသ |- | 傣仂<br />{{Smaller|(西雙版納傣)}} | Dǎilè<br />{{Smaller|(Xīshuāngbǎnnà Dǎi)}} | {{IPA|tai˥˩ lɯː˩}} | | ลื้อ | [[တိုင်းလူဘာသာစကား|Tai Lü]], Tai Lue, တိုင်လူး | [[စစ်ဆောင်ပန္နား|Xishuangbanna]] (တရုတ်) |- | 傣哪<br />{{Smaller|(德宏傣)}} | Dǎinǎ<br />{{Smaller|(Déhong Dǎi)}} | {{IPA|tai˥˩ nəː˥}} | တိုင်လေ<br />{{IPA|tai˥ lə˧˩}} | คงเหนือ, ไทใต้คง | [[တိုင်းလေလူမျိုး|Tai Nüa]], တိုင်နူ၊ တယ်ဟုန်ရှမ်း၊ တရုတ်ရှမ်း | [[တယ်ဟုန် ရှမ်း နှင့် ဂျိန်းဖော ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စု|Dehong]] (တရုတ်)၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] |- | 傣擔 | Dǎidān | {{IPA|tai˥˩ dam˥}} | | ไทดำ, ลาวโซ่ง | [[တိုင်ဒမ်လူမျိုး|Tai Dam]], Black Tai, တိုင်နက်၊ လာအိုဆုန်း | Jinping (တရုတ်)၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] |- | 傣繃 | Dǎibèng | {{IPA|tai˥˩ pɔːŋ˥}} | | เมา | Tai Pong, တေပွန်၊ ရှမ်းမော | [[ရွှေလီ|Ruili]], Gengma (တရုတ်)၊ [[မဲခေါင်မြစ်]]တစ်လျှောက် |- | 傣端 | Dǎiduān | {{IPA|tai˥˩ doːn˥}} | | ขาว | Tai Don, White Tai, တိုင်ဒွန်၊ တိုင်ဖြူ | Jinping (တရုတ်)၊ [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]]မြောက်ပိုင်း |- | 傣雅 | Dǎiyǎ | {{IPA|tai˥˩ jaː˧˥}} | | หย่า | Tai Ya, တိုင်ယာ | Xinping, Yuanjiang (တရုတ်) |- | 傣友 | Dǎiyǒu | {{IPA|tai˥˩ jiu˩}} | | แดง | Tai You, တိုင်ယို | Yuanyang (တရုတ်)၊ နီမြစ် (Red River) တစ်လျှောက် |- | colspan="7" | {{Smaller|* မှတ်ချက်။ ။ လာအိုဆုန်း (Lao Song) သည် "ဘောင်းဘီနက်ဝတ် လာအို" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။}} |} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:Pages using deprecated image syntax]] 9lgzil2rkjt7r7dnmq8qdbgeuna7plw 1031534 1031533 2026-05-15T02:07:11Z Chenzeyan29 141880 1031534 wikitext text/x-wiki {{Short description|ခရာ-တိုင် ဘာသာစကားပြော လူမျိုးနွယ်စုများ}} {{Distinguish|text=[[ထိုင်းလူမျိုး]] (ထိုင်းနိုင်ငံရှိ တိုင်နွယ်ဖွား လူမျိုးစုတစ်ခု)}} '''တိုင်လူမျိုး''' ({{lang-en|Tai peoples}}) သို့မဟုတ် '''တိုင်းလူမျိုး''' တို့သည် [[အရှေ့တောင်အာရှ]]၊ [[တောင်အာရှ]]နှင့် [[တရုတ်နိုင်ငံ]] တောင်ပိုင်းတို့တွင် ပြန့်နှံ့နေထိုင်ကြပြီး ဘုံဘာသာစကားမိသားစုတစ်ခုကို ပြောဆိုကြသော လူမျိုးစုကြီး ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် တိုင်နွယ်ဖွား လူမျိုးစုဝင်ပေါင်း ၉၃ သန်းခန့် ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းရပြီး [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]]၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ]]နှင့် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] (အာသံပြည်နယ်) တို့တွင် အများစု နေထိုင်ကြသည်။<ref>Eberhard, David M., Gary F. Simons, and Charles D. Fennig (eds.). (2021). ''Ethnologue: Languages of the World''.</ref> ရှေးဦးတိုင်လူမျိုးများသည် တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းရှိ [[ယန်ဇီမြစ်]]ဝှမ်းဒေသမှ ဆင်းသက်လာခဲ့ကြသည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်များက ယူဆကြသည်။ {{Infobox ethnic group | group = တိုင်လူမျိုး (Tai peoples) | native_name = {{unbulleted list|တႆး (ရှမ်း)|ᨴᩱ᩠ᨿ (တိုင်လူး)|ᥖᥭᥰ (တိုင်လေ)}} | image = File:Gerner Tai-Kadai migration route.png | caption = တိုင်လူမျိုးများ၏ သမိုင်းဝင် ရွှေ့ပြောင်းအခြေချမှု လမ်းကြောင်းများ | popplace = '''[[အရှေ့တောင်အာရှ]]'''<br /> [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]]<br /> '''[[အရှေ့အာရှ]]'''<br /> [[တရုတ်နိုင်ငံ]] (ယူနန်၊ ကွမ်ရှီး)<br /> '''[[တောင်အာရှ]]'''<br /> [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] (အာသံ) | pop = ၉၃ သန်းခန့် | langs = [[ခရာ-တိုင် ဘာသာစကားများ]] (အဓိကအားဖြင့် တိုင်ဘာသာစကားအခွဲများ) | rels = အများစုမှာ [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]] | related = [[ခရာ-တိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ-တိုင်နွယ်ဝင် လူမျိုးများ]] }} == သမိုင်းကြောင်းနှင့် မျိုးရိုးဗီဇ == တိုင်လူမျိုးများ၏ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချမှု သမိုင်းကြောင်းသည် ဘာသာဗေဒ၊ ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် မျိုးရိုးဗီဇဗေဒဆိုင်ရာ အထောက်အထားများအရ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၅,၀၀၀ ကျော်ကပင် အမြစ်တွယ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ လေ့လာမှုများအရ ရှေးဦးတိုင်လူမျိုး (Proto-Tai) များသည် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းရှိ [[ယန်ဇီမြစ်]]ဝှမ်းဒေသတွင် အခြေပြုခဲ့ကြပြီး၊ ၎င်းတို့အကြားတွင် ဖခင်ဘက်မှ ဆင်းသက်မှုကို ပြသသည့် Y-DNA Haplogroup O1a (O-M119) နှင့် O1b1 (O-M95) တို့ ထင်ရှားစွာ ပါဝင်နေခြင်းက ၎င်းတို့သည် အိမ်နီးချင်း [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစထြိုအေးရှားတစ် (Austroasiatic)]] နှင့် [[အော်စထရိုနီးရှန်း ဘာသာစကားများ|အော်စထရိုနီးရှန်း (Austronesian)]] နွယ်ဝင်များနှင့် ဗီဇချင်း နီးစပ်မှုရှိကြောင်း ဖော်ပြနေသည်။<ref>Kutanan, W., et al. (2021). Contrasting maternal and paternal genetic variation of hunter–gatherer groups in Thailand. *Scientific Reports*.</ref> အထူးသဖြင့် O1a သည် ကျောက်ခေတ်သစ်ကာလ တရုတ်ပြည် အရှေ့တောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်ရှိ စိုက်ပျိုးရေး လူ့အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဆက်နွှယ်နေပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် တရုတ်ပြည်မကြီး၏ နယ်မြေချဲ့ထွင်မှုများကြောင့် တိုင်လူမျိုးများသည် တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းဆင်းသက်ခဲ့ကြသည်။ ဘီစီ (၃) ရာစုနှင့် အေဒီ (၁) ရာစုအကြားတွင် ဟန်မင်းဆက်၏ နယ်မြေတိုးချဲ့မှုများကြောင့် တိုင်လူမျိုးများသည် ယနေ့ခေတ် ကွမ်ရှီးနှင့် ဗီယက်နမ်မြောက်ပိုင်းဒေသများသို့ စတင်ရောက်ရှိခဲ့ကြသည်။ ဤကာလအတွင်း မျိုးရိုးဗီဇအရ အရှေ့အာရှသားများနှင့် ဒေသရင်း အရှေ့တောင်အာရှသားများအကြား သွေးနှောပေါင်းစည်းမှုများ ပိုမိုဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကာ၊ မိခင်ဘက်မှ ဆင်းသက်မှုကို ပြသသည့် mtDNA Haplogroups များဖြစ်သော B5a, F1a နှင့် M7b တို့သည် တိုင်လူမျိုးစုများအကြား ပျံ့နှံ့လာခဲ့သည်။<ref>He, J., et al. (2020). Genetic origin and linguistic affinity of the Tai–Kadai-speaking Sui people. *American Journal of Physical Anthropology*.</ref> အေဒီ ၈ ရာစုမှ ၁၂ ရာစုအတွင်းသည် တိုင်လူမျိုးများ၏ အကြီးမားဆုံးသော ရွှေ့ပြောင်းမှုကာလဖြစ်ပြီး၊ နန်ချောင် (Nanzhao) နိုင်ငံတော်၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုနှင့်အတူ တိုင်လူမျိုးများသည် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း၊ သံလွင်မြစ်ဝှမ်းနှင့် ကျောက်ဖယားမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်သို့ အလုံးအရင်းနှင့် ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ ဤရွှေ့ပြောင်းမှုသည် သမိုင်းပညာရှင် David Wyatt ၏ အဆိုအရ စိုက်ပျိုးရေးအတွက် မြေနုလွင်ပြင်များကို ရှာဖွေခြင်းနှင့် စစ်ရေးအရ နယ်မြေချဲ့ထွင်ခြင်းတို့ ပေါင်းစပ်နေပြီး၊ ယင်းမှတစ်ဆင့် [[မိုင်းမော|မိုင်းမောလုံ]] (Mong Mao)၊ [[လန်န (နိုင်ငံတော်)|လန်နာ]] (Lanna) နှင့် [[ဆူခိုထိုင်း]] (Sukhothai) ကဲ့သို့သော အားကောင်းသည့် တိုင်မင်းဆက် နိုင်ငံတော်များ ပေါ်ထွန်းလာခဲ့သည်။<ref>Wyatt, D. K. (2003). *Thailand: A Short History*.</ref> ၁၃ ရာစုတွင် မွန်ဂိုတို့၏ ကျူးကျော်မှုနှင့် နန်ချောင်နိုင်ငံ ကျဆုံးမှုတို့သည် တိုင်လူမျိုးများ၏ ရွှေ့ပြောင်းမှုကို ပိုမိုမြန်ဆန်စေခဲ့ကာ၊ အနောက်ဘက်သို့ အာသံပြည်နယ် (အာဟုမ်) အထိလည်းကောင်း၊ တောင်ဘက်သို့ မလေးကျွန်းဆွယ်အထိလည်းကောင်း ရောက်ရှိသွားစေခဲ့သည်။ ယနေ့ခေတ် တိုင်နွယ်ဝင်များတွင် တွေ့ရှိရသော Haplogroup O2 (O-M122) သည် နောက်ပိုင်းမှ ရောက်ရှိလာသော အရှေ့အာရှ ဗီဇစီးဆင်းမှုများကို ပြသနေပြီး၊ ယင်းသည် တိုင်လူမျိုးများ၏ သမိုင်းတစ်လျှောက် အခြားလူမျိုးစုများနှင့် အပြန်အလှန် ထိတွေ့ပေါင်းစည်းခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်ကို ခိုင်မာစေသည်။<ref>Pitta, S., et al. (2021). Genetic History of Southeast Asian Populations. *Human Biology*.</ref> ဤကဲ့သို့ ရှည်လျားလှသော ရွှေ့ပြောင်းမှုခရီးစဉ်တစ်လျှောက် တိုင်လူမျိုးများသည် မိမိတို့၏ ဘုံအက္ခရာ၊ စိုစွတ်စပါးစိုက်ပျိုးနည်းစနစ်နှင့် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ ယဉ်ကျေးမှုတို့ကို ဒေသအသီးသီးသို့ သယ်ဆောင်အခြေချနိုင်ခဲ့ကြသဖြင့် ယနေ့အရှေ့တောင်အာရှ၏ လူဦးရေနှင့် ယဉ်ကျေးမှု အချိုးအစားတွင် အဓိကကျသော အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် ရပ်တည်နေခြင်း ဖြစ်လေသည်။ == ယဉ်ကျေးမှု == တိုင် (Tai) လူမျိုးများ၏ ယဉ်ကျေးမှု ဖြစ်တည်လာပုံသည် အရှေ့တောင်အာရှ သမိုင်းတစ်လျှောက် လူမျိုးစုကြီးများအကြား အပြန်အလှန် ထိတွေ့ဆက်ဆံပြီး အကောင်းဆုံးသောအချက်များကို ပေါင်းစပ်စုပ်ယူခဲ့သည့် ထူးခြားသော ဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ တိုင်တို့သည် အေဒီ ၁၃ ရာစုဝန်းကျင်မှစ၍ တောင်ဘက်သို့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ရွှေ့ပြောင်းအခြေချရာတွင် ဒေသခံ မွန်-ခမာ (Mon-Khmer) တို့ထံမှ အဆင့်မြင့် ဗိသုကာပညာ၊ စိုက်ပျိုးရေးစနစ်နှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာ ယဉ်ကျေးမှု အနှစ်သာရများကို အခြေခံအဖြစ် လက်ခံရရှိခဲ့ကြရာ ယနေ့ခေတ် ထိုင်းနှင့် ကမ္ဘောဒီးယားနယ်စပ်ရှိ တိုင်နွယ်ဝင်များတွင် ခမာတို့၏ အနုပညာလွှမ်းမိုးမှုကို ထင်ရှားစွာ တွေ့မြင်နိုင်သည်။<ref name="coedes">G. Coedès, "The Indianized States of Southeast Asia", 1968.</ref> တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အိမ်နီးချင်း တိဗက်-ဗမာ (Tibeto-Burman) အုပ်စုဝင်ဖြစ်သော ဗမာတို့ထံမှ အုပ်ချုပ်ရေး ယန္တရား၊ ဓမ္မသတ်ဥပဒေများနှင့် ပြက္ခဒိန်တွက်ချက်ပုံ နက္ခတ္တဗေဒ ပညာရပ်များကို စုပ်ယူခဲ့ကြရာ ၎င်းကို လန်နာ (ဇင်းမယ်) နှင့် မြန်မာပြည်ရှိ ရှမ်းလူမျိုးများ၏ နန်းတွင်းအစဉ်အလာများတွင် အခိုင်အမာ တွေ့ရှိရသည်။<ref name="lieberman-2003">Victor Lieberman, "Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context", 2003.</ref> ထို့ပြင် တိုင်တို့၏ မူလဇာစ်မြစ်အရ တရုတ် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် နီးစပ်သော ယူနန်ဒေသရှိ တိုင်လူမျိုးစုများ (ဥပမာ- တိုင်လူး၊ တိုင်လေ) သည် လက်ဖက်စိုက်ပျိုးခြင်း၊ ပိုးထည်ယက်လုပ်ခြင်းနှင့် တရုတ်တို့၏ အစားအစာ ချက်ပြုတ်ပုံ ဓလေ့များကို ပိုမိုစုပ်ယူခဲ့ကြသည်။<ref name="wyatt">David K. Wyatt, "Thailand: A Short History", 2003.</ref> ဤသို့ဖြင့် တိုင်တို့သည် မိမိတို့ ရောက်ရှိရာ ဒေသအလိုက် မွန်-ခမာတို့၏ အနုပညာ၊ တိဗက်-ဗမာတို့၏ နန်းတွင်းအစဉ်အလာနှင့် တရုတ်တို့၏ လူမှုစီးပွားဗဟုသုတများကို ဟန်ချက်ညီညီ ပေါင်းစပ်နိုင်ခဲ့သဖြင့် ယနေ့ခေတ် ရှမ်း၊ ထိုင်း၊ လာအို နှင့် တရုတ်ပြည်ရောက် တိုင်နွယ်ဝင် ယဉ်ကျေးမှုများသည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် ဒေသအလိုက် ကွဲပြားခြားနားစွာ တည်တံ့နေခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="conway-2006">Susan Conway, "The Shan: Culture, Art and Crafts", 2006.</ref> ယနေ့ခေတ်အထိ အစားအသောက်၊ ဘာသာစကားနှင့် ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုများတွင် ဤပေါင်းစပ်မှုမှာ ထင်ရှားနေဆဲ ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် မြန်မာပြည်ရှိ ရှမ်းတို့၏ ဝတ်စားဆင်ယင်မှုနှင့် အဆောက်အအုံများတွင် မြန်မာ့ဟန်များကို တွေ့ရသလို၊ ယိုးဒယားတိုင် (Thai) တို့တွင် ခမာဗိသုကာနှင့် ဟိန္ဒူလွှမ်းမိုးမှုများ ပါဝင်နေခြင်း၊ တရုတ်ပြည်ရှိ တိုင်လူမျိုးစုများတွင် တရုတ်ရိုးရာ နေထိုင်မှုပုံစံများ ရောယှက်နေခြင်းတို့က တိုင်လူမျိုးများ၏ သဘောထားကြီးမှုနှင့် မိမိတို့နေထိုင်ရာ ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် လိုက်လျောညီထွေ ရှင်သန်တတ်သော "ပေါင်းစပ်ယဉ်ကျေးမှု" (Cultural Synthesis) စွမ်းရည်ကို ပြသနေပါသည်။ === ယဉ်ကျေးမှုကြိုးဝိုင်း === [[တိုင်-ကဒိုင် ဘာသာစကားများ]] ပြောဆိုသူများသည် အရှေ့တောင်အာရှတစ်လွှား ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြပြီး ၎င်းတို့၏ ပထဝီဝင်၊ ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာနှင့် သမိုင်းကြောင်းအရ ယဉ်ကျေးမှုကြိုးဝိုင်း (၄) ခုအဖြစ် အဓိက ခွဲခြားနိုင်သည်။<ref name="Ostapirat2000">Ostapirat, Weera. (2000). ''Proto-Kra''. Linguistics of the Tibeto-Burman Area.</ref> === ၁။ လန်နာ ယဉ်ကျေးမှုကြိုးဝိုင်း === ဤကြိုးဝိုင်းသည် ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်း၊ ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းနှင့် လာအိုမြောက်ပိုင်းတို့ကို လွှမ်းခြုံထားသည်။ ဤဒေသရှိ မျိုးနွယ်စုများသည် [[ထိုင်းဘာသာစကား]] နှင့် အလွန်နီးစပ်သော ဘာသာစကားများကို ပြောဆိုကြသည်။ [[ဂုံရှမ်း]] (Tai Khun)၊ [[လူးရှမ်း]] (Tai Lue) နှင့် [[ယွမ်လူမျိုး|တိုင်ယွန်း]] (Tai Yuan) တို့ဖြစ်သည်။၎င်းတို့သည် ရှေးဟောင်းမွန်နှင့်ဗမာ က္ခရာမှ ဆင်းသက်လာသော '''တိုင်သမ် (Tai Tham)''' အက္ခရာကို ဘုံစာပေအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။<ref name="Grabowsky2007">Grabowsky, Volker. (2007). ''The Lanna Cultural Circle''.</ref> ဂုံရှမ်းနှင့် လူးရှမ်းစကားများသည် ဗဟိုထိုင်းစကားနှင့် အသံထွက် ၈၀% ခန့် တူညီသဖြင့် အပြန်အလှန် နားလည်နိုင်စွမ်း မြင့်မားသည်။ === ၂။ ရှမ်း သို့မဟုတ် မိုင်းမောလုံ ကြိုးဝိုင်း === ဤကြိုးဝိုင်းသည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်း)၊ ကချင်ပြည်နယ်နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ အာသံပြည်နယ်အထိ ကျယ်ပြန့်သည်။ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်းကြီး (တိုင်းလုံ)]]၊မောရှမ်း ၊ ခန္တီးရှမ်း နှင့် တိုင်းလေ တို့ဖြစ်သည်။ဝိုင်းစက်သော ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသည့် '''တိုင်တို (သို့မဟုတ်) တိုင်လုံ''' အက္ခရာကို အသုံးပြုသည်။ ဗမာစာအရေးအသားစနစ်၏ လွှမ်းမိုးမှုရှိသည်။ တိုင်-ကဒိုင် အရင်းခံဖြစ်သော်လည်း တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားအုပ်စုဝင် မြန်မာစကား၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် ဂုံ/လူး/ထိုင်း စကားများနှင့် အသံနေအသံထား သိသိသာသာ ကွဲပြားသွားသည်။ === ၃။ ဆိုင်ယမ် ကြိုးဝိုင်း === ထိုင်းနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း ကျောက်ဖရားမြစ်ဝှမ်းဒေသကို အခြေပြုသည်။[[ထိုင်းလူမျိုး|ထိုင်း (Siamese)]]။ ခမာ (Khmer) ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ပါဠိ၊ သက္ကတ ဝေါဟာရများ အများဆုံး ရောနှောနေသည်။ခမာစာပေမှာဆင်းသက်လာသော ထိုင်းအက္ခရာကို အသုံးပြုသည်။ === ၄။ လာအို-အီသန် ကြိုးဝိုင်း === မဲခေါင်မြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်ရှိ [[လာအိုနိုင်ငံ]] နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်း (အီသန်ဒေသ) တို့ ပါဝင်သည်။ [[လာအိုလူမျိုး]] နှင့် [[အီသန်လူမျိုး]]တို့ပါဝင်သည်။လန်ဆန်း (လင်းဇင်) အင်ပါယာ၏ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များကို ထိန်းသိမ်းထားပြီး "ခေန်း" (Khene) လေမှုတ်တူရိယာမှာ အဓိက အမှတ်အသားဖြစ်သည်။ === ယဉ်ကျေးမှုကြိုးဝိုင်းများ နှိုင်းယှဉ်ချက်ဇယား === {| class="wikitable" style="width:100%;" |- ! ကြိုးဝိုင်း !! မျိုးနွယ်စု !! စာပေ !! ဘာသာစကား ဆင်တူမှု |- | '''လန်နာ''' || ဂုံ၊ လူး၊ ယွမ် || တိုင်သမ် (လန်နာစာ) || ထိုင်းစကားနှင့် အလွန်တူ |- | '''ရှမ်း''' || ရှမ်းကြီး၊ ခမ်းတီး || တိုင်တို (ရှမ်းစာ) || မြန်မာသံ ဝဲသည် |- | '''ဆိုင်ယမ်''' || ထိုင်း (အလယ်ပိုင်း) || ထိုင်းစာ || (မူလရင်းမြစ်) |- | '''လာအို''' || လာအို၊ အီသန် || လာအိုစာ || ထိုင်းစကားနှင့် ၈၀% တူ |} == တိုင် လူမျိုးများ၏ ဘာသာစကားနှင့် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ လေ့လာချက် == '''အနောက်တောင်တိုင်''' (Southwestern Tai) မျိုးနွယ်စုများသည် [[တိုင်-ကဒိုင် ဘာသာစကားများ]] မိသားစု၏ အကြီးမားဆုံးသော အခွဲတစ်ခုဖြစ်ပြီး [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]]၊ [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]] နှင့် [[တရုတ်နိုင်ငံ]] တို့တွင် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ ၎င်းတို့အကြားတွင် ဘာသာစကားအရ နီးစပ်မှုရှိသော်လည်း မျိုးရိုးဗီဇ (Genetic) ပိုင်းတွင် ဒေသအလိုက် ကွဲပြားမှုများ ရှိနေသည်။<ref name="Pittayaporn2009">Pittayaporn, Pittayawat. (2009). ''The Phonology of Proto-Tai''. PhD dissertation, Cornell University.</ref> === ဘာသာစကားဆိုင်ရာ ကွဲပြားမှု (Linguistic Divergence) === အနောက်တောင်တိုင် ဘာသာစကားများကို အဓိကအားဖြင့် အုပ်စု (၃) စု ခွဲခြားနိုင်သည် - # '''ရှမ်း-ခန္တီး အုပ်စု (Shan-Khamti):''' [[ရှမ်းဘာသာစကား]]၊ ခမ်းတီးရှမ်း နှင့် တိုင်လေ သာစကားတို့ ပါဝင်သည်။ ဤအုပ်စုသည် အသံထွက်ပြတ်သားပြီး တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင် ဘာသာစကားများ၏ လွှမ်းမိုးမှုကို အများဆုံးခံရသည်။ # '''ယွန်း-လူး-ဂုံ အုပ်စု (Lanna-Lue-Khun):''' [[ဂုံရှမ်း]]၊ [[လူးရှမ်း]] နှင့် ယွန်းရှမ်း ပါဝင်သည်။ ဤအုပ်စုသည် အသံထွက်ပိုင်းတွင် အချင်းချင်း နားလည်နိုင်စွမ်း အလွန်မြင့်မားပြီး အသံစွဲဆိုပုံချင်း တူညီကြသည်။ # '''ထိုင်း-လာအို အုပ်စု (Thai-Lao):''' [[ထိုင်းဘာသာစကား]] နှင့် [[လာအိုဘာသာစကား]]တို့ ပါဝင်သည်။ ခမာနှင့် ပါဠိ၊ သက္ကတ ဝေါဟာရများ အများအပြား ရောနှောနေသည်။ === မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ ကွဲပြားမှု (Genetic Variation) === မျိုးရိုးဗီဇ သုတေသနပြုချက်များအရ အနောက်တောင်တိုင် လူမျိုးများသည် ၎င်းတို့အခြေချရာ ဒေသရှိ မူလဒေသခံများနှင့် သွေးနှောခဲ့ကြသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ <ref name="Kutanan2017">Kutanan, W. et al. (2017). ''Genetic structure of Tai-Kadai speaking groups in Thailand''. Gene Journal.</ref> # '''မြောက်ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်းအုပ်စု (ရှမ်း၊ ဂုံ၊ လူး):''' ဤအုပ်စုများသည် မျိုးရိုးဗီဇအရ တိဗက်-ဗမာ (Tibeto-Burman) မျိုးနွယ်များနှင့် ပိုမိုနီးစပ်သည်။ အထူးသဖြင့် ရှမ်းလူမျိုးများသည် DNA အရ ဗမာလူမျိုးများနှင့် ပိုမိုနီးစပ်ပြီး ဘာသာစကားအရသာ တိုင်နွယ်ဝင် ဖြစ်နေခြင်းမျိုး တွေ့ရသည်။<ref name="Zhang2014">Zhang, X. et al. (2014). ''Genetic structure of the Tai-Kadai groups in Southern China and SE Asia''.</ref> # '''ဗဟိုနှင့် တောင်ပိုင်းအုပ်စု (ထိုင်း၊ လာအို):''' ဤအုပ်စုများတွင် မွန်-ခမာ (Mon-Khmer) မျိုးရိုးဗီဇ လွှမ်းမိုးမှု အားကောင်းသည်။ အထူးသဖြင့် ထိုင်းနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းသားများတွင် ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးတို့၏ မျိုးရိုးဗီဇ DNA မြင့်မားစွာ ပါဝင်နေသည်။ === နှိုင်းယှဉ်ချက်ဇယား === {| class="wikitable" style="width:100%;" |- ! မျိုးနွယ်စု !! ဘာသာစကားအုပ်စု !! မျိုးရိုးဗီဇ နီးစပ်မှု !! အဓိက လွှမ်းမိုးမှု |- | '''ရှမ်းကြီး''' || ရှမ်း-ခမ်းတီး || တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင် || မြန်မာ (ဗမာ) |- | '''ဂုံ / လူး''' || လန်နာ-လူး-ဂုံ || တိုင်-ကဒိုင် အရင်းခံ || လန်နာယဉ်ကျေးမှု |- | '''ထိုင်း''' || ဆိုင်ယမ် (Siamese) || မွန်-ခမာ (Austroasiatic) || ခမာ (Cambodian) |- | '''လာအို''' || လာအို-အီသန် || မွန်-ခမာ (Austroasiatic) || လန်ဆန်းယဉ်ကျေးမှု |} အနောက်တောင်တိုင် လူမျိုးများသည် "ဘာသာစကားအရ တူညီသော်လည်း မျိုးရိုးဗီဇအရ ကွဲပြားခြင်း" (Linguistically similar but genetically diverse) ဟူသော လက္ခဏာကို ဆောင်ကြသည်။ ၎င်းသည် ရှေးဦးတိုင်လူမျိုးများ (Proto-Tai) တောင်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချရာတွင် ဒေသခံလူမျိုးစုများကို ဝါးမြိုခြင်း (Assimilation) ထက် အတူတကွ သွေးနှောနေထိုင်ခဲ့ခြင်းကို သက်သေပြနေသည်။ == အနောက်တောင်ပိုင်းတိုင်လူမျိုးများစာရင်း == === မြောက်ပိုင်းဌာနခွဲ === (မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း၊ အိန္ဒိယ အရှေ့မြောက်ပိုင်းနှင့် တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ် အနောက်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသည်။) * [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်းကြီး]] (Tai Long/Shan) * ယာရှမ်း (Tai Ya) * [[တိုင်းလေလူမျိုး|တိုင်းလေ]] (Tai Le/Tai Nüa) — တရုတ်ရှမ်း သို့မဟုတ် တယ်ဟုန်ရှမ်းဟုလည်း ခေါ်သည်။ * ဟုံကျင်ရှမ်း (Tai Hongjin) * [[ခန္တီးရှမ်းလူမျိုး|ခန္တီးရှမ်း]] (Tai Khamti) * [[တိုင်းလိုင်ဘာသာစကား|ရှမ်းနီ]] (Tai Lai/Tai Laeng) * [[ဖာကေးရှမ်း|ဖကေးရှမ်း]] (Tai Phake) * အိတွန်ရှမ်း (Tai Aiton) * ခမ်ယန် (Tai Khamyang) * [[အာဟုမ်လူမျိုး|အဟုံရှမ်း]] (Ahom) * တူရုင် (Turung) * သာပါ (Sapa) === ကျိုင်းသေဉ်ဌာနခွဲ (Chiang Saen Branch) === * [[ထိုင်းလူမျိုး|ထိုင်း]] (Central Thai) * [[ယွမ်လူမျိုး|ယွန်း]] (Northern Thai/Lanna) * [[လာအိုလူမျိုး|လာအို]] (Lao) * တိုင်ဒေန်း (Tai Daeng) — တိုင်နီ (Red Tai) * ဒွန်ရှမ်း (Tai Don) — တိုင်ဖြူ (White Tai) * ဟန်တုံရှမ်း (Tai Hang Tong) * [[တိုင်းလူဘာသာစကား|တိုင်လူး]] (Tai Lü) — စစ်ဆောင်ပန္နားရှမ်း * [[တိုင်ဒမ်လူမျိုး|တိုင်ဒမ်]] (Tai Dam) — တိုင်နက် (Black Tai) * [[ခွန်လူမျိုး|တိုင်းဂုံ]] (Tai Khün) — ကျိုင်းတုံရှမ်း * ဖူအန် (Phuan) * သောင်ထိုင်း (Thai Song) * တိုင်တပ် (Tày Tac) === တောင်ပိုင်းအုပ်စု (Southern Group) === * [[ထိုင်းတောင်ပိုင်းဘာသာစကား|ထိုင်းတောင်ပိုင်း]] (Southern Thai/Pak Thai) === တရုတ်အနောက်တောင်ပိုင်းတိုင်အုပ်စုများနှင့် အမည်များ === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" ! width="10%" |တရုတ်အမည် ! width="12%" | Pinyin ! width="10%" | [[တိုင်းလူဘာသာစကား|Tai Lü]] ! width="10%" | Tai Nüa ! width="10%" | [[ထိုင်းဘာသာစကား|ထိုင်း]] ! width="25%" | အခြားအမည်များ ! width="23%" | နေထိုင်ရာဒေသ |- | 傣仂<br />{{Smaller|(西雙版納傣)}} | Dǎilè<br />{{Smaller|(Xīshuāngbǎnnà Dǎi)}} | {{IPA|tai˥˩ lɯː˩}} | | ลื้อ | [[တိုင်းလူဘာသာစကား|Tai Lü]], Tai Lue, တိုင်လူး | [[စစ်ဆောင်ပန္နား|Xishuangbanna]] (တရုတ်) |- | 傣哪<br />{{Smaller|(德宏傣)}} | Dǎinǎ<br />{{Smaller|(Déhong Dǎi)}} | {{IPA|tai˥˩ nəː˥}} | တိုင်လေ<br />{{IPA|tai˥ lə˧˩}} | คงเหนือ, ไทใต้คง | [[တိုင်းလေလူမျိုး|Tai Nüa]], တိုင်နူ၊ တယ်ဟုန်ရှမ်း၊ တရုတ်ရှမ်း | [[တယ်ဟုန် ရှမ်း နှင့် ဂျိန်းဖော ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စု|Dehong]] (တရုတ်)၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] |- | 傣擔 | Dǎidān | {{IPA|tai˥˩ dam˥}} | | ไทดำ, ลาวโซ่ง | [[တိုင်ဒမ်လူမျိုး|Tai Dam]], Black Tai, တိုင်နက်၊ လာအိုဆုန်း | Jinping (တရုတ်)၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] |- | 傣繃 | Dǎibèng | {{IPA|tai˥˩ pɔːŋ˥}} | | เมา | Tai Pong, တေပွန်၊ ရှမ်းမော | [[ရွှေလီ|Ruili]], Gengma (တရုတ်)၊ [[မဲခေါင်မြစ်]]တစ်လျှောက် |- | 傣端 | Dǎiduān | {{IPA|tai˥˩ doːn˥}} | | ขาว | Tai Don, White Tai, တိုင်ဒွန်၊ တိုင်ဖြူ | Jinping (တရုတ်)၊ [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]]မြောက်ပိုင်း |- | 傣雅 | Dǎiyǎ | {{IPA|tai˥˩ jaː˧˥}} | | หย่า | Tai Ya, တိုင်ယာ | Xinping, Yuanjiang (တရုတ်) |- | 傣友 | Dǎiyǒu | {{IPA|tai˥˩ jiu˩}} | | แดง | Tai You, တိုင်ယို | Yuanyang (တရုတ်)၊ နီမြစ် (Red River) တစ်လျှောက် |- | colspan="7" | {{Smaller|* မှတ်ချက်။ ။ လာအိုဆုန်း (Lao Song) သည် "ဘောင်းဘီနက်ဝတ် လာအို" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။}} |} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:Pages using deprecated image syntax]] gknitnobht6tctn6vzmldq9iaf6bdyc 1031535 1031534 2026-05-15T02:07:50Z Chenzeyan29 141880 1031535 wikitext text/x-wiki {{Short description|ခရာ-တိုင် ဘာသာစကားပြော လူမျိုးနွယ်စုများ}} {{Distinguish|text=[[ထိုင်းလူမျိုး]] (ထိုင်းနိုင်ငံရှိ တိုင်နွယ်ဖွား လူမျိုးစုတစ်ခု)}} '''တိုင်လူမျိုး''' ({{lang-en|Tai peoples}}) သို့မဟုတ် '''တိုင်းလူမျိုး''' တို့သည် [[အရှေ့တောင်အာရှ]]၊ [[တောင်အာရှ]]နှင့် [[တရုတ်နိုင်ငံ]] တောင်ပိုင်းတို့တွင် ပြန့်နှံ့နေထိုင်ကြပြီး ဘုံဘာသာစကားမိသားစုတစ်ခုကို ပြောဆိုကြသော လူမျိုးစုကြီး ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် တိုင်နွယ်ဖွား လူမျိုးစုဝင်ပေါင်း ၉၃ သန်းခန့် ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းရပြီး [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]]၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ]]နှင့် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] (အာသံပြည်နယ်) တို့တွင် အများစု နေထိုင်ကြသည်။<ref>Eberhard, David M., Gary F. Simons, and Charles D. Fennig (eds.). (2021). ''Ethnologue: Languages of the World''.</ref> ရှေးဦးတိုင်လူမျိုးများသည် တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းရှိ [[ယန်ဇီမြစ်]]ဝှမ်းဒေသမှ ဆင်းသက်လာခဲ့ကြသည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်များက ယူဆကြသည်။ {{Infobox ethnic group | group = တိုင်လူမျိုး (Tai peoples) | native_name = {{unbulleted list|တႆး (ရှမ်း)|ᨴᩱ᩠ᨿ (တိုင်လူး)|ᥖᥭᥰ (တိုင်လေ)}} | image = File:Gerner Tai-Kadai migration route.png | caption = တိုင်လူမျိုးများ၏ သမိုင်းဝင် ရွှေ့ပြောင်းအခြေချမှု လမ်းကြောင်းများ | popplace = '''[[အရှေ့တောင်အာရှ]]'''<br /> [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]]<br /> '''[[အရှေ့အာရှ]]'''<br /> [[တရုတ်နိုင်ငံ]] (ယူနန်၊ ကွမ်ရှီး)<br /> '''[[တောင်အာရှ]]'''<br /> [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] (အာသံ) | pop = ၉၃ သန်းခန့် | langs = [[ခရာ-တိုင် ဘာသာစကားများ]] (အဓိကအားဖြင့် တိုင်ဘာသာစကားအခွဲများ) | rels = အများစုမှာ [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]] | related = [[ခရာ-တိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ-တိုင်နွယ်ဝင် လူမျိုးများ]] }} == သမိုင်းကြောင်းနှင့် မျိုးရိုးဗီဇ == တိုင်လူမျိုးများ၏ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချမှု သမိုင်းကြောင်းသည် ဘာသာဗေဒ၊ ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် မျိုးရိုးဗီဇဗေဒဆိုင်ရာ အထောက်အထားများအရ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၅,၀၀၀ ကျော်ကပင် အမြစ်တွယ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ လေ့လာမှုများအရ ရှေးဦးတိုင်လူမျိုး (Proto-Tai) များသည် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းရှိ [[ယန်ဇီမြစ်]]ဝှမ်းဒေသတွင် အခြေပြုခဲ့ကြပြီး၊ ၎င်းတို့အကြားတွင် ဖခင်ဘက်မှ ဆင်းသက်မှုကို ပြသသည့် Y-DNA Haplogroup O1a (O-M119) နှင့် O1b1 (O-M95) တို့ ထင်ရှားစွာ ပါဝင်နေခြင်းက ၎င်းတို့သည် အိမ်နီးချင်း [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစထြိုအေးရှားတစ် (Austroasiatic)]] နှင့် [[အော်စထရိုနီးရှန်း ဘာသာစကားများ|အော်စထရိုနီးရှန်း (Austronesian)]] နွယ်ဝင်များနှင့် ဗီဇချင်း နီးစပ်မှုရှိကြောင်း ဖော်ပြနေသည်။<ref>Kutanan, W., et al. (2021). Contrasting maternal and paternal genetic variation of hunter–gatherer groups in Thailand. *Scientific Reports*.</ref> အထူးသဖြင့် O1a သည် ကျောက်ခေတ်သစ်ကာလ တရုတ်ပြည် အရှေ့တောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်ရှိ စိုက်ပျိုးရေး လူ့အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဆက်နွှယ်နေပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် တရုတ်ပြည်မကြီး၏ နယ်မြေချဲ့ထွင်မှုများကြောင့် တိုင်လူမျိုးများသည် တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းဆင်းသက်ခဲ့ကြသည်။ ဘီစီ (၃) ရာစုနှင့် အေဒီ (၁) ရာစုအကြားတွင် ဟန်မင်းဆက်၏ နယ်မြေတိုးချဲ့မှုများကြောင့် တိုင်လူမျိုးများသည် ယနေ့ခေတ် ကွမ်ရှီးနှင့် ဗီယက်နမ်မြောက်ပိုင်းဒေသများသို့ စတင်ရောက်ရှိခဲ့ကြသည်။ ဤကာလအတွင်း မျိုးရိုးဗီဇအရ အရှေ့အာရှသားများနှင့် ဒေသရင်း အရှေ့တောင်အာရှသားများအကြား သွေးနှောပေါင်းစည်းမှုများ ပိုမိုဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကာ၊ မိခင်ဘက်မှ ဆင်းသက်မှုကို ပြသသည့် mtDNA Haplogroups များဖြစ်သော B5a, F1a နှင့် M7b တို့သည် တိုင်လူမျိုးစုများအကြား ပျံ့နှံ့လာခဲ့သည်။<ref>He, J., et al. (2020). Genetic origin and linguistic affinity of the Tai–Kadai-speaking Sui people. *American Journal of Physical Anthropology*.</ref> အေဒီ ၈ ရာစုမှ ၁၂ ရာစုအတွင်းသည် တိုင်လူမျိုးများ၏ အကြီးမားဆုံးသော ရွှေ့ပြောင်းမှုကာလဖြစ်ပြီး၊ နန်ချောင် (Nanzhao) နိုင်ငံတော်၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုနှင့်အတူ တိုင်လူမျိုးများသည် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း၊ သံလွင်မြစ်ဝှမ်းနှင့် ကျောက်ဖယားမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်သို့ အလုံးအရင်းနှင့် ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ ဤရွှေ့ပြောင်းမှုသည် သမိုင်းပညာရှင် David Wyatt ၏ အဆိုအရ စိုက်ပျိုးရေးအတွက် မြေနုလွင်ပြင်များကို ရှာဖွေခြင်းနှင့် စစ်ရေးအရ နယ်မြေချဲ့ထွင်ခြင်းတို့ ပေါင်းစပ်နေပြီး၊ ယင်းမှတစ်ဆင့် [[မိုင်းမော|မိုင်းမောလုံ]] (Mong Mao)၊ [[လန်န (နိုင်ငံတော်)|လန်နာ]] (Lanna) နှင့် [[ဆူခိုထိုင်း]] (Sukhothai) ကဲ့သို့သော အားကောင်းသည့် တိုင်မင်းဆက် နိုင်ငံတော်များ ပေါ်ထွန်းလာခဲ့သည်။<ref>Wyatt, D. K. (2003). *Thailand: A Short History*.</ref> ၁၃ ရာစုတွင် မွန်ဂိုတို့၏ ကျူးကျော်မှုနှင့် နန်ချောင်နိုင်ငံ ကျဆုံးမှုတို့သည် တိုင်လူမျိုးများ၏ ရွှေ့ပြောင်းမှုကို ပိုမိုမြန်ဆန်စေခဲ့ကာ၊ အနောက်ဘက်သို့ အာသံပြည်နယ် (အာဟုမ်) အထိလည်းကောင်း၊ တောင်ဘက်သို့ မလေးကျွန်းဆွယ်အထိလည်းကောင်း ရောက်ရှိသွားစေခဲ့သည်။ ယနေ့ခေတ် တိုင်နွယ်ဝင်များတွင် တွေ့ရှိရသော Haplogroup O2 (O-M122) သည် နောက်ပိုင်းမှ ရောက်ရှိလာသော အရှေ့အာရှ ဗီဇစီးဆင်းမှုများကို ပြသနေပြီး၊ ယင်းသည် တိုင်လူမျိုးများ၏ သမိုင်းတစ်လျှောက် အခြားလူမျိုးစုများနှင့် အပြန်အလှန် ထိတွေ့ပေါင်းစည်းခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်ကို ခိုင်မာစေသည်။<ref>Pitta, S., et al. (2021). Genetic History of Southeast Asian Populations. *Human Biology*.</ref> ဤကဲ့သို့ ရှည်လျားလှသော ရွှေ့ပြောင်းမှုခရီးစဉ်တစ်လျှောက် တိုင်လူမျိုးများသည် မိမိတို့၏ ဘုံအက္ခရာ၊ စိုစွတ်စပါးစိုက်ပျိုးနည်းစနစ်နှင့် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ ယဉ်ကျေးမှုတို့ကို ဒေသအသီးသီးသို့ သယ်ဆောင်အခြေချနိုင်ခဲ့ကြသဖြင့် ယနေ့အရှေ့တောင်အာရှ၏ လူဦးရေနှင့် ယဉ်ကျေးမှု အချိုးအစားတွင် အဓိကကျသော အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် ရပ်တည်နေခြင်း ဖြစ်လေသည်။ == ယဉ်ကျေးမှု == တိုင် (Tai) လူမျိုးများ၏ ယဉ်ကျေးမှု ဖြစ်တည်လာပုံသည် အရှေ့တောင်အာရှ သမိုင်းတစ်လျှောက် လူမျိုးစုကြီးများအကြား အပြန်အလှန် ထိတွေ့ဆက်ဆံပြီး အကောင်းဆုံးသောအချက်များကို ပေါင်းစပ်စုပ်ယူခဲ့သည့် ထူးခြားသော ဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ တိုင်တို့သည် အေဒီ ၁၃ ရာစုဝန်းကျင်မှစ၍ တောင်ဘက်သို့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ရွှေ့ပြောင်းအခြေချရာတွင် ဒေသခံ မွန်-ခမာ (Mon-Khmer) တို့ထံမှ အဆင့်မြင့် ဗိသုကာပညာ၊ စိုက်ပျိုးရေးစနစ်နှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာ ယဉ်ကျေးမှု အနှစ်သာရများကို အခြေခံအဖြစ် လက်ခံရရှိခဲ့ကြရာ ယနေ့ခေတ် ထိုင်းနှင့် ကမ္ဘောဒီးယားနယ်စပ်ရှိ တိုင်နွယ်ဝင်များတွင် ခမာတို့၏ အနုပညာလွှမ်းမိုးမှုကို ထင်ရှားစွာ တွေ့မြင်နိုင်သည်။<ref name="coedes">G. Coedès, "The Indianized States of Southeast Asia", 1968.</ref> တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အိမ်နီးချင်း တိဗက်-ဗမာ (Tibeto-Burman) အုပ်စုဝင်ဖြစ်သော ဗမာတို့ထံမှ အုပ်ချုပ်ရေး ယန္တရား၊ ဓမ္မသတ်ဥပဒေများနှင့် ပြက္ခဒိန်တွက်ချက်ပုံ နက္ခတ္တဗေဒ ပညာရပ်များကို စုပ်ယူခဲ့ကြရာ ၎င်းကို လန်နာ (ဇင်းမယ်) နှင့် မြန်မာပြည်ရှိ ရှမ်းလူမျိုးများ၏ နန်းတွင်းအစဉ်အလာများတွင် အခိုင်အမာ တွေ့ရှိရသည်။<ref name="lieberman-2003">Victor Lieberman, "Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context", 2003.</ref> ထို့ပြင် တိုင်တို့၏ မူလဇာစ်မြစ်အရ တရုတ် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် နီးစပ်သော ယူနန်ဒေသရှိ တိုင်လူမျိုးစုများ (ဥပမာ- တိုင်လူး၊ တိုင်လေ) သည် လက်ဖက်စိုက်ပျိုးခြင်း၊ ပိုးထည်ယက်လုပ်ခြင်းနှင့် တရုတ်တို့၏ အစားအစာ ချက်ပြုတ်ပုံ ဓလေ့များကို ပိုမိုစုပ်ယူခဲ့ကြသည်။<ref name="wyatt">David K. Wyatt, "Thailand: A Short History", 2003.</ref> ဤသို့ဖြင့် တိုင်တို့သည် မိမိတို့ ရောက်ရှိရာ ဒေသအလိုက် မွန်-ခမာတို့၏ အနုပညာ၊ တိဗက်-ဗမာတို့၏ နန်းတွင်းအစဉ်အလာနှင့် တရုတ်တို့၏ လူမှုစီးပွားဗဟုသုတများကို ဟန်ချက်ညီညီ ပေါင်းစပ်နိုင်ခဲ့သဖြင့် ယနေ့ခေတ် ရှမ်း၊ ထိုင်း၊ လာအို နှင့် တရုတ်ပြည်ရောက် တိုင်နွယ်ဝင် ယဉ်ကျေးမှုများသည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် ဒေသအလိုက် ကွဲပြားခြားနားစွာ တည်တံ့နေခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="conway-2006">Susan Conway, "The Shan: Culture, Art and Crafts", 2006.</ref> ယနေ့ခေတ်အထိ အစားအသောက်၊ ဘာသာစကားနှင့် ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုများတွင် ဤပေါင်းစပ်မှုမှာ ထင်ရှားနေဆဲ ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် မြန်မာပြည်ရှိ ရှမ်းတို့၏ ဝတ်စားဆင်ယင်မှုနှင့် အဆောက်အအုံများတွင် မြန်မာ့ဟန်များကို တွေ့ရသလို၊ ယိုးဒယားတိုင် (Thai) တို့တွင် ခမာဗိသုကာနှင့် ဟိန္ဒူလွှမ်းမိုးမှုများ ပါဝင်နေခြင်း၊ တရုတ်ပြည်ရှိ တိုင်လူမျိုးစုများတွင် တရုတ်ရိုးရာ နေထိုင်မှုပုံစံများ ရောယှက်နေခြင်းတို့က တိုင်လူမျိုးများ၏ သဘောထားကြီးမှုနှင့် မိမိတို့နေထိုင်ရာ ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် လိုက်လျောညီထွေ ရှင်သန်တတ်သော "ပေါင်းစပ်ယဉ်ကျေးမှု" (Cultural Synthesis) စွမ်းရည်ကို ပြသနေပါသည်။ === ယဉ်ကျေးမှုကြိုးဝိုင်း === [[တိုင်-ကဒိုင် ဘာသာစကားများ]] ပြောဆိုသူများသည် အရှေ့တောင်အာရှတစ်လွှား ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြပြီး ၎င်းတို့၏ ပထဝီဝင်၊ ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာနှင့် သမိုင်းကြောင်းအရ ယဉ်ကျေးမှုကြိုးဝိုင်း (၄) ခုအဖြစ် အဓိက ခွဲခြားနိုင်သည်။<ref name="Ostapirat2000">Ostapirat, Weera. (2000). ''Proto-Kra''. Linguistics of the Tibeto-Burman Area.</ref> === ၁။ လန်နာ ယဉ်ကျေးမှုကြိုးဝိုင်း === ဤကြိုးဝိုင်းသည် ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်း၊ ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းနှင့် လာအိုမြောက်ပိုင်းတို့ကို လွှမ်းခြုံထားသည်။ ဤဒေသရှိ မျိုးနွယ်စုများသည် [[ထိုင်းဘာသာစကား]] နှင့် အလွန်နီးစပ်သော ဘာသာစကားများကို ပြောဆိုကြသည်။ [[ဂုံရှမ်း]] (Tai Khun)၊ [[လူးရှမ်း]] (Tai Lue) နှင့် [[ယွမ်လူမျိုး|တိုင်ယွန်း]] (Tai Yuan) တို့ဖြစ်သည်။၎င်းတို့သည် ရှေးဟောင်းမွန်နှင့်ဗမာ က္ခရာမှ ဆင်းသက်လာသော '''တိုင်သမ် (Tai Tham)''' အက္ခရာကို ဘုံစာပေအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။<ref name="Grabowsky2007">Grabowsky, Volker. (2007). ''The Lanna Cultural Circle''.</ref> ဂုံရှမ်းနှင့် လူးရှမ်းစကားများသည် ဗဟိုထိုင်းစကားနှင့် အသံထွက် ၈၀% ခန့် တူညီသဖြင့် အပြန်အလှန် နားလည်နိုင်စွမ်း မြင့်မားသည်။ === ၂။ ရှမ်း သို့မဟုတ် မိုင်းမောလုံ ကြိုးဝိုင်း === ဤကြိုးဝိုင်းသည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်း)၊ ကချင်ပြည်နယ်နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ အာသံပြည်နယ်အထိ ကျယ်ပြန့်သည်။ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်းကြီး (တိုင်းလုံ)]]၊မောရှမ်း ၊ ခန္တီးရှမ်း နှင့် တိုင်းလေ တို့ဖြစ်သည်။ဝိုင်းစက်သော ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသည့် '''တိုင်တို (သို့မဟုတ်) တိုင်လုံ''' အက္ခရာကို အသုံးပြုသည်။ ဗမာစာအရေးအသားစနစ်၏ လွှမ်းမိုးမှုရှိသည်။ တိုင်-ကဒိုင် အရင်းခံဖြစ်သော်လည်း တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားအုပ်စုဝင် မြန်မာစကား၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် ဂုံ/လူး/ထိုင်း စကားများနှင့် အသံနေအသံထား သိသိသာသာ ကွဲပြားသွားသည်။ === ၃။ ဆိုင်ယမ် ကြိုးဝိုင်း === ထိုင်းနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း ကျောက်ဖရားမြစ်ဝှမ်းဒေသကို အခြေပြုသည်။[[ထိုင်းလူမျိုး|ထိုင်း (Siamese)]]။ ခမာ (Khmer) ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ပါဠိ၊ သက္ကတ ဝေါဟာရများ အများဆုံး ရောနှောနေသည်။ခမာစာပေမှာဆင်းသက်လာသော ထိုင်းအက္ခရာကို အသုံးပြုသည်။ === ၄။ လာအို-အီသန် ကြိုးဝိုင်း === မဲခေါင်မြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်ရှိ [[လာအိုနိုင်ငံ]] နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်း (အီသန်ဒေသ) တို့ ပါဝင်သည်။ [[လာအိုလူမျိုး]] နှင့် [[အီသန်လူမျိုး]]တို့ပါဝင်သည်။လန်ဆန်း (လင်းဇင်) အင်ပါယာ၏ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များကို ထိန်းသိမ်းထားပြီး "ခေန်း" (Khene) လေမှုတ်တူရိယာမှာ အဓိက အမှတ်အသားဖြစ်သည်။ === ယဉ်ကျေးမှုကြိုးဝိုင်းများ နှိုင်းယှဉ်ချက်ဇယား === {| class="wikitable" style="width:100%;" |- ! ကြိုးဝိုင်း !! မျိုးနွယ်စု !! စာပေ !! ဘာသာစကား ဆင်တူမှု |- | '''လန်နာ''' || ဂုံ၊ လူး၊ ယွမ် || တိုင်သမ် (လန်နာစာ) || ထိုင်းစကားနှင့် အလွန်တူ |- | '''ရှမ်း''' || ရှမ်းကြီး၊ ခမ်းတီး || တိုင်တို (ရှမ်းစာ) || မြန်မာသံ ဝဲသည် |- | '''ဆိုင်ယမ်''' || ထိုင်း (အလယ်ပိုင်း) || ထိုင်းစာ || (မူလရင်းမြစ်) |- | '''လာအို''' || လာအို၊ အီသန် || လာအိုစာ || ထိုင်းစကားနှင့် ၈၀% တူ |} == တိုင် လူမျိုးများ၏ ဘာသာစကားနှင့် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ လေ့လာချက် == '''အနောက်တောင်တိုင်''' (Southwestern Tai) မျိုးနွယ်စုများသည် [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ]] မိသားစု၏ အကြီးမားဆုံးသော အခွဲတစ်ခုဖြစ်ပြီး [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]]၊ [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]] နှင့် [[တရုတ်နိုင်ငံ]] တို့တွင် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ ၎င်းတို့အကြားတွင် ဘာသာစကားအရ နီးစပ်မှုရှိသော်လည်း မျိုးရိုးဗီဇ (Genetic) ပိုင်းတွင် ဒေသအလိုက် ကွဲပြားမှုများ ရှိနေသည်။<ref name="Pittayaporn2009">Pittayaporn, Pittayawat. (2009). ''The Phonology of Proto-Tai''. PhD dissertation, Cornell University.</ref> === ဘာသာစကားဆိုင်ရာ ကွဲပြားမှု (Linguistic Divergence) === အနောက်တောင်တိုင် ဘာသာစကားများကို အဓိကအားဖြင့် အုပ်စု (၃) စု ခွဲခြားနိုင်သည် - # '''ရှမ်း-ခန္တီး အုပ်စု (Shan-Khamti):''' [[ရှမ်းဘာသာစကား]]၊ ခမ်းတီးရှမ်း နှင့် တိုင်လေ သာစကားတို့ ပါဝင်သည်။ ဤအုပ်စုသည် အသံထွက်ပြတ်သားပြီး တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင် ဘာသာစကားများ၏ လွှမ်းမိုးမှုကို အများဆုံးခံရသည်။ # '''ယွန်း-လူး-ဂုံ အုပ်စု (Lanna-Lue-Khun):''' [[ဂုံရှမ်း]]၊ [[လူးရှမ်း]] နှင့် ယွန်းရှမ်း ပါဝင်သည်။ ဤအုပ်စုသည် အသံထွက်ပိုင်းတွင် အချင်းချင်း နားလည်နိုင်စွမ်း အလွန်မြင့်မားပြီး အသံစွဲဆိုပုံချင်း တူညီကြသည်။ # '''ထိုင်း-လာအို အုပ်စု (Thai-Lao):''' [[ထိုင်းဘာသာစကား]] နှင့် [[လာအိုဘာသာစကား]]တို့ ပါဝင်သည်။ ခမာနှင့် ပါဠိ၊ သက္ကတ ဝေါဟာရများ အများအပြား ရောနှောနေသည်။ === မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ ကွဲပြားမှု (Genetic Variation) === မျိုးရိုးဗီဇ သုတေသနပြုချက်များအရ အနောက်တောင်တိုင် လူမျိုးများသည် ၎င်းတို့အခြေချရာ ဒေသရှိ မူလဒေသခံများနှင့် သွေးနှောခဲ့ကြသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ <ref name="Kutanan2017">Kutanan, W. et al. (2017). ''Genetic structure of Tai-Kadai speaking groups in Thailand''. Gene Journal.</ref> # '''မြောက်ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်းအုပ်စု (ရှမ်း၊ ဂုံ၊ လူး):''' ဤအုပ်စုများသည် မျိုးရိုးဗီဇအရ တိဗက်-ဗမာ (Tibeto-Burman) မျိုးနွယ်များနှင့် ပိုမိုနီးစပ်သည်။ အထူးသဖြင့် ရှမ်းလူမျိုးများသည် DNA အရ ဗမာလူမျိုးများနှင့် ပိုမိုနီးစပ်ပြီး ဘာသာစကားအရသာ တိုင်နွယ်ဝင် ဖြစ်နေခြင်းမျိုး တွေ့ရသည်။<ref name="Zhang2014">Zhang, X. et al. (2014). ''Genetic structure of the Tai-Kadai groups in Southern China and SE Asia''.</ref> # '''ဗဟိုနှင့် တောင်ပိုင်းအုပ်စု (ထိုင်း၊ လာအို):''' ဤအုပ်စုများတွင် မွန်-ခမာ (Mon-Khmer) မျိုးရိုးဗီဇ လွှမ်းမိုးမှု အားကောင်းသည်။ အထူးသဖြင့် ထိုင်းနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းသားများတွင် ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးတို့၏ မျိုးရိုးဗီဇ DNA မြင့်မားစွာ ပါဝင်နေသည်။ === နှိုင်းယှဉ်ချက်ဇယား === {| class="wikitable" style="width:100%;" |- ! မျိုးနွယ်စု !! ဘာသာစကားအုပ်စု !! မျိုးရိုးဗီဇ နီးစပ်မှု !! အဓိက လွှမ်းမိုးမှု |- | '''ရှမ်းကြီး''' || ရှမ်း-ခမ်းတီး || တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင် || မြန်မာ (ဗမာ) |- | '''ဂုံ / လူး''' || လန်နာ-လူး-ဂုံ || တိုင်-ကဒိုင် အရင်းခံ || လန်နာယဉ်ကျေးမှု |- | '''ထိုင်း''' || ဆိုင်ယမ် (Siamese) || မွန်-ခမာ (Austroasiatic) || ခမာ (Cambodian) |- | '''လာအို''' || လာအို-အီသန် || မွန်-ခမာ (Austroasiatic) || လန်ဆန်းယဉ်ကျေးမှု |} အနောက်တောင်တိုင် လူမျိုးများသည် "ဘာသာစကားအရ တူညီသော်လည်း မျိုးရိုးဗီဇအရ ကွဲပြားခြင်း" (Linguistically similar but genetically diverse) ဟူသော လက္ခဏာကို ဆောင်ကြသည်။ ၎င်းသည် ရှေးဦးတိုင်လူမျိုးများ (Proto-Tai) တောင်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချရာတွင် ဒေသခံလူမျိုးစုများကို ဝါးမြိုခြင်း (Assimilation) ထက် အတူတကွ သွေးနှောနေထိုင်ခဲ့ခြင်းကို သက်သေပြနေသည်။ == အနောက်တောင်ပိုင်းတိုင်လူမျိုးများစာရင်း == === မြောက်ပိုင်းဌာနခွဲ === (မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း၊ အိန္ဒိယ အရှေ့မြောက်ပိုင်းနှင့် တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ် အနောက်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသည်။) * [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်းကြီး]] (Tai Long/Shan) * ယာရှမ်း (Tai Ya) * [[တိုင်းလေလူမျိုး|တိုင်းလေ]] (Tai Le/Tai Nüa) — တရုတ်ရှမ်း သို့မဟုတ် တယ်ဟုန်ရှမ်းဟုလည်း ခေါ်သည်။ * ဟုံကျင်ရှမ်း (Tai Hongjin) * [[ခန္တီးရှမ်းလူမျိုး|ခန္တီးရှမ်း]] (Tai Khamti) * [[တိုင်းလိုင်ဘာသာစကား|ရှမ်းနီ]] (Tai Lai/Tai Laeng) * [[ဖာကေးရှမ်း|ဖကေးရှမ်း]] (Tai Phake) * အိတွန်ရှမ်း (Tai Aiton) * ခမ်ယန် (Tai Khamyang) * [[အာဟုမ်လူမျိုး|အဟုံရှမ်း]] (Ahom) * တူရုင် (Turung) * သာပါ (Sapa) === ကျိုင်းသေဉ်ဌာနခွဲ (Chiang Saen Branch) === * [[ထိုင်းလူမျိုး|ထိုင်း]] (Central Thai) * [[ယွမ်လူမျိုး|ယွန်း]] (Northern Thai/Lanna) * [[လာအိုလူမျိုး|လာအို]] (Lao) * တိုင်ဒေန်း (Tai Daeng) — တိုင်နီ (Red Tai) * ဒွန်ရှမ်း (Tai Don) — တိုင်ဖြူ (White Tai) * ဟန်တုံရှမ်း (Tai Hang Tong) * [[တိုင်းလူဘာသာစကား|တိုင်လူး]] (Tai Lü) — စစ်ဆောင်ပန္နားရှမ်း * [[တိုင်ဒမ်လူမျိုး|တိုင်ဒမ်]] (Tai Dam) — တိုင်နက် (Black Tai) * [[ခွန်လူမျိုး|တိုင်းဂုံ]] (Tai Khün) — ကျိုင်းတုံရှမ်း * ဖူအန် (Phuan) * သောင်ထိုင်း (Thai Song) * တိုင်တပ် (Tày Tac) === တောင်ပိုင်းအုပ်စု (Southern Group) === * [[ထိုင်းတောင်ပိုင်းဘာသာစကား|ထိုင်းတောင်ပိုင်း]] (Southern Thai/Pak Thai) === တရုတ်အနောက်တောင်ပိုင်းတိုင်အုပ်စုများနှင့် အမည်များ === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" ! width="10%" |တရုတ်အမည် ! width="12%" | Pinyin ! width="10%" | [[တိုင်းလူဘာသာစကား|Tai Lü]] ! width="10%" | Tai Nüa ! width="10%" | [[ထိုင်းဘာသာစကား|ထိုင်း]] ! width="25%" | အခြားအမည်များ ! width="23%" | နေထိုင်ရာဒေသ |- | 傣仂<br />{{Smaller|(西雙版納傣)}} | Dǎilè<br />{{Smaller|(Xīshuāngbǎnnà Dǎi)}} | {{IPA|tai˥˩ lɯː˩}} | | ลื้อ | [[တိုင်းလူဘာသာစကား|Tai Lü]], Tai Lue, တိုင်လူး | [[စစ်ဆောင်ပန္နား|Xishuangbanna]] (တရုတ်) |- | 傣哪<br />{{Smaller|(德宏傣)}} | Dǎinǎ<br />{{Smaller|(Déhong Dǎi)}} | {{IPA|tai˥˩ nəː˥}} | တိုင်လေ<br />{{IPA|tai˥ lə˧˩}} | คงเหนือ, ไทใต้คง | [[တိုင်းလေလူမျိုး|Tai Nüa]], တိုင်နူ၊ တယ်ဟုန်ရှမ်း၊ တရုတ်ရှမ်း | [[တယ်ဟုန် ရှမ်း နှင့် ဂျိန်းဖော ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စု|Dehong]] (တရုတ်)၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] |- | 傣擔 | Dǎidān | {{IPA|tai˥˩ dam˥}} | | ไทดำ, ลาวโซ่ง | [[တိုင်ဒမ်လူမျိုး|Tai Dam]], Black Tai, တိုင်နက်၊ လာအိုဆုန်း | Jinping (တရုတ်)၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] |- | 傣繃 | Dǎibèng | {{IPA|tai˥˩ pɔːŋ˥}} | | เมา | Tai Pong, တေပွန်၊ ရှမ်းမော | [[ရွှေလီ|Ruili]], Gengma (တရုတ်)၊ [[မဲခေါင်မြစ်]]တစ်လျှောက် |- | 傣端 | Dǎiduān | {{IPA|tai˥˩ doːn˥}} | | ขาว | Tai Don, White Tai, တိုင်ဒွန်၊ တိုင်ဖြူ | Jinping (တရုတ်)၊ [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]]မြောက်ပိုင်း |- | 傣雅 | Dǎiyǎ | {{IPA|tai˥˩ jaː˧˥}} | | หย่า | Tai Ya, တိုင်ယာ | Xinping, Yuanjiang (တရုတ်) |- | 傣友 | Dǎiyǒu | {{IPA|tai˥˩ jiu˩}} | | แดง | Tai You, တိုင်ယို | Yuanyang (တရုတ်)၊ နီမြစ် (Red River) တစ်လျှောက် |- | colspan="7" | {{Smaller|* မှတ်ချက်။ ။ လာအိုဆုန်း (Lao Song) သည် "ဘောင်းဘီနက်ဝတ် လာအို" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။}} |} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:Pages using deprecated image syntax]] 2jckzrco6kidjm8xnzgg3oo6y028634 0 188819 1031536 1014561 2026-05-15T03:48:26Z ~2026-29216-22 142612 new 2026 1031536 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = ဥယျာဉ် |official_name = ဥယျာဉ်ရွာ |native_name = |other_name = |postal_code = |postal_code_type = Postal codes |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ |image_skyline = |image_map = |map_caption = |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]] |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = {{flag|စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[ရွှေဘိုခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[ရေဦးမြို့နယ်]] |subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]] |subdivision_name4 = ရေမြက် |unit_pref = imperial |area_total_km2 = |population = |population_as_of = |population_density_km2 = auto |coordinates_display = |coordinates_region = MM |coordinates = {{Coord|22.87965965271|95.2227935791016|region:MM|format=dms|display=inline,title}} |elevation_ft = |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6.30 |website = }} '''ဥယျာဉ်ရွာ''' ({{Lang-en|Uyin}})သည် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရွှေဘိုခရိုင်]]၊ [[ရေဦးမြို့နယ်]]၊ [[ရေမြက်ကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၂၅၁ ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=20 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}</ref> Uyin Village is a beautiful and peaceful village located in Ye-U Township, Sagaing Region. Despite having just over 300 households, the villagers share a deep sense of unity and warmth. The entire community practices Buddhism and is known for its remarkable generosity in religious deeds.The village is steeped in history, home to the sacred "Baung Daw Kya" Pagoda. According to legend, King Alaungsithu himself built this pagoda on the exact spot where his royal crown (Baung Daw) fell during his royal travels. In addition, a replica of the Shwedagon Pagoda was successfully enshrined after 2018. The village abbot is highly revered, possessing great spiritual power and immense influence over the community.In this historic village, there is a brilliant young man named Maung Wai Thu Htun. He is exceptionally talented and deeply respected by everyone. Always at the forefront of community welfare, he leads all village affairs and is officially the most handsome "King" of the village. Because of his charm and leadership, he has completely captured the hearts of all the local bachelorette ladies, as well as the young women from neighboring villages, who all wish to win his heart. == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = ဥယျာဉ် |North = - |Northeast = - |East = - |Southeast = - |South = - |Southwest = - |West = - |Northwest = - }} {{ရေဦးမြို့နယ်}} [[ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]] {{Sagaing-geo-stub}} ihogltrywde5nz8286q0afanqparxy7 1031547 1031536 2026-05-15T04:30:26Z Zawzawaungthwin 100038 [[Special:Contributions/~2026-29216-22|~2026-29216-22]] ([[User talk:~2026-29216-22|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1031536|1031536]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1031547 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = ဥယျာဉ် |official_name = ဥယျာဉ်ရွာ |native_name = |other_name = |postal_code = |postal_code_type = Postal codes |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ |image_skyline = |image_map = |map_caption = |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]] |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = {{flag|စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[ရွှေဘိုခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[ရေဦးမြို့နယ်]] |subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]] |subdivision_name4 = ရေမြက် |unit_pref = imperial |area_total_km2 = |population = |population_as_of = |population_density_km2 = auto |coordinates_display = |coordinates_region = MM |coordinates = {{Coord|22.87965965271|95.2227935791016|region:MM|format=dms|display=inline,title}} |elevation_ft = |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6.30 |website = }} '''ဥယျာဉ်ရွာ''' ({{Lang-en|Uyin}})သည် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရွှေဘိုခရိုင်]]၊ [[ရေဦးမြို့နယ်]]၊ [[ရေမြက်ကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၂၅၁ ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=20 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = ဥယျာဉ် |North = - |Northeast = - |East = - |Southeast = - |South = - |Southwest = - |West = - |Northwest = - }} {{ရေဦးမြို့နယ်}} [[ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]] {{Sagaing-geo-stub}} 168ukbci5ca6z1g0vx45afcbc8sgoft 0 205241 1031584 958394 2026-05-15T07:52:00Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1031584 wikitext text/x-wiki {{Infobox historic site | name = Temple of Heaven | image = 11 Temple of Heaven.jpg | image_size = 300 | caption = Hall of Prayer for Good Harvests, the largest building in the Temple of Heaven | type = | locmapin = Beijing#China | coordinates = {{coord|39.8822|N|116.4066|E|region:CN-11_type:landmark|display=title,inline|name=Temple of Heaven}} | location = [[Dongcheng District, Beijing|Dongcheng]], [[Beijing]], [[China]] | area = | bui= | architect = | architecture = | governing_body = | owner = | designation1 = WHS | designation1_offname = Temple of Heaven: an Imperial Sacrificial Altar in Beijing | designation1_date = [[List of World Heritage Sites by year of inscription#1998 (22nd session)|1998]] <small>(22nd [[World Heritage Committee|session]])</small> | designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/881 881] | designation1_criteria = i, ii, iii | designation1_type = Cultural | designation1_free1name = Region | designation1_free1value = [[List of World Heritage Sites in Asia|Asia-Pacific]] }} {{Infobox Chinese |pic=Tiantan (Chinese characters).svg |piccap="Temple of Heaven" in Simplified (top) and Traditional (bottom) Chinese characters |picupright=0.425 |t=天壇 |s=天坛 |l="Altar of Heaven" Araceli |p=Tiāntán |mi={{IPAc-cmn|t|ian|1|t|an|2}} |j=Tin1-taan4 |y=Tīn-tàahn |tl=Thinn-tuânn }} '''ကောင်းကင်ဘုံကျောင်းတော်'''({{zh|t=天坛|p=Tiāntán}}) သည် ဘေဂျင်းမြို့ အလယ်၏ အရှေ့တောင်ဘက်အပိုင်းတွင် တည်ရှိသည့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာအဆောက်အဦးများဖြင့် ဖွဲ့စည်းတည်ရှိသည့် နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤနေရာသို့ Ming နှင့် Qing မင်းဆက်ကာလများရှိ အုပ်ချုပ်သူများသည် နှစ်စဉ်အခမ်းအနားဖြင့် ကျင်းပ၍ ရောက်ရှိလာကြကာ သီးနှံများကောင်းမွန်စွာရိတ်သိမ်းနိုင်ရန် ဆုတောင်းမှုများ ပြုလုပ်ကြလေ့ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/881 |title=Temple of Heaven: an Imperial Sacrificial Altar in Beijing - UNESCO World Heritage Centre |website=Whc.unesco.org |date=1998-12-02 |access-date=2016-10-31}}</ref> ==သမိုင်း== [[File:Peking (Beijing) Nebeski hram ~ 1898..jpg|thumb|left|Temple of Heaven on an 1898 postcard]] ကျောင်းတော်ကို Ming မင်းဆက်အုပ်စိုးသည့်ကာလ Yongleမင်းလက်ထက် ၁၄၀၆ ခုနှစ်မှ ၁၄၂၀ အတွင်းတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ Yongle မင်းသည် ဘေဂျင်းရှိ Forbidden City ကို တည်ဆောက်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ယခုအချိန်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၊ Dongcheng Beijing တွင် တည်ရှိသည်။ ၁၆ ရာစုတွင် ၎င်းနေရာကို Jiajing ဘုရင်လက်ထက်တွင် တိုးချဲ့မှုများလုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး အမည်ကိုလည်း ကောင်းကင်ဘုံကျောင်းတော်ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ Jia ging သည် ဘေဂျင်းတွင် အခြားသောထင်ရှားသည့် ကျောင်းတော်သုံးခုကိုလည်း တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့မှာ အရှေ့ဘက်တွင် နေကျောင်းတော် (日壇), မြောက်ဘက်တွင် ကမ္ဘာမြေကျောင်းတော် (地壇), အနောက်ဘက်တွင် လကျောင်းတော် (月壇) တို့ ဖြစ်သည်။ Qianlong ဘုရင်၏ အမိန့်ဖြင့် ကောင်းကင်ဘုံကျောင်းတော်ကို ၁၈ ရာစုတွင် ပြုပြင်မွမ်းမံမှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ ပြုပြင်လုပ်ဆောင်မှုများ လုပ်ဆောင်ရာတွင် ဘတ်ဂျက်ငွေ မလောက်ငှမှုများကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် ဤပြင်ဆင်မှုသည် အင်ပါယာဆိုင်ရာခေတ်ကာလများအတွင်း အကြီးမားဆုံးသော ပြင်ဆင်မှု ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကျောင်းတော်ကို ဒုတိယဘိန်းစစ်ပွဲ (Second Opium War.) တွင် အင်္ဂလိပ်-ပြင်သစ် မဟာမိတ်အဖွဲ့က ပိုဆိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ် ကြေးစားသောင်းကျန်းသူများခေတ်ကာလတွင် ရှစ်နိုင်ငံမဟာမိတ်အဖွဲ့ (Eight-Nation Alliance)က ပိုင်ဆိုင်ပြီး ကျောင်းတော်ကို ပီကင်းရှိယာယီခံတပ်နေရာဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး တစ်နှစ်ကြာမြင့်ခဲ့သည်။ Qing မင်းဆက်ကျဆုံးသည့်ကာလတွင် ကျောင်းတော်သည် ထိန်းသိမ်းမှုမရှိဘဲ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ကျောင်းတော်ကို လျစ်လျူရှုပစ်ထားသဖြ်င့ နောက်ပိုင်းနှစ်များတွင် ကျောင်းတော်ရှိ ခန်းမများစွာတို့သည် ပြိုလဲပျက်စီးခြင်းများဖြင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။ ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မနိုင်ငံ၏ သမ္မတဖြစ်သူ Yuan Shikai သည် ကျောင်းတော်တွင် မင်မင်းဆက်ကာလဆုတောင်းမှုပွဲကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထိုပွဲသည် သူကိုယ်တိုင် တရုတ်၏ ဘုရင်အဖြစ် ကြေညာသည့် အားထုတ်ကြိုးစားမှုလည်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် ကျောင်းတော်ကို ပန်းခြံတစ်ခုအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲပစ်ကာ အများပြည်သူအတွက် ပထမဆုံးအဖြစ် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ကျောင်းတော်သည် ယူနက်စကိုကမ္ဘာအမွေအနှစ်စာရင်းဝင်နေရာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၎င်းတွင် ကျောင်းတော်၏ ဗိသုကာနှင့် မြင်ကွင်းဒီဇိုင်းသည် ရိုးရှင်းပြီး ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ကြီးမားသော အရပ်သားများ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာမှုကို ဖော်ပြသည့် နေရာတစ်ခုဟု ရေးသားဖော်ပြထားသည်။ ထို့အပြင် ကျောင်းတော်၏ ဒီဇိုင်းနှင့် ပုံစံသည် ရာစုနှစ်များစွာသော ကာလတို့၏ ဗိသုကာနှင့် အစီအစဉ်များကို လွှမ်းမိုးကာ ဖော်ပြလျက်ရှိသည်ဟုလည်း ဖော်ပြထားသည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== *[http://www.tiantanpark.com Official website of the Temple of Heaven Park] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230602140857/http://www.tiantanpark.com/ |date=2 June 2023 }} {{in lang|zh}} *[http://www.chinadaily.com.cn/china/2006-04/30/content_580846.htm Chinadaily news] *[http://espanol.cri.cn/861/2015/03/21/1s344169.htm "Temple of Heaven: meeting the Paradadise (El Templo del Cielo: un encuentro con el Paraíso)"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210509140539/http://espanol.cri.cn/861/2015/03/21/1s344169.htm |date=9 May 2021 }}, Mauricio Percara (2015) ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ]] [[ကဏ္ဍ:ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]] ozz7zmlrqcv13dsodhjnwet88226ctc 1031585 1031584 2026-05-15T07:52:39Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်၊ [[Category:တရုတ်နိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1031585 wikitext text/x-wiki {{Infobox historic site | name = Temple of Heaven | image = 11 Temple of Heaven.jpg | image_size = 300 | caption = Hall of Prayer for Good Harvests, the largest building in the Temple of Heaven | type = | locmapin = Beijing#China | coordinates = {{coord|39.8822|N|116.4066|E|region:CN-11_type:landmark|display=title,inline|name=Temple of Heaven}} | location = [[Dongcheng District, Beijing|Dongcheng]], [[Beijing]], [[China]] | area = | bui= | architect = | architecture = | governing_body = | owner = | designation1 = WHS | designation1_offname = Temple of Heaven: an Imperial Sacrificial Altar in Beijing | designation1_date = [[List of World Heritage Sites by year of inscription#1998 (22nd session)|1998]] <small>(22nd [[World Heritage Committee|session]])</small> | designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/881 881] | designation1_criteria = i, ii, iii | designation1_type = Cultural | designation1_free1name = Region | designation1_free1value = [[List of World Heritage Sites in Asia|Asia-Pacific]] }} {{Infobox Chinese |pic=Tiantan (Chinese characters).svg |piccap="Temple of Heaven" in Simplified (top) and Traditional (bottom) Chinese characters |picupright=0.425 |t=天壇 |s=天坛 |l="Altar of Heaven" Araceli |p=Tiāntán |mi={{IPAc-cmn|t|ian|1|t|an|2}} |j=Tin1-taan4 |y=Tīn-tàahn |tl=Thinn-tuânn }} '''ကောင်းကင်ဘုံကျောင်းတော်'''({{zh|t=天坛|p=Tiāntán}}) သည် ဘေဂျင်းမြို့ အလယ်၏ အရှေ့တောင်ဘက်အပိုင်းတွင် တည်ရှိသည့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာအဆောက်အဦးများဖြင့် ဖွဲ့စည်းတည်ရှိသည့် နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤနေရာသို့ Ming နှင့် Qing မင်းဆက်ကာလများရှိ အုပ်ချုပ်သူများသည် နှစ်စဉ်အခမ်းအနားဖြင့် ကျင်းပ၍ ရောက်ရှိလာကြကာ သီးနှံများကောင်းမွန်စွာရိတ်သိမ်းနိုင်ရန် ဆုတောင်းမှုများ ပြုလုပ်ကြလေ့ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/881 |title=Temple of Heaven: an Imperial Sacrificial Altar in Beijing - UNESCO World Heritage Centre |website=Whc.unesco.org |date=1998-12-02 |access-date=2016-10-31}}</ref> ==သမိုင်း== [[File:Peking (Beijing) Nebeski hram ~ 1898..jpg|thumb|left|Temple of Heaven on an 1898 postcard]] ကျောင်းတော်ကို Ming မင်းဆက်အုပ်စိုးသည့်ကာလ Yongleမင်းလက်ထက် ၁၄၀၆ ခုနှစ်မှ ၁၄၂၀ အတွင်းတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ Yongle မင်းသည် ဘေဂျင်းရှိ Forbidden City ကို တည်ဆောက်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ယခုအချိန်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၊ Dongcheng Beijing တွင် တည်ရှိသည်။ ၁၆ ရာစုတွင် ၎င်းနေရာကို Jiajing ဘုရင်လက်ထက်တွင် တိုးချဲ့မှုများလုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး အမည်ကိုလည်း ကောင်းကင်ဘုံကျောင်းတော်ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ Jia ging သည် ဘေဂျင်းတွင် အခြားသောထင်ရှားသည့် ကျောင်းတော်သုံးခုကိုလည်း တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့မှာ အရှေ့ဘက်တွင် နေကျောင်းတော် (日壇), မြောက်ဘက်တွင် ကမ္ဘာမြေကျောင်းတော် (地壇), အနောက်ဘက်တွင် လကျောင်းတော် (月壇) တို့ ဖြစ်သည်။ Qianlong ဘုရင်၏ အမိန့်ဖြင့် ကောင်းကင်ဘုံကျောင်းတော်ကို ၁၈ ရာစုတွင် ပြုပြင်မွမ်းမံမှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ ပြုပြင်လုပ်ဆောင်မှုများ လုပ်ဆောင်ရာတွင် ဘတ်ဂျက်ငွေ မလောက်ငှမှုများကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် ဤပြင်ဆင်မှုသည် အင်ပါယာဆိုင်ရာခေတ်ကာလများအတွင်း အကြီးမားဆုံးသော ပြင်ဆင်မှု ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကျောင်းတော်ကို ဒုတိယဘိန်းစစ်ပွဲ (Second Opium War.) တွင် အင်္ဂလိပ်-ပြင်သစ် မဟာမိတ်အဖွဲ့က ပိုဆိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ် ကြေးစားသောင်းကျန်းသူများခေတ်ကာလတွင် ရှစ်နိုင်ငံမဟာမိတ်အဖွဲ့ (Eight-Nation Alliance)က ပိုင်ဆိုင်ပြီး ကျောင်းတော်ကို ပီကင်းရှိယာယီခံတပ်နေရာဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး တစ်နှစ်ကြာမြင့်ခဲ့သည်။ Qing မင်းဆက်ကျဆုံးသည့်ကာလတွင် ကျောင်းတော်သည် ထိန်းသိမ်းမှုမရှိဘဲ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ကျောင်းတော်ကို လျစ်လျူရှုပစ်ထားသဖြ်င့ နောက်ပိုင်းနှစ်များတွင် ကျောင်းတော်ရှိ ခန်းမများစွာတို့သည် ပြိုလဲပျက်စီးခြင်းများဖြင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။ ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မနိုင်ငံ၏ သမ္မတဖြစ်သူ Yuan Shikai သည် ကျောင်းတော်တွင် မင်မင်းဆက်ကာလဆုတောင်းမှုပွဲကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထိုပွဲသည် သူကိုယ်တိုင် တရုတ်၏ ဘုရင်အဖြစ် ကြေညာသည့် အားထုတ်ကြိုးစားမှုလည်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် ကျောင်းတော်ကို ပန်းခြံတစ်ခုအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲပစ်ကာ အများပြည်သူအတွက် ပထမဆုံးအဖြစ် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ကျောင်းတော်သည် ယူနက်စကိုကမ္ဘာအမွေအနှစ်စာရင်းဝင်နေရာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၎င်းတွင် ကျောင်းတော်၏ ဗိသုကာနှင့် မြင်ကွင်းဒီဇိုင်းသည် ရိုးရှင်းပြီး ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ကြီးမားသော အရပ်သားများ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာမှုကို ဖော်ပြသည့် နေရာတစ်ခုဟု ရေးသားဖော်ပြထားသည်။ ထို့အပြင် ကျောင်းတော်၏ ဒီဇိုင်းနှင့် ပုံစံသည် ရာစုနှစ်များစွာသော ကာလတို့၏ ဗိသုကာနှင့် အစီအစဉ်များကို လွှမ်းမိုးကာ ဖော်ပြလျက်ရှိသည်ဟုလည်း ဖော်ပြထားသည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== *[http://www.tiantanpark.com Official website of the Temple of Heaven Park] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230602140857/http://www.tiantanpark.com/ |date=2 June 2023 }} {{in lang|zh}} *[http://www.chinadaily.com.cn/china/2006-04/30/content_580846.htm Chinadaily news] *[http://espanol.cri.cn/861/2015/03/21/1s344169.htm "Temple of Heaven: meeting the Paradadise (El Templo del Cielo: un encuentro con el Paraíso)"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210509140539/http://espanol.cri.cn/861/2015/03/21/1s344169.htm |date=9 May 2021 }}, Mauricio Percara (2015) ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ]] [[ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]] 7bvofjqmnlp1pz4atwqec83cqtxe3vz 1031586 1031585 2026-05-15T07:54:34Z Salai Rungtoi 22844 1031586 wikitext text/x-wiki {{Infobox historic site | name = Temple of Heaven | image = 11 Temple of Heaven.jpg | image_size = 300 | caption = Hall of Prayer for Good Harvests, the largest building in the Temple of Heaven | type = | locmapin = Beijing#China | coordinates = {{coord|39.8822|N|116.4066|E|region:CN-11_type:landmark|display=title,inline|name=Temple of Heaven}} | location = [[ပေကျင်းမြို့|ပေကျင်းမြို့]]၊ [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]] | area = | bui= | architect = | architecture = | governing_body = | owner = | designation1 = WHS | designation1_offname = Temple of Heaven: an Imperial Sacrificial Altar in Beijing | designation1_date = ၁၉၉၈ <small>(22nd [[World Heritage Committee|session]])</small> | designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/881 881] | designation1_criteria = i, ii, iii | designation1_type = Cultural | designation1_free1name = Region | designation1_free1value = [[List of World Heritage Sites in Asia|Asia-Pacific]] }} {{Infobox Chinese |pic=Tiantan (Chinese characters).svg |piccap="Temple of Heaven" in Simplified (top) and Traditional (bottom) Chinese characters |picupright=0.425 |t=天壇 |s=天坛 |l="Altar of Heaven" Araceli |p=Tiāntán |mi={{IPAc-cmn|t|ian|1|t|an|2}} |j=Tin1-taan4 |y=Tīn-tàahn |tl=Thinn-tuânn }} '''ကောင်းကင်ဘုံကျောင်းတော်'''({{zh|t=天坛|p=Tiāntán}}) သည် ဘေဂျင်းမြို့ အလယ်၏ အရှေ့တောင်ဘက်အပိုင်းတွင် တည်ရှိသည့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာအဆောက်အဦးများဖြင့် ဖွဲ့စည်းတည်ရှိသည့် နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤနေရာသို့ Ming နှင့် Qing မင်းဆက်ကာလများရှိ အုပ်ချုပ်သူများသည် နှစ်စဉ်အခမ်းအနားဖြင့် ကျင်းပ၍ ရောက်ရှိလာကြကာ သီးနှံများကောင်းမွန်စွာရိတ်သိမ်းနိုင်ရန် ဆုတောင်းမှုများ ပြုလုပ်ကြလေ့ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/881 |title=Temple of Heaven: an Imperial Sacrificial Altar in Beijing - UNESCO World Heritage Centre |website=Whc.unesco.org |date=1998-12-02 |access-date=2016-10-31}}</ref> ==သမိုင်း== [[File:Peking (Beijing) Nebeski hram ~ 1898..jpg|thumb|left|Temple of Heaven on an 1898 postcard]] ကျောင်းတော်ကို Ming မင်းဆက်အုပ်စိုးသည့်ကာလ Yongleမင်းလက်ထက် ၁၄၀၆ ခုနှစ်မှ ၁၄၂၀ အတွင်းတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ Yongle မင်းသည် ဘေဂျင်းရှိ Forbidden City ကို တည်ဆောက်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ယခုအချိန်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၊ Dongcheng Beijing တွင် တည်ရှိသည်။ ၁၆ ရာစုတွင် ၎င်းနေရာကို Jiajing ဘုရင်လက်ထက်တွင် တိုးချဲ့မှုများလုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး အမည်ကိုလည်း ကောင်းကင်ဘုံကျောင်းတော်ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ Jia ging သည် ဘေဂျင်းတွင် အခြားသောထင်ရှားသည့် ကျောင်းတော်သုံးခုကိုလည်း တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့မှာ အရှေ့ဘက်တွင် နေကျောင်းတော် (日壇), မြောက်ဘက်တွင် ကမ္ဘာမြေကျောင်းတော် (地壇), အနောက်ဘက်တွင် လကျောင်းတော် (月壇) တို့ ဖြစ်သည်။ Qianlong ဘုရင်၏ အမိန့်ဖြင့် ကောင်းကင်ဘုံကျောင်းတော်ကို ၁၈ ရာစုတွင် ပြုပြင်မွမ်းမံမှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ ပြုပြင်လုပ်ဆောင်မှုများ လုပ်ဆောင်ရာတွင် ဘတ်ဂျက်ငွေ မလောက်ငှမှုများကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် ဤပြင်ဆင်မှုသည် အင်ပါယာဆိုင်ရာခေတ်ကာလများအတွင်း အကြီးမားဆုံးသော ပြင်ဆင်မှု ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကျောင်းတော်ကို ဒုတိယဘိန်းစစ်ပွဲ (Second Opium War.) တွင် အင်္ဂလိပ်-ပြင်သစ် မဟာမိတ်အဖွဲ့က ပိုဆိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ် ကြေးစားသောင်းကျန်းသူများခေတ်ကာလတွင် ရှစ်နိုင်ငံမဟာမိတ်အဖွဲ့ (Eight-Nation Alliance)က ပိုင်ဆိုင်ပြီး ကျောင်းတော်ကို ပီကင်းရှိယာယီခံတပ်နေရာဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး တစ်နှစ်ကြာမြင့်ခဲ့သည်။ Qing မင်းဆက်ကျဆုံးသည့်ကာလတွင် ကျောင်းတော်သည် ထိန်းသိမ်းမှုမရှိဘဲ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ကျောင်းတော်ကို လျစ်လျူရှုပစ်ထားသဖြ်င့ နောက်ပိုင်းနှစ်များတွင် ကျောင်းတော်ရှိ ခန်းမများစွာတို့သည် ပြိုလဲပျက်စီးခြင်းများဖြင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။ ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မနိုင်ငံ၏ သမ္မတဖြစ်သူ Yuan Shikai သည် ကျောင်းတော်တွင် မင်မင်းဆက်ကာလဆုတောင်းမှုပွဲကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထိုပွဲသည် သူကိုယ်တိုင် တရုတ်၏ ဘုရင်အဖြစ် ကြေညာသည့် အားထုတ်ကြိုးစားမှုလည်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် ကျောင်းတော်ကို ပန်းခြံတစ်ခုအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲပစ်ကာ အများပြည်သူအတွက် ပထမဆုံးအဖြစ် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ကျောင်းတော်သည် ယူနက်စကိုကမ္ဘာအမွေအနှစ်စာရင်းဝင်နေရာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၎င်းတွင် ကျောင်းတော်၏ ဗိသုကာနှင့် မြင်ကွင်းဒီဇိုင်းသည် ရိုးရှင်းပြီး ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ကြီးမားသော အရပ်သားများ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာမှုကို ဖော်ပြသည့် နေရာတစ်ခုဟု ရေးသားဖော်ပြထားသည်။ ထို့အပြင် ကျောင်းတော်၏ ဒီဇိုင်းနှင့် ပုံစံသည် ရာစုနှစ်များစွာသော ကာလတို့၏ ဗိသုကာနှင့် အစီအစဉ်များကို လွှမ်းမိုးကာ ဖော်ပြလျက်ရှိသည်ဟုလည်း ဖော်ပြထားသည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== *[http://www.tiantanpark.com Official website of the Temple of Heaven Park] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230602140857/http://www.tiantanpark.com/ |date=2 June 2023 }} {{in lang|zh}} *[http://www.chinadaily.com.cn/china/2006-04/30/content_580846.htm Chinadaily news] *[http://espanol.cri.cn/861/2015/03/21/1s344169.htm "Temple of Heaven: meeting the Paradadise (El Templo del Cielo: un encuentro con el Paraíso)"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210509140539/http://espanol.cri.cn/861/2015/03/21/1s344169.htm |date=9 May 2021 }}, Mauricio Percara (2015) ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ]] [[ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]] ga24uwwjb8nubmuv5mmnm8ubify93z4 0 210316 1031605 944943 2026-05-15T10:05:42Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1031605 wikitext text/x-wiki {{Infobox television channel | name = Fox News Channel | logo = Fox News Channel logo.svg | logo_size = 150px | launch_date = {{Start date and age|1996|10|7}}<ref name="FoxCorporateInfo">{{cite web|title=Corporate Information|url=http://press.foxnews.com|publisher=Fox News Network, LLC|website=Press.FoxNews.com|access-date=July 11, 2020|url-status=live}}</ref> | owner = ဖောက်စ် ကော်ပိုရေးရှင်း | parent = ဖောက်စ်သတင်းမီဒီယာ | picture_format = 720p HDTV<br />{{small|(480i အရည်အသွေးဖြင့် ရနိုင် (သို့ အချို့နိုင်ငံများအတွက် 16:9) SDTV အတွက်)}} | country = အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု | language = အင်္ဂလိပ် | slogan = ''Most Watched. Most Trusted.''<br />''Standing Up For What's Right'' | area = အမေရိကန်<br />ကနေဒါ | headquarters = {{Plainlist| * 1211 Avenue of the Americas * New York City, New York 10036 * U.S. }} | sister_channels = Fox Business Network<br />Fox Broadcasting Company | webcast = [https://www.foxnews.com/go Fox News Go] {{small|(Pay-TV subscribers only)}} | website = {{url|www.foxnews.com}} | sat_serv_1 = DirecTV | sat_chan_1 = Channel 360 (SD/HD) | sat_serv_2 = Dish Network | sat_chan_2 = Channel 205 (SD/HD) | sat_serv_3 = Bell Satellite TV (ကနေဒါ) | sat_chan_3 = Channel 507 | sat_serv_4 = Shaw Direct (ကနေဒါ) | sat_chan_4 = Channel 154<br />Channel 503 | cable_serv_1 = Available on most U.S. providers | cable_chan_1 = Channel slots vary on each operator | cable_serv_2 = Izzi Telecom (မက္ကဆီကို) | cable_chan_2 = 817<ref>{{Cite web|url=https://www.izzi.mx/webApps/entretenimiento/guia|title=izzi México - Guía de Programación|website=www.izzi.mx}}</ref> | satradio_serv_1 = Sirius Satellite Radio | satradio_chan_1 = Channel 114 | satradio_serv_2 = XM Satellite Radio | satradio_chan_2 = Channel 115 | iptv_serv_1 = Verizon FiOS | iptv_chan_1 = Channel 118 (SD)<br />Channel 618 (HD) | iptv_serv_2 = Bell Fibe TV (ကနေဒါ) | iptv_chan_2 = Channel 507 | iptv_serv_3 = VMedia (ကနေဒါ) | iptv_chan_3 = Channel 181 | iptv_serv_4 = Optik TV (ကနေဒါ) | iptv_chan_4 = Channel 811 (HD; East) <br />Channel 9811 (SD; West) }} '''ဖောက်စ်သတင်း''' ({{lang-en|Fox News}}; အသံထွက် - {{IPA|/fɒks/}} or {{IPA|/fɑks/}}; တရားဝင်အမည် "Fox News Channel") သည် အမေရိကန် ကွန်ဆာဗေးတစ်အမာခံ သတင်းရုပ်သံလိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။<ref>{{Cite journal|last1=DellaVigna|first1=Stefano|last2=Kaplan|first2=Ethan|date=August 1, 2007|title=The Fox News Effect: Media Bias and Voting|url=https://academic.oup.com/qje/article/122/3/1187/1879517|journal=The Quarterly Journal of Economics|language=en|volume=122|issue=3|pages=1187–1234|citeseerx=10.1.1.537.1980|doi=10.1162/qjec.122.3.1187|issn=0033-5533|s2cid=16610755}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Nie|first1=Norman H.|last2=Miller|first2=Darwin W., III|last3=Golde|first3=Saar|last4=Butler|first4=Daniel M.|last5=Winneg|first5=Kenneth|year=2010|title=The World Wide Web and the U.S. Political News Market|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-political-science_2010-04_54_2/page/428|journal=American Journal of Political Science|language=en|volume=54|issue=2|pages=428–439|doi=10.1111/j.1540-5907.2010.00439.x|issn=1540-5907}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Meyers|first1=Christopher|date=July 2, 2020|title=Partisan News, the Myth of Objectivity, and the Standards of Responsible Journalism|url=https://doi.org/10.1080/23736992.2020.1780131|journal=Journal of Media Ethics|volume=35|issue=3|pages=180–194|doi=10.1080/23736992.2020.1780131|issn=2373-6992|s2cid=221538960}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Shor|first1=Eran|year=2019|title=Political Leaning and Coverage Sentiment: Are Conservative Newspapers More Negative Toward Women?|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/ssqu.12563|journal=Social Science Quarterly|volume=100|issue=1|pages=307–319|doi=10.1111/ssqu.12563|issn=1540-6237}}</ref> နယူးယောက်မြို့၌ အခြေစိုက်၍ ဖောက်စ်မီဒီယာအုပ်စုက ပိုင်ဆိုင်ပြီး၊ ထိုအုပ်စုကို ဖောက်စ်ကော်ပိုရေးရှင်းက ထပ်မံပိုင်ဆိုင်သည်။<ref>{{Cite web|title=Media Relations {{!}} Fox News|url=http://press.foxnews.com/|access-date=October 1, 2020|language=en}}</ref> အဓိကရုပ်သံလွှင့်စတူဒီယိုများမှာ နယူးယောက်မြို့၊ မဟတ္တန်အရပ်၏အလယ်ရှိ 1211 Avenue of the Americas အဆောက်အအုံကြီးတွင် တည်ရှိကာ ဖောက်စ်သတင်းသည် နိုင်ငံ ၈၆ ခုခန့်ကို သတင်းဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။<ref>{{Cite news |date=March 1, 2011 |title=Where in the World is FOX? |language=en-US |publisher=Fox News |url=https://www.foxnews.com/story/where-in-the-world-is-fox |access-date=February 6, 2019}}</ref> ဤရုပ်သံလိုင်းကို ဩစတေးလျ-အမေရိကန်သား မီဒီယာလုပ်ငန်းရှင် ရူးပါ့တ် မားဒေါ့ခ် (Rupert Murdoch) က ကွန်ဆာဗေးတစ်ပရိသတ်ကို ဆွဲဆောင်နိုင်စေရန်တည်ထောင်ခဲ့၍ ယခင် ရစ်ပါဘလစ်ကန်ပါတီ မီဒီယာအတိုင်ပင်ခံနှင့် စီအန်ဘီစီရုပ်သံ အလုပ်အမှုဆောင် ရော်ဂျာ အေးလ်ဇ် (Roger Ailes) ကို စီအီးအိုအဖြစ် ငှားရမ်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=Mifflin |first=Lawrie |date=October 7, 1996 |title=At the new Fox News Channel, the buzzword is fairness, separating news from bias |work=[[The New York Times]] |url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9A00E4DE1F3FF934A35753C1A960958260 |access-date=May 4, 2010}}</ref><ref>{{Cite web |last1=Richwine |first1=Lisa |last2=Gibson |first2=Ginger |date=July 21, 2016 |title=Divisive Ailes gave conservatives a TV home at Fox News |url=https://www.reuters.com/article/us-twenty-first-fox-ailes-newsmaker-idUSKCN1012RM |access-date=October 17, 2019 |work=Reuters}}</ref> ၁၉၉၆ အောက်တိုဘာ ၇ တွင် စတင်ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။<ref name=King>{{cite news |title=Fox Hunts TV News Niche with Channel Debut Today |first=Angela G. |last=King |date=October 7, 1996 |newspaper=[[Daily News (New York)|Daily News]]|location=New York}}</ref> ဖောက်စ်သတင်းသည် ၁၉၉၀ ဆယ်စုနှစ်အကုန်နှင့် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် ကာလများတွင် အမေရိက၌ အခပေးကြည့်ရှုရသောလိုင်းများတွင် အင်အားကြီးမားလာသည့် သတင်းကွန်ရက်တစ်ခုဖ့စ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=Gillette |first=Felix |date=October 1, 2008 |title=Viewers Continuing to Flock to Cable News Networks |work=[[The New York Observer]] |url=http://observer.com/2008/10/viewers-continuing-to-flock-to-cable-news-networks/ |access-date=October 17, 2019}}</ref> မားဒေါ့ခ်သည် လက်ရှိ စီမံအုပ်ချုပ်ရေးအကြီးအကဲဖြစ်၍ ဆူဇန် စကော့သည် စီအီးအိုအဖြစ် ထမ်းဆောင်လျက် ရှိသည်။<ref>{{Cite magazine |last=Steinberg |first=Brian |date=May 17, 2018 |title=Suzanne Scott Named CEO of Fox News |url=https://variety.com/2018/tv/news/suzanne-scott-fox-news-1202813600/ |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]] |access-date=May 17, 2018}}</ref><ref>{{cite magazine |url=http://time.com/4413767/roger-ailes-fox-news-resigns-rupert-murdoch/ |title=Roger Ailes Resigns From Fox News Amid Sexual Harassment Accusations |first=Katie |last=Reilly |date=July 21, 2016 |magazine=Time |access-date=October 17, 2019 |archive-date=22 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201122075929/https://time.com/4413767/roger-ailes-fox-news-resigns-rupert-murdoch/ |url-status=dead }}<br />{{cite news |url=https://www.theguardian.com/media/2016/jul/21/roger-ailes-leaves-fox-news-sexual-harassment-claims |title=Roger Ailes leaves Fox News in wake of sexual harassment claims |first=Molly |last=Redden |date=July 21, 2016 |newspaper=[[The Guardian]] |access-date=October 17, 2019 }}</ref> [[File:Fox News Channel logo.svg]] ဖောက်စ်သတင်းသည် ရစ်ပါဘလစ်ကန်ပါတီနှင့် ထိုပါတီ၏ နိုင်ငံရေးသမားများကို ဘက်လိုက်၍ တင်ဆက်ဖော်ပြပြီး ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီကိုမူ မကောင်းမြင်သဘောဖြင့် တင်ဆက်သည်ဟု ဖော်ပြခြင်းခံရသည်။{{refn|<ref name=":29">{{Cite book |url=https://global.oup.com/academic/product/the-tea-party-and-the-remaking-of-republican-conservatism-9780190633660 |title=The Tea Party and the Remaking of Republican Conservatism |last1=Skocpol |first1=Theda |last2=Williamson |first2=Vanessa |date=September 1, 2016 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19063-366-0 |location=Oxford, New York |pages=5, 8, 86, 123, 125, 130–140 |quote=the challenge of spreading and germinating the Tea Party idea was surmounted with impressive ease because a major sector of the U.S. media today is openly partisan—including Fox News Channel, the right-wing "blogosphere," and a nationwide network of right- wing talk radio programs. This aptly named conservative media "echo chamber" reaches into the homes of many Americans ... Towering above all others is the Fox News empire, the loudest voice in conservative media. Despite its claim to be "fair and balanced," multiple studies have documented FNC's conservative stance ... Fox News's conservative slant encourages a particular worldview.}}</ref><ref name=":33">{{Cite book |url=https://global.oup.com/academic/product/echo-chamber-9780195398601 |title=Echo Chamber: Rush Limbaugh and the Conservative Media Establishment |last1=Jamieson |first1=Kathleen Hall |last2=Cappella |first2=Joseph N. |date=February 4, 2010 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19539-860-1 |location=Oxford, New York |quote=We do this to illustrate the ways Fox News, Limbaugh, and the print and web editorial pages of the Wall Street Journal play both offense and defense in service of conservative objectives. As these case studies will suggest, the big three reinforce each other's conservative messages in ways that distinguish them from the other major broadcast media, CBS News, NBC News, ABC News, CNN, MSNBC, CNBC and major print outlets such as the Washington Post and New York Times.}}</ref><ref name=":31">{{Cite book |url=https://global.oup.com/academic/product/asymmetric-politics-9780190626600 |title=Asymmetric Politics: Ideological Republicans and Group Interest Democrats |last1=Grossman |first1=Matt |last2=Hopkins |first2=David A. |date=October 13, 2016 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19062-660-0 |location=Oxford, New York |page=175}}</ref><ref name=":34">{{Cite news |url=https://money.cnn.com/2018/02/28/media/fox-news-jared-kushner-security-clearance/index.html |title=Fox News has avoided talking about Jared Kushner's security clearance |last=Kludt |first=Tom |date=February 28, 2018 |work=CNN Money |access-date=February 28, 2018 |quote=The network claims a uniquely powerful role in the pro-Trump echo chamber, setting the agenda for both the president and his millions of supporters. In this vein, Trump is rarely cast in an unfavorable light and the so called "mainstream media" draws little praise. Bad news, like the one surrounding Kushner, routinely gets glossed over. |archive-date=3 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190403070519/https://money.cnn.com/2018/02/28/media/fox-news-jared-kushner-security-clearance/index.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite journal |title=Propaganda, Persuasion, or Journalism?: Fox News' Prime-Time Coverage of Health-Care Reform in 2009 and 2014 |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/1931243117710278 |website=journals.sagepub.com|doi=10.1177/1931243117710278 |s2cid=148586375 }}</ref>}} ခြုံငုံသုံးသပ်လျှင် ဤရုပ်သံသည် သတင်း၏ တည်ကြည်ခိုင်မာမှုကို အန္တရာယ်ပေးသည်ဟု ဝေဖန်သူများက ပြောဆိုကြ၏ ။<ref name="Collings2010">{{cite book |first=Anthony |last=Collings |title=Capturing the News: Three Decades of Reporting Crisis and Conflict |url=https://archive.org/details/capturingnewsthr00coll_0 |url-access=registration |year=2010 |publisher=University of Missouri Press |isbn=978-0-8262-7211-9 |page=[https://archive.org/details/capturingnewsthr00coll_0/page/166 166]}}</ref><ref name="McCollumHebert2014">{{cite book |first1=Jonathan |last1=McCollum |first2=David G. |last2=Hebert |title=Theory and Method in Historical Ethnomusicology |url=https://books.google.com/books?id=dDGPBAAAQBAJ&pg=PA95 |year=2014 |publisher=Lexington Books |isbn=978-1-4985-0705-9 |page=95}}</ref> သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်]] သက်တမ်းအတွင်း ရုပ်သံသည် ထရမ့်အစိုးရ၏ အာဘော်ကို ပြန်လည်ဖောက်သည်ချခြင်းမှာ သိသာထင်ရှားသည်ဟု လေ့လာသူတို့က ဆိုကြလေသည်။ ပညာရှင်များကလည်း ဤရုပ်သံသည် နိုင်ငံပိုင်(အစိုးရပိုင်) ရုပ်မြင်သံကြားနှင့် နီးကပ်ဆင်တူသည်ဟု ညွှန်းဆိုမှုပြုကြသည်။<ref name="auto1">{{Cite magazine |url=https://www.newyorker.com/magazine/2019/03/11/the-making-of-the-fox-news-white-house |title=The Making of the Fox News White House |first=Jane |last=Mayer |date=March 4, 2019 |magazine=[[The New Yorker]] |access-date=October 17, 2019}}</ref><ref name="BootTransform">{{Cite magazine |url=https://foreignpolicy.com/2017/08/08/fox-news-has-completed-its-transformation-into-trump-tv/ |title=Fox News Has Completed Its Transformation Into Trump TV |first=Max |last=Boot |date=August 8, 2017 |magazine=[[Foreign Policy]] |access-date=October 17, 2019}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဖောက်စ်သတင်း]] {{stub}} l9t0tbum8m46mr5qgi40upm3mhg8vlw 10 225015 1031493 799260 2026-05-14T13:14:06Z Ninjastrikers 22896 1031493 wikitext text/x-wiki {{Culture of region | name = မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု | region = မြန်မာနိုင်ငံ | image = Image:WikiProject Myanmar peacock.svg | imagesize = 75 | border = no | noportal=yes | histtopics = <!-- History topics. --> * [[မြန်မာ့သမိုင်း]] | ethnotopics = <!-- Relevant ethnic group articles. --> | langtopics = * [[မြန်မာဘာသာစကား]] * [[မွန်ဘာသာစကား]] | tradtopics = <!-- Topics on mythology, folklore, customs, traditions, traditional costume, etc. --> * [[မင်္ဂလာ ၁၂ ခန်း]] * [[အားနာမှု]] * [[ဝတ်စားဆင်ယင်မှု]] ** [[အချိတ်ဆင်]] * [[ဆွေမျိုးတော်စပ်မှု|ဆွေမျိုးတော်စပ်ပုံ]] * [[အမည်မှည့်ခြင်း]] * [[ထိုးကွင်းထိုးခြင်း]] * [[မြန်မာ လက်ထပ် ထိမ်းမြားခြင်း|လက်ထပ်ထိမ်းမြားခြင်း]] * [[ဇာတာ|ရာသီခွင်]] | mythtopics = * [[မြန်မာ့ဒဏ္ဍာရီလာသတ္တဝါများ|ပုံပြင်ဒဏ္ဍာရီ]] | cuistopics = <!-- Food topics. --> * [[မြန်မာ့ အစားအစာ|ရိုးရာအစားအစာများ]] ** [[မြန်မာ့ရိုးရာဟင်းလျာများ|ဟင်းလျာ]] ** [[မြန်မာ့ရိုးရာအကြော်အလှော်များ|အကြော်အလှော်]] ** [[မြန်မာ့ရိုးရာအသုပ်များ|အသုပ်]] ** [[မြန်မာမုန့်များ|မုန့်ပဲသရေစာ]] ** [[လက်ဖက်]] ** [[တို့ဖူး]] ** [[စတုဒီသာ]] | festtopics = * [[မြန်မာ သက္ကရာဇ်|ရိုးရာပြက္ခဒိန်]] * [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ အားလပ်ရက်များ|အများပြည်သူ ရုံးပိတ်ရက်များ]] * [[ဆယ့်နှစ်လရာသီပွဲတော်များ|ဆယ့်နှစ်လရာသီ ပွဲတော်များ]] ** [[ဘုရားပွဲ]] | reltopics = * [[မြန်မာ့မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှု|နတ်ကိုးကွယ်မှု]] * [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ|ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်]] ** [[မြန်မာ့စေတီပုထိုးများ|စေတီပုထိုး]] ** [[ဘုန်းကြီးကျောင်း|ကျောင်းကန်]] ** [[အနေကဇာတင်ခြင်း|ဗုဒ္ဓဘိသေကအနေကဇာ]] ** [[ဩကာသ ဘုရားရှိခိုး|ဩကာသ ကန်တော့ချိုး]] ** [[ဘုန်းကြီးပျံ|ဘုန်းကြီးပျံပွဲ]] * [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရစ်ယာန်ဘာသာ|ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်]] * [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဟိန္ဒူဘာသာ|ဟိန္ဒူဘာသာဝင်]] | arttopics = * [[မြန်မာ့ဗိသုကာ|ဗိသုကာ]] * [[မြန်မာ့ကြွေထည်မြေထည်လုပ်ငန်း|ကြွေထည်များ]] * [[မြန်မာ့ အနုပညာ|အနုသုခုမ]] * [[ရွှေခြည်ထိုးလုပ်ငန်း]] * [[မှန်စီရွှေချ]] | littopics = <!-- Literature topics --> * [[မြန်မာစာပေ|စာပေ]] | patopics = ** [[မဟာဂီတပေါင်းချုပ်ကြီး|မဟာဂီတ]] * [[မြန်မာအက|ရိုးရာအက]] ** [[ယိမ်း]] * [[အငြိမ့်]] * [[ရုပ်သေး]] | mediatopics = <!-- Media topics not already listed. --> | sporttopics = * [[နဘန်း]] * [[သိုင်း]] * [[ခြင်းလုံး]] * [[လက်ဝှေ့]] * [[ဗန်ရှည်]] * [[ဗန်တို]] | monutopics = * [[ရွှေတိဂုံစေတီတော်]] * [[မန္တလေး နန်းတော်]] | symbtopics = <!-- Symbols articles not already listed. --> | orgtopics = * [[အမျိုးသားပြတိုက် (နေပြည်တော်)]] * [[အမျိုးသားပြတိုက် (ရန်ကုန်)]] * [[အမျိုးသား စာကြည့်တိုက် (ရန်ကုန်)]] * [[အမျိုးသားဇာတ်ရုံ (ရန်ကုန်)]] }}<noinclude>{{doc|content= [[ကဏ္ဍ:ဒေသအလိုက် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ဘေးတန်း တမ်းပလိတ်များ|မြန်မာနိုင်ငံ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ တမ်းပလိတ်များ]] }}</noinclude> icu1wnwwj33tdbhthgpsvyjgd1qlowk 0 240628 1031543 1030698 2026-05-15T04:14:36Z Prof. Dr. Khemissaralankara 142613 1031543 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |honorific-prefix = |name = ဝင်းထိန် |image = Win Htein.jpg |alt = |caption = |office1 = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ် |constituency1 = [[မိတ္ထီလာမြို့နယ်]] |term_start1 = ၂ မေ ၂၀၁၂ |term_end1 = ၂၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၆ |predecessor1 = သိန်းအောင် |successor1 = [[မောင်သင်း]] |party = [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] |birth_date = {{birth date and age|1941|12|24|df=y}} |birth_place = [[ဆည်ကုန်းရွာ၊ မိတ္ထီလာမြို့နယ်]]၊ [[မန္တလေးတိုင်း]] |death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) --> |death_place = |parents = |occupation = နိုင်ငံရေးသမား |spouse = သိန်းမြင့်ကြည် |children = ၄ ဦး |relations = |alma_mater = [[စစ်တက္ကသိုလ်]]၊ [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်|ရန်ကုန် ဝိဇ္ဇာနှင့် သိပ္ပံတက္ကသိုလ်]] |website = <!--Military service--> |nickname = |allegiance = {{flag|Myanmar}} |branch = {{army|Myanmar}} |serviceyears = ၁၉၅၉–၁၉၇၇ |rank = ဗိုလ်ကြီး |unit = |commands = |battles = |awards = |honorific prefix=ဦး}} '''ဦးဝင်းထိန်''' (၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၁ မွေးဖွား) သည် ဗိုလ်ကြီးဟောင်း မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ [[မိတ္ထီလာမြို့နယ်]] မဲဆန္ဒနယ်မှ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ယင်းအပြင် [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]]၏ နာယက နှင့် အတွင်းရေးမှူး အဖွဲ့ဝင် တစ်ဦး အဖြစ် အပြင်၊ ပါတီ၏ တရားဝင် ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ အဖြစ်လည်း ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။သူသည် NLD ဥက္ကဋ္ဌ [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]၏ အရင်းနှီးဆုံး လူယုံများထဲမှ တစ်ဦးအဖြစ် ယူဆခံရသည်။<ref name=peel>{{cite web | url=http://www.ft.com/intl/cms/s/2/3ba9cc06-474c-11e5-b3b2-1672f710807b.html | title=U Win Htein, aide to Aung San Suu Kyi | author=Michael Peel | date=August 21, 2015 | publisher=[[Financial Times]] | accessdate=March 7, 2016}}</ref> ၂၀၁၃ခုနှစ် မိတ္ထီလာမြို့နယ် ဘာသာရေးအဓိကရုဏ်းဖြစ်စဉ် ဗုဒ္ဓဘာသာ မြန်မာလူမျိုးများနှင့် ပတ်သက်၍ ထိခိုက်နစ်နာစေသော အပြောမျိုး ပြောဆိုခဲ့သည်ဟု ဆိုကာ မိတ္ထီလာမြို့နယ် မဲဆန္ဒရှင်ပြည်သူများက ၂၀၁၂ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ၌ အနိုင်ရရှိခဲ့ကာ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဖြစ်လာသည့် ဦးဝင်းထိန်ကို လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ်မှ ပြန်လည် ဖြုတ်ချရန် ကြိုးစားသော်လည်း အခြေခံဥပဒေအရ မဖြုတ်နိုင်ခဲ့ပါ။ ထို့နောက် မိတ္ထီလာမြို့တွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီမှ အနိုင်မရတော့ဘဲ၊ ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီကသာ အနိုင်ရတော့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၅ ရက်နေ့ နံနက်တွင် နိုင်ငံတော်အကြည်ညိုပျက်စေမှုဆိုင်ရာ ပုဒ်မ ၁၂၄ - ကဖြင့် စစ်တပ်က နေပြည်ထောင်အကျဉ်းထောင်တွင် ဖမ်းဆီးတရားစွဲခဲ့ပြီးနောက်<ref>{{Cite news|date=2021-02-05|title=Myanmar coup: Teachers join growing protests against military|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-55944482|access-date=2021-02-05}}</ref><ref>{{Cite web|title=Senior NLD figure Win Htein detained in Yangon on sedition charge, family says|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/senior-nld-figure-win-htein-detained-in-yangon-on-sedition-charge-family-says|access-date=2021-02-05|website=Myanmar NOW|language=en}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ထိုပုဒ်မနှင့်ပင် အချုပ်ထောင်အထူးတရားရုံးက ထောင် အနှစ် ၂၀ ချမှတ်ခဲ့ကာ ၂၀၂၁ နိုဝင်ဘာ ၉ ရက် တွင် နေပြည်တော်အချုပ်ထောင် မှ [[မန္တလေးအကျဉ်းထောင်|မန္တလေးအိုးဘိုအကျဉ်းထောင်]] သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=https://myanmar-now.org/mm/news/9228 |title=ထောင်ဒဏ်အနှစ် ၂၀ ချမှတ်ခံထားရသူ ဦးဝင်းထိန်ကို မန္တလေးအိုးဘိုထောင်ပို့ |work=Myanmar Now |access-date=၃ မတ်လ ၂၀၂၃ |date=၁၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၁ |archive-date=19 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220819213611/https://www.myanmar-now.org/mm/news/9228 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-04-17 |title=စစ်တပ်က သမ္မတဦးဝင်းမြင့်ကိုလွှတ်ပေး၊ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ပါအဝင် NLD ခေါင်းဆောင်များကိုဆက်ဖမ်းထား |url=https://myanmar-now.org/mm/news/74066/ |access-date=2026-04-19 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> == ငယ်စဉ်ဘဝနှင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း == ဦးဝင်းထိန်ကို [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] [[မိတ္ထီလာမြို့]] ၊ [[ဆည်ကုန်းရွာ၊ မိတ္ထီလာမြို့နယ်|ဆည်ကုန်းကျေးရွာ]]တွင် ဦးလှထွန်းနှင့် ဒေါ်ခင်စုတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် [[တပ်မတော်]]သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် [[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]] ပဉ္စမအသုတ်မှ ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။<ref name=Amnesty>{{cite web | url=http://www.amnesty-volunteer.org/au/goldcoast/WinHtein.html | title=Win Htein | publisher=Amnesty International | accessdate=March 7, 2016 | archive-date=26 April 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090426102206/http://www.amnesty-volunteer.org/au/goldcoast/WinHtein.html }}</ref> ဦးဝင်းထိန်သည် စစ်တက္ကသိုလ်သမိုင်းတွင် ပထမဆုံး ထူးချွန်ဆု နှစ်ဆုရဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |author1=ဉာဏ်လှိုင်လင်း |title=ဦးဝင်းထိန် သို့မဟုတ် မင်းအောင်လှိုင် ရင်ဘတ်ထဲက ဆူးတစ်ချောင်း |url=https://myanmar-now.org/mm/news/14078 |website=Myanmar NOW |access-date=၂ မတ် ၂၀၂၃ |language=my |date=၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ |archive-date=2 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230302145624/https://myanmar-now.org/mm/news/14078 }}</ref> ဗိုလ်ကြီးရာထူးကို ရရှိပြီး [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] တွင် ဝန်ထမ်းရာထူး မထမ်းဆောင်မီ သောင်းကျန်းသူ နှိမ်နင်းရေး စစ်ဆင်ရေး အများအပြားတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref name=BD>{{cite web | url=http://www.burmalibrary.org/docs12/BD1996-V03-N03.pdf | date=May 1996 | publisher=Burma Debate | title=A Conversation with U Win Htein | accessdate=March 7, 2016}}</ref> [[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း]]ကို လုပ်ကြံရန်ကြံစည်မှုဖြင့် ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် ရေကြည်အိုင်စစ်ကြောရေးစခန်းတွင် ခြောက်လကြာ ထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web |author1=ဉာဏ်လှိုင်လင်း |title=အာဏာရှင် သုံးဆက်စလုံးကို အပြုံးမပျက်ရင်ဆိုင်ခဲ့သူ ဦးဝင်းထိန် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/9036 |website=Myanmar NOW |access-date=၂ မတ် ၂၀၂၃ |language=my |date=၃၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၁ |archive-date=2 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230302145626/https://myanmar-now.org/mm/news/9036 }}</ref> ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်မှ ထုတ်ပယ်ခံခဲ့ရကာ နောက်ပိုင်းတွင် [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]]ကို ပူးတွဲတည်ထောင်သူ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဟောင်း [[တင်ဦး (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သူရ)|ဦးတင်ဦး]] နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ ယင်းနောက် [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်|ရန်ကုန်ဝိဇ္ဇာနှင့်သိပ္ပံတက္ကသိုလ်]]မှ သိပ္ပံဘွဲ့ ရရှိပြီးနောက် စီးပွားရေးသမားအဖြစ် အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းအသစ် စတင်ခဲ့သည်။<ref name="Amnesty"/> == အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်နှင့် အကျဉ်းကျခံရခြင်း == ၁၉၈၈ ခုနှစ် [[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း|၈၈၈၈ အရေးတော်ပုံ]] အပြီးတွင် ဦးတင်ဦးသည် ဦးဝင်းထိန်ကို လိုက်ရှာပြီး [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]] သို့ ဝင်ရောက်ရန် တောင်းဆိုခဲ့ကာ[[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]၏ NLD ပါတီစည်းရုံးရေးခရီးများတွင် လုံခြုံရေးကိစ္စများအား ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref name="BD"/> အခြား NLD ပါတီဝင် ဒါဇင်ပေါင်းများစွာနှင့်အတူ ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရပြီး ရန်ကုန် [[အင်းစိန်အကျဉ်းထောင်|အင်းစိန်ထောင်]]တွင် ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုများဖြင့် စစ်ဆေးမေးမြန်းခံခဲ့ရသည်။ <ref name="BD" /> အကျဉ်းထောင်ထဲ ၆နှစ် နေထိုင်ခဲ့ရပြီး ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ဖြင့် လွတ်မြောက်လာခဲ့ပြီး နောက်နှစ် ၁၉၉၆ ခုနှစ် တွင်ထပ်မံဖမ်းဆီးခံရသည်။ဖမ်းခံရပုံမှာ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ သက်တော်စောင့် မောင်တင်လှိုင်အား Australian Broadcasting Corporation နှင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းမှုတွင် နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ၏ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ ပြောကြားရန် ညွှန်ကြားမှုဖြင့် ဖြစ် သည်။ <ref name="Amnesty"/> ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ကသာအကျဉ်းထောင်မှ ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာခဲ့ပြီး ၂၄ နာရီအကြာတွင် ထပ်မံဖမ်းဆီးခံခဲ့ရပြန်သည်။ ဦးဝင်းထိန် သည် ၁၉၉၆ခုနှစ် နောက်ပိုင်း အကျဉ်းထောင်ထဲ ထောင်ဒဏ်၁၄နှစ် ကျခံခဲ့ရပြီးနောက် ကသာအကျဉ်းထောင်မှနေ၍ ၂၀၁၀ပြည့်နှစ်၊ ဇူလိုင် ၁၆ရက်တွင် ပြန်လွတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/news/2010/07/100716_win_htein_iv |title=နှစ်ပေါင်း ၂၀ ကျော် ထောင်ထဲမှာ နေခဲ့ရတဲ့ ဦးဝင်းထိန်|work=BBC Burmese|access-date=၃ မတ်လ ၂၀၂၃ |date=၁၆ ဇူလိုင် ၂၀၁၀}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.asianews.it/news-en/False-Amnesty:-Burmese-activist-arrested-24-hours-after-release-13308.html|title=False Amnesty: Burmese activist arrested 24 hours after release|publisher=AsiaNews.it|accessdate=March 7, 2016|date=September 25, 2008}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.amnesty.org.au/iar/comments/23483/|title=U Win Htein is free|accessdate=|publisher=Amnesty International|date=July 16, 2010|archive-date=6 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160406222836/http://www.amnesty.org.au/iar/comments/23483/}}</ref> ဆက်လက်၍ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၅ ရက် နောက်ဆုံးတစ်ကြိမ် ဖမ်းဆီးခံရပြီး ထောင်ဒဏ် နှစ် ၂၀ ချမှတ်ခံခဲ့ရကာ မန္တလေးအိုးဘိုထောင် တွင် ချုပ်နှောင်ခံထားရသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/court-sentenced-win-htein-to-two-years-imprisonment-10292021064644.html|title=ဦးဝင်းထိန် ထောင်ဒဏ် အနှစ် ၂၀ ချမှတ်ခံရ|work=RFA Burmese|access-date=၃ မတ်လ ၂၀၂၃ |date=၂၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၁}}</ref> == လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်ဘဝ == ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဧပြီလတွင်ပြုလုပ်သော [[မြန်မာနိုင်ငံ ၂၀၁၂ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ|ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် ဦးဝင်းထိန်သည် ၎င်း၏မွေးရပ်ဇာတိ [[မိတ္ထီလာမြို့နယ်]] [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] မဲဆန္ဒနယ်မှ NLD ကိုယ်စားပြုအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံခဲ့ရသည်။ သမ္မတ [[သိန်းစိန် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးသိန်းစိန်]] အစိုးရလက်ထက်တွင် [[စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန|စက်မှုဝန်ကြီးဌာန]] ဒုဝန်ကြီးအဖြစ် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည့် ဦးသိန်းအောင်နေရာတွင် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ ဖြင့် ရွေးချယ် အစားထိုးခန့်အပ်ခံခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref name="MMTimes">{{Cite web|url=http://www.mmtimes.com/index.php/national-news/17584-communal-violence-haunts-meiktila-vote.html|title=Communal violence haunts Meiktila vote|author=Maung Zaw|publisher=[[The Myanmar Times]]|accessdate=March 7, 2016|date=November 11, 2015}}</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ် မတ်လတွင် [[မိတ္ထီလာမြို့]]သည် မင်္ဂလာဇေယျာကုန်း အစ္စလမ်ဘော်ဒါဆောင်ကျောင်းမှ ဆယ်ကျော်သက် ကျောင်းသား ၃၂ ဦး အပါအဝင် လူ ၄၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည့် မွတ်စလင်ဆန့်ကျင်ရေး အဓိကရုဏ်းများ ဖြစ်ပွားရာ နေရာဖြစ်ခဲ့သည်။ အဓိကရုဏ်းများရပ်တန့်ရန် ကြားဝင် ကြိုးပမ်းသူ ဦးဝင်းထိန်က နောက်ပိုင်းတွင် အဆိုပါအကြမ်းဖက်မှုသည် မိတ္ထီလာနယ်သား ဖြစ်ရခြင်းကို ရှက်ရွံ့စေရသည်ဟု ပြောဆိုခဲ့သည်။ <ref name="MMTimes2">{{Cite web|url=http://www.mmtimes.com/index.php/national-news/8251-u-win-htein-stands-by-comments-on-meiktila-violence.html|title=U Win Htein stands by comments on Meiktila violence|accessdate=March 7, 2016|date=September 23, 2015|publisher=[[The Myanmar Times]]}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://frontiermyanmar.net/en/interview/win-htein-nld-stalwart|date=October 1, 2015|accessdate=March 7, 2016|publisher=Frontier Myanmar|title=Win Htein: 'We are offering change'}}{{Dead link|date=March 2023 }}</ref> [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် ဦးဝင်းထိန်က ဝင်ရောက်မယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပေ။<ref name="peel"/>ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါတီက အပြတ်အသတ်အနိုင်ရပြီးနောက် NLD ပါတီ၏ အနာဂတ်အရေးများကို အာရုံစိုက်သွားမည်ဟု Financial Times သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ ဦးဝင်းထိန်သည် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]ထံမှ [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] အာဏာလွှဲပြောင်းရယူရေးတွင် ကြီးမားသည့်အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည့်အပြင် <ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/in-depth-46427698|title=တပ်မတော်ကို မုန်းလည်းမမုန်းဘူး၊ ရွံလည်းမရွံဘူး - NLD ဦးဝင်းထိန်ရဲ့ သံသရာတကွေ့|work= BBC Burmese|access-date=၃ မတ်လ ၂၀၂၃ |date=၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၈}}</ref>  ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲအပြီးနောက်ပိုင်း အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီအတွင်း ကြီးမားသည့်ဩဇာလည်း ရှိလာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/အငျနျအယျလျဒီကို-ဦးတငျဦး/|title=အင်န်အယ်လ်ဒီကို ဦးတင်ဦးနှင့် အတွင်းရေးမှူးအဖွဲ့က တာဝန်ယူသွားမည်|work=Frontier Myanmar|access-date=၃ မတ်လ ၂၀၂၃|date=၂၄ မတ် ၂၀၁၆}}{{Dead link|date=March 2023 }}</ref>ပါတီဗဟို အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ခန့်အပ်ခံရပြီးနောက် ပါတီကို ထိန်းကျောင်းခြင်းအပါအဝင်  ပြည်ထောင်စုနှင့် တိုင်း၊ ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့ ရွေးချယ်ခန့်အပ်မှုများ၊ လွှတ်တော်အမတ်တို့၏ မေးခွန်း၊ အဆို စိစစ်မှုများအပေါ် လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2017/12/19/148068.html |title=၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲအတွက် ဦးဝင်းထိန် ကြိုတင်သတိပေး|work=ဧရာဝတီ|access-date=၃ မတ်လ ၂၀၂၃ |date=၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၇}}</ref> ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၅ ရက် တွင် [[ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်|ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ဥပဒေရေးရာနှင့် အထူးကိစ္စရပ်များ လေ့လာဆန်းစစ် သုံးသပ်ရေး ကော်မရှင်တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်  ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက် အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.frontiermyanmar.net/mm/ဦးဝင်းထိန်အား-ပြည်ထောင်/|title=ဦးဝင်းထိန်အား ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကော်မရှင်တွင် တာဝန်ပေး|work=F rontier Myanmar|access-date=၃ မတ် ၂၀၂၃ |date=၅ ဧပြီ ၂၀၁၆ }}</ref>၂၀၁၈ ခုနှစ် မတ်လ ၂၆ ရက်တွင် ပါတီဗဟိုအတွင်းရေးမှူးအဖြစ်မှ ပါတီနာယကအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိသွားပြီးနောက် ပါတီတွင်း ဩဇာကျဆင်းသွားရသည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/archives/261684|title=ဦးဝင်းမြင့်နှင့် ဒေါက်တာဇော်မြင့်မောင်တို့ကို အဖွဲ့ချုပ် ဒုဥက္ကဋ္ဌများအဖြစ် ခန့်အပ်|work=DVB|access-date=၃ မတ် ၂၀၂၃ |date=၃၀ မတ် ၂၀၁၈}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/news/46592|title=သမ္မတဦးဝင်းမြင့်အား ပါတီဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ (၁) အဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ပြီး ဦးဝင်းထိန်အပါအဝင် ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်လေးဦးအား သဘာပတိအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးအပ်ကြောင်း NLD ပါတီ ထုတ်ပြန်|work=Eleven Media Group|access-date=၃ မတ် ၂၀၂၃ |date=၃၁ မတ် ၂၀၁၈}}</ref> ဦးဝင်းထိန်သည် ထိုကာလနောက်ပိုင်း သမီးဖြစ်သူနေထိုင်ရာ ဩစတြေးလျသို့ သွားရောက်နေထိုင်သည်။ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်မှ နုတ်ထွက်ရန်လည်း စာတင်ခဲ့ဖူးသည်။ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်က လက်မခံသည့်အတွက် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်လာပြီး ပါတီတာဝန်များအား ဆက်လက်ထမ်းဆောင်သည်။ <ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/politics/45351|title=ဦးတီခွန်မြတ်နှင့် ဦးဝင်းမြင့်တို့၏ ရာထူးအပြောင်းအလဲနှင့်ပတ်သက်ပြီး လွန်ခဲ့သည့် နှစ်လခန့်ကတည်းက တိုင်ပင်ပြီးသားဖြစ်ကြောင်းနှင့် လွှတ်တော်ပိုင်းတွင် အားနည်းသွားနိုင်ကြောင်း ဦးဝင်းထိန်ပြောကြား|work=Eleven Media Group|access-date=၃ မတ် ၂၀၂၃ |date=၂၅ မတ် ၂၀၁၈}}</ref> == အကျဉ်းကျခံရခြင်း == [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ အာဏာသိမ်း]]ခံရပြီးနောက် မှတ်ချက်စကားပြောကြားမှုကြောင့်၂၀၂၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ဦးဝင်းထိန်အား စစ်အစိုးရက ထောင်ဒဏ် အနှစ် ၂၀ ချမှတ်ဖြင့် [[မန္တလေးမြို့|မန္တလေး]] [[မန္တလေးအကျဉ်းထောင်|အိုးဘိုအကျဉ်းထောင်]]တွင် အကျဉ်းချထားခဲ့သည်။ <ref name=":0">{{Cite web|date=2021-10-29|title=Myanmar court gives Suu Kyi confidante 20-year prison term|url=https://apnews.com/article/elections-myanmar-general-elections-civil-disobedience-aung-san-suu-kyi-7c86c9846c4f6de9ba4bf4936fcb106e|accessdate=2021-11-02|language=en}}</ref> ဖမ်းဆီးခံရပြီး များမကြာမီတွင် စစ်အာဏာရှင်များက ပြင်ဆင် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည့် ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၁၂၄ (က) ရှိ အများဆုံး သက်တမ်း ၃ နှစ်မှ အနှစ် ၂၀ အထိ ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ <ref name=":0" /> == ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ == ဒေါ်သိန်းမြင့်ကြည်နှင့် အိမ်ထောင်ကျပြီး သားနှစ်ယောက်နှင့် သမီးနှစ်ယောက်ရှိသည်။ <ref>{{Cite web|date=|title=MP profile|url=https://pyithu.hluttaw.mm/node/1173|accessdate=24 March 2018|work=[[Pyithu Hluttaw]]|language=|archive-date=24 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180324041635/https://pyithu.hluttaw.mm/node/1173}}</ref> == ကျန်းမာရေးအခြေအနေ == ထောင်နှစ်ရှည် ကျခံနေရစဉ်ကာလအတွင်း ဦးဝင်းထိန်၏ ကျန်းမာရေးသည် ထိခိုက်ခဲ့ရသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၈ ရက် ပြည်သူ့လွှတ်တော်အစည်းအဝေးမစတင်ခင်  လွှတ်တော်ကြမ်းပြင်ပေါ် လဲကျသွားခဲ့ဖူးသည်။သူသည် နာတာရှည် နှလုံးရောဂါကြောင့် ညအိပ်ချိန်တွင် အောက်ဆီဂျင်ဘူးကို အသုံးပြုခဲ့ရသည်။<ref name="peel" /> ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဖေဖေါ်ဝါရီလတွင် ခဏတာ ဆေးရုံတက်ခဲ့ရပြီး ကွယ်လွန်ပြီဟူသော ကောလာဟလများ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ထွက်ပေါ်ခဲ့ဖူးသည်။ <ref>{{Cite web|url=http://frontiermyanmar.net/en/news/u-win-htein-good-health-after-sudden-hospital-visit|title=U Win Htein in good health after sudden hospital visit|accessdate=March 7, 2016|date=February 11, 2016|author=Soe Than Lynn|publisher=Frontier Myanmar|archive-date=8 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160308184819/http://frontiermyanmar.net/en/news/u-win-htein-good-health-after-sudden-hospital-visit}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} == ပြင်ပလင့်များ == * {{Cite book|title="Win Htein’s Story for Posterity: Burma’s Odyssey from Tyranny to Quasi-Democracy"|url=https://books2read.com/u/3n28WB}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၄၁ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ပါတီဝင်များ]] [[Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]] [[Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးမှ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်တက္ကသိုလ် ကျောင်းဆင်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားဟောင်းများ]] opyjaaqiy8lyneyx5y60ngy4xun7owl 1031544 1031543 2026-05-15T04:26:33Z Zawzawaungthwin 100038 [[Special:Contributions/Prof. Dr. Khemissaralankara|Prof. Dr. Khemissaralankara]] ([[User talk:Prof. Dr. Khemissaralankara|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1031543|1031543]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1031544 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |honorific-prefix = |name = ဝင်းထိန် |image = Win Htein.jpg |alt = |caption = |office1 = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ် |constituency1 = [[မိတ္ထီလာမြို့နယ်]] |term_start1 = ၂ မေ ၂၀၁၂ |term_end1 = ၂၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၆ |predecessor1 = သိန်းအောင် |successor1 = [[မောင်သင်း]] |party = [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] |birth_date = {{birth date and age|1941|12|24|df=y}} |birth_place = [[ဆည်ကုန်းရွာ၊ မိတ္ထီလာမြို့နယ်]]၊ [[မန္တလေးတိုင်း]] |death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) --> |death_place = |parents = |occupation = နိုင်ငံရေးသမား |spouse = သိန်းမြင့်ကြည် |children = ၄ ဦး |relations = |alma_mater = [[စစ်တက္ကသိုလ်]]၊ [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်|ရန်ကုန် ဝိဇ္ဇာနှင့် သိပ္ပံတက္ကသိုလ်]] |website = <!--Military service--> |nickname = |allegiance = {{flag|Myanmar}} |branch = {{army|Myanmar}} |serviceyears = ၁၉၅၉–၁၉၇၇ |rank = ဗိုလ်ကြီး |unit = |commands = |battles = |awards = |honorific prefix=ဦး}} '''ဦးဝင်းထိန်''' (၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၁ မွေးဖွား) သည် ဗိုလ်ကြီးဟောင်း မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ [[မိတ္ထီလာမြို့နယ်]] မဲဆန္ဒနယ်မှ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ယင်းအပြင် [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]]၏ နာယက နှင့် အတွင်းရေးမှူး အဖွဲ့ဝင် တစ်ဦး အဖြစ် အပြင်၊ ပါတီ၏ တရားဝင် ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ အဖြစ်လည်း ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။သူသည် NLD ဥက္ကဋ္ဌ [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]၏ အရင်းနှီးဆုံး လူယုံများထဲမှ တစ်ဦးအဖြစ် ယူဆခံရသည်။<ref name=peel>{{cite web | url=http://www.ft.com/intl/cms/s/2/3ba9cc06-474c-11e5-b3b2-1672f710807b.html | title=U Win Htein, aide to Aung San Suu Kyi | author=Michael Peel | date=August 21, 2015 | publisher=[[Financial Times]] | accessdate=March 7, 2016}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၅ ရက်နေ့ နံနက်တွင် နိုင်ငံတော်အကြည်ညိုပျက်စေမှုဆိုင်ရာ ပုဒ်မ ၁၂၄ - ကဖြင့် စစ်တပ်က နေပြည်ထောင်အကျဉ်းထောင်တွင် ဖမ်းဆီးတရားစွဲခဲ့ပြီးနောက်<ref>{{Cite news|date=2021-02-05|title=Myanmar coup: Teachers join growing protests against military|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-55944482|access-date=2021-02-05}}</ref><ref>{{Cite web|title=Senior NLD figure Win Htein detained in Yangon on sedition charge, family says|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/senior-nld-figure-win-htein-detained-in-yangon-on-sedition-charge-family-says|access-date=2021-02-05|website=Myanmar NOW|language=en}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ထိုပုဒ်မနှင့်ပင် အချုပ်ထောင်အထူးတရားရုံးက ထောင် အနှစ် ၂၀ ချမှတ်ခဲ့ကာ ၂၀၂၁ နိုဝင်ဘာ ၉ ရက် တွင် နေပြည်တော်အချုပ်ထောင် မှ [[မန္တလေးအကျဉ်းထောင်|မန္တလေးအိုးဘိုအကျဉ်းထောင်]] သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=https://myanmar-now.org/mm/news/9228 |title=ထောင်ဒဏ်အနှစ် ၂၀ ချမှတ်ခံထားရသူ ဦးဝင်းထိန်ကို မန္တလေးအိုးဘိုထောင်ပို့ |work=Myanmar Now |access-date=၃ မတ်လ ၂၀၂၃ |date=၁၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၁ |archive-date=19 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220819213611/https://www.myanmar-now.org/mm/news/9228 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-04-17 |title=စစ်တပ်က သမ္မတဦးဝင်းမြင့်ကိုလွှတ်ပေး၊ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ပါအဝင် NLD ခေါင်းဆောင်များကိုဆက်ဖမ်းထား |url=https://myanmar-now.org/mm/news/74066/ |access-date=2026-04-19 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> == ငယ်စဉ်ဘဝနှင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း == ဦးဝင်းထိန်ကို [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] [[မိတ္ထီလာမြို့]] ၊ [[ဆည်ကုန်းရွာ၊ မိတ္ထီလာမြို့နယ်|ဆည်ကုန်းကျေးရွာ]]တွင် ဦးလှထွန်းနှင့် ဒေါ်ခင်စုတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် [[တပ်မတော်]]သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် [[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]] ပဉ္စမအသုတ်မှ ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။<ref name=Amnesty>{{cite web | url=http://www.amnesty-volunteer.org/au/goldcoast/WinHtein.html | title=Win Htein | publisher=Amnesty International | accessdate=March 7, 2016 | archive-date=26 April 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090426102206/http://www.amnesty-volunteer.org/au/goldcoast/WinHtein.html }}</ref> ဦးဝင်းထိန်သည် စစ်တက္ကသိုလ်သမိုင်းတွင် ပထမဆုံး ထူးချွန်ဆု နှစ်ဆုရဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |author1=ဉာဏ်လှိုင်လင်း |title=ဦးဝင်းထိန် သို့မဟုတ် မင်းအောင်လှိုင် ရင်ဘတ်ထဲက ဆူးတစ်ချောင်း |url=https://myanmar-now.org/mm/news/14078 |website=Myanmar NOW |access-date=၂ မတ် ၂၀၂၃ |language=my |date=၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ |archive-date=2 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230302145624/https://myanmar-now.org/mm/news/14078 }}</ref> ဗိုလ်ကြီးရာထူးကို ရရှိပြီး [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] တွင် ဝန်ထမ်းရာထူး မထမ်းဆောင်မီ သောင်းကျန်းသူ နှိမ်နင်းရေး စစ်ဆင်ရေး အများအပြားတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref name=BD>{{cite web | url=http://www.burmalibrary.org/docs12/BD1996-V03-N03.pdf | date=May 1996 | publisher=Burma Debate | title=A Conversation with U Win Htein | accessdate=March 7, 2016}}</ref> [[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း]]ကို လုပ်ကြံရန်ကြံစည်မှုဖြင့် ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် ရေကြည်အိုင်စစ်ကြောရေးစခန်းတွင် ခြောက်လကြာ ထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web |author1=ဉာဏ်လှိုင်လင်း |title=အာဏာရှင် သုံးဆက်စလုံးကို အပြုံးမပျက်ရင်ဆိုင်ခဲ့သူ ဦးဝင်းထိန် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/9036 |website=Myanmar NOW |access-date=၂ မတ် ၂၀၂၃ |language=my |date=၃၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၁ |archive-date=2 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230302145626/https://myanmar-now.org/mm/news/9036 }}</ref> ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်မှ ထုတ်ပယ်ခံခဲ့ရကာ နောက်ပိုင်းတွင် [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]]ကို ပူးတွဲတည်ထောင်သူ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဟောင်း [[တင်ဦး (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သူရ)|ဦးတင်ဦး]] နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ ယင်းနောက် [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်|ရန်ကုန်ဝိဇ္ဇာနှင့်သိပ္ပံတက္ကသိုလ်]]မှ သိပ္ပံဘွဲ့ ရရှိပြီးနောက် စီးပွားရေးသမားအဖြစ် အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းအသစ် စတင်ခဲ့သည်။<ref name="Amnesty"/> == အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်နှင့် အကျဉ်းကျခံရခြင်း == ၁၉၈၈ ခုနှစ် [[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း|၈၈၈၈ အရေးတော်ပုံ]] အပြီးတွင် ဦးတင်ဦးသည် ဦးဝင်းထိန်ကို လိုက်ရှာပြီး [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]] သို့ ဝင်ရောက်ရန် တောင်းဆိုခဲ့ကာ[[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]၏ NLD ပါတီစည်းရုံးရေးခရီးများတွင် လုံခြုံရေးကိစ္စများအား ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref name="BD"/> အခြား NLD ပါတီဝင် ဒါဇင်ပေါင်းများစွာနှင့်အတူ ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရပြီး ရန်ကုန် [[အင်းစိန်အကျဉ်းထောင်|အင်းစိန်ထောင်]]တွင် ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုများဖြင့် စစ်ဆေးမေးမြန်းခံခဲ့ရသည်။ <ref name="BD" /> အကျဉ်းထောင်ထဲ ၆နှစ် နေထိုင်ခဲ့ရပြီး ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ဖြင့် လွတ်မြောက်လာခဲ့ပြီး နောက်နှစ် ၁၉၉၆ ခုနှစ် တွင်ထပ်မံဖမ်းဆီးခံရသည်။ဖမ်းခံရပုံမှာ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ သက်တော်စောင့် မောင်တင်လှိုင်အား Australian Broadcasting Corporation နှင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းမှုတွင် နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ၏ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ ပြောကြားရန် ညွှန်ကြားမှုဖြင့် ဖြစ် သည်။ <ref name="Amnesty"/> ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ကသာအကျဉ်းထောင်မှ ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာခဲ့ပြီး ၂၄ နာရီအကြာတွင် ထပ်မံဖမ်းဆီးခံခဲ့ရပြန်သည်။ ဦးဝင်းထိန် သည် ၁၉၉၆ခုနှစ် နောက်ပိုင်း အကျဉ်းထောင်ထဲ ထောင်ဒဏ်၁၄နှစ် ကျခံခဲ့ရပြီးနောက် ကသာအကျဉ်းထောင်မှနေ၍ ၂၀၁၀ပြည့်နှစ်၊ ဇူလိုင် ၁၆ရက်တွင် ပြန်လွတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/news/2010/07/100716_win_htein_iv |title=နှစ်ပေါင်း ၂၀ ကျော် ထောင်ထဲမှာ နေခဲ့ရတဲ့ ဦးဝင်းထိန်|work=BBC Burmese|access-date=၃ မတ်လ ၂၀၂၃ |date=၁၆ ဇူလိုင် ၂၀၁၀}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.asianews.it/news-en/False-Amnesty:-Burmese-activist-arrested-24-hours-after-release-13308.html|title=False Amnesty: Burmese activist arrested 24 hours after release|publisher=AsiaNews.it|accessdate=March 7, 2016|date=September 25, 2008}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.amnesty.org.au/iar/comments/23483/|title=U Win Htein is free|accessdate=|publisher=Amnesty International|date=July 16, 2010|archive-date=6 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160406222836/http://www.amnesty.org.au/iar/comments/23483/}}</ref> ဆက်လက်၍ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၅ ရက် နောက်ဆုံးတစ်ကြိမ် ဖမ်းဆီးခံရပြီး ထောင်ဒဏ် နှစ် ၂၀ ချမှတ်ခံခဲ့ရကာ မန္တလေးအိုးဘိုထောင် တွင် ချုပ်နှောင်ခံထားရသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/court-sentenced-win-htein-to-two-years-imprisonment-10292021064644.html|title=ဦးဝင်းထိန် ထောင်ဒဏ် အနှစ် ၂၀ ချမှတ်ခံရ|work=RFA Burmese|access-date=၃ မတ်လ ၂၀၂၃ |date=၂၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၁}}</ref> == လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်ဘဝ == ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဧပြီလတွင်ပြုလုပ်သော [[မြန်မာနိုင်ငံ ၂၀၁၂ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ|ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် ဦးဝင်းထိန်သည် ၎င်း၏မွေးရပ်ဇာတိ [[မိတ္ထီလာမြို့နယ်]] [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] မဲဆန္ဒနယ်မှ NLD ကိုယ်စားပြုအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံခဲ့ရသည်။ သမ္မတ [[သိန်းစိန် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးသိန်းစိန်]] အစိုးရလက်ထက်တွင် [[စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန|စက်မှုဝန်ကြီးဌာန]] ဒုဝန်ကြီးအဖြစ် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည့် ဦးသိန်းအောင်နေရာတွင် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ ဖြင့် ရွေးချယ် အစားထိုးခန့်အပ်ခံခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref name="MMTimes">{{Cite web|url=http://www.mmtimes.com/index.php/national-news/17584-communal-violence-haunts-meiktila-vote.html|title=Communal violence haunts Meiktila vote|author=Maung Zaw|publisher=[[The Myanmar Times]]|accessdate=March 7, 2016|date=November 11, 2015}}</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ် မတ်လတွင် [[မိတ္ထီလာမြို့]]သည် မင်္ဂလာဇေယျာကုန်း အစ္စလမ်ဘော်ဒါဆောင်ကျောင်းမှ ဆယ်ကျော်သက် ကျောင်းသား ၃၂ ဦး အပါအဝင် လူ ၄၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည့် မွတ်စလင်ဆန့်ကျင်ရေး အဓိကရုဏ်းများ ဖြစ်ပွားရာ နေရာဖြစ်ခဲ့သည်။ အဓိကရုဏ်းများရပ်တန့်ရန် ကြားဝင် ကြိုးပမ်းသူ ဦးဝင်းထိန်က နောက်ပိုင်းတွင် အဆိုပါအကြမ်းဖက်မှုသည် မိတ္ထီလာနယ်သား ဖြစ်ရခြင်းကို ရှက်ရွံ့စေရသည်ဟု ပြောဆိုခဲ့သည်။ <ref name="MMTimes2">{{Cite web|url=http://www.mmtimes.com/index.php/national-news/8251-u-win-htein-stands-by-comments-on-meiktila-violence.html|title=U Win Htein stands by comments on Meiktila violence|accessdate=March 7, 2016|date=September 23, 2015|publisher=[[The Myanmar Times]]}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://frontiermyanmar.net/en/interview/win-htein-nld-stalwart|date=October 1, 2015|accessdate=March 7, 2016|publisher=Frontier Myanmar|title=Win Htein: 'We are offering change'}}{{Dead link|date=March 2023 }}</ref> [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် ဦးဝင်းထိန်က ဝင်ရောက်မယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပေ။<ref name="peel"/>ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါတီက အပြတ်အသတ်အနိုင်ရပြီးနောက် NLD ပါတီ၏ အနာဂတ်အရေးများကို အာရုံစိုက်သွားမည်ဟု Financial Times သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ ဦးဝင်းထိန်သည် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]ထံမှ [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] အာဏာလွှဲပြောင်းရယူရေးတွင် ကြီးမားသည့်အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည့်အပြင် <ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/in-depth-46427698|title=တပ်မတော်ကို မုန်းလည်းမမုန်းဘူး၊ ရွံလည်းမရွံဘူး - NLD ဦးဝင်းထိန်ရဲ့ သံသရာတကွေ့|work= BBC Burmese|access-date=၃ မတ်လ ၂၀၂၃ |date=၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၈}}</ref>  ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲအပြီးနောက်ပိုင်း အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီအတွင်း ကြီးမားသည့်ဩဇာလည်း ရှိလာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/အငျနျအယျလျဒီကို-ဦးတငျဦး/|title=အင်န်အယ်လ်ဒီကို ဦးတင်ဦးနှင့် အတွင်းရေးမှူးအဖွဲ့က တာဝန်ယူသွားမည်|work=Frontier Myanmar|access-date=၃ မတ်လ ၂၀၂၃|date=၂၄ မတ် ၂၀၁၆}}{{Dead link|date=March 2023 }}</ref>ပါတီဗဟို အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ခန့်အပ်ခံရပြီးနောက် ပါတီကို ထိန်းကျောင်းခြင်းအပါအဝင်  ပြည်ထောင်စုနှင့် တိုင်း၊ ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့ ရွေးချယ်ခန့်အပ်မှုများ၊ လွှတ်တော်အမတ်တို့၏ မေးခွန်း၊ အဆို စိစစ်မှုများအပေါ် လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2017/12/19/148068.html |title=၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲအတွက် ဦးဝင်းထိန် ကြိုတင်သတိပေး|work=ဧရာဝတီ|access-date=၃ မတ်လ ၂၀၂၃ |date=၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၇}}</ref> ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၅ ရက် တွင် [[ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်|ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ဥပဒေရေးရာနှင့် အထူးကိစ္စရပ်များ လေ့လာဆန်းစစ် သုံးသပ်ရေး ကော်မရှင်တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်  ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက် အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.frontiermyanmar.net/mm/ဦးဝင်းထိန်အား-ပြည်ထောင်/|title=ဦးဝင်းထိန်အား ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကော်မရှင်တွင် တာဝန်ပေး|work=F rontier Myanmar|access-date=၃ မတ် ၂၀၂၃ |date=၅ ဧပြီ ၂၀၁၆ }}</ref>၂၀၁၈ ခုနှစ် မတ်လ ၂၆ ရက်တွင် ပါတီဗဟိုအတွင်းရေးမှူးအဖြစ်မှ ပါတီနာယကအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိသွားပြီးနောက် ပါတီတွင်း ဩဇာကျဆင်းသွားရသည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/archives/261684|title=ဦးဝင်းမြင့်နှင့် ဒေါက်တာဇော်မြင့်မောင်တို့ကို အဖွဲ့ချုပ် ဒုဥက္ကဋ္ဌများအဖြစ် ခန့်အပ်|work=DVB|access-date=၃ မတ် ၂၀၂၃ |date=၃၀ မတ် ၂၀၁၈}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/news/46592|title=သမ္မတဦးဝင်းမြင့်အား ပါတီဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ (၁) အဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ပြီး ဦးဝင်းထိန်အပါအဝင် ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်လေးဦးအား သဘာပတိအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးအပ်ကြောင်း NLD ပါတီ ထုတ်ပြန်|work=Eleven Media Group|access-date=၃ မတ် ၂၀၂၃ |date=၃၁ မတ် ၂၀၁၈}}</ref> ဦးဝင်းထိန်သည် ထိုကာလနောက်ပိုင်း သမီးဖြစ်သူနေထိုင်ရာ ဩစတြေးလျသို့ သွားရောက်နေထိုင်သည်။ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်မှ နုတ်ထွက်ရန်လည်း စာတင်ခဲ့ဖူးသည်။ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်က လက်မခံသည့်အတွက် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်လာပြီး ပါတီတာဝန်များအား ဆက်လက်ထမ်းဆောင်သည်။ <ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/politics/45351|title=ဦးတီခွန်မြတ်နှင့် ဦးဝင်းမြင့်တို့၏ ရာထူးအပြောင်းအလဲနှင့်ပတ်သက်ပြီး လွန်ခဲ့သည့် နှစ်လခန့်ကတည်းက တိုင်ပင်ပြီးသားဖြစ်ကြောင်းနှင့် လွှတ်တော်ပိုင်းတွင် အားနည်းသွားနိုင်ကြောင်း ဦးဝင်းထိန်ပြောကြား|work=Eleven Media Group|access-date=၃ မတ် ၂၀၂၃ |date=၂၅ မတ် ၂၀၁၈}}</ref> == အကျဉ်းကျခံရခြင်း == [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ အာဏာသိမ်း]]ခံရပြီးနောက် မှတ်ချက်စကားပြောကြားမှုကြောင့်၂၀၂၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ဦးဝင်းထိန်အား စစ်အစိုးရက ထောင်ဒဏ် အနှစ် ၂၀ ချမှတ်ဖြင့် [[မန္တလေးမြို့|မန္တလေး]] [[မန္တလေးအကျဉ်းထောင်|အိုးဘိုအကျဉ်းထောင်]]တွင် အကျဉ်းချထားခဲ့သည်။ <ref name=":0">{{Cite web|date=2021-10-29|title=Myanmar court gives Suu Kyi confidante 20-year prison term|url=https://apnews.com/article/elections-myanmar-general-elections-civil-disobedience-aung-san-suu-kyi-7c86c9846c4f6de9ba4bf4936fcb106e|accessdate=2021-11-02|language=en}}</ref> ဖမ်းဆီးခံရပြီး များမကြာမီတွင် စစ်အာဏာရှင်များက ပြင်ဆင် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည့် ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၁၂၄ (က) ရှိ အများဆုံး သက်တမ်း ၃ နှစ်မှ အနှစ် ၂၀ အထိ ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ <ref name=":0" /> == ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ == ဒေါ်သိန်းမြင့်ကြည်နှင့် အိမ်ထောင်ကျပြီး သားနှစ်ယောက်နှင့် သမီးနှစ်ယောက်ရှိသည်။ <ref>{{Cite web|date=|title=MP profile|url=https://pyithu.hluttaw.mm/node/1173|accessdate=24 March 2018|work=[[Pyithu Hluttaw]]|language=|archive-date=24 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180324041635/https://pyithu.hluttaw.mm/node/1173}}</ref> == ကျန်းမာရေးအခြေအနေ == ထောင်နှစ်ရှည် ကျခံနေရစဉ်ကာလအတွင်း ဦးဝင်းထိန်၏ ကျန်းမာရေးသည် ထိခိုက်ခဲ့ရသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၈ ရက် ပြည်သူ့လွှတ်တော်အစည်းအဝေးမစတင်ခင်  လွှတ်တော်ကြမ်းပြင်ပေါ် လဲကျသွားခဲ့ဖူးသည်။သူသည် နာတာရှည် နှလုံးရောဂါကြောင့် ညအိပ်ချိန်တွင် အောက်ဆီဂျင်ဘူးကို အသုံးပြုခဲ့ရသည်။<ref name="peel" /> ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဖေဖေါ်ဝါရီလတွင် ခဏတာ ဆေးရုံတက်ခဲ့ရပြီး ကွယ်လွန်ပြီဟူသော ကောလာဟလများ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ထွက်ပေါ်ခဲ့ဖူးသည်။ <ref>{{Cite web|url=http://frontiermyanmar.net/en/news/u-win-htein-good-health-after-sudden-hospital-visit|title=U Win Htein in good health after sudden hospital visit|accessdate=March 7, 2016|date=February 11, 2016|author=Soe Than Lynn|publisher=Frontier Myanmar|archive-date=8 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160308184819/http://frontiermyanmar.net/en/news/u-win-htein-good-health-after-sudden-hospital-visit}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} == ပြင်ပလင့်များ == * {{Cite book|title="Win Htein’s Story for Posterity: Burma’s Odyssey from Tyranny to Quasi-Democracy"|url=https://books2read.com/u/3n28WB}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၄၁ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ပါတီဝင်များ]] [[Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]] [[Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးမှ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်တက္ကသိုလ် ကျောင်းဆင်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားဟောင်းများ]] 7pvf7b82omupea1zbs4fn57qnm6ylms 0 250059 1031548 1030821 2026-05-15T04:32:34Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 2 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1031548 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = တခဆွတ်ခိရှိဘူတာ | native_name = 高槻市駅 | native_name_lang = ja | type = | image = HK Takatsukishi station.jpg | alt = | caption = မြောက်ဘက်ထွက်ပေါက်၊ ၂၀၀၈ ခုနှးစ် | other_name = | address = 2-1 Jōhoku-chō, Takatsuki-shi, Osaka-fu 569-0071 | country = Japan | coordinates = {{coord|34.849875|N|135.623112|E|format=dms|region:JP_type:railwaystation|display=inline,title}} | operator = [[File:Hankyu Railway Logo.svg|20px]] [[Hankyu Railway]]. | line = {{Color| limegreen |■}} [[Hankyu Kyoto Line]] | distance = {{convert|20.6|km|mile|abbr=on}} from {{STN|Jūsō|x}} | platforms = 2 island platforms | tracks = 4 | train_operators = | connections = | structure = | parking = | bicycle = | accessible = | code = HK-72 | status = Staffed | website = {{Official|1=https://www.hankyu.co.jp/station/tonda.html}} | opened = {{Start date|1928|01|16|df=}} | closed = <!-- {{End date|YYYY|MM|DD|df=}} --> | former = Takatsuki-machi (until 1943) | passengers = 64,875 daily | pass_year = FY2019 | map_type = Japan Osaka Prefecture#Japan | map_dot_label = Takatsuki Station | mapframe = yes | mapframe-zoom = 17 | services = }} '''တခဆွတ်ခိ - ရှိဘူတာ''' (高槻市駅 ''တခဆွတ်ခိ- ရှိ - အဲခိ'' ) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[အိုဆာကာစီရင်စု]]၊ [[တခဆွတ်ခိမြို့]]တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဘူတာအမှတ်စဉ် HK-72 ဖြစ်သည်။ ဟန်းခယူးမီးရထားကုမ္ပဏီက စီမံဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ဤဘူတာသည် JR ကျိုတိုမီးရထားလိုင်းပေါ်တွင်ရှိသည့် အဓိကကျသည့် ဘူတာများထဲမှ တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ==ရထားလိုင်းများ== တခဆွတ်ခိရှိဘူတာသည် ဟန်းခယူးကျိုတိုမီးရထားလိုင်းအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ခရီးဆုံး ဂျူးဆိုးဘူတာမှ ၂၀.၆ ကီလိုမီတာ၊ အိုဆာကာအုမဲဒဘူတာမှ ၂၃.၀ ကီလိုမီတာ ကွာဝေးသည်။ အရေးပါသည့် ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည့်အတွက် ဤဘူတာကို ဖြတ်သန်းပြေးဆွဲသည့် ရထားလိုင်းများပေါ်ရှိ ရထားအားလုံးသည် ဤဘူတာတွင် ရပ်တန့်ကြသည်။ ဆခအိဆုဂျိရထားလိုင်းသည် တခဆွတ်ခိဘူတာတွင် ခရီးအဆုံးသတ်သည်။ ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာရုံအဆောက်အဦသည် အထပ်သုံးထပ်ပါဝင်သည်။ * ပထမထပ် (မြေညီထပ်) - မင်းဟန်းခယူးတခဆွတ်ခိဈေးဝယ်စင်တာ *ဒုတိယထပ် - ဘူတာအဆောက်အဦ (လက်မှတ်ဂိတ်များ၊ ရုံးခန်းများ) နှင့် မင်းဟန်းခယူးတခဆွတ်ခိဈေးဝယ်စင်တာ *တတိယထပ် - ပလက်ဖောင်းနှင့် ရထားလမ်းများ ဘူတာတွင် ပလက်ဖောင်းနှစ်ခု ပါဝင်သည်။ ပလက်ဖောင်းတစ်ခုချင်းစီတွင် ရထားလမ်ကြောင်းနှစ်ခုကို စီးနင်းနိုင်သည်။<ref>[http://rail.hankyu.co.jp/station/takatsuki_shi/takatsuki_shi.html Takatsuki-shi Station guide map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080917193741/http://rail.hankyu.co.jp/station/takatsuki_shi/takatsuki_shi.html |date=17 September 2008 }} (Hankyu Corporation) {{in lang|ja}}</ref> ===ပလက်ဖောင်းများ=== {{Ja-rail-line|pfn=1, 2|name=ဟန်းခယူးကျိုတိုပင်မရထားလိုင်း|idx=ကျိုတိုရထားလိုင်း|col=limegreen|dir=သို့ - [[ကျိုတို - ခဝရမချိဘူတာ|ကျိုတိုခဝရမချိ]] [[အရရှိယာမဘူတာ (ဟန်းခယူး)|အရရှိယာမ]]|first=2|pwidth=|lwidth=|dwidth=}} {{Ja-rail-line|pfn=3, 4|name=ဟန်းခယူးကျိုတိုပင်မရထားလိုင်း|idx=ကျိုတိုရထားလိုင်း|col=limegreen|dir=သို့ အိုဆာကာအုမဲဒဘူတာ၊ ဂန်းဂချယဘူတာ၊ ခိတဆန်းရိဘူတာ၊ ခိုးဘဲဆန်းနိုမိယဘူတာ၊ တခရဇုခဘူတာ (ဟန်းခယူး)|first=3|pwidth=|lwidth=|dwidth=}} ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{j-railservice start}} {{j-route|route=Kyoto Line|col=limegreen|f=w}} {{j-rserv|service=Local|b=d|previous={{STN|Tonda|x}}|next={{STN|Kammaki|x}}|col=black}} {{j-rserv|service=Semi-Express|b=d|previous={{STN|Ibaraki-shi|x}}|next=Kammaki|col=green}} {{j-rserv|service=Express|b=d|previous=Ibaraki-shi|next=Nagaoka-Tenjin|col=gold}} {{j-rserv|service=Semi limited Express|b=d|previous=Ibaraki-shi|next=Nagaoka-Tenjin|col=red}} {{j-rserv|service=Limited Express|b=d|previous=Ibaraki-shi|next={{STN|Nagaoka-Tenjin|x}}|col=red}} {{j-rserv|service=Commuter Limited Express|b=d|previous=Ibaraki-shi|next=Nagaoka-Tenjin|col=red}} {{j-rserv|service=Rapid Limited Express "Kyo-Train", "Sagano", "Atago", "Togetsu", "Hozu"|p}} {{s-end}} ==သမိုင်းကြောင်း== ဘူတာကို ၁၉၂၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ရှင်းခဲအိဟန်ရထားလိုင်း၏ ခရီးဆုံးဘူတာအဖြစ် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၂၈ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် ရထားလိုင်းကို ကျိုတိုမြို့အထိ တိုးချဲ့ခဲ့သည်။ ဘူတာ၏ မူလအမည်မှာ "တခဆွတ်ခိမချိဘူတာ" (高槻町駅) ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် လက်ရှိအမည်သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် အထပ်မြင့်ဘူတာရုံအဆောက်အဦဖြင့် မြေပြင်ညီဘူတာရုံအဆောက်အဦနေရာတွင် အစားထိုးခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ဟန်းခယူးရထားဘူတာများအားလုံးကို ဘူတာအမှတ်စဉ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ဤဘူတာသည် အမှတ်စဉ် HK-72 ဖြစ်သည်။ ==ခရီးသည်အရေအတွက်== ၂၀၁၉ ခုနှစ် အချက်အလက်အရ ဘူတာကို နေ့စဉ်အသုံးပြုသည့် ပျမ်းမျှလူဦးရေသည် ၆၄,၈၇၅ ဦး ရှိခဲ့သည်။ ==ပတ်ဝန်းကျင်နေရာများ== *[[:en:Osaka Medical and Pharmaceutical University]] *[[:en:Takatsuki Station (Osaka)|တခဆွတ်ခိဘူတာ]] *Takatsuki Junior and Senior High School *Osaka Prefectural Tsukinoki High School ==ပြင်ပလင့်များ== {{Commons category-inline}} *[https://www.hankyu.co.jp/station/tonda.html Tonda Station (Hankyu Railway)] {{in lang|ja}} * [http://www.hankyu.co.jp/station/takatsuki_shi.html Takatsuki-shi Station] from Hankyu Railway website {{in lang|ja}} * [http://ming.hankyu.co.jp/ Ming Hankyu Takatsuki] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201023235323/https://ming.hankyu.co.jp/ |date=23 October 2020 }} {{in lang|ja}} {{Hankyu Kyoto Line}} == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာရှိ ကိုဩဒိနိတ်များ]] [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ဟန်းခယူးကျိုတိုပင်မရထားလိုင်း]] 65z7juoryg70nq6ohzivhl4jvjbusze 0 259384 1031514 1027804 2026-05-14T16:23:59Z Lando278 119167 Add names and fix errors 1031514 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} {{Infobox military unit|unit_name=အမှတ်(၇၁) သံချပ်ကာ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်|image=Shoulder Sleeve Insignia of Myanmar Armour Corps.svg|country={{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}|allegiance=|branch=[[သံချပ်ကာ]]|type=|role=မြေပြင်စစ်ဆင်ရေး၊ ပစ်ကူ‌ပေးခြင်း၊ မြေပြင်သိမ်းပိုက်ခြင်း၊ ‌ရွှေ့လျားစစ်ကစားခြင်း။|garrison_label=ဌာနချုပ်|equipment=|equipment_label=|nickname=တင့်တပ်|motto="ကာကွယ်၊ ပစ်အား၊ စစ်ကစား" "တိုက်ပွဲအောင်နိုင်၊ ဆုံးဖြတ်ခိုင်မာ၊ သံချပ်ကာ"|colors=|colors_label=|march=|battles=|decorations=|battle_honours=<!-- Commanders -->|identification_symbol={{ubl|[[File:Myanmar Armored Crops.png|frameless|180px]]| သံချပ်ကာယန္တရားတပ်ဖွဲ့များ}}|identification_symbol_2={{ubl|[[File:Shoulder Sleeve Insignia of Myanmar Armour Corps Training School.svg |frameless|180px]]|တင့်ကားတပ် လက်မောင်းတံဆိပ်{{citation needed}}}}|image_size=216px|caption=သံချပ်ကာယန္တရားတပ်ဖွဲ့၏ လက်ရုံးတံဆိပ်ပုံ}}အမှတ်(၇၁) သံချပ်ကာ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် သည် [[အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] နယ်မြေဖြစ်သော [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပျော်ဘွယ်မြို့]] <ref>https://www.moi.gov.mm/iprd/news/61372</ref>တွင်တည်ရှိသည့် စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ သံချပ်ကာ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် များသည် [[သံချပ်ကာယန္တရားတပ်ဖွဲ့]]၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲစီမံသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့များဖြစ်ပြီး စစ်နယ်ဝန်းပုံသေမရှိဘဲ ရန်သူ၏အင်အားအပေါ်မူတည်၍ လိုအပ်သလိုစစ်ကစားနိုင်ရန် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ လက်ရှိတွင် တပ်မတော်တွင် သံချပ်ကာကွပ်ကဲမှုအောက်ရှိ သံချပ်ကာစစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှု ၅ ခုရှိသည်။ == သမိုင်း == {{Empty section}} == ဖွဲ့စည်းပုံ == {{Expand section}} === သံချပ်ကာ တပ်ရင်းများ === {{Expand section}} # အမှတ် (၆၀၀၁) တင့်ကားတပ်ရင်း - [[ပျော်ဘွယ်မြို့]] # အမှတ် (၅၀၀၁) တင့်ကားတပ်ရင်း - မိတ္ထီလာမြို့ # အမှတ် (၅၀၁၃) တင့်ကားတပ်ရင်း - မကွေးမြို့ == စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ == {{Empty section}} ပထမဆုံး သံချပ်ကာတပ်ဖွဲ့များ၏ တပ်ဖွဲ့မှူးမှာ ဗိုလ်ချုပ်တင်စိုး （၁၉၈၉-၂၀၀၃) == ကိုးကား == <references /> {{တပ်မတော် (ကြည်း)}} [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော် (ကြည်း)]] ec86tppx8cxmq86gqh9qahwpsf08c28 0 259387 1031519 861951 2026-05-14T16:43:01Z Lando278 119167 Add names and fix errors 1031519 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{Infobox military unit|unit_name=အမှတ်(၇၂) သံချပ်ကာ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်|image=Shoulder Sleeve Insignia of Myanmar Armour Corps.svg|country={{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}|allegiance=|branch=[[သံချပ်ကာ]]|type=|role=မြေပြင်စစ်ဆင်ရေး၊ ပစ်ကူ‌ပေးခြင်း၊ မြေပြင်သိမ်းပိုက်ခြင်း၊ ‌ရွှေ့လျားစစ်ကစားခြင်း။|garrison_label=ဌာနချုပ်|equipment=|equipment_label=|nickname=တင့်တပ်|motto="ကာကွယ်၊ ပစ်အား၊ စစ်ကစား" "တိုက်ပွဲအောင်နိုင်၊ ဆုံးဖြတ်ခိုင်မာ၊ သံချပ်ကာ"|colors=|colors_label=|march=|battles=|decorations=|battle_honours=<!-- Commanders -->|identification_symbol={{ubl|[[File:Myanmar Armored Crops.png|frameless|180px]]| သံချပ်ကာယန္တရားတပ်ဖွဲ့များ}}|identification_symbol_2={{ubl|[[File:Shoulder Sleeve Insignia of Myanmar Armour Corps Training School.svg |frameless|180px]]|တင့်ကားတပ် လက်မောင်းတံဆိပ်{{citation needed}}}}|image_size=216px|caption=သံချပ်ကာယန္တရားတပ်ဖွဲ့၏ လက်ရုံးတံဆိပ်ပုံ}} အမှတ်(၇၂) သံချပ်ကာ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် သည် [[အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] နယ်မြေဖြစ်သော [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊]] [[အုန်းတော (မြောက်)ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|အုန်းတော]] တွင်တည်ရှိသည့် စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ သံချပ်ကာ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် များသည် [[သံချပ်ကာယန္တရားတပ်ဖွဲ့]] ၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲစီမံသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့များဖြစ်ပြီး စစ်နယ်ဝန်းပုံသေမရှိဘဲ ရန်သူ၏အင်အားအပေါ်မူတည်၍ လိုအပ်သလိုစစ်ကစားနိုင်ရန် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ လက်ရှိတွင် တပ်မတော်တွင် သံချပ်ကာကွပ်ကဲမှုအောက်ရှိ သံချပ်ကာစစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှု ၅ ခုရှိသည်။ == သမိုင်း == {{Empty section}} == ဖွဲ့စည်းပုံ == {{Expand section}} === သံချပ်ကာ တပ်ရင်းများ === === {{Expand section}} === # အမှတ် (၅၀၀၄) တင့်ကားတပ်ရင်း - [[အရာတော်မြို့]] # အမှတ် (၆၀၀၅) တင့်ကားတပ်ရင်း - [[အုန်းတော (မြောက်)ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|အုန်းတောရွာ]] # အမှတ် (၆၀၀၆) တင့်ကားတပ်ရင်း - [[ကန့်ဘလူမြို့|ကန့်ဘလူမြို့]] # အမှတ် (၇၀၀၄) သံချပ်ကာတိုက်ခိုက်ရေးတပ်ရင်း - မြစ်ကြီးနားမြို့ # အမှတ် (၇၀၀၅) သံချပ်ကာတိုက်ခိုက်ရေးတပ်ရင်း - မိုးညှင်းမြို့ # အမှတ် (၇၀၀၆) သံချပ်ကာတိုက်ခိုက်ရေးတပ်ရင်း - ဗန်းမော်မြို့ # အမှတ် (၅၀၁၄) တင့်ကားတပ်ရင်း - ဗန်းမော်မြို့ == စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ == {{Expand section}} * ဗိုလ်မှူးချုပ် ဇော်ထွန်းဦး<ref>https://www.moi.gov.mm/iprd/news/107463</ref> == ကိုးကား == <references /> {{တပ်မတော် (ကြည်း)}} [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော် (ကြည်း)]] 7z8kbl6vq2rykoaa7e09u5yybvi207v 0 259388 1031515 863691 2026-05-14T16:28:32Z Lando278 119167 Add names and fix errors 1031515 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} {{Infobox military unit|unit_name=အမှတ်(၇၄) သံချပ်ကာ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်|image=Shoulder Sleeve Insignia of Myanmar Armour Corps.svg|country={{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}|allegiance=|branch=[[သံချပ်ကာ]]|type=|role=မြေပြင်စစ်ဆင်ရေး၊ ပစ်ကူ‌ပေးခြင်း၊ မြေပြင်သိမ်းပိုက်ခြင်း၊ ‌ရွှေ့လျားစစ်ကစားခြင်း။|garrison_label=ဌာနချုပ်|equipment=|equipment_label=|nickname=တင့်တပ်|motto="ကာကွယ်၊ ပစ်အား၊ စစ်ကစား" "တိုက်ပွဲအောင်နိုင်၊ ဆုံးဖြတ်ခိုင်မာ၊ သံချပ်ကာ"|colors=|colors_label=|march=|battles=|decorations=|battle_honours=<!-- Commanders -->|identification_symbol={{ubl|[[File:Myanmar Armored Crops.png|frameless|180px]]| သံချပ်ကာယန္တရားတပ်ဖွဲ့များ}}|identification_symbol_2={{ubl|[[File:Shoulder Sleeve Insignia of Myanmar Armour Corps Training School.svg |frameless|180px]]|တင့်ကားတပ် လက်မောင်းတံဆိပ်{{citation needed}}}}|image_size=216px|caption=သံချပ်ကာယန္တရားတပ်ဖွဲ့၏ လက်ရုံးတံဆိပ်ပုံ}} အမှတ်(၇၄) သံချပ်ကာ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် သည် ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် နယ်မြေဖြစ်သော [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[လှည်းကူးမြို့နယ်]]၊ [[အင်းတိုင်|အင်းတိုင်ရွာ]] တွင်တည်ရှိသည့် စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ သံချပ်ကာ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် များသည် [[သံချပ်ကာယန္တရားတပ်ဖွဲ့]]၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲစီမံသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့များဖြစ်ပြီး စစ်နယ်ဝန်းပုံသေမရှိဘဲ ရန်သူ၏အင်အားအပေါ်မူတည်၍ လိုအပ်သလိုစစ်ကစားနိုင်ရန် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ လက်ရှိတွင် တပ်မတော်တွင် သံချပ်ကာကွပ်ကဲမှုအောက်ရှိ သံချပ်ကာစစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှု ၅ ခုရှိသည်။ == သမိုင်း == {{Empty section}} == ဖွဲ့စည်းပုံ == {{Expand section}} === သံချပ်ကာ တပ်ရင်းများ === {{Expand section}} # အမှတ် (၅၀၁၀) တင့်ကားတပ်ရင်း - ကိုးလုံးကွင်းကျေးရွာ [[မှော်ဘီမြို့နယ်]] # အမှတ် (၇၀၁၀) သံချပ်ကာတိုက်ခိုက်ရေးတပ်ရင်း -အင်းတိုင်ကျေးရွာ လှည်းကူးမြို့နယ် # အမှတ် (၇၀၀၇) သံချပ်ကာတိုက်ခိုက်ရေးတပ်ရင်း - အင်းတိုင်ကျေးရွာ လှည်းကူးမြို့နယ် == စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ == {{Empty section}} == ကိုးကား == <references /> {{တပ်မတော် (ကြည်း)}} [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော် (ကြည်း)]] l9q4r604rgagyxlzdb0uqwi2ntv82o9 0 259389 1031513 1027635 2026-05-14T16:21:20Z Lando278 119167 Add names and fix errors 1031513 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} {{Infobox military unit|unit_name=အမှတ်(၇၅) သံချပ်ကာ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်|image=Shoulder Sleeve Insignia of Myanmar Armour Corps.svg|country={{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}|allegiance=|branch=[[သံချပ်ကာ]]|type=|role=မြေပြင်စစ်ဆင်ရေး၊ ပစ်ကူ‌ပေးခြင်း၊ မြေပြင်သိမ်းပိုက်ခြင်း၊ ‌ရွှေ့လျားစစ်ကစားခြင်း။|garrison_label=ဌာနချုပ်|equipment=|equipment_label=|nickname=တင့်တပ်|motto="ကာကွယ်၊ ပစ်အား၊ စစ်ကစား" "တိုက်ပွဲအောင်နိုင်၊ ဆုံးဖြတ်ခိုင်မာ၊ သံချပ်ကာ"|colors=|colors_label=|march=|battles=|decorations=|battle_honours=<!-- Commanders -->|identification_symbol={{ubl|[[File:Myanmar Armored Crops.png|frameless|180px]]| သံချပ်ကာယန္တရားတပ်ဖွဲ့များ}}|identification_symbol_2={{ubl|[[File:Shoulder Sleeve Insignia of Myanmar Armour Corps Training School.svg |frameless|180px]]|တင့်ကားတပ် လက်မောင်းတံဆိပ်{{citation needed}}}}|image_size=216px|caption=သံချပ်ကာယန္တရားတပ်ဖွဲ့၏ လက်ရုံးတံဆိပ်ပုံ}} အမှတ်(၇၅) သံချပ်ကာ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် သည် [[တောင်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] နယ်မြေဖြစ်သော [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရေတာရှည်မြို့နယ်]]၊[[သာဂရ|သာဂရမြို့]] တွင်တည်ရှိသည့် စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ သံချပ်ကာ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် များသည် [[သံချပ်ကာယန္တရားတပ်ဖွဲ့]]၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲစီမံသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့များဖြစ်ပြီး စစ်နယ်ဝန်းပုံသေမရှိဘဲ ရန်သူ၏အင်အားအပေါ်မူတည်၍ လိုအပ်သလိုစစ်ကစားနိုင်ရန် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ လက်ရှိတွင် တပ်မတော်တွင် သံချပ်ကာကွပ်ကဲမှုအောက်ရှိ သံချပ်ကာစစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှု ၅ ခုရှိသည်။ == သမိုင်း == {{Empty section}} == ဖွဲ့စည်းပုံ == {{Expand section}} === သံချပ်ကာ တပ်ရင်းများ === {{Expand section}} # အမှတ် (၇၀၁၂) သံချပ်ကာတပ်ရင်း - တီတွတ်မြို့ # အမှတ် (၇၀၁၃) သံချပ်ကာတပ်ရင်း - [[တောင်ငူမြို့နယ်]] == စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ == {{Empty section}} == ကိုးကား == <references /> {{တပ်မတော် (ကြည်း)}} [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော် (ကြည်း)]] t7dge8ekd46hp4pw1j8wpiusvn1tjr8 1031516 1031513 2026-05-14T16:31:34Z Lando278 119167 Add names and fix errors 1031516 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} {{Infobox military unit|unit_name=အမှတ်(၇၅) သံချပ်ကာ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်|image=Shoulder Sleeve Insignia of Myanmar Armour Corps.svg|country={{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}|allegiance=|branch=[[သံချပ်ကာ]]|type=|role=မြေပြင်စစ်ဆင်ရေး၊ ပစ်ကူ‌ပေးခြင်း၊ မြေပြင်သိမ်းပိုက်ခြင်း၊ ‌ရွှေ့လျားစစ်ကစားခြင်း။|garrison_label=ဌာနချုပ်|equipment=|equipment_label=|nickname=တင့်တပ်|motto="ကာကွယ်၊ ပစ်အား၊ စစ်ကစား" "တိုက်ပွဲအောင်နိုင်၊ ဆုံးဖြတ်ခိုင်မာ၊ သံချပ်ကာ"|colors=|colors_label=|march=|battles=|decorations=|battle_honours=<!-- Commanders -->|identification_symbol={{ubl|[[File:Myanmar Armored Crops.png|frameless|180px]]| သံချပ်ကာယန္တရားတပ်ဖွဲ့များ}}|identification_symbol_2={{ubl|[[File:Shoulder Sleeve Insignia of Myanmar Armour Corps Training School.svg |frameless|180px]]|တင့်ကားတပ် လက်မောင်းတံဆိပ်{{citation needed}}}}|image_size=216px|caption=သံချပ်ကာယန္တရားတပ်ဖွဲ့၏ လက်ရုံးတံဆိပ်ပုံ}} အမှတ်(၇၅) သံချပ်ကာ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် သည် [[တောင်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] နယ်မြေဖြစ်သော [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရေတာရှည်မြို့နယ်]]၊[[သာဂရ|သာဂရမြို့]] တွင်တည်ရှိသည့် စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ သံချပ်ကာ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် များသည် [[သံချပ်ကာယန္တရားတပ်ဖွဲ့]]၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲစီမံသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့များဖြစ်ပြီး စစ်နယ်ဝန်းပုံသေမရှိဘဲ ရန်သူ၏အင်အားအပေါ်မူတည်၍ လိုအပ်သလိုစစ်ကစားနိုင်ရန် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ လက်ရှိတွင် တပ်မတော်တွင် သံချပ်ကာကွပ်ကဲမှုအောက်ရှိ သံချပ်ကာစစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှု ၅ ခုရှိသည်။ == သမိုင်း == {{Empty section}} == ဖွဲ့စည်းပုံ == {{Expand section}} === သံချပ်ကာ တပ်ရင်းများ === {{Expand section}} # အမှတ် (၇၀၁၂) သံချပ်ကာတပ်ရင်း - တီတွတ်မြို့ # အမှတ် (၇၀၁၃) သံချပ်ကာတပ်ရင်း - [[တောင်ငူမြို့နယ်]] # အမှတ် (၇၀၁၁) သံချပ်ကာတပ်ရင်း - မုဒုံမြို့ == စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ == {{Empty section}} == ကိုးကား == <references /> {{တပ်မတော် (ကြည်း)}} [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော် (ကြည်း)]] g40qtqvyk6dm9jfk8xd0kz6nh0t5atg 1031520 1031516 2026-05-14T16:44:24Z Lando278 119167 Add names and fix errors 1031520 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} {{Infobox military unit|unit_name=အမှတ်(၇၅) သံချပ်ကာ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်|image=Shoulder Sleeve Insignia of Myanmar Armour Corps.svg|country={{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}|allegiance=|branch=[[သံချပ်ကာ]]|type=|role=မြေပြင်စစ်ဆင်ရေး၊ ပစ်ကူ‌ပေးခြင်း၊ မြေပြင်သိမ်းပိုက်ခြင်း၊ ‌ရွှေ့လျားစစ်ကစားခြင်း။|garrison_label=ဌာနချုပ်|equipment=|equipment_label=|nickname=တင့်တပ်|motto="ကာကွယ်၊ ပစ်အား၊ စစ်ကစား" "တိုက်ပွဲအောင်နိုင်၊ ဆုံးဖြတ်ခိုင်မာ၊ သံချပ်ကာ"|colors=|colors_label=|march=|battles=|decorations=|battle_honours=<!-- Commanders -->|identification_symbol={{ubl|[[File:Myanmar Armored Crops.png|frameless|180px]]| သံချပ်ကာယန္တရားတပ်ဖွဲ့များ}}|identification_symbol_2={{ubl|[[File:Shoulder Sleeve Insignia of Myanmar Armour Corps Training School.svg |frameless|180px]]|တင့်ကားတပ် လက်မောင်းတံဆိပ်{{citation needed}}}}|image_size=216px|caption=သံချပ်ကာယန္တရားတပ်ဖွဲ့၏ လက်ရုံးတံဆိပ်ပုံ}} အမှတ်(၇၅) သံချပ်ကာ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် သည် [[တောင်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] နယ်မြေဖြစ်သော [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရေတာရှည်မြို့နယ်]]၊[[သာဂရ|သာဂရမြို့]] တွင်တည်ရှိသည့် စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ သံချပ်ကာ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် များသည် [[သံချပ်ကာယန္တရားတပ်ဖွဲ့]]၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲစီမံသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့များဖြစ်ပြီး စစ်နယ်ဝန်းပုံသေမရှိဘဲ ရန်သူ၏အင်အားအပေါ်မူတည်၍ လိုအပ်သလိုစစ်ကစားနိုင်ရန် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ လက်ရှိတွင် တပ်မတော်တွင် သံချပ်ကာကွပ်ကဲမှုအောက်ရှိ သံချပ်ကာစစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှု ၅ ခုရှိသည်။ == သမိုင်း == {{Empty section}} == ဖွဲ့စည်းပုံ == {{Expand section}} === သံချပ်ကာ တပ်ရင်းများ === {{Expand section}} # အမှတ် (၇၀၁၂) သံချပ်ကာတိုက်ခိုက်ရေးတပ်ရင်း - တီတွတ်မြို့ # အမှတ် (၇၀၁၃) သံချပ်ကာတိုက်ခိုက်ရေးတပ်ရင်း - [[တောင်ငူမြို့နယ်]] # အမှတ် (၇၀၁၁) သံချပ်ကာတိုက်ခိုက်ရေးတပ်ရင်း - မုဒုံမြို့ == စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ == {{Empty section}} == ကိုးကား == <references /> {{တပ်မတော် (ကြည်း)}} [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော် (ကြည်း)]] bpcd4ngzy9vtg239l6p77qofggipxcw 0 259397 1031512 927684 2026-05-14T16:16:55Z Lando278 119167 Add names and fix errors 1031512 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} {{Infobox military unit|unit_name=အမှတ်(၇၃) သံချပ်ကာ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်|image=Shoulder Sleeve Insignia of Myanmar Armour Corps.svg|country={{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}|allegiance=|branch=[[သံချပ်ကာ]]|type=|role=မြေပြင်စစ်ဆင်ရေး၊ ပစ်ကူ‌ပေးခြင်း၊ မြေပြင်သိမ်းပိုက်ခြင်း၊ ‌ရွှေ့လျားစစ်ကစားခြင်း။|garrison_label=ဌာနချုပ်|equipment=|equipment_label=|nickname=တင့်တပ်|motto="ကာကွယ်၊ ပစ်အား၊ စစ်ကစား" "တိုက်ပွဲအောင်နိုင်၊ ဆုံးဖြတ်ခိုင်မာ၊ သံချပ်ကာ"|colors=|colors_label=|march=|battles=|decorations=|battle_honours=<!-- Commanders -->|identification_symbol={{ubl|[[File:Myanmar Armored Crops.png|frameless|180px]]| သံချပ်ကာယန္တရားတပ်ဖွဲ့များ}}|identification_symbol_2={{ubl|[[File:Shoulder Sleeve Insignia of Myanmar Armour Corps Training School.svg |frameless|180px]]|တင့်ကားတပ် လက်မောင်းတံဆိပ်{{citation needed}}}}|image_size=216px|caption=သံချပ်ကာယန္တရားတပ်ဖွဲ့၏ လက်ရုံးတံဆိပ်ပုံ}} အမှတ်(၇၃) သံချပ်ကာ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် သည် [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] နယ်မြေဖြစ်သော [[ရှမ်းပြည်နယ်]] [[ရှမ်းပြည်နယ်|၊]] [[နမ့်စန်မြို့]] တွင်တည်ရှိသည့် စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ သံချပ်ကာ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် များသည် [[သံချပ်ကာယန္တရားတပ်ဖွဲ့]]၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲစီမံသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့များဖြစ်ပြီး စစ်နယ်ဝန်းပုံသေမရှိဘဲ ရန်သူ၏အင်အားအပေါ်မူတည်၍ လိုအပ်သလိုစစ်ကစားနိုင်ရန် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ လက်ရှိတွင် တပ်မတော်တွင် သံချပ်ကာကွပ်ကဲမှုအောက်ရှိ သံချပ်ကာစစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှု ၅ ခုရှိသည်။ == သမိုင်း == {{Empty section}} == ဖွဲ့စည်းပုံ == {{Expand section}} === သံချပ်ကာ တပ်ရင်းများ === {{Expand section}} # အမှတ် (၇၀၁၄) သံချပ်ကာတပ်ရင်း - သီပေါမြို့ # အမှတ် (၇၀၀၁) သံချပ်ကာတပ်ရင်း - ကျိုင်းတုံမြို့ # အမှတ် (၇၀၀၂) သံချပ်ကာတပ်ရင်း - မိုင်းဖြတ်မြို့ # အမှတ် (၇၀၀၃) သံချပ်ကာတပ်ရင်း - မိုင်းဆတ်မြို့ == စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ == {{Empty section}} == ကိုးကား == <references /> {{တပ်မတော် (ကြည်း)}} [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော် (ကြည်း)]] pcxa0hal71b7qtk5txtdytj6wim42it 1031517 1031512 2026-05-14T16:35:42Z Lando278 119167 Add names and fix errors 1031517 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} {{Infobox military unit|unit_name=အမှတ်(၇၃) သံချပ်ကာ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်|image=Shoulder Sleeve Insignia of Myanmar Armour Corps.svg|country={{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}|allegiance=|branch=[[သံချပ်ကာ]]|type=|role=မြေပြင်စစ်ဆင်ရေး၊ ပစ်ကူ‌ပေးခြင်း၊ မြေပြင်သိမ်းပိုက်ခြင်း၊ ‌ရွှေ့လျားစစ်ကစားခြင်း။|garrison_label=ဌာနချုပ်|equipment=|equipment_label=|nickname=တင့်တပ်|motto="ကာကွယ်၊ ပစ်အား၊ စစ်ကစား" "တိုက်ပွဲအောင်နိုင်၊ ဆုံးဖြတ်ခိုင်မာ၊ သံချပ်ကာ"|colors=|colors_label=|march=|battles=|decorations=|battle_honours=<!-- Commanders -->|identification_symbol={{ubl|[[File:Myanmar Armored Crops.png|frameless|180px]]| သံချပ်ကာယန္တရားတပ်ဖွဲ့များ}}|identification_symbol_2={{ubl|[[File:Shoulder Sleeve Insignia of Myanmar Armour Corps Training School.svg |frameless|180px]]|တင့်ကားတပ် လက်မောင်းတံဆိပ်{{citation needed}}}}|image_size=216px|caption=သံချပ်ကာယန္တရားတပ်ဖွဲ့၏ လက်ရုံးတံဆိပ်ပုံ}} အမှတ်(၇၃) သံချပ်ကာ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် သည် [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] နယ်မြေဖြစ်သော [[ရှမ်းပြည်နယ်]] [[ရှမ်းပြည်နယ်|၊]] [[နမ့်စန်မြို့]] တွင်တည်ရှိသည့် စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ သံချပ်ကာ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် များသည် [[သံချပ်ကာယန္တရားတပ်ဖွဲ့]]၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲစီမံသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့များဖြစ်ပြီး စစ်နယ်ဝန်းပုံသေမရှိဘဲ ရန်သူ၏အင်အားအပေါ်မူတည်၍ လိုအပ်သလိုစစ်ကစားနိုင်ရန် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ လက်ရှိတွင် တပ်မတော်တွင် သံချပ်ကာကွပ်ကဲမှုအောက်ရှိ သံချပ်ကာစစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှု ၅ ခုရှိသည်။ == သမိုင်း == {{Empty section}} == ဖွဲ့စည်းပုံ == {{Expand section}} === သံချပ်ကာ တပ်ရင်းများ === {{Expand section}} # အမှတ် (၇၀၁၄) သံချပ်ကာတပ်ရင်း - သီပေါမြို့ # အမှတ် (၇၀၀၁) သံချပ်ကာတပ်ရင်း - ကျိုင်းတုံမြို့ # အမှတ် (၇၀၀၂) သံချပ်ကာတပ်ရင်း - မိုင်းဖြတ်မြို့ # အမှတ် (၇၀၀၃) သံချပ်ကာတပ်ရင်း - မိုင်းဆတ်မြို့ # အမှတ် (၅၀၀၃) တင့်ကားတပ်ရင်း - နမ့်စန်မြို့ # အမှတ် (၆၀၀၃) တင့်ကားတပ်ရင်း - မိုင်းတုံမြို့ == စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ == {{Empty section}} == ကိုးကား == <references /> {{တပ်မတော် (ကြည်း)}} [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော် (ကြည်း)]] lec3b537kr9dzzbd0bnfl430yk6yr72 1031518 1031517 2026-05-14T16:38:10Z Lando278 119167 Add names and fix errors 1031518 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} {{Infobox military unit|unit_name=အမှတ်(၇၃) သံချပ်ကာ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်|image=Shoulder Sleeve Insignia of Myanmar Armour Corps.svg|country={{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}|allegiance=|branch=[[သံချပ်ကာ]]|type=|role=မြေပြင်စစ်ဆင်ရေး၊ ပစ်ကူ‌ပေးခြင်း၊ မြေပြင်သိမ်းပိုက်ခြင်း၊ ‌ရွှေ့လျားစစ်ကစားခြင်း။|garrison_label=ဌာနချုပ်|equipment=|equipment_label=|nickname=တင့်တပ်|motto="ကာကွယ်၊ ပစ်အား၊ စစ်ကစား" "တိုက်ပွဲအောင်နိုင်၊ ဆုံးဖြတ်ခိုင်မာ၊ သံချပ်ကာ"|colors=|colors_label=|march=|battles=|decorations=|battle_honours=<!-- Commanders -->|identification_symbol={{ubl|[[File:Myanmar Armored Crops.png|frameless|180px]]| သံချပ်ကာယန္တရားတပ်ဖွဲ့များ}}|identification_symbol_2={{ubl|[[File:Shoulder Sleeve Insignia of Myanmar Armour Corps Training School.svg |frameless|180px]]|တင့်ကားတပ် လက်မောင်းတံဆိပ်{{citation needed}}}}|image_size=216px|caption=သံချပ်ကာယန္တရားတပ်ဖွဲ့၏ လက်ရုံးတံဆိပ်ပုံ}} အမှတ်(၇၃) သံချပ်ကာ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် သည် [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] နယ်မြေဖြစ်သော [[ရှမ်းပြည်နယ်]] [[ရှမ်းပြည်နယ်|၊]] [[နမ့်စန်မြို့]] တွင်တည်ရှိသည့် စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ သံချပ်ကာ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် များသည် [[သံချပ်ကာယန္တရားတပ်ဖွဲ့]]၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲစီမံသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့များဖြစ်ပြီး စစ်နယ်ဝန်းပုံသေမရှိဘဲ ရန်သူ၏အင်အားအပေါ်မူတည်၍ လိုအပ်သလိုစစ်ကစားနိုင်ရန် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ လက်ရှိတွင် တပ်မတော်တွင် သံချပ်ကာကွပ်ကဲမှုအောက်ရှိ သံချပ်ကာစစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှု ၅ ခုရှိသည်။ == သမိုင်း == {{Empty section}} == ဖွဲ့စည်းပုံ == {{Expand section}} === သံချပ်ကာ တပ်ရင်းများ === {{Expand section}} # အမှတ် (၇၀၁၄) သံချပ်ကာတပ်ရင်း - သီပေါမြို့ # အမှတ် (၇၀၀၁) သံချပ်ကာတပ်ရင်း - ကျိုင်းတုံမြို့ # အမှတ် (၇၀၀၂) သံချပ်ကာတပ်ရင်း - မိုင်းဖြတ်မြို့ # အမှတ် (၇၀၀၃) သံချပ်ကာတပ်ရင်း - မိုင်းဆတ်မြို့ # အမှတ် (၅၀၀၃) တင့်ကားတပ်ရင်း - နမ့်စန်မြို့ # အမှတ် (၆၀၀၃) တင့်ကားတပ်ရင်း - မိုင်းတုံမြို့ # အမှတ် (၅၀၀၂) တင့်ကားတပ်ရင်း - မိုင်းမောမြို့ # အမှတ် (၆၀၀၇) တင့်ကားတပ်ရင်း - လားရှိုးမြို့ == စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ == {{Empty section}} == ကိုးကား == <references /> {{တပ်မတော် (ကြည်း)}} [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော် (ကြည်း)]] ax7w7rrjy5yt8tf3vka7q0v5a3kxpv7 1031521 1031518 2026-05-14T16:49:47Z Lando278 119167 Add names and fix errors 1031521 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} {{Infobox military unit|unit_name=အမှတ်(၇၃) သံချပ်ကာ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်|image=Shoulder Sleeve Insignia of Myanmar Armour Corps.svg|country={{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}|allegiance=|branch=[[သံချပ်ကာ]]|type=|role=မြေပြင်စစ်ဆင်ရေး၊ ပစ်ကူ‌ပေးခြင်း၊ မြေပြင်သိမ်းပိုက်ခြင်း၊ ‌ရွှေ့လျားစစ်ကစားခြင်း။|garrison_label=ဌာနချုပ်|equipment=|equipment_label=|nickname=တင့်တပ်|motto="ကာကွယ်၊ ပစ်အား၊ စစ်ကစား" "တိုက်ပွဲအောင်နိုင်၊ ဆုံးဖြတ်ခိုင်မာ၊ သံချပ်ကာ"|colors=|colors_label=|march=|battles=|decorations=|battle_honours=<!-- Commanders -->|identification_symbol={{ubl|[[File:Myanmar Armored Crops.png|frameless|180px]]| သံချပ်ကာယန္တရားတပ်ဖွဲ့များ}}|identification_symbol_2={{ubl|[[File:Shoulder Sleeve Insignia of Myanmar Armour Corps Training School.svg |frameless|180px]]|တင့်ကားတပ် လက်မောင်းတံဆိပ်{{citation needed}}}}|image_size=216px|caption=သံချပ်ကာယန္တရားတပ်ဖွဲ့၏ လက်ရုံးတံဆိပ်ပုံ}} အမှတ်(၇၃) သံချပ်ကာ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် သည် [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] နယ်မြေဖြစ်သော [[ရှမ်းပြည်နယ်]] [[ရှမ်းပြည်နယ်|၊]] [[နမ့်စန်မြို့]] တွင်တည်ရှိသည့် စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ သံချပ်ကာ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် များသည် [[သံချပ်ကာယန္တရားတပ်ဖွဲ့]]၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲစီမံသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့များဖြစ်ပြီး စစ်နယ်ဝန်းပုံသေမရှိဘဲ ရန်သူ၏အင်အားအပေါ်မူတည်၍ လိုအပ်သလိုစစ်ကစားနိုင်ရန် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ လက်ရှိတွင် တပ်မတော်တွင် သံချပ်ကာကွပ်ကဲမှုအောက်ရှိ သံချပ်ကာစစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှု ၅ ခုရှိသည်။ == သမိုင်း == {{Empty section}} == ဖွဲ့စည်းပုံ == {{Expand section}} === သံချပ်ကာ တပ်ရင်းများ === {{Expand section}} # အမှတ် (၇၀၁၄) သံချပ်ကာတိုက်ခိုက်ရေးတပ်ရင်း - သီပေါမြို့ # အမှတ် (၇၀၀၁) သံချပ်ကာတိုက်ခိုက်ရေးတပ်ရင်း - ကျိုင်းတုံမြို့ # အမှတ် (၇၀၀၂) သံချပ်ကာတိုက်ခိုက်ရေးတပ်ရင်း - မိုင်းဖြတ်မြို့ # အမှတ် (၇၀၀၃) သံချပ်ကာတိုက်ခိုက်ရေးတပ်ရင်း - မိုင်းဆတ်မြို့ # အမှတ် (၅၀၀၃) တင့်ကားတပ်ရင်း - နမ့်စန်မြို့ # အမှတ် (၆၀၀၃) တင့်ကားတပ်ရင်း - မိုင်းတုံမြို့ # အမှတ် (၅၀၀၂) တင့်ကားတပ်ရင်း - မိုင်းမောမြို့ # အမှတ် (၆၀၀၇) တင့်ကားတပ်ရင်း - လားရှိုးမြို့ == စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ == {{Empty section}} == ကိုးကား == <references /> {{တပ်မတော် (ကြည်း)}} [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော် (ကြည်း)]] pkm4ah3qe6kut1autu3j6t9unqh2q99 0 268695 1031618 948535 2026-05-15T11:23:04Z Salai Rungtoi 22844 1031618 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post|appointer=တိုက်ရိုက်ရွေးကောက်ပွဲ|seat=ဘန်ကောက်မြို့တော်ခန်းမ|reports_to=ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး|native_name=|body=ဘန်ကောက်မြို့တော်|insignia=Seal Bangkok Metropolitan Admin (green).svg|insigniacaption=မြို့တော်တံဆိပ် |image= |post=အုပ်ချုပ်ရေးမှူး |incumbent= ''လစ်လပ်'' |incumbentsince= ၁၅ မေ ၂၀၂၆ |department=ဘန်ကော်မြို့တော်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့|formation=၁ ဇန်နဝါရီ ၁၉၇၈|deputy=ဒုတိယအုပ်ချုပ်ရေးမှူးများ * Sanon Wangsrangboon * Chakkapan Phewngam * Wisanu Subsompon * Tavida Kamolvej|website=http://www.bangkok.go.th/|termlength=လေးနှစ်|precursor=Aswin Kwanmuang}} '''ဘန်ကောက်မြို့၏ အုပ်ချုပ်ရေးမှူး''' (သို့မဟုတ်) '''ဘန်ကောက်မြို့တော်ဝန်''' သည် ဒေသဆိုင်ရာ အစိုးရ၏ အကြီးအကဲဖြစ်သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးသည် ဘန်ကောက်မြို့တော်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ (Bangkok Metropolitan Administration - BMA) ၏ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်လည်း ဖြစ်သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးရာထူးနေရာကို လေးနှစ်လျှင် တစ်ကြိမ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ထားပြီး သက်တမ်းနှစ်ကြိမ်ထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်နိုင်ပါသည်။​ ထိုင်းနိုင်ငံတစ်ခုလုံးတွင် တိုက်ရိုက်ရွေးကောက်တင်မြှောက်လို့ရသော ရာထူးနှစ်ခုအနက် တစ်ခု ဖြစ်သည်။​ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးရာထူးသည် [[မြို့တော်ဝန်]] ရာထူးနှင့် ယှဉ်နိုင်သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၂ ခုနှစ်အထိ ဘန်ကောက်မြို့ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးအဖြစ် Pol Gen Aswin Kwanmuang တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ Sukhumbhand Paribatra ကို အစားထိုးရန်အတွက် ယာယီပဋိဉာဉ် ပုဒ်မ ၄၄ ကို အသုံးပြု၍ ဝန်ကြီးချုပ် [[ပရာယွတ်ချန်အိုချာ]]မှ ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ လက်ရှိ တာဝန်းထမ်းဆောင်နေသူမှာ Chadchart Sittipunt ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဘန်ကောက်မြို့တော်ဝန် ရွေးကောက်ပွဲတွင် အပြတ်အသတ်အနိုင်ရရှိကာ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရပြီး 52.65 မဲရရှိခဲ့သည်။ မဲအားလုံး၏ ၅၁.၆၅% (၁.၃၈ သန်း) သည် စံချိန်သစ်တင်ပြီး ဘန်ကောက်၏ ခရိုင် ၅၀ လုံးတွင် အနိုင်ရရှိသည်။ == လုပ်ပိုင်ခွင့်များနှင့် အခန်းကဏ္ဍများ == ဘန်ကောက်မြို့တော်အုပ်ချုပ်ရေးဥပဒေ BE 2528 (1985) အရ ဘန်ကောက်မြို့ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးရုံး၏ အခွင့်အာဏာနှင့် အခန်းကဏ္ဍမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်- [[Category:Articles containing Thai-language text]] * Bangkok Metropolitan Area အတွက် မူဝါဒများ ချမှတ်ပြီး အကောင်အထည်ဖော်ခြင်း။ * ဘန်ကောက်မြို့တော်အုပ်ချုပ်ရေးကို ဦးစီးခြင်း။ * ဒုတိယ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးများ၊ အကြံပေးများ၊ ဘုတ်အဖွဲ့ဝင်များ၊ မြို့တော်အရာရှိများနှင့် ပြည်သူ့ဝန်ထမ်းများကို ခန့်အပ်ခြင်းနှင့် ဖယ်ရှားခြင်း။ * ထိုင်းနိုင်ငံ အစိုးရအဖွဲ့ ၊ ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ် နှင့် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနတို့၏ အမိန့်များကို ညှိနှိုင်း ဆောင်ရွက်ရန်။ * မြို့တွင်းရှိ အေဂျင်စီများနှင့် ဝန်ဆောင်မှုများ ချောမွေ့စွာ လည်ပတ်နိုင်စေရန် ကြီးကြပ်ခြင်း။ * အုပ်ချုပ်ရေးမှူးသည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ခရိုင်တစ်ခု၏ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးနှင့် အခြားသော မြို့တော်ဝန်များကဲ့သို့ တူညီသော လုပ်ပိုင်ခွင့်များဖြင့် ရင်းနှီးမြုပ်နှံထားခြင်း။ * ဘန်ကောက်မြို့တော်ကောင်စီတွင် ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမည့် မြို့တော်အတွက် ဥပဒေနှင့် ဥပဒေကြမ်းများ ရေးဆွဲခြင်း။ == သမိုင်း == 1973 ခုနှစ်မှစတင်၍ [[နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်း|မြို့တော်ဝန်]] ရုံးမှ အစိုးရအဖွဲ့မှ ခန့်အပ်သော တစ်ခုတည်းသော အလုပ်အမှုဆောင်တစ်ဦးမှ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း မကြာမီတွင် အုပ်ချုပ်ရေးရုံးသည် လူကြိုက်များသော ရွေးချယ်တင်မြှောက်ထားသည့် ရုံးတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ အုပ်ချုပ်บริหารราชการกรุงเทพมหานคร ဗန်ကောက်ခရိုင်ကို အစားထိုးရန် ဘန်ကောက်မြို့တော်ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး လေးနှစ်သက်တမ်းဖြင့် ရွေးကောက်ခံ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတစ်ဦးကို ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ပထမအကြိမ် ရွေးကောက်ပွဲကို ၁၉၇၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ Thammanoon Thien-ngern သည် ဘန်ကောက်၏ ပထမဆုံးသော မြို့သူမြို့သားများက တိုက်ရိုက်ရွေးကောက်ခံသော အုပ်ချုပ်ရေးမှုအဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။ သို့သော် အုပ်ချုပ်ရေးမှူးနှင့် ဘန်ကောက်မြို့တော်ကောင်စီတို့ကြား ပဋိပက္ခများ ပြင်းထန်လာသဖြင့် ထိုင်းနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ် Thanin Kraivichien မှ ရာထူးမှ ဖယ်ရှားကာ ခန့်အပ်မှုစနစ်ကို ပြန်လည်ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ ဘန်ကောက်မြို့တော်အုပ်ချုပ်ရေးဥပဒေ BE 2528 (1985) ကို အတည်ပြုပြီးနောက် ရွေးကောက်ပွဲများ ပြန်လည်စတင်ခဲ့သည်။ ရွေးကောက်ပွဲကို ၁၉၈၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ == အုပ်ချုပ်ရေးမှူးများစာရင်း == {| class="wikitable" style="text-align:center; border:1px #aaf solid;" ! rowspan="2" |စဉ် ! rowspan="2" |ဓာတ်ပုံ ! rowspan="2" width="200" |နာမည် (မွေး-သေဆုံး) ! colspan="3" |တာဝန်ထမ်းဆောင်သည့်သက်တမ်း ! colspan="2" rowspan="2" width="90" |နိုင်ငံရေးပါတီ ! rowspan="2" |ရွေးကောက်ပွဲ |- ! width="85" |{{Small|တာဝန်စတင်ရက်}} ! width="85" |{{Small|တာဝန်ပြီးဆုံးရက်}} ! width="85" |{{Small|တာဝန်ထမ်းဆောင်သည့်ကာလ}} |- |'''1''' |[[ဖိုင်:ชำนาญ_ยุวบูรณ์.jpg|99x99px]] |'''Chamnan Yaovabun'''<br />ชำนาญ ยุวบูรณ์<br />{{Small|(1914–2015)}} |{{Small|1 January}}<br />1973 |{{Small|22 October}} 1973 |{{Ayd|1973|01|01|1973|10|22}} | style="background:{{party color|Independent politician}};" | |တစ်သီးပုဂ္ဂလ |— |- |'''2''' |[[ဖိုင်:Adth_Visutyothapibal.png|116x116px]] |'''At Visutyothaphiban'''<br />อรรถ วิสูตรโยธาภิบาล<br />{{Small|(1915–2004)}} |{{Small|1 November}}<br />1973 |{{Small|4 June}}<br />1974 |{{Ayd|1973|11|01|1974|06|04}} | style="background:{{party color|Independent politician}};" | |တစ်သီးပုဂ္ဂလ |— |- |'''3''' |[[ဖိုင်:Seal_Bangkok_Metropolitan_Admin_(green).svg|80x80px]] |'''Siri Santabutra'''<br />ศิริ สันติบุตร<br />{{Small|(1912–2001)}} |{{Small|5 June}}<br />1974 |{{Small|9 March}}<br />1975 |{{Ayd|1974|06|04|1975|03|09}} | style="background:{{party color|Independent politician}};" | |တစ်သီးပုဂ္ဂလ |— |- |'''4''' |[[ဖိုင်:Seal_Bangkok_Metropolitan_Admin_(green).svg|80x80px]] |'''Sai Hutacharoen'''<br />สาย หุตะเจริญ |{{Small|5 May}} 1975 |{{Small|9 August}}<br />1975 |{{Ayd|1975|05|05|1975|08|09}} | style="background:{{party color|Independent politician}};" | |တစ်သီးပုဂ္ဂလ |— |- |'''5''' | |'''Thammanoon Thien-ngern'''<br />ธรรมนูญ เทียนเงิน<br />{{Small|(1913–1989)}} |{{Small|10 August}} 1975 |{{Small|29 April}}<br />1977 |{{Ayd|1975|08|10|1977|04|20}} | style="background:{{party color|Democrat Party (Thailand)}};" | |Democrat |1975 |- |'''6''' |[[ဖိုင်:ผู้ว่าการกรุงเทพมหานคร.jpg|107x107px]] |'''Chalor Thammasiri'''<br />ชลอ ธรรมศิริ<br />{{Small|(1927–2021)}} |{{Small|29 April}}<br />1977 |{{Small|14 May}}<br />1979 |{{Ayd|1977|04|29|1979|05|14}} | style="background:{{party color|Independent politician}};" | |တစ်သီးပုဂ္ဂလ |— |- |'''7''' |[[ဖိုင်:Seal_Bangkok_Metropolitan_Admin_(green).svg|80x80px]] |'''Chaowat Sudlapa'''<br />เชาวน์วัศ สุดลาภา<br />{{Small|(1933–2001)}} |{{Small|4 July}}<br />1979 |{{Small|16 April}}<br />1981 |{{Ayd|1979|07|04|1981|04|16}} | style="background:{{party color|Independent politician}};" | |တစ်သီးပုဂ္ဂလ |— |- |'''8''' |[[ဖိုင်:Seal_Bangkok_Metropolitan_Admin_(green).svg|80x80px]] |'''Thiem Mokaranont'''<br />เทียม มกรานนท์ |{{Small|28 April}}<br />1981 |{{Small|1 November}}<br /><br />1984 |{{Ayd|1981|04|28|1984|11|01}} | style="background:{{party color|Independent politician}};" | |တစ်သီးပုဂ္ဂလ |— |- |'''9''' |[[ဖိုင်:Seal_Bangkok_Metropolitan_Admin_(green).svg|80x80px]] |'''Asa Meksavan'''<br />อาษา เมฆสวรรค์<br />{{Small|(born 1924)}} |{{Small|6 November}}<br />1984 |{{Small|13 November}}<br />1985 |{{Ayd|1984|11|06|1985|11|14}} | style="background:{{party color|Independent politician}};" | |တစ်သီးပုဂ္ဂလ |— |- | rowspan="2" |'''10''' | rowspan="2" |[[ဖိုင်:Chamlong_Srimuang_2008_(cropped).jpg|113x113px]] | rowspan="2" |'''Chamlong Srimuang'''<br />จำลอง ศรีเมือง<br />{{Small|(born 1935)}} | rowspan="2" |{{Small|14 November}}<br />1985 | rowspan="2" |{{Small|22 January}}<br />1992 | rowspan="2" |{{Ayd|1985|11|14|1992|01|22}} | style="background:{{party color|Independent politician}};" | |တစ်သီးပုဂ္ဂလ<br />{{Small|(until 1988)}} |1985 |- | style="background:{{party color|Palang Dharma Party}};" | |Palang Dharma<br />{{Small|(from 1988)}} |1990 |- |'''11''' |[[ဖိုင်:กฤษฎา_อรุณวงษ์_ณ_อยุธยา.jpg|106x106px]] |'''Krisda Arunvongse na Ayudhya'''<br />กฤษฎา อรุณวงษ์ ณ อยุธยา<br />{{Small|(1932–2010)}} |{{Small|19 April}}<br />1992 |{{Small|18 April}}<br />1996 |{{Ayd|1992|04|19|1996|04|18}} | style="background:{{party color|Palang Dharma Party}};" | |Palang Dharma |1992 |- |'''12''' |[[ဖိုင်:Bhichit_Rattakul_2008_(cropped).jpg|107x107px]] |'''Bhichit Rattakul'''<br />พิจิตต รัตตกุล<br />{{Small|(born 1946)}} |{{Small|2 June}}<br />1996 |{{Small|1 June}}<br />2000 |{{Ayd|1996|06|02|2000|06|01}} | style="background:{{party color|Independent politician}};" | |တစ်သီးပုဂ္ဂလ |1996 |- | rowspan="2" |'''13''' | rowspan="2" |[[ဖိုင်:Samak_Sundaravej.JPG|105x105px]] | rowspan="2" |'''Samak Sundaravej'''<br />สมัคร สุนทรเวช<br />{{Small|(1935–2009)}} | rowspan="2" |{{Small|23 July}}<br />2000 | rowspan="2" |{{Small|22 July}}<br />2004 | rowspan="2" |{{Ayd|2000|07|23|2004|07|22}} | style="background:{{party color|Thai Citizen Party}};" | |Thai Citizen<br />{{Small|(until 2001)}} | rowspan="2" |2000 |- | style="background:{{party color|Independent politician}};" | |တစ်သီးပုဂ္ဂလ<br />{{Small|(from 2001)}} |- | rowspan="2" |'''14''' | rowspan="2" |[[ဖိုင်:ประชุมพรรคประชาธิปัตย์_วันที่_4_มิถุนายน_2553_(The_Official_Site_of_The_Prime_Minister_of_Thailand_P_-_Flickr_-_Abhisit_Vejjajiva_(2).jpg|120x120px]] | rowspan="2" |'''Apirak Kosayodhin'''<br />อภิรักษ์ โกษะโยธิน<br />{{Small|(born 1961)}} | rowspan="2" |{{Small|29 August}}<br />2004 | rowspan="2" |{{Small|19 November}}<br />2008 | rowspan="2" |{{Ayd|2004|08|29|2008|11|19}} | rowspan="2" style="background:{{party color|Democrat Party (Thailand)}};" | | rowspan="2" |Democrat |2004 |- |2008 |- | rowspan="2" |'''15''' | rowspan="2" |[[ဖိုင်:Sukhumbhand_Paribatra01.jpg|112x112px]] | rowspan="2" |{{Small|Mom Rajawongse}}<br />'''Sukhumbhand Paribatra'''<br />หม่อมราชวงศ์สุขุมพันธุ์ บริพัตร<br />{{Small|(born 1952)}} | rowspan="2" |{{Small|11 January}}<br />2009 | rowspan="2" |{{Small|18 October}}<br />2016 | rowspan="2" |{{Ayd|2009|01|11|2016|10|18}} | rowspan="2" style="background:{{party color|Democrat Party (Thailand)}};" | | rowspan="2" |Democrat |2009 |- |2013 |- |'''16''' |[[ဖိုင်:Aswin_Kwanmuang_2019.png|103x103px]] |'''Aswin Kwanmuang'''<br />อัศวิน ขวัญเมือง<br />{{Small|(born 1951)}} |{{Small|18 October}}<br />2016 |{{Small|24 March}}<br />2022 |{{Ayd|2016|10|18|2022|03|24}} | style="background:{{party color|Independent politician}};" | |တစ်သီးပုဂ္ဂလ |— |- |'''17''' |[[ဖိုင်:BMA_Expo_2023_-_Chadchart_Sittipunt_ชัชชาติ_สิทธิพันธุ์_-_img_04.jpg|107x107px]] |'''Chadchart Sittipunt'''<br />ชัชชาติ สิทธิพันธุ์<br />{{Small|(born 1966)}} |{{Small|22 May}}<br />2022 |{{Small|15 May}}<br />2026 |{{Ayd|2022|05|22|2026|5|15}} | style="background:{{party color|Independent politician}};" | |တစ်သီးပုဂ္ဂလ |2022 |- | colspan="9" | * အခြားနည်းဖြင့် မဖော်ပြပါက ၎င်းတို့ကို ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ |- |} * == ဆက်လက် ဖတ်ရှုပါ == * [[ဘန်ကောက်မြို့၏ ခရိုင်များစာရင်း]] == မှတ်စုများ == {{Notelist}} <references /> [[ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး]] bm4m455g58n23dri9t6m9f86b5wbo30 0 273889 1031599 958939 2026-05-15T09:18:22Z Chenzeyan29 141880 1031599 wikitext text/x-wiki '''ဂေါ်ရခါးများ''' ({{langx|en|Gurkhas}} သို့မဟုတ် {{lang|en|Gorkhas}}) တို့သည် မိမိတို့ဘာသာ '''ဂေါ်ရခါးလီ''' ({{langx|en|Gorkhali}}) ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြပြီး၊ [[အိန္ဒိယတိုက်ငယ်]]မှ ဇာတိဖြစ်သော စစ်သားများဖြစ်ကြကာ အဓိကအားဖြင့် [[နီပေါနိုင်ငံ]]နှင့် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယ]]မြောက်ပိုင်းဒေသအချို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။<ref name="Minahan2002"/> ဂေါ်ရခါးတို့သည် ရှေ့သို့ကွေးသော ဓားဖြစ်သည့် [[ကူကရီဓား]] (khukuri) နှင့် နီးကပ်စွာ ဆက်စပ်လျက်ရှိပြီး ရဲစွမ်းသတ္တိနှင့် ပြည့်စုံသော စစ်ရေးစွမ်းရည်ကြောင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် ကျော်ကြားသည်။ {{Infobox ethnic group | group = ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများ<br />(Gurkhas / Gorkhas) | native_name = {{lang|ne|गोर्खाली}} (Gorkhali) | image = [[File:Gurkha Soldier Monument, London - April 2008.jpg|250px]] | image_caption = လန်ဒန်မြို့၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနရှေ့ရှိ ဂေါ်ရခါးစစ်သားရုပ်တု | population = ခန့်မှန်းခြေ ၁၅၀,၀၀၀ (တက်ကြွလှုပ်ရှား စစ်မှုထမ်းဦးရေ) | regions = {{flag|Nepal}}<br />{{flag|India}} (မြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့မြောက်ပိုင်း) | languages = [[နီပေါဘာသာစကား|နီပေါ]] (Gorkhali) | religions = [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] (အဓိက)၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | related_groups = [[နီပေါလူမျိုး]]၊ [[အိန္ဒိယ ဂေါ်ရခါး]] | footnotes = ၎င်းတို့သည် ကမ္ဘာကျော် [[ကူကရီဓား]] (Khukuri) ကို ကိုင်ဆောင်သည့် ရဲစွမ်းသတ္တိရှိသော စစ်သည်များအဖြစ် ကျော်ကြားသည်။ }} == စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ တာဝန်ထမ်းဆောင်မှု == ဂေါ်ရခါးတပ်ဖွဲ့များကို အောက်ပါနိုင်ငံတကာ စစ်ဘက်နှင့် ရဲတပ်ဖွဲ့များတွင် စုဆောင်းခန့်အပ်ထားသည် - * '''နီပေါစစ်တပ်:''' ၉၆,၀၀၀ ဦးခန့် * '''အိန္ဒိယစစ်တပ်:''' ၄၂,၀၀၀ ဦးခန့် * '''ဗြိတိသျှစစ်တပ်:''' ၄,၀၁၀ ဦးခန့် (Brigade of Gurkhas) * '''စင်္ကာပူရဲတပ်ဖွဲ့:''' ဂေါ်ရခါးတပ်ဖွဲ့ (Gurkha Contingent) * '''ဘရူနိုင်းစစ်တပ်:''' ဂေါ်ရခါး အရံတပ်ဖွဲ့ (Gurkha Reserve Unit) * '''ကုလသမဂ္ဂ:''' ငြိမ်းချမ်းရေးထိန်းသိမ်းမှုတပ်ဖွဲ့များ။ == ဇစ်မြစ်နှင့် အမည်ရင်းမြစ် == သမိုင်းကြောင်းအရ "ဂေါ်ရခါး" ဟူသော အမည်သည် ဂေါ်ရခါးခရိုင်တွင် သမိုင်းဝင်နတ်ကွန်းရှိသော အလယ်ခေတ် ဟိန္ဒူ သူရဲကောင်း သူတော်စင် '''ဂုရု ဂေါရခနတ်သ်''' ထံမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် နီပေါနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးဘုရင်ဖြစ်ခဲ့သော '''ပရစ်ဗီ နာရာယန် ရှား''' ၏ လက်အောက်တွင် နီပေါဘုရင့်နိုင်ငံအဖြစ်သို့ တိုးချဲ့ခဲ့သည့် ဒေသမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="BBC-2010"/> == ကျော်ကြားသော ကိုးကားချက် == အိန္ဒိယစစ်တပ်၏ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဟောင်း ဖီးလ်မာရှယ် ဆမ် မာနက်ရှောက ဂေါ်ရခါးတို့၏ ရဲစွမ်းသတ္တိနှင့် ပတ်သက်၍ ဤသို့ ပြောကြားခဲ့သည် - {{Blockquote|"အကယ်၍ လူတစ်ယောက်က သေရမှာမကြောက်ဘူးလို့ ပြောရင်၊ သူဟာ လိမ်နေတာ ဒါမှမဟုတ် သူဟာ ဂေါ်ရခါးတစ်ယောက်ပဲ ဖြစ်ရမယ်။"|ဆမ် မာနက်ရှော}} == ကိုးကားချက်များ == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == {{Commons category|Gurkha}} * [https://www.gwt.org.uk Gurkha Welfare Trust] * [https://www.thegurkhamuseum.co.uk The Gurkha Museum] bukxo5f0mxgseb31bv36tivswjphzdv 1031600 1031599 2026-05-15T09:18:50Z Chenzeyan29 141880 1031600 wikitext text/x-wiki '''ဂေါ်ရခါးများ''' ({{langx|en|Gurkhas}} သို့မဟုတ် {{lang|en|Gorkhas}}) တို့သည် မိမိတို့ဘာသာ '''ဂေါ်ရခါးလီ''' ({{langx|en|Gorkhali}}) ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြပြီး၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယတိုက်ငယ်]]မှ ဇာတိဖြစ်သော စစ်သားများဖြစ်ကြကာ အဓိကအားဖြင့် [[နီပေါနိုင်ငံ]]နှင့် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယ]]မြောက်ပိုင်းဒေသအချို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။<ref name="Minahan2002"/> ဂေါ်ရခါးတို့သည် ရှေ့သို့ကွေးသော ဓားဖြစ်သည့် [[ကူကရီဓား]] (khukuri) နှင့် နီးကပ်စွာ ဆက်စပ်လျက်ရှိပြီး ရဲစွမ်းသတ္တိနှင့် ပြည့်စုံသော စစ်ရေးစွမ်းရည်ကြောင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် ကျော်ကြားသည်။ {{Infobox ethnic group | group = ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများ<br />(Gurkhas / Gorkhas) | native_name = {{lang|ne|गोर्खाली}} (Gorkhali) | image = [[File:Gurkha Soldier Monument, London - April 2008.jpg|250px]] | image_caption = လန်ဒန်မြို့၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနရှေ့ရှိ ဂေါ်ရခါးစစ်သားရုပ်တု | population = ခန့်မှန်းခြေ ၁၅၀,၀၀၀ (တက်ကြွလှုပ်ရှား စစ်မှုထမ်းဦးရေ) | regions = {{flag|Nepal}}<br />{{flag|India}} (မြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့မြောက်ပိုင်း) | languages = [[နီပေါဘာသာစကား|နီပေါ]] (Gorkhali) | religions = [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] (အဓိက)၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | related_groups = [[နီပေါလူမျိုး]]၊ [[အိန္ဒိယ ဂေါ်ရခါး]] | footnotes = ၎င်းတို့သည် ကမ္ဘာကျော် [[ကူကရီဓား]] (Khukuri) ကို ကိုင်ဆောင်သည့် ရဲစွမ်းသတ္တိရှိသော စစ်သည်များအဖြစ် ကျော်ကြားသည်။ }} == စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ တာဝန်ထမ်းဆောင်မှု == ဂေါ်ရခါးတပ်ဖွဲ့များကို အောက်ပါနိုင်ငံတကာ စစ်ဘက်နှင့် ရဲတပ်ဖွဲ့များတွင် စုဆောင်းခန့်အပ်ထားသည် - * '''နီပေါစစ်တပ်:''' ၉၆,၀၀၀ ဦးခန့် * '''အိန္ဒိယစစ်တပ်:''' ၄၂,၀၀၀ ဦးခန့် * '''ဗြိတိသျှစစ်တပ်:''' ၄,၀၁၀ ဦးခန့် (Brigade of Gurkhas) * '''စင်္ကာပူရဲတပ်ဖွဲ့:''' ဂေါ်ရခါးတပ်ဖွဲ့ (Gurkha Contingent) * '''ဘရူနိုင်းစစ်တပ်:''' ဂေါ်ရခါး အရံတပ်ဖွဲ့ (Gurkha Reserve Unit) * '''ကုလသမဂ္ဂ:''' ငြိမ်းချမ်းရေးထိန်းသိမ်းမှုတပ်ဖွဲ့များ။ == ဇစ်မြစ်နှင့် အမည်ရင်းမြစ် == သမိုင်းကြောင်းအရ "ဂေါ်ရခါး" ဟူသော အမည်သည် ဂေါ်ရခါးခရိုင်တွင် သမိုင်းဝင်နတ်ကွန်းရှိသော အလယ်ခေတ် ဟိန္ဒူ သူရဲကောင်း သူတော်စင် '''ဂုရု ဂေါရခနတ်သ်''' ထံမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် နီပေါနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးဘုရင်ဖြစ်ခဲ့သော '''ပရစ်ဗီ နာရာယန် ရှား''' ၏ လက်အောက်တွင် နီပေါဘုရင့်နိုင်ငံအဖြစ်သို့ တိုးချဲ့ခဲ့သည့် ဒေသမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="BBC-2010"/> == ကျော်ကြားသော ကိုးကားချက် == အိန္ဒိယစစ်တပ်၏ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဟောင်း ဖီးလ်မာရှယ် ဆမ် မာနက်ရှောက ဂေါ်ရခါးတို့၏ ရဲစွမ်းသတ္တိနှင့် ပတ်သက်၍ ဤသို့ ပြောကြားခဲ့သည် - {{Blockquote|"အကယ်၍ လူတစ်ယောက်က သေရမှာမကြောက်ဘူးလို့ ပြောရင်၊ သူဟာ လိမ်နေတာ ဒါမှမဟုတ် သူဟာ ဂေါ်ရခါးတစ်ယောက်ပဲ ဖြစ်ရမယ်။"|ဆမ် မာနက်ရှော}} == ကိုးကားချက်များ == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == {{Commons category|Gurkha}} * [https://www.gwt.org.uk Gurkha Welfare Trust] * [https://www.thegurkhamuseum.co.uk The Gurkha Museum] e9d0wtud89rtm9925dxt9ykdhcfskow 1031601 1031600 2026-05-15T09:24:48Z Chenzeyan29 141880 1031601 wikitext text/x-wiki {{Distinguish|မြန်မာပြည်ဖွား ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများ}} '''ဂေါ်ရခါးများ''' ({{langx|en|Gurkhas}} သို့မဟုတ် {{lang|en|Gorkhas}}) တို့သည် မိမိတို့ဘာသာ '''ဂေါ်ရခါးလီ''' ({{langx|en|Gorkhali}}) ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြပြီး၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယတိုက်ငယ်]]မှ ဇာတိဖြစ်သော စစ်သားများဖြစ်ကြကာ အဓိကအားဖြင့် [[နီပေါနိုင်ငံ]]နှင့် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယ]]မြောက်ပိုင်းဒေသအချို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။<ref name="Minahan2002" /> ဂေါ်ရခါးတို့သည် ရှေ့သို့ကွေးသော ဓားဖြစ်သည့် [[ကူကရီဓား]] (khukuri) နှင့် နီးကပ်စွာ ဆက်စပ်လျက်ရှိပြီး ရဲစွမ်းသတ္တိနှင့် ပြည့်စုံသော စစ်ရေးစွမ်းရည်ကြောင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် ကျော်ကြားသည်။ {{Infobox ethnic group | group = ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများ<br />(Gurkhas / Gorkhas) | native_name = {{lang|ne|गोर्खाली}} (Gorkhali) | image = [[File:Gurkha Soldier Monument, London - April 2008.jpg|250px]] | image_caption = လန်ဒန်မြို့၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနရှေ့ရှိ ဂေါ်ရခါးစစ်သားရုပ်တု | population = ခန့်မှန်းခြေ ၁၅၀,၀၀၀ (တက်ကြွလှုပ်ရှား စစ်မှုထမ်းဦးရေ) | regions = {{flag|Nepal}}<br />{{flag|India}} (မြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့မြောက်ပိုင်း) | languages = [[နီပေါဘာသာစကား|နီပေါ]] (Gorkhali) | religions = [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] (အဓိက)၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | related_groups = [[နီပေါလူမျိုး]]၊ [[အိန္ဒိယ ဂေါ်ရခါး]] | footnotes = ၎င်းတို့သည် ကမ္ဘာကျော် [[ကူကရီဓား]] (Khukuri) ကို ကိုင်ဆောင်သည့် ရဲစွမ်းသတ္တိရှိသော စစ်သည်များအဖြစ် ကျော်ကြားသည်။ }} == စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ တာဝန်ထမ်းဆောင်မှု == ဂေါ်ရခါးတပ်ဖွဲ့များကို အောက်ပါနိုင်ငံတကာ စစ်ဘက်နှင့် ရဲတပ်ဖွဲ့များတွင် စုဆောင်းခန့်အပ်ထားသည် - * '''နီပေါစစ်တပ်:''' ၉၆,၀၀၀ ဦးခန့် * '''အိန္ဒိယစစ်တပ်:''' ၄၂,၀၀၀ ဦးခန့် * '''ဗြိတိသျှစစ်တပ်:''' ၄,၀၁၀ ဦးခန့် (Brigade of Gurkhas) * '''စင်္ကာပူရဲတပ်ဖွဲ့:''' ဂေါ်ရခါးတပ်ဖွဲ့ (Gurkha Contingent) * '''ဘရူနိုင်းစစ်တပ်:''' ဂေါ်ရခါး အရံတပ်ဖွဲ့ (Gurkha Reserve Unit) * '''ကုလသမဂ္ဂ:''' ငြိမ်းချမ်းရေးထိန်းသိမ်းမှုတပ်ဖွဲ့များ။ == ဇစ်မြစ်နှင့် အမည်ရင်းမြစ် == သမိုင်းကြောင်းအရ "ဂေါ်ရခါး" ဟူသော အမည်သည် ဂေါ်ရခါးခရိုင်တွင် သမိုင်းဝင်နတ်ကွန်းရှိသော အလယ်ခေတ် ဟိန္ဒူ သူရဲကောင်း သူတော်စင် '''ဂုရု ဂေါရခနတ်သ်''' ထံမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် နီပေါနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးဘုရင်ဖြစ်ခဲ့သော '''ပရစ်ဗီ နာရာယန် ရှား''' ၏ လက်အောက်တွင် နီပေါဘုရင့်နိုင်ငံအဖြစ်သို့ တိုးချဲ့ခဲ့သည့် ဒေသမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="BBC-2010"/> == ကျော်ကြားသော ကိုးကားချက် == အိန္ဒိယစစ်တပ်၏ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဟောင်း ဖီးလ်မာရှယ် ဆမ် မာနက်ရှောက ဂေါ်ရခါးတို့၏ ရဲစွမ်းသတ္တိနှင့် ပတ်သက်၍ ဤသို့ ပြောကြားခဲ့သည် - {{Blockquote|"အကယ်၍ လူတစ်ယောက်က သေရမှာမကြောက်ဘူးလို့ ပြောရင်၊ သူဟာ လိမ်နေတာ ဒါမှမဟုတ် သူဟာ ဂေါ်ရခါးတစ်ယောက်ပဲ ဖြစ်ရမယ်။"|ဆမ် မာနက်ရှော}} == ကိုးကားချက်များ == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == {{Commons category|Gurkha}} * [https://www.gwt.org.uk Gurkha Welfare Trust] * [https://www.thegurkhamuseum.co.uk The Gurkha Museum] 6m54hk8u6rqmp313d2k1lowu8j01z4u 0 285207 1031530 1031233 2026-05-15T00:19:14Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1031530 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = ကျောက်နီမော် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု | location = [[ကျောက်နီမော်ရွာ|ကျောက်နီမော်ကျေးရွာ]]၊ [[ရမ်းဗြဲမြို့နယ်]] | date = ၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ | time = နေ့လယ် ၁:၂၀ | partof = [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] နှင့် [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] | coordinates = {{coord|18.9192|93.9355|display=inline,title}} | map = {{Location map | Myanmar | lat = 18.9192 | long = 93.9355 | width = 250 | label = ကျောက်နီမော် | position = right | caption = }} | map_caption = ရမ်းဗြဲမြို့နယ်အတွင်း ကျောက်နီမော် တည်နေရာ | fatalities = ၂၆ ဦး (သက်ကြီးရွယ်အိုနှင့် ကလေးငယ်များ ပါဝင်)နာမည်အတိအကျနှင့်ထုတ်ပြန်ချက် | injuries = ၂၇ ဦးထက်မနည်း | perpetrators = [[ဖိုင်:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|23px]] [[တပ်မတော် (လေ)]] | notes = {{Bulleted list |ဂျက်ဖိုက်တာဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ကျောက်နီမော်ကျေးရွာ၏ ရပ်ကွက် (၃) ခုလုံးရှိ နေအိမ် (၃၉၈) လုံး မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့ပြီး သက်ကြီးရွယ်အိုနှင့် ကလေးငယ်အများအပြား မီးထဲပါကာ သေဆုံးခဲ့ရသည်။ |အလောင်းရှာမတွေ့ဘဲ ပျောက်ဆုံးနေသူများရှိသဖြင့် မီဒီယာများသည်သေဆုံးသူအရေအတွက်ကို မြေပြင်အခြေအနေအရ ထိုပမာဏထက် ပိုမိုများပြားမည်ဟု ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ |တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းမရှိဘဲ လူနေရပ်ကွက်များကို ပစ်မှတ်ထားကာ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ကျူးလွန်ခဲ့သည့် စစ်ရာဇဝတ်မှုဖြစ်သည်။ }} }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} '''ကျောက်နီမော် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက်နေ့ နေ့လယ် ၁ နာရီ ၂၀ မိနစ်တွင် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[ရမ်းဗြဲမြို့နယ်]]၊ [[ကျောက်နီမော်ရွာ|ကျောက်နီမော်ကျေးရွာ]]၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[တပ်မတော် (လေ)|တပ်မတော်(လေ)]]၏ လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်မှု နှင့် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု ဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းမရှိသည့် ကျောက်နီမော်ကျေးရွာရှိ လူနေရပ်ကွက်များကို [[တပ်မတော် (လေ)]] က ဂျက်ဖိုက်တာဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ကျေးရွာ၏ တောင်ပိုင်း၊ အလယ်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းရပ်ကွက်များရှိ နေအိမ် ၃၉၈ လုံးအထိ မီးလောင်ပြာကျခဲ့ရပြီး ဤဖြစ်စဉ်သည် ရခိုင်ပြည်နယ် အတွင်း တပ်မတော်(လေ)၏ လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုများအတွင်း အဆိုးရွားဆုံး ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် နေအိမ်များအတွင်းမှ မထွက်နိုင်ခဲ့ကြသည့် သက်ကြီးရွယ်အိုများနှင့် ကလေးငယ်များ အပါအဝင် အရပ်သား ၄၀ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်။။<ref>{{Cite web |date=2025-01-09 |title=ကျောက်နီမော်ကို စစ်ကောင်စီ ဗုံးကြဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cx272z07ynno |access-date=2026-05-03 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-01-09 |title=လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရတဲ့ ရမ်းဗြဲ၊ကျောက်နီမော်ရွာ ဘာဆက်ဖြစ်နေလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c8rjr8e500po |access-date=2026-05-03 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ကျောက်နီမော် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှုကြောင့် ဒဏ်ရာရသူများ ဆေးဝါးအကူအညီလိုအပ်နေ |url=https://burmese.dvb.no/post/685704 |access-date=2026-05-03 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2025-01-10 |title=ကျောက်နီမော်ကျေးရွာ ဗုံးကြဲခံရမှုကို စိုးရိမ်ထိတ်လန့်မိကြောင်း UNOCHA ထုတ်ပြန် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/ramree-airstrike-worried-unocha-01102025142710.html |access-date=2026-05-03 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> == နောက်ခံအကြောင်းအရင်း == ကျောက်နီမော်ကျေးရွာ တည်ရှိရာ ရမ်းဗြဲကျွန်းသည် တရုတ်-မြန်မာ ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်းများ စတင်ရာ အချက်အချာကျသည့် နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျောက်ဖြူခရိုင်အတွင်းရှိ အဆိုပါကျွန်း၏ မြောက်ဘက်တွင် ရေနက်ဆိပ်ကမ်း အပါအဝင် စီမံကိန်းကြီးများရှိသည့် ကျောက်ဖြူမြို့ တည်ရှိပြီး တောင်ဘက်တွင် ရမ်းဗြဲမြို့ တည်ရှိသည်။ အာရက္ခတပ်တော် (AA) သည် ရမ်းဗြဲမြို့နယ်ကို ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့ကတည်းက သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web |last=ဗွီအိုအေ (မြန်မာဌာန) |date=2025-01-10 |title=ကျောက်နီမော်မှာ သေဆုံး ဒဏ်ရာရသူတိုးနေ |url=https://burmese.voanews.com/a/rakhine-kyauknimaw-village-airstrike-killed-40-more-/7932214.html |access-date=2026-05-03 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref> == တုန့်ပြန်ချက်များ == ကျောက်နီမော်ကျေးရွာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှုနှင့် ပတ်သက်၍ ကုလသမဂ္ဂ လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ ညှိနှိုင်းရေးရုံး (UNOCHA) က ဇန်နဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ချက်တစ်ရပ် ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း အရပ်သားသေဆုံးမှု သတင်းများကြောင့် လူသားချင်းစာနာမှု အသိုင်းအဝိုင်းအတွက် အလွန်အမင်း စိုးရိမ်ထိတ်လန့်မိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ပဋိပက္ခတွင် ပါဝင်သူများအနေဖြင့် နိုင်ငံတကာလူသားချင်းစာနာမှုဥပဒေကို လိုက်နာရန်၊ အရပ်သားများနှင့် ၎င်းတို့၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများကို အကာအကွယ်ပေးရန်နှင့် အကူအညီများကို အတားအဆီးမဲ့ ထောက်ပံ့ပေးနိုင်ရေး အာမခံရန် ကုလသမဂ္ဂက တောင်းဆိုထားသည်။ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) ကလည်း ဇန်နဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး အဆိုပါတိုက်ခိုက်မှုအတွင်း ကလေးငယ်များနှင့် အမျိုးသမီးများအပါအဝင် လူ ၄၀ ကျော် သေဆုံးကာ ၅၀ ကျော် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ရောင်နီ |date=2025-01-09 |title=ရမ်းဗြဲကျွန်းကို လေတပ် ဗုံးကြဲ၊ သေဆုံးသူ ၄၀ ကျော်ရှိ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/60265/ |access-date=2026-05-03 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Statement by the Resident and Humanitarian Coordinator a.i. for Myanmar {{!}} မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကုလသမဂ္ဂ |url=https://myanmar.un.org/en/287165-statement-resident-and-humanitarian-coordinator-ai-myanmar,%20https://myanmar.un.org/en/287165-statement-resident-and-humanitarian-coordinator-ai-myanmar |access-date=2026-05-03 |website=myanmar.un.org |language=my }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> အာရက္ခတပ်တော်ကလည်း စစ်တပ်သည် စစ်ရာဇဝတ်မှုများကို ပြောင်ပြောင်တင်းတင်း ကျူးလွန်လျက်ရှိကြောင်း တုံ့ပြန်ပြောဆိုခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ကျောက်နီမော်ရွာ ဇာတိဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်မြို့တွင် စစ်ဘေးရှောင်နေထိုင်နေသည့် အသက် ၂၂ နှစ်အရွယ် မစုသက်သက်အောင်သည် ၎င်း၏ ဇာတိရွာ ဗုံးကြဲခံရမှုအပေါ် လူမှုကွန်ရက်တွင် ဝမ်းနည်းကြောင်း ရေးသားခြင်းနှင့် သတင်းများ မျှဝေခြင်းတို့ကြောင့် ဇန်နဝါရီလအတွင်း၌ပင် စစ်တပ်၏ ဖမ်းဆီးခြင်းကို ခံခဲ့ရပြီး အင်းစိန်ထောင်သို့ ပို့ဆောင်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2025-02-13 |title=ကျောက်နီမော်ရွာ ဗုံးကြဲခံရမှုအပေါ် ဝမ်းနည်းကြောင်းရေးသားသူ ဖမ်းဆီးခံထားရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/suthetthetaung-arrested-02132025051349.html |access-date=2026-05-03 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> == ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုစာရင်း == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက်နေ့ ကျောက်နီမော်ကျေးရွာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှုကြောင့် ဆုံးရှုံးသွားသော အပြစ်မဲ့ပြည်သူများ၏ နေအိမ်များစာရင်း |- ! rowspan="2" | စဉ် !! rowspan="2" | နေရပ်လိပ်စာ !! rowspan="2" | အိမ်ထောင်စု !! colspan="3" | လူဦးရေ !! rowspan="2" | နေအိမ် !! rowspan="2" | မှတ်ချက် |- ! ကျား !! မ !! စုစုပေါင်း |- | ၁ || ကျောက်နီမော်ကျေးရွာ၊ အလယ်ပိုင်းရပ်ကွက် || ၅၁၅ || ၄၁၇ || ၄၈၁ || ၈၉၈ || ၁၇၁ || |- | ၂ || ကျောက်နီမော်ကျေးရွာ၊ တောင်ပိုင်းရပ်ကွက် || ၂၃၈ || ၄၆၇ || ၅၂၆ || ၉၉၃ || ၁၉၄ || |- | ၃ || ကျောက်နီမော်ကျေးရွာ၊ မြောက်ပိုင်းရပ်ကွက် || ၅၁ || ၈၀ || ၉၁ || ၁၇၁ || ၃၃ || |- ! colspan="2" | စုစုပေါင်း !! ၈၀၄ !! ၉၆၄ !! ၁,၀၉၈ !! ၂,၀၆၂ !! ၃၉၈ !! |} == သေဆုံးသူများစာရင်း == ဖြစ်စဥ်ဖြစ်ပြီး ၁ရက်ကျော်အကြာ တွင် အာရက္ခတပ်တော် သည် ပြုစုကောက်ခံထားသည့် ကနဦး သေဆုံးသူစာရင်းကို အမည်နှင့်တကွ ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး အလတ်စား၊ ပြင်းထန်ဒဏ်ရာရသူ (၁၂) ဦး နှင့် အသေးစား(အပေါ့စား)ဒဏ်ရာရရှိသူ (၁၅) ဦးအထက်ရှိခဲ့ကြောင်း ထည့်သွင်းပြောဆိုခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အလောင်းရှာမတွေ့ဘဲ ပျောက်ဆုံးနေသော သူများရှိနေသေးသောကြောင့် သေဆုံး ဒဏ်ရာရသူများ အရေအတွက် ထပ်မံတိုးလာနိုင်သည်ဟုလည်း အသိပေးခဲ့သည်။လွတ်လပ်သော သတင်းမီဒီယာများသည် အရပ်သားများသေဆုံးမှုအရေအတွက်ကို ၄၁ ဦး ဟု ဖော်ပြခဲ့ကြပြီး၊ဒဏ်ရာရသူအရေအတွက်ကို ၅၂ ဦးဟု ကူညီဆောင်ရွက်ပေးနေသော ရမ်းဗြဲဒေသခံများ၏ပြောကားချက်ကို ကိုးကားပြီး သတင်းရေးသားခဲ့ကြသည်။ထိခိုက်သေဆုံးသူ နှင့် ဒဏ်ရာရသူအများစုသည် အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ <ref>{{Cite web |last=AA |first=ULA / |date=2025-01-20 |title=ရမ်းဗြဲမြို့နယ်၊ ကျောက်နီမော်ကျေးရွာအား အကြမ်းဖက် ဖက်ဆစ် စစ်ကောင်စီမှ လေယာဉ်ဖြင့်ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ သတင်းထုတ်ပြန်ချက် |url=https://www.arakanarmy.net/post/%E1%80%9B%E1%80%99-%E1%80%97-%E1%80%99-%E1%80%94%E1%80%9A-%E1%80%80-%E1%80%80-%E1%80%94-%E1%80%99-%E1%80%80-%E1%80%9B-%E1%80%A1-%E1%80%A1%E1%80%80-%E1%80%99-%E1%80%96%E1%80%80-%E1%80%96%E1%80%80-%E1%80%86%E1%80%85-%E1%80%85%E1%80%85-%E1%80%80-%E1%80%84-%E1%80%85-%E1%80%99-%E1%80%9C-%E1%80%9A-%E1%80%89-%E1%80%96-%E1%80%84-%E1%80%97-%E1%80%80-%E1%80%90-%E1%80%80-%E1%80%81-%E1%80%80-%E1%80%99 |access-date=2026-05-03 |website=ARAKAN ARMY |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2025-01-09 |title=ရမ်းဗြဲမှာ ဗုံးကြဲခံရလို့ အရပ်သား လေးဆယ်ကျော် သေဆုံး၊ ငါးဆယ်ကျော် ဒဏ်ရာရ |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/ramree-air-strike-01082025230224.html |access-date=2026-05-03 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=လေဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရသော ကျောက်နီမော်ရွာသားများအား ULA/AA စားနပ်ရိက္ခာထောက်ပံ့ |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/6789327520030ed69dd307bc |access-date=2026-05-03 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref><ref>{{Cite news |date=2025-01-11 |title=ကျောက်နီမော်ကျေးရွာ ဗုံးကြဲခံရမှု လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုကူညီပေးနေတဲ့ အသိုင်းအဝိုင်းအတွက် စိုးရိမ်စရာဖြစ်တယ်လို့ UNOCHA ဆို - New Day Myanmar |url=https://newdaymyanmar.com/%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%AE%E1%80%99%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%AC-%E1%80%97%E1%80%AF%E1%80%B6/ |access-date=2026-05-03 |work=New Day Myanmar |language=en-US}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%; text-align:center;" |+ style="font-weight:bold; font-size:105%;" | ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက်နေ့ ကျောက်နီမော်ကျေးရွာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှုကြောင့် သေဆုံးသွားသော ပြည်သူများစာရင်း |- style="background:#efefef;" ! စဉ် !! အမည် !! အသက် !! အဘအမည် !! လူမျိုး/ဘာသာ !! အလုပ်အကိုင် !! နေရပ် !! မှတ်ချက် |- | ၁ || style="text-align:left;" | ဦးင/ပဲကြီး || ၅၀ || ဦးဂျပန် || မူဆလင်/အစ္စလာမ် || ရေလုပ်သား || တောင်ပိုင်း || အလောင်းရ |- | ၂ || style="text-align:left;" | ဒေါ်မလှ || ၄၈ || ဦးအာဒူမိုရာ || မူဆလင်/အစ္စလာမ် || ရေလုပ်သား || တောင်ပိုင်း || အလောင်းရ |- | ၃ || style="text-align:left;" | မချာချာ || ၁၇ || ဦးင/ပဲကြီး || မူဆလင်/အစ္စလာမ် || - || တောင်ပိုင်း || အလောင်းမရ |- | ၄ || style="text-align:left;" | မောင်မောင် || ၂ || ဦးကျော်လှ || မူဆလင်/အစ္စလာမ် || - || တောင်ပိုင်း || အလောင်းမရ |- | ၅ || style="text-align:left;" | ဦးထွန်းထွန်းနိုင် || ၄၅ || ဦးင/နီ || မူဆလင်/အစ္စလာမ် || ကုန်သည် || တောင်ပိုင်း || အလောင်းမရ |- | ၆ || style="text-align:left;" | မပုချေ || ၂၁ || ဦးထွန်းထွန်းနိုင် || မူဆလင်/အစ္စလာမ် || ကျောင်းသား || တောင်ပိုင်း || အလောင်းမရ |- | ၇ || style="text-align:left;" | ဒေါ်လိန်လိန် || ၄၀ || ဦးသိန်းမောင် || မူဆလင်/အစ္စလာမ် || ရေလုပ်သား || တောင်ပိုင်း || အလောင်းမရ |- | ၈ || style="text-align:left;" | မအေးလွင်(ခ)ရိုမာ || ၁၇ || ဦးအေးလွင် || မူဆလင်/အစ္စလာမ် || ကျောင်းသူ || တောင်ပိုင်း || အလောင်းရ |- | ၉ || style="text-align:left;" | ဒေါ်ပုမ || ၅၀ || ဦးအာဒူရဟိန်း || မူဆလင်/အစ္စလာမ် || ရေလုပ်သား || တောင်ပိုင်း || အလောင်းရ |- | ၁၀ || style="text-align:left;" | ဒေါ်ဖတေးမ || ၆၀ || ဦးဘိုဒူ || မူဆလင်/အစ္စလာမ် || ကျပန်း || တောင်ပိုင်း || အလောင်းမရ |- | ၁၁ || style="text-align:left;" | မအာဆီယာ || ၁၇ || ဦးခလေ || မူဆလင်/အစ္စလာမ် || ကျောင်းသူ || တောင်ပိုင်း || အလောင်းမရ |- | ၁၂ || style="text-align:left;" | ဦးညီလေး || ၃၈ || ဦးသာထွန်းအောင် || မူဆလင်/အစ္စလာမ် || ရေလုပ်သား || တောင်ပိုင်း || အလောင်းရ |- | ၁၃ || style="text-align:left;" | ဒေါ်အာဆာမာ || ၃၂ || ဦးချောလှ || မူဆလင်/အစ္စလာမ် || ရေလုပ်သား || တောင်ပိုင်း || အလောင်းရ |- | ၁၄ || style="text-align:left;" | ဒေါ်ခင်မာ || ၃၂ || ဦးသာထွန်းအောင် || မူဆလင်/အစ္စလာမ် || ကျပန်း || တောင်ပိုင်း || အလောင်းမရ |- | ၁၅ || style="text-align:left;" | ဦးကာလာ || ၅၈ || ဦးယိုသုန်းမီယာ || မူဆလင်/အစ္စလာမ် || ရေလုပ်သား || တောင်ပိုင်း || အလောင်းမရ |- | ၁၆ || style="text-align:left;" | ဒေါ်ဦးတီ || ၅၀ || ဦးအာလီမီယာ || မူဆလင်/အစ္စလာမ် || ရေလုပ်သား || တောင်ပိုင်း || အလောင်းမရ |- | ၁၇ || style="text-align:left;" | ဒေါ်သာသာ || ၃၂ || ဦးဆဲယိုကိုရီ || မူဆလင်/အစ္စလာမ် || ရေလုပ်သား || တောင်ပိုင်း || အလောင်းရ |- | ၁၈ || style="text-align:left;" | မောင်လှရွှေ || ၉ || ဦးအာမီ || မူဆလင်/အစ္စလာမ် || ကျောင်းသား || တောင်ပိုင်း || အလောင်းရ |- | ၁၉ || style="text-align:left;" | ဦးဟမီ || ၄၀ || ဦးချစ်နီ || မူဆလင်/အစ္စလာမ် || ရေလုပ်သား || တောင်ပိုင်း || အလောင်းရ |- | ၂၀ || style="text-align:left;" | ဒေါ်ရိုဟေးမာ || ၃၅ || ဦးလ/ဖြူ || မူဆလင်/အစ္စလာမ် || ရေလုပ်သား || တောင်ပိုင်း || အလောင်းရ |- | ၂၁ || style="text-align:left;" | မောင်အဒူရမ || ၁၀ || ဦးဟမီ || မူဆလင်/အစ္စလာမ် || ကျောင်းသား || တောင်ပိုင်း || အလောင်းမရ |- | ၂၂ || style="text-align:left;" | ဦးရွှေလှ || ၄၂ || ဦးယိုသို့အာလီ || မူဆလင်/အစ္စလာမ် || ရေလုပ်သား || တောင်ပိုင်း || အလောင်းရ |- | ၂၃ || style="text-align:left;" | ဒေါ်တင်ရွှေ || ၄၈ || ဦးကျော်ခင် || မူဆလင်/အစ္စလာမ် || ရေလုပ်သား || တောင်ပိုင်း || အလောင်းရ |- | ၂၄ || style="text-align:left;" | ဦးတင်မောင် || ၇၈ || ဦးနေဇာ || မူဆလင်/အစ္စလာမ် || ကုန်သည် || တောင်ပိုင်း || အလောင်းရ |- | ၂၅ || style="text-align:left;" | မောင်ဖိုက်တူ || ၁၂ || ဦးဇော်ကိုရီယာ || မူဆလင်/အစ္စလာမ် || ကျောင်းသား || တောင်ပိုင်း || အလောင်းရ |- | ၂၆ || style="text-align:left;" | ဒေါ်စိန်လှ || ၄၈ || ဦးမြတင် || မူဆလင်/အစ္စလာမ် || ကုန်သည် || တောင်ပိုင်း || အလောင်းရ |} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅]] [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] ebddts3fdc1vxt8zr1kmshqa9p57u3f 0 285299 1031546 1030615 2026-05-15T04:28:56Z Salai Rungtoi 22844 /* နိုင်ငံတကာ၏ တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်မှုများနှင့် ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများ */ 1031546 wikitext text/x-wiki {{Infobox criminal organization|name=မြန်မာနိုင်ငံရှိ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု လုပ်ငန်းများ|image=Shwe Kokko Scam City, Myawaddy, Myanmar.jpg|caption=မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရွှေကုက္ကိုရှိ လိမ်လည်မှုလုပ်ငန်း အဓိကအဆောက်အအုံကြီးများ.|founded={{circa}} 1990s|years_active=1990s/2000 ဝန်းကျင်–လက်ရှီ |territory={{flag|Myanmar}}, တရုတ်နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံနယ်နိမိတ်ဒေသများ |activities=ဖွဲ့စည်းထားသော ရာဇဝတ်ဂိုဏ်းများတွင် ဆိုက်ဘာရာဇဝတ်မှု၊ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု၊ လူကုန်ကူးမှု၊ ကလေးအလုပ်သမားစခိုင်းခြင်းနှင့် အဓမ္မအလုပ်ခိုင်းစေမှုတို့ ပါဝင်သည်။ |allies= အရှေ့တောင်အာရှရှိ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုလုပ်ငန်းများ }} [[လိမ်လည်မှု ဂိုဏ်းစခန်း|လိမ်လည်မှုစင်တာများသည်]] လိမ်လည်မှုနှင့် ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်မှုများ၏ ကြီးမားသောအစုအဝေးများဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းတို့ကို နိုင်ငံတစ်ဝှမ်းရှိ စီးပွားရေးဥယျာဉ်များ သို့မဟုတ် မြို့များအဖြစ် မကြာခဏ ဟန်ဆောင်ထားလေ့ရှိသည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာနိုင်ငံတွင်]] ၎င်းတို့သည် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] အနီးရှိ နယ်စပ်မြို့များ၊ အထူးသဖြင့် [[မြဝတီမြို့|မြဝတီ]] - [[မဲဆောက်မြို့|မဲဆောက်]] နှင့် [[ရွှေကုက္ကိုလ်မြိုင်ရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်|ရွှေကုက္ကို]] မြို့တစ်ဝိုက်တွင် တည်ရှိသည်။ <ref>{{Cite news |date=2025-09-07 |title=Revealed: the huge growth of Myanmar scam centres that may hold 100,000 trafficked people |url=https://www.theguardian.com/global-development/2025/sep/08/myanmar-military-junta-scam-centres-trafficking-crime-syndicates-kk-park |access-date=2026-01-02 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2025-12-08 |title=Scam Centers 'Flooding Myawaddy Town' After Myanmar Junta Crackdown |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/scam-centers-flooding-myawaddy-town-after-myanmar-junta-crackdown.html |access-date=2026-01-02 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Myanmar scam cities booming despite crackdown -- using Musk's Starlink |url=https://www.france24.com/en/live-news/20251014-myanmar-scam-cities-booming-despite-crackdown-using-musk-s-starlink |access-date=2026-01-02 |website=France 24 |language=en}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ် ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ မဟာမင်းကြီးရုံး ၏ အစီရင်ခံစာအရ မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝှမ်းရှိ လူပေါင်း ၁၂၀,၀၀၀ ခန့်သည် အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုများတွင် အလုပ်လုပ်ရန် အတင်းအကျပ်ခိုင်းစေခံရသည့် အခြေအနေများတွင် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite web |title=Scam hubs on Thai-Myanmar border still have up to 100,000 people, Thai police says |url=https://bdnews24.com/world/4159314d246d |access-date=2026-01-02 |website=bdnews24 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite news |title=Scam centers in southeast Asia are on the rise despite crackdowns to root out the illegal industry |url=https://techxplore.com/news/2025-11-scam-centers-southeast-asia-crackdowns.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20251107095037/https://techxplore.com/news/2025-11-scam-centers-southeast-asia-crackdowns.html |archive-date=7 November 2025 |access-date=2026-01-02 |language=en |url-status=live }}</ref> [[ကုလသမဂ္ဂ မူးယစ်ဆေးဝါးနှင့် ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ ရုံး|မူးယစ်ဆေးဝါးနှင့် ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂရုံး၏]] ခန့်မှန်းချက်အရ ဤလုပ်ဆောင်ချက်များသည် ရာဇဝတ်ဂိုဏ်းများအတွက် တစ်နှစ်လျှင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄၀ ဘီလီယံနီးပါး ရှာဖွေပေးသည်ဟု ဆိုသည်။ <ref>{{Cite web |date=2025-11-24 |title=Myanmar state television broadcasts army crackdown on scam centers |url=https://apnews.com/article/myanmar-scam-centers-cybercrime-karen-military-4a54ce7cbfc88d51efa2bc009443c39c |access-date=2026-01-02 |website=AP News |language=en}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ငြိမ်းချမ်းရေးအင်စတီကျု (USIP) ၏ ဖော်ပြချက်အရ မြန်မာနိုင်ငံဒေသတွင်း အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုလုပ်ငန်းများ၏ မူလဇစ်မြစ်သည် ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအတွင်းက ထိန်းကျောင်းမှု လျော့ရဲသော ကာစီနိုများနှင့် အွန်လိုင်းလောင်းကစားလုပ်ငန်းများမှ အစပြုခဲ့သည်။ နယ်စပ်ဒေသရှိ အဆိုပါ အစောပိုင်း လောင်းကစားဗဟိုဌာနများသည် နောက်ပိုင်းတွင် လိမ်လည်မှုလုပ်ငန်းများအတွက် အခြေခံအဆောက်အအုံများ အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲရောက်ရှိခဲ့သည်။ အင်တာနက်ချိတ်ဆက်မှု ပိုမိုကောင်းမွန်လာပြီး ရာဇဝတ်ကွန်ရက်များက လောင်းကစားလုပ်ငန်းမှ အမြတ်များအစား အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုအစီအစဉ်များသို့ ကူးပြောင်းလာသည်နှင့်အမျှ အဆိုပါလုပ်ငန်းများသည် ၂၀၀၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် သိသိသာသာ အရှိန်မြှင့်တိုးတက်လာခဲ့သည်။ <ref name="Reuters">{{Cite news |title=What are Southeast Asia's scam centres, and why are they being dismantled? |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/what-are-southeast-asias-scam-centres-why-are-they-being-dismantled-2025-03-04/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250406120132/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/what-are-southeast-asias-scam-centres-why-are-they-being-dismantled-2025-03-04/ |archive-date=6 April 2025 |access-date=2026-01-02 |work=Reuters |language=en-US |url-status=live }}</ref> ၂၀၁၇ ခုနှစ်ခန့်တွင် [[ရွှေကုက္ကိုလ်မြိုင်ရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်|ရွှေကုက္ကို]]ရှိ အထင်ရှားဆုံးလိမ်လည်မှုစင်တာအား ဟောင်ကောင်အခြေစိုက် Yatai International Holdings Group နှင့် ဒေသခံလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ၏ မိတ်ဖက်များက မှတ်ပုံတင်ခဲ့ကြသည်။ <ref name="malaymail.com">{{Cite web |date=2025-03-06 |title=What to know about the South-east Asian scam centres set up at the Myanmar-Thai border |url=https://www.malaymail.com/news/world/2025/03/06/what-to-know-about-the-south-east-asian-scam-centres-set-up-at-the-myanmar-thai-border/168766 |access-date=2026-01-02 |website=Malay Mail |language=en}}</ref>အထူးသဖြင့် COVID-19 ကပ်ရောဂါကာလအတွင်းနှင့် ၎င်း၏အပြီးတွင် အဆိုပါစင်တာများသည် လောင်းကစားဌာနများမှ ပြင်းထန်သော လိမ်လည်မှုဗဟိုချက်များအဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းလာခဲ့သည်။ ထိုနေရာအား အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု၊ ငွေကြေးခဝါချမှု၊ cryptocurrency လိမ်လည်မှုနှင့် အဆိုပါဆက်စပ်လုပ်ရပ်များအတွက် ပြန်လည်အသုံးပြုလာကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Zaw |first=Aung |date=2025-11-27 |title=The Story of Shwe Kokko: How a Border Backwater Became a Global Crime Hub |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/the-story-of-shwe-kokko-how-a-border-backwater-became-a-global-crime-hub.html |access-date=2026-01-02 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Kapi |first=Saw |date=2025-01-28 |title=Shwe Kokko: How governance failures and political quagmire created Myanmar's most notorious crime hub |url=https://myanmar-now.org/en/news/shwe-kokko-how-governance-failures-and-political-quagmire-created-myanmars-most-notorious-crime-hub/ |access-date=2026-01-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံတွင် စစ်တပ်အာဏာသိမ်းမှု]] အပြီးတွင် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|နိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းစစ်သည်]] ရာဇ၀တ်မှုများအတွက် အခြေအနေကောင်းများကို ဖန်တီးပေးခဲ့ပြီး လိမ်လည်မှုစင်တာများသည် ဆိုက်ဘာလိမ်လည်မှုနှင့် လိမ်လည်မှုလုပ်ငန်းများအတွက် အချက်အချာနေရာများ ဖြစ်လာစေခဲ့သည်။ <ref name=":0">{{Cite web |date=2025-12-08 |title=Scam Centers 'Flooding Myawaddy Town' After Myanmar Junta Crackdown |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/scam-centers-flooding-myawaddy-town-after-myanmar-junta-crackdown.html |access-date=2026-01-02 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Myanmar Junta's 'Raid' on KK Park Scam Hub a PR Stunt: Locals, Experts |url=https://www.irrawaddy.com/news/myanmars-crisis-the-world/myanmar-juntas-raid-on-kk-park-scam-hub-a-pr-stunt-locals-experts.html |access-date=2026-01-02 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref> ပြည်တွင်းစစ်ကြောင့် ဒေသခံလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ၊ ပြည်သူ့စစ်များနှင့် နယ်စပ်တပ်ဖွဲ့များသည် ဝင်ငွေ သို့မဟုတ် ဒေသန္တရထိန်းချုပ်မှုအတွက် လိမ်လည်မှုလုပ်ငန်းများကို တစ်ခါတစ်ရံ သည်းခံခဲ့ကြသည်ဟု သတင်းများထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=Peng |first=Xu |date=2025-12-24 |title=Huge online scam operations are flourishing in war-torn Myanmar – I travelled there to find out why |url=http://theconversation.com/huge-online-scam-operations-are-flourishing-in-war-torn-myanmar-i-travelled-there-to-find-out-why-271701 |access-date=2026-01-02 |website=The Conversation |language=en-US}}</ref> == အလုပ်ခန့်ထားမှု == လိမ်လည်မှုစင်တာများသည် [[ဒစ်ဂျစ်တယ် ဈေးကွက်ဖော်ဆောင်ခြင်း|ဒစ်ဂျစ်တယ်စျေးကွက်ရှာဖွေရေး]] ၊ IT၊ ဒေတာအကူ၊ ဘာသာပြန်ဝန်ဆောင်မှု၊ ဖောက်သည်ပံ့ပိုးမှု သို့မဟုတ် cryptocurrency ရောင်းဝယ်မှုတို့တွင် လစာမြင့်မားပြီး တရားဝင်အလုပ်ရရှိရန် အတုအယောင်ကမ်းလှမ်းချက်များဖြင့် အခြေခံအလုပ်ရှာဖွေသူများကို ဆွဲဆောင်လေ့ရှိသည်။ ထိုကဲ့သို့သော အလုပ်ခေါ်ယူမှုများအတွက် ကြော်ငြာများကို လူမှုမီဒီယာပလက်ဖောင်းများ၊ အလုပ်အကိုင်ဝက်ဘ်ဆိုက်များ သို့မဟုတ် မက်ဆေ့ချ်အက်ပ်များတွင် တင်လေ့ရှိသည်။ <ref>{{Cite web |date=2025-02-21 |title=Nearly 260 Workers Freed from Myanmar Scam Compounds Identified as… |url=https://www.ijm.org/news/nearly-260-workers-freed-myanmar-scam-compounds-identified-trafficking-victims-thailand |access-date=2026-01-02 |website=International Justice Mission |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Thailand receives hundreds of human trafficking victims held at Myanmar scam centers - UPI.com |url=https://www.upi.com/Top_News/World-News/2025/02/13/thailand-Myanmar-call-centers/9441739433876/ |access-date=2026-01-02 |website=UPI |language=en}}</ref> ထို့ကြောင့် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်]] ၊ [[အရှေ့တောင်အာရှ]]၊ [[တောင်အာရှ]] ၊ [[အာဖရိက]] နှင့် အခြားနိုင်ငံများမှ သားကောင်များစွာ ရောက်ရှိလာကြသည်။ ထို့နောက် ၎င်းတို့ကို လိမ်လည်မှုစင်တာများသို့ ခေါ်ဆောင်သွားပြီး လိမ်လည်မှုလုပ်ငန်းများတွင် အလုပ်လုပ်ရန် ဖိအားပေးခံရသည်။ <ref>{{Cite web |date=2025-01-30 |title=Myanmar militia 'ready to return' more than 60 trafficked foreigners to Thailand |url=https://www.rfa.org/english/myanmar/2025/01/30/scam-centers-release-foreigners/ |access-date=2026-01-02 |website=Radio Free Asia |language=en}}</ref> လက်ခံပြီးသည်နှင့် သားကောင်များကို [[မဲဆောက်မြို့|မဲဆောက်]] (ထိုင်းနိုင်ငံ) ကဲ့သို့သော နယ်စပ်မြို့များသို့ မကြာခဏ ပို့ဆောင်ခံရပြီး ထိုမှတစ်ဆင့် [[မြဝတီမြို့|မြဝတီ]] ၊ ရွှေကုက္ကို သို့မဟုတ် အခြားမြို့များကဲ့သို့သော မြန်မာနိုင်ငံရှိ လိမ်လည်မှုစင်တာများသို့ ခိုးသွင်းခြင်း သို့မဟုတ် လမ်းညွှန်ခံရလေ့ရှိသည်။ <ref>{{Cite web |date=2025-02-20 |title=Chinese workers from Myanmar scam centers begin to fly home from Thailand |url=https://www.benarnews.org/english/news/thai/chinese-workers-from-myanmar-scam-fly-home-02202025074703.html |access-date=2026-01-02 |website=Benar News |language=en}}</ref> <ref name=":1">{{Cite news |date=2025-02-21 |title=Tens of thousands could be held in illegal scam compounds in Myanmar, Thai police general says |url=https://www.theguardian.com/world/2025/feb/21/myanmar-scam-call-centre-compounds |access-date=2026-01-02 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> နိုင်ငံအများအပြားမှ နိုင်ငံသားများနှင့် နိုင်ငံသားများကို လိမ်လည်မှုစင်တာများသို့ စုဆောင်းခဲ့ပြီး အများစုမှာ တရုတ်နိုင်ငံမှ ဖြစ်သည်။ အခြားနိုင်ငံသားများတွင် [[အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံ|အီသီယိုးပီးယား]] ၊ [[ကင်ညာနိုင်ငံ|ကင်ညာ]] [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ|၊ အင်ဒိုနီးရှား]] ၊ [[မလေးရှားနိုင်ငံ|မလေးရှား]] [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ|၊ ဖိလစ်ပိုင်၊]] [[ဘရာဇီးနိုင်ငံ|ဘရာဇီး]] ၊ [[နီပေါနိုင်ငံ|နီပေါ]] ၊ [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ|ဗီယက်နမ်]] နှင့် [[ထိုင်းနိုင်ငံ|ထိုင်းနိုင်ငံတို့]] ပါဝင်သည်။ <ref>{{Cite web |title=Myanmar detains over 10K foreigners in online scam centre crackdown |url=https://www.business-standard.com/world-news/myanmar-detains-over-10k-foreigners-in-online-scam-centre-crackdown-125102800488_1.html}}</ref> <ref>{{Cite news |date=2025-02-21 |title=Tens of thousands could be held in illegal scam compounds in Myanmar, Thai police general says |url=https://www.theguardian.com/world/2025/feb/21/myanmar-scam-call-centre-compounds |access-date=2026-01-02 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref><ref> https://www.theguardian.com/world/2025/feb/21/myanmar-scam-call-centre-compounds "Tens of thousands could be held in illegal scam compounds in Myanmar, Thai police general says" </ref> == နေရာများ == {{Location map many|Myanmar}} လိမ်လည်မှုစင်တာများ၏ အဓိကဗဟိုချက်များသည် အောက်ပါဒေသများတွင် အဓိကထားရှိသည်။ <ref>{{Cite web |title=Inside Southeast Asia's Casino Scam Archipelago |url=https://thediplomat.com/2022/08/inside-southeast-asias-casino-scam-archipelago/ |access-date=2026-01-02 |website=thediplomat.com |language=en-US}}</ref> * [[လောက်ကိုင်မြို့|လောင်းကိုင်]] လောက်ကိုင်မှာ လိမ်လည်မှုတွေက အဓိကအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း နယ်စပ်တဝိုက်မှာ တည်ရှိပြီး မူဆယ်၊ [[လားရှိုးမြို့|လားရှိုး]] ၊ မိုင်းလားနဲ့ [[ပန်ဆန်းမြို့|ပန်ခမ်းမြို့တွေ]] က တခြားစင်တာတွေလည်း ပါဝင်ပါတယ်။ <ref>{{Cite web |title=Kyar Phyant Crackdown |url=https://ispmyanmar.com/wp-content/uploads/2024/07/Trends-to-Watch.pdf}}</ref> [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်တပ်အာဏာသိမ်းမှု]] အပြီးမှာ အဲဒီဒေသဟာ တရုတ်ဂိုဏ်းတွေက လည်ပတ်တဲ့ အဓိက ဆိုက်ဘာလိမ်လည်မှုဗဟိုချက် ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ [[ကုလသမဂ္ဂ|ကုလသမဂ္ဂက]] လောက်ကိုင်ရဲ့ လိမ်လည်မှုစင်တာတွေအဖြစ် ပြောင်းလဲလာမှုကို " '''လိမ်လည်မှု''' " အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး အဓိကအားဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံသား ၁၀၀,၀၀၀ ကျော်ကို ခြံဝင်းတွေထဲ ဆွဲဆောင်၊ ထိန်းသိမ်းပြီး ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းက သားကောင်တွေကို ရည်ရွယ်တဲ့ ရှုပ်ထွေးတဲ့ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုတွေ လုပ်ဖို့ အတင်းအကျပ် စေခိုင်းခဲ့ပါတယ်။ လောက်ကိုင်မှာ အခြေစိုက်တဲ့ အင်အားအကြီးဆုံး မိသားစုတွေထဲက တစ်ခုဖြစ်တဲ့ မင်မိသားစုဟာ ကြီးမားတဲ့ call-centre လိမ်လည်မှုကွန်ရက်တွေကို လည်ပတ်ခဲ့ပြီး ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ဝင်ငွေ ယွမ် ၁၀ ဘီလီယံ (ဒေါ်လာ ၁.၅ ဘီလီယံကျော်) ရရှိခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ <ref>{{Cite web |date=2025-09-30 |title=Death sentences for 11 Ming clan members over Myanmar scam empire |url=https://www.nationthailand.com/news/world/40056124 |access-date=2026-01-02 |website=nationthailand |language=en-US}}</ref> မိသားစုအကြီးအကဲ [[Ming Xuechang|မင်ရှူချန်]] ဟာ သူ့ကိုယ်သူ သတ်သေသွားတယ်လို့ သတင်းတွေ ထွက်ပေါ်ခဲ့ပြီး တခြား မိသားစုဝင်တွေကိုတော့ တရုတ်အာဏာပိုင်တွေဆီ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ပါတယ်။ <ref>{{Cite web |date=2025-09-29 |title=China sentences 11 members of Ming mafia family to death |url=https://www.bbc.com/news/articles/c78nrx309kzo |access-date=2026-01-02 |website=BBC |language=en-GB}}</ref> ရိုက်နှက်ခြင်း၊ သွားလာခွင့် ကန့်သတ်ခြင်း၊ အလုပ်ချိန် ကြာမြင့်ခြင်း၊ လူကုန်ကူးခြင်းနှင့် စူးစမ်းရှာဖွေခြင်းကဲ့သို့သော အလွဲသုံးစားပြုမှုများနှင့် ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုများသည် မြို့လယ်တွင် အဖြစ်များခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2022-06-24 |title=Chinese gangs kidnapping Burmese to work online scams from border towns |url=https://english.dvb.no/chinese-gangs-scam-border-town-youth/ |access-date=2026-01-02 |website=DVB |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Myanmar: Post-coup economic turmoil drives youth into Chinese-run cyber scams |url=https://www.business-humanrights.org/en/latest-news/myanmar-economic-turmoil-post-coup-drives-youth-into-chinese-led-online-fraud-operations/ |access-date=2026-01-02 |website=Business and Human Rights Centre |language=en}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ မဟာမိတ်အဖွဲ့သည် လောက်ကိုင်ကို သိမ်းပိုက်ရန် [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး|Operation 1027 ကို]] စတင်ခဲ့ပြီး လိမ်လည်လှည့်ဖြားသော အလုပ်သမားများ ဒေသမှ ထွက်ပြေးခဲ့ကြပြီး အချို့ကို သုံ့ပန်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးထားခဲ့သည်။ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်သည်]] ထိုနယ်မြေအတွင်း ဆိုက်ဘာလိမ်လည်မှုများကို ဖယ်ရှားရန် ရည်ရွယ်ချက်များကို မြှင့်တင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=Nu Nu Lusan |last2=Emily Fishbein |title=Under siege in Myanmar's cyber-scam capital |url=https://www.aljazeera.com/news/longform/2024/7/29/under-siege-in-myanmars-cyber-scam-capital |access-date=2026-01-02 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> * [[မြဝတီမြို့|မြဝတီ]] : ဤဒေသသည် [[ကရင်ပြည်နယ်|ကရင်ပြည်နယ်ရှိ]] နယ်စပ်မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ အဓိကအားဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံသားများက အော်ပရေတာများနှင့် သားကောင်များအဖြစ် ပါဝင်ပတ်သက်ပြီး လိမ်လည်မှုစင်တာများ တည်ထောင်ခြင်းကြောင့် ရေပန်းစားလာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2025-03-15 |title=Nearly 3,000 Chinese suspects brought back from Myanmar scam hubs, ministry says |url=https://www.scmp.com/news/china/diplomacy/article/3302526/china-brings-back-3000-suspects-myanmar-cyber-scam-hub-after-no-safe-havens-vow |access-date=2026-01-02 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ် အစောပိုင်းမှစ၍ မြဝတီ လိမ်လည်မှု စင်တာများမှ လူပေါင်း ၅၂၀၀ ကျော်ကို ကယ်ထုတ်နိုင်ခဲ့ပြီး ၃၅၀၀ ကျော်ကို [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]မှတစ်ဆင့် ပြန်လည်ပို့ဆောင်ပေးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2025-03-18 |title=Scam hubs on Thai-Myanmar border still have up to 100,000 people, Thai police says |url=https://www.thestar.com.my/aseanplus/aseanplus-news/2025/03/18/scam-hubs-on-thai-myanmar-border-still-have-up-to-100000-people-thai-police-says |access-date=2026-01-02 |website=The Star |language=en}}</ref> ** [[KK Park|KK ပန်းခြံ]] ** [[ရွှေကုက္ကိုလ်မြိုင်ရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်|ရွှေကုက္ကို]] * [[မိုင်းလားမြို့|မိုင်းလား]] အွန်လိုင်းမှ လိမ်လည်လှည့်ဖြားမှုဖြင့် အဓမ္မလုပ်အားပေးခိုင်းစေမှုများ ဒေသတွင်းတစ်ဝိုက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး အမျိုးသမီးများ အပါအဝင် သားကောင်များကို ဤနေရာတွင် လူကုန်ကူးခံရပြီး ရွှေတြိဂံ တွင် လှုပ်ရှားနေသော ရာဇဝတ်ဂိုဏ်းများအောက်တွင် ဆိုက်ဘာလိမ်လည်မှုများ လုပ်ဆောင်ရန် အတင်းအကျပ် စေခိုင်းခံခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite web |title=Online scam operations and trafficking |url=https://bangkok.ohchr.org/sites/default/files/wp_files/2023/08/ONLINE-SCAM-OPERATIONS-2582023.pdf |website=bangkok.ohchr.org}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Burma's Cyber Scam Centers: A Global Security Crisis, Now Targeting Americans |url=https://eng.mizzima.com/2025/07/14/24389 |website=Mizzima}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Inside Southeast Asia's Criminal Resurgence|url=https://time.com/6899646/scams-trafficking-drugs-southeast-asia-golden-triangle/|archive-url=https://web.archive.org/web/20250730181318/https://time.com/6899646/scams-trafficking-drugs-southeast-asia-golden-triangle/|archive-date=30 July 2025|access-date=5 May 2026|url-status=dead}}</ref> == အလွဲသုံးစားပြုမှုများနှင့် အကြမ်းဖက်မှုများ == အချစ်ဇာတ်လမ်းလိမ်လည်မှု၊ အတုအယောင်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကြော်ငြာများ၊ crypto လိမ်လည်မှုများနှင့် အွန်လိုင်းလောင်းကစားလိမ်လည်မှုများကဲ့သို့သော လိမ်လည်မှုများပြုလုပ်ရန် သားကောင်များသည် တစ်နေ့လျှင် ၁၇ နာရီအထိ အလုပ်ချိန်ကြာမြင့်စွာ အတင်းအကျပ်ခိုင်းစေခံရသည်။ <ref>{{Cite web |title=How Chinese mafia are running a scam factory in Myanmar |url=https://www.dw.com/en/how-chinese-mafia-are-running-a-scam-factory-in-myanmar/a-68113480 |access-date=2026-01-02 |website=DW |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2025-09-08 |title=Myanmar's 100K Scam Centers: Human Trafficking Crisis |url=https://washingtoncentre.org/myanmars-100000-strong-scam-centres-human-trafficking-crisis-fueled-by-military-complicity/ |access-date=2026-01-02 |website=Washington Centre |language=en-US}}</ref> အစားအစာ အကန့်အသတ်ရှိပြီး ဆင်းရဲနွမ်းပါးပြီး ဆေးဝါးကုသမှုလည်း မရှိပါ။ အလုပ်မလုပ်တော့သည့်အခါ၊ ပစ်မှတ်လွဲချော်သည့်အခါ သို့မဟုတ် ထွက်ပြေးရန်ကြိုးစားသည့်အခါ သားကောင်များကို ရိုက်နှက်ခြင်းနှင့် လျှပ်စစ်ရှော့ခ်ဖြင့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း သတင်းများထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။ <ref name=":3">{{Cite news |last=Myat |first=Su |date=2025-02-25 |title=Beatings, torture and electric shocks: freed scam compound workers allege horrific abuse |url=https://www.theguardian.com/world/2025/feb/25/beatings-torture-and-electric-shocks-freed-scam-compound-workers-allege-horrific-abuse |access-date=2026-01-02 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ|ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်]] ၊ <ref>{{Cite web |date=2025-03-18 |title=18 Bangladeshis imprisoned, tortured in 'scam centres' in Myanmar to return home |url=https://www.tbsnews.net/bangladesh/18-bangladeshis-imprisoned-tortured-scam-centres-myanmar-return-home-1096256 |access-date=2026-01-02 |website=The Business Standard |language=en}}</ref> [[နီပေါနိုင်ငံ|နီပေါ]] <ref>{{Cite web |title=47 Nepalis Rescued From Scam Centers in Myanmar Arrive in Kathmandu |url=https://www.occrp.org/en/news/news-story-47-nepalis-rescued-from-scam-centers-in-myanmar-arrive-in-kathmandu |archive-url=https://web.archive.org/web/20251211234128/https://www.occrp.org/en/news/news-story-47-nepalis-rescued-from-scam-centers-in-myanmar-arrive-in-kathmandu |archive-date=11 December 2025 |access-date=2026-01-02 |website=OCCRP |language=en-US |url-status=live }}</ref> နှင့် ပါကစ္စတန် <ref>{{Cite web |date=2025-02-14 |title=Freed Scam Center Victims Tell of Torture by Karen Militia |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/freed-scam-center-victims-tell-of-torture-by-karen-militia.html |access-date=2026-01-02 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref> တို့မှ နိုင်ငံသားများစွာ၊ [ ၄ ] တရုတ်၊ ဘရာဇီး၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ မလေးရှား၊ သီရိလင်္ကာ၊ [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ|အင်ဒိုနီးရှား]] ၊ <ref>{{Cite web |title=Indonesia to question more than 500 citizens freed from Myanmar scam centres |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/indonesia-question-more-than-500-citizens-freed-myanmar-scam-centres-2025-03-18/ |website=Reuters}}</ref> အိန္ဒိယ၊ လာအို၊ အီသီယိုးပီးယား၊ [[ကင်ညာနိုင်ငံ|ကင်ညာ]]၊ [[ယူဂန်ဒါနိုင်ငံ|ယူဂန်ဒါ]]၊ [[နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ|နိုင်ဂျီးရီးယား]]နှင့် [[တန်ဇန်းနီးယားနိုင်ငံ|တန်ဇန်းနီးယား]]တို့မှ အများအပြား အပါအဝင် သတင်းပို့ခံရသူများတွင် နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းမှုများ ခံခဲ့ရသည်။ PVC ပိုက်များ၊ ကြိုးများ၊ အားသွင်းကြိုးများ သို့မဟုတ် တုတ်များဖြင့် ရိုက်နှက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး သားကောင်များတွင် ပြင်းထန်သော ဒဏ်ရာများနှင့် ဒဏ်ရာများ ရရှိခဲ့သည်။ <ref name=":3" /> အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ အမျိုးသားတစ်ဦး၏ သတင်းပို့ချက်အရ လူ ၈၀၀ ကို အိမ်သာ ၁၀ ခုသာ မျှဝေသုံးစွဲရန် ပေးအပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=9 March 2025 |title=They Were Forced To Scam Others Worldwide. Now Thousands Are Detained on the Myanmar Border |url=https://apnews.com/article/myanmar-thailand-scam-centers-trapped-humanitarian-c1cab4785e14f07859ed59c821a72bd2 |access-date=2026-01-02 |website=FRONTLINE |language=en}}</ref> ထွက်ပြေးနိုင်သူများသည် ကြောက်ရွံ့မှု၊ စိုးရိမ်ပူပန်မှု၊ အိပ်မက်ဆိုးများနှင့် ရေရှည်စိတ်ဒဏ်ရာကဲ့သို့သော စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဒုက္ခများကို ခံစားခဲ့ကြရကြောင်း သတင်းပို့ခဲ့ကြသည်။ သားကောင်များစွာသည် မိမိကိုယ်ကိုသတ်သေရန် ကြံစည်မှုများနှင့် တရားမဝင်လုပ်ရပ်များထဲသို့ အတင်းအကျပ်ခိုင်းစေခံရခြင်းကြောင့် ရှက်ရွံ့မှုများ ခံစားခဲ့ရကြောင်း သတင်းပို့ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |last=Erin Foley |date=2025-12-17 |title=The Christians Helping People Enslaved by Cybercrime Scam Centers |url=https://www.christianitytoday.com/2025/12/scam-center-myanmar-released-ijm-christian-victims/ |access-date=2026-01-02 |website=Christianity Today |language=en-US}}</ref> == နှိမ်နင်းရေး == ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာစစ်တပ်သည် လိမ်လည်မှုနေရာများကို လူသိများသော ဝင်ရောက်စီးနင်းမှုများစွာ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ [[KK Park|KK Park ကို]] ဝင်ရောက်စီးနင်းပြီး တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းရှင်းလင်းခဲ့ပြီး အလုပ်သမားထောင်ပေါင်းများစွာကို လွှတ်ပေးခဲ့ပြီး ဂြိုလ်တုဆိပ်ကမ်းများကို သိမ်းဆည်းခဲ့ပြီး အဆောက်အအုံ ၆၀၀ ကျော်ကို ဖြိုဖျက်ခဲ့ကာ လူ ၂၀၀၀ ကို ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။ ရွှေကုက္ကိုမြို့တစ်ဝိုက်ရှိ နေရာများတွင် လုပ်ငန်းရှင်များနှင့် အလုပ်သမား ၃၅၀ နီးပါးကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2025-10-21 |title=KK园区：缅甸臭名昭著的网络诈骗中心被军政府攻占，背后涉华人黑帮 |url=https://www.bbc.com/zhongwen/articles/cr5e3y3l05no/simp |access-date=2026-01-02 |website=BBC News 中文 |language=zh-hans}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2025-11-19 |title=Myanmar junta says raided online scam centre, arrested over 300 |url=https://www.thestar.com.my/aseanplus/aseanplus-news/2025/11/19/myanmar-junta-says-raided-online-scam-centre-arrested-over-300 |access-date=2026-01-02 |website=The Star |language=en}}</ref> ပါဝင်ပတ်သက်သည်ဟု စွပ်စွဲခံထားရသော နိုင်ငံခြားသား ၁၀,၀၀၀ ကျော်ကို ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းထားကြောင်း သတင်းများထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=Myanmar detains over 10K foreigners in online scam centre crackdown |url=https://www.business-standard.com/world-news/myanmar-detains-over-10k-foreigners-in-online-scam-centre-crackdown-125102800488_1.html}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၃၀ ရက်မှ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေ ၅ ရက်အထိ မြဝတီမြို့နယ်အတွင်းသို့ တရားမဝင် ဝင်ရောက်လာသည့် ပြည်ပနိုင်ငံ သား စုစုပေါင်း ၁၄,၆၃၄ ဦး ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့အနက်မှ ၁၃,၄၂၂ ဦးကို ထိုင်းနိုင်ငံမှတစ်ဆင့် သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံများသို့ ဥပဒေလုပ်ထုံးလုပ်နည်းများနှင့်အညီ ပြည်နှင်လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု (Telecom Fraud) နှင့် ဒုစရိုက်မှုလုပ်ငန်းများတွင် ဆက်စပ်ပါဝင်ခဲ့ကြသည့် ပြည်ပနိုင်ငံသား သုံးဦးအား သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံများသို့ ထပ်မံလွှဲပြောင်းပေးအပ်နိုင်ခဲ့ပြီး ပြည်ပနိုင်ငံသားရှစ်ဦး ထပ်မံဖော်ထုတ်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့ကာ ပြည်နှင်နိုင်ရေး စစ်ဆေးနိုင်ခဲ့ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82447 |access-date=2026-05-06 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> {{Incomplete list}} {| class="wikitable" |+နှိမ်နင်းရေး လုပ်ငန်းများ !ရက်စွဲ !တည်နေရာ !မြန်မာနိုင်ငံသား !နိုင်ငံခြားသား !စုစုပေါင်း !ရင်းမြစ် |- |၁ မေ ၂၀၂၆ |ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း) [[တန့်ယန်းမြို့နယ်]] |၀ |{{အလံ|China}} ၄၃ |၄၃ |<ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း တရားမဝင်ဝင်ရောက်နေထိုင်လျက်ရှိသည့် ပြည်ပနိုင်ငံသား ၄၃ ဦးအား ကွန်ဟိန်းမြို့နယ်၊ ကာလိမြို့၊ ဝမ်မိုင်ကျေးရွာအနီး ထပ်မံဖမ်းဆီးရမိ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82327 |access-date=2026-05-05 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> |- |၄ မေ ၂၀၂၆ |ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်ပိုင်း)၊ [[မိုင်းပန်မြို့နယ်]] |၄ |{{အလံ|China}} ၅၂ |၅၆ |<ref>{{Cite web |title=ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်ပိုင်း)၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်အတွင်း အွန်လိုင်းလိမ်လည်လောင်းကစားမှုကျူးလွန်ရာတွင် အသုံးပြုသည့် အဆောက်အအုံများ၊ ပစ္စည်းများနှင့် အွန်လိုင်းလိမ်လည်လောင်းကစားမှုကျူးလွန်ရာတွင် ပါဝင်ပတ်သက်သူများအား ဖမ်းဆီးရမိ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82408 |access-date=2026-05-05 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> |- |၇ မေ ၂၀၂၆ |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)၊ မိုင်းပန်မြို့နယ် | |{{အလံ|China}} ၃ |၃ |<ref>{{Cite web |title=ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်အတွင်း အွန်လိုင်းလိမ်လည်လောင်းကစားမှုကျူးလွန်ရာတွင် ပါဝင်ပတ်သက်ခဲ့သည့် တရုတ်နိုင်ငံသား ၃ ဦး ဖမ်းဆီးရမိ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/82500 |access-date=2026-05-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> |- |၈ မေ ၂၀၂၆ |ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်ပိုင်း)၊ လဲချားမြို့နယ် |၅ |{{အလံ|China}} ၂၅ |၃၀ | |- |၈ မေ ၂၀၂၆ |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း) မိုင်းပန်မြို့နယ် ကျိုင်းတောင်းမြို့ | |{{အလံ|China}} ၆ |၆ |<ref>{{Cite web |title=ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း) လဲချားမြို့နယ်နှင့် ကျိုင်းတောင်းမြို့အနီး၌ အွန်လိုင်းလိမ်လည်လောင်းကစားမှုကျူးလွန်ရာတွင် အသုံးပြုသည့် အဆောက်အအုံများ၊ ပစ္စည်းများနှင့် အွန်လိုင်းလိမ်လည်လောင်းကစားမှုကျူးလွန်ရာတွင် ပါဝင်ပတ်သက်သူများအား ဖမ်းဆီးရမိ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82560 |access-date=2026-05-09 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> |- |၁၃ မေ ၂၀၂၆ |[[ရှမ်းပြည်နယ်]](မြောက်ပိုင်း)၊ [[မက်မန်းမြို့နယ်]] | |{{အလံ|China}} ၉၀ | |<ref>{{Cite web |title=မက်မန်းမြို့နယ်အတွင်းရှိ သံလွင်မြစ်အနီး၌ အွန်လိုင်းလိမ်လည်လောင်းကစားမှုလုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်နေသည့် တရုတ်နိုင်ငံသား ၉၀ ဦးအား လုပ်ငန်းသုံးဆက်စပ်ပစ္စည်းများနှင့်အတူ ဖမ်းဆီးရမိ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82741 |access-date=2026-05-15 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> |- |၁၄ မေ ၂၀၂၆ |[[ရှမ်းပြည်နယ်]](မြောက်ပိုင်း)၊ [[မက်မန်းမြို့နယ်]] | |{{အလံ|China}} ၁၀ | |<ref>{{Cite web |title=မက်မန်းမြို့နယ်အတွင်းရှိ သံလွင်မြစ်အနီး၌ အွန်လိုင်းလိမ်လည်လောင်းကစားမှုလုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်ရာတွင် အသုံးပြုသည့် လုပ်ငန်းသုံးဆက်စပ်ပစ္စည်းများအား ထပ်မံသိမ်းဆည်းရမိ၊ အွန်လိုင်းလိမ်လည်လောင်းကစားမှုလုပ်ငန်းများကျူးလွန်၍ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေသည့် တရားမဝင်တရုတ်နိုင်ငံသား ၁၀ ဦးအား ထပ်မံဖမ်းဆီးရမိ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/82774 |access-date=2026-05-15 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> |} == နိုင်ငံတကာ၏ တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်မှုများနှင့် ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများ == ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ နိုင်ငံခြားပိုင်ဆိုင်မှုထိန်းချုပ်ရေးရုံး (OFAC) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရွှေကုက္ကိုနှင့် အနီးတစ်ဝိုက်ရှိ ဆိုက်ဘာလိမ်လည်မှုစင်တာများနှင့် ဆက်စပ်နေသည့် အဖွဲ့အစည်း ၁၉ ခုနှင့် လူပုဂ္ဂိုလ်များအား လိမ်လည်မှု၊ လူကုန်ကူးမှုနှင့် အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုများတွင် ပါဝင်ပတ်သက်ပြီး အမေရိကန်နှင့် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းရှိ အခြားသူများအား လှည့်စားခဲ့မှုများအတွက် ပိတ်ဆို့အရေးယူခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2025-12-23|title=Treasury Sanctions Southeast Asian Networks Targeting Americans with Cyber Scams|url=https://home.treasury.gov/news/press-releases/sb0237|access-date=2026-01-02|website=U.S. Department of the Treasury|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=U.S. Treasury Sanctions 19 Myanmar, Cambodia Entities for Forcing Trafficking Victims into Crypto Scams – Union of Arab Banks |url=https://uabonline.org/english-news/u-s-treasury-sanctions-19-myanmar-cambodia-entities-for-forcing-trafficking-victims-into-crypto-scams/ |access-date=2026-01-02 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=US sanctions 8 in Myanmar, Thailand for online scams, forced labor |url=https://newsable.asianetnews.com/world/us-sanctions-8-in-myanmar-thailand-for-online-scams-forced-labor-articleshow-t5aab2t |access-date=2026-01-02 |website=Asianet Newsable |language=en}}</ref>၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် ဗြိတိန်နှင့် အမေရိကန်အစိုးရများသည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် အခြားနေရာများရှိ နိုင်ငံဖြတ်ကျော်လိမ်လည်မှုကွန်ရက်တစ်ခုအပေါ် ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများ ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=UK and US take joint action to disrupt major online fraud network |url=https://www.gov.uk/government/news/uk-and-us-take-joint-action-to-disrupt-major-online-fraud-network |access-date=2026-01-02 |website=GOV.UK |language=en}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံရှိ လိမ်လည်မှုစင်တာများကို တရုတ်နိုင်ငံက အဓိကတွန်းအားပေးဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး အဆိုပါစင်တာများ၏ အော်ပရေတာများအား ကွပ်မျက်ရာတွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ အကြောင်းမှာ တရုတ်နိုင်ငံသားအများအပြား လူကုန်ခံရခြင်း သို့မဟုတ် လိမ်လည်မှုများ၏ ပစ်မှတ်ဖြစ်ခဲ့ရခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=China repatriates 900 from Myanmar scam centres |url=https://www.news24.com/world/china-repatriates-900-from-myanmar-scam-centres-20250424 |access-date=2026-01-02 |website=News24 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=China executes 11 members of Myanmar-based group in crackdown on scam operations |url=https://www.nbcnews.com/world/china/china-executes-11-members-myanmar-based-group-crackdown-scam-operation-rcna256453 |access-date=2026-01-30 |website=NBC News |language=en}}</ref> ထိုင်းနိုင်ငံသည် လိမ်လည်မှုစင်တာများရှိသည့် နယ်စပ်ဒေသများသို့ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားနှင့် အင်တာနက်ဆက်သွယ်ရေးကို ဖြတ်တောက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-02-07 |title=Sixty-one people rescued from Myanmar scam centres handed over to Thai authorities |url=https://www.theonlinecitizen.com/2025/02/07/sixty-one-people-rescued-from-myanmar-scam-centres-handed-over-to-thai-authorities/ |access-date=2026-01-02 |website=The Online Citizen |language=en-GB }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> မြန်မာစစ်တပ်သည် အဓိကအားဖြင့် ကေကေပန်ခ်နှင့် ရွှေကုက္ကိုရှိ လိမ်လည်မှုဗဟိုဌာနများပေါ်တွင် စီးနင်းမှုများပြုလုပ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့ပြီး ၎င်းကို အထူးသဖြင့် တရုတ်နှင့် အမေရိကန်တို့ထံမှ ပြင်ပသံတမန်ရေးဖိအားများကို တုံ့ပြန်မှုအဖြစ် ဘောင်သွင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar military raids online scam hub, arrests nearly 350 on Thai border |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/11/19/myanmar-military-raids-online-scam-hub-arrests-nearly-350-on-thai-border |access-date=2026-01-02 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> == ကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူကုန်ကူးခြင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရာဇဝတ်မှု]] [[ကဏ္ဍ:လိမ်လည်မှု ဂိုဏ်းစခန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ]] 00znsgla98zdpx5c4h98rzozvst4vkj 0 285312 1031558 1031127 2026-05-15T06:02:35Z Zawzawaungthwin 100038 အချက်အလက်များ ထည့်သွင်းခြင်း 1031558 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} '''မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ''' သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|စစ်အာဏာသိမ်းပြီး]]နောက်ပိုင်း ဖြစ်ပွားလာသည့် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်]]အတွင်း တော်လှန်ရေးအင်အားစုများမှ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်ကောင်စီ]] သို့မဟုတ် [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|စစ်ကော်မရှင်]] ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် စစ်ရေးယန္တရားများကို အလုံးစုံဖယ်ရှား၍ မြို့များအား သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်များ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-01-06 |title=မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲတွေ ဖော်ဆောင်မယ်လို့ မန္တလေး PDF ပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c24ne55vg4ro |access-date=2026-05-05 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ဤစာရင်းတွင် ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးအသီးသီးရှိ မြို့ (Town) နှင့် မြို့နယ်ခွဲ (Sub-township) အဆင့် အခြေချနေထိုင်ရာဒေသများကို မည်သည့်အဖွဲ့အစည်းက မည်သည့်အချိန်တွင် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်ဟူသော အချက်အလက်များကို နှစ်အလိုက် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ထိုမှတ်တမ်းတွင် တပ်မတော် က ပြန်လည်သိမ်းယူခဲ့မှုများလည်း ပါဝင်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် စတင်ခဲ့သည့် [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] နှင့် နောက်ဆက်တွဲ စစ်ဆင်ရေးများကြောင့် မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများသည် အရှိန်အဟုန် မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး တော်လှန်ရေးအင်အားစုများဘက်မှ မြို့ပေါင်း ၉၀ ကျော်အား သိမ်းပိုက်နိုင်သည်အထိ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး အရှေ့မြောက်က အုပ်စိုးသူအပြောင်းအလဲ |url=https://bbc.com/burmese/extra/av0hcunujm/1027operation |access-date=2026-05-05 |website=BBC News မြန်မာ}}</ref> လက်ရှိတွင် အချို့သောမြို့များကို တပ်မတော်ဘက်က ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်များအပြင် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ဖိအားကြောင့် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများ လက်လွှတ်ခဲ့ရသည့် အခြေအနေများနှင့်အတူ တော်လှန်ရေးအင်အားစုအချင်းချင်း ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှုများကြောင့် မြို့အုပ်ချုပ်သူ အပြောင်းအလဲဖြစ်ပေါ်ခဲ့မှုများလည်း ရှိနေသည်။<ref>{{Cite web |title=ချင်းပြည် ဖလမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအတွင်း တိုက်ပွဲကြီး/ တိုက်ပွဲငယ်၁၀၉ကြိမ်ဖြစ်ပွားခဲ့ဟုဆို |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/69ed79cfb4daf4566223b764 |access-date=2026-05-05 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref> == တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည့် မြို့များ == ၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ပေါ်ပေါက်လာသော နွေဦးတော်လှန်ရေးနှင့်အတူ ဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် တူမီးသေနတ်များဖြင့် တော်လှန်ရေးကို စတင်ခဲ့ကြသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဒေသခံပြည်သူများနှင့် စစ်ကောင်စီတပ်တို့၏ '''ကမ်းပါးနီတိုက်ပွဲ'''သည် နွေဦးတော်လှန်ရေး၏ အဦးအစ တိုက်ပွဲတစ်ခုအဖြစ် ထင်ရှားခဲ့သည်။ ထိုမတိုင်မီကပင် အင်အားကြီး တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အချို့နှင့် စစ်တပ်တို့အကြား ထိတွေ့တိုက်ပွဲအချို့ ရှိနှင့်ပြီး ဖြစ်သည်။ ထို့နောက်ပိုင်းတွင် ဒေသကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များ၊ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ (EAOs) နှင့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (PDF) များသည် စစ်ကောင်စီ၏ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားကို အဆုံးသတ်နိုင်ရန် မြို့ပြသိမ်းပိုက်မှု စစ်ဆင်ရေးများကို အရှိန်အဟုန်မြှင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (CDF) သည် ချင်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ စစ်တပ်စွန့်ခွာသွားသော '''မကွီးအိမ်နူးမြို့'''ကို စတင်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ တော်လှန်ရေး၏ အရှိန်အဟုန်သည် တဖြည်းဖြည်း မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) က ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် ခုခံတွန်းလှန်စစ် (D-Day) ကို ကြေညာကာ စစ်ဆင်ရေးများ ဖော်ဆောင်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့၏ '''၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး''' (၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ) သည် မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများအတွက် အားအကောင်းဆုံး အချိုးအကွေ့တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ ဗျူဟာမြောက်မြို့ပေါင်းများစွာကို တော်လှန်ရေးအင်အားစုများက အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း တော်လှန်ရေးအင်အားစုများ၏ မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းမှစတင်၍ အရှိန်အဟုန် မြင့်တက်လာခဲ့ရာ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလအထိ စုစုပေါင်း မြို့နှင့် မြို့နယ်ခွဲပေါင်း ၉၈ မြို့ထက်မနည်းကို တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်းများက အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ သိမ်းပိုက်ရရှိမှုများတွင် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကချင်ပြည်နယ်နှင့် ချင်းပြည်နယ်တို့ရှိ ဗျူဟာမြောက် မြို့ကြီးများအပြင် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးမြို့များလည်း ပါဝင်သည်။ {| class="wikitable" style="width: 70%; margin: auto; font-size: 88%; border-collapse: collapse; line-height: 1.6em;" |+ style="font-weight: bold; padding: 10px;" | တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည့် မြို့များစာရင်းအနှစ်ချုပ် |- style="background: #f2f2f2; text-align: center;" ! style="width: 8%; border: 1px solid #ccc;" | စဉ် ! style="width: 27%; border: 1px solid #ccc;" | အဖွဲ့အစည်း ! style="width: 65%; border: 1px solid #ccc;" | သိမ်းပိုက်ရရှိသည့် မြို့များ |- | style="text-align: center; vertical-align: top;" | ၁။ | style="padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;" | '''ချင်းတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ''' | style="padding: 5px;" | [[မကွီအိမ်နူးမြို့|မကွီးအိမ်နူး]] {{•}} [[နှာဟရိန်မြို့|နှာဟရိန်]] {{•}} [[ဆူရ်ခွားမြို့|ဆူရ်ခွား]] {{•}} [[ဝေဘူလမြို့|ဝေဘူလ]] {{•}} [[ရိဒ်ခေါဒါရ်မြို့|ရိဒ်ခေါဒါရ်]] {{•}} [[လိုင်လင်းပီမြို့|လိုင်လင်းပီ]] {{•}} [[ရေဇွာမြို့|ရေဇွာ]] {{•}} [[ကျင်ဒွေးမြို့|ကျင်ဒွေး]] {{•}} [[ကျီခါးမြို့|ကျီခါး]] {{•}} [[တွန်းဇံမြို့|တွန်းဇံ]] {{•}} [[မတူပီမြို့|မတူပီ]] {{•}} [[မင်းတပ်မြို့|မင်းတပ်]] {{•}} [[ကန်ပက်လက်မြို့|ကန်ပက်လက်]] • [[ဖလမ်းမြို့|ဖလမ်း]] |- | style="text-align: center; vertical-align: top;" | ၂။ | style="padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;" | '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]''' | style="padding: 5px;" | [[ပလက်ဝမြို့|ပလက်ဝ]] {{•}} [[ဆမီးမြို့|ဆမီး]] {{•}} [[ဂွမြို့|ဂွ]] • [[တပ်တောင်မြို့|တပ်တောင်]] {{•}} [[အမ်းမြို့|အမ်း]] {{•}} [[မြင်းလွှတ်မြို့|မြင်းလွှတ်]] {{•}} [[ခမောင်းဆိပ်မြို့|ခမောင်းဆိပ်]] {{•}} [[မောင်တောမြို့|မောင်တော]] {{•}} [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့|ပုဏ္ဏားကျွန်း]] {{•}} [[မအီမြို့|မအီ]] {{•}} [[ကျိန္တလီမြို့|ကျိန္တလီ]] {{•}} [[သံတွဲမြို့|သံတွဲ]] {{•}} [[ကမ်းထောင့်ကြီးမြို့|ကမ်းထောင့်ကြီး]] {{•}} [[မြေပုံမြို့|မြေပုံ]] {{•}} [[ဘူးသီးတောင်မြို့|ဘူးသီးတောင်]] {{•}} [[မြောက်ဦးမြို့|မြောက်ဦး]] {{•}} [[စနဲမြို့|စနဲ]] • [[ကျောက်တော်မြို့|ကျောက်တော်]] {{•}} [[ရသေ့တောင်မြို့|ရသေ့တောင်]] {{•}} [[ရမ်းဗြဲမြို့|ရမ်းဗြဲ]] {{•}} [[တောင်ပြိုလက်ဝဲမြို့|တောင်ပြို]] {{•}} [[မင်းပြားမြို့|မင်းပြား]] {{•}} [[ပေါက်တောမြို့|ပေါက်တော]] |- | style="text-align: center; vertical-align: top;" | ၃။ | style="padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;" | '''PDF / ပကဖ''' | style="padding: 5px;" | [[ခမ်းပါတ်မြို့|ခမ်းပတ်]] {{•}} [[ရွှေပြည်အေးမြို့|ရွှေပြည်အေး]] {{•}} [[မော်လူးမြို့|မော်လူး]] {{•}} မြို့သစ် {{•}} [[စဉ့်ကူးမြို့|စဉ့်ကူး]] {{•}} [[တကောင်းမြို့|တကောင်း]] {{•}} [[သပိတ်ကျင်းမြို့|သပိတ်ကျင်း]] {{•}} [[ပင်လယ်ဘူးမြို့နယ်|ပင်လယ်ဘူး]] {{•}} [[ဒီပဲယင်းမြို့|ဒီပဲယင်း]] |- | style="text-align: center; vertical-align: top;" | ၄။ | style="padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;" | '''KIA''' | style="padding: 5px;" | [[အင်ဂျန်းယန်မြို့|အင်ဂျန်းယန်]] {{•}} [[လွယ်ဂျယ်မြို့|လွယ်ဂျယ်]] {{•}} [[ဆော့လော်မြို့|ဆော့လော်]] {{•}} [[မဘိမ်းမြို့|မဘိမ်း]] {{•}} [[ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့|ဆွမ်ပရာဘွမ်]] {{•}} [[ပန်ဝါမြို့|ပန်ဝါ]] {{•}} [[ဆင်ဘိုမြို့|ဆင်ဘို]] {{•}} [[ဆဒုံးမြို့|ဆဒုံး]] {{•}} ဖိမော် {{•}} [[မြို့လှမြို့|မြို့လှ]] {{•}} [[မိုးမောက်မြို့|မိုးမောက်]] {{•}} [[ကန်ပိုက်တီမြို့|ကန်ပိုက်တီ]] {{•}} [[ဒေါ့ဖုန်းယန်မြို့|ဒေါ့ဖုန်းယန်]] {{•}} [[ချီဖွေမြို့|ချီဖွေ]] {{•}} [[မံစီမြို့|မံစီ]] |- | style="text-align: center; vertical-align: top;" | ၅။ | style="padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;" | '''MNDAA / [[TNLA]]''' | style="padding: 5px;" | [[ချင်းရွှေဟော်မြို့|ချင်းရွှေဟော်]] {{•}} [[နမ့်ခမ်းမြို့|နမ့်ခမ်း]] {{•}} [[ဖောင်းဆိုင် (ကချင်)ရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်|ဖောင်းဆိုင်]] {{•}} [[မိုင်းလုံမြို့|မိုင်းလုံ]] {{•}} [[သိန္နီမြို့|သိန္နီ]] {{•}} [[နမ့်ဆန်မြို့|နမ့်ဆန်]] • [[ပန်ဆိုင်းမြို့|ပန်ဆိုင်း]] {{•}} [[မန်တုံမြို့|မန်တုံ]] {{•}} [[မုန်းကိုးမြို့|မုန်းကိုး]] {{•}} [[နမ္မတူမြို့|နမ္မတူ]] {{•}} [[ကွမ်းလုံမြို့|ကွမ်းလုံ]] {{•}} [[မိုင်းငေါ့မြို့|မိုင်းငေါ့]] {{•}} [[မော်ထိုက်မြို့|မော်ထိုက်]] {{•}} [[ကွတ်ခိုင်မြို့|ကွတ်ခိုင်]] {{•}} [[ကုန်းကြမ်းမြို့|ကုန်ကြမ်း]] {{•}} [[နောင်ချိုမြို့|နောင်ချို]] {{•}} [[လောက်ကိုင်မြို့|လောက်ကိုင်]] {{•}} [[မိုးမိတ်မြို့|မိုးမိတ်]] {{•}} [[လားရှိုးမြို့|လားရှိုး]] {{•}} [[ကျောက်မဲမြို့|ကျောက်မဲ]] {{•}} [[သီပေါမြို့|သီပေါ]] {{•}} [[မိုးကုတ်မြို့|မိုးကုတ်]] |- | style="text-align: center; vertical-align: top;" | ၆။ | style="padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;" | '''UWSA''' | style="padding: 5px;" | [[ဟိုပန်မြို့|ဟိုပန်]] {{•}} [[ပန်လုံမြို့|ပန်လုံ]] |- | style="text-align: center; vertical-align: top;" | ၇။ | style="padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;" | '''KNU / [[KNLA]]''' | style="padding: 5px;" | [[မုန်းမြို့|မုန်း]] {{•}} [[လေးကေ့ကော်မြို့|လေးကေ့ကော်]] {{•}} [[ဖာပွန်မြို့|ဖာပွန်]] {{•}} [[ကျိုက်ဒုံမြို့|ကျိုက်ဒုံ]] |- | style="text-align: center; vertical-align: top;" | ၈။ | style="padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;" | '''KNDF / KA''' | style="padding: 5px;" | [[မယ်စဲ့မြို့|မယ်စဲ့]] {{•}} [[မိုးဗြဲ]] {{•}} [[နန်းမယ်ခုံမြို့|နန်းမယ်ခုံ]] {{•}} [[ရွာသစ်မြို့၊ ဘောလခဲခရိုင်|ရွာသစ်]] {{•}} [[မော်ချီးမြို့|မော်ချီး]] {{•}} [[ရှားတောမြို့|ရှားတော]] • [[ဆီဆိုင်မြို့|ဆီဆိုင်]] |} == နယ်မြေထိန်းချုပ်မှု အပြောင်းအလဲဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် အခြေအနေများ == [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] ကာလအတွင်း တော်လှန်ရေးအင်အားစုများမှ မြို့ပေါင်းများစွာကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၄ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းနှင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း၌ စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေးနှင့် ဒေသတွင်းပထဝီနိုင်ငံရေး ဖိအားများကြောင့် နယ်မြေထိန်းချုပ်မှု အပြောင်းအလဲများ ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များအပေါ် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]၏ နယ်စပ်ဂိတ်များပိတ်ဆို့ခြင်းနှင့် ကုန်သွယ်မှုဖြတ်တောက်ခြင်း စသည့် သံတမန်ရေးရာဖိအားများကြောင့် သိမ်းပိုက်ထားသော မြို့အချို့မှ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာပေးခဲ့ရခြင်း သို့မဟုတ် အခြားသော ကြားနေအဖွဲ့အစည်းများထံသို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ရခြင်းများ ရှိခဲ့သည်။ထို့အပြင် [[တပ်မတော်]] ၏ ပြန်လည်ထိုးစစ်ဆင်မှုများ၊ လေကြောင်းမှ အပြင်းအထန် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုများနှင့် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်း အချင်းချင်းကြား နယ်မြေစိုးမိုးမှု အငြင်းပွားမှုများကြောင့်လည်း သိမ်းပိုက်ရရှိထားသည့် မြို့အချို့၏ အခြေအနေမှာ မတည်မငြိမ်ဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် လက်လွှတ်ခဲ့ရခြင်းများ ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2024-07-21 |title=တော်လှန်​ရေးတပ်​တွေ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ မြို့​ပေါင်း ၇၂ မြို့ |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2024/07/21/93521/ |access-date=2026-05-15 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;" | ချင်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ |- style="background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;" ! style="width: 5%;" | စဉ် !! style="width: 15%;" | မြို့အမည် !! style="width: 15%;" | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style="width: 15%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width: 12%;" | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်များ |- | ၁ || [[တွန်းဇံမြို့|တွန်းဇံ]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်|CNA]],[[ချင်းပြည်ကောင်စီ]]|| ၂၃ မေ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[တွန်းဇံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၂ || [[မတူပီမြို့|မတူပီ]] || [[ချင်းညီနောင်]]|| ၂၉ ဇွန် ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[မတူပီမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၃ || [[မင်းတပ်မြို့|မင်းတပ်]] || [[ချင်းညီနောင်]]|| ၂၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[မင်းတပ်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၄ || [[ကန်ပက်လက်မြို့|ကန်ပက်လက်]] || [[ချင်းညီနောင်]]|| ၂၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ကန်ပက်လက်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၅ || [[ပလက်ဝမြို့|ပလက်ဝ]] || [[အာရက္ခတပ်တော်]]|| ၁၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ပလက်ဝမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၆ || [[ဖလမ်းမြို့|ဖလမ်း]] || [[ချင်းညီနောင်]]|| ၆ မေ ၂၀၂၅ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၂၅ ဧပြီ ၂၀၂၆ || [[ဖလမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်ခွဲများ |- | ၇ || [[မကွီအိမ်နူးမြို့|မကွီးအိမ်နူး]]|| မင်းတပ် ([[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|CDF]]) || ၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၁ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[မကွီးအိမ်နူးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၈ || [[နှာဟရိန်မြို့|နှာဟရိန်]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး|CNF]],ချင်းပူးပေါင်းအဖွဲ့ || ၃၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || စစ်တပ်စွန့်ခွာ |- | ၉ || [[ဆူရ်ခွားမြို့|ဆူရ်ခွား]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး|CNF]],ချင်းပူးပေါင်းအဖွဲ့ || ၃၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || စစ်တပ်စွန့်ခွာ |- | ၁၀ || [[ဝေဘူလမြို့|ဝေဘူလ]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး|CNF]],ချင်းပူးပေါင်းအဖွဲ့ || ၃၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || — || စစ်တပ်၏ထိုးစစ် |- | ၁၁ || [[ရိဒ်ခေါဒါရ်မြို့|ရိဒ်ခေါဒါရ်]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး|CNF]],ချင်းပူးပေါင်းအဖွဲ့ || ၁၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || [[ချင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] ပြန်ထိန်းချုပ် || ၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ || [[ချင်းလက်နက်ကိုင်အချင်းချင်း တိုက်ပွဲ (၂၀၂၄-၂၀၂၅)|ချင်းလက်နက်ကိုင်များ၏တိုက်ခိုက်မှု]] |- | ၁၂ || [[လိုင်လင်းပီမြို့|လိုင်လင်းပီ]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး|CNF]],ချင်းပူးပေါင်းအဖွဲ့ || ၂၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || တပ်စခန်းများသိမ်းပိုက်ခြင်း |- | ၁၃ || [[ရေဇွာမြို့|ရေဇွာ]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်|CNA]],[[ချင်းပြည်ကောင်စီ]]|| ၂၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || တပ်စခန်းများသိမ်းပိုက်ခြင်း |- | ၁၄ || [[ကျင်ဒွေးမြို့|ကျင်ဒွေး]] || [[ချင်းညီနောင်]]|| ၂၉ ဧပြီ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ကျင်ဒွေးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၅ || [[ကျီခါးမြို့|ကျီခါး]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်|CNA]],[[ချင်းပြည်ကောင်စီ]]|| ၁၉ မေ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || ချင်းပြည်ကောင်စီ၏ထိုးစစ် |} {| class="wikitable sortable" style="width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;" | စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ |- style="background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;" ! style="width: 5%;" | စဉ် !! style="width: 15%;" | မြို့အမည် !! style="width: 15%;" | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style="width: 15%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width: 12%;" | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်များ (Townships) |- | ၁ || [[ပင်လယ်ဘူးမြို့|ပင်လယ်ဘူး]]|| — || — || — || — || — |- | ၂ || [[ဒီပဲယင်းမြို့|ဒီပဲယင်း]] || [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]] , တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ် || ၁၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |date=2024-08-19 |title=ဒီပဲယင်းမြို့သိမ်းပြီးနောက် ဘာ့ကြောင့် ဆုတ်ခွာခဲ့ရတာလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cwy5rnkj81po |access-date=2026-05-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>|| စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၁၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |date=2024-08-19 |title=ဒီပဲယင်းမြို့ကနေ တော်လှန်ရေးတပ်တွေ ဘာကြောင့် ပြန်ဆုတ်ရသလဲ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/56607/ |access-date=2026-05-12 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>|| [[ဒီပဲယင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်ခွဲများ (Sub-townships) |- | ၃ || [[ခမ်းပါတ်မြို့|ခမ်းပတ်]]|| [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]]|| ၇ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ <ref>{{Cite web |date=2023-11-07 |title=မြန်မာ - အိန္ဒိယနယ်စပ်က ခမ်းပတ်မြို့ကို NUG ထပ်မံသိမ်းပိုက် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c1r2j3vwl4no |access-date=2026-05-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || |- | ၄ || [[ရွှေပြည်အေးမြို့|ရွှေပြည်အေး]] || — || — || — || — || — |- | ၅ || [[မော်လူးမြို့|မော်လူး]] || — || — || — || — || — |- | ၆ || [[မြို့သစ်မြို့၊ တမူးခရိုင်|မြို့သစ်]]|| [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]] , တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ် || ၁၁ မေ ၂၀၂၄ <ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-05-11 |title=စစ်ကိုင်းတိုင်း မြို့သစ်မြို့ကို NUG နဲ့ မဟာမိတ်အဖွဲ့တွေ ပူးပေါင်းသိမ်းယူ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/myothit-nug-occupied-05112024130843.html |access-date=2026-05-12 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || ခလရ- ၂၂၈၊ SNA တပ်မဟာ-၈၉၁ (တပ်ရင်း-၃)၊ကသည်းတပ်ဖွဲ့ သိမ်းပိုက် |} {| class="wikitable sortable" style="width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;" | ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ |- style="background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;" ! style="width: 5%;" | စဉ် !! style="width: 15%;" | မြို့အမည် !! style="width: 15%;" | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style="width: 15%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width: 12%;" | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်များ (Townships) |- | ၁ || [[နမ့်ခမ်းမြို့|နမ့်ခမ်း]] || — || — || — || — || — |- | ၂ || [[သိန္နီမြို့|သိန္နီ]] || — || — || — || — || — |- | ၃ || [[နမ့်ဆန်မြို့|နမ့်ဆန်]] || '''[[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]'''|| ၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃ || — || — || [[နမ့်ဆန်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၄ || [[မန်တုံမြို့|မန်တုံ]] || — || — || — || — || — |- | ၅ || [[နမ္မတူမြို့|နမ္မတူ]] || — || — || — || — || — |- | ၆ || [[ကွမ်းလုံမြို့|ကွမ်းလုံ]] || [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]|| ၁၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ <ref>{{Cite web |last=ကျော်လွင်ဦး |date=2023-11-12 |title=ကွမ်းလုံကို အပြီးသတ်သိမ်းလိုက်ပြီလို့ ကိုးကန့်တပ်မတော် (MNDAA) ထုတ်ပြန် |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/mndaa-kwanlone-attack-11122023111830.html |access-date=2026-05-12 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| — || — || [[၂၀၂၃ ကွမ်းလုံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၇ || [[ကွတ်ခိုင်မြို့|ကွတ်ခိုင်]] || — || — || — || — || — |- | ၈ || [[နောင်ချိုမြို့|နောင်ချို]] || — || — || — || — || — |- | ၉ || [[လောက်ကိုင်မြို့|လောက်ကိုင်]] || [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]|| ၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[လောက်ကိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၀ || [[မိုးမိတ်မြို့|မိုးမိတ်]] || '''[[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]'''|| ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ <ref>{{Cite web |date=2024-08-01 |title=မိုးမိတ်ကို TNLA သိမ်းပိုက် ထိန်းချုပ် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c4ng11xqdngo |access-date=2026-05-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>|| စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၃၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅<ref>{{Cite web |last=ကျော်ဇင်ဝင်း |date=2026-01-07 |title=မိုးကုတ်နှင့် မိုးမိတ်တွင် တစ်လကျော်အထိ စစ်ကော်မရှင် အုပ်ချုပ်ရေး မလည်ပတ်နိုင် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/70986/ |access-date=2026-05-12 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>|| [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]/တရုတ်ဖိအားဖြင့် ပြန်ရ |- | ၁၁ || [[လားရှိုးမြို့|လားရှိုး]] || [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]|| ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၄ <ref>{{Cite web |last=ကျော်လွင်ဦး |date=2024-08-03 |title=လားရှိုးတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် သိမ်းခံရမှု စစ်ကောင်စီကို ခြိမ်းခြောက်လာနိုင် |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/larshio-junta-headquarters-mndaa-seized-08032024133609.html |access-date=2026-05-12 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၂၁ ဧပြီ ၂၀၂၅<ref>{{Cite web |date=2025-05-02 |title=စစ်ကောင်စီ လားရှိုး ရမခမှာ ပြန်အထိုင်ချမှာလား |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cn4wkr977r9o |access-date=2026-05-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>|| [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]/တရုတ်ဖိအားဖြင့် ပြန်ရ |- | ၁၂ || [[ကျောက်မဲမြို့|ကျောက်မဲ]] || '''[[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]'''|| ၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |title=ကျောက်မဲမြို့ကို TNLA သိမ်းပိုက် |url=https://burmese.dvb.no/post/663635 |access-date=2026-05-12 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref>|| စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅<ref>{{Cite web |last=ကျော်ဇင်ဝင်း |date=2025-10-01 |title=ရှမ်းမြောက်၊ ကျောက်မဲမြို့ကို စစ်တပ်က ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ပြီ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/68179/ |access-date=2026-05-12 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>|| [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]/စစ်တပ်၏ထိုးစစ် |- | ၁၃ || [[သီပေါမြို့|သီပေါ]] || [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]] || ၁၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-10-15 |title=သီပေါမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအတွင်း အရပ်သား ၃၃ ဦး သေဆုံး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/hsipaw-battle-resident-dead-10152024113654.html |access-date=2026-05-12 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၁၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅<ref>{{Cite web |date=2025-10-17 |title=သီပေါကို စစ်တပ် ပြန်ထိန်းချုပ်နိုင်တာ ဘာကြောင့်လဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cew429lp924o |access-date=2026-05-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>|| [[သီပေါမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၄ || [[ဟိုပန်မြို့|ဟိုပန်]] || [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်(၃)ဖွဲ့]]|| ၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|UWSA]]ပြန်ထိန်းချုပ်<ref>{{Cite web |last=Nom |first=Nang Seng |date=2024-01-11 |title=ညီနောင်မဟာမိတ် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည့် ဟိုပန် နှင့် ပန်လုံမြို့ကို UWSA ထံပြန်လွှဲပေး |url=https://burmese.shannews.org/archives/39352 |access-date=2026-05-12 |website=သျှမ်းသံတော်ဆင့် |language=en-US}}</ref>|| ၁၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || စစ်တပ် ထိန်းချုပ်ခဲ့သောမြို့ |- | ၁၅ || [[ဆီဆိုင်မြို့|ဆီဆိုင်]] || — || — || — || — || — |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်ခွဲများနှင့် အခြားမြို့များ (Sub-townships / Others) |- | ၁၆ || [[ချင်းရွှေဟော်မြို့|ချင်းရွှေဟော်]] || — || — || — || — || — |- | ၁၇ || [[ဖောင်းဆိုင် (ကချင်)ရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်|ဖောင်းဆိုင်]]|| — || — || — || — || — |- | ၁၈ || [[မိုင်းလုံမြို့|မိုင်းလုံ]] || — || — || — || — || — |- | ၁၉ || [[ပန်ဆိုင်းမြို့|ပန်ဆိုင်း]] || — || — || — || — || — |- | ၂၀ || [[မုန်းကိုးမြို့|မုန်းကိုး]] || — || — || — || — || — |- | ၂၁ || [[မိုင်းငေါ့မြို့|မိုင်းငေါ့]] || — || — || — || — || — |- | ၂၂ || [[မော်ထိုက်မြို့|မော်ထိုက်]] || — || — || — || — || — |- | ၂၃ || [[မိုးဗြဲ]]|| '''KNDF / KA'''|| ၁၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ်<ref>{{Cite web |title=KNPP ၊ KNDF အဖွဲ့များနှင့် PDF အမည်ခံအကြမ်းဖက်သမားများ ယာယီသိမ်းပိုက်ထားသည့် မိုးဗြဲမြို့အား တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက ပြန်လည်တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ရရှိ၊ မိုင်းရှင်းလင်းရေးလုပ်ငန်းများနှင့် နယ်မြေလုံခြုံရေးလုပ်ငန်းများ ဆက်လက်ဆောင်ရွက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/71924 |access-date=2026-05-11 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>|| ၆ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ || [[မိုးဗြဲမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၂၄ || [[ကုန်းကြမ်းမြို့နယ်|ကုန်ကြမ်း]]|| — || — || — || — || — |- | ၂၅ || [[ပန်လုံမြို့|ပန်လုံ]]|| [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်(၃)ဖွဲ့]]|| ၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|UWSA]]ပြန်ထိန်းချုပ်<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-01-11 |title=‘ဝ’ ဒေသက ဟိုပန်နဲ့ ပန်လုံကို စစ်ကောင်စီ စွန့်လွှတ်လိုက်ရ |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/wa-hopan-panlong-junta-01112024071704.html |access-date=2026-05-12 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| ၁၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || စစ်တပ် ထိန်းချုပ်ခဲ့သောမြို့ |} {| class="wikitable sortable" style="width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;" | ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ |- style="background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;" ! style="width: 5%;" | စဉ် !! style="width: 15%;" | မြို့အမည် !! style="width: 15%;" | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style="width: 15%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width: 12%;" | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်များ (Townships) |- | ၁ || [[တောင်ကုတ်မြို့|တောင်ကုတ်]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| — || — || — || — |- | ၂ || [[ဂွမြို့|ဂွ]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| — || — || — || — |- | ၃ || [[အမ်းမြို့|အမ်း]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| — || — || — || — |- | ၄ || [[မောင်တောမြို့|မောင်တော]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| — || — || — || — |- | ၅ || [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့|ပုဏ္ဏားကျွန်း]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| — || — || — || — |- | ၆ || [[သံတွဲမြို့|သံတွဲ]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| — || — || — || — |- | ၇ || [[မြေပုံမြို့|မြေပုံ]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| — || — || — || — |- | ၈ || [[ဘူးသီးတောင်မြို့|ဘူးသီးတောင်]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| — || — || — || — |- | ၉ || [[မြောက်ဦးမြို့|မြောက်ဦး]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| — || — || — || — |- | ၁၀ || [[ကျောက်တော်မြို့|ကျောက်တော်]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| — || — || — || — |- | ၁၁ || [[ရသေ့တောင်မြို့|ရသေ့တောင်]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| — || — || — || — |- | ၁၂ || [[ရမ်းဗြဲမြို့|ရမ်းဗြဲ]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| — || — || — || — |- | ၁၃ || [[မင်းပြားမြို့|မင်းပြား]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| — || — || — || — |- | ၁၄ || [[ပေါက်တောမြို့|ပေါက်တော]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| — || — || — || — |- | ၁၅ || [[ကျောက်ဖြူမြို့|ကျောက်ဖြူ]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| — || — || — || — |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်ခွဲများနှင့် အခြားမြို့များ (Sub-townships / Others) |- | ၁၆ || [[ဆမီးမြို့|ဆမီး]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| — || — || — || — |- | ၁၇ || တန်းလွဲရာမ || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| — || — || — || — |- | ၁၈ || [[တပ်တောင်မြို့|တပ်တောင်]] || — || — || — || — || — |- | ၁၉ || [[မြင်းလွှတ်မြို့|မြင်းလွှတ်]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| — || — || — || — |- | ၂၀ || [[ခမောင်းဆိပ်မြို့|ခမောင်းဆိပ်]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| — || — || — || — |- | ၂၁ || [[မအီမြို့|မအီ]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| — || — || — || — |- | ၂၂ || [[ကျိန္တလီမြို့|ကျိန္တလီ]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| — || — || — || — |- | ၂၃ || [[ကမ်းထောင့်ကြီးမြို့|ကမ်းထောင့်ကြီး]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| — || — || — || — |- | ၂၄ || [[စနဲမြို့|စနဲ]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| — || — || — || — |- | ၂၅ || [[တောင်ပြိုလက်ဝဲမြို့|တောင်ပြိုလက်ဝဲ]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| — || — || — || — |} {| class="wikitable sortable" style="width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;" | မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ |- style="background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;" ! style="width: 5%;" | စဉ် !! style="width: 15%;" | မြို့အမည် !! style="width: 15%;" | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style="width: 15%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width: 12%;" | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်များ (Townships) |- | ၁ || [[စဉ့်ကူးမြို့|စဉ့်ကူး]] || — || — || — || — || — |- | ၂ || [[သပိတ်ကျင်းမြို့|သပိတ်ကျင်း]] || — || — || — || — || — |- | ၃ || [[မိုးကုတ်မြို့|မိုးကုတ်]] || [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]|| ၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |date=2024-07-24 |title=မိုးကုတ်မြို့ကို TNLA သိမ်းပိုက် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/moegok-tnla-occupied-07242024105207.html |access-date=2026-05-12 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၂၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅<ref>{{Cite web |last=Now |first=မြတ်ကြီး, နေမင်းနီ, Myanmar |date=2025-12-01 |title=စစ်တပ်ပြန်ဝင်လာတဲ့ မိုးကုတ်မြို့ စစ်ရေးအခြေအနေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/69644/ |access-date=2026-05-12 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>|| တရုတ်ဖိအားဖြင့် ပြန်လည်ရရှိ |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်ခွဲများနှင့် အခြားမြို့များ (Sub-townships / Others) |- | ၄ || [[တကောင်းမြို့|တကောင်း]] || — || — || — || — || — |} {| class="wikitable sortable" style="width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;" | ကချင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ |- style="background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;" ! style="width: 5%;" | စဉ် !! style="width: 15%;" | မြို့အမည် !! style="width: 15%;" | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style="width: 15%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width: 12%;" | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်များ (Townships) |- | ၁ || [[အင်ဂျန်းယန်မြို့|အင်ဂျန်းယန်]] || — || — || — || — || — |- | ၂ || [[ဆော့လော်မြို့|ဆော့လော်]] || — || — || — || — || — |- | ၃ || [[မဘိမ်းမြို့|မဘိမ်း]] || — || — || — || — || — |- | ၄ || [[ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့|ဆွမ်ပရာဘွမ်]] || — || — || — || — || — |- | ၅ || [[မိုးမောက်မြို့|မိုးမောက်]] || — || — || — || — || — |- | ၆ || [[ချီဖွေမြို့|ချီဖွေ]] || — || — || — || — || — |- | ၇ || [[မံစီမြို့|မံစီ]] || — || — || — || — || — |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်ခွဲများနှင့် အခြားမြို့များ (Sub-townships / Others) |- | ၈ || [[လွယ်ဂျယ်မြို့|လွယ်ဂျယ်]] || — || — || — || — || — |- | ၉ || [[ပန်ဝါမြို့|ပန်ဝါ]] || — || — || — || — || — |- | ၁၀ || [[ဆင်ဘိုမြို့|ဆင်ဘို]] || — || — || — || — || — |- | ၁၁ || [[ဆဒုံးမြို့|ဆဒုံး]] || — || — || — || — || — |- | ၁၂ || ဖိမော် || — || — || — || — || — |- | ၁၃ || [[မြို့လှမြို့|မြို့လှ]] || — || — || — || — || — |- | ၁၄ || [[ကန်ပိုက်တီမြို့|ကန်ပိုက်တီ]] || — || — || — || — || — |- | ၁၅ || [[ဒေါ့ဖုန်းယန်မြို့|ဒေါ့ဖုန်းယန်]] || — || — || — || — || — |} {| class="wikitable sortable" style="width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;" | ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ |- style="background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;" ! style="width: 5%;" | စဉ် !! style="width: 15%;" | မြို့အမည် !! style="width: 15%;" | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style="width: 15%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width: 12%;" | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်ခွဲများနှင့် အခြားမြို့များ (Sub-townships / Others) |- | ၁ || [[မုန်းမြို့|မုန်း]] || KNU ပူးပေါင်းတပ်<ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2023-12-04 |title=မုန်းမြို့အား KNU ပူးပေါင်းတပ် သိမ်း |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2023/12/04/377138.html |access-date=2026-05-11 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref>|| ၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃<ref>{{Cite web |title=မုန်းမြို့တွင် KNLA နှင့် PDF များ ခေတ္တဝင်ရောက်နေရာယူထားသည့် နယ်မြေခံတပ်ရင်းအား တပ်မတော် စစ်ကြောင်းများက ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကာ မြို့အတွင်း လုံခြုံရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်နေဟု နစက ထုတ်ပြန် |url=https://news-eleven.com/article/285077 |access-date=2026-05-11 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref>|| ခမရ ၅၉၉၊ ခမရ ၅၉ဝ ကျရှုံးခြင်း<ref>{{Cite web |date=2023-12-04 |title=မုန်းမြို့က စစ်ကောင်စီစခန်းအားလုံးကို သိမ်းပိုက်လိုက်ကြောင်း KNU ထုတ်ပြန် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/knu-seize-junta-base-12042023084129.html |access-date=2026-05-11 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> |} {| class="wikitable sortable" style="width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;" | ကရင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ |- style="background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;" ! style="width: 5%;" | စဉ် !! style="width: 15%;" | မြို့အမည် !! style="width: 15%;" | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style="width: 15%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width: 12%;" | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်များ (Townships) |- | ၁ || [[ဖာပွန်မြို့|ဖာပွန်]] || — || — || — || — || — |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်ခွဲများနှင့် အခြားမြို့များ (Sub-townships / Others) |- | ၂ || [[လေးကေ့ကော်မြို့|လေးကေ့ကော်]] || — || — || — || — || — |- | ၃ || [[ကျိုက်ဒုံမြို့|ကျိုက်ဒုံ]] || — || — || — || — || — |} {| class="wikitable sortable" style="width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;" | ကယားပြည်နယ်အတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ |- style="background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;" ! style="width: 5%;" | စဉ် !! style="width: 15%;" | မြို့အမည် !! style="width: 15%;" | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style="width: 15%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width: 12%;" | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်များ (Townships) |- | ၁ || [[မယ်စဲ့မြို့|မယ်စဲ့]] || ကရင်နီတပ်ပေါင်းစု || ၂၄ ဇွန် ၂၀၂၃ <ref>{{Cite web |date=2023-06-24 |title=မယ်စဲ့မြို့နယ်ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းအားလုံး ကရင်နီတပ်ပေါင်းစု သိမ်းယူ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/38487/ |access-date=2026-05-12 |website=Myanmar Now |language=en-US |archive-date=3 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230703042353/https://myanmar-now.org/mm/news/38487/ |url-status=dead }}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[မယ်စဲ့မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] <ref>{{Cite web |last=အောင်အောင် |date=2024-03-28 |title=မယ်စဲ့မြို့ကို တပ်ပေါင်းစု ဘယ်လို သိမ်းခဲ့သလဲ |url=https://burmese.voanews.com/a/7547103.html |access-date=2026-05-12 |language=my}}</ref> |- | ၂ || [[ရှားတောမြို့|ရှားတော]] || ကရင်နီတပ်ပေါင်းစု || ၁၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=LuduNwayOo |date=2024-02-14 |title=ရှားတောမြို့ကို ကရင်နီ ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့ သိမ်းပိုက် |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2024/02/14/89418/ |access-date=2026-05-12 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || ပူးပေါင်းစစ်ဆင်ရေး |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်ခွဲများနှင့် အခြားမြို့များ (Sub-townships / Others) |- | ၃ || [[နန်းမယ်ခုံမြို့|နန်းမယ်ခုံ]] || [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့|KNDF]]|| ၁၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃<ref>{{Cite web |date=2023-11-12 |title=နိုဝင်ဘာ ၁၂ ရက်ထိပ်တန်းသတင်းများ - |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/crgpwzjrgz9o |access-date=2026-05-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး]] |- | ၄ || [[ရွာသစ်မြို့၊ ဘောလခဲခရိုင်|ရွာသစ်]]|| [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့|KNDF]]|| ၂၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || ၁၂ မိုင်ကုန်း စစ်စခန်း သိမ်းပိုက်<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2024-01-28 |title=လွိုင်ကော်၊ ဒီးမော့ဆို၊ ရှားတော၊ ဘောလခဲ၊ မိုးဗြဲ၊ ဖယ်ခုံရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းများကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်၊ ရွာသစ်မြို့၊ မော်ချီးမြို့နှင့်မယ်စဲ့မြို့နယ်တို့ကို တော်လှန်ရေးတပ်များက အပြီးသတ်ထိန်းချုပ်ရရှိ |url=https://yktnews.com/2024/01/142323/ |access-date=2026-05-11 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref> |- | ၅ || [[မော်ချီးမြို့|မော်ချီး]] || [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့|KNDF]]|| ၂၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || စစ်စခန်းများဆုတ်ခွာသွားခြင်း<ref>{{Cite web |title=အဖိုးတန်သတ္တုများထွက်ရှိသော မော်ချီးမြို့ကို ကရင်နီတော်လှန်ရေးတပ် သိမ်းပိုက် |url=https://www.bnionline.net/mm/news-103096 |access-date=2026-05-11 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref> |} == တရုတ်ဖိအားကြောင့် နယ်မြေထိန်းချုပ်မှု အပြောင်းအလဲဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် မြို့များ (၂၀၂၅–၂၀၂၆) == {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%; line-height:1.6em;" |+ '''နယ်မြေထိန်းချုပ်မှု အပြောင်းအလဲဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် မြို့များ စာရင်း''' |- style="background-color: #f2f2f2;" ! စဉ် !! မြို့အမည် !! မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! လက်ရှိအခြေအနေ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း |- | ၁။ || [[မိုးကုတ်မြို့|မိုးကုတ်]] || TNLA || စစ်ကောင်စီ ပြန်လည်ထိန်းချုပ် || တရုတ်ဖိအားနှင့် စစ်ကောင်စီ၏ ပြန်လည်ထိုးစစ် |- | ၂။ || [[နောင်ချိုမြို့|နောင်ချို]] || TNLA || ပြန်လည်လက်လွှတ် || စစ်ကောင်စီ၏တိုက်ခိုက်မှု |- | ၃။ || [[လားရှိုးမြို့|လားရှိုး]] || MNDAA || စစ်ကောင်စီ ပြန်လည်ထိန်းချုပ် || တရုတ်ဖိအားနှင့် စစ်ကောင်စီ၏ ပြန်လည်ထိုးစစ် |} == ကိုးကား == <references /> [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ| ]] [[Category:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] nfsa3sd8y7xi969hz6f1ckjtottm6az 0 285611 1031590 1031465 2026-05-15T08:41:06Z Salai Rungtoi 22844 /* ကျင်းပမည့်နေရာများ */ 1031590 wikitext text/x-wiki {{Infobox international football competition | year = ၂၀၂၆ | tourney_name = ဖီဖာကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ | other_titles = {{ubl|FIFA World Cup 26|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}} | image = 2026 FIFA World Cup emblem.svg | size = | alt = Emblem of the 2026 FIFA World Cup, showing numbers "2" (top) and "6" (bottom) superimposed by the World Cup trophy <!--Do not add flags to country parameters as per WP:INFOBOXFLAG.--> | country = [[ကနေဒါနိုင်ငံ]] | country2 = [[မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ]] | country3 = [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | dates = ၁၁ ဇွန် - ၁၉ ဇူလိုင် | num_teams = ၄၈ နိုင်ငံ | confederations = ၆ ခု | venues = ၁၆ ခု | cities = ၁၆ | champion = | count = | second = | third = | fourth = | matches = | goals = | attendance = | top_scorer = | player = | goalkeeper = | young_player = | fair_play = | prevseason = [[၂၀၂၂ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား|၂၀၂၂]] | nextseason = ''၂၀၃၀'' | updated = }} '''၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ''' (အင်္ဂလိပ်: 2026 FIFA World Cup) သည် [[ဖီဖာ]]အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများအကြား ယှဉ်ပြိုင်ကြသည့် (၂၃) ကြိမ်မြောက် ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ ဖြစ်သည်။ အဆိုပါပြိုင်ပွဲကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၁ ရက်နေ့မှ ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်နေ့အထိ [[ကနေဒါနိုင်ငံ|ကနေဒါ]]၊ [[မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ|မက္ကဆီကို]]နှင့် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]တို့ရှိ မြို့ပေါင်း ၁၆ မြို့တွင် ကျင်းပရန် လျာထားသည်။<ref name="Schedule">{{cite web |date=February 4, 2024 |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |archive-date=February 5, 2024 |access-date=February 4, 2024 |publisher=FIFA}}</ref> အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ကွာတားဖိုင်နယ်၊ ဆီမီးဖိုင်နယ်နှင့် ဗိုလ်လုပွဲများအပါအဝင် ပွဲစဉ်ပေါင်း ၆၀ ကို မြို့ကြီး ၁၁ မြို့တွင် လက်ခံကျင်းပမည်ဖြစ်သည်။ မက္ကဆီကိုက မြို့ ၃ မြို့တွင် ပွဲစဉ် ၁၀ ပွဲနှင့် ကနေဒါက မြို့ ၂ မြို့တွင် ပွဲစဉ် ၁၀ ပွဲ အသီးသီး လက်ခံကျင်းပသွားမည် ဖြစ်သည်။ ဤကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲသည် သမိုင်းတစ်လျှောက် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် နိုင်ငံသုံးနိုင်ငံ စုပေါင်းအိမ်ရှင်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ပြိုင်ပွဲဝင်အသင်းအရေအတွက်ကိုလည်း ၃၂ သင်းမှ ၄၈ သင်းအထိ ပထမဆုံးအကြိမ် တိုးမြှင့်ကျင်းပခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်အတွက် အသင်း (၃၉)သင်း အဖြေထွက် |url=https://news-eleven.com/article/307720 |access-date=2026-05-11 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> မက္ကဆီကိုနိုင်ငံသည် ၁၉၇၀ နှင့် ၁၉၈၆ ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲများကို အိမ်ရှင်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပခဲ့ဖူးသဖြင့် ယခုတစ်ကြိမ်နှင့်ဆိုလျှင် ကမ္ဘာ့ဖလားကို (တစ်ကိုယ်တော် သို့မဟုတ် ပူးတွဲအိမ်ရှင်အဖြစ်) သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် လက်ခံကျင်းပသည့် ပထမဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ၁၉၉၄ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ဒုတိယအကြိမ်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပခြင်းဖြစ်ပြီး ကနေဒါနိုင်ငံအတွက်မူ ပထမဆုံးအကြိမ် ဖြစ်သည်။ နိုဝင်ဘာနှင့် ဒီဇင်ဘာလများတွင် ကျင်းပခဲ့သည့် ၂၀၂၂ ကာတာကမ္ဘာ့ဖလားပြီးနောက် ယခုပြိုင်ပွဲကို မြောက်ကမ္ဘာခြမ်း၏ နွေရာသီကာလတွင် ပြန်လည်ကျင်းပမည် ဖြစ်သည်။ ယခုအကြိမ်တွင် [[ကိတ်ဗာဒီနိုင်ငံ|ကိတ်ဗာဒီ]] (Cape Verde)၊ [[ကူရာဆော|ကူရာဆောနိုင်ငံ]] (Curaçao)၊ [[ဂျော်ဒန်နိုင်ငံ|ဂျော်ဒန်]] နှင့် [[ဥဇဘက်ကစ္စတန်နိုင်ငံ|ဥဇဘက်ကစ္စတန်]] စသည့် နိုင်ငံလေးနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲတွင် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ကြမည်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၂ ကမ္ဘာ့ဖလားချန်ပီယံ [[အာဂျင်တီးနား အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်း|အာဂျင်တီးနားအသင်း]]သည် ယခုပြိုင်ပွဲတွင် လက်ရှိချန်ပီယံအဖြစ် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်မည် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-01 |title=၂၀၂၆ ကမ္ဘာ့ဖလား ပွဲစဉ်ဇယား - အရေးကြီးရက်များနှင့် မြန်မာစံတော်ချိန် {{!}} သတင်း |url=https://myanmarworldcup.com/news/2026-world-cup-key-dates-schedule |access-date=2026-05-11 |website=၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား |language=my}}</ref> == ကျင်းပမည့်နေရာများ == ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် အိမ်ရှင်မြို့ကြီး ၁၆ မြို့ (ကနေဒါနိုင်ငံမှ နှစ်မြို့၊ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံမှ သုံးမြို့၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ ၁၁ မြို့) ပါဝင်သည့်စာရင်းကို FIFA က ကြေညာခဲ့သည်။ FIFA ၏ အားကစားကွင်းစပွန်ဆာဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများအရ ပြိုင်ပွဲကျင်းပမည့် ကာလအတွင်း အားကစားကွင်းများအား အောက်တွင် ကွင်းစကွင်းပိတ်ဖြင့် ဖော်ပြထားသည့် အမည်လွှဲများကို အသုံးပြုမည်။<ref>{{cite web |last=Pelit |first=Asli |date=February 16, 2024 |title=FIFA RULES MAY COST METLIFE $80M IN WORLD CUP FINAL BRAND VALUE |url=https://www.sportico.com/business/sponsorship/2024/world-cup-final-metlife-sponsorship-fifa-rules-1234766942/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240216173018/https://www.sportico.com/business/sponsorship/2024/world-cup-final-metlife-sponsorship-fifa-rules-1234766942/ |archive-date=February 16, 2024 |access-date=July 21, 2024 |work=Sportico}}</ref><ref name="FIFA stadia2">{{cite web |date=July 15, 2025 |title=The FIFA World Cup 26 stadiums |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-stadiums-fifa-soccer-football-mexico-usa-canada |access-date=November 17, 2025 |publisher=FIFA |quote=Stadium official names for the FIFA World Cup 26 have been matched with Host City names and may differ from the common designation used locally.}}</ref> လူဝင်ဆံ့မှုပမာဏသည် FIFA မှ ထုတ်ပြန်သည့် အချက်အလက်များအပေါ် အခြေခံထားသည်။<ref name="FIFA stadia">{{cite web |date=July 15, 2025 |title=The FIFA World Cup 26 stadiums |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-stadiums-fifa-soccer-football-mexico-usa-canada |access-date=November 17, 2025 |publisher=FIFA |quote=Stadium official names for the FIFA World Cup 26 have been matched with Host City names and may differ from the common designation used locally.}}</ref> ==== သင်္ကေတရှင်းလင်းချက် ==== † ယခင်အမျိုးသားကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲများအတွက် အသုံးပြုခဲ့သော အားကစားကွင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။ ‡ အမိုးအပြည့်အစုံ သို့မဟုတ် ပြန်ဆုတ်နိုင်သော အမိုးပါရှိပြီး အတွင်းပိုင်း ရာသီဥတုထိန်းချုပ်မှုစနစ် တပ်ဆင်ထားသည့် အမိုးအကာအောက်ရှိ အားကစားကွင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။ {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ ပြိုင်ပွဲကျင်းပမည့် နေရာများ |- ! scope="col" | မြို့များ ! scope="col" | အားကစားကွင်းများ ! scope="col" | လူဦးရေဝင်ဆံ့မှု ! scope="col" class="unsortable" | ပုံ |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Dallas" | {{flagicon|USA}} [[ဒါးလတ်စ်မြို့]]<br /><small> Arlington, Texas</small> | AT&T Stadium{{double-dagger}}<br />'''{{small|(Dallas Stadium)}}''' | '''94,000''' | [[File:Cowboys stadium inside view 4.JPG|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Mexico City" | {{flagicon|MEX}} [[မက္ကဆီကိုမြို့]] | Estadio Azteca{{dagger}}<br />'''{{small|(Mexico City Stadium)}}''' | '''83,000''' | [[File:Soccer game at the Azteca Stadium.JPG|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="New York" | {{flagicon|USA}} [[နယူးယောက်မြို့|နယူးယောက်/နယူးဂျာစီ]]<br /><small> East Rutherford, New Jersey </small> | MetLife Stadium<br />'''{{small|(New York New Jersey Stadium)}}''' | '''82,500''' | [[File:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Atlanta" | {{flagicon|USA}} [[အတ္တလန္တာမြို့]] | Mercedes-Benz Stadium {{double-dagger}}<br />'''{{small|(Atlanta Stadium)}}''' | '''75,000''' | [[File:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Kansas City" | {{flagicon|USA}} ကန်းဆပ်မြို့ | Arrowhead Stadium <br />'''{{small|(Kansas City Stadium)}}''' | '''73,000''' | [[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Houston" | {{flagicon|USA}} [[ဟူစတန်မြို့]] | NRG Stadium {{double-dagger}}<br />'''{{small|(Houston Stadium)}}''' | '''72,000''' | [[File:NRG Stadium, LEAGUES CUP 2024 TIGRES INTER MIAMI.jnp.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="San Francisco" | {{flagicon|USA}} [[ဆန်ဖရန်စစ္စကိုမြို့]]<br /><small> (Santa Clara, [[ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်|ကယ်လီဖိုးနီးယား]])</small> | Levi's Stadium <br />'''{{small|(San Francisco Bay Area Stadium)}}''' | '''71,000''' | [[File:Entering Levi's Stadium.JPG|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Los Angeles" | {{flagicon|USA}} [[လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်မြို့]]<br /><small>(Inglewood, California)</small> | SoFi Stadium<br />'''{{small|(Los Angeles Stadium)}}''' | '''70,000''' | [[File:SoFi Stadium 23rd March 2025.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Philadelphia" | {{flagicon|USA}} [[ဖီလာဒဲလ်ဖီးယားမြို့]] | Lincoln Financial Field<br />'''{{small|(Philadelphia Stadium)}}''' | '''69,000''' | [[File:United States v Paraguay, Copa América Centenario (cropped).jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Seattle" | {{flagicon|USA}} [[ဆေအတလ်မြို့]] | Lumen Field<br />'''{{small|(Seattle Stadium)}}''' | '''69,000''' | [[File:2025 FIFA Club World Cup - Seattle Sounders FC vs. Botafogo - 03.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Boston" | {{flagicon|USA}} [[ဘော့စတွန်မြို့]]<br /><small>(Foxborough, [[မက်ဆာချူးဆက်ပြည်နယ်]])</small> | Gillette Stadium<br />'''{{small|(Boston Stadium)}}''' | '''65,000''' | [[File:New England Revolution vs Liga Deportivo Alajuense 2024-03-06 53571677017.jpg|frameless|Gillette Stadium]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Miami" | {{flagicon|USA}} [[မိုင်ယာမီမြို့]]<br /><small>(Miami Gardens, [[ဖလော်ရီဒါပြည်နယ်]])</small> | Hard Rock Stadium<br />'''{{small|(Miami Stadium)}}''' | '''65,000''' | [[File:Hard Rock Stadium Club World Cup.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Vancouver" | {{flagicon|CAN}} [[ဗန်ကူးဗားမြို့]] | BC Place {{double-dagger}}<br />'''{{small|(BC Place Vancouver)}}''' | '''54,000''' | [[File:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Monterrey" | {{flagicon|MEX}} မွန်တယ်ရေးမြို့ <br /><small>(Guadalupe)</small> | Estadio BBVA<br />'''{{small|(Estadio Monterrey)}}''' | '''53,500''' | [[File:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Guadalajara" | {{flagicon|MEX}} ဂွါဒါလာဟာရာမြို့<br /><small>(Zapopan)</small> | Estadio Akron<br />'''{{small|(Estadio Guadalajara)}}''' | '''48,000''' | [[File:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho (3).jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Toronto" | {{flagicon|CAN}} [[တိုရွန်တိုမြို့]] | BMO Field<br />'''{{small|(Toronto Stadium)}}''' | '''45,000''' | [[File:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|frameless]] |} == အသင်းများ == {| class="vertical-align-top" |- | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု A |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | A1 || ''{{fb|MEX}}'' |- | A2 || {{fb|RSA}} |- | A3 || {{fb|KOR}} |- | A4 || {{fb|CZE}} |} | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု B |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | B1 || ''{{fb|CAN}}'' |- | B2 || {{fb|BIH}} |- | B3 || {{fb|QAT}} |- | B4 || {{fb|SUI}} |} | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု C |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | C1 || {{fb|BRA}} |- | C2 || {{fb|MAR}} |- | C3 || {{fb|HAI}} |- | C4 || {{fb|SCO}} |} | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု D |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | D1 || ''{{fb|USA}}'' |- | D2 || {{fb|PAR}} |- | D3 || {{fb|AUS}} |- | D4 || {{fb|TUR}} |} |- | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု E |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | E1 || {{fb|GER}} |- | E2 || {{fb|CUW}} |- | E3 || {{fb|CIV}} |- | E4 || {{fb|ECU}} |} | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု F |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | F1 || {{fb|NED}} |- | F2 || {{fb|JPN}} |- | F3 || {{fb|SWE}} |- | F4 || {{fb|TUN}} |} | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု G |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | G1 || {{fb|BEL}} |- | G2 || {{fb|EGY}} |- | G3 || {{fb|IRN}} |- | G4 || {{fb|NZL}} |} | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု H |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | H1 || {{fb|ESP}} |- | H2 || {{fb|CPV}} |- | H3 || {{fb|KSA}} |- | H4 || {{fb|URU}} |} |- | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု I |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | I1 || {{fb|FRA}} |- | I2 || {{fb|SEN}} |- | I3 || {{fb|IRQ}} |- | I4 || {{fb|NOR}} |} | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု J |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | J1 || {{fb|ARG}} |- | J2 || {{fb|ALG}} |- | J3 || {{fb|AUT}} |- | J4 || {{fb|JOR}} |} | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု K |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | K1 || {{fb|POR}} |- | K2 || {{fb|COD}} |- | K3 || {{fb|UZB}} |- | K4 || {{fb|COL}} |} | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု L |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | L1 || {{fb|ENG}} |- | L2 || {{fb|CRO}} |- | L3 || {{fb|GHA}} |- | L4 || {{fb|PAN}} |} |} == ပွဲစဉ်အချိန်ဇယား == <div style=display:inline-grid> {| class="wikitable" |+ Schedule by round |- !Round !ပွဲစဉ် !ရက်စွဲ |- |rowspan=3|အုပ်စုအဆင့် |ပွဲစဉ် ၁ |June 11–17, 2026 |- |ပွဲစဉ် ၂ |June 18–23, 2026 |- |ပွဲစဉ် ၃ |June 24–27, 2026 |- style="border-top:3px solid green" |rowspan=6| နောက်ဆုံးအဆင့် |Round of 32 |June 28 – July 3, 2026 |- |Round of 16 |July 4–7, 2026 |- |Quarterfinals |July 9–11, 2026 |- |Semifinals |July 14–15, 2026 |- |Match for third place |July 18, 2026 |- |Final |July 19, 2026 |} </div> <div style=display:inline-grid> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Schedule by group |- !Matchday !Pairings !Groups !Date |- |rowspan=7|ပွဲစဉ် ၁ |rowspan=7|1 vs 2<br>3 vs 4 |A |June 11, 2026 |- |B & D |June 12, 2026 |- |B, C & D |June 13, 2026 |- |E & F |June 14, 2026 |- |G & H |June 15, 2026 |- |I & J |June 16, 2026 |- |K & L |June 17, 2026 |- style="border-top:3px solid green" |rowspan=6|ပွဲစဉ် ၂ |rowspan=6|1 vs 3<br>4 vs 2 |A & B |June 18, 2026 |- |C & D |June 19, 2026 |- |E & F |June 20, 2026 |- |G & H |June 21, 2026 |- |I & J |June 22, 2026 |- |K & L |June 23, 2026 |- style="border-top:3px solid green" |rowspan=4|ပွဲစဉ် ၃ |rowspan=4|4 vs 1<br>2 vs 3 |A, B & C |June 24, 2026 |- |D, E & F |June 25, 2026 |- |G, H & I |June 26, 2026 |- |J, K & L |June 27, 2026 |} </div> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]] [[ကဏ္ဍ:ကမ္ဘာ့ဖလား ပြိုင်ပွဲများ]] 8gnhrmd8ljq9h1i7kw5xxzaxytbxf48 1031591 1031590 2026-05-15T08:42:16Z Salai Rungtoi 22844 1031591 wikitext text/x-wiki {{Infobox international football competition | year = ၂၀၂၆ | tourney_name = ဖီဖာကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ | other_titles = {{ubl|FIFA World Cup 26|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}} | image = 2026 FIFA World Cup emblem.svg | size = | alt = Emblem of the 2026 FIFA World Cup, showing numbers "2" (top) and "6" (bottom) superimposed by the World Cup trophy <!--Do not add flags to country parameters as per WP:INFOBOXFLAG.--> | country = [[ကနေဒါနိုင်ငံ]] | country2 = [[မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ]] | country3 = [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | dates = ၁၁ ဇွန် - ၁၉ ဇူလိုင် | num_teams = ၄၈ နိုင်ငံ | confederations = ၆ ခု | venues = ၁၆ ခု | cities = ၁၆ | champion = | count = | second = | third = | fourth = | matches = | goals = | attendance = | top_scorer = | player = | goalkeeper = | young_player = | fair_play = | prevseason = [[၂၀၂၂ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား|၂၀၂၂]] | nextseason = ''၂၀၃၀'' | updated = }} '''၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ''' (အင်္ဂလိပ်: 2026 FIFA World Cup) သည် [[ဖီဖာ]]အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများအကြား ယှဉ်ပြိုင်ကြသည့် (၂၃) ကြိမ်မြောက် ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ ဖြစ်သည်။ အဆိုပါပြိုင်ပွဲကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၁ ရက်နေ့မှ ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်နေ့အထိ [[ကနေဒါနိုင်ငံ|ကနေဒါ]]၊ [[မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ|မက္ကဆီကို]]နှင့် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]တို့ရှိ မြို့ပေါင်း ၁၆ မြို့တွင် ကျင်းပရန် လျာထားသည်။<ref name="Schedule">{{cite web |date=February 4, 2024 |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |archive-date=February 5, 2024 |access-date=February 4, 2024 |publisher=FIFA}}</ref> အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ကွာတားဖိုင်နယ်၊ ဆီမီးဖိုင်နယ်နှင့် ဗိုလ်လုပွဲများအပါအဝင် ပွဲစဉ်ပေါင်း ၆၀ ကို မြို့ကြီး ၁၁ မြို့တွင် လက်ခံကျင်းပမည်ဖြစ်သည်။ မက္ကဆီကိုက မြို့ ၃ မြို့တွင် ပွဲစဉ် ၁၀ ပွဲနှင့် ကနေဒါက မြို့ ၂ မြို့တွင် ပွဲစဉ် ၁၀ ပွဲ အသီးသီး လက်ခံကျင်းပသွားမည် ဖြစ်သည်။ ဤကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲသည် သမိုင်းတစ်လျှောက် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် နိုင်ငံသုံးနိုင်ငံ စုပေါင်းအိမ်ရှင်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ပြိုင်ပွဲဝင်အသင်းအရေအတွက်ကိုလည်း ၃၂ သင်းမှ ၄၈ သင်းအထိ ပထမဆုံးအကြိမ် တိုးမြှင့်ကျင်းပခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်အတွက် အသင်း (၃၉)သင်း အဖြေထွက် |url=https://news-eleven.com/article/307720 |access-date=2026-05-11 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> မက္ကဆီကိုနိုင်ငံသည် ၁၉၇၀ နှင့် ၁၉၈၆ ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲများကို အိမ်ရှင်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပခဲ့ဖူးသဖြင့် ယခုတစ်ကြိမ်နှင့်ဆိုလျှင် ကမ္ဘာ့ဖလားကို (တစ်ကိုယ်တော် သို့မဟုတ် ပူးတွဲအိမ်ရှင်အဖြစ်) သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် လက်ခံကျင်းပသည့် ပထမဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ၁၉၉၄ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ဒုတိယအကြိမ်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပခြင်းဖြစ်ပြီး ကနေဒါနိုင်ငံအတွက်မူ ပထမဆုံးအကြိမ် ဖြစ်သည်။ နိုဝင်ဘာနှင့် ဒီဇင်ဘာလများတွင် ကျင်းပခဲ့သည့် ၂၀၂၂ ကာတာကမ္ဘာ့ဖလားပြီးနောက် ယခုပြိုင်ပွဲကို မြောက်ကမ္ဘာခြမ်း၏ နွေရာသီကာလတွင် ပြန်လည်ကျင်းပမည် ဖြစ်သည်။ ယခုအကြိမ်တွင် [[ကိတ်ဗာဒီနိုင်ငံ|ကိတ်ဗာဒီ]] (Cape Verde)၊ [[ကူရာဆော|ကူရာဆောနိုင်ငံ]] (Curaçao)၊ [[ဂျော်ဒန်နိုင်ငံ|ဂျော်ဒန်]] နှင့် [[ဥဇဘက်ကစ္စတန်နိုင်ငံ|ဥဇဘက်ကစ္စတန်]] စသည့် နိုင်ငံလေးနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲတွင် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ကြမည်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၂ ကမ္ဘာ့ဖလားချန်ပီယံ [[အာဂျင်တီးနား အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်း|အာဂျင်တီးနားအသင်း]]သည် ယခုပြိုင်ပွဲတွင် လက်ရှိချန်ပီယံအဖြစ် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်မည် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-01 |title=၂၀၂၆ ကမ္ဘာ့ဖလား ပွဲစဉ်ဇယား - အရေးကြီးရက်များနှင့် မြန်မာစံတော်ချိန် {{!}} သတင်း |url=https://myanmarworldcup.com/news/2026-world-cup-key-dates-schedule |access-date=2026-05-11 |website=၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား |language=my}}</ref> == ကျင်းပမည့်နေရာများ == ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် အိမ်ရှင်မြို့ကြီး ၁၆ မြို့ (ကနေဒါနိုင်ငံမှ နှစ်မြို့၊ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံမှ သုံးမြို့၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ ၁၁ မြို့) ပါဝင်သည့်စာရင်းကို FIFA က ကြေညာခဲ့သည်။ FIFA ၏ အားကစားကွင်းစပွန်ဆာဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများအရ ပြိုင်ပွဲကျင်းပမည့် ကာလအတွင်း အားကစားကွင်းများအား အောက်တွင် ကွင်းစကွင်းပိတ်ဖြင့် ဖော်ပြထားသည့် အမည်လွှဲများကို အသုံးပြုမည်။<ref>{{cite web |last=Pelit |first=Asli |date=February 16, 2024 |title=FIFA RULES MAY COST METLIFE $80M IN WORLD CUP FINAL BRAND VALUE |url=https://www.sportico.com/business/sponsorship/2024/world-cup-final-metlife-sponsorship-fifa-rules-1234766942/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240216173018/https://www.sportico.com/business/sponsorship/2024/world-cup-final-metlife-sponsorship-fifa-rules-1234766942/ |archive-date=February 16, 2024 |access-date=July 21, 2024 |work=Sportico}}</ref><ref name="FIFA stadia2">{{cite web |date=July 15, 2025 |title=The FIFA World Cup 26 stadiums |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-stadiums-fifa-soccer-football-mexico-usa-canada |access-date=November 17, 2025 |publisher=FIFA |quote=Stadium official names for the FIFA World Cup 26 have been matched with Host City names and may differ from the common designation used locally.}}</ref> လူဝင်ဆံ့မှုပမာဏသည် FIFA မှ ထုတ်ပြန်သည့် အချက်အလက်များအပေါ် အခြေခံထားသည်။<ref name="FIFA stadia">{{cite web |date=July 15, 2025 |title=The FIFA World Cup 26 stadiums |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-stadiums-fifa-soccer-football-mexico-usa-canada |access-date=November 17, 2025 |publisher=FIFA |quote=Stadium official names for the FIFA World Cup 26 have been matched with Host City names and may differ from the common designation used locally.}}</ref> ==== သင်္ကေတရှင်းလင်းချက် ==== † ယခင်အမျိုးသားကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲများအတွက် အသုံးပြုခဲ့သော အားကစားကွင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။ ‡ အမိုးအပြည့်အစုံ သို့မဟုတ် ပြန်ဆုတ်နိုင်သော အမိုးပါရှိပြီး အတွင်းပိုင်း ရာသီဥတုထိန်းချုပ်မှုစနစ် တပ်ဆင်ထားသည့် အမိုးအကာအောက်ရှိ အားကစားကွင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။ {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ ပြိုင်ပွဲကျင်းပမည့် နေရာများ |- ! scope="col" | မြို့များ ! scope="col" | အားကစားကွင်းများ ! scope="col" | လူဦးရေဝင်ဆံ့မှု ! scope="col" class="unsortable" | ပုံ |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Dallas" | {{flagicon|USA}} [[ဒါးလတ်စ်မြို့]]<br /><small> Arlington, Texas</small> | AT&T Stadium{{double-dagger}}<br />'''{{small|(Dallas Stadium)}}''' | '''94,000''' | [[File:Cowboys stadium inside view 4.JPG|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Mexico City" | {{flagicon|MEX}} [[မက္ကဆီကိုမြို့]] | Estadio Azteca{{dagger}}<br />'''{{small|(Mexico City Stadium)}}''' | '''83,000''' | [[File:Soccer game at the Azteca Stadium.JPG|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="New York" | {{flagicon|USA}} [[နယူးယောက်မြို့|နယူးယောက်/နယူးဂျာစီ]]<br /><small> East Rutherford, [[နယူးဂျာစီပြည်နယ်]]</small> | MetLife Stadium<br />'''{{small|(New York New Jersey Stadium)}}''' | '''82,500''' | [[File:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Atlanta" | {{flagicon|USA}} [[အတ္တလန္တာမြို့]] | Mercedes-Benz Stadium {{double-dagger}}<br />'''{{small|(Atlanta Stadium)}}''' | '''75,000''' | [[File:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Kansas City" | {{flagicon|USA}} [[မစ်ဆိုရီပြည်နယ်|ကန်းဆပ်မြို့]] | Arrowhead Stadium <br />'''{{small|(Kansas City Stadium)}}''' | '''73,000''' | [[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Houston" | {{flagicon|USA}} [[ဟူစတန်မြို့]] | NRG Stadium {{double-dagger}}<br />'''{{small|(Houston Stadium)}}''' | '''72,000''' | [[File:NRG Stadium, LEAGUES CUP 2024 TIGRES INTER MIAMI.jnp.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="San Francisco" | {{flagicon|USA}} [[ဆန်ဖရန်စစ္စကိုမြို့]]<br /><small> (Santa Clara, [[ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်|ကယ်လီဖိုးနီးယား]])</small> | Levi's Stadium <br />'''{{small|(San Francisco Bay Area Stadium)}}''' | '''71,000''' | [[File:Entering Levi's Stadium.JPG|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Los Angeles" | {{flagicon|USA}} [[လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်မြို့]]<br /><small>(Inglewood, California)</small> | SoFi Stadium<br />'''{{small|(Los Angeles Stadium)}}''' | '''70,000''' | [[File:SoFi Stadium 23rd March 2025.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Philadelphia" | {{flagicon|USA}} [[ဖီလာဒဲလ်ဖီးယားမြို့]] | Lincoln Financial Field<br />'''{{small|(Philadelphia Stadium)}}''' | '''69,000''' | [[File:United States v Paraguay, Copa América Centenario (cropped).jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Seattle" | {{flagicon|USA}} [[ဆေအတလ်မြို့]] | Lumen Field<br />'''{{small|(Seattle Stadium)}}''' | '''69,000''' | [[File:2025 FIFA Club World Cup - Seattle Sounders FC vs. Botafogo - 03.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Boston" | {{flagicon|USA}} [[ဘော့စတွန်မြို့]]<br /><small>(Foxborough, [[မက်ဆာချူးဆက်ပြည်နယ်]])</small> | Gillette Stadium<br />'''{{small|(Boston Stadium)}}''' | '''65,000''' | [[File:New England Revolution vs Liga Deportivo Alajuense 2024-03-06 53571677017.jpg|frameless|Gillette Stadium]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Miami" | {{flagicon|USA}} [[မိုင်ယာမီမြို့]]<br /><small>(Miami Gardens, [[ဖလော်ရီဒါပြည်နယ်]])</small> | Hard Rock Stadium<br />'''{{small|(Miami Stadium)}}''' | '''65,000''' | [[File:Hard Rock Stadium Club World Cup.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Vancouver" | {{flagicon|CAN}} [[ဗန်ကူးဗားမြို့]] | BC Place {{double-dagger}}<br />'''{{small|(BC Place Vancouver)}}''' | '''54,000''' | [[File:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Monterrey" | {{flagicon|MEX}} မွန်တယ်ရေးမြို့ <br /><small>(Guadalupe)</small> | Estadio BBVA<br />'''{{small|(Estadio Monterrey)}}''' | '''53,500''' | [[File:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Guadalajara" | {{flagicon|MEX}} ဂွါဒါလာဟာရာမြို့<br /><small>(Zapopan)</small> | Estadio Akron<br />'''{{small|(Estadio Guadalajara)}}''' | '''48,000''' | [[File:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho (3).jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Toronto" | {{flagicon|CAN}} [[တိုရွန်တိုမြို့]] | BMO Field<br />'''{{small|(Toronto Stadium)}}''' | '''45,000''' | [[File:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|frameless]] |} == အသင်းများ == {| class="vertical-align-top" |- | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု A |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | A1 || ''{{fb|MEX}}'' |- | A2 || {{fb|RSA}} |- | A3 || {{fb|KOR}} |- | A4 || {{fb|CZE}} |} | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု B |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | B1 || ''{{fb|CAN}}'' |- | B2 || {{fb|BIH}} |- | B3 || {{fb|QAT}} |- | B4 || {{fb|SUI}} |} | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု C |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | C1 || {{fb|BRA}} |- | C2 || {{fb|MAR}} |- | C3 || {{fb|HAI}} |- | C4 || {{fb|SCO}} |} | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု D |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | D1 || ''{{fb|USA}}'' |- | D2 || {{fb|PAR}} |- | D3 || {{fb|AUS}} |- | D4 || {{fb|TUR}} |} |- | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု E |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | E1 || {{fb|GER}} |- | E2 || {{fb|CUW}} |- | E3 || {{fb|CIV}} |- | E4 || {{fb|ECU}} |} | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု F |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | F1 || {{fb|NED}} |- | F2 || {{fb|JPN}} |- | F3 || {{fb|SWE}} |- | F4 || {{fb|TUN}} |} | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု G |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | G1 || {{fb|BEL}} |- | G2 || {{fb|EGY}} |- | G3 || {{fb|IRN}} |- | G4 || {{fb|NZL}} |} | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု H |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | H1 || {{fb|ESP}} |- | H2 || {{fb|CPV}} |- | H3 || {{fb|KSA}} |- | H4 || {{fb|URU}} |} |- | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု I |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | I1 || {{fb|FRA}} |- | I2 || {{fb|SEN}} |- | I3 || {{fb|IRQ}} |- | I4 || {{fb|NOR}} |} | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု J |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | J1 || {{fb|ARG}} |- | J2 || {{fb|ALG}} |- | J3 || {{fb|AUT}} |- | J4 || {{fb|JOR}} |} | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု K |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | K1 || {{fb|POR}} |- | K2 || {{fb|COD}} |- | K3 || {{fb|UZB}} |- | K4 || {{fb|COL}} |} | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု L |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | L1 || {{fb|ENG}} |- | L2 || {{fb|CRO}} |- | L3 || {{fb|GHA}} |- | L4 || {{fb|PAN}} |} |} == ပွဲစဉ်အချိန်ဇယား == <div style=display:inline-grid> {| class="wikitable" |+ Schedule by round |- !Round !ပွဲစဉ် !ရက်စွဲ |- |rowspan=3|အုပ်စုအဆင့် |ပွဲစဉ် ၁ |June 11–17, 2026 |- |ပွဲစဉ် ၂ |June 18–23, 2026 |- |ပွဲစဉ် ၃ |June 24–27, 2026 |- style="border-top:3px solid green" |rowspan=6| နောက်ဆုံးအဆင့် |Round of 32 |June 28 – July 3, 2026 |- |Round of 16 |July 4–7, 2026 |- |Quarterfinals |July 9–11, 2026 |- |Semifinals |July 14–15, 2026 |- |Match for third place |July 18, 2026 |- |Final |July 19, 2026 |} </div> <div style=display:inline-grid> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Schedule by group |- !Matchday !Pairings !Groups !Date |- |rowspan=7|ပွဲစဉ် ၁ |rowspan=7|1 vs 2<br>3 vs 4 |A |June 11, 2026 |- |B & D |June 12, 2026 |- |B, C & D |June 13, 2026 |- |E & F |June 14, 2026 |- |G & H |June 15, 2026 |- |I & J |June 16, 2026 |- |K & L |June 17, 2026 |- style="border-top:3px solid green" |rowspan=6|ပွဲစဉ် ၂ |rowspan=6|1 vs 3<br>4 vs 2 |A & B |June 18, 2026 |- |C & D |June 19, 2026 |- |E & F |June 20, 2026 |- |G & H |June 21, 2026 |- |I & J |June 22, 2026 |- |K & L |June 23, 2026 |- style="border-top:3px solid green" |rowspan=4|ပွဲစဉ် ၃ |rowspan=4|4 vs 1<br>2 vs 3 |A, B & C |June 24, 2026 |- |D, E & F |June 25, 2026 |- |G, H & I |June 26, 2026 |- |J, K & L |June 27, 2026 |} </div> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]] [[ကဏ္ဍ:ကမ္ဘာ့ဖလား ပြိုင်ပွဲများ]] jopq5vsbcx2wq282nwhln01sh6dbefh 100 285639 1031583 1031327 2026-05-15T07:48:02Z Salai Rungtoi 22844 1031583 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=05|day=12|content= <!-- All news items below this line --> '''ဘေးအန္တရာယ်နှင့် မတော်တဆမှုများ''' *[[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[မင်းပြားမြို့နယ်]]တွင် စက်လှေတစ်စီး နစ်မြုပ်ခဲ့ရာ ကလေးတစ်ဦး အပါအဝင် အမျိုးသား ကိုးဦး သေဆုံးသွားကြောင်း ဒေသခံများက ပြောကြားသည်။ [https://burmese.dvb.no/post/536806 (DVB)] '''နိုင်ငံရေးနှင့် ရွေးကောက်ပွဲများ''' *[[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]နှင့် [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ဒုတိယပုံမှန်အစည်းအဝေးကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂ ရက် (အင်္ဂါနေ့) နံနက် ၁၀:၀၀ နာရီအချိန်တွင် စတင်ကျင်းပမည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာထားသည်။ [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ဒုတိယပုံမှန်အစည်းအဝေးကိုမူ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၄ ရက်တွင် ကျင်းပမည် ဖြစ်သည်။ [https://www.moi.gov.mm/index.php/news/82709 (MOI)] *[[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ|ကမ္ဘောဒီးယား]] အမျိုးသားလွှတ်တော်က စစ်မှုထမ်းရမည့် ကာလကို နှစ်နှစ်အထိ တိုးမြှင့်ရန်နှင့် စစ်မှုထမ်းရန် ပျက်ကွက်မှုများအတွက် ပြစ်ဒဏ်များကို တိုးမြှင့်ရန် အတည်ပြုလိုက်သည်။ [https://www.channelnewsasia.com/asia/cambodia-conscription-term-extend-thailand-tensions-clashes-6115831 (AFP via CNA)] <!-- All news items above this line -->}} 3sgb6woiyjbahzhqojuwosbi9cb9cnf 100 285743 1031545 1031476 2026-05-15T04:27:07Z Salai Rungtoi 22844 1031545 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=05|day=14|content= <!-- All news items below this line --> '''အနုပညာနှင့် ယဉ်ကျေးမှု''' *[[၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား]] **ကမ္ဘာကျော်ကေပေါ့ပ် အမျိုးသားအဆိုတော်အဖွဲ့ [[ဘီတီအက်စ်|BTS]] သည် [[မက်ဒေါနား]] ၊ [[ရှာကီရာ]]တို့နှင့်အတူ ၂၀၂၆ ကမ္ဘာ့ဖလားဗိုလ်လုပွဲ၏ ပွဲနားချိန်ဖျော်ဖြေရေးတွင် ပါဝင်ဖျော်ဖြေမည်ဖြစ်ကြောင်း [[ဖီဖာ|FIFA]] က တရားဝင်ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။ [https://news-eleven.com/article/311909 (Eleven)] '''နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေး''' *အမေရိကန်သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်|ဒေါ်နယ်ထရမ့်]] (Donald Trump) သည် တရုတ်ခေါင်းဆောင် [[ရှီကျင့်ဖျင်]] (Xi Jinping) နှင့် တွေ့ဆုံရန်အတွက် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ [[ပေကျင်းမြို့]]သို့ ရောက်ရှိလာသည်။ [https://news-eleven.com/article/311904 (Eleven)] '''ဥပဒေနှင့် ရာဇဝတ်မှု''' *[[လိမ်လည်မှု ဂိုဏ်းစခန်း]] **[[မြန်မာနိုင်ငံရှိ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု လုပ်ငန်းများ]] *** [[မက်မန်းမြို့]]၏ အနောက်တောင်ဘက် မီတာ ၄၄၀၀ ခန့်အကွာ သံလွင်မြစ်အနီး၌ အွန်လိုင်းလိမ်လည်လောင်းကစားမှုလုပ်ငန်းများလုပ်ကိုင်ပြီး ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေသည့် တရားမဝင်တရုတ်နိုင်ငံသား ၁၀ ဦးတို့ကို ဖမ်းဆီးမိခဲ့သည်။ [https://www.moi.gov.mm/index.php/news/82774 (MOI)] <!-- All news items above this line -->}} cefd535e24myrzsa0lgtjtzo2geeob7 0 285753 1031487 1031478 2026-05-14T12:01:42Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1031487 wikitext text/x-wiki အုဂျိဂမိနတ်ကျောင်း (宇治上神社, Ujigami-jinja) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုစီရင်စု၊ အုဂျိမြို့ရှိ ရှင်းတိုးနတ်ကျောင်းဖြစ်သည်။ ဤနတ်ကျောင်းကို အနီးအနားရှိ ဘယောဒိုးအင်းကို စောင့်ရှောက်သည့် နတ်ကျောင်းအဖြစ် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အုဂျိနတ်ကျောင်းနှင့်လည်း နီးသည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် အုဂျိဂမိနတ်ကျောင်းသည် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ထို့အပြင် "ရှေးဟောင်းကျိုတိုမြို့၏ သမိုင်းဝင်နေရာ"လည်း ဖြစ်သည်။ ဤကျောင်းတော်ရှိ ဟွန်းဒန်းနှင့် ဟိုင်းဒန်းကျောင်းဆောင်များသည် နိုင်ငံတော်၏ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာရတနာများအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံထားရသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ]] mhrxhdauyhjsqkjggeaacuo1vid5kk2 1031559 1031487 2026-05-15T06:03:57Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1031559 wikitext text/x-wiki {{infobox religious building | name = Ujigami Shrine<br />宇治上神社 | image = Ujigami jinja08s3s4500.jpg | caption = ''[[Honden]]'' main hall of the Ujigami Shrine, <br>a [[National Treasure of Japan]] | map_type = Japan | map_alt = | coordinates = {{Coord|34|53|31|N|135|48|41|E|region:JP_type:landmark|display=title,inline}} | map_relief = | map_size = | map_caption = | religious_affiliation = [[Shinto]] | type = Minor ''shikinaisha'' | deity = [[Emperor Ōjin]]<br />[[Uji no Wakiiratsuko]]<br />[[Emperor Nintoku]] | founded_by = | established = 11th century | date_destroyed = | location = 59 Ujiyamada, [[Uji, Kyoto]], [[Kyoto Prefecture]], [[Japan]] | website = | architecture_style = | festival = | leadership = }} {{Nihongo|'''Ujigami Shrine'''|宇治上神社|Ujigami-jinja}} is a [[Shinto]] shrine in the city of [[Uji, Kyoto|Uji]], [[Kyoto Prefecture]], [[Japan]]. The shrine was built as a guardian shrine for the nearby [[Byōdō-in]], and is adjacent to the [[Uji Shrine]]. In 1994, it was registered as a [[UNESCO]] [[World Heritage Site]] as one of the "[[Historic Monuments of Ancient Kyoto]]". The ''[[honden]]'' and ''[[Haiden (Shinto)|haiden]]'' have been designated by the [[Agency for Cultural Affairs]] as [[National Treasures of Japan|National Treasures]] in the [[List of National Treasures of Japan (shrines)|category shrines]].<ref name="bunkacho">{{Cite web | last = The Agency for Cultural Affairs | script-title = ja:国指定文化財 データベース | publisher = Database of National Cultural Properties | access-date = 2009-12-15 | date = 2008-11-01 | url = http://www.bunka.go.jp/bsys/index.asp | language = ja | archive-date = 2005-12-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20051228033527/http://www.bunka.go.jp/bsys/index.asp | url-status = dead }}</ref><ref name="dijitaru">{{cite encyclopedia | encyclopedia = Dijitaru daijisen | title = Ujigami-jinja | url = http://rekishi.jkn21.com/ | access-date = 2012-05-28 | year = 2012 | publisher = Shogakukan | location = Tokyo | language = ja | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ | archive-date = 2007-08-25 }}</ref><ref name="jcp">{{cite web | url = http://www.culturalprofiles.net/japan/units/4552.html | title = Ujigami-jinja Shrine | year = 2006 | publisher = Japan Cultural Profile | location = Cambridge, United Kingdom | access-date = 2012-05-28}}</ref><ref name="kiis">{{cite web | url = http://www.kiis.or.jp/kansaida/uji/uji02-e.html | title = Ujigami Shrine | year = 1996 | publisher = Kansai Digital Archives | location = Kita-ku, Osaka, Japan | access-date = 2012-05-28 | archive-date = 2012-02-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120211232140/http://www.kiis.or.jp/kansaida/uji/uji02-e.html | url-status = dead }}</ref><ref name="nipponika">{{cite encyclopedia | encyclopedia = Nihon Daihyakka Zensho (Nipponika) | title = Ujigami-jinja | url = http://rekishi.jkn21.com/ | access-date = 2012-05-28 | year = 2012 | publisher = Shogakukan | location = Tokyo | language = ja | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ | archive-date = 2007-08-25 }}</ref> '''အုဂျိဂမိနတ်ကျောင်း''' (宇治上神社, Ujigami-jinja) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုစီရင်စု၊ အုဂျိမြို့ရှိ ရှင်းတိုးနတ်ကျောင်းဖြစ်သည်။ ဤနတ်ကျောင်းကို အနီးအနားရှိ ဘယောဒိုးအင်းကို စောင့်ရှောက်သည့် နတ်ကျောင်းအဖြစ် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အုဂျိနတ်ကျောင်းနှင့်လည်း နီးသည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် အုဂျိဂမိနတ်ကျောင်းသည် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ထို့အပြင် "ရှေးဟောင်းကျိုတိုမြို့၏ သမိုင်းဝင်နေရာ"လည်း ဖြစ်သည်။ ဤကျောင်းတော်ရှိ ဟွန်းဒန်းနှင့် ဟိုင်းဒန်းကျောင်းဆောင်များသည် နိုင်ငံတော်၏ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာရတနာများအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံထားရသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ]] j0k5h5c9cgdeify1558u3z2ryrj5ttr 1031560 1031559 2026-05-15T06:04:41Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1031560 wikitext text/x-wiki {{infobox religious building | name = Ujigami Shrine<br />宇治上神社 | image = Ujigami jinja08s3s4500.jpg | caption = ''[[Honden]]'' main hall of the Ujigami Shrine, <br>a [[National Treasure of Japan]] | map_type = Japan | map_alt = | coordinates = {{Coord|34|53|31|N|135|48|41|E|region:JP_type:landmark|display=title,inline}} | map_relief = | map_size = | map_caption = | religious_affiliation = [[Shinto]] | type = Minor ''shikinaisha'' | deity = [[Emperor Ōjin]]<br />[[Uji no Wakiiratsuko]]<br />[[Emperor Nintoku]] | founded_by = | established = 11th century | date_destroyed = | location = 59 Ujiyamada, [[Uji, Kyoto]], [[Kyoto Prefecture]], [[Japan]] | website = | architecture_style = | festival = | leadership = }} '''အုဂျိဂမိနတ်ကျောင်း''' (宇治上神社, Ujigami-jinja) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုစီရင်စု၊ အုဂျိမြို့ရှိ ရှင်းတိုးနတ်ကျောင်းဖြစ်သည်။ ဤနတ်ကျောင်းကို အနီးအနားရှိ ဘယောဒိုးအင်းကို စောင့်ရှောက်သည့် နတ်ကျောင်းအဖြစ် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အုဂျိနတ်ကျောင်းနှင့်လည်း နီးသည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် အုဂျိဂမိနတ်ကျောင်းသည် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ထို့အပြင် "ရှေးဟောင်းကျိုတိုမြို့၏ သမိုင်းဝင်နေရာ"လည်း ဖြစ်သည်။ ဤကျောင်းတော်ရှိ ဟွန်းဒန်းနှင့် ဟိုင်းဒန်းကျောင်းဆောင်များသည် နိုင်ငံတော်၏ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာရတနာများအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံထားရသည်။<ref name="bunkacho">{{Cite web | last = The Agency for Cultural Affairs | script-title = ja:国指定文化財 データベース | publisher = Database of National Cultural Properties | access-date = 2009-12-15 | date = 2008-11-01 | url = http://www.bunka.go.jp/bsys/index.asp | language = ja | archive-date = 2005-12-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20051228033527/http://www.bunka.go.jp/bsys/index.asp | url-status = dead }}</ref><ref name="dijitaru">{{cite encyclopedia | encyclopedia = Dijitaru daijisen | title = Ujigami-jinja | url = http://rekishi.jkn21.com/ | access-date = 2012-05-28 | year = 2012 | publisher = Shogakukan | location = Tokyo | language = ja | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ | archive-date = 2007-08-25 }}</ref><ref name="jcp">{{cite web | url = http://www.culturalprofiles.net/japan/units/4552.html | title = Ujigami-jinja Shrine | year = 2006 | publisher = Japan Cultural Profile | location = Cambridge, United Kingdom | access-date = 2012-05-28}}</ref><ref name="kiis">{{cite web | url = http://www.kiis.or.jp/kansaida/uji/uji02-e.html | title = Ujigami Shrine | year = 1996 | publisher = Kansai Digital Archives | location = Kita-ku, Osaka, Japan | access-date = 2012-05-28 | archive-date = 2012-02-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120211232140/http://www.kiis.or.jp/kansaida/uji/uji02-e.html | url-status = dead }}</ref><ref name="nipponika">{{cite encyclopedia | encyclopedia = Nihon Daihyakka Zensho (Nipponika) | title = Ujigami-jinja | url = http://rekishi.jkn21.com/ | access-date = 2012-05-28 | year = 2012 | publisher = Shogakukan | location = Tokyo | language = ja | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ | archive-date = 2007-08-25 }}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ]] qxk8llshh0gesxigtbwskrsqevxgwc7 1031561 1031560 2026-05-15T06:05:12Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1031561 wikitext text/x-wiki {{infobox religious building | name = အုဂျိဂမိနတ်ကျောင်း<br />宇治上神社 | image = Ujigami jinja08s3s4500.jpg | caption = ''[[Honden]]'' main hall of the Ujigami Shrine, <br>a [[National Treasure of Japan]] | map_type = Japan | map_alt = | coordinates = {{Coord|34|53|31|N|135|48|41|E|region:JP_type:landmark|display=title,inline}} | map_relief = | map_size = | map_caption = | religious_affiliation = [[Shinto]] | type = Minor ''shikinaisha'' | deity = [[Emperor Ōjin]]<br />[[Uji no Wakiiratsuko]]<br />[[Emperor Nintoku]] | founded_by = | established = 11th century | date_destroyed = | location = 59 Ujiyamada, [[Uji, Kyoto]], [[Kyoto Prefecture]], [[Japan]] | website = | architecture_style = | festival = | leadership = }} '''အုဂျိဂမိနတ်ကျောင်း''' (宇治上神社, Ujigami-jinja) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုစီရင်စု၊ အုဂျိမြို့ရှိ ရှင်းတိုးနတ်ကျောင်းဖြစ်သည်။ ဤနတ်ကျောင်းကို အနီးအနားရှိ ဘယောဒိုးအင်းကို စောင့်ရှောက်သည့် နတ်ကျောင်းအဖြစ် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အုဂျိနတ်ကျောင်းနှင့်လည်း နီးသည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် အုဂျိဂမိနတ်ကျောင်းသည် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ထို့အပြင် "ရှေးဟောင်းကျိုတိုမြို့၏ သမိုင်းဝင်နေရာ"လည်း ဖြစ်သည်။ ဤကျောင်းတော်ရှိ ဟွန်းဒန်းနှင့် ဟိုင်းဒန်းကျောင်းဆောင်များသည် နိုင်ငံတော်၏ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာရတနာများအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံထားရသည်။<ref name="bunkacho">{{Cite web | last = The Agency for Cultural Affairs | script-title = ja:国指定文化財 データベース | publisher = Database of National Cultural Properties | access-date = 2009-12-15 | date = 2008-11-01 | url = http://www.bunka.go.jp/bsys/index.asp | language = ja | archive-date = 2005-12-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20051228033527/http://www.bunka.go.jp/bsys/index.asp | url-status = dead }}</ref><ref name="dijitaru">{{cite encyclopedia | encyclopedia = Dijitaru daijisen | title = Ujigami-jinja | url = http://rekishi.jkn21.com/ | access-date = 2012-05-28 | year = 2012 | publisher = Shogakukan | location = Tokyo | language = ja | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ | archive-date = 2007-08-25 }}</ref><ref name="jcp">{{cite web | url = http://www.culturalprofiles.net/japan/units/4552.html | title = Ujigami-jinja Shrine | year = 2006 | publisher = Japan Cultural Profile | location = Cambridge, United Kingdom | access-date = 2012-05-28}}</ref><ref name="kiis">{{cite web | url = http://www.kiis.or.jp/kansaida/uji/uji02-e.html | title = Ujigami Shrine | year = 1996 | publisher = Kansai Digital Archives | location = Kita-ku, Osaka, Japan | access-date = 2012-05-28 | archive-date = 2012-02-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120211232140/http://www.kiis.or.jp/kansaida/uji/uji02-e.html | url-status = dead }}</ref><ref name="nipponika">{{cite encyclopedia | encyclopedia = Nihon Daihyakka Zensho (Nipponika) | title = Ujigami-jinja | url = http://rekishi.jkn21.com/ | access-date = 2012-05-28 | year = 2012 | publisher = Shogakukan | location = Tokyo | language = ja | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ | archive-date = 2007-08-25 }}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ]] 1rq9kodj9x9fj8odnhqyu74he8jl9fd 3 285758 1031488 2026-05-14T12:58:05Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1031488 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Pyinnyar nanda ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၅၈၊ ၁၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) h22puna6sfibhhbg6bkhuh8tjgsmt2s 10 285759 1031491 2026-05-14T13:08:33Z Ninjastrikers 22896 [[တမ်းပလိတ်:နိုင်ငံ စာရင်းအင်း ကျူရာဆိုး]] စာမျက်နှာကို [[တမ်းပလိတ်:နိုင်ငံ စာရင်းအင်း ကူရာဆောနိုင်ငံ]] သို့ Ninjastrikersက ရွှေ့ခဲ့သည် 1031491 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[တမ်းပလိတ်:နိုင်ငံ စာရင်းအင်း ကူရာဆောနိုင်ငံ]] pkwc3baboyj0gudv6p00z97043ujcpz 3 285760 1031494 2026-05-14T13:58:16Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1031494 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Dr PyaeSoneKyaw ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၅၈၊ ၁၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 8uv6btrjt2uwt0rxg4pda02gfqe0uaf 0 285761 1031497 2026-05-14T14:24:31Z Counterstrike1 141906 "မော်ဆင်တောင်ထိပ်သည် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာရှိ ဩစတြေးလျပြင်ပနယ်မြေတစ်ခုဖြစ်သော ဟာ့ဒ်ကျွန်းပေါ်ရှိ ဘစ်ဘင်မီးတောင်ထိပ်၏ တက်ကြွသ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1031497 wikitext text/x-wiki မော်ဆင်တောင်ထိပ်သည် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာရှိ ဩစတြေးလျပြင်ပနယ်မြေတစ်ခုဖြစ်သော ဟာ့ဒ်ကျွန်းပေါ်ရှိ ဘစ်ဘင်မီးတောင်ထိပ်၏ တက်ကြွသောမီးတောင်ထိပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ မီတာ ၂,၇၄၅ (ပေ ၉,၀၀၆) အမြင့်ရှိသောကြောင့် ဩစတြေးလျပြည်မကြီးရှိ မည်သည့်တောင်ထိပ်ထက်မဆို မြင့်မားပြီး ဩစတြေးလျတောင်များကြားတွင် ဩစတြေးလျအန္တာတိကနယ်မြေရှိ တောင်များသာ ကျော်လွန်သည်။ မော်ဆင်တောင်ထိပ်နှင့် ဟာ့ဒ်နှင့် မက်ဒေါ်နယ်ကျွန်းများရှိ အခြားမီးတောင်အင်္ဂါရပ်များသည် ဩစတြေးလျ၏ တစ်ခုတည်းသော တက်ကြွသောမီးတောင်များဖြစ်သည်။ ထိုတောင်ထိပ်ကို ဩစတြေးလျအန္တာတိကစူးစမ်းရှာဖွေသူ ဒေါက်ဂလပ်စ်မော်ဆင်ကို အစွဲပြု၍ အမည်ပေးထားသည်။<ref>{{Cite book |date=2026-04-26 |title=Mawson Peak |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Mawson_Peak&oldid=1351263259 |language=en}}</ref> မော်ဆင်တောင်ထိပ်သည် မီတာ ၇၀၆ (ပေ ၂၃၁၆) အမြင့်ရှိသော အချိုးကျသော မီးတောင်ပုံသဏ္ဍာန်ရှိသည်။ ၎င်းသည် ဘစ်ဘင်ပေါ်ရှိ ကဏ္ဍပြိုကျမှုကြောင့် ကျန်ရစ်ခဲ့ဖွယ်ရှိသော ကုန်းပြင်မြင့်တစ်ခု၏ထိပ်တွင် တည်ရှိသည်။ မော်ဆင်တောင်ထိပ်သည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၄၀,၀၀၀ ခန့်အတွင်း စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ရသည်။ ၎င်းသည် မီးတောင်လှုပ်ရှားမှုရှိပြီး မကြာခဏ မီးခိုးနှင့် အငွေ့များထုတ်လွှတ်ပြီး တစ်ခါတစ်ရံတွင် ချော်ရည်စီးဆင်းမှုများကို ထုတ်လွှတ်သည်။ မော်ဆင်တောင်ထိပ်တွင် စုပုံနေသော ချော်ရည်များ၏ ဆလင်ဒါပုံသဏ္ဍာန်ချိုင့်ငယ်တစ်ခုကို အတိတ်က တွေ့ရှိခဲ့သော်လည်း မကြာသေးမီက လေ့လာတွေ့ရှိချက်များအရ ၎င်းကို အက်ကွဲကြောင်းတစ်ခုဖြင့် အစားထိုးထားနိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် နှစ်ကြိမ် မအောင်မြင်သော ကြိုးပမ်းမှုနှင့် ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် တစ်ကြိမ် မအောင်မြင်သော ကြိုးပမ်းမှုအပြီးတွင် မော်ဆင်တောင်ထိပ်ကို ၁၉၆၅၊ ၁၉၈၃ နှင့် ၂၀၀၀ ခုနှစ်များတွင် အောင်မြင်စွာ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ dl1iiqo4did3h54l15fyt2hy1bb2v53 0 285763 1031503 2026-05-14T14:35:35Z Counterstrike1 141906 "SubRip သည် Microsoft Windows အတွက် အခမဲ့ဆော့ဖ်ဝဲပရိုဂရမ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဗီဒီယိုဖော်မတ်အမျိုးမျိုးမှ စာတန်းထိုးများနှင့် ၎င်းတို့၏အချိန်ဇ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1031503 wikitext text/x-wiki SubRip သည် Microsoft Windows အတွက် အခမဲ့ဆော့ဖ်ဝဲပရိုဂရမ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဗီဒီယိုဖော်မတ်အမျိုးမျိုးမှ စာတန်းထိုးများနှင့် ၎င်းတို့၏အချိန်ဇယားများကို စာသားဖိုင်အဖြစ် ထုတ်ယူပေးသည်။ ၎င်းကို GNU GPL အောက်တွင် ထုတ်ပြန်ထားသည်။ ၎င်း၏ စာတန်းထိုးဖော်မတ်၏ ဖိုင် extension မှာ .srt ဖြစ်ပြီး ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ပံ့ပိုးပေးထားသည်။ .srt ဖိုင်တစ်ခုစီသည် စာတန်းထိုးများကို အချိန်ဇယားအချက်အလက်များနှင့်အတူ အစဉ်လိုက်သိမ်းဆည်းထားသော လူဖတ်နိုင်သော ဖိုင်ဖော်မတ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အင်တာနက်ပေါ်တွင် ဖြန့်ဝေထားသော စာတန်းထိုးအများစုသည် ဤဖော်မတ်ဖြင့်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite book |date=2026-03-05 |title=SubRip |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=SubRip&oldid=1341825962 |language=en}}</ref> rb4r7ztwli6rfwhxxngmqvzzn9l0wto 0 285764 1031507 2026-05-14T14:55:36Z Counterstrike1 141906 "Lucky Patcher သည် Android အပလီကေးရှင်းများကို patch လုပ်ရန်၊ custom patch များဖန်တီးရန် သို့မဟုတ် root access ရှိရှိ သို့မဟုတ် မရှိရှိ ပြုပြင်ထားသော APK များက..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1031507 wikitext text/x-wiki Lucky Patcher သည် Android အပလီကေးရှင်းများကို patch လုပ်ရန်၊ custom patch များဖန်တီးရန် သို့မဟုတ် root access ရှိရှိ သို့မဟုတ် မရှိရှိ ပြုပြင်ထားသော APK များကို ဖန်တီးရန် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသော အပလီကေးရှင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ChelpuS မှပြုလုပ်သည်။ Lucky Patcher သည် universal patching tool တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကြော်ငြာများကို ဖယ်ရှားရန်၊ လိုင်စင်အတည်ပြုခြင်းကို (အလိုအလျောက်နှင့် ကိုယ်တိုင်) ပိတ်ရန်၊ ခွင့်ပြုချက်များကို စီမံခန့်ခွဲရန် စသည်တို့အတွက် application များကို ပြုပြင်ရန် ရည်ရွယ်ပါသည်။<ref>{{Cite book |date=2026-02-17 |title=Lucky Patcher |url=https://fr.wikipedia.org/w/index.php?title=Lucky_Patcher&oldid=233373082 |language=fr}}</ref> ltlrf7x4ikfxratyx0l57itgll5kh1a 3 285765 1031508 2026-05-14T14:58:27Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1031508 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Figiift ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၅၈၊ ၁၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 9eephnxvto0180k8p1skjvbgr5i2jr3 3 285766 1031509 2026-05-14T14:58:37Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1031509 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Aung Kaung Hkant ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၅၈၊ ၁၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) jxhkx4bb9eslbdg5mbqk7uuhq3anu1d 3 285767 1031510 2026-05-14T14:58:47Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1031510 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-29044-60 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၅၈၊ ၁၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) an5w9x97nmibcpsakqlvq446a8h30cy 3 285768 1031511 2026-05-14T14:58:57Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1031511 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Yegyi1995 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၅၈၊ ၁၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) rotmk3wvx66894l91ad6zkalfb94ip7 3 285769 1031522 2026-05-14T16:59:17Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1031522 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Htike0021 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၅၉၊ ၁၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) r3crb0udjj137hvv2ok9a028692ezow 3 285770 1031523 2026-05-14T17:59:27Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1031523 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် CPninja98 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၅၉၊ ၁၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) jumkwxzrjl81vaa27xuj9wicbyuuul1 3 285771 1031524 2026-05-14T19:59:48Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1031524 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Casperole ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၉:၅၉၊ ၁၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) tqdk4wczdmoy7glcuu88s30yqk4t8p9 3 285772 1031526 2026-05-14T20:59:58Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1031526 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Simplus Menegati ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၀:၅၉၊ ၁၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 7unel08tkb0esd9o1lmrw86bln0lnq6 3 285773 1031528 2026-05-14T22:00:09Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1031528 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် SlimeyPlonker445 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၂:၀၀၊ ၁၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 3alml3o23l1pxfqi847fqs5kaubiave 3 285774 1031531 2026-05-15T01:00:38Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1031531 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-28836-70 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၀၀၊ ၁၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC) ro4umoexusf2u1ldg84n07l65vs92fb 3 285775 1031538 2026-05-15T04:01:07Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1031538 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Prof. Dr. Khemissaralankara ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၀၁၊ ၁၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC) eo2zo4q7zisafyuklkezpl8n1fx3tnf 3 285776 1031539 2026-05-15T04:01:17Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1031539 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-29216-22 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၀၁၊ ၁၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 88fx4kt6kkcw3sx2zor07h5wyefclwh 3 285777 1031540 2026-05-15T04:01:27Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1031540 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Mg shune ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၀၁၊ ၁၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC) g3wwwyo5qxaixdhjttjmdl1yrt9zhsi 100 285778 1031542 2026-05-15T04:12:49Z Salai Rungtoi 22844 "{{Current events|year=2026|month=05|day=15|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}}" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1031542 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=05|day=15|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}} hxjudb2v23uc371knremhjb83v2tyqr 3 285779 1031549 2026-05-15T05:01:37Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1031549 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-29039-41 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၀၁၊ ၁၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC) h0bix83u6e6ilhoihpwkg9fvo4hwrv2 3 285780 1031557 2026-05-15T06:01:46Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1031557 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Mr.kaunghtetmyat ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၀၁၊ ၁၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC) bhnlib3kx9sd9y8p8lq73iq7eze2bxf 0 285781 1031562 2026-05-15T06:07:27Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အုဂျိနတ်ကျောင်း''' (宇治神社, Uji-jinja) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုစီရင်စု]]၊ [[အုဂျိမြို့]]တွင်ရှိသည့် ရှင်းတိုးနတ်ကျောင်း ဖြစ်သည်။ အုဂ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1031562 wikitext text/x-wiki '''အုဂျိနတ်ကျောင်း''' (宇治神社, Uji-jinja) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုစီရင်စု]]၊ [[အုဂျိမြို့]]တွင်ရှိသည့် ရှင်းတိုးနတ်ကျောင်း ဖြစ်သည်။ အုဂျိဂမိနတ်ကျောင်း၏ အနီးအနားတွင် ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} 7oqy9xzmg55tzkddhciss8j0fu8wqfz 1031563 1031562 2026-05-15T06:08:08Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1031563 wikitext text/x-wiki '''အုဂျိနတ်ကျောင်း''' (宇治神社, Uji-jinja) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုစီရင်စု]]၊ [[အုဂျိမြို့]]တွင်ရှိသည့် ရှင်းတိုးနတ်ကျောင်း ဖြစ်သည်။ အုဂျိဂမိနတ်ကျောင်း၏ အနီးအနားတွင် ရှိသည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== {{Commonscat-inline|Uji-jinja|Uji Shrine}} ==ကိုးကား== {{reflist}} fykkz25rn0tjj04yntrv5ehyz2y0amn 1031564 1031563 2026-05-15T06:08:31Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1031564 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious building | name = အုဂျိနတ်ကျောင်း<br />宇治神社 | image = 101127 Uji-jinja Uji Kyoto pref Japan01s3.jpg | caption = | map_type = Japan | map_alt = | coordinates = {{coord|34.89106|135.81069|type:landmark_region:JP|format=dms|display=title,inline}} | map_relief = | map_size = | map_caption = | religious_affiliation = [[Shinto]] | type = | deity = | founded_by = | established = | date_destroyed = | location = | website = | architecture_style = | festival = | leadership = }} '''အုဂျိနတ်ကျောင်း''' (宇治神社, Uji-jinja) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုစီရင်စု]]၊ [[အုဂျိမြို့]]တွင်ရှိသည့် ရှင်းတိုးနတ်ကျောင်း ဖြစ်သည်။ အုဂျိဂမိနတ်ကျောင်း၏ အနီးအနားတွင် ရှိသည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== {{Commonscat-inline|Uji-jinja|Uji Shrine}} ==ကိုးကား== {{reflist}} b3a99npmldh8k9ozev9agfg7g1iv7j5 1031565 1031564 2026-05-15T06:08:56Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1031565 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious building | name = အုဂျိနတ်ကျောင်း<br />宇治神社 | image = 101127 Uji-jinja Uji Kyoto pref Japan01s3.jpg | caption = | map_type = Japan | map_alt = | coordinates = {{coord|34.89106|135.81069|type:landmark_region:JP|format=dms|display=title,inline}} | map_relief = | map_size = | map_caption = | religious_affiliation = [[Shinto]] | type = | deity = | founded_by = | established = | date_destroyed = | location = | website = | architecture_style = | festival = | leadership = }} '''အုဂျိနတ်ကျောင်း''' (宇治神社, Uji-jinja) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုစီရင်စု]]၊ [[အုဂျိမြို့]]တွင်ရှိသည့် ရှင်းတိုးနတ်ကျောင်း ဖြစ်သည်။ [[အုဂျိဂမိနတ်ကျောင်း]]၏ အနီးအနားတွင် ရှိသည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== {{Commonscat-inline|Uji-jinja|Uji Shrine}} ==ကိုးကား== {{reflist}} a22zqpxsyaw9yij1wsetcrfbcdfqqw9 1031566 1031565 2026-05-15T06:09:37Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ရှင်းတိုးနတ်ကျောင်းများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1031566 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious building | name = အုဂျိနတ်ကျောင်း<br />宇治神社 | image = 101127 Uji-jinja Uji Kyoto pref Japan01s3.jpg | caption = | map_type = Japan | map_alt = | coordinates = {{coord|34.89106|135.81069|type:landmark_region:JP|format=dms|display=title,inline}} | map_relief = | map_size = | map_caption = | religious_affiliation = [[Shinto]] | type = | deity = | founded_by = | established = | date_destroyed = | location = | website = | architecture_style = | festival = | leadership = }} '''အုဂျိနတ်ကျောင်း''' (宇治神社, Uji-jinja) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုစီရင်စု]]၊ [[အုဂျိမြို့]]တွင်ရှိသည့် ရှင်းတိုးနတ်ကျောင်း ဖြစ်သည်။ [[အုဂျိဂမိနတ်ကျောင်း]]၏ အနီးအနားတွင် ရှိသည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== {{Commonscat-inline|Uji-jinja|Uji Shrine}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ရှင်းတိုးနတ်ကျောင်းများ]] qpzmpiuso88cj0b5r79r2ey8yxr4gyu 14 285782 1031567 2026-05-15T06:10:06Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "[[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ရှင်းတိုးနတ်ကျောင်းများ]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1031567 wikitext text/x-wiki [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ရှင်းတိုးနတ်ကျောင်းများ]] ckuybc9veqvaq7m4c12mrv8wz79jzoj 0 285783 1031568 2026-05-15T06:16:36Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''ဆွတ်ခိယောမိနတ်ကျောင်း''' (月読神社, Tsukiyomi jinja) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[နိရှိခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|နိရှိခယောရပ်ကွက်]]တွင်ရ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1031568 wikitext text/x-wiki '''ဆွတ်ခိယောမိနတ်ကျောင်း''' (月読神社, Tsukiyomi jinja) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[နိရှိခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|နိရှိခယောရပ်ကွက်]]တွင်ရှိသည့် ရှင်းတိုးနတ်ကျောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကျောင်းတော်ကို ရှေးခေတ်ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုဆိုင်ရာစာအုပ် "အန်းဂိရှိခိ" (Engishiki) တွင် ကျောင်းတော်၏ အမည်ကို မယောဂျင်းတိုင်းရှ (名神大社, အဓိပ္ပါယ် - ထင်ရှားသည့်နတ်ဘုရားနတ်ကျောင်းတော်ကြီး) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဤကျောင်းတော်သည် "မဆွတ်အိုနတ်ကျောင်း ၇ ခု" (松尾七社) တွင် ပါဝင်သည်။ မဆွတ်နိုအိုတိုင်းရှနတ်ကျောင်း၏ နတ်ကျောင်းတော်ခွဲဖြစ်ကာ ထိုနတ်ကျောင်း၏ မြောက်ဘက် မီတာ ၄၀၀ အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ နှစ်စဉ် အောက်တိုဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် ပွဲတော်ကို ကျင်းပသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} g80fkv3ghpzovslskw00riowzwichql 1031569 1031568 2026-05-15T06:17:23Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ရှင်းတိုးနတ်ကျောင်းများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1031569 wikitext text/x-wiki '''ဆွတ်ခိယောမိနတ်ကျောင်း''' (月読神社, Tsukiyomi jinja) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[နိရှိခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|နိရှိခယောရပ်ကွက်]]တွင်ရှိသည့် ရှင်းတိုးနတ်ကျောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကျောင်းတော်ကို ရှေးခေတ်ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုဆိုင်ရာစာအုပ် "အန်းဂိရှိခိ" (Engishiki) တွင် ကျောင်းတော်၏ အမည်ကို မယောဂျင်းတိုင်းရှ (名神大社, အဓိပ္ပါယ် - ထင်ရှားသည့်နတ်ဘုရားနတ်ကျောင်းတော်ကြီး) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဤကျောင်းတော်သည် "မဆွတ်အိုနတ်ကျောင်း ၇ ခု" (松尾七社) တွင် ပါဝင်သည်။ မဆွတ်နိုအိုတိုင်းရှနတ်ကျောင်း၏ နတ်ကျောင်းတော်ခွဲဖြစ်ကာ ထိုနတ်ကျောင်း၏ မြောက်ဘက် မီတာ ၄၀၀ အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ နှစ်စဉ် အောက်တိုဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် ပွဲတော်ကို ကျင်းပသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ရှင်းတိုးနတ်ကျောင်းများ]] b0rp33rnluwcy389ptkux2ci3vdl1bu 1031570 1031569 2026-05-15T06:17:41Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မယောဂျင်းတိုင်းရှ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1031570 wikitext text/x-wiki '''ဆွတ်ခိယောမိနတ်ကျောင်း''' (月読神社, Tsukiyomi jinja) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[နိရှိခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|နိရှိခယောရပ်ကွက်]]တွင်ရှိသည့် ရှင်းတိုးနတ်ကျောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကျောင်းတော်ကို ရှေးခေတ်ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုဆိုင်ရာစာအုပ် "အန်းဂိရှိခိ" (Engishiki) တွင် ကျောင်းတော်၏ အမည်ကို မယောဂျင်းတိုင်းရှ (名神大社, အဓိပ္ပါယ် - ထင်ရှားသည့်နတ်ဘုရားနတ်ကျောင်းတော်ကြီး) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဤကျောင်းတော်သည် "မဆွတ်အိုနတ်ကျောင်း ၇ ခု" (松尾七社) တွင် ပါဝင်သည်။ မဆွတ်နိုအိုတိုင်းရှနတ်ကျောင်း၏ နတ်ကျောင်းတော်ခွဲဖြစ်ကာ ထိုနတ်ကျောင်း၏ မြောက်ဘက် မီတာ ၄၀၀ အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ နှစ်စဉ် အောက်တိုဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် ပွဲတော်ကို ကျင်းပသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ရှင်းတိုးနတ်ကျောင်းများ]] [[ကဏ္ဍ:မယောဂျင်းတိုင်းရှ]] jnqjic84onezuy57t43e491eerymzql 1031572 1031570 2026-05-15T06:19:05Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1031572 wikitext text/x-wiki {{Infobox Shinto shrine | name = ဆွတ်ခိယောမိနတ်ကျောင်း | native_name = 月読神社 | native_name_lang = jp | religious_affiliation = [[Shintoism]] | image = Tsukiyomi-jinja (Kyoto, Kyoto) keidai.JPG | caption = Worship hall (front) and the main hall (back left) | map_type = Japan Kyoto#Japan Kyoto Prefecture#Japan | coordinates = {{coord|34|59|48|N|135|41|10|E|region:JP|format=dms|display=inline,title}} | location = 15 Yamazoe-cho, Matsumuro, [[Nishikyō-ku, Kyoto|Nishikyo Ward]], [[Kyoto]] City, [[Kyoto Prefecture]] | deity = [[Tsukuyomi-no-Mikoto]] | festival = [[October 3]] | architecture_style = [[Nagare-zukuri|streamlined roof style]] | established = 487, 3rd year of [[Emperor Kenzō]] }} '''ဆွတ်ခိယောမိနတ်ကျောင်း''' (月読神社, Tsukiyomi jinja) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[နိရှိခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|နိရှိခယောရပ်ကွက်]]တွင်ရှိသည့် ရှင်းတိုးနတ်ကျောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကျောင်းတော်ကို ရှေးခေတ်ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုဆိုင်ရာစာအုပ် "အန်းဂိရှိခိ" (Engishiki) တွင် ကျောင်းတော်၏ အမည်ကို မယောဂျင်းတိုင်းရှ (名神大社, အဓိပ္ပါယ် - ထင်ရှားသည့်နတ်ဘုရားနတ်ကျောင်းတော်ကြီး) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဤကျောင်းတော်သည် "မဆွတ်အိုနတ်ကျောင်း ၇ ခု" (松尾七社) တွင် ပါဝင်သည်။ မဆွတ်နိုအိုတိုင်းရှနတ်ကျောင်း၏ နတ်ကျောင်းတော်ခွဲဖြစ်ကာ ထိုနတ်ကျောင်း၏ မြောက်ဘက် မီတာ ၄၀၀ အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ နှစ်စဉ် အောက်တိုဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် ပွဲတော်ကို ကျင်းပသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ရှင်းတိုးနတ်ကျောင်းများ]] [[ကဏ္ဍ:မယောဂျင်းတိုင်းရှ]] cjj3hespephwyl0fxx3no7dyfpa9bbq 14 285784 1031571 2026-05-15T06:18:01Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "[[ကဏ္ဍ:မယောဂျင်းတိုင်းရှ]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1031571 wikitext text/x-wiki [[ကဏ္ဍ:မယောဂျင်းတိုင်းရှ]] r9fr12hf91fpa99r3nofm1dvj62v4g2 10 285785 1031573 2026-05-15T06:21:08Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 စာမျက်နှာကို [[တမ်းပလိတ်:Infobox religious building]] သို့ ပြန်ညွှန်းလိုက်သည် 1031573 wikitext text/x-wiki #REDIRECT[[တမ်းပလိတ်:Infobox religious building]] 45a1kz1bxwygf708rkebd0u4x9j77qm 3 285786 1031578 2026-05-15T07:01:56Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1031578 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Jjiose1991a ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၀၁၊ ၁၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 9q6in54qq0vp7rq6kmigctgmw6f4gc6 3 285787 1031579 2026-05-15T07:02:06Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1031579 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-28231-11 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၀၂၊ ၁၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 5bq6ip9o7s69uhcri06fkf9t9g24mjc 3 285788 1031587 2026-05-15T08:02:17Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1031587 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-29078-40 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၀၂၊ ၁၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC) cgaih0furqb11tmeo888cnoji3kvsfk 10 285789 1031588 2026-05-15T08:18:06Z Salai Rungtoi 22844 "{{yesno|{{{sup|}}}|yes=^‡|no=‡}}<noinclude>{{Documentation}}</noinclude>" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1031588 wikitext text/x-wiki {{yesno|{{{sup|}}}|yes=^‡|no=‡}}<noinclude>{{Documentation}}</noinclude> e2skzuu8wf1v5atnm7jzldd3q403vkf 0 285790 1031593 2026-05-15T08:47:21Z Salai Rungtoi 22844 "[[:simple:Special:Redirect/revision/10573143|Kansas City, Missouri]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1031593 wikitext text/x-wiki '''ကန်းဆပ်စီးတီး (Kansas City)''' သည် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]၊ [[မစ်ဆိုရီပြည်နယ်]]၏ လူဦးရေနှင့် အကျယ်အဝန်း နှစ်ခုစလုံးအရ အကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်သည်။ မြို့၏အများစုသည် ဂျက်ဆင်ကောင်တီတွင် တည်ရှိပြီး ကျန်အစိတ်အပိုင်းများမှာ ကလေး၊ ပလတ်နှင့် ကတ်စ်ကောင်တီများတွင် တည်ရှိသည်။ ကန်းဆပ်မြစ်နှင့် မစ်ဆူရီမြစ်တို့သည် ကန်းဆပ်စီးတီးတွင် ပေါင်းဆုံကြသည်။ မြို့တွင် လူဦးရေ ၅၀၈,၀၉၀ ခန့်ရှိပြီး မြို့ပြဧရိယာတစ်ခုလုံးတွင် လူဦးရေ ၂,၀၀၀,၀၀၀ ခန့်ရှိကာ အချို့မှာ ကန်းဆပ်ပြည်နယ်တွင် နေထိုင်ကြသည်။ မြို့တော်ဝန်မှာ ကွင်တန် လူးကတ်စ် ဖြစ်သည်။ ထိုမြို့ရှိ အားကစားအသင်းအချို့မှာ ရွိုင်းယယ်လ် (ဘေ့စ်ဘော)၊ ချီဖ်စ် (အမေရိကန်ဘောလုံး) နှင့် ဝစ်ဇတ်ဒ် (ဘောလုံး) တို့ဖြစ်ကြသည်။ ကန်းဆပ်စီးတီးသည် ၎င်း၏ ဘာဘီကျူး စားသောက်ဆိုင်အချို့ကြောင့် လူသိများပြီး စီးပွားရေးအတွက်လည်း အရေးပါသောနေရာတစ်ခုဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာရှိ ကိုဩဒိနိတ်များ]] [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ မြို့များ]] do9jvcjthu45ho5c7ree9gcyudlra2k 1031594 1031593 2026-05-15T08:54:37Z Salai Rungtoi 22844 1031594 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ကန်းဆပ်စီးတီး | official_name = | settlement_type = မြို့ကြီး | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | total_width = 300 | image_style = border:1; | perrow = 1/2/2/1 | image1 = Kansas City - Downtown - panoramio (15).jpg | image2 = KC Streetcar (26813012241).jpg | image3 = Nelson Museum of Art Courtyard.jpg | image4 = Kauffman Center for Performing Arts 2.jpg | image5 = National World War I Museum and Memorial aerial.jpg | image6 = }} | image_size = | image_caption = ထိပ်မှ အောက်သို့, ဘေးမှ ညာသို့: ကန်းဆပ်စီးတီးမြို့ထဲ, KC Streetcar, Nelson-Atkins Museum of Art, Kauffman Center for the Performing Arts, နှင့် Liberty Memorial | image_flag = Flag of Kansas City, Missouri.svg | image_seal = | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = Flag | nickname = "KC", "KCMO", the "City of Fountains", "Paris of the Plains", and the "Heart of America" | coordinates = {{coord|39|05|59|N|94|34|42|W|region:US-MO|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|United States}} | subdivision_type1 = ပြည်နယ် | subdivision_type2 = မြို့နယ် | subdivision_name1 = [[မစ်ဆိုရီပြည်နယ်]] | subdivision_name2 = Jackson, Clay, Platte, Cass | established_title = မြို့တည်ခြင်း | established_date = {{Start date and age|1850|6|2|p=fy}} (as the Town of Kansas); {{Start date and age|1853|3|28|p=fy}} (as the City of Kansas) | named_for = Kansas River | government_type = | leader_title = [[Mayor of Kansas City, Missouri|Mayor]] | leader_name = [[Quinton Lucas]] ([[Democratic Party (United States)|D]]) | leader_title1 = Body | leader_name1 = [[Kansas City, Missouri City Council]] | unit_pref = Imperial | area_footnotes = <ref name="CenPopGazetteer2019">{{cite web|title=2019 U.S. Gazetteer Files|url=https://www2.census.gov/geo/docs/maps-data/data/gazetteer/2019_Gazetteer/2019_gaz_place_29.txt|publisher=United States Census Bureau|access-date=July 26, 2020}}</ref> | area_total_km2 = 826.14 | area_total_sq_mi = 318.98 | area_land_km2 = 815.55 | area_land_sq_mi = 314.88 | area_water_km2 = 10.60 | area_water_sq_mi = 4.09 | area_urban_km2 = 1513.59 | area_urban_sq_mi = 584.4 | area_metro_km2 = 20,596 <!-- Population -->| area_metro_sq_mi = | elevation_m = 277 | elevation_ft = 910 | population_footnotes = <ref name="QF">{{cite web|title=QuickFacts: Kansas City city, Missouri|website=[[United States Census Bureau]]|url=https://www.census.gov/quickfacts/kansascitycitymissouri|access-date=March 13, 2024}}</ref> | population_total = 508,090 | population_as_of = [[2020 United States Census|2020]] | population_density_km2 = 607.36 | population_density_sq_mi = 1573.04 | population_urban = 1,674,218 (US: [[List of United States urban areas|34th]]) | population_metro = 2,192,035 (US: [[List of metropolitan statistical areas|31st]]) | population_rank = US: [[List of United States cities by population|36th]]<br />MO: 1st | population_blank1_title = [[Combined statistical area|CSA]] | population_blank1 = 2,528,644 (US: [[Combined Statistical Area|29th]]) | population_demonym = Kansas Citian | area_codes = [[Area code 816|816]], [[Area code 975|975]] ''(planned)'' | website = {{URL|https://kcmo.gov/}} | footnotes = | timezone = [[North American Central Time Zone|CST]] | utc_offset = −06:00 | timezone_DST = [[North American Central Time Zone|CDT]] | utc_offset_DST = −05:00 | blank_name = [[Federal Information Processing Standard|FIPS code]] | blank_info = 29000-38000<ref name="GR2">{{cite web|url=https://www.census.gov |publisher=[[United States Census Bureau]] |access-date=January 31, 2008 |title=U.S. Census website }}</ref> | blank1_name = [[Geographic Names Information System|GNIS]] feature ID | blank1_info = 748198<ref name=gnis>{{GNIS|748198}}</ref> | blank1_name_sec2 = [[Interstate Highway System|Interstates]] | blank1_info_sec2 = [[File:I-29 (MO).svg|25px|link=Interstate 29 in Missouri]] [[File:I-35 (MO).svg|25px|link=Interstate 35 in Missouri]] [[File:I-49 (MO).svg|25px|link=Interstate 49 in Missouri]] [[File:I-70 (MO).svg|25px|link=Interstate 70 in Missouri]] [[File:I-435 (MO).svg|25px|link=Interstate 435]] [[File:I-635 (MO).svg|25px|link=Interstate 635 (Kansas–Missouri)]] [[File:I-470 (MO).svg|25px|link=Interstate 470 (Missouri)]] [[File:I-670 (MO).svg|25px|link=Interstate 670 (Missouri)]] | blank2_name_sec2 = Airports | blank2_info_sec2 = [[Kansas City International Airport]], [[Charles B. Wheeler Downtown Airport]] }}'''ကန်းဆပ်စီးတီး (Kansas City)''' သည် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]၊ [[မစ်ဆိုရီပြည်နယ်]]၏ လူဦးရေနှင့် အကျယ်အဝန်း နှစ်ခုစလုံးအရ အကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်သည်။ မြို့၏အများစုသည် ဂျက်ဆင်ကောင်တီတွင် တည်ရှိပြီး ကျန်အစိတ်အပိုင်းများမှာ ကလေး၊ ပလတ်နှင့် ကတ်စ်ကောင်တီများတွင် တည်ရှိသည်။ ကန်းဆပ်မြစ်နှင့် မစ်ဆူရီမြစ်တို့သည် ကန်းဆပ်စီးတီးတွင် ပေါင်းဆုံကြသည်။ မြို့တွင် လူဦးရေ ၅၀၈,၀၉၀ ခန့်ရှိပြီး မြို့ပြဧရိယာတစ်ခုလုံးတွင် လူဦးရေ ၂,၀၀၀,၀၀၀ ခန့်ရှိကာ အချို့မှာ ကန်းဆပ်ပြည်နယ်တွင် နေထိုင်ကြသည်။ မြို့တော်ဝန်မှာ ကွင်တန် လူးကတ်စ် ဖြစ်သည်။ ထိုမြို့ရှိ အားကစားအသင်းအချို့မှာ ရွိုင်းယယ်လ် (ဘေ့စ်ဘော)၊ ချီဖ်စ် (အမေရိကန်ဘောလုံး) နှင့် ဝစ်ဇတ်ဒ် (ဘောလုံး) တို့ဖြစ်ကြသည်။ ကန်းဆပ်စီးတီးသည် ၎င်း၏ ဘာဘီကျူး စားသောက်ဆိုင်အချို့ကြောင့် လူသိများပြီး စီးပွားရေးအတွက်လည်း အရေးပါသောနေရာတစ်ခုဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာရှိ ကိုဩဒိနိတ်များ]] [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ မြို့များ]] 55jq5om9wg8tu4ztiqx3mjj2nveu1d3 3 285791 1031595 2026-05-15T09:02:27Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1031595 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Godlygreninja ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၀၂၊ ၁၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC) mubypv8pmizh6afendlt6ugzvg1cx45 3 285792 1031596 2026-05-15T09:02:38Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1031596 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-29260-16 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၀၂၊ ၁၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC) obe2dpmv5e941iec1iuwadhpscp4w5t 3 285793 1031604 2026-05-15T10:02:48Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1031604 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-29274-36 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၀၂၊ ၁၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC) jwd85nqcpbdpkyjk6qfxuc9f8d0jttv 0 285794 1031607 2026-05-15T10:20:30Z ~2026-29317-12 142624 https://support.[Featured's empty Telenor-ATom- Ooredo-My Tel- MPT internet's Connection's all to need empty's Google advanced search operators management drive to automatically drive to Do an Advanced Search on Google. Control [LOG IN Our systems have detected unusual activity from Advanced Image bookmarks are All of these words to Computer's Network's driver's icon's all to need to image's Community Over's View's Image's & Photo's empty's all to need to Email's & Gmail's app's to Google's emp 1031607 wikitext text/x-wiki <hiero> https://support.[Featured's empty Telenor-ATom- Ooredo-My Tel- MPT internet's Connection's all to need empty's Google advanced search operators management drive to automatically drive to Do an Advanced Search on Google. Control [LOG IN Our systems have detected unusual activity from Advanced Image bookmarks are All of these words to Computer's Network's driver's icon's all to need to image's Community Over's View's Image's & Photo's empty's all to need to Email's & Gmail's app's to Google's empty's Calender's app's empty's all to need to Instagram app's empty's account security's empty's Over's view's to [avsec top-rated exampleone16@gmail.com & lockkingone40@gmail.com & lockkingone16@gmail.com account privacy setting to cyber's security only one by Cyber's security to finger print unlock out finger print lock key to PUK pin code install update change security products to save more saved in Chrome, so it’s easy to find them on any device signed in Search computer network Google saves activity from Search, Maps, Shopping, and more to enhance your experience. Learn more about Search Services History - Computer]google.com/websearch/community?hl=en&help_center_link=CPCkBRJOUmVzb2x2ZSBHb29nbGUgU2VhcmNo4oCZcyAiVW51c3VhbCB0cmFmZmljIGZyb20geW91ciBjb21wdXRlciBuZXR3b3JrIiBtZXNzYWdl&sjid=7214339481028046217-NC </hiero> lfg0w0vcnykb7wxz0s2orx5acm46a39 3 285795 1031611 2026-05-15T11:02:58Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1031611 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Examplejoin-16 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၀၂၊ ၁၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC) f0elv1rv1stenj8cu2j1s37pbchwft4 3 285796 1031612 2026-05-15T11:03:08Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1031612 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် YuriRobtolov ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၀၃၊ ၁၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 20hgr7ct0c4ge9hjot2n6sfpbuwm7ae 3 285797 1031613 2026-05-15T11:03:18Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1031613 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-29317-12 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၀၃၊ ၁၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC) n8ke6eyhxo4jnm9kqx5tz2risymxkgr 3 285798 1031614 2026-05-15T11:03:28Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1031614 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Rd3335 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၀၃၊ ၁၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC) j2id3pmpb10jj394v6u4anzqubmfily 3 285799 1031617 2026-05-15T11:19:07Z Mys 721tx 4632 [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:पाटलिपुत्र]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pataliputra!]] သို့ Mys 721txက ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/पाटलिपुत्र|पाटलिपुत्र]]" ကို "[[Special:CentralAuth/Pataliputra!|Pataliputra!]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 1031617 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pataliputra!]] kejsjgz6gxy6vhm7v2pp1gry0vwh32j 1 285800 1031620 2026-05-15T11:53:08Z ~2026-29240-08 142627 "နိူင္ငံတစ္ကာအဂ္လိပ္သမဒကုမဏီပိွင္ရွင္စိုလင္းကဆန/ႏိူင္/191284-5-9-1353-လဆန္အဂါသာ-1991-အိုေသြး256 ~~~~" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1031620 wikitext text/x-wiki နိူင္ငံတစ္ကာအဂ္လိပ္သမဒကုမဏီပိွင္ရွင္စိုလင္းကဆန/ႏိူင္/191284-5-9-1353-လဆန္အဂါသာ-1991-အိုေသြး256 [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-29240-08|&#126;2026-29240-08]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-29240-08|talk]]) ၁၁:၅၃၊ ၁၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC) for5c514qqu26gz6cp18y6fgccy58x1 1031621 1031620 2026-05-15T11:54:34Z ~2026-29240-08 142627 /* */ အကြောင်းပြန်ခြင်း 1031621 wikitext text/x-wiki နိူင္ငံတစ္ကာအဂ္လိပ္သမဒကုမဏီပိွင္ရွင္စိုလင္းကဆန/ႏိူင္/191284-5-9-1353-လဆန္အဂါသာ-1991-အိုေသြး256 [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-29240-08|&#126;2026-29240-08]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-29240-08|talk]]) ၁၁:၅၃၊ ၁၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC) :2020-29040/18နိင္ငံတစ္ကာအဂ္လိပ္သမဒရွမ္ျပည္နယ္လာရီူးမွာစ [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-29240-08|&#126;2026-29240-08]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-29240-08|talk]]) ၁၁:၅၄၊ ၁၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 2dwwfzrni0xgqbahu9rp7qojs1zb46x